Alf Egil Holmelid (Sosialistisk Venstreparti), 2010-12-15:
I ein budsjettdiskusjon som denne kan det vere grunn til å løfte blikket litt og sjå dei enkelte budsjettpostane i eit større perspektiv. Det ligg ikkje for ein sørlending å skryte, og ikkje for ein vestlending heller, men når opposisjonen stadig prøver å snakke ned konsekvensane av den økonomiske politikken, er det nødvendig å minne om ein del sentrale forhold i norsk økonomi og norsk næringsliv. Noreg er det landet som har kome best igjennom finanskrisa, og vi har den lågaste arbeidsløysa i Europa. Noreg har også kome godt ut på ein del indeksar som måler konkurranseevne. Den velrenommerte institusjonen IMD plasserer Noreg på ein niandeplass. Det er tre plassar betre enn i fjor. Det er berre eitt europeisk land som ligg føre Noreg på denne indeksen, som måler ulike aspekt ved konkurranseevna. Andre indeksar kan gi andre resultat, så vi skal vere varsame med å overtolke slike indikatorar anten dei går opp eller ned. Men desse eksempla viser at det ikkje er sakleg grunn til noka svartmaling av situasjonen i norsk økonomi og norsk næringsliv. Derimot er det god grunn til å satse offensivt for å møte nye utfordringar. Vi møter utfordringane best ved å byggje på dei sterke sidene i den norske modellen. Høgrepartia har ein tendens til å overfokusere på skattelette og framstille velferdsstaten som ein klamp om foten på verdiskaping og næringsutvikling. Men det er å snu sakskomplekset fullstendig på hovudet. Det er den norske velferdsmodellen som har lagt grunnlaget for den omstillingsevna og den innovasjonsevna som vi har her i landet. Eg kunne snakke lenge om dette, men eg skal avgrense meg til nokre punkt: Tryggleik frigjer tid og energi til å satse i næringslivet. Full barnehagedekning gjer det mogleg for alle å delta. Vi har høg yrkesdeltaking i Noreg. Høg kompetanse på alle nivå i organisasjonane er noko av det som pregar norsk næringsliv og er eit konkurransefortrinn. God miljøpolitikk er god næringspolitikk. Alt dette er del av ein velferdsstat som er viktig for næringslivet, og ikkje ein klamp om foten for det. I det siste har den raud-grøne regjeringa lagt opp til eit kraftig lyft for fornybar energi og dermed også for norsk industri. Regjeringa foreslår å styrkje eigenkapitalen i Statkraft med 14 mrd. kr. Det gjer det mogleg for selskapet å investere 82 mrd. kr i miljøvenleg energi. Gjennom statleg eigarskap har vi utløyst ei kraftig satsing på fornybar energi og miljøteknologi. Satsinga byggjer på at vi skyt inn kapital, og så utløyser vi meir kapital på forretningsmessige vilkår. Sist veke blei avtalen med Sverige om grøne sertifikat signert. Det vil utløyse milliardinvesteringar i ny fornybar energi og fornybar energi. Dessutan har vi i statsbudsjettet for 2011 etablert eit miljøteknologiprogram på nesten 300 mill. kr. Det skal bl.a. støtte pilotanlegg og prototypar, som næringslivet har etterlyst. Spesielt dei store bedriftene har sett at dagens verkemiddel ikkje har vore gode nok for dei store lyfta innanfor miljøteknologi. Denne veka blei det kjent at eit utval skal sjå på den langsiktige utviklinga i kraft- og energibalansen. Dette er eit tiltak som er svært viktig både for den kraftforbrukande industrien og for den kraftproduserande industrien. Desse fire tiltaka er kvar for seg store lyft for miljøvenleg energi og for norsk næringsliv. Samla utgjer det ei satsing av historiske dimensjonar. Inga tidlegare regjering har vore i nærleiken av eit slikt lyft for miljøvenleg energi. Men dette er ikkje berre ei satsing på miljøvenleg energi, det er også ei kraftig industripolitisk satsing. Milliardinvesteringane i miljøvenleg energi opnar ein stor marknad for leveransar frå høgteknologiske norske bedrifter. Dette gjeld ikkje minst leverandørindustrien. Sentrale personar i leverandørindustrien, ikkje minst frå mitt fylke, har stått fram og sagt at no har vi ein sterkt veksande marknad innanfor miljøteknologi. Saman med tiltaka frå regjeringa får dei eit springbrett til å kome inn i ein marknad som er sterkt veksande. Det er nettopp den teknologien som offshoreindustrien, som leverandørindustrien, i Noreg har, som gjer at ein kan gå inn på det med f.eks. havvindmøller i Storbritannia. Det vil vere ein måte å få fleire bein å stå på, så vi slepp nedbemanning i denne industrien når vi begynner å nærme oss slutten på oljealderen. SV er oppteke av å leggje til rette for eit variert næringsliv med både små og store bedrifter. Av og til har eg inntrykk av at enkelte prøver å lage ein motsetnad mellom små og store bedrifter. Det blir snakka veldig positivt om små bedrifter – og det synest vi i SV er bra – men poenget er at vi treng begge delar, og mi