Kjersti Toppe (Senterpartiet), 2010-10-13:
Eg vil aller først takka helse- og omsorgsministeren for ei grundig utgreiing. Utgreiinga fortel meg at situasjonen blir teken på alvor, og at dei tre spesielle hendingane som er nemnde, blir tett følgde opp frå regjeringa si side. Eg vil ta opp igjen det statsråden poengterer innleiingsvis, at når vi er så heldige å ha eit så spesialutvikla helsestell som vi har, må vi kunne venta høg kvalitet og ikkje vera urolege for om behandlinga skal kunne påføra oss skadar. Pasientundersøkingar viser som kjent at dei aller fleste også er fornøgde med tenestene dei mottek ved sjukehusa våre. Likevel er det eit faktum at vi i Noreg har altfor mange og altfor alvorlege hendingar der pasientane blir utsette for unødig og uakseptabel risiko. Dette trugar tilliten til helsetenestene i Noreg og er ein svært alvorleg situasjon. Eg er glad for at statsråden er tydeleg på at arbeidet med å gjera tenestene trygge, tilgjengelege og av god kvalitet vil vera ein av dei aller viktigaste oppgåvene i tida framover. Eg ser i den samanhengen fram til den nasjonale pasienttryggleikskampanjen i 2011, som statsråden varsla. Liknande kampanjar i andre land har ført til dokumenterte resultat i form av reduserte dødstal. For å lykkast med kampanjen er vi heilt avhengige av at både leiarane i helsetenesta og helsepersonellet er motiverte og opplever dette som nyttig i organisasjonen sin. At det skjer uheldige hendingar i helsevesenet, er udiskutabelt, men òg uforståeleg. For å læra å motverke det må vi først og fremst vita og erkjenna omfanget. Internasjonale undersøkingar angir at 10 pst. av dei som blir innlagde på sjukehus, blir unødig skadde av den behandlinga som blir gitt. I Noreg blir det årleg meldt om ca. 2 000 hendingar til Helsetilsynet. Vel ein tredjedel av desse gjeld betydeleg skade på pasient, halvparten er nestenuhell. Norsk pasientskadeerstatning betalte ut 660 mill. kr i erstatningar i 2008. Ut frå utanlandske studiar har professor Peter F. Hjort berekna at Noreg har ca. 2 000 unødige dødsfall pr. år, 16 000 pasientar med permanent invaliditet og nesten 500 000 ekstra liggjedøger. Dette kan bety 1,6–2,2 mrd. kr i ekstra kostnader i tillegg til den lidinga som blir påført pasientar og pårørande. Pasienttryggleik byggjer på openheit om feil og utilsikta hendingar. Utan openheit er det umogleg å førebyggja og læra av feil. For at helsepersonell skal våga å vera opne, må dei føla det som trygt. Derfor må meldekulturen bli styrkt. Det viktigaste er å læra av feil, nestenuhell og utilsikta hendingar for å førebyggja tilsvarande hendingar i framtida. Derfor er det ei nødvendig endring statsråden skisserer, med å flytta forvaltninga av meldeordninga etter spesialisthelsetenesteloven § 3-3 frå Helsetilsynet til Nasjonal enhet for pasientsikkerhet i Kunnskapssenteret. Eg vil understreka at pasienttryggleik først og fremst er eit leiaransvar. Det er som oftast ei rekkje andre faktorar enn den enkelte helsearbeidarens dyktigheit som avgjer om pasienten blir utsett for uønskte hendingar. Ein føresetnad for å kunna lykkast i pasienttryggleiksarbeidet er derfor at leiarar på alle nivå har innsikt i og engasjement for pasienttryggleik. Leiinga må ta ansvaret for at rutinar og system er på plass, og leiinga må bera ansvaret når ting går gale. Leiinga må vera oppteken av det helsefaglege, av kvalitet og tryggleik for pasientane. I dei tre konkrete sakene som har skaka Helse-Noreg, vil eg spesielt trekkja fram ventelistesaker ved Vestre Viken helseføretak. Mitt hovudspørsmål er: Korfor og korleis kunne dette skje? Kva var bakgrunnen? Kan det ha noko å gjera med finansieringsmåten av spesialisthelsetenesta og kanskje ei einsidig fokusering på inntening? Helsedirektoratet rapporterte jo i ei undersøking i 2008 om at innteningskravet i sjukehusa ved innsatsstyrt finansiering var sterkt og kan ha påverka pasientbehandlinga og kvaliteten. Eg er derfor glad for at regjeringa i den politiske plattforma slår fast at vi skal ha ein gjennomgang av finansieringssystemet. For all del: Eg meiner ikkje at dagens finansieringssystem er til hinder for pasienttryggleik, men det favoriserer heller ikkje dei som er dyktige når det gjeld kvalitet og arbeidet med pasienttryggleik.