Kjersti Toppe (Senterpartiet), 2010-04-19:
Trass i fire handlingsplanar sidan 1990 for å førebyggja abort er aborttala i Noreg aukande. Vi må dessverre erkjenna at det politiske hovudmålet, å redusera talet på provoserte abortar, ikkje er nådd. Representantforslaget frå Kristeleg Folkeparti er derfor heilt på sin plass. No er det vel ingen politikarar eller politiske parti som i dag kjem til å vera ueinige om målet, at aborttala må reduserast. Kristeleg Folkeparti leverer mange gode konkrete forslag, forslag som Senterpartiet har stor sans for. Hovudgrunnen til at vi i dag ikkje støttar desse, er at statsråden i sitt svar varslar at Regjeringa sin handlingsplan på dette området vil bli fremja om kort tid. Då meiner vi at det er riktig å sjå forslaga i denne samanhengen, og at vi får ei heilskapleg sak der også folkehelseperspektivet blir vektlagt. Det er ei kjensgjerning at sikker prevensjon, som myndigheitene ønskjer å stimulera til, ikkje hindrar smitte av seksuelt overførbare sjukdomar. Clamydia-smitte hos unge er aukande. Dette er svært alvorleg. P-pillebruk kan faktisk bidra til dette, sidan annan beskyttelse då ikkje blir brukt. Eit anna moment er bruken av angrepille. Dette må òg evaluerast i handlingsplanen. Denne pilla vart reseptfri og frigitt for sal i butikkar og på bensinstasjonar som eit tiltak for nettopp å få aborttala ned. No blir det selt totalt 160 000 dosar i året i Noreg, medan aborttala er aukande. Kvifor er det slik? Har auka tilgang til og sal av naudprevensjon berre ført til endra seksualvanar, og ikkje til reduserte aborttal? Desse spørsmåla viser behovet for å sjå heilskapleg på tilnærminga i saka. Eit forslag frå Kristeleg Folkeparti er at aborttala skal halverast innan 2013. Eg er heilt einig i at dette er ønskeleg. Det er for mange abortar i Noreg. Men personleg trur eg at det realistisk sett blir vanskeleg å få til ei slik relativt dramatisk endring på berre eit par år. Her er det også snakk om haldningsendringar, endring av seksualvanar, noko som vil ta meir enn to år. I første omgang må vi nok kjempa for å snu trenden og sikra at auken ikkje fortset. Grunnen til at aborttala er høge, er samansett. Ikkje alle faktorar er like lette å påverke. Vi har f.eks. ein trend som går på at kvinner generelt ønskjer å venta med å få barn til dei er ferdige med utdanning, har fått arbeidserfaring og sikker økonomi. Kvinner mellom 20 og 24 år har hatt den høgaste abortraten blant kvinner i Noreg i dei siste tjue åra. Senterpartiet er einig med Kristeleg Folkeparti i at det er viktig å sjå på tiltak for denne gruppa. Eit forsøksprosjekt i Tromsø og på Hamar viser positiv effekt på aborttala ved gratis, eller bidrag til, hormonelle prevensjonsmiddel. Derfor kan dette vera eit viktig tiltak. Det er òg viktig å få til ei målretta seksualundervisning, sjå på dei økonomiske rettane for gravide utan fødselspengerettar og få til ekstra målretta tiltak overfor grupper der aborthyppigheita er høg. Senterpartiet ser derfor fram til Regjeringa sin handlingsplan. Dei forslaga som ein tek opp, og som vi debatterer i dag, må bli vurderte nærmare i denne planen. Eg vil til slutt minna om at alderen 20–24 år, som er den med høgast abortrate, fysiologisk og kroppsleg sett er ein alder som er svært gunstig for det å få barn. Dette er eit dilemma når vi no skal setja inn tiltak, som t.d. gratis prevensjon for å få ned aborttala i denne gruppa. Vi må aldri gløyma å understreka at det å få barn i 20-åra er positivt, både for foreldre og barn og ikkje minst for samfunnet. Dette må liggja som eit viktig moment i det abortførebyggjande arbeidet og i handlingsplanen som Stortinget skal vedta om kort tid.