Kjersti Toppe (Senterpartiet), 2010-04-27:
Noreg er eit rikt land med frisk befolkning og gode helsetenester. Levealderen vår har auka med i gjennomsnitt ti år sidan 1950-åra. Auka levestandard og gode velferdsordningar er den fremste faktoren for dette. Men òg det at vi har råd til å ta i bruk medisinske nyvinningar, gjer at levealderen blir stadig lengre. Men det er skyer på himmelen. Noreg er ramma av det eg kallar «velferdas problem». Ein dramatisk auke i såkalla livsstilssjukdomar trugar folkehelsa. Dei neste ti åra står vi i tillegg overfor ei dobling av talet på eldre, samtidig som prognosane fortel om ein stor manko på helsearbeidarar. Vi har eit topptungt helsevesen fordi storting og regjering i mange år har hatt meir fokus på spesialisthelsetenesta og blålysmedisin enn på kommunehelsetenesta og førebygging. Innretting og finansiering av helsevesenet har gått ut over pasientar med samansette behov, dei eldre og kronikarane – nettopp desse gruppene som vi no får mange fleire av. «Velferdas problem» har trengt oss inn i eit hjørne. Spørsmålet er ikkje om vi må leggja om helsepolitikken, men når vi skal gjera det. Utviklinga krev ei kursendring, og det er dette ansvaret vi raud-grøne tek i dag. Senterpartiet meiner at vi skal vera ambisiøse i dette arbeidet. Pasienten skal setjast i sentrum. Vi skal få meir desentraliserte spesialisthelsetenester gjennom etablering av lokalmedisinske senter og gjennom utvikling av lokalsjukehusa si rolle. Lokalmedisinske senter er heller ikkje noko nytt med denne reforma. Det har vi mange gode eksempel på frå samarbeidande kommunar alt i dag. Det nye er at helseføretak og kommunar/samarbeidande kommunar skal få ei lovfesta plikt til å samarbeida om desentraliserte helsetilbod. For å få til dette som ei nasjonal satsing er det viktig at auka satsing på førebygging skal løna seg. Samhandlingsreforma inneheld derfor konkrete forslag til endringar av finansieringssystemet. Ein større del av veksten i helsebudsjetta skal heretter gå til kommunane. Det skal koma eigne midlar til førebygging. Kommunane skal få økonomisk og fagleg ansvar for utskrivingsklare pasientar, og innsatsstyrt finansiering skal reduserast. Kommunal medfinansiering av sjukehustenestene skal greiast ut, sett i lys av dei høyringsutsegnene som er komne inn. Den avgrensande faktoren for gjennomføring av denne reforma er ikkje finansieringsmåten og heller ikkje kommunestørrelse, den avgrensande faktoren er tilgangen på kompetent arbeidskraft. Vi har rett og slett eit gigantisk bemanningsproblem. Særleg vil det vera manko på helsefagarbeidarar og sjukepleiarar. Auka utdanningskapasitet og rekruttering til desse yrka er det som denne reforma står og fell på. Vi treng ei opptrapping av utdanningskapasiteten. Vi må dreia innretninga i utdanninga slik at fleire blir utdanna med tanke på det å arbeida i kommunehelsetenesta. Det må koma fleire fastlegar, samtidig som vi får tydelegare kommunal styring av dei allmennmedisinske oppgåvene legen kan påleggjast. Ein samla komité støttar Regjeringa sitt forslag om å føreta ein brei gjennomgang av spesialistutdanninga for legar, både når det gjeld organisering og innhald. Det er også tverrpolitisk semje om behovet for betre samhandling mellom legevakt og andre kommunale tenester, og behovet for å styrkja dei faglege og organisatoriske krava til kommunal legevakt. Senterpartiet er oppteken av at vi i arbeidet med å realisera Samhandlingsreforma inkluderer og spelar på lag med dei frivillige organisasjonane. Desse representerer ein arbeidskraftreserve vi ikkje har råd til å oversjå. Det arbeidet som her blir gjort innanfor omsorgsfeltet, det rusførebyggjande feltet, kultur, friluftsliv og idrett, og det å skapa gode møteplassar i nærmiljøet, er svært god førebygging og heilt i tråd med intensjonane i Samhandlingsreforma. Senterpartiet ser på Samhandlingsreforma som ei heilt nødvendig reform av det norske helsevesenet. Det er brei politisk semje om målsetjingane, og om dei aller fleste tiltaka. Det viser innstillinga frå komiteen. Opposisjonen har ingen grunnleggjande forslag til endring, anna enn ytterlegare vekst i kostnader og pålegg om kommunesamanslåingar. Regjeringspartia erkjenner utviklingsarbeidets langsiktigheit. Det vil ta tid å utvikla dei faglege og kompetansemessige føresetnadene for reforma. Vi må ikkje tru at vi klarer å løysa alt i éi stortingsmelding. Det er no arbeidet startar.