Lene Vågslid (Arbeiderpartiet), 2021-03-09:
Takk for samarbeidet, og takk òg til saksordføraren for ei god utgreiing. Me i Arbeidarpartiet meiner, noko eg trur mange begynner å få med seg etter kvart, at det er behov for eit løft for den nære beredskapen: fleire øvingar, auka koordinering, betre samvirke, betre kompetanse og styrkt finansiering. I heile stortingsperioden har me jobba med dette – i helsekomiteen, i justiskomiteen, i kommunalkomiteen, i samferdselskomiteen osv. Me er nøydde til å sjå dette i ein samanheng, og difor er det veldig bra at fleire komitear deltek i debatten i dag. Så er me glade for at mange forslag får fleirtal i dag. Det at innstillinga er så lang som ho er, og at me får fleire korreksar til regjeringa, som kollega Martin Henriksen kalla det, meiner eg òg seier ein del om at denne meldinga dessverre er skuffande. Ho inneheld for få konkrete tiltak for dei hola me veit er i samfunnssikkerheit og beredskap. Det viste høyringa i justiskomiteen ganske godt, frå veldig mange aktørar. Det at den nære beredskapen ikkje er prioritert, er me òg kritiske til. Ressursane som er sette av til beredskap i kommunane, stemmer ikkje godt overeins med dei forpliktingane som ligg på kommunane. Den kommunale beredskapsplikten som kommunane fekk etter 2011, der ein har eit særleg ansvar for alle slags kriser innanfor sine grenser, har ikkje blitt fylgt opp av midlar. Dei friske midlane som har kome til beredskap sidan 22. juli 2011, har i hovudsak vore satsingar på departements- og direktoratsnivå, på nasjonalt nivå. Men situasjonen er jo no at mange kommunar dessverre bryt minimumskrava i lov og forskrift til øvingar, risiko, sårbarheitsanalysar og beredskapsplanar. Gjørv-kommisjonen sa veldig tydeleg at det er det lokale politiet som utgjer den viktigaste beredskapsressursen. Og sjølv om me nettopp har behandla politimeldinga, er me nøydde til å gjenta det her, at regjeringas gjennomføring av den såkalla nærpolitireforma på ingen måte ser ut til å ha styrkt den lokale beredskapen. Det er ei mislukka gjennomføring av ei reform som bar bod om – og som det er fatta vedtak om i Stortinget opptil fleire gonger – at ein skal styrkje det lokale politiet. Ja, me hadde til og med ein samfunnssikkerheits- og beredskapsminister ei beite i denne regjeringa, saman med alle dei andre Framstegsparti-justisministrane, og eg hugsar at eg blei møtt med i Stortinget, då me utfordra på det lokale beredskapsarbeidet, at den samfunnssikkerheits- og beredskapsministeren ikkje kunne svare for det – det måtte justisministeren svare på. Det er eg glad for no, at justisministeren må svare på breidda i beredskapsarbeidet. Det er mange forslag, det er ei lang innstilling. Arbeidarpartiet føreslår i dag saman med både Senterpartiet og SV å styrkje den kommunale beredskapen, bl.a. gjennom å sørgje for betre samordning og fleire øvingar på tvers av kommunane saman med andre relevante aktørar og å sørgje for ein heilskapleg risiko- og sårbarheitsanalyse. Dette får me av ein eller annan grunn ikkje fleirtal for – det synest eg er snodig – og heller ikkje eit forslag me har fremja mange gonger tidlegare, om å etablere regionale øvings- og beredskapssenter for samtrening. Det er spesielt, når ein del av dei funna me òg viser til i innstillinga, viser at ein enno ikkje er gode nok på samvirke. Så har me i fleire år kjempa for ei eiga stortingsmelding for brann- og redningsetaten. Det må me jo berre respektere at me ikkje får. Det at brann- og redningsetatens oppgåveportefølje har endra seg – det er over ti år sidan førre stortingsmelding – hadde vore ein god grunn til å få ei eiga melding. Me veit at brann- og redningstenestene i for stor grad no er vikarpoliti i store delar av landet. Det er jo ikkje det at dei kjem fyrst til hendingar som angår brann og redning; dei kjem fyrst til hendingar som er skarpe oppdrag, der politiet skulle ha vore fyrst. Så har me sagt, og det seier òg kollegaen min, Martin Henriksen, at den spisse beredskapen i Noreg er betre i dag enn han var for åtte år sidan, og det likar statsministeren og mange andre å sitere oss ofte på. Det må dei berre gjere, dersom dei kunne begynne med å sitere oss på resten av det me sa, for den lokale beredskapen, totalberedskapen, er ikkje god nok. Difor er det viktig å ha ein ærleg debatt om samfunnssikkerheit og beredskap i Noreg, og akkurat som min kollega Martin Henriksen seier, må me òg politisk ha evne til å erkjenne dei risikoane som framleis ligg der. Eg tek opp forslag nr. 30.