Kjersti Toppe (Senterpartiet), 2011-06-14:
Noreg har i dag eit godt utvikla offentleg helsevesen og ei relativt sett frisk befolkning med høg levealder. Men folkehelsa og helse- og omsorgstenestene skal gjerast endå betre med dei sakene Stortinget har til behandling i dag. Det vi vedtek i dag, er starten på ei viktig omlegging av helsepolitikken i Noreg. Vi skal sikra meir desentralisering av helsetilbodet, meir samhandling mellom kommune og stat og meir fokusering på førebygging og tidleg intervensjon. Noreg har til no brukt ein vesentleg mindre del av helsebudsjettet til førebygging og folkehelsearbeid enn mange andre land. I ny folkehelselov slår vi fast at folkehelse og førebygging skal vurderast på alle politikkområde og i alle planar, både statleg, regionalt og lokalt. Vi vil ta i bruk strukturelle grep og befolkningsretta tiltak, slik at vi gjer dei sunne vala lettare. Auka fysisk aktivitet, betre kosthald, mindre rusmiddelmisbruk og mindre uheldige strålingsvanar er blant dei vesentlege faktorane for å betra folkehelsa. Folkehelsearbeidet må skje i kommunane, der folk bur. Senterpartiet er trygg på at kommunane vil ta ansvar og setja førebygging i sentrum, med eit kunnskapsbasert og målretta folkehelsearbeid. Senterpartiet er svært glad for at kommunane får ansvar for nye, konkrete lovfesta oppgåver, og for at samarbeidsavtalar mellom kommunar og føretak blir ei plikt. At kommunane skal få plikt til å bidra til forsking, er òg veldig bra. Lovfesting av døgntilbod for straks-hjelp-plassar i kommunal regi er òg fornuftig. Dette kan f.eks. organiserast i eit lokalmedisinsk senter. Poenget er at pasientane får eit kommunalt helsetilbod før, i staden for eller etter sjukehusbehandling, dersom dette vil gi eit like godt eller betre tilbod for pasienten. At kommunane skal få ansvar for utskrivingsklare pasientar frå dag éin, er eigentleg sjølvsagt – og på høg tid. Desse pasientane har ikkje noko på eit sjukehus å gjera og vil få eit betre tilbod i kommunen. For å lykkast med Samhandlingsreforma er det òg viktig at legevakttenesta blir styrkt. Senterpartiet er glad for dei tiltaka som allereie er varsla, og ser fram til ei ytterlegare styrking av dette viktige prehospitale akutttilbodet. Senterpartiet støttar fullt ut at det må gjerast ei revidering av fastlegeforskrifta, der ein presiserer listeansvaret og innfører nasjonale funksjons- og kvalitetskrav. Samhandlingsreforma betyr i realiteten kompetansearbeidsplassar innan helse ute i kommunane. Dette vil heva statusen og rekrutteringa til dei viktige kommunale helsetenestene i lokalsamfunna. Størstedelen av veksten når det gjeld ulike helsearbeidarar, skal skje i kommunane, der folk bur. Utdanningane og spesialiseringane i helsestellet må òg spegla av dette. Senterpartiet meiner det er nødvendig at dei økonomiske verkemidla understøttar dei ønska endringane i helsepolitikken, og sluttar seg til at den avgrensa forma for kommunal medfinansiering for somatiske behandlingar blir innført frå 2012. Kommunane skal òg få det økonomiske ansvaret for utskrivingsklare pasientar frå dag éin. Straks-hjelp-tilbodet skal fullfinansierast. Spleiselag mellom kommunar og føretak kan som i dag gi grunnlag for samarbeidsprosjekt som lokalmedisinske senter. Veksten i helsebudsjettet skal i åra som kjem, i all hovudsak skje i kommunane. For sjukehusa sin del har regjeringa i Nasjonal helse- og omsorgsplan for første gong lagd fram ein minimumsdefinisjon på kva eit lokalsjukehus skal innehalda. Det meiner Senterpartiet er positivt. Senterpartiet er glad for at regjeringspartia under stortingsbehandlinga har tydeleggjort at sjukehus med akuttfunksjon også skal ha krav til anestesiberedskap. Helse- og omsorgsplanen gjer det klart at breiddekompetansen ved lokalsjukehusa må sikrast. Senterpartiet ser fram til den gjennomgangen som skal gjerast av helseføretaksmodellen. Spesielt er det bra at ein skal vurdera styringspraksis og lokal og regional forankring. Avslutningsvis vil eg peika på at dei ulike rettslege, økonomiske, faglege og organisatoriske ordningane som no blir foreslått i dei sakene vi i dag har til behandling, og som er endra etter høyringsrundane, vil gi reforma ein god start. Senterpartiet meiner det er positivt at Samhandlingsreforma skal gjennomførast gradvis, og at det skal gjerast ei følgjeevaluering av dei nye verkemidla. Til opposisjonen, som kritiserer alle verkemidla utan andre reelle alternativ, men som samtidig bedyrar at dei er einige i intensjonen, vil eg sitera Ibsens Peer Gynt: «Ja, tænke det; ønske det; ville det med, – men gøre det! Nej; det skjønner jeg ikke!» Senterpartiet skjøner i alle fall at vi må gjera noko i helsepolitikken. Vi meiner det har vore nok av planar der vi snakkar om førebygging, der vi ønskjer å styrkja folkehelsearbeidet, der vi vil sørgja for å styrkja kommunehelsetenesta. No gjer vi noko med det.