Kjell Ingolf Ropstad (Kristelig Folkeparti), 2010-12-13:
Stortinget behandlar i dag tre lovproposisjonar som alle heilt eller delvis har eit innhald som har samanheng med innføring av ny alderspensjon i folketrygda frå årsskiftet. Den saka som ligg føre, har også samanheng med behandlinga av statsbudsjettet. Nokre av forslaga er ukompliserte og uproblematiske å støtte, mens andre er vanskelegare. I fleire av forslaga er det derfor heller ikkje ein samrøystes komité. Dei tre regjeringspartia støttar alle dei forslaga som regjeringa har lagt fram, Framstegspartiet har eigne forslag, mens Kristeleg Folkeparti og Høgre går imot eit av forslaga. Eg vil kort kommentere dei viktigaste forslaga. Det er positivt at foreldrepengar, svangerskapspengar og svangerskapsrelaterte sjukepengar no skal telje med som arbeidsinntekt i kravet til minsteinntekt for å få dagpengar. Det vil bety at særleg fleire kvinner vil få rett til dagpengar når dei blir arbeidsledige. Mange er nok ikkje like tilfredse med at særreglane for retten til dagpengar som me no har for arbeidstakarar over 64 år, blir tekne bort. Komiteens fleirtal, alle unntatt Framstegspartiet, er likevel komne til at dette er ei endring som kan aksepterast. Særreglane kan føre til at dagpengar blir brukte som førtidspensjonering, og at alderspensjonen blir spart til seinare. Ein stor del av arbeidstakarane vil frå nyttår få rett til fleksibel alderspensjon eller ny AFP og vil kunne ha nytte av det. Dei vil òg ha rett til dagpengar i inntil to år, etter vanlege reglar som gjeld for andre og yngre arbeidstakarar. Det blir òg ei overgangsordning for dei som allereie er inne i systemet, slik at dei ikkje får noka endring i 2011. Kristeleg Folkeparti støttar endringa, men me meiner at det er særs viktig å følgje med på korleis endringa vil slå ut, og om ho får uheldige verknader. Det er spesielt viktig at Nav brukar ressursar på å følgje desse arbeidssøkjarane godt opp, slik at flest mogleg vel å klare å kome ut i arbeid. Regjeringa, med støtte frå regjeringspartia, foreslår ei innstramming i regelverket for sjukepengar frå trygda til personar over 67 år. I dag har personar over 67 år som tek ut alderspensjon, ein avgrensa sjukepengerett: 60 dagar dersom inntekta er over 2 G. No innfører ein tilsvarande for dei som ikkje har valt å ta ut alderspensjonen. Dette er eit dårleg seniortiltak, og Kristeleg Folkeparti, Framstegspartiet og Høgre støttar derfor ikkje lovendringa. Mange arbeidstakarar har gjennom tariffavtalar rett til full løn under sjukdom. Det gjeld bl.a. i det statlege tariffområdet og andre som følgjer dette regelverket. Det gjer at lovendringa vil skyve utgifter over på arbeidsgivarane, mens folketrygda sparar pengar. Etter Kristeleg Folkepartis oppfatning er ikkje dette eit tiltak som vil stimulere arbeidsgivarar til å tilsetje eldre arbeidstakarar. Med den eine handa innfører ein altså ei pensjonsordning som betyr at alle må stimulerast til å arbeide lenger for å få same pensjon som i det tidlegare systemet. Det er bra. Men med den andre handa gjer regjeringa det no vanskelegare for dei som ønskjer å arbeide lenger. Resultatet kan bli at enkelte blir nøydde til å ta ut pensjon tidlegare enn dei hadde tenkt. Då lykkast ein ikkje med dei intensjonane som er bak bl.a. Pensjonsreforma. I løpet av våren 2011 vil regjeringa leggje fram eit høyringsnotat med ein brei gjennomgang av regelverket som gjeld forholdet mellom korttidsytingar og alderspensjon for personar over 62 år. Det er etter mi meining uheldig at det ikkje har blitt endelege ordningar før Pensjonsreforma tek til å gjelde. I samband med dette burde det òg blitt teke ein grundig gjennomgang av heile seniorpolitikken. Det er behov for å gjennomgå tiltak som stimulerer til å arbeide lenger og arbeidsgivarar til å sysselsetje seniorar. Utforminga av regelverket og korleis det påverkar seniorpolitikken må ein sjå spesielt på. Regjeringa foreslår ei avgrensing i lengda på arbeidsavklaringpengar for personar som tidlegare har motteke sjukepengar i ei viss tid dei siste tre åra og igjen blir arbeidsuføre, og personar som ikkje er i aktiv behandling eller deltek på arbeidsretta tiltak. Kreftforeininga har i høyringsrundar peika på at dette kan ramme enkelte kreftpasientar med lang behandlingstid og svingane utvikling. Kristeleg Folkeparti er usikker på korleis lovendringa kan slå ut. Når me likevel vel å støtte endringa, legg me til grunn at departementet vil sjå nærare på denne problemstillinga og vurdere om det er behov for å utvide unntaka. Det er viktig at personar i slike livssituasjonar har tryggleik for livsopphald utan at dei blir avhengige av økonomisk sosialhjelp.