Rita Tveiten (Arbeiderpartiet), 2000-11-17:
Denne saka dreiar seg om å gje Statkorn Holding høve til å utvida verksemda si frå å vera verdas største fiskefôrprodusent til å verta eit fullintegrert oppdrettsselskap. Til dette treng Statkorn Holding ei kapitalutviding retta mot dei noverande eigarane på 1,5 milliardar kr. Staten sin del av denne kapitalutvidinga vil vera 1,2 milliardar kr, då staten eig 80 pst. av Statkorn Holding no. Statkorn Holding vart etablert for å ta vare på og vidareutvikla dei verdiane som staten hadde lagt ned i sine verksemder innanfor korn-, mjøl- og kraftfôrbransjen i tida med statsmonopol. Målet for selskapet har vore å oppnå høgast mogeleg avkasting på aksjonærane sin investerte kapital. Med 80 pst. statleg eigarskap er det altså det norske folket sine pengar det er tale om, i all hovudsak. Ved fleire høve vert staten kritisert for å vera ein dårleg eigar. Utviklinga har synt at Statkorn Holding gjer profesjonelle vurderingar og tek avgjersler som varetek eigarane sine interesser på ein forretningsmessig forsvarleg måte. Det er tydeleg at det fell einskilde tungt for brystet. Slik sett må me berre akseptera at det er ideologiske skilje som avgjer synet på om staten skal involvera seg i forretningsdrift eller ikkje. Eg er viss på at om Statkorn Holding hadde gjort noko anna, ville dei kritiske røystene som er imot at staten skal ta del i utvidinga av aksjekapitalen, også lata høyra frå seg, men då ved å nytta saka som døme på staten som ein dårleg eigar. Her gjeld det gamle feministslagordet «damned if you do and damned if you don"t». Eg vil vidare hevda at Statkorn Holding er eit godt døme på samspel mellom statleg og privat kapital, noko det bør verta meir av i framtida. Siktemålet er å leggja til rette for eit tilstrekkeleg nasjonalt eigarskap i den viktigaste framtidsnæringa i landet. Siktemålet er også å skapa eit selskap som kan vera ei drivkraft når det gjeld arbeidet med å skapa ei biomarin klyngje i Noreg. Dette er ei djerv oppgåve som vil fordra evne til utvikling og samarbeid i eit langsiktig perspektiv. Mange vil hevda at dette kan også private aktørar gjera, og det vil eg ikkje seia meg usamd i. Sjølvsagt kan dei det, og det bør dei gjera. Men det er berre ved at det er mange med ei klar målsetjing om å ta på seg denne pådrivarrolla, at me kan lukkast. Havbruk er peika ut som eit næringsområde med eit stort potensial. Noreg har naturgitte føresetnader som vil kunna sikra oss vekst og verdiskaping langs heile kysten vår i åra framover. Det vil vera ein føresetnad at denne utviklinga vert tufta på havet si bereevne, og at aktørane i næringa syner ei ansvarleg haldning til omgjevnadene sine, ikkje minst ved at samfunnskontrakten mellom dei som får tilgang til eit knapt gode som ein konsesjon er, og fellesskapet, vert halden og vidareutvikla. På det reint forretningsmessige planet er formålet å forvalta staten sine verdiar på ein god måte ved at Statkorn Holding raskt vert bygt opp til eit stort og slagkraftig oppdrettsselskap med eigarskap i både ut- og innland. Ein uavhengig konsulentrapport frå Christiania Markets og KPMG som vart lagd fram for Landbruksdepartementet 11. september, tilrår klart at staten bør ta del i kapitalutvidinga. Her står det: «Det er vår klare anbefaling at Staten deltar med sin proratariske andel på 80 % i den rettede emisjonen, slik at statens verdier kan maksimeres på noe lengere sikt. Ved ikke å delta proratarisk i den rettede emisjonen, mener vi Statens verdier vil bli uforhåndsmessig utvannet i denne fase.» Planen er å selja seg ned til 34 pst. eigarskap raskt, ved m.a. å innlemma eit stort norsk oppdrettsselskap og betala med aksjar i Statkorn Holding. På denne måten kan det etablerast samarbeid med andre langsiktige private aktørar. Ynske om langsiktig næringsmessig åtferd er avgjerande etter mitt syn. Dette punktet er ein svært viktig suksessfaktor, ettersom strukturen innan næringa er i rask endring. Det vert avgjerande at Statkorn Holding sine strategiske val er forretningsmessig tufta, og at dei oppfører seg som eit anstendig selskap med reelle ambisjonar om å ha ei leiande rolle innan utviklinga av den biomarine næringsklyngja som me skal ha i Noreg. Fleirtalet har fremja følgjande forslag: Det skal vedtaksfestast at hovudkontoret for selskapet skal lokaliserast i Noreg – det er faktisk eit sjølvstendig poeng. Det skal vedtaksfestast at den statlege eigardelen i selskapet skal vera på minimum 34 pst. Det skal vedtaksfestast at selskapet skal ha ei aktiv side knytt til forsking og utvikling i marin sektor og oppdrettsnæring. Eg er glad for at me har nådd ei semje med Kristeleg Folkeparti i denne saka. Det er i skjeringspunktet mellom Arbeidarpartiet og sentrum at mange av dei beste løysingane for landet ligg, også på dette feltet. Likevel er det med undring eg konstaterer at Senterpartiet er samd i at Statkorn Holding kan vera ein tung aktør innan norsk havbruk, men berre dersom selskapet avstår frå å opptre som andre profesjonelle selskap, ved at det ikkje skal kunna kjøpa ein majoritetslut i norske oppdrettsselskap som er til sals. Det vert heilt feil. Det kunne gje som resultat at eitkvart anna selskap kan kjøpa selskap som er til sals, medan Statkorn Holding ikkje har høve til det same. Det går ikkje. Venstre er både for og imot, for at staten skal eiga 34 pst., men mot at staten skal kunna ta ut verdiauken som eitkvart privat selskap ville ha gjort. Høgre og Framstegspartiet er imot og vil heller selja Statkorn Holding. Alt i alt er det gledeleg at eit solid fleirtal uttrykkjer semje om at staten skal vera med som ein tung aktør for å sikra norsk eigarskap i havbruksnæringa, ei berande næring i framtida. Når det gjeld framlegg nr. 4, frå representanten Rolf Reikvam på vegner av Sosialistisk Venstreparti, har eg ikkje problem med å slutta meg til det. Det er opplagt at alle oppdrettsselskap skal ha ein miljøstrategi, også Statkorn Holding. Det vil vera naturleg at forskingsinnsatsen når det gjeld fôrutvikling, vert intensivert for å redusera bruken av råstoff som kunne gått til konsum. Det vil vera ei utfordring som denne næringa vil stå overfor i åra som kjem, og som berre vil auka på etter kvart som auka vidareforedling vert ein viktig del av utviklinga av verdiane frå havet i Noreg.