Magnhild Meltveit Kleppa (Senterpartiet), 2005-02-28:
Eg skal fyrst òg frå Senterpartiet si side få retta ein takk til saksordførar Bjørnstad for særs god leiing av arbeidet i denne saka. Ei ny felles lov for offentlege og private universitet og høgskular sikrar likebehandling i forhold til faglege fullmakter og krav til institusjonane. Ho sikrar òg rettar og plikter for studentane. Senterpartiet legg til grunn at utdanning i Noreg er eit offentleg ansvar, og at storparten av aktiviteten innan høgare utdanning skal skje innan dei offentlege utdanningsinstitusjonane. Vi vil samtidig understreka private institusjonar sin rett til å utforma sitt eige faglege og verdimessige grunnlag, og at mange av desse institusjonane representerer eit verdifullt tillegg til dei offentlege tilboda. Senterpartiet er, liksom mange av høyringsinstansane, ikkje fornøgd med alle forslaga til Regjeringa. Vi er ueinige på område som gjeld f.eks. akademisk fridom, tilsetjingsvilkår og styresamansetjing og dessutan gratisprinsippet. Ein samrøystes komite slår fast at det er viktig å lovfesta institusjonane sin akademiske fridom. Fleire høyringsinstansar etterlyser ei lovfesting av den akademiske fridommen til den enkelte vitskapeleg tilsette. Vi støttar eit slikt prinsipp og er svært fornøgde med at departementet no må føreta nødvendige utgreiingar. Regjeringa vil føra vidare avgjerda om mellombels tilsetjing i inntil tolv år, og at dette no òg skal omfatta dei private institusjonane. Senterpartiet er ueinig i eit slikt forslag. Vi synest det er ulogisk at dette i det heile blir føreslått på dette tidspunktet. Vi støttar subsidiært forslaget om fornya gjennomgang av universitets- og høgskulelova etter stortingsbehandlinga av arbeidsmiljølova og tenestemannslova. Så føreslår Regjeringa ein ny obligatorisk hovudmodell for leiingsstruktur ved statlege universitet og høgskular med rektor som dagleg leiar og styreleiar utpeikt av departementet. Ein samrøystes komite har tidlegare gått inn for ein hovudmodell med vald rektor og eit styre der inga gruppering hadde fleirtal åleine. Det vart samtidig opna for at ein kunne tilsetja rektor og ha eksternt styrefleirtal. Vi trur at ei styresamansetjing der inga gruppering har fleirtal åleine, vil bidra til løysingar gjennom heilskaplege vurderingar. Det er forskjell på institusjonane, både når det gjeld storleik, erfaringar, tradisjonar og oppgåver. Val av styringsstruktur må vareta dette mangfaldet. Senterpartiet vil difor gi dei statlege universiteta og høgskulane ein forsterka valfridom i forhold til styringsstruktur, med utgangspunkt i dagens hovudmodell med vald rektor som styreleiar. Senterpartiet kan ikkje støtta ei vidareføring av dagens uheldige praksis når det gjeld gratisprinsippet. Lat meg minna om at praksisen er svært forskjellig frå lærestad til lærestad. Kostnadene varierer, alt etter kvar studentane studerer. Regjeringa nyttar omgrepet «som hovedregel». Vi er redde for at det opnar for ytterlegare ulik praksis. Kuttet i desentraliserte utdanningstilbod som regjeringspartia saman med Framstegspartiet gjorde i budsjettavtalen, viser at det er grunn til uro. Senterpartiet meiner at all høgare utdanning som inngår eller kan inngå i ein grad og som vert tilbydd i kunnskapsallmenningen, skal vera gratis. Måten utdanninga blir distribuert på, skal ikkje ha noko å seia for om institusjonane kan krevja avgift frå studentane. Kompetansereforma tilseier i seg sjølv merksemd på dette feltet. Om ein student vel å vera ordinær student på lærestaden, vel nettundervisning, vel eit desentraliserte tilbod eller vel å vera privatist, skal det ikkje krevjast avgift så lenge kurset blir tilbydd i kunnskapsallmenningen. Og vi er glade for at fleirtalet vil ha ein gjennomgang av praksisen på dette feltet. Så er det slik at Senterpartiet òg har som mål at alle institusjonar skal vera tilgjengelege for funksjonshemma. Det er difor viktig at det blir klåre pålegg på dette feltet. Men for å få til dette må ein altså òg ta dette opp i dei årlege budsjetta. Vi synest elles at fleirtalet sjølv leverer ei openberr grunngjeving for lovfesting av at alle institusjonar skal ha likestillingsplanar.