Kjersti Toppe (Senterpartiet), 2014-11-04:
Takk til representanten Bollestad for å fremja ein viktig interpellasjon. I interpellasjonsteksten vert det stilt fleire spørsmål. Det eine er korleis regjeringa vil sikra god rettleiing og oppfølging når nokon ventar eit sjukt barn, og kva regjeringa vil gjera for at kvinner som ber levedyktige barn, ikkje skal få beskjed om at barnets tilstand er uforeinleg med liv. Begge spørsmåla er omfattande, og dei er ikkje enkle å svara kort på, for det har med organiseringa av heile det store helsevesenet vårt å gjera. Bakgrunnen for interpellasjonen er at det i media har kome opp fleire historier der kvinner har stått fram og fortalt at dei har opplevd abortpress. Det er eigentleg ganske utruleg at det faktisk er sånn at ein har opplevd abortpress i Noreg fordi ein ønskjer å bera fram eit barn som har store misdanningar. Eg ser at enkelte legar og sjukehus i media har svart – når dette har kome opp – at det dreier seg om kommunikasjonsutfordringar og ikkje om haldningar. Sjølvsagt handlar det om kommunikasjonsutfordringar, for dette er utfordrande å kommunisera om – det forstår alle – og det må gjerast veldig grundig, repeterte gonger, osv. Men eg trur ikkje svaret er så enkelt. Eg trur at det òg handlar om haldningar i helsevesenet. Kommunikasjon er det kanskje enklare å gjera noko med, men haldningar er det vanskelegare å endra. Derfor er det viktig at vi får ein debatt om dette. Er det slik at vi har vorte eit samfunn der vi er mindre rause mot kvinner som vel å bera fram barn som har misdanningar? Legar skal aldri tilrå abort. Dei skal gi informasjon. Kvinner skal ikkje oppleva press på seg for å ta abort. Det er sjølvbestemt abort i Noreg. Det desse kvinnene tar opp, gir grunn til stor uro, og det er veldig tankevekkjande. Det har kome fram at det er mange gode tiltak på gang i både departement og helsedirektorat, som nye retningslinjer osv. Det er positivt, og eg opplever at det er einigheit her om kva vi ønskjer, og kva vi meiner ikkje er akseptabelt. Det som er viktig for meg, er at desse barna, når dei vert fødde, har rett til ei individuell vurdering av behov for helsetilbod på lik linje med alle andre barn. Vi må slutta å setja barn i ei diagnosegruppe og bestemma behandling etter det. Vi kan gjerne ha faglege retningslinjer, men dei kan aldri erstatta retten til ei individuell vurdering – uansett kva sjukdom ein har. Så til forslaget som vart løfta fram av representanten Bollestad i debatten her, om ein koordinator i kommunen. Når vi snakkar med foreldre, er utfordringa deira òg manglande tilbod i kommunen når ein skal begynna å leva livet der. Ein koordinator er eit positivt forslag, men eg har eit spørsmål, for helse- og omsorgstenestelova vart revidert og har verka frå 2012. I § 7–2 vert retten til koordinator slått fast: «For pasienter og brukere med behov for langvarige og koordinerte tjenester etter loven, skal kommunen tilby koordinator. Koordinatoren skal sørge for nødvendig oppfølging av den enkelte pasient eller bruker, samt sikre samordning av tjenestetilbudet og fremdrift i arbeidet med individuell plan.» Eg trudde at helse- og omsorgstenestelova vi har, gjaldt uavhengig av alder. Er det ikkje slik at desse pasientane i dag eigentleg etter lova har rett på ein koordinator, og at dette ikkje er eit nytt forslag, men er noko vi faktisk berre må sørgja for vert implementert, slik at dei får rettane sine?