Anita Apelthun Sæle (Kristelig Folkeparti), 2004-12-15:
Ja, ting ordnar seg. Vi innrømmer at skattesvikten i inneverande år er dramatisk for Kommune-Noreg. No får dei kompensert 2,2 milliardar av han, og det er monaleg. Det er vesentleg for enkeltkommunar. Det betyr 93 mill. kr for Bergen, og sanneleg har dei bruk for det med sitt milliardunderskott. Det betyr 8 mill. kr for Fjell, der eg bur, og vesle Gulen får 1 mill. kr. Det er mange ordførarar og kommunestyre som pustar letta ut. Velferdssamfunnet består, kan vi konkludera med. Saman med dei 2,2 milliardane er anslaget på pris- og kostnadsveksten i kommunesektoren i 2004 nedjustert. Det betyr ei reell styrking av kommuneøkonomien med om lag 1 milliard kr. Dermed er vi nær ved full kompensasjon for skattesvikten. Ting ordnar seg. Dei siste ti åra har skatteveksten vore 12 milliardar kr høgare for Kommune-Noreg enn det som har vore føresett i budsjetta. Stort sett er det behalde av kommunane, og det skulle berre mangla. Men då er det eit positivt unntak at vi i år dekkjer ein stor del av skattesvikten i 2004. Når vi skal vurdera og diskutera kommuneøkonomien, kan vi ikkje sjå bort frå at kommunane sine frie inntekter har auka med over 7 milliardar kr dei siste to åra. I tillegg kjem faktisk effekten av lågare rente, også den i milliardstorleik. Så veit vi at lønns- og pensjonsutgiftene i kommunesektoren har ete av kaka og gjort situasjonen vanskeleg for mange kommunar. Vi veit at positive makrotal av og til forsvinn på veg ut av enkelte kommunar. Det er frustrerande. Det har skjedd også før. Det har skjedd under varierande regjeringar. Det er ikkje til å underslå at Rattsø-verknadene er negative for mange små kommunar. Vedtak som er gjorde for lenge sidan, under andre regjeringar, har effekt i dag. Budsjettet for 2005 er til å leva med. Auken i frie inntekter gjer at effekten av selskapsskatten ikkje slår beina under dei kommunane som tapar på denne reforma, som skal debatterast seinare i dag. Det er elles ei reform som ordførarar i heile landet, pluss KS, har etterlyst i årevis. Reforma gjer at Bergen, som ligg mitt hjarte nær, får eit betydeleg lyft i inntektene sine – eit nødvendig og rettferdig pluss. Det betrar også kommunane sin økonomi betydeleg at utgiftene knytte til ressurskrevjande brukarar vert finansierte gjennom ein eigen pott. 1,5 milliardar kr, som ein før måtte ta frå dei frie midlane, er no avsette til dette formålet. Særleg for små kommunar med tunge omsorgsbehov er dette ei forandring med betydeleg økonomisk gevinst. Det skapar dessutan verdig omsorg utan at kommunekassa vert tømt. Dette er ei etterlyst reform, som vert realisert i denne stortingsperioden. Vi konkluderer med at velferdssamfunnet består. Så vil Kristeleg Folkeparti understreka at budsjettavtalen gjorde budsjettet betre. Eg vil gjerne takka Framstegspartiet for eit ryddig og smidig samarbeid også i kommunalkomiteen. Vi har fått 3 milliardar kr meir til kommunane, og investeringar i skulebygg held fram. Og særleg nyskapinga over same lest, og 500 mill. kr til vedlikehald av kyrkjene våre, er bra. Og det er noko å ta med seg inn i julehøgtida. Distriktskommisjonen understrekar at vi må ha ei ærleg tilnærming til distriktspolitikken. Å oppnå vekst i folketalet i alle delar av landet dei neste 20 åra er ambisiøst. Vi vil – og det er det som er poenget – ta heile landet i bruk. Og det er også ambisiøst. Regjeringa satsar på å gje rammevilkår for næringslivet som er gode nok til at kapital og verksemder vert verande i Noreg. Det er ei kjempeutfordring. Med eit lønns- og kostnadsnivå himmelhøgt over det som store statar ein times flytur unna har, trengst det både auka produktivitet, kunnskapsutvikling og betre rammevilkår for at norsk næringsliv skal bestå og veksa. Derfor er Regjeringa sin politikk med lågare rente, lågare kronekurs og skattelette til næringslivet viktig for distrikta. Regjeringa vil gjera det som er mogleg for å kompensera for omlegginga av arbeidsgjevaravgifta. Skulle EU snu og tillata gradert arbeidsgjevaravgift, ville ikkje Kristeleg Folkeparti nøla med å ta det i bruk, men ærleg talt: Det er jo ikkje særleg sannsynleg, og eg trur at opposisjonen også er klar over det. Derfor satsar Regjeringa på å få til eit fleksibelt regelverk og eigne ordningar for dei fire nordlegaste fylka. Kristeleg Folkeparti er oppteke av å delegera og desentralisera meir ansvar og fleire oppgåver til regionalt og lokalt nivå. Arbeidsløysa må ytterlegare ned. Arbeid til alle er mål nr. 1. Når det er sagt, vil eg seia at ei arbeidsløyse på rundt 4 pst. er eit uoppnåeleg mål for mange av nabolanda våre. Men Regjeringa ventar at arbeidsløysa vil gå ned i løpet av 2005, og Aetat seier at arbeidsløysa er redusert frå 4,3 pst. til 3,7 pst. Ting går rett veg. Det er bra, for arbeidsløyse er sløsing med landets viktigaste ressurs, nemleg folk. Då kan eg konkludera med at arbeid til alle er mål nr. 1.