Heidi Grande Røys (Sosialistisk Venstreparti), 2007-12-03:
Lat meg aller fyrst seie meg heilt einig med Stortinget sin kontroll- og konstitusjonskomite i at fylkesmennene spelar ei viktig rolle som sektorstyresmakt for fleire departement, som rettstryggleiksinstans og som tilsynsinstans. Ikkje minst har samordningsfunksjonen på vegner av regionalstat i forhold til kommunane eller andre delar av offentleg verksemd vorte stadig viktigare etter som vi har fått ei fragmentert statsforvalting. Styringa av fylkesmennene er, som fleire har vore inne på, komplisert, i den forstand at dei løyser oppgåver for tolv departement, og at styringslinene går både gjennom Fornyings- og administrasjonsdepartementet og direkte frå det enkelte fagdepartement til den enkelte fylkesmann. Det er ikkje nokon andre statlege etatar som har eit oppgåvespenn som omfattar ansvarsområda til så mange departement, som det fylkesmennene har. Eg er glad for at komitefleirtalet ser at den faglege prioriteringa av enkeltoppgåvene må skje i fagdepartementa, like tydeleg som dei òg ser det samordningsansvaret som ligg til Fornyings- og administrasjonsdepartementet. Den styringa som vi har peika på, er vanskeleg og krevjande, men er noko som vi kontinuerleg jobbar med, for å kome på eit betre spor. Dei merknadene som komiteen har, og dei innlegga som har kome i dag, tek vi sjølvsagt på alvor. Vi har allereie starta eit arbeid for å forbetre dei systema vi har. Det har vi jobba med ei stund, og etter at riksrevisjonsrapporten kom, var det all grunn til å forsterke det arbeidet. Vi vil greie ut ei ordning for finansiering av fylkesmannsembeta – i lag med dei andre departementa som legg oppgåver til Fylkesmannen. Målsetjinga er å finne fram til løysingar som tek omsyn til fylkesmennene sitt rom for intern samordning, tilpassing til behov i fylka og tilstrekkeleg med midlar til ei forsvarleg oppgåveløysing. I denne samanhengen vil det òg verte utarbeidd ei oversikt over ressurssituasjonen på det enkelte området, noko òg komiteen etterlyser. Rapporten frå Riksrevisjonen dekkjer ikkje alle ansvarsområda til embetet. Det vil vi gjere i arbeidet framover. Riksrevisjonen meiner at departementet har for liten styringsinformasjon. Det skal vi sjølvsagt sjå nøye på, men eg vil samtidig understreke at ein òg må vurdere om det er behov for ein annan styringsinformasjon frå embetet enn den vi har i dag, eller om det er måten vi brukar informasjonen på i dag, som er utfordringa. Iallfall har vi ikkje noko stort ynske om meir rapportering og meir byråkrati, men vil sjå på om vi brukar den informasjonen vi får, riktig og godt nok. Eg har sjølvsagt formidla til Justisdepartementet komiteen sitt ynske om ei stortingsmelding om status for samfunnstryggleik og -beredskap. Likeins har eg formidla til kommunalministeren det som gjeld reglane for tilsyn etter kommunelova kapittel 10 a, og ynsket om ei evaluering når reglane har vore verksame i eit par år. Eg vil òg ha stor merksemd på arbeidet med styringa av embetet i tida framover. Sjølv om vi går igjennom situasjonen, er det viktig at ein ikkje ventar til ein rapport ligg føre, men at ein faktisk grip fatt i dette frå dag éin av. Så nokre kommentarar til det som har vore teke opp. Til representanten Foss er det det å seie at det var den regjeringa han sat i, og Erna Solberg som kommunalminister, som av omsyn til lokalt sjølvstyre avgrensa fylkesmennene sin gjennomgang av dei kommunale budsjetta. Eg tek det «litt på hugsen», men trur dette vart gjort i 2001–2002. Sidan då har fylkesmennene ikkje hatt ansvar for anna enn å sjekke at kommunebudsjetta er i balanse, og det er Robek-kommunane sine budsjett dei skal ha ein nøye gjennomgang av. Men både finansministeren og kommunalministeren har sett i verk ulike tiltak i samband med Terra-saka og vil kome tilbake til Stortinget på eigna måte – i den grad ein vil kome med tiltak der ein må rette opp og gå inn og forsterke. Det vert kanskje ein kontroll igjen. Det vil tida vise. Så til representantane frå Framstegspartiet, som eg nok må seie blandar saman litt. Dei påstår at fylkesmennene på grunn av knappe ressursar må prioritere mellom det å kontrollere lovlegskap og oppgåver knytte til rettstryggleik på den eine sida og det dei kallar overprøving av kommunalt sjølvstyre og «framtidsrettede lokalpolitiske vedtak» – som det står – på den andre. Eg vil berre minne Framstegspartiet om at rettstryggleik er eit gjennomgåande oppdrag som fylkesmennene har i alle sektorområde. I den rettstryggleiksfunksjonen ligg oppgåvene, både som klageinstans, som tilsynsorgan og som regelverksrettleiar overfor fyrsteinstansane. Rettstryggleiken som fylkesmennene varetek på miljø- og landbruksområdet, er der. Men like viktig i ein rettstryggleiksdiskusjon er dei oppgåvene dei har på helseområdet og på barnevernsområdet. Dette kan ein ikkje skilje, slik som Framstegspartiet har gjort.