Bjørn Jacobsen (Sosialistisk Venstreparti), 2006-03-30:
All ære til interpellanten, som sette på dagsordenen eit aktuelt tema. Det ligg i interpellasjonsteksten ein insinuasjon om at det er Regjeringa som skaper usikkerheit hos bøndene. Det er det ikkje. Det som skaper usikkerheit hos bøndene, er nettopp WTO, frihandel og det å la marknaden styre. Det er det som skaper usikkerheit blant norske bønder. Så blir det også etterlyst signal frå Regjeringa. Eg skal komme tilbake til eitt av dei signala – det er mange signal som ligg frå Regjeringa – eg skal komme tilbake til eit som går på økologisk landbruk og 15 pst. målsetjing. Først vil eg take opp dette med internasjonale forhold i høve til norske bønder. Der har vi her i denne salen all grunn til å vere stolte over norske bønder. Dei har gjort det viktigaste av alt, nemleg å løyse problemet med overproduksjon. Eg seier ikkje at det ikkje av og til er svingingar i konjunkturane når det gjeld overproduksjon i Noreg, men ein har i all vesentleg grad klart å take bort det store problemet i internasjonalt landbruk, nemleg overproduksjon. Korleis har ein klart å få dette til? Jo, ved å organisere seg i samvirkebedrifter og derigjennom ha eit aktivt forhold til den norske stat. Dette har vore eit seriøst, langsiktig arbeid. Og korfor? Jo, sjølvsagt, i høve til det som blir sagt frå Framstegspartiet og også Høgres representantar her: Slepp bonden fri! Kor fri var bonden då marknaden gjaldt? Kor fri var bonden då ein på 1930-talet måtte gå og falby ei ku og knapt få ei krone for kiloet? Derfor var det at bøndene organiserte seg. Derfor var det at samvirkebedriftene kom på plass. Vi ser ein tendens innafor internasjonal politikk til at ein ønskjer å rive ned alle desse typane samvirketiltak som gav bonden ei sikker inntekt, og som sjølvsagt også er ein del av dei sentrale målsetjingane i norsk landbrukspolitikk – at bonden skal ha ei rimeleg og sikker inntekt, akkurat som andre folk har det. Så kjem sjølvsagt andre målsetjingar i landbrukspolitikken i forhold til dette med distriktspolitikk. Der meiner vi at vi kanskje kan sjå på om vi får nok distriktspolitikk igjen for den støtta vi gjev, eller om forholdsvis mykje av desse tilskotta går til bynære strøk – rundt Oslo, rundt Stavanger, rundt Trondheim. Kunne vi ha fått meir distriktspolitikk igjen for dette? Det er ein dialog vi bør kunne ha med landbruket. Talas tale er klar: Ein bruker 300 milliardar dollar årleg på eksportsubsidiar, dvs. at det er overproduksjon i dei ulike landa som ein i dag kvittar seg med. Mykje av dette blir også dumpa i sør. Vi bør også få inn som ei målsetjing i norsk landbrukspolitikk at det skal vere marknadstilgang for land frå sør. Det er fullt mogleg dersom vi klarer å kutte ut den trippelsubsidieringa som vi har i enkelte rike land. Eg sa at Noreg stort sett har klart det. Det må vi få til. Og så er det no eingong sånn at vi må tore i Noreg å begynne å seie: Kva er det som er sensitive produkt? Kva er det for slags produkt vi særleg vil verne om? Vi ser no at dei fire kjedene som driv norsk matvareomsetjing, har klart å nå heim til forbrukaren i Noreg i forhold til at den fattige bonden kan møtast på butikken. På min ICA-butikk i Molde møter eg, gjennom seks hyllemeter, varer frå den tredje verda som er produserte av fattige bønder. Dei har marknadstilgang 300 meter frå der eg bur. Ingen av dei produkta kan produserast av bønder i Molde. Vi må ikkje tru at når det norske landbruket ligg knust etter overdriven frihandel, er det dei fattige bøndene som kjem til å få marknadsdelane. Det veit vi at det ikkje er. Det er det industrigigantane innafor landbruket som kjem til å få. Vi skal vere stolte over at norske bønder klarer å halde oppe samvirket og klarer å halde oppe organisasjonsgraden. Det er det småbønder i den fattige verda treng. Den organisasjonskunnskapen norske bønder har bidrege med, er enormt viktig. Så kort om økologisk landbruk. Der skal vi nå måla fort. Eg har eit eksempel frå Frøya, der ein visst no har villsau. Det kan ikkje bli meir økologisk. Den blir då frakta til Oppdal, men blir nedklassifisert til ikkje-økologisk nettopp fordi transporten har vore for lang. Så her må ein tore å sjå på strukturen i slakterisamvirket, ein må tore å møte dei utfordringane som økologisk etterspørsel gjev, for forbrukarane vil ha økologiske varer. Det er opp til landbruket å klare å produsere dei. Vi politikarar må stille opp med dei stimuleringstiltaka som er nødvendige.