Astrid Marie Nistad (Arbeiderpartiet), 1999-05-18:
Framstegspartiet fremmar i dette dokumentet eit forslag om å omgjere eit betinga amnesti gitt til om lag 250 personar som bur i Noreg. Det betinga amnestiet vart gitt av Justisdepartementet den 17. desember 1998, etter først eit vedtak om utvising frå Noreg. Den saka som dette dokumentet omhandlar, er på ingen måte ei ny sak, den har versert i pressa og i det politiske miljøet i fleire år. Det er her snakk om ei gruppe menneske som norske myndigheiter har bevis for kjem frå eit anna land enn det dei sjølve har sagt at dei gjer – dvs. pakistanske borgarar som hevdar å vere frå Afghanistan, Quetta-området, og thailandske borgarar som hevdar å vere frå Laos. Dei mest kjende av dei som amnestiet omfattar, er familien Gholam. Då Arbeidarpartiet sat i regjering, fekk vi massiv kritikk frå opposisjonen fordi vi vedtok å tilbakekalle opphaldsløyvet og utvise familien Gholam. Blant kritikarane var m.a. dei partia som i dag sit i regjering. Den gongen meinte dei at Arbeidarpartiet ikkje var humant nok i flyktning- og asylpolitikken. Thorbjørn Jagland sa den gongen som statsminister her i Stortinget: «Det er helt riktig at vi skal ha en human flyktningpolitikk, men det er ikke ensbetydende med at vi skal ha en flyktningpolitikk uten regler. Vi må ha regler som det er mulig å håndheve, for at vi skal kunne ha en human flyktningpolitikk.» Som sagt hagla kritikken – mot justisminister Grete Faremo og seinare Gerd-Liv Valla, ikkje minst frå dagens statsminister Kjell Magne Bondevik. Det kan vere grunn til å stille seg spørsmålet: Er dagens amnesti gitt fordi ein ikkje skal verte tatt i løftebrot? Dersom så er tilfellet, viser løftepolitikken seg også her å gi backlash. Då det vart regjeringsskifte i 1997 og regjeringa Bondevik overtok, uttalte dåverande justisminister Aud-Inger Aure at det var veldig nyttig og viktig vaksenopplæring å kome i regjeringsposisjon. Det er ikkje mine ord om vaksenopplæring, men ei gjentaking av det som vart sagt den gongen. Justisminister Aure var også ein av dei som talte varmast til fordel for å la familien Gholam verte i Noreg. Aure sa i eit intervju med Aftenposten den 10. mai 1998: «Det Gholam-familien har gjort, er å oppgi falsk identitet for å skaffe seg opphold i landet. Det er illegal innvandring og bryter med norsk lov.» Avgjerda om å sende familien ut vart dermed halden ved lag. Men deretter gjorde altså Regjeringa heilomvending og gav familien Gholam og dei andre som er omfatta av dei såkalla Quetta- og Laos-prosjekta, eit betinga amnesti i Noreg. For det første ønskjer eg å peike på at slik vakling frå Regjeringa si side ikkje tener nokon av partane. For det andre er det oppsiktsvekkande at justisministeren her har gitt amnestiet under slike vilkår at desse personane må medverke til å avklåre sin rette identitet. Det betyr at ulovleg framferd i forhold til norske myndigheiter her har gitt preferanse for å få opphald i Noreg. Med andre ord: Berre ein innrømmer at ein faktisk har oppgitt falsk identitet, er det i orden. Det er altså slik at dersom ein går med på at ein kjem frå det landet Regjeringa seier at ein kjem frå, og i tillegg også innan ein frist dokumenterer dette, ja, då kan ein få verte i Noreg. Det er oppsiktsvekkande at Regjeringa her på nytt kan stimulere til å oppgi falsk identitet. Kva slags praksis er dette eigentleg? Og spørsmålet melder seg om dette vil gi preferanse ved liknande framferd frå departementet si side i framtidige saker. Eg håpar ikkje det. I desse sakene står vi overfor eit systematisk lovbrot i forhold til norske utlendingsmyndigheiter, og både Utlendingsdirektoratet og Kripos har gjennom Quetta-prosjektet måtta utføre eit stort etterforskingsarbeid med m.a. tilleggsavhøyr, språktestar, beslag av omfattande bevismateriale og innhenting og gjennomgang av visumsøknader i Noreg og Pakistan. I dette arbeidet har Kripos måtta samarbeide med fleire politidistrikt i Noreg, danske utlendingsmyndigheiter og danske Kripos. Det har gått med store ressursar, både personellmessig og økonomisk, til denne etterforskinga. Illegal innvandring og menneskesmugling er ulovleg og belagt med straffeansvar etter utlendingslova § 47. Dette må det ikkje vere nokon som helst tvil om. Komiteen, også vi frå Arbeidarpartiet, er opptekne av dei allmennpreventive omsyna i slike saker, nett fordi dei er så omfattande, så kompliserte og så vanskelege å etterforske. Komiteen legg difor vekt på at det korkje av etiske, humane eller praktiske omsyn må godtakast ein praksis der ulovleg framferd i forhold til norske myndigheiter gir preferanse for å få opphald og seinare statsborgarskap i Noreg. Justisminister Aure sa i pressemeldinga at dette var ei enkeltståande handling, og at avgjerda var teken under sterk tvil. Eg vil likevel åtvare mot denne typen politiske avgjerder. Når nokon er her i landet utelukkande på falskt grunnlag, er det ulovleg innvandring. Arbeidarpartiet er – som resten av komiteen – svært skeptisk til bruk av amnesti som generelt verkemiddel og vil difor åtvare mot ein praksis der uærleg og uheiderleg åtferd gir opphaldsløyve. Vi må vere på vakt overfor misbruk av asylinstituttet, og det sa også tidlegare justisminister Aure. Eg er med andre ord samd med forslagsstillarane i at vi i denne saka talar om eit brot på utlendingslova. Men eg, Arbeidarpartiet og resten av fleirtalet i komiteen er ikkje samd i at vedtaket bør omgjerast. Fleirtalet i komiteen gir i merknadene uttrykk for at ein anser at dette vedtaket likevel er gjort innanfor det som må reknast å vere departementet og Regjeringa sitt myndigheitsområde. Det er òg slik at dersom vi her skulle ha gått inn for å omgjere vedtaket, ville det ha vore stortingsregjereri, og slik praksis ønskjer Arbeidarpartiet ikkje å legge opp til. Menneskesmugling er ein trussel mot tryggleiken i dagens internasjonale samfunn. Det er viktig at vi kjempar mot denne forma for organisert kriminalitet, og eg føreset at Regjeringa følgjer opp dette. Samstundes har vi eit ansvar for dei som kjem til Noreg som verkeleg har eit legitimt behov for vern, og som ikkje oppgir falsk identitet for å få lov til å verte her. Det er desse personane vi må verne om og hjelpe. Det treng vi ein human innvandringspolitikk for å gjere.