Sveinung Rotevatn (Venstre), 2017-03-14:
Eg er også med på å fremje dette forslaget, og eg kan slutte meg til innlegget frå representanten Serigstad Valen. Eg vil også leggje til eit par merknader som eg meiner Stortinget bør ha med seg i den vidare behandlinga, og som også norske veljarar bør ha med seg når dei skal stemme til hausten, iallfall dei som har lov til å stemme i dag. Den 8. februar opna kommunalminister Jan Tore Sanner opp for ei moglegheit for å ha nok eit prøveprosjekt med stemmerett for 16-åringar, som skal kome etter det prøveprosjektet vi hadde i 2015, som i sin tur kom etter det prøveprosjektet vi hadde i 2011. Dette er med andre ord ikkje ei ny problemstilling. Tvert imot har ei rekkje 16- og 17-åringar hatt moglegheit til å stemme ved dei to siste lokalvala, og då tenkjer eg at det er nyttig å sjå på erfaringane derifrå, når vi no skal diskutere om dette bør vere noko som skal gjelde ved alle val. Erfaringane, slik dei er evaluerte av Institutt for samfunnsforsking, er i all hovudsak – for ikkje å seie berre – positive. Kanskje er det aller viktigaste at valdeltakinga er høg blant dei 16- og 17-åringane som har fått moglegheit til å stemme. Det ligg i 2015 tett på den normale valdeltakinga blant alle aldersgrupper, som då er på 60,2 pst. 16- og 17-åringane stemte i 57 pst. av tilfella. Dersom vi samanliknar det med andre førstegongsveljarar, altså 18- og 19-åringane, låg dei på 44,8 pst. Så dei 16- og 17-åringane som fekk moglegheit til å stemme, låg altså om lag 15 prosentpoeng høgare i valdeltaking enn andre førstegongsveljarar. Korleis grunngjev ein det? Jo, det blir grunngjeve med den såkalla livssykluseffekten, som ein kallar det, altså at dei som er i ein livssituasjon der dei bur der dei har budd lenge, gjerne framleis er på skule og bur med familien sin, i større grad engasjerer seg i og ser nytten av å bli opplyste om viktige spørsmål i valkampen, i motsetning til dei som gjerne er i ein oppbrotsfase, dvs. dei som er to og tre år eldre. Vi ser også av erfaringane at preferansane til dei 16- og 17-åringane som stemmer, er relativt like preferansane til befolkninga elles når det gjeld val av parti. Om det er positivt eller negativt, kan ein sjølvsagt diskutere, men det skulle iallfall tilseie at det ikkje er nokon vesentleg forskjell på korleis ein her tenkjer, om ein er meir moden osv. enn andre veljarar. Ein annan veldig gledeleg effekt er at ein har fått fleire unge folkevalde i dei mange kommunane som har fått lov til å prøve dette. I 2011 kom det hovudsakleg av at personstemmene gjorde at det vart fleire unge folkevalde. I 2015 var erfaringa at nominasjonane, altså listene i dei kommunane, førte til at det vart yngre folkevalde. Dei som er mest underrepresenterte i folkevalde forsamlingar, inkludert denne, er dei yngste og dei eldste veljarane, og det at ein no kan rette opp noko av det ved at fleire unge får delta – iallfall tyder erfaringa på det – er veldig positivt. I tillegg ønskjer kommunane dette sjølve. Vi har hatt ei rekkje folkeavrøystingar no om kommunesamanslåingar. Av dei 215 kommunane som har hatt det, har 167 inkludert 16- og 17-åringane når dei har gjennomført folkeavrøysting. I siste forsøk med lokalval var det godt over 100 kommunar som søkte om å få vere forsøkskommune. Eg trur at det engasjementet som er rundt det å la 16- og 17-åringar få delta i lokalval og folkeavrøystingar, er det også mange som meiner bør gjelde ved stortingsval. Iallfall gjer eg og dei andre forslagsstillarane det. Poenget mitt er at eg meiner at vi no, etter fleire rundar, veit mykje – ja, eg vil seie at vi veit nok om korleis 16- og 17-åringane opptrer når dei stemmer, at dei kjenner ansvaret sitt og nyttar stemmeretten, og at det tilseier at ein no gjer dette til ei permanent ordning ved alle val. No har både eg og Snorre Serigstad Valen argumentert for kvifor det bør vere slik, men eg meiner også at i spørsmålet om stemmerettsalder er det faktisk dei som vil nekte nokon å stemme, som har plikt til å leggje fram bevis. Utgangspunktet må vere at så mange som mogleg har moglegheit til å stemme, og så får ein heller grunngje spesifikt kvifor ei aldersgruppe f.eks. ikkje er moden nok til at dei kan få det ansvaret. Men eg meiner at erfaringa viser at det i så fall ikkje er eit godt argument. Tvert imot har 16- og 17-åringane i landet vist at dei kjenner ansvaret sitt, og at dei også bør få moglegheit til å vere med og stemme når vi etter kvart skal ha fleire val, inkludert stortingsval.