Torill Selsvold Nyborg (Kristelig Folkeparti), 2020-06-08:
Det framlagde forslaget er todelt. For det første gjeld det kor viktig det er med seriøsitet i arbeidslivet generelt og i samband med offentlege anskaffingar spesielt. Det er enkelt å vera samd i sjølve målet om eit seriøst arbeidsliv. Regjeringa la i 2015 fram ein eigen strategiplan mot arbeidslivskriminalitet, nettopp for å kjempa mot slik uønskt verksemd. I tillegg skal regelverket om offentlege anskaffingar no reviderast saman med partane i arbeidslivet. Også forskrift om lønns- og arbeidsvilkår i offentlige kontrakter stiller krav om at sentrale arbeidsvilkår er oppfylte. I Meld. St. 22 for 2018–2019 vart kampen mot arbeidslivskriminalitet trappa opp med mange konkrete tiltak. Summen av igangsette eller planlagde tiltak er med på å nedkjempa den useriøse delen av arbeidslivet. Verksemder som deltek i offentlege anbodsrundar, må tilfredsstilla krava til anskaffingsregelverket, noko som vil gjera det vanskelegare for useriøse å vinna anbod. Å stilla krav til meisterbrev eller liknande for ei rekkje bransjar vil ikkje sikra at dei useriøse verksemdene forsvinn. Eit utval har bl.a. vurdert om kompetansekrav bidreg til å nå målet, og det er avdekt ulike utfordringar med å stilla slike kompetansekrav. Det er bl.a. vanskeleg å oppnå ein riktig balanse mellom formal- og realkompetanse og samstundes sikra at kravet er i pakt med dei forpliktingane Noreg har etter EØS-avtalen. Forslaget om eit generelt krav om formell fagkompetanse vil for mange bransjar ikkje vera tenleg. Det kan verta fordyrande og ikkje alltid mogleg å oppfylla. Kristeleg Folkeparti meiner difor at det er andre tiltak som er meir treffande i kampen mot useriøse verksemder og sosial dumping. Kristeleg Folkeparti meiner at kampen mot arbeidslivskriminalitet er godt vareteken av det eksisterande regelverket og ei rekkje tiltak, som smarte innkjøp, jf. Meld. St. 22 for 2018–2019, der trykket vert halde oppe knytt til konkrete tiltak som er retta inn mot nettopp kampen mot arbeidslivskriminalitet. Eit godt regelverk, oppfølging og kontroll vil også framover vera nødvendig i kampen mot arbeidslivskriminaliteten, og på den måten vil ein styrkja den seriøse delen av marknaden. Kristeleg Folkeparti trur ikkje at forslaget, slik det kjem fram i forslag til vedtak I, vil bidra til å oppnå eit felles mål. Vi vil difor stemma mot dette forslaget. Når det gjeld forslag som går på kommunane si moglegheit til å tildela lærlingplassar til opplæringsbedrifter, er dette spørsmålet spesielt aktuelt som følgje av koronasituasjonen. Regjeringa arbeider langs fleire spor for å avhjelpa at lærlingar fell ut som følgje av permitteringar. Blant anna har regjeringa sørgt for ein mellombels dispensasjon frå nokre krav knytte til gjennomføring av fagprøva. I tillegg har regjeringa lagt fram forslag om å leggja til rette for enklare tilgang til påbygging til generell studiekompetanse for yrkesfagelevar og lærlingar. Vidare er økonomiske tiltak knytte til covid-19-pandemien, men også eit meir generelt kompetanseløft i revidert nasjonalbudsjett, viktige tiltak som bidreg til å avhjelpa den situasjonen som mange lærlingar og fagarbeidarar står i. Forslaget om å stilla krav om lærlingar i verksemder på generelt grunnlag vil ikkje i seg sjølv sikra oss mot kriminalitet elle useriøsitet i arbeidslivet. Skal kommunane påleggjast å fordela lærlingar til opplæringsbedrifter, vil dette krevja eit lovpålegg. Kristeleg Folkeparti har saman med Høgre, Framstegspartiet og Venstre gjennomført eit betydeleg løft for yrkesfaglege utdanningar sidan 2013. Vidare har Utdanningsdirektoratet sett i gang ei evaluering av lærlingkravet i offentlege kontraktar. Regjeringa har sidan 2013 styrkt yrkesfaga med 700 mill. kr. Den betydelege satsinga på yrkesfaga og rekruttering til handverksyrka er eit viktig tiltak for å styrkja fagkompetansen i utførande ledd. Kristeleg Folkeparti meiner at ei god tilrettelegging for utdanning og vidareutdanning av faglærte er særs viktig, til liks med kommunal tildeling av plassar i opplæringsbedrifter. Forslaget om å innføra Oslo-modellen for alle statlege verksemder som utlyser anbod, vil ikkje sikra seriøsiteten. Kristeleg Folkeparti meiner det er andre tiltak som treffer betre for å nå dei felles måla om eit ryddig og seriøst arbeidsliv, og vi vil difor heller ikkje gje vår støtte til forslag til vedtak II.