Magnhild Meltveit Kleppa (Senterpartiet), 1999-06-16:
Eg konstaterer at komiteen sluttar seg til Regjeringa sitt framlegg om å auka grunnbeløpet i folketrygda med 1 580 kr til 46 950 kr frå 1. mai 1999. Representantane frå Framstegspartiet og SV har andre framlegg. Regjeringa sitt framlegg er basert på ein venta lønsauke på 4,5 pst. frå 1998 til 1999. Det er i samsvar med m.a. opplegget i Arntsen-utvalet, som partane i inntekstsoppgjeret har lagt til grunn i år. Det er òg i samsvar med lønsoppgjera så langt i år. Regjeringa har hatt drøftingar med pensjonistorganisasjonane om prosedyrane ved trygdeoppgjera, slik Stortinget bad om ved handsaminga i haust av statsbudsjettet for i år. Eg finn grunn til å minna om at resultatet av dei drøftingane er nedfelt i protokoll som pensjonistorganisasjonane og Regjeringa er samde om, og som er trykt som vedlegg til St.prp. nr. 78 om trygdeoppgjeret for i år. Som ein konsekvens av drøftingane, har vi frå i år fått forbetra samanlikningsgrunnlaget for grunnbeløpsreguleringa. Det er gjort ved at det er lagt inn tal for lønsutviklinga for lønstakarar i alt. Dermed kan vi no gje ei betre samla samanlikning. Det som det i år er diskusjon om, er altså ikkje fyrst og fremst nivået på grunnbeløpet frå 1. mai i år. Heller ikkje er det prosedyrane for gjennomføringa av trygdeoppgjeret, slik Stortinget tok opp i haust. Fleirtalet ynskjer framlegg til «nye retningslinjer for regulering av grunnbeløpet slik at de trygdede får en inntektsutvikling om lag på linje med de lønnstakere det er naturlig å sammenlikne med». Det som stortingsfleirtalet no tar opp, er spørsmålet om kompensasjon i etterhand i høve til avvik mellom faktisk og venta lønsutvikling i året eller åra før årets trygdeoppgjer. Når det gjeld forholdet mellom pensjons- og lønsutvikling, har skiftande regjeringar – ikkje minst frå Arbeidarpartiet – sitt å visa til. Gjennomgåande har det vore slik at grunnbeløpet over tid har auka noko mindre enn lønene. I perioden 1993-97 var auken til dømes gjennomsnittleg 3,2 pst. pr. år, medan lønsveksten var 3,6 pst. Regjeringa har òg prioritert andre forbetringar for pensjonistane, fyrst og fremst ved å auka særtillegga, slik at minstepensjonen har blitt trappa opp. Vi tok eit lyft i fjor, minstepensjonen vart auka meir enn i noko anna år i folketrygda si historie. Det gjorde vi samstundes med at vi la inn ein auke i grunnbeløpet om lag på linje med venta inntektsutvikling for lønstakarar. Eg er overraska over representanten Britt Hildengs påstand om at oppgjeret i fjor var så spesielt annleis enn andre oppgjer. Eg er samd i at det var spesielt på eitt punkt, og det var auken i særtillegget. Trygdeoppgjeret i fjor kom dei med dei lågaste inntektene mest til gode, samstundes med at alle pensjonistar fekk ein reell inntektsauke. 66 000 minstepensjonistar fikk 1 000 kr meir pr. månad. 330 000 pensjonistar får del i auka særtillegg, mindre di meir dei har av andre inntekter. Men det var ikkje berre det trygdeoppgjeret handla om i fjor. Når det så gjeld spørsmålet om å ta omsyn til avvik mellom faktisk og venta lønsauke i etterhand, seier Regjeringa i proposisjonen at det «vil inngå i grunnlaget for vurderinga ved regulering av grunnbeløpet det enkelte år». Eg forstår stortingsfleirtalet slik at dette vil dei formalisera noko meir, og Regjeringa er òg beden om å vurdera lønsindeksering. Det skal vi sjølvsagt gjera, det vil føra til større bindingar i den økonomiske politikken som ei regjering kan føra til kvar tid. Det går eg ut frå at fleirtalet òg legg til grunn. Ei automatisk lønsindeksering av grunnbeløpet vil gjera drøftingane med pensjonistorganisasjonane overflødige. På den andre sida kan det bidra til større tryggleik i forhold til den framtidige reelle verdien av pensjonspoeng som blir tente opp i dag. Det er avhengig av korleis ein indekserer. Eg hadde gjerne sett at det fleirtalet som ber oss sjå på retningslinjene, vurderte mindretalsforslaget som omhandlar det same, og som ville vera meir i samsvar med den øvrige handteringa av oppgjeret frå desse to partia.