Magnhild Meltveit Kleppa (Senterpartiet), 2004-12-15:
Fyrst ei oppretting: Det gjeld side 59 i innstillinga. Der står det «Stortinget» ein plass der det skal stå «Sametinget». Det er Sametinget som skal gi Sametingets kontrollkomite dei rette arbeidstilhøva. Eg vil nytta høvet til å takka komiteen for nok ein haust med eit godt og konstruktivt samarbeid. Ein budsjettprosess er ein spesiell prøve. Det er all grunn for den enkelte komitefraksjonen til å vera fornøgd med framdrift og ryddigheit i årets prosess. Dessverre kan eg ikkje omtala innhaldet i budsjettarbeidet på same måten. Svært mange enkeltmenneske, barn, eldre, skuleelevar, kulturskuleinteresserte og hjelpetrengande har i heile denne stortingsperioden vorte ramma av systematisk underfinansiering av kommunane frå Regjeringa si side. Det skjer òg i år. Komiteen har hatt sterke møte med ordførarar som har skildra ein kvardag det er umogleg å lata att augo for. Vi har møtt fagpersonell innan skule og omsorg. Dei har ein annan nærleik enn departementa til den utarminga som er i ferd med å skje i mange lokalsamfunn. Vi har lytta til ordføraren i Gaular, som må leggja ned kulturskulen, og til Høgre-ordføraren i Etne, som taler sine eigne rett imot, og til mange andre folkevalde. Dei kjenner på kroppen ei regjering som vekslar ein god og gratis skule og ei meir verdig omsorg inn i skattelette til høge inntekter. Her er eit alternativ til dagens regjering. Det går tydeleg fram av innstillinga frå kommunalkomiteen. Senterpartiet, Arbeidarpartiet og SV står alle for eit sterkare offentleg engasjement for å få fleire i arbeid, for ein meir offensiv distrikts- og bustadpolitikk og for ein styrkt og meir solidarisk kommuneøkonomi. Desse tre partia fremmar i dag to forslag som har stor betydning for svært mange enkeltpersonar i dette landet, ei meir forpliktande konsultasjonsordning mellom KS og kommunesektoren og ein fleirårig opptrappingsplan for å retta opp den økonomiske ubalansen i kommunane. Dette er forslag som Kristeleg Folkeparti i media er for, men som dei hindrar fleirtal for her i salen i dag. Vi står òg saman om å avvisa Regjeringa sitt usolidariske forslag til såkalla tilbakeføring av selskapsskatten. Innføring av norskopplæring for flyktningar i mottak og forslag om klåre måltal for å sikra fleire funksjonshemma og innvandrarar til offentlege stillingar fortel om eit felles engasjement for ein styrkt integreringspolitikk. Regjeringa blir elles etter oppdrag frå Senterpartiet, Arbeidarpartiet, Framstegspartiet og SV pålagd å syta for ei meir føreseieleg og rettvis ordning for dei kostnadene fleire kystkommunar er påførte for skyss av helsepersonell. Regjeringa må i revidert budsjett for 2005 føreta ein gjennomgang av alle sider ved forliset av riggen «Deep Sea Driller». Dei ulike partia kjem til å gjera greie for sine respektive opplegg. Senterpartiet har prioritert tre område i budsjettarbeidet for 2005: ein målretta desentralisert næringspolitikk lokal velferd, skule og omsorg eit lyft for kultur og friviljug arbeid Senterpartiet vil ha gode og nyskapande lokalsamfunn i heile landet. Det trengst ei heilskapleg og offensiv satsing på distrikta for å stansa sentraliseringa av kunnskap, makt, kapital og busetjing. Folk skal oppleva reell valfridom når det gjeld bu- og arbeidsstad. Noreg er i ein spesiell situasjon med mange lokalsamfunn med lågt folketal og store avstandar. Mange av dei viktigaste ressursane ligg i desse områda. Det er nødvendig å føra ein politikk som medverkar til å nytta dei rike ressursane vi har både på land og i havområda. Auka midlar på område som samferdsel, næringsutvikling, kommunal velferd, breiband og tiltak retta mot ungdom og kvinner er livsviktig. Ny teknologi kan gi heilt andre høve enn før til meir varierte arbeidsplassar i mange distrikt. Omsynet til innbyggjarane i dei største byane er eit eige argument for å dempa det presset dei no kjenner med ei sterk sentralisering. Vi er djupt ueinige i nivået på Regjeringa sitt forslag til løyvingar og i Regjeringa si arrogante holdning til Distrikts-Noreg. Stadig kjem nye eksempel på undergraving. På Sand i Ryfylke blir trafikkstasjonen stengd og gode lokale tilbod avvikla, medan tilsette får full lønn i to år. I Strand strevar ein bokhandlar og kundane hennar i dag med Regjeringa sitt uventa trekk overfor distriktsbokhandlarane i går. Senterpartiet sitt alternative budsjett inneheld 4,4 milliardar kr til næringsutvikling, av desse 325 mill. kr meir til regional utvikling. Effektutvalet, Distriktskommisjonen og Handlingsromutvalet – alle desse innstillingane bør gi nytt frimod til å lyfta distrikts- og regionalpolitikken. Kommunale næringsfond fungerer, vi vil ha 