Olav Akselsen (Arbeiderpartiet), 2009-06-02:
I mine år på Stortinget har eg vore så heldig å få besøka Russland ti–tolv gonger. Eg må kunna seia at inntrykket frå dei turane har variert veldig mykje frå gong til gong. Faktisk var det slik at eg, saman med energi- og miljøkomiteen, var i Russland den dagen rubelen kollapsa. Det var faktisk sånn at komiteens medlemer ikkje fekk gjort opp rekningane sine av den grunn. Dette førte til at Russland nærast med hatten i handa måtte be om store overføringar, og fekk store overføringar, frå Vesten, for så å koma seg på fote igjen. Men eg har òg vore i Russland når oljeprisen var på topp, og me såg ein russisk administrasjon som strutta av sjølvtillit. Som sagt har inntrykka variert, men eg føler likevel at det er ein underliggjande raud tråd, nemleg at samarbeidet mellom Noreg og Russland har blitt stadig tettare og betre. Det er sjølvsagt ikkje utan motsetningar, og ein har ulike syn på saker og ting, men likevel er det slik at der samarbeid er konkret og målretta, opplever ein òg konstruktiv vilje til å finna løysingar. Utanrikskomiteen besøkte Russland i mars i år, og både samtalene me hadde med våre kollegaer i Dumaen, og samtalane i UD, bekrefta dette inntrykket, nemleg at forholdet mellom våre to land neppe har vore betre enn i dag. Eg synest at dette bør liggja til grunn òg for denne debatten. Det betyr sjølvsagt ikkje at det ikkje finst utviklingstrekk i Russland som bekymrar oss. Særleg er dette knytt til demokrati, til tale- og organisasjonsfridom. Men det er òg stor grunn til bekymring når det gjeld russisk nasjonalisme. Den gjer seg gjeldande på gateplan, der folk med annan slags utsjånad blir utsette for regelrett rasisme. Personleg meiner eg at denne utviklinga òg er eit resultat av leiarane sin retorikk, der dei framhevar Russland. Eit anna område der det er grunn til bekymring, gjeld lovverk og rammevilkår for utanlandske investeringar. Viss ein ikkje får ei betring her, trur eg det vil føra til at utanlandske selskap trekkjer seg tilbake, noko som igjen vil gjera ei naturleg integrering av det russiske samfunnet i den internasjonale verda vanskelegare. Eg meiner òg at ein del av den retorikken me ser frå russisk side, og den rolla Russland spelar i ein del internasjonale samanhengar, er urovekkjande. Reaksjonsforma i striden med Georgia var jo ute av alle proporsjonar. Generelt opplever me tidvis svært negativ russisk retorikk. Dette vanskeleggjer internasjonale prosessar. Likevel meiner eg det er viktig å slå fast at det ikkje er noko som tyder på at me er på veg inn i ein ny kald krig. Sjølv om det dei siste åra har vore satsa meir på militære formål og ein viss auke av militær aktivitet, er det heller ikkje noko som tyder på at me er i ferd med å få eit nytt våpenkappløp. Samanliknar me f.eks. russiske investeringar i militære formål med USA sine, ser me at dei blir svært små. Det er sjølvsagt viktig å følgja nøye med på det som skjer i Russland. Derfor er denne interpellasjonen nyttig, og eg føler òg at det har vore ein veldig balansert debatt så langt i dag. Det er viktig at me, sjølv om me har ein del område me er bekymra for, ikkje bidreg til å skapa fiendebilete som det ikkje er grunnlag for. Eg trur at den beste medisinen mot ei ny splitting av Europa er felles institusjonar, det er samarbeid, møteplassar, tvistemålsløysingar og integrering og engasjement. Me må utnytta og utfylla dei alleuropeiske institusjonane som eksisterer, gjera dei relevante, fylla dei med innhald og gjera dei til ein nyttig plass å delta. NATO si utviding har frå russisk hald blitt oppfatta negativt og ikkje minst i den interne debatten blitt framstilt som at NATO rykkjer nærmare. Eg er einig med alle dei som i dag har sagt at kvart land for eigen del må gjera opp kvar dei vil høyra til sikkerheitspolitisk, og sjølvsagt skal ikkje Russland kunna nedleggja eit veto i NATO. Likevel synest eg det er viktig å slå fast at NATO–Russland-rådet må opprioriterast skal dette vera relevant og fungera. Skal rådet fremja samarbeid og tillit, slik som planen har vore, må det òg fyllast med innhald. Det må ikkje bli eit konfrontasjonsorgan, men ein plass der ein òg lyttar til russiske synspunkt. Eg trur, som sagt, at den beste måten å møta desse utfordringane på, er eit framleis utstrakt samarbeid med Russland.