Olaf Gjedrem (Kristelig Folkeparti), 2002-03-14:
Eg vil fyrst gje honnør til forslagsstillaren for at han tek opp dette aktuelle temaet i Dokument nr. 8-forslaget, sjølv om eg føler at den måten det blir sett fram på, kanskje er litt farga av ein unødvendig retorikk utan å vera tilstrekkeleg innstilt på å søkja positive verkemiddel som i sum kan føra til det som forslagsstillaren er ute etter. Støtta til utkantbutikkane blei avvikla, og MERKUR-programmet blei etablert med støtte frå Kristeleg Folkeparti. MERKUR byggjer opp kompetanse, og legg òg opp til at ein kan få felles tenester knytt til utkantbutikkar som er utsette, spesielt når befolkningsmengda minkar. Me har fått ein viss effekt ved at post, bibliotek, kafeteria og andre tenester er lagde til utkantbutikkar. Dette er eit positivt steg. Eg ser nok for meg at kommunane i større grad må ta eit ansvar for ei vidareutvikling av lokale tenester. Kommunane har eit ansvar overfor innbyggjarane rundt om i kretsane for å ha servicekontor. Det er ein del tenester som innbyggjarane har rett på, som kommunane bør søkja å lokalisera til desse sentra. Det er difor eg vil at ansvaret skal plasserast noko meir lokalt. Då ser ein moglegheitene, då ser ein problema, og då kan ein i fellesskap finna løysingar. I tillegg vil eg gjerne utfordra enkelte lokalsamfunn. Eg trur nemleg det er slik som slagordet eg ein gong såg på ein butikk, seier: «Bruk oss i dag, så har du oss i morgen.» Mykje av den handelslekkasjen som foregår i dag, anten til Sverige, til byane eller til supermarknader, er etter mi vurdering ein feil strategi av den enkelte innbyggjar. Det er svært lite økonomisk å reisa lange avstandar – bruka tid, bensin og pengar, anten det er til Sverige eller til andre plassar. Bruk din nærbutikk, så vil den stort sett ha ein større sjanse til å overleva. Dette er ein bodskap som eg trur me må senda ut til mange lokalsamfunn, for det er der det primære ansvaret ligg. Eg vil òg ta fram ei erfaring som eg fekk då eg var på besøk på ein farm i Nord-Dakota. Der er det store avstandar og store gardar. Dei hadde ikkje butikkar. Dei var nedlagde. Plutseleg kjørte ein stor bil inn på gardsrommet – ein bussbutikk med eit breitt varespekter som kjørte rundt på farmane to gonger i veka for å dekkja kjøpsbehovet i lokalsamfunna. Det var den måten ein hadde løyst dette problemet på i eit område som for så vidt er næringssterkt, men der det er svært lite folk. Det kan òg vera eit alternativ i ein del norske småsamfunn. I tillegg får eg høyra at grossistar vegrar seg for å kjøra ut varer til nærbutikkar med lite kundegrunnlag. Då må eg seia at eg reagerer, spesielt når eg ser at mange av dei som kjøper opp kjedene, grossistane, har overskot i milliardklassen. Det er ein alvorleg mangel på samfunnsansvar når dei i plassen for å vera villige til å kjøra ut varer til ein del småbutikkar, seier til dei at dei må kjøpa varene sine i andre butikkar, for så å selja dei ut igjen i sine distriktsbutikkar. Det er ei fornærming, og det viser ein eigarskap med svært lita samfunnsinnsikt og lite ansvar. Eg vil be om at forslagsstillaren gjer om II i innstillinga i dag til eit oversendingsforslag, dette på grunnlag av at fleirtalet i Stortinget nødig vil stemma ned dette forslaget. Me er einige i intensjonen i at departementet skal arbeida vidare med desse tankane, og me har frå regjeringspartias side full tillit til at dei gode intensjonane i denne debatten og i behandlinga av dette Dokument nr. 8-forslaget vil bli ivaretekne av departementet i eit aktivt forsøk på å leggja eit betre fundament for utkantbutikkane i framtida. For å sleppa å stemma forslaget ned, og visa tillit til Regjeringa, vil eg be om at forslagsstillaren gjer om II i innstillinga til eit oversendingsforslag.