Ingrid Heggø (Arbeiderpartiet), 2010-03-11:
Eg vil innleiingsvis gje ros for at det er reist ein interpellasjon om tomme gardsbruk. Men eg vil hevda at denne debatten hittil viser veldig godt skilnaden mellom Framstegspartiets lettvinne løysing, der det er einsidig fokus på retten til grunneigaren, og Regjeringas heilskapstilnærming, til beste for fellesskapet. Framstegspartiet vil erstatta fellesskapets og storsamfunnets verdiar med individets rett til sjølv å bestemma ut frå kva som gir best gevinst for den enkelte. Representanten Bredvold og Framstegspartiet kjem etter mitt syn med feil medisin i nedleggings- og fråflyttingsdebatten. Eigedomslovgjevinga i landbruket gjer det mogleg å gjera avvegingar der både eigarane sine interesser og samfunnsomsyn har ein sentral plass. Dette handlar om meir enn grunneigarens disposisjonsrett – nemleg om å halda ved like og skapa levande bygder. Det store spørsmålet vert: Korleis vil vi eigentleg at landet vårt skal sjå ut? Arbeidarpartiet er samd med landbruksministeren i at det politiske målet må vera å leggja til rette for å utnytta og sikra busetjing. Her representerer dei tomme bustadene ein uutnytta ressurs. Når eigaren sjølv ikkje brukar garden til næring og bustad, så er eg med på at vi bør stimulera til sal. Så vil eg gje representanten Bredvold rett i at det nok har vore retta for lite fokus nettopp mot dei små landbrukseigedommane. Er garden av ein viss storleik, kan vi ikkje setja oss i den situasjonen at garden går til fritidseigedom og vert lagd brakk, når nokon vil overta og driva han. Skal vi ha levande bygder, matproduksjon, aktive gardsbruk og kulturlandskapspleie, må vi ha dyr på beite. Berre slik kan vi òg i framtida ha opne landskap utan at det gror igjen med skog. Det er opne landskap med levande bygder turistane vil sjå og oppleva i Noreg. Eg greier ikkje dy meg for å dra fram eit anna aspekt som er avgjerande for å behalda bønder som vil driva gardsbruka også i framtida: Det er at bøndene må ha ei avkastning – ei inntekt – å leva av. I tillegg veit vi at jordas befolkning aukar i framtida, og då må det vera heilt feil medisin å føra ein politikk som gjer at matjord vert lagd brakk. Landbruksministeren tok opp livsstilseigedom som eit omgrep – litt meir enn ei tomt, men mindre enn eit gardsbruk. Eg ser fram til den vidare diskusjonen om dette i landbruksmeldingane, for bygdene har mykje å tilby som appellerer til mange. Regjeringa har gjort endringar. Seinast i fjor gjorde vi lovendringar slik at færre eigedommar vert omfatta av konsesjonsplikt, buplikt og odelsrett. Landbruksministeren har foreslått at ein doblar den nedre grensa for når ein skal gjennomføra priskontroll. For mindre eigedommar der bustadfunksjonen betyr meir enn næringsaspektet, vil det verta ei prisfastsetjing nærare marknadsverdien. Men eg meiner bestemt det er rett at vi framleis skal frita eigedommar med større ressursgrunnlag for marknadsprising, og gje dei som vil ha yrket sitt i landbruket, forrang til desse eigedommane. I motsetning til Framstegspartiet har eg tiltru til at lokalpolitikarane tek avgjersler som er til beste for bygda. Det finst titusenvis av eigedommar som ikkje er omfatta av lovverket i dag. Viss representanten Bredvold har rett i at fjerning av reguleringane er det som skal til, så ville desse småbruka ha gått unna som varmt kveitebrød. I mitt fylke er det mange generasjonsskifte i emning. Mange bruk treng òg store investeringar for å stetta nye krav til f.eks. lausdrift. Viss dei unge som skal overta, òg skal konkurrera på pris med eigarar som berre skal bruka eigedommen til fritidsformål, vert det ikkje mange att som har økonomiske musklar til å fortsetja med gardsdrift. Og kva med pressområda, der svært mange landbrukseigedommar vil ha ein alternativ verdi i marknaden langt utover det som faktisk er avkastinga på garden? Vi må ha stabile og aktive næringsutøvarar i landbruket, og då må det vera inntektsmoglegheiter og sosiale forhold som gjer både heiltids- og deltidsstillingar i landbruket mogleg. Då er eg samd i at både buplikt og priskontroll er gode verkemiddel som vi må byggja vidare på. Til slutt vil eg seia: Eg har hatt ganske mange rådslag rundt omkring med bønder, både små og store bønder. Eg har ikkje høyrt eit rop frå næringa og bøndene sjølve om å sleppa fri, slik som Framstegspartiet framstiller det.