Reidar Sandal (Arbeiderpartiet), 2002-05-07:
Regjeringa har rett i at det dei siste tiåra har skjedd store endringar i busetjingsmønsteret i landet vårt. Utviklinga har vore prega av sentralisering på ulike nivå. Den sterkaste auken i folketalet har skjedd i storbyområda, spesielt i Oslofjord-regionen. Vi kan derfor seie at vi til no ikkje har oppnådd gode nok resultat i distrikts- og regionalpolitikken. Det må alle som har hatt ansvar for styringa av samfunnet vårt, ta sin del av skulda for. Arbeidarpartiet har stått for det synet at vi skal halde oppe hovudtrekka i busetjingsmønsteret vårt. Den linja vil vi framleis arbeide for. Det er ei svært viktig målsetjing. Gir vi etter på dette området, vil sentraliseringskreftene få endå større spelerom. Slik ønskjer vi ikkje at samfunnsutviklinga skal gå. På dette området varslar utgreiinga frå kommunal- og regionalministeren ein ny kurs. Det heiter nemleg i utgreiinga: «Vårt bosettingsmål for de neste tyve årene er en mer balansert utvikling, der alle landsdeler har befolkningsvekst.» Regjeringa gir her opp eit heilt sentralt prinsipp for busetjinga vår. Det er det all grunn til å vere uroleg for. Regjeringa har sjølvsagt rett når den peiker på at grunnlaget for vekst først og fremst finst i lokalsamfunna – hos enkeltmenneske, næringsliv og styresmakter. Det blir dessutan lagt vekt på deira evne til å samarbeide. Ein slik politikk kunne vi slutte oss til i Arbeidarpartiet dersom det var samsvar mellom liv og lære, mellom teori og praksis. I budsjettforslaget sitt utløyste regjeringa Bondevik II ein distriktspolitisk storm. Det kom ei rekkje forslag som svekte distriktspolitiske verkemiddel, eller som tok desse vekk. Nokre eksempel kan vere: Løyvinga til distriktspolitiske verkemiddel blei redusert med 350 mill. kr.Midlane til kommunale næringsfond blei fjerna.Midlane til regionale samordningstiltak blei tekne bort.Løyvinga til nærings- og distriktstiltaka i SND blei kraftig redusert.Verkemidla i næringspolitikken blei reduserte med 1,7 milliardar kr.Midlane til landbruksavtala blei skorne ned med 350 mill. kr før forhandlingane var starta.Midlane til fraktutjamning i distrikta blei fjerna. Lista kunne ha vore lenger. Reaksjonane på Regjeringa sin politikk var sterke – òg frå eigne rekkjer: «Det er Høyre-politikk, men ikke KrF-politikk, å kutte bevilgningene til lokale næringsfond og Statens nærings- og distriktsutviklingsfond(SND) (SND) Dette uttalte ordføraren i Skjervøy, Roy Waage, frå Kristeleg Folkeparti. Resultata av denne politikken ser vi allereie. Mange i næringslivet styrer utanom SND fordi institusjonen er vesentleg svekt. SND-direktøren i Sogn og Fjordane opplyste for nokre dagar sidan at talet på søknader om SND-finansiering fram til denne tid i år er redusert med ein firedel. Fråfallet er særleg stort for småindustrien, som er ryggrada i næringslivet i fylket. Verdiskapinga i mange av distrikta våre er enorm. Den har svært mykje å seie for samfunnsøkonomien. Eg kjem frå eit fylke som ligg heilt i toppen når det gjeld eksportinntekter pr. innbyggjar. Næringslivsleiarane der gjer ikkje noko nummer av at utbytteskatten må fjernast. Ein bedriftseigar sa det slik: «Det er eit tiltak som særleg gjer at dei rike aksjeeigarane i byane kan fylle lommebøkene sine.» Kommunal- og regionalministeren derimot gjer eit nummer av at utbytteskatten skal fjernast, og meiner tydelegvis at det er ei stor og god distriktspolitisk sak. Kvardagen er tydelegvis annleis for mange næringslivsleiarar i distrikta våre. Regjeringa gir uttrykk for at fiskeri- og havbruksnæringa har gode vokstervilkår. Arbeidarpartiet er einig i det. Men det er påfallande at Regjeringa er så lite konkret når den omtaler denne næringa. Det finst inga konkretisering av kva for verkemiddel som skal brukast for å styrkje næringa. Arbeidarpartiet vil ha ein aktiv distriktspolitikk. Vi er villige til å bruke nødvendige tiltak for å hjelpe fram aktivitet og skape lønsemd. Då trengst det òg midlar nok. Heller ikkje på dette området kjem Regjeringa med nye og positive bidrag.