Ingebrigt S. Sørfonn (Kristelig Folkeparti), 2007-04-17:
Eg har med dette gleda av å leggja fram innstillinga frå næringskomiteen om eigarskapsmeldinga. Samstundes vil eg takka alle fraksjonane i komiteen for eit godt og konstruktivt samarbeid i saka. Innstillinga viser at det er brei semje om korleis staten skal utøva eigarskapen i dei verksemdene som staten eig – heilt eller delvis. Ein samla komite understrekar at staten som eigar må fokusera på langsiktig verdiskaping og industriell utvikling i dei selskapa han eig. Langsiktig verdiskaping er sjølvsagt ikkje mogeleg utan industriell utvikling, uavhengig av kven som eig selskapa. Eit stort fleirtal i komiteen legg til grunn at det viktigaste staten som eigar kan gjera for å sikra at desse måla vert nådde, er å setja krav om kva langsiktig avkastning som kan forventast. Vidare må staten medverka aktivt for å finna best mogeleg eigna styrerepresentantar som kan ta ansvar for utforminga av verksemdene sine forretningsstrategiar. Og staten må følgja opp styra sitt arbeid i ein god og jamleg dialog, innanfor dei rammene som aksjelova, eller andre relevante lover, set. Det føreset at staten som eigar sørgjer for å ha god kompetanse på nettopp det å vera ein god eigar, og på å følgja dette opp i praksis. Både i Noreg og i resten av verda er det i aukande grad allmenn aksept for at verksemdene ikkje kan avgrensa sitt fokus til reine marknadsanalysar og klassiske vurderingar av lønsemda på produkta og tenestene som dei vil produsera. Dette er heilt nødvendige analysar som kvart eit styre må bruka vesentlege delar av tida si på. Men framtidsretta verksemder må òg ha eit bevisst forhold til korleis produksjonen påverkar miljøet, og til den rolla verksemdene har i lokalsamfunna. Og aktive eigarar vil på same måten forvissa seg om at styra arbeider bevisst òg med desse spørsmåla. Det er brei semje i komiteen om at verksemder med statleg eigarskap bør vera leiande òg på dette området, både fordi det tener målet om langsiktig verdiskaping og fordi samfunnsmessig og etisk fokus har ein verdi i seg sjølv. Det er semje i komiteen om at det er andre verkemiddel enn eigarskap som kan vera hensiktsmessige for å nå viktige politiske mål for sysselsetjing og næringsutvikling. For eksempel vil regulatoriske tiltak og tenestekjøp vera meir presise og effektive verkemiddel for å nå spesifikke mål enn kva eigarskap i seg sjølv kan vera. I ein av og til slagordprega debatt om eigarskap kan ein lett tilsløra ei sentral sanning: Det er ikkje kapitaltilførsel som er avgjerande for om me får ei god industriell utvikling og fornying innanlands. Det er kompetanseutvikling og innovasjonskraft som avgjer framtida for næringsverksemd i Noreg. Å hevda at prosenten på den statlege eigarskapen er ein garanti for ønskt utvikling på desse avgjerande områda, vil etter mi meining vera direkte useriøst. Desse hovudprinsippa for statleg eigarskap har vorte klårt kommuniserte frå Regjeringa si side i eigarskapsmeldinga, og har altså brei støtte i Stortinget. Slik eg ser det, er dette uansett ei vidareføring av dei retningslinene som har vore gjeldande for statleg eigarskap, uansett om namnet på næringsministeren har vore Dag Terje Andersen, Odd Eriksen, Børge Brende eller Ansgar Gabrielsen. Samstundes er det klårt at sjølv om retningslinene for eigarskapen har hatt klåre fellestrekk over skiftande regjeringar, har utøvinga av eigarskapen vorte meir aktiv og profesjonell dei seinare åra, ikkje minst som følgje av satsinga på ei eiga eigarskapsavdeling i Nærings- og handelsdepartementet. Det var eit godt organisasjonsgrep med brei tverrpolitisk støtte. Det er altså brei semje om måla for den statlege eigarskapen og om korleis eigarskapen skal utøvast. For alle praktiske føremål er dette ei vidareføring av tidlegare kommuniserte retningsliner og praksis. Men det er ikkje like stor semje om kor omfattande den statlege eigarskapen skal vera. Regjeringspartia avviser å selja så mykje som ein einaste aksje i noko selskap, medan særleg dei andre opposisjonspartia – altså