Bård Vegar Solhjell (Sosialistisk Venstreparti), 2015-05-26:
Dette har vore ei komplisert sak, som har skapt stor uvisse og vore vanskeleg, med mange ulike aktørar og oppfatningar av verkelegheita. Det som likevel har kome tydeleg fram i høyringane – etter mitt syn – er at sentrale aktørar i Helse Møre og Romsdal og Helse Midt-Noreg var redde for ueinigheit i saksbehandlingsprosessen, og at det vart jobba ganske målretta for å få den same innstillinga frå begge styra. Det førte til ein – etter mitt syn – uheldig og uryddig prosess i delar av prosessen, som skapte uro både i lokalbefolkninga og internt, og til at det avgjerande resultatet hadde mindre legitimitet enn det kunne hatt. Det er uheldig at ønsket om einigheit overskyggjer behovet for uavhengige, faglege vurderingar. Det er vidare ein uheldig kultur å ha eit slikt uttalt mål om einigheit i anbefalingane frå ulike nivå i helseføretaka, fordi det bryt med den styringsforma vi har valt for helsevesenet. Vidare svekkjer det openheita rundt prosessane og fagleg ueinigheit, noko som òg kan påverke tilliten i befolkninga. Viss det er fagleg ueinigheit mellom dei ulike ansvarsnivåa, skal det kome fram i offentlegheita – og ikkje tilslørast. Eg trur – viss eg summerer opp det eg tek ut som essensen av det problematiske i saka – at det for det første var uklokt at Helse Midt-Noreg så seint og så sterkt nærmast overtok leiinga i prosessen, etter at Helse Møre og Romsdal hadde hatt stort spelerom og leiinga fram til det. For det andre: Å leggje opp til eit løp med omsyn til avgjerder som gjorde det vanskeleg – ja, i realiteten nesten umogleg – viss det skulle kome ulike forslag til vedtak frå dei ulike nivåa, meiner eg òg var uklokt. Til det siste vil eg nok seie at eg har òg oppfatta det sånn at statsråden i ettertid opna for at det ikkje var det klokaste, men det var jo noko som på førehand var mogleg å forstå. Det er nok det punktet eg synest statsråden burde handtert betre i sluttfasen av prosessen. Det er derimot på ingen måte ulovleg å gjere ukloke ting – både den eine og den andre kan kome i skade for å gjere det av og til. Det er difor òg viktig å påpeike at ut frå det vi veit og har dokumentasjon på, er det ikkje noko som tyder på at det at ein var uryddig i prosessen, kom av at statsråden greip inn, eller at dette har vore styrt av han. Det er derimot ei personalsak at statsråden har gripe inn på ein uheldig måte, og som kan ha vore i strid med helseføretakslova. Så trur eg vi skal vere – som fleire har vore inne på – audmjuke nok til å seie at dersom vi skulle gått tungt inn i henne og late henne vere styrande, måtte vi òg ha trengt betre inn i grunnlaget for den saka. Det hadde vore absolutt nødvendig i det tilfellet. Eg er likevel einig med dei som seier at det synest å vere behov for å undersøkje praktiseringa av føretakslova på dette punktet, for å sikre at både ho og det systemet ein legg opp til, vert følgde. Lokaliseringsdebattar om sjukehus – og spesielt om lokalsjukehus – er viktige spørsmål for befolkninga det gjeld. Det skaper sterkt engasjement i befolkninga og kan ofte føre til konfliktar lokalt og regionalt. Lokalsjukehus er viktige for folk fordi det handlar om tryggleik. Eg synest det er lett å forstå at slike prosessar kan vere krevjande. Det er òg lett å forstå at ein ønskte å skape full einigheit på alle nivå om ei innstilling der det i utgangspunktet ville vere ueinigheit og splid. Men det er desto viktigare at ein er ryddig og open i prosessane, og at spelereglane vert nøye følgde. Viss det oppstår uvisse rundt prosessen og legitimiteten til avgjerda, kan det svekkje befolkninga sin tillit og aksept for resultatet i ei allereie kontroversiell og vanskeleg sak. Befolkninga må kunne stole på at det er faglege grunngjevingar som ligg til grunn for flytting og samanslåing av sjukehus. Så vil eg heilt til slutt berre kome med ein avsluttande kommentar om noko som eg sjølv i alle fall, som relativt nytt medlem av kontroll- og konstitusjonskomiteen – eg gjekk inn i oktober i fjor – har funne interessant: Med ei vekes mellomrom hadde vi i februar i år høyringar i to saker. No har vi behandla den andre av dei. Den første var den såkalla asylbarnsaka. Eg meiner det er to interessante eksempel på at høyringar kan spele ei svært viktig rolle i å avdekkje kva som har skjedd i ei sak. I den eine saka viste høyringa at saka var endå meir alvorleg enn mange trudde på førehand, og førte til ein svært sterk kritikk av statsråden frå eit fleirtal i Stortinget. Den andre saka avdekte òg kritikkverdige forhold, men ho avklarte òg veldig tydeleg at statsråden på ingen måte kunne knytast direkte til det. Det førte til at det ikkje vart sett fram den typen sterk kritikk av statsråden. Det viser at det å gå tungt inn i saker er viktig. I nokre av dei vil det føre til at alvoret vert avdekt, i andre vil det verte avdekt at det ikkje på same måte hadde ein like alvorleg karakter.