Magnhild Meltveit Kleppa (Senterpartiet), 1999-12-16:
Regjeringa ynskjer å vareta ei god AFP-ordning. Det er likevel grunn til å stilla spørsmål om regelverket, slik det er i dag, overstimulerer eldre arbeidstakarar til å trekkja seg for tidleg frå eit yrkesaktivt liv. Det forslaget som Stortinget i dag tek stilling til, er eitt element frå NOU 1998:19, Førtidspensjonsutvalet si innstilling. Når det gjeld den historiske utviklinga av AFP-ordninga, viser eg til utgreiinga i proposisjonen. Eg nemner likevel at fram til inntektsoppgjeret då AFP-ordninga vart utvida til å omfatta 62- og 63-åringar, var det eit vilkår for å ta ut pensjon i privat sektor at den enkelte arbeidstakar slutta heilt i stillinga si. Det var såleis svært uvanleg å kunna kombinera arbeid og pensjon. I inntektsoppgjeret våren 1997 vart det likevel opna for at verksemder kan inngå skriftleg avtale med arbeidstakarar i full stilling om delpensjon, slik at det blir mog leg å trappa ned yrkesaktiviteten med 20 eller 40 pst. Gjeldande reglar for kombinasjon av pensjon og arbeidsinntekt følgjer av folketrygdlova og er ikkje direkte regulerte i avtale. Som det framgår av Ot.prp. nr. 79 for 1996-97, uttalte partane at desse reglane kan gje utilsikta vridingseffektar, men dei vart ikkje einige om nye reglar, som føresett. Spørsmålet om eventuelle nye delpensjonsreglar vart såleis overlate til lovgjevar. På denne bakgrunn vart AFP-vedtektene den gongen berre mellombels godkjende i påvente av nye reglar. Regjeringa Jagland sette hausten 1997 ned eit utval for å vurdera ulike former for fleksibel pensjonering for å få til ein høgare pensjoneringsalder. I den nemnde proposisjonen uttalte regjeringa Jagland at spørsmålet om avkortingsreglar i AFP burde vurderast i denne samanhengen. Førtidspensjonsutvalet kom med innstillinga NOU 1998:19, Fleksibel pensjonering, hausten 1998. Utgreiinga har vore på høyring, og blir no følgd opp. Eg viser både til proposisjonen som er til behandling her i dag, og til Regjeringa sin omtale i nasjonalbudsjettet. Bakgrunnen for Ot.prp. nr. 60 for 1998-99 er at ein etter dagens reglar for AFP-ordninga i enkelte tilfelle kan få høgare inntekt ved delpensjonering enn om ein held fram i fullt arbeid. Det kan òg løna seg å redusera yrkesaktiviteten med to dagar pr. veke framfor ein dag. Det er etter mi meining lite heldig og er heller ikkje tilsikta. I lova om avtalefesta pensjon gjer Regjeringa framlegg om eit nytt delpensjonssystem for kombinasjon av delpensjon og arbeidsinntekt basert på eit pro rata-prinsipp. Det inneber at pensjonen blir fastsett i høve til kor mykje arbeidsinntekta blir sett ned. Føremålet er å hindra ei høgare disponibel inntekt når yrkesaktiviteten blir redusert, enn det pensjonisten hadde som fullt yrkesaktiv. I dag er det to sett med avkortingsreglar for alderspensjonistar mellom 67 og 70 år i folketrygda. Eg meiner at alle alderspensjonistar i folketrygda i alle høve skal ha dei same avkortingsreglane. Framlegga er baserte på utgreiinga frå Førtidspensjonsutvalet om fleksibel pensjonering, og har vore på separat høyring. Dei høyringsinstansane som har uttalt seg, er positive til forslaget om eit pro rata-system i AFP-ordninga, og til at ein bør ha like avkortingsreglar for alle alderspensjonistar mellom 67 og 70 år i folketrygda. Landsorganisasjonen i Noreg har ikkje uttalt seg. Eg ynskjer å leggja til rette for at òg eldre arbeidstakarar skal ha høve til å nytta si erfaring og sin kompetanse så lenge som råd er. Det er positivt at ein på stadig fleire arbeidsplassar no ser verdien av ein god seniorpolitikk. Eg vil motarbeida ei utvikling der friske, arbeidsføre folk skal oppleva omplassering og utfrysing fordi dei nærmar seg 60 år. Samtidig skal det vera gode ordningar, slik at den som kjenner seg sliten, skal ha høve til å tre til side frå eit yrkesaktivt liv med verdigheit. Knappleik på arbeidskraft og store pensjonspolitiske utfordringar gjer at vi må våga å følgja opp varsla vurderingar når utval blir nedsette. Det er det Regjeringa i dag inviterer til. Eg deler dei vurderingane som fleire her har avgitt når det gjeld verdien av inntektspolitisk samarbeid, men eg er overraska over at eit mindretal i denne sal går mot dette forslaget og på den måten vil halda på ei ordning som faktisk gjer at det svarar seg økonomisk for aktivt arbeidande å motta pensjon framfor å halda fram i arbeid.