Anita Apelthun Sæle (Kristelig Folkeparti), 2004-03-09:
Nordsjødykkarane si sak skulle vore teken for lenge sidan. Dei har slåst for å verta høyrde i tiår. Dei har ikkje fått den merksemda og den behandlinga som dei burde. Eg håpar at denne saka kan verta eit verdig punktum iallfall for dei fleste. Eg er kystkvinne, og eg har sett kva oljeeventyret har hatt å seia on- og off-shore. Eg kjenner til den store innsatsen frå industri og enkeltmenneske for å løfta seg sjølve etter håret, gjera det umoglege og få olja opp av Nordsjøen. Det har kosta nokre dyrt. Tapt helse kan ikkje erstattast. Mange av pionerdykkarane fekk betydelege helseskadar av å dykka på djupt og kaldt vatn, slik det er i Nordsjøen. Dei fleste som tok på seg dykkaroppdrag, var friske, unge menn med særs god kondisjon. Det var altså god helse som gjekk tapt. Kven har så ansvaret? Det stridest dei lærde om. Dykkarselskapa frå den gongen eksisterer praktisk talt ikkje. Granskingskommisjonen konkluderte med at staten har det rettslege ansvaret. Lovavdelinga, som vi må gå ut frå innehar landets beste juridiske kompetanse, seier at staten ikkje har juridisk ansvar. I kommunalkomiteen har vi ikkje teke stilling til dette, men sagt at staten har eit moralsk ansvar. Derfor har vi altså lagt opp til ei heilt spesiell ordning med ein kompensasjon for pionerdykkarane som går langt utover det som har vore gjort før. Nordsjødykkarane fortener ei spesiell handsaming. Kan så 2,5 mill. kr kompensera for øydelagd helse, for ruinerte liv, for samanbrotne familiar? Sjølvsagt ikkje. Men dette er den største kompensasjonen staten har gjeve nokosinne, og det ligg oppreising i det faktumet at ingen nokosinne er tilgodesett med meir frå Stortinget. Dei som har vore mest utsette, har òg fått opptil 1,4 mill. kr før. Slik er det òg i nokon mon rimeleg at dei som er skadde, men er mindre enn 50 pst. uføre, no får vel 2 mill. kr, medan dei som er 100 pst. uføre, får 2,5 mill. kr. Dei siste har fått noko før, og alle har tapt helse. Pionerdykkarane er for så vidt ikkje samanlikna med noka anna gruppe. Vi erkjenner at dei har gjort ein ærefull innsats for Noreg. Vi erkjenner at utan dei, ikkje noko oljeeventyr. Vi erkjenner at dei har gjort ein jobb på grensa av det umoglege. Og dei får altså meir enn ofra for andre tragediar i Nordsjøen. Samtidig er det umogleg for eit parlament å løyva ein slik kompensasjon utan å skjela til kva andre utsette grupper er tilgodesette med. Som folkevalde må ein sjå heilskapen og setja sakene i perspektiv. Det har gått føre seg overgrep i Noreg, med uhyrlege konsekvensar for enkeltindivid, der staten har vore meir eller mindre ansvarleg – mange skjebnar, men faktisk små kompensasjonar. 2,5 mill. kr skattefritt er i denne samanhengen monaleg og meir enn det andre har vore i nærleiken av. Men eg vil understreka: Pionerdykkarane får i dag ein kompensasjon og ei oppreising, ikkje ei erstatning for eit tapt liv. Vi har gjort ordninga enkel. Dette bør og kan derfor utbetalast raskt etter 1. juli i år. Eg er einig med Arbeidarpartiet og Oppebøen Hansen i at dei 200 000 kr som er avsette til oppreising, burde kunna utbetalast straks. Det er mykje økonomisk naud, og då hjelper kontantar. Ein viktig bit i denne saka er at nordsjødykkarane si historie no vert teken vare på for ettertida både ved det bokverket som er nemnt, og som helst skal fortelja den usminka og sanne historia om det som skjedde frå 1965 i Nordsjøen, og ved den permanente utstillinga som viser det same. Etterslekta skal vita at oljeeventyret kosta nokre dyrt.