Knut Arild Hareide (Kristelig Folkeparti), 2013-12-09:
Eg synest komitéleiar Huitfeldt med starten på innlegget sitt gav oss ein god start på denne budsjettdebatten, med å vise til Nelson Mandela sine ord. Det han sa i 1993, var altså at dei nordiske landa har ein heilt spesiell plass i merksemda vår, for det var dei landa som støtta oss da dei andre nasjonane såg ein annan veg. Det var støtte på to måtar. Det var ein politisk støtte i kampen mot apartheid, og det var pengar i form av bistand. Denne bistanden, denne pengestøtta, gjekk gjennom to kanalar: fagrørsla og kyrkja. Sjølv om kampen mot apartheid og for demokrati blei kjempa fram og vunne av landets eiga befolkning, bidrog me gjennom norsk bistand og andre tiltak som sanksjonar og internasjonalt press. Òg i dag kan det sivile samfunnet i mange utviklingsland spele ei viktig rolle i kampen for demokrati, menneskerettar og utvikling. Derfor har dei ikkje-statlege organisasjonane ein sjølvsagt plass i norsk utviklingssamarbeid. Eg synest òg det er verdt å anbefale kronikken til Tomm Kristiansen på nrk.no, der han skriv om den fantastiske personen Nelson Mandela, og om kva utdanning fekk å bety òg i livet hans. Det viser kor viktig det er nettopp å prioritere bistand til utdanning. Kristeleg Folkeparti er særs godt fornøgd med at me gjennom dette budsjettet sikrar 1 pst. av BNI til utviklingssamarbeid. Det meiner me er prinsipielt viktig, det vidarefører den ambisiøse målsettinga til Noreg, og det er eit viktig signal utetter. Det er òg fordi bistand reelt sett spelar ei stor rolle og er utruleg viktig for at me kan bidra til å kjempe mot fattigdom. Eg har likevel lyst til å knyte to kommentarar til det som allereie er sagt i denne debatten. Det eine er at dette er eit politisk teater. Det vil eg sterkt ta avstand frå. Det som eventuelt må ha vore eit politisk teater, var det som skjedde før valet, da Arbeidarpartiet, Senterpartiet og SV sa at det ville bli ei rasering av norsk politikk innan utviklingssamarbeid. Det står i dag fram som det reine teater når me ser resultatet. Eg vil òg knyte ein kommentar til Framstegspartiet sin dyktige utanrikspolitiske talsmann, Kristian Norheim – som for så vidt trekk opp ein spennande debatt – som seier at me må fokusere på resultat. Det er eg heilt einig i. Men det er jo inga motsetning mellom det å ha eit tydeleg fokus på å oppnå resultat og det å ha eit mål om 1 pst. av BNI. Dei siste åra har eg i denne salen hatt gleda av å debattere transport – eg føler meg oppgradert no – og der har me jo òg vore veldig opptekne av å få mest mogleg igjen for pengane. Men det er jo ingen som har sagt at me dermed må kutte i transportbudsjetta for å få meir igjen for kvar krone me bruker innanfor transport. Eg meiner me må ha den same målsettinga innanfor dette arbeidet. Me treng kvar einaste krone i det viktige bistands- og utviklingsarbeidet, men ja – me må alle sjå det ansvaret me har for å få brukt kvar krone enda betre. Kristeleg Folkeparti er fornøgd med at me no, i siste runde, fekk forhandla fram ein auke til frivillige organisasjonar og til FNs barnefond, UNICEF, på 40 mill. kr. Me ser på dette som ei ytterlegare markering at me no får ei kursomlegging i utviklingspolitikken. I to stortingsperiodar har det raud-grøne fleirtalet blokkert alle våre forslag om å auke Noregs innsats for å sikre alle barn skulegang. I budsjettet for 2014 vil me for første gong sidan Kristeleg Folkeparti hadde statsråden for utviklingspolitikk, igjen få ein markant auke av utdanningsbistanden. Det gjennomslaget er eg glad for. I den stortingsperioden me no går inn i, skal me løfte utdanningsbistandens del av bistandsbudsjettet. Kristeleg Folkeparti vil ha ei norsk milliardsatsing. Skulegang er ikkje berre ein menneskerett; det er nøkkelen til utvikling. Særleg merksemd må rettast mot utdanning av jenter. Det er òg viktig å ha eit spesielt fokus på skuletilbodet i konfliktområde og skuletilbodet for dei funksjonshemma. Eg har høyrt sagt at når mange utviklingsland no har auka skuledekninga, er ikkje behovet for norsk satsing lenger så stort. Det er feil. Skulesatsinga dreier seg ikkje berre om kvantitet, men òg om kvalitet. Det er ikkje nok å sikre at barn får komme på skulen; dei må òg få ei undervisning som gir reelt læringsutbytte. Då treng ein kvalifiserte lærarar, godt undervisningsmateriell, eigna skulelokale. Her er det store manglar og behov for ei kjempesatsing. Samarbeidspartia er òg einige om å etablere eit nytt investeringsprogram, eller mandatområde, innanfor oljefondet for å fremje investeringar i fattige utviklingsland. Siktemålet er at dette skal vere lønnsamme investeringar og gi utbytte for oss, samtidig som det gir økonomisk vekst og arbeidsplassar i utviklingsland. Dette er ei sak Kristeleg Folkeparti har kjempa for i ei årrekke, og med det nye stortingsfleirtalet er det no skapt moglegheiter for å verkeleggjere dette. Me ser fram til å drøfte nærare den utforminga ei slik nyordning skal ha. Eg går ut frå at førebuingane er godt i gang, og at me ikkje treng å vente lenge på å sjå at dette er sett i gang. Så nokre viktige ord om forsvarsbudsjettet. Kristeleg Folkeparti følgjer opp langstidsplanen for forsvarssektoren for 2013–2016. Me er ikkje i mål når det gjeld å få til ein balanse mellom strukturoppgåver og ressursar innanfor Forsvaret. Eit viktig aspekt er å sikre ei god rekruttering av nøkkelpersonar, og me har særleg sett utfordringane som Sjøforsvaret har hatt. Vidare må me styrkje Heimevernets moglegheit og evne til å ha gode øvingar – og då særleg innsatsstyrkene i Heimevernet. Dei kan òg spele ei avgjerande rolle bl.a. i terrorberedskapen i vårt eige land. Når det gjeld tilbakemeldingane som Noreg får om si deltaking i internasjonale operasjonar, så er det ein eintydig positiv tilbakemelding. Norske styrkar nyt stor respekt internasjonalt for sin høge kvalitet. Vi ser òg enkelte vurderingar i samband med om det har vore god nok forvalting når det gjeld avhending av Forsvaret sine eigedomsmassar. Det er ikkje tid for å konkludere på dette no, men dette er eit område ein må nærare på, og òg sjå på om det er moglegheiter for forbetring. Eg vil avslutte med to kommentarar rundt Forsvaret. Dei eine er betydninga av å vidareføre kompetansereforma i Forsvaret. Forsvaret blir for kvar dag som går, enda meir avhengig av den høge kompetansen, og dette må me ikkje undervurdere betydninga av. Det siste punktet mitt, og som eg vil understreke, er at me er nøydde til å ha gode system og ordningar for å vareta våre veteranar, og det gjeld både før, under og etter tenesta.