Jenny Klinge (Senterpartiet), 2021-02-23:
Våre eigne forteljingar i notid vil kunne bidra til å prege historieskrivinga òg. Det er vi jo fullt klar over. Høgre og Framstegspartiet, som var regjeringspartia bak den såkalla nærpolitireforma, har slik ei sterk interesse av å pynte på resultata. Problemet er at dei stadig framstiller det som om vi i Senterpartiet svartmålar situasjonen i politiet etter reforma. Representanten Frølich sa jo at store delar av drifta og verksemda til politiet blir svartmåla. Det som må vere hardt for Høgre og Framstegspartiet, er at vi i Senterpartiet stadig får nye og store forsyningar av råstoff til denne såkalla svartmålinga frå folk og miljø som har kvalifiserte meiningar og fakta om politireforma og status i politietaten. Berre namnet på reforma er jo kritikkverdig. Nærpolitireforma – eit slikt namn på ei så sentraliserande reform er det grellaste eksempelet som finst i politisk samanheng på å sminke ei svært lite pen brud før bryllaupet. Vi i Senterpartiet roser alle dei politifolka som gjer ein fenomenal innsats med dei vilkåra dei har. Det er ikkje svartmåling av etaten å peike på kva regjeringa ikkje har levert av resultat. Og vi treng ikkje å overdrive, vi kan enkelt og greitt vise til det f.eks. Riksrevisjonen seier om at det er alvorlege manglar i politiets arbeid mot datakriminalitet. Sitat frå no i vinter: «Politiets evne til å avdekke og oppklare datakriminalitet har store svakheter samlet sett.» Vi har dessutan Riksadvokatens kommentar til straffesaksbehandlinga publisert i mars 2020, som viser til at den gjennomsnittlege saksbehandlingstida har auka, og: «Spesielt er det grunn til bekymring for utviklingen innen seksuallovbrudd.» Regjeringa skulle oppnå betre beredskap i det langstrekte landet vårt ved å frigjere ressursar frå alle desse unødvendige lensmannskontora og politistasjonane rundt om. Slike kontor vart omtala som tomme skal, utan særleg funksjon, og over 120 vart lagde ned i framstegets namn. Dette grepet skulle gje moglegheit til å styrkje og ha betre opningstider på dei attverande kontora, dei som ikkje vart lagde ned. Ikkje minst skulle det bli råd til langt meir politi på hjul. Politiets kapasitetsundersøking på det politioperative området viser at utviklinga i talet på årsverk innan patruljeverksemd har vore på to årsverk ekstra, ikkje eingong to patruljar ekstra, i dette landet i løpet av reformperioden frå 2015 til 2019. Fem forskarar frå m.a. OsloMet, Universitetet i Oslo og Politihøgskolen har kalla politipolitikken til regjeringa «prinsippløs og selvmotsigende». Då er det vel ikkje lenger berre snakk om svartmåling frå Senterpartiets side – eller? Når justispolitisk talsperson i Høgre, Peter Frølich, sa til NTB i førre veke at innstillinga frå justiskomiteen om politimeldinga er eit godkjentstempel på politireforma, var det snakk om svært kreativ politisk bokføring. For regjeringa er ansvarleg for at over 120 lensmannskontor vart lagde ned utan at det kom på plass meir enn to ekstra årsverk til patruljane. Om lag 350 politiårsverk vart sentraliserte vekk frå desse stadene. Vi veit at mange av dei attverande lensmannskontora har fått så mykje mindre bemanning at enkelte av dei no eigentleg kan reknast som nedlagde i praksis. Regjeringa seier at kriminaliteten har gått frå gata til data, men kan ikkje eingong vise til store resultat innan nedkjempinga av datakriminalitet, slik eg viste med utsegna frå Riksrevisjonen i stad, og dei gløymer visst at vi i store delar av landet ikkje har gater, vi har vegar. Regjeringa ville hatt godt av ei realitetsorientering på fleire felt. Fiskerikriminalitet og organisert kriminalitet er døme på lovbrot som ikkje er høgt prioriterte hos dagens regjering, men som representerer betydelege problem i ulike distrikt. I tillegg til sentraliseringssjuka til regjeringa og stortingsfleirtalet har vi byråkratisjuka, som sikkert ikkje har vore tiltenkt, men som har kome som ein trist biverknad av massive strukturendringar. Det har vore ein enorm auke i talet på tilsette i sentralt politibyråkrati og konsulentbruk. Også kommunikasjonsrådgjevarar ser ut til å bli rekna som stadig meir nødvendige, i takt med at kritikken mot politireforma har begynt å kome frå fleire enn Senterpartiet. Senterpartiet har sine eigne alternativ til sentralisering og byråkratisering, og det er ei reell styrking av dei attverande lensmannskontora og politistasjonane og igjen å innføre stadleg leiing på alle kontor. Vi vil også opprette fleire slike kontor i bygd og by, inkludert politipostar der det er aktuelt. Vi har som mål på sikt å få