Bjørn Jacobsen (Sosialistisk Venstreparti), 2009-06-17:
Regjeringa ønskjer størst mogleg innsyn i utførselen av forsvarsmateriell. Stortinget tek også tak og vil sikre størst mogleg innsyn. Skal vi få det til i praksis, må vi ha meir kontroll, og eg skal komme litt tilbake til det seinare. Alltid når vi diskuterer desse tinga, så skal det uansett jamrast litt, og eg skal stå for litt av den jamringa i dag. Vanlegvis kjem meldinga veldig seint, og vi behandlar ho desto seinare. I år kom ho seint, men vi behandla ho fort. Og det skaper nokre problem i forhold til organisasjonar, i forhold til å få ei best mogleg behandling, og i forhold til dette med tid til innsyn. Løysinga ligg rett og slett i at meldinga må kome før, gjerne til påske – det kan jo vere at det er litt påskekrim i meldinga – sånn at det blir god tid til høyringar, at vi rett og slett får ein tidlegare og betre prosess, og at organisasjonane føler seg endå meir inkluderte og i alle fall ikkje overkjørde. No har eg sjølv snakka med organisasjonane i dag, og dei påstår at dei er inviterte med på prosessen i samband med neste melding. Så eg føler meg trygg på at utanriksministeren heilt klart har teke dette ad notam, at no skal ting bli betre, og at organisasjonane skal få kome endå tidlegare inn for å kunne bidra med sitt. Så er vi jo allereie i gang med ATT, Arms Trade Treaty. Der kan vi jo allereie i sommar få noko gjennomslag. Humanitærrett kan, før sommarferien er over, få eit gjennombrot internasjonalt. Og det må eg seie: Eg er stolt over dei norske haldningane og det utanriksministeren gjer på dette området. Det er ingen tvil om at her går vi foran. Vi kan kanskje gå endå lenger, men det blir gjort på ein utruleg god måte. Konkret kan det vere visse ulikskapar mellom Statistisk sentralbyrå sine måtar å antyde eksport på, og det som står i meldinga. Det kan verke som det er gått ut noko til f.eks. Jordan og andre land, som ikkje har kome med i meldinga. Det viser jo berre endå meir kor viktig det er å vere nøyaktig på dette området. Eg er einig med representanten Nybakk som roser Framstegspartiets Vaksdal for å prøve å få til kompromiss. Det har vore nokre kompromiss som eg synest har kosta SV litt mykje av og til, men i heilskap vil eg seie at det truleg har vore ein god strategi, for vi har gode debattar om desse spørsmåla i Stortinget no, og Stortinget tek tak. Det går fram av merknadene at ein ønskjer – det seier ein i alle fall frå fleire hald – å innføre meir parlamentarisk kontroll, ta dette opp i internasjonale fora, stille strengare krav. Og vi veit jo kva som ligg i kjømda av alle desse gode merknadene. Det er jo eksportkontrollråd etter svensk modell, der du får sjekka lisensieringa frå veke til veke, får ein parlamentarisk kontroll med det, nokon må konfronterast. Og så veit vi sjølvsagt at vi må bli flinkare på sluttbrukar. Italia og Tyskland har det internt i NATO. Det er ingenting i vegen for å få det internt i NATO. Det er sjølvsagt eit dilemma når det største målet er at norske våpen ikkje skal vere til stades der krig og konflikt skjer, eller truar. Men vi byggjer det på ein langvarig tillit mellom allierte og dei nordiske landa. Eg er ikkje så sikker på at vi skal byggje det på det lenger. Eg trur vi skal byggje det på erklæringar, dokument og papir, sånn at i alle fall andre land kan sjå at når Noreg, som truleg er av dei snillaste i klassen her, gjer dette så nøyaktig, vil andre land òg kunne følgje opp. Vi har ei moglegheit til å gå foran her, og om det skulle koste norsk forsvarsindustri nokre kroner, er eg ikkje i det heile redd for det. Eg trur norsk forsvarsindustri likevel vil utvikle seg godt og leve vidare på å vere god teknologisk. Dei kjem ikkje til å utvikle seg vidare på at vi er slepphendte med eksportregelverket. Eg trur dei kjem til å klare seg uansett, så eg trur ikkje vi skal vere redde for den delen om vi innfører endå meir parlamentarisk kontroll. Vi har òg eit lite aber her, ved at vi sjølvsagt eig delar av denne forsvarsindustrien. Noko av det foregår i Noreg – det meste foregår i Noreg. Men det er klart at når vi har ein praksis med at NHD delvis, og vi i siste omgang – storting, regjering – eig bedrifter i USA, i Finland, som òg går bra, men som sjølvsagt òg kan bli mistenkte for nettopp å ha oppretta det eigarskapet for delvis å kunne omgå det regelverket vi har, krev det i alle fall ekstra vaktsemd med omsyn til det å vera aktiv eigar i denne type bedrifter. Så kjem det òg opp nye former for militære tenester. Vi ser no at vi har sitjande to karar i Kongo. Kva dei har gjort, har eg inga aning om. Men det å eksportere sikkerheitstenester, private alarmselskap osv. ser ut til å bli ein veksande industri, både delvis for tidlegare tilsette i Forsvaret og andre. Men det er klart at det er ei teneste som blir produsert, og sjølvsagt bør den då komme under norsk eksportregelverk. Eg trur det må både lisensierast og rapporterast årleg om det som foregår frå norsk personell si side på dette viset. Så trur eg vi alle saman er interesserte i å ha ein god balanse mellom det største ønsket vi har, nemleg å vere ein fredsnasjon, og det at vi òg er ein krigsprofitør, på den måten at når omsetjinga av våpen går opp, går ho også opp i Noreg. Men den balansen kan vi, trur eg, få endå betre ved å vere endå meir restriktive på kontrollen – då sjølvsagt gjennom eksportkontrollråd og sluttbrukarerklæring.