Gunvor Eldegard (Arbeiderpartiet), 2014-05-13:
Arbeidarpartiet kjem til å stø ny § 106 om rett til asyl. Å grunnlovfesta retten til asyl vil ikkje endra dagens rettstilstand, men det vil vera med på å gje denne retten eit sterkare vern. I høyringa var det fleire som påpeikte at retten til asyl er under politisk press. Amnesty International påpeikte at retten til å søkje asyl er ein av menneskerettane som i dag vert utfordra på det sterkaste. Difor vil denne retten verta betre beskytta mot skiftande politiske straumar dersom han vert grunnlovfesta. Difor meiner me i Arbeidarpartiet at denne paragrafen er så viktig. Det er ikkje fleirtal for dette i innstillinga, men me kunne jo håpa at nokre frå Høgre og Senterpartiet ville verta med på å stø forslaget for å få eit fleirtal her. Me skal òg stø § 103 om familie. Det er to forslag der. Forskjellen ligg i om setninga om at familien er ein grunnleggjande eining i samfunnet skal vera med eller ikkje. Elles er det faktisk einigheit om denne mellom alle utan Høgre. For oss i Arbeidarpartiet er denne paragrafen så viktig at me har valt subsidiært å stemma for Kristeleg Folkeparti sitt forslag, der denne setninga er med. Men det er utruleg viktig å presisera definisjonen av familie, slik det òg kjem fram i innstillinga. Det er slik at familieomgrepet i dag byr på ein del utfordringar, som ein i tidlegare tider var ukjent med. Før tenkte me på kjernefamilien eller storfamilien, medan i dag er familielivet prega av mykje større mangfald. Dei mange ulike familieformene gjer det vanskeleg å seia kva som er ein familie. Difor er det utruleg viktig at familien som omgrep omfattar mange forskjellige typar samliv – ektepar med og utan barn, sambuarar med og utan barn, homofile par med og utan barn, aleineforeldre som bur saman med barn, samversforeldre, foreldre med fosterbarn og einslege aleinebuande m.m. Eit storsamfunn kan ikkje ta valet om samlivsform for vaksne menneske. Me er òg einige om at familien er viktig for barnas oppvekst og for tilhøyrselen. Det er òg viktig at det ikkje nødvendigvis er primærfamilien som er den beste plassen for barna. Så gjeld det § 93 om rett til liv. Det er den første setninga i den paragrafen som skapar diskusjon. Me går inn for: «Kvart menneske har rett til liv.» Fleirtalet gjer dette òg. Høgre gjekk opphavleg inn for «ibuande» rett til liv. Kristeleg Folkeparti har til og med teke med «frå unnfanging til naturleg død». Det er ikkje heilt uproblematisk å grunnlovfeste rett til liv. Det er brei einigheit om at livet er ein grunnleggande rett, men det er politisk, fagleg og filosofisk ueinigheit om når retten til liv inntreff, og kva retten til liv inneber. For oss i Arbeidarpartiet har det vore utruleg viktig å sikra at diskusjonen om abort vert ført av Stortinget, og at Grunnlova ikkje vert teke til inntekt for nokons syn. Det er viktig å merka seg at Menneskerettsutvalet presiserer at denne paragrafen ikkje vil ha innverknad på retten til sjølvbestemt abort, og det er fleirtalet i komiteen einige om. Difor går Arbeidarpartiet for: «Kvart menneske har rett til liv.» Høgre har gått inn for å ha med ordet «ibuande» – «ibuande rett til liv». Lønning-utvalet sa at det ikkje ville påverka spørsmålet om abort, men da saka vart lagd fram, uttrykte medlem i utvalet Janne Haaland Matlary både munnleg og skriftleg at ordet «ibuande» kunne påverka spørsmålet om rett til fri abort. Difor kan ikkje Arbeidarpartiet vera med på ordet «ibuande», da det kan skapa usikkerheit om abortspørsmålet. At me ikkje kan vera med på Kristeleg Folkepartis forslag, det forstår vel alle. Enkelte har òg spurt om ikkje me kan droppa heile paragrafen, men til det må eg seia at så lenge det ligg eit forslag om rett til liv og forbod mot tortur og dødsstraff, ja, da er det vanskeleg å stemma imot det. Alle er jo for retten til liv.