Kjersti Toppe (Senterpartiet), 2014-04-10:
Først takk til representanten Freddy de Ruiter for å ta opp ein viktig debatt. Korleis vi tar vare på menneske med behov for ressurskrevjande tenester, fortel mykje om samfunnet og velferdsstaten. Interpellanten skriv at mange pårørande opplever å måtta kjempa mot byråkratiet for å sikra sine nærmaste eit godt og verdig tilbod. Hagen-utvalet lanserte ideen om «den andre samhandlingsreformen» – mellom det offentlege og folket. Det er vel det som er litt av kjernen i denne saka. Målet må vera eit mest mogleg likeverdig tilbod – om ikkje alt er heilt likt – uansett kvar du bur. Spørsmålet om ein skal rettsfesta det for å få det til, er ein større debatt. Eg er ikkje alltid einig i det. Kommunestorleik er dratt inn, men det er òg påpeikt at det er store variasjonar innanfor ein kommune, og også mellom bydelar i dei større byane, så dette er ikkje heilt enkelt. Ein del av årsaka til at vi opplever dette, vil eg påpeika, er det som vi alle har eit ansvar for, at vi er flinke til å prioritera spesialisthelsetenesta, mens kommunehelsetenesta ofte har tapt kampen om både pengar og kompetanse. Vi har vore flinke til å prioritera og ha fokus på dei akutte sjukdommane, mens dei som slit med kroniske sjukdommar, ikkje har fått den same merksemda. I Meld. St. 29 for 2012–2013, Morgendagens omsorg, vart det lagt fram eit program for ein aktiv og framtidsretta pårørandepolitikk. Eg trudde kanskje helseministeren hadde peikt på dette i sitt innlegg, for det vart vedteke og fekk tilslutning av Stortinget. Ny pårørandepolitikk, som var ei oppfølging av Kaasa-utvalet og Hagen-utvalet, skulle synleggjera, anerkjenna og støtta pårørande som står i krevjande omsorgsoppgåver. Ein skulle sikra betre samspel mellom den offentlige og den uformelle omsorga og styrkja kvaliteten på det samla tenestetilbodet. Ein sa òg ein skulle gjera det enklare å kombinera yrkesaktivitet med omsorg for barn og unge, vaksne og eldre med alvorleg sjukdom, funksjonsnedsetjing eller psykiske og sosiale problem. Den første fasen av dette pårørandeprogrammet skulle leggja vekt på tiltak som støtta pårørande og styrkte samspelet mellom helse- og omsorgstenester og pårørande. Det vart nemnt fleksible avlastingsordningar, pårørandestøtte, informasjon, opplæring og rettleiing, samspel og samarbeid, betring av omsorgslønsordninga og forsking og utvikling. I neste fase skulle dei økonomiske ordningane verta sett på og vurderte. Når det gjeld barn, er det ofte mangel på samhandling mellom skule, den kommunale helse- og omsorgstenesta og spesialisthelsetenesta som slit mest på familiar med barn og unge med omfattande funksjonsnedsetjing, og at pårørande opplever at dei sjølve må koordinera kvardagen for sitt barn. Dette er òg formidla i ein rapport frå Helsedirektoratet. Verktøyet – noko som òg vert påpeikt i stortingsmeldinga Morgendagens omsorg – er at ein må strukturera og systematisera samarbeidet mellom det offentlege og brukaren og deira pårørande, med bl.a. koordinator og individuell plan. Eg ser fram til at den nye regjeringa følgjer opp dette programmet for ein ny pårørandepolitikk. Det trur eg òg kan verta bra for familiar som har barn som er ressurskrevjande og treng støtte. Til slutt nokre ord om pleiepengeordninga, som òg vert dratt fram. Det er ei veldig viktig ordning for familiar med funksjonshemma barn, og ho treng å verta styrkt og utvikla. Vi vart kritiserte for å ha trenert. Eg synest «trenert» er eit sterkt ord. I stortingsmeldinga Morgendagens omsorg vart det slått fast at ein skulle starta opp dette arbeidet. Samtidig, i fjor, stemte både Høgre, Kristeleg Folkeparti og Venstre for eit forslag frå Framstegspartiet om at regjeringa måtte leggja fram eit forslag om å utvida pleiepengeordninga. Framstegspartiet meinte at dette kunne gjerast i løpet av fire månader – for eitt år sidan. No merkar eg meg at dette kjem til å ta litt lengre tid, og det har eg faktisk forståing for. Eg ser fram til at den saka kjem, og at ein følgjer opp det pårørandeprogrammet som eg har snakka om.