Knut Arild Hareide (Kristelig Folkeparti), 2014-11-25:
Eg vil òg nytte høvet til å takke statsråd Helgesen for ei mykje brei og informativ utgreiing om aktuelle saker i EU og EØS. Når ein tenkjer på at det no er seks-sju år sidan me hadde ei finanskrise som ramma både USA og EU veldig sterkt – det førte til høy arbeidsløyse både i EU og i USA – kan me altså konstatere at seks-sju år etter er arbeidsløysa i USA halvert, medan me framleis har store utfordringar knytte til økonomi og arbeidsløyse i EU, og spesielt i den sørlege delen av eurosona. Det vil seie at økonomien i EU på langt nær kan friskmeldast. Når det gjeld EØS-avtalen, er det klare hovudinntrykket at den fungerer veldig godt. Det er ikkje så mange saker som skaper dei veldig politiske kontroversane, og det er ein avtale som gir oss innpass i EUs indre marknad, som er svært viktig for norsk næringsliv. Eg synest òg den erfaringa me har med ein eigen statsråd som følgjer dette, har vore positiv. Me ser òg at når det gjeld talet på EØS-saker, rettsakter, som ikkje er ein del av avtalen, vil det alltid vere eit visst tal, medan i det siste møtet i EØS-rådet er talet blitt redusert med 30 pst. Det er eitt område eg vil utfordre spesielt på, og det er det som statsråden òg tok opp i si utgreiing, som gjeld klima og miljø. EU har bestemt seg for å redusere klimagassane med 40 pst. innan 2030. Statsråd Helgesen sa i si utgreiing: «Norge argumenterte for at EU burde velge ett ambisiøst mål for reduksjoner i klimagassutslipp. EU valgte flere mål.» Eg synest det er interessant at EU her valde ei meir ambisiøs målsetjing og fleire mål. Det rådet som Noreg ga til EU, blei altså ikkje lytta til av EU sjølv. Det er eg glad for, for eg trur at den tilnærminga som EU valde, er riktig i eit klimaperspektiv, at me òg treng fleire mål. Ja, me treng eit overordna stort mål rundt klimagassutsleppa, men me treng òg målsetjingar, kva me skal gjere innanfor m.a. det fornybare. Det kunne vore spennande å utfordre statsråden på om han har gjort seg nokre refleksjonar nettopp i etterkant av det rådet som regjeringa valde å gi, når ein da ser at EU valde ikkje å følgje det. Det er ei sak som har vore spesielt oppe og debattert, og det er desse finanstilsyna og kva for inngripen det gir. Derfor har Justisdepartementets lovavdeling konkludert med at delar av desse finanstilsyna sin kompetanse til å gjere vedtak med direkte verknad overfor marknadsaktørar, passerer terskelen for det som er såkalla lite inngripande kompetanseoverføring. Som me frå Kristeleg Folkeparti si side har sagt før, meiner me derfor det er heilt riktig å behandle dei etter Grunnlova § 115, som tilsvarer den tidlegare § 93. Det betyr altså at ei tilslutning vil krevje tre fjerdedels fleirtal. På dette området synest eg me bør lære av Danmark, som m.a. har hatt ei meir kritisk haldning til korleis ein bruker denne klausulen. Det seier vel det meste når statsråden kommenterer forhandlingane mellom EFTA og EU om dei såkalla EØS-midlane med følgjande ord: «Avstanden mellom partene er fortsatt meget stor.» På ny ser me at EU forsøker å få EFTA-landa i EØS-samarbeidet til å betale større bidrag til dei økonomisk svakaste landa i EU. Betalingsviljen i EUs økonomisk sterke land er avgrensa. Me har gjennom mange år sett eit kjent mønster, der EUs medlemsstatar gjerne vil ta imot tilskot av ulik art, men helst vil avgrense sine medlemsbidrag sjølve. Statsråden har vår fulle støtte når det gjeld å stå imot forsøk på å utvide den landkretsen i EU som norske EØS-midlar skal kunne gå til.