Torgeir Knag Fylkesnes (Sosialistisk Venstreparti), 2016-05-30:
I denne debatten trur eg vi kan vere såpass ærlege og seie at anten det var raud-grøn regjering eller blå-blå regjering eller kva regjering som helst, er dette eit område der vi alle er treige. Ingen har klart å føresjå det som har kome, ingen er framoverretta i utviklinga, ingen sit på løysinga. Men det må vi gjere saman. Eg synest rett og slett ikkje det passar seg så godt i denne debatten berre å gå i typisk skyttargravsstrid der den eine seier at vi gjer for lite, og den andre seier at vi i alle fall gjer nok. Det er berre seks år sidan nesten ingen hadde smarttelefon. No har over 80 pst. det. Det betyr at vi har eit veldig godt utgangspunkt for mobil helseteknologi. Viss du tar ein titt i App Store på telefonen din, vil du finne snart ein million ulike program du kan ta i bruk for å monitorere di eiga helse. Passivt kan mobiltelefonen passe på om hjartet ditt er i god behald, han kan følgje med på kaloriane dine gjennom bevegelsar, han kan følgje med på blodtrykk, osv. – passivt. Aktivt kan han sjekke om du har hudkreft, han kan gi deg psykologtenester, han kan sjekke kolsen din, han kan gi deg hjernetrim, osv. Enorme helsefordelar kan vi skape med det. Det er til hjelp i eit førebyggingsperspektiv, men det kan også bidra direkte i behandling. Spesielt om du kombinerer desse duppedittane med det som er den verkeleg store styrken i mobil helse: store data, f.eks. genomsekvensering. For eksempel får eg for ein tusenlapp eller to sekvensert mitt eige DNA, og så får eg det lasta opp til eit firma på nett, og så tilbyr dei ulike typar tenester på mobilen min. Dei tenestene finst i dag. Så kan eg da gjennom mobilen følgje med på helsa mi ut frå kva som er arvelege sjukdomar i DNA-et mitt. Dette føregår allereie i dag, det er mange i Noreg som allereie bruker dette. Som éin sa det: Vi er alle blitt Marit Bjørgen på trening. Alle har altså no moglegheit til å vere Marit Bjørgen på trening, der ein rett og slett blir totalovervaka helsemessig gjennom mobil teknologi. Vi er ikkje i nærleiken av å ta stilling til dette i norsk helseteneste – ikkje i nærleiken. Ta f.eks. Direktoratet for e-helse som er ein del av diskusjonen. Kva er det dei gjer? Det er ein veldig viktig jobb dei gjer, dei jobbar med å få dataene vi allereie i dag har i helsevesenet, til å bli kopla saman. Det er ikkje ein liten jobb heller, verkar det som. Og så prøver dei å gjere dette enkelt tilgjengeleg for pasientar, kanskje på mobilen osv. Men dette registeret handlar berre om dei typane data som blir henta opp av det offentlege helsevesenet sjølv. Ein tar ikkje stilling til all den dataen om helse vi på privaten hentar opp gjennom appar osv. Det blir også så vidt nemnt i innstillinga at det er ei utfordring med personvern, sidan vi no begynner å få fleire og fleire pasientopplysningar på avvegar fordi folk lastar opp ulike typar helsehistorikk her og der. Korleis skal vi stille oss til det? I «éin pasient, éin journal»-tenkinga finst det ikkje ei tenking rundt det. Så eg vil seie at viss det offentlege helsevesenet skulle tatt stilling til mobil helseteknologi i det heile, ville ein ha sagt – frå helseministeren si side – at frå og med no jobbar vi for å gjere den eine journalen per pasient slik at ein som pasient også kan laste opp dei private dataene sine. Så kan ein som pasient definere om dette er data ein har lyst til å dele med helsetenesta eller ikkje, men poenget er at vi må ha ein trygg stad folk kan laste opp helsedataene sine, sånn at ikkje alt – for å setje det på spissen – hamnar i USA, der ein sjølvsagt gjer ein god jobb, men der det er ein heilt annan type lovgiving om personopplysningar. Vi veit at det kan seljast, osv. Noreg har eigentleg eit heilt unikt utgangspunkt. Vi har den mest høgteknologisk kompetente eldrebefolkninga i verda. Det er ingen eldre i verda som er like kompetente på teknologi som dei i Noreg. Men dessverre er ikkje helsevesenet rigga slik at ein tar i bruk denne kompetansen. Kva viss vi verkeleg tok dette innover oss og Stortinget som heilskap gjekk med opne auge inn i dette og sa: Vi har vore for dårlege til no, no skal vi verkeleg få løfta dette. Det hadde vore stas.