Rita Tveiten (Arbeiderpartiet), 2001-01-19:
Stortinget er i dag invitert til å fatta vedtak i ei sak som dreiar seg om harmonisering av regelverk for å sikra fri handel av matvarer innan EØS-området. Det dreiar seg om innføring av tre direktiv om tilsetjingsstoff som kan brukast i næringsmiddel. Det må vera openbert at det er i Noreg si interesse at me ikkje set oss utanfor denne handelsmarknaden. Men tilsetjingsstoff i mat er ei sak som vekkjer sterke kjensler, utryggleik og dermed også ofte frykt. Me har alle eit rimeleg krav til at maten som me kjøper, skal vera kvalitativt god og ikkje innebera helsefare. Noreg har etablert gode standardar og praksis for tilsetjingsstoff i mat, ordningar som har stor tiltru i det norske folket. Norsk mat vert oppfatta som trygg, naturleg og god. Og det er viktig at me òg skal ha det slik i framtida. Fleirtalet i næringskomiteen ser det òg slik at det er gode utsikter til å etablera ordningar som langt på veg sikrar vidareføring av eksisterande standardar og praksis i Noreg, sjølv om dei tre direktiva vert innførte fullt ut. Direktiva opnar for bruk av tilsetjingsstoff der dei fleste allereie i dag er i bruk i Noreg, men der det vert føre-slått høgare grenseverdiar enn dei me har i dag. Det er òg verdt å merka seg at direktiva gir retningslinjer for maksimumsgrenser, som fleire talarar tidlegare har vore innom, og ikkje minimumsgrenser. Det må òg vera med i biletet at norske næringsmiddelprodusentar og daglegvarebransjen har kome med utsegner om at deira haldning er at dagens praksis med bruk av desse stoffa i næringsmiddel ikkje skal endrast på den norske marknaden, sjølv om EU sitt regelverk er teke inn i norske føresegner. Dette medverkar til at det er tilstrekkeleg låg risiko for helseskadar ved innlemming av direktiva, slik eg ser det. Nokre av desse stoffa som vert føreslåtte i direktiva, kan ein helsemessig sett ha innvendingar mot dersom dei vert brukte i store mengder. Dei fleste stoffa vert i dag brukte i norske produkt, men altså i mindre dosar enn det som vert tillate i desse direktiva. Arbeidarpartiet meiner derfor at det vil ha svært mykje å seia at både norskproduserte og importerte næringsmiddel vert tydeleg og godt merka med gode varedeklarasjonar, for at m.a. allergikarar og andre lett skal kunne velja bort produkt med gitte tilsetjingsstoff dersom dei ynskjer det. Det er òg viktig at offentlege myndigheiter gjennomfører relevante informasjonstiltak retta mot norske forbrukarar. Slik informasjon må vera lettfatteleg og m.a. innehalda opplysningar om verknader, bruksområde, mogleg helserisiko og tilråding om dagleg inntak. Det er ikkje ansvarsfråskriving frå myndigheitene si side at forbrukaren vert gjort betre i stand til sjølv å velja varer ut frå auka informasjon og betre og relevant merking frå næringsmiddelindustrien og myndigheitene si side, snarare tvert om. For Arbeidarpartiet er det naturleg at forbukarane sin innverknad vert styrkt. Aktiv informasjon retta mot befolkninga generelt og mot grupper spesielt vil medverka til å styrkja denne innverknaden, saman med ei betre merking av både emballerte og uemballerte varer. I denne samanhengen er det viktig at forbrukarorganisasjonar har kraft og gjennomslag. Me må ikkje gløyma at desse reglane, inklusiv dei direktiva me behandlar i dag, ikkje er statiske og endelege. Ny kunnskap og forbrukarane sine krav vil heile tida påverka utforminga av dei nye reglane. EU sin forskingskomite må heile tida søkja og vurdera ny kunnskap på dette feltet og tilrå innhaldet i direktiva deretter. Det er på denne bakgrunnen Arbeidarpartiet har fremja følgjande forslag, som òg fekk tilslutnad frå fleirtalet i komiteen: «Stortinget ber Regjeringa fremje forslag som presiserer krava til tydelege og lettfattelege vare- og innhaldsdeklarasjonar/-merking av næringsmiddel. For næringsmiddel utan emballasje må det lagast eigne system. Det må spesielt leggjast vekt på krava som allergikarar og andre har for tydelege vare- og innhaldsdeklarasjonar.Stortinget ber også Regjeringa gjennomføre informasjonstiltak når det gjeld bruk av tilsetjingsstoff i næringsmiddel andsynes norske forbrukarar.» Det er òg grunn til å minna om at når det gjeld St.prp. nr. 12, som me behandlar i dag, vil det om kort tid verta sendt ut på høyring ei forskriftsendring for merking av uemballerte varer. Dette vil vera med på å hjelpa forbrukarane til å finna fram i jungelen.