Torgeir Knag Fylkesnes (Sosialistisk Venstreparti), 2016-11-29:
Det begynner å bli eit stadig større gap mellom folk sin teknologibruk og teknologibruken i det offentlege. Det er eit paradoks at vi er av dei mest teknologisk avanserte befolkningane i verda og kanskje har den aller mest avanserte eldre befolkninga i verda. Det betyr at vi har store moglegheiter til å ta i bruk ny digital teknologi for å skape betre og meir effektive tenester. Ved å vere blant dei som har flest smarttelefonar i verda, er vi kopla på overalt, heile tida. Vi har kraftige datamaskinar med auge og øyre. Vi skaper enorme mengder data som det blir billigare og enklare å analysere, og våre små datamaskinar blir stadig meir intelligente, dei lærer undervegs og føreser kva som vil skje. Det gir moglegheiter til å skreddarsy, gjere tilgjengeleg og skape offentlege tenester som alltid er på, i den livssituasjonen folk er i. Så er spørsmålet: Møter stortingsmeldinga frå regjeringa dette gapet? Møter ein desse moglegheitene? Det enkle svaret på det er nei. Eg vil våge den påstanden at eg trur denne meldinga kunne ha vore skriven for fire år sidan. Dersom vi skal begynne med det mest positive: Den mest reelle, positive endringa eg kan sjå at regjeringa gjer, er at ein varslar at staten skal ta eit større ansvar for IKT-løysingar i heile landet, dvs. at ein også vil samordne kommunane. Det er positivt og på høg tid. Men regjeringa seier ingenting om korleis ein skal samordne kommunane. Ein kunne ha peika ut nokre samfunnsområde der ein starta arbeidet, f.eks. helse og utdanning, men det blir med dei overordna intensjonane. Statleg sektor har på si side også eit stort behov for å samordne seg sjølv. Ulike statlege etatar insisterer framleis på ulike ID-løysingar, og innbyggjarane må framleis logge seg inn fleire gonger på ulike stader i møte med det offentlege. Det er på tide at Stortinget skjer igjennom og avsluttar denne stae statlege striden, og difor føreslår SV i forslag nr. 1 at det skal vere éin inngangsport og éin inngangsnøkkel til offentlege digitale tenester. Det er ikkje noko nytt forslag; det er eit gammalt forslag vi kjem med her. Stortingsmeldinga har dessutan også ein tendens til å unngå vanskelege utfordringar, f.eks. blir det peika på dei store moglegheitene som ligg i stordata for å skape betre offentlege tenester på både system- og individnivå. Men avslutninga på det temaet er at det er store personvernutfordringar knytte til stordata, og slik blir desse moglegheitene lagde døde. Kvifor går ikkje regjeringa inn i desse spørsmåla og forsøkjer å løyse flokar med stordata og personvern? Difor føreslår SV i forslag nr. 2 at dette oppdraget blir gitt til regjeringa. Moglegheitene er så store at vi før eller sidan må finne løysingar på desse problema. Ein del av løysinga kan dessutan vere det som ligg i SVs forslag nr. 5, der vi ber om at prinsippet om at «alt det offentlige vet om en person skal personen også selv vite», og at det skal greiast ut nærmare. Det vil styrkje kontrollen folk har over bruken av eigne data. Vidare overraskar det meg at regjeringa ikkje er meir oppteken av grenseflata til næringslivet i denne saka. Utviklinga av offentleg sektor kan gå hand i hanske med å byggje ein sterk norsk IKT-industri, men da må grensegangen offentleg/privat trekkjast. Slik det er i dag, er det heilt ulik praksis, avhengig av kvar i det offentlege ein er. Dessutan er det ei utfordring at staten ikkje går i betamodus, dvs. testmodus. Det vanlege er at ein startar gigantiske IT-prosjekt der det førehandsvedtatte målet er total implementering. Slik blir det skapt IKT-katastrofar og gigantoverskridingar. Kvifor kan vi ikkje gjere meir som i Storbritannia, går i betamodus, der ein prøver ut mange ulike løysingar på mindre grupper brukarar, haustar erfaringar og går vidare dersom det er interessant? Det føreslår SV i forslag nr. 3. Til slutt vil eg seie at eg høyrer til dei som meiner digitaliseringa gjer oss som samfunn langt meir sårbare enn det vi faktisk tar inn over oss. Tar vi konklusjonane til Sårbarhetsutvalget skikkeleg inn over oss, bør vi stressteste datasystema våre langt meir enn vi gjer i dag. SV føreslår difor i forslag nr. 4 eit system, inspirert av bl.a. Google og Facebook, med ansvarleg hacking. Der blir det gitt finnarlønn dersom ein finn svikt i systema, i staden for at viktig informasjon hamnar i den grå marknaden og gjer oss meir sårbare. Til slutt vil eg skryte av komiteen og spesielt saksordførar Torill Eidsheim. Eg vil seie at innstillinga er langt betre enn meldinga, og har veldig mange klare og – vil eg seie – konkrete merknader som ein kan gå vidare med, og som omtaler fleire av dei forholda eg har vore inne på her. Men nokre av dei formuleringane er også runde og dermed mindre forpliktande, så eg håpar at Stortinget kan gå vidare med nokre av dei forslaga som eg har kome med i dag. Eg tar med dette opp SVs forslag.