Laila Reiertsen (Fremskrittspartiet), 2016-04-14:
Livet begynner med ei jente og ein gut. Allereie ved fødselen lagar biologien lite grann krøll i likskapstankegangen. Vi veit at barnet knyter seg naturleg til mora det første året, anten det er ei jente eller ein gut. Det er faktisk biologien som styrer: Kvinna føder, og kvinna ammar. Vi må ta inn over oss at biologien kanskje også gjer at mor og far vel som dei gjer. Dette er realitetar. Familien som barnet veks opp i, har eit stort ansvar for det vesle mennesket som skal veksa opp – ansvar på mange område, der også likestilling kan bli ein viktig samhandlingsfaktor frå foreldra si side. Men vidare kan vi som samfunn leggja til rette for at jenta eller guten kan gjera val ut frå sine interesser og draumar. Vala er mange, men dei må tora å velja. Likestillingsmeldinga fokuserer på dei utfordringane vi har i Noreg. Det er vist til fem utfordringsområde: oppvekst og utdanning, arbeidsliv, helse, næringsliv og vern mot vald. I tillegg tek meldinga opp Noregs arbeid med likestilling internasjonalt, og ho sikrar eit mannsperspektiv og eit innvandrarperspektiv. Oppveksten til det vesle barnet og møtet med samfunnet som enkeltindivid startar ofte i barnehagen. Dei tilsette i barnehagen har eit stort ansvar for å ta vare på barnet, anten det er ein gut eller ei jente, både i ein omsorgssamanheng, og også i eit likestillingsperspektiv. Gir ein dei moglegheitene der det er opne val, utan at det er kjønnsrelatert? Difor er det viktig at ein også får ein god kjønnsbalanse blant dei tilsette i barnehagane. Difor ønskjer regjeringa å heva kompetansen om likestilling i barnehagen og auka rekrutteringa av menn i det pedagogiske arbeidet. Mange barnehagar samarbeider med ungdomsskular, der gutar får utplassering i barnehagar som arbeidspraksis. Tilbakemeldingar viser at dette er svært positivt, for både barnehagebarna og skuleelevane. Berre for å ha nemnt det: Delen av menn som jobbar i barnehage, har gått opp frå 8,7 pst. til 9,5 pst. det siste året, og det skjer når Høgre og Framstegspartiet styrer landet. Eg meiner at dette kanskje er vegen å gå. La gutane, som manglar innanfor dei ulike utdanningane og arbeidspraksisane, få prøva seg – og i motsett fall, la jentene prøva seg. Det er der ein må begynna: Gi dei ein sjanse og ei moglegheit. I morgon går søknadsfristen til høgare utdanning ut. Mange ungdommar står framfor eit viktig vegval for vidare utdanning og arbeid. Dei fleste ungdommar i dag opplever at dei har det beste grunnlaget for å kunna velja det dei vil, uansett om dei er jenter eller gutar. Men vi ser klart at det som skjer i samfunnet rundt oss, også påverkar vala til ungdommane. Dette er det ikkje så lett å gjera så mykje med. Ein skal ikkje så langt tilbake i tid før ein ser at gutane var i fleirtal f.eks. på legeutdanninga, men det er snudd heilt opp ned i dagens samfunn, og ein finn no flest kvinner der. Denne utviklinga har vore ønskt, men eg ser at det no er mange som stiller spørsmål ved om ein må gjera endringar, slik at ein får ein betre kjønnsbalanse på ulike felt. Det er fleire utdanningsløp der kjønnsbalansen er blitt endra dei siste åra. Regjeringa er bevisst på dette. Ein ønskjer f.eks. å rekruttera fleire jenter til realfaga gjennom Jenter og teknologi gjennomgå tilbodsstrukturen i vidaregåande opplæring vidareutvikla nettportalen utdanning.no vurdera vidareutvikling av læremiddel og materiell til bruk i rådgivarutdanninga vurdera støtta til høgskulenettverk for rådgivarutdanning styrkja kunnskapsgrunnlaget om kjønnsforskjellar i læringsutbytte, gjennomføringsgrad og utdanningsval Det er også grunn til å sjå på dei vala ein gjer ut frå det behovet som arbeidsmarknaden har til kvar tid. Når ein ser på Sør- og Vestlandet, der det for tida er stor arbeidsløyse blant dei som arbeider i oljesektoren, kan ein