Hallgeir H. Langeland (Sosialistisk Venstreparti), 1999-12-06:
SV foreslo i valkampen å bruka 10 milliardar kr over fire år på ei satsing på ungdomsskulen. Eit fleirtal av partia beskreiv dette som uansvarleg. Det er altså ikkje viktig nok å satsa på framtida vår – våre barn og unge. Sjølv om alle parti snakkar som om dei ikkje har tenkt på noko anna, viser praksis at det er noko som er mykje viktigare – bl.a. viser forsvarsbudsjettet dette. Årleg bruker Noreg ca. 25 milliardar kr på Forsvaret. I tillegg har stortingsfleirtalet vedtatt nye investeringar i fregattar, øvingsfelt og jagarfly. Om me tok berre halvparten av fregattinvesteringane, ville det bli nok til ein berbar PC til alle elevane i grunnskulen. Det ville ha vore ei skikkeleg investering i framtida. Men fregattane er viktigare, sjølv om det er vanskeleg å sjå kva Noreg skal med desse båtane. Og her er noko av hovudkritikken frå SV til alle dei andre partia på Stortinget. Korleis passar alle dei investeringane partia gjer inn i det nye forsvarskonseptet? Korleis vil det passa inn i konklusjonane til det nyleg nedsette forsvarspolitiske utvalet? Kor skal fleirtalet ta dei enorme kostnadene til drift av f.eks. fregattane? Ja, her er det mange spørsmål som saknar svar. Også Forvarsstudien 2000 legg opp til store endringar i Forsvaret – og mange fagmilitære ønskjer at me skal venta med investeringane. Ja, til og med fra NATO-hald kjem det nå kritikk for dei vedtaka om investeringar alle parti, unntatt SV, har pressa igjennom. Nei, det det verkeleg er behov for, er ein open debatt om kva for forsvarskonsept Noreg skal ha. Den debatten ser det ut til at fleirtalet ikkje tør ta. I staden går fleirtalet i butikken og kjøper det dei har lyst på, og så kan det jo henda det er brukande til noko likevel. Etter nyheitene i dag stadfestar OSSE i ein rapport at den etniske rensinga av serbarar i Kosovo går føre seg for fullt – ca. 200 000 er allereie fordrevne. KFOR-styrkane fryktar ei ny drapsbølgje og opplyser at berre dei ni siste dagane er 22 drepne. Dette må sjølvsagt stansast, men det gjev også grunnlag for å drøfta om vi kan læra noko av den bombeaksjonen eit nesten samla storting gjekk inn for. NATOs bombing på Balkan hadde trass i alt som eit klart mål å hindra etnisk reinsing. Eg utfordrar derfor forsvarsministeren til å svara på om ho vil legga opp til ein open debatt om hendingsgangen før, under og etter bombeaksjonen, og eventuelt om me bør vurdera konsekvensane denne aksjonen vil ha for det framtidige NATO-konseptet. Ein sånn debatt var det faktisk i VEUs parlamentarikarforsamling i ein del timar i førre veke i Paris, og det var veldig interessant å høyra på. Men her i Stortinget har me ikkje hatt den debatten. Så kva vil du gjera, forsvarsminister? Som eg sa, var VEUs parlamentarikarar samla sist veke, og dei diskuterte bl.a. dette med demokratiunderskot. Noko av problemet når det gjeld utvikling av militære styrkar, er nettopp at det er manglande politisk styring med dette. Det meiner eg òg at ein tydeleg kan sjå dersom ein evaluerer forholdet til bombeaksjonen. Derfor må det vera viktig for forsvarsministeren å sørgja for å få grundige debattar om NATOs nye forsvarskonsept, om VEU og utviklinga av ein militær styrke i EU. Dette må ein diskutera her i stortingssalen, og det synest eg det i altfor liten grad blir lagt opp til frå Regjeringa si side. Ikkje minst ser ein det nå i den siste utvikinga i forhold til korleis ein skal tekkast EU når det gjeld EU-hær. SV legg i sitt budsjettframlegg opp til å bruka snaue 23 milliardar kr på forsvaret av Noreg, og me prioriterer Kystvakta og Heimevernet samt omstillingsmidlar til kommunane. I voteringa legg SV opp til å stemma imot begge dei forslaga som ligg føre, med utgangspunkt i at me ikkje sjølve sit i forsvarskomiteen og har høve til å påverka behandlinga der.