Haakon Blankenborg (Arbeiderpartiet), 2004-01-29:
Dette er først og fremst eit spørsmål om vi skal godkjenne den avtala som ligg på bordet, eller ikkje. Senterpartiet og SV meiner at vi ikkje skal godkjenne avtala, fordi forhandlingsresultatet ikkje er godt nok. Med andre ord vil dei forkaste avtala, noko som vil føre til at vi ikkje har ei EØS-avtale. På den andre sida seier dei også at fordi vi manglar alternativ, har vi fått ei dårleg avtale. Eg har ikkje forhandla, men eg har veldig vondt for å tru at vi hadde fått eit mykje betre resultat frå EU om vi hadde trua med å seie opp EØS-avtala. Men den trua går det i alle fall an å ha, utan at det dermed blir meir sant. Det heng fullstendig i lause lufta å seie at det er mangel på alternativ som har gjort at avtala ikkje er god nok. Det som truleg har like mykje å seie, er forhandlingsposisjonen og det faktum, som har vore understreka her tidlegare i dag, at Norge, same korleis ein snur og vender på det, må vere med på å betale i forhold til ei avtale som også har utjamning og framgang som målsetjing. Det har blitt sagt her at Sveits-avtala er veldig god, fordi ein slepp å tilpasse, det vil seie overta EU-lovgiving. Det høyrest til overmål veldig rart ut. Kvifor skal ein då ha ei avtale? Utan ei avtale slepp ein iallfall å overta EU-lovgiving. Så dersom Sveits ville unngå å overta EU-lovgiving, var det berre å late vere å inngå ei avtale. Sveits har inngått ei avtale fordi ein ønskjer å overta EU-lovgiving. Det er derfor heile avtala eksisterer. Dermed er ein inne i same uføret, berre det at dei manglar institusjonane til å binde opp avtala. Så kan ein ha ulike vurderingar av om det er betre eller dårlegare, og deretter kan ein vurdere om vi skal seie opp EØS-avtala og begynne med nye forhandlingar som vi ikkje veit kva vil ende med, men som heilt sikkert vil føre oss ut i ein periode med stor uvisse for norsk næringsliv uansett, for i den perioden vil vi i alle fall ikkje kunne forhandle med nokon som helst autoritet. Sveits har ei avtale fordi dei ønskjer å overta EU-lovgivinga. Det er heilt på det reine. Det er mogleg at SV og Senterpartiet ønskjer seg ei form for avtale der alle kan bestemme kva ein ønskjer å overta, men det blir eit veldig rart fellesskap dersom alle sjølve skal bestemme akkurat kva som skal gjelde, og det ikkje er plikter og eit felles lovverk. Då er jo ikkje dette eit felles område. Men det er mogleg at det er det som ligg i ordbruken, at ein skal ha ei betre avtale. Senterpartiet og SV ser bort frå at ein berre skal seie opp EØS-avtala og ikkje ha noka avtale. Dei vil ha ei handels- og samarbeidsavtale, så langt er det klart, og den skal vere betre. Senterpartiet seier at det er ei sak dei vil ha for seg sjølve – kvar dei vil gå med den avtala. SV seier at det er opp til den frie forskinga å finne ut kvar ei slik avtale skal gå. Særleg mykje rettleiing er ikkje dette som er sagt av dei to partia, verken for regjering eller for oss andre i salen her. Den eine vil ha det hemmeleg for seg sjølv, og den andre vil gi det til den frie forsking, og så får vi andre sitje og gjette kva som skal skje med Norges forhold til EU vidare utover. Men der står det, og det er det desse to partia har klart å forklare om sitt forslag i dag. Det er også eit anna punkt eg synest er verdt å ta med, og som ikkje har blitt kommentert frå Senterpartiet, fordi det er sett opp eit motsetnadsforhold mellom norsk utviklingssamarbeid og norsk utviklingshjelp og EØS-avtala. Men det er på det reine at pengane som går gjennom EØS-avtala til Polen, Baltikum og kvar som helst, ikkje er utviklingshjelp, og var det ikkje før. Då har det vore eit mindre beløp, og det blir ikkje utviklingshjelp no heller, sjølv om det er eit større beløp. Dette er å trekkje inn i debatten eit fullstendig irrelevant punkt om EØS-avtala. Det har ingenting med utviklingshjelp å gjere. Det er berre med på å gi eit inntrykk av at ein forsøkjer å vatne ut profilen i norsk utviklingshjelp, og det gjer ein ikkje. Til slutt til punktet om sosial dumping. Arbeidarpartiet har meint at det er viktig å behandle dette spørsmålet uavhengig av ratifikasjonen, fordi vi er imot sosial dumping, uansett om det blir brukt overfor folk som kjem frå Polen, Baltikum eller andre delar av Sentral-Europa, i forhold til folk som kjem frå andre delar av Europa, eller i forhold til nordmenn. Derfor ønskjer vi at dette spørsmålet skal handterast for seg sjølv og ikkje som ein del av ratifikasjonen av EØS-avtala. Det er grunnen til at vi, og eg trur òg fleirtalet i komiteen, seier at dette er ei sak som går for eigen kjøl i kommunalkomiteen seinare.