Bård Vegar Solhjell (Sosialistisk Venstreparti), 2016-11-15:
Kanskje tok «etter(kald) krigstida» slutt i 2016 – endeleg. Iallfall står vi i ei tid prega av store endringar i den sikkerheitspolitiske situasjonen, og som tydeleggjer kor nødvendig det er at Noreg byggjer opp eit sterkare nasjonalt forsvar som er i stand til å løyse eit breitt sett av oppgåver, òg utan alliert hjelp – sterkare enn vi har hatt, og sterkare enn SV kanskje har sett det i fortida. (kald) Lat meg kort seie litt om grunnlaget. Russland har dei siste åra ført ein meir aggressiv politikk samtidig som dei har rusta opp sitt eige forsvar. Områda nord for Noreg har store petroleums- og mineralressursar og er strategisk viktige. Nye seglingsleier kan verte kommersielt interessante. Vi kontrollerer havområde som er mange gonger større enn vårt eige landområde, og i det bildet er det viktig å føre ein langsiktig og føreseieleg sikkerheitspolitikk – ikkje langsiktig som fire eller ti år fram, men langsiktig som generasjonar framover. Det inneber at Noreg har ei forsvarsevne som er rusta også for nye endringar i den allianse- og sikkerheitspolitiske situasjonen. Norsk sikkerheit har vore og er avhengig av NATO, men det ville vere uklokt å basere vår sikkerheit utelukkande på det i framtida. Difor synest ikkje vi at langtidsplanen for Forsvaret, slik fleirtalet vedtek han i dag, svarar godt nok på det, særleg langs fire aksar. Storleiken på kampflyinvesteringa stel dei store pengane, og det vert for lite igjen til investeringar i andre område, som hær, sjøforsvar og nærvære i Nord-Noreg. Det er etter vårt syn ikkje ei klar nok prioritering av nordområda, verken når det gjeld nærvære eller operativ evne. Det er, som fleire talarar har vore innom, ikkje ei god nok prioritering av landmakta – og særleg Hæren – no. Det er heller ikkje ei klar nok sikring av eit sjølvstende i heile si breidd i framtida. Det er i lys av det ein må sjå mange av SVs enkeltstandpunkt i dei forskjellige sakene som er oppe. Eg skal no berre nemne to av dei kort. I ei av sakene er vi glade for ei positiv endring, nemleg at Kystjegerkommandoen består. Til det vil vi òg seie at vi er opne for å diskutere nye organisatoriske løysingar i framtida som ser den i samanheng med spesialstyrkane. Det kan vere interessant. Den andre saka er vi kritiske til, nemleg at basen på Andøya vert lagd ned. Etter mitt beste skjønn er det ein godt eigna base, der innsparingsgrunnlaget som er lagt fram, er høgst uklart og ligg langt fram i tid. Likevel skal eg bruke dei siste minutta på dei store, tunge vegvala, som får for lite merksemd, og som bind på ein heilt annan måte. SV støttar at Noreg skal ha kampfly, og vi støttar kampflykjøpet, men vi trur det ville vore klokare å nedskalere det no for å få rom til andre ting. Då vi behandla det i forkant av bestillinga, konkluderte rapportar og berekningar frå Luftforsvaret med at vi ikkje burde underskride 27 til 42 kampfly for å kunne kalle det det minste kompetanseberande våpen. Viss vi ser til våre allierte, er det fleire som kuttar i bestillingane. Alle NATO-land som er med i F-35, utanom Tyrkia, har vedteke eller vurderer å redusere talet på kampfly som dei skal kjøpe inn. Difor er det både økonomisk, ansvarleg og forsvarspolitisk klokt. Så er det sant at om ein kjøper nokre færre av ein kapasitet, får ein noko mindre, men det må vegast mot den betydelege investeringskrafta ein får igjen til anna. Vi støttar òg intensjonen om å kjøpe inn nye maritime patruljefly. Det er særleg viktig å ha ei sjølvstendig evne til overvaking i dei store havområda våre. Men eg trur det ville vore klokt å avvente og greie det ut noko nærmare før ein tok den endelege avgjerda. P-3 Orion-flya har nyleg vorte oppgraderte. Det er dessutan mogleg at droneteknologi kan utviklast vidare og på sikt fungere som ei meir kostnadseffektiv erstatning. Eg synest i alle fall det er tungtvegande argument for å utsetje avgjerda noko, om ein så har som intensjon å berekne grunnlaget betre. Dette er store, tunge vegval som kunne frigjort midlar til investeringar i det som stort sett alle, i både mindretalet og fleirtalet i denne sal, seier at vi gjerne kunna hatt meir av i åra som kjem. Heilt til slutt: Det er bra at det vart lagt inn nokre få millionar ekstra til Forsvarets musikk. Forsvarets musikk er neppe kjernen i eit forsvar i 2017, men eg trur ein kan argumentere for at det er ein viktig kulturberar og kjernen i kulturlivet mange stader. Eg ser likevel at berekningar viser at det ikkje vil kunne sikre fullverdige korps, så eg vil be også andre parti her bidra til det i åra som kjem.