Knut Arild Hareide (Kristelig Folkeparti), 2014-11-11:
Lat meg først få takke utanriksministeren og helse- og omsorgsministeren for to veldig gode og dagsaktuelle utgreiingar. Det pågåande utbrotet av virussjukdomen ebola har særleg ramma landa Liberia, Sierra Leone og Guinea i Vest-Afrika. Dødstala stig for kvar dag. Det er no rundt 5 500 døde. Talet på smitta er fleire gonger så stort. Det er viktig å stanse spreiinga av denne sjukdomen, ikkje berre for befolkninga i dei ramma landa, men for heile verdssamfunnet. I Noreg har me – som helse- og omsorgsministeren heilt riktig sa – gode føresetnader for å møte denne utfordringa. Me har eit avansert helsevesen. Me ser no at internasjonalt blir det produsert medisinar og utvikla vaksiner. Med eit godt utbygt helsevesen og reint vatn kunne dei også i Vest-Afrika lettare stoppa spreiinga og gitt dei smitta betre behandling. Med skulegang for alle ville kunnskapsnivået vore høgare og førebygging vore lettare. Men fordi fleire land i Afrika er blant dei fattigaste i verda, manglar dei veldig mykje av det som er sjølvsagt for oss. Ebolautbrotet i Vest-Afrika viser betydinga av internasjonal bistand. Me kan handle raskt, fordi løyvinga i bistandsbudsjettet gir handlekraft, og fordi me ikkje har halde Sierra Leone og Guinea utanfor noka landliste. I starten av oktober varsla regjeringa om ei landliste som hindra norsk bistand til desse landa. Eg trur det som har skjedd, viser at me må gjere nokre endringar her, dels ved å gjere unntak for akutt nødhjelp, dels ved andre endringar . Etter mitt syn viser ebolaepidemien i Vest-Afrika at akutt nødhjelp er nødvendig og viktig, men samtidig at kortsiktig nødhjelp ikkje er nok. Den manglande beredskapen og det svakt utbygde helsevesenet i landa har bidratt til at smitteutbrotet er blitt så stort. Derfor er kanskje den viktigaste lærdomen me kan dra, at det trengst langsiktig innsats for å byggje ut eit velfungerande helsevesen. Da Leger Uten Grenser slo alarm for eit halvt år sidan, i april, svarte Verdas helseorganisasjon at dette var eit lite utbrot. I ettertid kan me sjå at overvakings- og varslingssystema var for dårlege. Dei nasjonale helsesystema i landa makta ikkje oppgåva. Den internasjonale responsen kom for seint. Derfor har utbrotet fått større omfang enn nødvendig. Her er det lærdom å hente. Frå Kristeleg Folkepartis side har me konsekvent understreka betydinga av å byggje nasjonale helsesystem i fattige land. Når me har støtta tiltak for å kjempe mot hiv/aids, tuberkulose, malaria og utbreidde årsaker til høg dødelegheit blant barn og mødrer, har me alltid understreka følgjande poeng: Full vaksinedekning og medisinsk behandling til alle delar av landet og til stadig nye årskull føreset eit godt utbygt helsevesen over heile landet Satsing på langsiktig bistand til utdanning og helsevesen er kanskje ikkje det mest «medievenlege» når ein skal ha nyheiter å selje ut. Det er kanskje ikkje «politisk» nok når ein fokuserer på makt- og systemendringar. Det er likevel slik der ute som i vårt eige land: Det er langsiktig bygging av landet som har bringa oss dit me er i dag. Eg er nesten litt freista til å – eg skal kanskje vere forsiktig med det, med helseministeren til stades – bere fram ei lita skål, nettopp for den viktige, langsiktige utviklingsbistanden! Men kanskje skal eg vente med det til me har vedtatt eit budsjett for neste år.