Modulf Aukan (Kristelig Folkeparti), 1998-11-24:
Den første saka vi har til behandling i dag, gjeld revisjon av ei lov som har hatt og vil få mykje å seia for dei fleste bygder i Noreg. Grunnlaget for Ot.prp. nr. 57 for 1997-98 er m.a. eit utvalsarbeid som vart lagt fram hausten 1995, med tittelen «Jordskifteverkets framtidige arbeidsoppgaver ». Høyringsfråsegnene har det vorte lagt stor vekt på. Det har gått ca. 25 år sidan arbeidet med den loven som vi har i dag, starta. Det har skjedd mykje i landbruket og i samfunnet elles på desse åra. Vektlegging av utmarksnæringar, gardsturisme og bygging av skogsvegar har endra føresetnadene i stor grad. Miljøforhold har også fått ei sterkare stilling, både generelt i opinionen og i lovgivinga. Eit viktig prinsipp ved lovendringa er at ein vil prøva å møta samfunnsmessige behov i høve til grunnforhold på ein effektiv måte, slik at partane vert minst mogleg berørte. Ein kan også gjennom jordskifte skaffa grunneigar ny grunn i staden for pengeerstatning. Det er brei semje i komiteen om at jordskifteretten vert vidareførd som særdomstol. Dette er også i tråd med det eit samla storting sa i 1993. Komiteen går inn for at det vert opna for eit generelt høve for det offentlege til å krevja jordskifte, arealbyte, i tilknyting til utbyggingstiltak. I slike saker er det jordskifteretten som er skjønnsrett, og føresetnadene vil vera at avstått areal pluss skade- og ulempeerstatningar vert erstatta med areal. For å få dette til er det viktig at ein i slike saker sikrar seg høveleg areal der forholda ligg til rette for dette. Erfaringane som er gjorde dei seinaste åra i samferdselsjordskifte, er gode. Spesielt ved Gardermoen-prosjektet, inklusive framføring av banen, har det vist seg at dette med jordskifte i slike saker er både samfunns- og privatøkonomisk gunstig. Reglane om bruksordning og felles tiltak, slik som jakt, fiske, beite, vegar, grustak og hytter, er utbetra på vesentlege område. Det vert innført ein ny regel om at den einskilde parten i lag som er skipa av jordskifteretten, berre heftar for sin eigen del i forhold til tredjeperson. Problematikken kring leigejord har fått eit monaleg omfang i Noreg i dag. Her har lovforslaget nye reglar. Dersom utleigar og jordleigar er einige, og leigekontrakten er lenger enn ti år på det tidspunktet jordskifte vart fremja, kan jordleigar krevja at den leigde jorda vert utforma som ein del av driftsgrunnlaget hans. Saksbehandlingsreglane vert no i stor grad harmoniserte med den alminnelege skjønnsloven. Partane sin rettstryggleik synest å verta betra på denne måten. Ein samla komite har peika på faren som ligg i at kontakten mellom jordskifterett og offentlege planstyres makter kan verta for nær, noko som i sin tur kan føra til at det oppstår uklare skiljeliner mellom forvaltninga og jordskifteretten. Komiteen ber derfor departementet om å følgja utviklinga nøye på dette området. Når det gjeld Innst. O. nr. 13, til Ot.prp. nr. 5 for 1998-99, fastset denne dei gebyra som no skal betalast for saker etter nemnde jordskiftelov. Ein foreslår å innføra dei same prinsippa som i rettsgebyrloven, der rekvirenten av ei sak pliktar å dekka alle utgifter til m.a. sakkunnige og særlege undersøkingar. Dei økonomiske konsekvensane av lovforslaget er berekna til ein inntektsauke på ca. 6 mill. kr. Av dette utgjer gebyr ca. 3,5 mill. kr. Dei økonomiske verknadene er alt tekne inn i St.prp. nr. 1, under kap. 4145.