Liv Signe Navarsete (Senterpartiet), 2008-01-17:
Natt til 28. november 2007 førte gravearbeid utanfor Oslo sentralstasjon til at det oppstod jordfeil i ein straumkabel. På grunn av overbelastning vart ein kabelskøyt øydelagd, og det braut ut brann i Hafslund Nett AS sine høgspenningskablar under Oslo sentralstasjon. Hafslund Nett sine kablar ligg i ein kulvert saman med m.a. kablar frå Jernbaneverket, BaneTele AS og NSB sitt eigedomsselskap ROM Eiendom AS. For å spare areal og kostnader er det svært vanleg at ulike selskap legg kablane sine i same grøft og kulvert. Brannen utvikla så mykje røyk at brannvesenet måtte evakuere heile Oslo sentralstasjon. Trafikkstyringssentralen til Jernbaneverket ligg i 9. etasje i drifts- og administrasjonsbygget på Oslo sentralstasjon. Frå denne staden styrer togleiarane togtrafikken i størstedelen av austlandsområdet. Jernbaneverket og ROM Eiendom får straum til anlegga på Oslo sentralstasjon frå Hafslund Nett. Brannen i høgspenningskablane til Hafslund Nett førte til at Jernbaneverket mista normalstraumen til anlegga sine. Jernbaneverket og ROM Eiendom har eit felles aggregat for reservestraum som startar automatisk når den normale straumtilføringa på Oslo sentralstasjon vert borte. Aggregatet sørgjer for straum til Trafikkstyringssentralen og til alle Jernbaneverket sine anlegg som er kritiske for togdrift, slik som fjernstyring av signalanlegga og anlegg for informasjon til publikum og naudkommunikasjon. Anlegget var også berekna på å forsyne BaneTele sitt noderom, som er eit sentralt knutepunkt i telenettet. Både Jernbaneverkets mobiltelefonnett GSM-R og andre anlegg til kundar av BaneTele vart ramma, fordi aggregatet for reservestraum ved ein feil ikkje var kopla til utstyret i dette rommet. Det var difor berre batteribackup som forsynte utstyret, og batteriet vart utlada etter ca. to timar. Før brannvesenet kunne sløkkje kabelbrannen, måtte det sikre at området var straumlaust, og naudaggregatet måtte difor stoppast. Også Jernbaneverkets eigne system fall difor ut etter at batteria for desse anlegga tok slutt, men dei kom forholdsvis raskt opp att. På grunn av faren for giftige røykgassar tok det tid før ein kunne kople noderomma til BaneTele til eit mobilt reservestraumanlegg. GSM-R-nettet kom etter kvart i drift att rundt middagstider neste dag. Jernbaneverket fann likevel ikkje at straumforsyninga var stabil nok til å kunne erklære jernbanespora klare for drift før om lag kl. 18 same dag. GSM-R er eit naudsamband for togdrifta, og er heilt nødvendig for sikker togframføring. Brannen i kabelkulverten på Oslo sentralstasjon hadde store følgjer for togtrafikken i heile austlandsområdet. Skaden på Jernbaneverket sine tekniske anlegg var minimale. Anlegga for reservestraum fungerte som dei skulle, og kort tid etter at brannvesenet hadde sikra brannstaden og bygningen var frigjord, var Jernbaneverket sine anlegg i drift att. Årsaka til at det tok så lang tid å få togtrafikken i gang, var hovudsakleg at BaneTele si transmisjonseining ikkje var stabil nok til at togtrafikken kunne starte opp att. I tillegg til at jernbana vart ramma, mista ca. 25 000 Internettkundar og ei rekkje telefonkundar og kundar av leigde samband sambandet i over ti timar. Nokre av kundane driv samfunnskritisk verksemd. Samferdsledepartementet vart varsla om hendinga same dag, og eg bad om orientering med vurderingar av årsaker og tiltak frå Jernbaneverket, NSB og Post- og teletilsynet. Eg hadde møte med aktørane den 5. og 14. desember og fekk grundige orienteringar om hendingsgangen og følgjene og om planar for vidare oppfølging av saka. Regjeringa ser alvorleg på hendinga. Det er viktig at samfunnskritiske verksemder har system for naudstraum. Ein kan aldri sikre seg heilt mot at feil oppstår, men det er viktig at følgjene vert minst moglege, og at backupsystem er testa og kopla rett. Den direkte årsaka til at brotet i straumleveransane fekk slike konsekvensar, var manglande tilkopling av naudaggregatet. Dette er sjølvsagt retta opp. BaneTele si transmisjonseining er no kopla til aggregat for reservestraum. Det er likevel fleire forhold som det no er teke fatt i, og som departementet vil følgje opp. Jernbaneverket evaluerer hendinga saman med togselskapa, ROM Eiendom AS, Hafslund Nett AS og BaneTele AS. Jernbaneverket har sett ned ei tverrfagleg gruppe som skal kartleggje og analysere kor sårbar infrastrukturen kan vere for hendingar som kan ha liknande innverknad på togtrafikken. Gruppa skal vurdere auka fleksibilitet for togstyring ved store avvik i togtrafikken, foreslå tiltak på kort og lang sikt og greie ut kostnadene for tiltaka. Post- og teletilsynet har bedt BaneTele sørgje for at avtalar og rutinar knytte til testing av utstyr med naudstraumforsyning på Oslo S vert forbetra, og at avvikssituasjonar vert øvde. Departementet har òg bedt om at Jernbaneverket går gjennom avtalane sine med underleverandørar på tilsvarande måte. Post- og teletilsynet vil utføre ein ROS-analyse av noderomma på Oslo S. Formålet er å avdekkje om det er kritisk infrastruktur som ikkje har redundante løysingar på alternativ stad. For kundar som er kritisk avhengige av telesambandet, er det ikkje tilfredsstillande at sambandet vert brote på grunn av ein enkelt feil i nettet. Likevel er det kundane som må definere behovet for alternative telesamband dersom hovudsambandet fell bort. Det er eit samsvar mellom pris og kvalitet på tenesta. Det går fram av ekomforskrifta at kundane sjølve har eit ansvar for å informere tilbydar om nødvendige tenester i ein krisesituasjon. Tanken er at tilbydar og kunde skal kunne verte einige om sikringsbehov og vernebuing. For å sikre samfunnsinteresser utover dei tilbydaren og kundane tek ansvar for, er Post- og teletilsynet stilt budsjettmidlar til rådvelde. For 2008 er det løyvt 23,5 mill. kr til tilskot for å dekkje tilbydarane sine meirkostnader til pålagde tryggingstiltak etter ekomlova, m.a. til vernebuingsmateriell og plassering av utstyr saman i sikra anlegg. Kabelbrannen på Oslo S har òg vorte drøfta i eit møte mellom dei direkte involverte aktørane og Direktoratet for samfunnstryggleik og beredskap, DSB, som òg er tilsynsorgan for elforsyninga. DSB vil utarbeide ein rapport til Justisdepartementet, m.a. på bakgrunn av innspela på møtet. I rapporten vil det verte fokusert på behovet for reserveløysingar og betre sikring av kabelkulvertar på Oslo S. Regjeringa vil sjå rapporten frå Justisdepartementet før ytterlegare åtgjerder vert tekne. Til sist vil eg seie at vi ikkje kan garantere 100 pst. oppetid verken på straum eller tele, sjølv om det sjølvsagt er ønskjeleg. Ein må òg hugse på at kvar aktør har eit sjølvstendig ansvar for å sikre tilstrekkeleg naudkapasitet innan straum og kommunikasjon og å ha planar for handtering av situasjonar med bortfall.