Ingrid Heggø (Arbeiderpartiet), 2009-06-15:
Dokument nr. 8:85 omhandlar innføring av obligatorisk dødsstadsundersøking ved plutseleg spedbarnsdød. Sjølv om komiteen er delt i konklusjonen om obligatorisk dødsstadsundersøking, er eg heilt trygg på at det er ein samla komité og eit samla storting som er opptekne av barns rettstryggleik. Det er òg ein samla komité og eit tverrpolitisk storting som i forskjellige samanhengar har rosa Regjeringa for å ha sett søkjelys på vald i nære relasjonar. Dødsstadsundersøking er ein del av dette. Så er vi usamde om kva verkemiddel vi kan nytta i forhold til både Grunnlova § 102 og Den europeiske menneskerettskonvensjonen artikkel 8. Det var ein samla komité som i utgangspunktet ønskte obligatorisk dødsstadsundersøking – dette for å ta vare på rettstryggleiken til borna og også fordi forsking kunne føra til at vi reddar fleire små, uskuldige liv. Når ein har mista eit barn, er ein i ein svært sårbar situasjon, og for Arbeidarpartiet har det vore ønskjeleg med obligatorisk undersøking, også fordi alle då vert likt behandla og ingen vil føla seg spesielt mistenkt. Vald i nære relasjonar var eitt av hovudtema som arbeidarpartifraksjonen saman med den politiske leiinga i Justisdepartementet tok tak i heilt i starten av denne stortingsperioden. Spørsmålet om innføring av obligatorisk dødsstadsundersøking ved plutseleg spedbarnsdød har vore eitt av punkta som har vore grundig diskutert i denne samanheng. Det å mista eit barn er noko av det aller verste vi som foreldre kan koma ut for, og eg må innrømma at det er vanskeleg å førestella seg at nære omsorgspersonar faktisk tek livet av eigne born. Likevel veit vi at dette skjer, og langt oftare enn det vi likar å tru. Det er svært viktig kven som undersøkjer dødsstaden for at ein skal kunna avdekkja eventuelle kriminelle handlingar. Det beste er utvilsamt eit team beståande av ein person med etterforskingskompetanse og ein som skal obdusera, frå Rettsmedisinsk institutt. Med to slike landsdekkjande team som skal undersøkja dødsstaden innan 48 timar, vil ein få god kompetanse og likehandsaming og personar som veit kva dei skal sjå etter. Eg vil understreka at kvar obduksjonen finn stad, også er heilt avgjerande for avdekking av eventuelle kriminelle handlingar, og all obduksjon av born i alderen 0–3 år skal gå føre seg på Rettsmedisinsk institutt. Eg vil understreka at ved mistanke om unaturleg dødsfall skil ein ikkje mellom om det er born eller vaksne. Det er, og skal vera, same rettstryggleik uansett alder. Men myndigheitsutøving frå politiet si side må ha heimelsgrunnlag. Minst like viktig er det førebyggjande, å kunna avdekkja forhold før det kjem så langt som til drap. Ein treng ikkje lenger 50 pst. sannsynlegheit for å gå inn; liten mistanke er nok. Helse- og omsorgsdepartementet har endra forskriftene slik at det no er meldeplikt. Meldeplikta går framfor teieplikta, og brot på meldeplikta kan føra til at ein mister autorisasjon. Barne- og likestillingsdepartementet har endra barnevernslova slik at ein har plikt til å melda tilbake til varslar. Skule og barnehage skal ha detaljert tilbakemelding. Enkeltpersonar skal ha tilbakemelding med omsyn til om dette vert følgt opp eller ikkje. Målet er å gå frå redd for å ta feil til glad for å ta feil. Justisdepartementet konkluderer med at eit slikt samansett team, ei så grundig undersøking som eg har beskrive her, og ei obligatorisk dødsstadsundersøking vil strida imot § 102 i Grunnlova, som lyder: «Hus-Inkvisitioner maa ikke finde Sted, uden i kriminelle Tilfælde.» Så er det dei som vil endra undersøkingsteamet, og dei som vil endra Grunnlova. Til det siste: Ei grunnlovsendring er ein lang prosess, og vi vil mista mykje dyrebar tid. Når det gjeld Den europeiske menneskerettskonvensjonens artikkel 8, vert det vist til at andre land har obligatorisk dødsstadsundersøking. Til det har eg to spørsmål: Kva andre land? Korleis er innhaldet i denne undersøkinga? Det er jo nettopp fordi vi vil ha ei så omfattande undersøking som gjev best mogleg rettsvern og best mogleg utgangspunkt for å avdekkja eventuelle kriminelle handlingar, at konflikten med Grunnlova og EMK artikkel 8 oppstår. For eksempel: Sjølv om born døyr på sjukehuset, vert det grundig undersøking av heimen. I valet mellom å ha eit team samansett av ein med etterforskingskompetanse og ein som skal obdusera, frå Rettsmedisinsk institutt, men å ha dette frivillig, og å endra samansetjinga og innhaldet i undersøkinga, men då få det obligatorisk, er eg trygg på at den beste rettstryggleiken gjev vi born ved å velja omfattande, men frivillig undersøking. Det er ei slik grundig undersøking og samansetjing av teamet som har størst moglegheit til å avdekkja eventuelle kriminelle handlingar, og som dermed gjev størst rettstryggleik for born. På vegner av regjeringspartia ber eg om at ein gjer om framlegget til vedtak frå at det skal leggjast ved protokollen, til eit oversendingsframlegg.