Erling Sande (Senterpartiet), 2008-03-04:
Senterpartiet tek rapportane frå FNs klimapanel på alvor. Gjennom klimameldinga frå Regjeringa og gjennom det breie forliket i Stortinget har Senterpartiet i lag med dei andre partia bidrege til naudsynte og viktige tiltak for reduksjon av klimagassar. FNs klimapanel har tidlegare peika på at det er stor fare for at dei klimaendringane vi er vitne til i dag, kjem som resultat av menneskeleg aktivitet. Dei siste rapportane frå forskarane viser at koplinga mellom menneskeleg aktivitet og klimaendringar er tydelegare enn det ein før har trudd, og at endringane skjer fortare og er meir omfattande enn tidlegare meldt. Eit eksempel på dette er akselereringa av issmeltinga i Arktis. To av Senterpartiet sine berande prinsipp går rett inn i klimapolitikken. Det fyrste og viktigaste er prinsippet om berekraft, tanken om at vi låner jorda av dei som kjem etter oss, og må overlate ho i minst like god stand som det vi sjølve overtok ho i. Rapporten frå klimapanelet viser at vi er i ferd med å gjere det motsette. I klimaforliket slår eit breitt fleirtal i denne salen fast at Noreg skal vere karbonnøytralt seinast i 2030, at vi skal overoppfylle dei utsleppsforpliktingane vi har gjennom Kyoto-avtala, og at om lag 2/3 av utsleppskutta skal skje på heimebane. Senterpartiet meiner Noreg har eit moralsk ansvar ikkje berre for å bidra til kutt i utsleppa rundt om i verda, men òg - fordi vi er rike på kunnskap og kapital - for å vise at det er mogleg å sikre eit godt velferdssamfunn for stadig fleire menneske og samtidig redusere utsleppa våre av klimagassar. Det arbeidet Regjeringa har sett i gang for å drive fram naudsynt teknologi for fangst og lagring av CO2, står sentralt i denne tankegangen. Gjennom ein slik teknologi kan vi handtere nokre av dei utsleppa som vil følgje av mesteparten av energiproduksjonen verda vil ha i nær framtid. På lengre sikt må Noreg si rolle vere å bidra med dei store ressursane vi har innanfor fornybar energi. For vi har store ubrukte ressursar innanfor vind, vatn og bioenergi som må takast i bruk for å dekkje eige energiforbruk og på sikt bidra til å eksportere rein energi til Europa. Klimaforliket inneber ein sterkare innsats for både meir forsking på fornybar energi og meir produksjon av fornybar energi. Senterpartiet meiner vi òg treng ein grunnleggjande debatt om den forbruksveksten vi ser held fram i vår del av verda. Den materielle velstanden vi lever i, kan aldri delast av resten av befolkninga i verda utan ein økologisk kollaps. Vi tek derfor ikkje klimautfordringa på alvor dersom vi ikkje òg vågar å diskutere forbruksproblematikken. Føre-var-prinsippet er òg berande i Senterpartiet sin politikk. Marknaden er ein viktig reiskap i mange samanhengar, men det er likevel slik at marknaden ikkje ber i seg noko føre-var-prinsipp. Med det som bakteppe er det forståeleg at eit marknadsliberalistisk parti som Framstegspartiet ikkje maktar å ta på alvor dei forskarane som seier at framtidige klimaendringar kan kome av utslepp frå i dag og i går. Marknadskreftene korrigerer ikkje seg sjølve før følgjene er så openberre og så tydelege at dei endrar produksjonsmønsteret. I dette tilfellet vil det vere for seint. Framstegspartiet har dei siste par åra ride to hestar i klimapolitikken. På den eine sida har dei avvist at det i det heile er ei klimautfordring som kjem av menneskeleg aktivitet. På den andre sida har representantar frå det same partiet kasta fram stadig nye forslag til klimautsleppsreduserande tiltak. Før eller seinare vil ein bli avslørt dersom ein held fram med å føre ein slik dobbel strategi. Kanskje står klimapolitikken på dagens kart i Stortinget den 4. mars 2058. Dei som sit i denne salen om 50 år, vil ha langt meir kunnskap om verknadene av klimagassutsleppa på jorda vår. Dersom det då skulle bli raljert i denne salen over at regjeringa og stortingsfleirtalet den 4. mars 2008 tok altfor drastiske grep i klimapolitikken, og at mange av dei verkemidla ein sette inn, og dei ressursane ein brukte, ikkje var nødvendige, ja, så får vi tole den kritikken, for alternativet er langt verre. Alternativet er at politikarane om 50 år er hovudrystande til at vi som hadde all denne kunnskapen og alle desse ressursane, lét vere å handle når vi hadde sjansen. Eg er glad for at eit breitt fleirtal i denne salen i dag handlar, og at vi vedtek konkrete målsetjingar og tiltak som tek etterkomarane våre på alvor.