Kjersti Toppe (Senterpartiet), 2018-11-20:
Regjeringa har fremja ei stortingsmelding som dei sjølv kallar ei «kvalitetsreform for eldre». Senterpartiet støttar intensjonen bak reforma. Vi støttar arbeidet for at fleire eldre skal få moglegheita til å meistra eige liv der dei bur. Meldinga set fokus på fellesskap og aktivitet, god mat og helsehjelp. Det skulle berre mangla. Det er jo dette sjølve livet handlar om: sosial aktivitet og fellesskap, deltaking, å få dekt grunnleggjande behov, mat, fysisk aktivitet, kultur, helsehjelp etter behov, meistring. Stortingsmeldinga Leve hele livet tar opp det som tidlegare stortingsmeldingar har lagt føringar for, bl.a. Meld. St. 29 for 2012–2013, Morgendagens omsorg. Meldinga, som vart fremja for seks år sidan av den raud-grøne regjeringa, hadde nettopp sitt hovudfokus på måltidet, aktivitet, trivsel, innovasjon, kultur, meir kvardagsrehabilitering, program for ny pårørandepolitikk og ein nasjonal strategi for frivillig arbeid i helse- og omsorgssektoren. I denne nye meldinga er det brukt ganske store ord. Meldinga er, ifølgje regjeringa, ei kvalitetsreform. Det er ei reform for større valfridom. Det er ei reform for større matglede, enten ein bur heime, på sjukeheim eller på sjukehus. Det er ei reform for å skapa dei eldre si helseteneste, det er ei reform for pårørande, og det er ei reform for alle som gjer jobben i helse- og omsorgstenesta. Men så kjem den viktigaste bodskapen frå regjeringa: Reforma legg ikkje opp til at kommunane vert pålagde nye krav eller oppgåver som medfører auka utgifter. Forbetringa i eldreomsorga skal i hovudsak dekkjast av kommunen sine frie inntekter. Reformomgrepet er etter mitt syn misbrukt i denne stortingsmeldinga. Senterpartiet vil ikkje kunne kalla dette ei kvalitetsreform. Vi meiner at ho sviktar som ei heilskapleg reform for å fornya og forbetra norsk eldrepolitikk. Dette er ikkje ei reform for å betra helsetenesta, det er ikkje ei reform for dei pårørande, og det er heller ikkje ei reform for større matglede, for det følgjer ikkje ei krone med. Regjeringa skal bruka eitt år på å vurdera ei tilskotsordning for etablering av kjøkken på sjukeheimar, og det er lite truverdig. Senterpartiet synest det er gledeleg at regjeringa har tatt opp det som Senterpartiet fremja forslag om for tre år sidan, i budsjettet for 2016, nemleg å ha som mål å tilby alle eldre ein times aktivitet kvar dag. Det treng ikkje nødvendigvis vera fysisk aktivitet, men òg kulturell og sosial aktivitet er viktig. Vi er òg glade for at vi i denne innstillinga får fleirtal for det vi ikkje fekk fleirtal for i 2016, nemleg å greia ut ei eiga tilskotsordning til stillingar som kan sikra auka tverrfagleg kompetanse og meir frivilligheit ved norske sjukeheimar og i heimetenesta. Fleirtalet av partia står bak forslaget i innstillinga om å be regjeringa vurdera særskilte tiltak for å styrkja den ernæringsfaglege kompetansen. Dette er jo noko Senterpartiet har vore opptatt av i mange år. Det er eit positivt fokus i reforma om at vi må få eit meir eldrevenleg samfunn, der dei eldre vert respekterte og inkluderte og nyttiggjorde. Det samla bidraget til samfunnet frå pensjonistar gjennom formelt og uformelt frivillig arbeid er i ei undersøking anslått til vel 45 000 årsverk, eller litt over 25 mrd. kr i 2016-kroner. Undersøkinga konkluderer med at potensialet for ytterlegare bidrag frå pensjonistar er stort, og at det totale bidraget kan doblast mot 2030. Men det føreset ei målretta rekruttering, organisering og tilrettelegging. Vi kan altså ikkje lykkast med morgondagens omsorg dersom vi ikkje lykkast med å mobilisera ressursar og set samspelet mellom familie, det sosiale nettverket og lokalsamfunnet i sentrum for merksemda. Eldre som ressurs må vera utgangspunktet for eldrepolitikken. Takk til regjeringspartia, som støttar fleire forslag i innstillinga, òg forslaget om å be om ei eiga sak om palliativ omsorg og oppfølging av NOU 2017: 16, På liv og død – Palliasjon til alvorlig syke og døende. Det er positivt at ein òg varslar støtte til forslag nr. 2, om en vikarpool, og til forslag nr. 4, om ei kartlegging av menneskerettssituasjonen på norske sjukeheimar og i heimetenesta, som berre SV og Senterpartiet står bak, i innstillinga. Eg meiner likevel det er synd om ikkje forslag nr. 1, om å greia ut ei ordning for òg å kunne få tilskot til tryggleiksbustader, vert tatt med i denne saka. Med dette vil eg ta opp forslaga nr. 3 og 4 i innstillinga.