Tor Bremer (Arbeiderpartiet), 2011-11-17:
Samtidig som eg vil gi ros til interpellanten for invitasjonen til ein særdeles aktuell debatt, vil eg slå fast at i Noreg opplever me eit næringsliv som er sterkt prega av å vera kompetansebasert og ha ei optimistisk framtidstru. Me har eit konkurranseutsett næringsliv med stor omstillingsevne og som på mange område faktisk er i front globalt sett. På Vestlandet rår igjen optimismen i næringslivet, og det lovar godt for landet. Det var nemleg slik at i dei fleste sektorane i næringslivet i Hordaland og i Sogn og Fjordane var det ein kraftig nedgang under finanskrisa i 2009. Det var ein nedgang som blei følgd av ein forsiktig optimisme i 2010. Pilane begynte igjen å peika oppover i starten av dette året, altså i 2011, og i siste halvdel av dette året er trenden ytterlegare forsterka. Norsk økonomi er altså inne i ein klar vekstperiode trass i at det framleis er ein beskjeden vekstimpuls i verdsøkonomien. Nærmare 95 pst. av bedriftene på Vestlandet melder om stabile og styrkte marknadsutsikter i det inneverande året. Medan det i 2010, altså i fjor, i stor grad var dei tenesteytande næringane som hadde sterkast tru på framtida, syner årets resultat av Næringsbarometeret for dei to fylka at også industrien og bygg og anlegg har gode tider. Store delar av sentrale næringar som verkstadindustrien og skipsverftsindustrien melder om betra marknadsutsikter og ein auke i ordretilgangen. Nærmare 80 pst. av bedriftene reknar med stabil eller betra lønnsemd, og kvar fjerde bedrift planlegg å auka investeringane dette året. Forsamlinga får ha meg tilgitt for at eg heile tida viser til Vestlandet, men det er fordi utviklinga på Vestlandet er ein god indikator for utviklinga i landet. Vestlandet er kjenneteikna av å ha eit svært utovervendt næringsliv, og dei store globale endringane som ofte kjem, merkar ein difor først der. Sogn og Fjordane hadde den lågaste arbeidsløysa i landet, med 2,3 pst. av arbeidsstyrken registrert som heilt utan arbeid, mot 2,9 pst. på landsbasis. Men nærmare ⅓ av bedriftene i undersøkinga melder at dei har problem med å rekruttera relevant arbeidskraft. Av desse seier halvparten at dei ville hatt fleire tilsette dersom det hadde vore betre rekrutteringstilgang. Mangel på nok arbeidskraft med høg kompetanse er altså ei av dei store utfordringane våre. Noreg er med andre ord i ein unik situasjon. Men dette bakgrunnsbiletet bør koplast til det faktum at Noreg må ta høgd for at den nye økonomiske krisa som i desse dagar råkar mange europeiske land, nok òg vil nå Noreg på eit tidspunkt om ikkje altfor lenge. Noreg må møta framtida med fleire arbeidstakarar med høg utdanning. Difor blir utdanningsinstitusjonane våre dei viktigaste kryssingspunkta våre for å sikra arbeid til alle og gode velferdstenester. Sjølv om institusjonane i UH-sektoren stort sett gjer ein god jobb, er fråfallet i høgare utdanning alarmerande høgt. For dei 40 286 studentane som i 1999 starta på ei høgare utdanning, var fråfallet fram til 2009 på heile 36,9 pst. Det er elles ikkje ein ukjend prosentsats i politikken! Og – eg heldt på å seia – som vanleg kjem gutane dårlegast ut, med heile 44 pst. som ikkje fullførte utdanninga. Sjølv om kunnskapen og data på dette området kan vera noko mangelfulle, så er dette noko som naturlegvis må takast tak i. For å auka merksemda om institusjonane si viktige samfunnsrolle har regjeringa, som forskingsministeren sa, lansert omgrepet «samfunnskontrakt». Ein slik kontrakt skal styrkja kontakten og forståinga mellom akademia på den eine sida og samfunn og næringslivet på den andre sida. I dette perspektivet vil eg også nemna kvalifikasjonsrammeverket. Det handlar om at innan utgangen av 2012 skal alle institusjonane ha implementert dette kvalifikasjonsrammeverket for den høgare utdanninga. Det vil bety at me får ei tydelegare klargjering av kva læringsutbytte ein får på dei ulike nivåa i utdanninga. Dette vil altså bidra til at arbeidsgivarane på ein god måte blir kjende med kva kompetanse ein kandidat har etter utdanninga si.