Torstein Rudihagen (Arbeiderpartiet), 2012-12-18:
Representantforslaget er tredelt. Det fyrste punktet gjeld fjerning av fylkeskommunens/Fylkesmannens motsegnsrett i kommunale plan- og arealvedtak. Det andre punktet gjeld ein eigen forvaltingsdomstol/eit eige forvaltingstilsyn for å behandle klagar etter kommunale planvedtak. Det tredje punktet gjeld ønsket om å vurdere høve til å klage over politiske vedtak i kommunen. Fleirtalet, regjeringspartia og Kristeleg Folkeparti, innstiller på å ikkje vedta desse forslaga. Høgre og Framstegspartiet har sine eigne merknader, og eg reknar med at dei gjer greie for det sjølve. Men eg konstaterer at sjølv om det er Framstegspartiet som står bak representantforslaget, følgjer dei ikkje det opp i forslag til vedtak i innstillinga. Under punkt I i representantforslaget er det altså foreslått å fjerne fylkeskommunen/Fylkesmannens motsegnsrett, men i forslaget til vedtak er dette no blitt til «forslag som begrenser fylkeskommunens/fylkesmannens innsigelsesrett». Det er det etter mi meining stor forskjell på. I merknadene, derimot, seier Framstegspartiet at dei tek opp forslaget som er framsett i Dokument 8:124 S. Det er, forsiktig sagt, noko uklart kva Framstegspartiet eigentleg meiner. I representantforslaget er det òg foreslått å fjerne fylkeskommunens motsegnsrett, men i merknadene til Framstegspartiet er det berre Fylkesmannens motsegnsrett som er omtalt. Så er eg einig med forslagsstillarane i at det er bra å få ein debatt om motsegnsretten. Kvardagen for kommunane og kommunepolitikarane tilseier det, det veit vi av eigne erfaringar som ordførarar og lokalpolitikarar, og det får vi stadig beskjed om i møte med lokalpolitikarar frå mange parti. Ein opplever at altfor mange instansar har motsegnsrett, at staten ikkje står fram med ei meining, men ofte med mange motstridande meiningar fordi ulike statlege instansar har ulik meining. Det er heller ikkje bra at staten ikkje deltek i regionale planprosessar der det er mogleg, for så å komme med motsegner i ettertid. Likevel er det ikkje slik at motsegnsinstituttet bør fjernast. Det er der for å sikre at statlege føringar for plan- og arealsaker blir følgde, og at kommunar og regionale myndigheiters interesser blir ivaretekne. For eksempel er ein stadig aukande del av motsegnene knytt til strandsoneregelverket. Beskyttelsen av allemannsretten og sikring av fri ferdsel i 100-metersbeltet er eit viktig nasjonalt omsyn, så det er bra at det blir ivareteke. Det kan òg vere riktig med statleg innblanding for å sikre omsyn til framtidig vegbygging, annan transport, bustadbygging, naturmangfald og andre viktige nasjonale omsyn. Men det er sjølvsagt at ein må vise stor varsemd med å overprøve kommunestyrets politiske skjønn og vedtak. Det er den enkelte kommune som har myndigheit til å vedta kommunale arealplanar. I brev frå miljøvernministeren den 24. oktober i år til komiteen viser ein til KS si utgreiing: «Innsigelsesinstituttets påvirkning på lokalt selvstyre». Her står det at utgreiinga konkluderer med at «innsigelsesinstituttet har en viktig funksjon i plansystemet, og at det har legitimitet i kommunene». Det står vidare: «Hovedutfordringen er knyttet til praktiseringen, som ifølge KS-undersøkelsen har svak politisk legitimitet i kommunene.» Det trur eg er ein god observasjon. Derfor treng ein ein gjennomgang av denne praktiseringa og sannsynlegvis nye retningslinjer frå departementet. Det er veldig bra at departementet har teke fatt på dette arbeidet med å vurdere kva for tiltak som er nødvendige for å sikre at motsegnsinstituttet blir brukt i samsvar med intensjonane. Dette støttar komitéfleirtalet. Det er mykje som kan gjerast for å betre praktiseringa av motsegnene framfor å fjerne motsegnsretten.