Haakon Blankenborg (Arbeiderpartiet), 2000-06-09:
Ein kan diskutere lenge om utviklinga går i riktig eller gal retning, men det vi kan konstatere, er at det pågår ei utvikling som vi må rette oss etter, og det er ikkje i Stortinget vi bestemmer i kva retning vi skal gå. Det er vårt forhold til denne utviklinga vi skal diskutere. Utanriksministeren gav ein god gjennomgang av status i det europeiske samarbeidet, så god at representanten Steensnæs no var godt fornøgd med innhaldet i det utanriksministeren sa – og det utanriksministeren sa var det same som Steensnæs var ganske misfornøgd med for ei tid sidan, så vi går vel, iallfall på det punktet, i riktig retning. Vi har gjennom folkeavstemming vedtatt at Norge ikkje skal delta i det europeiske forsvars- og tryggingspolitiske samarbeidet, men vi har vedtatt i Stortinget og gjennom intensjonserklæringar i NATO-toppmøtet at vi skal ta del så langt som mogleg i det europeiske samarbeidet. Gjennom vedtak i NATO-forsamlingar har vi også slutta opp om at det skal vere ei slik europeisk utvikling. Det vi no må diskutere, er korleis vi skal samarbeide med dei landa i EU som framstår som kjernen i dette samarbeidet. Det vi bør ha som ambisjon, er at det europeiske samarbeidet skal inkludere flest mogleg i Europa. Utover det skal eg ikkje kommentere den statusen som utanriksministeren gjekk inn på, men berre kome med eit par merknader i forhold til det å teoretisere rundt kva som no vil skje framover. Det trur eg ein skal vere svært varsam med, for ein har starta på ein prosess vi ikkje veit utgangen på. Når det gjeld denne prosessen, «blir vegen til medan vi går», og derfor vil vi aldri få fred på dette området. No får vi på plass nokre komitear, vi får på plass nokre strukturar, men innhaldet vil forandre seg framover, og derfor vil det vere behov for stadig å kome tilbake til slike oppdateringar, diskusjonar om korleis Norge skal stille seg til samarbeidet i EU. Naturlegvis er det ikkje på kort sikt at problemet oppstår, om det skulle oppstå – heller ikkje i forhold til å ta del i eventuelle aksjonar. Problemet er det som kan oppstå på lang sikt. Og som tidlegare utanriksminister Vollebæk understreka i si utgreiing: Dersom dette faktisk skulle utvikle seg til eit to-pilar-NATO, er situasjonen fundamentalt endra. Slik er det ikkje førebels, men slik kan det bli. Derfor meiner eg at ein skal vere litt forsiktig med å finne at no er vi trygge fordi vi trass i alt kan ha noko å seie når EU skal trekkje på NATOs ressursar. Det er ikkje eit knivskarpt skilje mellom kva som er NATO-ressursar, og kva som er nasjonale ressursar som kan brukast i ein EU-samanheng. Derfor kan det lett vere villeiande når ein gir eit inntrykk av, slik som vi høyrde her, at vi her er på den trygge sida. Førebels kan vi bruke NATO som eit instrument for norsk påverknad, men dette kan også bli svekt dersom det europeiske samarbeidet blir tettare. Det er dei same ministrane som møter, anten det er i ei NATO-forsamling eller i ei EU-forsamling. Om dei kjører nokre kilometer ut av Brussel sentrum og ut til NATO og møter med ein NATO-hatt, meiner desse forsvarsministrane eller utanriksministrane frå EU-landa vonleg det same. Det er dette som er utfordringa for oss, og som gjer at vi stadig må kome tilbake og sjå på kva vi kan oppnå i forhold til den aktuelle situasjonen i EU. Slik det er no, er det på det reine at det i EU er svært ulike syn på kva ein eigentleg skal – frå dei som ønskjer dei minste fredsbevarande operasjonane, til dei som vil inn i tyngre aksjonar og dermed ser dette som ei klar europeisering av NATO. Men dette veit vi ikkje no, og det er berre gjennom den demokratiske debatten som foregår i EU-organa, at vi vil få klarheit i dette. Derfor må vi stadig ta omsyn til nye situasjonar som vi ikkje er med på å definere, men som andre definerer. Vi har bestemt at det skal vere slik, dette er vår veg. Og slik det ser ut no, har vi oppnådd tilfredsstillande resultat så langt det er mogleg i den noverande situasjonen, men neste år kan dette vere forandra. Derfor skal vi leggje vekt på viljen til samarbeid i EU-samanheng, det er den som er det viktige, at EU-landa forpliktar seg til slikt samarbeid. Det må vere utgangspunktet også for vår debatt. Vi må ikkje meine at no har vi løyst problemet; problemet vil dukke opp att på stadig nye måtar i nye fasongar, og vi må ta stilling til det år etter år framover.