Oskar J. Grimstad (Fremskrittspartiet), 2011-03-21:
Underteikna deler forslagsstillaranes klare intensjonar om at det er viktig å styrkje lokaldemokratiet og eigedomsretten i miljø- og arealforvaltninga. Plan- og bygningslova vedkjem dei fleste menneske. Derfor bør avgjerdene takast nærast dei det angår, for å skape størst mogleg legitimitet. Altfor ofte ser vi at godt forankra – ofte samrøystes – lokale avgjerder blir overprøvde av fylkesmannens avdelingar eller av Miljøverndepartementet. Når det blir hevda at i halvparten av sakene som er anka til Miljøverndepartementet, får kommunane medhald, så er det etter ein svært tidkrevjande prosess, kanskje over år, der kommunane har måtta gi seg på dei fleste motsegnene frå fylkesmannen eller fylkeskommunen, før avgjerda endeleg blir teken i Miljøverndepartementet. I utgangspunktet – når planane blir lagde – kjenner ein systemet og legg ikkje inn ting ein veit ein ikkje får igjennom. Ein prøver å søkje mot eit system som det er mogleg å få igjennom. Likevel møter ein massiv motstand. I dette lyset står ikkje lokale vedtak fram som spesielt respekterte. Større makt og myndigheit til lokaldemokratiet vil derfor styrkje lokalpolitikaranes legitimitet og gjere dette arbeidet meiningsfylt. Forenkling er òg eit mantra, og bra er det, anten det gjeld skjemaveldet til næringslivet eller offentleg søkjarjungel og byråkrati. Når posisjonen påstår at kommunen er den primære myndigheita i arealforvaltninga og har hovudansvaret for å bestemme bruken av areal innanfor eige område, er det langt på veg ein utopi. Ein skal ikkje leite lenge før ein finn motsegner frå fylkesmannens miljøavdelingar som fullstendig tek avgjerdsretten frå lokaldemokratiet. Eg har leidd kommunale og fylkeskommunale utval i mange år og kjenner systemet veldig godt – eg har den erfaringa. Om ikkje miljøavdelinga slår til, er det ei kulturavdeling med arkeologar og kulturminnevern som står fram – bortanfor det som er hensiktsmessig – og bandlegg store areal, med bakgrunn i spor etter stolpefunn i sanden eller kokegroper som må vernast for framtida, trass i at det er tusenvis av liknande funn nærmast over alt der det er venta. Ein kan spørje seg om verdien av å bandleggje og verne areala der desse funna er gjorde. Ein kan forstå og akseptere at det blir gjort registrering og kartlegging av desse funna, men å bandleggje og verne område fordi ein finn fargespor i sanden etter stolpar eller restar etter kokegroper, er for mange ufatteleg og meiningslaust. Og ingen overprøver den faglege vurderinga som enkeltarkeologar står for, truleg fordi ein ikkje ønskjer å komme på kant med sine kollegaer. Dette er ein trussel mot demokratiet. Og det er eit faktum – det kan dokumenterast – at praksis er ulik frå region til region og frå fylke til fylke. I ei konkret sak som underteikna har orientert seg i, blei ein tredjedel av arealet tenkt til bustadutbygging bandlagd, til stor forundring for arkeologar frå Bergen Museum, som tydeleg gav til kjenne at dette ikkje ville blitt bandlagt eller verna i nabofylket Sogn og Fjordane. Det seier seg sjølv at når ein tredjedel av tenkt utbyggingsareal blir verna, og det er brukt over 0,5 mill. kr på arkeologiske utgravingar – også belasta utbyggjaren – er det økonomiske tapet svidande for utbyggjaren. I dette tilfellet betyr det millionbeløp for ein idealistisk utbyggjar som ville satse litt i heimkommunen. På Søre Sunnmøre har det vore ei rekkje saker der kommunar har gått ut offentleg og vore svært kritiske til den typen utfordringar der utgravingskostnadene har vore og er ein vesentleg del. Etter at eit regionalt medium, Sunnmørsposten, skreiv at dette ville bli tema i innlegget mitt i dag, har fleire teke kontakt. Ein opplever den bandlegginga som ansvarleg arkeolog Øyunn Kleiva står for, som graverande. Det blir ikkje forstått og ikkje akseptert. Dersom vi hadde fått på plass eit nytt regime, der fellesskapet gjennom kulturavdelinga måtte ta eit økonomisk medansvar for arkeologiske utgravingar, ville dei bli nøydde til å prioritere i lag med fagmiljøet dei er ein del av. Dessverre er det ikkje slik i dag, og kostnadene ved dette arbeidet blir pådytta utbyggjar og framstår som tilfeldig. Det er med andre ord på høg tid at det blir rydda opp i denne forma for sjølvtekt som det her blir vist til, dersom lokalpolitikk og lokalt engasjement skal framstå som meiningsfylt. Framstegspartiet vil vere tydeleg på at denne praksisen er i strid med den grunnlovsfesta eigedomsretten, og det er noko vi ønskjer å endre.