May Britt Vihovde (Venstre), 2001-06-05:
Då Stortinget tidlegare i vår drøfta verdiar for den norske helsetenesta, var alle partia samla om at helsepolitikken skal byggja på respekten for menneskeverdet og leggja til grunn ei rettferdig fordeling av rettar og plikter, likeverd og lik tilgang til tenestene. Eg går ut frå at desse verdiane òg ligg til grunn i sosialpolitikken. For Venstre er menneska likeverdige og unike, men ikkje like. Det er ein menneskerett å bli møtt med vørdnad i alle fasar av livet, i alle situasjonar ein møter. Våre tunge rusmiddelmisbrukarar har behov for auka livskvalitet og vørdnad. I fjor døydde 327 menneske på grunn av overdose, og om ein samanliknar med andre land, hadde Noreg 70 overdosedødsfall pr. 1 million innbyggjarar, Sveits hadde 29 og Nederland 4. Me har ikkje råd til å mista ungdomen vår. Desse tala viser at me må fokusera annleis i narkotikapolitikken vår. Venstre meiner at me må ha fleire mål for auge, og Venstre sine målsetjingar er: Færrast mogleg som prøver stoff for første gong, færrast mogleg som blir hengande fast i stoffbruk når dei først har prøvd, flest mogleg avhengige stoffbrukarar som kjem seg ut av stoffbruket, eit best mogleg liv for tungt belasta stoffbrukarar, og færrast mogleg som døyr av stoffmisbruk. I saka me drøftar i Stortinget, ønskjer Venstre å fokusera på dei tre siste måla. Situasjonen i dag er at mange unge som døyr, aldri har vore i kontakt med hjelpeapparatet. Dette viser at me manglar oversikt over kor mange tunge rusmiddelmisbrukarar me har. Dermed er heller ikkje hjelpeapparatet dimensjonert rett. Mange gode lågterskeltilbod, bukollektiv og institusjonar i regi av både det offentlege og dei frivillige har fått redusert aktivitet eller er blitt lagde ned. Det er behov for auka samarbeid og samhandling mellom ulike offentlege instansar for å styrkja omsorgs- og behandlingstilbodet. Alle må ha rett til sin individuelle plan for rehabilitering. Rusmiddelmisbruket er ganske samansett. Det er ein lang veg å gå, og det behandlingsopplegget og den rehabiliteringa som ein legg opp til, må vera langsiktig. Når talet på overdosedødsfall er store når det gjeld dei som kjem ut frå fengsel eller sjukehus, skuldast det mangel på oppfølging. Når ein høyrer historier om at menneske som kjem frå Frelsesarmeen sitt hospits inn i fengsel, kjem tilbake med den same plastikkposen og ikkje fekk tilbod om oppfølging då dei kom ut, men kom rett ut i det same miljøet, så seier det litt om faren for overdose. Her er det òg mangel på rutinar og ressursar. Så har eg lyst til å seia litt om metadon. I dag manglar ein pengar for å følgja opp dei som allereie har fått eit tilbod. Som fleire andre har vore inne på, meiner òg Venstre at kriteria for å få eit legemiddelassistert behandlingstilbod er for strenge. Me meiner at skal ein oppnå vørdnad og livskvalitet for rusmiddelmisbrukarane, kan første trinnet på vegen vera metadon eller Subutex. Det gir på kort sikt betre helse og motivasjon, det kan gi sjølvtillit, det kan gi høve til jobb og utdanning, og så vil motivasjonen koma. På sikt kan då misbrukaren bli rusfri. Det som har skjedd bl.a. i USA, viser at det å få legemiddelassistert behandling på sikt gir rusfridom. Rusfridom er på sikt òg Venstre sitt mål. Når det gjeld mindretalsforslaget frå komiteen, støttar Venstre det. Det er gode prosjekt på gang, samarbeidsprosjekt mellom ulike offentlege instansar, bl.a. eit ressurssenter i Bergen – eit samarbeidsprosjekt mellom Kirkens Bymisjon og Bergensklinikkene – som har høve til å gi tunge rusmiddelmisbrukarar i Bergen eit godt tilbod. Når det gjeld sprøyterom, deler nok eg representanten John I. Alvheim sitt syn. Venstre meiner at dette kan vera ein del av eit heilskapleg tilbod. Det kan vera skadereduserande, og det kan vera med på å gi færre overdosedødsfall, men det viktigaste er vørdnad og livskvalitet. No har Regjeringa lagt inn nokre midlar i revidert budsjett. Kristeleg Folkeparti, Senterpartiet og Venstre har auka denne potten med 45 mill. kr. I tillegg ønskjer Venstre 20 mill. kr til bustadtiltak. I denne debatten har alle snakka om behovet for strakstiltak. Oppfordringa mi er at her har me høve til – om ein støttar desse partia sine forslag – å gi våre tunge rusmiddelmisbrukarar auka livskvalitet og auka vørdnad ganske straks.