Bård Vegar Solhjell (Sosialistisk Venstreparti), 2016-11-22:
Av ein serie svært sentrale internasjonale problemstillingar som vert drøfta i samband med FN kvar haust, skal eg likevel bruke innlegget mitt til det det er usemje om – SV har eit forslag om det i denne innstillinga – nemleg kjernefysisk nedrusting. Det humanitære initiativet som Noreg tok under den førre regjeringa og starta opp saman med enkelte andre land for nokre år sidan, har gjort veldige framsteg dei siste åra og no ført til ei brei usemje i FN. Eit stort fleirtal i generalforsamlinga støtta resolusjon L.41 om å setje i gang forhandlingar med sikte på eit juridisk bindande rammeverk eller eit forbod mot atomvåpen. Det er viktig, det er det største nedrustingsframsteget på atomvåpenfeltet sidan 1990-talet – der det har stått svært stille. Det er viktig fordi atomvåpen i dag utgjer eit stort globalt problem, i motsetnad til det mange trur. Ein møter menneske som tenkjer at det høyrest veldig 1980-tals ut, men det er truleg ei større reell utfordring i dag, bl.a. fordi fleire land har atomvåpen, og fordi risikoen for spreiing er betydeleg større. Vi har forbod mot kjemiske og biologiske våpen, men ikkje mot dei aller farlegaste av masseøydeleggingsvåpena: atomvåpena. Det er òg slik at det er nødvendig med eit regelverk eller normsett før ein kan klare å få total nedrusting. Det finst nesten inga moglegheit til å fjerne eit våpen totalt utan at ein først har eit rammeverk og eit normsett som bidrar til det. Det er òg heilt eintydig avklart, og skrive av eit fleirtal i innstillinga frå Stortinget, at det ikkje på nokon måte er i strid med Noregs NATO-forpliktingar å delta i arbeid med sikte på eit slikt rammeverk – som det no vil verte sett i gang. Noreg stemte imot forslaget i generalforsamlinga. Det er likevel ingenting i vegen for at vi kan delta i forhandlingane om det no. Venstre og SV har sett fram forslag om det, og eg tek opp det forslaget. Sidan den gongen har utanriksministeren gjort det klart i svar på eit skriftleg spørsmål frå Stortinget at regjeringa ikkje tek sikte på å delta i dei forhandlingane. Eg meiner at det er uheldig. For det første vil det vere ein svært sentral prosess i FN i åra som kjem. Noreg kunne vore ein svært viktig pådrivar og spelt ei sentral rolle, slik vi ofte har gjort i nedrustingsarbeidet internasjonalt. Det ville ikkje vere noka form for binding til kva vi til slutt skulle gjere med eit sluttresultat. Vi ville berre ha vore deltakarar i ein prosess som eit betydeleg fleirtal i FNs medlemsland vil delta i. Eg legg merke til at den mindretalsmerknaden frå Høgre og Framstegspartiet i innstillinga som seier at å stemme for det ville vore i strid med Stortingets vedtak, ikkje er noko utanriksministeren legg til grunn. Etter å ha gått grundig igjennom både innstillinga og det som er vedteke i FN, finst det for det første ikkje noko grunnlag for å seie at dei er i strid med kvarandre, og for det andre fordi eit fleirtal så tydeleg har gitt ei retning på dette. Det er eit mindretal som hevdar det synet. Eg vil òg nytte høvet til å spørje Arbeidarpartiet om å ta ordet og seie noko om synet sitt i denne saka. Når eg tek opp rolla til Arbeidarpartiet spesielt, er det fordi det historisk har vore ei brei semje i Noreg om dei lange linjene i utanriks- og sikkerheitspolitikken. Men det har òg vore betydeleg usemje om viktige nedrustingsvegval, der Arbeidarpartiet har stått for ei meir aktiv linje og bidratt vesentleg både til norsk nedrustingspolitikk, utplassering og ikkje minst når det gjeld den pådrivarrolla som Noreg har hatt i internasjonale nedrustingsforhandlingar, seinast i arbeidet mot landminer og klasevåpen dei siste tiåra. Av innstillinga kan vi ikkje lese noko om det som Arbeidarpartiet den seinare tida har gjort av dette. Tvert imot teiknar det seg no eit bilde av at SV og sentrumspartia står saman i ein del av desse sakene: Vi gjer det her, vi såg det tidlegare i dag i saka om våpeneksport, og vi såg det i saka om Forsvarets langtidsplan. Det eg kan tenkje meg å be Arbeidarpartiet seie nokre ord om no, er: Vil vi sjå ei endring i politikken på noko felt når det gjeld nedrusting og atomvåpen dersom Arbeidarpartiet skulle få regjeringsmakt, eller vil dei vidareføre denne politikken, f.eks. ved ikkje å delta i forhandlingane om atomvåpen, dersom dei skulle vinne valet neste år?