Bård Vegar Solhjell (Sosialistisk Venstreparti), 2011-11-29:
Eg meiner nok det er riktig å vere raus overfor mindre parti som kjem før på talarlista. Ikkje minst sidan eg les meiningsmålingar, føler eg at det er i mi interesse å vere det òg! Så det er tilgitt. Noreg har eit strengt og godt regime for kontroll med våpeneksporten vår på mange måtar. Det er òg gjort forbetringar i det regimet dei siste åra, slik at det på mange felt er leiande, og det vert òg gjort ein god jobb med å fremje norske synspunkt på feltet internasjonalt i ulike fora. Det året vi har vore gjennom no, er likevel ei påminning om at det er viktige spørsmål som plutseleg kan dreie seg om dramatiske situasjonar som ein står midt oppe i internasjonalt. Det er verdt å minne om at Noreg har hatt ein betydeleg eksport av forsvarsmateriell til mange land i Midtausten, til Egypt, som no igjen er suspendert, til Bahrain, som jo som kjent hadde ein ganske dramatisk situasjon tidlegare, og til land som ikkje har vore involverte enno, som Saudi-Arabia, som har omfattande brot på menneskerettane. Det er òg kjent, som det står omtalt i innstillinga, at vi hadde eit mindre sal til Libya. Eg trur kanskje den viktigaste lærdomen av dette, som eg òg synest vert reflektert i innstillinga, er at vi i større grad må ta inn over oss korleis demokrati og menneskerettar skal ha betydning i det norske eksportkontrollregimet framover, at det er nødvendig å gå breiare inn i den debatten. Dersom vi meiner at demokrati- og menneskerettsdimensjonen skal vere sentral i norsk utanrikspolitikk, må det òg her vere like sentralt. Det er verdt å minne om at grunnen til at det er viktig å ha eit strengt våpeneksportkontrollregime, er for det første at norske våpen, eller for den saks skuld andre våpen, i så liten grad som mogleg skal gå til leveransar til land som er i krig med kvarandre, men òg at dei i så liten grad som mogleg skal gå til leveranse av våpen til regime som brukar dei mot si eiga befolkning, som er det vi har opplevd her. Eg òg er veldig positiv til dei setningane, den bestillinga, som saksordføraren siterte i innlegget sitt, som gir klar beskjed om at vi skal gå gjennom dette og situasjonen i forhold til autoritære regime i samband med neste melding. Det eg trur er viktig å møte med eit litt ope sinn, er om det er regelverket ein må sjå på, eller om det er praksis vi må sjå på, eller begge delar. Det trur eg vert eit viktig spørsmål både når meldinga skal lagast, og for komiteen i neste runde. Så er det eit par spørsmål til eg har lyst til å nemne i samband med dette, som etter mitt syn er nødvendig å sjå nærare på. Det andre er då spørsmålet om merking og sporing. Eg har merka meg i arbeidet med denne meldinga at det er ganske ulik verkelegheitsforståing mellom industrien og organisasjonar som Kirkens Nødhjelp, Changemaker og Norges Fredslag når ein går inn på dei tekniske spørsmåla. Eg vil vel seie at det er brei einigheit, og vi ser at Noreg har eit omfattande system for merking og sporing, men korleis det vert gjort, og om ein kunne gjere det på enda betre måtar, synest eg det er nødvendig at vi går inn i og diskuterer nærare i lys av det som har kome fram på høyringane, og at det òg vert teke i samband med neste melding. Det er òg vist til det i innstillinga. Det tredje spørsmålet eg har lyst til å nemne, er spørsmålet om sluttbrukarerklæring, som Noreg har i forhold til mange land. Der står det då i regjeringserklæringa, Soria Moria II: «Regjeringen har som mål å innføre sluttbrukererklæring fra alle land, og arbeide for at dette blir norm i NATO.» Det arbeidet er det nødvendig å følgje opp både gjennom NATOs organ, men det er òg nødvendig å diskutere nærare korleis vi følgjer det opp som eit eige mål dersom framgangen vi har gjennom NATO, ikkje er stor nok. Slik sett ser eg òg i møte utanriksministeren sitt svar til representanten Høybråten, men ikkje minst den vidare diskusjonen om det. Heilt til slutt vil eg berre seie: Det kanskje viktigaste vi må gjere framover, er på ein heilt annan måte å debattere – for oss sjølve og overfor andre land – med omsyn til korleis demokrati- og menneskerettsdimensjonen må tyngre inn i våpeneksportregimet til Noreg, men òg til andre land. Når det gjeld forslaget til Venstre, har eg òg stor sympati for det, men eg deler representanten Høybråten si vurdering av at det temaet skal følgjast opp enda grundigare i samband med neste melding, og at det er bestillingar som her ligg frå komiteen.