erfaring er at dei kan støtte kvarandre. Det kan bl.a. skje gjennom bransjenettverk mellom store og små bedrifter der også akademiske miljø, som universitet eller høgskular, deltek. Eg har hatt gleda av å delta i slike nettverk og har sett kor stor effekt det kan ha. Det skjer på den måten at dei store bedriftene har større ressursar til å jobbe saman med universitet og høgskular med omsyn til forskings- og utviklingsprogram som krev både innsats og kompetanse. Dei små bedriftene har kanskje ikkje tid nok til å vere med på dei store prosjekta, men gjennom nettverkssamarbeidet kan dei få kompetanseoverføring frå dei større bedriftene, som kan ha felles kompetanseutvikling med universitet og høgskular. Den typen nettverk som eg her snakkar om, er ofte nettverk som er etablert gjennom støtteordningar frå det offentlege. Vi har to store program som byggjer slike nettverk. Det er Arena-programmet, og det er programmet Norwegian Centres of Expertise. Eg har sjølv sett fleire tilfelle der det er slik at når vi har fått clustera, næringsklyngene, innanfor desse programma, har det lyfta det regionale industriclusteret ganske kraftig både kompetansemessig og omdømmemessig, også med omsyn til å rekruttere kvalifisert personell og få posisjonar i marknaden. Derfor overraskar det meg veldig at Høgre i sitt alternative statsbudsjett kuttar nettopp i den budsjettposten som bl.a. er med på å finansiere Arena-programmet og Norwegian Centres of Expertise. Eg trur det rett og slett må kome av at partiet ikkje har sett seg inn i dei gode effektane av dei to programma. Primærnæringane er ein viktig del av næringspolitikken, ikkje minst i distrikta. Klimakrise og global matmangel har sett nytt fokus på landbruket. Vi står overfor ein situasjon der klimaendringane kan true den globale matforsyninga. Derfor er det viktig at Noreg tek vare på og vidareutviklar landbrukspolitikken. Landbruket produserer også viktige fellesgode. Jordbruket er grunnlaget for busetnaden i mange bygder i Distrikts-Noreg. Utan eit livskraftig landbruk i distrikta vil mange bygder bli avfolka. Landbruket legg også grunnlaget for andre distriktsnæringar, som næringsmiddelindustri, reiseliv og opplevingsturisme. Noreg har ein topografi som gjer det krevjande å drive landbruk mange stader. I eit slikt land kan ikkje marknadskreftene sikre matvaretryggleik og levande bygder. Det er viktig å vidareutvikle det veletablerte samarbeidet mellom staten og landbruksorganisasjonane og vidareføre systemet med landbruksforhandlingar, dersom vi skal oppretthalde eit aktivt landbruk og levande bygder i heile landet. Høgrepartia kuttar kraftig i landbruksstøtta og vil avregulere landbruket. Dette er eit opplegg for å sentralisere og byggje ned norsk landbruk. Om Høgre og Framstegspartiet skulle få makta, tvilar eg på at dei små brattlendte bruka i mitt heimfylke ville få ei god framtid. Det er ikkje grunn til å leggje skjul på at vi står overfor ein del utfordringar i landbruket. Det er bra at også opposisjonen engasjerer seg i desse utfordringane, det set vi stor pris på. Vi ser med interesse på innspela som kjem. Men den avreguleringa og dei budsjettkutta som høgrepartia legg opp til, vil berre akselerere problema og auke avgangen frå næringa. Noreg er ein stor fiskerinasjon. Dei viltlevande marine ressursane er fellesskapet sin eigedom. Det er viktig å sikre desse ressursane for framtidige generasjonar gjennom berekraftig forvaltning og berekraftig hausting. Det er også viktig å ha ein variert flåte som sikrar sysselsetjinga og busetjinga i kystsamfunna. Oppdrettsnæringa har vakse til å bli ei stor og viktig næring, som no eksporterer for 26 mrd. kr i året. Næringa er også viktig for mange lokalsamfunn og mange kystsamfunn. Med utgangspunkt i fiskeri- og oppdrettsnæringa har regjeringa sett seg som mål å bli ein leiande sjømatnasjon. Dette er ei viktig satsing som kan bidra til å auke verdiskapinga i næringa, mens vi samtidig held fram med eit berekraftig forvaltningsregime. Men oppdrettsnæringa står overfor store utfordringar. Problemet med lakselus truar villaksen og reduserer verdien av oppdrettsfisken. Rømming fører til at det er mykje oppdrettsfisk i viktige lakseelvar, og vi får innblanding av genar frå oppdrettsfisk i villaksstammar. Næringa har også eit problem med fiskesjukdommar. Det er viktig at næringa får kontroll med desse problema. I motsett fall vil det ikkje berre gå ut over villaksen, det vil òg true framtida til næringa. Vi veit frå andre unge næringar at det er viktig med strenge offentlege miljøkrav. Det er heilt avgjerande både for villaksen og for oppdrettsnæringa at regjeringa følgjer utviklinga nøye og set i verk nødvendige tiltak og reguleringar.