Astrid Marie Nistad (Arbeiderpartiet), 1999-12-03:
Årets budsjettinnstilling frå justiskomiteen syner at det er rimeleg stor semje mellom partia om kriminalpolitikken her i Stortinget. Vi peikar på kor viktig det er at den enkelte tek ansvar for eigne handlingar og arbeider mot forhold som påverkar kriminalitetsutviklinga. Vi understrekar at det er avgjerande og svært viktig at den som gjer noko gale, vert stilt til ansvar og må svare for sine handlingar. Det er riktig og vel og bra, men i den seinare tida har vi sett gjennom presse og andre media, at dette ikkje alltid stemmer i realiteten. Eg syner her til alle dei melde sakene om vald mot kvinner som vert lagde vekk og som bringar mange kvinner til maktløyse. Når vi ser at kvinner vert bringa til teiing med motsøksmål for ærekrenking, og dei vert dømde til å betale før etterforskinga av valdtekta er ferdig, skjønar eg vel at folkeopinionen misser trua på at rettsstaten tek vare på ein. Og når ein vert straffa av dei som skal ivareta den enkelte sin rett til å få saka si prøvd, vert det berre flaue ord frå oss politikarar når vi snakkar om kor viktig det er å styrke rettsstatens oppfatning hos folk flest. Det støyter også mi rettskjensle når vi ser at ei kvinne som melder ei valdtekt, vert dømd til å betale den melde for ærekrenking i storleik med ei «kvinneårsløn». Det vert også endå meir provoserande når vi ser at valdsoffera ikkje får tilsvarande erstatningar av retten. Det er difor svært viktig at kvinners rettar vert sette på dagsordenen, og eg vil syne til at justiskomiteen har bede om at det vert sett ned eit offentleg utval for å gje dette problemet det rette offentlege ansikt som det har krav på å få. Eg vart noko forundra då eg såg at justisminister Dørum i to ulike program på fjernsyn som handla om tvangsgifte og vald mot kvinner av tidlegare menn og sambuarar, ikkje hadde aning om omfanget av desse problema. Eg vil peike på at problemstillinga korkje er ny eller overraskande. Same kva, så er det eit offentleg ansvar å sikre rettstryggleiken til desse kvinnene som opplever noko av det mest nedverdigande i eit menneske sitt liv, nemleg overgrep i form av vald og tvang. Eg la merke til at berre få dagar etter det siste fjernsynsprogrammet der justisministeren vart konfrontert med desse problema, la ei tverrdepartemental arbeidsgruppe fram ein handlingsplan, «Vald mot kvinner». Eg vart ikkje så veldig imponert av forslaga til tiltak i handlingsplanen. At det er viktig å få slege fast kven som har ansvar for koordinering i departementet, eller for å få sett i gang prosjekt for å utarbeide modellar som kommunane kan bruke, eller at politiet skal drive førebyggande arbeid, halde seminar for fylkeslækjarar og lage kursopplegg for dei som arbeider på krisesenter, er vel og bra. Men her var ikkje eitt tiltak som retta seg mot straffekjeda, ikkje eitt tiltak for at politiet kan sikre bevis, syte for systematisk registrering av enkeltopplysningar og påverke at offeret melder oftare ifrå om alvorleg heimevald. Heller ikkje var det krav om at påtale skal verte prioritert i familievaldssaker, eller at ein skal bruke media systematisk til å informere allmenta om idømde straffereaksjonar for familievald og liknande, eller t.d. krav om å opprette eit tverrfagleg leiarforum for politi, helse og sosialtenesta i byane og kommunane, tiltak som ville kunne både førebygge vald og hjelpe valdsofferet. Å prioritere oppfølging der besøksforbodet ikkje vart halde, vart heller ikkje nemnt, heller ikkje oppretting av eigne kontakttelefonar for valdsoffer på politikammera, også for valdsofferets familie eller vener som vil varsle om valden, vart nemnt. Krisetelefonen i Sogn og Fjordane hadde i 1998 totalt 521 telefonar frå namngjevne kvinner og i tillegg 104 telefonar frå kvinner som ikkje våga å oppgje namnet sitt. Over 30 pst. av dei melde valdssakene i Oslo i 1998 var om vald utført i heimen, med andre ord: Det er tryggare for dei same kvinnene å gå i Oslos gater midt på natta. Her ser vi kor store mørketal vi snakkar om. Frå i grisgrendte bygder til i dei største byane går det føre seg trakassering og vald mot kvinner i dagens velfriserte velferdssamfunn. Dette kan ikkje halde fram utan ei offensiv haldning frå myndigheitene. Tek vi ikkje dette på alvor og syner at vi er villige til å gje denne valdsforma eit offentleg ansikt, har vi ikkje eit rettssamfunn som tek ansvar for kvinner og heller ikkje for menn. Vi har ikkje eit likestilt samfunn før vi tek dette problemet på alvor i alle ledd av strafferettskjeda og i alle førebyggande fora. Difor etterlyser eg på nytt at det vert sett ned eit offentleg utval. Vi kan ikkje gå inn i eit nytt tusenårsskifte utan å sette dette skikkeleg på dagsordenen, og slik syte for at kvinnene våre får den rettstryggleiken dei har krav på. Å sikre og betre levevilkåra for kvinner er også ein innsats for tryggare heimar, for ei betre samfunnsutvikling, for auka verdiskaping og for demokratiutviklinga i vårt land inn i eit nytt årtusen.