Olav Akselsen (Arbeiderpartiet), 2003-12-09:
Det siste året har 20 000 industriarbeidsplassar forsvunne. I Noreg i dag er det no faktisk fleire uføretrygda enn det finst industriarbeidarar. Dette er etter mitt syn svært bekymringsfullt, men det som bekymrar meg endå meir, er at så få bekymrar seg. Me er no sannsynlegvis det landet i Europa som har lågast industrisysselsetjing. Sjølv om det er ein del positive signal som me skal gle oss over, trur eg det er stor fare for at nedgangen i industrisysselsetjinga i Noreg held fram. Kraftforedlande industri står overfor kjempeutfordringar. I gjennomsnitt betaler denne bransjen i dag 11 øre for krafta, som er ein av dei viktigaste innsatsfaktorane. Om få år vil dei fleste kontraktane på dette området gå ut, og alt tyder i dag på at mange vil få både dobla og tredobla utgiftene sine til ein av dei viktigaste innsatsfaktorane. Mange av desse bedriftene driv heilt på marginen i dag, og det er ikkje særleg vanskeleg å spå at nedgangen vil halda fram, og at det i verste fall vil bety nedlegging for mange av desse bedriftene. Ein annan bransje som slit, er næringsmiddelindustrien. Me les jo stadig vekk om auka import av halvheva brød og andre halvferdige produkt, som fyller opp ein stadig større del av dei norske butikkhyllene. Me les om import av øl, og me ser at sannsynlegvis er dette berre begynnelsen på ein trend. På grunn av WTO og andre internasjonale avtalar vil ein god del av importreguleringane på desse områda forsvinna eller bli reduserte, og i tillegg vil WTO sannsynlegvis føra til redusert produksjon av mat i Noreg, noko som igjen vil slå negativt ut for denne bransjen. Det siste året har 5 000 arbeidsplassar forsvunne i offshorenæringa. Dessverre er det veldig mykje som tyder på at dette berre er begynnelsen. Med dei planane som no ligg på bordet for investeringar på norsk sokkel, ser ein at nivået på slike investeringar vil bli halvert under få år. Konsekvensane av dette kan bli svært dramatiske. Me veit at norsk fiskeindustri på mange måtar ligg med broten rygg, og det skal svært mykje til før ein kjem seg opp og fram igjen. Det som Noreg hadde trunge i den situasjonen som Noreg no er inne i, er ei aktiv regjering som tok desse utfordringane på alvor, og som sette ein innsats inn for å snu utviklinga. Dessverre må me konstatera at ei slik regjering har ikkje Noreg i dag. Regjeringa har gjort altfor lite for å snu den negative trenden, og har heller ikkje noka offensiv haldning til korleis ein skal møta dei nye utfordringane. Skal me få industrien på fote igjen, må me føra ein aktiv politikk, og me må kanskje ha både ein stor og ein liten næringspolitikk i Noreg. Den store politikken må sjølvsagt gå på å ha orden i økonomien. Me må ha låg rente. Me må ha låg kronekurs, og me må ha ein smidig offentleg sektor. Dette har sjølvsagt betydning for kor mykje pengar me kan bruka i denne nasjonen, og det har betydning for kor mykje me som politikarar kan bruka over dei offentlege budsjetta. Orden i økonomien er ein føresetnad for å lukkast, men det er ikkje nok. Derfor er det òg nødvendig med det me kan kalla ein liten næringspolitikk – dei tiltaka som ein set i verk for å få hjula i gang igjen. Slike tiltak er verkemiddel og program for å stimulera til ny vekst, løyvingar til SND, å setja i gang program som «Innovasjon Møbel», program for nye marine artar, program for skjelnæringa og f.eks. program for kulturbasert næringsutvikling i Noreg. På dette området har Regjeringa dessverre svikta totalt. Dessverre har ein nok ein gong foreslått å kutta kraftig i dei postane som kunne bidra til å få fram dei nye jobbane. Så vidt eg veit, er Noreg det einaste landet som baserer politikken sin på såkalla næringsnøytralitet. Sjølv dei mest liberalistiske landa er opptekne av å skjerma og ta vare på eige næringsliv. Alle andre land har ein ambisjon om å få til noko på dette området, men den norske regjeringa lèt ideologien vera viktigare enn omsynet til å finna fram til praktiske løysingar for eige næringsliv. I Noreg er det berre finanspolitikken og skattelette og ingen andre verkemiddel som skal hjelpa. Med Høgre si haldning til EU burde det vera eit stort paradoks at EU sjølv har ein svært aktiv næringspolitikk og store ambisjonar om å vera verdsleiande på mange område. Dei har ført ein aktiv politikk for