Liv Signe Navarsete (Senterpartiet), 2016-06-08:
Gjennom proposisjonen ynskjer regjeringa å betre og forenkle regelverket om verneplikt og teneste i Forsvaret. Det er mange gode forslag her, som Senterpartiet er samd i. Senterpartiet kjem difor til å stø lovforslaget, men med eit eige framlegg om at heimevernlova skal bestå som eiga lov. Lovforslaget er ein revisjon og ei samanslåing av heimevernlova, vernepliktslova, forsvarspersonellova og militærnektarlova. Samanskrivinga av lovene er ifølgje regjeringa ikkje meint å medføre materielle endringar, men noko ser like fullt ut til ha vorte endra på enkelte område. Det er spesielt eitt område Senterpartiet er uroa for, og det er samanslåinga av heimevernlova med dei andre lovene. Som Landsrådet for Heimevernet har uttrykt, har dei vore uroa for at å slå saman heimevernlova med andre lover vil leggje press på Heimevernets eigenart. Sidan opprettinga av Heimevernet etter den andre verdskrigen og etableringa av heimevernlova i 1953 er Heimevernet knytt til lokalsamfunnet og forsvar av heimtraktene gjennom lov. I heimevernlova § 1 vert det understreka at Heimevernet fyrst og fremst skal delta i vernet av heimtrakta. I nytt lovforslag er dette bytta ut med «lokalt territorielt ansvar og skal delta i territorielle operasjoner». Senterpartiet deler vurderingane som er fremja av Landsrådet for Heimevernet og LO, om at grunntanken med Heimevernet må vidareførast. Det inkluderer lokale styrkar til forsvar av lokale område og objekt. Ei svekt lokal forankring av Heimevernet er ikkje ynskjeleg. Svekt lokal forankring og svekt samspel med det sivile samfunnet kan få negative konsekvensar for landsdekkjande beredskap, både sivilt og militært. Den noverande heimevernlova slår fast at Heimevernets plassering og lokalisering vert fastsett «av Kongen med Stortingets samtykke». Denne setninga er føreslått fjerna i proposisjonen. Både Landsrådet for Heimevernet, LO og Norges Offisersforbund har åtvara mot å fjerne denne formuleringa. Det gjer dei fordi kompetansen til å ta avgjerder i så fall ville verte skyvd frå Stortinget til regjeringa når det gjeld Heimevernets organisatoriske struktur. Senterpartiet meiner det ville vore uheldig om ansvaret for Heimevernets organisering og plass i Forsvaret og organiseringa av medlemane i og oppgåvene til råd, utval og nemnder vert flytta frå Stortinget til regjeringa. Difor støttar Senterpartiet tilrådinga frå LO og Landsrådet for Heimevernet. Det er difor positivt at ein samla komité i innstillinga slår fast at det er avgjerande at Stortinget framleis skal avgjere organisasjon og struktur i Heimevernet. Det er mange moment i denne proposisjonen – som eg sa innleiingsvis – som Senterpartiet er samd i. Difor tek eg opp det eine i saka der me har eit noko avvikande syn. Den førre representanten som var på talarstolen, sa kor viktig det var at ein kunne flytte seg raskt. Ja, det kan vere viktig, men for store delar av Noreg er det vorte ganske langt til Heimevernet og Heimevernets avdelingar – og også langt for å øve. I dei militærfaglege råda frå forsvarssjefen var det vel òg forslag om å leggje ned Setnesmoen, heimevernsdistrikt 11. Dette handlar òg om tryggleik i kvardagen. Det handlar om situasjonen i ein krigs- eller krigsliknande situasjon, men det handlar òg om krisesituasjonar i kvardagen, der Heimevernet er uvurderleg. Me har sett på Vestlandet kor viktig det er når stormar, flaum og anna råkar ein landsdel. Eg veit at òg andre landsdelar har opplevt det. Det er greitt at ein kan flytte seg raskt, men det må finnast nokon der, det må vere nokon der, og dei må ha ei organisering saman med dei andre beredskapsetatane som gjer at alle kjenner sin plass og veit kva dei skal gjere når situasjonen oppstår. Difor er det ikkje gått ut på dato at Heimevernet skal delta i vern av heimtrakta. Det er nokre verdiar i det norske samfunnet som er verd å ta vare på òg i framtida. Dette er ein av dei. Med det tek eg opp Senterpartiets framlegg.