oppleva at mange ungdommar kanskje vel meir ut frå fornuft og tryggheit enn ut frå draumar når ein skal velja utdanning, spesielt i denne landsdelen. Då er det viktig at vi som foreldre, rådgivingstenesta og samfunnet generelt støttar opp om ungdommane sine val ut frå deira interesser og draumar. Dei skal trass alt òg trivast i dei yrka dei vel. Sjølv om arbeidsløysa er høg på enkelte område i dag, vil behova vera der i framtida. Det må vi for all del ikkje gløyma. Etter utdanninga er kvinner og menn klare for arbeid. Det er viktig at vi har eit arbeidsliv som speglar begge kjønn på alle arbeidsarenaer. Dessverre er det framleis slik at gutar dominerer i bygg- og anleggsbransjen, og jenter dominerer i helsefag. Dette kan skapa avgrensingar for den enkelte og for samfunnet. Vi veit at det å kunna forsørgja seg sjølv er av stor samfunnsverdi for likestillinga, og når kvinner vel yrke der deltid er det første dei møter i arbeidslivet, forsvinn også likestillingsverdien og moglegheita for sjølvforsørging. Heldigvis er deltidsarbeid på veg ned. Dette kjem av god samfunnskommunikasjon, at dei ulike organisasjonane har fokusert på dette og stilt krav, og at kommunane er meir bevisste på denne utfordringa og tilbyr fleire 100 pst.-stillingar. Det arbeider fortset ein med vidare. Eg er glad for at regjeringa ønskjer ein aktiv og heilskapleg politikk for auka sysselsetjing og eit ope, inkluderande og fleksibelt arbeidsliv. Regjeringa ønskjer å leggja til rette for at familien har moglegheit til å ta eigne val om arbeidsliv og familieliv. Difor ser eg fram til stortingsmeldinga om familieliv. Regjeringa vil vidareutvikla trepartssamarbeidet om likestilling i arbeidslivet. Denne plattforma er eit godt utgangspunkt for vidare samarbeid mellom myndigheitene og partane i arbeidslivet. Sjukefråvær, arbeidsmiljø, meir heiltidsarbeid og mindre deltid er nokre fokusområde som ein bør ha som gode tiltaksområde. Helse er viktig for både kvinner og menn. God helse er investering i eige liv, men ein ser også at dette området ikkje er belyst godt nok, spesielt med tanke på kvinnehelse. Når vi også veit at sjukefråværet blant kvinner er mykje høgare enn blant menn, er det viktig at ein finn ut av og ikkje minst gjer noko med alle faktorar som påverkar dette. Regjeringa arbeider bevisst for å nå målet om likeverdige forhold innan helse og omsorg. Forsking på kvinners helse, arbeidsliv og minoritetskvinners helse er satsingsområde hos Noregs forskingsråd. Ein ønskjer å auka kunnskapen om uønskte forskjellar mellom kvinner og menn i eit livsløpsperspektiv. Regjeringa vil sørgja for betre førebygging, diagnostikk, behandling og mestring av sjukdommar. Dagens samfunn er i omstilling på mange arbeidslivsområde, og vi treng både kvinner og menn for å tenkja nytt og omstilla eigne og andre jobbar til ny næring. Det er høg sysselsetjing blant kvinner i Noreg, men trass det er kvinner i mindretal som leiarar og gründerar. Her er ein på rett veg, for eg nektar å tru at det er fråvær av kunnskap, kompetanse eller personlege eigenskapar som forklarar denne forskjellen. Difor er tiltak som gründerplanen, der det særleg blir fokusert på kvinner, svært viktig. Også forskinga på området er varetatt av regjeringa. Regjeringa vil også ta initiativ til eit utgreiingsprogram som undersøkjer forskjellar i delen av kvinner i leiarstillingar mellom ulike sektorar, og årsaker til dette. At regjeringa følgjer opp eigarskapsmeldinga, er også eit viktig bidrag til endringar når det gjeld kvinnelege leiarar. Regjeringa leverer på likestillingsområdet og skal fortsetja med dette i sitt vidare arbeid – ikkje bombastisk og overberande, men lyttande og med respekt for enkeltindivid og vala til familiane. Eg vil til slutt opplysa om at Høgre og Framstegspartiet støttar forslag nr. 1, frå Arbeidarpartiet og Kristeleg Folkeparti.