Astrid Marie Nistad (Arbeiderpartiet), 2000-06-06:
Noreg var det første landet i verda som innførte ei fast grense for alkoholinnhald i blodet ved køyring av bil. Det er 64 år sidan loven vart vedteken her i Stortinget. I ettertid ser vi kor framsynt dette lovforslaget var. Den gongen var ikkje bilen allemannseige som i dag. Det var ein sensasjon når det trilla ein bil etter vegane, men like fullt innsåg den tids politikarar at det var trong for strenge lover på dette området. I dag er bilen allemannseige, vi har eit heilt anna trafikkbilete. Bilane er raskare å køyre, og trafikken kan ikkje samanliknast. Med andre ord: Det er god grunn til å sjå på om dagens promillelov er god nok. Tek vi, som sagt, omsyn til dagens trafikkutvikling og at bilen er eit naturleg framkomstmiddel for alle, er det god nok grunn til å sjå på om det er grunnlag for endring i reglane om køyring av bil i rusa tilstand. Det er på denne bakgrunn ein må sjå på dagens forslag til lovendring. Vi har eit lovverk som fortel at vi ikkje tillèt promille ved bilkøyring, og då må vi òg ha eit regelverk som speglar av det målet vi har sett oss. Det framtidige lovverket må gje tryggleik for at ulukker der alkohol kan vere årsaka, vert reduserte. Vi er alle samde om at alkohol og bilkøyring ikkje kan forsvarast, og vi er vel kjende med at det er store mørketal når det gjeld bilkøyring i rusmiddelpåverka tilstand. Vi er óg samde om at det er dei med høgast promille som er farlege. Men dagens promillelov gjev oss faktisk moglegheit til å spekulere i kor mykje ein kan drikke. Dagens lov kan oppfattast som om den gjev signal om at det er lov å drikke litt. Kor mykje «litt» er, er vanskeleg å seie. Nokon meiner at det kan tøyast svært langt, at det er opp til kva den enkelte trur han toler. Det er slått fast at køyreeigenskapar og reaksjonsevne i overraskande og kritiske situasjonar vert reduserte ved lågpromille, og dermed vert det å køyre med promille ein risikofaktor. I Sverige, der dei alt har innført ei promillegrense på 0,2, er resultatet at det no er langt færre som tek sjansen på å køyre med lågpromille. Eg vil her nemne at eit fleirtal av dei høyringsinstansane som har kome med merknad, har uttalt seg positivt til framlegget om endring av promillegrensa. Og eg vil sterkt gå imot at vi vil redusere grensa til 0,2 ut frå eit moralsk ansvar, som saksordføraren her sa, sett i forhold til avhaldspolitiske mål. Det gjer vi for å sikre trafikantane tryggare forhold på vegane. Når ein set ned promillegrensa, vil ein ikkje lenger kunne gje rom for eit såkalla kalkulert alkoholinntak. Når promillegrensa vert redusert, tydeleggjer myndigheitene prinsippet om at alkohol og bilkøyring ikkje høyrer saman. Den lovgjevande forsamling må ha dette for auge, og vi må difor utforme lovverket slik at det er logikk i det vi seier, og det vi meiner. Vi går sterkt ut og meiner at bil og alkohol ikkje høyrer saman. Det inneber at vi må ta konsekvensen av det, også når vi utformar regelverket i forhold til det resultatet vi vil ha. Dagens endring av vegtrafikkloven er eit slikt tiltak – ei viktig justering i forhold til dei signala myndigheitene vil skal vere heilt tydelege, at bilkøyring og alkohol ikkje høyrer saman. Arbeidarpartiet signaliserte dette allereie i Norsk veg- og vegtrafikkplan for 1998-2007, som vart lagd fram av regjeringa Jagland. Sentrumspartia ville då ha 0,0-grense. Arbeidarpartiet og SV støtta forslaget om 0,2-grense. Regjeringa Bondevik har lagt fram forslaget om å endre vegtrafikkloven, og regjeringa Stoltenberg har valt å slutte seg til det. Endringane vil føre til at dei som no køyrer med påvist promille mellom 0,2 og 0,5, vil få bot. Det er mange som er redde for at det vil kunne verte store variasjonar ved utandingsprøver mellom blod og luft ved lågpromille. For å fange opp slike avvik er det lagt inn eit tryggleiksfrådrag grunna eventuelle systemavvik. I tillegg er det lagt inn eit juridisk tryggleiksfrådrag. Dette vil sikre at ingen skal kunne bli dømd uskuldig for å ha ført bil i rusa tilstand. Men i dag ser vi óg at dei som køyrer i påverka tilstand, ofte er rusa av andre stoff, som narkotika og andre medikament. Desse er vanskelege å få tatt. Dette er urovekkande sett i forhold til trafikktryggleiken. Rusingsmiddel bør i alle tilfelle ikkje kombinerast med køyring av bil. Det er viktig å få vurdert tiltak som kan få avdekt desse bilførarane og få tilnærma likskap med dei som har køyrt i alkoholpåverka tilstand. I dag ser vi diverre at det er fleire og fleire som nyttar seg av stimulerande stoff, som også køyrer bil. Alle desse køyrer også med redusert reaksjonsevne. Ei styrking av regelverket også for denne gruppa vil på mange måtar vere eit godt signal. Med dagens utvikling er det eit viktig signal at det ikkje skal nyttast stimulerande medikament når ein skal køyre bil. Eg er difor glad for at det er ein samrøystes komite som ber Regjeringa kome attende med skjerpa tiltak for bilførarar som er påverka av slike rusmiddel. Ei skjerping av vegtrafikkloven på dette området vil også vere eit godt signal om at det ikkje berre er i trafikken at slikt avhald er viktig. Også mange yrke som krev snarleg reaksjon og riktig vurdering, kan tene på ei slik skjerping. Eg er ikkje i tvil om at i dagens samfunn og i framtida vil det verte viktigare og viktigare å reagere raskt og riktig. Med den teknologiske utviklinga som vi har i dag, vert det difor stadig meir viktig å vere rusfri både i trafikken og i arbeidet. Det er også tydeleg at dei fleste land i Europa ser dette som viktig, og difor er det opp til det enkelte EU-land å fastsette sitt eige lands lovverk på dette området. Det er eit tydeleg signal om at i slike spørsmål er det viktig at bodskapen er eintydig, og at brot på loven kan føre til bøter eller straff. For Arbeidarpartiet er det som sagt viktig at vi har eit lovverk som med all tydelegheit gjev eintydige signal. I dette tilfellet vil det seie at det ikkje går an å kombinere alkohol eller anna rusmiddel med bilkøyring – viktige signal til alle, ikkje minst til våre born og vår ungdom. Med det trafikkbiletet som vi ser utvikle seg, er det viktig at myndigheitene gjev klinkande klåre signal om at dette ikkje kan kombinerast. Eg er difor glad for at det er ein samla komite som ber Regjeringa kome attende med tiltak som vil sikre at vi har ei eintydig lovgjeving også på område der det vert bruka andre middel enn alkohol for å verte rusa. Dagens endring av vegtrafikkloven vil gje eit viktig signal til alle om at myndigheitene ikkje aksepterer at rusa personar køyrer bil. Som sagt: Det var framsynte kollegaer her på Stortinget for 64 år sidan, men eg vurderer dagens forslag til endring som like framsynt. Det er viktig å signalisere kva som ikkje er tillate i eit samfunn, og spesielt når det gjeld å førebygge og trygge folk for ulykker som kan hindrast. Det er eit slikt vedtak vi i dag sikrar fleirtal for.