Magnhild Meltveit Kleppa (Senterpartiet), 2010-03-09:
Betre tilrettelegging av transporttilbodet for funksjonshemma er eit høgt prioritert område for Regjeringa. Prinsippet om universell utforming har blitt ein integrert del av arbeidet og prioriteringane i Samferdselsdepartementet og dei statlege transportetatane og verksemdene. Både gjennom lover og regelverk og gjennom fysiske tiltak finansierte over statsbudsjettet er kollektivtransportsystemet blitt meir tilgjengeleg under denne regjeringa. Frå 1. januar 2009 vart reglane i den nye likestillings- og diskrimineringslova gjort gjeldande. Det er innført nye reglar for utforming av bussar og passasjerbåtar. Nye reglar for utforming av tog er snart på plass. Universell utforming og betre tilgjenge er òg eit av hovudmåla for transportpolitikken, som er presentert i Nasjonal transportplan 2010–2019. Infrastruktur og transportmiddel skal utformast slik at kollektive transportløysingar kan nyttast av flest mogleg, utan å ty til særskilde hjelpemiddel eller assistanse. Men området har vore forsømt i lang tid, og utfordringane er store. I tillegg vil mange funksjonshemma vera avhengige av alternativ til kollektivtransport, nærast uansett kvaliteten på kollektivtilbodet. For mange er tilrettelagd transport, TT-ordninga, avgjerande for moglegheita til å leva eit aktivt liv, og det er svært viktig at denne ordninga fungerer godt. Regjeringa sin strategi for å sikra funksjonshemma med stort behov ei god TT-ordning er todelt. For det fyrste vil vi sikra fylkeskommunane, som har ansvaret både for det ordinære lokale kollektivtilbodet og TT-ordninga, ein økonomi som gjer dei i stand til å sørgja for både eit godt TT-tilbod og eit godt kollektivtilbod. Etter mi meining er dette det viktigaste ein kan gjera for å sikra alle, inklusiv TT-brukarane, god mobilitet. Overføringane til kommunesektoren har auka kraftig under denne regjeringa. Fylkeskommunane har fått eit vesentleg større økonomisk handlingsrom og langt betre moglegheiter både til å sørgja for eit godt kollektivtilbod og til å gje eit godt TT-tilbod til dei som ikkje kan nytta ordinær kollektivtransport. For det andre vil vi bidra til at det lokale kollektivtilbodet kan nyttast av flest mogleg av dei mest mobile TT-brukarane, slik at ressursar kan frigjerast og brukast til ei betre TT-ordning for brukarane med størst behov. Dette kan vi oppnå ved betre fysisk utforming av kollektivtransportsystemet. Satsinga på universell utforming både gjennom likestillings- og diskrimineringslova og gjennom løyvingar over statsbudsjettet er viktig. I tillegg har Regjeringa stimulert til uttesting av ulike driftskonsept, bl.a. gjennom ordninga for betre kollektivtransport i distrikta, der fylkeskommunane kan søkja om tilskot, bl.a. for å testa ut ulike former for etterspørselstyrt transport, t.d. bestillingstransport og serviceruter som er opne for alle. Dette er ordningar der brukarane innan ein bestemt tidsfrist melder inn sine reisebehov til ein transportsentral eller direkte til operatøren av buss, båt eller drosje, og der det skjer ei samordning av dei individuelle reisene. Slike ordningar kan gje betre utnytting av ressursane enn individuelle TT-ordningar. For nokre TT-brukarar er denne typen tilbod truleg heilt akseptable. For barn, unge, eldre og andre personar utan verken TT-kort, førarkort eller tilgang til bil er tilbodet om bestillingstransport avgjerande. Dess fleire som kan nytta det ordinære kollektivtilbodet, dess romslegare kan TT-ordninga utformast for dei brukarane som treng denne ordninga mest. For å undersøkja om betre samordning mellom TT-tilbodet og bestillingstransport kan redusera behovet for TT-transport utan at det går ut over brukarane sin mobilitet, inviterte Samferdselsdepartementet i 2009 fylkeskommunane til å delta i eit treårig