Bård Vegar Solhjell (Sosialistisk Venstreparti), 2011-04-04:
Datalagringsdirektivet inneber å påleggje lagring av ei omfattande mengd informasjon om vår mobil- og nettbruk – kven du ringjer til, når du ringjer, kor du ringjer frå, kor lenge du snakkar, kven du sender e-post til, mottakar, når du er på Internett, og kor lenge du er der. SV er motstandar av å innføre datalagringsdirektivet av tre grunnar. For det første er det vår sterke overtyding at kvart enkelt menneske er uskuldig til det motsette er bevist. Vi bør ikkje basere oss på ein tankegang i vår rettsstat der vi gir pålegg om å samle spor om kvar nordmann, sidan vi kan kome til å bli skuldige. Då bidreg vi til å endre statusen til kvart menneske, frå uskuldig til potensielt skuldig. For det andre aukar plikt til lagring av store mengder data risikoen for at noko kjem på avvege og for misbruk. Lagringa utgjer ein personvernrisiko. Eg likar eigentleg ikkje ordet «personvern» – det høyrest ut som noko som vi skal stoppe ut og setje på museum. «Integritet» er eit betre ord etter mitt syn. Kven du ringer til, kven du sender e-post til, er informasjon som på avvegar kan krenkje din integritet – eksempel: ein mail frå ein tilsett i SV si gruppe til Arbeidstilsynet om tilhøvet i gruppa, fire telefonar til krisesenteret sist helg frå ein kvinneleg representant, eit hemmeleg tips til ein journalist, gjentekne mailer til ei adresse som sluttar med swingersnorge.com. På avvegar kan slike opplysningar krenkje integriteten til dei involverte. For det tredje: Så lenge du er uskuldig, er det ikkje noko problem, seier enkelte. Eg meiner det er motsett. Eg meiner at det som er problemet, er at vi er uskuldige. Mistenkte kan vi sikre lagring av informasjon om allereie, og kanskje bør dette verte betre. Det alvorlege no er korleis direktivet kan påverke alle som ikkje er mistenkte for kriminalitet. I ei undersøking frå det tyske Forsa Institute frå 2008 svarte over halvparten av dei spurde at dei ikkje ville bruke teleutstyr når dei skulle snakke med psykolog, ekteskapsrådgivar eller om rusmisbruk som følgje av datalagringsdirektivet. 11 pst. svarte at dei allereie hadde avstått frå å bruke telefon, mobiltelefon eller e-post i visse tilfelle. Vi er ikkje tente med at uskuldige menneske held tilbake eller lat vere å søkje opp kunnskap av frykt for å verte sedde over skuldra. Malte Spitz, parlamentarikar for Dei grøne i Tyskland, gjekk til rettssak for å få utlevert teledata om seg sjølv frå Deutsche Telekom, og fekk det. Så gav han det til avisa Die Zeit, som saman med postar frå bloggen hans og Twitter kunne konstruere bevegelsesmønsteret hans dag for dag i eit halvt år. Den 1. september 2009 har dei bevegelsesmønsteret hans i 20 timar, den 4. september i 16 timar. Dei fleste dagane har dei ein slik oversikt over han. Gå inn på nettet og sjekk sjølv – interessant lesing. Opplysningar som lek ut, kan krenkje integriteten vår, men kunnskapen om at det vert lagra, kan i seg sjølv redusere fridomen vår. Sjølv om SV er sterkt mot direktivet, vil eg seie at vi er endå meir bekymra for den gradvise endringa i haldningar, moglegheiter og politikk som går føre seg. Vi har allereie ei omfattande lagring av data, og vi har ei omfattande kameraovervaking. Internasjonalt, eller her i landet, vert det diskutert å registrere søk på nettet, å setje inn ei brikke i alle bilar som kan opplyse om kvar dei er. Vi ønskjer oss betre og meir omfattande helseregister som kan koplast, betre register med meir informasjon om barn i barnehage og skule. Vi har prøvd oss på romavlytting òg. Eg kjenner fleire av desse forslaga godt. Dei er alle godt meinte og vel grunngjevne på sitt felt. Men forstår vi og tenkjer vi over konsekvensane av summen? Den franske filosofen Jacques Attali, som òg var mangeårig rådgjevar for president François Mitterrand, har skrive boka «Kort historie om framtida» om