å nå desse måla, og dei set parameter som dei stadig vekk måler seg etter. Dette burde vera noko som me i Noreg kunne læra av. For Arbeidarpartiet vil sysselsetjing alltid vera ei av dei aller viktigaste sakene. Derfor er dette ein raud tråd i budsjettet vårt. Me ønskjer å utstyra næringsministeren med verktøy til å gjera jobben, og derfor foreslo me i fjor haust ei rekkje ordningar som ville gjort dette mogleg. Me foreslo det same i vår, og me foreslår det same no i haust. Me ønskjer ein aktiv næringspolitikk. Dette har sjølvsagt betydning for budsjetta våre, men ein aktiv næringspolitikk kan ein òg føra utan at det slår ut i budsjetta. Berre for å nemna eit eksempel: I førre periode la utbyggjarane av Snøhvit-feltet den saka i skuffen fordi dei meinte det ikkje var lønsamt. Så kalla finansministeren dei inn og spurde kva som skulle til for få dette prosjektet på skjenene igjen. Så blei dei etter nokre forhandlingar einige om at her trong ein endringar i skattereglane. Finansministeren foreslo det, og på den bakgrunnen har ein no fått den største investeringa i Nord-Noreg nokosinne. Eit anna eksempel er eit ønske frå Vestlandet om å få bygd nokre gassbåtar. På bakgrunn av det gjekk Olje- og energidepartementet inn i ein dialog med utbyggjarane og fekk til ei ordning der Statoil skulle få trekkja dette frå på ein framtidig årsrekneskap. Dei fekk investert i to nye gassbåtar, noko som igjen har ført til at ein måtte byggja LNG-anlegg og nye føringsbåtar. Ein har fått stor optimisme og bruk av gass på dette området. Med dagens regjering ville ingen av desse prosjekta blitt realiserte, dels fordi ingen ville ha gjort den jobben som hadde vore nødvendig for å leggja tilhøva til rette, og dels fordi eg skjønar at Venstre skal ha vetorett på slike område. Det Regjeringa burde gjort, var å setja seg ned med dei ulike bransjane, avdekkja problem og foreslått konkrete ordningar for å avhjelpa situasjonen. Den førre regjeringa hadde t.d. eit kontaktforum for norsk prosessindustri som møtte med jamne mellomrom. Dette blei med ein gong nedlagt av den noverande regjeringa. På same måten som den førre regjeringa greidde å setja Snøhvit på kartet igjen, er eg heilt sikker på at ein større innsats frå Regjeringa òg kunne vore med og gjort det mogleg å få investeringar i norsk aluminiumsindustri. Det er heilt nødvendig for å ta vare på ein viktig bransje og viktige arbeidsplassar i eit område som har få andre alternativ. Eit av resultata av det forliket som Arbeidarpartiet og regjeringspartia inngjekk ved årets budsjett, er at Regjeringa no forpliktar seg til ein langt meir aktiv politikk for å få nyinvesteringar og omstilling i dei kommunane som blei ramma av Hydro sine vedtak. Eg håpar at næringsministeren i dag kan gjera greie for for kva initiativ han allereie har teke, og kva han skal gjera vidare for å gjennomføra denne delen av forliket. Sjølv om dette er viktig for dei lokalsamfunna som eg har nemnt her, og som er nemnde spesielt i avtalen, er det dessverre òg andre samfunn som slit med store omstillingsproblem. Eit slik samfunn er Florø. I løpet av neste år vil sannsynlegvis ein av fire arbeidsplassar forsvinna. 25 pst. av arbeidsplassane er vekk i løpet av nokre få månader. Dette slår sjølvsagt negativt ut for heile samfunnet. Mens resten av landet i dag opplever kjøpefest, er situasjonen i Florø den at òg handelsstanden slit. Eg håpar at Regjeringa òg vil støtta Florø og andre samfunn som skulle koma i denne situasjonen. Hadde me hatt ein meir aktiv næringspolitikk, hadde me fått gassferjene på beddinga tidlegare, hadde me satsa på ein auka oljeaktivitet i nord, kunne me fått bygd offshorebåtar og anna som kunne gjort at folk i dag kunne vore i arbeid i staden for å heva trygd. Men då treng ein altså ein offensiv næringspolitikk, og det har me dessverre ikkje i dag. Noko av det viktigaste ved det forliket som er inngått, er etter mitt syn at me har greidd å reversera forslaga til kutt i permitteringsordningane, noko som er blitt positivt teke imot i bransjen, og som faktisk har gjort at fleire bedriftsleiarar i det siste har gått ut og sagt at på grunn av forliket har dei kunna leggja permitteringsvarsla ned i skuffane. På den måten har me greidd å sikra folk arbeid i ei vanskeleg tid. Eg er derfor glad for at me har fått gjennomslag for det.