Jenny Klinge (Senterpartiet), 2013-03-05:
Det er ein ufatteleg tragedie som er utgangspunktet for denne debatten. Til dels var det ein varsla tragedie: Scenario og risikovurderingar som var gjorde, var for regjeringskvartalet sin del skremmande like det som skjedde der 22. juli 2011. Grubbegata vart ikkje stengd i tide, trass i at risikoen ved fri motorferdsel der var kjend. Det er sjølvsagt viktig å ha reglar for politiske prosessar og for det arbeidet som forvaltninga gjer. I eit demokrati tek ting tid, for mange skal bli involverte i det meste. Men eg vil påstå at vi har kome til eit punkt der for mykje blir gjort for seint og for dårleg, fordi det til stadigheit synest viktigare å vise til analysar, strategiar og planar enn å vere handlingsretta. Det er noko som heiter at godt gjort er betre enn godt sagt. Det hjelper ikkje kor mange fine formuleringar det er om mål og tiltak i ulike planverk, om ikkje evna til å handle og agere er der når det trengst, og om ikkje systema fungerer. Og her gjeld det i denne konkrete saka alt frå behovet for å stengje Grubbegata til at politiet burde ha stoppa gjerningsmannen tidlegare. Ting tek tid. Men ting skal ikkje ta lengre tid enn nødvendig. Det dreier seg om å forstå verkelegheita, sjå kva som må gjerast, og korleis prioritere det som hastar, og så faktisk gjere det. Det gjeld på øvste politiske hald, leiinga på alle plan i statlege etatar og direktorat, men det gjeld også for den enkelte. Som det har vore peikt på fleire gonger, var ikkje det store problemet mangel på ressursar, dårleg lovverk eller svak organisering. Problemet var kulturar, haldningar til beredskap og manglande evne til samhandling. Det er kanskje ikkje så rart heller, for vi har levd i eit trygt og roleg samfunn, der mange av oss har oppfatta truslar meir eller mindre som teoretisk enn reelt. Då det utenkjelege skjedde i 2011, vart det overtydeleg for oss at vi hadde teke feil. Manglande virkelegheitsforståing gjorde at mykje som burde vore gjort, ikkje har vore gjort. Det gjeld på alle nivå. Representanten Kolberg viste til at komiteen har sett spørsmålsteikn ved om politietaten er i stand til å lære av feil. Eg deler Kolbergs tru på ei god utvikling i politiet framover, men det føreset at alle i etaten ser at dei har eit ansvar. For å seie det slik: Energien som har vorte brukt i uniformert lønskamp, må ikkje gå ut over styrken i yrkesstoltheita og ansvarsfølelsen overfor innbyggjarane. Det er mange ansvarsfulle og særs dyktige politifolk i etaten. Ingen skal påstå noko anna. Eg trur likevel det er greitt å minne om dette all den tid 22. juli-kommisjonen også peiker på kulturar som ein del av problemet. Representanten Lundteigen la i innlegget sitt vekt på behovet for å endre leiarkulturen på alle ledd i forvaltninga, og målet er resultatorientert leiing. Dette stiller eg meg fullt ut bak, men eg legg til at det er i dynamikken mellom leiinga og dei tilsette at suksessfaktoren kan liggje. Det er såleis snakk om eit gjensidig ansvar både i det daglege arbeidet og når det smell. Sjølv om beredskap er ein viktig del av det politiet styrer med, er det viktig å minne om at det langt frå er det einaste dei styrer med. Politiet gjer ein stor og god jobb med å førebyggje, oppdage og oppklare lovbrot – det ligg på eit vis også mykje god beredskap i dette. Så skal vi ikkje gløyme at potensielle terroristar veks opp saman med oss, at ein unge som utviklar seg til å bli ein massemordar, ikkje utviklar seg til å bli det uavhengig av det samfunnet han og vi lever i. Å vere bevisst dette er ikkje å frita ein gjerningsperson for det han har gjort. Det handlar derimot om å erkjenne at det å skape eit betre samfunn der vi tek best mogleg vare på folk, kan førebyggje at enkelte utviklar seg i heilt feil retning. Fleire utsette ungar må bli fanga opp tidlegare og få betre oppfølging. Til slutt vil eg slutte meg til kritikken som ein samla kontrollkomité rettar mot beredskapsarbeidet til regjeringa forut for 22. juli. Som representant for eitt av regjeringspartia kjenner eg sjølv også på dette ansvaret. I omtalen av politietaten peikte eg på det ansvaret den enkelte i alle ledd har. Det er å gjere ein best mogleg innsats ut frå dei føresetnadene ein har. Slik er det i høgste grad også med oss politikarar. Og det gjeld i smått og i stort. Når det gjeld ansvaret for sikker og god beredskap for å redde liv, er det ikkje snakk om smått, men om stort, sjølv om det gjeld «berre» det å stengje ei gate. Eg håpar og trur at beredskapen vår allereie no har vorte styrkt, og at eit samla storting også i åra som kjem, følgjer opp når det gjeld å leggje rammene og grunnlaget for at folk skal kunne kjenne seg trygge her til lands.