May-Helen Molvær Grimstad (Kristelig Folkeparti), 2001-02-22:
Debatten i samband med dette Dokument nr. 8-forslaget frå representantar frå Framstegspartiet engasjerer mange, og det er eit veldig viktig tema som blir reist. Samlivsbrot vedkjem mange barn. I dei fleste barnefordelingssakene – saker som omhandlar foreldreansvar, samværsrett og kor barnet skal bu – kjem foreldra sjølve fram til ein frivillig avtale, anten på eiga hand eller ved hjelp av meklar. Fedrar tek i dag ein større del av omsorga for barna enn tidlegare. Dette får også konsekvensar for engasjementet når ein kjem til ei barnefordelingssak. Det er viktig at den positive utviklinga på dette området blir vareteken i dei haldningane hjelpeapparatet møter foreldra med, og i dei avgjerslene som blir fatta. Mykje av debatten rundt barnelova og samlivsbrot har dreidd seg om om ein er for eller mot at domstolen skal kunne idømme delt bustad mot ein av foreldras vilje. På Kristeleg Folkeparti sine vegner vil eg seie at det er ei rekkje tiltak og endringar ein kan sette i verk for å betre politikken på dette området utan å knyte det opp til om ein er for eller mot at domstolen skal kunne idømme delt bustad mot ein av foreldras vilje. I barnefordelingssaker er det samfunnets oppgåve å sikre at barnets beste blir lagt til grunn for den avtalen eller avgjersla ein kjem fram til. Samlivsbrot er ofte smertefullt både for barn og vaksne. Foreldre er foreldre også etter samlivsbrot. Begge partar har derfor både ei plikt og ein rett til å ta del i omsorga for barnet, og har ansvar for barnets underhald og oppvekst. I dei fleste tilfella er det barnets beste å ha mest mogleg og nær kontakt med begge foreldra. Samtidig er det viktig å vere klar over at det i enkelte situasjonar er best for barnet å ha kontakt med berre den eine av foreldra. Verknadene av hyppige miljøskifte for barn er det også viktig å ta omsyn til når ein skal vurdere kva for ei løysing som er til beste for barnet. Barns behov er ikkje statiske. Dei endrar seg m.a. med barns alder, personlegdom, modnad og relasjonar til t.d. vennar. Det er viktig at foreldre ser at ei løysing som var til beste for barnet på eitt tidspunkt, kan vere nødvendig å endre seinare. Erfaring viser at foreldre er meir motiverte for å følgje ein avtale som er resultat av ein prosess med forhandlingar og kompromiss, enn ei avgjersle dei ikkje har hatt nemnande innverknad på. Det er derfor viktig å prioritere sterkt dei tiltaka som kan få foreldre til å samarbeide. Det gjeld rettleiings- og meklingsordning og rettsmekling ved domstolen. Det er viktig at foreldra kjem fram til ei avgjersle som dei sjølve ser seg som ein del av. Ei domsavgjersle er derfor ei naudløysing. Kristeleg Folkeparti ønskjer ei obligatorisk rettleiing for alle par med felles barn. Formålet med rettleiinga er å hjelpe foreldra til å komme fram til ein avtale om desse spørsmåla til beste for barnet, gje foreldra kunnskap om korleis samlivet kan ta slutt med minst mogleg skadeverknad for barna. Det er viktig at det blir gjeve tilbod om rettleiing så snart som mogleg etter at foreldra bed om det. Det er nødvendig å auke ressursane i denne fasen av prosessen. Det er eit problem at avtalar som er inngått om m.a. samvær, av enkelte blir saboterte utan at det får konsekvensar. Kristeleg Folkeparti meiner at avtalar som er inngått under rettleiing, bør kunne vere tvangsgrunnlag, føresett at foreldra ønskjer det og at rettleiaren ikkje motset seg det. Begge foreldra har ei plikt til å følgje opp den avtalen dei kjem fram til, men det fungerer ikkje slik i praksis for alle. Og dette er eit område som eg håpar barne- og familieministeren konkret vil sjå nærmare på. Ingen av foreldra bør kunne ta med seg barna og flytte til ein annan kommune langt unna så lenge det ikkje er inngått nokon avtale om foreldreansvar, barnets bustad og samværsordning. Vi vil ikkje innføre flyttenekt, men at vaksne må snakke saman før ein eventuelt flyttar langt unna, det fortener barna. Dette er faktisk eit stort problem for dei det gjeld. Om ein er gått inn i ein avtale om samvær der barnet bur fast hos den eine av foreldra, opplever mange av dei som då har samvær, at den som har barnet fast buande hos seg, flyttar til ein annan kant av landet utan at det er tatt opp med den andre av foreldra i forhold til å få ein tilpassa avtale knytt opp til den situasjonen, eller i forhold til å vurdere kva som er barnets beste, om det er å flytte i lag med ein forelder til ein annan kant av landet. Eg trur at dersom ein greier å få betre løysingar i samband med flytting og ein større respekt for inngåtte avtalar, så kan vi vere med på å redusere mykje av det konfliktnivået som er i dag. For det å ha inngått ein avtale, om det er frivillig eller ikkje, og oppleve at den andre parten ikkje respekterer den, medfører at det blir store konfliktar som er vanskelege å handtere for dei som står der utan verkemiddel. Til slutt vil eg seie at det òg er viktig at vi tenkjer førebyggjande, at det er eit tilbod til foreldra som er i ein vanskeleg samlivssituasjon og ønskjer hjelp, og at dei også får tilgang til det.