Heidi Grande Røys (Sosialistisk Venstreparti), 2001-12-04:
Vi i SV var godt fornøgde i fjor då vi endeleg fekk fleirtal i denne salen for å innføre skatt på aksjeutbytte på mottakarens hand. Omsider fekk vi gjennomslag for tankegangen om at den største uretten i skattereforma for 1992 var den store forskjellen i skatt på arbeid og skatt på kapital, og at den viktigaste grunnen til at forskjellane i Noreg har auka på heile 1990-talet, er at kapitalinntektene er skeivt fordelte, og at dei i tillegg har hatt ei svært gunstig skattlegging. Dessverre foreslår Samarbeidsregjeringa i dette budsjettet å oppheve denne ordninga. Vi i SV synest det er alvorleg. Det stiller Noreg i ein heilt spesiell situasjon internasjonalt, sidan alle land som vi kan samanlikne oss med, med unntak av eitt eller to land i heile OECD-området, har denne skatten, som faktisk er rimeleg å ha. At skattefritt utbytte er den enkeltårsaka som har gjort at forskjellane aukar her i landet, vart grundig dokumentert av den førre regjeringa som Kristeleg Folkeparti var medlem i, gjennom utjamningsmeldinga. At Kristeleg Folkeparti no er med på å fjerne det mest presise verkemiddelet for å skattleggje dei som har mest rygg til å bere det, synest vi er veldig leit. Fordelingsprofilen ved å oppheve aksjeutbytte er nemleg svært dårleg. Det er altså sånn at dei som er rikast av oss, har stor glede av det. Finansdepartementet har sjølv rekna ut at dersom ein fordeler skattereduksjonen sjablongmessig etter utbytte, vil dei 84 nordmennene som tok ut utbytte i 1999, få ein gjennomsnittleg skattelette på 1,7 mill. kr. Dette står i grell kontrast til det ein gjer for dei fattige. SV foreslår, som kjent, at aksjeskatten skal førast vidare og skjerpast, men det er sjølvsagt ikkje nok for å få til ein god fordelingsprofil. Skal ein drive omfordeling, må ein syte for gode og treffsikre tiltak for dei som har minst. Skatteprofilen i SVs forslag er slik at dei med inntekt under 300 000 kr får skattelette med vårt opplegg. Vi fører vidare linja med å knyte grensene for toppskatt til folketrygdas grunnbeløp, G. Dette betyr auka innslagspunkt for trinn 1 med ca. 20 000 kr, mens innslagspunktet for trinn 2 vert redusert. Meirprovenyet dette gir oss, saman med delar av den auka kapitalskatten, nyttar vi til å auke botnfrådraget. Vi aukar grensa for minstefrådraget til 49 500 kr, og set grensa for frådrag til 23 pst., slik at særleg dei med dei lågaste inntektene vil tene på det. Lønsfrådraget aukar vi frå dagens 31 800 kr til 36 100 kr. Dette vil vere særleg gunstig for arbeidstakarar med låg løn. For å få ei meir rettferdig fordeling av skattebyrda mellom arbeidsinnsats og kapitalinnsats går vi i SV òg inn for å auke den alminnelege skattesatsen frå 28 til 29 pst. Dette vil føre til at verdien av rentefrådraget aukar. Delar av dette meirprovenyet brukar vi til å fjerne delar av dokumentavgifta og til å lage ei ordning med differensiert årsavgift på bil. Vi aukar òg botnfrådraget i formuesskatten til 200 000 kr. Vi har bak oss ein valkamp i haust som hadde stor merksemd på skattelette, og nærast ein konkurranse i sporten var: Kor mykje vil ein heve toppskatten? Men det vi skal vere klar over, er at toppskatten i stor grad er en mannfolkskatt. 97 pst. av oss damer tente i 1999 under dei 300 000 kr, altså godt under den grensa som no får fleirtal som toppskattgrense. Då er det min audmjuke påstand at hadde fleire kvinner vore med i debatten om skattelette, så hadde ein nok fokusert meir på dei låge inntektene framfor dette med toppskatt. Det er nemleg f.eks. ved å auke botnfrådraget ein vil gi incentiv for dei med låge inntekter til å jobbe meir. Undersøkingar viser at endringar i skatt og inntekt gjennom å redusere eller fjerne toppskatt har lite å seie for dei som allereie er i fullt arbeid. Det er dei som i utgangspunktet tener minst, og det er altså i stor grad kvinner, som ein kan stimulere til å jobbe meir via skattelette. Her ligg det eit betydeleg potensial for å auke arbeidstilbodet, og her legg SV inn sin innsats. SV går òg imot Regjeringas forslag om lette i skattlegginga av opsjonar i arbeidsforhold. Liberaliseringa har klare og uheldige sider: Det vert gjeninnført ein skattekreditt som fyrst og fremst kjem bedriftsleiarane og dei høgtlønte til