Anita Apelthun Sæle (Kristelig Folkeparti), 2001-04-23:
Fleire flyktningar enn nokon gong er tvungne til å forlata heimane sine og søkja tryggleik i andre land. Det er mellom 35 og 40 millionar flyktningar eller internt fordrivne menneske på flukt i verda. Det må satsast langt meir på å hindra krig og konflikt, det må satsast på konfliktførebyggjande tiltak, forsoning og metodar for vern av menneskerettar og demokrati. Flyktningstraumen er ein av dei største menneskelege tragediane verdssamfunnet står overfor, og Noreg må ta sin del av byrdene. Eg har møtt nokre av dei ulykkelege: Ei gammal kone i Kroatia som hadde mista to søner, hus, heim, framtid og håp. Vi er slett ikkje fattige, sa ho, sjølv om vi ikkje eig noko no, vi er ikkje vant med å leva slik – og det skjønar eg. Eller ei flyktningjente som budde i ei hønseburliknande sak i Hong Kong. Det fanst berre ein veg over nettingen, det var tilbake til Vietnam – eit Vietnam som trass i at det har vore ei oppmjuking, berre har eitt parti og der overvakinga er total. Tragediane er hjarteskjerande. Men sjølv om 1999 var det året då det kom over 15 000 asylsøkjarar og evakuerte frå Kosovo til Noreg, er det ikkje slik at Noreg flaumar over av asylantar og flyktningar. Mange år har talet vore nede i 2 000. Og vi kan ikkje rekna den ekstraordinære situasjonen i Kosovo for å vera normal. Dei større tala dei to–tre siste åra har mottaksapparatet vårt ikkje takla, og det har skapt uakseptable køar og lang ventetid i mottak. Det er negativt at flyktningar er overrepresenterte blant mottakarar av sosialtrygd, og at arbeidsløysa blant dei er høgare enn normalt. Dette må vi kunna gjera noko med. Og det er ikkje irrelevant å minna om at andre land, m.a. kommunar i Danmark som kommunalkomiteen har vitja, har klart å sysselsetja sine innvandrarar og flyktningar til fordel for begge partar. Arbeid for arbeidsføre menneske er sunt og gjev sjølvkjensle. Og for flyktningar betyr det effektiv språkopplæring og integrering. Alle tiltak for å få folk ut av mottak og inn i eit normalt liv er derfor positivt og har Kristeleg Folkeparti si støtte. Dei lange køane i UDI er og vert uakseptable. I går kveld, igjen, opplevde eg å få telefon frå ein fortvila norsk statsborgar som har budd 18 år i Noreg etter å ha rømt frå Saddam Hussein. Han gifta seg i januar med ei kurdisk jente i Jordan, ho er nesten ferdig utdanna lege. Han får henne ikkje til Noreg fordi saksbehandlingstida i Noreg er lang. Ho har berre turistvisum til Jordan, og det går ut om 14 dagar. Reiser ho tilbake til Irak, er ho kona til ein samfunnsfiende. Mannen hennar, som er godt utdanna, har fast jobb, har hus og heim i Noreg, er aktiv kristen, trur at han aldri vil få sjå henne igjen. 260 menneske vart avretta i Bagdad i førre veke. Saksbehandlingstida i Noreg kan altså få dramatiske konsekvensar. Derfor er den absolutt uakseptabel. Det må kunna gå an for myndigheitene å skilja bunkane slik at enkle saker om familiegjenforeining eller besøksvisum for familie vert innvilga raskt. Kristeleg Folkeparti er uroa dersom heller ikkje tiltaka som vart lanserte av Regjeringa den 21. mars, og som nettopp skulle gjera det lettare å få familiemedlemmer til Noreg mens familiegjenforeiningssakene vert behandla, får konsekvensar for slike saker som eg har nemnt eksempel på. Eg håpar at det vil få mykje å seia for slike saker, for det hadde vore ynskjeleg at vi slapp slike førespurnader i framtida. Enkeltsaker kan sjølvsagt ikkje behandlast frå denne talarstolen. Det er heller ikkje det eg gjer. Men dei klårgjer svært godt problemstillingane som mange står overfor. Kristeleg Folkeparti er glad for at Regjeringa har varsla ein gjennomgang, ei evaluering, av UDI, og at den skal vera ferdig over sommaren. Men det hastar, og derfor bed eit fleirtal i komiteen om at statsråden allereie i revidert nasjonalbudsjett kjem med forslag til strakstiltak som kan redusera køane, og som kan føra til at kurante saker vert behandla nettopp kurant. Eg vil minna statsråden på eit råd som Kristeleg Folkeparti gav ho då vi behandla saka om arbeidsinnvandring. Det må kunna gå an, på skjønnsmessig grunnlag og utan å forlata prinsippa, på grunn av milelange restansar og umenneskeleg ventetid å vera litt meir raus enn det ein i