Modulf Aukan (Kristelig Folkeparti), 2005-01-11:
Det har gått over ti år sidan 28. november 1994 og den siste EU-røystinga. Dei mest ekstreme spådommane både på ja- og nei-sida har ikkje slått til, og Noreg er framleis dette lange, litt rare og i nokre sine augo sære landet ut mot storhavet. EU-saka er framleis på dagsordenen. I dag skal vi diskutera forslaget frå stortingsrepresentantane Åslaug Haga og Ågot Valle. Deira ønske er å klargjera kva slags endringar som må gjerast i Grunnlova ved ein eventuell EU-medlemskap. Dei meiner at på bakgrunn av utviklinga i EU er det spesielt viktig å få ein grundig gjennomgang i forkant av ein eventuell EU-søknad - dette for å gjera debatten meir ryddig. Det vert gjort framlegg om å gje oppdraget til ein kommisjon med uavhengige forfatningsrettsjuristar og EU-rettsjuristar for å gje betenkninga tilstrekkjeleg tyngd. Dette er eit utgangspunkt som Kristeleg Folkeparti deler. Vi ønskjer å klarleggja slike spørsmål før ein eventuell EU-søknad. Vi meiner det er viktig å rydda opp i eventuelle juridiske tvilsspørsmål. Det er ulike meiningar om kva for reglar Stortinget må følgja om Noreg skal melda seg inn i EU. Spørsmålet er først og fremst om vi skal nytta § 93 i Grunnlova, som krev fleirtal med 3/4 av representantane, eller om vi må følgja § 112 og endra Grunnlova. I løpet av dei siste ti åra har det skjedd store endringar i EU. Det er klart at vi står overfor ein heilt annan union enn i 1994. Det er derfor nødvendig å finna ut om dette betyr at vi må endra den norske grunnlova for å verta med i EU. Kristeleg Folkeparti ønskjer å klarleggja slike spørsmål i god tid før ein ny EU-debatt. Til liks med fleirtalet i komiteen er eg einig i at vi ikkje treng denne kommisjonen no. Det er viktig å påpeika at EU er i stadig utvikling. Forslaget til EU-grunnlov skal ut til folkerøysting i dei fleste EU-landa. Dersom eitt eller fleire land skulle seia nei, er det ein ny situasjon innanfor EU igjen. Ein ny norsk søknad om medlemskap er heller ikkje aktuell i den næraste framtida. Det er derfor ikkje sikkert ei slik utgreiing vil vera nyttig og klargjerande dersom spørsmålet måtte komma opp igjen på eit seinare tidspunkt, sidan vi da kan stå overfor eit heilt anna EU. Kristeleg Folkeparti meiner likevel det er viktig å rydda opp i dei juridiske spørsmåla før ein eventuell ny debatt om EU. Slik kan vi få ein mest mogleg sakleg og opplyst debatt - om ein ny EU-søknad igjen skulle komma på dagsordenen. Kristeleg Folkeparti foreslår derfor eit alternativ, at ei utgreiing skal setjast i gang «dersom det fra regjering eller storting blir tatt initiativ til en ny søknad om norsk EU-medlemskap». Når ein eventuell EU-medlemskap er aktuell igjen, vil det vera ei så fundamental endring av styringsforma i landet vårt at ei utgreiing etter vårt syn da vil vera å føretrekkja. Eg har merka meg at heller ikkje dette forslaget får fleirtal. Kristeleg Folkeparti registrerer at dei såkalla ja-partia, dvs. Høgre og Arbeidarpartiet, ikkje ønskjer ei utgreiing. Deira standpunkt vil dei sikkert sjølve gjera greie for, men Kristeleg Folkeparti vil utfordra dei på om dei verkeleg har den oversikta over og innsikta i dei juridiske spørsmåla. Kristeleg Folkeparti meiner at ei slik utgreiing skal setjast i gang dersom det frå regjering eller storting vert teke initiativ til ein ny søknad om norsk EU-medlemskap. Framstegspartiet har tidlegare sagt at dei ikkje vil meina noko om norsk medlemskap i EU. No vil dei heller ikkje ha noka utgreiing om tilhøva mellom unionen og den norske grunnlova. Nestleiaren i Framstegspartiet, Siv Jensen, har tidlegare, 1. juni, sagt i Aftenposten: «Det er behov for et parti som har folkeopplysning som utgangspunkt.» Og da vert spørsmålet mitt: Kvar vart folkeopplysninga av? Det overraskar ingen at ja-partia er negative til ei slik utgreiing, som dei nok fryktar gjev nye argument til nei-sida. Framstegspartiet sin motstand stemmer ikkje med den framstillinga dei har gjeve av seg sjølve som eit veit ikkje-parti. Om ein ikkje veit, tek ein vel ikkje skade av meir kunnskap? Eg tek med dette opp forslaget som eg refererte til.