Heidi Grande Røys (Sosialistisk Venstreparti), 2007-04-16:
4. februar 1997 oppsummerte Erik Solheim ein interpellasjon om IKT til dåverande statsminister Thorbjørn Jagland på følgjande måte: «Om ikke det» – altså debatten dei hadde – «er det aller første, så er det iallfall et av de første skrittene dette storting har tatt for å ta kontroll over det som lar seg politisk kontrollere av IT-utviklingen.» Debatten kom på bakgrunn av ein rapport frå eit statssekretærutval, leia av dåverande statssekretær Torstein Rudihagen, no representant, etterfølgd av ei orientering til Stortinget gitt av dåverande statsråd Rugaas. Erik Solheim var den gongen – og er framleis – ein stor optimist, men det tok altså ti år før ei regjering kom tilbake til Stortinget med ei heilskapleg stortingsmelding om IKT. Nettopp det å presentere den store breidda i utfordringar var ei sentral drivkraft i arbeidet med St.meld. nr. 17, Eit informasjonssamfunn for alle. Eg er sjølvsagt glad for og takkar for det konstruktive arbeidet som komiteen har gjort med meldinga. Det er ikkje ofte ei stortingsmelding er så samlande. Men eg meiner faktisk det er eit poeng at den er samlande for å ta nokre store og viktige grep, slik at Noreg framleis heng med i utviklinga av og i bruk av IKT. I tillegg til komiteen har òg høyringsinstansane og IKT-bransjen, som fleire òg har vore inne på, vore veldig positive til meldinga – sjølvsagt med visse utfordringar, slik det skal vere, og som ligg i opposisjonen sine merknader, og det er ein del forslag som går lenger enn Regjeringas. Det skulle nesten berre mangle at det ikkje var noko vi var ueinige om! Eg håpar og trur likevel at meldinga i sum støttar opp om ein heilskapleg politikk for korleis vi som deltakarar og brukarar kan nyttiggjere oss IKT, korleis IKT som motor for økonomisk vekst kan utvikle seg, og ikkje minst korleis IKT kan fornye offentleg sektor. Alle er eit nøkkelord i meldinga. Ved å erkjenne IKT sin enorme påverknad på nær sagt alle samfunnsområde tek vi òg på oss eit ansvar for å sørgje for at teknologien når ut og kan brukast av flest mogleg. Det er særleg tre føresetnader som må liggje til grunn for at vi skal klare det: at det er tilgang for alle, at løysingane er universelt utforma, og at innbyggjarane våre har kompetanse til å ta løysingane i bruk. Med omsyn til digital tilgang har Regjeringa sett av meir pengar til breibandsbygging enn nokon gong tidlegare, og vi har no hatt ein ganske omfattande breibandsdiskusjon allereie. Satsinga har gitt resultat: Ved utgangen av året er anslaget at vi vil ha nådd 98 pst. dekning, og vi kryp altså nærare målet om full dekning. Over sommaren vil eg kome tilbake – det har eg varsla tidlegare – med ei detaljert utgreiing med dekningstal på kommunenivå. Det er ikkje noko eg treng oppfordring til å gjere – det har eg varsla at eg kjem til å gjere, og eg skal sjølvsagt offentleggjere ho. Då får vi beskjed om desse kvite flekkene som står att. Ytterlegare breibandsatsing for å nå Soria Moria-målet om 100 pst. dekning kjem vi sjølvsagt tilbake til i budsjettprosessane. Vi ligg på verdstoppen med omsyn til utbreiing av IKT i samfunnet. Det er flott. Men det er like viktig at vi inkluderer og gjer dei forskjellige IKT-løysingane tilgjengelege for alle, òg for dei som av ulike grunnar står utanfor i dag. Vi må sørgje for at IKT-løysingane er universelt utforma, slik at alle kan bruke dei uavhengig av dårleg syn, dårleg hørsel eller annan type funksjonshemning. Blinde og svaksynte, men òg dyslektikarar, slit i dag unødig med bruk av minibankar, billettautomatar og nettsider. Dette er altså heilt unødvendig, for det finst løysingar som gjer at ein kan inkludere alle. Eg er glad for at dette temaet har fått såpass brei oppslutning og brei plass i komiteens behandling, for dette er det viktig at ein har tverrpolitisk trykk på for å få gjort noko med. No blir IKT innarbeidd i Regjeringas arbeid med ny lov om diskriminering og tilgjenge, som vi kjem tilbake til Stortinget med ved eit seinare høve. Men det hjelper ikkje å ha tilgang om ein ikkje har kompetanse til å bruke teknologien! Digital kompetanse i heile befolkninga er ein føresetnad for deltaking. Satsinga på IKT i skulen blir styrkt ytterlegare og er viktig. Regjeringas mål er at norsk skule skal vere ein føregangsskule i verda når det gjeld bruk av IKT i undervisning og læring. Ein kommuneøkonomi som har vorte styrkt med over 18 milliardar kr, er sjølvsagt det viktigaste for å styrkje norsk skule. Men ein kan ikkje berre satse i skulen. Vi har altfor mange i arbeidslivet som anten ikkje kan bruke data eller aldri har lært seg å bruke data. Difor har kunnskapsministeren og Regjeringa auka løyvingane til Program for basiskompetanse i arbeidslivet til over 35 mill. kr, nettopp for å stimulere arbeidsgjevarane til å gi sine tilsette digital kompetanse. Så er det dei godt vaksne, 55+, i dette landet som ikkje har digital kompetanse, det