Torgeir Knag Fylkesnes (Sosialistisk Venstreparti), 2016-06-14:
Noreg er eit karrig land. Vi har eit tøft og barskt klima, og vi bur spreidd. Det krev av oss at vi tar i bruk dei verktøya og verkemidla vi har for å sikre matproduksjon der det er mogleg. Jordbruksoppgjeret er den årlege gjennomgangen av korleis vi skal styre verkemidla, og om vi i det heile følgjer kursen vi har bestemt oss for å følgje. Det kanskje mest påfallande med jordbrukspolitikken er at vi har mange mål og lite målstyring. Stortinget har vedtatt mange mål, men det er tilnærma umogleg å sjå korleis desse er operasjonaliserte gjennom jordbruksoppgjeret. Der SV på andre samfunnsområde meiner det er for mykje målstyring og for lite tillit, synest vi det er motsett i landbrukspolitikken. Det er kanskje ei bakanforliggjande årsak til at vi er i den situasjonen vi er i akkurat i dag, der det er store sprik mellom det Stortinget meiner er måla, og korleis regjeringa har følgt opp desse måla gjennom jordbruksoppgjeret. Kanskje måla og retninga til Stortinget ikkje er klare nok for regjeringa. Kanskje måla sprikjer i alle retningar, kanskje måla i realiteten er ein stor meny som gjer at landbruksministeren kan handle ganske fritt. Før vi begynner å diskutere sjølve innhaldet i oppgjeret, og sett bort frå ideologiske forskjellar, meiner eg vi alle er tente med ein mykje meir operasjonaliserbar målstruktur for norsk jordbrukspolitikk. Det er bakgrunnen for at SV føreslår at regjeringa kjem tilbake i haust med ein modell for målstruktur med konkrete, avgrensa, etterprøvbare mål som kan gi grunnlag for styring og resultatmåling. Vi ber om at partia vurderer å støtte det. Så til politikken: Måla for norsk jordbruk kan summerast opp i at vi ønskjer å auke matproduksjonen ved hovudsakeleg å ta i bruk norske ressursar på økologisk vis i heile landet. Eg meiner det er vanskeleg å sjå at desse måla har vore førande frå statens side i jordbruksoppgjeret. Auka fôrimport, redusert bruk av landareal, svekking av små og mellomstore bruk, større inntektsgap, sentralisering og ingen plan for overgang til økologisk landbruk gjer at norsk landbruk går i motsett retning av kva målsetjingane er. Ein kan kanskje seie det sånn, for å parafrasere Hjemdal frå Kristeleg Folkeparti, at det kanskje var bra at oppgjeret ikkje blei presentert på 17. mai. Det kan ikkje vere sånn at når jordbrukspolitikken til regjeringa drar Noreg i feil retning, skal Stortinget sitje stille under dekke av forhandlingsinstituttet. Det er ingen andre enn Stortinget i dette landet som har det overordna ansvaret for norsk matproduksjon. Når kapteinen ser at skipet ikkje følgjer avtalt kurs, ber han styrmannen justere kursen. Det er både vårt ansvar og vår plikt. Kva skal vi gjere når det ikkje skjer? Eg trur det å skrive merknad ikkje er riktig veg å gå. Difor føreslår SV å sende oppgjeret som heilskap tilbake til regjeringa. I perioden frå 1999 til 2015 har det vore ein reduksjon i totalt jordbruksareal på 537 000 dekar. Det er ein nedgang på over 5 pst. av jordbruksarealet. Reduksjonen i fulldyrka jordbruksareal er særleg sterk i Telemark, Agder og vestlandsfylka, med over 20 pst. i Hordaland. Heimfylket mitt, Troms, er av dei som ligg aller høgast kva gjeld reduksjon. Skal vi klare å snu denne utviklinga og verkeleg meine noko med å ta heile landet i bruk, må vi ta i bruk eit heilt anna sett av verkemiddel. Vi føreslår å auke kraftfôrprisen og gjere det meir lukrativt med gras, beite og korn. Vi vil endre inntektsfordelinga sånn at små og mellomstore bruk kjem vesentleg betre ut, og vi føreslår innføring av eit driftsvansketilskot ved jordbruksforhandlingane i 2018. Samla meiner vi dette vil vere treffsikre ordningar for å motverke arealavgang, gjengroing og redusert biologisk mangfald på bruk med vanskelege driftsforhold. Nokre bruker verdas matbehov som argument for auka matproduksjon gjennom kraftfôrimport. Det er eit merkeleg argument, for auka kraftfôrimport aukar òg bruken av jorda i andre land. Kraftfôret er dyrka ein stad, det oppstår ikkje berre på kaia frå båten frå Brasil. Sjølv om importen aukar i nokre delar av norsk matproduksjon, svekkjer det matproduksjonen i verda. Det globale argumentet som landbruksministeren seinast i dag morgon framførte på radio, oppfyller dermed kravet til argumentasjonsfeil eller tankefeil i Arne Næss sin terminologi. Kanskje får vi gleda av å høyre det igjen om nokre få minutt. Eg vil nytte anledninga til å løfte SVs forslag som vi har fremja i innstillinga.