Ranveig Frøiland (Arbeiderpartiet), 2002-04-09:
Pensjonar var eit tema i førre stortingsperiode, og kjem vonleg til å verta det endå meir i denne perioden når den store utgreiinga kjem. Saksordføraren har gjort greie for denne saka på ein grei måte, så eg vil berre ta for meg dette med kombinerte pensjonsordningar, som er det som ein er litt ueinig om. I Regjeringa sitt forslag i proposisjonen går dei inn for at ein i lovverket skal opna for at òg kombinerte pensjonsordningar skal få skattefrådrag. Kombinerte ordningar vil seia pensjonsordningar som består av både ein ytingsbasert pensjon og ein innskotsbasert pensjon. Det er reglar om lik handsaming av medlemer i ordninga både når det gjeld ytingsbaserte og innskotsbaserte pensjonar, altså høvetalsprinsippet. Desse reglane tillèt at pensjonsordningar kompenserer for at ein ytingsgrad i folketrygda vert senka med auka løn, men tillèt inga forskjellshandsaming utover det. Det er t.d. ikkje mogleg for bedrifter å tilby arbeidarane i bedrifta ei ordning med 60 pst. yting, medan funksjonærar får 66 pst. og får skattelette for dette. Men for kombinerte ordningar er det eit problem at sjølv om høvetalsprinsippet vert brukt i kvar av ordningane, gjev ikkje dette likehandsaming. Grunnen til det er at når fordelingsprofilen i folketrygda blir jamna ut i begge ordningane, så vert dei høgtlønte overkompenserte. Det betyr at medlemer med høg løn får relativt mykje betre pensjon enn medlemer med låg og middelshøg løn. For kombinerte ordningar må det derfor lagast reglar som sikrar at dei to ordningane til saman gjev ein relativt like god pensjon for alle. Fordi ei innskottsbasert ordning og ei ytingsbasert ordning er svært forskjellig, er dette vanskeleg. I praksis er det omtrent ikkje mogleg å utforma reglar som sikrar likehandsaming i alle moglege kombinasjonar og ordningar. I lova vert det gjort framlegg om ein formålsparagraf som krev likehandsaming, samt at departementet skal utforma forskrifter. Arbeidarpartiet har tidlegare gått imot å tillata kombinerte ordningar, og hovudgrunnen har vore at det ikkje er mogleg å sikra at alle tilsette på ein arbeidsplass får tilbod om ei relativt like god pensjonsordning. Eit anna argument har vore at ordninga er komplisert, og at det kan verta vanskeleg for medlemene å få oversikt over pensjonsrettane sine. Men i høyringsutsegna er det mange som går inn for kombinerte ordningar. LO gjekk òg i høyringsutsegna inn for kombinerte ordningar, men understreka at dei ikkje må føra til urimeleg ulik handsaming av medlemene i ordninga. Arbeidarpartiet har stilt spørsmål til departementet om korleis dei kan sikra likehandsaming. Det har vore ein lang korrespondanse med innvikla spørsmål og endå meir innvikla svar. Men finansministeren seier seg einig og understrekar fleire gonger i svaret at dette med høvetalsprinsippet er viktig i det vidare arbeidet når ein skal utforma forskriftene. I Arbeidarpartiet konstaterer vi at det er fleirtal for kombinerte pensjonsordningar i dette stortinget, og at det var fleirtal for det i det førre. Vi er i utgangspunktet positive til at ein skal sjå på dette med kombinerte ordningar no når finansministeren er så positiv til likehandsaming og understrekar det. Arbeidarpartiet har eit forslag i dag som går på ei litt anna formulering i § 2-12, der vi føreslår at «regelverket i pensjonsordningene skal utformes slik at forskjellsbehandling mellom arbeidstakere unngås» osv., mens Regjeringa føreslår at «regelverket i pensjonsordningene skal utformes med sikte på at forskjellsbehandling mellom arbeidstakere unngås». Eg synest at vi har kome veldig langt, ikkje berre i å møta Regjeringa, men etter det som finansministeren understreka i brevet sitt, er vi faktisk meir i tråd med finansministeren enn det forslaget er. Eg undrar meg veldig over kvifor ikkje Regjeringa og regjeringspartia kan vera med på å sikra at ein kan unngå ulik handsaming så langt som råd er. Eg lurer på kva slags omsyn det er viktig å taka i vare når ein ikkje kan stemma for vårt forslag. Eg føler at eg ikkje har fått svar på det. Vi har frå Arbeidarpartiet si side prøvd å vera imøtekomande. Sjølv om vi veit at det er fleirtal for denne saka uavhengig av oss, meiner vi det hadde vore viktig med ei nokolunde brei semje i Stortinget for kombinerte ordningar. Men når det er slik uvilje frå regjeringspartia si side her til å vera med på å sikra det som vi alle er opptekne av, mest mogleg likehandsaming, då vert eg veldig usikker. Eg er derfor veldig spent på kva som vert sagt her i dag. Vi har vårt eige forslag frå Arbeidarpartiet si side om at det skal utformast slik at «forskjellsbehandling mellom arbeidstakere unngås». Eg håpar at det er intensjonen til regjeringspartia òg, men det er framleis veldig uklart for meg. Eg tek opp forslaget frå Arbeidarpartiet.