Magnhild Meltveit Kleppa (Senterpartiet), 2004-02-10:
Denne debatten handlar om to Dokument nr. 8-forslag. Det eine forslaget er framsett av Senterpartiet, og det andre er framsett av Venstre. Brei deltaking i lokale politiske prosessar gjer det meir sannsynleg at kommunestyre fungerer som politiske laboratorium som dyrkar fram konstruktive idear, løysingar og reformer. Dette kan auka velferda og trivselen i lokalsamfunnet. Sjansane for at lokaldemokratiet utviser slik innovasjonskraft, aukar med talet på innbyggjarar som aktivt engasjerer seg i lokalpolitikk og samtidig opererer innanfor rammer, spesielt dei økonomiske, som gjer kreativ politikkutvikling realistisk. Makt- og demokratiutgreiinga viser at rammene for det kommunale lokaldemokratiet har vorte markert avgrensa dei siste 20 åra. Årsaka til denne utviklinga er todelt – dels statlege likskapskrav og nasjonale standardar, som har svekt den lokale handlefridomen kommunar har hatt til å tilpassa tenestetilbodet til lokale forhold, og dels svekt kommuneøkonomi og stramme budsjett, som har redusert høvet til å vera nyskapande og støtta lokale preferansar generelt. I tillegg svekkjer òg budsjettsituasjonen incitamentet til å ta på seg lokalpolitiske verv, fordi det reduserte økonomiske handlingsrommet minskar sjansane for å setja lokale politiske initiativ og langsiktige planar ut i livet. Seinast i går kveld var eg på eit møte i Klepp – vi skulle få referat frå kommunestyregruppa sitt arbeid – og der sa dei det slik: Vi driv jo eigentleg akkurat no og fordeler armod. Det vil altså seia at dei måtte gjera dramatiske kutt i staden for dei prioriteringane dei aller helst ville. Makt- og demokratiutgreiinga peiker på fleire teikn i tida som viser at det lokale sjølvstyret misser attraksjonskraft. Ho viser ei alarmerande kurve når det gjeld valdeltakinga. Ei anna side som er svært urovekkjande, er tilslutninga til politiske parti og til folkevalde organ. Talet på medlemer i dei ulike politiske partia er omtrent halvert på 20 år, og vi veit seinast frå i haust at det er stadig færre som er villige til å la seg nominera til vallister. Det er på denne bakgrunnen Senterpartiet har fremja sitt Dokument nr. 8-forslag om eit idéutval som skal prøva å skapa eit fornya og framtidsretta ordskifte om denne problematikken, med utgangspunkt i analysane til makt- og demokratiutgreiinga. Vi såg òg føre oss eit idéutval som fører til torgs nytenkjande og konkrete forslag til korleis det lokale sjølvstyret kan styrkja stillinga si innanfor det norske lokaldemokratiet. Vi meiner òg at det er erfaringar å henta frå andre land, f.eks. Sveits og USA. Parallelt med dette er det òg fremja forslag om ein lokal demokratikommisjon. Vi i Senterpartiet er svært nøgde med at det som vi peikte på som hovudoppgåvene med eit idéutval, no er teke inn i kommisjonen sitt mandat. Lat meg òg seia at saksordføraren, Hans Kristian Hogsnes, har vore både lyttande og imøtekomande i den prosessen som har gått føre seg i komiteen, og han har sørgt for at innspel som har kome her frå ulike parti, har blitt varetekne. Det har gjort at denne kommisjonen frå Stortinget si side no er ynskt med eit mykje breiare mandat enn det som opphavleg vart fremja frå Venstre, og også det som vart peikt på frå Senterpartiet. Vi synest det er svært viktig at kommisjonen òg ser på det som skjer av endringar når ein fristiller statleg verksemd. Også effekten av nye organisasjonsformer – konkurranseutsetjing, privatisering, auka bruk av føretak og aksjeselskapsmodell – endrar innhaldet og rommet for lokal folkevald styring og likeins media si rolle, ikkje minst lokalmedia si rolle. Vi føreset at denne kommisjonen no ikkje lukkar seg inne, men medverkar til gode debattar og får fram konstruktive forslag lokalt med omsyn til tiltak som vil styrkja lokaldemokratiet.