Valgerd Svarstad Haugland (Kristelig Folkeparti), 2004-12-13:
Det året vi no er inne i, er oppstartsåret for reforma når det gjeld trusopplæringa i Den norske kyrkja. Denne reforma, som siktar mot ei djuptgåande fornying og utvikling av trusopplæringa i Kyrkja, er rekna blant dei viktigaste innan Kyrkja i vår tid. Eg skal ikkje på ny argumentera for verdien av reforma eller for dei store perspektiva som er knytte til henne, men berre konstatera at vi er inne i ei spennande tid for Kyrkja og for alle som er opptekne av å føra vidare den kristne kultur- og trusarven til nye generasjonar. Det er sjølvsagt for tidleg i dag å ha ei klar meining om måla for reforma vil bli oppfylte. Det vi veit, er at reforma er møtt med entusiasme og stort engasjement i kyrkjelydane. Med bakgrunn i reformopplegget har mange kyrkjelydar i landet på kort tid utvikla systematiske opplæringsprosjekt og søkt om midlar til gjennomføringa. Nær 600 av kyrkjelydane i landet, anten åleine eller i fellesskap med andre, sende inn prosjektsøknader for 2004. Fordi 2004 er oppstartsåret, ser eg dette som eit stort og gledeleg tal. Dei midlane som vart løyvde i 2004, strakk ikkje til for alle søknadene. I 2004 var det rom for å komma i møte ca. 100 prosjektsøknader. Det er ein god oppstart. I forslaget til kyrkjebudsjett for 2005 har Regjeringa prioritert ei vidare satsing på trusopplæring. Med ein auke på 25 mill. kr til reforma i 2005 vil det vera grunnlag for ei god utviding av talet på kyrkjelydar som kan få tilskott. Eg er glad for at vi med satsinga i 2005 kan sikra god framdrift og breidd i reforma. Særleg i den første tida av reformperioden ser eg det som viktig at vi får breidd og mangfald i reformarbeidet. Slik vil vi kunna sikra eit godt grunnlag for dei kommande evalueringane av reforma. I samband med kyrkjebudsjettet for 2005 er det elles to andre saker som det er naturleg å nemna spesielt. Den eine handlar om presteskapet. Etter at det no er fastsett nye tenesteordningar for prestane, er vi inne i ein reformfase for organiseringa av prestetenesta. Målsetjingane er ein betre leiarskap, meir samarbeid og større rom for fleksibilitet og spesialisering blant prestane. Eg håpar og trur at endringane vil vera til det beste både for prestane og for kyrkjelydane. Eit særleg viktig element i nyordninga av prestetenesta er å setja prostane i stand til å utvikla leiarrolla si. I budsjettet for 2004 vart det sett av 3 mill. kr til styrking av prostetenesta. I 2005 vil det vera ein auke på 1 mill. kr. Komiteen har slutta seg til dette, noko eg er glad for. Eg skulle gjerne sett ei større satsing til fordel for prostane, men i 2005 er det trusopplæringa som har fått høgaste prioritet. Våren 2004 vart det halde ein kyrkjebyggkonferanse i Narvik, der det manglande vedlikehaldet av mange av kyrkjene våre var temaet. Vi hadde òg ein interpellasjonsdebatt i Stortinget i juni i år om same emnet. Det er eit faktum at når det gjeld skadetilstanden til mange av kyrkjene våre, har han utvikla seg negativt. Dette har gått føre seg i mange år. Fleirtalet i komiteen går inn for at det frå 2005 blir etablert ei rentekompensasjonsordning for kyrkjebygg, etter modell av den som er for skuleanlegg. Fleirtalet strekar under at formålet med ordninga er å styrkja istandsetjinga av kyrkjene, og at dei freda og verna kyrkjene bør ha høg prioritet. Eg er glad for at denne ordninga no kjem, som vil vera eit viktig tiltak for sikring og vern av kyrkjene. På dette området vil eg òg visa til det viktige arbeidet som blir gjort frå sentralt hald i Kyrkja. I regi av Kirkens Arbeidsgiverorganisasjon vil ein nasjonal kyrkjebyggdatabase snart vera i drift. Denne vil tena som ein viktig reiskap for forvaltinga av kyrkjene framover. Eg ser det òg som positivt at Kyrkjerådet og Kyrkjemøtet på eige initiativ har invitert til ein open diskusjon om eventuell nedlegging av kyrkjer der situasjonen gjer det naturleg. I komiteinnstillinga har medlemmene frå Arbeidarpartiet, SV og Senterpartiet ein merknad der det blir etterlyst større engasjement frå departementet i arbeidet med å få reell likestilling mellom kvinner og menn i Kyrkja. Eg kan forsikra om at likestillingsperspektivet alltid er tungt framme ved utnemninga av prostar og biskopar. Vi har no to kvinner i bispekollegiet, og vi har elleve kvinner blant dei 102 prostane. At det er ein låg prosentdel kvinner i desse leiarstillingane, heng i stor grad saman med at vi ikkje har fleire enn ca. 18 pst. kvinner i heile presteskapet. Den fornyinga av prestetenesta som vi no er inne i, er motivert ut frå mange omsyn. Eit viktig omsyn er at nyorganiseringa vil kunna verka rekrutterande ut frå eit likestillingsperspektiv. Med dei nye tenesteordningane vil det vera rom for tilpassing til livs- og familiesituasjonen for den enkelte presten. Dette er omsyn som tradisjonelt er viktige for kvinner. I det heile meiner eg at dei strukturelle endringane som prestetenesta no er inne i, vil vera til gode for likestillingsarbeidet i kyrkja. Og eg vil leggja til: Det var departementet som i si tid tok initiativ til desse endringane. Oppdraget til Kyrkja er stort og vidtfemnande. Eg vil tru at Kyrkja alltid vil oppleva at dei økonomiske og materielle føresetnadene for dette oppdraget ikkje er godt nok. Ut frå det oppdraget Kyrkja har, er det sjølvsagt vanskeleg å rekna objektivt på ressursbehovet til Kyrkja. Kyrkjebudsjettet for 2005 og satsinga på trusopplæringa representerer ei styrking av det økonomiske grunnlaget for Kyrkja. I denne samanhengen er det òg viktig at grensa for skattefritak for gåver til frivillige organisasjonar, inklusiv Den norske kyrkja, aukar frå 6 000 kr til 12 000 kr i 2005. Sjølv om eg ser behovet på mange felt innanfor Kyrkja, er eg som kyrkjestatsråd tilfreds med og glad for den budsjettauken Kyrkja har fått i 2005. Unnskyld, president, er det feil tal her? Kan eg snakka litt til?