John Dale (Senterpartiet), 2000-06-14:
Statkrafts industrikontraktar og leigeavtalar står på Stortingets dagsorden igjen, fordi EFTAs overvakingsorgan hevdar at det kanskje ligg eit element av statsstøtte i avtalane. Regjeringa har med rette tilbakevist påstandar om ulovleg statstøtte, men finn det likevel lite klokt å engasjera seg i langvarige rettsprosessar. Det har lite for seg. For å seia det enkelt: Om tvistemålet vert ført vidare, vil vinninga kunna gå opp i spinninga. Denne konklusjonen er det all grunn å slutta opp om. Dei kontraktar og avtalar det her er tale om, utgjer eit kraftregime som kan sikra delar av norsk industri energitilførsel basert på langsiktige solide vilkår. Rett nok kan det verka som eit tankekors at avtalar vert inngått i ein periode med låge marknadsprisar. Men dette er ei klassisk problemstilling, der det kortsiktige vert målt opp mot det langsiktige. Fram til no har det vore ein akseptert tankegang at det kan vera gunstig for industrien å betala for langsiktig energitryggleik. For dermed kan industrien også betre dra nytte av kortsiktige, men gunstige kjøp av kraft i marknaden. Det er no opp til industriverksemdene å ta stilling til kontraktane. ESAs innblanding har ikkje rokka ved realitetane i kraftregimet. Det er difor ikkje slik, som det går fram av merknaden frå SV, at ESAs trugsmål om å gå til sak fullstendig har snudd om på ein stortingsproposisjon som vart handsama i Stortinget for mindre enn eitt år sidan. SVs problemstilling er oppkonstruert, og må vel vera det for å kunna byggja opp under eit krav om å bruka lengre tid på å diskutera situasjonen etter at ESA greip inn. Samanhengen her er så innlysande at det ikkje treng undra nokon at SV står åleine i komiteen med sine merknader. Rett nok kan SV visa til at det frå enkelte hald, mest frå fagforeiningar, har kome krav om utsetjing av saka. Det er ikkje uventa, fordi debattar om kraftregima engasjerer sterkt i enkelte område av landet. Spørsmålet handlar om arbeidsplassar og lokalsamfunn. Men det synest som om det i all hovudsak rår semje om den framgangsmåten Regjeringa har nytta seg av i den aktuelle situasjonen. Når Stortinget i dag har gjort sitt vedtak, må Statkraft og industrien få sine avtalar i hamn fram til 15. september i år. Dette arbeidet er alt i gang. Og vonleg går det bra. Men komiteen er kjend med at departementet har motteke brev så vel frå Statkraft som frå A/S Tyssefaldene, og bakgrunnen er usemje om korleis leigeavtalane er å forstå. Det er departementet si sak å ta stilling til slike tvistemål. Når fleirtalet i komiteen vil følgja utviklinga nøye, slik det står i innstillinga, er det fordi me meiner at det ikkje bør rå tvil om at leigeavtalar inneheld operasjonelle rettar for leigetakaren – eg tenkjer på effekt og kraftproduksjon – og at leigeavtalane prinsipielt skil seg frå kraftkontraktar. Eg viser til det som vart sagt av representantane Frafjord Johnson og Sanner på dette punktet. Eg vil også visa til det representanten Hegna sa om innbetaling av fondsmidlar til museumsprosjektet i Tyssedal. Det er jo som kjent ein del av dei avtalane som skal setjast i verk. Eg sluttar meg heilt til det representanten Hegna sa på dette punktet. Til sist kjenner eg behov for å få sagt at det er utidig å oppleva at EFTAs overvakingsorgan har gripe inn i ei sak som dette. Noreg har eit solid standpunkt, og våre argument er gode. Ikkje desto mindre verkar det som det nidkjære ESA her vil demonstrera si makt. Det har hendt før. Og kvar gong dette skjer, får me ei påminning om at me gjennom EØS-avtalen får erfara kva det vil seia å verta delaktig i EUs demokratiske underskot, slik talsmenn for EU sjølve karakteriserer tilstanden. På dette punktet har korkje SV eller Senterpartiet noka historisk skuld, i det minste er det tilfredsstillande å kunna konstatera det.