Sveinung Rotevatn (Venstre), 2015-04-07:
Velferdsstaten vår står overfor store utfordringar framover. Han kjem under press av ulike årsaker. Det handlar om den store veksten i talet på alderspensjonistar, men det handlar også om den store veksten vi har sett i talet på unge uføre og dei som står utanfor arbeidsmarknaden. Vi hadde ein debatt like før påske om reguleringar i arbeidslivet, og det er klart at når vi snakkar om dei som står utanfor, utgjer dei uføre brorparten av dei. Mange ønskjer å få moglegheit til å bidra, ein del kan ikkje. Vi som vann valet i 2013, og som utgjer stortingsfleirtalet, kritiserte den førre regjeringa for mykje, ikkje minst for det mange av oss oppfatta som ein reformpause innanfor velferdsstaten og offentleg sektor, og at ein ikkje tok nødvendige grep for å møte utfordringane vi står overfor. Men eg skal innrømme at det er ei sanning med mange modifikasjonar, og ein av dei diskuterer vi her i dag, nemleg den viktige reforma av uførepensjonane som regjeringa Stoltenberg la fram som ei naturleg oppfølging av den andre viktige reforma, nemleg pensjonsreforma, som vart gjennomført i dei føregåande åtte åra. Det skal dei ha stor honnør for, og det er godt at begge dei to reformene samla eit breitt fleirtal her i Stortinget. Det er viktig med breie fleirtal ikkje minst rundt reformer som kan vere kontroversielle og vanskelege dersom ein som folkevald i nasjonalforsamlinga meiner at dette er nødvendig å gjere. Og som eit apropos til det vil eg leggje til at det kunne vore ein fordel om ein klarte å samle breie fleirtal rundt også andre reformer som er nødvendige, og som er sette i gang, eksempelvis kommunereforma eller politireforma. Det er alltid enkelt å slå politisk mynt på det som er nødvendige reformer. Det kunne det vore enkelt å gjere rundt uførereforma også, men eg er glad for at partia på Stortinget i førre periode i all hovudsak unnlét å gjere det. Det ein enda opp med, var ei viktig tilpassing til pensjonsreforma. Det gjer det enklare å kombinere trygd og det å forsøkje seg i jobb og få inntekt. Ein får eit meir straumlinja system. Og dei aller fleste kjem til og med også betre ut. Så er det ein del som etter at reforma tredde i kraft, har teke kontakt med meg, til liks med mange andre her i dette hus. Det er eg glad for at dei gjer, hovudsakleg fordi veldig mykje av det folk lurar på og spør om og er bekymra for, er det ganske enkelt å finne ut av og få ordna opp i. Det er etter mi vurdering i hovudsak mangel på informasjon eller eventuelt manglande forståing av informasjonen som finst, som gjer at mange er usikre. Det er ikkje ei uviktig problemstilling, men det er heldigvis mogleg å løyse opp i. Det store spørsmålet vi stiller oss her i dag, og som er bakgrunnen for debatten, er om det har skjedd noko uventa som følgje av den viktige uførereforma, som det førre stortinget ikkje såg føre seg, og som ein ikkje tok høgd for, men som det er grunn til å justere kursen etter. Det har eg problem med å sjå. Eg var ikkje vald inn i førre periode, men eg har lese gjennom innstillingane som er blitt refererte, og forsøkt å sjå kva dei som då sat her og debatterte og stemte, tenkte, og kva dei såg føre seg. I all hovudsak må ein kunne seie at reforma har stått til forventingane, og at det ein antok kom til å skje, har skjedd. Det får ein vel seie er trygt. Men det er klart det er viktig at ein også er ærleg med kvarandre om kva det var ein vart einige om. Eg synest representanten Lundteigen heldt eit godt og ærleg innlegg om særleg det som er problemstillinga rundt korleis folk skal kome ut av dette i nettoytingar. Det har aldri vore