Hadia Tajik (Arbeiderpartiet), 2013-06-17:
Massemedia er dei viktigaste arenaene me har for brei nyheitsformidling og politisk debatt. Det vart grundig dokumentert i den siste maktutgreiinga. Det betyr òg at kontroll med massemedia gjev potensielt stor makt, ei makt som kan verte eit demokratisk problem, dersom ho blir misbrukt. Medieeigarskapsloven er derfor ein viktig demokratisk sikkerheitsmekanisme. Samtidig er det nødvendig å sikre at loven er tilpassa endringane i medielandskapet. Regjeringa har derfor foreslått å utvide loven med reglar om eigarskap i elektroniske medier. Elles er den viktigaste endringa ei omlegging til ein meir fleksibel reguleringsmodell, ved at den nærmare regelutforminga blir overlaten til forskrifter. Tanken er at dette vil gje ei meir treffsikker regulering, og dermed at eventuelle inngrep er betre grunngjevne og betre varetek formålet til loven. Loven er kontroversiell – noko anna er kanskje ikkje å vente. Han legg svære hindringar i vegen for dei moglegheitene dei store medieaktørane har til å ekspandere gjennom oppkjøp og samanslåingar. Det er openbert at loven er ein torn i sida for ein del av aktørane i bransjen. Som lovgjevarar er det då viktig at ein er bevisst på at medieeigarskapsloven ikkje er til for bransjens skyld – loven skal sikre mediemangfald og ytringsfridom for borgarane, òg gjennom tider med store strukturelle endringar for mediesektoren. Det er òg viktig å hugse at dei som loven er til for, ikkje har dei same talerøyra og ressursane som dei store bransjeaktørane har. I den samanhengen er det naturleg å kommentere debatten dei siste vekene om forholdet til § 100 i Grunnloven. Schibsted har fått produsert ein rapport som konkluderer med at forslaget er i strid med Grunnloven, fyrst og fremst fordi Grunnloven set strenge avgrensingar for høvet til delegering av lovgjevingsmyndigheit på dei områda som gjeld ytringsfridom. Med all respekt for dei framståande juristane som står bak rapporten, meiner eg at det er ei avsporing av debatten. Forholdet til Grunnloven § 100 har vorte vurdert ved fleire anledningar, både av departementet sjølv og av ekspertgruppa som har greidd ut grunnlaget for regjeringa sitt forslag til lovendringar. På bakgrunn av ein førespurnad frå komiteen i saka såg me det likevel som fornuftig å be Justisdepartementet si lovavdeling om ei ekstra vurdering av dette spørsmålet. Lovavdelinga konkluderer klart med at forslaget til endringar i medieeigarskapsloven ikkje er i strid med Grunnloven. Det er ikkje overraskande. Eg meiner at det bør rydde all tvil av vegen i spørsmålet, og at det no ikkje bør vere noko hinder for å vedta regjeringa sitt forslag til lovendringar. Høgre og Framstegspartiet ønsker å overlate eigarskapet på medieområdet til alminneleg konkurranserett, eventuelt med nokre tillegg i konkurranseloven. Eg meiner at dette vert galt, av ein enkel grunn: Utgiving av massemedia er noko langt meir enn berre næringsverksemd. Massemedia har i tillegg ei viktig demokratisk samfunnsrolle ved å vere ein sentral, offentleg arena for nyheitsformidling og politisk samfunnsdebatt. I motsetning til konkurranseloven, som skal sikre effektiv ressursbruk, skal medieeigarskapsloven sikre mediemangfald og ytringsfridom. Det er heilt ulike omsyn, og resultata av vurderingane kan derfor òg verte ulike. Dette er noko svært mange land i Europa har innsett, og det er òg svært mange som har eigne reglar om eigarskap i media i ei eller anna form. Det alle desse har til felles, er at dei har konkludert med at konkurranseretten aleine ikkje er tilstrekkeleg på medieområdet, enten det er Storbritannia, Frankrike, Tyskland, Spania, Belgia eller Austerrike. Det er derfor noko me ikkje er aleine om. Så har eg lyst til å kommentere eit par punkt i det føreliggjande lovforslaget som har vore særleg kontroversielle. Det gjeld for det første avgrensinga av loven sitt verkeområde overfor elektroniske media, og for det andre spørsmålet om det er behov for reguleringar av eigarskap på regionalt nivå. Når det gjeld dei elektroniske media, har ein del bransjeaktørar tatt til ordet for ei enten–eller-tilnærming. Altså: Enten bør nett- og mobilmedia ikkje verte omfatta av loven i det heile, eller så bør alle sånne media verte omfatta, dvs. òg sosiale media og søkemotorar, inkludert aktørar som Facebook, Google og Twitter. Resultatet ville uansett vorte det same. Ein ville sikre at medieeigarskapsloven ikkje ville fått noka praktisk betyding på dette området. Eg meiner at om ein har ambisjonar om å tilpasse loven til dagens medieverkelegheit, må me i det minste sikre at han vil gjelde for dei viktigaste formidlingsplattformene. Når det gjeld eigarskapsreguleringar på regionalt nivå, vert spørsmålet: Er det mogleg å sikre det nødvendige eigarmangfaldet med nasjonale grenser aleine? Me meiner at svaret er nei. Eitt eksempel som me bruker i proposisjonen, er at ein aktør – i teorien – vil kunne eige alle lokalavisene i heile Nord-Noreg, Trøndelag og Vestlandet nord for Stavanger utan å passere grensa på ein tredel i nokon nasjonal marknad.