Lene Vågslid (Arbeiderpartiet), 2012-02-07:
Fyrst og fremst vil eg òg starte med å takke interpellanten for å setje eit av dei mest alvorlege samfunnsproblema me no står overfor, på dagsordenen i Stortinget. Kampen mot vald i nære relasjonar er samansett. Det handlar om haldningsarbeid i skulen, om brei kompetanseheving på mange felt, om samordning og samarbeid mellom etatar, om forsking – og lista held fram. Men det handlar òg om kva du og eg gjer som medmenneske, at det er betre å melde frå ein gong for mykje enn ein gong for lite, at det er viktig å spørje eleven din, kollegaen din, eller den eldre du er heimehjelp hos: Korleis har du det? «Jeg tenker nok du skjønner det sjøl» er tittelen på boka om Christoffer, den åtte år gamle guten som blei fråteken livet etter grov mishandling. Det er hjarteskjerande å lese boka og saka om Christoffer, og det er alvorleg å sjå eit slikt eksempel på korleis alle som skulle hjelpe – alle som eigentleg såg – svikta på alle felt. Kvar gong Christoffer blei spurd om kvar alle skadane kom frå, sa han fyrst at han ikkje hugsa, deretter sa han: «Jeg tenker nok du skjønner det sjøl.» Men ingen skjøna nok til å forhindre det han var utsett for, i alle fall ikkje før det var for seint. Eg meiner det er utruleg viktig å halde fram med å styrkje kompetansen og samordne hjelpeapparatet for å kunne førebyggje betre. Som interpellanten sa, må ein styrkje kunnskapen om feltet betydeleg i dei pedagogiske utdanningane, og fokuset må liggje på avvergingsplikt og meldeplikt framfor teieplikt. I Christoffer-saka fekk me altfor mange eksempel på at teieplikt og mangel på kunnskap om kva ein skal gjere, blei eit alvorleg hinder. Som representanten Chaudhry sa, er eldrevald òg eit område som treng auka fokus, og som eg i alle fall har registrert at justisministeren er oppteken av. Seinast i januar kunne eg lese i fylkesavisa mi, Telemarksavisa, at eldrevald ikkje blir rapportert, og at det er mangelfulle system og rutinar i heimesjukepleia for å innrapportere vald mot eldre. Dette er ei utfordring som treng tiltak. Me har òg eit talmateriale som viser at 4–6 pst. av dei eldre i Noreg blir utsette for overgrep kvart år, både i heimen sin og på institusjon. Her er tiltak om å utvikle lokale handlingsplanar veldig viktige, og eg er òg veldig glad for at ein skal halde fram med den nasjonale kontakttelefonen Vern for eldre i handlingsplanen, og eg håpar dette vil bli ei permanent ordning. Eg meiner at hjelpe- og tiltaksapparatet kan bli meir oversiktleg og kan samordnast betre. Me må arbeide vidare med å finne dei beste løysingane for dei som har eit hjelpebehov. Me har familievernkontor, barnevernet, me har barne- og ungdomspsykiatrien, Alternativ til Vold, og me har krisesenter. Desse gjer ein god jobb, men kan dette samordnast betre? Alternativ til Vold har f.eks. spesialkompetanse på valdsutøvarar, men òg på barn som har vore utsette for vald, men har ikkje kapasitet til å take inn så mange ungar som dei skulle ynskje. Me får òg høyre av og til at barne- og ungdomspsykiatrien ikkje har det ansvaret eller den kompetansen som trengst, mens familievernet på si side seier at dei kan bidra meir i det førebyggjande arbeidet. Dette bør bli eit veldig viktig område i arbeidet med den komande stortingsmeldinga – kven som skal gjere kva, og forhindre at nokon fell mellom to stolar. Krisesentra er no eit kommunalt ansvar. Dei er viktige, og mykje er gjort for å styrkje dei. Som medlem av Arbeidarpartiet sitt uval mot vald i nære relasjonar har eg vore i kontakt med veldig mange av aktørane som arbeider med feltet, og eg har òg snakka med tilsette i dei ulike krisesentra. Nokre av tilbakemeldingane me får, er at det må bli ein betre samanheng i tiltakskjeda, spesielt i forhold til reetableringsfasen, som er eit nytt ansvar for krisesentra. Eit eksempel er mangel på eigne utleigebustader, som fører til at fleire blir buande lenger på krisesenter enn nødvendig, og slik sett òg får utsett reetableringsfasen. Det viser òg på ein måte kompleksiteten på politikkområdet, at dette òg handlar veldig mykje om f.eks. sosial bustadpolitikk. Ei anna tilbakemelding eg har fått, er at det offentlege sender ut brev berre på norsk, og me veit at m.a. fleire av dei som er på krisesentra, ikkje nødvendigvis forstår det språket som står i brevet. I tillegg ser eg fram til evalueringa av implementeringa av den nye krisesenterloven, noko som eg òg meiner må kome raskt i gang. Til slutt vil eg seie at det ofte blir sagt frå opposisjonen at me er flinke til å lage planar og at me seier mange fine ord, men viss opposisjonen tek seg bryet med å sjå f.eks. i Vendepunkt og dei tiltaka som ligg der, er det aller meste gjennomført eller under gjennomføring, og eg har stor tru på at både handlingsplanen for 2012 og stortingsmeldinga som kjem, vil vere eit kjempeviktig lyft i kampen mot vald i nære relasjonar.