Ingebrigt S. Sørfonn (Kristelig Folkeparti), 2008-12-11:
Statsbudsjettforslaget for 2009 er lagt fram midt i ei alvorleg og global finanskrise. På kort tid er heile grunnlaget for budsjettet fullstendig endra. Prognosane for økonomisk utvikling i Noreg både frå Statistisk sentralbyrå, Noregs Bank og andre har vorte stadig verre etter at statsbudsjettet vart lagt fram. Kristeleg Folkeparti har gjentekne gonger utfordra Regjeringa til å møta dette aktivt gjennom å leggja fram ein eigen tilleggsproposisjon til statsbudsjettet. Men svaret var lenge at budsjettet var «godt tilpassa den økonomiske situasjonen». Det som skjedde, var at Regjeringa stadig vart meir og meir åleine om denne oppfatninga, og sannsynlegvis er det noko av årsaka til at Regjeringa 26. november varsla at ein vil koma med ein tiltakspakke i månadsskiftet januar/februar. Det er eit paradoks at me har ei fleirtalsregjering som nøler med å leggja fram ein nødvendig tiltakspakke for å hindra arbeidsløyse. Eller lat meg sitera Arne Strand i Dagsavisen. I går, i NRK sitt program Dagsnytt atten, sa han: «Stortinget har i syv uker behandlet et budsjett som var utgått på dato den dagen det ble vedtatt.» Kristeleg Folkeparti meiner bestemt at tiltakspakken frå Regjeringa kjem for seint. Det hindrar likevel ikkje at me vil vera konstruktive, og me vil gjera det me kan for å bidra til å berga næringsliv og arbeidsplassar. Kristeleg Folkeparti sin tiltakspakke, som me la fram for nokre veker sidan, ville samla sett ha stimulert økonomien med nesten 5 milliardar kr utover Regjeringa sitt forslag. Denne tiltakspakken inneheld mange treffsikre element som Regjeringa og regjeringspartia bør ta med seg. Høgre og Venstre har no snudd om og står saman med Kristeleg Folkeparti om å auka oljepengebruken, og om dei tiltaka som Kristeleg Folkeparti fremja i finansinnstillinga. Det håpar eg verkeleg at òg Regjeringa og regjeringspartia vil gjera. For sjeldan har vel moglegheita for å fylla uttrykket «nasjonal dugnad» med reelt innhald vore betre. Satsing på offentlege investeringar i bygg og samferdsle er hovudelementet i denne pakken, men å betra avskrivingsreglane for næringslivet er òg eit viktig element. Auka avskrivingssatsar, spesielt på maskinar og utstyr og på miljøvenlege investeringar osv., kan motverka ein investeringstørke i næringslivet, og det vil heilt klårt kunna gje ein positiv effekt òg når det gjeld målsetjingane i klimaforliket. Kristeleg Folkeparti føreslår bl.a. å auka rammene til SkatteFUNN med 25 pst. og å auka Forskingsfondet med 25 milliardar kr for å leggja til rette for forsking og innovasjon i næringslivet. Næringslivet vil òg tena stort på framlegget om avvikling av arveavgifta ved generasjonsskifte i familiebedrifter og på likestilling mellom sjølvstendige næringsdrivande og arbeidstakarar når det gjeld svangerskapspengar/omsorgspengar. Fiskeri- og havbruksnæringa er avgjerande for verdiskaping og sysselsetjing langs kysten. Eg er tilfreds med at Regjeringa no aukar fiskarfrådraget til 150 000 kr, slik Kristeleg Folkeparti føreslo i sitt alternative statsbudsjett allereie i fjor. Kristeleg Folkeparti føreslår òg ei naudsynt styrking av MAREANO-programmet med 6 mill. kr for å betra grunnlaget for revisjonen av forvaltingsplanen for Barentshavet og områda utanfor Lofoten og Vesterålen i 2010. Det tener Stortinget til stor ære at komiteen har klart å samla seg om ein sterk kritikk av EU