Helge André Njåstad (Fremskrittspartiet), 2021-06-15:
Eg vil starta med å takka komitésekretæren og heile staben på Stortinget for godt samarbeid med å leggja til rette denne innstillinga for oss. Både netter og dagar er brukte for å hjelpa oss med papir, noko me set stor pris på. Eg vil òg takka komiteen for godt samarbeid, spesielt regjeringspartia, som kom Framstegspartiet i møte på ei rekkje punkt under behandlinga av denne proposisjonen. Dette er den siste kommuneproposisjonen me behandlar i denne perioden, òg den siste gjennom åtte år med det same fleirtalet i Stortinget, nemleg eit fleirtal med Framstegspartiet, Høgre, Kristeleg Folkeparti og Venstre. Då er det alltid litt gøy å mimra litt og lesa litt om alle åtvaringane som vart gjorde i 2013. Viss det skulle bli eit regjeringsskifte den gongen, kom det til å gå ille med norske kommunar. Dåverande senterpartileiar, Navarsete, hadde fleire innlegg og fortalde kor ille det kom til å gå. Det kom til å bli smalhans. Då er det litt gøy å sjå dei store tala, f.eks. sjå talet på kommunar på ROBEK. Ser ein talet på ROBEK-kommunar i dag kontra talet på ROBEK-kommunar ved regjeringsskiftet, gir det eit heilt anna inntrykk enn det som den gongen vart teikna som skremselspropaganda av dei raud-grøne. Ser ein på kor mykje pengar norske kommunar har på bok, rett og slett pengar i banken som dei kan bruka til akkurat det dei vil, er det fleire titals milliardar meir i dag enn det var i 2013. Så det er ein betydeleg sterkare og meir robust kommuneøkonomi me er vitne til ved utgangen av denne perioden, enn det me var vitne til ved inngangen av 2013. I tillegg har me gjennomført ei kommunereform med dei fire partia, noko som har sørgt for at me har ein kommunestruktur som er meir robust. Han skulle gjerne vore endå meir robust, men me har i alle fall fått på plass færre kommunar, kommunar som er i stand til å møta framtida på ein betre måte. Men noko er òg likt, og det trur eg vil vera likt uavhengig av kor mange milliardar og kor mange styrkingar me gjer av kommuneøkonomien. Me vil alltid oppleva at det er ein ordførar eller 400 eller 350 som kunne tenkt seg litt meir. Eg trur at uansett kva ein hadde gitt av pengar i statsbudsjettet og i kommuneproposisjonar, hadde nokon synst at det var litt for lite, det skulle ha vore litt meir. Som tidlegare ordførar kjenner eg meg veldig godt igjen i det. Eg var heller aldri fornøgd, fordi ambisjonane på vegner av eigen kommune alltid er større enn det som er tilgjengeleg, og sånn skal det vera. Eg trur me aldri kjem i ein situasjon der norske kommunepolitikarar og norske ordførarar seier at no held det, no har me fått nok pengar. Det vil alltid vera sånn – sånn skal det nok alltid òg vera. Det er fordi det er store ambisjonar i norske kommunar, og det er det som er bra med folkestyret og lokaldemokratiet: Ein har ambisjonar lokalt. I år er det vanskeleg å snakka om kommuneøkonomi og framtida utan å koma innom koronasituasjonen, som har prega norske kommunar like mykje som han har prega oss her i denne salen. Eg vi herifrå rosa norske kommunar for den innsatsen dei har gjort i førstelinja, både med å handtera situasjonen og å levera gode tenester på eit breitt spekter. Det viser at den modellen me har i Noreg med kommunar som leverer eit breitt spekter av tenester til innbyggjarane, fungerer godt òg i ein krisesituasjon som me har vore igjennom. Norske kommunar har absolutt bestått den testen. Det har òg norske myndigheiter, som i samarbeid med norske kommunar har stilt midlar til rådvelde. Eg og Framstegspartiet er veldig fornøgde med måten ein har organisert det på. Me er med i ei arbeidsgruppe med regjeringa saman med kommunesektoren – KS er med. Ein sit rundt bordet og blir einige om felles problembeskrivingar, og ein samarbeider om dei analysane som skal gjerast. Eg er veldig glad for at me først fekk regjeringspartia og seinare heile komiteen med på at den arbeidsgruppa skal få fortsetja, for med bakgrunn i koronaen ser me ikkje enden av den økonomiske verknaden for kommunesektoren. Difor er det naturleg at det arbeidet fortset, og det er me glade for. Spesielt når det gjeld situasjonen til kollektivselskapa vil det vara lenge før me skal sjå etterverknadene, for me veit at reisevanane vil forandra seg, arbeidslivet vil forandra seg av korona. Då er det naturleg at denne gruppa, som er møtepunktet mellom regjeringa og kommunesektoren, fortset. Så er det inga hemmelegheit at Framstegspartiet er oppteke av låge avgifter for folk flest, både i denne salen på det nasjonale nivået og i den enkelte kommune. Det er litt interessant at Senterpartiet, som her gjer seg veldig