Geir Pollestad (Senterpartiet), 2020-04-21:
For Senterpartiet er det viktigaste med denne saka å leggja til rette for norske bedrifter, norsk eigarskap og nasjonal kontroll over naturressursane og infrastrukturen i samfunnet. Statleg eigarskap er eit verkemiddel for å sikra nasjonalt eigarskap. Her skil Senterpartiet seg frå regjeringspartia og Framstegspartiet, for regjeringa seier det er eit sjølvstendig mål å redusera det statlege eigarskapet, utan at me får veta kva det er som vil verta betre for folk i Noreg viss me gjer det. Det høyrer òg med til historia at regjeringa Solberg har ei relativt pinleg historie når det gjeld forvaltinga av det statlege eigarskapet. Det er vel nok å nemna at dei tidlegare har føreslått for Stortinget og fått aksept for at ein skal selja seg ned i Kongsberg Gruppen. Her måtte ein dra i naudbremsa og stoppa dette. Stortingsfleirtalet stoppa regjeringa. Senterpartiet har ei heilt anna tilnærming og ønskjer å bruka det nasjonale eigarskapet meir aktivt for å sikra norske arbeidsplassar, norsk verdiskaping og kontroll over infrastruktur og naturressursar. Me vil difor utvikla eit eige statleg eigarskapsinstrument som kan sikra norsk eigarskap til viktige bedrifter. Det vil seia at staten kan kjøpa seg opp i viktige bedrifter som står i fare for å verta selde ut av landet, men staten må òg ha moglegheit til å selja seg ned igjen når tida er moden for det, og ein kan selja til private norske eigarar. Senterpartiet sitt mål er ikkje staten, men staten er reiskapen me brukar for at viktige nasjonale bedrifter held fram med å vera norske. Når eg høyrer saksordføraren her liksom framstilla det som noko negativt å vera for nasjonalt eigarskap, så reagerer eg. Sjølvsagt er det eit mål å ha eit mest mogleg nasjonalt eigarskap på Oslo Børs, men vårt engasjement strekkjer seg vidare enn børsen. La meg leggja til at denne regjeringa òg har selt børsen til utlandet og gjort han til ein filial av eit utanlandsk firma. Vårt engasjement strekkjer seg vidare; me meiner nemleg at det er eit gode at bedrifter i Noreg har nasjonalt eigarskap, har norsk eigarskap. Meldinga omfattar òg prinsippet om korleis ein skal eiga. Der er det i stor grad einigheit, men det viser seg alltid at når det oppstår tvil og diskusjon rundt selskapa, så vil stortingsrepresentantane frå regjeringspartia få tilsendt talepunkt frå regjeringa der det står at ein skal skulda opposisjonen for å bryta eigarskapsprinsippa. Eg meiner det er viktig at me har tydelege prinsipp eit stort fleirtal står bak, men me må ha litt større sjølvtillit i møte med desse prinsippa. Det må vera sånn at det alltid er lov med ein offentleg debatt rundt selskap som staten er eigar i. Statleg eigarskap må utøvast i tråd med lovane som gjeld for samanslutningar, men dei må heller aldri parkera demokratiet. Eit spesielt viktig tema der fellesskapet er eigar, er spørsmålet om leiarløningar. Her leverer regjeringspartia og støttepartia ein merknad som betyr at lønsfesten kan fortsetja. Vil Stortinget gjera noko med veksten i leiarløningar, er tida for mumling i armkroken over, for det er det fleirtalspartia gjer i sine merknadar. Senterpartiet og Arbeidarpartiet står saman i mange forslag i denne innstillinga, men eg vil knyta ein spesiell kommentar til forslag nr. 15, som me ikkje går inn for. Her seier Arbeiderpartiet at ein skal skifta ut styremedlemar som ikkje følgjer opp retningslinene frå staten. Det er Senterpartiet i utgangspunktet einig i, men me meiner at det som eit generelt prinsipp òg i andre spørsmål enn leiarløningar bør vera sånn at dei som er valde inn som staten sine representantar i styra, følgjer opp det som er i eigarens interesse. Elles, som ei trøyst til Arbeidarpartiet, så støttar me deira lause forslag nr. 23, som er eit godt forslag som har kome inn. Det er interessant å merka seg at når det er krise i landet, er regjeringspartia og Framstegspartiet inne i eit vedtak og har gjort eit vedtak som er langt meir offensivt når det gjeld statleg eigarskap enn det som ligg i innstillinga her. Elles vil eg avslutta med å seia at dette er ei viktig melding, men det er ei hengemyr av honnørord, det er mykje vage formuleringar, og det er mykje festtaleord – berekraft og berekraftig er vel nemnt 39 gonger berre i komiteen si innstilling. Eg trur at eigarskapspolitikken òg fortener ein runde med klarspråk.