Sverre J. Hoddevik (Høyre), 1998-12-08:
Stort sett er det det føreseielege og lite overraskande som pregar innstillinga vi i dag debatterer. Berre på enkelte punkt kjem det fram argumentasjon og prioriteringar som ikkje allereie er grundig utgreidde, hovudsakleg i finansdebatten. Arbeidsmarknadsetaten og tiltaksspektret i den samanheng er likevel gjenstand for ekstra merksemd. Først og fremst vil eg seie meg glad for at det også i år fell på plass ei omprioritering til fordel for dei yrkesvalhemma. På dette området har vi vedvarande godt over 50 000 enkeltmenneske som har krav på offentleg innsats. Utskiftinga er stor, men rekrutteringa tilsvarar avgangen, noko som skil dette kapitlet frå dei ordinære tiltaka. Det er full semje i komiteen om at ordningane for yrkesvalhemma er og skal vere ei framtidig prioritert offentleg oppgåve. Ikkje alle av etaten sine aktivitetar bør ha slik status. Blaalid-utvalet har skissert framtidige privatiserte funksjonar innan formidling og utleige. Dette er i samsvar med tidlegare forslag frå vår side, og vi trur det no ligg til rette for fleirtal for store endringar her. Dette er også nedfelt i avtalen knytt til budsjettforliket. Saman med Framstegspartiet fremmar vi forslag om å redusere talet på årsverk i arbeidsmarknadsetaten med 10 pst. innan år 2000. Ser vi på relasjonane mellom etatsdimensjon og arbeidsløyseutvikling, må dette forslaget seiast å vere svært lite dramatisk. Likevel er det altså eit mindretalsforslag, så her er det framleis politiske utfordringar knytt til å skape forståing hos fleirtalet. No er det slik at ei lita svinging i talet på arbeidsløyse har fått utruleg politisk interesse i dei seinaste dagane. Frå finansdebatten hugsar vi at både arbeidarpartileiinga, finansministeren og statsministeren brukte mykje tid på korleis vi skulle tolke ein auke i arbeidsløysa på 1600 over tre månader – eller kanskje var det ikkje nokon auke i det heile. Samtidig opplever vi at dei som den eine dagen snakkar om urovekkande arbeidsløyse, den neste dagen snakkar om stram arbeidsmarknad. I lys av dei tala som har prega verkelegheita på 1990-talet, synest denne diskusjonen litt merkeleg. Etter langvarig nedgang i arbeidsløysa må det på eit eller anna tidspunkt kome tal som bryt denne trenden. No kan det kanskje visast andre indikatorar som har større signaleffekt på framtidig arbeidsløyse enn dei 1600 som her er nemnde. Etter vårt syn er det likevel ein defensiv politikk som utan å vere tvinga til det, vil satse på storstilt offentleg handtering av arbeidsløyse i staden for å fokusere på rammevilkåra for næringslivet og våre konkurranseforhold i høve til utlandet. Litt av det same finn vi i det politiske biletet omkring verkemiddelapparatet – kommunale og regionale næringsfond. Vi vil ha ei vriding bort frå byråkratisk saksbehandling og tilskot, meir fokuseing på enkle og gode rammevilkår og offentleg satsing på infrastruktur. Vi opplever faktisk i år at det å ikkje ha søkt om eller fått tilskot, er eit handikap for ei bedrift ved offentleg vurdering i saksbehandling mot anna lovverk. Vår kommentar til slikt er at det bør vere grenser for politikk. Vi har ikkje bruk for ei klam offentleg hand på alle ratt. Det finst rikeleg med utfordringar for det offentlege på kjerneområda. Tilskot til omsorgsbustader og sjukeheimsplassar har også fått stor merksemd i budsjettprosessen. For dei av oss som ser ulemper knytte til omfattande øyremerking, inneber utvidinga frå fire til seks år positive element. Reformer med kortvarig øyremerking er dei mest skadelege for lokaldemokratiet. Satsane for oppstartingstilskotet og kompensasjon for rentebyrda er det vesentlege verkemidlet for motivasjon til standardheving innan nemnde sektor. Framdrifta kan sikkert forserast noko ved trussel om snarleg opphør av ordninga. Eg ser ikkje andre sentrale styringsreiskapar her enn nettopp satsane og dessutan trussel eller avgjerd om opphør av ordninga med tilskot. Som mange andre har sagt, kan det for fleire kommunar vere tenleg i ein mindre akutt situasjon å få meir ro over planlegging og utbygging. Fleirtalet har også slått fast at eventuelt endra løyvingsbehov skal takast opp i revidert nasjonalbudsjett. Dermed er dette nye forslaget frå Regjeringa utan aktive bremser, og løyvingsforslaget blir meir å rekne som eit overslag, iallfall i mine auge. Dersom mindretalet ikkje ønskjer å avbryte reformtiltaket etter fire år, er det lite realpolitisk usemje bortsett frå stipulert behov for årleg løyving. Satsane og kommunale vilkår for kompensasjon er altså behaldne endå tidspresset er redusert, og ordninga blir dermed vidareført. Gjennom ein interpellasjonsdebatt nyleg om arbeidsgivarpolitikk og kommunale rammer fekk vi klårgjort at denne kommunale kriseforståinga kan gi ulike forslag til løysing. SV har satsa mest på tilføring av ressursar til kommunesektoren, men andre, som vi i Høgre, ønskjer også ein strukturdebatt om forvaltningsnivå, kommunegrenser og effektivisering gjennom konkurranse. Stigande samarbeid over kommunegrensene, kjøp av spisskompetanse i marknaden i staden for forsøk på å løyse alle oppgåver med eigne tilsette håpar eg oftare vil bli svaret for mindre kommunar. Som ein kommunalpolitikar sa til meg for få dagar sidan: Det kostar å tilsette. Får du den spisskompetansen du ønskjer? Og kor lenge blir kompetansen eventuelt verande spiss? Enkelte kommunar har slike framskrivne behov at det ikkje finst eit einaste budsjettforslag her i huset som vil løyse floken. Svaret vil openbert vere effektiv oppgåveløysing og tenesteproduksjon i kommunane. Svaret er ikkje jobbskaping i offentleg sektor.