Stortinget sin føresetnad at alle skulle kome heilt likt ut eller betre ut. Det ville i så fall vorte ei kostbar reform. Det ein var einige om, var at ein skulle kome om lag likt ut, tilnærma likt, eller betre. Det er klart at det er ein grunn til at ein brukar den typen formuleringar frå eit stortingsfleirtal si side. Så er det ein del ein har visst om at kom til å få særlege utfordringar. Det har ikkje vore noko uventa ved det, men ein kan kanskje seie at det er problemstillingar som har vorte skuva litt på. Det gjeld m.a. dei som har store utgifter til gjeldsrenter. Der tok heldigvis Stortinget tak i budsjettet for inneverande år etter eit fortenestfullt initiativ frå statsråden, der ein fekk på plass ei etter Venstre sitt syn god overgangsordning. Så kan ein alltid diskutere om ho skal utvidast ytterlegare eller ikkje. Det vil jo bli eit budsjettspørsmål i dei komande budsjettprosessane. Men eg er glad for at eit samrøystes storting var samde om at dette var nødvendig å gjere. Så er det nokre andre utfordringar som ikkje er uventa, men som ein jo er klar over og ser, ikkje minst tilpassingar til dei ulike kommunale tilskotsordningane. Det er vorte peikt på av fleire. Det håpar eg også at statsråden adresserer i sitt innlegg, for det er klart det kan utgjere ei utfordring for mange når ein tek utgangspunkt i brutto og ikkje netto. Det som etter mitt syn dessverre er ganske føreseieleg i dette, må ein kunne seie på bakgrunn av erfaringar, er at informasjonsflyten ikkje har vore god nok når Stortinget har vedteke ei stor og omfattande reform, at statlege etatar kanskje ikkje har snakka godt nok saman, og at ein kanskje ikkje har teke stor nok høgd for at dei som her skal få informasjon, ikkje alltid er dei som har størst ressursar til å setje seg inn i informasjonen på eiga hand. Eg har sjølv lese og i og for seg referert i Stortinget brev eg har sett som har vorte sende ut, som eg forstod pent lite av, og den som mottok det, forstod endå mindre av. Det sluttar på ein måte aldri heilt å overraske meg kor vanskeleg det er mogleg å formulere informasjon på norsk som eigentleg bør vere overkomeleg. Det er klart at der har dei underliggjande etatane ei stor utfordring, som eg håpar dei tek på alvor. Eg veit statsråden har bekrefta fleire gonger at han tek det informasjonsbehovet på alvor. Men det er noko som har vekt bekymring hos mange, og eg trur det er grunnen til at det også har vore meir uro enn det kanskje hadde trengt å vere rundt denne viktige reforma. Så har også stortingsfleirtalet gjennom budsjettvedtak og anna gjeve regjeringa tydeleg beskjed om at her skal ein følgje med på implementeringa av reforma og ta høgd for og eventuelt kome med tiltak dersom det er noko som dukkar opp som ikkje var føresett, eller som var føresett, men som ein bør ta tak i. Men når det gjeld å konkludere, er det nok for tidleg. Reforma har berre verka i nokre månader. Det har skjedd feil i utskriving av skattekort m.m. i staten. Det er sjølvsagt kritikkverdig, men det har no skjedd. Framleis veit ein ikkje totalsummen for veldig mange før dette året er omme. Så det å begynne på ein veldig stor gjennomgang og evaluering av ei nyleg innført reform, er det nok vanskeleg å få noko godt ut av, men det er ingen tvil om at ein bør følgje med både frå Stortinget si side og ikkje minst frå regjeringa si side, sjølvsagt. Uførereforma er viktig. Den har eit breitt fleirtal bak seg. Eg tolkar ikkje dagens debatt dit hen at ein har eit mindre breitt fleirtal bak seg no, snarare tvert imot, og det trur eg er viktig for føreseielegheita for alle dei hundretusenvis av menneske dette faktisk gjeld.