minst to politifolk per tusen innbyggjarar på plass i kvart politidistrikt, for vi meiner at dagens mål om to per tusen i heile landet ikkje tener til at det blir nok politifolk i alle delar av landet. Vi vil også styrke politijuristane. Dessutan vil vi gje rom for meir lokale prioriteringar og vurderingar i politidistrikta, fordi landet vårt er så mangfaldig. Vi vil oppretthalde utrykkingspolitiet, UP, som eit eige særorgan. Vi har lenge vore opptekne av det og er kjempeglade for at komiteen vart samrøystes om akkurat det. Eg trur ikkje ein skal undervurdere krafta til veljarane og meiningsmålingane for tida. Kvifor i all verda er Framstegspartiet og Høgre no imot strukturendringar dei tidlegare var for å greie ut? Jo, det er fordi unødvendige strukturendringar og sentralisering er langt vanskelegare å gjennomføre når Senterpartiet har veljarvinden i segla. Veljarane gjev oss ikkje oppslutning no fordi vi svartmålar, men fordi vi har bakkekontakt og formidlar bekymringar og fakta som regjeringa også burde anerkjenne. Eg forstår godt at det er freistande for regjeringa å framstille oss som bakstreverske, men det er ikkje bakstreversk å arbeide for meir lokalt politi, som både kan arbeide godt førebyggjande og utgjere viktig beredskap. Verkelegheitsoppfatninga til folk i Høgre er annleis enn vår. Representanten Frølich sa jo i stad at det vi seier, ikkje har kopling til verkelegheita. Eg legg merke til at Høgre no elskar å sitere Arne Johannessen, som er leiar for den geografiske driftseininga Sogn og Fjordane. Han er jo ordentleg for denne reforma og jublar, og då er det jo kjekt å sitere han. Eg legg merke til at dei ikkje siterer dei mange, mange, mange politifolka rundt omkring i landet som har kritiske innvendingar. Derfor lar eg nokre av dei få plass på Stortingets talarstol ved at eg, viss eg rekk det, siterer enkelte, frå fire forskjellige politidistrikt: Lensmann Egil Netland ved Sirdal lensmannskontor i Sør-Vest politidistrikt uttalte i Dalane Tidende den 26. januar: «For Sirdal og de små kontorene må vi innse at det ikke har blitt bedre. Det har blitt en sterk reduksjon og beredskapen for de som bor i bygda her har blitt betydelig svekket(…) De siste årene har jeg stort sett vært alene som politi.(...) Folk og spesielt eldre er ikke trygge når det blir slik som nå.» (…) (...) Leiaren for den geografiske driftseininga Midt-Troms, Andreas Nilsen, sa til Politiforum i oktober: «Planene var at vi skulle ha en vekst på 10 årsverk fra 2017 til 2021. Den veksten som har kommet i perioden har i all hovedsak havnet på politihuset i Tromsø. Det sier noe om hvordan prioriteringene har vært i årene som har gått, og det blir straks verre hvis man ser på hva man tenker videre fremover.» Lensmann Svein Engen i Øst politidistrikt med 42 års erfaring frå politiet uttalte til Romerikes blad i romjula: «Politireformen har hjulpet meg til å se fram til en pensjonisttilværelse. Jeg føler vi har mistet kontakten med folket og lokalkunnskapen. Jeg har alltid hatt troen på at det hjelper å snakke med folk. Med den såkalte nærpolitireformen har avstanden blitt altfor stor.» Politistasjonssjef i Trondheim og leiar for GDE Midt i Trøndelag, Arve Nordtvedt, uttalte til Politiforum i september: «Selv om politiet er tilført mange stillinger de senere årene, ser vi at mange av stillingene har gått til andre oppgaver enn primæroppgavene. I vår GDE har vi hverken styrket bemanningen på patrulje eller etterforskning, og det er ikke noe særlig forskjell på antall ansatte der i dag, enn det var i 2017 eller 2010.» Desse stemmene er ikkje dei Høgre refererer til. Det er derfor eg bruker tid på å sitere desse folka. Poenget vårt i Senterpartiet er at vi må lytte til dei mange stemmene som tør å kritisere, og ikkje berre dei som jublar, for det er uendeleg mykje lettare å juble enn å kritisere, spesielt i ein reformperiode, når stillingar står på spel og det er vanskeleg å vite kva som skjer med arbeidsplassen din. Eg vil avslutte med å seie at eit av forslaga vi i Senterpartiet står bak, er at politimeistrane ikkje lenger skal ha åremålstilsetjing, noko som gjer at dei veit at dei etter seks år kan vere ute, og spesielt risikere ikkje å bli tilsette igjen viss dei har vore kritiske. Vi ønskjer at dei ikkje skal tilsetjast på åremål, men tilsetjast fast, slik som det var tidlegare, og at ein slik gjev rom for desse sterke stemmene som vi treng også frå politimeistrane. Eg trur at noko av grunnen til at vi har sett så lite kritikk frå det haldet, er nettopp åremålsordninga. Eg vil ta opp forslaga som Senterpartiet står bak åleine.