Eli Sollied Øveraas (Senterpartiet), 2003-12-11:
Kultur er lim og motor i samfunnet. Det er ei svært dekkjande nemning for den verdien og dei moglegheitene som ligg i ein aktiv og målretta kulturpolitikk. Kunst og kultur er først og fremst eit mål i seg sjølv, men gir i tillegg ringverknader og moglegheit til å utvikle andre aktivitetar i tilknyting til kulturaktivitetar. Senterpartiet ønskjer at ein gir kulturen så gode rammevilkår at han vert konkurranseføremonen til kommunane og regionane når det gjeld næringsutvikling og turisme. Frivillige organisasjonar har ein viktig funksjon gjennom å produsere opplevingar og sosiale aktivitetar på tvers av sosiale skiljeliner og er såleis med på å skape viktige fellesarenaer. Senterpartiet ser med uro på det som skjer når det gjeld løyvingane til Frifond. Då Stortinget endra fordelingsnøkkelen for overskotet frå Norsk Tipping, var det ein klar føresetnad frå fleirtalet si side at det ikkje skulle skje på kostnad av eksisterande budsjettpostar. Dei tre paraplyorganisasjonane som forvaltar Frifond-midlane, hevdar at det er oppstått ei skeivfordeling som dei ønskjer at det skal ryddast opp i. I innstillinga til rammeområde 2 er det fleirtal for at departementet skal vurdere å leggje Frifond-midlane til eitt departement, Kulturdepartementet. Eg håpar at kulturministeren og barne- og familieministeren vil konkludere med at dette er rett. Då eg håpar at det er kulturministeren som vil få ansvaret for dette, vil eg oppmode statsråden om å gå igjennom fordelinga i samarbeid med organisasjonane. Vi har ein rik flora av festivalar rundt om i det ganske land. Små og store lokalsamfunn engasjerer både barn og vaksne og bidreg til fellesskap og aktivitet, noko som i seg sjølv har stor eigenverdi. Eg er glad for at det låg ein auke til festivalstøtte i budsjettet frå departementet. Senterpartiet sitt mål er at støtta til musikkfestivalar på sikt vert dobla. Senterpartiet er glad for at budsjettforliket mellom regjeringspartia og Arbeidarpartiet gav auka støtte til ei rekkje tiltak. Eg vil kort nemne BEK, Prøysen-huset, Grenland Friteater, Tromsø Symfoniorkester, Rogaland Teater, Agder Teater og Akershus Teater. At også nokre av distriktsoperaene har fått ein liten auke, er bra – og i tråd med satsinga vår på dette området. Det er også gledeleg at alle partia, med unntak av Framstegspartiet, står bak merknaden som omtalar distriktsopera, der konklusjonen er at det er behov for auka ressursar både til dei einskilde institusjonane i nettverket og til fellestiltak. Distriktsoperaene er ofte etablerte der det er svak bufast kompetanse, noko som naturleg nok medfører større reise- og opphaldsutgifter enn for stader der kompetansetettleiken er større. For Senterpartiet har det vore viktig å fokusere på nynorsken sin plass i budsjettet. Den framlagde kulturmeldinga tek til orde for ei systematisk satsing på nynorsk skriftkultur. Det er svært positivt, og Senterpartiet vil gi ros til statsråden for at ho er genuint oppteken av nynorsk. Vårt forslag til ny post – Vinjefondet – er meint som eit tiltak som skal bidra til å styrkje journalistikk og formidling på nynorsk. Sjølv om det ikkje er fleirtal for dette, håpar eg at statsråden vil ta med seg dette i det vidare arbeidet, til nynorsken sitt beste! Senterpartiet har lagt inn auke på fleire postar som eit bidrag til å styrkje nynorsken si stilling. Vi har også fokusert på fleire tiltak for å fremje samisk kultur. Målet vårt er at den samiske befolkninga bør få minst ei heildagsavis, og vi hadde gjerne sett at Østsamisk museum i Neiden kunne vere ferdigstilt innan den nasjonale 100-årsfeiringa i 2005. Til Det sørsamiske museet og kultursenteret Saemien Sitje i Snåsa har vi foreslått 5 mill. kr. Eg registrerer med tilfredsheit at NRK har kome i gang med prøvesendingar med teksting av direktesende program. Om lag 600 000 i den norske befolkninga får livskvaliteten sin redusert, då dei er ekskluderte frå å delta i store delar av samfunnsdebatten som går føre seg gjennom etermedia. Under budsjettbehandlinga i fjor stod ein samla komite bak ein merknad som galdt teksting. Eg har merka meg at kulturministeren i tidsskriftet «Din Hørsel» av 7. oktober 2003 hevdar at teknologiutvikling er eit nasjonalt ansvar, men overlèt til NRK å gjere jobben. Så litt om Den norske kulturbåten. Eg må vedgå, på bakgrunn av det som komiteen sa i fjor, at eg var svært skuffa då korkje det framlagde budsjettet eller kulturmeldinga omtala Kulturbåten. Eg hadde i det minste venta at det i kulturmeldinga ville kome signal om korleis statsråden vurderte dette prosjektet. Eit fleirtal står bak innstillinga om at departementet skal syte for at ei arbeidsgruppe vert nedsett for å utgreie spørsmålet. Det er eit spanande og viktig prosjekt, som eg ser fram til skal kome opp å stå. Så til forslaga: Eg tek med dette opp forslag nr. 41, og så ber eg presidenten merke seg at forslag nr. 7 ikkje vert fremja.