Kjersti Toppe (Senterpartiet), 2010-04-19:
Interpellanten fremmar ein viktig interpellasjon om avtalespesialistanes plass i spesialisthelsetenesta. Ein viser til at ca. 90 pst. av ventelistene gjeld poliklinisk eller dagkirurgisk behandling. Det blir peikt på at dei regionale helseføretaka ikkje aukar bruken av avtalespesialistar for å avlasta køane til sine eigne poliklinikkar. Interpellanten meiner derfor at det er nødvendig å få samanliknbare tal som viser kostnadseffektiviteten mellom poliklinikkane på sjukehus og avtalespesialistane. Spørsmålet som blir stilt, er om Regjeringa vil bidra til å få fram slike tal for å få meir pasientbehandling til ein lågare kostnad ved auka bruk av avtalespesialistar. Eg vil understreka at avtalespesialistar gjer ein svært viktig jobb i den samla spesialisthelsetenesta. Tal viser at opptil 35 pst. av all poliklinisk aktivitet i somatisk spesialisthelseteneste blir gjort av avtalespesialistar. Dei er såleis med og bidreg til å redusera helsekøar og er eit eksempel på eit sunt samarbeid mellom det offentlege helsevesenet og det private. Vi er avhengige av avtalespesialistar for å halda ved lag og vidareutvikla ei god spesialisthelseteneste. Det kjennest derfor trygt når helse- og omsorgsministeren viser til at det no blir gjort eit arbeid for å sjå på rammevilkåra for å sikra ein meir attraktiv samarbeidspartnar for helseføretaka. Når det gjeld det å sørgja for samanliknbare tal, kan det godt henda at dette er lurt. Arbeidet som blir gjort i dei offentlege poliklinikkane og hos avtalespesialistane kan godt samanliknast, men ein må ta med i berekninga at alt ikkje er heilt samanliknbart. Forskjellen er at avtalespesialistane har rett til å ta imot og behandla pasientar, ta eigendelar frå pasientar og få refusjon frå helseføretaka for dette, mens dei offentlege poliklinikkane har plikt til å ta imot og behandla pasientar. Såleis kan avtalespesialistane unngå dei minst kostnadseffektive pasientane og diagnosane og definera sin eigen praksis med omsyn til oppgåver, mens sjukehuspoliklinikken har plikt til å ta imot alle. Da er det ikkje rart at avtalespesialistane kan innretta sin praksis meir funksjonelt. Avtalespesialistane har heller ikkje undervisningsplikt og har eit heilt anna økonomisk incitament til å behandla flest mogleg pasientar. Det er nettopp dette som krev at det framleis må vera ein balansegang mellom offentleg poliklinikkarbeid, for å ta vare på breidda og sikra sjukehusavdelinga sin kompetanse som kompetansesenter også når det gjeld poliklinisk aktivitet, og dei private avtalespesialistane. Avtalespesialistane blir rekrutterte fullt og heilt frå det offentlege. Det er også slik at lønsforskjellane er veldig store mellom legar i privat og legar i offentleg sektor, og ei sterk auking i bruken av avtalespesialistar vil kunna ha som konsekvens at det offentlege blir tappa for dei dyktigaste medarbeidarane. Oppsummert meiner eg at å få meir kunnskap om pasientgrunnlag, diagnose, kvalitet og praksistype hos avtalespesialistane må vera i alles interesse. Det kan godt vera at ei auking i bruk av avtalespesialistar er fornuftig, men det er òg viktig at dette ikkje skjer slik at det rammar offentlege sjukehus/poliklinikkar. Høgre kan òg ha rett i at dei regionale helseføretaka ikkje har teke sitt sørgja for-ansvar på alvor når det gjeld bruk av avtalespesialistar. Men eg trur at svaret på dette ikkje er å frigjera helseføretaka frå sitt ansvar for avtalespesialistane. Ansvaret må heller tydeleggjerast. Isolert innsatsstyrt finansiering av avtalespesialistar utan forankring i dei regionale helseføretaka si oppgåve vil etter mitt syn vera feil veg å gå.