Bård Vegar Solhjell (Sosialistisk Venstreparti), 2013-06-05:
Eg vil nytte anledninga til å takke representanten Haugli for å ta opp dette spørsmålet, det er viktig. Han har kanskje vore den fremste bustadpolitikaren på Stortinget dei fire siste åra, i alle fall er han ein av dei som har markert seg tungt som det, og han går no ut av Stortinget. Vi treng mange fleire med det same engasjementet i åra som kjem. Det er fordi den kanskje største samfunnsendringa vi skal gå igjennom i Noreg mot 2030, er den kombinasjonen av befolkningsvekst og urbanisering som interpellanten beskriv. Eg vaks opp med den barnelærdommen at vi er fire millionar menneske. No har vi passert fem millionar, og i 2030 er vi antakeleg seks millionar menneske i Noreg. Så mykje som tre fjerdedelar av den veksten trur ein vil kome i fire storbyregionar i Noreg. Så er det ein kombinasjon av vekst og urbanisering. Samtidig – mens vi vert fleire menneske med meir aktivitet – må utsleppa av CO2 og lokale miljøproblem ned. Dersom vi ikkje handterer det, vil vi få store, auka lokale utslepp frå biltrafikken, meir kø og kaos og auka CO2-utslepp på grunn av det. Så det er ei formidabel utfordring vi står overfor. Det kanskje aller viktigaste er nettopp at vi må tenkje annleis om korleis vi brukar plassen vår. Eg trur at når det gjeld Noreg og historia om oss sjølve, har vi vore vane med å tenkje at vi er eit karrig land som ikkje alltid har hatt så mykje pengar, men vi har i alle fall alltid hatt mykje plass. Men i dag er vi eit land som i alle fall har til salt i grauten, men vi må vere meir kritiske til korleis vi brukar plassen vår, areala våre. Litt om kva vi gjer: I bustadpolitikken er det behov for ein langt høgare takt i bustadbygginga enn i dag. Regjeringa la for nokre månader sidan fram ei bustadmelding. Der stiller vi endå klarare krav til at kommunar og regionar må ha planar for å sikre auka bustadbygging. Vi varsla ei fortsetjing av det vi har sett i gang: å gå igjennom regelverk, motsegnsinstitutt osv. for å gjere enklast mogleg frå vår side å få godkjend planar og ha hastigheit i planarbeidet, og vi varsla på ulike måtar ei styrking av den sosiale bustadpolitikken, noko som er heilt nødvendig. Men vi kjem ikkje frå at bustadpolitikk, kanskje meir enn dei fleste felt, er eit lokalt ansvar i Noreg. Det er bykommunane og regionane sjølve som må vere i leiinga og ha hovudansvaret. Når vi går inn i statistikken, ser vi at ein del byar – òg storbyar med stor vekst – klarer det ganske bra, Sandnes og Stavanger, f.eks. Men det er eit massivt etterslep, særleg i Oslo og i enkelte andre område på Austlandet. Særleg utfordringa vi har med eit gigantetterslep i Oslo, må takast langt meir på alvor av styret her i byen – med meir systematisk planlegging, med å følgje opp, med å ta tak når det ikkje vert bygd på tomter. Det er nødvendig, trur eg, for at vi skal kunne vere i nærleiken av å tilby folk bustad, og ikkje minst for å unngå det valdsame prispresset som vi har opplevd dei seinare åra. Så er det transportpolitikken. Vi la fram Nasjonal transportplan for ikkje lenge sidan, der det er ei enormt sterk satsing på samferdsle – eit historisk lyft for samferdsle – i åra som kjem. Det er nødvendig i møte med befolkningsveksten. Men det var òg viktig at veksten i kollektive transportformer var langt sterkare enn veksten i veg i forhold til eksisterande plan. Veksten i jernbane i eksisterande transportplan var langt høgare enn veksten i veg. Veksten når det gjeld sykkel var over 100 pst., ca. 115 pst, og vi innførte ei ordning med bymiljøavtalar. Når det gjeld jernbane, er det intercity som er det store prosjektet her i regionen, og som vil vere svært viktig transport- og realpolitisk. Sykkelsatsinga vil, saman med det som skjer frå lokale myndigheiter, gje eit potensial for å styrke utbygginga av sykkelvegar, noko som definitivt er nødvendig dersom ein samanlikner f.eks. Oslo med København. Dei nye bymiljøavtalane som er heimla i klimaforliket, opnar for at regjeringa vil bruke 26 mrd. kr på lokal kollektivtrafikk. I dag er det fylkeskommunen sitt ansvar. Det skal det fortsetje å vere. Staten vil bidra på andre måtar, men samtidig med tydelegare krav som er heimla i