Jorunn Ringstad (Senterpartiet), 2003-06-03:
Innst. S. nr. 218 handlar om gradvis sterkare liberalisering av marknaden for posttenester, utan at det er sett ein dato for når postmarknaden skal vere fullt ut open for konkurranse. Bakgrunnen er at vedlegg XI til EØS-avtalen skal endrast slik at det omfattar europaparlaments- og rådsdirektiv 2002/39/EF av 10. juni 2002. Dette er eit endringsdirektiv til det eksisterande postdirektivet. Postdirektivet har som føremål å skape felles rammevilkår for postoperatørar i den indre marknaden og sikre ålmenta eit landsdekkjande tilbod av grunnleggjande posttenester av god kvalitet til ein rimeleg pris. Postdirektivet som no skal endrast, gir medlemsstatane høve til å reservere visse tenester til den eller dei postoperatørane som utfører den universelle tenesta, i den grad dette er naudsynt for å sikre eit universelt tenestetilbod. Dei tenestene som kan reserverast, er innsamling, sortering, transport og utlevering av innanlands og grensekryssande brevpostsendingar med vekt inntil 350 gram og med pris inntil fem gonger grunntaksten for eit prioritert brev innanfor den fyrste vektklassen. Direktivet 2002/39/EF legg opp til gradvis liberalisering i fleire trinn. Forslaget er at frå 1. januar 2003 skal det tillatne einerettsområdet i EU vere avgrensa til brevpostsendingar med vekt inntil 100 gram og med pris inntil tre gonger grunntaksten for eit prioritert brev innanfor fyrste vektklasse. Frå same dato skal òg som utgangspunkt utgåande grensekryssande post vere liberalisert, men medlemsstatane kan gjere unntak dersom det er naudsynt for å sikre den universelle tenesta. Frå 1. januar 2006 skal einerettsområdet reduserast ytterlegare, til 50 gram og med pris inntil to og ein halv gong grunntaksten. Til slutt skal kommisjonen innan 31. desember 2006 gjere framlegg overfor parlamentet og rådet om at full liberalisering skal finne stad i 2009. Men i førekant av dette siste steget fram til full liberalisering skal kommisjonen gjere ein studie når det gjeld effekten av liberaliseringa for den universelle tenesta. I komiteen er det delte meiningar om forslaget om ytterlegare liberalisering av posttenestene. Høgre, Kristeleg Folkeparti og Framstegspartiet støttar forslaget i St.prp. nr. 46. Arbeidarpartiet støttar fyrste trinn, men vil ikkje ta stilling til liberalisering utover dette før studien av effekten av liberaliseringa er gjennomført. Sosialistisk Venstreparti og Senterpartiet går mot alle trinn av liberaliseringa. Eg går ut frå at dei andre partia vil gjere greie for synspunkta sine, og eg vil bruke resten av innlegget til å forklare Senterpartiet sitt. Vi er klar over at mange av dei instansane som har uttalt seg, er positive til ytterlegare liberalisering av Posten. Men vi meiner det må leggjast vekt på Kommunal- og regionaldepartementet sine kommentarar. Kommunal- og regionaldepartementet viser til at liberaliseringa truleg vil kome sentrale strok til gode, medan det i mindre sentrale strok berre vil vere plass til ein aktør, og at staten truleg vil måtte kjøpe tenester i enkelte område. Forslaget vil òg redusere verdien av einskapsporto når einerettsområdet blir redusert. Kommunal- og regionaldepartementet meiner òg at det kan bli nødvendig å setje i verk tilbod av posttenester til konkurransedyktige prisar i alle delar av landet dersom ei liberalisering fører til auka skilnader med omsyn til prisar og tilbod. Difor er det etter Kommunal- og regionaldepartementet si utsegn viktig å greie ut konsekvensane av liberaliseringa for distrikta. Senterpartiet støttar Kommunal- og regionaldepartementet i at det er viktig å finne ut kva liberalisering har å seie for distrikta. Vi meiner at den utgreiinga, som også Samferdsledepartementet meiner skal skje, bør vere gjennomført før det i det heile blir vurdert om det skal skje ytterlegare liberalisering. Til og med Samferdsledepartementet peikar på at full liberalisering av postmarknaden vil kunne få store konsekvensar, særleg for distrikta. Samferdsledepartementet seier òg at dei er opptekne av å sikre at vidare liberalisering ikkje går ut over den universelle tenesta. Dette er etter mi meining gode argument for å stoppe opp og vente på den utgreiinga som skal gjennomførast. Eg vil òg vise til debatten om distriktspolitikk i Stortinget i mai 1995, der det vart vedteke: «Stortinget ber Regjeringen fastlegge rutiner som sikrer at konsekvensene for distriktspolitikken blir utredet som en del av beslutningsgrunnlaget, når Stortinget skal avgjøre om politikken på viktige samfunnsområder skal legges om.» Så langt kan ikkje eg sjå at dette har vore gjort i denne saka. Konklusjonen til Senterpartiet er at vi vil røyste mot innstillinga i denne saka. Vi vil òg røyste mot Arbeidarpartiet sitt forslag.