Framstegspartiet, Høgre og Venstre – ikkje kan sjå at grunngjevinga for den statlege eigarskapen tilseier så store eigarpostar i mange selskap. Eg overlèt til dei einskilde fraksjonane å argumentera for sine syn. Frå Kristeleg Folkeparti si side vil eg understreka at også i eigarskapspolitikken tek me utgangspunkt i verdigrunnlaget vårt og i ideala våre. Spørsmålet om storleik på statleg eigarskap kan likevel ikkje definerast som eit livssynsspørsmål. Me er relativt pragmatiske til dette, og meiner at storleiken må setjast ut frå kva føremål eigarskapen har, og ut frå kva type eigar som best er i stand til å realisera og følgja opp dei måla som er sette for langsiktig avkastning og industriell utvikling. Eg må få lov til å oppklara noko som eg meiner er ei openberr misforståing som det raud-grøne fleirtalet i komiteen har gjort seg skuldig i. Den går ut på å setja eit slags likskapsteikn mellom omgrepa aktiv eigarskap og mykje eigarskap. Det har tydelegvis vore spesielt viktig for regjeringspartia å visa at dei står for ein aktiv eigarskap – etter deira meining i motsetnad til den førre regjeringa. Men så har dei altså innsett at når det gjeld sjølve utjamninga av eigarskapen, har det ikkje vore grunnlag for dei store endringane. Sett i lys av retorikken frå valkampen er dette sjølvsagt ei ubehageleg erkjenning, og borte er – heldigvis – tanken om at selskapa burde styra etter såkalla politiske signal. Slike vyar passar betre som overskrifter i media enn som reelle styringsdokument. Så i mangel av reelle konfliktar om innhaldet i eigarskapsstyringa må ein visa ein ny aktivitet på andre måtar. Så vert storleiken på den statleg eigarskapen frikopla frå grunngjevinga for denne eigarskapen. Så vert salsfullmakter, som i alle fall nokre av regjeringspartia tidlegare har røysta for, trekte tilbake. Så vert det signalisert oppkjøp av aksjar i StatoilHydro for over 20 milliardar kr, utan nærare grunngjeving. Dette siste er ei eiga sak som Stortinget vil få til behandling seinare i vår, så eg skal ikkje gå nærare inn på det her. Men det er likevel rett å nemna det, for i eigarskapsmeldinga drøftar Stortinget generelle og prinsipielle retningsliner for statleg eigarskap. Då er det òg å forventa at ein i seinare saker som gjeld statleg eigarskap, etterlever desse retningslinene. Det kan vera grunn for å åtvara mot at gigantomani i praksis skal telja sterkare enn dokumenterte prov når konkrete verkemiddel skal fastsetjast for å realisera måla for statleg eigarskap. Eg er òg noko overraska over at regjeringspartia ikkje ønskjer å vera med på ein merknad der ein oppmodar Regjeringa om at den årlege eigarskapsmeldinga skal gjera greie for korleis selskapa arbeider med dei såkalla tverrgåande omsyna, dvs. etikk, miljø, likestilling og mangfald, forsking og utvikling. Dersom ein meiner at ei auka fokusering på desse omsyna er eit av dei nye grepa i den såkalla meir aktive eigarskapspolitikken, verkar det etter mi meining litt merkeleg å avvisa ei større offentleg fokusering på at dette vert praktisert. Lat meg så til slutt få lov til å ønskja regjeringspartia velkomne etter. For med stor glede har me i Kristeleg Folkeparti merka oss at det no vert gjeve klåre løfte om at ved svangerskap og fødsel skal sjølvstendig næringsdrivande få likestilt sine trygderettar med ordinære arbeidstakarar. Det har me, saman med Høgre og Venstre, lenge arbeidd for. Men ei god sak vert ikkje dårlegare sjølv om fleire stør opp om ho, og spesielt ikkje dersom ei slik støtte gjev fleirtal for saka. Eg håpar derfor at dei positive tonane vert følgde opp med konkret handling allereie i revidert nasjonalbudsjett i år. Dersom så skjer, tek eg sjansen på her og no å lova full støtte frå Kristeleg Folkeparti. Men så tilbake til eigarskapsmeldinga. Som saksordførar gler eg meg over at det er brei tverrpolitisk semje om hovudføringane. Dette lovar godt for ein trygg og stabil statleg eigarskapspolitikk i framtida. Så vil eg til slutt ta opp dei forslaga som Kristeleg Folkeparti er medforslagsstillar til i innstillinga.