klimaforliket om kva ein var samde om å oppnå i ein avtale. Så heng bustad og transport tett saman, som representanten Haugli sa. Ein tidlegare vegsjef har sagt at all transportpolitikks mor er arealpolitikken. Det vi diskuterer ofte, er om ein skal verte transportert med bil, buss eller bane frå A til B, men den eigentlege avgjerda var då ein plasserte A og B – sjukehuset, kjøpesenteret, næringsområdet og bustadfeltet. Derfor er det sentralt korleis dette heng saman. Det betyr at når vi planlegg nye bustadfelt, nye næringsområde eller nye kjøpesenter, må vi ha ein streng politikk. Vi stiller strenge krav til at bustadfelt skal ha ei kollektivdekning, og vi er villige til å følgje opp det. Vi har strenge kjøpesenterreguleringar som lokale myndigheiter skal følgje opp. Det er for mange unntak og i for liten grad slik at vi følgjer det strengt opp. Men det er ikkje berre det at bustad medfører transport, det er òg motsett. Vi ser no i Bergen at utbygginga at Bybanen medfører ei kraftig utbygging rundt stoppestadene, ikkje minst bustadbygging. Det same må vi i større grad enn til no sjå på når vi byggjer ut Kolsåsbanen, når vi byggjer ut intercity for tog her i området. Vi må rett og slett strukturere det. Derfor gjer regjeringa no ei rekkje grep og vurderer ulike grep i arealpolitikken. For det første har vi støtta andre storbyregionar med pengar for at dei skal ha eit tettare plansamarbeid, slik som Oslo og Akershus vart pålagde for nokre år sidan. Vi vurderer no spørsmålet om å lage minstekrav til utbygging rundt kollektivknutepunkt for å sikre ein tett vekst der, og vi ser sjølvsagt på korleis vi kan sikre ei god oppfølging av kjøpesenterpolitikken, i tråd med avgjerder som gjeld der. Heilt til slutt vil eg seie at det òg er ein kvalitetsdimensjon, som vi ikkje må gløyme her. Når mange fleire menneske skal bu i by, vil eg òg etterspørje kvalitetar rundt det. Lat meg nemne nokre eksempel. Dei beste kvartala – og det gjeld byutviklinga eg fekk sjå i byar som København og Hamburg – er for det første prega av at dei funksjonelt har eit mangfald, at det er bustad, næring, restaurantar og servicetilbod nært. Vi diskuterer ofte begrepet «tett», om vi bør byggje tett. Mi oppfatning er at å byggje tett, i verkelegheita betyr for dei som skal bu der, å byggje nært, at ein har nærleik til skule, barnehage, servicetilbod, restaurantar og det ein vil. Derfor er det ofte populært å bu i dei tettare kvartala i dei bymessige områda når dei er godt utvikla. Vi må sørgje for det mangfaldet i utviklinga. Så må vi sørgje for nok rom, at grøntareala og parkane faktisk er der sjølv om vi byggjer med høg befolkningstettleik. Vi må sørgje for ein unik norsk kvalitet, nemleg at vi bevarer markagrensa. Alle dei største byane i Noreg har klart å få politisk fleirtal for grenser for utbygging. Det er eit enormt stort gode at ein kan bu midt i ein by i Noreg og likevel vere ganske nær store natur- og rekreasjonsområde. Vi må òg sjå på eit sosialt mangfald. Eg må seie at ein av dei tinga som gjorde størst inntrykk på meg i byar som Hamburg, Malmø og København, var at i alle dei byane syntest dei å ha hatt eit endå større fokus på ein sosial bustadpolitikk enn ein har hatt i storbyar i Noreg. For eksempel i Hamburg skulle dei utvikle eit stort område som heitte HafenCity, eit gamalt industriområde. Der stilte dei klare krav om at ein tredel av bustadene skulle vere det dei kalte «affordable», altså det at vanlege folk med litt låge løner skulle ha råd til dei. Det gjorde dei ved prisregulering ved utleige, men òg ved sal. Dei stilte krav om at ein ikkje kunne hente ut ein gevinst ved vidaresal – også 50 år fram i tid. Det er klart at for Oslo og andre storbyar vil det å tenkje sosialt mangfald òg vere ein viktig del av bypolitikken. Eg takkar igjen for interpellasjonen. Eg meiner dette er eit av dei viktige spørsmåla i vår tid. Det er heilt sikkert at vi kjem til å debattere dette i framtida – og vi vil ha behov for å gjere det endå meir. Ikkje minst det siste halve året har vist at når det gjeld bustadpolitikken, transportpolitikken og dei breiare plansatsingane som vi har, tek regjeringa dette på alvor, og vi vil utvikle og vidareføre ein sterk bypolitikk.