Ingrid Heggø (Arbeiderpartiet), 2008-12-03:
Tryggleik i kvardagen er målet for Regjeringa sin justispolitikk, ein aktiv, heilskapleg og kunnskapsbasert justispolitikk som aukar tryggleiken i samfunnet. Det framlagde budsjettet bidreg på ein god måte til å oppfylla Soria Moria-erklæringa når det gjeld kriminalitetsnedkjemping. Det er viktig å sjå justispolitikken i eit breitt velferdspolitisk perspektiv, der gode velferdstilbod bidreg til utjamning av skilnader og førebyggjer kriminalitet. Regjeringa har nyleg lagt fram St.meld. nr. 37 for 2007–2008, Straff som virker – mindre kriminalitet – tryggere samfunn. Arbeidarpartiet meiner at straff som verkar, er avgjerande for å hindra gjengangarkriminalitet og for å tryggja samfunnet. Meldinga fokuserer på at soningsforma ikkje skal vera strengare enn naudsynt, og at straffegjennomføringa skal setja den innsette i stand til å velja eit liv utan kriminalitet når han/ho har sona ferdig. Sidan Noreg ikke har livstidsstraff, skal alle tilbake til samfunnet ein dag, kanskje som din nabo. Arbeidarpartiet er glad for at meldinga fokuserer på auka bruk av alternative soningsformer til fengselsstraff. Det er inga meining i å bruka lukka fengselsplassar for dei med korte dommar, og då spesielt førstegongsdømde og unge. Forbrytarskulen er inga god opplæring, der unge førstegongsdømde må sona saman med eldre barka kriminelle, knyter nettverk og får feil førebilete og heltar. Samfunnsstraff og elektronisk soning er derimot gode alternativ her, og attendefallsprosenten ved samfunnsstraff er ca. 20 pst. mot at ein av to er attende i fengsel i løpet av fem år ved vanleg fengselsstraff. Rask straffereaksjon er viktig, både av omsyn til befolkninga sin tillit til straffesystemet, og ved at ein rask reaksjon gjev lovforbrytaren moglegheit til å gjera opp for seg, gjera opp med samfunnet og gå vidare med livet sitt. For å få ei meir effektiv kriminalitetsnedkjemping er dei raud-grøne sitt arbeid for å fjerna soningskøen og for å gje soninga nytt innhald, svært viktig. Det gjer noko med folk sin rettsoppfatning når dømde som går ute i det fri og ventar på å komma inn til soning, gjer nye lovbrot. Vi har redusert soningskøen frå nærmare 3 000 i 2006 til under 500 no i haust. Fjerning av soningskøen gjev òg auka kvalitet, då beleggsprosenten kan verta lægre. I tillegg vert det frigitt varetektsplassar. Den mellombelse ordninga som Bondevik II-regjeringa inførte i 2004 vedrørande framskutt lauslating for å frigjera fengselsplassar, er endra frå maksimum 20 dagar til maksimum 10 dagar, og ordninga skal verta heilt avvikla når køen er borte. Arbeidarpartiet er òg nøgd med at vi har klart å avvikla dubleringa. Dette kjem bl.a. av ei stor satsing på nye fengselsplassar, nesten 400 nye plassar er etablerte i perioden 2006–2008, og Halden fengsel kjem med 251 nye plassar i 2010. KRUS har også fått auka opptak i perioden. Per i dag er nok dessverre kapasiteten sprengd. Og vi ser på eit etterutdanningstilbod for fengselsbetjentane. Løyvinga til kriminalomsorga er auka med i overkant av 1,2 milliardar kr nominelt i perioden 2006–2009, inkludert 80 mill. kr i år på andre departement sine budsjett, til Helse- og omsorgsdepartementet, Kultur- og kirkedepartementet og Kunnskapsdepartement. Dette er særleg for å styrkja utdanningstilbodet for dei innsette, og for å ivareta helse- og kulturtilbodet ved oppretting av nye fengselsplassar. Det er heilt avgjerande at i tillegg til oppfølging under soning, må det sikrast eit heilskapleg tilbod ved lauslatinga – tilbakeføringsgarantien er nøkkelordet her. Det er ikkje snakk om særrettar for dei innsette, men at også dei innsette skal vita om og kunna nytta seg av dei tilboda og dei rettane som dei har alt i dag. Det er timane og dagane etter lauslating som er mest kritiske for korleis det går vidare med den lauslatne, og sentrale moment er å sikra busetjing, behandling for eventuell rusavhengigheit, moglegheit for opplæring/utdanning eller arbeid. Å sikra dei lauslatne ein bustad er heilt naudsynt for å hindra gjengangarar. Mange mister både arbeidet og eventuelt skuleplassen samt bustaden når dei må inn i fengsel. Då vert det eit paradoks at Høgre og Framstegspartiet er imot elektronisk soning. Ved elektronisk soning må ein gå på arbeid og ein må vera