Magnhild Meltveit Kleppa (Senterpartiet), 2003-02-27:
Dokument nr. 8:22 gjeld forslag om å endra kommunelova ved å utvida grunnlaget for inhabilitet. Bakgrunnen for forslaget, som er sett fram av to representantar frå Framstegspartiet, er avtalen frå 1997 mellom Arbeidarpartiet, Norsk Kommuneforbund og Norsk Elektriker- og Kraftstasjonforbund – NEKF. Forslagsstillarane vil at ein folkevald som tek del i ei partigruppering i eit fylkesting eller i eit kommunestyre og hovudorganisasjonen eller fylkes- eller kommunelaget til denne partigrupperinga har inngått ein avtale med nokon person eller noka samanslutning, skal erklærast inhabil i ei sak når avtalen vedrører korleis partigruppene sine folkevalde skal opptre i den typen sak som skal behandlast. Tilsvarande skal òg gjelda for folkevalde medlemer i eit politisk parti ved behandling av saker i andre utval eller nemnder som er oppretta med bakgrunn i kommunelova § 10. Komiteen har bedt departementet vurdera forslaget. Brevet frå kommunal- og regionalministeren ligg ved saka. Statsråden frårår forslaget, og fleirtalet – alle partia unnateke Framstegspartiet – er einig med statsråden i at forslaget vil innebera ei vesentleg utviding av dei habilitetskrava som i dag gjeld for folkevalde. Fleirtalet strekar under at det er viktig å sikra legitimiteten til dei avgjerdene som blir tekne i folkevalde organ. Og spørsmålet om habilitet er eit viktig element i den samanhengen. Det blir vist til relevante lovparagrafar i samband med det. Så deler fleirtalet seg i si grunngjeving. Arbeidarpartiet, SV og Senterpartiet viser til at ein i kvar enkelt sak må gjera ei særskild vurdering for å ta stilling til spørsmålet om habilitet. Dette fleirtalet viser til at avtalar og samarbeid som blir gjort mellom politiske parti og organisasjonar eller andre samfunnsaktørar, ikkje automatisk fører til inhabilitet, men fleirtalet peikar på at det er viktig at både avtalane og innhaldet i dei er ope og kjent for publikum. Det same fleirtalet strekar òg under at det er skjulte bindingar og interesser som representerer eit demokratisk problem. Det kan sjølvsagt vera ulike meiningar om om det er heldig eller ønskjeleg å ha avtalar som kan gje ulike former for bundne mandat. Dette fleirtalet si oppfatning er at det vil koma til uttrykk gjennom vala og den støtta som blir gitt til dei ulike partia. Så understrekar Høgre og Kristeleg Folkeparti at eit sterkt bunde mandat som folkevald kan medføra eit problem i eit demokrati. Dei folkevalde er primært moralsk bundne av sitt program og sine løfter til veljarane, og ikkje av skriftlege avtalar med enkeltgrupper. Men desse partia frårår òg endring. Framstegspartiet sitt syn kjem jo fram gjennom forslaget, og eg reknar med at dei kjem til å framføra det her sjølve. Ei gjennomlesing av avtalen frå 1997 viser at dette er ein avtale som har overskrifter om vidareføring av det fagleg-politiske samarbeidet og er ei oppfølging av samarbeidet mellom Arbeidarpartiet og fagrørsla som har gått føre seg i mange år. Det er altså denne avtalen som dannar grunnlaget for forslaget her i dag. Eg tykkjer nok det går an å undra seg over at fagrørsla så einsidig synest å forhalda seg til eit parti. Det er fleire parti på Stortinget som deler målet om verdien av ein sterk offentleg sektor, og som arbeider for ein fleksibel og effektiv, offentleg sektor som utviklar betre tenester. Men det er ein annen debatt, som vi får ta i ein annen samanheng. Tilrådinga frå komiteen er altså heilt klår: Det er å avvisa dette forslaget.