Haakon Blankenborg (Arbeiderpartiet), 2003-03-28:
Det kan vere litt tilfeldig kvar ein tek ordet – i den førre saka eller i denne saka. Først til det som er heilt spesielt for dette dokumentet, og som dreier seg om EØS/EU og ikkje om GATS/WTO. Eg trur at den enklaste og klaraste grunnen til at ein ikkje vil gå inn på det forslaget som er lagt på bordet, kort og godt er at ein no ikkje treng fleire krav frå Norge for å få sluttført EØS-forhandlingane. Ordføraren for saka gjekk inn på det. Det er ikkje ei reforhandling av EØS-avtala vi er i gang med, det er ei tilpassing til det utvida EU. Når det gjeld GATS og WTO-systemet, vart det i den førre debatten streka under behovet for openheit. Ein kan seie at dette forslaget er eit eksempel på at ofte kan openheit ha noko for seg. Forslagsstillaren er heller ikkje her heilt klar over kva som er situasjonen, og tilsvarande kan det vere på den andre sida. Det kan såleis bli ganske mykje synsing og ulike teoriar som kjem fram når det blir spørsmål om GATS og WTO. Det er naturlegvis uheldig. Eg trur det er viktig at regjering og andre bidreg til å byggje ein kompetanse omkring og kunnskap om WTO- og GATS-spørsmål, slik at fleire kan engasjere seg på ein kvalifisert måte i debatten. Dét er noko anna enn å bringe enkeltsaker inn for Stortinget for diskusjon for å leggje føringar, for så å seie å stille krav i forhandlingane. Eg vil be om at det blir lagt til rette for større fokusering på WTO og handelsspørsmål i forskingsinstitusjonar og andre organisasjonar rundt omkring, fordi det er ein påfallande skilnad på evna til å kunne vurdere innspel, utspel og utviklingstrekk i andre internasjonale organisasjonar i forhold til det ein ser i WTO. Eg legg vekt på at dette er noko anna enn å bringe enkeltsaker inn for Stortinget om WTO-forhandlingane og om GATS-forhandlingane. Det ville gjere debatten mykje meir fruktbar, og det ville også vere mogleg på den måten å unngå ein del av dei til tider litt fiktive diskusjonane som kan foregå rundt effekten av og innhaldet i WTO- og GATS-regelverket. Når det gjeld dei krava som vil bli stilte av Norge, vil vi heilt sikkert vere usamde i ein del av enkeltkrava. Eg kan til og med tenkje meg at det kan vere noko som Regjeringa kanskje ikkje er heilt samd i sjølv. Men dette er jo ein del av eit forhandlingsopplegg, det er ikkje ultimatum, men krav i samband med forhandlingar, som det skal svarast på, og som det skal forhandlast om. Det er den viktigaste grunnen til at Arbeidarpartiet har slutta seg til ramma for forhandlingane slik ho er presentert frå Regjeringa for Stortinget, utan å gå inn på enkeltområda. Ein detaljert diskusjon på enkeltområde vil naturlegvis vise at det er ulike syn mellom partia her på korleis ulike sektorar skal organiserast, men det bør ikkje føre til at Stortinget går inn i ei detaljert styring av enkeltkrav på enkeltområde. Dette er – ein kan seie dessverre – slik ein har organisert seg, når ein har valt å ha eit system der ei regjering får fullmakt til å forhandle. Og slik må det vere. Men utgangspunktet er da dette at det ikkje er ultimatum, det er forhandlingsinnspel. Og dei mange forhandlingsinnspela gjer dette til ein så pass komplisert prosess at det vil vere ganske kontraproduktivt å køyre den typen forhandlingsprosessar gjennom allmøteopplegg i Stortinget. Det betyr ikkje at det er feil og utilrådeleg å spele inn krav frå organisasjonar eller ut frå eigeninteresser, men det er dette å gå over terskelen frå å stille krav og meine kva som burde vere med, til så å seie å instruere om kva som burde vere forhandlingsposisjonen på dei enkelte områda for Regjeringa. I neste sak, som gjeld landbruksforhandlingane, nærmar ein seg endå meir det konkrete, og der blir det stilt ytterlegare på spissen kor langt ein skal gå i å instruere på enkeltområde, og kor mykje rom Regjeringa og Regjeringas forhandlarar skal ha i høve til å sjå totaliteten i forhandlingane undervegs for å nå fram til det best moglege resultatet.