er rundt 800 000. Det er sjølvsagt eit spørsmål for arbeidsgjevar, men det er òg ikkje minst ei utfordring som eg ser at våre frivillige lag og organisasjonar med stor interesse og stor entusiasme grip fatt i. Vi støttar opp om den politikken gjennom vår generelle politikk og støtte til frivillige lag og organisasjonar. Vi løyvde 1 mill. kr til Seniornett så seint som i fjor haust, m.a. for det arbeidet dei gjer for å gje den eldre delen av befolkninga digital kompetanse. Så har fleire vore inne på forsking. Forsking er heilt avgjerande for at utviklinga innanfor IKT og bruken av ny teknologi skal vere så god som vi ynskjer. Fleire har vore inne på at forskingsmidlane til IKT har vore låge. Sjølv om området har vore prioritert, har ein altså ikkje fått den same utteljinga som på dei andre forskingsområda. Det ønskjer vi å gjere noko med. Meldinga peiker òg på IKT sin drivkraft i økonomien. Det er det viktig at Regjeringa og Stortinget er bevisste på, for det handlar om korleis vi skal leggje til rette for at IKT faktisk kan halde fram med å vere den drivkrafta i økonomien som vi ser at han er. Regjeringa har som ambisjon å skape verdas beste offentlege sektor. Då må vi fokusere på korleis vi skal fornye oss, slik at offentleg sektor er i tråd med det innbyggjarane våre forventar av oss. Vi har ein ambisjon som er todelt: Brukarane skal møte ein open, tilgjengeleg og samanhengande offentleg sektor, som tilbyr heilskaplege og fullstendige digitale tenester gjennom gode elektroniske sjølvbeteningsløysingar, og vi vil effektivisere og frigjere ressursar ved bruk av IKT, for dermed å kunne styrkje det offentlege velferdstilbodet på andre område. Fleire har vore inne på den fragmenterte utviklinga som har vore innanfor statleg sektor. Vi gjer noko med det. Regjeringa stiller krav til at verksemdene i langt større grad må samarbeide om å etablere fleire og betre elektroniske døgnopne tenester. Vi har allereie lansert Miside. Etter ein månad hadde allereie 150 000 nordmenn logga seg inn på den sida. Vi jobbar vidare med den typen satsingar. Vi må få IKT-systema våre til å samspele betre. Det betyr at vi må byggje opp ein IKT-arkitektur. Her tek vi grep – nettopp samordnande, koordinerande grep. Vi jobbar med opne standardar. Vi nedsette eit standardiseringsråd i fjor haust, som no er ferdig med den fyrste versjonen av referansekatalogen. Den skal vi sende på høyring om kort tid. Igjen: Regjeringa tek grep for nettopp å koordinere og samordne IKT i offentleg sektor. Vi har løyvd 10 mill. kr inneverande år til arbeidet med opne standardar og open kildekode, dette fordi vi ser at når systema kan kommunisere, hentar ein mykje meir ut av den investeringa enn det ein hadde frå før. Eit eksempel til å riste på hovudet av er jo at innanfor helsevesenet har fem regionale helseføretak investert i pasientjournalar frå tre forskjellige programvareleverandørar, og kommunane har bestilt frå ytterlegare seks! Innanfor éin by kan ikkje eit sjukehus sende pasientopplysingar til eit anna fordi ein har ulike system! Det er det Regjeringa gjer noko med når vi no tek tak i standarddiskusjonen. Det er beviset på at vi tek denne samordnings- og koordineringsutfordringa. Så er det personvern, som fleire førebiletleg har vore innom. Det er klårt at ny teknologi utfordrar personvernet på stadig fleire område. Men eg meiner vi må sjå positivt på det, og vi må sjå på korleis vi kan bruke teknologien til å verke personvernfremjande og ikkje personvernhemmande. I befolkninga er det stor tillit til at offentlege verksemder og òg private bedrifter tek seg av personvernet for folk. Dei tenkjer ikkje så mykje over det før opplysningane vert misbrukte. Vi håper jo at ved å setje ned ein personvernkommisjon skal vi oppnå fleire ting. Personvernkommisjonen skal gå igjennom lover og regelverk på området – no ligg det litt fragmentert i ulike lover og regelverk – og kome med forslag til korleis lover og regelverk kan verte betre, men ikkje minst medverke til å få den opne, gode debatten om t.d. korleis personvern vert utfordra innanfor samferdsel og innanfor helse. Det skal personvernkommisjonen bidra til, og vi kjem sjølvsagt tilbake til Stortinget på ein eigna måte. No skal vi fyrst setje ned ein kommisjon, så skal dei få jobbe, og så skal vi sjølvsagt melde tilbake til Stortinget på eigna måte kva som er resultatet av kommisjonen sitt arbeid. Eg skal avslutte med å sitere tidlegare statsminister Thorbjørn Jagland sitt svar på den interpellasjonen som Erik Solheim hadde for ti år sidan. Jagland sa følgjande: «Framtidas kapital er kunnskap. Framtidas fordelingspolitikk er fordeling av kunnskap – å fordele kunnskapen ut til hele folket, trekke alle med, la alle få muligheten til å søke etter kunnskapen på nettene, ha kunnskap om maskinene til å kunne gjøre det. Og det er først og fremst det som er Regjeringens ambisjon i årene som kommer.» Det var godt sagt då, og det er godt sagt no.