Laila Kaland (Arbeiderpartiet), 2001-02-09:
Som saksordførar for denne innstillinga vil eg først ta for meg nokre generelle meiningar i høve til NRK. Dei siste åra har det skjedd ei rivande utvikling innan media, der fjernsynet har fått ei sterkare og sentral rolle. Framleis vil dette vere eit medium som vil forandre og utvikle seg, og eg tenkjer her på den digitale utviklinga som vil seie å få til gode avtalar og godt samarbeid mellom Telenor og TV 2. Likeins veit vi at NRK er inne i ein situasjon med store økonomiske problem, og at ei omorganisering må til for å få budsjetta i balanse. I brev til komiteen har Kulturdepartementet peika på NRK sine plikter som allmennkringkastar, og vidare at det i det digitale mediesamfunnet vil vere viktigare enn nokon gong å oppretthalde ein sterk lisensfinansiert og reklamefri allmennkringkastar. Desse synspunkta støttar eg fullt ut. Men om desse måla skal vidareførast i tida framover, trur eg at storting og regjering også må vere villige til å auke løyvingane til NRK. I landet vårt, med spreidd busetjing og spesiell geografi, er det ikkje alltid lett å byggje ut eit informasjons- og kommunikasjonsnett som stettar folk sine krav. Ser vi nokre tiår tilbake og fram til no, har dei ulike media vore i rask utvikling. I dag er det ikkje noko som skjer her i landet eller ute i verda, utan at vi veit om det med ein gong. Det er sterke inntrykk, som gir oss informasjon, og som påverkar oss. Eg tenkjer her på jordskjelvkatastrofen i India, med titusentals daude hjelpeorganisasjonane sin store innsats og appell til oss som enkeltpersonar om å yte økonomisk hjelp svoltkatastrofar i mange land, krigar og store flyktningstraumar, der barna og dei eldre blir hardast ramma og til sist rasisme, mobbing, vald og undertrykking Det er ikkje berre alvorlege nyheitssendingar som blir formidla, men også gode kultur-, natur- og dyreprogram, program med sport og andre aktivitetar og ikkje minst gode barneprogram. Dette gir oss positive impulsar i kvardagen. NRK som allmennkringkasting skal formidle alt dette til heile befolkninga i vårt vidstrekte land, men i dag er tilbodet til sjåarane diverre ulikt. I sentrale område kan ein velje mellom mange og ulike kanalar, medan folk ute i distrikta har få val og ofte dårlege sjåarforhold. I den innstillinga vi i dag diskuterer, om distriktssendingar med fjernsyn i Nordland og Østfold, viser komiteen til tidlegare vedtak i Stortinget i samband med St.prp. nr. 1 for 1995-96 og St.prp. nr. 1 for 1996-97, der lisensavgifta vart vedteken, m.a. for å finansiere og fullføre utbygginga av distriktsfjernsyn. Mykje er gjort på dette området, men framleis manglar det vedtak for å få realisert eigne sendingar i Østfold og Nordland. Det har vore jobba ein god del frå desse to fylka for å få desse to tilboda på plass, noko som eg har full forståing for. Eg viser til korrespondanse og brev frå ulike instansar på dette området, som er lagde ved innstillinga. Eg vil vise til mitt eige fylke og kva eigne sendingar har hatt å seie for oss. Møre og Romsdal fekk eiga regional TV-sending den 10. mars 1997. Før den tida hadde Møre og Romsdal fellessendingar med Nord- og Sør-Trøndelag. Sjølv om samarbeidet om sendinga var godt, viste det seg at regionen var for stor og hadde for lite felles. Regionsjukehuset i Trondheim og samkvemmet over fylkesgrensene mellom Nordmøre og Sør-Trøndelag var ikkje godt nok til å binde regionen saman til eit naturleg lokalt TV-rike. Møre og Romsdal er eit svært nyheitsrikt fylke, m.a. på grunn av ein variert natur, med rasfare, utsette kyststrekningar, turisme i fjordar og fjell og eit samansett næringsliv med møbelindustri og verft og som Noregs største fiskerifylke – eit sterkt eksportfylke generelt sett. Møre og Romsdal høyrer ikkje naturleg til Trøndelag og heller ikkje til ein omfattande Vestlandsregion, frå Nordmøre til synste Rogaland. Det var difor rett av NRK å gå inn for å dele regionen og rett av Stortinget å auke lisensen, slik at dette vart mogleg. Sendingane frå Møre og Romsdal har vist at det er meir enn nok stoff å hente til ei eiga TV-sending for dette fylket. NRK Møre og Romsdal er einaste fylkesdekkjande medium, og TV-sendingane er saman med radiosendingane svært viktige for fylkesidentiteten. Sendingane er med på å binde saman eit fylke prega av stridar mellom dei ulike områda nord, sør og midt i fylket. Folk i Møre og Romsdal oppfattar dei regionale sendingane i tida mellom kl. 18.40 og 20.55 som sine eigne sendingar. Dei ferskaste sjåartala viser også at NRK Møre og Romsdal sine TV-sendingar samlar flest sjåarar, trass i at dei kommersielle konkurrentane TV Sunnmøre og TV Nordvest, som sender til Romsdal og Nordmøre, har tre gonger så lang sendetid. Eg vil be kulturministeren merke seg desse positive signala frå Møre og Romsdal, for eg trur dei kan gi dei same ringverknadene i Østfold og Nordland, når dei får sine eigne distriktssendingar. Komiteen er kjend med at NRK i det seinare er organisert som eit aksjeselskap. I Stortingets spørjetime den 29. november 2000 sa kulturministeren «at det er viktig at NRKs styre nå gis spillerom til å foreta de nødvendige innsparinger og omprioriteringer» – for å bringe NRKs driftsresultat i balanse. Fleirtalet i komiteen vil, «i likhet med statsråden, legge til grunn at dersom NRKs styre skulle komme med forslag som vil føre til omfattende endringer i den distriktspolitiske profil, vil saken nødvendiggjøre politisk behandling». Etter mitt syn er dette no følgt opp i brevet til NRK av 24. januar frå Kulturdepartementet, der det står: «Kulturdepartementet ber NRK om å legge komiteens forutsetninger til grunn for det videre planarbeid med distriktssendinger med fjernsyn i Nordland og Østfold.» Komiteens fleirtal har i sine merknader vist til at «NRKs styre ikke hittil har fulgt Stortingets forutsetninger. Dette flertallet har imidlertid merket seg at på bakgrunn av Stortingets behandling av statsbudsjettet for 2001 har departementet fulgt opp saken i forhold til NRK». Eg viser til brevet som er skrive den 24. januar, og som eg har sitert. Komiteen er nøgd med brevet frå kulturministeren, som gir klare føringar med dei vidare planane i høve til eigne TV-sendingar for Østfold og Nordland. Saka blir lagd ved protokollen, og eg viser til komiteen sine merknader.