Ingrid Heggø (Arbeiderpartiet), 2006-03-16:
Det har lenge vore behov for eit sett med reglar som klargjer for kundane kva rettar dei har når det gjeld kjøp av straum, og når det gjeld tilfelle av straumbrot eller spenningsfeil. Dei nye lovtillegga i forbrukarkjøpslova vil gi kundane moglegheit til å halda tilbake betaling, krevja prisavslag eller krevja erstatning. Eg er glad for at komiteen er samd med Arbeidarpartiet i at reguleringa av straumavtalar skal inngå i forbrukarkjøpslova, slik at reglane om straumavtalar vert meir tilgjengelege og meir kjende for forbrukarane. Samtidig vert det ei lovfesting av klagenemnder, som alle energiselskapa på ein eller annan måte må vera knytte til. Den eksisterande elklagenemnda skal framleis vera eit viktig forum for å finna løysingar utanfor domstolane. Ein samla komite finn grunn til å streka under at ein ikkje må stengja av straumen for tidleg – men heller ikkje for seint. At ein ikkje bør stengja av straumen for tidleg, heng saman med at det å stengja han er eit svært alvorleg skritt. Forbrukaren får ikkje lenger tilgang til eit naudsynt gode. Med den nye lovendringa presiserer ein derfor at stenging ikkje kan skje dersom det er fare for liv, helse eller betydelege tingskadar. Er det sprengkulde, kan ein ikkje slå av straumen, av den enkle grunn at leidningsnettet då vil frysa, og det kan føra til betydelege tingskadar. Med denne avgjerda tek vi vare på både forbrukaren og huseigaren. Nettselskapet bør ikkje venta urimeleg lenge med å stengja av straumen, for då vil forbrukaren opparbeida ein vesentleg straumrestanse og ei uhandterleg gjeld før stenginga vert sett i verk. Vi er kjende med at enkelte nettselskap faktisk har venta fleire år før dei har stengt av straumen. Ved eit tilfelle i Nesodden kommune var restansen på 83 000 kr – gjeld opparbeidd over tre år. Enkelte vil hevda at det faktisk vert spekulert i å stengja av straumen seint, av di sosialkontoret uansett betaler heile restansen, for elles vert det ingen straum. Om det er spekulasjon eller ikkje – ein slik praksis skal det verta slutt på. Nettselskapa har eit svært effektivt inkassomiddel i det å kunna stengja av straumen, og dei er i tillegg monopolistar. Derfor presiserer vi i ein merknad her korleis tolkinga skal vera. Som sagt, med lovforslaget tek ein altså vare på ønsket om at stenging ikkje skal skje for tidleg, bl.a. gjennom krav om vesentleg kontraktsbrot og nærare varslingsrutinar. Lovforslaget inneheld derimot ikkje reglar som kan motverka at nettselskapa ventar urimeleg lenge før dei stengjer av straumen. Skulle dette verta eit problem også i framtida, bør Regjeringa vurdera lovgivingstiltak for å motverka ein slik praksis. Eit alternativ her kan vera at nettselskapa i slike tilfelle ikkje kan krevja stengingsgebyr eller opningsgebyr. Det vil vera eit incitament for selskapa til ikkje å venta urimeleg lenge. Komiteen vil også presisera at nettselskapa ikkje har nokon førsterett til å få dekt straumrestansen. Nettselskapa har ein forretningsmessig risiko når dei leverer på kreditt, på lik linje med andre som leverer varene sine på kreditt, dvs. at straumrestansar fell inn under dekningslova og er uprioritert restanse. Såleis kan nettselskapa ikkje krevja å få innbetalt heile restansen før dei startar med å levera straum att – eventuelt trekkjer tilbake trusselen om stenging. Det skal eit vesentleg misleghald til for å kunna stengja, og når beløpet er innbetalt, slik at det ikkje lenger er eit vesentleg misleghald, då skal ein få levert straum. Det vil alltid vera tilfelle der forbrukaren ikkje klarer å gjera opp for seg. Vi har alt sagt at varsel om stenging skal koma i god tid. Vi kunne ha lagt oss på den praksisen som dei har i Sverige, med automatisk kopi til sosialkontora ved andre gongs varsel og ved varsel om stenging. Komiteen har likevel valt å lata omsynet til personvern vega tyngst, då svært mange purringar ikkje har si årsak i manglande betalingsevne, men like gjerne i ei forgløyming. Det vi har regulert, er at det for ettertida skal gå tydeleg fram av alle stengingsvarsel kvar ein kan søkja hjelp, og at ein om nødvendig kan søkja hjelp på sosialkontoret. Eit moment som ikkje er teke med i merknadane, er nettselskapa sin rett til å belasta forbrukaren for faste nettkostnader som ikkje er direkte knytte til forbrukaren, når straumen er avstengd. Dette bør takast opp att ved ein gjennomgang av kileordninga. Når Stortinget no vedtek at reguleringa av straumavtalar skal inngå i forbrukarkjøpslova, sikrar vi at forbrukaren sin rett når det gjeld kraftmarknaden, vert lovfesta, og at alle i bransjen må følgja dei same reglane. Det har dei ikkje måtta hittil. Endringane vil føra til ei tydeleggjering og styrking av forbrukaren si rettsstilling. Då Stortinget sist behandla forbrukarkjøpslova, var det eit viktig poeng for Arbeidarpartiet å sikra forbrukarane eit betre rettsvern. Dette vert følgt opp med dette lovforslaget. Eg er glad for at Stortinget – med brei støtte frå alle partia – i dag går inn for å gi forbrukaren eit betre rettsvern på dette området.