Ove Trellevik (Høyre), 2016-05-31:
Norsk vårgytande sild, såkalla NVG-sild, er Noregs viktigaste pelagiske ressurs. Eg registrerer no at forskarar og fiskarar ikkje er einige om bestandsstorleiken for denne viktige pelagiske fiskeressursen. Fiskarane meiner at bestanden er mange gongar større enn det som kjem fram i dei årlege kvoteråda frå forskarane. Under gytetoktet på NVG-sild i februar 2016 målte ringnotsnurparen MS Vendla sildeførekomstane i havområdet vest for Nordland. Fiskarane seier at silda vart målt akustisk med tradisjonelt skrogmontert ekkolodd. I tillegg vart det talt stimar med sonar ut til 2 000 meter avstand på kvar side av fartøyet. Før, under og etter toktet var det ca. 30 fiskefartøy innom området, anten på tradisjonelt fiske, som leigefartøy for sjølve toktet eller på seglas til eller frå fiskeri på Island. Etter toktet presenterte Havforskingsinstituttet eit ekkoloddbasert estimat på 56 000 tonn. I tillegg presenterte instituttet eit estimat basert på gjennomsnittleg stimstorleik på 10,3 tonn. Dei gonga opp talet og kom fram til 59 000 tonn. Fem erfarne skipperar som var i området under toktet, vurderte den gjennomsnittlege stimstorleiken til å vera 257 tonn. Denne stimstorleiken gjev eit estimat på mellom 1,6 og 1,7 millionar tonn. Dette står i sterk kontrast til havforskarane sine 59 000 tonn. Eg meiner at denne forskjellen i oppfatning av kor mykje sild som finst i havet, er ganske urovekkjande. Avstanden mellom forskar og fiskar er altfor stor. Fiskarar og forskarar vert truleg aldri einige om kor mykje fisk som er i havet, men avstanden i denne saka er så stor at det går på truverdet laus til både fiskar og forskar, heilt avhengig av kven som har det beste estimatet av kor mykje som er i havet. Kven skal me eigentleg tru på? Er det den erfarne fiskaren som har drive fiske gjennom generasjonar, eller er det dei velrenommerte, gode forskarane våre? Me har flinke folk på begge sider her. Difor vert eg bekymra når avstanden er så stor. Svaret er ikkje opplagt, og svaret er heller ikkje enkelt. Fiskarane hevdar at sild er lettskremd i overvintringsperioden. For å få ei god måling av sildestimar slår skipperen typisk ned farten til 3–4 knop for å kunna passera rett over stimen for å måla ein realistisk storleik på stimen. Når eit havforskingsfartøy passerer over ein stim i 10 knop, som dei ofte gjer når dei leitar etter sild, vert stimen fort skremd ut til sida av fartøyet, og den vil kanskje dela seg opp, og målinga av stimstorleiken vert eit underestimat fordi silda har forsvunne vekk frå leitesona til sonaren eller ekkoloddet. Dette har eg sjølv vore med og opplevd på ein fiskebåt. Fiskarane meiner at denne skremmeeffekten, med påfølgjande underestimering med ekkoloddet til fartøyet, som skjer når eit forskingsfartøy går over stimen i høg fart, kanskje kan vera noko av årsaken og forklaringa til denne forskjellen i oppfatning mellom forskar og fiskar. I tillegg til feilestimering på grunn av den skrogmonterte ekkoloddmetoden har fiskarar over fleire år påpeikt at det finst til dels store sildemengder utanfor dekningsområdet til dei ulike sildetokta. Dette er påpeikt av fiskarar til havforskarar om Finnmarks-kysten, kor det i dei seinare åra har vakse fram mykje ungsild. Dette området vert ikkje dekt i det viktigaste måletoktet for heile NVG-bestanden – dette fordi russarane, som dekkjer Barentshavet, ikkje har nødvendige løyve til å gå innanfor 12 nautiske mil i norsk sone. Før gytetoktet i 2015 bad også fiskarar om at havområda utanfor Nordland og Troms måtte verta dekt fordi dei hadde observert overvintra sild der. Dette vart avvist av havforskarane. Det same skjedde i år, men då hadde fiskarane sjølv betalt for fire leitefartøy og eitt toktfartøy som dekte havområda. Dei fann altså store sildemengder som ikkje vart målt i 2015. I tillegg hevdar fiskarar at dei opplyste til havforskarane tidleg i januar i år om at det stod mykje rekrutterande sild i området mellom Malangsgrunnen og Nordkapp. Dette var basert på observasjonar gjort av torsketrålarar i området. Dei fann sild både i trålposen og i sekken til torsken. Også dette vart avvist av havforskarane, seier fiskarane. Ungsilda er spesielt viktig å få målt som ein del av gytetoktet på grunn av den svake rekrutteringa som er observert i NVG-bestanden dei seinare åra. Etter at gytetoktet på NVG-sild vart avslutta, opplevde snurrevadfiskarar utanfor Vesterålen at mykje rekrutterande sild kom trekkjande inn frå nordaust, i tråd med det fiskeskipperane hadde varsla havforskarane om. Fiskarane hevdar også at det vart observert store sildestimar ute i havet 100 nautiske mil vest for den vestlegaste posisjonen til toktet, og dei påpeikar at toktet heller ikkje gjekk til null i nord. Fiskarane meiner altså at det står mykje sild utanfor toktområdet som ikkje er vorte målt eller tatt med i berekningane av kor mykje sild som er i havet. Fiskarar eg møter, meiner det er viktig, og dei krev, at det vert gjennomført undersøkingar og forsøk som vil klarleggja problema med nøyaktigheita ved bruk av skrogmontert ekkolodd i målinga av sild og dekningsområdet til gyteområdet generelt, knytt til observasjonar av sild utanfor dekningsområdet både før, under og etter gytetoktet. Mitt forslag til vegen vidare er at det vert gjort ein gjennomgang av kvaliteten og nøyaktigheita på gytetoktet som er gjort for NVG-sild tidlegare i år, i og med at det er satsa veldig mykje på dette òg frå fiskarane si side. Det er lagt ned betydelege ressursar i dette, og då tenkjer eg at me må nytta den moglegheita når det er så stor innsatsvilje, òg frå fiskarane, til å prøva å sjå og estimera havressursane på ein betydeleg betre måte. Det handlar om samfunnets totale økonomi og om samfunnets ansvar for god forvaltning. Vidare må også dekningsgraden for gytetokta i 2015 og 2016 når det gjeld utbreiinga til heile gytebestanden, vurderast. Eg trur det er viktig at me tek i bruk uavhengig kompetanse som kan vere med og hjelpa oss i eit sånt arbeid, og at både fiskarane og forskarane frå Havforskingsinstituttet deltek nært i dette arbeidet. Ein slik gjennomgang av gytetoktet i 2016 må omfatta forsøk ute på havet for å få avklara kor nøyaktig det skrogmonterte ekkoloddet er. Eg trur at viss me gjer eit arbeid som dette og skapar nødvendig tillit mellom forskar og fiskar, vil det òg verta mykje lettare å samarbeida i framtida, når man på ein måte har klart å estimera ein ressurs i havet, og det er nokolunde felles oppfatningar av kor stor den er. Mitt spørsmål til statsråden er: Vil statsråden ta initiativ til ein gjennomgang av gytetoktet på NVG-sild i 2016 og 2017, slik eg her har skissert?