Kjersti Toppe (Senterpartiet), 2012-02-14:
Alkohol er jo det rusmidlet som fører til flest helseskadar og dei største sosiale problema. Verdas helseorganisasjon definerer alkohol som den tredje viktigaste årsaka til tidleg død og uføre på verdsbasis. Eg synest ut frå dette at det eigentleg er eit paradoks at det norske storting i det heile må diskutera ei sak om vi skal tillata tv-reklame for alkohol eller ikkje. Det er ikkje det same for tobakk, for der har vi heilt andre haldningar, og det er aksept for den helseskaden tobakken påfører befolkninga. EU har forsøkt å pressa Noreg til å gi opp det 36 år gamle forbodet mot alkoholreklame gjennom det nye direktivet for audiovisuelle medium, og at ein ikkje skal få vidareføra unntaket. Det var jo ein god grunn til at Noreg har halde på ei restriktiv alkoholpolitisk line. Folkehelsa har blitt prioritert framfor frislepp av sal og reklame. Barns rett til å leva skjerma frå alkohol i det offentlege rom har vore ei riktig prioritering. Så er det òg eit demokratisk problem når det ikkje er det norske folk, den norske offentlegheita eller eit politiske fleirtal som tek initiativ til å endra ein god, ønskt og villa alkoholpolitikk. Det er heller ikkje sånn at det å få alkoholreklame på norske skjermar er så viktig for andre land og andre folk, men påtrykket for endring har kome som følgje av den rettsleggjeringa og liberaliseringa som er sjølve grunnmuren i EU-systemets såkalla fire fridomar. Ein dynamisk EØS-avtale overprøver dermed nok ein gong det norske demokratiet. Saka om alkoholreklame er også eit eksempel på at garantiar i EØS-avtalen, svært ofte viser seg å vera skjøre. Då EØS-avtalen blei inngått, understreka regjeringa at forbodet mot alkoholreklame, som hadde vore eit vanskeleg spørsmål i forhandlinga om avtalen, kunne vidareførast. Det blei varsla at forbodet kunne bli teke opp til fornya behandling i 1995, men i stortingsproposisjonen blei det skrive: «Resultatet av spørsmålet om alkoholreklame er at EFTA-landene kan nekte videresending i kabelnett av reklameinnslag for alkohol.(…) I 1995 vil dette unntaket bli tatt opp til fornyet behandling. Dersom det ikke oppnås enighet på dette punktet, vil nåværende bestemmelser løpe videre.» (…) Det har vist seg at Stortingets forsikring ved inngåinga av EØS-avtalen har møtt motstand i EØS-systemet. Vinmonopolets einerett til import og engrossal blei det gitt forsikringar om, men allereie året etter at avtalen tredde i kraft, fall importmonopolet for vin og brennevin. Seinare tapte Noreg ei rettssak for EFTA-domstolen om såkalla rusbrus. Frå 1. juli 2009 blei forbodet mot privatimport av alkohol oppheva, og det blei lovleg å bestilla alkohol frå utlandet til privat bruk – alt etter press frå ESA. Eg er glad for utanriksministerens utgreiing og den tydelege bodskapen om at det norske forbodet mot tv-reklame skal vidareførast, også mot andre sendarstatar. Forbodet er solid helsefagleg grunngitt. Senterpartiet har heile tida vore klar på at vi ikkje kan akseptera ei ordning som gjer at vi får alkoholreklame på norske tv-skjermar. Vi er ikkje mot AMT-direktivet i seg sjølv, men kan altså ikkje akseptera den konsekvensen at vi må akseptera alkoholreklame på norske tv-skjermar. Så blei det teke opp i debatten at vi har eit reklameforbod i Noreg i eigne media. Det er sant. Eg har vore oppteken av at dette reklameforbodet òg er ein grunn til å sjå på korleis det blir praktisert. Blå Kors la fram ein rapport på måndag, som viser at det er ein del skjult reklame i norske medier som òg fører til at alkoholforbruket kan auka i befolkninga. Det er ein debatt i seg sjølv, men som eg meiner vi òg må ta ved ei seinare anledning.