Sigvald Oppebøen Hansen (Arbeiderpartiet), 2003-12-11:
Kostnadsnøkkelen for sosiale tenester i inntektssystemet er ein gjengangar som Stortinget har vore oppteke av i fleire år. Kommunane sine utgifter blir ikkje godt nok fanga opp av dagens inntektssystem. Det kan vi vere einige om. Regjeringa sitt forslag inneber utan tvil uønskte fordelingsverknader. Mange kommunar med veldig store utfordringar innan rus og psykiatri vil kome dårleg ut. Derfor meiner Arbeidarpartiet at Regjeringa må gjere ein mykje betre jobb enn det som er gjort i denne stortingsmeldinga. Bruk av urbanitetskriteriet, altså vekting av innbyggjartal, slår utvilsamt skeivt ut. I tillegg vil det gje kolossale økonomiske utslag for enkelte kommunar på relativt kort tid. Utfordringane innanfor rus og psykiatri er ikkje berre eit problem for dei store byane, og derfor er det underleg at Regjeringa legg vekt på å innføre ein kostnadsnøkkel som berre dei aller største byane tener på. Fleire mellomstore byar og kommunar har òg store utfordringar på dette området. Arbeidarpartiet sin konklusjon er at Regjeringa sitt opplegg ikkje er godt nok. Forslaget har heller ikkje allmenn aksept i Kommune-Noreg. Og det er viktig at me får til eit opplegg som i utgangspunktet er akseptert i dei aller fleste kommunane som har desse stor utfordringane innanfor rus og psykiatri. Statsråden burde ha forstått at det opplegget som ho la fram i samband med kommuneproposisjonen i mai, ikkje var godt nok, i og med at Stortinget bad om ei ny og eiga sak om dette. Derfor er det med undring eg registrerer at statsråden kjem tilbake til Stortinget med akkurat det same opplegget som ho gjorde framlegg om i vår. Det er ganske spesielt, og det er òg ganske arrogant. Av landets 434 kommunar vil i alt 368 kommunar tape på den omlegginga som Regjeringa gjer framlegg om, og som i dag vil få fleirtal i Stortinget. På min kant av landet vil alle kommunane i Vestfold, med unntak av Larvik, tape. I Buskerud vil berre Røyken kommune kome ut på plussida. Alle dei andre kommunane i Buskerud vil tape. I mitt eige fylke, Telemark, vil alle kommunane bli taparar. Og aller verst ut vil Skien kommune kome. Skien kommune var ein av dei kommunane som fekk ta del i storbytilskotet i 2003 på grunn av dei store utfordringane m.a. innanfor rusomsorg og psykiatri. Representanten Kari Lise Holmberg kjenner denne byen godt. Ho har vore ordførar i Skien, og var ein av pådrivarane for at Skien skulle få ta del i storbytilskotet i 2003. No har ho føreteke ein politisk saltomortale og støttar dette slette handverket som råkar alle kommunane negativt i det fylket ho er vald frå. Eg vil illustrere korleis ein kommune som Skien vil kome ut samanlikna med t.d. Asker. Begge kommunane har om lag likt folketal. Når det gjeld levekårsindeksen for Asker, er denne låg, mens den ligg noko høgare i Skien. Det er ein klar indikasjon på at dei sosiale kostnadene for Asker er relativt låge samanlikna med Skien, og det er meg heilt uforståeleg at regjeringspartia og Framstegspartiet i denne saka ser heilt bort frå denne objektive levekårsindeksen. Når det gjeld inntektsnivået for desse to kommunane, så har Asker om lag 250 mill. kr meir i inntekter i året enn det Skien har. Kostnadsnøkkelen som Regjeringa føreslår, vil slå ut slik at Asker vil få om lag 15 mill. kr meir til dekning av sosiale utgifter, mens Skien, som har vesentleg lågare skatteinntekter og høgare sosiale utgifter, vil kome ut med eit tap på om lag 10 mill. kr. Dette viser til overmål at Regjeringa sitt opplegg er for dårleg, og at det er prega av eit tilfeldig og lite treffsikkert system. Eg har stor forståing for at Oslo og Bergen har store utfordringar på dette området, altså innanfor rus og psykiatri, og det har òg vi i Arbeidarpartiet teke høgde for i vårt opplegg.