Sigrun Eng (Arbeiderpartiet), 2001-02-15:
Når vi i dag debatterer Nasjonal transportplan vil eg som Arbeidarpartiet sin talsperson på kystforvaltning og hamnesaker vie mesteparten av mitt innlegg nettopp til dette. Rammene som låg i planen for 2002-2011 var ein årleg auke på 51 mill. kr. Etter at Arbeidarpartiet i komiteen foreslo å plusse på rammene, får Kystverket 20 nye millioner kroner. Til saman er det altså ein bruk av statlege midlar i planperioden på 5 560 mill. kr pluss brukarfinansiering. Representanten Bastesen gav i sitt innlegg uttrykk for at det nesten ikkje var satsa nokon ting på hamner, farleier og tryggleik til sjøs. Derfor må eg få lov å opplyse både representanten Bastesen og andre som ikkje har fått det med seg: Det som nå ligg inne på området kystforvaltning i planperioden, er like mykje som det som er brukt frå hamneutbygginga starta tidleg på 1900-talet og fram til i dag. Dette tilseier at tryggleiken og framkomelegheita langs norskekysten får eit formidabelt lyft frå årets rammer. Eg vil òg minne om at i årets budsjett er planramma for denne fireårsperioden fylt opp. Men det manglar ikkje på oppgåver som må finne si løysing. Vi har alle fått oss nokre støkkar ved grunnstøytingar, dårleg merking og manglande vedlikehald, og i kjølvatnet av det tikkande miljøbomber. Derfor må det gjerast fleire grep. Det er tydeleg at fleire sektorar bør sjåast under eitt. Eg vil koma tilbake til dette i samband med ein annan debatt – om omorganisering av Kystverket – på eit seinare tidspunkt. I Nasjonal transportplan har komiteen slutta seg til Arbeidarpartiet sine merknader om elektroniske kart. Kartverket er delvis antikvarisk og mangelfullt både til lands og til sjøs. Ved at fleire komitear som dette vedkjem, no tenkjer i nye og utradisjonelle baner og tilfører kroner i ein felles pott, vil vi innan år 2006 ha elektroniske kart for heile landet til alle formål. Og i transportplanen skal ein tenkja heilskapsløysingar. Berre for transportsektoren ville dette kunne gi ein effektiviseringsgevinst på nærare 1 milliard kr. Framkomelegheit, tryggleik og miljø er det overordna målet med denne planen. Å oppnå dette er ikkje uoverkomeleg. Miljøverndepartementet har det overordna ansvaret for Kartverket. Men det foregår òg eit arbeid i Forsvarsdepartementet og i Fiskeridepartementet om ansvarsfordelinga av sjøtransportar. Og kan ein på litt sikt få «låne» Forsvaret sine faste radarstasjonar for å kunne korrigere kursen i fredstid, ville tryggleiken blitt monaleg auka. Da ville ein blitt skåna frå mange skipshavari og miljøtrugsmål, som oljeforureining t.d. Det Norske Veritas har gitt oss opplysningar om at betre kart og satellittovervaking med GPS, som vi brukar- allereie i dag, ville redusere ulykkene til sjøs med om lag 40 pst. Her er det potensielle innsparingar for mange, både i tid og i kostnader, større «treffsikkerheit» for dei som driv med sjukebiltransport, og ikkje minst moglegheiter for langtransportnæringa til kostnadskutt langt utover det som Finansdepartementet drøymer om å gi. Høgre og Framstegspartiet har ein fellesmerknad om losgebyr og kostnadsutviklinga der. Ein bør derfor ha med seg at dette delvis er brukarfinansiert. Stortinget har bestemt at det skal vere på 30 pst. Når så innsatsen for å gjere nødvendige investeringar blir auka, vil det føre til at òg brukarbetalinga aukar, elles må prosentsatsen setjast ned. Det har så langt ikkje skjedd. Likevel finn eg grunn til å nemne at det er eit forbetringspotensial. Losstasjonar, losbordingsstader, bruk av trafikksentralar – alt dette vil bli sett på i samanheng ved evalueringa av losmeldinga. Det same gjeld ei framtidig lokalisering av