Reidar Sandal (Arbeiderpartiet), 2004-12-15:
I desse dagar går det føre seg viktige politiske debattar i kommunane våre. Budsjetta for neste år skal bli behandla. Meldingane frå folkevalde landet over er ikkje til å ta feil av: Velferdstenester må byggjast ned. Det rammar særleg tilbodet til elevane i grunnskulen og dei eldre som treng omsorg. Årsaka til dette er først og fremst at kommunane får for lite midlar til å løyse oppgåvene sine. Rammetilskottet frå staten er altfor lågt. Alle i Stortinget og i Regjeringa veit, dersom dei vil orientere seg i landskapet, at det er mangel på pengar i kommunane. Det er dessverre eit faktum at det ikkje er samsvar mellom dei oppgåvene som kommunane skal løyse, og dei midlane dei får til disposisjon for å utføre kommunale tiltak. Ubalansen er stipulert til 5,5 milliardar kr. Ein firedel av kommunane og fylkeskommunane er sette under statleg tilsyn. Aldri før i historia har det talet vore så høgt. Det fortel veldig mykje om den økonomiske tilstanden. Underskottet i kommunesektoren har utvikla seg svært ugunstig dei siste åra. Ved utgangen av 2003 var underskottet før lånetransaksjonar på 13,1 milliardar kr. Det har aldri før vore slike underskott i kommunesektoren i landet vårt. Arbeidarpartiet har foreslått at det bør utarbeidast ein plan for å rette opp den økonomiske ubalansen i kommunane. Det er eit sentralt krav frå Kommunenes Sentralforbund. Statsråd Solberg har derimot vore klart avvisande til dette arbeidet, og ho har fått tilslutning frå regjeringspartia og Framstegspartiet. Etter at ein slik plan er utarbeidd, bør Stortinget over ein del år løyve midlar nok til å fjerne ubalansen i økonomien. Stortingsrepresentant Apelthun Sæle tok i Bergens Tidende for 5. oktober til orde for at ein slik plan måtte utarbeidast. Ho sa det slik: «Eg utfordrar» …«regjeringa til å inngå forpliktande avtale med Kommunenes Sentralforbund(KS) med sikte på å eliminera denne underdekninga.» (KS) Denne utsegna gjaldt ikkje lenger enn til budsjettbehandlinga i kommunalkomiteen. I innstillinga har nemleg regjeringspartia og Framstegspartiet blitt einige om å avvise forslaget om utarbeiding av planen. Arbeidarpartiet går inn for å auke midlane til kommunesektoren neste år med 4,1 milliardar kr utover forslaget frå Regjeringa. Av dette skal 3,5 milliardar kr vere auke i dei frie inntektene. Dette forslaget representerer ein annan politisk kurs enn Regjeringa legg opp til. Den største satsinga i Arbeidarpartiet sitt alternative budsjett har ein på velferdstiltak i kommunane, for å styrkje opplæringa for barn og unge og for å sikre ei verdig eldreomsorg. Forliket mellom regjeringspartia og Framstegspartiet gir ein vekst i dei frie inntektene på 800 mill. kr utover forslaget frå Regjeringa. Rett nok er det ei forbetring. Men det representerer inga satsing, og beløpet som blir løyvt, er utilstrekkeleg for å løyse dei mange og store oppgåvene som kommunane er pålagde. Forslaget frå Regjeringa tek ikkje eingong høgd for auka utgifter for neste år på grunn av endringar i befolkninga. Det er klart kritikkverdig. Derimot blir det lagt til rette for ein kraftig vekst i velstanden for dei som har mest frå før. Skuletilbodet kjem til å bli dårlegare i 2005. Omsorga for dei eldre blir mindre omfattande enn no, og kvaliteten på ho blir svekt. Ein slik politikk kan ikkje Arbeidarpartiet forsvare. Derfor har vi valt å satse sterkt og offensivt på å halde oppe og utvikle vidare velferdstilboda våre. Regjeringa fører ein politikk med einsidig fokusering på konkurranseutsetjing og privatisering. Det blir halde opp som dei viktigaste tiltaka for å effektivisere kommunane. Arbeidarpartiet er ueinig i ein slik politikk. Endrings- og utviklingsarbeidet i kommunane er svært viktig. Dette arbeidet må skje gjennom ein aktiv medverknad frå dei tilsette, ikkje i konfrontasjon med dei. Vi kjenner fleire eksempel på klart positive erfaringar frå omstillingsarbeid der dei tilsette har vore tungt engasjerte. Resultatet er blitt betre tenester for brukarane, trivelegare arbeidsforhold for tilsette og lågare utgifter for kommunar. Alt dette er oppnådd gjennom eit offentleg velferdstilbod, utan at f.eks. omsorgstenester er sette ut på anbod. Slike erfaringar burde statsråd Solberg så avgjort interessere seg meir for.