Kjersti Toppe (Senterpartiet), 2014-10-21:
Takk til interpellanten, som tar opp ein sjukdom som representerer ei av vår tids største helseutfordringar. Som interpellanten slår fast, har Noreg forplikta seg til å redusera førekomsten av for tidleg død som følgje av ikkje-smittsame sjukdommar, medrekna diabetes, med 25 pst. innan 2025. Noreg har altså slutta seg til Verdas helseorganisasjon sitt mål om det same. Nasjonal strategi for diabetes og NCD-strategien skisserer gode mål, men eg er heilt einig med representanten Nesvik i at ein god strategi ikkje er truverdig om han ikkje vert følgd opp med tiltak. Eg vil presisera: Det er ikkje strategien som då ikkje er truverdig – det er den regjeringa og det stortingsfleirtalet som er ansvarlege for dei manglande tiltaka, som då ikkje er truverdige. Viss ein ser på NCD-strategien, inneheld han mange konkrete tiltak. Det står om fysisk aktivitet, og at ein skal gjennomføra ein informasjonskampanje for fysisk aktivitet i 2014. Eg vil gjerne at helseministeren fortel litt om det. Det står at ein skal gjennomføra ein friluftsstrategi. Eg vil gjerne at helseministeren fortel litt om det. Eg merkar meg at ein i budsjettet for neste år kuttar støtta til frivillige organisasjonar som legg til rette for fysisk aktivitet, med 15 mill. kr. I NCD-strategien står det som eitt tiltak at ein skal vurdera korleis skuledagen kan organiserast slik at elevane vert sikra ein time fysisk aktivitet kvar dag. Dette er det same som Stortinget slo fast i folkehelsemeldinga. I regjeringsplattforma reverserte ein dette målet, og det står berre at ein skal styrkja arbeidet med fysisk aktivitet. Det er mykje meir uforpliktande. I vår stemte Høgre, Framstegspartiet og Venstre imot forslaget frå Senterpartiet om å innføra ein time fysisk aktivitet kvar dag i skulen, innanfor dagens timetal. Når vi òg veit at regjeringa i forslaget til statsbudsjett kuttar i støtta til frisklivssentralar, viser det etter mitt syn ein total mangel på truverde når dei no synest å vera opptatt av å redusera førekomsten av diabetes og andre livsstilssjukdommar. NCD-strategien slår fast seks hovudtiltak når det gjeld diabetes spesielt: Noreg skal verta eit føregangsland for førebygging av diabetes type 2. Omfanget av ukjent diabetes type 2 skal reduserast. Utviklinga av seinkomplikasjonar skal reduserast. Noreg skal verta eit føregangsland for god og likeverdig behandling av diabetes. Diabetesomsorga skal ha ei sterk brukarorientering. Det skal verta auka merksemd på innvandrargrupper og andre med høg risiko. Alt dette synest eg det er ekstremt viktig å fokusera på, og vi er positive til at det kjem ein plan for å følgja opp desse tiltaka, men eg er spesielt opptatt av punkta nr. 1 og 2, om at vi skal verta eit føregangsland for førebygging av diabetes, og at omfanget av ukjent diabetes type 2 skal reduserast. Dersom vi skal verta eit føregangsland: Kvifor innfører ein då ikkje ein time fysisk aktivitet i skulen? Kvifor kuttar ein då i den ordninga som NCD-strategien sjølv foreslår: nemlig å utvida ordninga med gratis frukt og grønt til heile grunnskulen? Undersøkingar har vist at det er samfunnsøkonomisk lønsamt om berre 3 pst. av elevane aukar sitt permanente inntak av frukt og grønt med 25 gram. Kvifor innfører ein ikkje skulemåltidsordningar? Kvifor kuttar ein støtta til frisklivssentralar og frivillige organisasjonar som driv med fysisk aktivitet? Korleis skal desse kutta bidra til at førekomsten av diabetes skal reduserast med 25 pst.? Eg forstår det ikkje. Representanten Nesvik har rett i at det må gjerast mykje meir for å sikra diagnostisering, hindra utvikling av seinkomplikasjonar, sikra god og likeverdig behandling, sterk brukarmedverknad og merksemd på innvandrargrupper. Eg er heilt einig i det, men det hjelper jo ikkje dersom førebygging vert ein salderingspost. Årsakene til desse livsstilssjukdommane er felles: Det er tobakk, usunt kosthald, fysisk inaktivitet og skadeleg bruk av alkohol. Det vart sagt av både representanten Harald T. Nesvik og statsråden at vi no må tenkja utanfor boksen. Eg vil heller be dykk koma inn i boksen – den boksen som heiter «folkehelsepolitikk og førebygging», slik at vi kan ta skulen i bruk som førebyggingsarena, og at ein tar på alvor dei fire store risikofaktorane. Då kan vi verta einige om alt det andre.