Kjell Ingolf Ropstad (Kristelig Folkeparti), 2010-10-11:
Lat meg først få lov til å takke representanten Skovholt Gitmark for å ta opp eit så viktig tema og òg statsråden for hans svar, som på mange måtar viser ei haldning som dekkjer mykje av Kristeleg Folkeparti sitt syn. Eg veit at det er eit viktig tema å debattere, og debatten er høgst nødvendig. Noreg er god på bistand, og me gir mykje. Då er det kjempeviktig heile tida å diskutere korleis den bistanden kan bli brukt på ein best mogleg måte. Slik sett er eg heilt einig i at det er resultata som tel, som både interpellanten og statsråden har vore inne på. Men når det er resultata som tel, betyr det at det må vere så effektivt som mogleg. Men eg meiner òg at samtidig betyr det at me må gi mest mogleg, for slik blir det òg eit best resultat. Eg er utolmodig for å få til eit endå betre resultat, og derfor ønskjer eg ikkje å slå meg til ro med 1 pst. Eg meiner òg at talet på kroner som blir gitt, er viktig, fordi eg trur at me er gode på bistand, og at det gir resultat. Derfor ønskjer eg endå betre resultat. Noreg har gjennom fleire tiår stått for ein internasjonal solidaritet og ein fattigdomsorientert bistand. Me har òg konsekvent støtta FN som eit globalt samarbeidsforum og som reiskap til å sikre fred, menneskerettar og utvikling. Me ønskjer å vidareføre denne viljen til internasjonal solidaritet og bruk av FN-systemet. Samtidig må FN-organisasjonane, på same måten som andre, bli vurderte ut frå kor effektive dei er som bistandskanalar. Ressursoverføringane via FN til bistand gir oss eit soleklart ansvar for å følgje opp bistanden med kritisk evaluering, konstruktiv påverknad og effektiv prioritering: evaluering fordi det er viktig å vite korleis me oppnår best mogleg verknad, påverknad fordi me vil bruke vår innflytelse som givarar til å forbetre FN-organa – ikkje berre til å kutte eller auke løyvingane – prioritering fordi det vil dreie norske løyvingar til effektive kanalar for bistand som kan lyfte folk ut av fattigdommen. Noreg har lenge prøvd å påverke FN-organas måte å jobbe på. Som givarar får me innflytelse i styre og råd. Nokre gonger har me òg avgrensa tilskotta til lite effektive organ og auka overføringane til andre som fungerer betre. I debatten nemnde interpellanten eit eksempel med FAO. Då Kristeleg Folkeparti hadde utviklingsstatsråden, brukte me òg makta til å avgrense støtta og bremse ho, fordi me såg at ho var lite effektiv. Me prioriterte heller andre FN-organ som var meir effektive og innovative. Me har mange bistandskanalar å spele på. Derfor er ikkje ei kritisk samanlikning av effektiviteten hos dei ulike bistandsorgana noko argument for å kutte i bistandsramma. Men eg ser ein viss risiko for at nokon vil bruke ei sånn samanlikning av effektivitet som reiskap til eit anna mål, nemleg å redusere Noregs totale bistandsinnsats. Dersom det er formålet, er eg ueinig. Me ønskjer å forbetre opplegget for systematisk gjennomgang av FN-organisasjonane for å måle kor gode dei er som bistandskanalar. Men då er det viktig å hugse på to ting. For det første: Forskjellige FN-organ har heilt ulike oppgåver, og me må finne målemetodar som tek omsyn til det. Lat meg ta helsesektoren som eksempel. Verdas helseorganisasjon, WHO, fungerer som fagleg avklaringssentral og har ein viktig normgivande funksjon for helsearbeid. FNs barnefond, UNICEF, utfører eit stort arbeid som rådgivarar for nasjonale styresmakter og i felten. Derimot har ein offentleg-privat allianse som omfattar langt fleire enn berre FN-organ, GAVI, det siste tiåret fornya finansieringsmekanismane for helsebistand og ikkje minst styrkt pengetilgangen til vaksinedekning og utviking av nye vaksinar som fattige land har behov for. FNs utviklingsprogram, UNDP, har igjen andre roller å spele, m.a. når det gjeld samordning mellom bistandsaktørar, utgreiing og konsulentoppgåver for utviklingsland og for leiinga i FN. For det andre: Givarlanda må – i størst mogleg grad – samordne evalueringsverksemda slik at ho blir gjennomført oversiktleg, effektivt og blir mogleg å halde seg til for FN-organa. Ei lang rekkje eigne gjennomgangar frå givarland og sprikande krav til endring vil berre bety meir byråkrati og mindre effektivitet. Eit FN på landnivå er derfor eit viktig mål, og her er det stort rom for forbetring. Administrasjonskostnadene blir store om mange organisasjonar med små budsjett har eigne administrasjonar i mange land. Det er sagt at FN ikkje kan bli eit betre organ enn det medlemsstatane i praksis gjer det til. Reformkrav må derfor rettast både til administrasjonen i FN-organisasjonane og til givar- og mottakarlanda. Berre saman kan me lukkast i FN-reformer for auka effektivitet.