Terje Breivik (Venstre), 2015-12-03:
Etter mange år der norsk økonomi nærmast har vore fri for bekymringar, er det ein del som tyder på at 2016 vert eit annleis år. Om ikkje utfordringane står i kø, er dei både større og fleire enn på veldig mange år. Eg vil spesielt peika på fire av tilhøva som har vore avgjerande for Venstre i arbeidet med forslaget vårt til statsbudsjett for 2016, og dei forhandlingane som me har vore gjennom med regjeringspartia og Kristeleg Folkeparti for å koma fram til avtalen Venstre røystar subsidiert for i dag: nødvendigheita av å ta klimatrusselen på alvor, og gjera tiltak både nasjonalt og internasjonalt som får klimautsleppa ned, men som samstundes legg til rette for verdiskaping og grøn vekst aukande arbeidsløyse og eit akutt behov for omstilling, spesielt av oljerelatert verksemd, m.a. som fylgje av vedvarande låg oljepris og eit høgt kostnadsnivå flyktningkrisa i Europa og i landa rundt Middelhavet på grunn av borgarkrigen i Syria, som òg har ført til ein monaleg auke av asylantar til Noreg, og der ein stor del faktisk har reelt behov for både beskyttelse og opphald i Noreg ein ikkje-berekraftig vekst i oljepengebruken, offentleg forbruk og offentlege utgifter, som om det fortset, vil stilla Noreg overfor store utfordringar, særleg i eit generasjonsperspektiv Me står i fare for å senda rekninga til etterkomarane våre, og på dette området må alle partia, inkludert Venstre, ta inn over seg at me har eit felles ansvar. Det er behov for kortsiktige tiltak for å løysa flyktningkrisa og ei aukande arbeidsløyse, og det er behov for langsiktige tiltak for å framskunda og stimulera det grøne skiftet og tiltak som sikrar ein berekraftig velferdsstat i framtida. Forslaget til statsbudsjett frå Venstre si side er tilpassa desse utfordringane. Me foreslår krevjande, men nødvendige grep for å omstilla Noreg i ei grønare retning, m.a. ved å ta skatte- og avgiftssystemet aktivt i bruk for å endra åtferda til fordel for miljøet og klimaet. Me foreslår krevjande, men nødvendige grep for å redusera offentlege utgifter, men samstundes tryggja velferda for komande generasjonar. Nokre av tiltaka kan for enkelte verta opplevde som vanskelege. Trøysta er at det òg finst moglegheiter i omstillingar – moglegheiter som vert forsterka og understreka i forslaget frå Venstre til statsbudsjett for 2016, eit budsjett for nettopp grøn vekst og verdiskaping. Regjeringa har i realiteten lagt fram to budsjettforslag. Fyrst det ordinære den 7. oktober, og deretter eit omfattande tilleggsnummer den 30. oktober knytt til dei auka utgiftene som fylgje av flyktningkrisa. Det har både gjort arbeidet med budsjettforslaget til Venstre og forhandlingane mellom regjeringspartia og Kristeleg Folkeparti og Venstre ekstra krevjande. Venstre har likevel lagt fram eit forslag til statsbudsjett for 2016 som er godt tilpassa utfordringane Noreg skal møta i tida som kjem. Eg vil spesielt peika på fylgjande hovudsatsingar: ei omstillings- og stimuleringspakke for Noreg på vel 10 mrd. kr, der 3 mrd. kr er målretta skattelettar som gjer det lønsamt å arbeida, eiga og utvikla norske verksemder og arbeidsplassar, og som er del i eit reelt grønt skifte ei samla satsing på grøn vekst og grønt skifte på 4,8 mrd. kr, og eit grønt skatteskifte på 12,5 mrd. kr ein politikk for reduserte utslepp, forsterking av klimaforliket, og nye, grøne arbeidsplassar ei satsing på oppvekst og tidleg innsats på 2 mrd. kr, og ei tilsvarande satsing på kamp mot fattigdom og omfordeling ein politikk for like moglegheiter for alle og færre fattige barnefamiliar ein styrkt kommuneøkonomi med 3 mrd. kr, og ei auka satsing på skule, utdanning og forsking på om lag 2 mrd. kr – ein politikk for framtida ein meir sosial og enklare trinnskattemodell som gjev monaleg skattelette til låge og vanlege inntekter, og skatteskjerping på inntekter over 1 mill. kr sist, men ikkje minst, ein oljepengebruk som er vel 12 mrd. kr lågare enn det regjeringa opphavleg la opp til – om lag 5,2 mrd. kr lågare enn forslaget frå regjeringa som inkluderer auka utgifter