Rita Tveiten (Arbeiderpartiet), 2003-06-16:
Eg vil starta med å gje fiskeriministeren ros for at han har gjeve denne stortingsmeldinga ei utforming som gjer at fleire enn berre dei heilt innvigde kan forstå kva saka dreier seg om. Dette er viktig, fordi det trengst at fleire interesserer seg for fiskeria våre og tek del i diskusjonen om forvaltinga av desse fellesressursane, både her i Stortinget og i samfunnet elles. Når det er sagt, har eg merka meg at heller ikkje denne meldinga inneheld ei utgreiing om dei samfunnsmessige konsekvensane ved å gjennomføra strukturtiltak – denne gongen for kystfiskeflåten. Det er ei svakheit ettersom det resulterer i mangel på prosess bl.a. fram mot ordningar som vert innførde. Det stemmer ikkje når fleire representantar hevdar at me er lasta ned med den typen konsekvensutgreiing. Slike har me faktisk ikkje hatt, i alle fall ikkje på dei siste åtte–ti åra. Gong på gong har Stortinget stadfesta at dei norske fiskeressursane tilhøyrer det norske folket i fellesskap. Og like ofte har det vore peika på at verdien av desse ressursane vert gjord tilgjengeleg for oss ved at fiskarane tek arbeidet med å henta fisken opp frå havet. Så lenge denne retten til å fiska var gjeven alle, var dette greitt, men no er røynda ei anna. Deltaking i fisket er avgrensa, og det er deltakarlova som i all hovudsak styrer kven som har rett til å eiga fiskebåtar. Dette bør auka merksemda på at vilkåra i deltakarlova vert haldne, også dei gongene dispensasjonshøvet i lova vert nytta. Me har fått ei ordning der fiskekvoten har fått ein pris når han vert seld saman med fartøyet. Det kjem me ikkje bort frå. Me kjem heller ikkje bort frå at denne utviklinga har skjedd over lang tid og under skiftande regjeringar. Når no også kystfiskeflåten får si strukturtilpassing, er det viktig at ordninga sikrar målsetnaden om ei god fordeling av fiskefartøy når det gjeld størrelse og geografisk fordeling. Kystfiskarar finn me nemleg langs heile norskekysten. Kystfiskeflåten har store fortrinn når det gjeld nærleik til fiskeindustrien. Denne flåten har difor høve til å levera ferskt kvalitetsråstoff, som bør vera eit konkurransefortrinn for fiskeindustrien. Her er det rom for innovasjon og nyskaping, til liks med i andre næringar. Det bør også vera stort rom for nye måtar å handtera fangsten på, m.a. ved å ta fisken levande til land og driva med vidare oppfôring og foredling. Dette bør også sjåast i eit verdiskapingsperspektiv, ved at fisken kjem på marknaden til ulike tidspunkt og ein dermed kan få betre pris. Det er lønsemdsperspektivet og presset på ressursane som er dei berande elementa i meldinga. Struktureringa er eitt av dei, men i denne meldinga vert det streka under at heile råstoffet skal nyttast. Det vil eg seia meg samd i. Kravet om at heile råstoffet skal takast vare på, har vore opplese og vedteke i lang tid, men det er mange element som må på plass for at dette skal verta ein realitet. Det må arbeidast med marknadssida. Det er vanskeleg å få fiskarane til å ta vare på dette restråstoffet utan at dei kan ha rimeleg tryggleik for at det finst kundar som vil kjøpa det, og til ein pris som forsvarer arbeidsinnsatsen. I dag vert det gjort eit godt arbeid gjennom stiftinga RUBIN på dette feltet. Fleire forskingsmiljø arbeider på dette feltet. Likevel er det for lite samordning og samarbeid mellom dei ulike «lekamane» som er involverte. Det er mitt håp at fiskeriministeren vil sjå nærare på dette, og i alle høve krevja at forskingsaktivitet og resultat som er gjennomførde med staten som heil eller delvis finansieringskjelde, skal gjerast tilgjengelege for dei som vil bruka resultata til kommersiell næringsverksemd. Det bør også setjast krav om at dei ulike aktørane på feltet samarbeider og deler resultata seg imellom. Ettersom den totale fangstmengda neppe kjem til å auka monaleg framover, vert det avgjerande kva me gjer med det råstoffet som me faktisk tek opp av havet. Kunne det vera ein idé for fiskeriministeren at han vurderer å gje eit kvotetillegg til dei fiskebåtane som har ein plan for og i praksis tek vare på heile råstoffet, i alle høve i ein overgangsfase, slik at me kan få desse hjula i gang? Så litt om rekruttering: Stortingsmeldinga fokuserer på at tiltaka skal føra til at fleire unge ynskjer seg arbeid i kystfiskenæringa. Det håpar me alle. Men i eit slikt perspektiv er det underleg at fiskeriministeren har ivra så sterkt for å svekkja finansieringa av FINKO, Fiskerinæringens Kompetansesenter, ved å fjerna statsstøtta til denne organisasjonen. FINKO har nedlagt eit stort arbeid for å få ungdom til å velja fiskar- og fiskerirelatert utdanning og karriereval, og har lukkast med arbeidet sitt. Eg er redd det kan syna seg å vera korttenkt å svekkja FINKO, og eg håpar fiskeriministeren vil revurdera sitt syn på dette feltet. Til slutt må eg seia at det er viktig at vi får den evalueringa som Stortinget har bestilt etter tredje driftsåret. Når me har fått den evalueringa, bør Stortinget få høve til å diskutera fiskeripolitikken på brei basis att.