Ingebrigt S. Sørfonn (Kristelig Folkeparti), 2009-03-31:
Noreg er eit lite land, men me er ei stormakt på havet. Me står for meir enn ein tjuedel av transporten på havet. Innan offshore har me verdas mest moderne og verdas nest største flåte. Vår sterke internasjonale posisjon vert forsterka ved at Noreg har eit komplett maritimt miljø å trekkja kompetanse frå. Det har allereie vorte sagt, men bør likevel gjentakast, at dei maritime næringane har ei samla verdiskaping på nærare 100 milliardar kr. Dette utgjer 7,5 pst. av den totale verdiskapinga i norsk næringsliv. Med ca. 100 000 tilsette i næringa er dette ein betydeleg aktør i norsk næringsliv. Reiarlaga gjev eit avgjerande bidrag til resten av næringa, og er langt på veg ein føresetnad for utvikling av ho. Men no er denne næringa hardt ramma av finanskrisa. Skipsfarten er jo ei medsyklisk og kapitalintensiv næring som opererer globalt. No vert ho ramma av eit kraftig fall i etterspørselen, både i dei tradisjonelle fraktmarknadene og på offshoresida. Samstundes vert næringa sterkt ramma av uttørking i kapitalmarknaden. Tilførsel av eigenkapital er ikkje lett å oppdriva, og bankane har utlånsstopp. Mange reiarlag har store ordrebøker på verfta, bestillingar der finansieringa til dels enno ikkje er på plass – dette har me hørt, men det er ein vesentleg del av biletet – og der skipsverdiane no er i fritt fall. Halvparten av dei 100 skipa som vert bygde ved norske verft, har enno ikkje fått finansiering. For norske verft er det dramatisk dersom svikt hos underleverandørane eller problem med finansiering gjer at offshoreskip må avbestillast. 80 pst. av vefta sine kontraktar består trass alt av offshoreskip. På toppen av ein særs krevjande situasjon som følgje av finanskrisa kjem i tillegg Regjeringa si eigenkapitalinndraging. Denne særnorske og omfattande inndraginga av eigenkapital og likviditet har sett norske reiarlag i ein betydeleg meir utsett og sårbar posisjon enn konkurrentane. Kristeleg Folkeparti har stor forståing for at enkelte reiarlag no vil prøva denne saka rettsleg i høve til Grunnloven sine bestemmingar om tilbakeverkande kraft. Men Regjeringa kan treffa andre tiltak for å betra reiarlaga sin likviditet og eigenkapital, og dermed medverka til bedriftene og reiarlaga si evne til å overleva i tida som kjem. For det første kan Regjeringa forskyva tidspunktet for tilbakebetaling av dei midlane som ikkje er knytte til miljøavsetjingar. Det vil vera ei utsetjing som ikkje reduserer det totale beløpet til innbetaling, men som ville vera ei tidsmessig justering som reduserer den ekstraordinære likvidetsbelastinga som norske reiarlag har i denne kritiske fasen. For det andre kan Regjeringa kontinuerleg passa på at GIEK og Eksportfinans har tilstrekkelege rammer, og at det ikkje er regelverk som skapar unødvendige avgrensingar i høve til deltaking i ulike prosjekt. Bankanes utlånsevne og -vilje må på plass. Eg er veldig glad for at statsråden påpeika dette som ei vesentleg utfordring. Det er ei kjempeutfordring som må løysast. Men me må heller ikkje gløyma å sjå framover. Den krisa som me er inne i no, vil ikkje vara i det uendelege. Over 80 pst. av varehandelen mellom kontinenta skjer på skip. Når veksten kjem, må norske reiarlag vera posisjonerte for å ta sin del. Det er vekstmoglegheiter i short-sea-trafikk og i andre segment, og norske selskap har eit unikt utgangspunkt for vidare vekst i offshoreverksemda. Verda treng framleis olje og gass. Noreg kontrollerer verdas mest avanserte og nest største flåte av borefartøy og offshore spesialskip. Men for at Noreg òg i framtida skal vera ein leiande skipsfartsnasjon, må styresmaktene gjera sin del av jobben for å sikra at næringa ikkje vert knekt før krisa er over.