Reidar Sandal (Arbeiderpartiet), 2003-04-29:
Det er all grunn til å vere uroleg over den økonomiske situasjonen i Kyrkja. Kyrkjerådet har nemleg slått fast at 100 kyrkjer må stengje dørene i 2003 på grunn av pengemangel. I etterkrigstida har noko liknande aldri skjedd. Arbeidsgivarorganisasjonen i Kyrkja har lagt fram opplysningar om at 19 pst. av fellesråda har gjennomført reduksjon i bemanninga, og at 24 pst. førebur nedbemanning. Undersøkinga viser at 36 pst. av fellesråda har gjennomført eller førebur å leggje ned aktivitet. Som om ikkje dette var nok: 38 pst. av fellesråda har redusert vedlikehaldet av kyrkjene, og 25 pst. av fellesråda planlegg å skjere ned på vedlikehaldet. Denne informasjonen fortel oss at Den norske kyrkja er i ein alvorleg situasjon. Arbeidarpartiet meiner det er ein klar samanheng mellom kyrkjeøkonomien og kommuneøkonomien. Frå gammalt av har lokalsamfunnet hatt det økonomiske ansvaret for drifta av kyrkjer og kyrkjegardar. Den nye kyrkjelova av 1996 førte vidare denne plikta for kommunane. Årsaka til at kyrkjene er komne i ein slik alvorleg økonomisk situasjon, er i hovudsak at kommuneøkonomien er blitt vesentleg forverra dei siste åra. Det er på grunnlag av desse faktiske forholda fire av representantane frå Arbeidarpartiet fremmar forslag om å styrkje økonomien i Kyrkja. Vi foreslår at det bør skje allereie i revidert nasjonalbudsjett for 2003. Fleirtalet i komiteen stør det synet. Regjeringspartia og Framstegspartiet avviser forslaget vårt. Mange har dei siste månadene formulert klare synspunkt om kyrkjeøkonomien. Ein av dei er biskop Odd Bondevik. Til NRK uttaler biskopen følgjande 16. januar: «Det er regjeringen ved statsråd Erna Solberg som … har gitt kommunene alt for harde betingelser.» Bondevik legg deretter til: «Solberg snakker ut i lufta om omprioriteringer og lignende, men det virker ikke som om hun forstår hvor store problemene er i kommune-Norge.» Biskop Gunnar Stålsett formulerer sin bodskap i Nettavisen 16. januar: «En regjeringssjef kan ikke fraskrive seg ansvaret ved å peke på en enkelt statsråd.» Og han seier vidare: «Vi forventer at regjeringen tar seg av denne akutte situasjonen. Det må skje raskt, og senest i forbindelse med det reviderte budsjettet for 2003, som legges fram i vår.» Eg har tiltru til den framstillinga biskopane gir av kvardagen i kyrkjene rundt om i landet. Derfor må det gjerast noko straks for å dempe dei problema som har oppstått. Kyrkjene må kunne brukast, ikkje haldast stengde. Aktivitet som det er brei tilslutning til at kyrkjeleg tilsette skal utføre, må det skaffast pengar til. Noko anna kan vi ikkje stå rakrygga og forsvare. Den dårlege kyrkjeøkonomien har mange stader skapt kritikkverdige forhold. Kyrkjeverje Astrid Efskin Løken i Sør-Odal set følgjande ord på situasjonen: «Kirken er kommet i en økonomisk situasjon hvor det må tas noen valg. Alt kan ikke konkurranseutsettes eller effektiviseres.» Ho fryktar at den dårlege kommuneøkonomien kan føre til at gravferder må samlast opp og avviklast kvar fjerde veke. Er det ein tilstand som kommunal- og regionalministeren finn akseptabel? Kvardagsproblema er mange. Det blir rapportert om ein kommune som stengde kyrkjene sine frå nyår til april. I ein annan kommune blei nesten alt av kyrkjebygg stengt i same perioden. Fortvila brukarar finn vi mange av. Dei langt fleste slår seg ikkje til ro med den forklaringa at kommunane må bruke pengane sine betre. Regjeringa sin støttespelar, Framstegspartiet, rettar grunnleggjande skuldingar mot kommunane. I merknadene sine slår Framstegspartiet fast at problema kjem av kommunalt vanstyre. Det er eit lite lyspunkt at partiet står åleine om dette synspunktet i komiteinnstillinga. Arbeidarpartiet ber Regjeringa vurdere ei finansieringsordning for opprusting av kyrkjebygg på linje med det systemet som finst for skulebygg. Ei slik ordning vil vere tenleg for kommunar som slit med å halde i stand kyrkjebygg, og ho vil dessutan verke positivt for byggjenæringa. Vi ber om at ei slik vurdering blir lagd fram i samband med statsbudsjettet for 2004.