Jorunn Ringstad (Senterpartiet), 2003-06-03:
Tiltak for å gjere tryggleiken i trafikken best mogeleg er viktige tema i trafikksamanheng. Dokument 8:90 frå Inger S. Enger og meg sjølv er eit innspel i debatten om trafikktryggleik. Eg har merka meg at fleirtalet i komiteen, alle bortsett frå Framstegspartiet og Senterpartiet, strekar under at trafikktryggleik for førar sjølv og medtrafikantar må kome fyrst når helsa blir svekt som følgje av naturleg aldringsprosess og evna til å føre køyretøy blir nedsett. Med denne argumentasjonen åtvarar fleirtalet mot ein meir liberal praksis når det gjeld førarkort med avgrensing. Det er nettopp ut frå trafikktryggleiksgrunnar vi bør gjere det enklare å bruke ordninga med avgrensa førarkort. Eg vil påstå at med auka bruk av avgrensa førarkort vil trafikkrisikoen bli redusert. Avgrensa førarkort er ikkje noko nytt. Det er opning for dette også i dag. Men i dag er det svært strenge reglar og ei svær papirmølle å kome gjennom. Difor er det eit svært lavt tal slike førarkort som blir innvilga kvart år. Mange orkar kort og godt ikkje å setje i gang prosessen og papirmølla. I dag kan vi i utgangspunktet få eit evigvarande førarkort når vi tek førarkort som 18-åringar. Frå 70-årsalderen må vi rett nok ha helseattest for å få fortsetje å køyre. I dag er det difor legane som i fyrste rekkje avgjer om eldre får fortsetje å køyre. Dette veit vi kan vere vanskelege avvegingar for legane. Når alternativet til å få fortsetje å køyre er å måtte levere inn førarkortet, skjer det nok at enkelte legar let for mange få behalde eit vanleg førarkort. Dersom alternativet til å få behalde førarkortet ikkje er å måtte gi det frå seg, men å få eit geografisk avgrensa førarkort, kan dette vere ein måte å sikre at trafikantar som ikkje meistrar dei mest kompliserte trafikksituasjonane, berre køyrer i trafikk som er lettare å takle. Dette synet har støtte frå mange som arbeider innanfor Trygg Trafikk, trafikkopplæring osb. Bilkøyring er for mange ein vesentleg faktor for oppleving av god livskvalitet. For dei som har køyrt bil gjennom eit langt liv og er avhengige av å bruke bil for å kome seg til butikken, hente post eller treffe venner, vil det å få lov å køyre i nærmiljøet vere svært viktig. Det kan vere fullt forsvarleg å la ein person få køyre bil i nærmiljøet, medan det kan vere livsfarleg å sleppe same personen ut i bytrafikk eller på ein motorveg med høg fart og der dei trafikale utfordringane set mykje større krav til sansar og reaksjonsevne. Ofte er det slik at dei som kanskje er mest avhengige av å kunne fortsetje med bilkøyring, bur i distrikta. Mykje av tenestetilbodet er sentralisert, avstandane er store, og det er få eller ingen kollektivtilbod. Folk bur spreidd, og det er difor heller ikkje mange bilførarar å sitje på med for å nå viktige tenestetilbod eller delta i sosiale samankomstar. Når det av enkelte representantar blir vist til at ein kan bruke kollektive eller andre ordningar, må desse representantane innsjå at dei ordningane dei viser til, er veldig mangelfulle mange stader i landet. Det vi veit, er at trafikkbiletet ikkje er like komplisert i grisgrente strøk som i meir trafikktette område. Lokal geografisk kunnskap reduserer òg vanskegraden og gjer at ein kan bruke mindre energi på å finne ut kvar vegen går vidare. Dette gjer at det kan vere heilt forsvarleg med eit geografisk førarkort som gjev deg rett til å køyre i nærmiljøet. Men også ved avgrensa førarkort må det føretakast ei helsevurdering. Sjølvsagt skal ikkje avgrensa førarkort vere eit alternativ for den som er totalt ueigna som sjåfør, og dette må gjelde både yngre og eldre. Eit geografisk avgrensa førarkort kan vere eit alternativ til å måtte levere inn førarkortet. Det kan vere eit godt alternativ, i staden for å la ein person framleis få ha eit førarkort utan avgrensing, når legen er i tvil om avgjerda som skal takast. Framstegspartiet har i innstillinga ein merknad om at dei ynskjer ein utvida bruk av ordninga, slik at fleire kan få førarkort. Framstegspartiet ynskjer både at personar som i dag står i fare for å miste ordinært førarkort, får behalde det, og at personar som i dag ikkje ville fått førarkort, får avgrensa førarkort. Senterpartiet har ikkje gått inn i denne merknaden. Vi har valt å konsentrere forslaget til å gjelde dei som med fordel kan få geografisk avgrensa førarkort i staden for å miste førarkortet eller, noko som kan vere verre i trafikksituasjonen, framleis få ha ordinært førarkort, som kan vere trafikkfarleg både for personen sjølv og medtrafikantar.