Torgeir Knag Fylkesnes (Sosialistisk Venstreparti), 2015-12-11:
Midt i ei budsjettid der vi forhandlar om vesentleg større summar enn dette, stansar Stortinget opp ved denne saka med ei mindre løyving og stiller seg dei prinsipielle spørsmåla. Eg synest det er ein styrke for Stortinget at ein gjer det. Det springande punktet her er all uklarleiken rundt dette spørsmålet. Dette blir så hastig gjennomført, det går så hastig gjennom i Stortinget, og det ser vi også på saksbehandlinga til regjeringa. Senteret for menneskerettar, f.eks., som er fagorganet vårt i Noreg i spørsmål om menneskerettar, har ikkje blitt konsultert, noko som også har blitt påpeika av alle dei ulike aktørane som har vore i høyringa. Alle i høyringsrunden har stilt seg kritiske til dette. Ein har ikkje kontakta autoriteten på området menneskerettar i Noreg – ein har berre heldt seg til Lovavdelinga i dette spørsmålet. Det er ei stor svakheit. Lovavdelinga har berre vist til forhold i land der ein ikkje har tatt innover seg det vesentlege poenget med å vurdere menneskerettar, lokale forhold. Her er det veldig mange utfordringar. Denne saka illustrerer at vi har store problem med heile finansieringssystemet. I korte trekk tar finansieringssystemet utgangspunkt i den livssynsfridomen som alle menneske har ifølgje norsk grunnlov og menneskerettane. Det betyr at ingen trusretningar skal diskriminerast, alle skal behandlast likt. Det betyr at ein skal likebehandlast også finansielt. I Noreg får Den norske kyrkja pengar over statsbudsjettet. Ein reknar dette om til medlemer, og så får trus- og livssynssamfunna om lag like mykje per medlem som Den norske kyrkja får per medlem – «so far so good». Så kjem problemet på andre område. Feiloppføringar i medlemsregisteret til Den norske kyrkja, f.eks., får ingen konsekvensar for deira inntekter, men det får konsekvensar for økonomien til dei ulike livssyns- og trussamfunna. Dei blir trekte på grunn av dobbel oppføring. Den norske kyrkja treng ikkje personnummer i sitt medlemsregister – det treng dei andre trussamfunna. Nedgang i medlemstal for Den norske kyrkja får ingen konsekvensar for Den norske kyrkja, men det får store konsekvensar for trussamfunna. Det er også ei generell, stor utfordring å få sjekka at dei som står i registret til Den norske kyrkja, faktisk er kristne, at dei faktisk veit at dei er oppførte der. Eg har sjølv meldt meg ut av Kyrkja to gonger, og eg er usikker på om eg framleis står der. Så kjem denne saka om buplikt, som ein kanskje kan si har vore ein skjult fordel i Den norske kyrkja, og som ikkje har vore ein del av berekningsgrunnlaget. Altså – buplikta og dei fordelane ein hadde med ho, var ikkje ein del av berekningsgrunnlaget i utgangspunktet. Men når ein får ein kompensasjon og ein får talfesta dette, blir det ein del av løyvinga til Den norske kyrkja, og om ein skal halde dette utanfor det grunnlaget når ein skal berekne støtte til dei ulike samfunna, er det openbert urimeleg. Da kan ein jo tenkje seg at dette vil skape presedens. I høyringsutkastet låg det faktisk ei føring om at det skulle skape presedens. Det blei trekt tilbake. Det er mogleg den tilbaketrekkinga eigentleg ikkje er gjort, for denne saka vil kunne skape presedens. Dette har eg ikkje fått klare svar på. Vi veit at det kjem andre saker etter kvart – pensjon, f.eks., kjem inn på sikt. Samla sett trur eg at alle er interesserte i – uansett kva vi vil, om vi ønskjer å auke den offentlege støtta til religionar, til livssyn og tru, eller om vi ønskjer å redusere ho – å ha ein skikkeleg gjennomgang av heile systemet. Det er veldig få område av det norske statsbudsjettet som opererer med denne typen finansieringssystem, der ein eigentleg ikkje anar kor mykje ein faktisk har løyvd. Det er berre reine overslag. Det kan vere stor auke eller stor nedgang i medlemstalet i enkelte trussamfunn. Alt dette vil få konsekvensar utover året – ein har ingen kontroll på kva dette fører til, og vi veit faktisk ikkje i dag om vi har eit system som behandlar alle likt. Det synest eg denne saka illustrerer, og SV kjem til å gå imot forslaget. Vi er veldig glade for at heile komiteen ønskjer å ha ein skikkeleg gjennomgang av systemet. Dette vil eg anta at regjeringa også er einig i.