Liv Signe Navarsete (Senterpartiet), 2013-02-05:
Eg vil takke interpellanten for at han tek opp dette spørsmålet og dermed gir meg moglegheit til å avklare mistydinga som ligg i hans spørsmål. Eg vil aller fyrst slå fast at eigedomsskatten er ein frivillig kommunal skatt. Det er verken Fylkesmannen eller departementet som skal bestemme om kommunane skal innføre eigedomsskatt eller ikkje. Det er opp til lokalpolitikarane sjølve. I retningslinene for skjønstildelinga som Kommunal- og regionaldepartementet gir Fylkesmannen kvart år, står det heller ikkje noko om at Fylkesmannen kan krevje at kommunar i ein vanskeleg økonomisk situasjon skal innføre eigedomsskatt. Lokale styresmakter har ansvaret for eigen økonomi, og dette går fram av departementets retningsliner, slik dei er i dag. Så litt til historikken. I retningslinene for skjønstildelinga stod det i Erna Solbergs tid som kommunalminister at Fylkesmannen ikkje kan stille krav om innføring av eigedomsskatt som føresetnad for å få skjønsmidlar frå Fylkesmannen. Då var føresetnaden berre knytt til utgiftssida og ein forpliktande plan for omstilling. Etter 2006 er desse retningslinene noko omformulerte, men regelverket har ikkje vorte endra. Innhaldet i retningslinene er akkurat det same som tidlegare, men har ikkje eit så einsidig fokus som i Solberg si tid. Essensen er at staten kan – no som då – hjelpe kommunar som er i ein vanskeleg økonomisk situasjon, med skjønsmidlar. Men kommunane må sjølve bidra. Det er opp til kommunane om dei vil bidra ved å redusere utgiftene sine eller ved å auke inntektene gjennom t.d. eigedomsskatt. For kommunar i økonomisk ubalanse kan eigedomsskatten vere eit verkemiddel for å auke inntektene og på dette viset gjenopprette balansen i kommuneøkonomien. Fylkesmannen har også ei rettleiingsrolle overfor kommunar i ein vanskeleg økonomisk situasjon. I utøvinga av denne rolla meiner eg det er rett at Fylkesmannen peiker på kva for moglegheiter kommunane har til å auke inntektene eller redusere utgiftene. Men dei kan ikkje gi råd om kva for inntekter som bør aukast, eller kva for utgifter det bør kuttast i. Det er opp til kommunen. Skjønsmidlane er ekstra pengar som skal gå til kommunar i ein vanskeleg økonomisk situasjon eller til kommunar som har utgifter som ikkje vert godt nok fanga opp i den faste delen av inntektssystemet. Eg er oppteken av at skjønsmidlane skal bidra til ei rettferdig fordeling som set kommunane i stand til å yte likeverdige tenester. Det ville vere urettferdig om éin kommune får ekstra statlege midlar utan å bidra sjølv, medan ein annan kommune med økonomiske problem både kuttar i budsjetta og aukar inntektene, t.d. gjennom eigedomsskatt, før dei får pengar frå staten. Sjølv om regelverket ikkje er endra, har eg tidlegare fått det same spørsmålet som interpellanten no stiller. Difor la departementet i 2009 til ei presisering i retningslinene om at det er opp til det enkelte kommunestyret å prioritere auka inntekter eller reduserte utgifter og å bestemme kva for inntektskjelder som skal aukast, eller kva for utgifter det skal kuttast i. Departementet sende òg ut eit brev til fylkesmennene i 2011 der det vart presisert at det ikkje kan stillast krav til å auke bestemte inntekter eller redusere bestemte utgifter. I dagens retningsliner er ikkje eigedomsskatten eksplisitt nemnd. Det står framleis at Fylkesmannen skal leggje til grunn at det er opp til det enkelte kommunestyret å fastsetje kva for tiltak som skal setjast i verk for å oppnå økonomisk balanse. Vidare står det at kommunar som ikkje set i verk tiltak for å gjenopprette økonomisk balanse, heller ikkje kan tildelast skjønsmidlar med grunngiving i kommunen sin økonomiske situasjon. Dette er viktig for å sikre ein fornuftig og rettferdig bruk av skjønsmidlane. Eg meiner at regelverket slik det er formulert i dag, er rett og fornuftig, og at det ikkje bør herske tvil om at staten ikkje kan tvinge kommunar til å innføre eigedomsskatt. Samstundes er det rett at staten ikkje einsidig tvingar kommunar til å kutte i sine tenester til innbyggjarane. Det må òg vere eit lokalpolitisk spørsmål, som det enkelte kommunestyret må avgjere.