May-Helen Molvær Grimstad (Kristelig Folkeparti), 2008-01-17:
Tusenvis av barn opplever vald, overgrep og omsorgssvikt i eigen heim. Mange av desse går i barnehagen eller på skulen med vonde hemmelegheiter som dei ikkje tør å dele med nokon. Dei er kanskje tause og inneslutta i barnehagen eller utagerande på skulen. Likevel blir dei ikkje fanga opp og hjelpte. Hemmelegheita blir ikkje avslørt. Kva kan dette kome av, og korleis kan vi hjelpe barna? Den siste tida har det vore meir merksemd om overgrep i media på grunn av saka om Lommemannen. Det er viktig at det blir meir merksemd rundt slike saker, fordi det er heilt uakseptabelt at barn opplever overgrep. Då er det viktig at ein ikkje bagatelliserer det og sender signal om at tukling med barn er greitt. Regjeringa Bondevik II lanserte ein samla strategi mot seksuelle og fysiske overgrep mot barn våren 2005. Planen hadde fire hovudmålsetjingar: for det første å hindre overgrep, for det andre å avdekkje overgrep, for det tredje å gi dei utsette tilstrekkeleg hjelp og behandling og for det fjerde å heve hjelpeapparatets kompetanse med tanke på slike overgrep. Førebygging er gitt betydeleg plass både i den planen og i handlingsplanen Vold i nære relasjoner. Eit konkret resultat av handlingsplanen Vold i nære relasjoner, planen for tidsaspektet 2004-2007, er prosjektet «Barn som lever med vald i familien». Prosjektet blir gjennomført som eit samarbeid mellom Alternativ til Vold og Senter for Krisepsykologi i Bergen. Prosjektet har skaffa fram dokumentasjon om korleis vald skadar barn, og formidla kunnskap til personell som arbeider med barn, for at desse barna, barn som er utsette for vald, skal bli sett og gitt kliniske tilbod. Eg er glad for at den sitjande regjeringa følgjer opp dette viktige arbeidet i ein ny handlingsplan mot vald i nære relasjonar. Planen omfattar fem departement og vil gi eit lyft, ikkje minst kunnskapsmessig. Det som manglar i denne planen, er likevel utvida personellrammer og ei større satsing på tverrfaglegheit nær brukarane. Aksjon www.reddesmå.no blei lansert i går. Eg trur at Regjeringa gjer klokt i å gjennomgå krava frå aksjonsgruppa nøye. Tiltaka som er skisserte der, vil gi Regjeringas handlingsplan den krafta og den styrken som skal til for å kunne skape eit vendepunkt - Vendepunkt har Regjeringa kalla den nye handlingsplanen. Dersom ikkje rammene blir auka, vil auka kunnskap kunne føre til handlingslamming framfor auka kvalitet og aktivitet. Eit av krava i www.reddesmå.no er omtalt i denne interpellasjonen: behovet for eit tverrfagleg samarbeid. I Vest-Agder har dei eit tverretatleg utgreiingsteam som handterer mistankar om seksuelle overgrep. Utgreiingsteamet kan vise til gode resultat når det gjeld å hjelpe barn som viser teikn til å ha vore utsette for incest og seksuelle overgrep. Dette er til stor hjelp for familiane og hjelpeapparatet. Teamet har hatt ei systematisk utprøving av tverretatlege sakkunnige undersøkingar av medisinske, psykologiske og sosiale forhold ved mistanke om seksuelle overgrep. Barna blir tilviste frå barnevernstenesta, og utgreiingsteamet hjelper dei i undersøkingsfasen. Utgreiingsteamet har anbefalt Bufetat å byggje opp slike team i heile landet. Eg håper statsråden vil lytte til denne anbefalinga. For at barnet skal få hjelp, må ein avsløre hemmelegheita. Vi veit at svært få bekymringsmeldingar blir sende frå barnehagar og skular til barnevernet, trass i at dei aller fleste barna oppheld seg i barnehage eller i skule og SFO store delar av dagen. Det har kome meldingar frå ei rekkje barnehagar og skular om at dei tilsette er usikre på kva avgrensingar teieplikta legg med omsyn til kontakt mellom offentleg tilsette, kva krav som blir stilte til dei når det gjeld opplysingsplikt, korleis dei konkret skal gå fram for å gi ei bekymringsmelding, om ein skal informere foreldra, hendingsgangen etter at bekymringsmeldinga er gitt, samt moglegheita for tilbakemelding frå