May Britt Vihovde (Venstre), 2002-06-20:
Situasjonen i mange kommunar er vanskeleg. Det har vi fått mange vitnesbyrd om no i vår, og mange av oss har jo òg eiga erfaring og kunnskap nok til å bedømma dei problema mange lokalpolitikarar står overfor. På den andre sida bør vi krevja av lokalpolitikarar at dei òg har ei viss forståing for makrospørsmåla i økonomi og politikk. «Folk lever ikke i makro», skreiv Kristin Halvorsen i Dagens Næringsliv nyleg. Slik kan ein opposisjonspolitikar teikna eit skilje mellom det store biletet og det som folk opplever i kvardagen, og spela på at folk ikkje ser samanhengen. Men ein slik samanheng er der sjølvsagt. Den er vel ikkje så vanskeleg å forklara heller, for den som vil. For Venstre er det eit overordna mål i politikken å halda orden i økonomien. Det tener alle, ikkje minst dei fattigaste, anten dei er einskildmenneske, kommunar eller utsette bedrifter. Ingenting er så gale for desse som ein uhemma vekst som pressar prisar og renter i vêret. Det har alltid vore opposisjonspartia sitt privilegium å sjå bort frå dette og spela på at mange veljarar ikkje klarer å sjå samanhengane. Eg synest det er særleg trist at Senterpartiet har sagt farvel til ansvarleg politikk. Når Restad er borte, dansar dei andre på bordet! At Senterpartiet ikkje klarer å prioritera innanfor ansvarlege rammer som partiet før har vore einig i, men må bryta med handlingsregelen for å få med overboda sine, syner kor vanskeleg situasjonen er. Men den kan sjølvsagt ikkje løysast på denne måten. På same måten som i distriktsdebatten har Senterpartiet valt å setja seg sjølv på sidelinja. Eg er overraska og synest det er trist at Senterpartiet, som vi samarbeidde med i ei regjering som nettopp førte ein stram politikk for å få ned renta, no lèt alle hemningar fara og bruker kreftene til å skjella ut ei regjering som fører mykje av den same politikken. Dagens forslag er jo ikkje vesentleg annleis enn det sentrumsregjeringa kunne levera. Gjennom dei siste åra har den årlege realveksten i kommuneøkonomien, uavhengig av regjering, lege på mellom 1 og 2 pst., slik den òg blir for neste år. Det som er sagt frå Regjeringa og i avtalen mellom regjeringspartia og Framstegspartiet om pensjonsutgiftene og skatteinntektene, gjer at sektoren samla sett kjem godt ut av det innanfor dei stramme rammene som er der. Kampen mot renteauke og dei mange føringane som alt er lagde på statsbudsjettet for 2003, gjer at det er grenser for vekst for ein så stor sektor som kommunar og fylkeskommunar er. Innanfor ansvarlege rammer prioriterer Regjeringa kommunane. Det går fram av Sem-erklæringa, og det går fram av den proposisjonen vi handsamar i dag. Inkje aktuelt regjeringsalternativ ville ha bringa kommunane ei einaste krone meir fram til dags dato. Det står att å sjå kor mykje som blir att av Arbeidarpartiet sitt beskjedne overbod her i dag, når statsbudsjettet skal gjerast opp til hausten, med alle dei andre lovnadene Arbeiderpartiet har gitt. Myten om at denne regjeringa prioriterer skattelette framfor velferd vil nok bli dyrka vidare, men det er vel slik at dei fleste skatte- og avgiftslettane som er vedtekne til denne dag, er på linje med det Arbeidarpartiet og Senterpartiet òg har gått inn for. Eit næringsfiendtleg tiltak om å dobbeltskattleggja aksjeutbytte med eit høgst tvilsamt proveny er det eine reelle forslaget opposisjonen stadig hengjer denne retorikken på. Vi kjenner jo alle den gode grunngjevinga Arbeidarpartiet gav mot dette den gongen dei hadde ansvaret og det motsette synet. Venstre skulle gjerne ha sett at det var rom for eit større lyft for kommunane, men det er ikkje det i dagens situasjon. Difor må vi vera ærlege og ikkje kasta folk blår i auga. Kommunane og borgarane er ikkje tente med ein politikk som set samfunnsøkonomien i fare. Innanfor dei realistiske rammene må kommunane finna sine eigne løysingar, og eg trur nøkkelen til ein betre kommuneøkonomi og eit betre lokalt sjølvstyre er meir fridom til kommunane. Trongen til å styra i detalj frå Stortinget, vedtak om øremerking med detaljerte reglar som så skal kontrollerast, fører til gal ressursbruk. Frykta for at lokale styresmakter skal velja ulikt, er stor blant einskilde i denne salen, men det er faktisk det det lokale sjølvstyret bør handla om. Sjølvsagt er det òg slik at det må vera incitament til betre løysingar, meir samarbeid, betre effektivitet osv. Meir pengar er ikkje det einaste svaret på utfordringane, sjølv om det hadde vore enklare for dei som er lokale folkevalde. Men dei òg må sjå at den norske økonomien må henga i hop.