Ingebrigt S. Sørfonn (Kristelig Folkeparti), 2007-12-11:
Regjeringspartia gjentek stadig at det går godt i norsk økonomi for tida. Og det er heilt rett. I Kristeleg Folkeparti ser me tre hovudgrunnar til dette: ein god balanse mellom offentleg styring og marknadsmekanismarsærs gode internasjonale konjunkturarein ansvarleg økonomisk politikk Meir grunnleggjande vil eg òg løfta fram den fellesnordiske, kristenhumanistiske kulturarven, haldningar og verdiar som solidaritet, likestilling og likeverd, individuell fridom og ansvar, respekt for lovar og reglar og eit samfunn som er prega av høg grad av tillit mellom innbyggjarane. Desse verdiane gjer at me får ei god utnytting av den viktigaste av ressursane våre, nemleg menneska. Det er heldigvis brei politisk semje om dei store trekka i den økonomiske politikken. Regjeringa er f.eks. prisverdig edrueleg i bruken av oljepengar – det skal dei ha. Kristeleg Folkeparti og Regjeringa har likevel ei noko ulik tilnærming til korleis ein best skal leggja grunnlaget for framtidig verdiskaping. Kristeleg Folkeparti meiner at næringslivet må byggjast nedanfrå. Politikarane si viktigaste rolle er å leggja til rette for gode og påreknelege rammevilkår. På denne måten kan næringslivet gje trygge arbeidsplassar og overskot til fordeling til viktige fellesskapsgode. Slik kan små og mellomstore bedrifter blomstra og hjelpa oss til å nå viktige mål om full sysselsetjing og busetjing i heile landet. Difor føreslår Kristeleg Folkeparti i sitt alternative budsjett bl.a. å fjerna arveavgifta ved generasjonsskifte i familieeigde bedrifter. Me rettar opp Regjeringa sitt kvileskjer når det gjeld høgare utdanning, me aukar den næringsretta forskinga, og me hevar ramma for SkatteFUNN med 25 pst. Kristeleg Folkeparti legg opp til eit uendra skatteregime for småkraftverk, bortsett frå ein auke i grunnrentesatsen. Me fjernar avkorting av pensjon for 68- og 69-åringar. Kristeleg Folkeparti går imot Regjeringa sitt forslag om å auka trygdeavgifta for sjølvstendig næringsdrivande, og me sikrar betre trygderettar for denne gruppa. Regjeringa, derimot, verkar å vera meir oppteken av å styra næringslivet ovanfrå. Regjeringa gjer ikkje nok for å gje næringslivet gode generelle rammevilkår på område som skatt og kunnskap. Formuesskatten på arbeidande kapital og arveavgifta for familiebedrifter vert ikkje fjerna, rammene for SkatteFUNN og næringsretta forsking vert ikkje auka. I staden vel Regjeringa å prioritera ulike tilskotsordningar. Det verkar faktisk som om Regjeringa har større tiltru til politikarane enn til bedriftene og den einskilde arbeidstakaren. Kristeleg Folkeparti er einig med Regjeringa i at konkurranse er eit verkemiddel og ikkje eit mål i seg sjølv. Konkurranse egnar seg lite når det gjeld velferdsoppgåver og omsorgstenester. Men konkurranse i næringslivet kan vera positivt. Det kan gje makt til små og mellomstore bedrifter og til vanlege forbrukarar. Konkurranse kan gje større tilbod av varer og tenester, lågare prisar, meir innovasjon og verdiskaping og med det tryggare arbeidsplassar samla sett. Eg er difor skuffa over at Regjeringa ønskjer å gjera det lettare å overkøyra Konkurransetilsynet sine faglege vurderingar – vurderingar som ofte kjem små og mellomstore bedrifter og folk flest til gode. I eigarskapspolitikken er det brei semje om hovudlinjene: Styra skal ta avgjerd i enkeltsaker. Kvart selskap sitt samfunnsansvar og ansvar for etikk, likestilling og integrering står sentralt, og omsynet til nasjonal kontroll over naturressursar og hovudkontorfunksjonar er viktig. Men Regjeringa ønskjer i større grad at staten skal nytta fellesskapsmidlane til å kjøpa endå fleire aksjar i norske selskap. Dessutan fører Regjeringa ein meir upårekneleg og ustabil eigarskapspolitikk i enkeltsaker enn det Bondevik II-regjeringa gjorde. Oppkjøpet i Aker Holding var eit eksempel på kritikkverdig handling. Truleg gav staten Aker ein høgare pris enn marknadspris for aksjane. Kjøpet kan gje eit uheldig signal om at kvar gong ein eigar ønskjer å selja seg ned, er det berre å truga med å selja til utlandet, og så kjem staten