Kjersti Toppe (Senterpartiet), 2013-04-23:
Framstegspartiet foreslår å gi Vinmonopolet anledning til å selja alkohol kvar dag frå kl. 08.30 til kl. 18.00. Høgre har fått Framstegspartiet med på eit unntak om søndagar og helgedagar og 1. og 17. mai. Dei meiner at tilbod og etterspurnad eignar seg betre enn lovverk til å regulera opningstider. Dei meiner at det må vera opp til Vinmonopolet sjølv om dei ser det som kommersielt hensiktsmessig å utnytta det handlingsrommet denne lovendringa gir for å utvida opningstidene. Å ta omsyn til folkehelsa er altså ikkje Høgre og Framstegspartiet opptekne av at Vinmonopolet skal gjere, og her er vi grunnleggjande ueinige. Eg viser til helseministerens svar til komiteen, som eg synest er veldig bra. Der blir det presisert: Alkohol er ingen vanleg vare. WHO slår fast at alkohol er den nest største risikofaktoren for sjukdomsbyrde i Europa. Skadeverknadene avgrensar seg ikkje berre til den aktive brukaren, men gjeld òg pårørande, tredjepersonar og samfunnet. Passiv drikking er eit stort problem. Størstedelen av skadane som følgjer av inntak av alkohol, står ikkje stordrikkarane for, men den store delen av befolkninga som drikk av og til. Vi må ha ein solidarisk, men restriktiv alkoholpolitikk. Den restriktive politikken er grunngitt med omsyn til skadar og problem forårsaka av det store fleirtalet. Vi må som samfunn ikkje berre sjå på kva vi skal ha fridom til, men òg fridom frå. Ein stor del av befolkninga er fornøgd med vinmonopolordninga slik ho er i dag. Framstegspartiet sitt primære forslag vil innebera at Vinmonopolet vil selja alkohol laurdagar og søndagar heile året, og alle helgedagar. Det er altså meir liberalt enn ølsalet. Dei vil altså overlata til departementet å avgjera dei faktiske opningstidene, og det er jo eit lite paradoks at mens Høgre og Framstegspartiet vil la kommunane regulera dei kommunale skjenketidene, vil dei altså overlata Vinmonopolet si opningstid til helsebyråkratane. Argumentasjonen for å liberalisera opningstidene er at dagens salsavgrensingar blir oppfatta som urimelege, og at folk blir frustrerte når dei møter ei stengd dør. Spørsmålet mitt er om det faktisk er så urimeleg. Det er sikkert mange som synest det hadde vore greitt om det var opent på nyttårsaftan og julaftan, men eg trur òg mange veldig greitt klarar å tilpassa seg den ordninga som er. Det handlar litt om kva vi sjølve går og ut frontar som folkevalde representantar, kva andre maktpersonar gjer, kva slags debatt vi lagar om dette, og om vi problematiserer den ordninga som er. Det andre argumentet som blir brukt, er at å ha opent pol julaftan ikkje gjer noko frå eller til. Men korleis kan vi vita det, og korleis kan ein dokumentera at det motsette ikkje skjer? Dette er i strid med det som er det grunnleggjande i alkoholpolitikken vår, nemleg at redusert tilgjengelegheit faktisk betyr noko. Eg synest det er flott at polet har stengt julaftan, og eg synest det er flott at politikarar, bl.a. helseministeren og barneministeren, før jul stod fram og retta merksemda mot uvettig alkoholbruk i jula, av omsyn til barn. Blå Kors opplyser at 200 000 barn i Noreg kvir seg til jul på grunn av foreldra sitt rusmisbruk. Men poenget er at det er ganske greitt politisk å stå fram i juletida og snakka om dei, men desse ungane forsvinn jo ikkje til nyttår – dei er der framleis til påske. Så det synest eg er litt inkonsekvent i den debatten. I samband med rusmeldinga vi nettopp vedtok, vedtok vi eit langsiktig mål om at vi skal redusera alkoholbruken i samfunnet. Spørsmålet er om vi trur at å utvida Vinmonopolet sine opningstider vil bidra til å redusera alkoholbruken i samfunnet, som er det politiske målet. Vi diskuterer ofte å liberalisera, men veldig sjeldan diskuterer vi konkrete restriktive mål i alkoholpolitikken. I den førre saka her i Stortinget diskuterte vi kvalitet og pasientsikkerheit. Då blei det ein diskusjon om at det var mange fleire som døydde av sjukehustabbar enn som døydde i trafikken. Men det er dobbelt så mange som døyr av direkte alkoholskadar enn som døyr av trafikkskadar. I trafikken set vi fartsgrensane ned som eit tiltak mot trafikkdød. I alkoholpolitikken treng vi òg nokre bremsar, og eg meiner at det er eit politisk ansvar. Til representanten Kjønaas Kjos: Senterpartiet har ikkje gått inn for dette. Det har vore representantar som har sagt det, men vi har nettopp hatt eit landsmøte der dette faktisk ikkje har vore diskutert i det heile.