Solveig Sundbø Abrahamsen (Høyre), 2021-06-14:
Nasjonal transportplan 2022–2033, Meld. St. 20 for 2020–2021, er eit dokument som mange er opptekne av, fordi samferdsel er noko som vedkjem dei aller fleste av oss i det daglege, og eit område som få er likegyldige til. For å kome på jobb, skule, fritidsaktivitetar eller reise er ein sannsynlegvis innom ei transportform som personbil, fly, tog, trikk, buss, sykkel, eller kanskje ein går. Da møter ein infrastruktur og transportsystem som må fungere for at ein skal kunne ferdast trygt og effektivt. Det er difor regjeringa gjennom åtte år har prioritert samferdsel høgt. Satsinga har ført til kortare reisetid både på veg og på bane, auka trafikksikkerheit og positiv byutvikling. I tillegg har transportsektoren blitt modernisert gjennom fleire reformer som har bidrege til meir konkurranse, nytenking og auka effektivitet. Det er difor bra at dette arbeidet blir følgt opp med ein ambisiøs, men realistisk transportplan. Det overordna målet for NTP 2022–2033 er eit effektivt, miljøvenleg og trygt transportsystem i 2050. Arbeidet med Nasjonal transportplan har gått føre seg i lang tid. For Høgres del starta arbeidet i 2019 med innspelsmøte med Høgres fylkes- og lokallag og interesseorganisasjonar. Det har vore mange gode innspel som har vore viktige i arbeidet med NTP. Så erkjenner òg me at behova er større enn den ramma me må halde oss til. Derfor er det så viktig å leggje til grunn porteføljestyring av investeringane, slik at prosjekt som lykkast best med optimalisering, vil kunne gjennomførast først. Med porteføljestyring endrar ein dynamikken i transportsektoren bort frå å vere ein kamp om ein plass i NTP til å vere ein konkurranse om å utvikle dei beste prosjekta. Stortingsmeldinga legg til grunn 1 200 mrd. kr som ei samla økonomisk ramme, og etter stortingsbehandlinga er forslaget frå regjeringspartia å auke ramma med 5 mrd. kr. Av alle tiltaka som ligg i Nasjonal transportplan når det gjeld riksveg, jernbane, kyst, byområde og luftfart, er det eitt nytt område som blir prioritert i Nasjonal transportplan, og det er tilskotsordninga for fylkesvegar. I innspelsmøta me hadde i Høgre, og under høyringa komiteen hadde på Stortinget, var vedlikehaldsetterslepet på fylkesvegane eit tema som gjekk igjen. Vedlikehaldsetterslepet på fylkesvegnettet er stort. Sist oppdaterte data er frå tilbake i 2012, men anslaget ligg i storleiksordenen 60–70 mrd. kr. Då fylka fekk ansvaret for 17 000 kilometer veg i forbindelse med regionreforma i 2010, følgde det ikkje med nok midlar til å ta vedlikehaldsetterslepet. Dagens fylkesvegnett utgjer 45 000 kilometer. Det er fire gonger meir enn riksvegnettet. Høgre har vore ein pådrivar for å finne ordningar der staten kan bidra til å ta ned etterslepet, men der fylka framleis har hovudansvaret som vegeigarar. Løysinga er ei 50–50-ordning der fylka bidreg med tilsvarande midlar som staten. For oss i Høgre var det viktig at dette var ei tilskotsordning og ikkje ei søknadsbasert ordning, og me er glade for at denne ordninga no kjem under tabell C, særskild fordeling i rammetilskotet under opprusting og fornying. Fylkesvegnettet blir omtala som blodårene i vegsystemet vårt. Fylkesvegnettet er ofte viktige næringsvegar, og om det er kjeldevatn frå Fyresdal kommune på fv. 355 eller fisk frå Frøya kommune på fv. 714, skjer ofte transporten på veldig dårlege fylkesvegar. Derfor er det positivt at dette er eitt av dei to kriteria som er lagde til grunn i den nye tilskotsordninga, i tillegg til kriteriet om forstørring av bu- og arbeidsmarknadsregionar. Eit prosjekt som Høgre spesielt har framheva i innstillinga, er den såkalla gassvegen i Bamble kommune, fv. 353. Dette er ein viktig næringsveg som ein i mange år har prøvd å finne løysingar på med tanke på trafikksikkerheit og det å sikre ein god kontakt med E18. Høgre ser på denne vegen som eit eksempel på ein viktig næringsveg som kan kome under tilskotsordninga. Det trengst i første omgang ei kartlegging av tilstanden på fylkesvegnettet, og me er glade for at det er lagt opp til at Statens vegvesen i dialog med fylkeskommunane skal gå i gang med dette arbeidet, og at det er Statens vegvesen som skal forvalte ordninga. Me ser fram til at dette arbeidet kjem raskt i gang, og me registrerer at alle partia stiller seg bak denne historiske innstillinga om å prioritere fylkesvegnettet i Nasjonal transportplan.