Torbjørn Vereide (Arbeiderpartiet), 2022-04-26:
Har de sett den nye filmen på Netflix som heiter Don’t Look Up? Det er eit klassisk scenario der ein meteor kjem ned mot jorda, med Leonardo DiCaprio i hovudrolla. Då eg såg den filmen og såg alle dei menneska som får panikk og ikkje klarar å gjere dei kvardagslege syslane dei elles skulle gjere, fordi kometen kjem ramlande ned over dei, slår det meg at litt sånn er det òg for mange av dei som fell utanfor arbeidslivet. Korleis kan ein klare å planleggje ei framtid når ein ikkje trur det er ei framtid å planleggje for? Det er realiteten for veldig mange av både dei gamle og dei unge som fell utanfor arbeidslivet. Det er riktig at årsakene er mange og samansette, ikkje minst for dei unge, men eg vil påstå at ein av grunnane er Høgre. Det har blitt ei dobling av unge uføre på Høgre si vakt. Det regjeringspartia den gongen, på den blå sida, valde å gjere for å løyse opp i problemet, var å kutte folk ut av arbeidsavklaringa og sende dei rett i eit karensår. Eg har ikkje ei forventing om at alle skal vere klar over kva det inneber, men det betyr altså at i staden for å få saka si ferdig avklart og få ein trygg veg ut i arbeidslivet eller ei helseavklaring, vil ein då bli kasta ut i økonomisk sosialhjelp, bli tvinga til å selje hus og heim, bil og kva enn ein måtte ha av verdisaker. Eg møtte ei som blei tvinga til å bruke opp konfirmasjonspengane til sonen sin før ho i det heile teke kunne få noka hjelp. Det gjev ingen veg tilbake igjen, verken til samfunnet eller til arbeidslivet. I går hadde eg eit utruleg fint møte på tvers av både tillitsvalde av Nav og vanlege folk som har vore eller er i Nav-systemet som brukarar. Det som er den klare tilbakemeldinga, er at alle åra som har vore no, med jag om å kutte i driftsbudsjetta og ABE-kutt, har gjort noko med beredskapen. Eg snakkar ikkje om militæret og den type beredskap, men noko så nært og grunnleggjande som den sosiale beredskapen for folk som treng hjelp i sikkerheitsnettet vårt i Nav. Det er ei bekymring som både tilsette og vanlege folk har kjent på. Den ABE-reforma byter vi no ut med ei tillitsreform, der vi i staden for å spørje sjefen kor mykje han kan spare, heller spør dei tilsette kva som må til for at dei skal kunne gjere jobben sin best mogleg. Det er dei vi må lytte til. Det er heilt riktig at det er mange tiltak som har vore uprøvde, og som dei veit fungerer viss dei berre får moglegheita til å gjennomføre dei. Eg snakka nyleg med ein som hadde jobba i Nav som hadde fått ein på kontoret sitt som sa: Eg veit ikkje om eg nokon gong kjem til å kome ut igjen i arbeidslivet, men viss eg berre får lov til å prøve meg som lastebilsjåfør, trur eg det kan vere mogleg. Han som jobba i Nav sa: Eg har ikkje lov til å ordne deg førarkort, men veit du kva? Vi gjer det for det om. Han gjorde det, og han som kom inn, er framleis lastebilsjåfør. Dessverre kom akkurat den saka ut for revisjon og kontroll, og det blei litt tilsnakk til denne fleksible Nav-arbeidaren. Det vi må gjere, er å sørgje for at alle dei gode tiltaka får blomstre, at dei tilsette i Nav får tillit til å gjere jobben sin, og at alle dei som ein gong i livet treng hjelp i Nav-systemet, òg føler dei blir møtt av eit system som har tillit til dei. Vi kan få det til med å kombinere ytingar med både utdanning og arbeidsliv. Vi kan tenkje nytt. Når meteoren går over ein, er det ikkje godt å planleggje for framtida, men med det arbeidet vi aktar å leggje ned, med både ungdomsgaranti og tillitsreform, skal vi vere med og gjere det mogleg. Det skal vi få til på lag med både dei tilsette og dei som treng hjelp i Nav-systemet.