Ingebrigt S. Sørfonn (Kristelig Folkeparti), 2007-06-11:
Spørsmålet om å ratifisera Den europeiske patentkonvensjonen, innmelding i Den europeiske patentorganisasjonen og implementering av konvensjonen i norsk rett heng naturleg saman, sjølv om handsaminga her på huset er delt mellom Stortinget og Odelstinget. Eg vel difor å omtala alt dette i innlegget mitt som ein heilskap. Kristeleg Folkeparti si handsaming av patentspørsmål frå tidlegare er vel kjend. Det å ta dissens i ei regjering på framlegg frå regjeringa er svært alvorleg. Difor må slike reaksjonar sparast til dei svært sjeldne tilfella, der det dreier seg om så grunnleggjande prinsipp at partiet ikkje har noka reell moglegheit for å finna fram til kompromiss, og der det berre er to reaksjonsmåtar: enten å gå ut av regjering eller å ta dissens. Kristeleg Folkeparti tok dissens i ei einaste sak i Samarbeidsregjeringa med Høgre og Venstre i førre periode. Det var i spørsmålet om implementering av patentdirektivet. Så viktige prinsipp gjaldt det for oss i den saka. For Kristeleg Folkeparti har patenteringsdebatten dreidd seg om menneskeverd, miljø og utviklingslanda sine interesser. Plantar, dyr og naturleg førekomande materiale må sjåast på som ein del av skaparverket, som me er sette til å forvalta. I denne forvaltartanken ligg det naturleg at det er ein eigenverdi som me må verna. I forhold til dette vert det difor spesielt problematisk med patentdirektivet, som EPO naturleg nok etterlever, at det i så liten grad skil mellom levande materiale som ein finn i naturen, og det som har vorte påverka og utvikla. Det at ein kan få patent på oppdagingar og oppfinningar framfor andre ting, harmoniserer ikkje særleg godt med ein slik etisk tankegang. Det er sannsynleg at ca. 90 pst. av verdas genressursar finst i tropiske område, dvs. at det i all hovudsak dreiar seg om utviklingsland. Det me i Kristeleg Folkeparti fryktar i denne samanhengen, er at patentdirektivet vil føra til ei massiv og ukontrollert utnytting av genressursane i desse landa utan at landa vert sikra vederlag for det. Dette er eigentleg argument mot sjølve patentdirektivet, som vart implementert ved norsk lov i 2003. Det er ikkje det me i dag tek standpunkt til, men me tek standpunkt til følgjande: Vert ein restriktiv norsk praksis til patentering styrkt eller svekt ved tilslutnad til Den europeiske patentkonvensjonen? Vert brubyggjarrolla mellom u-landa og i-landa sine interesser meir eller mindre truverdig ved ein medlemskap i EPO? I innstillingane har regjeringspartia, så godt dei har kunna, argumentert for at dei avbøtande tiltaka, om ikkje i form, så i alle fall i realiteten, vert førte vidare sjølv med tilslutning til konvensjonen. Eg skal ikkje gå inn på detaljargumentasjonen for eller mot dette. Men eg stiller berre spørsmålet: Er det ei overordna oppgåve for EPO å verna om menneskeverd og miljø? Er det ei overordna oppgåve å setja strenge etiske rammer for utviklinga? Er det ei overordna oppgåve for EPO å kjempa for u-land sine rettar og vederlagsfritt utnytta sine eigne naturressursar? Er det ei overordna oppgåve å sikra at praksisen til dei mest restriktive landa vert lagd til grunn internasjonalt? Svaret på desse spørsmåla er nei. EPO si oppgåve er å sørgja for at patentkonvensjonen vert etterlevd, og at patentsøkjarane sine rettar vert respekterte. Grensene mellom patent på genmodifiserte organismar og patent på konvensjonelt foredla matplantar vert stadig meir utydelege i EPO sin praksis. Dei er ein motpart i møte med u-landa, ikkje ein partnar. Det er svært usannsynleg at tilslutning til patentkonvensjonen og medlemskap i EPO fører til at norsk patenteringspraksis går i rett lei, sett med Kristeleg Folkeparti sine auge. Regjeringa har gjennomført to tiltak som skal sikra at ein norsk, restriktiv praksis kan førast vidare. No kan det stillast store spørsmål ved om denne praksisen verkeleg er så restriktiv. Det kan vera eit argument – som Miljøverndepartementet har landa på – at i praksis har ikkje dei avbøtande tiltaka betydd all verda. Men domstolane skal altså få høve til å henta inn fråsegn frå den etiske nemnda ved eventuelle søksmål om å forby patentvedtak frå EPO i Noreg. Det vert innført ei ordning med administrativ overprøving. Det første tiltaket har nok i praksis svært avgrensa verdi. Det andre tiltaket er positivt i seg sjølv, sjølv om det verkar imot at NHO vil ha det vekk. Langt på veg får ein eit klart inntrykk av at no går me i feil retning. Det er eit steg som Kristeleg Folkeparti ikkje vil vera med på. Derfor kjem me til å stemma imot både tilslutning til patentkonvensjonen og implementering av han i norsk rett.