Gjermund Hagesæter (Fremskrittspartiet), 2010-12-10:
Før eg startar på innlegget mitt, vil eg gjerne takke representanten Ingalill Olsen for svaret hennar på spørsmålet mitt. Det svaret understreka tydeleg at Arbeidarpartiet er for det forslaget som Arbeidarpartiet stemte imot for 14 dagar sidan. Det er sjølvsagt bra at Arbeidarpartiet er einig i opposisjonen sine forslag, men det hadde vore endå betre dersom Arbeidarpartiet også hadde stemt for dei forslaga som dei er for. Vi i Framstegspartiet er opptekne av at Noreg skal bli eit endå betre land å bu og leve i enn det Noreg er i dag. Då er sjølvsagt grunnleggjande velferdstenester i kommunane heilt avgjerande. Vi ønskjer ei behovsstyrt statleg finansiering av desse velferdstenestene. Det er ikkje slik som representanten Holmås seier, at staten skal drive dette, men staten skal finansiere det. Kommunane skal framleis ha eit ansvar for at desse tenestene blir utførte, og brukarane skal ha valfridom, men finansieringa skal vere statleg. Dersom ein har eit dokumentert behov, utløyser det ei finansiering på same måten som ein får statleg finansiert arbeidsløysetrygd viss ein blir arbeidsledig. Blir ein sjuk og går utover arbeidsgivarperioden, får ein sjukepengar frå staten. Slik kan ein også finansiere dei grunnleggjande velferdstenestene. Då vil det ikkje vere nokon forskjell på om ein bur i ein rik kommune eller ein fattig kommune, og politikarane kan ikkje nedprioritere velferdstenestene og finansieringa av dei. Men inntil vi får gjennomslag for det, må vi sjølvsagt ta utgangspunkt i dagens budsjettsystem og dei utfordringane det gir. Det blir hevda her i dag at dette budsjettet medfører ein styrkt kommuneøkonomi. No er det nok dessverre slik at dei fleste kommunar opplever det ikkje slik. Det er heller ikkje mykje som tyder på styrkt kommuneøkonomi, sett frå kommunane si side. Det er sjølvsagt riktig at ein løyver meir pengar til neste år enn for inneverande år, men det er også ein del andre ting ein må ta i betraktning: Kommunane får stadig fleire oppgåver. Det blir stilt strengare krav frå både storting og regjering, men også frå innbyggjarane i kommunane, til kvaliteten på desse tenestene. Det er også slik at vi blir stadig fleire i dette landet. Berre dei siste tolv månadene har Noregs befolkning auka med 1,3 pst. Vi har fått 62 000 fleire innbyggjarar i Noreg dei siste tolv månadene. I tillegg er det ei aldrande befolkning vi har. Alt dette medfører at det vil koste meir å drive Kommune-Noreg framover enn det har gjort før. Då er det ikkje nok å skilte med at ein overfører fleire kroner til kommunane når oppgåvene aukar og talet på innbyggjarar aukar osv. Framstegspartiet har teke utviklinga på alvor, og vi har foreslått meir pengar til kommunane enn regjeringa gjer. Vi aukar dei frie midlane med 1 mrd. kr meir enn regjeringa, vi aukar med 2 mrd. kr meir enn regjeringa i øyremerkte driftsmidlar til eldreomsorga, og vi har sett av til ressurskrevjande tenester 700 mill. kr meir enn regjeringa har løyvd. Det ville medført at alle kommunar i Noreg ville fått vesentleg betre økonomi. Eg kan ta to kommunar her som representanten Heikki Holmås er oppteken av. Den eine er Oslo, som med vårt opplegg ville fått 312 mill. kr meir. Bergen ville fått ca. 150 mill. kr meir. Måsøy kommune, som representanten Ingalill Olsen er oppteken av, ville fått nesten 1 mill. kr meir dersom Framstegspartiet sitt alternative statsbudsjett hadde blitt vedteke – 977 701 kr meir, for å vere nøyaktig. Og Liv Signe Navarsete sin heimkommune, Lærdal, ville fått 1 977 000 kr – altså nesten 2 mill. kr – meir enn det regjeringa