Geir Pollestad (Senterpartiet), 2019-12-09:
Eg vil starta med å takka komiteen for samarbeidet om budsjettet. Ein kan vel slå fast at det er enklare å jobba med budsjett i komiteen under ei fleirtalsregjering enn under ei mindretalsregjering. Eg vil òg meina det er positivt at det er gjort nokre justeringar under behandlinga i komiteen. Det endrar likevel ikkje at me står igjen med eit fleirtal som går inn for eit dårleg budsjett for å ta heile landet i bruk. Senterpartiet fokuserer i sitt alternative statsbudsjett på norske arbeidsplassar. Me fokuserer på verdiskaping i heile landet. Me tek beredskapen på alvor. Og ikkje minst: Me legg fram eit grønt budsjett – eit budsjett som tek klimapolitikken frå symbolpolitikkens boble og over til ein politikk for å kutta utslepp og auka verdiskaping. Eg skal bruka litt tid på politikken til Senterpartiet, for det er ein del som har problem med å forstå han – ikkje ute blant folk, men i denne salen. Næringspolitikken til Senterpartiet er mykje meir enn det me diskuterer i dag. Det handlar om gode lokalsamfunn, om tenester nær folk, om satsing på veg og bane og ikkje minst breiband og mobildekning. Det handlar om utdanning, det handlar om skattar og avgifter – ikkje minst behovet for eit meir næringsvenleg skatteregime i Noreg, som eit motsvar til avgiftsgaloppen frå regjeringa. Eg vil påstå at Senterpartiet har lagt fram det grønaste forslaget til statsbudsjett. Det er viktig at me kjem vekk frå symbolpolitikken og over i ein klimapolitikk som fungerer. Eg vil ta nokre eksempel. Regjeringa frontar som klimatiltak at dei vil auka CO 2 -avgifta for fiskarane våre. Dei innfører ei kompensasjonsordning. Ho skal vera mellombels. Det er altså ikkje snakk om noka permanent løysing, det er snakk om ei mellombels løysing. Spørsmålet er då: Har me ein fiskeflåte som er i stand til å omstilla seg på bakgrunn av dette? Eller er det ein gjer, berre å dra inn meir pengar til statskassa? Dette vil utfordra andre fiskeripolitiske målsetjingar. Me snakkar om at me skal utvida sesongen, me snakkar om at me skal fiska på mindre lønsame artar. Det er klart at når fiskarane får ei avgiftsbombe frå regjeringa, vil det verta vanskelegare å få eit auka fiske gjennom heile året og på dei mindre lønsame artane. Senterpartiet har eit meir målretta tiltak. Me ønskjer å setja av 60 mill. kr til omstillingstiltak og flåtefornying og klimatiltak for den minste delen av flåten, altså flåten under 15 meter. Det er konkret klimapolitikk. Eit anna område er skogen. Der står vernetanken veldig sterkt i regjeringa. Svaret frå Senterpartiet er eit aktivt skogbruk. Me ønskjer å planta meir skog. Me ønskjer å ha betre skjøtsel av skogen. Me vil ha konkrete tiltak for å få auka bruk av tre. Me har sett av 10 mrd. kr til eit fond for å støtta opp om næringsindustri knytt til grønt karbon. Og kanskje endå viktigare: Me vil vidareføra avgiftsfritaket for biodrivstoff. Det at ein tek vekk avgiftsfritaket for biodrivstoff, vil gje 700 000 tonn i auka utslepp. No har ein, etter som eg har forstått, kanskje utsett dette nokre månader. Det må jo vera ei innrømming av at tiltaket er dårleg, men ein gjennomfører det likevel – ikkje frå 1. januar, men frå sommaren. Senterpartiet er ueinig i det. Me vil gje føreseielege vilkår både for industrien og for dei som skal driva omstilling. Eit anna forslag som treffer næringslivet i vårt alternative budsjett, er at me ønskjer å setja av 1 mrd. kr i eit CO 2 -fond for næringstransporten. Men det er jo eit paradoks at i diskusjonen om å vera for eller imot klima, er ein veldig opphengt i at Senterpartiet ønskjer drivstoffavgiftene ned på raud-grønt nivå igjen. Det er det som tydelegvis definerer om eit parti er for eller mot klima. Det er eg sterkt ueinig i. Me har langt meir målretta tiltak for å redusera klimagassutsleppa og ikkje minst for å binda CO 2 i skogen. På