Liv Signe Navarsete (Senterpartiet), 2008-05-06:
For å kunne verke som sjåfør i løyvepliktig persontransport med buss og drosje krevst det m.a. køyresetel etter yrkestransportlova. For å kunne få køyresetel er helsekrava sett tilsvarande dei som gjeld for førarkort for buss og lastebil. Det avgjerande for om det krevst køyresetel, er om transporten i seg sjølv er løyvepliktig, dvs. at transporten vert utført under utøving av næringsverksemd. Vert transporten rekna som næringsverksemd, må sjåføren ha køyresetel sjølv om han eller ho ikkje mottek vederlag for arbeidet. Yrkestransportlova fastset i dag at den øvre aldersgrensa for køyresetel skal vere 70 år. Aldersgrensa er sett i samråd med helsestyresmaktene og vart sist vurdert i 1979. Då vart den øvre grensa for køyresetel for drosje sett ned frå 75 til 70 år, tilsvarande det som galdt for turvogn og buss. Grunngivinga for å ha ei øvre aldersgrense for førarar i løyvepliktig persontransport er ei risikovurdering der tryggleiken til brukarane av løyvepliktig transport vert vekta tyngre enn omsynet til den einskilde sjåføren, som av den grunn må tole ei viss innskrenking i den personlege handlingsfridomen. Eg meiner det er rett å ha ei slik øvre aldersgrense, men har meint at det kan vere grunn til å sjå på kor grensa bør setjast, og bad difor i byrjinga av november 2006 om ei fornya vurdering frå Helse- og omsorgsdepartementet. Helse- og omsorgsdepartementet har innhenta uttale frå Sosial- og helsedirektoratet og Folkehelseinstituttet. Desse uttalane ligg til grunn for at Helse- og omsorgsdepartementet og Samferdsledepartementet no meiner at grensa kan hevast frå 70 til 75 år, utan å gå på akkord med tryggleiken for brukarane av offentleg tilgjengeleg kollektivtransport eller andre trafikantar. Dette handlar om at helsetilstanden til denne aldersgruppa har vorte vesentleg betra sidan førre gang aldersgrensa vart vurdert. I tilknyting til ein aktuell revisjon av yrkestransportlova som vil verte send til allmenn fråsegn med det første, vil dette utkastet til endring av aldersgrensa for køyresetel vere med. Ein føresetnad i utkastet er at køyresetelen må fornyast kvart år etter fylte 70, og det må leggjast fram ny helseattest. Helsekrava for køyresetel vil vere som i dag, dvs. at ein sjåfør må fylle krava til førarrett i klassane D og DE, altså tyngre køyretøy. Ettersom førarretten òg må fornyast kvart år etter fylte 70 år, vil den same helseattesten kunne nyttast som grunnlag for fornying av førarrett og køyresetel. Spørsmål om heving av aldersgrensa for køyresetel har teke lang tid, av di dette er ei sak der det er viktig å unngå å trø feil. Eg lova Stortinget våren 2006 å ta tak i saka, og det har eg gjort - først med førespurnad til Helse- og omsorgsdepartementet. Deretter har det gått mange brev, og det har vore mange møte, for dette er ei sak der dei uttalane som ein har fått frå Helsedirektoratet og Folkehelseinstituttet, har vore avgjerande for at ein på eit fagleg fundert grunnlag kan gjere ei slik endring. Det er ikkje så lettvint som berre å reise eit forslag, vi må òg gå inn bak saka. Det har vore nødvendig å innhente påliteleg grunnlag for å treffe rett avgjerd. Saka gjeld elles ikkje harmonisering med EU, slik det har vore framstilt av nokre, for EU har ingen felles politikk når det gjeld aldersgrense. Eg har opplyst i brev til Stortinget at naudsynte avklaringar ville finne stad i løpet av april. Når denne avklaringa først var gjord, og det såleis var grunnlag for å ta avgjerd om å fremje eit forslag om å heve aldersgrensa, fann eg òg grunnlag for å kommunisere det ut. Dette gjorde eg ikkje for å vere ufin og illojal overfor komiteen, eller av rein populisme, slik saksordføraren har vorte framstilt i media. Dette er ei sak som eg har arbeidd lenge med for å få avklart, og når dei naudsynte avklaringane er på plass, er det naturleg at departementet kommuniserer saka ut. Eg tykkjer nok at saksordføraren framfor å gå til angrep på meg fordi eg har vist handlekraft, heller burde vere nøgd med at det no vert fremja eit utkast til lovendring som truleg dei fleste vil vere nøgde med. Eg finn òg grunn til å vise at den førre regjeringa, med samferdsleminister frå Venstre, valde å ikkje innhente nye helsefaglege vurderingar for å kunne sjå på saka på ny, og heller ikkje tok andre grep for å få ei avklaring i saka, sjølv om spørsmålet om aldersgrense for køyresetel først vart reist hausten 2004. Når det gjeld den vidare saksgangen, viser eg til at etter at saka har vore til fråsegn og det endelege framlegget er lagt fram for Stortinget, kan det vere grunnlag for å drøfte med Politidirektoratet ei oppmjuking i dispensasjonspraksisen, som i tråd med regelverket er svært streng i dag. Det vert då lagt til grunn at det synest å vere tverrpolitisk semje om eit forslag om å heve gjeldande aldersgrense.