Kjersti Toppe (Senterpartiet), 2019-10-03:
Eit sterkt offentleg helsevesen er ein grunnstein i velferdsstaten vår. Under denne regjeringa opplever ein i Noreg aukande sosiale helseforskjellar. Det har vorte ført ein politikk for auka sentralisering og privatisering av sjukehustenester og beredskap. Reisevegen til helsetenester og akutt- og fødetilbod vert større der avstandane er størst frå før. Det rammar småsamfunna hardt, men òg befolkninga som høyrer til dei fulle sjukehusa i tettstadane. Vi treng no ei ny retning i helsepolitikken som sikrar det overordna målet om mest mogleg likeverdige helsetenester, uavhengig av sosial bakgrunn eller kvar ein bur – ein politikk som faktisk prioriterer sterke offentlege helsetilbod i heile landet. Om få veker skal regjeringa leggja fram ein ny nasjonal helse- og sjukehusplan. Helseministeren seier at den nye sjukehusplanen ikkje skal handla om sjukehusstruktur, for det meiner han at regjeringa gjorde seg ferdig med i den førre sjukehusplanen. Det stemmer ikkje. Det er framleis store og opprivande sjukehusdebattar – i Møre og Romsdal, i Oslo, på Helgeland og i Vest-Finnmark. Ein heil bunadsgerilja har starta kamp om fødetilbodet, og det er ikkje utan grunn. Dette viser at vi treng folkevald styring av sjukehuspolitikken. Vi treng å skrota helseføretaksreforma. Vi må styra og finansiera sjukehus på same måte som ein har politisk folkevald styring og rammefinansiering av skule og eldreomsorg. Vi kan ikkje styra sjukehusa i Noreg etter bedriftsøkonomiske prinsipp, med konsernstyre der direktørar kjem og går på rekkje og rad, og der produksjonen må gå med overskot for å få råd til å investera. Den varsla nye sjukehusplanen til regjeringa skal skildra investeringar – altså ikkje vedta, ikkje prioritera, men skildra. Helseføretaka skal – som før – få lov å finansiera. Slik vil regjeringa framleis overlata til helseføretaka å gjera upopulære kutt i pasientbehandling, i ambulanseberedskap, i rus og psykiatri for å klara å nå budsjettmål og få overskot til å klara å investera i nødvendige bygg. Vi treng ein ny politikk for finansiering av sjukehus. Vi må skilja investering og drift, og sjukehus må slutta å vera underlagde forretningsrekneskap som andre, private konsern. Vi treng òg ein ny politikk for føde og barsel, der kvinner får tryggleik for fødetilbod, liggjetid, følgjeteneste og barsel. Senterpartiet har i dag fremja forslag om å be regjeringa om ikkje å leggja ned fødeavdelingar eller andre fødetilbod og eit Dokument 8-forslag om ei forsterka følgjeteneste der avstandane vert over ein time. Vi treng fleire fødetilbod i Noreg, ikkje færre. Som eit av hovudgrepa i den nye sjukehusplanen har helseministeren varsla at kommunar og sjukehus skal verta partnarar, ikkje partar. Men vi treng ikkje slike flosklar og ordspel. Vi treng at ein tar politisk ansvar, for regjeringas effektiviseringskrav overfor helseføretaka går rett ut over kommunehelsetenesta. Samhandlingsreforma er ikkje følgt opp. Den har regjeringa late utvikla seg til ei oppgåveoverføringsreform utan finansiering. Det er regjeringas eigen sjukehuspolitikk som er årsaka til at tilliten mellom sjukehus og kommunar mange stader er tynnslitt, som på Nordmøre, der alle kommunestyra i vår braut samhandlingsavtalene. Regjeringa tillèt at sjukehus kan spara og effektivisera ved å senda pasientar heim tidleg, gjerne midt på natta. Òg om pasienten er i siste fase av livet, er det tydeligvis heller inga hindring – fram og tilbake. Uverdige transportar er den mørke baksida av regjeringas helsepolitikk. Det viser eit helsevesen som er pengestyrt og ikkje verdistyrt. Fastlegeevalueringa som kom for få veker sidan, viser at reduksjonen i liggjetid på sjukehus også er ei viktig årsak til fastlegekrisa, fordi fastlegane har fått ein kraftig auke i arbeidsbelastninga. Men eg seier at vi har inga fastlegekrise i Noreg. Vi har ei systemkrise i Helse-Noreg, og ho er politisk skapt, ikkje fagleg. For Senterpartiet er det viktig å få til ei systemendring. Vi vil ha ei verdistyrt helseteneste, der ein ikkje mistar av syne kva som er det eigentlege målet og innhaldet i helsetenesta vår, der vi styrkjar den norske helsetenesta som ei omfattande og solidarisk velferdsordning, der menneske vert sett og møtt. Særleg gjeld det når ein er sjuk.