Magne Rommetveit (Arbeiderpartiet), 2014-06-16:
Sjøtransporten er ein viktig del av det norske transportsystemet og står for 92 pst. av godstransporten i utanrikshandelen og 42 pst. av innanlands godstransport. Me ser at godstransporten stadig er aukande, men dessverre er det òg slik at godstransport på veg tek størstedelen av auken. For å kunna snu denne trenden og for å få ein større del av godsmengda over på sjø er det nødvendig med tiltak som stimulerer til auka lønsemd. Utan politiske grep vil me kunna sjå ei forverring av denne utviklinga. Stoltenberg-regjeringa fremja i september 2013 ein nærskipsfartsstrategi med tiltak for å få meir gods over på sjø. Satsinga på hamner og farleier vart styrkt med 50 pst. i Nasjonal transportplan. Eg er glad for at sitjande regjering i si erklæring slår fast at satsinga i gjeldande NTP skal vidareførast. Lostenesta er eit viktig sjøtryggleikstiltak som er finansiert av brukarane. Lostenesta har dei seinare åra stått overfor fleire utfordringar. Stoltenberg-regjeringa sette i 2012 ned eit offentleg utval for å gjennomgå lostenesta, og dette losutvalet var breitt sett saman med aktørar frå heile næringa. Utvalet leverte si innstilling i juni 2013, «Med los på sjøsikkerhet», og utvalet er i stor grad samstemt om korleis den framtidige lostenesta bør sjå ut. Eg vil nytta høvet her til å gje honnør til regjeringa som, i alle fall til no, har følgt opp førre regjering si satsing på sjøtransport – og altså no Losutvalet si innstilling. For å gje endå meir skryt vil eg også takka komiteen sine medlemar for eit konstruktivt samarbeid, og understreka at det i hovudsak er ein samla komité som står bak innstilling og merknader. Komiteen er oppteken av å sikra eit høgt nivå på sjøtryggleiken, og av at det vert gjort tiltak innan lostenesta som medverkar til at sjøtransport vert meir attraktivt. Noko usemje er det, og eg reknar med at dei ulike partia gjennom debatten vidare vil gjera nærare greie for sine syn i saka. Så vil eg gå inn på dei meir faglege sidene ved proposisjonen og meldingsdelen av han. Ein samla komité meiner at det skal vera generell lospliktgrense for fartøy over 70 meter at ei kostnadseffektiv losordning for fiskefartøy og små fraktefartøy bør varetakast gjennom dei føreslegne endringane i farleisbevisordninga at den særskilte losplikta for passasjerfartøy vert heva til 50 meter at fartøyet vert underlagt den generelle lospliktgrensa på 70 meter når det ikkje er passasjerar om bord at ein får differensiering av restriksjonane for fartøy som fører dei ulike kategoriane av farlege og forureinande stoff Når det gjeld vurderinga av losplikta sitt geografiske verkeområde, sluttar komiteen seg til hovudregelen om at det skal vera losplikt innanfor grunnlina, og me opnar for mindre justeringar og endringar i lospliktfrie korridorar og losbordingsfelt. Når det gjeld den særskilte vurderinga om at det vert oppretta eit nytt losbordingsfelt i området Bastøy for hovuddelen av trafikken inn Oslofjorden, spriker det litt i komiteen. Eg vil for eigen del peika på at Arbeiderpartiet ikkje vil ta stilling til flytting av losbordingsfeltet no, men avventa resultatet av den varsla utgreiinga. Me ber regjeringa då, på eigna måte, koma tilbake med tilråding til Stortinget. Når det gjeld losplikt ved forflytting i hamn, eller forhaling, meiner komiteen at det ikkje er føremålstenleg med losplikt ved korte og tryggleiksmessig uproblematiske forflyttingar i hamn. Landbasert losing vil ikkje kunna erstatta ordinær losing i stort omfang. Ut frå ei samla vurdering av dei økonomiske og tryggleiksmessige konsekvensane vil komiteen derfor ikkje tilrå ei slik løysing for losing. Tilrådinga rundt farleisbevisordninga er eit av dei viktigaste grepa som vert gjort i meldingsdelen av proposisjonen. Komiteen sluttar seg til Losutvalet si tilråding om at farleisbevisordninga no vert gjort mykje enklare for næringa, og at me no får ei differensiert ordning med tre ulike farleisbevis delt inn i klassar ut frå ei vurdering av risikonivået dei ulike gruppene av fartøya representerer. Komiteen er