Jon Lilletun (Kristelig Folkeparti), 2003-05-08:
Å sikre ei berekraftig utvikling for lufta, jorda og havet er ei viktig oppgåve. Også generasjonane etter oss må få gleda av og sjansen til å nyte ei rein luft og eit reint hav. Dei norske havområda er i dag blant verdas rikaste og reinaste, men forureininga aukar. Vi har eit stort ansvar for å ta vare på våre kyst- og havområde med den fantastiske dyre- og fuglebestanden som lever der i dag. Det er Noreg sitt ansvar å forvalte desse ressursane på ein berekraftig måte, men det kan berre verte gjort i samarbeid med andre land og aktørar. Miljøutfordringane kjenner ingen grenser. Kristeleg Folkeparti er svært oppteke av å verne miljøet langs kysten. Det er urovekkjande at atomavfall og skipslaster med store mengder olje og radioaktive stoff vert frakta nær vår norske kyst, og at det er ein auke av transporten av miljøfarleg last langs kysten. Berre i fjor passerte over 200 russiske oljetankarar og båtar med farleg og forureinande last langs norskekysten. Ein ny oljeleidning frå Sibir til Murmansk vil kunne auke oljetrafikken ytterlegare. Uroa for ulukker med desse skipa skaper frykt for forureining av havet og kysten. Risikoen for ulukker er svært liten statistisk sett, men faren for forlis og ulukker er alltid til stades. Vi må ta med i risikovurderinga det faktum at norskekysten nordover vinterstid er eit av dei mest vêrharde områda i heile verda. Ulukkene med «John R.» og «Green Ålesund» og den katastrofale ulukka på spanskekysten nyleg viser kor viktig det er med god beredskap dersom ulukka skulle vere ute. Regjeringa har føreslått ulike tiltak for å møte denne trugselen. Utvidinga av territorialfarvatnet frå 4 til 12 nautiske mil er eitt av desse tiltaka. Utvidinga av territorialfarvatnet er eit tiltak Kristeleg Folkeparti meiner er svært viktig, og eg er difor glad for at det er stor semje om utvidinga i Stortinget. Eg vil gje ros til Regjeringa for å ha fremja eit berekraftig og framtidsretta tiltak. Det er eit førebyggjande tiltak som er med på å tryggje kysten vår og det maritime miljøet, og er med på å bevare vår reine kyst og vårt rike hav. Innanfor territorialfarvatnet har Noreg suverenitet, og farleg skipstrafikk kan verte tvinga til å segle lenger ut frå kysten. Ei utviding gjev betre moglegheit til kontroll av utanlandske skip. Endringa vil føre med seg at norske myndigheiter får høve til å peike ut seglingsleier i større avstand frå kysten for skip med stort skadepotensial. Noreg kan etablere påbodne skipsleier og trafikkseparasjonssystem. Når det gjeld kysten rundt Svalbard, vil Kristeleg Folkeparti understreke at det er eit stort fleirtal i utanrikskomiteen som i denne saka ber om at utvidinga av aktuelle verneområde på Svalbard må skje samstundes med utviding av sjøterritoriet for å unngå at sjøområde mellom 4 og 12 nautiske mil vert opna for aktivitetar som ikkje er i samsvar med dei aktuelle verneformåla. Det er eit heilt sentralt punkt, som fleire høyringsinstansar har peika på. Det er eit sterkt behov for å regulere atom- og oljetransportar, m.a. når det gjeld å avgjere kven som har ansvaret ved ulukker med slike skip. I samband med tiltak som kan styrkje vernet om miljøet langs kysten, ynskjer Kristeleg Folkeparti å vise til Innst. S. nr. 80 for 2001-2002, der ein samla utanrikskomite ber Noreg vere ein pådrivar i arbeidet internasjonalt med å gjere statar rettsleg og økonomisk ansvarlege som følgje av forureining over landegrensene. Ein samla komite bad Noreg vurdere om det kunne vere formålstenleg å fremje ein bindande konvensjon for miljø generelt. Målet må vere at prinsippet om at forureinar skal betale, òg skal gjelde for statar, ikkje berre individ og selskap. Den internasjonale utviklinga pregar Noreg meir i dag enn før. Ikkje berre trugselen mot miljøet må møtast med både nasjonale og internasjonale tiltak, det gjeld òg kampen mot fattigdom, kriminalitet og narkotika. Kristeleg Folkeparti ser det difor som positivt at ei utviding av sjøterritoriet og etablering av tilstøytande sone vil gje større moglegheit til å hindre internasjonal narkotika- og menneskesmugling via sjøvegen. Såleis er vårt nasjonale tiltak med på å møte internasjonale utfordringar.