May Britt Vihovde (Venstre), 2003-05-13:
Regjeringa sin tiltaksplan mot fattigdom kjem ikkje i staden for dei generelle velferdsordningane, men i tillegg til. Tiltaksplanen kjem fordi dei generelle ordningane ikkje i stor nok grad fangar opp dei fattigaste. Venstre har alltid sagt at kvaliteten på eit samfunn kan målast på korleis dei dårlegast stilte har det. Vi kan aldri slå oss til ro med at enkeltmenneske og grupper fell utanfor. Difor er Venstre glad for og stolt over at Regjeringa har sett fattigdom på dagsordenen på ein måte som inga regjering har gjort før. Det er forståeleg at Regjeringa sine motstandarar søkjer å redusera dette mest mogleg, og at Arbeidarpartiet har gløymt sjølvkritikken som dei kom med etter valet i 2001. Men eg synest det er både frekt og uriktig når sosialistar og sosialdemokratar søkjer å ta monopol på sosialt sinnelag. Det sosialliberale og ikkje-sosialistiske fokuset på einskildmennesket er vel så godt eigna til å hjelpa dei som treng hjelp, som det å smørja alle ordningar jamt ut over heile befolkninga. Det er nettopp denne politikken som ikkje har ført fram, men ført til at det framleis i eit velferdssamfunn som Noreg er for mange fattige. Nokre barn lever framleis i fattigdom i Velferds-Noreg, og vi har ei veksande gruppe uføre og langtidsledige som har for dårlege levekår. Mange menneske fell mellom to stolar fordi dei ikkje passar inn i dei offentlege tenestene som finst. Vi må skifta fokus frå å flytta pengar mellom dei som har det økonomisk bra, og til å hjelpa dei svakaste. I den samanhengen er utjamning, t.d. gjennom skattesystemet, òg viktig. Men det er for lettvint av det sosialistiske mindretalet i komiteen, dessverre medrekna Senterpartiet, å tru at berre ein tek tilstrekkeleg mykje frå dei rikaste, vil alle problema bli løyste. Det viktigaste for å redusera fattigdom er å redusera arbeidsløyse. Det plutseleg å mista jobben er for mange menneske ein tragedie. Difor har den generelle økonomiske politikken som sikrar låg rente og svak kronekurs for å hindra større arbeidsløyse, stor betydning. Når ein på nyheitene får melding om at det er rekordlåg nyetablering av bedrifter, er dette òg eit varselsignal som må takast på alvor. Utan dei skattelettane som er gitt til næringslivet dei siste åra, ville situasjonen no ha vore dramatisk forverra. Venstre er einig i at arbeid er den viktigaste føresetnaden for å koma ut av fattigdom. Men ikkje alle kan få eller utføra eit lønsarbeid, og menneskeverdet må ikkje knytast til om folk er i arbeid eller ikkje. For Venstre er det slik at velferdssamfunnet må fornyast for ikkje å forvitra. Vår visjon på sikt er borgarløn, ei garantert minsteinntekt som kan gi alle menneske ein grunntryggleik, og som gjer det unødvendig å måtta koma med lua i handa og bretta ut privatlivet sitt til eit offentleg kontor. Regjeringa greier ut ei slik ordning, og eg må innrømma at eg er svært skuffa over fleirtalet i denne salen, som vel å utsetja den mest overmodne reforma av det offentlege hjelpeapparatet, nemleg å få samordna Aetat, trygdeetaten og sosialetaten. Vi har eit komplisert regelverk for å hjelpa dei som kjem i ein vanskeleg livssituasjon. Mange blir sende innom kontor etter kontor for å få hjelp, og blir sende vidare til neste kontordør med melding om at «dette er ikkje mitt bord». Det er sett i gang ein prosess rundt omkring for å få til ei slik samordning. Denne blir no stoppa og utsett i fleire år. Dette er òg debattema i neste sak. Neste skritt skulle vera å samordna dei økonomiske ytingane, som vi i dag brukar enorme ressursar på å administrera. Venstre ønskjer ei forenkling, som eg nemnde i stad, nemleg borgarløn, slik at menneske som kjem i ein vanskeleg situasjon, skal vera garanterte ei minsteinntekt. Då kan ein bruka energien sin på å koma seg ut av den vanskelege situasjonen, utan å tenkja på om ein har pengar til mat eller andre ting. På 5 minutt er det ikkje så enkelt å koma inn på veldig mange av dei områda som ligg i innstillinga og i meldinga. Eg vil til slutt konsentrera meg om éin bit, nemleg rusomsorga, for blant våre fattige er det ein god del menneske som har rusproblem. Det er menneske som ikkje har jobb, utdanning, helsetilbod, sosialt nettverk eller bustad. Å få eit hjelpeapparat som tek desse på alvor, bør etter Venstres syn vera eit av dei viktigaste satsingsområda våre. Dette har òg Regjeringa teke på alvor ved å fokusera på kvaliteten på hjelpetiltaka, og ved å la alle rusmiddelmisbrukarar få sin eigen individuelle rehabiliteringsplan. Innanfor dette området er det kjempestore utfordringar, og eg håpar at den omorganiseringa som no blir sett i verk, vil hjelpa desse menneska til å få eit betre liv og til å koma seg ut av fattigdommen. Til slutt: Venstre støttar sjølvsagt alle dei forslaga som Høgre og Kristeleg Folkeparti står bak.