Bjørn Jacobsen (Sosialistisk Venstreparti), 2004-12-03:
Det er ei kjensgjerning at vi i Noreg har drygt 4 mill. innbyggjarar. Det som ikkje er så kjent, er at vi har ca. 12 mill. medlemmer i Noreg. Når vi i Noreg er medlem i ein eller annan frivillig organisasjon, vil det seie tre pr. person i snitt. Vi veit at det frivillige Noreg også har vore grunnlaget for å byggje opp velferdsstaten i Noreg, for når velferdsstaten tok over, var det dei frivillige organisasjonane som hadde lagt grunnlaget. Kjører ein gjennom Orkdal, kan ein sjå at det på Orkdal sjukehus står: NKS –Norske Kvinners Sanitetsforening. Dei frivillige organisasjonane har vore grunnlaget for alt det vi har bygd opp i Noreg. Når det gjeld det budsjettet som ligg føre her, kuttar ein altså 64 pst. i ein del av dei viktigaste organisasjonane, nemleg fredsorganisasjonane. Fredsnasjonen Noreg kuttar så det suser på dette umåteleg viktige området. Går vi ut i verda, ser vi at i dei landa vi prøver å bidra med utvikling til, er det nettopp mangel på eit sivilt samfunn og mangel på frivillige organisasjonar som kjenneteiknar desse samfunna. Vi prøver der å vere med og byggje opp, mens vi heime gjer det tvert motsette. Vi bryt ein lang politisk tradisjon, ein demokratisk tradisjon, i Noreg ved å gjere det på denne måten, nettopp fordi ein i Noreg har hatt tradisjon for også å gje pengar til dei som var ueinige med Regjeringa. Anten det var miljørørsle eller fredsrørsle, har ein alltid vore rundhanda, nettopp fordi ein har vore klar over at Regjeringa, som sit på det meste av kompetansen, og som sit på det meste av utgreiingskapasitet, har vilja at det frivillige Noreg, frå Berlevåg i nord til Kristiansand i sør, skulle ha moglegheit til å komme med innspel ikkje berre i form av 1. mai-parolar, ikkje berre i form av protesttog, men også i form av grundig gjennomarbeidde innspel i dokuments form. Eg vil gå så langt som å seie at vi faktisk i denne Irak-tida, i denne tida då det kjem meir og meir fram at Noreg ikkje berre er ein fredsnasjon, men også ein våpennasjon, har fått gode innspel frå organisasjonar. Og det er merkeleg at det er dei same organisasjonane det blir kutta så hardt i som det ein gjer i dette budsjettet, når ein ser at dei frivillige sivile forsvarsorganisasjonane får vidare fortsetjing på 52 mill. kr, sett opp mot dei småpengane som ein stel frå fredsrørsla. Ein skal òg vere klar over: Ja, det stemmer, dette budsjettet skal alle skryte av, det skal til og med vi i SV gjere, og ja, Noreg er verdsmeister i bistand, men vi er også verdsmeister i våpeneksport. Desse to tinga hører i hop. Det bør også informerast om den biten av norsk politikk. Grunnen til at eg bruker mykje tid på dette, er også at vi ser at i ein del samanhengar blir grunnlaget for utvikling undergrave av krig og konfliktar. Det er våpen til stades, ein bruker våpen i staden for å gå i dialog og kanskje få til sivile løysingar. Der må vi i Noreg tore å gå igjennom også vår rolle på dette området. Det er grunnar for å meine at den folkerettsstridige krigen mot Irak har medverka til å auke rekrutteringa til terrorisme og til å forsterke det gjensidige fiendebiletet mellom den muslimske delen av verda og Vesten. Dette er ei farleg utvikling. Noreg bør derfor arbeide for å styrkje FN og folkeretten og finne alternative løysingar til krig i konfliktsituasjonar. Eg meiner at dette også må speglast av i budsjettprioriteringane. Noreg, som ein liten stat, har også eigeninteresse i ein FN-leidd verdsorden og i at forholdet mellom statar blir regulert etter internasjonale avtaleverk og konvensjonar. Eg ser at Regjeringa foreslår å styrkje FN på