sin fiskeripolitikk. Det seier noko om kor alvorleg situasjonen er i EU sine fiskeri når ein samla næringskomité kan vera så klår i kritikken på eit så sentralt punkt i EU sin politikk og i den norske EU-debatten. Kristeleg Folkeparti meiner det er på høg tid at ein kallar ein spade for ein spade. EU sin fiskeripolitikk er ein miljøkatastrofe til havs. EU sitt eige revisjonsorgan har slått fast at EU nærast driv ukontrollert overfiske, noko som gjev dramatisk sviktande bestandar. EU-revisoren konkluderer med at dersom ikkje noko vert gjort, vil situasjonen verta katastrofal. EU medverkar sterkt til den globale fiskerikrisa, ikkje berre ved å overfiska i eigne farvatn, men EU inngår òg fiskeriavtaler med fattige land og held fram med overfisket der. EU sin fiskeripolitikk er med andre ord fatal for næringsgrunnlaget i ei rekkje fattige land. I går kom meldinga om at Noreg og EU er einige om ei avtale om utkast av fisk. Det er bra. EU forpliktar seg her til å stansa utkast av fisk over minstemålet, men med låg marknadsverdi. Men problemet er, som òg Havforskingsinstituttet påpeika i nyheitsinnslaget i går, at størsteparten av utkastet frå EU sine fiskebåtar gjeld små fisk under minstemålet. Dessutan er handhevinga og sanksjoneringa av EU sine reguleringar i fiskeripolitikken svært mangelfull. Dermed kan mesteparten av utkastet halda fram, og den miljøskandalen dette inneber, er slett ikkje løyst. Greenpeace er skuffa over Noreg og EU. Dei meiner at Noreg kunne stått hardare på for å få eit totalforbod mot utkast – slik me i Noreg har hatt i lang tid – og at Noreg burde ha avvist avtala. Kristeleg Folkeparti går ikkje fullt så langt som Greenpeace, men me har stor sympati for ein del av synsmåtane deira i denne saka. Dette er ei kjempeutfordring, og her må me berre stå på og visa musklar. Så over til landbrukspolitikken. Kristeleg Folkeparti ønskjer eit aktivt landbruk i heile landet. Her må mange tiltak verka saman. Gode velferdsordningar, ei skikkeleg inntektsutvikling og stabilitet i rammevilkåra er viktige verkemiddel for å gje framtidstru og optimisme. Dette vil igjen bidra til nødvendig rekruttering og tilvekst i denne viktige næringa. Landbruket har lenge hatt utfordringar knytte til nye investeringar. No er det trong for å stimulera bygg- og anleggssektoren. Kristeleg Folkeparti føreslår difor ein landbrukspakke i samband med budsjettet for å auka investeringane i landbruket. For det første vil me auka avskrivingssatsane for driftsbygningar. Etter Bondelaget sine opplysningar er den skattemessige avskrivingstida i dag 100 år lengre enn den driftsøkonomiske levetida, og 100 år lengre i Noreg enn for tilsvarande bygg i Sverige og Danmark. For det andre vil me at landbruket skal få anledning til å søkja om midlar til nyinvesteringar frå dei kommunale næringsfonda. Me har òg registrert at Bondelaget nyleg har bedt om at i den varsla tiltakspakken frå Regjeringa må løyvingane til fylkesvise bygdeutviklingsmidlar verta fordobla. Kristeleg Folkeparti vurderer dette som eit godt, eit hurtigverkande og eit treffsikkert tiltak. Heile poenget mitt er at desse tiltaka kan vera avgjerande for bønder som no vurderer heilt nødvendige nye investeringar i gardsdrifta. Difor håpar eg verkeleg at Regjeringa og regjeringspartia grip fatt i dette. Til slutt vil eg setja fram dei forslaga som Kristeleg Folkeparti har fremja i innstillinga, aleine eller saman med Venstre.