Ingrid Heggø (Arbeiderpartiet), 2007-12-03:
Dei samla løyvingane til kriminalomsorga er auka med til saman om lag 630 mill. kr. Fulle fengsel i fleire år har vore ei belastning for både bygningane og dei tilsette, og eg synest derfor det er svært gledeleg at vi greier å auka driftsbudsjettet innan kriminalomsorga med ca. 20 mill. kr. Vi byggjer nye fengselsplassar også neste år – 77 nye – og det gjer at vi raud-grøne no har auka talet med ca. 400 nye fengselsplassar på tre år. I tillegg kjem Halden med 251 nye plassar i 2010. Eg har òg lyst til å påpeika kor viktig det er at det kjem på plass ti nye forvaringsplassar i Trondheim. To KrAmi-prøveprosjekt er igangsette, og til dette er det avsett litt over 2 mill. kr, der i overkant av 1 mill. kr går til «Tenk Tryggleik» i Sogn og Årdal-regionen og om lag 1 mill. kr går til Rogaland sitt prosjekt. Dette er ekstramidlar, og slik eg ser det, manglar vi berre å få på plass rusbehandlingsplassar ved Tronvik før sogneprosjektet er 100 pst. på plass. Regjeringa har som mål at det skal gå kortast mogleg tid frå ei straffbar handling til dom vert avsagd og ein kan starta på straffa. Likeins er vi opptekne av å straffa smartare. Målet er rehabilitering. Vi prøver ut nye metodar, f.eks. Drug Court i Bergen og Oslo, og ønskjer no å starta med elektronisk soning. Her vert det sett i verk seks prøveprosjekt, eitt i kvart politidistrikt, noko som tilsvarar om lag 130 fengselsplassar. Dette er ikkje eit køavviklingstiltak, men vi lærer av gode erfaringar frå Sverige, som viser at elektronisk soning, eller fotbøyel, verkar etter hensikta – det gir rehabilitering. Eg vil med ein gong seia at dette tiltaket ikkje er tenkt som soningsform for alvorleg kriminalitet. Nei, det er for mindre alvorleg kriminalitet, eller som siste del av soning der ein skal utslusast til vanleg samfunnsliv. Unge lovbrytarar sonar i eigen heim, må gå på skule eller arbeid som normalt, men må elles halda seg innanfor husets fire veggar. Eg har vore på studietur til Sverige, der vi bl.a. fekk høyra at mange faktisk ikkje ønskjer elektronisk soning fordi det er så strengt: Ein vert veldig aleine, her er ikkje fellesrom, her er ikkje treningsrom, og heller ikkje vert klede eller cella vaska. Det er å ta frå ein fridomen som er straffa, her som elles. Eg er svært glad for at ein samla komite har stilt seg bak ønsket om eit spesielt fokus på kvinnesoning, og at kvinnesoningsplassar skal omtalast særskilt i kriminalomsorgsplanen som kjem til våren, herunder at vi òg har «freda» Sandefjord fengsel, slik at dette tilbodet vert vurdert heilskapleg. Soningskøane – dette litt særnorske fenomenet, der dømde må venta med å komma inn til soning i fengsel, ja, dei kan gå og venta i fleire år – er i ferd med å verta borte, og det er bra. Det trur eg alle har sagt her i salen i dag. Køane er faktisk halverte siste året. Noko av det som verkeleg strittar mot mi og dei fleste si rettsoppfatning, er at dømde folk som går og ventar på å komma inn til soning, gjer nye lovbrot. Så har eg med undring merka meg diskusjonen om opne og lukka fengselsplassar, der enkelte ikkje tel med dei opne plassane. Løftebrot seier ein f.eks. om Bjørgvin. Kva er så logikken i at dømde som går fritt ute i samfunnet og ventar på å komma inn til soning, skal sona i lukka fengsel? Unnlatingssynd nr. 1 frå den førre regjeringa – det er sagt her mange gonger – er det låge opptaket på Politihøgskolen, og nr. 2 det låge opptaket på KRUS. Eg er veldig glad for at vi har fått orden på begge desse delane i det kommande budsjettet. Om lag 60 pst. av dei innsette har rusproblem, og eg er særs nøgd med at vi har fått på plass behandlingsplassar. 1 mill. kr til behandlingsplassar ved Tyrilistiftelsen Frankmotunet i Folldal for kvinner og ei auka løyving på 100 mill. kr til rustiltak under Helse- og omsorgsdepartementet er bra. Det er ikkje nok, men det er ein god start. Som sagt er vi svært glade for auken av § 12-soningsplassar, som gir betre rehabilitering, men eg vil likevel påpeika det uheldige i at det framleis er kø for å komma til behandling. Riset bak spegelen for § 12-fangar er tilbake til fengsel dersom ein sluttar behandlinga, og dette ekstra incitamentet til å fullføra behandlinga vert borte på grunn av lang ventetid på behandling. Fleire dømde som ville ha vore kvalifiserte til soning i institusjon, sonar i staden i fengsel. Vidare er det viktig at dei som sonar etter § 12, må kunna halda fram med rusbehandlinga sjølv om dommen er over, utan å komma i ny søknadskø for behandling. Hovudutfordringa i kriminalomsorga er å avvikla soningskøen og få meir innhald i soninga. Vi er ikkje i mål, men vi er absolutt på veg.