landbruksfeltet er det òg ein klimadiskusjon. Landbruket er pålagt mange klimatiltak som landbruket ikkje har noko med å gjera, f.eks. å redusera matsvinn. Det er bra, men det er vanskeleg for bøndene å gjera noko med det som skjer i butikken. Eit konkret tiltak som Senterpartiet har, er at me ønskjer å få greidd ut og innført eit klimafond for landbruket. Dette er eit tiltak som alle fire regjeringspartia har vore for, men dei får det altså ikkje til. Eg meiner eit klimafond ville hatt stor betyding for å få redusert klimagassutsleppa frå landbruket. Så til beredskap. Det har vore ei viktig sak i Stortinget å få på plass beredskapslagring av korn, at me skal ta eit nasjonalt ansvar for å sikra beredskapen i landet vårt. Me hadde Kristeleg Folkeparti med på laget. Det var eit fleirtal i Stortinget for dette. Statsbudsjettet kjem. Dei set ein strek over det. Og eg må seia at eg reagerer på grunngjevinga: Regjeringa ønskjer å satsa på korndyrking i den tredje verda som alternativ, vert det uttalt – kombinert med at ein legg til grunn at same kva som skjer, vil handelen og handelssystema fungera. Det kan ikkje bety anna enn at i ein krisesituasjon ser ein føre seg at ein skal kjøpa korn frå Afrika for å dekkja det nasjonale behovet. Det synest eg er ein ganske ufin politikk, som eg er sterkt ueinig i. Eg er veldig glad for at opposisjonspartia på Stortinget er samla bak dette forslaget. Det har òg vore ein diskusjon om føringstilskot. Regjeringa ønskte å sletta føringstilskotet for fiskeria på budsjettet og overføra finansieringa til fiskesalslaga. Dette har fiskeriministeren argumentert tungt for som ei god løysing. Så var det forhandlingar på Stortinget, og ein fekk inntrykk av at føringstilskotet var redda. Men så kjem innstillinga. Der står det: «Flertallet mener at innføring av en ny ordning bør skje over tid.» Med det tempoet ein har i nedbygginga av føringstilskotet er det jo vekke til neste år. Føringstilskotet er ikkje redda, det er berre utsett. Sjøfolk ligg Senterpartiets hjarte nært. Me har jobba i årevis med å få med Stortinget – og fekk det til til slutt – på å greia ut om det er mogleg å innføra norske løns- og arbeidsvilkår på norsk sokkel og i norske farvatn. Svaret frå den dåverande regjeringa var at dette ikkje er mogleg, så me treng ikkje å greia det ut. No har me greidd det ut og funne ut at det er mogleg, men framleis strittar regjeringa imot med grunngjevinga at det ikkje er ønskjeleg. Senterpartiet meiner at sjøfolka er eit viktig grunnlag for den maritime industrien i Noreg. Så har det dukka opp noko nytt i årets budsjett. Me skal altså bruka 160 mill. kr for å avvikla ei lønsam eksportnæring. Berre til neste år skal ein bruka 160 mill. kr til dette. Det er sjølve symbolet på ein næringspolitikk som har punktert. Me bør jo bruka ressursar på å satsa på næringar, ikkje på å avvikla næringar. I tillegg er den kompensasjonsordninga som no endeleg er fastsett, svært dårleg og vil gje milliontap til mange bønder. Folk gruar seg til jul. Me har hatt to landbruksministrar frå Framstegspartiet som har sagt at ingen skal tapa økonomisk på avvikling av pelsdyrnæringa. Me har no ein landbruksminister frå Kristeleg Folkeparti som seier at det aldri har vore planen å gje full erstatning. Det er ei sak som opprører meg, og eg meiner at her kan ein ikkje skuva jussen framfor seg. Her må Stortinget manna seg opp og spørja kva moralsk ansvar me har overfor dei som er ramma av dette. Me kjem sikkert tilbake til den saka. Eg ønskjer å ta opp dei forslaga Senterpartiet står bak, med unntak av forslag nr. 19. Det er det ikkje mogleg å ta opp no fordi det vart votert over i samband med behandlinga av finansinnstillinga. Eg vil avslutta med å seia: La oss gjera klimapolitikken og næringspolitikken til to sider av same sak, og der det ikkje er kjøt og dieselavgift på raud-grønt nivå som er problemet.