Ingebrigt S. Sørfonn (Kristelig Folkeparti), 2006-03-28:
Saka me har fått ei ryddig utgreiing om i dag, viser at manglande mattryggleik kan få tragiske konsekvensar. Tankane våre er difor hos offera for den smitta maten – det dei har vore gjennom, og det som faktisk mange av dei enno er inne i. Denne vonde saka har òg i sterk grad vore prega av ein knuande og vond utryggleik: Kva er trygt å eta? Vil smittekjelda verta funnen? Kan me stola på at kontrollapparatet – som skal sikra at den maten me et, er rein og smittefri – fungerer slik det skal? Eigentleg har denne saka to hovudutfordringar: for det første å finna smittekjelda, og for det andre igjen å styrkja tilliten til Mattilsynet. Om smittekjelda veit me no at smitten kom frå spekepølse, og så vidt eg forstår, går søket framleis etter korleis smitten kan ha kome dit. Etter det eg les, kan det verta vanskeleg å få dette klårlagt. Dette viser kor viktig det er å ha matvarer som kan sporast tilbake til leverandør og produsent. Ei betre merking vil gje forbrukarane betre tryggleik, og det faktumet at god merking gjev større tillit, gjer dette også til ein fordel for dei som produserer og omset mat. Fleire har vore kritiske til delar av Mattilsynets kommunikasjon i denne saka. I etterpåklokskapens lys bør me innsjå at mange forbrukarar opplevde informasjonen som noko skråsikker, og når så kontrameldingane kom, auka forvirringa og med det utryggleiken. Dette har gjort noko med heile tilliten til kontrollapparatet for mattryggleiken vår. Statsråden, eller statsrådane, har ei stor utfordring i å byggja opp att denne tilliten. Mattilsynet treng rett og slett stor tillit hos forbrukarane. Folkehelseinstituttets rolle, metodebruk og samspel med Mattilsynet bør òg sjåast på. I slike saker er det òg uvurderleg viktig at politisk leiing er tilgjengeleg og godt synleg heile tida. Det har i rimeleg grad vore tilfellet òg, for det er til sjuande og sist der det endelege ansvaret ligg. Men det at ein statsråd òg kan vere open om usikkerheit, kan i visse situasjonar faktisk gje grunnlag for tillit. Og det er vel nettopp det denne saka me har vore inne i no, er eit døme på, nemleg at det at ein på ein god måte kan gje uttrykk for at ein ikkje beherskar alt, eigentleg kan gje tillit. Kristeleg Folkeparti meiner at me treng ei fordomsfri vurdering av om den politiske leiinga for Mattilsynet som me har no, er den rette organiseringa. Kristeleg Folkeparti ventar at ingen i utgangspunktet går i skyttargrava, men at me kan få ei sakleg og god drøfting òg av denne viktige sida. Denne saka viser med all tydelegheit kor viktig mattryggleik er for folkehelsa. E. coli-utbrotet, saman med fugleinfluensa, meir bruk av miljøgifter og ei meir globalisert matomsetning, osv., gjer at mattryggleik vert eit stadig viktigare tema for forbrukarane. Vi treng no eit samla politisk grep om desse utfordringane. Difor vil Kristeleg Folkeparti be Regjeringa om å leggja fram ei stortingsmelding om mattryggleiken vår. Ei slik melding bør sjølvsagt evaluera erfaringane frå denne matskandalen, men òg vurdera den politiske organiseringa av tilsynet med mattryggleiken. Vidare må ei slik melding skissera moglege utfordringar knytte til matindustrien, til miljøet, til den globale handelen og til forbrukarendringar og leggja fram strategiar for korleis me kan møta desse utfordringane. Me treng ei melding som kan leggja til rette for ein breiare politisk debatt om mattryggleiken enn det som me har moglegheit for i dag. Me treng ein slik debatt for å møta utfordringane i framtida på ein god måte. Eg vil be statsrådane klårgjera om dei vil leggja til rette for ei slik brei politisk handsaming, altså med ei melding til Stortinget. Eg håpar me får eit positivt svar på det. Oppgåva no er omgåande å forsterka tilliten til kontrollen med mattryggleiken. Det er ein fordel for alle partar, først og fremst for forbrukarane, men òg for produsentane og for kontrollapparatet. Regjeringa si hovudoppgåve er no å sørgja for at denne tilliten igjen vert styrkt!