innanfor husets fire vegger heile døgnet, med unnatak av når ein er på jobb/skule, og vil dermed ha oppfylt to av dei viktigaste parametrane for å lykkast med å komma ut av ei kriminell løpebane: jobb og bustad. Dette er dei imot. Grunngjevinga er bl.a. at alle ikkje har eigen bustad. Så i staden for å setja innsatsen inn på å skaffa alle bustad, så er ein imot eit godt tiltak. Mange land har ei eller anna form for elektronisk soning. Vi har lagt oss på ei ordning tilnærma lik den svenske. Tilbakefallsprosenten er svært låg, så det har vore ei suksesshistorie der, og det håpar eg det vert her. Eg vil òg trekkja fram det viktige arbeidet som dei frivillige gjer overfor straffedømde både innanfor fengselsmurane og når dei er ferdige med å sone. Når vi ønskjer ein gjennomgang av tilskota til frivillige organisasjonar som får tilskot via post 70, er dette for å kunna spissa tilbodet opp imot tilbakeføringsgarantien. Det er også slik at enkelte fengsel har flust med tilbod, mens andre manglar tilbod. Ein gjennomgang vil gje endå betre og treffsikre tilbod, og fordelinga mellom fengsla kan verta betra. Regjeringa vil utvida rammene for bruk av alternativ til fengselsstraff, spesielt for unge lovbrytarar, men også for andre. Vi vil utvida rammene for bruk av samfunnsstraff og deldom, utvida ordninga med narkotikaprogram med domstolkontroll, endra avgjerdene om minstestraff for fengsel, og erstatta fengsel med samfunnsstraff når bota ikkje kan betalast. Når vi veit at om lag 60 pst. av dei innsette har rusproblem, er det viktig å styrkja behandlings- og rehabiliteringstiltaka for dei innsette. Det er flott at vi får på plass tre nye rusmeistringseiningar i tillegg til dei tre vi alt har etablert, men dette er ikkje nok. Eg er derfor svært glad for tilleggsløyvinga på 5 mill. kr, som gjer at vi kan få på plass ytterlegare fleire rusmeistringseiningar. Det er òg viktig å setja søkjelyset på kvinner sine soningsforhold. Her har vi eit stykkje veg å gå før det er likehandsaming mellom tilbodet til menn og kvinner. At Bredtvedt kvinnefengsel no har fått tilbod om Stifinner'n, er eit stort steg i riktig retning. I tillegg må vi gjera noko med arbeidstilbodet til kvinnene. Arbeidet må vera av ein slik art at ein kvalifiserar seg til ein jobb utanfor fengselet. Eg vil fokusera på eit anna viktig tema som gjeld tryggleik i kvardagen: Redningstenesta. Den norsk redningstenesta er organisert som eit samvirke mellom ei rekkje offentlege etatar, private og frivillige organisasjonar. Dermed mangedoblar vi innsatsen når det først skjer ei ulykke, når ein krisesituasjon oppstår. Det er viktig og avgjerande for ei god redningsteneste å oppretthalda dei frivillige sin innsats. Gjennom å dobla tilskottet frå seks til tolv mill. kr, auka refusjonssatsane og teikna yrkesskadeforsikring har Regjeringa gjeve eit klart signal om at arbeidet i den frivillige redningstenesta er svært verdfullt. I tillegg får vi no på plass redningsfaglege råd, noko som har vore etterspurt i mange år frå dei frivillige organisasjonane. Det er eit godt stykke arbeid dei raud-grøne har gjennomført når det gjeld redningshelikoptertenesta. Her fortener Regjeringa mykje ros. Vedtaket om døgnkontinuerleg tilstadesvakt vart faktisk gjort så langt tilbake som i 2002. Då den raud-grøne regjeringa overtok i 2005, var det berre Sola som hadde tilstadesvakt. I dag er i tillegg alle basane, Banak, Bodø, Ørlandet og Rygge, på plass. For å styrkja beredskapen også på Nordvestlandet er bygging av ny base i Florø sett i gang. Denne basen vil vera på plass i 2009 med tilstadesvakt og lege frå oppstart. For å oppretthalda det høge nivået er det til handsaming i Stortinget eit framlegg om ytterlegare styrking med 33,75 mill. kr til redningshelikoptertenesta. Det vert jobba med å få erstatta dagens Sea King-helikopter. I dag har vedlikehaldskostnadene vorte forholdsvis høge, og helikoptera må dessverre stå ein del på bakken på grunn av vedlikehald. Målet er framleis at nye helikopter skal fasast inn i perioden 2011–2014. Tidsfaktoren er avgjerande for å redda liv, og med desse grepa har Regjeringa sikra døgnkontinuerleg tilstadesvakt ved alle basane på fastlandet, heva kvaliteten på tenesta og redusert responstida betydeleg over heile landet. Denne regjeringa reddar faktisk liv.