til flyktningar og asylsøkjarar – og utan at det går ut over langsiktig bistand Eg innser at forslaget til statsbudsjett for 2016 frå Venstre neppe får fleirtal. Derfor vil eg bruka resten av taletida på budsjettavtalen mellom regjeringspartia og Kristeleg Folkeparti og Venstre, som Venstre som sagt støttar subsidiert i dag. Det har vore krevjande, men gjevande forhandlingar. Krevjande fordi Venstre heile tida har vore klare på at me ikkje vil stemma for eit budsjettopplegg som ikkje medfører at dei norske klimautsleppa vert reduserte fram mot 2020. På same måte som dei andre partia som er med i fleirtalet i dag, er ikkje Venstre like begeistra for alle elementa i budsjettavtalen, men me står sjølvsagt inne for heilskapen. Det vanskelegaste for oss har, i tillegg til å få på plass ein betre klima- og miljøpolitikk, vore inndekninga og det faktum at me i realiteten aukar offentlege utgifter ytterlegare med det som i dag vert vedteke. Budsjettavtalen medfører ein klima- og miljøpolitikk Venstre kan stå inne for. Det er ikkje Venstre sin primære miljø- og klimapolitikk, men det er mange steg i rett retning, eit monaleg grønt skatteskifte, med vekt på skifte, ved at auka grøne avgifter vert bytt med redusert skatt på inntekt og redusert skatt på norsk næringsliv. Berre i 2016 vil det vera eit større grønt skatteskifte enn under alle åra med dei raud-grøne partia. Det ligg avgjerande føringar for korleis Grøn skattekommisjon skal fylgjast opp. Det ligg store endringar i bil- og drivstoffavgiftene som vil medføra reduserte utslepp frå bilparken. Det er rekordstor satsing på klassisk naturvern og andre miljøtiltak. Det er ei omfordeling frå veg til jernbane, kollektivtransport og sykkel på nær 1 mrd. kr. Det ligg ein kraftig stimulans for kommunesektoren til å gjera grep for å få ned lokale utslepp. I tillegg medfører budsjettforliket ei styrkt satsing på fattigdomstiltak, ei satsing som ikkje står tilbake for nokon av dei andre partia sine alternative budsjett. Ordninga med gratis kjernetid i barnehagar vert utvida til treåringar. Det er ein betydelig auke i forsøka med gratis SFO. Tilskotsordninga retta mot barnefattigdom vert styrkt, og familievern, barnevern, skulehelsetenesta og helsestasjonar vert styrkte. Det vert løyvd meir pengar til ei rekkje frivillige organisasjonar og tiltak som får svært mykje ut av kvar krone, og som bidreg til å hjelpa dei som slit aller mest anten det dreier seg om rus, psykiatri eller fri rettshjelp. Elleve månadar studiestøtte vert endeleg no fasa inn, over fire år, med fyrste veka ekstra utbetaling i 2017. Fleire studieplassar, auka etterutdanning og tilbod om realkompetanse til ufaglærte i skulen, meir til forsking innanfor miljø og næring, og ei styrking av dei nye universiteta med fleire nye rekrutteringsstillingar er med. Det er òg ei kraftfull sysselsetjings- og verdiskapingspakke med redusert selskapsskatt og styrking av alt som er av eksisterande tiltak i statsbudsjettet – som inkubatorprogrammet til SIVA, pre-såkornfond-ordninga, eit nytt såkornfond, miljøteknologiordninga og ei utgreiing av eit heilt nytt skatteinsitament for å stimulera private til å investera i gründerbedrifter og nystarta bedrifter. Sist, men ikkje minst: Me får eit heilt nytt statleg investeringsfond, som skal gå inn og bidra til å fylla litt av det tomrommet som er, for å oppskalera alt det spennande som skjer av teknologiutvikling innanfor det området som fører til reduserte klimautslepp. Industrien og leverandørbedriftene viser veg. Her fylgjer me opp med eit slagkraftig verktøy. Miljø, skule, kamp mot fattigdom, verdiskaping og grønt skifte – det har vore fire hovudområde for Venstre i lang, lang tid. No vert svært mykje av dette realitet i 2016 og åra som kjem – som me lovde veljarane til Venstre før valet i 2013. Før eg til slutt tek opp forslaga til Venstre i innstillinga, må eg gjera forsamlinga merksam på ein ting: I romartal II i innstillinga frå komiteen har talet 4 dotte ut i siste setning ved ein såkalla inkurie. Eg tek til slutt opp forslaga til Venstre i innstillinga.