Gunvor Eldegard (Arbeiderpartiet), 2008-09-22:
Eg er glad for at me i dag skal slå fast at me framleis skal ha heimfall og på den måten sikra at me òg i framtida skal ha offentleg eigarskap til vasskrafta her i landet. Heimfallsordninga har ei hundreårig historie, noko som har ført til at verdien av fossefalla i stor grad kjem fellesskapet til gode. For Arbeidarpartiet er det grunnleggjande viktig med offentleg eigarskap til vasskrafta. 88 pst. av all norsk vasskraftproduksjon er ått av offentlege selskap som ikkje har tidsavgrensa konsesjon. Likevel har debatten i stor grad dreidd seg om dei få prosentane av vasskraftproduksjonen som heimfall får følgjer for. Det at me har fått på plass ei ordning der me til fulle utnyttar det handlingsrommet me har etter EØS-retten, og som er i samsvar med EFTA-domstolen sin dom, gjev eit føreseieleg og langsiktig perspektiv. Her må eg seia at Regjeringa har gjort ein god jobb. For kommunar og fylkeskommunar er det all grunn til å vera fornøgd med den løysinga me her får. Resultatet kunne nemleg ha vore eit heilt anna, anten ved at heimfallsordninga vart avvikla og private selskap kunne by over kvarandre, eller ved at ordninga vart utvida slik at òg kommunar og fylkeskommunar måtte gje frå seg kraftverka sine om nokre tiår. Den ordninga me no vedtek, vil innebera at vassfall og kraftverk som er i privat eige, vert førte over til staten vederlagsfritt ved avslutta konsesjonsperiode. Dagens konsesjonsperiodar går ut mellom 2020 og 2065. Sidan 1909 har me hatt ei ordning her i landet som har gått ut på at privatåtte rettar til vasskraft vert førte over til det offentlege etter 60 år. Difor har eg vanskeleg for å forstå at enkelte framstiller det som at staten skal ta vasskrafta frå Hydro og andre private eigarar. Tidspunktet for heimfallet har faktisk vore kjent lenge. Det har vore store diskusjonar om den ordninga som me no vedtek, gagnar industrien. Jo, dette er ei god løysing! Regjeringa si løysing for heimfall vil føra til at den kraftintensive industrien her i landet vert sikra tilgang på kraft, og ho er dermed med på å leggja grunnlaget for langsiktige investeringar for selskapa. Industrien får høve til å ta ut verdiane dei sit på, og dei får òg høve til å ha inntil ein tredels eigarskap til krafta. Gjennom lovfesting av retten til omgjering, dvs. at tidsavgrensa konsesjonar vert gjorde om til tidsuavgrensa konsesjonar ved sal frå private til offentlege før heimfall, bidreg me til at industriutviklinga held fram her i landet. Regjeringa vil òg sjå på moglegheitene for utleige av fossefall med tilhøyrande kraftverk. Medan Høgre og Framstegspartiet på si side på sikt ønskjer å privatisera vasskrafta, er det viktig for Arbeidarpartiet at me på denne måten sikrar at energiressursane våre skal vera i heile folket sitt eige. Her går det tydelege ideologiske skiljelinjer mellom partia. Ei privatisering vil bety betydelege verdioverføringar til privat kapital og tap av store inntekter for kommunar og stat. Offentleg eigarskap er viktig for lokalsamfunn rundt omkring i landet, f.eks. i Årdal, som eg kjenner veldig godt. Der og på mange andre plassar rundt i landet har vasskrafta vore sentral for utvikling av arbeidsplassar og for verdiskapinga. Moglegheita for å bruka fossekrafta der førte til vasskraftutbygging, som førte til industriutbygging. No er det danna eit bilete av at samfunn som Årdal og Høyanger ikkje lenger kan venta seg store investeringar frå Hydro. Då må eg berre minna om at Høyanger Verk har kraftavtaler med Statkraft, Årdal Verk har konsesjonskraft til 2057. Derfor må eg få lov til å sitera leiaren i Årdal Arbeidarparti, Hilmar Høl, som òg er aktiv innan industri og energi. Han seier at framtida til desse verka ikkje står på heimfallssaka, men faktisk på viljen til å investera. Det er viktig at selskap som Hydro òg i framtida vil investera i Noreg, men denne saka dreiar seg om mykje meir enn å sikra Hydro eigarskap til kraftverka i Røldal-Suldal i 40 nye år. Det dreiar seg om kven som skal eiga sjølve arvesølvet vårt, norsk vasskraft. Dagens 103-åring, Håkon Lie, seier i dag at vatn og fossar som vi er avhengige av for kraftproduksjon, må vera under samfunnet sin kontroll, og at dette er like nødvendige verdiar som vegar, skular og sjukehus.