Liv Signe Navarsete (Senterpartiet), 2020-12-08:
Fyrst vil eg takke utanriksministeren for at ho kjem til Stortinget og orienterer oss på ein god måte om Noreg og regjeringa sine prioriteringar i FNs tryggingsråd – og gratulerer med ein vellukka kampanje, som eg òg fekk sjå litt på nært hold då eg fekk delta i FN for eitt år sidan. Det var både lærerikt og inspirerande. Noreg har heilt sidan FN vart oppretta i 1945, vore ein samanhengande stor støttespelar for FN både politisk og økonomisk. Noreg har nasjonalinteresse i å forsvare FN og folkeretten. Ikkje minst havretten er viktig for Noreg. Havretten gir Noreg rett på havområde som elles hadde vore vanskelege for oss å sikre råderett over. Det viser òg kor viktig multilaterale organisasjonar og multilateralt arbeid er for Noreg. I motsetnad til føregåande talar vil eg hevde at det definitivt er i Noreg si interesse at me no får eit sete i FNs tryggingsråd. Det er slik at FN og multilateralt samarbeid er under aukande press, men for eit lite land som Noreg er velfungerande multilateralt samarbeid avgjerande heller enn at stormaktene gjer opp seg imellom. Tryggingsrådet er òg det einaste organet med ansvar for internasjonal fred og tryggleik som har mandat til gjere folkerettsleg bindande vedtak. Og dei handlar ikkje berre på vegner av dei som sit rundt bordet, men på vegner av alle medlemsland. Noreg er eit lite land, men me har ei eiga, sjølvstendig røyst i det globale samfunnet. Utanriksministeren la i si orientering stor vekt på eit tett samarbeid med EU. Det er viktig å samarbeide med land i Europa, men Noreg må ikkje verte så tett bunde til EU sine kompromiss at me mistar moglegheitene til å nytte vår uavhengige røyst til å løfte saker og støtte framlegg som kan vere krevjande for EU å einast om. Noreg vert Norden si røyst i FNs tryggingsråd, etter at Sverige har gjort ein god jobb i den rolla. Det må me vere med ei konsekvent og tydeleg stemme, og me må vere truverdige og stå opp for dei sakene som me vel å fremje. Eg vil ta opp eit tema utanriksministeren ikkje nemnde i innlegget sitt. Kopla med klimautvikling og befolkningsvekst er matvaretryggleik ein viktig faktor for utløysing av konflikt, seier ein rapport som den raud-grøne regjeringa tok initiativ til å få utarbeidd om samanhengen mellom mattryggleik og sosiale konfliktar. I mai 2018 bad FNs tryggingsråd om ein rapport om omfanget, grad av alvor og årsaker til svolt i konfliktsoner. Rapporten, som er utarbeidd av FNs organisasjon for ernæring og landbruk og Verdens matvareprogram, er overlevert Tryggingsrådet, og demonstrerer tydeleg korleis væpna konflikt påverkar livet til millionar av menn, kvinner, gutar og jenter som er fanga i krysselden. Tryggingsrådets resolusjon 2417 fordømmer svolt som eit våpen i krig. Resolusjonen krev at alle partar i væpna konflikt held seg til sine forpliktingar i humanitærretten for å minimere påverknaden som militære forhandlingar har på sivile, inkludert matproduksjon og distribusjon, og ved å tillate trygg humanitær tilgang til sivile som treng livsviktig mat og medisinsk hjelp. Dette er eit tema Noreg bør løfte i Tryggingsrådet, i tillegg til andre prioriterte område. Dei millionar av menn, kvinner og born som går svoltne på grunn av væpna konflikt, vil ikkje verte færre før dei grunnleggjande prinsippa i resolusjonen vert følgde. Noreg har i tillegg til politisk og økonomisk støtte òg stilt opp i fredsbevarande operasjonar. I 1949 vart fem norske militæroffiserar sende til Kashmir for å overvake våpenkvila mellom India og Pakistan. Det var den fyrste fredsbevarande innsatsen. Etterpå har 40 000 nordmenn delteke i 25 fredsoperasjonar i FN-regi. Senterpartiet meiner at vedtak i Tryggingsrådet skal vere grunnlaget når Noreg sender norske soldatar på utanlandsoppdrag. Det gir ei open og god drøfting før ein går til slike drastiske steg. Eg vil ynskje utanriksministeren og medarbeidarane hennar lukke til med eit svært krevjande og viktig arbeid i Tryggingsrådet, og ser fram til at ho kjem tilbake til Stortinget og drøftar saker som ho vil ta opp, og som ho skal vere med og ta avgjerd i.