Hallgeir H. Langeland (Sosialistisk Venstreparti), 2008-03-04:
Det kan vere moglegheiter for ideologisk debatt òg i denne saka, viss nokon skulle ønskja det. Saka gjeld eit forslag frå framstegspartirepresentantar om å gjera Jernbaneverket om til eit selskap og samtidig sørgja for at det blir meir jernbaneutbygging i Noreg og betre vedlikehald, etter forslagsstillarane si tekst. Forslaget reiser elles ein del interessante problemstillingar som Regjeringa alt jobbar med, og eg vil koma inn på nokre av dei. Men lat meg først slå fast at under den raud-grøne regjeringa har ein fått ei heilt anna satsing på jernbane enn det ein hadde med den førre regjeringa. Ein har òg sett på kva ein kan gjera med omsyn til eigarstrukturen for å få meir effektivitet ut av dette. Det arbeidet er me no i gang med. Den oppsplittinga som Framstegspartiet og Høgre har stått for - kanskje av ideologiske grunnar - slik at ein no har ei rekkje selskap som driv med jernbane, har òg sine svakheiter. Ein har no NSB, CargoNet, ROM Eiendom, BaneTele, Terminaldrift. Ein har i det heile ei rekkje selskap som skal driva med jernbane. Det gjer at det av og til blir litt mange kokkar og ein del søl. Det er sannsynlegvis ut frå eit prinsipp om at konkurranse fremjar effektivitet. Det ein ser m.a. no i samband med den saka som no har vore i Oslo, er nettopp at det er mange kokkar og ingen som eigentleg vil ta ansvar. Dette driv Regjeringa no og ryddar opp i. Me vurderer no eigarskapsida. Men eg har inga tru på at thatcherismen som Framstegspartiet ønskjer seg, AS-ifisering, er ei god løysing. Men eg er einig i at me må, som Regjeringa no gjer, gå inn og sjå på kva me kan gjera for å få meir ut av jernbanen. Det eine viktige poenget for meg er det me har diskutert i seks timar før i dag, klima. Me må få ein heilt annan «drive» når det gjeld knutepunkttenking. Å få folk til å bu i nærleiken av stasjonen, oppå jernbanen eller ved jernbanen og sørgja for at transportbehovet med andre forureinande kjelder blir mindre, er noko me ikkje er gode nok til i Noreg. Ein kan dra utanlands og sjå. Berlin er eit ekstremt eksempel, der er det 5 000 som jobbar berre på stasjonen. Oslo S har òg enormt mange arbeidsplassar på stasjonen. Det betyr at ein tar vekk ein del av transportbehovet. No byggjer me ut jernbanen til over 2 milliardar kr på Nord-Jæren. Der er det eit stort potensial dersom ROM Eiendom, Jernbanverket, NSB og andre samarbeider om å driva med eigedomsutvikling ved jernbanen, og gjerne over jernbanen. Her er det mykje bra me kan få til, om me klarar å rydda opp i problemstillingar knytte til eigarskap. Ei problemstilling som òg blir teken opp, gjeld finansiering. Som eg sa, har denne regjeringa auka jernbaneløyvingane med 50 pst. Forhåpentleg skal me fortsetja å halda løfta våre og følgja stortingsfleirtalet når det gjeld Nasjonal transportplan og jernbane. Det er interessant, synest eg, når Halleraker frå Høgre og andre ser til andre land, t.d. til Sverige. Der har ein jo andre finansieringsformer. Der har ein Botniabanen, som ein altså bruker mindre pengar på enn me bruker på tilsvarande i Noreg, som ein byggjer raskare, som ein byggjer som eit prosjekt, og som gjer at ein får meir ut av pengane i jernbanesatsinga. Eg trur at me ville vera tente med å sjå nærare på kva ein faktisk gjer i Sverige, og det ein no får til med Botniabanen. Det trur eg Regjeringa er i gang med, i alle fall er me veldig opptekne av det i fleirtalsfraksjonen i transportkomiteen. I tillegg, sidan eg nemnde Sverige, har svenskane det slik at om dei satsar ei krone på veg, satsar dei to kroner på jernbane. Det er jo òg eit kraftig signal i forhold til klima. Dei problemstillingane som er tekne opp av forslagsstillarane, blir no i hovudsak varetekne - det gjeld eigarskap, knutepunkttenking og finansiering. Konklusjonen er ikkje gjeven, men eg er heilt sikker på at det ikkje blir det Framstegspartiet foreslår.