Gjermund Hagesæter (Fremskrittspartiet), 2014-06-03:
Eg vil først seie at eg synest det er veldig flott at representanten Syversen tar opp denne problemstillinga som han har gjort her i denne interpellasjonen. Mykje tyder på at svart arbeid er eit aukande problem i Noreg. Det fekk eg òg erfare då eg for vel eit år sidan skulle selje huset og trong hjelp til å utføre noko arbeid før eg la det ut for sal. Eg la ut på Mittanbud.no kva som skulle gjerast, og eg fekk då ei rekkje svar. Dessverre innleidde veldig mange av dei med å spørje om eg skulle ha det svart eller kvitt. Eg svarte sjølvsagt at eg skulle ha det kvitt. Den eine bad meg tilmed om grunngjeving for kvifor eg skulle ha det kvitt. Slik vil vi jo sjølvsagt ikkje ha det. Dette er ei utvikling som har gått feil veg lenge. Mitt inntrykk er at det først og fremst er i privatmarknaden – altså ikkje bedrifter, men privatpersonar som kjøper tenester – dette aukar sterkast. Det kan vere mange grunnar til det, men auka arbeidsinnvandring frå Aust-Europa m.a., som har andre kulturar, har nok dessverre bidradd til denne utviklinga. Det er ulike former for svart arbeid. For eksempel kan det vere to naboar – ein som er snikkar, og ein som er målar – som blir einige om at snikkaren byggjer ei bu for målaren, og målaren målar huset. Det er mange som vil sjå på det som nokså uskuldig, men det er jo noko som skal givast opp, og det er ei form for svart arbeid. Det same er det når ein snikkar som jobbar full tid, hjelper naboen på fritida med å innreie f.eks. loftet og får 10 000 kr for det. Det er òg svart arbeid, sjølv om mange vil føle at det ikkje er så veldig, veldig alvorleg. Derimot har ein aktørar som stort sett jobbar svart, og det siste eksempelet er nok det eksempelet som dei fleste vil reagere mest negativt på, og det er også det eksempelet som gir flest negative ringverknader i form av f.eks. uakseptable arbeidsforhold. Så er spørsmålet: Kvifor eksisterer svart arbeid? Det er sjølvsagt fordi det gir ein monaleg økonomisk gevinst. Det er med på å gjere at ting blir gjorde svart og ikkje kvitt. Det kjem av at vi i Noreg har ein høg marginalskatt, og derfor er det få land i verda der det er så lønsamt å jobbe svart kontra kvitt, som det er i Noreg. Det er også ein avgrensa kontroll. Mange føler at det er liten risiko for å bli tatt, og i store delar av samfunnet og befolkninga er det også ganske sosialt akseptert både å jobbe litt svart og betale litt svart, dessverre. Så er spørsmålet: Kva kan og bør gjerast for å få ned omfanget av svart arbeid? Ein må sjølvsagt ha ei haldningsendring. Det er eit langsiktig prosjekt. Det same er det ein har snakka om: auka kontroll, meir samarbeid og meir politi til å ta fleire og statuere eksempel. Men så trur eg også vi er nøydde til å kome inn på det området at vi skal gjere det mindre lønsamt å velje svart, og då er det det å redusere marginalskatten. Det er jo regjeringa og regjeringspartia godt i gang med, men det tar lang tid før ein får nokon effekt av det. Det neste er då å gjere som ein har gjort i Sverige: å innføre eit rotfrådrag. I Sverige er det 50 000 kr per innbyggjar som ein kan trekkje frå på skatten kvart år. Då må ein gå til ein som driv på lovleg måte, for å få kvittering for å kunne trekkje frå. I Sverige har innføringa av dette frådraget hatt ein veldig positiv effekt. Eg er også veldig glad for at det er slått fast i regjeringsplattforma at ein skal utgreie gevinstar og konsekvensar av eit rotfrådrag i Noreg. Eg ser fram til at den vurderinga skal leggjast fram, og håpar at dette kan vere eit viktig bidrag for å kjempe mot svart arbeid.