Gunvor Eldegard (Arbeiderpartiet), 2012-06-12:
Finanskrisa starta i 2008 med at me måtte redda bankane. Det fortsette med at me måtte redda land. No må me redda menneska. Samla er det 25 millionar menneske som er utan arbeid i Europa. I Spania er arbeidsløysetala for ungdom nesten 50 pst., og hjå vår næraste nabo, Sverige, er ungdomsarbeidsløysa 20 pst. Kontrasten til situasjonen her heime er enorm. Sysselsetjinga i landet er den høgste nokosinne, arbeidsløysa er rekordlåg både i internasjonalt og historisk perspektiv, og sjukefråveret søkk. Det er skapt over 300 000 nye jobbar fordelte på heile landet sidan 2005, to av tre i privat sektor. Likevel, me er ikkje usårbare. Det viktigaste vernet me kan ha, er å ha orden i økonomien, slik at me ikkje set rente og kronekurs i spel. I tillegg er det viktig at me har trygge og solide bankar. Eit spørsmål som er omtalt i meldinga og nemnt i komiteens merknader, er status i arbeidet med Solvens II og dei utfordringane dei nye reglane medfører for norske livsforsikringsselskap. Den endelege utforminga av reglane er enno usikker, men reglane vil truleg innebera at livsforsikringsselskapa må auka bufferkapitalen for å imøtekoma dei nye krava. Blant anna skal verdien av forsikringsforpliktingane vurderast ut frå marknadsrente i staden for ei fast berekningsrente. Det gir nye utfordringar. I tillegg aukar levealderen til dei forsikra meir enn det selskapa har lagt til grunn ved berekning av premiane, noko som aukar verdien av selskapas forpliktingar, samtidig som låge renter kan gjera det utfordrande å oppnå ein stabil avkastning som er høgre enn rentegarantien. Me er kjende med at utfordringane knytte til dette er særleg store for dei selskapa der fripolisar utgjer ein vesentleg del av verksemda. Samtidig veit me at Banklovkommisjonen for tida arbeider med utkast til nye reglar, bl.a. om nye pensjonsprodukt, som vil letta overgangen til Solvens II-regelverket for livsforsikringsselskapa. Ein samla komité understrekar i innstillinga likevel viktigheita av at livsforsikringsselskapa førebur seg på overgangen til nytt regelverk gjennom god risikostyring og tilfredsstillande bufferkapital. Eg vil òg seia litt om bustadmarknaden. Bustadprisane er på eit historisk høgt nivå. Den høge inntektsveksten har vore ein viktig faktor bak veksten i bustadprisane. Auka folketal forsterkar òg tendensen. Talet på fullførte nye bustader er for lågt i forhold til folkeveksten. Difor vil òg regjeringa leggja fram ei bustadbyggjemelding til hausten. Gjeldsbøra til hushalda har i fleire år våre høgre enn inntektsveksten, slik at gjeldsbøra har auka. Medan gjeldsbøra er høg i historisk samanheng, er rentebøra til hushalda låg på grunn av det låge rentenivået. Etter kvart som rentenivået kjem tilbake til eit meir normalt nivå, kjem rentebøra òg til å auka. Dette vil igjen svekkja gjeldsbetalingsevna hjå hushalda og auka kredittrisikoen til bankane. Difor har Finanstilsynet stramma inn retningslinjene for utlån. Blant anna er det teke inn ein regel om at lånet, med pant i bustaden, normalt ikkje bør vera større enn 85 pst. av bustadverdien. Eg ser at opposisjonen skriv at dei ønskjer å reversera denne regelen og erstatta han med andre tiltak. Eg må seia det undrar meg litt, for me må jo ha reglar som sikrar at folk ikkje låner til over pipa eller kjem i ein situasjon der ein ikkje kan betena lånet dersom renta stig, eller det vert vanskelegare å få arbeid. I tillegg trur eg det er viktig at bankane som låner ut, òg vert meir solide. IMF kommenterer òg det høge gjeldsnivået hjå hushalda og utviklinga på bustadmarknaden som risikofaktorar for norsk økonomi. IMF er positiv til dei nye retningslinjene til Finanstilsynet.