Liv Kari Eskeland (Høyre), 2018-03-16:
Som saksordføraren gjorde greie for, sette Olje- og energidepartementet i si tid ned ei ekspertgruppe som skulle gje Stortinget råd om korleis me kunne få ei betre nettorganisering. Rapporten Et bedre organisert strømnett vart overlevert OED, og ei av anbefalingane var å etablera eit selskapsmessig og funksjonelt skilje. Stortinget gjorde vedtaket sitt basert på råd som vart gjevne våren 2016. I dag debatterer me å reversera dette vedtaket. Det vert hevda at i denne saka tek Kristeleg Folkeparti og opposisjonspartia distrikta sitt parti. Høgre føler seg usikker på det – la meg korrigera – me føler oss sikre på at så ikkje er tilfellet. Skal ein driva god distriktspolitikk, handlar det om å sjå heilskapen og ikkje suboptimalisera for at monopolet til dei små nettselskapa skal vera urørt. Skal ein driva god distriktspolitikk, må ein syta for at heile næringslivet i regionen får optimalisert kostnadene sine. Det er verdt å merka seg at i den årlege rapporten frå NVE om utviklinga i nøkkeltal for nettselskapa over ein periode på ti år kjem det fram at reine nettselskap har lågare nettkostnader, lågare avbrotskostnader, høgare gjennomsnittleg avkastning og lågare drifts- og vedlikehaldskostnader per abonnement. I tillegg melder frittståande entreprenørar i distrikta at det førekjem direktetildeling av entreprenøroppdrag til eiga verksemd i nettselskapa. Seinast i siste nummer av Energiteknikk kan me lesa at fristilte entreprenørar opplever nettselskap som tilbyr sin overkapasitet på montørtenester i den konkurranseutsette marknaden, og selskap som tildeler store volum direkte til nyetablerte entreprenørar frå same konsern utan konkurranse. Det gjev ikkje eit kostoptimalt nett for forbrukarane, det svekkjer lokalt næringsliv, og det byggjer ikkje tillit til dei som er sette til å forvalta eit monopol. Det er dårleg distriktspolitikk. Og tru ikkje at om det vert fusjonar, så vert lokale arbeidsplassar borte. Nettet skal driftast som før, og lokalkunnskapen er minst like verdifull no som han var då nettet vart drifta av små selskap. Difor ser me at i mange fusjonar er nettopp ivaretakinga og vidareføringa av lokale arbeidsplassar i eit større og fusjonert selskap teke hand om – til glede for alle partar. Det gjeld òg beredskapen, som viser seg å verta styrkt, samstundes som kostnadane til nettkundane går ned. Det er god distriktspolitikk. Det som kanskje er det mest krevjande, er den ping-pong-politikken som Stortinget fører no. Våren 2016 vedtok Stortinget funksjonelt skilje for alle nettselskap, rett nok med eit marginalt fleirtal, men likevel vedteke. Innføringa vart sagt skulle gjelda frå 2021 for å ha god tid til omstillinga. Dei fleste har sett i gang prosessar for å nå dette målet. I dag, to år etter – før ein har fått erfara korleis dette fungerer – er Stortinget klare til å reversere vedtaket. Spør ein næringslivet kva som er viktig, er det tre ord som går igjen. Det er føreseieleg, føreseieleg, føreseieleg. Frå eigen region opplever eg at dette vert sett på som svært krevjande. Det vert stilt spørsmål om ein kan stola på vedtak som vert gjorde, og om det er eit poeng å retta seg etter vedtak som vert gjorde. Eg er einig i at dersom erfaringar viser at det er gjort feil vedtak, då kan dei reverserast. No er me midt i ein prosess, ingen erfaringar er hausta, og forbrukaraspektet er ikkje teke inn. Eg må seia at eg er oppriktig lei meg på vegner av distrikta i dag dersom vedtaket vert ståande slik komiteen har innstilt.