Arne Bergsvåg (Senterpartiet), 2012-06-07:
Arbeidslivsmeldinga er i så måte historisk i og med at det er første gong ei slik melding blir lagd fram for Stortinget, og det er òg første gong det er ein slik brei diskusjon og gjennomgang her i salen. Meldinga viser tydeleg at forholda i norsk arbeidsliv i all hovudsak er gode. Senterpartiet er glad for å registrera at me skårar høgt i internasjonale arbeidsmiljøundersøkingar, og at stadig færre arbeidstakarar blir eksponerte for negative arbeidsmiljøbelastingar. At me har det som er eit av verdas beste arbeidsmiljø, kjem av godt arbeid frå fagbevegelsen, vidare at det har vore eit godt samarbeid mellom partane i arbeidslivet og myndigheitene kombinert med ei balansert arbeidsmiljølov. Trass i dette gode arbeidsmiljøet fortel meldinga oss likevel at det er nokre hovudutfordringar knytte til dagens arbeidsliv, som høgt sjukefråvere og utstøyting på den eine sida og useriøsitet og sosial dumping på den andre. Dessverre er det slik at delar av arbeidslivet er prega av høgt sjukefråvere, og mange blir uføre, som t.d. innafor helse- og omsorgssektoren og transportsektoren. For å møta denne utfordringa har regjeringa t.d. innført ei meir effektiv IA-avtale. Dette er eit vellukka grep, og me begynner heldigvis å sjå resultata ved at sjukefråveret har blitt betydeleg redusert. Sjølv om kvaliteten i det norske arbeidslivet er god, har Noreg framleis store utfordringar. Høg arbeidsmiljøbelasting kan føra til helseskadar, sjukefråvere, utstøyting og lågare produktivitet. Dette er ikkje berre eit alvorleg problem for den enkelte, men òg for samfunnet og for verksemdene. Enkelte yrkesgrupper har framleis ei vesentleg høgare arbeidsmiljøbelasting enn andre arbeidstakarar, og på enkelte arbeidsmiljøindikatorar går utviklinga i negativ retning. Senterpartiet vil spesielt visa til at regelverket og regelutforminga for å sikra eit godt arbeidsmiljø kan vera ei utfordring i bransjar som er prega av mange små verksemder, som t.d. innafor handverksnæringa og landbruket. Omsynet til slike bransjar tilseier at me bør sikra eit regelverk som er både enkelt å forstå og lett tilgjengeleg. Det er i tillegg viktig å sikra at HMS-regelverket er forankra i ulik lovgiving og blir følgt betre enn i dag. Senterpartiet ser fram til regjeringas forslag til tiltak, deriblant nytt og forenkla helse-, miljø- og sikkerheitsregelverk under arbeidsmiljølova, informasjon og opplæringsarbeid i forkant, trepartssamarbeidet og betre HMS- opplæring i skulen. Senterpartiet meiner at norsk petroleumsverksemd skal vera verdsleiande når det gjeld HMS. Sjølv om HMS-standarden på norsk sokkel i all hovudsak er god, gir enkelte alvorlege hendingar i den seinare tida saman med visse utviklingstrekk grunn til auka merksemd i sektoren. Ein eigen, heilskapleg gjennomgang av HMS-regimet i sektoren, som er varsla i meldinga, er derfor nødvendig. Eit reelt og godt fungerande likeverdig trepartssamarbeid i denne sektoren er òg viktig. Forutan arbeidsgivar og verksemdenes ansvar og partanes viktige rolle for forsvarlege arbeidsforhold er ulike statlege tilsynsorgan, som Arbeidstilsynet og Petroleumstilsynet, avgjerande verktøy i myndigheitenes arbeid med å sikra eit anstendig arbeidsliv i tråd med lovverket. Senterpartiet meiner at ei vidare styrking av tilsyna vil vera viktig. Enkelte bransjar, t.d. reinhaldsbransjen og restaurantbransjen, er prega av mange useriøse verksemder og sosial dumping. Senterpartiet er oppteke av at arbeidet mot sosial dumping er ei hovudutfordring på arbeidslivsområdet, særleg i samband med den auka arbeidsinnvandringa. Dersom useriøsitet og sosial dumping skal fortsetja å gripa om seg i det norske arbeidslivet, vil dette føra til eit A- og B-lag av arbeidskraft med ulike sosiale standardar. Men det vil svekkja heile den jamnande arbeidslivsmodellen vår og òg grunnlaget for eit effektivt næringsliv. Sosial dumping og svart arbeid er ein trussel mot alle seriøse arbeidsgivarar og bedrifter. Regjeringa har arbeidd med problematikken rundt sosial dumping heilt sidan regjeringsskiftet i 2005 og har m.a. fremja og gjennomført to handlingsplanar mot sosial dumping. Ei rekkje tiltak er fremja, vedtekne og sette i verk. Ifølgje ei evaluering Fafo har gjennomført, har det hatt god effekt. Samtidig har arbeidet med sosial dumping vist at dårlege arbeidsforhold ikkje berre er noko arbeidsinnvandrarane opplever. I delar av norsk arbeidsliv må standarden hevast. Senterpartiet vil delta i dugnaden for å møta utfordringane knytte til diskriminering, likestilling og arbeidsmiljø på norske arbeidsplassar. Me må sørgja for at arbeidslivet i endå større grad enn i dag nyttiggjer seg den kompetansen personar med nedsett funksjonsevne har. Eit inkluderande arbeidsliv vil bidra til verdiskaping og til utvikling av kompetanse og arbeidsmiljø på arbeidsplassane. Senterpartiet meiner behovet for arbeidskraft først og fremst må løysast ved at fleire av dei som i dag står utanfor arbeidslivet, kjem med.