Liv Signe Navarsete (Senterpartiet), 2013-12-09:
Utanriks- og forsvarspolitikken i Noreg har så langt vore prega av at me er samde om meir enn vi er usamde om. Budsjettet som vart lagt fram av den nye regjeringa, og forliket som vart forhandla fram med Venstre og Kristeleg Folkeparti, byggjer langt på veg på det raud-grøne budsjettet. Men det er teikn som tyder på at semja slår sprekkar. Gjennom åtte år i regjering har Senterpartiet stått på for eit Noreg med små ulikskapar, der me deler samfunnsgoda, og der 1 pst. har gått til naudhjelp. Den blå-blå regjeringa har gitt oss ein bitter forsmak på kva retning landet no kjem til å leiast i, og kva konsekvensar det vil gi for verdas fattige. Eg er glad for at budsjettforliket med Venstre og Kristeleg Folkeparti har ført oss eit stykke på vegen attende til forslaga i den raud-grøne budsjettproposisjonen, og at me brukar 1 pst. til bistand – eller naudhjelp, på nynorsk – men det er ein tynn siger for Venstre og Kristeleg Folkeparti. Dei vart tvinga til å gi frå seg stort sett alle forhandlingskorta sine for å få det til, og det må ha gjort vondt i sjela til mang ein KrF-ar å høyre Børge Brende seie frå Stortingets talarstol at dess rikare vi blir, dess mindre del av kaka skal verdas fattige få. For det var nett det han sa, då han i denne salen hevda at deira opphavelege budsjett var ein auke samanlikna med dei raud-grøne sitt budsjett. Det er mogleg det, krone for krone, men realiteten er at me er rikare no. 1-prosenten som me har halde høgt, og som betyr mykje, ikkje berre fordi det er 1 pst., og at den summen veks år for år, men fordi det er dei resultata dette gir for verdas fattige, som betyr noko. Og skal me få resultat, må me òg sette inn midlar. Gjennom åtte år i regjering har Senterpartiet stått på for eit Noreg med små ulikskapar, der me deler samfunnsgode. Me har òg arbeidd for eit sterkt FN og for å løyse globale utfordringar i fellesskap. Det er inga motsetning mellom at Noreg står opp for eigne interesser, samstundes som me tek ansvar for å hjelpe til med å lyfte verdas fattige ut av fattigdomen. Difor uroar det meg sterkt når regjeringa frå no av vil føre ein politikk der me skal gi mindre til FN-organisasjonane, me skal gi mindre til fornybar energi, og me skal prioritere innanfor kvoteflyktningane for å finne rom til syriske flyktningar, framfor å ta imot menneske som desperat treng vern. Eg meiner dette er å gå i helt feil retning, både ut frå kva utfordringar verda står overfor og vårt moralske ansvar som oljeproduserande land. Det gir òg heilt feil signal til land med ein heilt annan økonomisk situasjon enn den me har. Ein grøn tråd gjennom budsjettet er beredskap. Mindre pengar til FN-organisasjonar tyder mindre til både førebyggande tiltak og tiltak i ein akutt situasjon. Svolt er eit moralsk spørsmål, sa Nelson Mandela i ei tale til World Food Programme i 2004. Kamp mot svolt må prioriterast. Den nyleg avgåtte forsvarssjefen, Harald Sunde, var eksemplarisk klar og tydeleg på kor viktig mat er for eit land sin beredskap. Ingen klarar seg utan mat, korkje i freds- eller krigstid. Retninga i regjeringa sitt budsjett, på både utanriks- og næringsfeltet, vitnar om at den nye regjeringa ikkje har teke dette inn over seg. Dei kuttar i beredskapslager for korn. Dei byggjer ned god matjord i eit forrykande tempo. Og dei kuttar i støtta til World Food Programme. Eg registrerer med interesse at Kristeleg Folkeparti ikkje er med i merknaden der behovet for omfattande innsats frå WFP vert understreka. Kristeleg Folkeparti skulle ikkje forhandle bort landbrukspolitikken, sa dei under valkampen. Det kling litt hult når me ser landbrukspolitikken som den nye regjeringa står for, og når me ser at Kristeleg Folkeparti heller ikkje står opp for organisasjonar som skaffar mat og vatn til menneske i særs sårbare situasjonar. Regjeringa sin matpolitikk går ut over både beredskapen i landet vårt og tilgang til mat og vatn til menneske som er råka av katastrofar. Ein kan ikkje ta for gitt at ein kan kjøpe mat av andre om ulukka er ute. Filippinane brende seg på det i 2008. Dei trudde at nabolanda skulle gi dei tilgang til ris gjennom handelsavtalane i ASEAN, den søraustasiatiske samarbeidsorganisasjonen. Det skjedde ikkje. Nabolanda fødde sitt eige folk først, så selde dei resten til skyhøge prisar. Klimakrisa og andre utviklingstrekk peikar i retning av at sikker mattilgang i mindre og mindre grad kan takast for gitt – i Noreg og i alle fall i dei fattigaste landa. Eg vil seie litt om forsvarspolitikken. Heimevernet er ein sentral del av Noreg sin beredskap og folkeforsvaret. Difor er eg glad for veksten dei får i budsjettet. Veksten er i tråd med Senterpartiet si målsetjing om eit synleg, tilgjengeleg og operativt heimevern i heile landet. I tråd med langtidsplanen for Forsvaret held regjeringa dermed fram den planlagde satsinga på Heimevernet. Senterpartiet ser òg positivt på veksten i budsjettramma for Kystvakta. Dei maritime aktivitetane på norskekysten og i havområda under norsk jurisdiksjon er særs viktige for landet sin økonomi. I tillegg har vi klare internasjonale forpliktingar i våre havområde, t.d. når det gjeld berekraftig forvalting, miljøberedskap og redningsberedskap. Nordområdepolitikken har vore lyfta høgt i den raud-grøne regjeringa si styringstid. Me har skapt vekst, utvikling, godt omdøme og godt samarbeid med naboland. Den veksten må halde fram, og den må gjere det på grunnlag av dei ressursane som finst i nordområda, men òg gjennom at Forsvaret er både til stades, synleg og hevdar våre interesser i desse verdifulle områda for Noreg. Komiteen står samla om at den forsvarspolitiske hovudprioriteringa i 2014 er å følgje opp gjeldande langtidsplan for forsvarssektoren i samsvar med Stortinget sitt vedtak. Men eg stiller spørsmål ved kor djupt dette stikk. Regjeringa og støttespelarane deira, Venstre og Kristeleg Folkeparti, vil nemleg òg «(…) vurdere behovet for nødvendige strukturtilpasninger, økte ressurser og ytterligere moderniserings- og reformtiltak i sektoren(...)(…) inkluderer en gjennomgang av forutsetninger og beslutningsunderlag i den gjeldende langtidsplanen». (…) (...) (…) Eg må spørje: Er dette eit varsel om omkamp? Difor vil eg avslutte mitt innlegg med eit spørsmål til statsråden: Kan statsråden garantere at Forsvaret sin langtidsplan, slik Stortinget har vedteke den, står fast?