Hallgeir H. Langeland (Sosialistisk Venstreparti), 1999-06-07:
La meg starta med ei innrømming: Som relativt ny stortingsrepresentant har det ikkje vore lett å jobba med denne saka. Øvre Otta-saka kjem frå komiteen til Stortinget med fire forskjellige forslag. Ikkje noko av dei har fleirtal, og ein er altså avhengig av at nokon stemmer subsidiært for at me skal få eit vedtak her i dag. Derfor har eg dei siste vekene stort sett gått rundt og talt stemmer, tenkt på korleis partia kom til å stemma, og på kor mange som ville bryta ut i forhold til sitt partis syn. I det heile kunne dette vore enklare. Nå har eg forstått det slik at det faktisk vil bli eit subsidiært fleirtal i denne sal, ved at Høgre bryt med sine tradisjonar og bind gruppa til å stemma på noko subsidiært. Det seier eg meg sjølvsagt lei for. Men det blir altså ikkje fleirtal for den utbygginga som m.a. Opplandskraft ønskte seg då dei klaga saka inn for Stortinget. Etter SV si meining behandlar Stortinget i dag klage på avslag på søknad om konsesjon i den storleiken som søkjaren ville ha. Stortinget skal etter SV si meining i dag seia ja eller nei til utbygging i forhold til søknaden. Men dette synet deler ikkje fleirtalet i komiteen. Det er likevel på sin plass å gjera merksam på at det er reist ein del juridiske innvendingar mot delvis å etterkoma klagen, slik Høgre og Arbeidarpartiet gjer med dei forslaga til løysingar som dei har, og som konsesjonssøkaren ikkje har bedt om. At ein reduksjon i tillegg inneber at det er høve til å gå frå vassdragsreguleringsloven til vassdragsloven, har det allereie blitt protestert mot, men dette blir det sikkert rikeleg høve til å koma tilbake til, nå når eit av desse forslaga ser ut til å få fleirtal. Det har blitt brukt god tid på å behandla saka. Komiteen har sjølv hatt ein heil dag med høyring med alle partar til stades. Denne forma for høyring kan eg for øvrig verkeleg tilrå andre komitear å bruka. Komiteen har dessutan vore på synfaring. Enkelte parti har sjølve reist til Ottadalen, og mange av Stortingets medlemer har brukt mykje tid på å setja seg inn i dei mange sidene ved saka. Sjølv var eg i helga til stades på Naturvernforbundets landsmøte i Lom, der Øvre Otta naturleg nok var vigd stor merksemd. Stortinget har i dag fått den nødvendige kompetansen til å fatta ei avgjerd – om me då tek vekk dei juridiske vurderingane som eg nemnde. Nå vil altså voteringa visa at Høgre i dette politiske vegvalet går saman med Arbeidarpartiet og går bort frå sine tradisjonar når det gjeld naturvern, og når det gjeld kva dei enkelte representantar får lov til å meina. Så vil eg seia litt om Øvre Otta og kraftbalansen. SV er innforstått med at Noreg har problem i forhold til kraftbalansen og tidvis må importera kraft frå andre land, m.a. kolkraft frå Danmark. Dette er leitt og sjølvsagt ikkje ønskjeleg. Seinast innan 2008, i samband med implementeringa av Kyoto-avtalen, bør dette vera ordna opp i. Innan dette tidspunkt vil det vera avgjerande at det er blitt utarbeidt tiltak og handlingsplanar som stansar veksten i forbruket, og som samtidig gjer oss uavhengige av import av miljø- og klimafiendtleg kraft. Det å stansa veksten og redusera forbruket er den største utfordringa. Tidlegare statsråd frå Arbeidarpartiet, Thorbjørn Berntsen, illustrerte på sin måte kor samansett denne utfordringa er, gjennom følgjande utsegn: «Forbrukshysteriet er snart gått så langt at vi må bygge ut Øvre Otta bare for å dekke strømforbruket i den nye hytta til Kjell Inge Røkke.» Ei eventuell utbygging av Øvre Otta har svært lite å seia for kraftbalansen. Ein samrøystes komite valde m.a. derfor å behandla saka i forkant av energimeldinga, som skal behandlast til hausten. Ei eventuell utbygging vil trass i alt ikkje dekka meir enn tre-fire månaders prognostisert auke i energiforbruket. Det må altså heilt andre og større grep til i spørsmålet om å løysa veksten i energiforbruket. Så langt har dei partia som bruker det meste av tida på å fortelja om kor grusomt det er å importera kolkraft, gått imot dei fleste forslaga i denne sal om å gjera noko med problemet. Regjeringa