Liv Signe Navarsete (Senterpartiet), 2015-04-14:
Stortingsmeldinga me no skal debattere, er den 19. i rekkja der me drøftar omfanget av eksport av våpen, ammunisjon og forsvarsmateriell. Noreg har i dag blant verdas strengaste reglar for eksport av våpen. Slik må det vere. Å praktisere eit strengt regelverk for eksport av forsvarsmateriell, der me heile tida arbeider for å avverje at våpen kjem i feil hender, er vårt moralske ansvar. Eit strengt regelverk, med openheit og brei debatt gjennom årlege stortingsmeldingar, gir folk og folkevalde innsyn og sikrar legitimiteten til forsvarsindustrien i Noreg. Noreg har tradisjon for å medverke til det internasjonale arbeidet med kontroll og nedrusting. Døme på dette er m.a. då Noreg la ned eit stort arbeid for å få vedteke eit internasjonalt forbod mot landminer og klasevåpen. Noreg må halde fram sitt viktige arbeid langs dette sporet. Det er viktig å ha felles internasjonale reglar om sal av våpen og teknologi. Ein samla komité skriv i merknadane at Noreg skal arbeide for å fremje høge internasjonale kontrollstandardar når det gjeld eksport av forsvarsmateriell. Komiteen ber regjeringa arbeide vidare for ei felles norm for sluttbrukardokumentasjon og arbeide for at dette vert norm i NATO. Komiteen har forventningar til vidare utvikling på dette området og har bede regjeringa melde attende om framdrifta i saka. Noreg er avhengig av eit forsvar som evnar å forsvare norsk territorium. Seinast den siste veka er det gjennom media avdekt at det norske forsvaret har store utfordringar. Skal Noreg ha eit forsvar med naudsynt styrke, treng me òg ein nasjonal forsvarsindustri. Forsvaret er avhengig av å ha nasjonale leverandørar dei kan samarbeide med. Ein må ha tilgang til leverandørar som forstår kva Forsvaret treng, og som dei kan ha eit tett og tillitsfullt samarbeid med. Det er ikkje alltid at Forsvaret sine oppdrag kan møtast med allereie ferdig utvikla standardløysingar. Ein nasjonal forsvarsindustri som samarbeidspartnar gir større operativ kapasitet. Om Noreg slutta å produsere forsvarsmateriell, ville dette svekkje vår nasjonale tryggleik. Dette er det brei politisk semje om, og det må liggje til grunn, òg i debatten om eksport av norsk forsvarsmateriell. Som Noreg må importere ein del våpen, må òg vår eigen forsvarsindustri kunne eksportere sine produkt. Norsk forsvarsindustri er driven fram av tilsette med teknologisk høgkompetanse. Bedriftene er internasjonalt konkurransedyktige og har nisjekompetanse. Dette gjer at industrien er ynskt som partnarar i store internasjonale prosjekt, t.d. i utviklinga av dei nye F-35-kampflya. Norsk forsvarsindustri består i dag av 137 bedrifter og bidreg til om lag 4 800 årsverk og kompetansearbeidsplassar over heile landet. Det er i dag arbeidsplassar knytte til forsvarsindustrien i heile 17 av landets 19 fylke. Den samla verdien av eksporten av norsk forsvarsmateriell sank med 6 pst. i 2013 samanlikna med den totale eksporten i 2012. Eksporten av A-materiell sank mest, der eksporten fall frå 3,3 mrd. kr i 2012 til 2,5 mrd. kr i 2013. Om lag 90 pst. av eksporten av forsvarsmateriell gjekk til NATO-landa, og til Sverige og Finland. Teknologi frå Forsvaret kan òg vere nyttig i andre samanhengar. Eit døme er Kongsberg Gruppen sin teknologi for dynamisk posisjonering, som i dag er i bruk både av skip i Nordsjøen og av cruisebåtar som vil unngå å segle over korallrev. Er det så heilt uproblematisk å ha ein forsvarsindustri som eksporterer våpen? Sjølvsagt reiser det òg spørsmål av etisk art. Ingen ynskjer krig. Alle skulle me ynskje at me ikkje trong å produsere forsvarsmateriell. Difor er det viktig når me diskuterer saka i dag, at det skjer – nettopp som det gjer i denne salen – i ein open tone, med ei stortingsmelding som ope legg fram fakta om ein industri som er lovleg, og som er viktig, både for Noregs tryggleik og for å bidra til viktig teknologiutvikling for Forsvaret og industrien i Noreg. Eg vil avslutningsvis få takke komiteen for eit godt samarbeid gjennom arbeidet med meldinga.