Sigrun Eng (Arbeiderpartiet), 2001-03-05:
Frykta for kugalskap er stor hos alle. Vi er alle forbrukarar og vil ha trygg mat. Derfor var det på sin plass med den utgreiinga som landbruksstatsråden gav Stortinget i februar, men mykje har hendt sidan da. Fordi eg på linje med alle andre er ein bevisst forbrukar, og fordi det er lett umiddelbart å kaste seg på synspunkta til forslagsstillarane av Dokument nr. 8:42 for 2000-2001, har eg sendt kopi av statsrådens utgreiing til fire forskjellige distriktsveterinærar. Tilbakemeldingane var svært positive. Ja, eg skal få sitere ei av dei: «Dette er ein statsråd som tek utfordringane på alvor og er villig til å setje inn dei tiltak som trengst når det trengst. Slike politikarar har vår tillit!» Likevel undrar det meg at det ikkje blir teke ein rask test av alt slakt i ei veke eller ein månad for å grunnfeste vår gode dyrehelse, fri for BSE. I dag er det berre importerte dyr til slakting, naudslakt og sjølvdaude dyr som blir testa. Naudslakt er stort sett dyr som har forskreva seg eller brekt ein fot, og som på linje med sjølvdaude dyr naturleg nok ikkje blir omsette som folkemat. Europa skrik etter trygg mat, og hadde vi kunna dokumentere at vårt kjøtt var kontrollert og reint, ville norske bønder hatt ein unik sjanse. Vi har eit desentralisert småskalalandbruk. Vi har moglegheiter for å tilby mykje økologisk kjøt til ein marknad som er villig til å betale. Tyskarane t.d. skrik ikkje etter billig svenskeflesk og kjøtdeig slik vi gjer, dei ønskjer seg trygg mat og er villige til å betale for det. Full testing kan vere eit godt tiltak som landbrukssamvirket kan gjere i rein eigeninteresse. Det kunne skape optimisme hos landbruksaktørane, og det treng dei etter at avtaleprisane i jordbruksoppgjeret er sterkt reduserte, medan prisen til forbrukar har gått i vêret. Det skaper frustrasjon og mismot, og mange gir opp. Bøndene sit alltid attende med svarteper, men der òg har statsråden ei gransking av prisutviklinga på gang. Bygdene misser dei som pleier kulturlandskapet. Eg registrerer med uro kva som skjer i mitt eige heimdistrikt. Det akselererer med sal av eigedommar, det blir svarte stoveglas med lys berre i påska. Eg likar det ikkje. Omgrepet levande bygder har fått ein annan karakter. Eg finn grunn til å seie at eg ikkje står her som ein aktør i næringa og snakkar av eigeninteresse. Eg har berre ei katte, men eg bur på bygda. Dette må vi ta på alvor, og Arbeidarpartiet gjer det. I dag er det BSE/kugalskap som står på agendaen. Noreg har hatt utbrot av skrapesjuke hos sau av og til. Det er ei form for kugalskap light. Vi har altså hatt sorten, men teke den på alvor kvar gong. Spørsmålet ein sit attende med, er: Kor rein er vår dyrehelse no? Det kan berre testing av alt slakt gi svar på. Eg har i helga registrert at statsråden har hatt krisemøte, og at han umiddelbart vil setje inn nødvendige tiltak. Noko som likevel undrar meg, er at ein del bønder importerer livdyr sjølv om dei da tek sjansar, og samstundes ropar på importforbod. Og så kan dei fornye dyrerasane sine med sæd og embryo som ein så langt ikkje har mistanke om er smitteberarar. Det andre som undrar meg, er at bøndene sine eigne organisasjonar og salslag tek sjansen og blandar inn desinfiserte komponentar. Det kan da ikkje bli slik at yrkesutøvarane skal ta prøver sjølve, det må bygge på tillit. Riset bak spegelen burde, slik eg kan vurdere, vere økonomiske straffesanksjonar. Regjeringa følgjer nøye med. Det har statsråden fortalt oss i utgreiinga og stadfesta i dag. Det første tiltaket vart såleis sett ut i livet så tidleg som i 1990. Forbod mot innblanding av kjøttbeinmjøl til drøvtyggjarar var eit føre var-tiltak, men vi har altså òg hatt ulovlege tilfelle. Likevel har ikkje Noreg slik som England i si profittjakt teke slike sjansar som vi der har fått avdekt, heldigvis. Noreg har ei godt dokumentert dyrehelse, og det kan gi oss utrulege moglegheiter om vi tar dei rette grepa, både i høve til BSE og i høve til munn- og klauvsjuke. Det er som ein pest og minner meg mest om klauvdyra sin svartedaude. Det er heilt uhyggeleg.