Sveinung Rotevatn (Venstre), 2015-03-03:
Eg er glad i fårikål, men eg er også glad i fakta. Eg er glad i miljø og klima, og eg synest folkehelse er viktig. Difor synest eg også at det er viktig å begynne med litt fakta: 15 pst. av menneskeskapte klimautslepp kjem frå kjøt- og mjølkeproduksjon – 15 pst. Det er meir enn heile transportsektoren, inkludert flytrafikk. Å produsere ein kilo storfekjøt gir 50 gonger høgare klimautslepp enn å produsere ein kilo poteter. Dei siste 25 åra har det årlege kjøtforbruket i Noreg auka frå 53 kilo til 75 kilo. Det vil seie at om kvar av oss åt kjøt ein dag mindre i veka, ville det ha kutta klimautsleppa tilsvarande 200 000 bilar. Det er med andre ord ikkje nokon marginal problemstilling vi snakkar om her – det er ei svært viktig problemstilling. Og dette er berre miljøbiten av det. Viss ein ser på det som gjeld folkehelsa, et nesten halvparten av oss meir raudt kjøt enn det Helsedirektoratet anbefaler. I ein sånn samanheng er det klart at det er eit paradoks at det årleg blir brukt 147 mill. kr i reklame for å få oss til å ete meir kjøt – det inkluderer den delen som Opplysningskontoret for egg og kjøtt brukar. Vi kan ikkje og bør ikkje forby nokon å reklamere for produkta sine – det er ikkje det dette handlar om. Dette handlar om at Stortinget skal ta ansvaret for det som Stortinget har ansvaret for. Sett frå eit miljø- og helseperspektiv er det ei uheldig utvikling vi ser. Og det er klart at når både Helsedirektoratet og FNs klimapanel tydeleg tilrår eit redusert kjøtforbruk som eit verkemiddel mot høvesvis livsstilssjukdommar og utslepp av klimagassar, er det noko ein bør ta på største alvor. Måten omsetningslova blir praktisert på, tek ikkje høgde for dei omsyna, korkje folkehelse eller miljø. Derimot gjev den heimel for å påleggje omsetningsavgift på jordbruksvarer. Det er med andre ord ikkje slik Senterpartiet gjev inntrykk av, at dette er ei slags frivillig ordning. Det er eit politisk ansvar korleis denne ordninga blir styrt. Kjøtprodusentar kan bruke så mykje dei vil frivillig på å reklamere for det dei vil – det er ikkje det vi her snakkar om. Omsetningsavgifta blir innbetalt av produsentar av kjøt, korn, egg og andre meieriprodukt, og ho blir brukt til finansiering av avsetningstiltak. Det er faglege tiltak, greitt nok, men ho blir også brukt til opplysningsverksemd: reklame. Og saka sin kjerne er jo den at når det gjeld opplysningsverksemd, blir det kanalisert i mykje høgare grad midlar til nettopp reklame for kjøt enn det som blir brukt til reklame for f.eks. frukt og grønt. Det er i strid med kosthaldsråd frå Helsedirektoratet, og det er i strid med Stortinget sine målsettingar på klima- og miljøfeltet. I Venstre meiner vi – slik dei andre forslagsstillarane gjer – at finansieringsmodellen for desse opplysningskontora, som Stortinget bestemmer, gjev ein konflikt mellom Stortinget sine mål innanfor landbrukspolitikken, Stortinget sine mål for folkehelsa og måla innanfor klima- og miljøfeltet. Så spørsmålet vi må stille oss, er ikkje om vi likar fårikål eller ikkje, men om vi vil sjå ein heilskapleg og harmonisk bruk av omsetningslova, slik at alle politiske føringar blir ivaretekne. Det er det som blir føreslått her. I brevet frå statsråden viser ho til at det er eit utval som no jobbar med å evaluere systemet for balansering av råvaremarknadene i jordbruket. Det er vel og bra, men det er likevel slik at vi, frå forslagsstillarane si side, ser eit tydeleg behov for å endre lova, noko som vi også meiner at mandatet til utvalet ikkje gjev tydelege føringar om. Vi frå Venstres side opprettheld våre fire konkrete forslag i dag og håpar at det er mogleg å samle støtte til dei. Det er rimeleg moderate forslag – dei snur ikkje noko opp ned – men dei gjev ei tydeleg bestilling til regjeringa om at omsetningslova også bør vareta formålet om helse og miljø Omsetningsrådet blir utvida til også å ha representasjon frå dei nemnde interessene utan at landbruksnæringane skal miste fleirtalet sitt det skjer ei endring, sånn at delen av midlar som blir overførte til opplysningskontora, ikkje er bundne til produkttypen som avgiftene er kravde inn frå, og ikkje minst formålet om at vi bør evaluere systemet i sin heilskap Eg opplever ikkje det fleirtalet i komiteen har innstilt på, som ei total avvising av det vi her føreslår, og eg set pris på dei positive signala som har kome bl.a. frå Arbeidarpartiet i debatten. Det trur eg er viktig, for dette er ikkje ei lita, marginal problemstilling. Det er ei stor og viktig problemstilling.