Liv Signe Navarsete (Senterpartiet), 2013-10-22:
Først vil eg nytte høvet til å gratulere den nye regjeringa med ei viktig gjerning for landet og med det fleirtalet som dei har etablert her i Stortinget gjennom ein samarbeidsavtale med Kristeleg Folkeparti og Venstre. Den nye regjeringa overtek eit land i god stand. Dei overtek òg eit stort ansvar for liva til enkeltmenneske i Noreg. I tråd med kjernen i Senterpartiets forvaltarideologi overlèt me landet til den nye regjeringa i betre stand enn det var då me sjølve fekk det. Senterpartiet har ein veljarkontrakt å oppfylle. Det vert ikkje mindre viktig av at me har fått eit regjeringsskifte. Me gjekk til val på å bruke naturen slik at våre etterkomarar har dei same moglegheitene som me har hatt. Naturen er grunnlaget for arbeidsplassar og verdiskaping, og for løysingar på klimakrisa. Me vil at Noreg skal produsere mat til vår eiga befolkning. Me vil arbeide for at eldre skal halde seg friske lenger og ha gode og meiningsfulle kvardagar anten dei vel å stå i arbeid lenger, bu heime sjølv om helsa skrantar eller få plass på sjukeheim når dei treng det. Veg og bane må knyte landet tettare saman. Avstanden mellom folk og marknader må verte kortare. Dette er saker som me har fått tydelege gjennomslag for saman med Arbeidarpartiet og SV, og bygd gode budsjett på kvart einaste år. Grunnstammen i politikken vår er at folk skal få bestemme over eigen kvardag. Lokaldemokratiet er ein berebjelke. Folk skal ha reell valfridom. Då må arbeidsplassar, bustader og likeverdige helse- og omsorgstenester vere på plass i heile landet. I åtte år har Senterpartiet hatt avgjerande påverknad på norsk politikk. No skal me vere eit konstruktivt opposisjonsparti. Me skal bruke makta vår til beste for heile landet. Me tek kontrakten vår med veljarane på alvor. Senterpartiet står for det same no etter valet som me gjorde før valet. Det har me òg hatt for vane i den tida me har sete i regjering. Det kan ein ikkje seie om regjeringspartia i dag, for den regjeringsplattforma som er lagd fram, og den tiltredingserklæringa som me har høyrd i denne salen, er overordna og lite konkrete. Ta t.d. ei enkeltsak: Me, og ikkje minst eg som òg styrte bustadpolitikken, fekk sterk kritikk for det auka eigenkapitalkravet. No høyrer me ingenting meir om eigenkapitalkravet eller at ein skal endre det – det som var ei av dei store sakene med store debattar. Det er ikkje rart at enkelte føler seg litt lurte. Me i Senterpartiet skal framleis kjempe for dei sakene som er viktige for oss. Me skal slåst for at den positive utviklinga landet har hatt dei siste åtte åra, held fram. Det står mykje på spel. Trygg styring har gitt oss høg sysselsetjing, låg rente og ein historisk vekst i nyskaping og velferd. Då skattelistene vart offentleggjorde for nokre dagar sidan, viste dei at økonomien er god for dei fleste i Noreg. Forskjellane mellom folk har vorte mindre. Veksten er fordelt over heile landet. Senterpartiet skal arbeide for at den sosiale og geografiske utjamninga skal halde fram. Me har òg vore ei tydeleg stemme overfor EU og i nordområda i den raud-grøne regjeringa. Senterpartiet har sett sitt preg på den raud-grøne regjeringa og på heile landet. Me har arbeidd hardt for at me sjølve skal få bestemme over vårt eige land. Me har arbeidd for at folk sjølve skal få velje kor dei vil bu og leve. Då trengst det arbeidsplassar, bustader og likeverdige helse- og omsorgstenester over heile landet. Utan det vert den såkalla valfridomen eit tomt skal. Folk må òg kjenne tryggleik for eige liv og eigen eigedom. Difor vil me sikre nærpoliti, brannvesen og alarmsentralar som har både lokalkunnskap og kort responstid. Det hjelper lite med gode helsetenester og nok politi om hjelpa ikkje når fram når ulukka rammar. Folk skal framleis få hjelp når dei treng det, same kor dei bur og same kor tjukk eller tynn lommebok dei har. Det er Senterpartiets mål. Me har i dag, etter åtte år med Senterpartiet i regjering, den sterkaste folketalsutviklinga i Distrikts-Noreg på over 30 år. I fjor hadde 300 kommunar i Noreg vekst i folketalet. Det er ei utvikling eg er stolt over å ha vore med på. Bak tala ligg det at fleire har fått betre liv og meir valfridom der dei bur. Folk skal ha reell moglegheit til å bu der dei trivst. Difor må dei ha valfridom til å kunne arbeide sjølv om dei har små ungar. Då treng me barnehageplassar til alle. Folk må ha valfridom til å kunne bu godt i byen, men òg til å flytte ut av byen og til