Reidar Sandal (Arbeiderpartiet), 2004-02-12:
Vi er i ein nokså paradoksal situasjon: Mange kystsamfunn slit tungt fordi det er mangel på arbeid og kapital. På same tid har kystsamfunna eit stort potensial. Det er faktisk langs kysten vår vi finn dei mest slagkraftige næringsmiljøa våre. Det er stilt overfor dette paradokset at Arbeidarpartiet meiner det straks må utarbeidast ein heilskapleg kystpolitikk, der ein nøye analyserer dei utfordringane som kystsamfunna står overfor, og fremjar forslag om tiltak som kan føre til positive endringar. På den måten kan vi leggje grunnlaget for at kysten blir drivkrafta i den nasjonale verdiskapinga. Det er ein sjanse vi definitivt ikkje må spele frå oss. Mange kystsamfunn slit tungt for tida. Nedgang i folketalet har prega mange kommunar og lokalsamfunn. Sterkast ser vi dette i kystsamfunn i Finnmark, der åtte av kommunane har ein nedgang i folketalet på 25 pst. eller meir dei siste 20 åra. Det er ei dramatisk utvikling. Men vi ser liknande utfordringar i kystsamfunn også på Vestlandet. I den dynamiske fiskerikommunen Vågsøy har det også vore nedgang i folketalet dei siste 20 åra. Ny teknologi gir nye produksjonsvilkår. Behovet for kompetanse aukar, og avstandar speler ei mindre rolle enn før. Det som i tidlegare tider var naturlege lokaliseringsføremoner for distrikta, er det ikkje lenger. Høgare utdanningsnivå og endringar i familiemønstret stiller òg nye krav til kvar ein arbeider og bur. Distrikta må kunne tilby interessante arbeidsplassar der både kvinner og menn får brukt kunnskap og kreativitet. Desse faktiske forholda er svært utfordrande for mange kystsamfunn. Dersom nedbygginga ikkje skal ta overhand, må dei områda langs kysten vår som er hardast ramma, få stimulans til å utnytte det potensialet som finst. I mange lokalsamfunn er det alvorleg svikt for fiskeria og fiskeindustrien. Det kan kome av periodisk mangel på ressursar, manglande evne til å vidareforedle produkta eller manglande kapitaltilgang for reiarlag og fiskeforedlingsbedrifter. Den private kapitalen rømmer frå mange lokalsamfunn. Slike eksempel finn vi mange stader, særleg i Nord-Noreg. Andre stader er det verkstad- og leverandørindustrien som vaklar. Etterspurnaden etter f.eks. spesialiserte skip er for tida svært låg. Det rammar spesielt kystkommunar på Vestlandet. I Flora, f.eks., blir stadig fleire arbeidstakarar kasta ut i passivitet. Arbeidarpartiet har som mål å halde oppe hovudtrekka i busetnadsmønstret og skape likeverdige levekår i alle delar av landet vårt. Den største utfordringa i forhold til denne målsetjinga finn vi no langs kysten. Grunnlaget for utviklinga i kystsamfunna må styrkjast. Det må først og fremst skje gjennom berekraftig bruk av naturressursane, ved å styrkje kompetansen og ved å inspirere til nyskaping og næringsutvikling. Dette må vere ein hovudstrategi. Den andre sentrale tilnærminga vil vere å utvikle næringslivet der vi har spesiell kompetanse eller spesielle fortrinn. Langs kysten må vi derfor satse tungt innanfor marin sektor, maritim sektor, petroleumssektoren og reiselivssektoren. Andre verkeområde kan sjølvsagt også spele ei rolle i enkelte distrikt, men søkjeljoset må rettast mot områda der ein har fortrinn. Arbeidarpartiet må dessutan fokusere sterkt på dei områda som har særlege vanskar med sysselsetjinga, og der det er sterk nedgang i folketalet. For Arbeidarpartiet gjeld det altså å ta kysten i bruk for å skape ny aktivitet og optimisme, og for å motverke dei negative utviklingstrekka. Det er på dette grunnlaget vi engasjerer oss for ein heilskapleg kystpolitikk. Det er påfallande at regjeringspartia og Framstegspartiet avviser denne tilnærminga. Faktisk er det sensasjonelt. Når mange kystsamfunn slit med fråflytting, mangel på arbeid og manglande kapital, må styresmaktene bruke alle verkemiddel som finst, for å hjelpe dei ut av uføret. Då er det ikkje tilfredsstillande å avgrense arbeidet til å vurdere rammevilkåra for fiskeria og dei maritime næringane, slik regjeringspartia og Framstegspartiet foreslår. Det er eit negativt signal til dei mange arbeidstakarane og bedriftsleiarane langs kysten vår som leitar etter nye moglegheiter. Det er ein altfor passiv næringspolitikk.