også oppteken av at ordninga med farleisbevis vert gjort meir fleksibel, slik at fleire kan gjera seg nytte av ordninga. Men uansett, det viktigaste her er at kvalifisering av reiarlaga sine eigne navigatørar gjennom farleisbevis vil ta vare på tryggleiken langs kysten på ein god måte, samstundes som det også er ei ordning som reduserer kostnadene for sjøtransporten og altså gjer han meir konkurransedyktig. Derfor blir det også viktig med ei vurdering av losavgiftssystemet, som i dag utgjer om lag 700 mill. kr per år. Losavgiftene bør reduserast, og kanskje bør dei fjernast heilt som eit verkemiddel for å nå målsetjinga om å overføre gods frå veg til sjø. Omorganisering er ofte nødvendig for å gjera ei teneste endå betre, og ein samla komité sluttar seg til avgjerda om at den operative lostenesta skal organiserast som eiga eining direkte underlagt Kystverket sitt hovudkontor, og at forvaltingsoppgåvene skal varetakast av ei anna avdeling, organisasjonsmessig skilt frå loseininga. Her er det likevel viktig å påpeika at eit fleirtal i komiteen understrekar at dette ikkje må bety at all losaktivitet og losformidling vert samla ein stad, men at ein søkjer ei oppgåve- og funksjonsdeling som er mest mogleg føremålstenleg i høve til aktiviteten. Samstundes understrekar dette fleirtalet at dette heller ikkje må innebera at alle forvaltingsoppgåvene vert samla ein stad, men at ein også her søkjer å oppretthalde fag- og kompetansemiljø langs heile kysten. Eg ber om at statsråden spesielt merkar seg dessa føringane frå Stortinget. Når det gjeld tilbringartenesta, er komiteen noko meir delt i sine merknader. Tilbringartenesta si oppgåve er å frakta losar til og frå losoppdrag, og det er i dag Kystverket sine losbåtar og losbåtførarar, innleigde skyssbåtar med mannskap og innleigde helikoptertenester som utgjer denne tenesta. Hovuddelen vert driven av Kystverket sjølv, med om lag 90 pst. av oppdraga. Komiteen har merka seg regjeringa si avgjerd om at tilbringartenesta skal konkurranseutsetjast. Komiteen sitt fleirtal er positiv til og pådrivar for denne varsla konkurranseutsetjinga. Frå Arbeidarpartiet si side vil eg understreka at me er skeptiske til dette, og vil visa til at tilbringartenesta også har ei viktig beredskapsmessig rolle fleire stader langs kysten. Me er opptekne av at ei eventuell konkurranseutsetjing må vera basert på faglege og kostnadsmessige kriterium, og ikkje av reint ideologiske årsaker, som mykje kan tyda på no. Me føreset at regjeringa sørgjer for at omorganiseringa av tilbringartenesta kan skje etter reglane om verksemdsoverdraging, og at dei tilsette sine rettar skal ivaretakast på ein god måte. Me har i Noreg fem sjøtrafikksentralar for overvaking og kontroll med skipstrafikk og annan ferdsel i område der trafikken representerer ein særskilt risiko for sjøtryggleiken og miljøet. Samferdselsdepartementet vil gjennomføra ei utgreiing av ulike alternativ for organisering av sjøtrafikksentralane, inkludert samanslåing. Frå Arbeidarpartiet si side vil me varsla at me går imot å samlokalisera dei fem sjøtrafikksentralane, då desse nettopp er oppretta i område der trafikken representerer ein særskilt risiko for sjøtryggleiken og for miljøet. Til slutt vil eg gå inn på den lovmessige delen av proposisjonen. Det er jo her sjølve vedtaka kjem. Losutvalet har i NOU 2013: 8 peika på behovet for å oppdatera og modernisera gjeldande loslov og tilhøyrande forskrifter, og lovutkastet som nå ligg føre, er ein tilnærma full gjennomgang av gjeldande lov. Føremålet er å forenkla og modernisera regelverket, og at lovteksten også er harmonisert med ordlyden i hamne- og farvasslova. Her vert også prinsipielle spørsmål løfta frå forskriftsnivå til lovnivå, særleg innanfor det som gjeld farleisbevisordninga. Det er ein samla komité som sluttar seg til føremålet om at losordninga skal bidra til å redusera risikoen for uønskte hendingar ved sjøtransport, slik at ein unngår skade på liv og helse, miljø og materielle verdiar. Komiteen er derfor svært nøgd med at me nå skal vedta ei oppdatert og ny heilskapleg loslov.