Bård Vegar Solhjell (Sosialistisk Venstreparti), 2011-05-24:
Eg kan ikkje vere den første som lèt vere å gratulere med at det permanente sekretariatet for Arktisk Råd no er kome til Noreg. Men mellom arktisk samarbeid, asiatisk vekst og demokratisering i Midtausten må eg begynne med det som eg meiner kan vere ei ganske dramatisk samfunnsendring i Europa, som vi er oppe i no i den økonomiske modellen og den økonomiske situasjonen. Mange EU-land har no ei arbeidsløyse som har bite seg fast på rundt 10 pst. eller betydeleg meir – i enkelte land ekstremt mykje meir – med ei ungdomsarbeidsløyse som er på det nivået at det er normalt for unge menneske med bra utdanning ikkje å ha eit fast arbeid. Samtidig verkar det meir og meir som om det har bite seg fast politisk i mange land at kutt i velferdsordningar og svekking av tryggleik i arbeidslivet er ein nødvendig del av løysinga på det. EU har møtt utfordringane med nokre fornuftige ting, som oppretting av ein ny tilsynsstruktur og innføring av større budsjettinnsyn mellom medlemsstatane, men òg med ting det er sterk grunn til å problematisere, i kombinasjonen av det EU vedtek, og EUs enkeltland. Som ledd i krisepolitikken er det no vedteke ein konkurranseevnepakt, ein konkurransepakt, òg kalla Euro Pluss. Pensjonsalderen skal aukast, skattenivåa samordnast, såkalla uforsvarlege offentlege utgifter vekk, tariffavtalane styrast strengare politisk. Lønningane i offentleg sektor skal understøtte konkurranseevna, som det heiter, i privat sektor. EU-reglane om kor store dei årlege budsjettunderskota og statsgjelda kan vere, skal lovfestast i alle EU-land. I kombinasjon ser vi no korleis ei sterk høgreside i EU og ei sterk høgreside i dei fleste dominerande EU-land vil spare seg ut av finanskrisa i staden for å investere seg ut av henne. Kutt i lønningar gir lågare etterspørsel og er med på å hemme veksten i mange land. Manglande investeringar i kunnskap, i arbeid, i infrastruktur er med på å hemme veksten, og land vert tvinga til å kutte ordningar som nettopp skal skape vekst. Spania har no f.eks. kutta i den nyleg auka fødselspermisjonen, som jo skulle auke sysselsetjinga og ikkje minst få opp fødselstala, som Spania og andre land i Europa no slit med, og som vil hemme veksten og innovasjonsevna i framtida. Så ser vi òg det same i debatten om euroen. Valutaen er felles, men ikkje økonomiane, og land med så store ulikskapar i konkurranseevne, næringsstruktur, skattesystem osv. høyrer ikkje naturleg saman i ein felles valuta. Medan ei mogleg løysing er at ein har handlefridom til å føre ein ulik pengepolitikk i ulike økonomiar, er det no antydningar i retning av at ein ulik pengepolitikk med euro skal toppast av ein felles finanspolitikk, som kan leie i retning av eit race mot botnen på skatt, på velferd, på lønnsnivå i Europa. Den debatten må venstresida i Noreg og Europa og Noreg som land delta i, for det er den store europeiske økonomiske debatten som i alle fall eg trur kjem til å prege åra framover. Så vil eg takke for ei god utgreiing og ein ryddig gjennomgang av ulike EØS-saker. Eg trur han først og fremst viser at vi får ei avmystifisering av EØS-avtalen no. Vi kan diskutere direktiv som det dei er, nemleg politiske saker der det vil vere ulike syn blant partia i Noreg. Samla sett er eg einig i beskrivinga av postdirektivet: «Samlet sett mener regjeringen at det er tungtveiende argumenter for at Norge går imot å innlemme direktivet i EØS-avtalen.» Eg synest utanriksministeren går igjennom prosedyrane i artikkel 202 på ein god måte, oppsummert: «Norge vil følge prosedyrene i EØS-avtalen vedrørende reservasjon i videre oppfølging av denne saken.» Så vil det møte utfordringar. Dei utfordringane får vi ta etter kvart som dei kjem. Målsetjinga til regjeringa er klar. Så støttar vi i SV òg heilhjarta opp om regjeringa sitt arbeid når det gjeld for eksempel alkoholreklame og innskotsgarantiordninga. Eit par ord om vikarbyrådirektivet til slutt. Det har både gode og dårlege sider. Det er bra at det i prinsippet skal gi innleigde arbeidarar same lønns- og arbeidsforhold som dei fast tilsette. Det kan vi vedta i Stortinget når vi vil. Det som er problematisk, er at det vil føre til at inn- og utleige av arbeidstakarar vert meir vanleg enn i dag. Både arbeidsmiljølov og norske tariffavtalar legg restriksjonar på det. Med direktivet vil EFTA-domstolen kunne avgjere om avgrensingane i arbeidsmiljøloven når det gjeld innleige, kan verte grunngitt i direktivet, men ein kan òg i ei omforeining f.eks. prøve ein tariffavtale som avgrensar innleige, for EU-retten. Det er problematisk, og viktig at vi følgjer nøye vidare.