Liv Kari Eskeland (Høyre), 2018-03-16:
Det har sidan 2000 vore gjort mange forsøk på å finna gode framlegg til korleis ein kan oppnå eit så rettvist og godt tariffsystem for nett som mogleg. Både bransjeorganisasjonar, ekspertgrupper, NVE og fleire har jobba med ymse framlegg til ulike løysingar. Seinast i 2014 vart det av Olje- og energidepartementet sett ned ei ekspertgruppe som greidde ut ulike modellar, men alle vart forkasta grunna svakheiter som gjorde at ein ikkje kunne anbefala nokon av dei. Det er viktig å halda på prinsippet om at monopolverksemder, som nettselskapa er, må ha insentiv som gjer at dei held kostnadene nede. Faren for at utjamningsordningar vil føra til at ein misser dette momentet, er definitivt til stades. Kraftbransjen står framom store endringar. Løysingar som har fungert godt fram til no, er ikkje nødvendigvis dei beste for å møta framtida. Teknologisk utvikling og endra forbruks- og produksjonsmønster stiller nye krav til nettselskapa. Plusshus, som leverer energi tilbake til nettet, er eit eksempel på dette. Det krev kompetanse, og det krev nye løysingar. Men det krev også at utfordringane vert handterte med lågast mogleg kostnad og høgast mogleg forsyningstryggleik. Me har difor sett ei utvikling som viser at det har vore ein nedgang i talet på nettselskap, ei utvikling som har skjedd gjennom konsolideringar og samanslåingar. Dette har i mange tilfelle ført til resultatforbetringar og lågare nettleige for kunden. Det er heller ikkje noko som tyder på at samanslåingane har ført til eit dårlegare tilbod for kunden, ei heller har det gått ut over leveringstryggleiken. Frå eigen region kan ein sjå prosessar som no er godt i gang, med sal og fusjon av fleire av våre lokale kraftlag. Ein av dei lokale styreleiarane seier at det vil føra til billegare nettleige tilsvarande 6 000 kr i året for eit vanleg hushald med eit snittforbruk på 20 000 kWh. Likeins, frå 90 øre per kWh vert det redusert til om lag 60 øre per kWh, ein reduksjon på om lag 15 mill. kr for kommunen sine abonnentar. Vidare får kommunen ein aksjepost som vil gje høgare utbytte, og ein har forhandla seg fram til å behalda kompetansearbeidsplassar i kommunen. Høgre er difor viss på at ei konsolidering til større selskap vil vera ei god tilnærming for å oppnå ei likare og meir utjamna nettleige i landet. Me vil auka kompetansen, me beheld arbeidsplassar i distrikta, næringslivet i distrikta vert styrkt grunna lågare kostnader, me får betre beredskap og i dette tilfellet større utbytte til kommunen. Ei utvikling mot færre selskap vil vera eit effektivt tiltak for utjamning av tariffane då skilnadene i kostnadsgrunnlaget vert spreidde på fleire nettkundar, og med det vert dei største utslaga reduserte. Likevel, det er nokre regionar og område som kan synast å ha ei ekstra byrde med omsyn til fordelingsprinsippet, spesielt gjeld dette der ein har store fornybarutbyggingar. Slike forhold bør ein sjå nærare på, og ein bør søkja å finna ei meir rettvis fordeling av kostnadene. Når Høgre no støttar framlegget til vedtak, er det ut frå den vurderinga som er gjord, at me på enkelte område ser dei urimelegheitene som gjer at nettkundar med uttak frå regionalnett med mykje fornybarproduksjon tek ei større kostnadsbelastning, då innmatingstariffen si fastavgift vert vidareført til sentralnettet. Me må ikkje koma dit at kommunar seier nei til etablering av fornybarprosjekt fordi belastningane for nettkundane, både private og næringslivet, vert for store for distrikta og regionane.