barnevernet. Denne problemstillinga blei teken opp av Fellesorganisasjonen for barnevernspedagoger, sosionomer og vernepleiere saman med barnehageseksjonen i Utdanningsforbundet i eit brev til tidlegare statsråd Karita Bekkemellem. I brevet bad dei om eit møte og eit samarbeid med departementet for å løyse utfordringane med at barnehagane i svært liten grad melder bekymring til barnevernet. Eg håpar departementet har teke tak i dette. Redd Barna har avdekt at berre ni av 106 kommunar har kartlagt omfanget av vald og seksuelle overgrep i kommunen, og berre 15 kommunar har ein handlingsplan for arbeid mot vald og overgrep mot barn. Eg vil likevel trekkje fram nokre gode eksempel på kommunar som har gripe fatt i manglande samhandling mellom barnevern, barnehagar og skular. Bærum kommune har oppretta tverrfaglege utval, der rettleiing når det gjeld bekymringsmeldingar, blir gitt fortløpande. Kommunen planlegg også kurs for barnehagetilsette på bakgrunn av at barnehagane i svært liten grad melder bekymring til barnevernet. Steinkjer kommune har utarbeidd ein plan om samarbeid internt i kommunen. Dessutan vil dette bli teke opp på kurs i regi av KS, og Redd Barna planlegg i 2008 å utvikle undervisningsmateriell om vald og overgrep, retta m.a. mot tilsette i skular og barnehagar. I NOVA Rapport 6/04 om barnevern, barnehage og kontantstøtte blir det peikt på at mange av førskulelærarane er opptekne av manglande informasjon frå barnevernet i konkrete saker. Dette gjer at dei til ein viss grad vegrar seg for å melde bekymring. Det same gjeld for barnehagen som for helsestasjonen: Førskulelærarane har forståing for barnevernet si teieplikt, men synest også at det kan vere frustrerande ikkje å få vite kva som vil bli gjort vidare. For at barnevernstenesta ved behov skal kunne formidle opplysningar som ho har plikt til å teie om, til andre, må det vere heimel for dette i lovgivinga, eller det må liggje føre samtykke. Opplysningar til andre forvaltingsorgan kan ein gi berre når det er nødvendig for å fremje barnevernstenesta eller institusjonens oppgåver, eller for å førebyggje vesentleg fare for liv eller alvorleg skade for nokons helse. Barnevernstenesta har høve til å melde eller gi opplysningar til politiet når det er nødvendig for å fremje barnevernstenestas oppgåver. Teieplikta er ikkje til hinder for at ein etablerer såkalla tverrfaglege ansvarsgrupper. Men dersom det ikkje ligg føre samtykke frå dei opplysningane gjeld, vil barnevernstenesta i kvar enkelt sak måtte vurdere kven ho kan formidle kva for opplysningar til, og på grunnlag av kva for ein heimel. Det inneber at heile saka sjeldan kan diskuterast med alle medlemmene av gruppa, men at enkelte delar av saka kan diskuterast med enkelte medlemmer - og andre delar med andre medlemmer. Offentlege myndigheiter, medrekna personale i skular og barnehagar og ei rekkje profesjonsutøvarar, pliktar å medverke til at barnevernstenesta får dei opplysningane som er nødvendige for å kunne sikre barnas behov, slik lova krev. I Dagsnytt i dag tidleg høyrde vi at overgrep mot barn gir lågare straff enn overgrep mot vaksne. Kristeleg Folkeparti forventar at Regjeringa rettar opp dette openbert urimelege når dei snart legg fram forslag til endringar i straffelova. Vi kan ikkje leve med at samfunnet reknar overgrep mot dei minste og mest sårbare som mindre alvorleg enn overgrep mot vaksne. Seksuelle overgrep er eit alvorleg og til dels skjult samfunnsproblem. Å bli utsett for seksuelle overgrep får store konsekvensar. Derfor må vi styrkje dette arbeidet. Eg håper at statsråden ser behovet for å etablere tverretatlege utgreiingsteam i alle kommunar, at det tverrfaglege samarbeidet mellom barnehage, skule og barnevern blir styrkt, at alle kommunar utarbeider handlingsplan for arbeid mot vald og overgrep mot barn, og at det blir løyvt midlar til å setje i verk fleire tiltak, slik at ikkje noko barn treng å bere på løyndomar om vald og overgrep.