Heidi Grande Røys (Sosialistisk Venstreparti), 2009-03-13:
Som representanten Høie var inne på, skal vi diskutere ei sak seinare, men eg syntest likevel at Datatilsynets og Personvernnemndas årsmeldingar var det verdt å ta ordet for. Eg skal gi nokre overordna synspunkt, og så skal vi diskutere ein del detaljar rundt enkeltforslag i debatten som kjem etterpå. Datatilsynet gjennomførte i februar 2008 ei undersøking om haldningane i befolkninga til ein del aktuelle personvernspørsmål. Mange gir uttrykk for at dei er uroa over den overvakinga og den kontrollen vi dagleg vert utsette for. Likevel ser det altså ut til at vi aksepterer ei rekkje inngrep i privatsfæren vår når vi opplever at dette kan gi tryggleik mot enkelte former for kriminalitet f.eks. Eg trur nettopp at haldningane blant innbyggjarane er eit uttrykk for dei vanskelege avvegingane mellom personvern på den eine sida og andre gode formål på den andre. Personvern er vanskeleg å konkretisere og talfeste. Når det skal vegast mot andre og meir konkrete mål, som trafikksikkerheit, gode helsetenester eller kampen mot kriminalitet, har ofte personvernet vorte taparen. Difor treng vi ein kontinuerleg debatt og refleksjon rundt personvern, som òg representanten Reikvam var inne på. Regjeringa har styrkt personvernområdet med vel 11 mill. kr og har sett i gang ei rekkje tiltak, som vi har vore innom i Stortinget før i tidlegare debattar. Eg er oppteken av at vi skal tenkje personvern allereie i planlegginga av nye tiltak. Difor skal personvernomsyn vere ein naturleg del av alt utgreiingsarbeid der det er relevant. I fjor lanserte eg difor ein rettleiar i vurdering av personvernkonsekvensar for ulike offentlege tiltak. Rettleiaren skal hjelpe forvaltninga i å gjere betre personvernvurderingar til rett tid i utgreiingsprosessen – ikkje berre kome etter at ein har kome med eit godt forslag og fått alle argumenta for – altså at ein tenkjer personvernkonsekvensar i planlegginga, i utgreiinga i lag med alle andre forslag. Det er viktig for at ein skal kunne ta dei rette avgjerdene rundt personvernspørsmål til rett tid. Barn og unge vert i dag utsette for potensielle personvernkrenkingar på mange område. Dei er storforbrukarar av digitale media og digital kommunikasjon frå tidleg alder. Men bruken av digitale media kan òg føre med seg personvernutfordringar som vi ikkje kan forvente at dei minste kan forstå. Difor er det viktig å forklare på deira språk om elektroniske spor, anonymitet på nett og digital mobbing. Kampanjen «Du bestemmer», som komiteen er godt kjend med, er laga for dei unge på deira premissar. Kampanjen er godt motteken, og det vert stadig trykt opp nytt materiell. Kampanjen har i hovudsak vore retta mot dei eldste barna no i starten. No har vi begynt å lage materiell òg for dei yngre barna. Dei aller yngste kan ikkje ta hand om sitt eige personvern. Det er det vi vaksne som må gjere. Av og til er det sånn at det er dei vaksne som står nærast ungane, som utgjer den største trusselen. Dei legg ut på nettet bilete av ungane sine, dei legg ut tekst som involverer ungane. I f.eks. barnefordelingssaker har vi sett det. Datatilsynet laga rettleiaren «I beste mening», retta mot barnehagar og andre som har med dei aller minste barna å gjere, knytt til bilete av barn på nettet. Særleg skular og barnehagar vil ha stor nytte av den rettleiaren. Så ser vi at ID-tjuveri er eit aukande problem både her til lands og i andre land. Særleg i USA har dette problemet fått stort omfang. Vi er opptekne av å hjelpe ofra for ID-tjuveri og har sett i verk tiltak som skal forhindre denne typen tjuveri. Vi har også i år gitt støtte til Security Valley på Gjøvik, der eit av dei fyrste prosjekta er å kartleggje omfang og utvikling når det gjeld ID-tjuveri i Noreg. Dette treng vi å vite meir om. Arbeidet med å betre rutinane for autentisering er òg viktig for å førebyggje ID-tjuveri. Vi har Regjeringa sitt arbeid med eID, som òg denne komiteen kjenner godt, sjølv om det fyrst og fremst ligg under samferdslekomiteen. Det er eit viktig basiselement for at vi skal kunne utveksle informasjon på ein sikker og trygg måte på nettet. Sentralt i førebygginga mot ID-tjuveri står òg det ansvaret som tenestetilbydarane har for tilstrekkeleg sikkerheit i eigne tenester. Då er kanskje det viktigaste å ikkje akseptere fødselsnummer som ei stadfesting av at ein person er den han gir seg ut for å vere. Dette er det nok altfor lemfeldig omgang med. Når nokon berre oppgir eit fødselsnummer, så trur ein at ein har identifisert personen. Det er ikkje tilfellet, og det må dei ulike både private og offentlege verksemdene vere seg bevisste. Så skal vi ta resten av forslaga under neste debatt, tenkjer eg.