Heidi Grande Røys (Sosialistisk Venstreparti), 2007-03-08:
For halvtanna år sidan vart det gjennomført ei større personvernundersøking. Datatilsynet og Fornyings- og administrasjonsdepartementet stod bak den, og det var Transportøkonomisk institutt som gjennomførte undersøkinga. Den viste at veldig få av oss tenkjer særleg over at det vert samla inn opplysningar om oss, eller vi bryr oss faktisk ikkje om det. Det er stor tiltru til at behandlinga av personopplysningar i offentlege organ og private verksemder faktisk går føre seg på ein ordentleg måte. Samtidig er det lita forståing for at kvar enkelt sjølv må ta eit aktivt ansvar når det gjeld å ta vare på eige og andre sitt personvern. Det er kanskje ikkje så rart. For det er vanskeleg for den enkelte å sjå kva risiko som finst for innsamling og misbruk av personopplysningar. Personvernundersøkinga dokumenterte at dei fleste av oss må verte meir bevisste på, og få betre kunnskapar om, elektroniske spor og personvern. Folk må rett og slett i større grad få hjelp til å kunne ta ansvar for sitt eige personvern og vise respekt for andre sitt. Dette er bakgrunnen for at Regjeringa har auka budsjettet til Datatilsynet med 2 mill. kr til kommunikasjonstiltak for å auke merksemda og spreie kunnskap om personvern, rettar og plikter. Då Datatilsynet fekk desse pengane, gav eg signal om at eg forventa at dei skulle prioritere arbeidet retta mot barn og unge. Datatilsynet har difor i samarbeid med Utdanningsdirektoratet og Teknologirådet utvikla ein eigen nettstad på «dubestemmer.no». Kampanjen var eg med og lanserte den 29. januar i år. Den er retta mot ungdom på 15–16 år, og mottoet er altså «du bestemmer». Materiell vart sendt ut til alle ungdomsskular og vidaregåande skular i landet, og det vart trykt opp 60 000 brosjyrar, plakatar – kampanjenettstad er etablert, filmar er laga osv. Allereie etter ein månad er lageret tomt, og Datatilsynet må altså trykkje opp nytt materiell. Tilbakemeldingane frå skulane er at det er eit stort udekt behov for informasjon om temaet. Skulane har tinga undervisningsopplegg ikkje berre til den målgruppa vi hadde spissa det inn mot, men faktisk til heile ungdomsskulen og alle klassar i vidaregåande skule. Nokre skular har tinga opp til 20 klassesett. Det seier noko om eit enormt behov for å få kampanjar på dette området. Materiellet tar føre seg alvorlege personvernproblemstillingar, men gjer det på ein humoristisk måte, slik at ungdom kan kjenne seg igjen i problemstillingane. Ikkje minst har ungdom sjølve vore med og utforma materiellet. Vi laga eit utkast, og så hadde vi eit samarbeid med ein 10. klasse på ein ungdomsskule ved Lillestrøm, som var med og bidrog aktivt til at vi fekk språket riktig, at vi fekk dei rette eksempla. For det nyttar ikkje å kome med eit «ovanfrå og ned»-brosjyremateriell frå staten på dette området. Det må treffe ungdommen for at dei sjølve skal kunne vere med og ta eit aktivt ansvar for sitt eige personvern. På den andre sida viste undersøkinga at bedriftene sjølve er for dårlege på merksemd rundt sitt ansvar for personvern, så dei 2 mill. kr skulle gå både til barn og unge, i hovudsak, og til ein kampanje retta inn mot verksemdene. Dette har Datatilsynet òg fått utarbeidd no, omfattande rettleiingsmateriell om internkontroll og informasjonstryggleik i verksemdene, som no ligg tilgjengeleg på Datatilsynet si heimeside, i tillegg til at dei skal ha ein del aktive informasjonskampanjar. Arbeidet med å få oppretta fleire personvernombod har òg vore intensivert i heile 2006. Det har vore ein markant vekst i talet på ombod i forhold til dei 19 som er omtalte i stortingsmeldinga. Per 26. februar i år er det oppnemnt heile 64 personvernombod. Fleire av desse representerer fleire verksemder, slik at talet på verksemder med personvernombod er vesentleg høgare. Det er all grunn til å rose Datatilsynet òg for denne sterke satsinga på det området, som har gitt resultat. Personvernundersøkinga viste at folk som har vore utsette for personvernkrenkjande tiltak, er meir skeptiske enn andre til korleis personvernet vert vareteke. Tilfelle av såkalla identitetstjuveri understrekar alvoret i det. Debatten som har versert i media dei siste vekene, viser at til og med opplysningar som det er teieplikt for, kan falle på andre dersom tryggleiken eller haldningane til dei som sit med opplysningane, ikkje er gode nok. Saka trur eg har vore ein tankevekkjar for mange og er eit godt døme på at berre det å lagre personopplysningar i seg sjølv kan utgjere ein personverntrussel, særleg med tanke på at det i stadig større grad vert mogleg å identifisere personar i samband med ulike betalingsløysingar. Difor er det viktig å få ein debatt om utfordringane for personvernet, bl.a. om retten til å vere anonym, som fleire av representantane har vore inne på i sine innlegg. Der opplysningar av ulike årsaker bør eller må lagrast, vil det dessutan vere viktig å sjå nærmare på ulike typar tilgangsavgrensingar eller logging av kven som har vore inne og sett på opplysningane. Denne og fleire andre viktige utfordringar for personvernet er omtalte i St.meld. nr. 17, Eit informasjonssamfunn for alle, som også saksordføraren viste til. Som kjent er eg i ferd med å opprette ein kommisjon, bl.a. med bakgrunn i eit forslag frå Venstre her i Stortinget i fjor. Eit av mine ynske for kommisjonen er at den skal medverke til å auke merksemda rundt utfordringane knytte til personvernet, og at den skal gjere ei heilskapleg vurdering av personvernutfordringane, særleg på bakgrunn av den teknologiske utviklinga. Arbeidet til kommisjonen skal gi oss eit godt grunnlag for å vurdere konkrete forslag til korleis vi skal ta vare på personvernet, anten det gjeld å ta i bruk ny teknologi eller korleis dagens verkemiddel kan brukast endå meir effektivt. Så til slutt berre to ord om forslaget frå Venstre, som er lagt fram i salen i dag. Det er ikkje tvil om at datalagringsdirektivet gir oss utfordringar. Intensjonen med forslaget er det veldig viktig at vi har med oss i vurderinga av direktivet. Regjeringa er i gang med det arbeidet no. Eg vil berre seie at vi tek desse signala og denne haldninga til direktivet – som ein kan vere einig eller ueinig i – med oss i det arbeidet som Regjeringa no held på med sluttføringa av, og så får vi kome tilbake til Stortinget på eigna måte og melde tilbake om det.