Bård Vegar Solhjell (Sosialistisk Venstreparti), 2016-11-22:
Det er heilt sant at Noreg har eit svært strengt og på mange felt eit svært godt regelverk for våpeneksport. I denne innstillinga er det til og med eit så radikalt forslag frå fleirtalet om at ein skal greie ut om det er praktisk mogleg å leggje fram meldinga før sommaren, så då kan det jo verte ytterlegare forbetra. Men det finst framleis vesentleg forbetringspotensial, etter SVs oppfatning, som vi tek opp i ein serie merknader og forslag saman med Venstre, og som eg kort vil nemne. For det første: Vi meiner at ytterlegare openheit om kvifor ein gjev løyve eller avslag i ettertid, vil kunne forbetre den kontrollen som Stortinget skal føre med våpeneksporten. Det bør vere fullt mogleg å få til ei betre grunngjeving enn i dag, utan at det går ut over dei industrielle interessene til aktørane som sel. For det andre vil vi gjerne be regjeringa sjå nærmare på særleg ei problemstilling som sannsynlegvis vil verte meir aktuell i åra som kjem, nemleg at norskeigde selskap har dotterselskap i andre land. Dei er sjølvsagt underlagde regelverket i det landet, men det bør vere mogleg å sjå på om vi gjennom eigarskapspolitikken kan påverke dei til å følgje dei same normene og reglane som vi oppfattar er best for norske selskap, og som er vedteke her i Stortinget. For det tredje har vi fremja to forslag saman med Venstre og andre om å forbetre systemet med sluttbrukarerklæring. Det gjeld korleis systemet fungerer, og er eit tema som det i lang tid har vore fleirtal for å prøve å gå vidare med innan NATO, der vi ikkje krev ei slik sluttbrukarerklæring. Noreg har i mange år arbeidd for å få eit sånt system på plass. Vi meiner at det no er på tide å gå vidare ved sjølv å gå føre. For det fjerde, som eg nok vil seie er det viktigaste av desse temaa, er at vi skal slutte å selje norske våpen til land som er i krig og konflikt, og som grovt bryt menneskerettane. Det dreier seg i verkelegheita ikkje om veldig mange land i dag. Det dreier seg særleg om ei lita gruppe land i Midtausten, på den arabiske halvøya, som er blant dei dokumentert verste når det gjeld menneskerettssituasjonen i verda – eg trur at det er brei einigheit om at mange av dei er det – og som vi sel relativt lite våpen til. Det er fullt mogleg å innføre eit sånt regelverk. Det kunne ha hatt politisk og symbolsk betyding. Det ville ikkje hatt store økonomiske konsekvensar for aktørane sjølve, men vi kunne då, saman med andre, vore med på å påverke det. Dette er eit av dei få instrumenta vi har. Ein direkte grunn til at vi no har fremja eit forslag saman med andre om mellombels å avslutte våpeneksport til dei statane som er ein del av koalisjonen som deltek i krigen i Jemen, er at både FN og frivillige organisasjonar har dokumentert vesentlege brot på krigens folkerett, at det er ein av dei verste humanitære konfliktane i verda no, og at det er vanskeleg å sjå grunnar til at vi skal selje våpen til nokon av aktørane som deltek der. Til slutt, la meg bruke det siste halvanna minuttet på å svare representanten Tybring-Gjedde: Ein av dei svært få fordelane med at Framstegspartiet er større enn SV, er at eg snakkar etter Tybring-Gjedde, sånn at eg kan svare på det han tok opp i innlegget sitt. Eg trur eigentleg at det er ein enkel premiss som er den vesentlege usemja mellom oss, og den premissen er at eg trur at tilbod og etterspurnad er påverkelege storleikar, og at dei økonomiske lovene fungerer på omtrent alle felt, men litt ulikt. Regulerer ein alkohol strengare, aukar prisen. Stoppar ein tilgangen eller produserer mindre av han, vert bruken faktisk redusert – tru det eller ei. Det er godt dokumentert. Det same gjeld sjokolade og nesten alle andre produkt. Men ein må kjenne den enkelte marknaden. Dette gjeld faktisk våpen òg. Viss vi forbyr kjemiske og biologiske våpen, vert det brukt mindre av det. Når vi reduserer tilbodet av landminer gjennom regelverk, vert det produsert mindre på grunn av normer, og då vert det òg brukt mindre. Viss det er færre handvåpen tilgjengeleg, vert dei òg mindre brukte. Det er ingen automatisk samanheng, men det er ein samanheng. Og det rare her er at viss representanten Tybring-Gjedde og Framstegspartiet ikkje trur på at eit strengt våpeneksportregime har nokon påverknad, er mitt spørsmål: Kvifor i all verda støttar dei det dei kallar verdas strengaste regime, viss det ikkje verkar? Vi trur at det verkar, så vi vil ha det litt strengare. Eg tek opp forslaga frå Venstre og SV.