May-Helen Molvær Grimstad (Kristelig Folkeparti), 2009-04-28:
Stortingsmeldinga om norsk språk er ei viktig melding. Debatt om norsk språkpolitikk og korleis vi best mogleg tek vare på det norske språket, er naudsynt. Meldinga gir ein god analyse av situasjonen, og peiker på viktige utfordringar. Eg vil særleg peike på kor viktig det er å styrkje nynorsken sin posisjon. Formelt sett er nynorsk og bokmål likestilte målformer, men reelt sett har nynorsk vanskelegare kår. Kristeleg Folkeparti meiner derfor at det offentlege har eit særskilt ansvar for å leggje til rette for at nynorsk kan utvikle seg på ein god måte. Bruk av nynorsk i offentleg forvalting representerer ei motvekt til dei delane av samfunnet der nynorsk har dårlege rammevilkår. Det er ei kjend sak at Framstegspartiet kjempar mot retten til å få svar frå det offentlege på si eiga målform. Framstegspartiet vil modernisere og effektivisere offentleg sektor bort frå kravet om bruk av nynorsk. Framstegspartiet meiner nynorsken «reduserer effektiviteten og evnen til å oppfylle målsettingene til de respektive etater», som dei skriv i innstillinga. Heldigvis er partiet åleine om å meine at nynorsk er ei økonomisk belasting for samfunnet. Kristeleg Folkeparti meiner at vi ikkje har råd til å gi slepp på det språklege og kulturelle mangfaldet vi har. Demokrati treng mekanismar for å verne minoritetsinteresser. Dette gjeld ikkje minst på område som har med språkleg og kulturelt mangfald å gjere. Språk og språkutvikling gjeld alle delar av samfunnslivet. Dette handlar om demokrati og medvit om språket sin verdi for kultur og identitet. Nynorsken har mot seg eit fleirtalspress. Derfor må ein frå statleg hald stimulere og leggje til rette for nynorsk. I kampen for nynorsken er det ikkje noko som er viktigare enn sjølvkjensle og tiltru til vårt eige språklege opphav. Det same gjeld i kampen for det norske språket i det heile, uavhengig av målformer og talemålsvariantar. Vi treng å få oppleve nynorsk teater, film, litteratur, song og tale. Å vere stolt av sitt eige, anten det er språket eller kulturen i ei vidare meining, er også det beste utgangspunktet for å utvikle toleranse og respekt for andre kulturytringar. Det er noko av det viktigaste vi kan bringe vidare til komande generasjonar. Vi må lære dei å vere stolte av nynorsk! Bokmålsbarn får mykje gratis fordi dei møter sitt eige språk overalt. Nynorske barn gjer ikkje det. Dei må få møte sitt eige språk fleire stader enn i skulebøkene. Dei må erfare at språket deira kan brukast til alt og overalt. Barn og unge nyttar mykje tid til ulike medium. Språkbruken i barne- og ungdomsprogram har mykje å seie for språket barn og ungdom nyttar i dagleglivet. Derfor er det viktig at barn møter nynorskspråklege barn i barneprogram på fjernsyn og i radio. Allmennkringkastarane har eit klårt ansvar for å fremje eit språkleg mangfald, også i høve til barn og unge. Eg meiner det er uheldig at einskilde norske aviser nektar journalistane sine å skrive nynorsk. Ordninga med momsfritak for aviser og pressestøtta har nettopp til formål å sikre ytringsfridom og mediemangfald. I meldinga står det: «Departementet ventar at riksdekkjande aviser i større grad gjev høve til å nytta nynorsk på redaksjonell plass.» Eg meiner dette er for passivt. Eg meiner dei nasjonale mediehusa bør tillate papir- og nettjournalistane sine å skrive nynorsk, og at dei bør arbeide for ein generelt høgare nynorskdel. Dette handlar både om ytringsfridom i det norske språksamfunnet og om språkleg og kulturelt mangfald. Dette er ikkje å gripe inn i den redaksjonelle fridomen, slik nokon hevdar, tvert imot. Dette handlar om ytringsfridom. Eg vil ta opp forslaget frå Kristeleg Folkeparti om å be Regjeringa vurdere tiltak for auka bruk av nynorsk i dei riksdekkjande papir- og nettavisene. Det er viktig å sikre døve sine interesser i samfunnet. Det er viktig at teiknspråk blir anerkjent som fullverdig språk. For mange er det vanskeleg å få tilstrekkeleg informasjon frå samfunnet rundt seg på ein like god måte som alle andre får. Det er viktig med krav til teksting og teiknspråktolking for digitale medium på fjernsynsområdet. Teksting av filmar på kino er også viktig for svært mange menneske for at dei skal bli inkluderte i den kulturelle opplevinga. Derfor er det eit paradoks av vi har mange kjempegode norske filmar som går land og strand rundt, men som mange, mange tusen ikkje får gleda av å oppleve fordi dei ikkje kan høre det som blir sagt, for det blir ikkje teksta. Ingen ønskjer å bli ekskludert, derfor må vi kjempe for at alle blir inkluderte.