Liv Signe Navarsete (Senterpartiet), 2013-06-12:
Eg meiner distrikts- og regionalpolitikken handlar om kva Noreg me vil ha. For meg vart dette særs visuelt då eg for ei tid tilbake køyrde frå Kiruna til Rovaniemi, frå Sverige til Finland gjennom Nord-Sverige. Det var mange mil utan hus, og var det eit hus, var det mørkt i glasa. Kontrasten er stor når ein køyrer rundt i norske bygder. Øysamfunn, fjellbygder, innland – ja, det er hus, det er folk, det er arbeidsplassar overalt, og det er lys i vindauga når me køyrer der om kvelden. Slik vil me ha det – det er det Noreg me er glade i. Distrikts- og regionalpolitikken er slik til det beste for heile landet. Den styrkjer den samla verdiskapinga for heile landet, og den bidreg til ei balansert regional utvikling, som er ein føresetnad for at me skal ha ei størst mogleg nasjonalinntekt for Noreg. Nasjonalinntekta legg grunnlaget for det framtidige velferdssamfunnet vårt. Så er kompetansearbeidsplassane skeivt fordelte rundt i landet. Dei største byane har mange, distrikta har for få. Utvalet som såg på dette, konkluderte med at ei framleis sentralisering kan gi store samfunnsøkonomiske kostnader, fordi ressursane ikkje vert nytta fullt ut. Oppskrifta var ikkje å sentralisere meir, men å sikre at me òg kan byggje betre kompetansemiljø rundt om i Distrikts-Noreg. Det har lenge vore tverrpolitisk semje om at det å oppretthalde hovudtrekka i busetnadsmønsteret er viktig, ikkje berre med tanke på økonomi, men fordi spreidd busetnad er ein sentral del av den norske eigenarten. At det bur folk i heile landet, at det vert skapt verdiar i levande lokalsamfunn i alle delar av Noreg, er noko av det som gjer at me er så stolte over landet vårt. Det å ta dei menneskelege og naturgitte ressursane i heile landet i bruk er ein føresetnad for å sikre verdiskapinga. Likeverdige levekår i heile landet er i sin tur ein føresetnad for å nå dei distrikts- og regionalpolitiske måla. Eg er difor glad for at komiteen sluttar seg til perspektivet i meldinga om kunnskapsbasert verdiskaping og velfungerande regionale arbeidsmarknader og ambisjonen i meldinga om å føre ein offensiv og regionalt differensiert politikk for å nå dei distrikts- og regionalpolitiske måla. Så legg eg merke til at opposisjonen heller ikkje i denne saka har vorte einig om fellesmerknad. Det får stå for opposisjonen si rekning, men det må vere interessant å leggje merke til i ei så viktig sak for så mange rundt om i landet. Samla sett har me i dag den beste folketalsutviklinga i Distrikts-Noreg på over 30 år. Over 100 fleire kommunar hadde vekst i folketalet i 2011 enn i 2006. Hovudårsaka er innvandring, som gir alle fylke vekst i folketalet. Veksten i folketalet kjem òg av eit fødselsoverskot, som er størst i dei større byane. Noreg er på sett og vis annleislandet. Når me samanliknar det som skjer i Noreg, med utviklinga i Europa elles, skil me oss kraftig ut. Me har låg arbeidsløyse, me har sysselsetjing og kjøpekraft, og folkeveksten er svært stor. Samstundes har me relativt små regionale forskjellar. Ulike delar av landet har ulike utfordringar og potensial. Regionale utfordringar krev regionale løysingar. Det er difor fylkeskommunane får overført mesteparten av dei regionalpolitiske verkemidla frå departementet, for å sikre at me har regionalpolitisk skreddarsaum. Fylkeskommunane har tett samarbeid med Innovasjon Noreg, SIVA og Forskingsrådet, som alle har distriktspolitiske oppdrag frå departementet. Eg etterlyser tydelegare alternativ til denne nødvendige skreddarsaumen frå dei som vil leggje ned fylkeskommunen. Eg merkar meg òg at nokre parti ynskjer at dei nemnde aktørane skal drive mindre distriktspolitikk. Det er eit standpunkt eg vil tru både veljarar og