Magnhild Meltveit Kleppa (Senterpartiet), 2001-02-20:
St. meld. nr. 15 for 2000-2001 føyer seg inn i ei rekkje av initiativ som vart tatt av sentrumsregjeringa og som arbeidarpartiregjeringa etter tilslutning frå Stortinget følgjer opp. Meldinga er ei oppfølging av at Noreg i 1999 ratifiserte Europarådet sin rammekonvensjon om vern av nasjonale minoritetar. Den er òg ei oppfølging av sentrumsregjeringa sin handlingsplan for menneskerettar. Der var ein gjennomgang av politikken overfor nasjonale minoritetar eit av tiltaka. Eg vil gi kommunalministeren honnør for at ho har sørgt for ein fullstendig gjennomgang, slik ho no har gjort. Eg finn òg grunn til å understreka det solide arbeidet som den opphavlege saksordføraren har gjort, sjølv om ho ikkje er her i dag. Ho har leidd arbeidet med denne meldinga på ein svært god måte. Noreg har eit sjølvstendig politisk ansvar for å leggja samfunnet til rette slik at personar som tilhøyrer minoritetar, blir møtte med likeverd, og slik at den enkelte kan uttrykkja, halda oppe og vidareutvikla eigen identitet, både som gruppe og som individ. Samepolitikken blir drøfta i eigne dokument, politikken overfor nye innvandrargrupper like eins. Meldinga tar likevel opp generelle minoritetspolitiske spørsmål og får dermed følgjer for korleis eit kulturelt mangfald skal takast vare på. Senterpartiet meiner at ei oppfølging av dei ulike tiltaka skulle vore meir konkrete i form. Vi er med i ein felles merknad med Kristeleg Folkeparti og SV der vi ber Regjeringa i budsjettet for 2002 leggja fram ein forpliktande plan for gjennomføring. Det er ikkje eit forslag som inneber at alle tiltaka skal innbakast i budsjettet for 2002, men det er eit forslag om ein plan for oppfølging. I både regjering og storting går det føre seg ein omfattande produksjon av ord. Skal denne meldinga få følgjer for jødar, for kvener, for romanifolk og for skogfinnar, krevst det handling. Eg trur det ville vera klokt av kommunalministeren å ta eit initiativ til ein plan for oppfølging i 2002-budsjettet, og eg vil særleg grunngi det med at i arbeidet med denne meldinga er det svært mange involverte, både organisasjonar og enkeltpersonar, som på ny har fått rulla opp sine historier og sine behov, og at det faktisk ville kjennast både trygt og godt for dei at me no har ein kommunalminister som sørgjer for oppfølging. Tidlegare kommunalminister Ragnhild Queseth Haarstad tok viktige initiativ på dette politikkområdet. Ho etablerte Senter mot etnisk diskriminering, eit senter som i dag utfører eit uvurderleg viktig arbeid. Ho gav òg ei offisiell orsaking til romanifolket for dei overgrepa som skjedde mot dei, og Regjeringa følgjer dette opp no. I meldinga er det ein gjennomgang av ei historie om, av røter og tradisjonar for minoritetar i Noreg som er lite kjend. Det er òg ein svært verdifull oversikt over status i dag. På tiltakssida er det bra at alt frå moglegheiter til økonomisk støtte i samband med deltaking i møter til skadeerstatning er drøfta. Eg finn grunn til spesielt å understreka behovet for å sjå nærmare på ei eiga erstatningsordning for personar som urettmessig vart utsette for tvangssterilisering. Eg føreset at statsråden har merka seg at både Kristeleg Folkeparti, Høgre, Senterpartiet og SV ber henne greia ut ei ordning tilsvarande den svenske. For å ta vare på språk, kultur og identitet er arkiv eit viktig fundament. Og eg gir mi støtte til at Åndssvakeregisteret og Taterregisteret blir bevarte utan anonymisering. Eg er svært fornøgd med at Regjeringa gjorde desse vedtaka etter oppmoding frå og i samråd med Romanifolkets Landsforening og stiftelsen Rettferd for Taperne. Saksordføraren har gjort grundig greie for dei ulike enkelttiltaka og den breie semja som er der, og Senterpartiet er ein del av dette fleirtalet.