Geir Pollestad (Senterpartiet), 2017-06-16:
Først dei to sakene som eg er saksordførar for. Når det gjeld Innst. 372 S, om merkeordningar, la meg berre summera det opp sånn: Eg trur det me treng, er betre merkeordningar, ikkje fleire merkeordningar. Det er eit stort fleirtal i komiteen som ønskjer at den saka vert lagd ved protokollen. Det andre er forslaget om å innføra eit forbod mot burhøns og innføra ei merkeordning. Der er det sånn at med unntak av SV og Venstre meiner eit fleirtal i komiteen at det ikkje er noko fagleg grunnlag for å innføra eit sånt forbod eller ei sånn merkeordning og støttar dermed ikkje forslaget. Så til saka om årets jordbruksoppgjer – kanskje ei av dei viktigaste sakene som Stortinget tek stilling til denne våren. Dette handlar ikkje først og fremst om bondens inntekt, det handlar ikkje først og fremst om bonden, det handlar om kvifor vi har eit landbruk og kvifor eit oppegåande og aktivt norsk landbruk er viktig for Noreg. Det handlar om beredskap. Det handlar om at me skal bruka dei ressursane som me har i landet vårt, til å produsera mest mogleg mat. Det er viktig i ein normal situasjon. Det vil vera ekstra viktig i ein krisesituasjon. Så at jordbruk er ein sentral del av vår samla beredskap på linje med forsvar, er det ingen som helst tvil om. Jordbrukspolitikken er viktig for verdiskapinga i Noreg. Jordbruket er grunnlaget for Noregs største fastlandsindustri, sysselset svært mange folk, bidreg til stor verdiskaping. Og er det ein ting me treng, er det arbeidsplassar og verdiskaping. Jordbruket er nokså uavhengig av konjunkturane elles i samfunnet og lite påverka av oljepris, difor er jordbruket ei viktig næring for Noreg. Jordbruket er også viktig for å sikra kulturlandskapa, dette landet som gjer at turistane ønskjer å koma hit, det som gjer at landet vårt ser velstelt ut. Det er òg ei svært tett kopling mellom jordbrukspolitikken og distriktspolitikken. Det har Høgre og Framstegspartiet prøvd å kopla frå kvarandre – seier at dei to tinga ikkje har noko med kvarandre å gjera. Det legg regjeringsplattforma opp til. Det har Stortinget, under behandlinga av jordbruksmeldinga, tydeleg knytt saman igjen. Det går ikkje an å vurdera jordbrukspolitikken og landbrukspolitikken som to forskjellige ting. Så er me på det dagens sak handlar om, nemleg inntekt. Kvifor er inntekt viktig for desse måla? Det seier næringskomiteen veldig presist i innstillinga til jordbruksmeldinga. Ein seier at inntekt er både eit mål i seg sjølv og det viktigaste verkemiddelet for å nå dei andre landbrukspolitiske måla. Difor var det så bra at ein samla komité sa at inntektsmålet for jordbruket skulle vera å redusera inntektsgapet mellom jordbruket og andre grupper. Dessverre har det vist seg at Venstre, Høgre og Framstegspartiet ikkje meinte det dei sa. For no seier dei at det er prosentvis lik inntektsutvikling, og det er auka inntektsforskjellar som skal bidra til å redusera det gapet. Dersom me no legg til grunn forslaget frå Venstre på 625 mill. kr, vil det auka inntektsforskjellane med 3 700 kr. Då er mitt spørsmål: Kor mange gonger må du auka inntektsforskjellane med 3 700 kr før du tek igjen inntektsgapet? Det er ein ganske spesiell ting som ein har konstruert opp inni hovuda sine. Eg høyrde statsråd Vidar Helgesen i dag på radioen. Han snakka om gapet mellom våre utslepp i dag, som er høge, og måla for dit me skal – me ligg over, og han skulle redusera dette gapet. Dersom ein skulle ha lagt til grunn den logikken som desse partia bruker i jordbrukspolitikken, så skulle ein gjort det gjennom å auka utsleppa. Då skulle ein liksom redusera gapet. Dette er å springa frå løfta sine. Det er uheldig. Så er eg svært glad for at Arbeidarpartiet, Kristeleg Folkeparti, Senterpartiet og SV greidde å setja seg ned rundt bordet og