Knut Arild Hareide (Kristelig Folkeparti), 2020-03-10:
Eg vil takke interpellanten Arne Nævra for å invitere til ein spennande og viktig debatt for Stortinget. Min intensjon er ikkje minst at me skal byggje dei riktige vegane for framtida. Da er eg einig i det representanten Arne Nævra seier, at nettopp det med kva nytte desse vegane gir, har stor betyding. Sjølvsagt betyr trafikksikkerheit noko, det må me fokusere enda meir på framover, og sjølvsagt har kostnadene stor betyding. Så har eg berre lyst til her i starten å trekkje fram tre dimensjonar som viser at dette òg reelt sett kjem til å vera viktig å fokusere på. Nå ser me altså at dei første førarlause bilane kjem. Kva betyding har det for kva standard me treng, for kva kapasitet me treng? Der skal eg vere ærleg og seie at me har ikkje alle svara i dag, men det er all grunn til å tru at nokre av dei svara får me dei komande åra, og det må me ta med oss. Me har òg hatt ei historie i vårt land der veksten i biltrafikken ofte har blitt betydeleg større enn me hadde føresett. Eit område som eg kjenner godt til, er strekninga mellom Lyngdal og Flekkefjord. Det var eit OPS-prosjekt som blei opna i 2006, og nå er me allereie i full gang med å planleggje ein ny veg i det området. Det synest eg viser at me ikkje har treft heilt godt, når me allereie 14 år etter må sjå på ein ny veg. Det er òg viktig å sjå på den utviklinga me har når det gjeld nullutsleppsbilar i landet vårt. Tala frå januar viser at 43 pst. av alle nye bilar i dette landet var nullutsleppsbilar. Tala var endå høgare for februar. Det er òg ei utvikling som fortset. Utfordringa med bompengesituasjonen i juni 2019, som me alle opplevde var krevjande, som òg interpellanten viste til i sitt innlegg, viser at me må byggje på eit riktig nivå. Det er til det beste for alle. Det er ikkje tvil om at det er løyvd betydelege midlar til å byggje ut vegnettet i Noreg, bl.a. for å få betre framkome og trafikksikkerheit. Me kjem framleis til å satse på utbygging av vegane våre for å leggje til rette for eit effektivt og framtidsretta transportsystem i Noreg. Når me set av så store ressursar til investeringar i vegsektoren, meiner eg det er viktig at me tenkjer nøye gjennom korleis me får mest mogleg igjen for desse pengane. Samferdselsdepartementet har dei siste åra arbeidd aktivt med å sjå nærare på korleis me kan få mest mogleg veg igjen for pengane me investerer, med særleg vekt på å redusere kostnadene og auka nytten i framtidige vegprosjekt. På bakgrunn av anbefalingar frå Statens vegvesen og Nye Vegar AS bad derfor Samferdselsdepartementet i mars 2019 Statens vegvesen om å greia ut nærare om smal firefeltsveg med 110 km/t bør innførast som ein eigen standard i vegnormalane. Tanken har bl.a. vore å sjå nærare på om smal fireveltsveg kan vere eit fornuftig alternativ til to- og trefeltsveg på strekningar med middels trafikk, og også om smal firefeltsveg kan erstatte full firefeltsveg på strekningar med noko høgare trafikk. Smal fireveltsveg kan vere aktuelt på strekningar som bind byar eller regionar saman, og der meirkostnaden i forhold til ein to-/trefeltsveg blir sett på som liten, eller at høg fart og høg standard kan bidra til samfunnsøkonomisk lønsemd. Samferdselsdepartementet har derfor bedt Statens vegvesen spesielt greie ut om smal fireveltsveg med fartsgrense 110 km/t bør innførast som eit alternativ til to-/trefeltsveg med fartsgrense 90 km/t på vegar i ÅDT-intervallet 6 000–12 000 bilar. Samtidig er Statens vegvesen bede om å greie ut om ein slik smal firefeltsveg kan innførast som eit alternativ til full firefeltsveg med fartsgrense 110 km/t der ÅDT-intervallet er 12 000–20 000 bilar. Samferdselsdepartementet har samtidig presisert at det i utgreiinga er føresett at det skal gjerast vurderingar i kvart enkelt prosjekt om alternativet med smal firefeltsveg har høgare samfunnsøkonomisk lønsemd enn alternativa full firefeltsveg eller to-/trefeltsveg. Tanken har vore at dette opnar for ein større fleksibilitet i praktiseringa av vegnormalane enn det me har i dag, nettopp for å få dei riktige vegane. Samferdselsdepartementet bad om at utgreiinga av desse spørsmåla blei send på offentleg høyring, og Statens vegvesen sende si utgreiing om smal firefeltsveg på høyring i oktober 2019, med høyringsfrist 10. februar. No jobbar Statens vegvesen med å sette saman høyringsuttalene, og dernest vil saka bli sendt over til Samferdselsdepartementet for behandling så snart etaten er ferdig med arbeidet. Eg skal ikkje føregripe kva Samferdselsdepartementet landar på i denne saka, og kva regjeringa landar på. Det finst argument både for og imot å innføre moglegheit for smal firefeltsveg i norske vegnormalar. Eg vil på bakgrunn av utgreiinga frå Statens vegvesen og høyringsuttalene setje meg grundig inn i alle sidene av saka før eg tar ei avgjerd. Men eg kan forsikre om at spørsmål som har med trafikksikkerheit, kostnader, trafikantnytte og miljøomsyn å gjere, vil bli tillagt stor vekt i dei vurderingane som blir gjorde. Så tar Arne Nævra bl.a. opp riksvegutgreiinga i 2015, som konkluderte med at to-/trefeltsvegar i større grad oppfyller viktige samfunnsbehov enn firefelts motorvegar på mange strekningar. I riksvegutgreiinga frå 2015 blei val av vegstandard basert på vegnormalane som gjaldt på dette tidspunktet. Utgreiinga samanlikna derfor ikkje to-/trefeltsveg og firefelts motorveg på dei same strekningane. Sjølv om det ikkje blei gjort nokon direkte samanlikningar i utgreiinga i 2015, blei dette gjort i motorvegutgreiinga frå 2016. Her viste utgreiinga at motorveg gav like god samfunnsøkonomi som eller betre samfunnsøkonomi enn to-/trefeltsveg for fire prosjekt, men i all hovudsak viste berekningane at to-/trefeltsveg hadde best samfunnsøkonomi. Eg meiner dette er ein viktig debatt å ta. Korleis me byggjer riktig for framtida, er vårt ansvar. Me har no store satsingar på veg. Det er viktig at me da gjer dei kloke vurderingane. Som eg seier, er nettopp det perspektivet som går på økonomi, kva som gir den beste nytten, framkome, trafikksikkerheit og miljøomsyn, det me må ta med oss. Me byggjer nå for ei ny tid, der det kanskje blir andre vekstanslag, der – som eg òg seier – bilparken vår heldigvis blir betre og meir miljøvenleg, men der det òg kjem teknologiskift som gjer at den typen spørsmål reelt sett kan vere endå vanskelegare og utfordrande å svare på, og da er det viktig at me nettopp òg har ein større fleksibilitet.