Jon Lilletun (Kristelig Folkeparti), 2000-12-06:
Kristeleg Folkeparti og sentrum tek på alvor at det er verdiskapninga og arbeidsplassane i våre norske bedrifter som gjev grunnlag for finansiering av velferdssamfunnet vårt. Det budsjettet som vart presentert for Stortinget tidleg i oktober i år, var ikkje eit budsjett som skapte åtgaum i næringslivet. Sentrumspartia sa òg klart frå om at næringslivsprofilen var eitt av dei punkta det var viktigast for oss å få endra. Det har vi klart. Resultatet er ikkje fullgodt, men det er langt betre enn det som vart lagt fram av Regjeringa. Det budsjettet vi no får, kan vi forsvare. Trass i at skattar og avgifter ikkje ligg til næringskomiteen, er sjølvsagt skattepolitikken og avgiftene heilt avgjerande for næringslivet sine rammevilkår. Dei kan vere forskjellen mellom å drive med overskot og å leggje ned. Dei kan vere det som får verksemder til å investere i utlandet i staden for i Noreg. Sentrumspartia fekk gjennomslag for svært store endringar i inntektssida av budsjettet. Vi sikra ein langt mindre del av skatteauken på næringslivet, noko Regjeringa fremja forslag om. Eg vil nemne to viktige moment her. Konjunkturavgifta vart fjerna. Heilårsverknaden av Regjeringa sitt forslag låg på litt over 9 milliardar kr, og over seks av desse var det næringslivet som skulle betale. Denne avgifta fekk vi fjerna heilt. Vi unngjekk dermed å auke arbeidsgjevaravgifta med 1,5 pst. Vi sikra òg at industrien ikkje vert ilagd elavgift på produksjonen. I staden skal industri som er friteken frå elavgift på produksjonen, betale elavgift på linje med oss andre for sitt normalforbruk av straum til kontorføremål og liknande. Det siste eg vil seie om skatt, er at vi har fått fleirtal for å fjerne investeringsavgifta frå 2002. Det vil gjere Noreg til eit langt meir interessant land å investere i. Denne i stor grad særnorske avgifta er allereie uthola med så mange unntak at det knapt er nokon som har oversikt over alle. Innkrevjingskostnadene er òg vesentlege. No får vi fjerna denne avgifta, noko næringslivet har spurt etter i mange år. I samband med dette vil eg òg nemne delingsmodellen, som har vore eit tilbakevendande tema. Vi har òg fått ei god innretning på budsjettet i næringskomiteen. Teknologisk Institutt får auka sine rammer med 6 mill. kr, og Veiledningsinstituttet i Nord-Norge får 4 mill. kr meir enn Regjeringa føreslo. Eg vil spesielt peike på at Teknologisk Institutt har ei viktig oppgåve, og at dei midlane TI får, skal sikre at verksemder utan stor betalingsevne òg skal kunne nyte godt av tenester frå TI. Ei brukarundersøking syner at kundane er særs godt nøgde med dei tenestene TI leverer. Forskingsmeldinga var tema i Stortinget i vår. Eg er særs godt nøgd med at Kristeleg Folkeparti gjennom budsjettavtalen med Arbeidarpartiet har medverka til ei styrking av forskingsinnsatsen. Det har vi fått til gjennom meir midlar til universitet og høgskular, meir midlar til næringsretta forsking og meir midlar til fiskeriforsking. Det vil krevje stor innsats å nå målet om at forskingsinnsatsen i Noreg skal opp på snittet i OECD, ikkje minst vil det krevje ei styrking av FoU-innsatsen i næringslivet. Det forslaget Regjeringa har lagt fram, er ein start i form av 200 mill. kr, og for neste år er det ei grei løysing. Men vi vil etter kvart innføre det Hervik-utvalet tilrådde, nemleg ei ordning med skattestimulering for FoU-verksemd i bedriftene. Avgrensinga kan vere om lag som Regjeringa fremja forslag om, med ei øvre grense for FoU-utgifter på 4 mill. kr og maksimalt skattefrådrag på 1 mill. kr, og dobbelt så høge grenser for samarbeidsprosjekt med høgskular, universitet og forskingsinstitusjonar. I budsjettavtalen med Arbeidarpartiet er det semje om at Regjeringa skal kome attende til Stortinget med ei sak om vidare oppfølging for å sikre FoU-innsats, men eg gjev altså allereie no melding om at vi kjem til å støtte det som ligg i Hervik-utvalet på det punktet. Eg meiner det er heilt naudsynt dersom vi skal nå måla våre. Eg må seie at det er vel ikkje på noko område vi – både dei ulike regjeringane og Stortinget – har slite meir med å få gjort det vi skal gjere. Og eg meiner det er heilt naudsynt at dette no vert teke på ramme alvor. Det er heilt klart at det som låg i budsjettet, slett ikkje var i samsvar med det Stortinget hadde lagt som premiss i fjor, og, for å vere ærleg, det som Stortinget no vedtek, er heller ikkje så godt som det