Magnar Lund Bergo (Sosialistisk Venstreparti), 2002-04-09:
Nynorskbrukarar blir utsette for eit enormt press både frå bokmål og engelsk, og det er lett å sjå mørkt på framtida for språket. Det er difor viktig å ha med seg at nynorsk i dag er eit sterkt og vitalt bruksspråk med godt over ein halv million brukarar. Frå nynorskkommunane, særleg på Vestlandet, blir det rapportert at nynorsken står trygt og jamvel tek til å bli dominerande i det lokale næringslivet. Fylkestinget i Telemark vedtok t.d. før jul at nynorsk framleis skal vere administrasjonsspråk i fylkeskommunen, fordi nynorsk gjev fylket eit særpreg og er ein ressurs. Så nynorskvener har mykje å gle seg over. Nynorsk er ikkje eit språk på sotteseng! Dette gjer kontrasten stor til det biletet vi ser på riksplan og i hovudstaden, der det framleis er altfor mykje god gammaldags språkundertrykking å sjå. Nynorskbrukarar står i dag dagleg overfor ei sterk privat bokmålsmakt, anten det er storavisene i Akersgata som forbyr journalistane å skrive nynorsk eller bedrifter som nektar å la nynorsk sleppe til i marknadsføringa og i utettervend språkbruk. Stortingsmeldinga viser at det heller ikkje står stort betre til i ein del statsorgan som er underlagde krava i mållova, sjølv om det gledeleg nok har vorte betre etter at Norsk språkråd fekk ansvaret for tilsynet med lova. Det største hinderet for nynorskbrukarar og nynorskkommunar er at meir og meir av språkmakta, både i media, det private og det offentlege, blir samla i bokmålsbyen Oslo. Noko av det mest effektive som kunne ha vore gjort for nynorskbruken i staten, er difor å flytte statlege arbeidsplassar frå Oslo-området til nynorskkommunar eller byar med nynorsk omland, slik Landssamanslutninga av nynorskkommunar har gjort framlegg om. Til LNK-avisa nr. 2/2002 sa kulturministeren: «Viss forholda ligg til rette for det, bør fleire av dei statlege arbeidsplassane det er tale om bli lagt til aktive nynorskstrok.» Er dette synspunkt som statsråden har følgt opp, slik at det no er eit omsyn Regjeringa legg vekt på i arbeidet med utflytting av statlege arbeidsplassar? SV stør Regjeringa sitt treårsprosjekt for å oppfylle målsetjingane i mållova og vonar dette vil gjere kvardagen enklare for nynorskbrukarar som vender seg til staten. Vi har tru på prosjektet og har difor inntil vidare lagt spørsmålet om å knyte sanksjonar til mållova til side. Men vi understrekar at ein ikkje må nøle med å ta sterkare verkemiddel i bruk dersom treårsprosjektet ikkje lukkast, og i fyrste omgang trur vi då på å forskriftsfeste krav til interne språkrutinar i statsorgan. For SV er det svært viktig at det prinsipielle spørsmålet om verkeområdet for mållova får ei rask avklaring no når omorganiseringa av staten og fristillinga av tidlegare statsorgan skyt fart. Dei fristilte føretaka fyller viktige samfunnsfunksjonar, der det er svært viktig at nynorsken er i bruk, og der han alt er i bruk i dag. Mållova må difor så raskt som mogleg endrast slik at det er samfunnsfunksjonen og ikkje den formelle eigarskapsforma som avgjer om mållova gjeld eller ikkje. Reelt er dette berre snakk om at mållova skal gjelde for dei områda der ho faktisk galdt tidlegare. Regjeringa skriv i målmeldinga at «utskilde selskap og andre organ der det er rettsleg tvil, så langt råd er følgjer tilsvarande prinsipp for målbruken sin som dei som ligg til grunn for mållova». SV ventar seg difor at Regjeringa følgjer opp dette når Posten, NSB og andre føretak no skal omdannast til aksjeselskap. Eg vil her få minne om at dette slett ikkje vil innebere forskjellsbehandling av statlege og private selskap som måtte kome til å konkurrere på desse felta, sidan staten enkelt kan bruke sitt konsesjonsmynde til å stille dei same språkkrava til private som til sine eigne selskap. Vi har med glede registrert at kulturministeren til LNK-avisa har sagt at det bør inn i vedtektene for Posten t.d. at dei skal følgje mållova. SV vil også understreke kor viktig det er raskt å få lovfesta eit krav om at vanlege dataprogram som staten kjøper inn, ligg føre på begge målformer. Her har staten ein eineståande sjanse til å syte for eit gjennombrot for nynorsken som IT-språk ved å bruke si eiga marknadsmakt, og utan ekstrakostnader. Det er altfor defensivt å vente til kulturmeldinga med å gå vidare med denne saka. IT-revolusjonen går sin gang, og det finst alt gode nynorskprogram for Linux-plattforma. Lat meg til slutt få gje ros til statsråden for det personlege engasjementet ho har vist i denne saka, og for ei god stortingsmelding. SV deler heilt og fullt det prinsipielle grunnlaget for offentleg språkpolitikk, og ikkje minst er vi glade for at Regjeringa står samla bak prinsippet om at alle elevar skal ha obligatorisk opplæring både i nynorsk og bokmål.