Terje Breivik (Venstre), 2014-06-03:
Takk til saksordføraren for den jobben han har gjort – sjølv om eg er usamd i ein del av vurderingane og ikkje minst i konklusjonane. Noreg har over år brukt milliardar av fellesskapsmidlar på ulike innovasjons- og risikokapitaltiltak for næringslivet. Likevel kjem Noreg unødvendig dårleg ut med ein klar, fallande trend når me samanliknar oss med andre land kva gjeld innovasjon og nyskaping. Tradisjonelt har Noreg vore eit av dei landa i den rike delen av verda som har skåra høgst på innovasjon og gründerskap. Når me no klart tapar terreng på ulike internasjonale statistikkar og på forskingssamarbeidet Global Entrepreneurship Monitor og Innovation Union Scoreboard, er det all grunn til å ta dette på alvor. Verdiskapinga i eit høgkostland som Noreg kviler trass alt rimeleg tungt på den innovasjonsevna me som nasjon til kvar tid har. Ein innovasjonsprosess kan grovt og generelt delast opp i fem fasar – ikkje berre for helseinnovasjonar: 1. Idé-, produkt- og forretningsutviklingsfasen 2. Oppstartsfasen 3. Tidleg vekstfase 4. Ekspansjonsfase 5. Moden fase Risikoen for å mislukkast og gå på økonomiske tap minkar dess lenger ut i prosessen ein kjem. Desidert størst risiko er det i slutten av fase éin og i fase to. Tilgangen på risikovillig kapital er minimal i dei to fyrste fasane. Dette gjeld naturleg nok kapital frå private investorar, som nødvendigvis må vega risikoen opp mot avkastningspotensialet. At dette òg er regelen for mesteparten av dei offentlege midlane, er det derimot all grunn til å stilla store, sjølvkritiske spørsmål ved. Statlege såkornfond, Investinor, SkatteFUNN og Brukarstyrt innovasjonsarena er alt saman vel og bra, men kjenneteiknet for alle ordningane er at dei i liten eller ingen grad verken kjem helsegründerar eller andre gründerar til gode i dei fyrste, heilt avgjerande fasane, der mangelen på kapital er prekær. I valkampen i fjor lanserte Venstre ein kapitalreformpakke for å bøta på dette. Dåverende direktør i Abelia, Paul Chaffey, applauderte initiativet på bloggen sin og var særleg begeistra for to av tiltaka – ei kapitalfondordning, der private investorar som går inn med kapital i tidleg fase, får eit skattefrådrag for å redusera risikoen litt, etter modell av nettopp SkatteFUNN-ordninga. Og han var positiv til ei eiga såkornfondordning for TTO/inkubatorar. Som salen sikkert kjenner til, er ein del av budsjettavtalen i haust nettopp det siste, noko som regjeringa kjem tilbake igjen til i samband med statsbudsjettet for 2015, og Venstre vil sjølvsagt bidra proaktivt og konstruktivt til at den ordninga vert så god som råd er. Ei såkornfondordning for TTO/inkubatorar vil sjølvsagt òg koma helseinnovasjonar til gode og vil vera like viktig for dei som for andre gründerar. Når me likevel føreslår og argumenterer sterkt for at helseinnovasjon både treng og forsvarar særordningar, har det sjølvsagt samanheng med dei grundige og svært kapitalkrevjande utviklings- og testfasane dei er avhengige av for å sikra liv og helse. Der risikoen og usikkerheita er stor for alle gründerar, er han ekstra stor for dei som tek mål av seg til å utvikla, oppskalera og kommersialisera legemiddel og medisinsk teknologi, og ei helsemyggordning, slik me føreslår i dag, er nettopp eit verkemiddel for å stimulera til meir helseinnovasjon gjennom skatteincitament. At modellen har henta inspirasjon frå oljeindustrien, er etter Venstre sitt syn primært symbolsk og ikkje eit argument imot. I praksis vil ei slik ordning uansett fungera som eit rentefritt risikolån frå staten til helseinnovatørar, utan pant. Så enkelt. Så effektivt. Me brukar om lag 8 mrd. kr i året på helseforsking. Svært lite av dette endar opp som næring – og endå mindre som næring i Noreg. Det ligg eit enormt potensial i å gjera helseinnovasjon lettare: medisinsk, helsemessig – sjølvsagt – men utvilsamt òg verdiskapingsmessig. Alle i salen er samde om det. At fleirtalet ikkje berre røystar imot forslaget til Venstre om ei helsemyggordning, men subsidiært heller ikkje drøftar eller føreslår andre tiltak som kan letta tilgangen på kapital til helseinnovatørar, er derfor overraskande passivt. Sidan det truleg er få som snur i løpet av debatten i dag, kan eg likevel lova at Venstre skal bidra til nye sjansar i så måte om ikkje altfor lenge. Så må eg vel òg formelt sett setja fram forslaget, så då er det gjort.