Lene Vågslid (Arbeiderpartiet), 2012-05-10:
For få dagar sidan fekk me den gledelege beskjeden om at Noreg nok ein gong er kåra til verdas beste mødreland, verdas beste kvinneland og verdas beste ammeland. For tredje året på rad ligg Noreg øvst på lista over det beste landet å vere mamma i. Det er ingen tvil om at ein aktiv, bevisst og tiltaksfull likestillingspolitikk har vore medverkande til at me ligg øvst på denne tabellen. Dei resultata me ser på likestillingsområdet i dag, er resultat av ein bevisst politikk. Det er interessant at når me oppnår gode resultat gjennom tiltak me har sett i verk, som Høgre og Framstegspartiet har vore imot, er dei likevel veldig glade for dei resultata me oppnår. I tillegg til tiltak og verkemiddel i familie-, likestillings- og arbeidslivspolitikken er det viktig med ein aktiv haldningspolitikk. Å endre haldningar tek tid. Høgre og Framstegspartiet føreslår i dag igjen å fjerne fars rett til permisjon. Me ser eksempelvis at i Danmark, der dei fjerna fedrekvoten i 2001, har forskjellane mellom kvinner og menn auka. I Noreg, trass i gode verkemiddel som fedrars rettar, tek framleis kvinnene i åtte av ti tilfelle i hovudsak ut heile permisjonen. Derfor er dei endringane og dei presiseringane me legg fram i lovproposisjonen i dag, viktige for å presisere at det er ei foreldrepermisjonsordning og ikkje berre ein mammapermisjon. Me seier veldig ofte at det ikkje er olja som er nøkkelen til økonomisk vekst, det er arbeidskrafta, og det er ikkje minst den kvinnelege arbeidskrafta. Eg er like stolt kvar einaste gong me har besøk av delegasjonar frå utlandet, som valfartar til dette huset for å høyre kva me har gjort for å få til dei resultata som me har på likestillingsområdet. Når me ser tilbake til 1993 då me fekk fedrekvoten, og det berre var 2–3 pst. norske fedrar som tok ut permisjon, kunne ein allereie året etter sjå at heile 40 pst. tok ut permisjon. I dag tek dei aller fleste menn ut heile fedrekvoten, og det er me veldig glade for. Som politikar får ein ofte førespurnader frå folk. Eg må vel innrømme at det jamt ikkje berre er ros ein får. Men i juni i fjor, då me utvida fars rett til pappapermisjon ytterlegare, frå ti til tolv veker, var det faktisk fleire hyggelege telefonar eg fekk. Eg fekk ein telefon frå ein far som hadde fått barn før fedrekvoten og ein «attpåklatt» noko seinare. Han kunne beskrive det som to heilt forskjellige verder, både det at han kunne kome med det som eit verkemiddel til arbeidsgjevaren sin, men òg kanskje i diskusjonen heime. Han meinte i tillegg at det var viktig å behalde denne retten, slik at ein kan konstatere at kvinner og menn skal ha like rettar som omsorgspersonar. For Arbeidarpartiet er det viktig å sjå familiepolitikken og likestillingspolitikken i samanheng med arbeidslivspolitikken. Meir likestilt foreldreskap er bra for far, for mor og for barnet. Eg meiner òg at barn fortener å bli kjente med begge foreldra. Det har vore og er eit viktig mål for oss å leggje til rette for at mødrer og fedrar kan kombinere omsorg for små barn og yrkesaktivitet. I debatten verkar det av og til som om høgresida vil ha det til at me ofrar barna på likestillingas alter. Men det er ikkje på nokon måte slik. Eg har til gode å sjå undersøkingar som påstår at ungar tek skade av meir likestilte foreldre. Dei meir likestilte para skil seg sjeldnare, dei kranglar mindre, og det at ungane får vere i lag med begge foreldra meir, trur eg er eit gode. Eg vil kjempe for at kvinner skal ha moglegheit til å gjere alt, men eg vil òg kjempe for retten til at kvinner ikkje skal måtte gjere alt. Det er viktig for både far, mor, barn og samfunnet elles at me får kvinner til å stå sterkare i arbeidslivet, og far sterkare på heimebane. Lovproposisjonen som me legg fram i dag, er prinsipielt viktig fordi han fjernar den forskjellsbehandlinga som er i dagens system, at mors lovfesta del er mindre enn fars. Det råder av og til ei oppfatning av at vekene utanom fedrekvoten er mammapermisjon. Slik er det jo ikkje. Ordninga blir no gjord meir likestilt gjennom at mor og far rettmessig får tolv veker kvar. Så er det den resterande delen på 33 veker, som er den største delen, som er til fri fordeling mellom foreldra. Me er opptekne av fleksible og gode ordningar, samtidig som det er viktig at begge foreldra skal ha like lovfesta rettar.