Kjersti Toppe (Senterpartiet), 2018-04-05:
Eg vil også heia på eit beslutningsforum, men det er eit anna beslutningsforum enn det som eksisterer i dag. Prioriteringar i helsevesenet har store konsekvensar og gjeld mange, og da er det viktig at prioriteringane vert bygde på opne prosessar, der prinsippa og argumenta er kjende og kan verta diskuterte og forstått av allmenta. Det er berre slik folk og fagfolk kan ha tillit til prioriteringane og det som skjer, at ein ser at dei er rettferdige. Vi meiner at prosessane som følgjer av systemet med dagens Beslutningsforum, fører til at prioriteringane ikkje skjer i openheit, og at dei fire administrerande direktørane i dei regionale helseføretaka i landet, som utgjer Beslutningsforum, har ei rolleblanding som er uheldig for legitimiteten til vedtaka. Det er viktig for meg å understreka at representantforslaget ikkje handlar om vi treng eller skal ha eit beslutningsorgan for innføring av nye metodar i spesialisthelstenesta, men korleis dette skal innrettast, og kva rammer som skal gjelda, og at det er betydelege demokratiske svakheiter ved dagens Beslutningsforum for nye metodar. Eit nytt beslutningsforum for nye metodar må – etter vårt syn – innrettast slik at det vert legitimitet for dei avgjerdene og prioriteringane som vert gjorde. Vi må oppretta eit breiare forum, der bl.a. representantar med medisinsk fagkompetanse vert betre representerte. Direktørane i dei regionale helseføretaka kan gjerne framleis vera representerte i eit slikt nytt forum, men poenget er at dei aleine ikkje skal ha makt til å ta avgjerder på vegner av norske pasientar, til sjuande og sist, og at eit nytt beslutningsforum sjølvsagt må ta avgjerder på bakgrunn av dei prinsippa som Stortinget har vedtatt ved behandling av prioriteringsmeldinga, og metodevurderinga frå Legemiddelverket, slik det skjer i dag. Det vert eit breiare forum. Sjølv om dei regionale helseføretaka har eit sørgja-for-ansvar for pasientane i sitt område, er det ei overordna helseprioritering på gruppenivå. Det er òg eit politisk ansvar. Difor meiner vi at eit nytt beslutningsforum må takast vekk frå helseføretaka og leggjast på forvaltningsnivå. Det er for at ein skal unngå ei uheldig rolleblanding. Så til hemmeleghald av legemiddelprisar: Senterpartiet meiner at hemmeleghald av legemiddelprisar bryt med prinsippa om openheit og tillit, som er grunnleggjande verdiar i Helse-Noreg. Da Beslutningsforum vart oppretta, var det ikkje lov med hemmeleghald av legemiddelprisar i Noreg. Utviklinga i ettertid har ført til enda meir lukka prosessar, der pris, som gjerne er det avgjerande, ikkje kan diskuterast i det offentlege. Difor er prisen sladda i saksframstillinga, og difor er møta lukka. I dag vert ikkje hemmeleghald om legemiddelprisar praktisert berre i Beslutningsforum for nye metodar, men òg i dei regionale helseføretaka. Avgjerda om hemmeleghald av anbodsprisar på legemiddel i sjukehus vart tatt av direktørane i dei regionale helseføretaka i februar i fjor. Ei arbeidsgruppe har på vegner at dei regionale helseføretaka no greidd ut korleis hemmelege prisar skal handterast i sjukehusapotek. Deira konklusjon er at apoteka no må halda prisane på sjukehuslegemiddel hemmeleg for pasientane, og legar får påbod om å halda prisane hemmeleg. Dei får berre lov til å opplysa om prisforskjellar mellom legemiddel. Vinteren 2018 vart det for første gong publisert statistikk over legemiddelbruk der omsetningstal for verkestoff ikkje er med. Det er ein ganske sær situasjon vi er komne i på ganske kort tid. Eg meiner at dette ikkje kan fortsetja. Når til og med eit forslag om auka nordisk samarbeid for innkjøp av legemiddel og for openheit om legemiddelprisar også internasjonalt kjem til å verta stemt ned, viser det kor ille dette er. Regjeringa har òg vedtatt at Nasjonalt råd for prioritering i helsetenesta skal leggjast ned. Eg fryktar ein mindre open og meir smal prioriteringsdebatt, og at ein i praksis no får ein prioriteringsdebatt i Noreg som berre handlar om legemiddel, utan at ein kjenner prisen. Med det tar eg opp forslaga våre i saka.