gode. Ved fleire høve har folks misnøye med dei auka leiarlønene kome til uttrykk. Erfaringar m.a. frå USA viser at opsjonsordningar betyr mykje for lønsutviklinga til leiarane, og den forsterkar forskjellen mellom leiarar og vanlege arbeidarar. Dette forslaget frå Regjeringa vil føre til skattelette for dei som løyser inn eller sel opsjonar, og ei lågare skattlegging av opsjonar vil oppmuntre til auka bruk av slike ordningar. Dermed vil forskjellane i Noreg verte forsterka. SV reagerer òg negativt på at regjeringa Bondevik halverer fagforeiningsfrådraget samanlikna med forslaget frå regjeringa Stoltenberg. Dette meiner vi viser ei klart negativ haldning til fagforeiningane, og vi synest det er merkeleg at ein ikkje har funne rom til dette innanfor ei ramme der ein skryter av å ha funne rom for ytterlegare 3,4 milliardar kr i skattelette. Når det gjeld næringsretta forsking, har SV valt å vidareføre den såkalla FUNN-ordninga, og vi aukar denne med 400 mill. kr i vårt alternative budsjett framfor å gå på oppretting av ei skatteincentivordning, som Regjeringa foreslår. FUNN-ordninga har berre eksistert eit halvt års tid, men er svært vellukka. Den er føreseieleg, den er ubyråkratisk, lite ressurskrevjande og rask. Noreg ligg på botnen når ein ser på innovasjonssatsing, samanlikna med andre OECD-land. Nettopp på denne bakgrunnen vart FUNN-ordninga oppretta, leia av Forskningsrådet og SND. På rekordtid har 400 bedrifter inngått to-, tre- og fireårskontraktar med eksterne forskingsmiljø. I verste fall må mange av desse bedriftene no avbryte sine forskings- og utviklingsprosjekt. Dette er ikkje berre uheldig, men det er også veldig lite langsiktig. Ei tilskotsordning fungerer langt betre enn skatteincentiv, fordi mange av desse bedriftene ikkje har den nødvendige likviditeten til å gå inn i langsiktige forskingsprosjekt. Små og mellomstore bedrifter vert i stor grad styrte ut frå tilgjengeleg likviditet. Den foreslåtte skatteincentivordninga gir berre resultatmessig effekt, men har ingen likviditetsmessige tilskot til å dekkje inn prosjektkostnader. Det går òg relativt lang tid frå ein puttar pengar inn i FoU til det gir ein positiv kontantstraum tilbake. Eit kontanttilskot vil difor kunne vere avgjerande for om ein i det heile kan setje i gang med forskingsverksemd. Svært mange av spørsmåla til finanskomiteen denne hausten har tatt opp akkurat denne problemstillinga. Mange små og mellomstore bedrifter kan ikkje nytte seg av ordningar med skatteincentiv, fordi dei ikkje har den likviditeten som er nødvendig for å møte den negative kontantstraumen som ei FUNN-ordning vil føre med seg. Mange av bedriftene viser til at dei før FUNN-ordninga ikkje hadde vore i stand til å kjøpe forskingstenester frå instituttsektoren, fordi det tradisjonelle verkemiddelapparatet gjennom Forskingsrådet ikkje fanga opp ein del av desse prosjekt- og utviklingsforslaga. Gjennom FUNN-ordninga har ein altså lukkast i å auke forskingsinnsatsen i næringslivet, og ein har nådd fram til dei bedriftene som normalt ikkje ville kome inn under dei ordinære programma. Elles vil eg òg berre kommentere ytterlegare dette med føreseielege rammevilkår. Dei siste åra har det i statsbudsjetta vore ganske store endringar i avskrivingssatsane. Dette gir i liten grad ein føreseieleg situasjon. Det er viktig å operere med ei avskrivingstid som reflekterer den faktiske verdiforringinga. SV bad difor i finansinnstillinga Regjeringa om å leggje fram eit forslag til ein gjennomgang av avskrivingssatsane med dette som mål. Men dessverre fekk ikkje det fleirtal. Til slutt berre ein kommentar til det som ser ut til å vere den nye regjeringa sin politiske handlingsregel: at det offentlege sin andel av ressursane i samfunnet ikkje skal auke. Dette meiner vi er å la dogmatikken ta fullstendig overhand. For SV er utgangspunktet at vi må vurdere kva oppgåver fellesskapet har ansvar for å løyse, for deretter å organisere oppgåvene på ein best mogleg måte. Det norske skattesystemet er omfordelande, dei som tener mest, skal betale den største andelen i skatt. Dette er ein sentral del av den norske velferdsstatens grunnlag, og det er dette SV ynskjer å føre vidare og forsterke i vårt økonomiske opplegg for neste år. Eg tar opp SV sine forslag i innstillinga.