Unn Aarrestad (Senterpartiet), 2000-02-22:
Bakgrunnen for dette forslaget var at Administrasjonsdepartmentet i mars 1999 vedtok at Konkurransetilsynet sitt vedtak om dispensasjon frå konkurranselova for bransjeavtalen for bokomsetjing skulle setjast til side. Dette innebar at det frå og med 1. april 1999 vart fastpris på alle typar bøker, i dette også skule-, fag- og lærebøker. Konkurransetilsynet hadde ikkje vilja gi dispensasjon frå konkurranselova til fastpris på denne typen bøker. Departementet la vekt på kultur- og distriktspolitiske omsyn i tillegg til å sikra bokhandlarane i distrikta. Heile landet, med skuleelevar og foreldre, burde sikrast like bokprisar og lik tilgang til bøker. Fleirtalet i komiteen, alle utan Framstegspartiet og Høgre, meiner at å halda oppe eit desentralisert bokhandlarnett som fører eller kan skaffa bøker, er ei sentral kulturpolitisk målsetjing. Det er derfor heilt sentralt at det vert gitt unntak frå konkurranselova på dette punktet. Derfor går også fleirtalet i komiteen inn for å avvisa forslaget om å oppheva fastpris på skule-, fag- og lærebøker. Eg har elles merka meg at i Aftenposten den 14. februar står det i ein kommentar at det i Danmark som i Noreg, er konkurransestyresmaktene som har vore pågåande for å fjerna fastprisordninga for bøker. Men dersom det skulle verta nødvendig, vil fleirtalet i det danske Folketinget gå inn for ei lov med tilhøyrande støtteordningar som kan fastslå at bokprisane skal vera faste. Og dette er nabolandet vårt, Danmark, eit land med mykje enklare geografi og mindre avstandar enn i Noreg. Senterpartiet vil generelt i dette streka under at bøker er eit kulturprodukt, ikkje ei ordinær vare. Det er nødvendig med særlege tiltak for å sikra m.a. breidd i utgivingane, lik tilgang på litteratur for alle og utgivingar som er kulturelt verdifulle, men kanskje økonomisk sett lite lønsame. Dette har vorte søkt gjort gjennom ei ansvarsfordeling mellom private og offentlege aktørar, m.a. ved at dei private aktørane, forlaga og bokhandlarane, har vore med på å oppfylla sentrale mål gjennom bransjeavtalen. Ein veit lite om kva slags verknad det vil ha dersom skule-, lære- og fagbøker vert tekne ut av avtalen. Det vil kunna gi eit sterkt redusert bokhandlarnett dersom desse bokgruppene vert tekne ut, sidan ein stor del av omsetnaden deira er skule- og lærebøker. For mange distriktsbokhandlarar er nettopp sal av skulebøker sjølve grunnlaget for at dei skal kunna driva verksemda. Det er dessutan viktig at det finst ein bokhandel også på mindre stader. Kulturomsyn må gå føre omsynet til marknaden i skulebokpolitikken. Eg har merka meg Høgre sine merknader om at dei er redde for at manglande konkurranse på skulebokmarknaden vil føra til urimeleg høge kostnader for elevar og foreldre ved innkjøp av skule- og lærebøker. Då har eg ei kjensle av at Høgre berre tenkjer på svært sentrale område av landet, der det kan vera mogleg med konkurranse om slikt. Dersom me meiner noko med at elevar over heile landet skal ha tilnærma like vilkår, kan me ikkje gå inn for dette. I tillegg veit me at mange av elevane i vidaregåande skule i desse områda også har lange og kostbare reiser. Det må elles vera eit paradoks for Høgre at også innan EU er det eit fleirtal av landa som har faste bokprisar. Den danske avisa Børsen skriv at Frankrike til og med vil føreslå eit direktiv om faste bokprisar over heile EU når landet seinare i år overtek formannskapet i EU. Med bakgrunn i dette eg her har sagt, vil Senterpartiet og fleirtalet i komiteen gå inn for å avvisa forslaget om å oppheva fastpris på skule-, fag- og lærebøker.