Bjørn Jacobsen (Sosialistisk Venstreparti), 2006-12-19:
Det er mykje positivt med denne meldinga, og den er betre enn dei som har vore før når det gjeld å vere villig til å informere. Når vi skal diskutere eksportmeldinga, må vi sjå det i lys av utviklinga innafor det militærindustrielle komplekset. I tillegg må vi take innover oss kva vi her i salen ønskjer å vere. Kva ønskjer vi at nasjonen Noreg skal framstå som? På den eine sida ønskjer vi å framstå som ein fredsnasjon. Det må balanserast opp mot det faktum at vi også er ein veldig stor våpeneksportør. Ser vi på kva som skjer innafor våpenindustrien, ser vi at det foregår ei enorm privatisering. Vi veit ut frå andre sektorar som blir privatiserte, at det alltid kjem eit stort krav om tilsvarande kontroll. Historisk sett er det Frankrike som har jobba mot privatisering. Ein har i Frankrike alltid hatt eit ønske om å ha statleg kontroll, og framleis har ein det. Noreg er også eit eksempel på eit land der ein ikkje i så stor grad som i andre europeiske land har selt seg ned i den statlege våpenindustrien. Ser vi på utviklinga framover gjennom WEAG og dei som har teke over der, EDA, er det ingen tvil om det ligg eit press for å få til endå meir privatisering av våpenindustrien. Vi veit at ein etter den kalde krigen faktisk har omstrukturert – som vi også er i gang med i Noreg – den europeiske våpenindustrien. Ein brukte milliardar av kroner innafor EU på å leggje ned våpenindustri, på å omstrukturere den, også når det galdt basar osv. Det var veldig mykje positivt som låg i det. Det som dessverre skjedde etter 11. september, og for så vidt også i samband med Nice-traktaten i 2000, var jo at våpenindustrien på nytt skaut fart. Vi ser at på nytt blir Europa og USA sine våpensmier rusta opp. Asia og det som føregår der, skal ikkje eg take innover meg no, men det er ingen tvil om at vi har eit enormt stort behov for kontroll etter den privatiseringa som har skjedd. Ser vi på kontrollbruken, ligg det til og med i EU sitt forslag til grunnlov og også i andre traktatar ei større føring om auka kontroll enn det vi har fått med oss i Noreg. Så her kan vi lære av EU i ein del samanhengar. Når ein då har privatisert, har ein også lagt opp til på sikt å forby, eller iallfall å begynne å prøve å få vekk, det vi i Noreg veldig ofte snakkar om i samband med våpenmateriell, nemleg gjenkjøp. I førre perioden gjorde dåverande statsråd Hilde Frafjord Johnson ein kjempejobb i arbeidet med å avbinde bistand, dvs. at når vi løyver pengar til bistand, er det i det heile ingen automatikk i at norske selskap skal få kontraktane. Dette er eit arbeid som har begynt godt, og som også held fram i andre land, men som på langt nær har nådd det målet som vi eigentleg ønskjer. I våpenindustrien har vi det same temaet i forhold til gjenkjøp. Det er ingen tvil om at dette gjenkjøpsinstituttet står for fall. Der bør vi i Noreg sjå på korleis vi kan bidra til det. Vi ser det i den store saka som vi har i Noreg i samband med eventuell nyskaffing av jagarfly, der vi allereie no møter det i det eine tilbodet, det amerikanske. Der er det eigentleg ikkje snakk om gjenkjøpsordning i det heile, men om eventuell konkurranse, i fall vi skulle finne på å velje det, mens ein i det svenske og det europeiske alternativet sjølvsagt enno bruker dei gamle gjenkjøpsmetodane. Så kva som er mest drivande i forhold til at vi bruker for mykje midlar på våpenindustri, er eg faktisk usikker på, men at vi må forme vår våpenpolitikk etter kva som skjer innafor det militærindustrielle komplekset, er det ingen tvil om. Og det må ikkje vere behova der som legg til grunn kva vi her i dette parlamentet og i andre parlament bruker på våpen. Sist no er det f.eks. luftmakt som blir diskutert. Problemet innafor luftmakt er jo at fienden ikkje har det som luftmakta er berekna nytta til. Fienden har ikkje stridsvogner. Fienden har ikkje luftmakt. Siste års krigar har på ein måte vore krig i blinde, fordi fienden ikkje har dette. Fienden finst på heilt andre stader enn vi trudde, og står ikkje i forhold til det som den europeiske eller for den saks skuld den amerikanske våpenindustrien produserer. No er det ein gong slik, anten vi likar det eller ikkje, at ein av dei største truslane som finst, sjølvsagt er klimaproblema og CO2-utsleppa. Dei er i seg sjølve eit stort problem. Det som er endå verre, er at eit av forslaga til løysing på dette er utvikling og utbygging av kjernekraftindustrien – då med spreiing av teknologi, ein teknologi som sjølvsagt også kan brukast til anna enn det vi tenkjer på i forhold til å produsere energi. Dette viser at ikkjespreiingsregimet berre må utviklast, det må berre utvidast og gjerast mykje, mykje betre. Viss dei landa som ikkje vil signere ein slik avtale, skal bli truverdige, veit ikkje eg kva som skal til for å få dei til å bli det. Men det å inngå avtalar med land som ikkje vil signere ein ikkjespreiingsavtale, synest – iallfall for meg – å vere veldig useriøst. Vi må i denne samanhengen tore seie slikt. Her om dagen spratt katta litt ut av sekken ved at Ehud Olmert ramsa opp atomvåpenstatar, blant dei hans eige land, Israel. Vi veit jo bakgrunnen for det, med norsk tungtvatn, Dimona og alt det. Eg skal ikkje gå inn på det. Men det viser kor viktig det er at kjerneteknologi ikkje blir spreidd, og i alle fall ikkje på ein slik måte at det kan brukast militært. Til slutt vil eg berre minne om kva som frå 1959 eigentleg har vore hovudmålet med norsk våpeneksport: ikkje eksportere til område der krig truar eller krig pågår. Samtidig veit vi at det edle motivet delvis blir slått i hel av våre allianseforpliktingar. Vi skal passe oss for det, for det kan setje oss i den situasjonen at vi i praksis blir med på krigar som vi i ånda er imot. Vi veit jo at den store våpeneksporten det siste året sjølvsagt kjem av at det er ein del krigar som føregår. Det er klart at vi i SV skal forsvare allianseforpliktingane våre, men dette kan vere med og true tilknytinga til og oppslutninga om alliansen i det norske folk, viss dei oppdagar at det å vere med i ein allianse betyr at ein i praksis må vere med på krigar som ein i ånda er imot.