verta einige om ei offensiv innretning for jordbruksoppgjeret. Me kunne vore klar til å avslutta oppgjeret no i dag. Me hadde eit detaljeringsnivå som låg om lag der som ein var i 2014, så det er ingen grunn til å kritisera det. Når me såg at me ikkje fekk fleirtal, gjekk me noko ned på detaljeringsnivået, på det me har lagt inn i innstillinga, av respekt for dei forhandlingane som skal skje. Men det ville altså ikkje vera noko i vegen for å avslutta jordbruksoppgjeret – ei ramme på 790 mill. kr, det ville vera eit godt utgangspunkt for å satsa på dei små og mellomstore bruka og ha ein klar distriktsprofil på oppgjeret. Dessverre satt Venstre rundt dette forhandlingsbordet. Eg har no gjort meg erfaringa med å forhandla med Venstre. Eg skal ikkje seia mykje om det, men la meg seia to ting. Det er svært krevjande med eit parti som ikkje veit kva dei vil, og dei er heller ikkje til å stola på. Det er mi erfaring med partiet Venstre. Eg synest det er synd at dei har gått frå løfta sine her. Eit tilbod og eit oppgjer på 790 mill. kr vil jo ikkje redusera inntektsgapa, og det er der me seier: Ytterlegare tiltak i ei moderasjonslinje må vera betre marknadsbalanse og andre tiltak som jordbruket sjølv styrer. Og sjølvsagt var det det som låg til grunn då me diskuterte jordbruksmeldinga. Men denne våren har vist at valet vert avgjerande for kva som vert inntektsmålet for jordbruket. Valet vert avgjerande for om me vil få ei satsing på distriktslandbruket. Valet vert avgjerande for om me vil få eit løft for alle typar bruk. For det er ein logikk som eg ikkje er einig i – i Venstre, Høgre og Framstegspartiet sine tankar – nemleg at dersom du berre gjer det uendeleg mykje dårlegare for bøndene i ein del av landet å vera bønder, skal det verta betre å vera bønder i ein annan del. Dersom du tek frå ein bonde i Østfold som har investert i eit mjølkebruk, kanskje 100 000 kr over natta, så skal det plutseleg verta betre å vera bonde i Sogn og Fjordane. Det trur ikkje eg på. Eg trur at det som betyr noko for om det er godt å vera bonde i Møre og Romsdal, i Hordaland, i Sogn og Fjordane, det er dei inntektsmoglegheitene som ein får i sitt område. Difor har desse fire partia lagt opp til ein veldig klar distriktsprofil, og me har samtidig gjort noko med strukturen, ein har nemleg løfta inntektene i botn for alle bruk. Så ein kort kommentar til vedtaka som ligg frå den største fraksjonen i komiteen. Når det gjeld I, oppfattar eg at det ikkje er ønske om at det vert teke opp til votering, det med målpris på svin, det får partane handtere. Eg vil på det sterkaste oppfordra statsråden til ikkje å gjennomføra det no. Det har ingen positive effektar. Og dersom ein gjennomfører det, er det berre fordi ein ønskjer å påføra norsk jordbruk skade. Så det ønskjer ein ikkje realitetsvotering over. I II, om at ein skal vurdera driftsvansketilskotet, står det «jordbruksoppgjøret for 2018». Der er det ein feil. Det skal vera «jordbruksoppgjøret 2018». Jordbruksoppgjeret 2018 skjer neste vår. Så det er veldig klart. Så vil eg knyta nokre kommentarar til påstandar som har svevd gjennom lufta. Nokon har jo brukt pengar to gonger. Først har ein løyvd 79 mill. kr som var oppsparte frå 2016 og ikkje brukte, og så har ein lagd dei inn att: No skal de få lov å fordela desse pengane. Ergo får me verknad to gonger. Venstre har svinga seg til dei store høgder. Ein dag har dei hevda at auken i målprisane vil skada norske forbrukarar fordi dei vil få 10 kr dyrare mat per år. På den andre sida har dei hevda at desse prisane er det heilt umogleg å ta ut i marknaden. Det er nokre gonger eg skulle ønskja at partiet i det minste kunne bestemma seg. Dette kan verta ein spanande vår for norsk jordbruk, men eg trur at den store endringa må det ei endring i val til for at me skal oppnå.