Rita Tveiten (Arbeiderpartiet), 2001-05-08:
Det er ei alvorleg sak me diskuterer i Stortinget i dag. Det handlar om fiskefusk i ulike delar av fiskerinæringa. Men innleiingsvis vil eg seia heilt klart frå om at eg har veldig stor respekt for dei norske fiskarane. Eg trivst godt i lag med dei norske fiskarane, så eg ynskjer ikkje å framstilla situasjonen som om det berre er dei som er fæle, og me som veit alt det rette. Her må ein utan vidare leggja til grunn at me må ha eit samarbeid for at me skal komma på rett kjøl. Fiskeriministeren si utgreiing om lovbrot og kontroll i fiskerinæringa er eit alvorleg signal om at det trass i alt er noko som er urovekkjande og feil, og at det faktisk må gjerast noko. Dette er alvorleg av mange grunnar. Noreg har rettar og tilgang til nokre av verdas største og mest produktive kyst- og havområde. Kontinentalsokkelområda, dei kystnære havområda og kysten gjev spesielt gode moglegheiter for langsiktig og berekraftig hausting og dyrking av fornybare ressursar av mange forskjellige slag. Dette gjev eit godt grunnlag for ei lønnsam, livskraftig og berekraftig næringsverksemd langs heile kysten. Eg vil understreka at det er snakk om fornybare marine ressursar, men at det ikkje er uuttømmelege ressursar. Eg trur òg at me skal minna kvarandre om at det faktisk er fleire norske fiskeartar som har vorte bortimot totalt nedfiska tidlegare, og me må gjera alt for å unngå at det skal skje igjen. Ei berekraftig ressursforvaltning er ein logisk og sjølvsagd føresetnad for at me skal kunna forvalta desse verdiane i eit langsiktig perspektiv. Noreg har ei historie som fiskerinasjon å ta vare på, og fiske har vore ein heilt sentral og nødvendig føresetnad for livsgrunnlaget så lenge det har budd folk i dette landet. Det er òg verdt å merka seg at høvet til å forvalta desse ressursane forpliktar. Etter kvart som meir og meir av fiskeria vert konsesjonsbasert, aukar ansvaret for dei få som får hausta på vegner av oss alle. Og det er heilt klart at brot på spelereglane er både miljø- og økonomisk kriminalitet. Noreg har eit godt renommé som ein god forvaltar av fiskeressursane. Dette er eit renommé som er av stor verdi for marknadsføringa av og tilliten til våre fiskeprodukt. Me signaliserer at me skal ta vare på dette, og at me skal ha kontroll med det me driv på med. Det er ikkje for ingenting at Stortinget i samband med perspektivmeldinga for norsk fiskerinæring lista opp at eitt av måla er at me skal vera verdas fremste fiskerinasjon når det gjeld fiskeriforvaltning. Me må òg ha for auga at det at me kan skilta med ein slik ambisjon, og at me verkeleg gjennomfører den, er eit veldig godt forhandlingskort i samband med kvotefordeling. Eg vil òg trekkja fram at skal forskarane våre kunna gje tilrådingar, er me nøydde til å ha alle elementa med i utrekningsmodellane, og då er det ikkje godt nok at det går føre seg eit omfattande svart fiske. Det bør uroa fiskerinæringa og dei som har sitt daglege virke der, at ikkje dette vert sett i høgsetet. Regjeringa har signalisert at me gjennom marknadsorintering og auka verdiskaping skal gje næringa grunnlag for arbeidsplassar, busetjing og utvikling langs kysten. Dette har òg vorte fremja i den nyleg framlagde langtidsmeldinga til Stortinget. Fiskerinæringa er ei av dei mest distriktsorienterte næringane me har, og ho dannar grunnlaget for mykje av busetjinga og aktiviteten langs kysten vår. Dessutan er det slik at denne industrien er ein monaleg bidragsytar til vår nasjonale verdiskaping, og det er ei næring med store utviklingsmoglegheiter i framtida. Kortsiktig økonomisk vinning for enkelte aktørar må ikkje få øydeleggja for ei så viktig næring. Difor må det slåast kraftig ned når ein veit at det verkeleg er grunnlag for det. Det er viktig at problema vert møtte med fleire tiltak over eit breitt felt, noko fiskeriministeren