praksis har vore før. Vi har bruk for arbeidsfolk her i landet. Det er noko molbuaktig ved å senda ein arbeidar i ein nøkkelposisjon i ei bedrift ut fordi ein ikkje er sikker på om han eller ho har asylgrunn, ein som kan norsk, ein som har nettverk, jobb og trivst her, mens ein samtidig «headhuntar» naboen, utan norskkunnskap og nettverk, til jobben. Det kan ikkje vera nokon katastrofe om vi handterer asyl- og flyktningføresegnene med ein betydeleg sikkerheitsmargin og etter prinsippet om at det er betre å hjelpa ein person for mykje enn ein for lite. Vi har bruk for alle saman. Og ærleg talt, eg er ikkje overtydd om at sikkerheitsmarginen er tilstrekkeleg når eg møter dei som ikkje får koma inn i landet vårt. Kristeleg Folkeparti vil også streka under at det på område som kjønnsbasert og religiøs forfølging er behov for ei rask gjennomgåing av våre erfaringar for å sjå om retningslinjene dekkjer behovet for vern. Kristeleg Folkeparti er glad for at det er fleirtal for ein slik gjennomgang, og at den vert forsert, men eg stiller meg spørjande til og er uroleg over at Arbeidarpartiet ikkje ser behovet for å handla så raskt som fleirtalet faktisk no bed om. Problemet når det gjeld forfølging av sosiale grupper, er nettopp at det er vanskeleg å dokumentera, at det ikkje nødvendigvis er landets myndigheiter som er forfølgjaren. Og når det gjeld kvinner, er det nok at myndigheitene er passive til problemet. Når det gjeld dei som vert forfølgde på grunn av si tru, kan ein ikkje rekna med å få korrekte opplysningar korkje frå politiet eller myndigheitene i landa det gjeld. Fanatiske grupper har ofte fritt spelerom, og myndigheitene skjuler uvesenet eller støttar opp om det i løynd. I mange muslimske land er det svært vanskeleg å vera annleis truande. Men også i ein del land i Austen kan all form for tru vera knytt til forfølging som vi knapt har fantasi til å førestella oss her no. Kjønnsbasert forfølging er breitt behandla i innstillinga. Kristeleg Folkeparti er, som sagt, med i eit fleirtal som bed om ein gjennomgang av regelverket for vern av personar som vert ramma av kjønnsbasert forfølging. Men så er det altså fleire kvinner som bur her i landet, som hevdar at dei vert utsette for slik forfølging, og som har fått avslag. Og normal kunnskap om landa som dei kjem frå, tilseier at påstanden ikkje er usannsynleg. Kristeleg Folkeparti, saman med Senterpartiet og SV, har teke Venstre sitt Dokument nr. 8-forslag på alvor, og vi meiner at vi må ta desse ulykkelege kvinnene på alvor og venta med effektueringa av vedtak inntil ein har vurdert søknaden på ny. Eg er svært lei for at dette forslaget er eit mindretalsforslag. Vi har verkeleg ingen ting å tapa på å gje desse få kvinnene eit pusterom. Og når vi no erkjenner – slik SV òg sa frå talarstolen – at det er vanskeleg å få full innsikt i og ta alle omsyn i desse sakene, så kan det neppe vera innblanding i enkeltsaker å venta med desse sakene. Eg tilrår forslaget, og eg vil også nytta høvet til å ta opp dei andre forslaga der Kristeleg Folkeparti er medforslagsstillar. Perioden i mottak bør vera så kort som mogleg. Det er viktig at flyktningane så snart som mogleg får normale bu- og arbeidsforhold. Mens menneske oppheld seg i mottak, er det eit absolutt krav at dei skal føla seg trygge. Derfor meiner Kristeleg Folkeparti at det bør innførast ulike mottak, og der somme mottak har eit spesielt ansvar for personar som krev styrkt bemanning eller tilgang på ekspertise. Dette er etterlyst av dei som jobbar i systemet. Det er urimeleg at barn skal vera utrygge der dei bur – etter ei lang og sannsynlegvis traumatisk flukt – fordi personen i naborommet er ustabil og ikkje får den hjelpa han treng. Vi ynskjer at mottaksdrift vert lagt ut på anbod. Det er også viktig at flyktningar får mellombels arbeidsløyve så raskt som mogleg, og at ein etablerer kvinnegrupper, ungdomstilbod og kontakt med frivillige organisasjonar. Kristeleg Folkeparti vil understreka at busetjing i ein kommune er starten på eit nytt liv for ein flyktning. Det er sjølvsagt tøft å koma til eit framandt land, med ein framand kultur og eit framandt språk, men dersom ein vert effektivt busett, får ein også hjelp til å klara situasjonen. Eg må hoppa over resten av innlegget mitt.