Kjersti Toppe (Senterpartiet), 2014-05-06:
Takk til interpellanten som reiser ein veldig viktig debatt. For eitt år sidan behandla Stortinget Meld. St. 29 for 2012–2013, Morgendagens omsorg. Då slutta Stortinget seg til at morgondagens omsorgstenester skal skapast saman med brukarane, samhandla med pårørande, ta i bruk velferdsteknologi og mobilisera lokalsamfunnet på nye måtar. Tre område vart trekte fram som ekstra viktige utfordringar: Det eine var aktiv omsorg, det andre var kvardagsrehabilitering, og det tredje var området omkring omsorg og død. I dag snakkar vi om aktiv omsorg. I innstillinga til Morgendagens omsorg sa komiteen den gongen seg einig med den raud-grøne regjeringa i at «en framtidsrettet og god omsorgstjeneste må legge større vekt på aktivisering, både fysisk og sosialt». Det vart vist til at ei «rekke undersøkelser tyder på at det er på det sosiale og kulturelle området og når det gjelder mat og måltider, opplevelser og fellesskap, at dagens kommunale omsorgstjeneste ikke er god nok». Komiteen understreka i innstillinga òg behovet for å utvida ordninga med Den kulturelle spaserstokken, som er omtalt her. Komiteen understreka òg at «terapeutisk bruk av sang og musikk mot uro og depresjon ved demens viser seg å kunne redusere både utagering og medikamentbruk hos eldre», og at det «er stort behov for å integrere kulturformidling som metode i behandling og pleie, og for at ny praksis kan utvikles, spres og tas i bruk i hele landet». Komiteen støtta det nasjonale kompetansesenteret innan kultur, helse og omsorg i Levanger, som skulle samarbeida med andre etablerte fag- og forskingsmiljø, og det var vel òg sagt at det skulle arrangerast konsensuskonferansar som skulle vurdera nye kvalitetssikra metodar og behandlingsformer. Eg synest det er trist at vi alltid har desse debattane i Stortinget. Eg synest det er trist at vi har eit så utvikla helsevesen at vi kan gi våre eldre dei mest avanserte medisinane, og så sviktar vi på det heilt banale. Når det er slik at mat og måltid vert ei utfordring, er det eit alvorleg signal om at noko er gale med systemet. Når vi ikkje kan gi dei eit sosialt nettverk, ei kulturoppleving – som alle vi andre forventar er ein del av det å leva – er det òg eit alvorleg signal. Mykje er sagt i dag, og alle har mange gode eksempel på kva som kan gjerast, men korleis klarar vi å sikra at alle får delta der ute? Interpellanten tar opp dette med bustader, og det er eg veldig glad for, for vi må begynna med strukturane. Når vi lagar institusjonar som er spreidde, som er segregerte langt ifrå lokalmiljøet, korleis kan vi då tru at vi skal klara å laga eit normalt liv for dei som bur der? Når dei pårørande må køyra langt, når dei frivillige må køyra langt, vert det ikkje lett å skapa eit fellesskap utan at det vert veldig kunstig. Så filosofien med at «smått er godt» – at tida for dei store institusjonane må vera forbi, at nye eldrebustader må vera integrerte i nærmiljøet – er kanskje det viktigaste å begynna med for å få til dette. Det er sagt mykje om Inn på tunet. Dagaktivitetstilbod er kjempeviktig. Det er òg dette med mat og ernæring – det er altfor mange underernærte – og musikkterapi. Dei fantastiske resultata ein kan få hos demente, er berre heilt utruleg å sjå på, og vi vil aldri klara dette utan å ta i bruk frivilligheita. Da vi fremja stortingsmeldinga Morgendagens omsorg, fekk vi kritikk av dagens regjeringsparti for at heile meldinga berre var ei god beskriving, og at ein ikkje kom med konkrete tiltak. Meldinga var nærmast full av tips til kva kommunar, frivillige og næringslivet kunna bidra med av solidariske tilbod. Det er veldig bra å snakka om alle moglege eksempel frå Kommune-Noreg, men eg vil no retta eit spørsmål tilbake til regjeringa: Kva konkret vil regjeringa gjera med dagaktivitetstilbodet, med musikkterapitilbodet, med kulturformidlinga – i det heile for å sikra at det som vi no snakkar om, faktisk skjer ute i alle kommunar der dei eldre bur?