Lodve Solholm (Fremskrittspartiet), 1999-05-20:
Denne saka gjeld ei grenseregulering mellom Sande og Vanylven kommunar i Møre og Romsdal. No er det slik at ordføraren for saka er med i mindretalet og står bak mindretalet sitt forslag, og eg vil då legge mest vekt på å gjere greie for mindretalet sine merknader og vårt forslag. Fleirtalet, som består av Høgre, Arbeidarpartiet og SV, vil sende saka tilbake til departementet for ein ny runde. Det står ikkje direkte at ein ønskjer saka tilbake til Stortinget for ei avgjerd. Men eg reknar med at fleirtalet sjølv vil argumentere for sine synspunkt. Eg og Framstegspartiet er av den meining at departementet også i denne saka kunne ha avgjort dette ut frå ymse synspunkt. Sjølv om området som er foreslått overført, kanskje synest stort, 33 pst. av arealet i Sande kommune, er det ikkje så svært mykje folk som skal flyttast. Det ein må vere klar over når det gjeld grensereguleringar og oppretting av kommunar «i hine hårde dage» – for å seie det slik – er at det då var andre kommunikasjonslinjer og andre naturlege kommunegrenser enn det som er naturleg i dag. Det tilseier at ein kanskje burde ha sett på grensereguleringane også i andre kommunar, slik at Kommune-Noreg kunne bli inndelt noko meir tenleg og praktisk enn slik det er i dag. Når det gjeld den delen av Sande kommune som ønskjer ei anna grense, Åram krins, er det den einaste krinsen i Sande kommune som ligg på fastlandet. Det har blitt knytt sterke band mellom Åram krins og Vanylven kommune og folket som bur i Vanylven kommune. Med dei kommunikasjonane og det ferdselsmønsteret vi har i dag, ser iallfall eg det slik at det er nokså naturleg at Åram krins blir lagd til Vanylven kommune. Det ønskjer også folket i Åram krins. Den 16. mars 1988 blei det halde ei folkerøysting, og om lag to tredjedelar – det er jo tillate å runde av – av folket i Åram krins ønskte at krinsen i framtida blei tillagd Vanylven kommune i staden for å tilhøyre Sande kommune. Det er også det rådet som fylkesmannen gir. Eg har forståing for at Sande kommune ikkje er samd i denne grensereguleringa, men ein skal vere klar over at stemmeresultatet i Sande kommunestyre den dagen dei avgjorde dette – etter at folkerøystinga var halden – viste 19 røyster for og 10 mot, og det vil seie at det var fleire enn dei som tilhøyrer Åram krins i Sande kommunestyre, som stemde for at Åram skulle få lov til å flytte til Vanylven. Då synest vi det i grunnen må vere rett å følgje folkemeininga, og det er jo sagt i Stortinget tidlegare at ein ikkje skal gjennomføre kommunesamanslåingar – og eg vil legge til grensereguleringar – med mindre folket har fått gitt sitt syn på saka gjennom ei folkerøysting. Her har vi halde ei folkeavrøysting. Nokon vil sjølvsagt diskutere på kva slags grunnlag denne folkerøystinga var halden. Ein skal då vere klar over at det var den politiske leiinga i Sande kommune som bestemte at folkerøystinga skulle haldast då. Det blei sagt i kommunestyret og også vedteke at ein måtte respektere og legge veldig stor vekt på resultatet – det blei òg sagt frå ordføraren si side – spesielt om røystene for ei grenseregulering passerte 55 pst. Så kan ein sjølvsagt diskutere om ein føresåg eit anna resultat då ein sa det, enn det som blei resultatet. Ein skal også vere klar over at rådmannen i si konsekvensutgreiing for Sande kommune seier: «Med dagens organisering synest det ikkje å vere økonomiske driftsulemper ved ei grenseregulering.» Det vil seie at for Sande kommune vil ikkje dette ha økonomiske konsekvensar. Så kan ein sjølvsagt seie at det hadde vore ønskjeleg å sjå denne grensereguleringa i ein større samanheng. Men desse kommunane har sagt nei takk, og vi synest ikkje det er rett å presse på igjen ei ny konsekvensutgreiing så lenge dei ikkje ønskjer det. Vi har sagt vi ønskjer frivillige kommunesamanslåingar og frivillige grensereguleringar. Og i dette tilfellet, om ein skulle sjå denne grensereguleringa i ein større samanheng, må vi også vere klare over at Vanylven kommune er ein grensekommune til Sogn og Fjordane fylke, og at det då ville vere naturleg også å kikke på fylkesgrensa. Då har vi straks ei svært stor sak, sånn eg ser det. Derfor blir det litt spennande å høyre om debatten kanskje klargjer om fleirtalet meiner at departementet kan avgjere denne saka, og om departementet for så vidt er villig til å ta ei avgjerd. Med den bakgrunnen som her er nemnd – her har ein gått rundar, her har det vore halde folkerøysting – synest eg at denne saka no fortener å få ei avgjerd, helst i dag, men iallfall så fort som mogleg i etterkant. Då kan ein få denne saka avgjord i god tid før valet i haust, slik at det kan haldast i tråd med det som er ønsket frå folket i Åram krins, nemleg at krinsen blir lagd til Vanylven kommune, og at dei kan take del i valet der; dei har jo sett opp liste og ordna seg godt i så måte. Til slutt: Eg vil med desse orda berre vente på signala frå fleirtalet, og vil med dette fremme det mindretalsforslaget på vegner av Framstegspartiet, Kristeleg Folkeparti og Senterpartiet som er teke inn på side 5 i innstillinga.