Ranveig Frøiland (Arbeiderpartiet), 2000-05-18:
Det siste året har vi verkeleg fokusert på utdanningspolitikken og synt trongen for ein framtidsretta kunnskaps- og utdanningsstrategi. Ikkje berre gjennom den tøffe valkampen, men òg i tida etterpå har vi hatt store diskusjonar kring viktige område som utfordringane på ungdomstrinnet, lærarrekrutteringa og at vi treng eit kraftig lyft for forskinga. Når vi no har fått ein ny utdanningsminister som peikar ut retninga med ei frisk satsing på heile utdanningssektoren, har eg von om at dette vil vera eit prioritert område for eit breitt fleirtal i Stortinget. Til grunn for denne satsinga ligg målet om at alle skal få moglegheit til å ta del i det nye kunnskapssamfunnet. Utdanningspolitikk er òg fordelingspolitikk: Gjennom kunnskap og utdanning skal alle få ein sjanse til å realisera evnene sine, og gjennom framleis å fokusera på utdanning skal vi styrkja og vidareutvikla velferdsstaten. Skulen skal ikkje vera ein institusjon som eksisterer og lever sitt eige liv på sida av samfunnet. Skulen er ein viktig del av samfunnet og påverkar samfunnet, i like stor grad som skulen òg vert påverka av omverda. I eit Noreg der utviklinga kvar dag går i retning av større skilnader, treng vi etter mitt syn skulen meir og meir som ein felles møteplass for barn med ulik bakgrunn. Difor er eg heilt samd i statsråden sin visjon om fellesskulen. Å ha ein felles skule er viktigare enn nokon gong, fordi toleranse og forståing best får grobotn når born frå ulike kulturar og religionar nyttar tida saman og ikkje lever i åtskilde verder sjølv om dei bur på same stad. Høgresida vil heilt sikkert angripa oss i Arbeidarpartiet her i dag og seia at vi vil rasera privatskulane. Men mitt hovudpoeng er ikkje at eg er mot privatskular. Eg er først og fremst for ei auka satsing på den offentlege skulen. Eg respekterer foreldra sin rett til å velja skule for sine born. Noreg skal følgja dei internasjonale avtalane som vi har inngått, vi vil på ingen måte forby privatskulane. Det eg stiller spørsmål ved, er at medan dei offentlege skulane kvart år må kjempa for pengane på lik linje med alle andre gode formål som f.eks. tiltak for eldre, sjuke og vegar, kan dei private skulane krevja sin lovfesta rett til støtte uavhengig av budsjettsituasjonen. I einskilde tilfelle har vi òg sett at oppretting av ein privatskule riv grunnlaget vekk frå den offentlege skulen på staden eller svekkjer kvaliteten i stor grad, fordi kommunen får reduserte løyvingar. Arbeidarpartiet legg vekt på at òg dei unge som vel offentlege løysingar, må ha rett til ein god skule. Den beste måten å dempa veksten i privatskular på, er å ha ein offentleg skule som er så god som råd er. Til ein viss grad dreiar dette seg om ressursar, det vil seia pengar til skulane og kommunane, men like viktig er det òg at skulane klarer å ta i bruk det handlingsrommet som ligg i dei nye læreplanane når det gjeld å utvikla ein gode skule – eller ein frisk skule, som tar i bruk lokale krefter, spelar på elevane sine evner og nyttar nye læreformer. I dag er det ikkje kateterundervisninga som står i sentrum, men erfaringslæring, gruppearbeid og arbeid med prosjekt. Representanten Odd Einar Dørum har tidlegare her i salen etterlyst den gamle normallæraren. Eg er redd for at den læraren nok høyrer til ein utdøyande rase. Når dagens elevar skal ut i arbeidslivet, må dei ha lært å finna fram i kunnskapsjungelen, dei må kunna formidla kunnskapen sin til andre, og dei må kunna samarbeida. Men for å læra dette er det ikkje nok berre med ein god læreplan. Mange av skulane våre er bygde for tradisjonelle undervisningsformer, og mange av lærarane våre føler at dei ikkje får nok høve til å tileigna seg ny kompetanse på desse områda. Dette er noko vi må ta på alvor. Kvalitet må vera ei fanesak for den offentlege skulen. For ikkje lenge sidan handsama Stortinget handlingsplanen for rekruttering til læraryrket. Eg trur at alle her i salen var einige om at utan gode lærarar hjelper det lite å snakka om auka kvalitet i skulen. Eg har vitja fleire skular den siste tida, og har fått inntrykk av at veldig mykje avheng av initiativet og innsatsviljen til den einskilde lærar. Vi må medverka til å skapa eit skulemiljø der alle vert oppmoda til å utvikla gode læringsmåtar, sjølv om vi nokre gonger har knappe rammer. Men vi må òg vera villige til å prioritera skulen, både sentralt og lokalt. Gjennom rekrutteringsmeldinga kom det fram mange gode forslag til forbetringar, som statsråden må jobba vidare med. Det er viktig at alle får rett til ein god skule. Ein slik skule vil Arbeidarpartiet jobba for, og vi må gjerne kalla han «fellesskulen».