Kjersti Toppe (Senterpartiet), 2010-06-15:
Kreft er i dag ein stor folkesjukdom. Om lag kvar tredje person i Noreg blir ramma av kreft i løpet av livet, og ca. 26 000 får diagnosen kvart år. Kreftførekomsten i Noreg er aukande. Auken kan særleg relaterast til høgare gjennomsnittsalder. Fleire overlever kreftsjukdom og lever med ein kreftdiagnose, først og fremst på grunn av betre diagnostikk og behandlingstilbod. Bak tala står enkeltmenneske som opplever at livet deira tek ein annan veg enn forventa når dei får kreftdiagnosen. Også pårørande blir sterkt råka. For samfunnet byr kreftauken på store utfordringar når det gjeld kapasitet, kvalitet og organisering av helsetenesta. I Nasjonal strategi for kreftområdet 2006–2009 var målet nettopp å visa korleis ein skal møta utfordringane innan kreftområdet på ein offensiv og heilskapleg måte. Kreftstrategien, som no er forlengd med to år, til 2011, inneheld nasjonale målsetjingar og tiltak for førebyggjande arbeid, screeningtilbod, diagnostikk, behandling, rehabilitering og lindrande behandling. Ein viktig del av strategien er at det kreftførebyggjande arbeidet skal bidra til å redusera sosiale ulikheiter på helseområdet. Vi har nettopp fått informasjon om at dei sosiale helseforskjellane i Noreg er aukande. Det er urovekkjande. Satsing på førebygging av kreftsjukdom må derfor fortsetja, under dette tiltak mot tobakk, sunt kosthald, strålevern og auka fysisk aktivitet. Det må leggjast til rette for auka kapasitet i behandlingstilbodet som følgje av ein auke i talet på krefttilfelle. Kvaliteten i kreftomsorga må styrkjast gjennom vidareutvikling av kvalitetsregistra og auka forskingsinnsats. Det er behov for nasjonale standardiseringar av diagnostikk og behandling. Prosessar i retning av auka funksjonsdeling bør fortsetja når dokumentert kunnskap viser at volum har betyding for kvalitet. Det er framleis eit utbetringspotensial når det gjeld rehabiliteringtilbod etter kreftbehandling og for lindrande behandling av pasientar som ikkje kan lækjast. Det er behov for å styrkja utdanning, rekruttering og bemanning. Representantforslaget frå Høgre om forsterka innsats mot kreft inneheld mange konkrete forslag om desse emna. Det er positivt, og det er brei einigheit om mange forslag. Det eg saknar i representantforslaget, er at ein er like konkret og tydeleg på førebygging. Vi veit at mellom 30 og 50 pst. av krefttilfella kan førebyggjast. Gode førebyggingstiltak er t.d. å lovfesta frukt og grønt i skulen, som sikrar alle barn og unge eit betre kosthald. Kvifor er Høgre motstandar av det? Kosthald har vist seg å ha betydning for fleire sjukdomar, også kreft. Å ha reklamerestriksjonar eller forbod mot reklame for usunn mat retta mot barn er eit anna tiltak i denne samanhengen. Å bruka avgiftspolitikken til å gjera usunne matvarer dyrare og sunne varer, slik som frukt og grønt, billegare er eit anna konkret forslag. Tobakk er ein kjend risikofaktor for kreft. Det å innføra restriktive tiltak mot tobakk er eit stort potensial for helsegevinst. Det er òg aukande merksemd om samanhengen mellom alkohol og kreft i fagmiljøa internasjonalt, så ein restriktiv alkoholpolitikk er eit kreftførebyggjande tiltak. Hudkreft er òg sterkt aukande og blant dei hyppigaste kreftformene hos unge vaksne i Noreg. Å sjå på tiltak mot den store auken i solariumbruk hos ungdom er derfor eit anna konkret kreftførebyggjande tiltak. Det blir i forbindelse med denne saka fremja heile 19 forskjellige punkt for ein forsterka kreftinnsats. Mi vurdering er at mange av forslaga er å slå inn opne dører. Dette er forslag om tiltak som allereie er vedtekne, eller det er på gang eit arbeid med dei, slik som statsråden har gjort greie for i sitt brev til komiteen av 21. mai. Ein del av forslaga er det politisk ueinigheit om, slik representanten Sonja Mandt gjorde greie for i sitt innlegg. Når det gjeld forslaget om å publisera informasjon om ventetider for kreftbehandling, er det sjølvsagt slik at ventelister skal vi ikkje ha for kreftutgreiing og behandling. Eg vil gjerne gjenta at det er uakseptabelt at folk må venta på diagnostikk og behandling for kreft. Men når vi veit at det like fullt er slik, må vi få fram data, slik at vi får vita om dette og lærer av det. Derfor er eg glad for at statsråden har varsla at historiske ventelister skal offentleggjerast.