Bård Vegar Solhjell (Sosialistisk Venstreparti), 2013-12-09:
Den litt slakke tonen – kan ein vel kanskje kalle det – så langt i debatten, kan kanskje skuldast at det budsjettet vi no vedtek, vel er det budsjettet i nyare tid, vil kanskje nokre seie, der det har vore minst forskjellar mellom det som vert vedteke, og alternativet her i salen, noko som jo skuldast regjeringsskiftet. Borte er dei ganske massive kutta i utviklingspolitikken, som Framstegspartiet hadde i opposisjon. Borte er òg dei relativt kraftige kutta frå Høgre, men borte er òg dei store påplussingane som vart varsla på forsvarssida. Så har Kristeleg Folkeparti og Venstre forhandla kutta opp til det nivået som den raud-grøne regjeringa hadde. Dei raud-grøne sine påplussingar no er trass alt små. Forskjellane er mindre enn dei har pleidd å vere, antakeleg mindre enn dei kjem til å vere òg. Det paradoksale er at vi har ei regjering med Høgre og Framstegspartiet, men vi vedtek eit budsjett på det nivået som SV, Arbeidarpartiet, Senterpartiet, Kristeleg Folkeparti og Venstre har gått til val på at vi ønskte. Måtte det fortsetje på den måten. Vi kan vel òg seie at vi får eit budsjett som i all hovudsak er i tråd med det dei raud-grøne har lagt fram, altså eit godt budsjett det første året for den nye regjeringa, sjølv om eg er kritisk til nokre av dei prioriteringane som er gjorde. Det gjeld mest kuttet som gjeld flyktningar frå Syria. Det er ikkje overraskande for meg at Høgre og Framstegspartiet har gjort det. Litt overraskande er det at Kristeleg Folkeparti og Venstre ikkje har nytta sjansen til å prioritere det høgt i forhandlingane. Det er andre postar òg, som kuttet i kulturstøtta og kutta i løyvingane til Latin-Amerika og FN. Eg vil òg nemne kuttet i regnskogsatsinga, sjølv om eg legg til grunn at regjeringa der vil gjere det dei har sagt, nemleg over tid halde på nivået fram mot 2020. Eg vil bruke resten av mitt innlegg til å sjå litt på kva som er dei faktiske forskjellane i utanrikspolitikken i Noreg, og på dei debattane som over tid har delt oss. Der er eg inspirert av innlegga til representantane Hareide og Norheim. Eg synest representanten Hareide var i nærleiken av ein ganske god analyse av korleis norsk politikk hadde bidratt til det som har skjedd i Sør-Afrika – eit lite, men viktig bidrag, vil eg seie. Der var det ein allianse mellom fagrørsle, solidaritetskrefter og kyrkja, men vi må òg leggje til staten. Det er interessant. Dei som har følgt med på TV, har kunna sjå sentralt tilsette i Utanriksdepartementet som opptrådde omtrent på same måte som dei frivillige, med ein aktivisme som var offisiell norsk politikk, som støtte til Sør-Afrika. Ja, idealisme og realisme går av og til saman, men ikkje alltid. I dette tilfellet var det òg mykje idealisme inne i biletet. Det er verdt å merke seg at Høgre – og naturlegvis Framstegspartiet – var kritiske motstandarar då det i Noreg kom eit forbod mot å frakte olje til Sør-Afrika. Då dette forbodet vart innført i 1986, sa Kaci Kullmann Five: «Resultatet vil bli svekket konkurranseevne for norsk skipsfart.» Det vart det nok antakeleg, men det var idealistisk riktig likevel. Så synest eg at representanten Norheim, i si utsegn om at utanrikspolitikken er større enn oss sjølve, òg inviterte til ein liten visitt frå Framstegspartiets historie når det gjeld Sør-Afrika, for den er dokumentert. I 1963 skreiv Anders Lange i Hundeavisen, si eiga avis: «Alle som går inn for sort flertallsstyre i Syd-Afrika er forrædere av den hvite rase.» Dette fortsette utover på 1970-talet. Etter at Carl I. Hagen kom inn i politikken, skreiv han i Framstegspartiets partiavis retorisk mot Høgre: «Vil Høyre(…) kreve øyeblikkelig flertallsstyre med hottentotter og buskmenn i Sør-Afrika?» (…) Og Fridtjof Frank Gundersen, mangeårig utanrikspolitikar, fortset utover 1980- og 1990-talet å argumentere for at dersom det svarte fleirtalet fekk makta, ville «de hvites sikkerhet komme i fare», og for at det ville bli «ettpartistat og diktatur». Den sørafrikanske agenten Escel Rhoodie, som no er daud, skreiv ei bok der han bl.a. viste til at dei i Sør-Afrika hadde bidratt tungt til Framstegspartiet sin valkamp på 1970-talet. Eg trur kanskje det no kunne vere på sin plass at Framstegspartiet ber om unnskyldning for si historiske rolle overfor Sør-Afrika, og at dei opnar arkiva sine, som ein har bede om innsyn i, slik at ein faktisk kan gå inn i dei historiene.