Fredric Holen Bjørdal (Arbeiderpartiet), 2019-05-28:
I årevis har vi diskutert – i og utanfor denne salen – konsekvensane av aukande forskjellar i makt og rikdom i Noreg, og like lenge har høgrepartia hatt vanskeleg for å erkjenna at forskjellane aukar også i Noreg at det er eit problem at politikken kan bidra til å redusere forskjellar Difor var det ikkje så mange som hadde forventingar til denne stortingsmeldinga som regjeringa motvillig måtte leggje fram, men det var då lov å håpe på at ein her kanskje skulle ta eit oppgjer med høgrepartia sin arv og formuleringar frå Framstegspartiet som at det ikkje er ei offentleg oppgåve å utjamne lønsforskjellar som naturleg oppstår i arbeidsmarknaden. Men vi skjønte allereie på lanseringsdagen at slik kom det ikkje til å bli. Det var ei sjeldan oppvising i kommunikasjonsspinn, der innvandring vart stempla som syndar og hovudforklaring. Det passa heilt sikkert fint inn i Framstegspartiets narrativ, men det var ganske flautt å sjå kanossagangen til finansministeren etter å ha fått passet sitt påskrive av halve det offentlege Noreg for både feil diagnose og feil medisin. Trass i at høgreregjeringa har slept beina etter seg i kampen for sterkare fellesskap og mindre forskjellar, og står fram som både motvillig og makteslaus, meiner eg at vi med denne debatten har kome eit lite steg vidare. For det går ikkje lenger an å vri seg unna følgjande: Dei økonomiske forskjellane mellom folk aukar i Noreg, målte både i inntekt og i formue. Dei rikaste drar ifrå, og dei har blitt endå rikare under denne regjeringa, forsterka av milliardar i skattekutt til dei som allereie har mest. Samtidig sakkar dei som tener minst, akterut. Berre sidan Solberg-regjeringa tok over, har dei 30 pst. lågast lønte hushalda fått mindre å rutte med. Når dei skal handle mjølk og brød i butikken, må dei tenkje seg endå litt grundigare om enn før, mens dei rikaste blant oss stadig ikkje anar kor mykje ein liter mjølk eigentleg kostar. Så sjølv om forskjellsdebatten kan verke teoretisk, og grafar og tabellar kan forvirre, er konsekvensane for vanlege folk høgst reelle og merkbare. Dette er alvorlege teikn, for det er inga naturlov som seier at det akkurat her, akkurat i Noreg, skal vere mindre forskjellar enn i andre land. Når vi har klart oss betre enn dei fleste andre, er det på grunn av den norske modellen, med sterke fagforeiningar, ein sterk velferdsstat og eit omfordelande skattesystem. Det er ein modell som ikkje står i vegen for det norske folk, men som skapar mindre forskjellar mellom folk, ein modell som høgrepartia påstår at dei forsvarar, men som dei med handling gjennom snart seks år i regjering har bidratt til å svekkje. Arbeidarpartiet trur på politikkens kraft til å endre samfunnet. Vi har difor lansert våre 83 tiltak for å redusere økonomiske og sosiale forskjellar i Noreg, for å redusere inntekts- og lønsforskjellar, for å hindre at lommeboka avgjer kva slags hjelp ein får viss ein blir sjuk, eller kva slags tilbod ungane våre skal ha i fritida, for å sikre at det er talentet og ikkje formuen som avgjer kva slags moglegheiter ein har. Vi vil bruke den økonomiske politikken til å ha eit meir rettferdig og omfordelande skattesystem. Arbeidarpartiet meiner at aukande forskjellar truar grunnleggjande verdiar i Noreg: den høge tilliten, relativt høge og jamne løningar og evna vår til å møte endringar saman og vere omstillingsdyktige i framtida. Difor er forskjellar eit gjennomgripande problem som ikkje har ei enkel løysing. Likevel føreset det politikarar som har evna til både å stille rett diagnose og skrive ut rett medisin. Då er det alvorleg at regjeringa feilmelder om begge delar. Eg vil med dette ta opp dei forslaga Arbeidarpartiet står bak i innstillinga.