Gunvald Ludvigsen (Venstre), 2006-03-03:
Å ha ei verdig eldreomsorg er ei av dei viktigaste oppgåvene i eit samfunn. Med eit aukande tal eldre vil utfordringane knytte til ei god og verdig eldreomsorg bli stadig større. Det er ikkje spøk når vi snakkar om auking. Ser ein – som det har vore nemnt – på framskrivinga av befolkninga i Noreg framover, vil talet på eldre eldre, dvs. dei som er over 80 år, nærast auke eksplosjonsarta. Vi snakkar om ein auke på 300 000, eller 150 pst., frå 2020 til 2050. Det er enorme tal – store utfordringar altså. Fleire eldre eldre betyr fleire sjuke eldre, fleire eldre med demens, fleire eldre med angst og depresjonar og fleire kronikarar. Dette er bakteppet som utgjer framtidas utfordringar innan eldreomsorga, og som krev – som det har vore nemnt både av statsråden, interpellanten og fleire talarar – eit felles nasjonalt løft for ei eldreomsorgssatsing. Venstre er oppteke av å sjå enkeltindivida. Høg alder må ikkje automatisk koplast til stort omsorgsbehov. Eldre har – som andre – ulike behov, og tilboda og ytingane som eldre menneske skal få, må i størst mogleg grad tilpassast den enkelte. Dei som får vanskar med å klare seg sjølve, må i den grad dei er i stand til det, få velje mellom heimebasert omsorg, eldrebustader i tilknyting til fellestenester og institusjonsbasert omsorg. Venstre vil innføre ein omsorgsgaranti for å kvalitetssikre eldreomsorga og sikre den enkelte sine rettar. Alle som treng hjelp i kvardagen, må få nødvendig bistand når dei treng det. I ein slik garanti må det inngå tilgang til medisinsk kompetanse, verdig omsorg, fungerande tryggleiksalarm, transportteneste, heimehjelp, valfridom, eige rom på institusjon og ikkje minst ei verdig omsorg ved livets slutt. Ei av utfordringane – og utbetringspotensialaet, trur eg – er, slik interpellanten var inne på, ei styrkt samhandling mellom dei ulike tenestenivåa. Ikkje minst gjeld det samhandlinga mellom spesialisthelsetenestenivået og primærhelsetenestenivået. At betre samhandling verkeleg er eit forbetringsområde og eit område for betre ressursutnytting og sikrare og betre tenester, fekk helse- og omsorgskomiteen stadfesta i våre møte med representantar frå helseforetak – vi har vore i Helse Midt-Noreg – og i møte med Statens helsetilsyn. Skal vi klare å utvikle dette og få ei betre samhandling, trur eg det er eit viktig moment at finansieringsordningane i samhandlingsrommet må forbetrast. I dag er det f.eks. slik at fornuftig arbeid av spesialistar på primærhelsetenestenivået – altså spesialistar som reiser ut frå f.eks eit distriktspsykiatrisk senter til kommunane – i utgangspunktet må utførast gratis. I ei tid med tøffe budsjett for dei enkelte helseforetaka vil ei slik nullprising føre til ei vegring mot å delta i slik – medisinsk sett – rett spesialistbruk. Kommunane på si side vil ikkje ha eit incitament til å forbetre tenestene sine på f.eks. psykiatriområdet, så lenge dei får gratishjelp frå spesialistane. Summa summarum blir det ei mistilpassing på grunn av manglande prising på dette området. Venstre meiner at eit sterkt offentleg helsevesen under demokratisk styring er den beste garantien for at dei tilgjengelege helseressursane blir brukte til å skape eit likeverdig tilbod, med prioriteringar på eit medisinskfagleg grunnlag. Men i tillegg til eit offentleg helsevesen bør det vere plass for private aktørar som eit supplement til det offentlege. Venstre sin lojalitet ligg ikkje hos tenesteutøvaren, verken hos den offentlege eller den private, men hos brukaren. I dette tilfellet er det hos dei eldre som treng omsorg. Venstre ser eit stort behov for at det blir fokusert mykje meir på dei sjukdommane som spesielt rammar eldre, nettopp for at ein i framtida skal ha nødvendig kompetanse for å behandle alle dei som blir sjuke. Kompetanse i denne sammenhengen gjeld spesielt nok sjukepleiarar, spesielt sjukepleiarar med spesialutdanning i geriatri og psykiatri, og sjølvsagt legar som er utdanna innanfor dei same fagfelta.(Presidenten klubbar.) Unnskyld president, eg har ikkje sett lyset!(Munterheit i salen.) Eg får avslutte. (Presidenten klubbar.) (Munterheit i salen.)