Solveig Sundbø Abrahamsen (Høyre), 2018-05-03:
Eg vil takke forslagsstillarane frå Senterpartiet for å ta opp ei viktig problemstilling og takke komiteen for eit godt samarbeid om dette Dokument 8-forslaget om eit statleg vedlikehaldsprogram for fylkesvegnettet. Fylkesvegnettet utgjer om lag 47 pst. av det totale offentlege vegnettet i Noreg målt i kilometer, og fylkesvegane bind saman distrikt og kommunar og bidreg til person- og godstransport som kjem alle innbyggjarane til gode. Komiteen er einig i at det er eit betydeleg vedlikehaldsetterslep på fylkesvegnettet. Kartlegging gjort av Statens vegvesen frå februar 2013 syner at det vil koste om lag mellom 45 og 75 mrd. kr å fjerne forfallet på fylkesvegnettet. Transportetatane og Avinor tilrådde å vurdere eit program for fornying av fylkesvegnettet i plangrunnlaget til NTP 2018–2029 og skreiv i grunnlagsdokumentet: «Det er betydelig forfall på fylkesvegnettet. Kostnaden knyttet til utbedring av kritisk infrastruktur som tunneler, bruer og ferjekaier er så omfattende at transportetatene mener det bør vurderes et eget program for fornyelse av fylkesvegnettet.» Transportetatane og Avinor fann ikkje rom for å prioritere midlar til å finansiere eit slikt program innanfor gjevne planrammer. Komiteen inviterte til høyring om saka 6. mars 2018. Sju fylkeskommunar og ti organisasjonar deltok på høyringa. Tilbakemeldinga var som forventa – det er eit stort dokumentert vedlikehaldsetterslep på fylkesvegnettet, og det er behov for auka satsing for å ta igjen noko av etterslepet. Komiteen ser behovet for ei ekstra satsing for å kunne ta vedlikehaldsetterslepet på fylkesvegnettet, og det blir fremja fleire forslag i dette Dokument 8-forslaget. Komiteen er òg samstemd om at det er rammefinansiering som skal vere hovudmodellen for finansiering av kommunesektoren. Eg vil i det fylgjande gjere greie for forslaga til fleirtalet, Høgre, Framstegspartiet og Venstre, og overlèt til mindretalet å fremje sine. Det er viktig å byggje opp infrastrukturen i landet. Dagens regjering har styrka satsinga på vegane kraftig gjennom betydeleg auka løyvingar. Det er viktig for næringslivet og verdiskapinga, og det er viktig i innbyggjaranes kvardag. Me ser at satsinga òg gjev ein reduksjon i negative miljøkonsekvensar, og me ser ei positiv utvikling med ytterlegare nedgang i alvorlege trafikkulykker. Gjeldande NTP inneber ei historisk satsing på samferdsel og har ei ramme på 1 069 mrd. kr. Regjeringa har òg styrka løyvingane til fylkeskommunane i form av både auka rammetilskot og øyremerka midlar til ras- og skredsikring. Forvaltningsreforma, som blei gjennomført med Senterpartiet i regjering i 2010, medførte at ansvaret for styring og kontroll med 17 000 km riksveg og 78 ferjesamband blei overført frå stat til fylkeskommune. Dette var vegstrekningar med eit stort vedlikehaldsbehov, og reforma blei gjennomført utan å gje fylkeskommunane tilstrekkeleg auka løyvingar og var såleis ei særs dårleg gåve frå staten til fylkeskommunane. Dagens regjering med Framstegspartiet, Høgre og Venstre har saman med Kristeleg Folkeparti forsøkt å bøte på dette. I gjeldande NTP er det sett av 15,6 mrd. kr til vedlikehald og fornying av fylkesvegnettet. Fleirtalet tar på alvor dei tydelege tilbakemeldingane frå fylkeskommunane om situasjonen rundt vegvedlikehald, tunnelar og skredsikring. Fleirtalet vil likevel understreke at det er fylkeskommunane som har ansvaret for å prioritere vegvedlikehald i sine budsjett. Eit viktig prinsipp er at rammefinansiering skal vere hovudmodellen for finansiering av kommunesektoren. Det gjev rom for lokalt tilpassa løysingar. Eit statleg vedlikehaldsprogram vil kunne stå fram som ei statleg overstyring av budsjettansvaret og prioriteringane til dei regionalt folkevalde. Ei ordning i tråd med forslaget frå Senterpartiet kan tolkast som at fylkeskommunane i praksis blir sett under statleg administrasjon. Det verkar uklokt når ein erfarer at det er ulike prioriteringar frå fylke til fylke. Fleirtalet meiner at dersom ein skal klare å redusere vedlikehaldsetterslepet på fylkesvegnettet, vil ei berekraftig løysing vere å vurdere å innføre ei påskjøningsordning der fylkeskommunane etter ein forpliktande plan kan søkje om medfinansiering frå staten etter gjevne kriterium. Ei prioritering kan m.a. sjåast i samanheng med korleis viktige eksportvegar, som omfattar både fylkesvegar og riksvegar, betre kan rustast opp til å dekkje transportbehovet til næringslivet. Høgre, Framstegspartiet og Venstre ser det som naturleg å utgreie eit slikt program for påskjøningsordning i samband med rullering av Nasjonal transportplan. Eg tek opp Høgre, Framstegspartiet og Venstre sine forslag i saka.