Kjersti Toppe (Senterpartiet), 2018-12-05:
For pasientar med behov for komplekse og langvarige koordinerte tenester etter spesialisthelsetenestelova skal det tilbydast koordinator, jf. spesialisthelsetenestelova § 2-5 a. Denne plikta til å oppnemna koordinator kom i januar 2012 og erstattar tidlegare reglar om pasientansvarleg lege. Ifølgje Helsedirektoratets rettleiar om koordinator skal koordinatoren sørgja for nødvendig oppfølging av den enkelte pasient. Koordinatoren skal også sikra samordning av tenestetilbodet i samband med opphald på institusjon og overfor andre tenesteytarar og sikra framdrift i arbeidet med individuell plan. Oppgåvene til koordinatoren i helsetenesta inneber å koordinera internt under opphaldet og eksternt med dei som skal følgja opp etter utskriving. Dersom behovet for kontinuitet og samanheng i forløpet tilseier det, skal koordinatoren samhandla med personell og instansar utanfor institusjonen som har eller vil få eit behandlings- eller oppfølgingsansvar for pasienten. Det vert nemnt eksempel på dette, som fastlege, koordinator i kommunen, heimesjukepleie eller spesialistar i andre helseføretak. Koordinatoren må samhandla med kontaktlege om pasientar som har fått oppnemnt det, og det er helseføretakets koordinerande eining som har det overordna ansvaret for oppnemning, opplæring og rettleiing av koordinatoren. Det er naturleg at oppnemning av koordinatoren skjer ved den avdelinga som har det daglege ansvaret for pasienten. Dette er jo heilt tydelege krav til helseføretaka om korleis koordinatorfunksjonen skal ivaretakast. I ein interpellasjonsdebatt fremja av stortingsrepresentant Bent Høie i juni 2017 tok representanten opp at tidlegare helseminister Ansgar Gabrielsen hadde som hobby, når han reiste rundt og besøkte sjukehus og helseføretak, å spørja etter ordninga med koordinator. Det var i perioden 2004–2005, og det var sjeldan at nokon kunne svara han på om denne ordninga var etablert. I interpellasjonsdebatten uttalte stortingsrepresentant Høie at han hadde arva Ansgar Gabrielsens hobby, nemleg å spørja om dette når han reiste rundt med helse- og omsorgskomiteen og besøkte ulike helseføretak. Svaret stortingsrepresentant Høie fekk, var det same som Ansgar Gabrielsen fekk. Stortingsrepresentant Høie sa i interpellasjonen i 2017 at han òg hadde spurt dåverande helseminister Jonas Gahr Støre om kor mange pasientar som eigentleg fekk oppnemnt koordinator, og det fekk ikkje stortingsrepresentant Høie svar på. Det var altså inga nasjonal oppfølging av dette lovpålegget. Stortingsrepresentant Høie sa i stortingssalen at han meinte dette var alvorleg, først og fremst for pasientane, men også at Stortinget hadde lovfesta noko som ikkje vart følgt opp. Eg har arva hobbyen til Ansgar Gabrielsen og Bent Høie. Eg spør når eg besøkjer helseføretak og sjukehus: Kor mange pasientar har fått oppnemnt koordinator? Det kan dei ikkje svara på, eller dei kan seia at det gjeld dei pasientane som er inne i eit pakkeforløp, men elles veit dei ikkje. Eg har – som stortingsrepresentant Bent Høie gjorde – òg spurt noverande helseminister om han kan svara på kor mange pasientar som får oppnemnt koordinator, og eg har fått det same svaret som han. Helseminister Høie kan ikkje svara på kor mange pasientar som har fått oppnemnt koordinator. I svar på spørsmål nr. 15:744 i 2015 til Stortinget uttaler helseminister Høie at han ikkje stiller krav om spesifikk rapportering på oppfylling av lovkrav. Departementet har ikkje oversikt over kva sjukehus som tilbyr pasientar med behov for komplekse eller langvarige og koordinerte tenester, ein koordinator. Departementet legg som utgangspunkt til grunn at føretaka oppfyller dei ulike krava i spesialisthelsetenestelova. Helseminister Høie har tidlegare uttalt at dersom helseføretak svarar at dei er i prosess for å oppretta koordinator, samanliknar han det med at dersom ein av oss