Kjersti Toppe (Senterpartiet), 2012-03-01:
Noreg har dei siste åra fått stadig betre statistikk når det gjeld overleving etter kreftbehandling. Det går særleg på kreftsjukdomar som brystkreft, livmorhalskreft og tjukk- og endetarmskreft. Likevel opplever mange kreftpasientar at dei må venta for lenge på behandling. Det er brei politisk einigheit om at tida som går med til utgreiing og anna før behandling blir sett i verk, må ned. Regjeringa har vedteke rettleiande forløpstider for kreftbehandling generelt. Helsedirektoratet har fått i oppgåve å følgja nøye med sjukehusa sin tidsbruk på kreftpasientar. Målet er at 80 pst. av pasientane skal vera i gang med behandling etter 20 virkedagar. I denne tida føregår utgreiing, diagnostisering og planlegging av behandling. Denne målsetjinga er i tråd med dei faglege råda frå Helsedirektoratet. Forslagsstillarane foreslår å oppretta det dei kallar for «en reell behandlingsgaranti for kreftpasienter», som inneber ein juridisk rett til behandling innan 20 virkedagar dersom det ikkje føreligg medisinskfaglege grunnar for lengre behandlingstid. Eg vil visa til at Legeforeningen i sitt høyringsutspel skriv: «Særskilte behandlingsgarantier for pasientgrupper er prinsipielt problematisk og ikke alene tilstrekkelig for å oppnå de ønskede målsettingene om å øke kapasitet og kvalitet i tilbudet.» Eg vil òg visa til det som statsråden skriv i sitt brev til komiteen: «Kompetanse og kapasitet innen kreftbehandling endres ikke gjennom lovverk, men gjennom organisering, prioritering og ressurstilførsel.» Senterpartiet er heilt einig i desse motførestellingane. Ein spesifikk juridisk rett for kreftpasientar i tillegg til den dei har i pasientrettslova, vil ikkje vera eit treffsikkert verktøy for å betra behandlingstilbodet. I dag har vi behandla fleire saker som omhandlar å setja fristar og rettar for behandling i helsevesenet. Eg synest det er til ettertanke at måten Stortinget styrer og vil sikra kapasitet på, er gjennom å utvikla rettshelsevesenet ytterlegare, med fleire og fleire juridisk bindande fristar til fleire og fleire behandlingar og diagnosar. Slik unngår ein òg kanskje den vanskelege debatten, nemleg prioritering mellom grupper. Spørsmålet i andre enden er om fristane og rettane verkeleg får sin verdi. Når fristbrot blir eit kvalitetsparameter i spesialisthelsetenesta, kan ein iallfall begynna å reflektera. I samband med det representantforslaget som vi har til behandling i dag, meiner eg at det viktige er at eit felles storting er einige om å arbeida ivrig for at kreftpasientar får eit betre tilbod og kortare behandlingsforløp, og at ventetidene skal ned. Vi er ueinige om det er ein juridisk rett som er det avgjerande i dette arbeidet eller ikkje. Så er det òg slik at den største bøygen i kreftdiagnostikken kanskje ikkje er i spesialisthelsetenesta, men hos pasienten sjølv, som ikkje oppsøkjer legen og/eller ignorerer symptom, og hos fastlegen. I forhold til overleving er det iallfall viktig at ein forsterkar innsatsen i kreftomsorga òg på dette området. Så har eg ein kommentar til representanten Bent Høie sitt eksempel når det gjeld prostatabehandling. Dette var oppe i media like før jul, i eit oppslag i Bergens Tidende om ein pasient som hadde reist til utlandet for å få operasjon. Ein ekspert gjekk ut i etterkant av dette oppslaget og sa at enkelte pasientar med prostatakreft faktisk har godt av å venta på behandling, mens dei private klinikkane tener pengar på å ha flest moglege pasientar inn i den robotmaskinen dei har. Dei har eit økonomisk incitament til å ta imot desse pasientane. Så det er ikkje heilt uproblematisk med den private delen av helsevesenet òg i kreftbehandlinga. Vi skal vera sikre på at det er ei fagleg grunngiving for den behandlinga som blir gitt, og at det ikkje er økonomiske incitament som gjer at ein tek pasientar til behandling.