næringslivsaktørar i Distrikts-Noreg vil merke seg med interesse. Eg møtte nyleg NHOs regiondirektørar. Fleire av dei tok til orde for at me skulle styrkje dei distriktspolitiske verkemidla, fordi dei ser, dei som er tett på – næringslivet der ute – at det gir resultat. Me har skapt rekordmange arbeidsplassar dei siste åtte åra, rundt 340 000, to tredjedelar i privat sektor. Det viser òg at næringspolitikken verkar. Det er òg difor me har hatt og har behov for ei stor innvandring av arbeidstakarar, fordi det vert skapt mange nye arbeidsplassar. Så veit me at tilgang til ein stor arbeidsmarknad er mellom dei aller viktigaste faktorane når me ser på om eit område har vekst eller ikkje. I meldinga har me dokumentert kva potensial som ligg i å kople saman arbeidsmarknader. Investeringar i samferdsle gjer at mindre arbeidsmarknader kan koplast saman, slik at folk i bygder og små tettstader får større valfridom når det gjeld arbeid, og me får ein attraktiv arbeidsmarknad. Difor er kopling av arbeidsmarknader ein viktig strategi, saman med ein påliteleg og trygg transport i alle delar av landet. Føresetnaden for dette er sjølvsagt at ein faktisk ynskjer å investere i samferdsle i alle delar av landet. Eg er glad for at regjeringa eg sit i, har vist handlekraft på samferdslefeltet. Me overoppfylte planane då me tok over, og me har i vår lagt fram ein sameint plan for tidenes samferdsleløft, både i byane, som får sterkt styrkt sine moglegheiter for å satse på kollektiv, sykkel og gange, og i heile Noreg i ei stor satsing på jernbane og vegar og sjøvegane. Som statsråd med ansvar for distriktspolitikken er eg uroa over kva som vil skje med samferdsla om så gale skulle skje at det vert eit skifte til hausten. Me skal leggje til rette for verdiskaping og næringsutvikling som skaper vekst og arbeidsplassar over heile landet. Fiske, landbruk, reiseliv, kultur og energinæringa, den marine og maritime næringa, IKT og ikkje minst dei menneskelege ressursane skaper arbeidsplassar og grunnlag for vekst og utvikling. Ein spreidd struktur for høgare utdanning sikrar kompetent arbeidskraft i heile landet. Me skal satse på samferdsle, både kollektiv, betre vegar, tunnelar og breiband, for å sikre moglegheiter for alle. Me treng ein sterk kommuneøkonomi òg framover for å sikre gode velferdstenester over heile landet. Den differensierte arbeidsgivaravgifta er grunnleggjande viktig for distriktspolitisk satsing. Ulike satsar ulike stader i landet sikrar gode moglegheiter for næringslivet òg i område med store avstandar og små marknader. Og ikkje minst skal omsynet til distrikta gjennomsyre sektorpolitikken. Då gjeld det barnehagar, skular, helse og eldreomsorg. Det gjeld tryggleik for helse og omsorg, tryggleik for ambulanse og politi eller andre offentlege tenester der ein bur, når ein treng det. Distrikts- og regionalpolitikken er til det beste for landet. Ja, eg vil hevde at det nettopp er denne politikken – som det over lang tid har vore ganske brei semje om, men som eg dessverre i dag ser at fleire parti vil endre totalt og delvis avvikle – som har vore avgjerande for at me er så glade i Noreg som me er. Det handlar grunnleggjande sett om kva Noreg skal vere. Regjeringa meiner at politikken i denne meldinga, saman med andre viktige meldingar på sektorar som gjeld oss alle, enten me bur i by eller land, er grunnlaget for ei balansert regional utvikling. Ein heilskapleg politikk, der me set naturen i arbeid og nyttar dei menneskelege ressursane – som er langt, langt større enn olje- og gassressursane, som òg er viktige for Noreg si framtid – er det som skal til for at me får liv og røre, vekst og arbeidsplassar, slik at folk kan realisere sine livsprosjekt der dei sjølve ynskjer, i framtidas Noreg.