Gunvald Ludvigsen (Venstre), 2009-03-30:
Tilhøva innanfor det psykiske helsevesenet har vore drøfta veldig mange gonger i denne salen. Det betyr jo at vi tek det alvorleg. Det er viktig at vi i denne salen drøftar dette viktige området. Eg minner bl.a. om at Venstre hadde ein interpellasjon i november 2007, der vi prøvde å setje fokus på den store tvangsbruken som vi har i Noreg, samanlikna med andre land. I juni i fjor behandla vi her i Stortinget eit representantforslag frå Venstre som drøfta moglege tiltak for å redusere tvang innanfor psykisk helsevern. Som interpellanten sjølv nemnde, hadde vi ein interpellasjon om dette like før jul, og vi har hatt dette temaet oppe i mange samanhengar. At vi atter ein gong, i dag, debatterer dette temaet, er heilt nødvendig, for vi veit at det ved fleire høve er avdekt at vi ikkje har eit godt nok tilbod. Riksrevisjonen si undersøking i fjor viste jo eit resultat som gav ein knusande dom, vil eg seie. Undersøkinga slo fast at behandlingstilbodet er verken likeverdig eller tilstrekkeleg. Det er vi einige om alle saman. Eg trur også statsråden er einig i det. Noko anna som Riksrevisjonen slo fast, var at prioritering med tanke på kven av pasientane som skal få hjelp, fungerer dårleg. Så her har vi meir enn nok å ta tak i. Det store spørsmålet er: Korleis skal vi løyse det? Når det gjeld prioritering av pasientar, vil eg kanskje seie det mest alvorlege er at vi ikkje klarer å prioritere dei sjukaste. Auke i talet på behandla pasientar er eit lite tilfredsstillande mål i seg sjølv dersom det er slik at dei alvorlegast sjuke ikkje får nødvendig behandling. Men eg trur det er rett å peike på i denne debatten i dag at vi ikkje må miste hovudet sjølv om alvorlege, tragiske hendingar skjer. Eg trur likevel vi må vurdere om behandlingsapparatet greier å gje dei aller sjukaste med psykose eit godt nok tilbod. Vi treng etter mi oppfatning generelt ikkje fleire senger, men vi treng fleire senger til dei som har alvorlege lidingar. Dei andre bør få fleire brukarstyrte plassar og gode desentraliserte tilbod. Eg trur at førebygging og lågterskeltilbod er god medisin, ikkje minst for dei med psykiske lidingar. Eg kan ikkje unngå å nemne samhandling. Eg er i grunnen veldig einig i det dette ordet inneber. Samhandling mellom spesialistnivå og primærnivå er viktig. Det trur eg eit stort fleirtal er einig i. For eksempel ambulante team, knytt til distriktsmedisinske sentra og som driv oppsøkjande verksemd i form av behandling og rehabilitering samt tilrettelegging i pasientanes heimemiljø, er gode tiltak. Alle pasientar som mottek helsetenester, bur i ein kommune. Så kommunane må jo ta sitt ansvar. Dessutan meiner eg at vi har ein ubrukt ressurs i dei pårørande. Eg trur også vi kan dra nytte av samhandling med dei pårørande. Skal pasientane få eit mest mogleg meiningsfylt og sjølvstendig liv med optimalt funksjonsnivå både sosialt, kjenslemessig og praktisk, må alle partane bidra. Dette står det om i ei programerklæring frå det ambulante teamet ved Nordfjord psykiatrisenter i Nordfjordeid. Statsråden var inne på Helse Førde. Ein er jo kjent med at Nordfjord psykiatrisenter er langt framme innanfor psykiatrien. Det fortel i praksis at dei har sett samhandling på dagsordenen. Eg veit at tilbodet til dei psykisk sjuke i denne regionen er relativt godt etter norsk målestokk. Iallfall veit eg at kommunane er veldig nøgde med dette ambulante teamet. Det er eit faktum at i Helse Førde, og kanskje spesielt knytt til Nordfjord psykiatrisenter, er tvangsbruken liten, som statsråden var inne på. Korleis skal vi i praksis få dette best til? Vi snakkar om lærande organisasjonar, men vi må få dei til å fortelje kvarandre om dette innanfor eige helseforetaksområde, iallfall. Det burde gå an.