inn med kapital. Slik kan me ikkje ha det. Det var ikkje stormande jubel i fiskerinæringa då Regjeringa la fram statsbudsjettet. For det første har Regjeringa enno ikkje ordna med den tyngjande NOx-avgifta. Kristeleg Folkeparti har, i likskap med heile næringslivet, lenge ønskt eit NOx-fond i staden for ei slik avgift. Det ville redusert NOx-utsleppa, og det ville gjort livet lettare for heile næringslivet, spesielt for fiskerinæringa. For det andre er tilgongen på arbeidskraft til fiskeria særs vanskeleg. Men heller ikkje i dette budsjettet har Regjeringa funne rom for å auka fiskarfrådraget. Kristeleg Folkeparti lyttar til signala frå Kyst-Noreg og har i det alternative budsjettet dobla fiskarfrådraget til 150 000 kr. Budsjettbehandlinga i næringskomiteen viser semje om kritikken mot russisk overfiske. Det er bra. Komiteen er òg samstemt i at EU sin fiskeripolitikk «på enkelte område har vore feilslått og lite berekraftig.» Samtidig strekar Høgre, Arbeidarpartiet, SV og Senterpartiet under at EU sin forvaltingspolitikk likevel er «et gode». Dette er interessant, særleg når EU sitt eige revisjonsorgan i ein fersk rapport slår fast at EU sine fiskarar driv nærmast ukontrollert overfiske, noko som gjev dramatisk sviktande bestandar i EU sine farvatn. EU-revisoren som har skrive denne rapporten, seier til Financial Times at dersom ikkje noko vert gjort, vert situasjonen katastrofal. I Nordsjøen vert opp til 60 pst. av EU-fiska fangst kasta attende på havet – igjen ifølgje EU sine eigne tal. Dette rammar òg norske nordsjøfiskarar. Sjølv om det er skuffande, er det ikkje spesielt overraskande at ja-partia, som elskar Den europeiske unionen, ikkje er i stand til å kalla ein spade for ein spade. Kjærleik gjer som kjent blind. Meir overraskande er det at nei-partia Senterpartiet og SV kan vera med på å kalla denne politikken «et gode» når EU sjølv kallar situasjonen katastrofal. I Regjeringa sin landbrukspolitikk finn me heldigvis litt å gle oss over, for dagens landbrukspolitikk er stort sett ei vidareføring av den linja som Bondevik II-regjeringa førte. Dette gjeld mål om å leggja til rette for ei god inntektsutvikling for bøndene, sikra eit landbruk med ein variert bruksstruktur, halda ved lag eit levande landbruk over heile landet og vera spesielt oppmerksam på svake område når det gjeld produksjon og arealbruk. Men biletet er ikkje berre rosenraudt. Norsk institutt for landbruksøkonomisk forskning melder om ein inntektsnedgang i landbruket på 4 pst. i 2006. Dette er urovekkjande. Eg vil difor oppmoda Regjeringa om å gje bøndene eit skikkeleg lyft i neste jordbruksoppgjer. Landbruket er ryggrada i Bygde-Noreg. Eit aktivt landbruk er avgjerande for å sikra sysselsetjing og busetjing over heile landet. Difor er rekrutteringstiltak avgjerande viktig. Interesserte ungdomar må stimulerast og oppmuntrast til å velja ei framtid i næringa. Eit rimeleg inntektsnivå, fungerande velferdsordningar og gode finansieringsløysingar er viktige verkemiddel. Møte med eit surmaga byråkrati, anten det er i Innovasjon Noreg eller andre stader, har dessverre teke motet frå mange interesserte og entusiastiske ungdomar. Det har me rett og slett ikkje råd til. Kristeleg Folkeparti vil at Noreg skal vera eit føregangsland i miljøpolitikken. For at komande generasjonar skal ha eit godt bumiljø, reine drikkevasskjelder og gode naturopplevingar, må omsynet til miljø og klima vega tungt i utforminga av den framtidige landbrukspolitikken. Den sterke auken i verdsmarknadsprisane for landbruksvarer er interessant. Kristeleg Folkeparti har difor i ei tidlegare sak teke til orde for at Regjeringa i samband med jordbruksavtalen for 2008 kjem med ein analyse av utviklinga i den globale matvaremarknaden og moglege konsekvensar av dette for norsk landbrukspolitikk. Det er ingen grunn til å svartmåla situasjonen i norsk økonomi. Det går godt for tida. Samtidig har Regjeringa ein jobb å gjera med å gje alle delar av næringslivet betre og ikkje minst meir stabile rammevilkår. Her er det enno eit stykke veg igjen å gå. Til slutt vil eg ta opp Kristeleg Folkeparti sine forslag.