Bård Vegar Solhjell (Sosialistisk Venstreparti), 2017-06-20:
Riksrevisjonens undersøking i saka om Stortingets byggeprosjekt Prinsens gate 26, nytt post- og varemottak og innkøyringstunnel, står fram som både grundig og nyansert og belyser saka på ein god måte. Riksrevisjonen har valt ikkje å gå inn i ueinigheita mellom Stortinget og Multiconsult knytt til oppdraget. Etter mi og SVs oppfatning står vurderinga til Riksrevisjonen seg godt uavhengig av det når det gjeld Stortingets eige arbeid med prosjektet. Kritikken er svært sterk, og han er sjeldan samstemd. Ei rekkje representantar, bl.a. saksordføraren, har hatt ordet, så i staden for å gå igjennom alt ein gong til vil eg kort presentere det eg legg mest vekt på av dei kritiske punkta. For det første: Riksrevisjonen peikar på svært store kostnadsaukingar i prosjektet, som berre delvis kan forklarast med at prosjektet endra karakter, eller med feil gjord av rådgjevaren. Riksrevisjonen peikar særleg på kostnadsaukinga i perioden 2015–2017, der det ikkje er gjort vesentlege utvidingar eller endringar i prosjektet. Stortingets administrasjon har ifølgje rapporten lagt fram kostnadsreduserande tiltak som ikkje er vedtekne av presidentskapet. For det andre var det brot på viktige retningslinjer. Prosjektet har ikkje vore gjennom ekstern kvalitetssikring av kostnadsoverslag og styringsopplegg, slik avgjerder om økonomistyring i staten krev. Ei slik kvalitetssikring kunne ifølgje Riksrevisjonen avdekkje at grunnlagsmaterialet for prosjektet var umodent. Stortinget er ikkje underlagt Finansdepartementets rettleiingar på området, men kunne likevel ha følgt dei då ein såg at kostnadsramma for prosjektet ville auke utover 750 mill. kr. I tillegg viser Riksrevisjonen at anskaffingsreglementet vart brote i samband med utviding av avtala om prosjektering. For det tredje var det manglande informasjon til Stortinget, etter mi oppfatning. Riksrevisjonen peika på at Stortinget ikkje vart orientert om at forventa kostnadsramme ville auke då det vart gjort vedtak om prosjektet i statsbudsjettet for 2014. Løyvingsreglementet og krav til god saksbehandling tilseier at alle opplysningar som er nødvendige for å belyse ei sak, skal presenterast for Stortinget. Dess meir kompleks ei sak er, dess viktigare er fullgod informasjon. Riksrevisjonen peikar på at informasjonen knytt til kostnadsaukinga i 2015- og 2016-budsjetta var svært mangelfull, og det har ført til at løyving er gjeve på ufullstendig grunnlag. For det fjerde har mangelfull utgreiing og for lite kompetanse svekt prosjektet og gjeve grunnlag for feil. Riksrevisjonen avdekte at det ikkje vart gjort grundige nok analysar ved ei rekkje vegval. Det er samtidig klart, ifølgje Riksrevisjonen, at Stortinget ikkje hadde god nok kompetanse og ein sterk nok prosjektorganisasjon, særleg i den tidlege fasen. Etter Riksrevisjonens oppfatning burde òg Statsbygg ha vorte inkludert sterkare i prosjektet, og det vert stilt spørsmål ved sjølve prosjektmodellen. Den viktigaste oppfølginga av det er ei rekkje forslag som komiteen er samstemd om, og som tidlegare er referert frå talarstolen. Eg kan ikkje sjå at Stortingets presidentskap på tilfredsstillande vis har svart på eller forklart kritikken. Tvert imot synest eg presidentskapet generelt og stortingspresidenten spesielt har vist liten vilje eller evne til det, både innetter på Stortinget og utetter. Det er Stortingets presidentskap som er Stortingets daglige leiing, våre tillitsvalde. Presidentskapet vert leia av stortingspresidenten. Ei sentral oppgåve for presidenten og presidentskapet i denne perioden har vore gjennomføringa av dette byggeprosjektet. Stortingsrepresentantar er ikkje valde for å leie byggeprosjekt, heller ikkje presidentskapet, men i vårt demokrati er det dei folkevalde som skal ha det overordna ansvaret, òg for byggeprosjekt. Dei skal gjere val, ta avgjerder, skaffe kompetanse og stille kritiske spørsmål. Sånn er det. Dersom liknande feil hadde vorte gjort av ein statsråd i regjering, som heller ikkje er vald for å leie byggeprosjekt, men som er sett i same situasjon, trur eg det er sannsynleg at ansvarleg statsråd ikkje ville hatt Stortingets tillit. Eit liknande avklart forhold mellom Stortinget i plenum og presidentskapet finst ikkje. Presidentskapet må likevel ha – og fortene – Stortingets tillit dersom forholdet til plenum skal fungere. Især gjeld det stortingspresidenten, med si mest sentrale rolle. Essensen i Riksrevisjonens rapport er at prosjektet ikkje har vore godt nok planlagt og gjennomført, at det ikkje har følgt alle avgjerder og rettleiingar som skulle ha vore følgt, at Stortinget i plenum ikkje har vorte godt nok orientert, og at store kostnadsaukingar ikkje har tilfredsstillande forklaringar. Det er, overordna, det særlege ansvaret til presidentskapet og stortingspresidenten. Stortinget kan og bør ikkje stille lågare krav til sine eigne ansvarlege leiarar enn det gjer til andre leiarar. Dersom alvorlege feil vert avdekte og det ikkje har vore lagt ned tilstrekkeleg innsats for å hindre feil, bør dei ansvarlege nettopp ta ansvaret for det. SV meiner at stortingspresidenten i denne saka ikkje har opptredd slik at han kan fortene Stortingets tillit, og difor fremjar vi saman med Senterpartiet forslaget «Stortingspresidenten har ikke Stortingets tillit».