May-Helen Molvær Grimstad (Kristelig Folkeparti), 2007-12-18:
Frivillig sektor er van med fine festtalar. Vi er alle samde om at frivillig engasjement er viktig og har mykje å seie for svært mange menneske. Det er det brei politisk einigheit om. Men ved handsaminga av frivilligheitsmeldinga ser vi tydelege politiske skiljeliner mellom høgre-sentrum på den eine sida og venstresida på den andre. Ja, det er ulike syn på forholdet mellom stat og sivilsamfunn. Sjeldan har det vore tydelegare enn no. Den 16. juni 2006 fremja opposisjonspartia eit Dokument nr. 8-forslag om å betre rammevilkåra for frivillig sektor. St.meld. nr. 39 for 2006-2007 Frivillighet for alle blei fremja 10. august 2007, over eitt år etter framlegginga av representantforslaget. Då meldinga endeleg kom, forventa eg ein gjennomgang av dei tema vi tok opp i representantforslaget. Det har ikkje skjedd. Det har nok bl.a. si årsak i at vi har ulikt syn på forholdet mellom stat og sivilsamfunn. Kristeleg Folkeparti ønskjer ein frivillig sektor med fridom til å eksistere på eigne vilkår og ut frå eigne føresetnader. Det kan sjå ut som Regjeringa ser på frivilligheita som iverksetjar av statleg politikk. Kristeleg Folkeparti legg vekt på frie midlar. Regjeringa ønskjer kontroll gjennom direkte statleg tilskot. Kristeleg Folkeparti vil bruke finanspolitiske verkemiddel som gir gode rammevilkår utan statleg overstyring. Regjeringa ønskjer direkte tilskot med føringar som å realisere Regjeringa sine eigne mål. Regjeringa avslører den instrumentelle tilnærminga si på same måte som då vi handsama kulturbudsjettet for nokre dagar sidan. Representanten Espen Johnsen var innom Kristeleg Folkeparti sitt forslag i innstillinga om «green card» til barn og unge. Det er ikkje ei styring av frivillige lag og organisasjonar, men eit verdikort som gir alle barn høve til å delta på fritidsaktivitetar. Dei som er med i frivillig arbeid, gjer dette ut frå eigne føresetnader og ut frå eige engasjement. Det må vi ta omsyn til. Då må staten leggje til rette for utvikling på sektorens eigne føresetnader. I ein kronikk publisert i Aftenposten 15. november skriv Håkon Lorentzen ved Institutt for samfunnsforskning: «Utviklingen svekker altså de nasjonale organisasjonenes rolle som interesseformidlere og styrker dem som statlige iverksettere.» Debattredaktør Knut Olav Åmås følgde opp i same avis 19. november. Der reflekterte han over faren for at den kritiske rolla til dei frivillige organisasjonane blir svekt når staten vil at organisasjonane set i verk offentlege mål. Han skriv at sektoren er «presset av stat og kommunesektor, som intenst ønsker hjelp til å løse sine svulmende oppgaver». Avhengigheitsforhold mellom stat og frivillig sektor må ikkje gjere dei frivillige organisasjonane til reiskap for staten. Eg er bekymra for at Regjeringa over tid svekkjer dei nasjonale organisasjonane som kunnskapsbasar, pådrivarar for aktivitet og som korrektiv til offentleg makt. Vi må respektere frivilligheita og organisasjonslivet for det dei er, ikkje berre for det dei gjer. Frivillig sektor er ein viktig korreksjon til offentleg makt. Eg spør meg derfor kvifor ikkje natur- og miljøsektoren er omtalt i meldinga meir enn med stikkord. Er det fordi dei, slik Regjeringa ser det, ikkje leverer samfunnsnyttige tenester? Folkeleg eigarskap og deltaking i miljøpolitisk debatt er heilt sentralt for å forankre og løyse dei store miljøutfordringane vi står overfor. Friluftslivet sin verdi for god livskvalitet – gjennom kombinasjonen av fysisk aktivitet og naturoppleving – og kva haldninga til miljø og berekraftig utvikling har å seie, må føre med seg ei heilt anna oppmerksemd på det frivillige området enn det Regjeringa legg opp til i meldinga. Regjeringa har gitt inntrykk av at dei vil komme attende til spørsmålet om nullsats for frivillig sektor når Kulturmomsutvalet har levert innstillinga si. Men så viser det seg at dette er det utanfor utvalet sitt mandat å vurdere, noko òg finansministeren stadfesta på direkte spørsmål frå underteikna i spørjetimen tidlegare i haust. Eg er overraska og skjøner at frivilligheita kjenner seg lurt. Kristeleg Folkeparti meiner det er naudsynt at Regjeringa legg fram ei eiga sak der tenestemoms, gradert moms og nullsats på moms for frivillige lag og organisasjonar blir vurderte. Eg hadde også gjerne sett at dei raud-grøne ønskte meir kunnskap om viktige finanspolitiske verkemiddel som gir frivilligheita betre rammevilkår – og samstundes større fridom. Kristeleg Folkeparti ønskjer å styrkje frivilligheita med tiltak som ikkje overstyrer. Derfor har vi ei rekkje forslag som kan medverke til det. Frivilligheita er viktig for det ho er, og for kva ho har å seie for einskildmennesket og for samfunnet. Eg vil ta opp det forslaget som vi har i innstillinga.