Jenny Klinge (Senterpartiet), 2010-03-04:
Somme har i periodar – eller gjennom heile livet – behov for at samfunnet sørgjer for at nokon tek ansvar for dei og sikrar rettane deira. Somme treng dette fordi dei er mindreårige, andre fordi dei ikkje er i stand til å vareta sine eigne interesser, økonomien sin eller personlege forhold, trass i at dei er over myndigalderen på 18 år. Årsakene kan t.d. vere funksjonshemmingar eller visse psykiske lidingar. Verjemålsinstituttet er oppretta med føremål om at nokon stiller opp for desse. Verjemålslova skal gje dei formelle rammene kring dei oppgåvene og det ansvaret som følgjer med det å vere verje, det å skulle ta avgjerder på andre sine vegner. Føresegnene i lova skal definere rettane til dei som er sette under verjemål, og sikre at desse blir tekne vare på på best mogleg vis. Heile komiteen stiller seg attom at dagens ordning med umyndiggjering skal bli erstatta med verjemål som er individtilpassa, frå lova tek til å gjelde. Prinsippet om at ein berre skal gjennomføre det minste midlet som blir sett på som nødvendig, blir ført vidare og gjort meir tydeleg. Det blir også trekt fram av komiteen at det i lovforslaget blir lagt opp til sterk grad av medinnflytelse for den som er sett under verjemål, m.a. at vedkomande, så vidt det er mogleg, skal høyrast før verja tek viktige avgjerder. Overformynderiet skal overførast frå kommunane til fylkesmannen. Dette blir grunngjeve med behovet for profesjonalisering og kompetanseheving. Komiteen sluttar seg til dette, men understrekar òg at dagens ordning har fungert godt i mange kommunar. Nyttig lokalkunnskap som dei kommunale overformynderia sit med, kan gå tapt ved ei meir sentralisert ordning. Derfor legg fleirtalet i komiteen m.a. vekt på at kommunane skal kunne spele inn namn på faste verjer. Eg vil presisere at eg sa litt feil i stad: Framstegspartiet har ikkje slutta seg til denne overføringa frå kommunane til fylkesmannen. Som saksordførar vil eg presisere noko kring temaet forpliktande avtalar. Ungar som brukar mobiltelefon og Internett, skal ikkje kunne dra på seg gjeld, noko som òg er regelen ved andre typar produkt og tenester. Sjølv om det ikkje nødvendigvis dreier seg om store beløp, er det snakk om avtalar som potensielt er ei byrde for ungdommar. Vi må vareta ungar sine moglegheiter til å ta del i den digitale utviklinga, men den initielle forpliktande avtalen som dette ofte krev, er det den mindreårige sine føresette, eller verja, som må inngå. Dette vil òg gjelde dei avtalemessige forpliktingane utover dei reint økonomiske. Elles er dette temaet godt avklart i svaret frå statsråden til komiteen, datert den 27. januar i år. Før denne nye verjemålslova kan ta til å gjelde, må ein få på plass nødvendige forskrifter og førebu den nye organiseringa. Intensjonen er at dette skal skje innan 1. januar 2012, men det føreset sjølvsagt løyvingar i statsbudsjettet. Heilt til slutt vil eg vise til at det har kome framlegg om ei ny representasjonslov for einslege mindreårige asylsøkjarar i NOU 2004:16. Vi ser fram til at Regjeringa kjem med framlegg til ny representasjonslov i løpet av kort tid. Etter innvilga opphald vil spørsmål om verjemål løysast etter verjemålslova, men det er viktig å sikre rettane til dei einslege mindreårige asylsøkjarane som fell utanom denne.