Helge André Njåstad (Fremskrittspartiet), 2015-06-09:
Eg vil starta med å takka saksordføraren for arbeidet han har lagt til grunn for å losa denne meldinga gjennom i Stortinget. Han har òg teke initiativ til breie diskusjonar, som ikkje førte oss heilt i mål. Men likevel har komiteen samhandla godt og samarbeidd på ein del område, sjølv om ein ikkje er einige om absolutt alt. For oss i Framstegspartiet er det fire viktige prinsipp når me skal diskutera oppgåveflytting mellom nivå. Brukarane sine individuelle rettar skal liggja fast. Oppgåvene skal fullfinansierast, altså at dei pengane eitt nivå brukar på oppgåva, skal følgja med til eit eventuelt nytt nivå sin økonomi. Det er eit grunnleggjande prinsipp at oppgåver som treng politisk skjøn, i hovudsak skal liggja til eit politisk folkevalt nivå. Oppgåvene bør som hovudregel løysast nærmast mogleg innbyggjarane. Altså har me mest fokus på å flytta oppgåver ned til kommunenivået, og òg til det regionale folkevalde nivået. Denne meldinga er ein del av kommunereforma, men det er viktig for oss å understreka at me har ikkje kommunereform på grunn av at me skal leggja fram denne meldinga. Dette er eit supplement. Representanten Pedersen sa at eg hadde kalla det for gulrøter, og det er riktig. Dette er ei av mange gulrøter, med tanke på at kommunereforma er viktig. Men det er viktig å understreka at dersom kommunane ønskjer fleire oppgåver, får dei vist ei retning i dag med mange nye oppgåver. Men dei har òg enormt med oppgåver i dag som dei sjølve har valt å delegera til interkommunale samarbeid, slik at dersom kommunane ønskjer fleire oppgåver, kan dei henta tilbake dei som dei har valt å løysa på andre måtar, så får dei mange nye oppgåver. Kommunereforma er viktigare enn berre oppgåver. Det handlar om heilskapen. Dette er ei viktig løypemelding på vegen, men det er ikkje grunngjevinga for kommunereforma at me har ei oppgåvemelding. Me i Framstegspartiet er veldig glade for at eit stort fleirtal på Stortinget seier at kommunane må setja seg ned og ta nabopraten i forhold til kommunereforma. Det er mindre enn eit år sidan departementet inviterte kommunane til å ta den nabopraten. Me registrerer at i stort sett heile Noreg er dette på dagsordenen. Kommunane diskuterer det med kvarandre, dei diskuterer det med innbyggjarane sine gjennom innbyggjarundersøkingar, gjennom folkemøte, gjennom folkeavstemmingar. Seinast i dag fekk me ei melding frå Lunner og Gran, som hadde positiv respons på ei innbyggjarundersøking. Det viser at dette er på dagsordenen i heile Noreg, og det viser at kommunane er einige i at det er naturleg å diskutera dette, og mindre enn eit år etter at dei fekk invitasjonen, har dei gripe han på ein veldig god måte. Denne meldinga håpar eg skal bidra til at debatten om kommunereforma vil bli endå meir aktualisert, og at ho vil visa at det å vera lokalpolitikar skal vera endå meir interessant i Noreg i framtida enn det er i dag. Aldri før har det vore presentert så mange oppgåver som ein skal flytta nedover til kommunar, som ein gjer med denne meldinga. Det viser at Stortinget evnar å gje lokale folkevalde både tillit og meir myndigheit. Så skal eg seia litt om mellomnivået, som har fått stort fokus i behandlinga av denne meldinga. Kristeleg Folkeparti og Venstre fekk jo ein stor siger i kommuneproposisjonen for 2015 då dei fekk Stortinget med seg på å slå fast at det skal vera tre folkevalde nivå i Noreg. Alle veit kva Framstegspartiet prinsipielt meiner om det, men her har altså Kristeleg Folkeparti og Venstre fått til formuleringar som ligg nærmare deira primærstandpunkt enn våre. I dag får desse to partia ytterlegare ein siger ved at dei har fått fleirtal for at det skal koma ei eiga stortingsmelding neste vår som skal koma med ytterlegare flytting av oppgåver til det regionale folkevalde nivået. No har eg snakka litt om sigrane til Kristeleg Folkeparti og Venstre, så eg må òg snakka litt om regjeringspartia sine. Òg regjeringspartia har god grunn til å vera fornøgde med behandlinga av denne meldinga, først og fremst fordi det er fleirtal for hovudlinjene i den opphavlege meldinga. Kommunane har fått ein god del nye oppgåver. I tillegg er det fleirtal for at større bykommunar kan få eit større ansvar for kollektivtransporten, men då i partnarskap med fylkeskommunen. Me er òg glade for at det blir slått fast at forsøksloven gjeld i forhold til vidaregåande opplæring, slik at det