Eli Sollied Øveraas (Senterpartiet), 2005-06-14:
Det er tverrpolitisk semje på mange sentrale punkt i partilova, men nokre få forskjellige tilnærmingar til partifinansieringssystemet. Det er eit faktum at det med den største sjølvfølgje vert fleirtal for offentleg finansiering av politiske parti i Noreg òg i framtida. Det er ikkje like sjølvsagt mange andre stader i verda. Demokratiet har dessverre ikkje fått fotfeste overalt, og mange stader eksisterer det ikkje politiske parti slik vi kjenner dei. Andre stader finst det politiske parti, men partia har ei finansiering som på ein heilt annan og meir grunnleggjande måte er privat. Den private finansieringa av dei politiske partia og vala har mange stader med rette skapt ein beklageleg avstand mellom folket og politikarane og medverka til mistanke om at politikarar og politiske vedtak kan kjøpast av kjøpesterke grupper. Det er det vi førebyggjer med den offentlege finansieringa av dei politiske partia i Noreg. Senterpartiet er svært nøgd med at Regjeringa i partilova i stor grad har følgt råda frå Demokratifinansieringsutvalet. Likevel meiner vi at 1/10 av partistøtta som grunnbeløp er for lite til å vidareføre ein ønskt minsteaktivitet i partia, og vi foreslår derfor at 2/10 av støtta vert løyvd som grunnstøtte. Grunnfinansieringa er svært viktig for dei mindre partia, som sannsynlegvis har færre moglegheiter til alternative finansieringskjelder. Alle parti med landsomfattande verksemd har vesentlege kostnader for å halde ved lag ei basisverksemd knytt til bemanning og kontorhald. Eg meiner at det politiske truverdet heng nøye saman med den økonomiske fridomen som den offentlege partistøtta gir. Folkestyret er avhengig av at partia evnar å fange opp folks interesse for politisk arbeid. Vi ser at reduserte medlemstal i partia og dårlegare oppslutnad om val er ei utvikling som følgjer av generelle trendar i samfunnet. Regjeringa og utvalet legg vekt på innsyn i partia sine økonomiske forhold som eit viktig verkemiddel for å halde oppe folkets tiltru til det politiske systemet, og det er positivt. Lovforslaget inneber ei utvida meldingsplikt i forhold til gjeldande lov, som Senterpartiet støttar fullt ut. Likevel ønskjer vi ei lågare grense for kva beløp som skal offentleggjerast, enn det fleirtalet ønskjer. Det har vore betydeleg merksemd rundt hemmeleghald om gåver til dei politiske partia. Vi meiner at det er svært viktig at det ikkje kan stillast spørsmål om politiske parti sin integritet i forhold til enkeltaktørar i samfunnet. Det er derfor av allmenn interesse at gåver av økonomisk verdi vert oppgitte. Eg skulle ønskje at fleirtalet hadde støtta Senterpartiet og SV sitt forslag om at partia skal bli pålagde å innrapportere inneverande års inntekter innan 1. september i valår. Det er også mange av høyringsinstansane som har støtta dette Det er eit viktig prinsipp at veljarane får vite kven som har gitt partia økonomisk støtte, spesielt til dei respektive partia sin valkamp. Den offentlege støtta til partia har stor betydning for demokratiutviklinga i samfunnet, og ho har ein viktig preventiv verknad mot mistankar om korrupsjon mellom politiske parti og aktørar med bestemte økonomiske interesser. For å sikre størst mogleg legitimitet for demokratiet vårt og det politiske systemet, som baserer seg på parti og folkevald representasjon, er det essensielt for truverdet mellom folket og dei folkevalde at det ikkje vert skapt mistanke om at ein kan kjøpe seg politiske avgjersler. Det politiske systemet i Noreg, og politikarane elles, har ei sterk stilling i folket. Det er eit system som er bygt opp slik at vi skal unngå mistankar om korrupsjon. Eg meiner at den offentlege partistøtta er ein berebjelke i denne samanhengen. Senterpartiet støttar forslaget om inntektsfrådrag for tilskott til politiske parti. I den samanhengen vil eg understreke kor viktig det er med full openheit. Til slutt vil eg ta opp Senterpartiet sitt forslag.