Magnhild Meltveit Kleppa (Senterpartiet), 2011-02-03:
Drosjenæringa er ei samansett næring. Det er svært ulike utfordringar i by og distrikt. Fleire departement har sidan den såkalla drosjejukssaka i 2007 samarbeidd om ulike tiltak mot irregulære tilhøve i delar av næringa. Lat meg fyrst oppsummera kva som er gjort: Med heimel i folketrygdlova har Nav frå januar 2009 rett til å henta inn opplysningar direkte, m.a. frå drosjesentralar, for å kontrollera inntekt mot personar som er trygda. Eit lokalt kontrollforum retta mot drosjenæringa vart etablert i Oslo i 2009. Der deltek både politi, løyvestyresmakt og andre kontrolletatar. Forprosjekt for etablering av eit internasjonalt køyresetelregister er gjennomført. Frå 1. januar 2010 er det sett i verk krav til taksameter. Regelverket for køyresetel er gjennomgått. Med bakgrunn i dom frå Høgsterett i 2008 er rettspraksis for tap av køyresetel klarlagt og kunngjort overfor næringa. Næringa har òg gjennom eigne interne tiltak medverka til rydding i etterkant av 2007. Samferdselsdepartementet arbeider kontinuerleg med å bevisstgjera fylkeskommunane, som løyvestyresmakt om det eksisterande regelverket for vandelsmessig kontroll av løyvehavarane. Målet er at tiltaka skal bidra til betre samarbeid mellom offentlege styresmakter og meir effektiv forvalting, kontroll og oppfølging av drosjenæringa. Yrkestransportlova gjev m.a. reglar for tilgang til transportmarknaden på veg. Ho gjeld for drosjenæringa, bussnæringa og lastebilnæringa. Drosjeløyva er i tillegg behovsprøvde, det vil seia at det er tak på talet drosjeløyve i kvart løyveområde. Fylkeskommunen er løyvestyresmakt for desse transportløyva. I yrkestransportforvaltinga fungerer Oslo kommune som ein av fylkeskommunane. For å vera kvalifisert til å få løyve må søkjaren ha god vandel, tilfredsstillande økonomisk evne og tilstrekkeleg fagleg kompetanse. Krava til vandel og økonomisk evne er like for alle vegtransportslaga, medan det faglege kompetansekravet er noko lågare for drosjeløyve enn for løyve for buss og lastebil. Løyve gjeld for ein som driv transportverksemd i næring. Førar i løyvepliktig persontransport må dessutan ha ein køyresetel i tillegg til førarkort. Politiet utferdar køyresetel basert på eiga vandelsvurdering og krav til helse og alder. Ordninga med løyve og køyresetel skal sikra sunne og ordna tilhøve i transportmarknaden, gjera tryggleiken i trafikken betre og medverka til kvalitet i transporttenestene til fordel for kundar, transportørar og samfunnet. I min kontakt med reisande, delar av næringa og einskilde kommunar og fylkeskommunar ser eg eit behov for å revidera yrkestransportlova. Har vi for mange drosjar, m.a. her i Oslo? Når bilane til tider synest å utgjera ein eigen drosjekø, altså ein annan definisjon på drosjekø enn ei rekkje utolmodige reisande, er det då praksisen i dag eller lova som bør vurderast nærmare? Stiller vi i dag for strenge krav til somme distriktsdrosjar når ein løyvehavar i utgangspunktet har køyreplikt 24 timar i døgeret? Nokre ord om tilbakekalling av løyve og køyresetlar: Medan eit drosjeløyve gjev rett til å driva drosje som næring, gjev køyresetelen rett til å ha yrke som drosje- eller bussjåfør. Samferdselsdepartementet er ansvarleg for regelverket for løyve og køyresetlar. Begge ordningane inneheld ei vandelsprøving, men det gjeld ulike reglar om kva forhold som gir grunnlag for tilbakekall. Det er viktig at regelverket blir utnytta, slik at løyve og køyresetel blir tilbakekalla oftare og raskare som reaksjon på brot på relevant regelverk. Auka risiko for tilbakekall av løyve eller køyresetel vil føra til færre lovbrot. Fylkeskommunane, her altså Oslo kommune, forvaltar løyveordninga ved å tildela og kalla tilbake drosjeløyve. Løyve kan kallast tilbake når løyvehavaren ikkje fyller dei krava som er sette i forskrifter eller vilkår, eller ikkje rettar seg etter forskrifter og vilkår som gjeld for å driva verksemda. Løyve kan kallast tilbake på grunnlag av opplysningar fylkeskommunane