Hallgeir H. Langeland (Sosialistisk Venstreparti), 2008-12-11:
Me har ei finanskrise, men me har òg ei klimakrise. Det betyr at me må ha fleire tankar i hovudet samtidig, og det er ikkje alltid så enkelt for enkelte. Men i alle fall er det slik at når me skal gjera noko i forhold til finanskrisa, må me tenkja grønt, me må i tillegg tenkja på kva som er bra for klimaet – som mange politikarar meiner er den største utfordringa me står overfor. Då synest eg det er veldig rart at opposisjonen her går samla inn for fleire private løysingar, altså har ein ideologisk profil på dette som er meir av det som ikkje har verka, nemleg meir marknad, meir marknad, meir marknad, når ein faktisk ser at det ein treng no, er meir styring, meir regulering – og ikkje meir oppsplitting, anbod og privatisering. Eg synest det er ein tankekross. Eg er veldig glad for at det i Stortinget er eit breitt fleirtal bak eit klimaforlik. Det skaper tryggleik for at det ein vel framover, er det som ein må gjera i forhold til klimagassutsleppa. Dette klimaforliket må sørgja for at me får kutta to tredjedelar i Noreg. Det er ei kjempeutfordring. No i desse krisetider er det fornuftig å ha det i bakhovudet, at me må redusera klimagassutsleppa. Det gjer me m.a. ved å oppfylla klimaforliket i forhold til påskjønningsordninga, der altså Høgre og SV går saman med dei andre. Påskjønningsordninga er eit viktig tiltak for å få fleire til å ta bussen. Men eg trur at det må sterkare lut til framover for å få ned forureinande trafikk. I tillegg til gulrøter, må det meir pisk til. Eg tenkjer ikkje minst på byområde med stor trafikk, som må ha rushtidsavgift for å få ned biltrafikken. Det bringar meg over til det som er hovudprofilen for SV sin del. Då kan eg eigentleg berre halda meg i Rogaland fylke. Der viser Regjeringa korleis politikken skal gjennomførast. I distriktet, i Ryfylke, satsar ein på rassikringsprosjekt og vegvedlikehald. Det er essensielt for distrikta. Men i byområda må ein satsa på ein annan måte. Der må ein ikkje byggja for mykje vegar, der må ein byggja meir jernbane. Det gjer ein. Me har fått dobbeltspor mellom Sandnes og Stavanger, og ein tilrettelegg i byområde for å satsa på å få meir gods over på bane, og òg på Risavika hamn for å få meir transport på sjøen. Denne tenkinga – å tenkja ulikt om by og land – er sentral. Ein satsar òg meir på gang- og sykkelvegar, som er viktig, også for helsa. Den store rosina i pølsa for meg i dette budsjettet, er at Regjeringa løyver 6 mill. kr til bybaneprosjektet på Nord-Jæren. SV foreslo bybane på Nord-Jæren i 1993. Alle lo av dette i 1993. I dag står ein samla politisk i fylket og er einige om at bybane er lurt. Regjeringa stiller altså opp og stimulerer fylket til å jobba meir aktivt for å starta bygginga, slik me har gjort i Bergen. Jernbane er viktig. Eg er heilt einig med Rudihagen, som seier at me må få fleire planar og meir planleggingskapasitet – ikkje minst no når me skal inn i ei ny tid, knytt opp mot jernbanesatsinga, og, som stortingsfleirtalet er inne på, knytt opp mot høgfartstogløysingar. I ein merknad seier fleirtalet at ein ønskjer å planleggja nye trasear, t.d. Oslo–Ski eller Eidsvoll–Hamar, for 250 km/t pluss. Då treng me planleggingskapasitet for å få gjort dette raskt. Me skal sjølvsagt i samband med NTP koma tilbake til kor presist dette er, men eg ønskjer frå SV si side å vera veldig presis på dette – ikkje minst etter å ha kjørt med lyntog rundt omkring i verda. Når eg kjører i 300 km/t med Shinkansen i Japan, veit eg at om eg ikkje hadde sete der, kunne eg ha sete i ein privatbil og hamna i trafikkulykker og litt av kvart. Shinkansen har kjørt i over 40 år – eg heldt på å seia nesten like lengje som eg har levd, men eg er jo 53, så det stemmer ikkje heilt – og det har aldri vore uhell. Tenk på kor mange liv me hadde spart om me hadde hatt ei skikkeleg satsing på jernbane i Noreg slik