Oskar J. Grimstad (Fremskrittspartiet), 2015-06-02:
Under ein interpellasjonsdebatt i førre veke kom det fram at Noreg var rangert på 10. plass av det anerkjente kanadiske forskingsinstituttet Fraser Institute etter at den raud-grøne regjeringa fekk på plass ny minerallov og mineralstrategi i 2010. Fraser Institute rangerer kvart år over hundre land etter kor attraktive dei er for mineralnæringas internasjonale investormarknad. Sist år fall Noreg frå 10. til 18. plass på rangeringa, mens Sverige og Finland held seg i verdstoppen. Mange meiner grunnen til fallet er at miljøinteressene i altfor stor grad har fått presentere eit scenario som ikkje stemmer med realitetane, og som gir eit bilete av ein politisk risiko som påverkar Noregs omdøme som mineralnasjon – og kanskje særleg for investorar som føler at investeringane blir sett på som usikre. Spesielt har sjødeponi blitt beskrive negativt, som om ein øydelegg alt liv i fjorden, og Førdefjorden har blitt eit eksempel på ein slik påstand. Trass stor og detaljert kartlegging og eit betydeleg forarbeid med fokus på miljøpåverknadene, der Miljødirektoratet set klare og sterke krav til utsleppa, lever desse påstandane vidare. Alternativet vi har breiast erfaring frå, er landdeponiet på Røros. Frå eit miljøperspektiv er Røros eit eksempel på korleis det ikkje skal gjerast, seier ein professor i mineralteknikk ved NTNU. Avrenning frå landdeponiet på Røros, som elles er verna, fører ei sur og metallhaldig avrenning til Glomma, der kopariona øydelegg både egg og fiskeyngel. For Engebøfjellet og Førdefjorden er sjødeponi den beste løysinga, og den konklusjonen er basert på dei minerala og metalla som skal utvinnast, produksjonsprosessen og kjemikaliane som blir brukte, og til slutt blir dette målt opp mot dei strengaste miljøkrav. Kjemisk sett er det ein fordel at overskotsmassane blir liggjande i saltvatn med lite oksygen og stabile pH-verdiar, så om ein skal deponere massar som inneheld sulfid, er det ein stor fordel med sjødeponi. Derfor har vi også den klare anbefalinga frå Miljødirektoratet om å velje sjødeponi etter at direktoratet har gjort denne grundige vurderinga av konsekvensane. Det spesielle med denne konklusjonen er at han er lik konklusjonen til ei liknande utgreiing som den raud-grøne regjeringa fekk utarbeidd av Klif i 2010, der konklusjonen er ei klar anbefaling om å ikkje velje landdeponi med alle dei farar og plager dette medfører. Ein viser jamvel til sjødeponering i ei gruve i Vancouver Island-området det det blei deponert store mengder overskotsmasse fram til gruva var tom for ressursar. Vidare står det at deponeringa hadde overraskande små effektar, og at reetablering på sjøbotnen starta raskt etter at deponeringsperioden var over. Dette er altså fakta som SV, Arbeidarpartiet og Senterpartiet slutta seg til då dei la fram sin mineralstrategi i 2010. Spørsmålet er: Har ein slutta å tru på sin eigen konklusjon fordi ein har kome i opposisjon, eller er det det politiske spelet som er det viktigaste? Dette er særleg spesielt når vi registrerer stort politisk fokus på nye arbeidsplassar. Det er ei kjensgjerning at Sogn og Fjordane har altfor få arbeidsplassar og ønskjer seg fleire. Så til spørsmålet om vi treng gruva i Engebøfjellet. Mineralet som skal utvinnast, er rutil, som er sett saman av titan og oksygen og er eit svært viktig mineral. Titan blir brukt i flyindustrien og i romfartsindustrien, til å lage kunstige hoftekuler, kne og andre kroppsdelar, som vi som eit velferdssamfunn er svært avhengige av. Skal vi ikkje ta vårt ansvar som forbrukarar og stå for ei gruvedrift av eit materiale vi sjølve er svært avhengige av, men overlate dette til land med heilt andre miljøkrav enn våre? Rutil er vi avhengige av i mange produkt, som maling, mat, medisinar, tannkremar osv. Vi har som nasjon eit sjølvstendig forsyningsansvar. Vi har med andre ord eit moralsk ansvar for å ta i bruk dei naturgitte ressursane som finst – og det under eit regime med strenge, men føreseielege miljøkrav, slik at både industrien og investorane kan føle seg sikre på at satsinga på mineralnæringa er trygg og føreseieleg når ein etterlever dei strenge konsesjonskrava som er gitt. Denne regjeringa legg det til grunn i sin konklusjon og er på denne måten med på å ta det ansvaret som trengst. Mange peikar på den moglegheita som ligg i at masse skal deponerast. Med fleire objekt som treng tildekking, bør ein vurdere om det er mogleg å skipe delar av denne massen til eigna objekt eller område som treng tildekking. Dersom dette er mogleg, representerer overskotsmassen ein ressurs som vi elles hadde måtte hente andre stader. Det er rett at den sitjande regjeringa utropte mineralnæringa til eit viktig satsingsområde, og utsleppstillatinga er med på å leggje til rette for meir mineralindustri i Noreg.