Magnhild Meltveit Kleppa (Senterpartiet), 2007-02-20:
Kristeleg Folkeparti inviterer i dag til debatt om respekten for liv og menneskeverd. Grunngivinga for det grunnlovsforslaget som no har blitt fremja i kvar periode i lengre tid, er at eit slikt vedtak vil understreka at ein grunnleggjande respekt for liv og menneskeverd framleis skal prega samfunnet vårt. Som det går fram av innstillinga, seier alle dei øvrige partia nettopp det: «Det er således etter flertallets mening klart at en grunnleggende respekt for liv og menneskeverd gjelder og skal gjelde for det norske samfunnet, og at behovet for å sikre retten til liv er tilstrekkelig ivaretatt i gjeldende lovverk.» Det som er spørsmålet her, er om retten til liv er tilstrekkeleg teke vare på i gjeldande lovverk. Eg synest det er viktig å minna om det som òg går fram av fleirtalsinnstillinga, nemleg at verdiar som respekt for liv og menneskeverd har fått si utforming i norsk lovgiving innanfor ramma av den Grunnlova vi har i dag. Noreg har slutta seg til Verdserklæringa om menneskerettane, der retten til liv, fridom og personleg tryggleik er slege fast. I tillegg er bl.a. Den europeiske menneskerettskonvensjonen, EMK, og FNs konvensjon om barn sine rettar inkorporert i menneskerettslova av 21. mai 1999. Vedtaket om rett til liv er teke inn i begge desse konvensjonane. Så er då spørsmålet: Kva vil vera forskjellen på ein faneparagraf – som det er uttrykt her – og gjeldande lovverk, slik det til no er nedfelt? Eg er komen til at den praktiske forskjellen vil vera veldig liten. Det er jo slik at det frå før av er enkelte paragrafar i Grunnlova som har ein symbolsk verdi. Men høyr: Dei som vil arbeida for menneskerettar og for menneskeverd, må ta inn over seg – alle vi som vil det, må ta dette inn over oss – at det som det fyrst og fremst handlar om, er å vera årvaken kvar einaste dag i saker som blir tekne opp her, og i saker elles i samfunnet. Det er heilt rett, som det allereie er hevda her frå Kristeleg Folkeparti, at det er viktig å vera påpasseleg i saker som gjeld livets byrjing, og i saker som gjeld livets slutt, og i spørsmål som gjeld grenser og moglegheiter i forhold til ny teknologi. Det er faktisk òg slik at eg trur alle kan kjenna seg igjen i at vi har forsømmingar som vi må ta ansvar for, t.d. når det gjeld å stilla opp for ei meir verdig omsorg, og for det å bli møtt med respekt og verdigheit. Den enkelte skal oppleva dette, anten han eller ho er dement og er på ein sjukeheim, eller får behandling på eit sjukehus. Eg trur faktisk ikkje det går an å seia at å grunnlovfesta retten til liv er det som er det avgjerande for om vi legg til rette for eit samfunn med plass til alle. Det er ikkje slik, verken for Senterpartiet, for Kristeleg Folkeparti eller for andre parti, at vi kan seia at vi har vore påpasselege nok fram til denne dag når det gjeld å leggja til rette for eit samfunn med plass til alle. Kvifor er det då slik at det er foreldre med funksjonshemma barn som kvar einaste dag må føra ein kamp for ein betre kvardag for sitt eige barn, og som faktisk opplever at det ikkje er på grunn av at samfunnet stiller opp at nokon av desse får ein betre kvardag? Det er slik i nokre tilfelle, men dessverre ikkje i alle. Det er faktisk heller slik at mange av desse familiane opplever at dei kvar dag må føra ein kamp fordi samfunnet ikkje stiller opp. Min konklusjon i denne saka har blitt at det er viktig å ta ein debatt om menneskerettar, om menneskeverd og om respekt for liv. Det er òg viktig å ta ein slik debatt i tilknyting til konkrete saker i dette stortinget. Og så er det viktig å minna kvarandre om at det ikkje er grunnlovfesting eller ikkje som avgjer om vårt samfunn blir betre på dette feltet. Det er det engasjementet som vi til kvar tid må ha. No har altså eit samla storting på nytt igjen i denne innstillinga understreka at ein grunnleggjande respekt for liv og menneskeverd gjeld – og skal gjelda – for det norske samfunnet. Korleis Senterpartiet stiller seg til det forslaget som ligg føre, går òg fram av innstillinga. Her kjem våre representantar til å stemma ulikt. Nokre kjem til å støtta Kristeleg Folkeparti sitt forslag, og nokre kjem til å støtta fleirtalet.