Torgeir Knag Fylkesnes (Sosialistisk Venstreparti), 2017-06-08:
Det at Stortinget i dag, med eit solid fleirtal, går inn for å innføre eit vederlag i oppdrettsnæringa som skal betalast til både stat, fylke og kommunar for produksjon av ubearbeidd eksportert fisk, meiner eg er rett og rimeleg. Det er ein forskjell på det vi no skal vedta, og det som var forslaget til SV, men forskjellen er ikkje så stor. For oss har det vore viktig å få etablert prinsippet. Dersom vi skal ta eit lite, historisk streif med brei pensel: Oppdrettsnæringa slik vi kjenner ho i dag, starta omtrent samtidig med gjennombrota i Nordsjøen, i petroleumssektoren. Det begynte som ei attåtnæring for bønder og fiskarar, og det er først dei siste par tiåra ho har fått den dimensjonen og størrelsen som ho har i dag. Frå å vere ei næring som var veldig lokalt organisert og knytt til det lokale, har ho blitt ei næring som er vesentleg mykje større, og eigarskapet er ikkje særleg lokalt – det er mange fylke som har omfattande oppdrettsverksemd, der det ikkje er nokon eigarar lenger. Førre rekneskapsår tok eigarane av denne næringa ut utbyte på 25 mrd. kr. Vi snakkar her om ein heilt annan type omfang enn opphavleg, og tilknytinga til det lokale er vesentleg svakare i næringa no enn ho var da. I Finnmark er det ingen lokale eigarar av oppdrettsselskapa. Det betyr at ingenting av dette utbytet kjem til Finnmark eller nokon av kommunane der. I Troms er 13 pst. eigd lokalt, resten utanfor fylket, og til og med utanfor landsdelen. I Nordland, som er det aller største oppdrettsfylket vi har, er godt under halvparten av eigarskapet utanfor fylket. I tillegg ser vi – noko som SV omfamnar – ei veldig rivande teknologisk utvikling, som fører med seg at arbeidsinnsatsen som ligg bak kvart kilo produsert fisk i dag, er berre ein tidel samanlikna med for 20 år sidan. Det betyr at det også er færre lokale arbeidsplassar i forhold til kor mykje fisk som blir produsert. Summen er at dette er ei stor og omfattande næring, som tener store summar pengar på effektiv og god drift, men lite blir igjen lokalt. Ein stadig mindre del av verdiskapinga blir igjen i kommunar og fylke. Dette er ein klassisk situasjon, som vi har vore borti mange gongar før når vi skaper ei næring med utgangspunkt i norske naturressursar. Det er ingen her i salen som går imot skattlegginga av petroleum. Ingen her kjem til å ta til orde for at ein skal fjerne den skattlegginga. Ingen her i salen kjem til å ta til orde for at ein skal fjerne skattlegginga av vasskraft. Det er akkurat det det er snakk om her – å innføre det same prinsippet. Utnyttinga av naturressursane våre skal vere skattlagd, og inntektene skal også kome lokalsamfunna til gode. Det er rett og rimeleg, og det er i tråd med folks oppfatning av kva som er rett og rimeleg, at det skjer. Dessutan er denne modellen ikkje vekstbasert, det er altså ikkje ein vekstdrivar. Snarare tvert om har nokon peikt på at dette vil vere ein veksthemjar. Eg trur at dette først og fremst er ein måte å gjennomføre ei grunnrenteskattlegging som kjem lokalsamfunna til gode, på, og som bidrar til å skape ei sterkare tilknyting mellom næringa og lokalsamfunna – ei tilknyting som har vore svekt over lengre tid. Representanten Grimstad var veldig opptatt av at dersom ein ikkje bearbeidde fisken, ville ikkje kommunen få inntekter. Der har ikkje representanten Grimstad gjort leksa si. Dette følgjer havbruksfondmodellen, som betyr at inntektene går inn i eit stort fond, og så går dei til fordeling. Det er altså ei innvending som ikkje er riktig. Det skal berre vurderast om underskot skal telje med når ein skal betale dette, eller ikkje. For SV er det viktig å få sett klare rammer rundt denne næringa, som har gått frå å vere ei næring med underskot til no å ha fått eit heilt anna omfang og blitt verdsleiande på mange måtar. Vi må skape rammer for lokal tilknyting av inntekter, og vi må skape rammer for miljøinnretninga, som er ei anna sak, som ikkje må forvekslast med denne. På same måte må vi heller ikkje forveksle skattlegging av vasskraft eller petroleum, med miljø. Vi støttar dette. Vi vurderer å sjå på forslaget til Miljøpartiet Dei Grøne i denne saka, men det ser vi ikkje på som ein del av denne skattedebatten, men som ein del av den større reguleringa av havbruksnæringa generelt.