Sigvald Oppebøen Hansen (Arbeiderpartiet), 2000-03-23:
Ved tusenårsskiftet står utfordringar i kø. Sjølv om me er på verdstoppen når det gjeld velferd til alle, er det framleis mange som føler at dei ikkje får den hjelpa dei har behov for. For det er nemleg slik at dersom ikkje alle barn får ein god og trygg barndom og ein god skule, ja, så har me ikkje eit godt nok samfunn. Noreg er heller ikkje eit godt land å bu i dersom ikkje sjuke menneske får tilfredsstillande hjelp. Samfunnet er heller ikkje godt dersom ikkje alle ved oppnådd alder får ein pensjon og ei omsorg som gjer det mogleg å ha eit bra liv. Det som er eit typisk norsk særtrekk, er at grunnleggande velferdstenester blir nytta av alle. På våre sjukehus får så vel børsspekulanten som uteliggaren hjelp, og i skulen i nærmiljøet møtest alle barn. Likestilling, ærlegdom og forståing går hand i hand. Derfor meiner eg at hovudinnretninga i velferdspolitikken må vere å prioritere tiltak framfor bidrag. Behovet for kommunale tenester kjem til å auke i framtida. Fleire eldre treng omsorg, og auka behov for kunnskap og utdanning kjem til å skjerpe krava til innsats frå skulen. Mange kommunar har store problem. Fleire har eit mindre befolkningsgrunnlag enn tidlegare, som igjen leier til mindre skatteinntekter. Da er det viktig at det kontinuerleg blir gjennomført konsekvensanalysar over kva for følgjer dette får for tiltak som skal gjelde alle. Tendensen i skulesektoren dei siste åra har vore at grendeskular blir lagde ned, og i Bondevik-regjeringa si tid blei det etablert mange nye private skular som tydelegvis ikkje har det same kravet og det økonomiske presset på seg. Det verste dømet på Bondevik-regjeringa sin iver er dagens oppslag i Aftenposten som viser at tidlegare statsråd Lilletun godkjende fem nye kristne privatskular like før han måtte forlate statsrådsstolen. Sjølv om det formelt sett ikkje var noko gale med det, var det litt påfallande i ei veke da regjeringa Bondevik var inne i ein vanskeleg politisk situasjon. Arbeidarpartiet vil halde fram med arbeidet for å gjere skuledagen betre for elevar og lærarar, m.a. ved å tilføre klassa fleire lærarressursar. Dette vil i tillegg gjere det mogleg med ei enda meir fleksibel og individualisert opplæring. Dessutan må tilskota til kommunane auke, slik regjeringa Stoltenberg òg varslar i si erklæring, for å sikre at kommunane kan gjere sin del av arbeidet for ein kvalitativt betre skule. Her er det viktig at stat og kommune inngår eit partnarskap for å ruste opp våre skulebygg. Det er nemleg der det viktige grunnlaget blir lagt for at våre barn og barnebarn skal bli til gagns menneske. Det er ikkje mogleg å få til ei rettferdig fordeling utan eit godt samarbeid mellom sentrum og Arbeidarpartiet. I eit kunnskapsbasert samfunn er det neppe noko anna område der fordelingspolitikken har så stor verdi når det gjeld seinare moglegheiter for så mange barn, enn barnehagar og skular. Eit av hovudproblema i utviklinga av utdanningssamfunnet har vore retten til høgare utdanning. Etter- og vidareutdanningsreforma har atter sett desse spørsmåla på dagsordenen. Nå har me heldigvis passert ei rekkje hindringar. Stortinget vedtok i januar at det nå skal etablerast eit system som gjev vaksne rett til å dokumentere sin realkompetanse utan å måtte gå vegen om prøveordningar. Forholda er nå lagde til rette for å utvikle eit system der ein verdset realkompetanse i utdanningssystemet, slik den òg blir verdsett i arbeidslivet. Det at eit fleirtal på Stortinget har sikra avkorting av studietida når ein har lang praksis bak seg, bygger opp under at ein ikkje lenger kan snu denne utviklinga. Eg er glad for at Regjeringa nå i si erklæring varslar ein proposisjon som gjev alle vaksne rett til vidaregåande opplæring. Da vil arbeidarrørsla sin langvarige kamp bli krona med hell. Det vil sikre at dei nær 30 000 vaksne som har opplyst at dei ønskjer vidaregåande opplæring, kan få det utan for lang ventetid. Utdanning, kunnskap og røynsler vil i framtida i enda høgare grad enn i dag vere den enkelte sin viktigaste konkurranseføremon for arbeidsmarknaden. Utan utdanning er det større risiko for å stå svakt i kunnskapssamfunnet. Derfor må vår utdanningspolitikk bli gjennomsyrt av ein genuin vilje til å gje høve til utdanning til så mange som råd er. Da først blir det gjeve føresetnader for personleg utvikling, noko som dermed medverkar til den kulturelle utviklinga i heile samfunnet.