temaet. Han skildrar eit tenkt framtidssamfunn der staten overvakar helsa vår, kosthaldet, transporten og skulearbeidet til barna – ikkje fordi politikarane har vorte totalitære, ikkje av kommersielle omsyn, men av funksjonelle omsyn. Kosthaldet og folkehelsa vert betre med systematisk registrering av kva vi et. Skuleresultata vert betre når vi kjenner til korleis elevane er, og korleis dei jobbar. Og alle forstår sjølvsagt at kampen mot kriminaliteten vert meir effektiv med registrering og lagring av stadig fleire data. Alle tener på det. Vi får meir kunnskap, samfunnet vert betre og tryggare. Det einaste vi mister, er litt slark i samfunnsmaskineriet. Men eg er for slark. Så lenge det er slark, er det håp, for slark er eit teikn på fridom: den potetgullposen du ikkje skulle ete, forbikøyringa du ikkje skulle teke, innleveringa du juksa på – eller meir direkte knytt til datalagringsdirektivet – e-posten du ikkje skulle ha sendt, staden du ikkje skulle ha vore ei natt. Fridomen til ikkje å gjere det – eller kanskje til og med å gjere det av og til – er av uvurderleg verdi for det enkelte menneske. Men det er òg av uvurderleg verdi for samfunnet at vi menneske har eit stort frirom, ein integritet, som vi kan utfalde oss i. Det må ikkje berre vere rom for det perfekte livet. Det må òg vere rom for slarket i samfunnet. Datalagringsdirektivet fører sjølvsagt ikkje til eit slikt samfunn, lat meg vere klar på det. Men summen av ei rekkje vedtak og moglegheiter over tid kan føre oss i ei slik retning. Vi registrerer, overvakar, lagrar og tek i bruk langt meir informasjon no enn for eit tiår eller to sidan. Difor er vegen vidare viktig. Kva vil vi ønskje å bruke informasjonen til om ti år? Kva data kan vi kople for å få fram meir og betre informasjon? Kva vert det neste vi skal registrere og lagre? I lys av dette: Er det ikkje klokt å tenkje seg om ein gong til? Det heiter seg at ein skal la tvilen kome tiltalte til gode, og i dette tilfellet meiner SV det vil vere fornuftig: EU si evaluering av direktivet er ikkje komen enno. Ho vil gje oss informasjon om kvar EUs lovgjeving går vidare. Vårt naboland Sverige har utsett implementeringa. I fleire land sine rettssystem verserer det saker om direktivet etter at det har vorte kjent grunnlovsstridig. Sjølv om det kjem brysame landsmøte i tida framover: Når vi har moglegheita til å utsetje det, og det er godt grunngjeve, bør vi gjere det. Eg meiner det har kome ein god ting ut av debatten, som vi førebels avsluttar i dag. Det er at eg trur ikkje det er avslutninga. Eg trur kanskje det er byrjinga – byrjinga på ein langt meir levande samfunnsdebatt om balansen mellom vår fridom og integritet på den eine sida og alle dei vel grunngjevne funksjonelle ønskja vi har som samfunn på den andre sida. Vi – altså Stortinget, regjeringa, det politiske systemet – må vere førande i ein prinsipiell debatt om dette i framtida. For lenge har vi sett dei enkelte samfunnsinteressene i førarsetet og i rask rekkjefølgje vedteke velmeinte og funksjonelle forslag om registrering og overvaking på ulike felt. Dei prinsipielle spørsmåla har vi sett til side til tilsyn. Dette er politikk snudd på hovudet. Det må jo vere omvendt – at politikarane diskuterer og vedtek dei overordna rammene for samfunnsutviklinga, og så ber vi om oppfølging og diskusjon basert på korleis dei ulike omsyna skal varetakast på kvart enkelt felt i samfunnet. Den som er villig til å ofre sin fridom for ein midlertidig tryggleik, fortener korkje fridom eller tryggleik, har den amerikanske filosofen og vitskapsmannen Benjamin Franklin sagt. Eg vil leggje til: I eit friare samfunn vil vi føle oss tryggare enn i eit samfunn der vi har ofra mykje av fridomen vår. Lat oss tru at den omfattande debatten om datalagringsdirektivet betyr ein renessanse for fridom og personleg integritet som sentrale spørsmål i samfunnsdebatten.