Olav Akselsen (Arbeiderpartiet), 2003-03-27:
Dagleg kjem det meldingar om bedrifter som flaggar ut, legg ned, permitterer eller seier opp folk. Talet på konkursar var i fjor det høgaste på over ti år. Det siste året har talet på ledige auka med 25 pst., 75 nye mistar jobben sin kvar dag, og langtidsarbeidsløysa har auka med over 40 pst. Dessverre ser dette ut til å vera berre begynnelsen. Undersøkingar som er gjorde blant medlemsbedriftene i TBL, viser at over 50 pst. av desse vurderer å flytta ut heile eller delar av produksjonen sin, og endå fleire annonserer nedbemanning. Liknande undersøkingar gjorde i NHO-bedrifter som er konkurranseutsette, viser det same. I dag hadde Stortinget hatt sjansen til å gjera noko for å snu denne trenden. Men nok ein gong vel altså fleirtalet i denne salen å vera ein passiv tilskodar til utviklinga. Fleirtalet synest openbert at det er betre å eksportera råvarene våre og lata andre ta verdiskapinga enn å prøva å vidareforedla noko av denne ressursen sjølv. I dag eksporterer me 99 pst. av gassen. Eit av verdas finaste, reinaste og mest verdifulle råstoff sender me ut av landet, og med det sender me òg ut bearbeidinga. Med det eksporterer me arbeidsplassar og store verdiar i tapt bearbeiding. Ved å gjera gassen om til elektrisitet, doblar ein verdien. Brukar ein denne elektrisiteten f.eks. til å laga metall, tredoblar ein verdien av gassen. Blir dette metallet f.eks. brukt til bildelar, blir verdien av rågassen seksdobla. Denne meirverdien blir i dag eksportert. Men gass er ikkje berre ei viktig energikjelde. Han er òg eit viktig råstoff. Dette råstoffet har nesten uante bruksområde. Svært mykje av det me omgjev oss med til dagleg, er produsert av gass. Fleecegenserar er laga av gass. Deksla på mobiltelefonane våre er laga av gass. På Tjeldbergodden er det faktisk slik at dei lagar bioprotein av gass. Dette blir igjen brukt til fiskefôr – m.a.o., ein lagar mat av gassen. På Oljemuseet i Stavanger kan ein sjå eit gebiss som er laga av gass. I framtida kan ein med andre ord eta gassprodusert mat med gasstenner. Noreg er utan samanlikning den største gassprodusenten i Vest-Europa. Me har over 40 pst. av gassressursane i dette området. Me er den største gassleverandøren til Frankrike, me er den største gassleverandøren til Tyskland, og me blir snart den største leverandøren til England. Likevel har fleirtalet i denne salen ingen ambisjonar om korleis me skal nytta denne naturressursen her i landet. Fleirtalet har ingen visjonar for framtida, ingen planar for korleis norsk gass skal skapa arbeidsplassar og verdiar i Noreg, berre i utlandet. Den første stortingsmeldinga om bruk av gass i Noreg blei behandla i denne salen for over 20 år sidan. Ho blei ikkje følgt opp av den førre Bondevik-regjeringa. Stoltenberg-regjeringa presenterte ein konkret handlingsplan for bruk av gass i Noreg i samband med budsjettet for 2001. Han tok Stortinget ikkje stilling til, ein bad berre om ei ny melding. Når Stortinget no har fått denne meldinga, tek ein heller ikkje denne gongen stilling, ein ber berre om nye utgreiingar. Derfor seier eg: Drep meg herre konge, men ikkje med fleire utgreiingar! No er det på tide med handling. Ønsket om nye utgreiingar no kan berre bety to ting – anten har meldinga vore så lite konkret at det ikkje har vore grunnlag for å gjera vedtak basert på ho, eller så har ikkje fleirtalet vilja gjera slike vedtak. Me må kunna slå fast at begge delar er tilfellet. Det finst korkje vilje i Regjeringa eller i stortingsfleirtalet til å gjera særleg meir enn å vera ein passiv tilskodar til at gassen og verdiskapinga blir eksportert ut av Noreg. I vinter har det vore stor fokus på energisituasjonen i Noreg. Oppslag om tomme magasin, høge prisar og truslar om utkopling og rasjonering har det vore dagleg. No er faren over. Krisa er førebels avblåst. Me blei redda av gongongen denne gongen òg. Men utan unormale nedbørsmengder frå no av og fram til hausten, blir situasjonen endå verre neste vinter. Og for kvart år som går, gjer me oss meir og meir sårbare og stadig meir avhengige av import frå utlandet. Den energikrisa som me har sett i vinter, vil bli regelen heller enn unnataket i åra framover, om me ikkje gjer noko drastisk. Det har stortingsfleirtalet openbert ikkje tenkt å gjera. Eg såg eit intervju med energiministeren i desember, der han oppfordra oss alle til å ta ønsket om vått og mildt vêr med i kveldsbøna. Det er sikkert eit greitt nok tiltak, men i tillegg burde me ha tiltak for å gjera oss meir uavhengig av vêrgudane, og auka innanlands bruk av gass kunne ha vore eit slikt tiltak. I alle andre land i Europa blir gass oppfatta som ei rein energikjelde, i Noreg er det meir miljøvenleg å importera kol- og kjernekraft frå Polen og Russland. Forstå det den som vil! I dag hadde me hatt sjansen til å gjera noko, både med energisituasjonen og i forhold til å skapa nye arbeidsplassar. Den sjansen lét fleirtalet gå frå seg.