Terje Breivik (Venstre), 2018-10-03:
Grønare, rausare og meir sosialliberal. Sentrumspartiet Venstres mål då me gjekk i regjeringsforhandlingar tidleg i år, var å dra politikken til regjeringa i ei endå grønare, rausare og meir sosialliberal retning, nærare sentrum. Ein skal lesa regjeringserklæringa med rimeleg skoddetunge briller for ikkje å vera samd i at me har lukkast med det. Eller for å visa til Kongens trontale og dei seks viktigaste utfordringane den blå-grøne regjeringa prioriterer: å omstilla norsk økonomi for å skapa nye arbeidsplassar og fleire bein å stå på å oppfylla klimapliktene til Noreg, slik at me tek vår del av ansvaret å skapa eit inkluderande arbeidsliv og sikra at dei som av ulike grunnar slit med å koma inn i arbeidslivet, lukkast, noko som ikkje minst handlar om kunnskap, skule og høve til vidare- og etterutdanning å sikra gode og berekraftige velferdsordningar å redusera fattigdom og utanforskap å gjennomføra eit integreringsløft Noko av det beste med Noreg er fellesskap tufta på samhald og toleranse, med små forskjellar, med menneske som er så trygge på seg sjølve, eiga historie og identitet at me saman er i stand til å møta det ukjende og usikre mangfaldet med respekt og oppriktig vilje til å stilla opp for kvarandre og verda der ute. Venstre er Noregs einaste sosialliberale parti. All politikk, alle standpunkt, er tufta på ein ideologi der toleranse, mangfald, fridom, fellesskap, internasjonal solidaritet og framtidsoptimisme er retningsgjevande verdiar. Skal fridomen vera reell for alle, må ein òg verta fri frå naud, fattigdom og ulikskap. Det er den sosiale dimensjonen som forklarer kvifor Venstre alltid vil kjempa for tidleg innsats, for ein sterk offentleg skule og mot barnefattigdom, og slik sikra alle – uavhengig av bakgrunn, den sosiale statusen til foreldre og føresette – same utgangspunkt, for nettopp å førebyggja og sikra små skilnader. Sosialliberalismen legg òg til grunn eit menneskesyn som tilseier at dei ein viser tillit, tek ansvar for seg sjølv og andre, noko som igjen forklarer kvifor Venstre alltid vil ha som mål å flytta mest mogeleg makt, oppgåver og ressursar så nær borgarane som råd er. Me vil ha sterke fellesskap der folk bur og lever. Venstre vil difor alltid vera eit parti som står opp for lokaldemokrati, maktspreiing, arbeidsplassar og kulturtilbod – anten det er i bygd eller by. «Fellesskap» er ikkje eit sosialdemokratisk eller sosialistisk ord, men eit varmt, flott ord. Den store viktige forskjellen på fellesskapet Venstre og andre genuine sentrumsparti kjempar for, er at det er fellesskap der folk bur og lever – ikkje fellesskap som i regelen er synonymt med ein sterk altomfemnande stat. Og i motsetnad til i sosialdemokratiet og hos sosialistane er ikkje likskap, men likeverd drivkrafta. Behandlar ein alle likt, behandlar ein i realiteten alle ulikt fordi me har ulike behov. Eit varmt samfunn ser enkeltmennesket og set enkeltmennesket og ikkje systemet i sentrum. Når me høyrer på opposisjonspartia si svartmåling av tingas tilstand, innøvde fraser for å forsterka eit bilete av sentralisering, eit kaldare samfunn og eit brutalisert arbeidsliv, må det nødvendigvis lesast i kontekst med at dei slit med å matcha politikken som Venstre og dei to andre regjeringspartia fører, ofte forsterka og foredla av Kristeleg Folkeparti. Lat oss skru klokka tilbake nokre år – til hausten 2013. Me hadde hatt åtte år med raud-grønt fleirtal, med partiet som oppfatningsmessig har størst truverde som distriktsparti, Senterpartiet, ved rattet, med ei regjering som administrerte den kanskje heftigaste sentraliseringa av menneske, makt og arbeidsplassar til Oslo-regionen på lenge. Utflytting av statlege arbeidsplassar var nærast ikkje-eksisterande. Ekstrabruken av oljemilliardar i kjølvatnet av finanskrisa gjekk primært til styrking av offentleg sektor. Arbeidsplassane i privat sektor dei i ettertid skrytte av i det uendelege, var i regelen døgnflogearbeidsplassar med utanlandske framandarbeidarar, arbeidsplassar som forsvann like fort som dei kom. I landbruket var forgubbing, pessimisme og byråkratisering sentrale stikkord. Då me kom til makta etter 