forsøk der dei to tilboda blir sett eksplisitt i samanheng. Sju fylkeskommunar søkte om å delta, og det er no forsøk med betre koordinering mellom kollektivtilbodet og TT-tilbodet i Oslo kommune og seks fylkeskommunar, Østfold, Telemark, Vest-Agder, Rogaland, Sogn og Fjordane og Nord-Trøndelag. I alle forsøka skal bestillingstransporten byggjast ut. Samtidig skal det gjerast tilpassingar i regelverket for TT-tenesta, slik at flest mogleg av TT-transportane blir gjennomførte med den ordinære kollektivtransporten, inklusiv bestillingstransport og serviceruter som er opne for alle. Det er krav om brukarmedverknad frå dei funksjonshemma sine organisasjonar, og det er krav om at TT-tilbodet blir halde ved lag for dei som ikkje kan dra nytte av det utbygde bestillingstransporttilbodet. Formålet med forsøket er å sjå om ei slik organisering vil frigjera ressursar som fylkeskommunane kan bruka til å styrkja tilbodet for TT-brukarar med særskilte behov, om hovuddelen av reiser for andre brukarar kan dekkjast gjennom det utvida bestillingstransporttilbodet, og om tilbodet aukar mobiliteten til brukarar utanfor TT-ordninga. Departementet vil gjera ei grundig evaluering av forsøket etter tre år. Så nokre ord om nasjonale retningslinjer for TT-ordninga. Det var i kommuneøkonomiproposisjonen for 2004 at Stortinget gjorde eit vedtak der regjeringa Bondevik II vart beden om å utforma nasjonale retningslinjer for TT-ordninga. Dette spørsmålet er grundig vurdert. Det finst rettleiande retningslinjer for TT-ordninga, utarbeidd av Samferdselsdepartementet, der kriterium for brukargodkjenning, tilbodet sitt innhald og sjølve saksbehandlinga er omtalte. Men i likskap med den lokale kollektivtransporten elles er det fylkeskommunane som fastset standarden i tilbodet. Dei rettleiande retningslinjene ligg i hovudsak til grunn for dei retningslinjene som gjeld for TT-ordninga i fylka. Då er det slik at nasjonale retningslinjer vil gje ein større grad av likebehandling enn den budsjettstyrte ordninga vi har i dag i regi av fylkeskommunen. Det kan knyta seg utfordringar til ei ordning med nasjonale retningslinjer. Nasjonale retningslinjer kan medføra monalege meirkostnader, dersom ein ikkje skal akseptera eit dårlegare tilbod for nokre brukarar. Dessutan vil nasjonale retningslinjer bryta med den etablerte ansvarsdelinga mellom forvaltningsnivåa og prinsippet om at det er fylkeskommunane som skal fastsetja omfanget av og kvaliteten på kollektivtransporttilbodet. Nasjonale retningslinjer vil redusera fylkeskommunane sine moglegheiter for å sjå TT-transport i samanheng med annan kollektivtransport. Som eg nettopp gjorde greie for, vil ein solid fylkeskommunal økonomi, kombinert med eit kollektivtilbod som kan nyttast av flest mogleg, vera ein god strategi for å sikra eit godt TT-tilbod for dei brukarane som treng det mest. Interpellanten tek her opp eit svært viktig spørsmål. Eg har òg invitert fleire organisasjonar til departementet for å be om råd med omsyn til moglege forbetringar når det gjeld TT-ordninga. Den siste organisasjonen eg hadde møte med, var òg Blindeforbundet. Eg skjønar deira uro i forhold til fylkeskommunane og frie inntekter med omsyn til om midlar som eventuelt blir frigjorde, verkeleg blir brukte til å styrkja TT-ordninga for dei som har mest behov for det. Blindeforbundet var kreative. Dei bad om eit forsøk til, eit forsøk som f.eks. kunne omfatta to fylke der ein direkte knyter midlar til ei TT-ordning for dei som ikkje kan nytta seg av kollektivtilbod. Eg kan ikkje på dette tidspunktet lova at eg skal få på plass ytterlegare forsøk i budsjettet for 2011, men det eg skal seia, er at eg er oppteken av at vi reelt skal styrkja TT-ordninga. Så dette forslaget og andre konstruktive bidrag er noko som eg meiner det er all grunn til å sjå nærare på.