John Dale (Senterpartiet), 1999-03-26:
I ei tid då lokaldemokratiet slit tungt, bør nasjonale styresmakter passa seg ekstra for å gripa inn mot lokale prioriteringar, tvert om er det no ei viktig oppgåve å stimulera til innsats og å styrkja folks motiv for å engasjera seg politisk. Praktiseringa av nasjonale målsetjingar må dessutan ta omsyn til mangfaldet i Kommune-Noreg, og som kjent er problema og utfordringane ulike landet rundt. Sett på ein slik bakgrunn vekte det reaksjonar då Miljøverndepartementet greip inn mot kommunedelplanen for Hereiane pukkverk i Jondal kommune. Og det aktuelle Dokument nr. 8-forslaget refererer til denne konkrete saka. Men samtidig gav forslagsstillarane saka ei langt meir generell form, som gjorde det nødvendig å røkja etter om me i dagens Noreg har eit system som unødig opnar for nasjonale inngrep i lokale saker. Det vart då reist spørsmål om dagens system er til å leva med, når me ynskjer å vektleggja f.eks. lokaldemokrati og lokalt næringsliv. Som ordførar for saka var eg såleis interessert i å finna ut om det ligg føre argument for å korrigera systemet, eller om Jondal-saka meir representerer unntaket enn regelen. Resultatet vart at eg måtte svara nei på det fyrste og ja på det andre. Difor er konklusjonen her i dag at Dokument nr. 8-forslaget bør leggjast ved protokollen. I tråd med vanleg praksis vart forslaget sendt over til departementet for kommentar, og det må seiast at svaret frå departementet var svært opplysande og gledeleg for alle som hyser ekte omsorg for norsk lokaldemokrati. Fakta viser at nasjonale inngrep i lokale planar skjer sjeldnare enn tidlegare. Kommunane godkjenner stort sett sine eigne planar, og talet på saker som vert klaga inn for departementet, har lege på eit stabilt og lågt nivå dei siste åra, upåverka av regjeringsskifte. Men det er òg eit faktum – og det er det grunn til å merka seg, og det er eit politisk poeng – at departementet under den noverande leiinga har gjeve kommunane medhald i fleire saker enn det som var situasjonen under tidlegare regime. Derfor fortener statsråden ei fjør i hatten, for å bruka det uttrykket, framfor kritikk. Bodskapen frå fleirtalet er at statsråden har peila ut ein rett kurs, og departementet kan rekna med støtte i sitt strev for ytterlegare å forsterka omsynet til lokaldemokrati og distriktsutvikling. Av innstillinga går det fram at ikkje noko parti tek til orde for å ta frå departementet høvet til å gripa inn mot lokale planer – sagt positivt, det må finnast ein tryggingsventil på det nasjonale planet for å sikra viktige nasjonale interesser. Her er det sjølvsagt snakk om å utøva eit skjønn. Forslagsstillarane reiste i Dokument nr. 8-forslaget spørsmålet om det er råd å etablera klarare retningsliner for praktiseringa av skjønnet, eit forslag som i komiteen er fanga opp av Framstegspartiet og Høgre. Men all dokumentasjonen viser jo at det slett ikkje er behov for å bruka tid og krefter på eit slikt arbeid, for utviklinga går utvetydig – heldigvis – i riktig retning, og det me treng, er mindre og ikkje meir av papirarbeid og byråkrati. Det er eit argument som burde gjera inntrykk på parti som i mange andre samanhengar nettopp heiser slike faner. Derimot kan Jondal kommune seia seg lei for utfallet av det skjønnet departementet har utøvd. Det er i tilfelle ikkje oppsiktsvekkjande, men må oppfattast som ein høgst forståeleg reaksjon.