2013-valet, var Venstre fast bestemt på at dette var ei utvikling me skulle gjera kva me kunne for å snu – ei haldning me definitivt delte med sentrumskollega Kristeleg Folkeparti. Summen av det me har gjort saman og i godt, tillitsfullt samarbeid med Høgre og Framstegspartiet, er udiskutabelt distriktspolitikk av eit heilt anna kaliber enn det dei raud-grøne stod for. Det går så det kostar i næringslivet. Arbeidsløysa er rekordlav. Systematisk innsats for å foreina miljø og næring har sikra at industrien vår er i tet på marknader som i større og større grad har grøne verdiar som drivarar, og er på god veg inn i ein ny æra. Optimismen og investeringsviljen er tilbake i landbruket. Då dåverande regjering prøvde å endra landbrukspolitikken gjennom jordbruksavtalen i 2014, stansa Venstre og Kristeleg Folkeparti det effektivt og gjekk i bresjen for ei landbruksmelding som sikra føreseielege rammer framover. Og då forhandlingane i sommar enda med brot, var fasiten ved årets oppgjer rekordgodt, særleg til fordel for små og mellomstore bruk. Ville ein landbruksminister frå Senterpartiet – i regjering med eit pressa Arbeidarparti, som har strødd om seg med til dels svært dyre lovnader på område som er meir kjernesaker for Arbeidarpartiet enn landbruk – nødvendigvis lagt større summar på bordet enn dagens regjering, når Arbeidarpartiet samstundes veit at toleransegrensa til bondeorganisasjonane overfor ein Senterparti-statsråd er betydeleg høgre enn overfor ein Framstegsparti-statsråd? Venstre og Kristeleg Folkeparti har ikkje berre sikra at eit tredje folkevald forvaltningsnivå skal bestå, men òg at det får tilført meir makt, fleire oppgåver og ressursar. Folk flest får større høve til å påverka korleis fellesskapsressursane vert disponerte. Regionane vert styrkte på statens kostnad. På samferdsleområdet har summen av kva dei fire partia på ikkje-sosialistisk side prioriterer, resultert i at vedlikehaldsetterslepet er i ferd med å verta tetta, samstundes som satsinga på veg, bane, kollektivtrafikk og sykkel er rekordhøg. Eg sit no i arbeids- og sosialkomiteen, og sjeldan har eg jobba med eit politikkområde der retorikken og dei såkalla konfliktane mellom posisjon og opposisjon er meir oppkonstruerte enn der. Heldigvis er det tverrpolitisk semje om dei store linjene i norsk arbeidslivspolitikk. Partssamarbeidet må hegnast om og styrkjast, organisasjonsgraden må opp. Sosial dumping og kriminelle bedrifter som bidreg til brutalisering av arbeidslivet, skal nedkjempast og straffast. Og kva anna har me i dei fire partia gjort etter at me fekk makt enn nettopp å styrkja kontrollverksemda og ressursane for å koma arbeidslivskriminaliteten til livs, m.a. gjennom oppretting av sju nye arbeidslivssenter som skal nedkjempa arbeidslivskriminalitet? Eg gjentek: sju nye arbeidslivssenter. Me har lagt bak oss ein rekordsommar som har medført store vanskar for fôr- og matproduksjonen – eit tungt varsel om kva me har i vente om me ikkje hindrar dei verste klimaendringane. Det er alvorleg for norske bønder, men endå verre for yrkesbrør og -systrer i fattigare land, som merkar klimaendringane endå sterkare på kroppen. Eg er difor svært glad for at Venstre er del av ei regjering og eit samarbeid som ikkje berre prioriterer klimapolitikken høgt, men som òg har ei rekordsatsing på bistand og tiltak for å lyfta fleire ut av fattigdom og naud, og for at me har ei regjering og ein statsminister som legg stor tyngd og kraft i ulike internasjonale samanhengar og forum for å bidra til at verda lyftar i lag. Og sjølv om dei gamle raud-grøne regjeringspartia – Arbeidarpartiet og Senterpartiet – no seier dei rette tinga når det gjeld klima, skal ein leita godt i dei alternative statsbudsjetta deira dei siste åra for å finna den store samanhengen mellom retorikk og reell vilje. Det er eigentleg veldig leit, for sjølv om det er eit heilt anna tempo og omfang i klimasatsinga med Venstre i posisjon, går det for seint. Me skulle gjerne hatt meir draghjelp – både på innsida og på utsida. Eg og Venstre ser fram til arbeidet i Stortinget i haust og vinter. Me skal bidra til ein rausare, grønare, meir sosialliberal politikk og samfunnsutvikling.