Kjersti Toppe (Senterpartiet), 2013-03-19:
Dei sosiale og helsemessige forskjellane er Noreg si største helseutfordring, pleier eg å seia. God helse og fleire leveår har samanheng med sosiale faktorar som utdanning og inntekt. Grad av fysisk aktivitet er skeivt fordelt og bidreg til klasseskilje når det gjeld helse. Mange ungdommar er inaktive – og det er eit større problem i ungdomsskulen enn i barneåra. Kristeleg Folkeparti fremmar mange gode forslag i dette representantforslaget for å auka fysisk aktivitet og betre folkehelsa. Sjølv om regjeringa snart skal levera ei stortingsmelding om folkehelse, kan eg knyta nokre kommentarar til nokre av forslaga. Senterpartiet har i sitt program i denne perioden at vi vil innføra ein time fysisk aktivitet i skulen kvar dag. Her er vi på linje med Kristeleg Folkeparti. Eg er glad for at dette no skal vurderast, og at vi kjem tilbake til dette i folkehelsemeldinga. For det er viktig, skal vi snu utviklinga med inaktivitet, at vi begynner i skulen. Skal vi snu den utviklinga som er med auka sosiale helseforskjellar, må vi førebygga i skulen, det gjeld både fysisk aktivitet og kosthald. Så er eg veldig glad i fortau. Det er eit paradoks at ungane må bli køyrde til skulen på grunn av trafikkfarlege vegar eller på grunn av dårlege foreldrevanar, og så krevja at skulen skal ordna opp. Vi må gjera begge delar. Vi må ha ein times fysisk aktivitet på skulen kvar dag, samtidig som vi skal leggja til rette for at dei aller fleste ungane som ikkje har for lang skuleveg, kan gå fram og tilbake til skulen. Det er blitt foreslått ei eiga påskjønningsordning for gang- og sykkelvegar. Det trur ikkje eg er nødvendig, for i den påskjønningsordninga som finst for kollektivtrafikk, er nettopp ein overgang til gang- og sykkelveg veldig tydeleggjort. Så er det eit punkt om at regjeringa skal komma med kvalitetskrav til skulane og barnehagane sine uteareal. Nå kan eg ikkje nok om det, men mi erfaring frå lokalpolitikken er at kommunane er godkjenningsmyndigheit for skular og barnehagar og kan setja kvalitetskrav til utearealet. Det kan godt vera at det må bli enda tydlegare, men det er i alle fall reguleringar på det feltet i dag. Grøn resept-ordninga er ei god ordning som sikkert kan vidareutviklast og bli enda meir brukt av fastlegane. Så til dette med svømming. Eg deler den bekymringa som Kristeleg Folkeparti tar opp i representantforslaget. Det har med folkehelse å gjera, men det har òg med å gjera at kanskje opp mot halvparten av tiåringane våre ikkje er definert som svømmedyktige. Eg synest vi kan innrømma at det ikkje er eit godt nok resultat. Vi har styrkt kommuneøkonomien betrakteleg sidan 2005. Vi har auka tilskotsordningane til svømmeanlegg, men likevel meiner eg at vi må sjå på korleis vi kan gjera dette enda betre i åra som kjem. Eg har sans for forslaget om å gjeninnføra svømmeknappen, og eg har sans for at vi skal betre lærarane sin kompetanse. For det er ein del ungar som får svømmeundervisning, men som ikkje lærer å svømma. Så har eg til slutt ei betraktning. Eg synest det er litt påfallande at ein er veldig oppteken av fysisk aktivitet og ikkje oppteken av kosthald. Det er jo sånn at Kristeleg Folkeparti vi fjerna ordninga med gratis frukt og grønt i skulen. Det er to forhold som er viktig når det gjeld å motarbeida sosiale helseforskjellar og å betre folkehelsa, og det er fysisk aktivitet og kosthald. Frukt- og grøntordninga er ei ordning som helseekspertar applauderer, og som ungdommane likar. Så der synest eg faktisk at Kristeleg Folkeparti kan lytta til oss – når vi har lytta til dei i denne saka.