Jon Lilletun (Kristelig Folkeparti), 2000-11-17:
Stortinget behandlar i dag ei svært viktig sak for ei av våre framtidsnæringar. Statkorn Holding ASA skal utviklast til eit såkalla heilintegrert selskap i havbruksnæringa. Statkorn er allereie mellom dei største fôrprodusentane i verda og vil no gå sterkt inn i havbruksnæringa også på oppdrettsnivå. Komiteen har delt seg i eit gjennomgåande fleirtal av Arbeidarpartiet og Kristeleg Folkeparti. Framstegspartiet og Høgre er imot kapitalutvidinga og vil at staten skal selje seg ut av selskapet. Senterpartiet og Venstre går på noko forskjellige premissar imot statleg deltaking i kapitalutvidinga, men er samd med fleirtalet når det gjeld framtidig konsesjonspolitikk. Stortinget har tidlegare fatta vedtak om at selskapet skal delprivatiserast, og at staten kan selje seg ned til 51 pst. I dag er den statlege eigardelen 80 pst. Med dei vedtaka vi gjer i dag, vert det sett ei absolutt grense. Det statlege eigarskapet skal ikkje verte mindre enn 34 pst. Havbruksnæringa er i vekst. Hydro Seafood vart seld ut av landet. Med Statkorn har vi høve til å sikre eit solid norsk selskap som kan medverke til å utvikle næringa m.a. gjennom å styrkje forskingsinnsatsen og auke kompetansen. Statkorn har funne det føremålstenleg å gå inn i oppdrettsselskap i fleire andre land og har avtalar om å kjøpe selskap m.a. i Chile og Canada. Uavhengige rapportar tyder på at verdien av selskapet vil stige etter ei slik investering. For at Statkorn skal kunne gjennomføre dei avtalte investeringane, er dei avhengige av kapital. Det er difor fremma forslag om ei kapitalutviding retta mot dagens eigarar på 1,5 milliardar kr. Staten sin del av dette vert 1,2 milliardar kr. Uavhengige rapportar tyder på at dette vil vere ei god investering, og at verdien av den statlege eigardelen vil auke etter kvart som selskapet vert betre etablert i havbruksnæringa. Det er også viktig at staten opptrer som profesjonell eigar i høve til dei private investorane som alt har varsla si deltaking. Kristeleg Folkeparti og fleirtalet har difor etter ei samla vurdering funne det rett å slutte seg til forslaget om kapitalutviding. Ein av premissane for kapitalutvidinga er at staten etter kvart skal selje seg ned frå dagens 80 pst. eigardel og ned mot 34 pst. For Kristeleg Folkeparti har det vore viktig at det vert ein del av vedtektene at staten skal eige minst 34 pst. Det er den einaste garantien vi kan ha for at hovudkontoret, og dermed strategiutviklinga, ligg i Noreg, og at selskapet vert verande norsk. Kristeleg Folkeparti er oppteke av å sikre ei nasjonal og lokal forankring av havbruksnæringa. Stortinget har tidlegare slutta seg til framlegget i forskingsmeldinga om at marin sektor skal vere eitt av fire hovudsatsingsområde. Kristeleg Folkeparti meiner det er svært viktig å styrkje innsatsen for forsking og utvikling i havbruksnæringa. Eit nytt Statkorn må ta eit hovudansvar for forsking i næringa, både gjennom eiga forsking og som strategisk alliansepartnar for små og mellomstore verksemder i næringa. Kristeleg Folkeparti og fleirtalet meiner det er viktig for utviklinga av den norske havbruksnæringa at det vert utvikla sterkare industrielle miljø, og at kompetansemiljøa vert styrkte. Det er òg viktig at kommunikasjonen og samarbeidet mellom dei kompetansemiljøa vi har innan næringa, vert betre. Det er eit mål at det vert etablert samarbeid mellom ulike kommersielle aktørar i næringa, og at samarbeidet mellom kompetansemiljø for fisk og landbruk vert betra for å få fram synergieffektar. Eit fullintegrert Statkorn Holding må kunne medverke som ei industriell drivkraft i utviklinga av den norske biomarine næringa. Havbruksnæringa er i utvikling. Mange små verksemder og familiar sel konsesjonane sine til større selskap. Regjeringa la i statsbudsjettet opp til at nye konsesjonar som skal delast ut neste år, skal delast ut etter auksjonsprinsippet. Saman med Arbeidarpartiet og med støtte av Senterpartiet og Venstre har vi kome fram til ei betre løysing. Auksjonsprinsippet vert lagt bort. I staden må vi sjå på fleire andre alternativ, f.eks. ei fast avgift eller ein grunnrenteskatt. Ei avgift på andrehandsomsetninga kan òg vere aktuelt. Det vil opne næringa langt meir enn auksjon vil gjere. Med ei avgift kan dei som driv godt, klare seg, medan det med auksjon vil vere dei med kapital som får tilslaget ved nye konsesjonar, ikkje dei med lokal tilknyting. No må departementet arbeide grundig, men raskt med denne saka og så kome attende til Stortinget på eigna måte. I den planlagde tildelingsrunden som no snart kjem, skal konsesjonar i fyrste rekkje gjevast til dei små aktørane i næringa som har ein eller to konsesjonar frå før. I tillegg vil fleirtalet opne for gründarar og nye aktørar som vil inn i næringa. Ein bør òg tilgodesjå område der tilhøva ligg godt til rette for havbruk, men som har fått få konsesjonar ved tidlegare tildelingsrundar. Vi har i dag òg nokre skular som underviser i havbruk. Dei skulane som treng ein eigen konsesjon for å betre undervisningstilhøva, må få eigen konsesjon. Det har òg vore ein stor del av denne debatten at vi ikkje treng eit selskap med sterk statleg kapital som skal kjøpe opp dei aktørane som er i næringa no. Eg vil minne om at grunnlaget for denne kapitalutvidinga er å gå tungt ut internasjonalt, først og fremst i Canada og Chile. Næringskomiteen var i går på ein studietur i Østfold, ikkje berre på grensehandel, slik som det kan sjå ut i media i dag, men for å sjå på fleire framtidsretta næringar. Det som går igjen, er at dei næringane som internasjonaliserer seg, òg i stor grad har klart å verte livskraftige næringar. Etter Kristeleg Folkeparti sitt syn er det viktig at på dei områda der vi skal vere tunge og store som industrinasjon i framtida, må vi internasjonalisere oss. Då er det òg viktig med nokre lokomotiv innanfor dei næringane der vi veit at framtida kan sikrast på den måten at vi har eit nasjonalt eigarskap, ein nasjonal strategi og eit nasjonalt hovudkontor. Det er altså ikkje for å raide småkonsesjonar at dette selskapet får kapitalutviding. Det er ikkje for å øydeleggje den lokalbaserte strukturen at denne kapitalutvidinga kjem, men det er for å opptre som profesjonell eigar og setje selskapet i stand til å løyse dei oppgåvene dei har internasjonalt.