Jorunn Ringstad (Senterpartiet), 1998-12-09:
Lostenesta er tema i budsjettet, og i tillegg har komiteen hatt til handsaming ei eiga sak om tilleggsløyving for lostenesta. Som saksordførar for området losteneste i budsjettet og også saka om tilleggsløyving, St.prp. nr. 5, vil eg starte innlegget mitt med saka om losplikt. Losplikt for fartøy over ein viss storleik er innført for å ta vare på tryggleiken i skipstrafikken langs kysten og for å redusere risikoen for forureining som fylgje av forlis. Prinsippet for losbudsjettet er at utgiftene skal vere finansierte av tilsvarande inntekter frå gebyr for brukarane. Dette prinsippet er det stor semje om i komiteen. Inneverande år ser det ut til at det blir overskridingar på 27,5 mill. kr på losgebyra. Årsaka er auka bruk av overtid på grunn av vekst i losingsaktiviteten og at større del av oppdraga er kortlosing, noko som har ført til at inntektene pr. losoppdrag har vorte mindre enn venta. Dessutan har det vore mangelfull budsjettstyring ved at budsjettanslaga ikkje har hatt med etterbetaling av arbeidsgjevaravgift og eit etterslep for 1997 på kompensasjon i samband med ny særavtale for lostenesta. Det er grunn til å stille spørsmål ved økonomistyringa i lostenesta, men som eg alt har nemnt, er det gjort greie for årsakene til overskridingane i proposisjonen, og med bakgrunn i desse forklaringane har eit fleirtal i komiteen, Arbeidarpartiet, sentrumspartia og Sosialistisk Venstreparti, slutta seg til forslaget om å auke losgebyra med 14 pst. og dekkje inn overskridingane over tre år – med andre ord at inntektene frå losgebyra og utgiftene ved lostenesta for perioden 1998 – 2001 samla sett skal gå i balanse, slik det kjem til uttrykk i II i innstillinga. Samtidig har dei nemnde partia streka under at det er viktig at det blir arbeidd vidare med tiltak som kan effektivisere lostenesta. Komiteen er klar over og er positiv til at det alt er sett i gang tiltak som skal gje ei betre økonomistyring, men det er òg nødvendig å fylgje nøye med i utviklinga vidare. Utvalet som er foreslått oppretta, der brukarane og losane skal vere med i arbeidet for å vurdere ulike sider ved lostenesta og losgebyra, er eit tiltak som kan vere med på å få ei betre styring innanfor denne tenesta. Om ikkje lenge vil komiteen få meldinga om lostenesta til handsaming. I tillegg skal Kystverkutvalet snart leggje fram si innstilling. Dette vil gje grunnlag for ein grundig gjennomgang av organiseringa og drifta av Kystverket medrekna lostenesta. Eg vil så bruke resten av innlegget mitt til å kome innom enkelte område innanfor samferdselsbudsjettet. Det er eit svært stramt budsjett. Men skulle ein få til eit stramt statsbudsjett, som eg har inntrykk av at alle partia var samde om var nødvendig, måtte òg samferdselssektoren ta sin del av innstramminga. Innanfor dette stramme budsjettet er eg glad for at det er funne rom for å auke midlane til rassikring. Fare for ras skapar utrygge situasjonar. Rassikring er difor svært viktig for dei som må passere rasutsette område. Ved at ein opprettar ein eigen post for rassikring, som vart vedteken i budsjettdebatten i fjor, og ein fekk ei ekstra løyving, er det i større grad enn før fokusert på rassikringsproblematikken. Eg har òg lyst til å trekkje fram ein annan post på vegbudsjettet, nemleg vedlikehaldsposten. Dei små budsjettpostane som har vore til vedlikehald i fleire år, har ført til at vegkapitalen har vorte redusert. Dårleg vegvedlikehald blir òg fort merkbart for trafikantane, og det er eit dårleg tilbod for næringslivet. Dette er inga god utvikling, og det er positivt at det på neste års budsjett er auka løyving til vegvedlikehald. Innanfor dette stramme budsjettet har ein òg greidd å få til ei brukbar satsing for tilrettelegging av krengjetog. Skal tog vere eit attraktivt alternativ, må komfort og reisetid vere akseptabelt for brukarane. Krengjetogsatsinga er nettopp ei tilrettelegging for å gjere tog meir attraktivt. Til slutt nokre få ord om luftfart. Innanfor luftfartsområdet er det både positive og negative ting å trekkje fram i budsjettet for 1999. Det positive er at det har vorte betra kapasitet for dei distrikta i kortbanenettet som hadde låg kapasitetsutnytting. Då tenkjer eg på Helgeland og Vestlandet. Det negative er at fleirtalet ikkje har funne rom for vidareføring av tilskotet til ruteflyging på Leirin innanfor luftfartsdelen av budsjettet. Eg er lei for at dette ikkje har lukkast, men det er eit positivt element i det, nemleg at fleirtalet har sagt klart frå at trass i bortfallet av tilskotet til rutedrift skal flyplassen haldast oppe.