burde ha vore. Difor har vi framleis ein jobb å gjere her. Reiselivsnæringa er ei av dei næringane vi ynskjer å satse på i framtida. Difor er det viktig at ho får gode rammevilkår. Regjeringa la fram forslag om 12 pst. moms på m.a. overnatting, medan nokre av verksemdene i reiselivsnæringa vart ilagde full moms. Eg er svært glad for at vi har sikra at reiselivsnæringa framleis skal ha fritak for moms. Det gjev eit signal til dei som er i næringa, om at vi vil leggje til rette for vidare utvikling, og vi unngår at ei rekkje verksemder truleg måtte leggje ned. Eg vil òg peike på at vi har sikra at alpinanlegg og fornøyelsesparkar skal vere fritekne for moms. Regjeringa føreslo full moms for desse verksemdene. Det har eg vanskeleg for å forstå. I fleire landsdelar er slike verksemder hovudårsaka til reiselivsnæringa sitt omfang. Overnattingsstadene i Hemsedal eller Gudbrandsdalen ville slite utan alpinanlegg, og på Sørlandet er dyreparken hovudattraksjonen for turistane. Det er klart at moms på desse verksemdene ville forverra vilkåra for heile reiselivsnæringa i desse regionane. Gjennom budsjettavtalen har vi òg sikra noko meir midlar til nettopp reiselivstiltak. Det opnar for noko auka innsats i marknadsføringa av Noreg som turistmål. Ei av dei store sakene i dette budsjettet er forslaget om å opprette eit privat og statleg investeringsselskap. Det er ikkje slik, som enkelte seier, at no skal staten gå inn i verksemdene åleine. Det er ein ny type selskap eller fleire selskap som skal gjere det. Det er sagt i debatten at om dei private ikkje er interesserte i det, vil det ikkje verte noko av. Det er nemleg slik at 51 pst. av kapitalen skal kome frå private investorar. Prosjekta må vere så interessante at dei er villige til å gå inn der. Då meiner Kristeleg Folkeparti for sin del at premissane som ligg i denne innstillinga, er eit godt utgangspunkt. Eg forventar sjølvsagt at Regjeringa gjer eit grundig arbeid med dette. Eg skal ikkje gje meg til å lese frå innstillinga no, men det er ein spennande konstruksjon vi kan få her. Det er ikkje slik at dette er noko særnorsk. Eg kan nemne at eit av dei landa som har lukkast best når det gjeld IT, er Israel. Det er den største IT-satsinga som skjer der, utanom Silicon Valley. Og kva er modellen der? Dersom private er villige til å gå inn med 60 pst. av investeringane, går staten inn med 40 pst. som ansvarleg lån, altså ein modell som liknar på denne. Dette er ikkje ei byråkratisering. Det er ein annan måte å skaffe seg risikovillig kapital på. Difor står Kristeleg Folkeparti trygt på det som står i innstillinga om det selskapet. Eg er vidare glad for at fleirtalet har vorte samd om at refusjonsordninga for sjøfolk skal halde fram slik som i dag, til Stortinget får ein samla gjennomgang. Det var viktig for å oppretthalde truverde og stabilitet. Randi Karlstrøm, Kristeleg Folkepartis andre medlem i næringskomiteen, vil gå inn på viktige område innanfor Landbruksdepartementet. Eg skal på slutten seie litt om marine næringar. Det er tragisk at det i det siste har vorte avslørt at det er mykje juks i fiskerinæringa. Det er eit viktig tema. Eg vonar det er mogleg å få avdekt det reelle omfanget av dette. Dersom omfanget er så omfattande som det vert hevda frå mange, er det skremmande. Ein samla komite har bede om at Regjeringa orienterer Stortinget om situasjonen og legg fram forslag til tiltak mot miljøkriminalitet, ulovleg fangst og omsetjing av fisk. Eg vil seie at det som fiskeriministeren har gjort så langt, verkar absolutt truverdig, men eg ser fram til at Stortinget får ein samla gjennomgang av dette, både på analyse- og på tiltakssida. Det må vere moglegheitene innanfor marin sektor som likevel står øvst på dagsordenen når vi diskuterer denne sektoren. Det er imponerande kva både fiskeri og havbruk så langt har klart å få til av verdiskapningsauke. Her ligg det store moglegheiter framigjennom. Og for ein augneblink å vende tilbake til forsking: Eg er særs skuffa over at Regjeringa ikkje har framlegg til løyving til igangsetjing av «G.O. Sars». Eg meiner at det er mogleg å finne ei løysing her før Stortinget går frå kvarandre. På bakgrunn av den merknaden som ligg føre i denne budsjettinnstillinga, og det som andre komitear arbeider med no, burde det vere mogleg å få sett det i gang. Eg trur at den gjennomgangen som skal vere, berre vil medføre at vi taper tid, og at pengane likevel vil gå med til auka kontraktsprisar.