Sveinung Rotevatn (Venstre), 2021-12-14:
1991 vil verte ståande som eit viktig år i avgiftspolitikken og i klimapolitikken. Grunnen til det er at i 1991 innførte vi CO 2 -avgift i Noreg, som eit av dei aller første landa i verda. Det var ei klok avgjerd, for klimautfordringa er jo først og fremst ein marknadssvikt der store negative konsekvensar for andre i form av utslepp av CO 2 ikkje vert prisa inn i forretningsmodellane. Å korrigere den svikten er heile poenget med å skattleggje utslepp og heile poenget med forureinar-betaler-prinsippet. Det er effektivt, det er rettferdig, og det har fungert bra. På same måten som 1991 er eit merkeår i så måte, trur eg også at 2021 vil verte ståande som eit merkeår. Det er fordi dette er det året der vi har vorte einige om at det verkemiddelet, forureinar-betaler-prinsippet, skal verte styrkt kraftig for å nå klimamåla til Noreg og omstille norsk økonomi. Då den førre regjeringa la fram forslaget om vi skal trappe opp CO 2 -avgiftene kraftig fram mot 2030 – og det er ikkje veldig lenge sidan, det er knapt eit år – møtte det betydeleg motstand frå fleire. Partiet til finansministeren meinte det var heilt uaktuelt og ikkje kom til å skje. Framstegspartiet var imot og er, så vidt eg skjønar på representanten Steffensen, framleis imot. Det var ei rekkje parti – begge regjeringspartia i dag og i tillegg Sosialistisk Venstreparti – som var mot at enkelte bransjar skulle betale CO 2 -avgift, f.eks. avfallsforbrenningsbransjen. Men no når vi står her etter at først ei regjering har sett på dette, og så ei ny har gjort det, og budsjett har kome og gått, er det tilnærma full einigheit om at vi skal nå målet om 2 000 kr i karbonpris innan 2030, at opptrappinga skal skje lineært, med 28 pst. auke neste år, og at vi skal tette stadig fleire hòl i det systemet, slik at det treffer breitt og det ikkje skal vere gratis for nokon å sleppe ut klimagassar. Så eg vil seie at det er grunn til å gle seg over det. På tampen av eit krevjande år på mange måtar, også i klimapolitikken, vil dette verte ståande, og det er viktig. Det skal seiast at det framleis er grunn til å kritisere den profilen som fleirtalspartia til slutt vart einige om, også på det punktet. Blant anna vil vi få mindre utsleppsreduksjonar enn med forslaget frå Solberg-regjeringa fordi ein i vegtrafikken i mindre grad skal la det prinsippet gjelde, og lèt fleire sleppe unna. Men i det store biletet er retninga no rett, og det er bra. Det som likevel er hovudforskjellen mellom det den borgarlege regjeringa ville ha vedteke og føreslått, og det som vert gjort no, er at ein gløymer den andre sida av det grøne skatteskiftet. For det vi i Venstre og Solberg-regjeringa var tydelege på, er at det skal vere eit skatteskifte. Det skal koste meir å sleppe ut CO 2 , men så skal det løne seg meir å skape arbeidsplassar, og ein skal senke skattar og avgifter på andre område. Det følgde vi opp i budsjettforslaget vårt, og det var ein viktig del av klimaplanen. Og det er det prinsippet som finansministeren, regjeringa og det raud-grøne fleirtalet no forlèt, fordi dei aukar skatte- og avgiftstrykket med nærmare 10 mrd. kr. Det er krevjande for mange bedrifter. Det betyr at det ikkje er eit grønt skatteskifte, og det vert vanskeligare å få til omstilling. I ei tid der mange bedrifter har det krevjande, for å seie det forsiktig, er altså julegåva frå det raud-grøne fleirtalet at ein aukar formuesskatten, at ein aukar utbytteskatten, at ein reduserer aksjerabatten – kort sagt at det vert meir krevjande å investere i norske arbeidsplassar for norske eigarar. Det er ikkje bra for det grøne skiftet, men det er heller ikkje bra for den generelle næringsutviklinga i Noreg. Til slutt får eg seie – i lys av den situasjonen vi står i, og den dagen vi har i dag – at no er det mange bedriftseigarar som av heilt andre grunnar er svært bekymra, og det er på grunn av nedstenginga av Noreg som vert gjennomført no. Enkelte næringar vert no for alle praktiske formål stengde ned. Ulike yrkesgrupper får for alle praktiske formål yrkesforbod, og ein er usikker på framtida. Det har kome ein del anslag til svar i dag frå regjeringa, men det er framleis ei rekkje spørsmål som står att, om når ordningane vil verte vedtekne i Stortinget, når dei vil gjelde, og når pengane vil kome ut til dei som treng dei. Dei svara må kome så raskt som mogleg, slik at folk kan gå ei etter måten trygg juletid i møte.