Gunvor Eldegard (Arbeiderpartiet), 2012-06-13:
Som presidenten sa, behandlar me no to saker under eitt. Den eine saka, om såkalla ROT- og RUT-frådrag, behandla me òg for akkurat eitt år sidan, då me debatterte ho under revidertdebatten i fjor. Den gongen stemde alle, utanom Framstegspartiet, imot, og Kristeleg Folkeparti stemde for den eine delen av forslaget. I år er det berre Framstegspartiet som innstiller på å innføra ROT- og RUT-frådrag. Eg kjem til å gjenta nokre av argumenta for kvifor me ikkje støttar forslaget i år heller. Det andre forslaget er frå Høgre, om skattefrådrag for energitiltak i bygg. Det er òg forslag om energisjekk i bustader og ei vurdering av snudd moms for byggjebransjen. Snudd moms er omhandla i revidert nasjonalbudsjett, og ein går ikkje inn for å innføra det. Eg startar med forslaget om ROT og RUT. Det forslaget har ein klar provenymessig konsekvens. Det svenske finansdepartementet seier i vårproposisjonen for 2012 at skatteutgiftene knytte til ROT og RUT er anslått til 14,4 mrd. svenske kroner. I 2011 betalte skatteverket i Sverige ut 15,3 mrd. svenske kroner. Det er grunnlag for å tru at om ein skulle innført eit tilsvarande frådrag i Noreg, ville det ha vorte store skatteutgifter her òg. Det svenske frådraget er berre tilgjengeleg for sjølveigarar. Noreg har færre innbyggjarar enn Sverige, men ein langt større del som eig sin eigen bustad. Frådraget vart innført i Sverige bl.a. som følgje av stor arbeidsløyse. Noreg har lågare arbeidsløyse – snarare heller mangel på handverkarar. Det vil seia at ein hadde fått ein mindre sysselsetjingseffekt og dermed høgare netto skatteutgifter. I verste fall kunne me risikert at store delar av skattekuttet vart etne opp av auka prisar på handverkstenester. I dag kunne eg lesa i mi eiga lokalavis at i Akershus manglar bedriftene no 2 425 personar – og ein stor del i bygg- og anleggsbransjen. Frådraget vil kunna bidra til at det vert endå gunstigare å investera i bustad. Det er vel ikkje klokt i ein situasjon der bustadprisveksten allereie er høg. Ein ser òg at sånne frådrag vil ha uheldige fordelingsverknader. Eg har undersøkt litt om korleis det såkalla RUT-frådraget – altså frådraget som gjeld tenester i heimen – fungerer i Sverige. Det er mest folk med høg inntekt som kan nytta seg av det frådraget. Har du lita inntekt, får du ikkje frådrag, for då betalar du ikkje skatt. Det er knytt betydeleg usikkerheit til sysselsetjingseffekten av den ordninga. Eg må seia at viss folk ønskjer å kjøpa seg hjelp til heimen, er det heilt greitt. Men eg er ikkje så sikker på om ein skal bruka av fellesskapet sine midlar for å gi skattekutt til dei som har råd til å kjøpa seg sånne tenester. Så til forslaget om skattefrådrag for klimavenlege investeringar i eigen bustad. Sånn eg ser det, er dette eit modifisert forslag av ROT-frådraget. Det er positivt med klimavenlege investeringar, men eg meiner at det må gå an å bruka allereie etablerte stønadsmoglegheiter, som t.d. Enova og Husbanken. Når det gjeld forslaget om energisjekk av bustader, må eg nemna at det allereie er innført krav om energimerking ved sal, utleige og oppføring av bygningar. I tillegg skal det installerast AMS – avanserte straummålarar – hjå alle forbrukarar innan 2017. Det kan bidra til å auka bevisstheita rundt energiforbruk og stimulera til meir energisparing. Både ROT-, RUT-frådraget og frådrag for klimavenlege investeringar har det til felles at dei kan ha uheldige fordelingsverknader. Det er grunn til å anta at skattytarar med høge inntekter vil utnytta frådraget i større grad enn dei med låge inntekter. På investeringsfrådrag vil det heller ikkje vera frådragsrett for leigetakarar. Det vert argumentert med at ein kan minska svart arbeid dersom ein innfører eit ROT-frådrag, og me er samde om at me skal jobba mot svart arbeid. Men eg stiller meg undrande til at ein skal påskjønast for å overhalda lova.