Liv Signe Navarsete (Senterpartiet), 2010-11-19:
Årsaka til at eg tek ordet på nytt, var representanten Tetzschner, som sa at karavanen var ute og gjekk og kunne ikkje stansast. Eg vil gjerne ta avstand frå den måten å framstille dette forsøket på. Dette er i utgangspunktet politisk initiert av Tetzschners sin eigen partifelle, men sjølvsagt lagt fram fullt under ansvar av denne regjeringa. Det har vore mange drøftingar omkring det – om me skulle gjere dette forsøket, eller om motførestellingane var så store at ein skulle la det vere. Det har vore grundige drøftingar på mange punkt. Som eg sa i mitt innlegg, meiner regjeringa at dei demokratiske fordelane er større enn ulempene. Det finst ulemper, og det har heller ikkje statsråden lagt skjul på i sitt innlegg tidlegare i dag. Over 3,5 millionar personar har røysterett ved norske val. Alle skal ha likt høve til å nytte denne retten. Ein viktig grunn til at me vil gjennomføre forsøk med elektronisk røysting, er at me ynskjer å auke tilgangen til valet for veljarane. Spesielt gjeld dette for veljarar med ulike funksjonshemmingar. For nokre kan det å kome seg til vallokalet utan hjelp vere eit problem. Me ynskjer å sjå om elektronisk røystegiving vil gi fleire funksjonshemma høve til å røysta utan hjelp, gjerne via sitt tilrettelagte datautstyr. Løysingane som skal veljast, skal vera brukarvenlege og tilgjengelege for alle. Målet er å oppfylle retningslinjer og standardar som gjeld for universell utforming. Me har samarbeidspartnarar i dette arbeidet, ulike brukargrupper som testar ut og gir tilbakemeldingar. Sjølvsagt er dei engasjerte forsøkskommuner, der både Arbeidarpartiet, Høgre, Senterpartiet, Framstegspartiet og SV har ordførararen. Samarbeidsforum av Funksjonshemmedes Organisasjonar – SAFO – Deltasenteret, Blindeforbundet, Seniornett, Standard Norge og FFO er aktive i prosjektet for å vere med på å leggje til rette slik at me òg kan få sjå om dette gir betre tilgjenge for dei som kanskje har problem med å kome fram til eit vallokale og få gitt si røyst. Hemmeleg val og kravet til hemmeleg val har vore vesentleg i debatten her i dag, og det bør det vere ut frå dei demokratiske rettane som er knytte til å få gjere sitt val hemmeleg. I forsøket ligg det ein angrerett for veljaren, slik at den som røystar elektronisk, kan røysta om att så mange gonger vedkomande ynskjer. Ei papirrøyst gitt i eit vallokale vil alltid overstyre ei elektronisk røyst. Me har lagt vekt på at det skal vera ei sikker og påliteleg teknisk løysing, slik at ein ikkje kan avsløre kopling mellom veljaren og den røysta som er gitt. Det skal vere ei god identifiserings- og autentisitetsløysing, såkalla e-ID, basert på eit høgt tryggleiksnivå. Elektronisk røysting skal berre skje ved førehandsrøysting, ikkje på valdagen, og slik vere eit supplement til røysting i vallokalet. Eg meiner at desse elementa i alle fall vil vere med på å redusere dei moglegheitene som er for utilbørleg påverknad, og det vil heller ikkje vere mogleg for dei som prøver å kjøpe ei røyst, å vite om den røysta som er gitt, er i tråd med det ein trur ho vert. I så fall må ein ha full kontroll med all tilgang på data i heile førehandsrøystingsperioden. Det vil vel ikkje vere så mange tilfelle der ein person har full kontroll over ein annan i heile den perioden. Men det er eit element som me skal ta på høgste alvor. Det er eit element som må vere tungt inne i den evalueringa som skal gjerast etter at forsøket er kjørt. Val skal vere hemmelege, val skal ein kunne gjere utan å vere under utilbørleg påverknad av andre. Difor er ei god evaluering heilt nødvendig, men òg krevjande. Difor skal me gå breitt ut og utfordre forskingsmiljøa til å kome med dei gode forslaga. Me er no i gang med korleis denne evalueringa skal gjerast best mogleg. Det skal vere ein konkurranse om å få den beste evalueringa, slik at me får svar på flest mogleg av dei spørsmåla som me ynskjer å belyse gjennom forsøket. Det er nettopp derfor forsøket vert gjennomført. Det er for å belyse dei problemstillingane som me ynskjer svar på, og i tillegg er det òg eit forsøk på eit nytt administrativt system for gjennomføring av val. Det trengst. Det systemet som er i dag, er forelda. Me treng eit elektronisk administrativt system som vert utforma på same tida som det forsøket vert gjort. Eg vil berre streka under at frå mi side er kravet til hemmeleg og korrekt røysting ved val heilt nødvendig for å sikre tilliten. Det betyr at om reelle forsøk med elektronisk røysting svekkjer eller rokkar ved tilliten til korrekt gjennomføring, er vidare forsøk heilt uaktuelt.