Alfred Jens Bjørlo (Venstre), 2022-03-03:
Takk til interpellanten for å ta opp dette viktige temaet, og takk til statsråden for eit godt og, etter mitt syn, offensivt svar. Hadde dette enda vore ein ekstraordinær situasjon etter to år med korona, hadde det vore så si sak, men det er det dessverre ikkje. Det temaet vi no snakkar om, utfordringa knytt til rekruttering av helsepersonell i helsetenesta over heile landet, er i ferd med å bli ein ordinær situasjon – og han kjem ikkje til å bli mindre alvorleg i åra framover. Dette er ei utfordring som blir verre og verre år for år, dels knytt til demografi, som statsråden var inne på. Vi veit også at det i ein samla samfunnsøkonomi er grense for kor stor del av den samla arbeidsstyrken som kan jobbe i helse- og omsorgstenestene. Vi er òg avhengige av at mange jobbar i privat sektor i næringslivet – vi kjem til å trenge mange, mange fleire hender der framover – og rekrutteringsutfordringane i store delar av næringslivet vårt, ikkje minst i distrikta, er faktisk like krevjande som dei er på det området vi her snakkar om. Det gjer denne situasjonen ekstremt kompleks, og det betyr òg at det ikkje finst eitt enkelt svar. Det er mange svar, som både interpellanten og statsråden er inne på. Noko av det vi i alle fall kan gjere, er å gjere det lettare å ta utdanning innanfor helsefaga gjennom heile livet, uansett kvar ein bur i landet, ved å få på plass meir strukturerte, straumlineforma og desentraliserte modellar for å gjere det. Vi hadde eit liknande tema oppe i ein interpellasjon for eit par veker sidan, og eg vil gjenta den honnøren eg gav til regjeringa og statsråden då: Dette er eit område ein har gripe tak i, og det synest eg er veldig bra. Det er viktig. Dei desentraliserte modellane på dette området, særleg når vi snakkar om sjukepleiarar, er viktige, for mange av dei aktuelle kandidatane er folk som allereie er i fullt arbeid, har familie og ungar, og er nøydde til å ta utdanninga ved sida av eit normalt familieliv. Det at det blir lagt godt til rette for å gjere det, der ein bur, er forskjellen på om ein tek ei sjukepleiarutdanning eller ikkje. Så det å få på plass det er noko av det mest handfaste og konkrete vi kan gjere. Eg har vore ordførar i ti år og arbeidd med å prøve å få på plass desentralisert sjukepleiarutdanning. Eg gjorde då ein interessant observasjon: at dette var ekstremt krevjande innanfor den gamle høgskulemodellen med små høgskular med veldig liten kapasitet til å rigge tilbod utover det basistilbodet som rulla og gjekk. Vi var i Sogn og Fjordane så heldige for eit par–tre år sidan å kome inn i noko nytt, som heiter Høgskulen på Vestlandet, ein større samanslått høgskule som enkelte var imot, men mange også var for. Då blei dette veldig mykje enklare, fordi ein hadde ein større høgskule med større musklar til å rigge desentraliserte modellar, som var fleksible og kunne riggast over eit større område. Eg trur også at vi må vere ærlege og opne på at vi greier ikkje å løyse dette berre med rekruttering. Samtidig med at vi jobbar med rekruttering, er vi nøydde til å setje i verk ei rekkje andre tiltak. Det handlar om teknologi. Vi er nøydde til å ta i bruk teknologi på veldig mange område av helsevesenet, der vi kan avlaste og rydde plass til at hender får jobbe med varme oppgåver. Vi kan arbeidsspare mykje innanfor helsevesenet ved å ta i bruk ny teknologi. Vi er også nøydde til å ta nokre heilt sikkert krevjande diskusjonar om arbeidsfordeling og prioritering av oppgåver mellom yrkesgrupper i helsevesenet – mellom legar og sjukepleiarar, mellom sjukepleiarar og helsefagarbeidarar. Vi er nøydde til å ta dei debattane, sjølv om vi veit at dei er vanskelege. Berre for å ta eitt konkret eksempel: Vi veit at i Sverige må det vere fem intensivsjukepleiarar bak kvar intensivseng. I Noreg er det elleve eller tolv intensivsjukepleiarar bak kvar intensivseng. Det er eitt av veldig mange døme på at vi er nøydde til å gå inn og sjå kritisk på korleis vi arbeider med dette. Vi er òg nøydde til å jobbe med praksisproblematikken, som representanten Selnes tek opp. Det er ei felles utfordring. Det kan ikkje berre bli bestemt frå statleg hald. Det krevst rett og slett ei haldningsendring ute i heile Kommune-Noreg til kor viktig det er at vi stiller opp med praksisplassar når det blir auka kapasitet på utdanning og andre område. Og vi har ein stor ubrukt ressurs i dei som i dag står utanfor arbeidslivet. Eg er glad for at statsråden framheva det så sterkt. Det vi kan gjere blant både innvandrarar som kjem til Noreg, og andre som i dag står utanfor arbeidslivet, er å hjelpe dei til å kome raskt inn i helseretta utdanningar. Der er det veldig mykje som kan gjerast. Vi har fått på plass noko i nokre delar av landet, men der kan vi gjere mykje meir. Takk for initiativet og ein spennande debatt.