Bjørn Lødemel (Høyre), 2013-12-04:
Det var veldig til pessimisme frå føregåande talar. Uansett: Eg tykkjer det er godt å kome i gang med første budsjettdebatt i kommunal- og forvaltningskomiteen i denne perioden. Det har vore ei hektisk tid for alle og mykje nytt. Eg må innrømme at det har vore ekstra spennande og interessant å setje seg inn i mange nye saker og ikkje minst vere ein del av eit parti som no er i regjering. Det har vore ein god tone i komiteen, og vi har hatt eit godt samarbeid med våre departement. Eg vil også gje ros til komitéleiaren for god leiing av komiteen og er sjølvsagt svært glad for at vi skal vedta eit budsjett som viser ei ny retning på mange politikkområde. I det budsjettet vi skal vedta i dag, er det mange gode signal om ei omfattande demokratireform. Høgre har i alle år vore ein sterk pådrivar for å styrkje lokaldemokratiet og den private eigedomsretten. Ein viktig del av dette er å overføre makt og ansvar nedover i systemet og ned på grasrota, for å bruke eit folkeleg uttrykk. Det betyr i praksis at både lokaldemokrati og grunneigarar får større råderett og større ansvar. I regjeringsplattforma blir det vist til at regjeringspartia vil delegere og desentralisere meir ansvar og fleire oppgåver til kommunane, og ein vil redusere Fylkesmannen si moglegheit til å overprøve folkevalde sitt skjønn ved å avgrense oppgåvene til legalitetskontroll og klagehandsaming. Eit konkret døme på ei slik sak finn vi i Flora kommune i Sogn og Fjordane, der ein privat utbyggjar ønskte å byggje tre hytter ved Endestadvatnet. Reguleringsplanen blei utarbeidd i samsvar med dei kommunale retningslinjene for dette området, og det var ingen naboprotestar mot planen. Plan- og utbyggingsutvalet i Flora kommune hadde ved fleire høve samrøystes støtta reguleringsplanen, og kommunen vedtok samrøystes planen den 16. juni 2009. Etter at Fylkesmannen hadde kome med motsegn, forkasta Miljøverndepartementet planen etter to års handsamingstid. Dette er eit godt døme på ei sak som kunne ha vore stoppa etter eit samrøystes vedtak i bystyret, utan innblanding av statlege styresmakter. I regjeringsplattforma blir det også vist til at kommunane skal tilleggjast avgjerande vekt i saker om nasjonalparkar og verneområde, og at dei skal ha større sjølvråderett i strandsona. Regjeringa ønskjer også å gje kommunane forvaltningsansvaret innanfor lokale verneområde og prøve ut ulike modellar med grunneigarstyrt forvaltning av verneområde. Ei av den raud-grøne regjeringa sine fanesaker var såkalla lokal forvaltning av verneområde. Dette skulle gje dei kommunane som har nasjonalparkar, eit verktøy til å vere med på å forvalte desse områda i sin kommune. Den såkalla lokale forvaltninga har blitt ein stor nedtur for mange kommunar. Etter ein årelang dragkamp mellom sentrale styresmakter på den eine sida og kommunar og grunneigarar på den andre sida har omgrepet «lokal forvaltning» blitt meir og meir pulverisert. Dette gjeld ikkje minst i spørsmålet om bruk og vern og når det gjeld næringsutvikling i verneområde. Eit godt døme på statleg overstyring skjedde 4. juli 2013, då Miljøverndepartementet overprøvde eit soleklart fleirtal i Nasjonalparkstyret i Reinheimen og tildelte Lom forvaltningsknutepunktet for nasjonalparken i staden for Lesja. Ei anna sak som også handlar om nasjonalparkstyre, gjeld Skarvan og Roltdalen nasjonalpark. I styret sit ordførarane frå dei fire kommunane i nasjonalparken, to representantar for fylkestinga og tre representantar for Sametinget. Det er ingen representantar for grunneigarane eller dei som har bruksrettar i dette området. Dette burde vere ei enkel sak å gjere noko med. Å inkludere ein representant for grunneigarane i eit nasjonalparkstyre ville skape større respekt og legitimitet til forvaltninga av nasjonalparken, og dette bør det, etter mitt syn, gjerast noko med. Eg er også glad for at regjeringa vil prøve ut ulike modellar for grunneigarstyrt forvaltning. Vi har sett at staten har store problem med å ta seg av dei nasjonalparkane som er oppretta, og at det ikkje eingong har blitt laga forvaltningsplanar for alle. På den andre sida har vi velorganiserte grunneigarlag, t.d. i Valdres, som har søkt om å få prøve ut ein modell for grunneigarstyrt forvaltning, den såkalla Fullsenn-modellen. Dette ser svært spennande ut og bør bli ein av dei modellane ein prøver ut når ein skal lage eit prøveprosjekt på dette. Som samepolisk talsmann i Høgre er eg glad for at regjeringa og samarbeidspartia i innstillinga viser til at det er viktig å ta vare på samisk språk, kultur og tradisjon, og at ein vil utvikle samisk næringsliv og reiseliv som er knytt til samisk kultur og dei samiske næringane. Dette blir det spennande å følgje opp i framtida. Det å ta lokaldemokratiet og grunneigarane på alvor er både viktig og framtidsretta. Eg er svært glad for at det i regjeringsplattforma er så mange klare og gode formuleringar for ein ny politikk på dette viktige området, og eg håpar at mange andre parti også vil slutte seg til dette etter kvart som det blir presentert.