Gunvor Eldegard (Arbeiderpartiet), 2016-06-16:
Såkornfonda er eit viktig næringspolitisk verkemiddel, som er til nytte for mange som startar opp med nye idear og lagar arbeidsplassar. Såkornfond er viktig for investeringa i den kritiske tidlegfasen for mange selskap, der mangel på kapital ofte set stoppar for både vekst og vidare utvikling. I 2008 vart såkornfonda også evaluerte, og ein fann at såkornfonda fylte eit investeringsrom som ikkje vart dekt av andre offentlege verkemiddel, og at kvar krone i statleg kapital i ordninga utløyste fire kroner i privat kapital. Evalueringa synte òg at fonda som vart oppretta før 2000, hadde lågare avkastning enn forventa, men at dei nye fonda som vart oppretta i 2005–2007, gjorde det betre, spesielt med kompetanseoverføring til porteføljebedriftene. Riksrevisjonen har no undersøkt såkornfonda igjen, og målet med undersøkinga var å vurdera ordningas resultat og Nærings- og fiskeridepartementet og Innovasjon Norges oppfølging opp mot Stortingets vedtak og føresetnadar. Såkornfonda er delte inn i tre bølgjer: bølgje 1, frå 1998–2013, med eitt landsdekkjande og fem regionale såkornfond bølgje 2, frå 2006–2021, med fire landsdekkjande såkornfond, og frå 2006–2023, med fem distriktsretta såkornfond I tillegg er det bølgje 3, som starta i 2013, men ho er ikkje med i undersøkinga denne gongen, då fonda nyleg er oppretta. Hovudfunna til Riksrevisjonen er at frå 1998 til 2014 er det faktisk ingen store vekstbedrifter som har vakse fram frå såkornfasen, at det er høg risiko for at fleire av såkornfonda i bølgje 2 ikkje kan betala tilbake lån og renter til staten, at Innovasjon Noreg følgjer opp såkornfonda for lite systematisk, og at departementet ikkje har lagt godt nok til rette for læring og oppfølging av langsiktige resultat av såkornordningane. I bølgje 1 er det store tap for både staten og private, og staten tapar 456 mill. kr. I tillegg har det av 173 investeringar ikkje vakse fram meir enn ca. 18 vekstbedrifter med 10–49 tilsette. Likeins er det i bølgje 2 høg risiko for at staten ikkje får tilbake lån og renter verken av dei landsdekkjande eller distriktsretta såkornfonda. Og det er berre fire vekstbedrifter med 10–19 tilsette av 67 investeringar på landsdekkjande fond, og ca. 11 med vekst i verdiskaping på dei distriktsretta fonda. Me merkar oss at Riksrevisjonen òg seier at det er svakt grunnlag for læring og oppfølging av langsiktige resultat av såkornfonda, og at det er omfattande rapportering frå Innovasjon Noreg til departementet, men at den løpande rapporteringa manglar systematiske analysar. Difor anbefaler Riskrevisjonen at departementet bør følgja opp resultata i såkornfonda betre, som f.eks. å definera kva som kan reknast som eit godt resultat for såkornordningas overordna mål om å få fram nye vekstbedrifter. Vidare må ein sørgja for rapportering frå Innovasjon Noreg som betre kan få fram fondas løpande resultat, og som kan brukast til læring og forbetring. Departementet må forsikra seg om at Innovasjon Noreg legg til rette for ein mindre sårbar og meir systematisk oppfølging av ordningane, og Innovasjon Noreg bør etablera meir systematikk i oppfølginga av såkornordningane. Statsråden har svart Riksrevisjonen og seier sjølv at det er rom for forbetringar av både statens og Innovasjon Noregs forvalting, og statsråden oppgjev at konkrete tiltak vil verta vurderte nærmare. I komiteen er me heilt einige i denne saka, me er einige med Riksrevisjonen sine anbefalingar, og me ser fram til dei konkrete tiltaka frå statsråden.