Jenny Klinge (Senterpartiet), 2019-12-05:
Å førebyggje og unngå lovbrot er opplagt det viktigaste, men lovbrot vil alltid likevel skje. Dette representantforslaget frå Senterpartiet handlar overordna sett om å sikre fornuftig framdrift i statens handtering frå ei kriminell handling skjer, til vedkommande som har gjort den kriminelle handlinga, får reaksjon og eventuell straff. Vidare handlar det sjølvsagt om å sikre gode og rettsikre prosessar og om at rettssaker skal gjennomførast innan rimeleg tid, m.a. for at det ikkje skal bli gjeve strafferabatt på grunn av lang tidsbruk. Soninga må også skje innan rimeleg tid både for den dømte sin del og for dei som har vore ramma av lovbrotet. For å oppnå alt dette er det mange aktørar som skal gjera ein god jobb til rett tid. Då vi i Senterpartiet la fram dette representantforslaget, la vi vekt på at reformene innan justissektoren ikkje blir sett i samanheng og slik heller ikkje sikrar ein god balanse i straffesakskjeda. Politireforma er hovudsakleg gjennomført allereie, men dei fleste av dei positive verknadene av denne reforma som regjeringa har lovt, har ikkje kome enno. Regjeringa ber om tolmod, fordi dei, slik vi forstår det, ventar på at proppen i politiet snart skal lausne når det gjeld straffesaksrestansane. Samtidig som dei såleis ventar på at politiet skal kunne levere endå fleire straffesaker til domstolane, har dei bedt om ein rapport frå Domstolkommisjonen der strukturendringar var ein del av mandatet. Uttaler frå fleire representantar frå regjeringspartia tyder på at regjeringa kjem med forslag om å leggje ned mange domstolar. Til alt overmål planlegg regjeringspartia òg ei reform i kriminalomsorga. Om denne liknar den førre reforma som regjeringa gjorde framlegg om, er det m.a. snakk om å sentralisere leiinga ved fengsla. I mellomtida legg dei ned ei rekkje små fengsel og grunngjev dette med at det er for mange soningsplassar i landet, dette utan at det er teke tilstrekkeleg omsyn til kva slags behov som kan melde seg i åra framover. Desse reformene er ikkje sett i samanheng. Det er heller ikkje ressurssituasjonen eller det framtidige ressursbehovet i dei ulike ledda i straffesakskjeda. Vi i Senterpartiet peiker såleis på at det er nødvendig med ein politikk som legg til rette for ein balanse i straffesakskjeda. No kan ein vel seie at det er ein slags balanse i straffesakskjeda per i dag, men i form av ein negativ balanse, i den forstand at alle dei tre etatane politi, domstolar og kriminalomsorga har for lite ressursar. Når problema til domstolane og kriminalomsorga ikkje er større enn dei er per no, er det fordi denne reformavhengige proppen i politiet framleis er der. Den dagen denne proppen lausnar og sakene går unna i den farten som regjeringa håper på etter ei gedigen reform, vil det bli synleggjort i endå større grad at domstolane og kriminalomsorga er underfinansierte. Senterpartiet er overraska over mangelen på heilskapssyn hos regjeringspartia. Regjeringspartia presterer i reform etter reform – truleg med vilje, eller i beste fall ubevisst – å oversjå eller undervurdere samfunnsøkonomiske konsekvensar ved å leggje ned offentlege tenester i store delar av landet. Slik lagar dei store avstandar mellom innbyggjarane og offentlege tenester, samtidig som dei skryt av innsparingspotensial og effektivisering. Men å flytte kostnader knytte til bruk av tid og bruk av ressursar til andre offentlege aktørar og til innbyggjarar og næringsliv, er ikkje nødvendigvis innsparing for samfunnet totalt sett – tvert om i mange tilfelle. Som eit døme vil ei strukturreform innan domstolane gje endå større avstandar for både private og offentlege aktørar som skal møte i retten eller transportere nokon dit. Når store delar av landet vårt med sentraliseringa til regjeringa blir tømde for viktige offentlege tenester, tener ikkje det til å sikre og styrkje verdiskapinga i alle delar av landet, ei verdiskaping som jo skal finansiere velferdsstaten vår også i åra som kjem. Vi i Senterpartiet meiner det er viktig å sjå ulike reformer i samanheng. Ein må òg sjå ressursbehovet til dei ulike ledda i straffesakskjeda i samanheng. Det er avgjerande viktig at vi får ein gjennomgang som ikkje legg føringar om at sentralisering skal løyse alle problem.