vesentlege område, men meiner at det er rom for ytterlegare løyvingar til FN-systemet. Vi foreslår i vårt alternative budsjett å auke løyvingane til FN med i alt 165 mill. kr. Vi har, akkurat som Framstegspartiet, drege ned når det gjeld Verdsbanken. Der har vi merka oss at aukingane kanskje har vore urimeleg høge, og derfor har vi i stor grad drege ned der. Vi har fått dei første interessante signala frå den arbeidsgruppa som FN har sett ned i forhold til reformeringa av FN. Det har fått mykje publisitet i Noreg også, ikkje minst fordi vår tidlegare statsminister Gro Harlem Brundtland sit i den arbeidsgruppa. Det er to hovudkritikkar som kjem fram. Det eine er at FNs generalforsamling har mislykkast sterkt i å fokusere på dei mest nødvendige temaa. Ein har kanskje brukt for mykje tid på resolusjonsbygging, og det har gloppe der ein verkeleg skulle få fram dei hovudsakene som gjeld. Og kanskje det aller verste er at Tryggingsrådet ikkje har klart å reagere for å hindre nedslakting av menneske. Nettopp dei forventningane vi hadde til FN, har dei ikkje klart å oppfylle. Eg synest det er verd å merke seg, i desse tider med forkjøpsangrep som doktrine, rådet frå denne gruppa med omsyn til om eit angrep er rett eller ikkje. Vi hugsar heile tida det forbodet mot maktbruk som ligg i botnen, men kriteria er alvoret i trusselen, formålet med angrepet, om angrepet er siste utveg, og om angrepet står i forhold til trusselen og utmålinga av konsekvensar. Det er veldig positive signal som kjem frå denne arbeidsgruppa. Dette vil kunne vere med på å setje FN på dagsordenen igjen. Og det må Noreg bidra til så godt vi kan. Vi må arbeide meir aktivt for å reformere og effektivisere FN og samtidig gje FN betre økonomiske, politiske og legale arbeidsvilkår. Dette inneber sjølvsagt også ei endring av makt, myndigheit og ressursfordeling mellom FN, NATO, Verdsbanken, WTO, ILO og andre internasjonale forum og organisasjonar som er viktige for u-landa si evne og moglegheit til berekraftig utvikling. Viktige konsekvensar av dagens politikk er rammevilkår som er langt meir tapsbringande for u-landa enn det dei får tilbake i form av bistand. Det blir også klare motsetningar mellom ein global dereguleringspolitikk med neoliberale krav til kutt i statlege utgifter på den eine sida og ønsket om samtidig å byggje opp i u-landa statsapparat, godt styresett, velferdsordningar og offentlege helse- og utdanningssystem på den andre. Vi må derfor sjå utviklingspolitikk og bistandspolitikk i ein samanheng. Bistandspolitikk blir symptomorientert og kortsiktig dersom ein ikkje ser bistandsinnsatsen i lys av dei internasjonale rammevilkåra, som ein fastset gjennom internasjonale forhandlingar i internasjonale organisasjonar og gjennom den rådande internasjonale verdsordenen. Spissformulert kan ein seie at dei internasjonale rammeverka er viktigare enn bistand, særleg på lang sikt. Ein bør også ha eit langsiktig mål om å gjere bistand unødvendig. Eg skal seie eit par ting om Latin-Amerika, som vi berre har teke inn som ein merknad. Først om Nicaragua: Det er viktig at ein sender signal om at det arbeidet som ein gjorde langs Atlanterhavskysten der, blir følgt opp vidare. Dette gjeld skogbruk, fiskeri og urfolk. Eg vil også nemne Colombia i Sør-Amerika. Det er viktig at vi held fram med det arbeidet vi gjorde der på slutten av 1990-talet og i førstninga av dette hundreåret, at det blir opprioritert, og at vi kanskje til og med lèt oss representere på ambassadørnivå. Heilt til slutt berre ei lita retting til kap. 151 Bistand til Asia. Der blir Afghanistan omtalt som hovudsamarbeidsland. Det skal rettast til samarbeidsland.