Gunvald Ludvigsen (Venstre), 2008-03-07:
St.meld. nr. 35 for 2006-2007 om framtidas tannhelsetenester vart lagd fram 29. juni i fjor. Arbeidet i komiteen starta for alvor i januar i år, bl.a. med høyringar 16. og 17. januar. Arbeidet i komiteen har gått nokså smertefritt, sjølv om vi har diskutert både tannpine og tannlegeskrekk. Som saksordførar vil eg takke medlemene i komiteen for eit godt samarbeid. Ein samla komite deler tannhelsemeldinga sin konklusjon om at den sosiale skilnad i tannhelse i stor grad følgjer sosial skilnad i helse, og heile komiteen meiner at det må fokuserast skarpare på tannhelseområdet for dei som treng det mest. Dei ulike partia går likevel ikkje like langt i sine ambisjonar. Venstre, Kristeleg Folkeparti og Framstegspartiet går inn for å utvide rettane til personar med alvorlege psykiske lidingar, personar med rusproblem og eldre med funksjonstap, slik at desse skal få rett til offentleg finansierte tannhelsetenester uavhengig av opphald på institusjon eller ytingar frå heimesjukepleie. Dette er elles grupper som Tannlegeforeningen også meiner bør inkluderast i dei offentleg finansierte tannhelsetenestene. Venstre og Framstegspartiet ønskjer å gå lengst, og føreslår ein opptrappingsplan for innføring av offentleg finansiert tannhelseteneste. Venstres hovudsynspunkt er at det er urimeleg at tannbehandling er skilt frå anna medisinsk behandling. Derfor hadde vi håpa at meldinga skulle innehalde ein opptrappingsplan for innføring av eit system med offentleg refusjon på linje med fastlegeordninga, med ein eigendel. Men der vart vi skuffa, ikkje minst fordi statsråd Brustad tidlegare har annonsert at helsegapet skal tettast og sosiale ulikskapar utjamnast. Før valet i 2005 melde SV at dei skulle kjempe gjennom ei tannhelsereform, slik at alle skulle få råd til ei skikkeleg tannhelse. SV har, etter mitt syn, vore svært tannlaus i arbeidet med meldinga. Eg er freista til å føreslå rotfylling eller i det minste at partiet borar seg djupare ned i materien. Studentorganisasjonane er skuffa over tannhelsemeldinga. Det gjeld også foreininga Tenner og Helse. Eg kan seie at på sikt vil Venstre inkludere studentar i gratis tannbehandling, men vi prioriterer dei med dårlegast helse og levekår først. Venstre meiner at vi må erkjenne at kvikksølv og amalgam kan gje alvorlege miljø- og helseproblem. Det inneber at det er nødvendig å intensivere arbeidet med å finne moglege samanhengar mellom bruk av amalgam og helseplager. Tannhelsemeldinga gjev ei god skildring av tannhelsa til befolkninga. Det er bra. Meldinga har òg fokus på utvida bruk av tannpleiarar og det førebyggingspotensialet som ligg i det. Det er også positivt. Men generelt er det mange ting som skal vurderast og greiast ut vidare, og det er få konkrete tiltak. Eller, for å vere i tannspråket: Det er lite konkret å bite i. Det blir likevel signalisert positive endringar i samband med 2009-budsjettet. Som andre har sagt før, statsråd Brustad er snart på veg til Thorbjørnrud, og ho må gjerne ta med seg dit alle dei gode forslaga som er i innstillinga. Ungdom med eteforstyrringar, særleg anorexi og bulimi, kan ha store tannplager, med nedslitne, rotne eller manglande tenner. Dårlege tenner er ofte stigmatiserande og sosialt ekskluderande, og mange kvir seg for å delta sosialt på grunn av dette. Ein del kronikarar, deriblant diabetikarar, kreftsjuke og revmatikarar har dårlegare tannhelse enn resten av befolkninga. Hovudinnvendinga vår mot meldinga er at spørsmålet om det skal vere ei skjermingsordning for dei med høge utgifter, eller for dei med låge inntekter, blir utsett. Fattigdomen blir ikkje utrydda med denne meldinga heller! Eg skal opplyse Stortinget om at komiteen er blitt gjord merksam på ei unøyaktigheit i ein komitemerknad på side 15, andre spalte. I staden for «Dette er det eneste laboratoriet for oralmikrobiologiske prøver i Norge» skulle det ha stått: «Dette er det eneste laboratoriet som arbeider utelukkende med oralmikrobiologiske prøver i Norge.» Avslutningsvis må eg få uttrykkje glede over at heile komiteen står samla om Venstre sitt forslag om ei raskare og betre behandling av tortur- og overgrepsoffer. Så vil eg signalisere at Venstre vil støtte forslaga nr. 5, 6 og 7, frå Framstegspartiet. Heilt til slutt tar eg opp forslaga nr. 1, 2, 3 og 13, frå Kristeleg Folkeparti og Venstre.