Hallgeir H. Langeland (Sosialistisk Venstreparti), 2010-12-08:
Tilbake til dette med å stå stille, som Halleraker var inne på. NSB-direktør Steinar Nilsen sa under opninga av Paradis stasjon at no kunne ein kjøra frå Hell til Paradis, eller omvendt. Når ein hører på Høgre og Framstegspartiet, kan ein lura på om dei faktisk var på Paradis stasjon då dei sjølve sat i regjering. I alle fall er det heilt tydeleg at dei meiner at denne regjeringa står på Hell stasjon. Det er heilt tydeleg ut frå korleis dei rakkar ned på det arbeidet som denne regjeringa gjer. Me har altså – for å koma inn på eit klimarelatert tiltak – firedobla satsinga på jernbanen frå den tida då Halleraker og Høgre sat i posisjon. Det burde vera nok for folk flest og for Høgre til å forstå at dei bør ha ei litt lågare sigarføring enn det dei har i dagens debatt, der det ser ut som ein har pengar til det meste. Anne Marit Bjørnflaten har på ein god måte gjort greie for regjeringas totale politikk i forhold til dagens budsjett, og eg stiller meg bak det. Men eg vil fokusera nærmare på ein del konkrete ting, ikkje minst på det som no føregår i Cancún i forhold til dei moglegheitene me har på transportsektoren for å gjera noko med klimaet og for å satsa meir klimavenleg – der denne regjeringa gjer mykje. Det var òg utgangspunktet for spørsmålet til Hareide om klima. Klimagassutsleppa innan transportsektoren er store, og moglegheitene for å gjera noko med dette er store. Eg vil ta nokre eksempel frå Rogaland, mitt eige fylke, som illustrerer korleis regjeringa satsar. For eit år sidan opna me dobbeltsporet Sandnes–Stavanger. Det var ei gigantisk satsing som førte til ein trafikkvekst, og som fører til at færre kjører bil. Det betyr reduserte klimagassutslepp. Tidlegare har me opna Ganddal godsterminal, som legg til rette for auka transport av gods på jernbane, og ikkje veg, og så held me på med kryssingsspor på Sørlandsbanen, som gjer at fleire kan få plass på jernbanen og færre dermed treng kjøra med vogntog på vegane. Så har me òg frå denne regjeringa tidlegare løyvd 6 mill. kr til planlegging av bybane, og i 2011 løyver me ein halv mill. kr til planlegging av bybane på Nord-Jæren. Som eit siste element i desse klimarelaterte eksempla er det slik at regjeringa òg har løyvd 35 mill. kr til belønningsordninga på Nord-Jæren. Det betyr at lokalpolitikarane har ein stat som har lagt til rette for ei moglegheit for å redusera klimagassutsleppa i dette byområdet. Men eg vil påstå at staten sine initiativ ikkje er så godt varetekne lokalt som dei burde bli. Det har nok òg å gjera med den politiske kvardagen ein har i mitt fylke og på Nord-Jæren i forhold til kven som styrer. Det er veldig ofte Framstegspartiet og Høgre og andre parti som styrer. Dei er ikkje der at dei ønskjer å gjera noko for klimagassutsleppa lokalt. I mitt fylke er det òg utfordringar sjølvsagt. Me har Risavika hamn, som både kystministeren og samferdselsministeren har besøkt, og som er ei gigantisk, svær hamn med store moglegheiter, men dei har altså ikkje ein jernbane. Det er noko som SV kjem til å jobba for – at ein skal kopla seg opp mot Ganddal stasjon. Så har me, som òg Framstegspartiet var inne på, Drangsdalen, der toget går i 20 km/t. Då kjem me inn på han, meiner eg, og eg håper det kjem fram ei løysing der i den høghastigheitsutgreiinga som no blir gjennomført. Eg er veldig glad for at statsråden var veldig raskt ute med å setja i gang høgfartsutgreiing. Etter veldig få månader i stolen var me altså i gang med å planleggja denne utgreiinga. Me bruker no 50 mill. kr til det. Så der skal statsråden ha honnør. NTP og Soria Moria II har forankra det som statsråden gjorde. I Soria Moria II står det at me skal greia ut høghastigheitstog med bygging som siktemål. Som Høgre var inne på: Frå Høgre til SV har det vore eit fleirtal over tid om dette. Premissane har vore veldig klare. Ein premiss har vore at når ein byggjer noko som kan inngå i eit framtidig høghastigheitsnett, skal det byggjast