at folk kunne velja tog eller bybane. Då me var i Spania og sjekka banen Madrid–Malaga, var det fantastisk å sjå korleis spanjolane no satsar på lyntog og bruker milliardar av kroner – dei skal bruke tusen milliardar innan 2020 – på denne løysinga. Kvifor gjer dei det? Jo, fordi dei tenkjer to tankar samtidig. Dei tenkjer på å få folk i arbeid, og så tenkjer dei på å redusera klimagassane. Slikt må me bli flinkare til i Noreg òg, no når me har finanskrisa. Motivasjonen for Frankrike, Spania og andre er å få ned flytrafikken. Dei skal redusera behovet for flytrafikk i Spania og Frankrike, og dermed sørgja for at folk vel det miljøvenlege alternativet, ikkje alternativ som krev nye flyplassar, fleire fly og meir forureining. Eg er veldig glad for at denne regjeringa har gripe fatt i vegvedlikehald. Som president i Løvebakken MC-klubb veit eg at dårleg vegvedlikehald er livsfarleg for MC-folk. Om det ligg sand og singel på asfalten, eller om det er hol i asfalten, er det klart at det kan vera dødeleg. Det må vera skikkeleg vedlikehald. Derfor er eg glad for at denne regjeringa fekk vegvedlikehald ut av det dødvatnet som Bondevik II-regjeringa – og Framstegspartiet – var ansvarleg for i sine budsjett. No har me ei heilt anna satsing på dette, og ein stor politisk vilje til å satsa vidare på vegvedlikehald – ikkje minst på å få ei heilt anna satsing på gang- og sykkelvegar enn det den førre regjeringa stod for. Eg vil åtvara litt mot å gløyma sjåføren når me snakkar om nullvisjonar o.l. Sjåføren må få skikkeleg opplæring, og me må sørgja for at han tek det ansvaret som ein sjåfør skal ta, slik at me ikkje får så mange ulykker på grunn av at sjåførar har vore uforsiktige. Eitt tiltak kan vera å få ungdomen til å kjøra på lukka område, Rudskogen o.l., slik at dei blir sikrare og betre sjåførar. Det er viktig å ta opp dette temaet. Det skjer framleis tragiske ulykker svært ofte på vegane, sjølv om det har vore ein liten nedgang i haust. Det var nettopp fem dødsulykker, for eit par dagar sidan. Dette er noko me alle må stå på for vidare. Det opposisjonen seier, er alltid interessant. Dei har altså styrt dette landet før SV. SV har tre års trening med å sitja i regjering. Dei andre har sete i regjering. Med ein gong dei kjem ut av regjeringskontora, skaffar dei masse pengar. Eg trudde det var når ein sit i regjering, ein skulle gjera det. Det er slik eg prøver å jobba, eg prøver å skaffa meir pengar til jernbane, eg prøver å skaffa meir pengar til vegvedlikehald, og eg prøver å gjera det eg alltid har gjort. Dei partia som no er i opposisjon, kva pinglar dei med når dei legg fram budsjett? Kva gjorde Framstegspartiet då dei vedtok budsjettet med Bondevik? Dei plussa på ein million til vegvedlikehald. Dei gjorde ingenting med dei bommane dei skulle fjerna, dei gjorde ingenting med bensinavgiftene, som dei hetsar. Men når me er i regjering, gjer me faktisk noko. Eg håpar jo aldri dei kjem til regjeringskontora igjen, men mitt råd er dersom dei gjer det ein eller annan gong: å gjera det dei seier i opposisjon når dei er posisjon. Det synest eg er eit veldig godt råd. For ein førstereisgut som SV er det klart at det er krevjande å sitja i regjering, det innrømmer eg, men me får veldig mange gode resultat. I dag held me dei planane som eit fleirtal vedtok i 2004, og som Høgre, Venstre og Kristeleg Folkeparti åtvara veldig sterkt mot å vedta, for dei var altfor ambisiøse. Me held dei planane, og me står på vidare. No kjem me med nye tiltak knytte opp til finans og klima over nyttår – nye tiltakspakker. Då trur eg ein vil sjå at me har ein endå betre profil enn me har i dag. Me er veldig nøgde med at me er på veg mot eit lavutsleppsamfunn, m.a. ved bruk av Transnova, og at me stimulerer til meir bruk av elbilar. Dette går rette vegen, og eg trur at når tiltakspakkene blir presenterte, vil ein sjå at det ser endå betre ut enn det gjer i dag.