Bård Vegar Solhjell (Sosialistisk Venstreparti), 2016-04-26:
Vi stiller oss bak dei forslaga vi har saman med Venstre – det gjer vi. Norsk regelverk for våpeneksport er strengt og på svært mange måtar bra. Det har òg vore gjort mange framsteg på dette feltet dei siste åra. Det skulle òg berre mangle, for våpen på avvegar til bruk i krig og konflikt er eit massivt globalt problem, og det er ein viktig del av ein konsistent politikk for ein fredsnasjon som Noreg å ha eit strengt regelverk for våpeneksport. Men trass i framsteg er det òg store manglar som må utbetrast. Viss ein skal gå gjennom dei viktigaste punkta, vil eg seie at punkt 1 dreier seg om at vi avsluttar eksport av alle typar forsvarsmateriell til land som grovt bryt menneskerettane. Menneskerettar er i dag eit kriterium i vurderingane. Men når vi snakkar om dei landa som på det grovaste bryt dei – land der ytringsfridom ikkje eksisterer, der undertrykking av eiga befolkning er heilt gjennomgåande – då er det ingen grunn til at vi skal eksportere til dei landa, ganske enkelt fordi risikoen for at dei våpna og det forsvarsmateriellet vert ein del av undertrykkinga, er stor. Då bidreg vi ikkje til anna enn å bevare regime og menneskerettsbrot som vi i dei andre delane av utanrikspolitikken vår prøver å kjempe mot. Dette dreier seg eigentleg om ganske få land i dag, og det dreier seg om svært små summar, så dette kan gjerast utan konsekvensar av betyding for norsk forsvarsindustri. Det dreier seg også om openheit og innsikt. Den meldinga vi årleg får til Stortinget, er eit viktig ledd i det. Men vi har for lite kunnskap om dei enkelte sala, om kva kriterium som ligg til grunn for avslag og godkjenningar, og om kva grunngjevingar som vert gitt i det enkelte tilfellet. Det ligg no føre fleire forslag, bl.a. nr. 5 og 6 frå SV og Venstre, men òg forslag frå andre parti, som vil bidra til å forbetre det, slik at vi får større innsyn i korleis regelverket vert brukt. Så dreier det seg om punkt 3, nemleg sluttbrukarerklæring. Systemet med sluttbrukarerklæring er viktig og har i grove trekk fungert. Men det er òg teikn – ikkje minst i ei kontrollsak som no har vore til behandling i kontrollkomiteen – som viser utfordringane og hola i det systemet. Så eg er av den oppfatninga at dei forslaga som no ligg her, som på ulike måtar vil bidra til å utvikle det – anten det er ved stikkprøvekontroll eller på andre måtar – vil vere viktige. Det er òg viktig no å gå eit steg vidare overfor NATO-landa. Både den førre og den noverande regjeringa har over tid hatt som politikk at vi skal arbeide for å få einigheit om bruk av sluttbrukarerklæring i NATO, utan at ein har nådd vesentlege framsteg i det. No trur eg det som kan bringe framsteg, er at nokre land går føre, slik SV og Venstre føreslår i dette tilfellet. Men det aller mest grunnleggjande er trass i alt at vi praktiserer den politikken vi faktisk har. Og ein politikk Noreg over tid og gjennom skiftande regjeringar har hatt, er at vi ikkje eksporterer forsvarsmateriell til land som er del av ein krig eller ein væpna konflikt. Det er ei rekkje kjende eksempel på det. No går det føre seg ein brutal krig i Jemen. Jemen er ifølgje både FN og andre internasjonale grupperingar, som International Crisis Group, ein av dei verste humanitære katastrofane vi står oppe i. Saudi-Arabia og fleire andre golfstatar er ein del av den væpna konflikten. Og som det vart sagt før her: Då ein avslørte salet til Emirata, vart det heldigvis stoppa. FN har avdekt grove brot på humanitærretten. Vi veit ikkje om norsk forsvarsmateriell i dag er ein del av den humanitære konflikten. Måten å følgje opp vår eigen etablerte politikk på er at Stortinget i dag vedtek det forslaget SV har fremja: «Stortinget ber regjeringen umiddelbart å avslutte all eksport av A- og B-materiell til alle statene som deltar i den saudi-arabisk-ledede koalisjonen som deltar i krigen i Jemen.» Til slutt vil eg berre seie at eg òg stiller meg bak representanten Nybakks kritikk av dei lekkasjane som har vore frå utanrikskomiteen. Det er eg heilt einig i. Men ein må jo òg kunne spørje seg, i lys av stemmegjevinga her, om påverknaden som har vore på Arbeidarpartiet, kanskje faktisk har hatt ein effekt. Så eg kunne godt tenkje meg å få grunngjevinga frå representanten Nybakk for kvifor Arbeidarpartiet ikkje støttar nettopp dei forslaga som det her vert vist til – forslaga om å avgrense sal til Saudi-Arabia og andre golfstatar som bryt menneskerettane, og om å innføre ATT-regelverket, som tydelegvis er dei temaa der Arbeidarpartiet har vorte utsett for press.