Terje Breivik (Venstre), 2015-06-05:
Dagen i dag er ein gledesdag. Eit samla storting tek lange og viktige steg i å seia klart ifrå om at SPU skal ta større klimaomsyn i tillegg til å sikra avkastning og sparing for å trygga velferda og fridomen til komande generasjonar. Det er historisk når ein samla komité skriv at «finansiell risiko som følge av klimaendringer er et område med potensial til å påvirke fondets portefølje systematisk», og at komiteen slår fast at det er føremålstenleg med «et eget produktbasert kriterium i retningslinjene for observasjon og utelukkelse» knytt til kolselskap. I meir klare ordelag betyr det at fondet i prinsippet skal trekkja seg ut av dei fleste kolgruver og kolkraftselskap frå årsskiftet, og spesielt dei mest ureinande. At det no er eit stort fleirtal for noko Venstre har meint lenge, og føreslått fleire gonger, er ein viktig klimasiger. Ettersom grøne verdiar i aukande grad er blant dei viktigaste drivarane på verdsmarknaden, gjer det òg at oljefondet er langt betre skodd til i tillegg å redusera klimarelatert finansiell risiko. Venstre og Kristeleg Folkeparti fekk kritikk i fjor for at me valde å bruka eit lite år ekstra for å ta eit betydeleg større steg enn det fleirtalet ville. I desember 2013 var det berre Kristeleg Folkeparti som stemde for Venstres forslag om å greia ut den finansielle og klimapolitiske risikoen involvert i at SPU tungt har investert i olje- og kolselskap. Den 20. mars 2014 fekk Venstre tilslutning frå eit samla storting for å setja ned eit ekspertutval for å vurdera utelukking av kol- og petroleumsselskap. Debatten var ganske oppheta. Arbeidarpartiets leiar sa t.d. følgjande: «Venstre og Kristelig Folkeparti kunne ha kommet Arbeiderpartiet, Senterpartiet, SV og Miljøpartiet De Grønne i møte og både fått en utredning og i tillegg et uttrekk allerede i år, men valgte altså å satse på regjeringspartiene.» Senterpartiets leiar gjekk endå lenger og sa at konklusjonen er at «Venstre og Kristelig Folkeparti bruker den såkalte friheten de har i Stortinget, ikke til å fremme klima, men de bruker den til å fremme et samarbeidsklima med Høyre og Fremskrittspartiet.» Det at Venstre ifølgje Arbeidarpartiet og Senterpartiet valde å satsa på regjeringspartia, medfører at me i dag gjer eit vedtak som går mykje lenger enn det dei to partia ville verta med på for eitt år sidan. Hadde me følgt oppskrifta deira, hadde me enda opp med at SPU trakk seg ut av reine kolgruveselskap, og det å gå noko lenger, hadde vore utelukka i mange, mange år framover. No går me mykje lenger, heldigvis. I tillegg til uttrekkskriteria for kol og petroleum er Venstre medforslagsstillar på fleire viktige forslag knytte til forvaltinga av SPU. Det gjeld etiske retningslinjer for statsobligasjonar, menneskerettar, utelukking av selskap som produserer kjernevåpen, skatteparadis, land-for-land-rapportering og investering i berekraftige bedrifter i fattige land. Eg må seia det er litt underleg at Arbeidarpartiet ikkje støttar nokon av desse, men det er mogleg det er ein inkurie, spesielt med tanke på at representanten Truls Wickholm seinare i dag har ein interpellasjon nettopp om land-for-land-rapportering. Til slutt nokre ord om SPN. Eg er veldig glad for at regjeringa varslar ein breiare gjennomgang av SPN i meldinga om forvaltinga av Statens pensjonsfond våren 2016. Og som det går fram av forvaltingsmeldinga for 2014, rår Folketrygdfondet til at SPN skal kunna investera i unotert infrastruktur og eigedom. Venstre vil sjølvsagt avventa vurderingane til departementet og tilrådinga derifrå, men varslar ein stor dose skepsis til begge delar. Det vert i våre auge noko motstridande at eit nesten samla storting, med unntak av Venstre, ikkje opnar for at livsforsikringsselskap og pensjonskassar skal eiga i norsk infrastruktur, men at ein samtidig skal opna for at Folketrygdfondet, som i realiteten langt på veg er same type selskap, skal gjera det. Det er heller ikkje spesielt logisk at me på den eine sida skal selja statlege Entra, som utelukkande investerer i eigedom, medan me samstundes skal opna opp for at Folketrygdfondet skal gjera det same. Avslutningsvis takkar også eg saksordføraren for framifrå tolmodig og ryddig arbeid og dei andre tre partia me hadde direkte forhandling med, for konstruktive samtaler, og ikkje minst for at eit samla storting no sluttar opp om resultatet. Eg tek til slutt opp forslaga nr. 8 til 11 på vegner av Venstre og SV. Dei får neppe fleirtal i dag, men det er lov å håpa at dei får det om eitt år eller to.