er mogleg å sjå for seg nokre forsøk der ein gjennom ei grundig behandling skal vurdera søknadene. Og som representanten Jenssen sa, skal dei som høyrer til forsøkskommunen og fylkeskommunen, få eit betre tilbod både når det gjeld vidaregåande og når det gjeld lærlingar, dersom det skal bli aktuelt med eit forsøk. Me har tru på at det å sjå heile utdanningsløpet under eitt, kan vera bra for både elevane og kommunen, som kan tenkja heilskapleg. I tillegg til at me har behandla meldinga til regjeringa, har òg komiteen utfordra regjeringa på ein del andre politikkområde, og ønskjer å utfordra regjeringa til å greia ut enkelte ting litt meir. Eg skal nemna tre eksempel. Innanfor dispensasjonspolitikken er det som står igjen no – etter at regjeringa har gått langt når det gjeld å forenkla plandelen av plan- og bygningsloven, etter at dei har behandla plansakene meir positivt gjennom å seia at fylkesmennene skal vektleggja lokalt sjølvstyre sterkare, men òg at klagesakene blir behandla meir positivt – som det neste steget dispensasjonar, der kommunane i dag opplever at her er framleis fylkesmennene strenge, og her er fylkesmennene klageinstans for kvarandre, med settefylkesmann. Der peikar fleirtalet i komiteen på at utanom dyrka mark og kulturminne, skal me flytta meir av ansvaret innanfor dispensasjon til kommunane. Me gler oss til at departementet greier det ut vidare, til stor glede for det folkevalde nivået, som då skal få meir ansvar og tillit til å løysa mindre dispensasjonar sjølve. Så har fleirtalet i komiteen peika på skilt. Det er jo ei kjensgjerning at mange lokalpolitikarar har vore oppgitt opp gjennom åra fordi Statens vegvesen seier nei til å skilta til ein attraksjon, til ei bedrift eller til noko som lokalpolitikarane synest er viktig. Me synest at kommunane skal få lov til å bestemma meir sjølve innanfor det området òg, og utfordrar regjeringa på å gå lenger i å gje kommunane myndigheit til å seia kva det skal skiltast til, og korleis skiltpolitikken skal vera. Så har me òg lytta til ordførarar i denne prosessen. Då komiteen var på besøk i Hordaland, fortalde ordføraren i Fitjar, Wenche Tislevoll, om korleis ho opplevde staten når det gjeld det å setja adresser i kommunen hennar. Ho hadde eit ønske om at ei bygd skulle heita Vistvik. Så seier Statens namnekonsulent at nei, det skal heita Vistvika, med a-ending, og så fekk ho eit langt brev om at dei no måtte endra adressenamna i kommunen, dersom ikkje måtte dei reisa ei namnesak, og så var det eit klageorgan som skulle ta stilling til det. Den utfordringa tok me på strak arm og formulerte inn at òg på dette området må kommunane få lov til å bestemma meir. Det er kanskje ikkje ei oppgåve som eignar seg for statleg overstyring om det skal vera a-ending i Vistvik eller ikkje. Me har ei melding som er god, og som flyttar betydeleg makt nedover. I tillegg er favorittkapittelet mitt i meldinga forholdet mellom stat og kommune. Her varslar me at me skal ha ein gjennomgang av korleis staten stiller seg til kommunesektoren, og overbygningen vår er at det skal vera mindre tilsyn og meir tillit. Me har tillit til at kommunane kan vareta rolla si betre sjølve, og me treng ikkje å ha så mange tilsyn som me har i dag – me skal ikkje slutta med tilsyn, men me skal gje meir tillit og ha meir fokus på eigen kontroll og eigne vurderingar enn at staten skal passa på alt mogleg. Derfor er me veldig glade for at me skal ha ein gjennomgang av kva fylkesmannen si rolle skal vera i framtida. Me er veldig tydelege på at fylkesmannen skal gjennomføra tilsyn, kontroll, beredskap og nokre rettleiingsoppgåver, men skal i mindre grad overstyra lokaldemokratiet. Det er ei tydeleg retning frå denne regjeringa. Når denne meldinga fullt ut blir sett ut i livet gjennom utgreiingane og gjennom at ein får på plass nye oppgåver, vil tida til norske kommunestyre bli brukt mindre til å diskutera at fylkesmann og stat har blanda seg inn i ting, diskusjonen i kommunestyra skal gå meir på korleis ein skal yta endå betre tenester til innbyggjarane sine. Denne meldinga gjev meir tillit og fleire oppgåver, kommunane får moglegheit til å sjå fleire tenester i samanheng, og kommunane skal få siste ordet i langt fleire saker. Noreg er allereie i verdstoppen når det gjeld å ha eit velutvikla lokaldemokrati med mange oppgåver. I dag tek Stortinget nye steg for å visa kor viktig lokaldemokratiet er for innbyggjarane i landet vårt.