Jon Lilletun (Kristelig Folkeparti), 1999-06-14:
Korleis står det til med skulen vår? Kva grep bør vi gjere for å auke trivselen og kvaliteten på læringa i skule og lærebedrift for å gje elevar og lærlingar hjelp til å lære meir om det som er viktig og verdt å lære? Både vurderings- og utviklingsperspektivet står sentralt i stortingsmeldinga «Mot rikare mål». Skuleutviklingsperspektivet er lyfta fram som eit mål i erkjenning av at forbetring av praksis berre kan skje gjennom fornyingsarbeid heilt ned på klasseroms- og verkstadnivå. Hovudsaka for meg har vore å få tydeleg fram at vi fyrst og fremst treng ein samla nasjonal strategi for korleis aktørane på alle nivå saman kan gjere sitt til å fornye og forbetre praksis i skule og lærebedrift. Eg vil minne om at komitefleirtalet streka under dette i ein merknad til statsbudsjettet for inneverande år. Frå eit mindretal i komiteen blir Regjeringa kritisert for ikkje å ha lagt fram forslag om eit nasjonalt vurderingssystem, slik Stortinget i si tid bad om. Dels handlar dette kanskje like mykje om bruk av ord som om realitetar. Når eg ikkje har brukt omgrepet «nasjonalt vurderingssystem» i meldinga, er det fyrst og fremst fordi det lett ville flytt tyngdepunktet frå skuleutviklingsprosess til sentrale system for måling og kontroll av læringsresultat, produkt. Meldinga er like fullt klar på at vi treng gode opplegg for evaluering av det som skjer i skule og lærebedrift, for å få meir påliteleg kunnskap om kva som gjev god læring. I tillegg til meir systematisk intern skulevurdering vil Regjeringa m.a. vidareutvikle opplegg for evaluering gjennom brukarundersøkingar og forbetre tilstandsrapportering frå utdanningsdirektørane og system for innhenting av statistikkdata, ha meir systematisk gjennomgang av tilstanden på enkeltområde i skule og lærebedrift, vidareutvikling av nasjonale karakter- og læringsstøttande prøver og kartleggingsprøver og vidareføring av norsk deltaking i internasjonale undersøkingar. Regjeringa si drøfting av vurderingsoppgåvene i meldinga er altså ikkje einsidig konsentrert om eigenvurdering på og i regi av den enkelte skulen. Utgangspunktet i meldinga er: Kvalitet blir skapt lokalt, i klasserom, verkstad og skule. Derfor må den konkrete utforminga av metodar og strategiar for vurderings- og kvalitetsarbeid i skulen forankrast lokalt. Samstundes skal det sjølvsagt vere i samsvar med nasjonale mål og premissar. Eg synest fleirtalet i komiteen har balansert dette på ein god og dekkjande måte når dei seier at «staten fastsetter de nasjonale mål, etterspør resultater på forskjellige områder og iverksetter nasjonal satsing, men det er opp til kommunesektoren å definere redskapene for utviklingsarbeidet». Eg er glad for at eit relativt breitt fleirtal i kyrkje-, utdannings- og forskingskomiteen sluttar seg til hovudlinjene i stortingsmeldinga. På visse punkt har komitefleirtalet gjeve utfyllande merknader som presiserer og utdjupar meldingsteksten på ein positiv og god måte. Det gjev nyttige signal både for det vidare arbeidet i departementet og for oppfylginga lokalt i kommunar og fylkeskommunar og i den enkelte skulen eller lærebedrifta. Eg registrerer m.a. at fleirtalet er oppteke av å stimulere til omorganisering og bruk av nye arbeidsmåtarå dra elevar, foreldre/føresette og partane i arbeidslivet meir aktivt inn i vurderings- og kvalitetsarbeidetå forbetre systema for nasjonal rapportering og samstundes unngå meir byråkrati og unødvendig rapporteringspliktå supplere tradisjonelle testar og prøver med metodar som fangar opp alle sider ved læringsarbeidet Komiteen støttar forslaget om eit forsøksprosjekt med å opne skulen for eksterne ressursgrupper, såkalla «kritiske venner». Eg trur eit slikt prosjekt kan flytte fokuseringa frå ein lite fruktbar debatt om kontroll og inspeksjon til ein meir konstruktiv dialog om korleis skulen kan dra nytte av kontakt med og impulsar og råd frå miljø og ressurspersonar utanfrå. Eg er vidare svært godt nøgd med at komitefleirtalet støttar forslaget om å samla ressursar og kompetanse som i dag er spreidde på fleire instansar, i eit nasjonalt utviklingssenter. Komitefleirtalet etterlyser på dette punktet ein del avklaringar når det gjeld arbeids- og oppgåvefordeling og organisasjonsstruktur, m.a. i forhold til utdanningskontora. Eg ser klart at det er behov for å gå opp nokre grenseoppgangar, og vil kome attende til Stortinget med ei nærare vurdering av dette, slik det er bede om i innstillinga. På eitt sentralt område utfordrar ein samla komite Regjeringa: når det gjeld satsing på IKT som pedagogisk arbeidsverktøy i skulen. Det framgår ikkje klart av forslaget kor langt komiteen vil gå når det gjeld t.d. statleg økonomi til investeringsoppgåver, som i utgangspunktet er eit kommunalt ansvar. Eg lova i den utdanningspolitiske utgreiinga mi i mai at eg seinare i år ville leggje fram ein revidert nasjonal handlingsplan for bruk og utvikling av IKT i utdanninga. Det vil vere naturleg for meg å sjå komiteen sitt forslag i samanheng med dette planarbeidet.