Jorunn Ringstad (Senterpartiet), 2005-02-01:
Dokument nr. 8:8 for 2004-2005 frå Karin Galaaen og meg om å endre kalkulasjonsrenta for samferdsleprosjekt til 4 pst. er ei oppfølging av det Senterpartiet gav uttrykk for i innstillinga om Nasjonal transportplan 2006-2015. I innstillinga om Nasjonal transportplan sa Senterpartiet i ein merknad at vi meiner den norske kalkulasjonsrenta er altfor høg samanlikna med kalkulasjonsrenta i nabolanda våre. Vi sa òg at vi meiner det ikkje er gode grunnar til å differensiere kalkulasjonsrenta mellom dei ulike transportformene. Det blir i brevet til komiteen frå Samferdsledepartementet vist til at ansvaret for utforming av retningslinjene for bruk av kalkulasjonsrenta i transportsektoren er delt mellom Finansdepartementet og Samferdsledepartementet. Vidare blir det sagt at det skjer ei kontinuerleg vurdering av om det er grunnlag for å endre risikopåslaget. Så langt har det ikkje komme noko signal som tyder på at departementa vil komme med eit snarleg forslag til endring av kalkulasjonsrenta. Med den høge kalkulasjonsrenta vi har i Noreg, er det svært få samferdsleprosjekt som er lønnsame. Med den kalkulasjonsrenta vi har i dag, kan prosjekt i samferdslesektoren vurderast opp mot prosjekt i aksjemarknaden. Meiner vi då at det er like stor risiko ved å byggje god infrastruktur i landet som ved å spekulere på børsen? Fleire har teke til orde for at vi berre skal investere i lønnsame prosjekt. Er det då kanskje slik at vi har ei høg kalkulasjonsrente for å gjere dei fleste samferdsleprosjekt ulønnsame og dermed halde samferdsleinvesteringane nede? Enkelte bruker som argument i forsvaret for den høge kalkulasjonsrenta at ho ikkje endrar forholdet mellom ulike prosjekt. Nei, men det vil heller ikkje ei lågare kalkulasjonsrente gjere. Den høge renta, derimot, gjer dei fleste prosjekta ulønnsame, medan ei lågare rente gjer fleire prosjekt lønnsame. Risikodelen av kalkulasjonsrenta er avgjerande for kor stor den totale kalkulasjonsrenta skal bli. Det undrar meg at risikoen skal prisast så høgt i eit system der risikoanalysar og risikomarginar også er lagde inn i sjølve prosjekta. Og kvifor er det berre Noreg som har denne høge risikodelen? Eg har ikkje høyrt noka fornuftig forklaring på kvifor vi skal skilje oss ut frå nabolanda våre eller andre europeiske land. Både i brevet frå departementet og i debatten her i dag er det gjort eit poeng av at kalkulasjonsrenta for samferdslesektoren ikkje skal vere politisk fastlagd. I brevet til komiteen skriv departementet bl.a. at dette Dokument nr. 8-forslaget inneber at kalkulasjonsrenta, og dermed i stor grad resultata frå nytte-kostnadsanalysar, vil vere politisk fastlagd, at det vil bli vanskeleg å skilje mellom faglege og politiske vurderingar, og at dette vil vere uheldig. Ja, eg ser denne problemstillinga. Men då er det grunn til å peike på at samfunnsøkonomiske analysar av samferdsleprosjekt ofte har blitt kritiserte, og det har vore stilt spørsmål ved om dei er gode nok som avgjerdsgrunnlag. Det kan difor ikkje seiast at dei høge kalkulasjonsrentene i Noreg har ei solid fagleg forankring. I innstillinga vi handsamar i dag, har eit fleirtal - alle bortsett frå Framstegspartiet og Senterpartiet - sagt at dei er av den oppfatninga at kalkulasjonsrenta ikkje bør fastsetjast politisk, men ut frå faglege vurderingar og etter same prinsipp som i andre sektorar. Dette fleirtalet viser til innstillinga om Norsk transportplan 2006-2015, der ulike fleirtal peikar på at kalkulasjonsrenta er høgare i Noreg enn i nabolanda våre. Formuleringane som fleirtalet står bak i innstillinga vi debatterer i dag, er mykje meir forsiktige enn formuleringane dei same partia hadde i innstillinga om Norsk transportplan. I innstillinga om Norsk transportplan var Arbeidarpartiet og Framstegspartiet saman med Senterpartiet om ein merknad der det bl.a. stod: «Desse medlemene ber Regjeringa redusera kalkulasjonsrenta slik at ho kjem meir på linje med nabolanda våre.» Høgre og Kristeleg Folkeparti sa i same innstillinga bl.a.: «Disse medlemmer ser for seg at en endring i kalkulasjonsrenta vil medføre et lavere nivå på risikoelementet og mindre forskjeller mellom transportgrenene.» Framstegspartiet ville alt då setje kalkulasjonsrenta til 4 pst. Sitata frå innstillinga til Norsk transportplan for ca. eit halvt år sidan viser at faktisk heile komiteen då ynskte ei lågare kalkulasjonsrente. I dag uttrykkjer fleire parti seg mindre konkret. Det bør likevel vere eit signal til Regjeringa at alle partia har vist at dei ynskjer ei lågare rente, sjølv om det i dag ikkje blir fleirtal for forslaget i Dokument nr. 8:8.