har krope til krossen for å få til eit fleirtal, men då er altså dei fleste tiltaka vekke. Mitt håp er at at me skal klara å få til noko som samlar fleirtal ved behandlinga av energimeldinga og budsjettet for år 2000. Det er liten grunn til å tru at pådrivarane for kolkraftimport i Høgre og Framstegspartiet blir med på det, men det kan vera at Arbeidarpartiet ønskjer å ha ein miljøprofil. SV er oppteke av at arealet av urørd eller lite kulturpåverka natur stadig blir redusert, og at vasskraftutbygging har vore ei svært viktig årsak til dette. Av verdas 20 høgaste fossar er ni i Noreg, og sju av desse er lagde i røyr. To av tre vassdrag er utbygde. Det er i denne samanheng viktig å understreka at bevaring av økosystem, biologisk mangfald og urørd natur må sjåast i eit internasjonalt perspektiv, og då blir ei utbygging heilt feil. Noreg har i tillegg ei internasjonal plikt til å sikra store, samanhengande leveområde for villreinen. Dersom det blir ei utbygging, kan det bli bygt ny kraftline over fjellet til Våga. Kraftlina vil, som påvist i ein rapport frå forskarane Nellemann og Jordhøy, ha negative konsekvensar for villreinen. Det vil kunna oppfattast som eit brot på våre internasjonale plikter om me ikkje tar omsyn til desse fakta. At Norges Turistråd, tidlegare NORTRA, og ei rekkje organisasjonar har engasjert seg mot utbygging av Øvre Otta, er veldig spesielt. Svært mange turistar kjem til Noreg for å sjå fossar og oppleva vassdragsnaturen. Det stadfestar mange undersøkingar. Norges Turistråd er svært tydelege i si bekymring for kva ein vesentleg reduksjon i vassføringa i Øvre Otta vil kunna få å seia for turistane si oppleving av vassdraget – og generelt sett for Noreg som reisemål. Den som vil sjå, ser at ei utbygging, utan omsyn til storleik, vil representera eit stort inngrep i eit unikt elve- og fosselandskap i eit høgfjellsområde. Ikkje minst vil ein reduksjon i vassføringa og ei neddemming av Heggebottvatnet spela inn på og svekka naturopplevinga. SV meiner det er god grunn til å ta turistrådets bekymring alvorleg og minna om at reiselivsnæringa har svært mange arbeidsplassar og blir sagt å vera eit satsingsområde for Noreg. SV er kjent med at det har vore eit stort lokalt engasjement i spørsmålet om utbygging, og det er positivt. I tidlegare saker om kraftutbygging har det ofte vore ei positiv haldning til utbygging lokalt. I denne saka er det annleis. Den lokale haldninga er langt frå eintydig – tvert om er det svært mange tilhengjarar av vern lokalt, så vel i kommunestyre som ute blant lokalbefolkninga. Det er derfor i denne saka ikkje grunnlag for å påstå at det er storsamfunnet som ønskjer vern. Dette ønsket er absolutt til stades i området i Ottadalen, og dersom ein tel kommunestyrerepresentantar frå dei respektive kommunane, vil ein finna ut at 18 støttar utbygging, medan 75 representantar er imot. SV finn det i denne saka på sin plass å visa til vår tidlegare statminister Gro Harlem Brundtland, som i etterkant har sagt seg lei for den svært kontroversielle utbygginga av Alta-vassdraget, som altså er tilsvarande det som eventuelt Høgre og Arbeidarpartiet kjem til å gå inn for i dag. Det er viktig å hugsa på dette når me nå står overfor ei liknande sak. SV er av den oppfatning at om utbygging i dag blir valt, blir komande generasjonar fråtekne valmoglegheita til å verna dette flotte naturområdet. Med så lite urørd natur igjen og så mange gjennomførte naturinngrep, ikkje minst overfor vassdrag, er det eit viktig argument å gje dei som kjem etter oss, valmoglegheiter. Som alle i denne sal veit, er alle dei politiske ungdomsorganisasjonane, med unntak av FrpU, mot ei utbygging. Til slutt: Ei samla miljørørsle og foreiningar som Norges Jeger- og Fiskerforbund, Den Norske Turistforening og Norges Turistråd samt eit stort fleirtal i dei kommunane det gjeld, går mot ei utbygging av Øvre Otta. Det er viktig å vera klar over det i dag, samtidig som me må syta for at Stortinget ikkje kjem i den situasjonen som Gro Harlem Brundtland kom i etter Alta. Sei derfor ja til vern av Øvre Otta. Med dette tar eg opp forslaget om dette.