Kjersti Toppe (Senterpartiet), 2015-03-19:
Takk til interpellanten, som eigentleg inviterer til fleire debattar, både ein debatt om korleis finansieringa av behandlinga kan påverka behandlingsvalet, og ein debatt om korleis ein generelt skal førebyggja fedme på best mogleg måte. Fedme er eit aukande helseproblem, og stadig fleire i Noreg vert fedmeopererte. Det er eit inngrep som for få år sidan vart gjort berre hos nokre få, men no har det vorte ein ganske vanleg operasjon. Eg la merke til at Nasjonalt råd for kvalitet og prioritering i helse- og omsorgstenesta har tatt tak i denne saka, men det er grunn til å drøfta om dette er ei ønskt utvikling, eller om det må setjast i verk tiltak for at færre skal verta opererte. Effekten av fedmekirurgi er godt dokumentert for vekttap. For mange er det ei vellykka behandling, men inngrepet kan òg ha alvorlege komplikasjonar og biverknader, både på kort og på lang sikt. Nasjonalt råd vektlegg òg betre folkehelse for å motverka fedme, og dei anbefaler at ikkje-kirurgiske behandlingsmetodar får auka prioritet. Så ser eg at dei diskuterer om indikasjonsgrensa for operasjon bør endrast, utan at dei konkluderer om det. Men dei viser til at ein har gjort det i Danmark. Der har ein auka indikasjonsgrensa frå BMI over 40 til BMI over 50. Saka som vert tatt opp, er prinsipiell, og – som vi òg har sett – det er ikkje ein ny debatt, det med at finansiering kan påverka behandlingsval. Interpellanten tar opp at ein innan familiebasert åtferdsterapi, som er eit lovande behandlingstilbod, og som ikkje inneber noko kirurgisk inngrep, opplever mangel på ressursar til å gi tilstrekkeleg opplæring av bl.a. helsesøstrer fordi det er eit poliklinisk tilbod, som har ei svakare finansiering enn f.eks. ein kirurgisk intervensjon. Og dette er jo ei kjend problemstilling innan medisin: Fører finansieringa til feil val av behandling? Det synest eg det er all grunn til å sjå på. Vi veit at når ein sender ein pasient på eit kosthaldskurs, anten i privat eller i offentleg regi, må pasienten i verste fall betala sjølv. Vi har fått oppretta frisklivssentralar – det var ein bra ting med Samhandlingsreforma – der fekk vi ein stor auke. Det vert brukt i denne samanhengen. Det er veldig bra. Men generelt sett er eg òg bekymra for behandlingstilbodet og finansieringa av ikkje-kirurgisk behandling av overvekt. Det håper eg at ein kan koma tilbake til Stortinget med og få ei ordentleg vurdering av. Så må eg knyta nokre merknader til primærførebygginga. Kva kan vi gjera av strukturelle grep for på generelt plan å førebyggja at det er så mange som treng – eller vurderer behovet for – fedmeoperasjon? Senterpartiet ønskjer å ta i bruk skulen som førebyggingsarena. Veldig mange har snakka om både fysisk aktivitet, kosthald og gym som viktige tiltak, og eg er heilt einig. Men så er det òg slik at regjeringspartia, med litt varierande fleirtal, har stemt ned forslag om éin time fysisk aktivitet i skulen. Ein har stemt ned forslaget om å utvikla eit skulemåltid. Då regjeringspartia kom til makta, fjerna ein gratis frukt og grønt i skulen. For meg, når eg høyrer dei fine orda om at skulen er så viktig som førebyggingsarena, hjelper det ikkje med fine ord viss ein ikkje òg stemmer for det i praksis – og syter for at det faktisk vert innført. Men eg er glad for at iallfall mange helsepolitikarar snakkar veldig bra om det viktige som skjer i skulen, for eg er heilt overtydd om at skal ein klara å redusera overvekt blant barn og unge, er ein nøydd til å gå inn og gjera tiltak i skulen, der ein når alle barn og unge, uansett bakgrunn.