høge og mørke og er imot avgifter, er det partiet som krev inn aller mest eigedomsskatt i eigne kommunar. Eigedomsskatt har ordet «skatt» i seg, men det er i realiteten ei avgift for at ein har ein heim, og ein betaler uansett kva evne ein har til å betala – i motsetning til annan type skatt. Ein betaler uansett om ein eig huset – om ein berre har lånt huset og banken i realiteten eig det, så må ein betala den eigedomsskatten. Derfor er me glade for at me har klart å bevega litt av politikken på dette feltet gjennom dei åtte åra me har vore med i eit fleirtal. Me har klart å gå frå 7 promille til 4 promille. Eg tok mål av meg i dag til å få avklart om det kom til å stå sånn etter eit regjeringsskifte. Svaret er vel at det er uavklart, og at det er fullt mogleg for dei raud-grøne å reversera politikken på det området og gjera det endå dyrare for folk å bu i husa sine – eller for dei som har hytter som dei kanskje har arva, og som dei då får ei kjempestor rekning på. Me er glade for at regjeringspartia nok ein gong har kome oss i møte med at dei no skal utgreia det å setja eit tak. Det vil vera viktig for å unngå dei heilt urimeleg store eigedomsskatterekningane som mange opplever. Eg hugsar godt kva inntrykk det gjorde då Mariann frå Bodø fortalte at ho måtte vurdera å ta ungane ut av barnehagen for å betala eigedomsskatt på over 10 000 kr for å bu i sin eigen heim. Det er mange sånne eksempel som me er opptekne av, og som gjer at me ønskjer å setja eit tak – og aller helst fjerna heile eigedomsskatten, fordi han er usosial og urettferdig. Me er òg glade for at regjeringspartia vi greia ut sjølvkostprinsippet og byggesaksgebyr. Der ser me eit stort sprik, og me ser i møte den utfordringa som det medfører at dette skal utgreiast av regjeringa. Det er òg ein viktig siger for Framstegspartiet i dag. Fleire har vore inne på at pandemien har gjort at måten folk jobbar og bur på, har forandra seg. Fleire tilbringar endå meir tid på hyttene enn dei gjorde før. Takk vera ei solid satsing på breiband er det mogleg i heile Noreg å sitja på hytta og jobba, både å delta på møte og å få ting unna. Kor mykje tid folk tilbringar på hytta, vil nok endra seg litt for ettertida. Dette har lenge vore ei problemstilling. Sterke hyttekommunar, spesielt på fjellet og langs kysten, opplever at dei må dimensjonera beredskapen når det gjeld helse, brann og andre ting på eit anna nivå på grunn av at dei har ei stor hyttebefolkning i tillegg til si eiga. Dette skal no utgreiast, og eg er glad for at regjeringspartia har gått med på at ein skal sjå på det. Det vil vera eit solid bidrag til dei kommunane. Då har dei i alle fall ingen argument lenger for å ha urimeleg høg eigedomsskatt, som mange av hyttekommunane diverre har. Me snakka i heile går om samferdsel, og det er umogleg ikkje å snakka om samferdsel når me kjem til kommune- og fylkeskommuneøkonomi. Det er fylkeskommunane som har ansvaret for store delar av samferdselspolitikken, spesielt etter at dei raud-grøne gav fylkeskommunane ekstremt mange kilometer fylkesveg i 2010 utan at det følgde ein standard med, og utan at det følgde med pengar til å gjera noko med det. Me er glade for at det er fleirtal med regjeringspartia for å få på plass ei ordning som er på minst 1 mrd. kr i tilskot til fornying, til utvikling og til investering i fylkesvegnettet. Me gler oss til statsbudsjettet presenterer detaljane for det, for det trengst, innbyggjarane slit med dårlege fylkesvegar. Me er òg glade for at me klarer å få gjort forbetringar på ferjeavløysingsordninga, som me har jobba med sidan 2013. Det har vore litt babyen til Framstegspartiet og underteikna at me skal gjera det lettare for øysamfunn som ikkje har fast forbindelse, å byta ut ferja med bru. Det er ein god idé i seg sjølv heller å betala i 45 år for å byggja ei bru enn å subsidiera ferjedrifta i all æve. Me veit at ei av dei store utfordringane mange av desse samfunna har, er at rentekostnadene blir veldig store i starten. Difor utfordra me i fjor regjeringa på å greia ut ein modell som går på at ein skal bidra til rentestøtte i starten for å gjera pukkeleffekten i starten lettare. Der presenterte regjeringa ein modell, og vår første tanke var at dette er skrive av byråkratar i Finansdepartementet og er for dårleg. Heldigvis justerte dei forslaget, eit tak vart eit golv, og ein garanterer ei minimumsordning som gjer at veldig mange øysamfunn no kan planleggja å erstatta ferja med bru. Det er god distriktspolitikk og ein fin måte for Framstegspartiet å bidra til å styrkja distriktspolitikken til regjeringa. Eg tek opp forslaget som me står åleine om, dei andre er tekne opp.