Bjørn Jacobsen (Sosialistisk Venstreparti), 2009-02-12:
Det var gledeleg å høyre utanriksministeren melde frå om at det står rimeleg godt til med det arbeidet som foregår i nordområda. Det vi har fått til av konkret politikk, kan vi ha med oss vidare når det skal byggjast meir internasjonal rettsorden, meir havrett, i nord. Eg har sjølv brukt den siste tida til å lese ei bok frå 1923 om «Finmarkens politiske historie». Eg måtte til og med innrømme at danskekongen gjorde ein god jobb for oss på 1600-talet då det skulle forhandlast med russarane. Dette er eit arbeid som har gått som ein raud tråd gjennom heile den norske politiske historia. Men grunnlaget ligg der, og eg synest Regjeringa gjer ein god jobb for å få dette til å gå bra framover. Ingenting er då meir gledeleg enn at vi kan få lagt på bordet ei skisse, nokre idear, skal vi seie utfordringar, ikkje berre frå tidlegare forsvarsminister og utanriksminister Thorvald Stoltenberg, men også frå alle andre nordiske utanriksministrar, som både denne salen, Folketinget, Riksdagen osb. må ta inn over seg. Klarer vi å lage konkret politikk av det dette utvalet som Stoltenberg har leia, kjem med, har vi kome langt. Det ligg mange gode kimar der, men det kjem an på om vi klarer å få det til. Eg skal ha all respekt for at dei ulike partia sikkert vil ha ulikt utgangspunkt for korleis ein vil utforme denne politikken. For SV sin del byggjer dette på to beinharde realitetar. Den første er sjølvsagt at dei fagmilitære har skjønt at vi ikkje kjem til å gje dei så mykje pengar som dei eigentleg har lyst på. Derfor må dei samarbeide for å få økonomien sin til å gå opp. Det er ikkje for ingenting dagens forsvarsminister i Sverige er forsvarsminister nettopp på grunn av at hans forgjengar gjekk av fordi finansministeren kutta budsjettet til forsvaret med 4 milliardar kr over natta. Det er ein realitet som forsvaret tek inn over seg. Det må også det norske forsvaret klare. Det har dei gjort, dei har identifisert det. Vi som politikarar er nærmast, delvis, på etterskot her. Så er det også ein annan realitet at operativt sett har NATO drege. Det skal vi ikkje ta så tungt inn over oss. Dette forslaget er ikkje, som eg ser det, noka utfordring til NATO-medlemskapen, men eit bein til å stå på. Ingen vil, verken i Washington, Brussel eller New York, sjå på dette som noko som helst anna enn at Norden tek meir vare på eiga sikkerheit. Det burde vere eit bidrag til verdssamfunnet. Så ligg det òg i forslaget at vi skal kunne sjå på ei solidaritetserklæring. Eg kallar det for ei kollektiv sikkerheit. Kanskje bør ho skrivast ein gong, for når vi får arbeidet i gang i praksis, bør ein jo også lage eit program, som politiske parti gjer – når vi jobbar politisk, lagar vi til slutt eit program for det arbeidet. Det trur eg også kjem i ei eller anna form for nordisk traktat ein eller annan gong. Men det er tidleg. Lat oss begynne med praksisen, og så får vi sjå kva vi etter kvart må skrive. Så er det veldig greitt at ein òg er praktisk. Det har vi vore. Utanriksstasjonar må også ha litt unionstankar over seg. Sit ein i Malawi, er det ingen vits i å ha fem flagg der. Ein kan klare seg med eitt nordisk flagg. Altså: Lat oss vere praktiske. I neste land der bistanden blir fordelt på ein god måte, kan det vere eit anna nordisk flagg. Dette er berre noko vi må få til, og det er ingen grunn til ikkje å samarbeide på desse områda. Så har utanriksministeren og eg vore i ein liten disputt utan at vi har vore i same rommet – men no er vi jo det – om sal av våpen. Utanriksministeren har delvis kritisert meg i alle fall. Og det er mogleg det er grunn til det, viss den dokumentasjonen som har kome fram om at norske våpen har vore til stades i Gaza-krigen, er feil. Då skal sjølvsagt eg beklage det til slutt, men det er mykje som tyder på at vi gjennom eit norsk statleg dotterselskap har vore med på å eksportere M72 til Israel. Det synest eg er problematisk, og det er også problematisk i lys av at norsk våpeneksport har auka med 45 pst. det siste året. 92 pst. av den veksten har gått til USA. Så det er liten tvil om at på eit eller anna vis blir i alle fall intensjonen om at norske våpen ikkje skal vere med der det er krig og konflikt, broten. Men dette trur eg vi kan finne gode løysingar på ved f.eks. å ha eit eksportkontrollråd, kanskje oppnemnt av Regjeringa, slik at Stortinget kan føre ein meir dag-til-dag kontroll med eksporten, for då blir han meir legitim. I tillegg bør vi etter mitt skjønn kunne få til ei sluttbrukarerklæring også internt i NATO, som f.eks. Tyskland og Italia også har. Det ville vere ein fordel for alle at vi fekk meir openheit om desse tinga. Eg trur det kan liggje som ei utfordring til oss alle at vi vil få betre politikk på dette området framover.