Liv Signe Navarsete (Senterpartiet), 2008-03-04:
Eg har merka meg at forslaget er grunngjeve med behovet for langsiktig finansiering til nødvendig opprusting og utbygging av eksisterande jernbanenett i Noreg. Eg er ikkje usamd i at det er behov for betydelege ressursar både til fornying og til utbygging av jernbanenettet, men ser ikkje at det er nødvendig å omorganisere Jernbaneverket til selskap for å få dette til. Ser ein på Framstegspartiet sine forslag til løyvingar til Jernbaneverket dei seinare åra, er det grunn til å spekulere i om det ligg eit anna motiv bak dette forslaget. Eg er uroa om det neste steget Framstegspartiet vil ta når ein har gjort Jernbaneverket om til eit statleg selskap, er å foreslå ei privatisering av selskapet i samsvar med Framstegspartiet sin ideologi og sterke tru på privatisering og marknadsstyring. Dette vil i tilfelle vere klart i strid med den sitjande regjeringa sin politikk på dette området. Eg finn det lite truverdig at forslagsstillarane har så stor omtanke for jernbanedrift som transportmiddel når ein ser på kva Framstegspartiet har foreslått av løyvingar til Jernbaneverket berre i dei åra eg har vore samferdsleminister. I 2006 foreslo Framstegspartiet å kutte løyvinga til Jernbaneverket med om lag 1,4 milliardar kr i forhold til Regjeringa sitt forslag. I 2007 var kuttforslaget på om lag 1,5 milliardar kr, medan kuttforslaget i 2008 også var på 1,5 milliardar kr. Dette tyder ikkje på at Framstegspartiet er særleg oppteke av «å sikre forutsigbar og langsiktig finansiering til nødvendig opprusting og utbygging av eksisterende jernbanenett i Norge». Eg er heilt overtydd om at uavhengig av korleis ein organiserer Jernbaneverket, vil det framleis vere avhengig av store statlege bidrag. Eg meiner at det er staten sitt ansvar å ta på seg den store risikoen det er å byggje og drifte eit nasjonalt jernbanesystem. Eg reknar med at dette òg er hovudårsaka til at jernbaneinfrastrukturen i andre land i Europa vert driven i statleg regi. Å endre tilknytingsforma til Jernbaneverket må i tilfelle grunngjevast ut frå andre forhold enn spørsmålet om finansiering av jernbaneutbygging i form av statlege lån, slik forslagsstillarane legg opp til. Sjølv om Jernbaneverket vert omgjort til selskap, må statlege lån til jernbaneutbygging løyvast over statsbudsjettet. Slik situasjonen er i dag, har ikkje staten behov for å låne pengar til seg sjølv. Uansett organisasjonsform vil det viktigaste likevel vere kor mykje pengar den sitjande regjeringa og Stortinget til kvar tid er villige til å stille til rådvelde til jernbaneinvesteringar. Eg vil i denne samanhengen vise til at den sitjande regjeringa har auka investeringane til jernbaneutbygging med over 50 pst. samanlikna med Bondevik II-regjeringa sitt budsjett for 2006. Når det gjeld spørsmålet om finansiering av veg- og jernbaneutbygging i samband med forslag til Nasjonal transportplan for 2010-2019, vil eg elles vise til mitt svar på spørsmål frå representanten Sortevik i spørjetimen den 6. februar i år, der eg viste til at ymse former for prosjektfinansiering tidlegare er drøfta i samband med behandlinga av St.prp. nr. 1, Gul bok for 2007, men at eg er villig til å sjå på nye synspunkt som måtte kome fram i samband med arbeidet med ny nasjonal transportplan i departementet. Når det gjeld organisasjonsform for Jernbaneverket, må dette etter mi meining vurderast ut frå kva oppgåver og ansvar som i dag er lagt til etaten. Gjeldande organisering må sjåast ut frå at Jernbaneverket er aleine om sine oppgåver, og at det er knytt store samfunnsinteresser til dei oppgåvene som Jernbaneverket driv. Denne verksemda krev difor politisk styring i ei eller anna form. Samanlikna med t.d. Avinor AS, som i hovudsak er sjølvfinansiert, har ikkje Jernbaneverket eigenfinansiering i nokon særleg grad utover ordinære statlege løyvingar, eller driv med kommersiell verksemd i eit omfang som er viktig for etatens samla inntekter, som tilseier at verksemda bør organiserast som eit selskap. I samsvar med Soria Moria-erklæringa er Regjeringa oppteken av å ha ei direkte politisk styring av dei viktigaste delane av Jernbaneverket si verksemd, som omfattar drift, vedlikehald og bygging av jernbaneinfrastruktur, kvaliteten på dei tenestene som Jernbaneverket tilbyr togoperatørane og publikum, og prioriteringar av nye investeringsprosjekt. På grunn av manglande eigenfinansiering og ynske om direkte politisk styring er det lite aktuelt å vurdere Jernbaneverket som aksjeselskap, og eg har i dag heller ingen konkrete planar om å fremje forslag om å endre Jernbaneverkets organisatoriske tilknytingsform. Til Hallerakers innlegg må eg seie at på grunn av økonomisk sveltefôring i den førre perioden og eit arbeid med konkurranseutsetjing, som skremde 250 dyktige medarbeidarar bort frå Jernbaneverket, slit me no med infrastrukturen i Oslo-området. Konkurranseutsetjinga løyste ikkje problema. Det trengst pengar, og det bidreg denne regjeringa med i motsetnad til Bondevik II-regjeringa. Eg minner òg om at nivået i Nasjonal transportplan, som me no gjennomfører, ligg 1 milliard kr over det nivået som dei førre regjeringspartnarane kunne stemme for. Det var å kaste blår i auga på veljarane, vart det sagt. Me har med andre ord i to år oppfylt ei ramme som Høgre, Kristeleg Folkeparti og Venstre såg på som uoppnåeleg i regjering, men som dei no i opposisjon prøver å redusere til ingenting. Ei slik omskriving av røyndomen skal ein ha frekkheitas nådegåve for å framføre frå denne talarstolen.