Kjersti Toppe (Senterpartiet), 2014-12-02:
Vinmonopolet har ei viktig samfunnsrolle når det gjeld sals- og marknadsføringskontroll, og det finst omfattande dokumentasjon på at vinmonopolordninga er eit effektivt verkemiddel for å førebyggja alkoholrelaterte skadar og problem. Så veit vi at Vinmonopolet er under stadig press, bl.a. frå taxfree-salet, som er aukande og utgjer ein stadig større del av totalkonsumet. Senterpartiet og Kristeleg Folkeparti er i denne saka einige om å fremje forslag om å la Vinmonopolet overta taxfree-salet og å få ein gjennomgang av taxfree-ordninga i Noreg. I dag er Avinors inntekter frå taxfree-salet omtrent like store som trafikkinntektene, og vår føresetnad i forslaget er at for å driva taxfree-salet må Vinmonopolet stilla seg til Avinor på same vilkår som dagens leigetakarar. Senterpartiet har programfesta at vi vil la Vinmonopolet overta taxfree-salet. Så til representanten Ketil Kjenseth: Han bør ikkje bekymra seg for at vi ikkje veit kva vi gjer. Dette har landsmøtet til Senterpartiet vedtatt, og stortingsgruppa følgjer opp ved å fremja aktiv politikk i Stortinget. Ein del tar til orde for å avvikla heile taxfree-ordninga. Eg synest at det er bra at den debatten har kome opp, for det framstår jo litt ulogisk at vi premierer flyreisande med både billig sukker, tobakk og alkohol – alle tre betydelege faktorar for uhelse i befolkninga. Men det Senterpartiet fremjar forslag om i dag, er ikkje å avvikla taxfree-ordninga, men vi foreslår at Vinmonopolet skal overta drifta. Fleire bekymrar seg for finansiering av småflyplassane. Ja, det er legitimt, og det er bra, men premissane i forslaget vårt er at dei ikkje skal gjera det, nettopp ved at Vinmonopolet skal overta salet på same vilkår som dagens leigetakarar. Så meiner faktisk Senterpartiet at vi skal byggja landet med politisk vilje. Vi skal ikkje byggja landet med alkohol. I debatten vert det problematisert at Avinor har inngått ei ny avtale med Travel Retail Norway fram til 2022, og at dette reiser ein del juridiske, praktiske og økonomiske problemstillingar. Ja, det gjer det. Men då er det òg grunn til å minna om at forslaget frå Kristelig Folkeparti og Senterpartiet ikkje inneheld nokon tidsfrist. Forslaget vårt ser eg på som eit prinsippvedtak om Stortinget faktisk ønskjer at Vinmonopolet skal driva taxfree-sal. Eg opplever at i Stortinget i dag debatterer landets fremste helsepolitikarar som samferdselspolitikarar utan å debattera den eigentlege saka – det som det blir fremja forslag om. Det blir ein debatt om ein avtale. Vi debatterer ikkje sjølve saka, og det synest eg er veldig beklageleg. Representanten Nesvik er ganske freidig, synest eg, når han gjer avtalen til ei stor sak i seg sjølv og spør om vi har dårleg samvit i Senterpartiet. Det har vi ikkje. Senterpartiet meiner òg at den kontrakten som var inngått, må ein sjå på og vurdera. Vi ser heller ikkje det logiske i slike lange kontraktar, og ein må sjå på omstenda rundt når den kontrakten vart inngått. Men som sagt: Vi har fremja eit prinsippvedtak i dag om å la Vinmonopolet overta taxfree-ordninga, og eg ser ikkje at regjeringspartia argumenterer godt imot eit slikt prinsippvedtak. Eg er glad for at vi får fleirtal for det eine forslaget om å få ei utgreiing av taxfree-ordninga i Noreg. Så til forslaget som Arbeidarpartiet trekkjer seg frå. Eg vil signalisera at Senterpartiet står bak forslaget i innstillinga. Vi meiner at forslaget frå Arbeidarpartiet er ei utvatning, og òg unødvendig, ut frå det omsynet som blei fortalt som grunnen til å endra på ordlyden. Senterpartiet står bak forslaget, som òg er fremja av Kristeleg Folkeparti.