Liv Signe Navarsete (Senterpartiet), 2012-05-03:
Eg er glad for at komiteen støttar framlegget frå regjeringa om å lovfeste samkommunemodellen og dei andre forslaga i proposisjonen. Høyringsinstansane er delte med omsyn til å lovfeste samkommunemodellen. Høyringa viser at det er argument både for og mot å lovfeste modellen. Det er likevel stort sett generelle argument som kan brukast om alt interkommunalt samarbeid. Dei fleste kommunar, uansett storleik, har behov for og ynskjer interkommunalt samarbeid for å løyse nokre av oppgåvene på ein best mogleg måte. Når ein høyrer debatten i salen i dag, kan ein få inntrykk av at det berre er dei mindre kommunane, dei som burde ha slått seg saman, som samarbeider med nabokommunane, men det er ikkje belegg i det talmaterialet me har, for å seie det. Samarbeid er brukt både mellom store og små, mellomsmå og mellomstore og store kommunar, og ein samarbeider på ulike felt. Me har ikkje grunnlag for å hevde at det er større omfang av interkommunalt samarbeid i mindre kommunar. Det er likt over alt. Dei oppgåvene som flest kommunar rapporterer om samarbeid med andre kommunar om i dag, og det blir mest gjort etter § 27, er revisjon, renovasjon, brannvern, innkjøp, IT-oppgåver – som sagt, for det meste tekniske oppgåver. I tillegg er det mange som samarbeider om kraftforsyning, som ofte er organisert i eigne selskap eller i aksjeselskap. Interkommunalt samarbeid ser i dag ut til å vere mest vanleg innanfor enkelte tekniske tenester og administrative støttetenester. Dette er for det fyrste små tenester – det som vi reknar for driftsutgiftene til kommunane, og kor stor del av dei som går til slike tenester. For det andre er det tenester som krev spesialistkompetanse, og tunge investeringar i utstyr, særleg innanfor brannvern, IT, kraftforsyning og renovasjon, som òg ofte er kraftvarme selskap som krev både investeringar og kompetanse. Omsorgssektoren og barnevernet er dei to andre sektorane kor me ser at det er samarbeid etter vertskommunemodellen i dag. Kommunane har no fått eit nytt stort ansvarsområde knytt til Samhandlingsreforma, og det er i den samanhengen at regjeringa ynskjer å kunne gje ei moglegheit for ein modell i tillegg til vertskommunemodellen. § 27, som då femnar det meste av det interkommunale samarbeidet, er ikkje eigna for den typen samarbeid. Ein kan ikkje samarbeide om velferdsoppgåvene der. Samkommunemodellen er eit frivillig tilbod til kommunane. Det er ein ny samarbeidsmodell på lik linje med andre lovfesta modeller for interkommunalt samarbeid, altså ikkje eit nytt forvaltingsnivå. Det er eit alternativ til vertskommunemodellen når det gjeld samarbeidsformer for å møte framtidige utfordringar, og begge modellane er utforma for å kunne gjere det mogleg og forsvarleg å overlate kommunale kjerneoppgåver med innslag av offentleg avgjerdsmynde til interkommunalt samarbeid. Slik sett fyller både samkommunemodellen og vertskommunemodellen noko av det same føremålet. Likevel er samkommunemodellen i større grad enn vertskommunemodellen tilpassa samarbeid på eit breiare og meir sektorovergripande oppgåvefelt. Slik kan denne modellen vere eigna til å inngå samarbeid f.eks. innanfor Samhandlingsreforma. Derfor er òg samkommunemodellen eit viktig tillegg til eksisterande modellar. Så må det vere opp til kommunane sjølve å vege fordelar og ulemper ved dei ulike modellane når dei skal samarbeide om ulike oppgåver. Eg og regjeringa har tillit til at det greier kommunane å gjere. I proposisjonen føreslår regjeringa òg nye reglar for eit styrkt lokaldemokrati. Reglane skal syte for at alle kommunestyre minst ein gong i kvar valperiode handsamar delegeringsreglementet, og at dei tek stilling til kven dei ynskjer skal lage innstilling i saker som skal handsamast i folkevalde organ. Det skal gjere kommunestyra medvitne om kva avgjerdsmynde dei ynskjer å behalde sjølve, og kva dei meiner administrasjonen skal ha av avgjerdsmynde. Sidan me veit at innstillinga i saker legg viktige premissar for debatten, er det òg viktig at kommunestyra er medvitne om kven dei ynskjer skal lage innstillinga.