foreslår. Det er nemleg slik at dersom vi skal få til ei eldreomsorg som skin, trengst det handling og meir pengar og ikkje berre valkampprat. I tillegg til det som eg nemnde no når det gjeld drifta, har vi òg foreslått ei betydeleg styrking av finansieringa til investering av sjukeheimsplassar. Vi har auka ramma for 2011 frå 2 000 til 3 000 plassar, og vi har òg sett eit tak på 1,3 mill. kr per sjukeheimsplass, i motsetnad til regjeringspartia og regjeringa sitt forslag på 890 000 kr. Og så har vi sett av til ei mengd andre ting, m.a. til tilpassing av eksisterande bustader for eldre 50 mill. kr. I tillegg til at vi er opptekne av at kommunane må få meir pengar, er vi opptekne av at kommunane må få mest mogleg ut av kvar krone som dei har til disposisjon, og at ein òg får best mogleg kvalitet på dei tenestene som blir leverte. Då kjem vi ikkje utanom at det å ha større og meir robuste kommunar er nødvendig framover. I dag er det altså slik at kommunane ikkje har noko økonomisk incitament til å slå seg saman, tvert imot. Kommunalkomiteen har vore i Nord-Trøndelag og høyrt om kommunesamanslåingsprosessen mellom Mosvik og Inderøy. Dei to kommunane vil, dersom dei no slår seg saman, tape framtidige inntekter som utgjer ein noverdi på 145 mill. kr. Det er klart det ikkje er så veldig attraktivt å slå seg saman når ein må betale 145 mill. kr til staten for å få lov til å slå seg saman. Større og meir robuste kommunar vil gi betre kompetanse og betre fagmiljø, og det vil gi betre føresetnader for å yte gode tenester og f.eks. ta i bruk ny velferdsteknologi. Vi i Framstegspartiet meiner òg at det er viktig å leggje til rette for konkurranse, både ekstern konkurranse og intern konkurranse. Vi trur nemleg at konkurranse er sunt. Dei aller fleste er jo einige om at konkurranse fungerer på nokre område i alle fall. Vi hugsar alle saman då vi hadde eit tilnærma flymonopol i Noreg. Då kosta det 5 000 kr for flybilletten tur-retur Bergen. I dag har vi prisar som kanskje er ein tiendedel på den same strekkja, i alle fall veldig låge. Då ser vi kor viktig det er med konkurranse i luftfarten – og eg kunne ta ei rekkje eksempel. Når alle er einige om at konkurranse fungerer så bra på nokre område, undrar det meg at det då ikkje skulle fungere på andre område, òg innanfor offentleg sektor. Vi er overtydde om at det fungerer minst like godt i offentleg sektor. Derfor ønskjer vi å intensivere konkurranseutsetjinga. Det meiner vi vil gi betre tenester, det gir meir valfridom for brukarane, og det vil òg gi meir tenester for kvar krone kommunane har til disposisjon. Derfor må det gjerast både kortsiktige grep og langsiktige grep. Kortsiktig må vi tilføre kommunane meir pengar slik at dei kan utføre jobben sin, og slik at dei òg kan førebu seg på framtidige utfordringar. Derfor har vi løyvd 3,7 mrd. kr meir i driftsmidlar for 2011 enn regjeringa. I tillegg har vi altså styrkt finansieringa av sjukeheimsplassar. På lengre sikt er det òg viktig at det blir teke nye grep. Det eine er å endre rekneskapssystemet slik at ein synleggjer den reelle situasjonen i Kommune-Noreg. Ein må stimulere til sunn konkurranse, og ein må stimulere til at vi får ein meir formålstenleg kommunestruktur. Dersom dei langsiktige grepa hadde blitt tekne, er det openbert at vi ville ha fått både meir og betre velferd for kvar krone kommunane disponerer. Det er noko som er viktig for framtida med tanke på dei utfordringane kommunane står overfor med eldrebølgja osv. Avslutningsvis vil eg fremje dei forslaga som Framstegspartiet står bak anten aleine eller saman med våre venner i Høgre og Kristeleg Folkeparti.