Hallgeir H. Langeland (Sosialistisk Venstreparti), 2009-06-02:
Eg skal prøva å unngå å snakka om bompengar, eg skal prøva å snakka sak. Det var ikkje mykje av det i den førre debatten, det var stort sett ikkje Vossapakko det dreidde seg om. Eg vil starta med å gje honnør til dei tilsette i NSB, til konsernet og til Einar Enger, direktøren, for den positive utviklinga me har hatt ved NSB sidan 2003 – det er ein vekst både i passasjertal òg i gods. Eg trur at det at me har hatt ei raud-grøn regjering som har halde fast ved ein eigarskapspolitikk som gjer at ein ikkje har levd i utryggleik med omsyn til å få engelske tilstandar i Noreg, i form av at Høgre og Framstegspartiet skulle privatisera og splitta dette enda meir opp – at ein har unngått det – òg har gjort at NSB har klart seg godt. Det me har sett, er nettopp at no har denne regjeringa gjeve NSB og Jernbaneverket og me som trur på tog i Noreg, ei draghjelp som gjer at toget er framtida, ikkje minst på investeringssida, der me no veit at NSB skal investera 4 milliardar kr i nye togsett. Det er positivt for oss som trur på toget, og det vil vera positivt for NSB. Og i år bruker altså den raud-grøne regjeringa 10 milliardar kr på tog, på ulike vis. Det fortel noko om det nivået me ligg på no i forhold til det nivået som me hadde då Skogsholm var samferdselsminister – ein drøy milliard. Det er altså blitt mykje, mykje meir. Tog er svaret. I sumar kjørte eg med eit godstog frå Trondheim til Stavanger. Då hadde eg 30 vogntog bak – og me var to personar i det toget – 30 trailerar var vekke frå vegen på grunn av det. Potensialet er altså enormt, og då tenkjer eg ikkje berre på klimautfordringane som me løyser med toget. Me løyser ei rekkje andre utfordringar også. Tenk på den reduserte trafikkstøyen dersom ein fjernar tusenvis av trailerar frå vegane. Tenk òg på den reduserte risikoen for trafikkulykker dersom ein fjernar vogntog frå vegane. Det er verkeleg framtida. Dessutan: Dersom ein fekk flytta meir trafikk over på bane, ville ein få betre plass på vegen, slik at – til fordel for næringslivet – bussen kunne koma fram der, i staden for å stå i kø, slik det veldig ofte skjer i dag. Nokre utfordringar: NSB var ein periode veldig synlege på at dei syntest høgfartstog i Noreg var ein god idé, men så har dei på ein måte dempa seg litt igjen og er ikkje så offensive i språkbruken når det gjeld dette. Her får NSB beskjed av komiteen, eit stort fleirtal, om at ein ønskjer at dei i sterkare grad skal vera med og bidra til debatten om høgfartstog. Kva kan NSB gjera for å sørgja for realisering av høgfartstog? Det er gjort ein studie i 15 vesteuropeiske land som viser at Noreg ligg på topp i flytransport. Det er ingen land blant dei femten som har meir flytrafikk enn oss pr. person. Og då er jo potensialet der. Så eg meiner at NSB no må leggja opp til å utfordra Avinor. Det er tre andre utfordringar som er merkbare, og som må skje i samarbeid med Jernbaneverket og andre. Det eine er universell utforming. Me må no når me har fått antidiskrimineringslova, sørgja for at alt til kvar tid blir universelt utforma, og at dei som treng det, dei med barnevogner o.l., kan reisa universelt så lenge reisa varer. Så må ein òg, som NSB har begynt med, ha eit fokus på energibruk. Det som NSB har gjort så langt for å spara energi, er veldig bra, men her trur me at det er meir å gjera. Så til hovudutfordringa: punktlegheit, informasjon og service. På fredag var eg i Berlin, og det var ei stor oppleving å vera på Hauptbahnhof, ein gigantisk togstasjon. Der er altså 98 pst. av høgfartstoga og 97 pst. av lokaltoga i rute. Då blir tilliten til tog veldig stor, for ein veit at når ein er på stasjonen, så kjem toget. Og her kjem altså NSB og Jernbaneverket dårleg ut. Her må – og det er eit tydeleg signal – ambisjonsnivået til dei som driv med tog i Noreg, opp. I mitt møte med forbundsdagsrepresentant for Sosialdemokratane, Heidi Wright, var det ingen tvil: Punktlegheit har høgaste prioritet. Folk kan stola på at toget går når det skal. Me har gode erfaringar med statseigd flytog i Noreg. Der er punktlegheita bra. Men eg trur at hovudutfordringa for NSB no er å vera med og bidra til at tilliten til toget kjem tilbake 100 pst., og at punktlegheita blir som ho skal, nærmast etter tysk modell.