Bård Vegar Solhjell (Sosialistisk Venstreparti), 2017-06-15:
Vi lever i tider prega av uro, men òg i uhyre omskiftelege tider. Det er plutselege, raske skifte. Kven hadde f.eks. sett for seg for få år sidan at vi skulle ha ein president i USA som vi oppfattar som svært problematisk, eit nært forhold i forbetring med Kina og eit Russland som vi er meir og meir bekymra for? Det viktige er likevel dei langsiktige utviklingstrekka som vi står oppi – det globale maktskiftet som ubønhøyrleg kjem til å gjere Asia og Kina meir sentrale i verda, for ikkje å snakke om store utviklingstrekk som eg trur vil prege verda sterkt i tiåra framover: Klima, migrasjon og ulikskap er iallfall tre svært viktige stikkord. I møte med det er det både ein del bra og anna ikkje fullt så bra å seie om meldinga frå regjeringa, og det er einigheit om viktige ting, ueinighet om anna, i komiteen. Eg er blant dei som ikkje meiner at det er viktig eller bra i seg sjølv at vi er einige om mest mogleg i utanrikspolitikken. Tvert imot – det eg er einig i, er at det er viktig at vi har evne til å verte einige i avgjerande spørsmål. Men det er ikkje viktig at det er einigheit om mest mogleg – tvert imot: Der det vert tenkt for likt, vert det ofte tenkt for lite. La meg difor gå igjennom nokre heilt sentrale trekk sett frå SVs ståstad. Det mest positive med stortingsmeldinga er det eg eigentleg oppfattar som ei vesentleg orientering i retning Europa og Norden, i tillegg til den transatlantiske. Å kalle det eit vegval ville kanskje vere å gå for langt, det liknar meir å sitje på to hestar samtidig eller å ha egg i fleire korger. Men det kan i ein periode vere riktig, og eg vel først og fremst å tolke det positivt at det ligg ei auka vektlegging der. Eg synest vi manglar heilt å sjå det i praktisk politikk i denne stortingsperioden, men no har vi ei melding og merknader som gjev grunnlag for meir av ei sånn dreiing – mot sikkerheit i nærområda våre, mot nordisk og europeisk samarbeid, mot å byggje ein sterkare verdifellesskap med andre allierte enn berre USA. Derimot synest eg stortingsmeldinga og mange av merknadene frå fleirtalet gjev uttrykk for altfor låge ambisjonar på vegner av kva vi kan og bør prøve å oppnå med utanrikspolitikken vår, og at vi i for stor grad berre føler oss bundne av verda rundt oss. Vi er openbert eit lite land som vert påverka av verda rundt oss i sterk grad, men poenget med utanrikspolitikk er å utnytte handlingsrommet til å påverke utviklinga mest mogleg. Det kan vi på vesentlege område – den geostrategiske plasseringa vår, ressursane våre og kompetansen vår gjev oss ei betydeleg moglegheit til å påverke utviklinga i Arktis. Nordens samla globale økonomi gjev oss potensial til i sum å vere ein betydeleg aktør internasjonalt og i utviklingspolitikk, og på område som hav eller klima kan vi ha ei leiarrolle på viktige felt for oss sjølve og for verda. Eg synest både denne fireårsperioden og meldinga i for liten grad gjev uttrykk for ambisjonar, ønske om å vere leiar, drive framover nye felt og påverke kvar vi står i møte med store utfordringar nokre tiår fram i tid. Det tredje er at òg i dei analysane synest eg meldinga og til dels fleirtalet i for liten grad tek opp i seg nye utviklingstrekk som kan vere dominerande for korleis vi oppfattar verda rundt oss, korleis det ser ut framover. Veksten i Kinas og Asias makt kjem til å kome enormt raskt, og vi er nøydde til å orientere oss i større grad mot den delen av verda, det trur eg kjem til å påverke både USA og Europa. Eg trur område som klima – og eg vil leggje til naturmangfald og det globale berekraftsbildet – kjem til å ha som føresetnad ei heilt anna tenking både i innanriks- og utanrikspolitikken. Eg trur at for dei store utfordringane i sårbare statar, men òg når det gjeld flyktning- og migrasjonsspørsmål, gjeld generelt det same. Eg vil leggje til eit område der vi kunne ha vore ein mykje større leiar denne perioden, som representanten Navarsete òg var inne på, og det gjeld atomnedrusting. Det er eit felt med stort potensial for framsteg i åra som kjem, der eg håpar at Noreg om kort tid vil verte ein viktig leiar.