ein sentral losformidlingsstasjon. Arbeidarpartiet er meir enn villig til å sjå på dette, men vi vil gjerne følgje den formelt riktige vegen. Regjeringa har signalisert at slikt arbeid er på gang. Det same gjeld for lokaliseringa av fleire nasjonale hamner. Vi i Arbeidarpartiet meiner at det tidspunktet ikkje er nå, når vi ventar på revisjon av hamne- og farvatnlova. Det er der det høyrer heime, og ikkje – slik nokre parti signaliserer nå i starten – i ein valkamp. Kva gode følgjer med ein slik status så langt? Ikkje nokon. Vi må i den vidare jobben med transportplanen få lagt betre føringar slik at sjøvertse og landvertse løysingar blir enda betre. Da først vil det få status å vere nasjonal hamn – i staden for berre å få ein oblat til pryd. Når det gjeld dei regionale hamnene, er det fylket som står for desse, med godkjenning av Fiskeridepartementet. Det er viktig at òg desse blir rullerte, som på vegsektoren, og at ein tek omsyn til landingsstader for fisk, som skal bli satsinga og levebrødet vårt i framtida. Dette er dagen for å sende helsingar heim. Da er det svært viktig å få signalisert til Stortinget at 100 mill. kr til prosjektering av Ringeriksbanen er det aller største for meg. Sjølv om det ligg litt fram i tid, har trua på at stortingsvedtaket frå 1992 står ved lag, fått ny grobotn. Bergensbanen blei bygd tidleg på 1900-talet og hadde den nette kostnad av eit heilt nasjonalbudsjett. Nå er sytinga at det kostar for mykje å gjere desse forbetringane og forkortingane slik at folk skal klare seg sjølve. Vi snakkar nå om mindre enn 1 pst. av det same budsjettet. Berre presset i Akershus, som buområde til Oslo, burde tilseie at det finst politisk vilje til dette samfunnsnyttige tiltaket. Ringerike som kommune står framfor store utfordringar i samband med tapet av alle Forsvarets arbeidsplassar. Det skulle vore andre stader i Noreg, da hadde det nok kome «pakker». Her kan det kanskje tenkjast utradisjonelt: pengar frå fleire departement inn i same pott. Men at jernbanen mellom Asker og Skøyen blir forsert, er òg ei viktig brikke som må på plass før ein vel andre jernbaneutbyggingar. Reiselivsregionen Hallingdal, den største i landet, vil òg nyte godt av denne forkortinga, som saman med krengjetoga vil gi ei redusert reisetid på ein og ein halv time. Når reisetida frå Gardermoen har gitt ein disfavør i høve til konkurrerande marknad, er det nødvendig å setje inn nokre tiltak. Eg har da ikkje nemnt miljøgevinsten. Drammenspakka og ei raskare ferdigstilling av den enn planen opphavleg la til grunn, er svært godt motteken. Byen har gjennom år sett ut som ein anleggsplass, og slik vil det bli i åtte år til. Men ein får smørje seg med tolmod og tenkje på det gamle ordtaket om at ein ventar aldri til fånyttes dersom ein ventar på noko godt. Allereie i dag er trafikken stor på ei svært ulykkesutsett vegstrekning mellom Sandvika og Hønefoss. Steinfyllingane i Steinsfjorden er eit anna prosjekt. Med dei auka rammene på stamvegbudsjettet må det finnast ei løysing i første del av planperioden. Det er ei tikkande miljøbombe – med gamle samferdselssynder som årsak. Òg stegvise parsellutbetringar på E16 mellom Sandvika og Sollihøgda i Hole kommune er med i planen. Her er det parallellar til både Rv 23 og Rv 319. Dei største utfordringane er dei mjuke trafikantane og dei store årsdøgntrafikktala. Det har vore knytt store forventningar til denne transportplanen. Vi har høyrt på mange, vi har reist mykje, og vi har spurt enda meir. Svardokumentet som kommunen har gitt, ligg til votering i salen i dag. Vi som har hatt denne planen til behandling, veit at kommunikasjon er viktig for folk, overalt i vårt langstrakte land.