Terje Breivik (Venstre), 2016-05-31:
Ei fri verd er kjenneteikna av rettferd, likeverd og like moglegheiter for alle. Frie samfunn har stabile og sterke fellesskapsinstitusjonar og eit godt tryggleiksnett for alle. For Venstre, som er eit sosialliberalt parti, er dette det verdimessige utgangspunktet for det sterke engasjementet me har for barn som er fødde inn i familiar som ikkje klarer å ta vare på dei, for barnevernet som institusjon, og for fosterheimsfamiliar, som det uvurderlege tilskottet dei representerer for fellesskapet si evne til å ta vare på dei som lita eller inga stemme har. Å driva eit slikt arbeid utan mest mogleg relevant kunnskap er eit unødvendig eksperiment med det dyraste me har – sårbare barn. Bakgrunnen for denne meldinga er at Venstre våren 2014 fremja eit forslag om ein heilskapleg gjennomgang av fosterheimsomsorga gjennom ein NOU. I debatten valde eg og Venstre å ta statsråden på ordet då ho var så tydeleg på at å gå omvegen om ein NOU ikkje var nødvendig, og at ei rekkje pågåande prosessar som kunne meldast gjennom ei ordinær stortingsmelding, ville vera eit godt grunnlag for å vidareutvikla fosterheimsomsorga framover. Samstundes la Venstre fram ei rekkje forventingar til kva ei slik stortingsmelding måtte svara på. Og for å ta det udelt gode først. Dette er ei god melding på ei rekkje område. Auka bruk av familieråd er svært positivt, tiltaka som handlar om opplæring av fosterheimsfamiliar, likeins. Og det regjeringa har meld om kartlegging og utgreiing av behova til fosterbarn og om oppfølging av barn, biologiske foreldre og fosterforeldre, er gode og sterke delar av meldinga. Desse endringane vil utan tvil leggja betre til rette for at det vert tekne reelle omsyn til kva som er til beste for barn i kvart enkelt tilfelle, og det stiller sjølvsagt Venstre seg heilhjerta bak. Problemet er ikkje så mykje det som står i meldinga, som det som ikkje er nemnt. For Venstre er det heilt sentralt at det å gjera det attraktivt å vera fosterheim, er viktig for både kvantitet og kvalitet. Eg likar ikkje i det heile å bruka eigen person som døme, men med 16,5 års formell røynsle og 25 års reell røynsle som fosterheim, veit eg ganske mykje om at relasjonane, både kjenslemessige og økonomiske, som vert knytte i fosterheimar, er livsvarige og uavhengige av formelle kontraktar og økonomisk kompensasjon frå det offentlege. Idealisme er og skal vera drivkrafta for dei som tek på seg eit fosterheimsoppdrag. Men økonomien er like fullt eit heilt sentralt element. Det er her Venstre meiner at stortingsmeldinga sviktar og ikkje gjev eit fullgodt svar på dei utfordringane som forsterheimsomsorga står overfor. Mangelen på økonomisk avklaring legg sterke avgrensingar på konklusjonane. Betre kartlegging før val av tiltak er viktig, men for å kunna skreddarsy tiltaka for barnet som skal inn i ein fosterheimsfamilie, treng me eit mangfald av familiar og heimar å velja mellom. Her ligg flaskehalsen. Me har ikkje mange nok i dag. Når ein i meldinga skriv at alt av oppfølging og tilrettelegging skal finansierast innanfor dagens økonomiske rammer, gjev resultatet seg sjølv. Me treng 1 000 nye fosterheimar årleg framover, men då må det eit alvorleg krafttak til. Og meldinga overtyder dessverre ikkje meg om at det finst tilstrekkeleg med incentiv. Det er også grunnen til Venstres forslag – som er eitt av forslaga me legg fram i dag – om å styrkja dei økonomiske rammevilkåra. Eg siterer forslaget, som vil leggja direkte føringar for regjeringa sitt arbeid med statsbudsjettet allereie for 2017: «Stortinget ber regjeringen om å styrke de økonomiske rammevilkårene for fosterhjemsfamilier gjennom en opptrappingsplan der det første steget blir tatt i statsbudsjettet for 2017 gjennom en oppjustering av tilskuddet til kommunene og en tilsvarende anbefaling om økning av KS-satsene for arbeidsgodtgjøring for fosterforeldre.» I kroner og øre betyr det i realiteten pluss/minus 45 mill. kr – 45 mill. kr i eit statsbudsjett som no med stormsteg nærmar seg 1 300 mrd. kr. «Peanuts», som kan utgjera forskjellen på om eit barn får ein verdig oppvekst og eit verdig liv etterpå, kontra alternativet. Eg forstår det slik at dette ikkje får fleirtal i dag. Det er synd, fordi dei som røystar mot, i realiteten røystar mot tiltak som hastar sterkt, og dei utset kanskje det mest sentrale og viktigaste tiltaket kva gjeld rekruttering og vilkår for fosterheimar. At det gjeld regjeringspartia som i sak etter sak har små problem med å finna pengar til saker og område som er viktige for dei – eg har litt røynsle med det frå andre forhandlingsrom, litt tilfeldig vald, men ta t.d. politi/etterretning – i denne samanhengen symptombehandling, er ganske vanskeleg å forstå. At Arbeidarpartiet heller ikkje kan vera med på dette, særleg med den retorikken dei brukar, føyer seg dessverre inn i eit mønster, for dei er meir opptekne av å seia dei rette tinga framfor å prioritera dei rette tinga. Sidan dette forslaget frå Venstre, som eg no ser ganske uforståeleg nok fell, varslar eg, med litt skjer hjartet, at me i dag derfor kjem til å røysta for forslag nr. 5 om ein gjennomgang med ein NOU, men då med den føresetnaden at dette ikkje kan forseinka det arbeidet som er varsla i denne meldinga, og som er maktpåliggjande. Me er òg takksame for at komiteen samrøystes har kome fram til mange gode forslag som rettar på delar av dei økonomiske utfordringane. Særleg gjeld dette forslaget om å utgreia pensjonsvilkåra for fosterforeldre og om å sikra likeverdige rammevilkår for fosterforeldre i kommunale fosterheimar. Ein situasjon med forhandlingar mellom kommunetilsette med budsjettansvar på den eine sida og nye fosterforeldre på den andre, er ikkje nødvendigvis ein situasjon som set barns beste i sentrum. Me kjem derfor til å røysta med forslaga frå komiteen og i tillegg for forslag nr. 1, frå mindretalet. Med dette tek eg opp forslaga nr. 6–11, frå Venstre. Forslag nr. 12 trekkjer eg med den enkle grunngjevinga at me har fått forsikringar om at laupande evaluering skjer frå departementet si side uansett.