Sveinung Rotevatn (Venstre), 2014-02-25:
For dei som fekk med seg programmet «Jakten på Norge» på NRK på søndag, er det tydeleg at språkdebatten i Noreg har roa seg ned eit par–tre hakk. Det skal vi nok alle vere glade for. Sjølv om eg har eit sterkt engasjement for språkspørsmål generelt og nynorsken spesielt, er eg glad for at eg kan la det engasjementet få utløp i denne sal i staden for gjennom gateslåstkamp med riksmålsmobben. Det er lenge sidan 12 000 riksmålstilhengarar samla seg utanfor Det Norske Teatret i 1913 for å skjelle ut og slåst med landsmålsfolket, som våga å setje opp Jeppe på Bjerget på si eiga målform. Men framleis er nynorsken eit minoritetsspråk som møter til dels sterk motbør frå fleirtalet, kanskje ikkje så mykje gjennom direkte fiendeskap som gjennom den noko sjølvforsterkande dominansen som eit fleirtalsspråk naturleg vil ha i eit lite språksamfunn som det norske. I Mål og meining vart det slått tydeleg fast at ei sikring av nynorsken sine kår i visse tilfelle krev positiv særbehandling. Dette i tillegg til den viktige og sjølvsagte likebehandlinga som ligg i reglane om målbruk i staten og i sidemålsopplæringa i skulen, er viktige grunnsteinar for at våre to offisielle skriftspråk skal kunne utvikle seg vidare side om side. I Mål og meining vart det slått tydeleg fast at det «… for alle offentlege tiltak og all politikkutforming med eit språkleg aspekt skal vurderast eksplisitt korleis dette kan utformast slik at ein også tek omsyn til nynorsk og dei behov som også nynorskbrukarane har. Prinsippet må forankrast som ein del av ein sektorovergripande språkpolitikk, slik at ikkje vurderinga av nynorskperspektivet blir oversett og utegløymt.» Eg håpar at kulturministeren har lese den delen av stortingsmeldinga særleg nøye. Aktuelle saker frå den siste tida kan nemleg tyde på at ho kanskje burde lese det ein gong til. Den siste månaden har det vore ein del diskusjon om eit forslag som potensielt kunne ramme nynorsk skriftproduksjon uforholdsmessig hardt, nemleg dei føreslåtte endringane til omlegging av pressestøtta. Halvparten av dei avisene som ville blitt ramma, er nynorskaviser. Heldigvis har regjeringa gått tilbake på det forslaget, men eg håpar likevel at statsråden har med seg orda frå Mål og meining i det vidare arbeidet m.a. med nye reglar for pressestøtte. I stortingsmeldinga vi i dag diskuterer, er det mange gode forslag til tiltak for å styrkje nynorsken. Dessverre er det mange av dei som slett ikkje har vorte følgde opp. Nokre av punkta burde framleis stå på arbeidslista til statsråden, bl.a. å profilere nynorsk språk og kultur blant barn og unge, f.eks. innanfor Den kulturelle skulesekken, å intensivere innsatsen for at statsorgan skal møte kravet om minst 25 pst. nynorsk også på statlege heimesider på Internett, og å sikre at alle organ som kjem inn under mållova, held seg med ein språkleg kompetanseplan og medarbeidarar som sikrar fullgod nynorsk kompetanse. Det er tre viktige punkt. Så til eit punkt frå meldinga som kanskje er litt vanskeleg for statsråden sjølv å følgje opp, men som heller får gå som ein appell til den for anledninga ganske glisne presselosjen, eller kanskje heller til losjen på den andre sida, der det vel også sit representantar med ein viss bakgrunn frå den trykte rikspressa, og det handlar om at ein i større grad skal gje anledning til å nytte nynorsk på redaksjonell plass i riksavisene. Dette er ikkje meint som noko pålegg om ein viss prosentdel, men ganske enkelt som eit fromt ønske om at journalistar som jobbar i riksaviser, skal få skrive på den målforma dei kan best, og som ligg hjartet nærast. Riket vårt består av om lag 13 pst. nynorskbrukarar, men når dei opnar dei største riksavisene, blir dei møtt av 100 pst. bokmål – uvisst av kva årsak. Det er inga hemmelegheit at regjeringspartia og Venstre har eit noko ulikt syn på kva språkleg fridom og jamstelling skal vere i Noreg i 2014, og synet på nynorsken si stilling i samfunnet er nok framleis noko som skil Venstre og statsråden sitt parti, slik det har skilt oss sidan jamstellingsvedtaket i denne salen i 1885. Heldigvis er det liten tvil om kva veg stortingsfleirtalet vippar, og eg håpar at statsråden i sitt arbeid med å følgje opp Mål og meining vil ha eit særleg auge for kåra til nynorsken. Det er i alles interesse. Og for å understreke det vil eg avslutte med å sitere ein tidlegare Unge Venstre-leiar – det bør ein jo gjere av og til – nemleg Ottar Grepstad: «Den nynorske skriftkulturen har skapt Noreg og utvida Norge.»