fortenestefullt har gripe fatt i i si utgreiing. Eg vil spesielt fokusera på nokre viktig grep som vert føreslått. Effektivisering av sjølve kontrollapparatet vil kunna gje gode gevinstar i form av meir kontroll for pengane. Difor synest det å styrkja koordineringa mellom Fiskeridirektoratet, Kystvakta og salslaga som eit godt tiltak. Her kan ein hindra dobbeltarbeid og betre utnytta kvarandres ulike kompetanse innan næringa. Likeins må tilgjengeleg teknologi både takast i bruk og utnyttast på beste måte. Samordning og informasjonsutveksling er her viktige grep som gjev betre oversikt og dermed kontrollmoglegheiter. Det er viktig at me lærer av andre, at me systematiserer dei data me rår over, og at me praktiserer maksimal openheit når det gjeld fangstdata. Lovverket og reglane må òg styrkjast, slik at dei vert tilpassa situasjonen me har i dag, med ein fiskeflåte som har større fangstkapasitet enn kvotane tilseier. Reglane må vera oversiktlege, relevante og ikkje meir kompliserte enn høgst nødvendig. Eg er einig med fiskeriministeren når han i utgreiinga seier at riktige reglar ikkje er ein fasttømra tilstand, men snarare ein prosess som omfattar aktørane i næringa. Det er derfor prisverdig at fiskeriministeren har invitert næringsorganisasjonane og den enkelte næringsutøvar til å koma med forslag til regelendringar. Aktørane bør her kjenna si besøkstid. Eg meiner ein bør vurdera å leggja eit større ansvar på den enkelte skipper på den enkelte båt. Det bør vurderast om ein skal ha eit eige miljø- eller ressurssertifikat i tillegg til dei vanlege navigasjonssertifikata. På den måten vil det vera slik at ein òg kan mista sertifikatet dersom ikkje yrket vert utøvt på ein tilrådeleg måte. Det vil ikkje vera til å unngå at ein òg treng fleire stillingar for at kontrollen skal koma på eit akseptabelt nivå. Statsråden seier at han vil foreslå for Stortinget ei styrking av Fiskeridirektoratet, slik at direktoratet kan få 30 nye inspektørstillingar for landings- og dokumentkontroll. Det er vidare behov for at Fiskeridirektoratet styrkjer bemanninga i høve til satellittsporing, anna innhenting av informasjon og analysebearbeiding med ni stillingar sentralt i Fiskeridirektoratet og ti stillingar på regionkontora. Kystvakta vil òg få tilført ekstra ressursar. Eg kjenner meg heilt trygg på at dette er heilt nødvendige disponeringar. Det er tekniske løysingar som styrkjer kontrollen og dermed vil auka risikoen for å verta tatt dersom ein bryt lova. Dessverre er me nøydde til å styrkja denne kontrollen. Vi må likevel minna kvarandre om at dersom den enkelte aktør ikkje sjølv forstår eller vil retta seg etter det som er til felles beste, som òg vil vera den enkelte sitt beste, kjem me aldri det ulovlege til livs. Det heile dreiar seg om haldningar, respekt og kunnskap. Det dreiar seg om respekt for at det er mange menneske som vert berørte når heile næringas truverde står på dagsordenen. Kunnskap om at det er eins eige livsgrunnlag som vert sett på spel når ein bryt lova og overfiskar, må fremjast. Eg har til liks med statsråden stor tru på fiskerinæringa og aktørane der, ein skal ikkje skjera alle over ein kam. Det er som eg tidlegare var inne på, veldig mange flotte utøvarar i dette yrket. Det er viktig at me står saman, myndigheitene og aktørane i næringa. Dei grepa som må gjerast for å gjenreisa tilliten, må me stå i lag om. Noreg har vore og skal vera ein respektert og truverdig leverandør av god, trygg og spennande mat på alle marknader kor me handlar. Ved felles innsats om dette sikrar me ein lang tradisjon for marin produksjon, samtidig som me legg grunnlaget for store moglegheiter for framtida. Eg vil òg signalisera at når statsråden kjem tilbake til Stortinget i budsjettsamanheng med nødvendige påplussingar for å styrkja kontrollen på dette, vil me sjølvsagt støtta heilhjarta opp om det.