ein god og spennande jobb på ein mindre plass. Valfridom er ikkje mykje verd utan tryggleik for at ein får like gode helse- og omsorgstenester sjølv om ein flyttar til ein mindre plass. Fleire tilsette i barnevernet gjer at fleire små ungar og familiar som slit, får hjelp til å få livet attende på sporet. Fleire tilsette i pleie- og omsorgssektoren gjer at fleire eldre og sjuke som ikkje kan greie seg sjølve, får ein betre kvardag. Det gir òg avlastning for pårørande, men aller viktigast: Eldre og sjuke får betre støtte til å leve gode, meiningsfulle liv. Det er dette som ligg i ein styrkt kommuneøkonomi. Det er dette Senterpartiet og den raud-grøne regjeringa har prioritert kvart einaste år dei siste åtte åra. Me har prioritert kommunar, me har prioritert distriktspolitikk. Eg saknar dimensjonen av distriktspolitikk i regjeringas plattform og tiltredingserklæring – det er totalt fråverande. Regionaldepartementet er erstatta med eit fornyingsdepartement. Regionaldepartementet er altså borte frå departementslista – det ligg mykje symbolikk i det. Tida vil vise kor mykje realpolitikk som ligg i det. Det vert eit viktig spørsmål korleis regjeringa vil sikre valfridom og like gode vilkår for næringsutvikling, velferd og arbeidsplassar i dei store byane, i tettstadene og på dei mindre plassane landet rundt. Senterpartiet tek heile landet i bruk. Maten og luktene som skapar julestemning og barndomsminne, kjem ikkje av seg sjølve. Turen på snaufjellet og utsikta over mot fjorden vert ikkje det same om ikkje me har beitedyr som stoppar tilgroing. Klimaendringar truar vegetasjon og artsmangfald både her og i resten av verda. Om bønder og beitedyr òg forsvinn, kan både middagstallerkenen og landet verte sjåande dramatisk forskjellige ut. Folk skal kunne stole på at maten dei serverer ungane sine, er trygg. Då må me ha nok mat, særleg i ei verd med klimaendringar og folketalsauke. På plakatane til demonstrantar i Egypt stod det «brød». Nok mat er òg viktig for beredskapen vår. Norsk mat og mattradisjon er viktig for identiteten vår. Eg er sterkt uroa over framtida til norsk matproduksjon under den nye regjeringa. Senterpartiet og den raud-grøne regjeringa har lagt til rette for ei rekordstor utbygging av fornybar energi og for vekst i løyvingane til forsking på og utvikling av klimateknologi. Me har eit stort ansvar for dei som kjem etter oss, og for at dei skal ha den same valfridomen og like gode moglegheiter som me sjølv nyt godt av. Ein klode som ikkje er overoppheta, men har ein sunn og sterk flora og fauna, er det viktigaste me kan gi vidare. «Det er kostbart å ha høyrelederen på besøk», sukka Ola Borten Moe etter at Erna Solberg hadde besøkt Trondheim tidlegare i år: «Sist kostet det oss 1000 mål med matjord.» Det å byggje bustad på god matjord er kanskje billegare for utbyggjaren, men etterkomarane våre kan kome til å betale ein høg pris om me ikkje kan produsere nok mat. Senterpartiet skal framleis slåst for at god matjord ikkje vert øydelagd til fordel for kjøpesenter og andre kortsiktige mål. I vår tid har me hatt tidenes samferdsleløft. Veg, bane og breiband knyter landet tettare saman. Kollektivsatsing og satsing på sykkel- og gangfelt gir betre klima, betre luft i byar og tettstader og betre folkehelse. Me ser fram til regjeringas budsjettproposisjon med spenning og forventar auka rammer til veg og bane og reduserte bompengesatsar. Så er det slik at Senterpartiet ikkje er allergisk mot kommunesamanslåing. Snarare er dei fleste samanslåingane dei siste åra initierte og gjennomførde av senterpartistar. Men me er allergiske mot at noregskartet skal teiknast i Oslo. Det viktige for oss er at folk vert høyrde, at folk kan seie si meining og at dei ikkje vert tvinga inn i samanslåingar. Eg høyrer at Høgre og Framstegspartiet no ikkje tek ordet «tvang» i sin munn lenger. Dei skjønar at det gir ein dårleg smak i munnen til folk flest. Men inntil Høgre og Framstegspartiet lovar å gå bort frå tvang, vil eg rå kommunar frå å gå inn i prosessar som dei har så lite reell råderett over. Folk må få seie si meining. Eg utfordrar regjeringa til å klargjere prosessen før ho kjem til Stortinget med invitasjon til ei brei drøfting om eit eventuelt forlik om kommunestrukturen. Me går inn i ei spennande tid. Me går inn i ei tid med ei ny regjering, som så langt har vore lite konkret på dei ulike politikkområda. Me ventar spent på at sakene kjem til Stortinget, og skal vere konstruktive i opposisjonsrolla vår.