Ingebrigt S. Sørfonn (Kristelig Folkeparti), 2007-06-14:
Debatten så langt har vore prega av to heilt ulike verder. På den eine sida har me regjeringspartia, som marknadsfører årets jordbruksoppgjer som eit historisk oppgjer og ein ny kurs for landbruksnæringa, heilt og fullt i tråd med det som var lova både i valtalar og i regjeringserklæringa. På den andre sida finn me Framstegspartiet og – om ikkje like ytterleggåande – Høgre, som vil ha vekk jordbruksavtala, redusera statlege overføringar og fjerna særordningar for landbruket. For å ta regjeringsfraksjonens omtale av avtala først, vil eg konkludera med at det ikkje er innhaldet, men innpakninga som er det største problemet. Kristeleg Folkeparti er nøgd med at det vert lagt fram for Stortinget eit jordbruksoppgjer som er bygt på semja mellom avtalepartane. For Kristeleg Folkeparti har det alltid vore viktig at jordbruksoppgjeret skal vera basert på semje mellom organisasjonane i næringa. Det har me stått for i posisjon, og difor har me heller ikkje problem med å seia at me er nøgde med at det vart semje i år òg. Me er òg nøgde med at avtala gjev ei rimeleg bra inntektsutvikling for bøndene, rett nok basert på at føresetnadene bak oppgjeret held mål. Dersom dei politiske måla om å oppretthalda eit levande landbruk over heile landet med variert bruksstruktur skal takast alvorleg, er utsiktene til ei inntekts- og velferdsutvikling minst på line med andre grupper i samfunnet heilt avgjerande. Når det gjeld sjølve historieskrivinga og adjektivbruken i omtala av oppgjeret, konstaterer eg at tonen er vesentleg meir dempa hos bøndene sjølve enn i den politiske leiinga i Landbruksdepartementet og i den raud-grøne leiren i Stortinget. «Forhandlingsresultatet er imidlertid ikke i tråd med de ambisjoner som er uttrykt og de forventninger som er skapt fra Regjeringshold gjennom vinteren», seier Noregs Bondelag i brevet sitt til næringskomiteen av 31. mai i år. Seinast i dag kan me lesa i Nationen at bøndene meiner at det var ingen grunn for Senterpartiets sjampanjefeiring av jordbruksoppgjeret. Det verkar som om det faktisk hadde vore meir grunnlag for å skåla i surmjølk! Det ligg an til ei god inntektsutvikling for bøndene – ei totalramme der ein faktisk må tilbake til sentrumsregjeringas tid for å finna betre tal. Men hovudinnretninga og verkemiddelbruken i jordbrukspolitikken ligg stort sett fast, òg om ein samanliknar med tidlegare regjeringar. Det bringar meg over til den andre sida i denne debatten – Høgre og Framstegspartiet. Framstegspartiet har alltid vore ein varm talsmann for rasering av eit landsdekkjande norsk landbruk, så deira standpunkt i dag er ikkje noko nytt. Når det så gjeld Høgre, må eg konstatera at avtala ikkje representerer noka større kursendring samanlikna med Samarbeidsregjeringas politikk. Det gjer derimot Høgres politikk slik han vert uttrykt i komiteinnstillinga. Som nemnt gjev Kristeleg Folkeparti si tilslutning til avtala slik ho ligg føre, med dei løyvingane som følgjer av det. Men me vil likevel peika på nokre utfordringar som må takast meir på alvor i dei komande landbruksoppgjera. For det første vert meir enn halvparten av ramma teken ut gjennom auka målprisar. På storfe og svinekjøt er auken i målprisane faktisk høgare enn det bondeorganisasjonane kravde innleiingsvis. Det resulterer i eit auka press på næringsmiddelindustrien. Eg håpar at regjeringspartia har merka seg ei betydeleg uro og misnøye i denne bransjen. Skal me ha ein livskraftig næringsmiddelindustri i åra framover, finst det sjølvsagt grenser for kor stor prisforskjell det kan vera på råvarer til industrien. Det betyr at inntektsmålsetjinga i større grad enn kva som har vore tilfellet i år, må sikrast gjennom direkte budsjettstøtte i åra framover. For det andre må miljøutfordringane i endå sterkare grad inn i jordbruksforhandlingane. Landbruket er ei viktig kjelde til norske klimautslepp, m.a. i form av metangass frå husdyrhald. Kristeleg Folkeparti meiner at støtteordningar for investeringar i biogassanlegg bør forbetrast kraftig, slik at slike investeringar vert interessante òg for bønder med meir normale bruk. Dette vil resultera i mindre klimautslepp, samtidig som det vil gje både energi og gjødsel av høgare kvalitet. Kristeleg Folkeparti gjev si støtte til årets jordbruksoppgjer. Det same gjeld reindriftsavtala.