får frå andre, til dømes dersom garantierklæring frå bank blir trekt tilbake, eller dersom politiet gjev melding om at løyvehavaren er straffa for alvorlege lovbrot. Løyve kan òg tilbakekallast fordi fylkeskommunen sjølv konstaterer brot på vilkår, til dømes at køyreplikta ikkje er halden, at løyvet er utleigd ulovleg, eller at løyvehavaren ikkje rettar seg etter kravet om at drift av drosje skal vera hovudyrket. Tap av løyve er eit inngripande vedtak for ein næringsdrivande, og det er naudsynt at fylkeskommunen kan dokumentera at det er eit grunnlag for tilbakekall. Politiet forvaltar køyresetelordninga som gjeld for sjåførar. Eit grunnleggjande omsyn bak køyresetelen er at passasjerane skal vera sikra ei trygg og god reise. Vilkåra for å kalla tilbake køyresetelen er delte i to grupper. I den fyrste gruppa er det politiet som har kompetanse til å tilbakekalla. I den andre gruppa er det domstolane. Vilkåret for at politiet skal kunna tilbakekalla køyresetel, er at sjåføren er uskikka til yrket sitt. Den manglande kvalifikasjonen må grunngjevast med at sjåføren ikkje er edrueleg, viser seg upåliteleg eller har andre eigenskapar som gjer at han må reknast som uskikka til å vera sjåfør i persontransport mot vederlag. Domstolen kan fastsetja tap av køyresetel når ein som har køyresetel, får straff ved dom eller førelegg. Lat meg nemna sider ved yrkestransportlova som eg meiner det er behov for å sjå nærare på: For det fyrste: informasjonsutveksling mellom ulike styresmakter. Vandelsvurdering for løyve er i dag basert på politiattest eller varsel frå påtalestyresmakta. Grunnlaget er altså lovbrot der straff er pålagt eller eit forhold som er under strafferettsleg handsaming. Brot på skatte- og avgiftslovgjevinga som ikkje blir strafferettsleg handsama, fell utanfor. Etter gjeldande reglar har ikkje skatte- og avgiftsstyresmaktene høve til å varsla løyvestyresmaktene om forhold som dei får kjennskap til i arbeidet sitt, sjølv om opplysningane kan ha noko å seia for spørsmålet om tildeling eller tilbakekall av drosjeløyve. Departementet arbeider med eit framlegg om å innføra ein rett eller ei plikt for skatte- og avgiftsstyresmaktene til å gje opplysningar til løyvestyresmaktene om forhold som bør ha verknad for spørsmålet om tildeling eller tilbakekall av løyve. Framlegget vil gje ei meir omfattande vandelsvurdering ved tildeling av løyve. Det vil òg mogleggjera ei meir effektiv handheving av tilbakekall av løyve. For det andre: andre tiltak for å effektivisera forvalting og kontroll av løyveordningane frå styresmaktene si side. Her nemner eg fem punkt i tur og orden. opplysningsplikt frå likningsstyresmaktene. Det kan til dømes vera aktuelt om likningsstyresmaktene finn indikasjonar på at løyvet blir drive heilt eller delvis av andre enn løyvehavar innføring av krav til økonomi og vandel til ein drosjesentral vurdera høve for løyvestyresmakta til å føra kontroll med drosjenæringa – jf. Oslo vurdera reglar for korleis behovsprøvinga av drosjeløyve blir utført, inkludert fastsetjing av talet på sentralar lemping/fritak for køyreplikt i nærare avgrensa tilfelle Eg meiner vi bør drøfta å gje fritak frå å vera disponibel for publikum i einskilde distrikt der innteninga er lita og alternativet er å levera inn løyvet. I så tilfelle kan reisande bli viste til ein sentral milevis vekke. Regelarbeidet på dette området er krevjande; m.a. står omsynet til personvernet sentralt i fleire av dei regelendringane som eg meiner vi no bør drøfta. Vi må òg ta omsyn til rettstryggleiken til dei som har drosjeløyve. Det er naudsynt at løyvestyresmakta har eit klart grunnlag for å kalla tilbake løyve. Ein høgsterettsdom frå 25. mars 2010 stadfestar dette. Den saka gjaldt eit vedtak frå Oslo kommune om tilbakekall av drosjeløyve. Bakgrunnen for saka var den såkalla drosjejukssaka. Gjennomgangen av regelverket i yrkestransportlova og tilhøyrande forskrifter er krevjande. Det vil ta noko tid. Eg er utolmodig. Ambisjonen min er eit notat på brei høyring våren 2011.