Hallgeir H. Langeland (Sosialistisk Venstreparti), 2000-12-11:
Eg tar opp forslaget frå SV. Det nasjonale forsvaret av norsk territorium skal svekkast til fordel for bidrag til ulike verdspolitiroller. NATO er med sitt nye konsept, som blei prøvd ut på Balkan, klar til å gå til militære aksjonar utanfor sitt område. Og EU skal oppretta sin hær, i første omgang som ein krisehandteringsstyrke. Noreg heng heseblesande med og seier: Ja takk, me vil vera med både på ein NATO-hær og ein EU-hær. Den norske regjeringa er klar med det største bidraget til EU-hæren. Utanforlandet Noreg skal altså stilla opp med mest for EUs stormaktsambisjonar. Det er noko heilt spesielt med dette. Svenskane, som er medlemmer av EU, seier at dei gjerne vil vera med, men då skal det vera eit FN-mandat. Finnane seier dei først og fremst vil prioritera innsats på eiga jord. EU-medlemmen Danmark vil ikkje vera med i EU-hæren i det heile. Så blir altså Godal og Jagland plaga av eit stridig folk som seier nei til deltaking i EU-unionen, og likevel prøver ein frå norske styresmakter si side å melda seg på gjennom å koma med 3 500 mann og mykje tungt utstyr til denne hæren – omtrent utan vilkår. Så lenge me ikkje er medlemmer av EU, må dette grepet koma i konflikt med Grunnlova § 25, som heilt tydeleg slår fast at framande makter ikkje kan overta styringa av norske styrkar. På møtet i Nice, som blei avslutta i natt, er det litt meir uklart kva det blir til med heile EU-hæren som Noreg melde seg på. Men tidlegare generalsekretær i NATO, nå EUs «utanriksminister», Javier Solana, var heilt klar på dette på møtet i VEUs parlamentarikarforsamling sist veke. Det er medlemmene av EU som skal styra EU-hæren, sa Solana. Parlamentarikarforsamlinga sine medlemmer var elles svært opptatt av det demokratiunderskotet som prega EU, ikkje minst i spørsmålet om EU-hæren. Den norske regjeringa bryr seg truleg heller ikkje om slike bekymringar, i og med at den melder på styrkar utan å ha fått dette formelt godkjent i forkant av Stortinget. Som tidlegare forsvarssjef Fredrik Bull-Hansen påpeikte i ein kronikk i Aftenposten i går, har det konsekvensar for ein småstat å ha stormaktsambisjonar. Det må visast igjen i måten ein organiserer og driv sitt nasjonale forsvar på, og puttar ein ikkje meir ressursar inn, vil innsatsen på eiga jord bli svekt. SV er ikkje imot å stilla styrker til FN-leidde operasjonar, men me er heilt klare på ikkje å stilla styrkar til NATO og EUs verdspolitistrategi. All deltaking frå norsk side må etter SV si meining vera rotfesta i folkeretten – dvs. godkjent av FN. Når Stortinget i dag vedtar å halda fram med Ole Brumm-politikk for Forsvaret, er det mot SVs vilje. SV har lenge ønskt at ein skulle ha ei drøfting av kva for eit forsvarskonsept Noreg skulle ha, for så å løyva midlar til det nye konseptet som blei valt. Det er det motsette som skjer i dag. Alle parti går vidare på fregattgaleien – som dreier seg om verdspolitirolla. Då har ein store båtar som kan brukast til dette. SV får takknemleg nok støtte frå sentrum til å stansa den vidare raseringa av naturen ved bygging av nytt regionfelt, noko som òg har samanheng med den nye retninga det norske forsvaret skal ta. Det forsvaret Noreg i framtida skal ha, skal formelt avgjerast i debatten om neste langtidsmelding til våren. Dagens og tidlegare vedtak i denne sal har for lengst starta ei omlegging som satsar mest internasjonalt og dermed svekker forsvaret av norsk jord. Det er ikkje berre uheldig, men det er òg etter mi oppfatning lite demokratisk.