vert stoppa av politiet etter å ha køyrt i 70 km/t i 50 km/t-sona, så svarer vi ikkje politiet at vi er i prosess for å koma ned i 50 km/t. Det vil ikkje verta akseptert, og da held vi oss ikkje til lova, og det er ikkje akseptabelt. Slik er det òg med koordinatorfunksjonen. Når det er lovbestemt at pasientar skal verta tilbydd koordinator, og det ikkje skjer, er det jo uakseptabelt. Så til kontaktlege i spesialisthelsetenestelova: Denne retten, som òg er heimla i den same lova, skal gjelda for pasientar med alvorleg sjukdom, skade og lidingar som har behov for behandling og oppfølging over tid. Da Stortinget behandla denne ordninga med kontaktlege for pasientar med alvorleg sjukdom, uttalte statsråden at lovendringa òg skulle rydda opp i sider ved koordinatorordninga som ikkje fungerte. I ein videoreportasje frå Dagens Medisin 8. november i år kom det fram fleire tydelege eksempel på at kontaktlegeordninga heller ikkje fungerer etter hensikta. Reportasjen følgjer ein pasient med alvorleg nakkeskade og eit forløp der han får behandling ved fire ulike sjukehus. Pasienten vart for det første ikkje informert frå nokon av sjukehusa om at han hadde krav på ein kontaktlege, men oppdaga sjølv nærast tilfeldig at rettigheita var innført. Han måtte sjølv senda inn klage før han fekk oppnemnt ein kontaktlege. Pasienten i Dagens Medisin si reportasje fekk heller ikkje oppnemnt ein kontaktlege for heile pasientforløpet. Tilbakemeldinga han fekk frå rehabiliteringssjukehuset sitt, Sunnås sykehus, var at kontaktlegen berre var kontaktlege for behandlinga på dette eine sjukehuset. I svarbrevet til pasienten skriv Sunnås sykehus: Pasienten kan ha to kontaktlegar samtidig i pasientforløp i spesialisthelsetenesta, ein ved akuttsjukehuset og ein ved rehabiliteringssjukehuset. Sjukehuset skriv vidare: Du har fått behandling ved fleire sjukehus. Trass i at slike tilfelle absolutt ikkje er uvanleg, er denne problemstillinga ikkje direkte omtalt i Helsedirektoratets rettleiar for kontaktlegeordninga. Da statsråden føreslo innføring av kontaktlegeordninga, vart det uttalt at alvorleg sjuke menneske og deira pårørande skulle sparast for belastningar med å halda seg til mange ulike legar og fortelja sjukehistoria si igjen og igjen. Pasientens behov for éin fast kontaktlege å halda seg til vert ikkje mindre fordi om pasienten får behandling ved fleire sjukehus. Tvert imot er det truleg meir belastande å halda seg orientert om behandlingsforløpet sitt viss ein må halda kontakten med mange ulike institusjonar. Så viss pasienten sjølv må kjenna til lovverket, det gjeld både dei som har behov for kontaktlege og de som har behov for koordinator, meiner eg at det må vera i strid med hensikta bak ordninga. Da ordninga med kontaktlege var til høyring, fastslo departementet at når det er avklart at ein pasient har rett til kontaktlege, bør pasienten straks gjerast kjend med dette. Denne situasjonen krev svar frå helseministeren på nokre spørsmål: Har innføring av kontaktlegeordninga rydda opp i problema med koordinatorordninga, slik statsråden førespegla, og har ho ført til at sjukehusa i større grad oppfyller plikta om å oppnemna koordinator? Har statsråden oversikt over kor mange sjukehus som ikkje oppfyller plikt om å oppnemna kontaktlege for alvorleg sjuke pasientar? Meiner statsråden at det er tilstrekkeleg at alvorleg sjuke pasientar som vert behandla ved fleire sjukehus, får oppnemnt kontaktlege ved kvart sjukehus? Og kva vert gjort for å rydda opp i uklarheitene som finst ute i spesialisthelsetenesta rundt dette spørsmålet? Vil statsråden stilla krav til helseføretaka om å få ein oversikt over kor mange pasientar som faktisk vert tilbydde koordinator, og om føretaka faktisk oppfyller lovkrava, eller legg han til grunn – som andre helseministrar før – at det er opp til helseføretaka sjølve å tilby dette, og at Stortinget ikkje treng å få nokon oversikt?