til 250 km pluss, sånn at ein kan redusera reisetida. Eg forlanger ikkje verdsrekorden – sett i Kina, står det i VG, med 486 km/t – på skjener i Noreg. Eigentleg tek VG feil, for verdsrekorden er på 574 km/t, sett av Alstom i Frankrike. Det er ikkje den farten eg er ute etter, men premissane frå Stortinget er heilt klart 250 km pluss. Det har fleirtalet sagt mange gonger. Derfor byggjer ein Oslo–Ski til 250 km pluss. Så er det òg sånn at fleirtalet har vore heilt tydeleg på at det ikkje berre er dei store byane ein skal betena. Me skal bruka høgfartstog til å byggja landet, utvikla distrikta, der me òg har stasjonshyppigheit som gjer dette mogleg. Det har stortingsfleirtalet slått fast fleire gonger. Så er det òg sånn at Stortinget har vore veldig oppteke av at det spesielt må jobbast med fleirbruksalternativ, fleirbruksbanar, som blandar trafikk – lyntog, regiontog og godstrafikk. Det har vore litt turbulens omkring denne utgreiinga dei siste dagane. Eg har no full tillit til at leiinga i Jernbaneverket, utgreiingskontoret og samferdselsministeren no følgjer dei klare råda og klare pålegga som Stortinget har kome med. Eg har sett at samferdselsministeren har starta oppryddingsarbeidet her, og det er bra. Dette blir bra til slutt. Det går på helsa laus i byområda. I fjor fekk den raud-grøne regjeringa kjeft for at me ikkje leverte nokon verktøy til byane – dei fekk ikkje lov til det og fekk ikkje lov til det. I år har tolv byar fått tilbod om ei rekkje tiltak som dei kan gjera i byområda sine. Men kva hører me? Kva hører me frå Oslo, kva hører me frå Bergen: Nei, me vil ikkje gjera det og me vil ikkje gjera det – dette i ein situasjon der Astma- og Allergiforbundet, Naturvernforbundet og helsestyresmaktene faktisk seier at her må ein gjera noko. Dette går ut over helsa til folk. Då sit altså Høgre- og Framstegsparti-byrådane rundt omkring og berre toar sine hender og håper det går over. Det er, med respekt å melda, ein feig politikk. Ein tør altså ikkje leggja seg ut med dei forureiningsproblema ein har, for bilistar kan bli hissige. Men då godtek ein samtidig at folk i verste fall døyr av den forureininga som skjer. Det blir mykje køar på vegane i Noreg i neste år òg – masse køar i byane bl.a., for der er det Høgre og Framstegspartiet som styrer, og dei er livredde for å gjera noko med køtrafikken. Dei støttar ikkje NHO. Dei støttar ikkje alle dei som meiner at ein skal redusera biltrafikken i byane på grunn av klimagassutsleppa, men òg på grunn av innteningsevna til NHO. Høgre og Framstegspartiet feigar ut. Dei er ikkje med på dette. Men det blir køar andre plassar òg, for denne regjeringa byggjer landet. Det blir køar fordi folk må stå og venta på vedlikehaldsarbeidet på vegane. Dei må stå og venta på asfalteringa på vegane. Dei må stå og venta på den rassikringa som blir sett i verk i landet. Masse køar blir det. Eg er sikker på at Framstegspartiet klarer å få nokre av stemmene til dei òg fordi dei hissar seg opp over all denne vegbygginga. Universell utforming har ein fått skryt for innafor vegområdet bl.a. Men eg ser jo at me har mange utfordringar der, ikkje minst innafor jernbaneområdet når det gjeld universell utforming. Der har me begynt å ta grep, men me er ikkje komne godt nok i gang, men me skal ha fokus på dette. Heilt til slutt gjer eg merksam på ei sak som gjeld Difi, Direktoratet for forvaltning og IKT, som fleirtalet på Stortinget er oppteke av, ikkje nødvendigvis alle parti, men me som representerer fleirtalet, er opptekne av at ein skal gå vidare på den politikken som står i handlingsplanen for miljø og samfunnsansvar. Staten bruker altså 307 mrd. kr i innkjøp. Det er ein betydeleg maktfaktor viss ein legg berekraftprinsippet og klimavennlege anskaffingar til grunn. Planen skal no reviderast, men eg vil allereie her og no be om at regjeringa, då representert ved statsråden, strammar inn på dette området sånn at staten går framfor når det gjeld innkjøp av klimavennlege og miljøvennlege anskaffingar.