Solfrid Lerbrekk (Sosialistisk Venstreparti), 2019-02-12:
Eg vil starta med å takka representanten Lise Christoffersen for å løfta denne viktige saka. Det er mange i Noreg som no står utan ei trygg inntekt frå Nav, som følgje av innstrammingane i ordninga med arbeidsavklaringspengar. Dette er personar som ikkje har vorte det ein kallar avklart for verken uføretrygd eller arbeid. Dei nye reglane tek ikkje omsyn til at folk kan ha komplekse sjukdomar som krev utgreiing og behandling. Dei tek ikkje omsyn til ventetida for tiltak i Nav, og dei tek heller ikkje omsyn til ventetida i spesialisthelsetenesta. SV er svært bekymra over det me no er vitne til når det gjeld dei som mistar AAP utan å få noko anna. Det er ein propp i velferdssamfunnet som er trekt ut, og me står igjen med ein lekk velferdsstat, der førstelinja i Nav, som skal følgja opp kvar einskild, ikkje har mogelegheit til å gjera vedtak om yting. Mange av dei tilsette som er saksbehandlarar, rapporterer om ein følelse av maktesløyse retta mot dei nye reglane om arbeidsavklaringspengar. Sist veke hadde eg eit møte med dei som vert ramma av endringane. På dette møtet kom òg mange av representantane for dei som jobbar i Nav. Bodskapet frå dei som hadde møtt fram, var heilt klart: Innstrammingane i arbeidsavklaringspengar fører sjuke folk ut i fattigdom, i håpløyse og – i mange tilfelle – i ei personleg krise. Dei nye reglane som fører med seg dette, har ikkje verka lenge, men kva er konsekvensane på lengre sikt? Eg fryktar katastrofale konsekvensar når det gjeld talet på dei som vert ramma av dette. Fleire av dei som allereie har vorte ramma, er her i dag, og eg ber statsråden om å forklara for dei korleis me kan retta opp dette igjen. Dei tilsette i Nav fortvilar over situasjonen. Dei nye reglane for forlenging manglar moglegheita til å kunna utøva skjønn. Ei eventuell forlenging av ytinga vert vedteken på forvaltingsnivå av folk som ikkje eingong har møtt den einskilde. Dersom ein ikkje følgjer opp dei strenge reglane for forlenging i to år, får ein rett og slett stopp i ytinga og kan i nokre tilfelle enda opp med ikkje å få noko frå nokon plass. Rammevilkåra i Nav er ikkje som dei skal. Mange rettleiarar har opp mot 100 personar å følgja opp, og ventetida for tiltak er ofte altfor lang. Det kan vera fleire månader med venting. Me veit òg at over 600 personar opplevde å få ytinga si kutta i 2018, utan varsel og vedtak. Dette vart det bedt om orsaking for i media frå direktørnivå i etaten. Eg trur neppe at me som stortingsrepresentantar hadde nøgd oss med ei orsaking frå administrasjonen dersom me hadde mista – eller, for den saks skuld, fått kutt i – inntekta vår utan vedtak og varsel. Mange som tek imot arbeidsavklaringspengar, treng neppe meir enn tre eller fire år for å verta avklarte for arbeid eller uføretrygd. Problemet er at dei som treng det mest, ofte er dei som er sjukast, eller har mest komplekse tilstandar. Dei treng meir tid, og dette må det takast meir omsyn til. Ei såkalla arbeidslinje, der sjuke folk vert skuva ut av systemet, er ei rein fattigdomslinje. For dei aller fleste er heller ikkje tre år for kort tid dersom systemet i Nav og helsetenestene er rigga for dette, men det er eit kjempeproblem at mesteparten av denne tida ofte går med til venting på anten tiltak eller medisinsk behandling. Det er rett og slett ikkje desse folka sin feil at dei ikkje vert avklarte innan fristen, men dei vert straffa urimeleg hardt for eit ufungerande system.