Gunvor Eldegard (Arbeiderpartiet), 2011-03-10:
Fyrst vil eg takka interpellanten for at han tek opp eit spesielt viktig tema, nemleg forholda i reinhaldsbransjen. Dette er ein bransje som det må ryddast opp i. I media vert det kalla «skitten vask». Eg er glad for at regjeringa har teke opp saka og er i gang med tiltak, men eg synest òg det er viktig at me her i Stortinget diskuterer dette. Lat meg starta med nokre tal: 1. januar i år var det registrert 6 142 reinhaldsbedrifter i Noreg. 1. mars var det 6 303, altså over 100 bedrifter meir på to månader. Då må ein stilla nokre spørsmål: Kva er det som skjer? Kvifor vert det så mange nye firma på så kort tid? Eg er veldig for at folk skal få starta eigne firma. Eg er glad for det, men ikkje om det er ein konstruksjon for at arbeidsgjevar skal kunna seia frå seg sine arbeidsgjevarplikter. Det som er avdekt, er at mange startar einmannsbedrifter. Arbeidsgjevaren fyller ut skjemaet, og dei berre signerer. Samstundes seier dei frå seg alle arbeidstakarrettar, som oppseiingsvern, feriepengar og rett til ferie. Det er faktisk sosial dumping i praksis. Ein dom frå byggjebransjen seier faktisk at dette er ulovleg. Ein sjølvstendig næringsdrivande frå Estland jobba i byggjebransjen her i Noreg. Han var heime på ferie. Då fekk han beskjed om at oppdraget var slutt, dvs. at han rett og slett fekk sparken. Den personen gjekk til rettssak, og retten erkjente at det at han var sjølvstendig, var berre ein konstruert modell. I realiteten var han tilsett, og han måtte faktisk få både oppseiingstid, feriepengar, osv. Det syner at slike konstruksjonar for å koma unna arbeidsgjevarplikter er ulovlege. Denne personen var ressurssterk, men kva med dei me høyrer om, som er i same situasjon, og som knapt kan snakka norsk? Somme har krav på seg om å jobba kvar sjuande time gratis og til svært låge timeprisar. Dagbladet har køyrt ei sak om denne bransjen, og her er det utruleg mange døme på uverdige forhold, som t.d. personar frå land utanfor EU som får italiensk pass og flyreise til Noreg, og så vert dei tilsette i reinhaldsbransjen, som opplyser at løna deira er 120 kr timen, men så vert dei trekte for pass, for flyreise og for losji – og da vert timeprisen langt under femtilappen. Det er heilt uakseptabelt. Heldigvis skjer det av og til noko positivt. I Sunnmørsposten måndag denne veka kunne me lesa om glade karar frå Estland som fekk firedobla løna si. Dei jobba om natta, dei hadde ikkje nattillegg, og dei hadde ikkje overtidsbetaling same kor lenge dei jobba. Men da dette vart avdekt, fekk dei både tariffløn og nattillegg. Det er godt når det vert ordna opp. Det er ganske alvorleg når me ser at òg offentlege etatar har hatt reinhaldsfirma som opererer ulovleg. Da vil eg peika på at det offentlege har eit veldig viktig ansvar, sjølv om ting er outsourca. Det er viktig at det offentlege går framfor med eit godt eksempel – både når dei inngår kontraktane, og når det gjeld oppfølginga etterpå. Det er ikkje slik at ein kan miste ansvaret idet kontrakten er signert. Så må me stilla oss spørsmålet kva me skal gjera. Det er viktig at ministeren har teke tak i dette, og det er me veldig glade for. Forskrift om løns- og arbeidsvilkår i offentlege kontraktar er eit viktig steg. Allmenngjering av tariffavtalen er eit viktig steg. ID-kort og regionale verneombod er viktige. Eg meiner faktisk at det òg er veldig viktig at me får ei godkjenningsordning for reinhaldsselskap, slik at dei som kjøper tenestene, kan vera trygge på at dei handlar med eit selskap som driv etter lova. I tillegg må dei òg ha ansvar for dei underliggjande selskapa. Det er nøydd til å vera eit solidaritetsansvar – berre slik kan me vera sikre på at tenestene vert utførte på en ordentleg måte. Dette handlar om menneske som er i arbeid i landet vårt, og me kan faktisk ikkje godta at ein har ein slags underklasse som lever under heilt andre kår enn det me godtek for oss sjølve. Difor er eg veldig glad for at regjeringa vår tek grep, og eg ser fram til resultata av arbeidet.