100 mill. kr meir til slike fond neste år. Vi vil ha eigne tiltak mot krisa i Finnmark og for kommunar som slit med omstillingsutfordringar. Det trengst ekstra midlar til Sogn og Fjordane og Vanylven. Svulstige løfte held ikkje! Det er i kommunane folk bur. Det er der det er behov for eit godt førebyggjande arbeid for å sikra trygge oppvekstmiljø. Barnehage, skule, kulturskule og eit breitt friviljug arbeid – alt er avhengig av at kommunane har midlar til å utføra sin avgjerande viktige del av arbeidet for trygge og inkluderande nærmiljø. Det er i kommunane det no er nødvendig å arbeida for ei omsorg der folk blir møtt med verdigheit og respekt. Senterpartiet vil òg at kommunane skal ha ei viktig rolle som medspelar for å sikra eit variert næringsliv. Vi vil at fylkeskommunane skal ha ressursar til ein desentralisert vidaregåande skule, til kultur og samferdsel, inklusiv ei trygg TT-ordning. Vi vil ha ei reell styrking av oppgåva som regional utviklingsaktør. Senterpartiet sitt alternative budsjett inneheld ein kommunepakke på om lag 4,5 milliardar kr, av dette 3,5 milliardar kr i frie inntekter. I tillegg vil vi kompensera for 3,4 milliardar kr i manglande skatteinngang i år. Vårt utgangspunkt er at alle kommunar, anten vi snakkar om by-, vekst- eller fråflyttingskommunar, treng meir pengar til oppgåvene sine. Vi avviser den gigantoverføringa Regjeringa gjennom selskapsskatten no føretek frå pendlar- og distriktskommunar til dei største bykommunane. Vi unner Bergen, Trondheim og Stavanger kvar krone, men det blir heilt feil å omfordela frå kommunar som sjølve treng pengane. Momsnøytralitet, ny kostnadsnøkkel for sosiale tenester i 2004, endringar av kraftskatten og nedtrappinga av Rattsø-utvalet ser ut til å vera ledd i same strategien, ei svekking av mindre, men i all hovudsak velfungerande kommunar, med tilfredse brukarar og gode tilbod. Senterpartiet vil at det skal førast ein aktiv bustadpolitikk. Vi held fast ved at Husbanken er eit av våre beste bustadpolitiske verkemiddel. Vi er ueinige med Regjeringa som har snevra inn Husbanken si rolle. Vi vil auka bustadtilskottet og tilskottet til bukvalitet med til saman 225 mill. kr. Vi er spesielt opptekne av tilskottet til bukvalitet, det kan medverka t.d. til at fleire eldre kan bli buande lenger i eigen bustad. Vi stiller oss heilt uforståande til at Framstegspartiet har fått Høgre og Kristeleg Folkeparti med på å fjerna det tilskottet heilt. Vi vil at einpersonshushald med låg inntekt skal inkluderast i bustøtteordninga, og vi ynskjer departementet med på å få fram gode eksempel frå kommunane på avgifter etter forbruk. Noreg står overfor store utfordringar på arbeidsmarknaden. Senterpartiet vil ikkje godta at arbeidsløysa bit seg fast. Vårt budsjettopplegg inneber etter SSB si vurdering 10 100 årsverk. Vi løyver 190 mill. kr til arbeidsmarknadstiltak, noko som inneber 1 940 plassar, av desse 640 i skjerma tiltak. Vi vil behalda dagens permitteringslov og tilfører Arbeidstilsynet og Petroleumstilsynet meir midlar. Senterpartiet meiner nøkkelen til god integrering er språkkunnskapar, arbeid og inkluderande lokalmiljø. Vi vil gjeninnføra norskundervisninga i mottak og tilby introdukjonsprogram også ved familiesameining til fleire enn det Regjeringa vil. Vi vil stimulera den viktige innsatsen ulike organisasjonar gjer i integreringsarbeidet. Her blir skapt møteplassar som gir gjensidig forståing, respekt og samarbeid. Vi aukar i vårt alternative budsjett løyvingane på det området med 10 mill. kr. Vårt alternative budsjett inneheld 10 mill. kr til Sametinget sine viktige funksjonar. Medieoppslag den siste tida har sådd tvil om Sametinget si handtering av eigen økonomi. Senterpartiet er med i det breie fleirtalet som ber Sametinget, Riksrevisjonen og departementet i samarbeid syta for at Sametinget sine kontrollordningar blir betra, og føreset tilbakemelding til Stortinget om det. Senterpartiet held fast ved dei fem strategiane frå utjamningsmeldinga. Dei er dessverre ikkje mindre aktuelle i dag enn i 1999. Forskjellane aukar i dette landet. Skal vi fjerna fattigdommen, må vi halda fast ved ei mjukare arbeidslinje, ein meir sosial bustadpolitikk, betre offentlege tenester, eit meir finmaska sosialt tryggingsnett og eit meir rettferdig skattesystem. Ein styrkt kommuneøkonomi er nøkkelen til betre offentlege tenester. Det vil ikkje minst gi kommunalt tilsette høve til å vera føre var når det gjeld barn og unge som treng spesiell merksemd. Når vi ikkje får fleirtal for våre forslag i dag, så kjem det til å stimulera oss til å stå på vidare for det samfunnet som vi ynskjer. Eg vil til slutt ta opp dei forslaga som Senterpartiet er medforslagsstillar til.