Ingebrigt S. Sørfonn (Kristelig Folkeparti), 1999-11-30:
Skattedebatten i Odelstinget er kanskje ikkje den meste spennande og den som vert følgd med størst interesse. Det heng vel i hovudsak saman med at skatteopplegget for det påfølgjande året allereie har fått ei grundig og allsidig behandling og merksemd gjennom finansdebatten i Stortinget. Men likevel er nett denne debatten, debatten om nødvendige lovendringar for å få gjennomført skatteopplegget for neste år, svært viktig. Dersom ikkje dei formelle lovvedtaka er på plass, er heller ikkje det skatteopplegget på plass som statsbudsjettet for neste år er basert på. Kristeleg Folkeparti si skattetenking har fleire hovudføringar. Me ønskjer eit skatteopplegg med ein god fordelingsprofil. Me ønskjer eit skatteopplegg som vert oppfatta mest mogleg rettferdig, og eit skatteopplegg som tek vare på næringslivet sitt behov for handlefridom, kapitaloppbygging og ein føreseieleg situasjon. Nytt i skatteopplegget for neste år er det såkalla minstefrådraget i arbeidsinntekt mv. Dette frådraget er på 30 600 kr og vil vera med på å gje stor skattelette til lågtlønte og deltidstilsette med låg årsinntekt. Elles er det ordinære minstefrådraget oppjustert til 22 pst. av inntekta. Den øvre grensa på minstefrådraget, 36 600 kr, representerer ein overkompensasjon, òg i høve til kompensasjon for auka elavgift. Eit anna område som eg vil nemna, er frivillige lag og organisasjonar. Denne delen av Organisasjons-Noreg, som me gjerne kallar for den tredje sektor, utfører viktig og uerstatteleg arbeid på mange felt. Denne Regjeringa er oppteken av at frivillige lag og organisasjonar skal ha gode vilkår. Difor er det gledeleg å registrera at det no er gjennomslag for Regjeringa sitt forslag om skattefrådrag for gåver til slike organisasjonar. Sjølv om den skattefrie summen førebels ikkje er så høg, er det likevel fullt gjennomslag for dette viktige prinsippet. Floraen av frivillige lag og organisasjonar er stor og representerer eit svært mangfald. Difor kan det vera vanskeleg å finna gode og ryddige definisjonar av kven som skal vera omfatta av ordninga. Mange organisasjonar er lags- eller gruppebaserte, utan eit sentralt medlemsregister. Difor har eit fleirtal i komiteen bedt Regjeringa om å vurdera om krav til eit visst tal lag/grupper kan likestillast med kravet om minst 3 000 medlemer for å verta omfatta av ordninga. Det overordna føremålet med å innføra skattefritaksordninga er å oppmuntra, stimulera og hjelpa desse organisasjonane til å halda fram med og vidareutvikla det viktige arbeidet som dei utfører. Difor må ordninga òg treffa dei organisasjonane den var tenkt for. Av den grunn har òg komitefleirtalet bedt Regjeringa om å vurdera om ikkje ordninga også bør omfatta organisasjonar som driv kulturvern. Som kjent er det føreslege å fjerna sjømannsfrådraget for statslosar. Kristeleg Folkeparti er med på å støtta forslaget. I arbeidet med skatteopplegget for neste år har me vurdert punktet veldig grundig. Me har vore gjennom i kva grad representantar for denne gruppa har fått vore med, eller ikkje vore med, på det førebuande stadiet. Me har nøye sett på at dette betyr ein ikkje uvesentleg reduksjon av nettoinntekta for den enkelte statslos. Konklusjonen vår er altså at me støttar forslaget om å fjerna sjømannsfrådraget. Når me ikkje støttar Høgre sin merknad i Budsjett-innst. S. nr. 1 for 1999-2000, om at dei legg til grunn at kompensasjon for bortfall av sjømannsfrådraget vert ein del av lønsoppgjeret til våren, heng det saman med at Stortinget ikkje har hatt praksis for å gje slike konkrete føringar i lønsoppgjer. Me trur at partane framleis er tente med ein slik praksis, men det betyr ikkje at me er usamde i det som er realiteten i Høgre sin merknad. Ingen skattedebatt dei siste åra har vore fri for tema som skatt for reiarlag og delingsmodell. Skatteopplegget for år 2000 representerer ikkje noko unntak i så måte. I delingsmodellen er den såkalla kapitalavkastningsraten redusert med 1 pst., og det er føreteke innstramming i identifikasjonsreglane for liberale yrke. Når det gjeld det siste, vil eg gjerne få presisera at hovudføremålet ikkje berre er å stramma inn skattereglane for artistar og TV-kjendisar, og så har andre liberale yrke følgt med på kjøpet, meir eller mindre tilfeldig, slik ein kan få inntrykk av når ein les Næringslivets Ukeavis for 26. november 1999. Det er tvillaust slik at enkelte nok har drive bevisst skatteplanlegging ved hjelp av delingsmodellen utover det som var tilsikta frå lovgjevaranes side. Samstundes er det viktig å presisera at dei med liberale yrke ikkje kan generaliserast som notoriske skatteunndragarar. Når me har funne det forsvarleg å skjerpa inn identifikasjonsreglane for liberale yrke, er føremålet å tetta skattehol. Me vurderer det slik at det reelle familieengasjementet gjennomgåande er større og har meir omfattande konsekvensar i produksjonsbedrifter og liknande enn innan liberale yrke. Difor meiner me at den føreslegne endringa i identifikasjonsreglane er i tråd med intensjonane med delingsmodellen. Når det så gjeld skatteordninga for reiarlag vil eg gjerne slå fast at både i budsjettavtalen mellom Arbeidarpartiet og sentrum og elles ved eit stort fleirtal i komiteen er denne ordninga stadfesta som ordning. Det er føreslege tre endringar i ordninga. Alle desse tre endringane er identiske med det som Regjeringa føreslo i samband med skatteopplegget for inneverande år. Eg nemner summarisk at dette gjeld innstramming i frådragsrett for gjeldsrenter, auka skatt ved høg eigenkapital og skatteplikt ved valutagevinst. På bakgrunn av at desse justeringane no skjer, og med basis i eit sterkt ønske om føreseielege og stabile rammevilkår òg for skipsfartsnæringa, reknar eg med at det no vert ro om skatteordninga for reiarlag i åra som kjem. I den føreliggjande innstillinga går fleirtalet inn for Regjeringa sitt forslag om at obligasjonsskattlegging skal skje etter den såkalla renteutrekningsmodellen. Her legg fleirtalet vekt på at aktørane i marknaden i lang tid har ønskt å få høve til å skriva ut såkalla underkursobligasjonar. Frå Kristeleg Folkeparti si side meiner me at ei utsetjing av vedtak om obligasjonsskattlegging kan føra med seg uheldig uvisse. Til slutt: Det ser ut til at prøveordninga med førehandsutfylt sjølvmelding har vore rimeleg vellukka. Ein samla komite har difor ikkje merknader til at prøveprosjektet vert ført vidare òg for inntektsåret 1999. Truleg vert førehandsutfylt sjølvmelding det framtidige mønsteret. Difor er det viktig at me gjev oss god tid til god og grundig evaluering, slik at eventuelle uheldige følgjer kan lukast bort og eventuelle manglar rettast opp. I Kristeleg Folkeparti kan me stå godt oppreist med det føreslegne skatteopplegget for år 2000.