Laila Kaland (Arbeiderpartiet), 1998-12-08:
I valkampen i 1997 lovde Senterpartiet 3,5 milliardar kr meir til kommunesektoren. Det har dei ikkje fått. Kommunane har ikkje fått kompensert for løns- og pensjonsutgiftene, ikkje for renteauken, og heller ikkje for den utvida arbeidsgivarperioden for sjukeløna. I realiteten er dette eit budsjett som reduserer kommunane sine inntekter, igjen eit klart lovnadsbrot frå sentrumsregjeringa. Etter vel eit år med ei sentrumsregjering er situasjonen på mange måtar prega av ei regjering som ikkje har økonomisk styring. For meg verkar det som dei er meir opptekne av å prioritere dei tre ulike partia sine merkesaker enn å drive ein heilskapleg politikk. Vi ser i dag ein stadig aukande offentleg fattigdom i Noreg, der kvardagen for svært mange menneske har vorte vanskelegare. Viktige velferdsoppgåver som styrking av helsevesenet og styrking av skular og forsking har fått ein stadig mindre del av ressursane enn før. Staten si støtte til å drive barnehagar har gått monaleg ned, og med ei barnehageutbygging på om lag 2 500 nye plassar for neste år vil ein aldri kunne klare å nå planen om full barnehageutbygging innan år 2000. Det ser ut som om barnehageutbygginga skal reduserast for at Kristeleg Folkeparti skal få plass til si hjertesak nr. 1, kontantstøtta. Konsekvensane ute i kommunesektoren når dei no må redusere budsjetta sine, er at tilbodet til dei eldre blir svekt. Spesielt vil dette gå ut over den heimebaserte omsorga og tilbodet til dei psykiatriske pasientane rundt om i kommunane, som vi veit er svært arbeidskrevjande. Eldrereforma skal utsetjast med to år, og det vil bety 2 100 færre sjukeheimsplassar utbygt i 1999. Dette gjeld dei svakaste gruppene, som vi veit treng mykje pleie og omsorg. Like eins, når skulefritidsordninga blir redusert med 125 mill. kr i budsjettforliket, vil det bety at kommunane må ta høgare eigendelar frå foreldra for å kunne ha barna i skulefritidsordninga. Summen av det som desse fem partia har blitt samde om i samband med kommuneproposisjonen, er eit langt dårlegare tilbod i høve til fellesskapsløysingane, og det er det kommunesektoren som får li for. Det blir også vanskelegare for kommunepolitikarane når dei no må skjere ned på viktige velferdsgode, som helse og utdanning. I 1998 har kommunesektoren opplevd ein monaleg auke av kostnadene. Det er auka lønsutgifter og auka pensjonsutgifter, og det er renteauken. Arbeidarpartiet sitt forslag til alternativt statsbudsjett inneber at vi samla sett gir om lag 1 milliard kr meir til kommunesektoren i form av auka overføringar og reduserte kostnader enn det som ligg i budsjettforliket mellom sentrumspartia og høgresida. Dette ville gitt kommunesektoren betre moglegheit til å sikre ei god eldreomsorg, barnehagar og skular. Når det gjeld satsinga som Arbeidarpartiet har gjort innafor den offentlege sektoren dei seinare åra, blir ofte dette argumentet brukt frå høgresida i norsk politikk – det har vi også høyrt i dag – at den offentlege sektoren i Noreg er for stor, og at det er den offentlege sektoren som kveler vekstkrafta i den private delen av økonomien. Dette er heilt uriktig. Vi veit at store delar av våre inntekter er m.a. overføringar til private personar og utbetalingar frå folketrygda. Eg er heilt samd i at det er viktig at den offentlege sektoren er effektiv, og at folk kjenner at den offentlege sektoren gir sosial tryggleik og gode tilbod til det einskilde mennesket. Men det er ingen motsetnad mellom ein effektiv og sterk offentleg sektor og ynsket om å skape vekst i den private delen av næringslivet. Eit godt utdanningssystem, offentleg satsing på forsking og utvikling og offentlege investeringar i lønsame veg- og jernbaneprosjekt vil styrkje heile samfunnet vårt, samstundes som det også er med på å styrkje næringslivet si konkurranseevne. Like eins er eit godt utbygt helsevesen og ei bustadfinansiering som gjer at folk flest skaffar seg ein god og rimeleg bustad, med på å auke tryggleiken for det einskilde mennesket. Eg trur også det vil få det einskilde mennesket til å yte ein ekstra innsats. Ein sterk offentleg sektor og eit rettvist skattesystem er også ein klar føresetnad for å drive ein rettvis fordelingspolitikk. Eg høyrde her i debatten ein representant frå Høgre seie at vi har nok stillingar innafor offentleg sektor. Eg er av motsett meining, eg meiner vi treng fleire stillingar innafor helsevesenet i den offentlege sektoren.