Liv Signe Navarsete (Senterpartiet), 2012-05-24:
Det er gledeleg at bustadpolitikken er komen på dagsordenen i det offentlege ordskiftet i Noreg. Regjeringa er oppteken av å leggje til rette for ei god bustadforsyning – ei god forsyning av nye bustader til ein marknad i vekst. I Noreg vert me 1 million fleire innbyggjarar i løpet av ganske få år. Då er det viktig å ha ei regjering som har ein overordna politikk for at den veksten ikkje berre skal kome i allereie eksisterande pressområde, men i heile landet. Det å sikre at heile landet skal vekse, og at me spreier den veksten, vil vere eitt bidrag til at me ikkje får eit uhandterleg press i dei aller største byane. Dei tre regjeringspartia – Arbeidarpartiet, SV og Senterpartiet – har lagt til grunn at det ikkje er staten som skal styre kor mange bustader som skal byggjast. Det er ingen – heller ikkje opposisjonen – som har teke til orde for at me skal gjeninnføre planøkonomi. Vår oppgåve er å sikre gode rammevilkår og å leggje til rette for at bustadmarknaden fungerer best mogleg. Samtidig må me sikre at nye bustader oppfyller krava til kvalitet, slik at dei er tilgjengelege, energieffektive og miljøvenlege – og tilpassa framtidige behov i ei befolkning der me veit det vert mange fleire eldre. Fleire av forslaga som er til behandling i dag, ligg under ansvarsområdet til andre statsrådar. For vurdering av dei enkelte forslaga viser eg til det skriftlege svaret som er sendt komiteen. Det er òg viktig å slå fast at det er ei betydeleg bygging av bustader i Noreg. Me hadde ein stor nedgang under finanskrisa. Dette er i ferd med å ta seg opp att. I Oslo var det ei tredobling i fjor. Det er bra. Oslo er vel den byen som har den største utfordringa – saman med mange andre Høgre-styrte kommunar. Me kan ikkje underslå kommunanes ansvar for å stille tomteareal til disposisjon. Når eg har kontakt med bustadbyggjarar – det har eg ganske ofte – selskap som driv eigedomsforvalting og utbygging, er det heller ingen tvil om at tomtepris er i ferd med å verte ein stor del av prisen på bustader, og langt større enn han var for berre kort tid sidan, nettopp fordi det er for få tomter tilgjengelege. Dette må kommunesektoren ta ansvar for. Det diskuterer eg jamleg med kommunane. Nye bustader vil ofte vere dyre for dei med svak økonomi. Men å byggje nye bustader nettopp for dei gruppene som er meir kjøpesterke, kan bidra til at det vert frigjort rimelegare brukte bustader for dei som skal etablere seg og kjøpe bustad for fyrste gong. Nær alle bustader vert omsette i ein fri marknad. For ein utbyggjar er det viktigare å sjå på etterspurnaden etter bustad heller enn befolkningsveksten når ein vurderer om ein skal byggje nye bustader. Ein utbyggjar vil alltid sjå på lønsemd. Press i bustadmarknaden i form av høg befolkningsvekst vil ofte gi fleire tilpassingar enn berre auka bygging av bustader. Som forslagsstillarane påpeikar, har prisane på bustader auka betrakteleg dei siste åra. Sidan 1993 har bustadprisane vorte meir enn firedobla. Det er store geografiske variasjonar i denne prisauken, med størst vekst rundt og i dei store byane. Det er ei rekkje forhold som gir denne prisveksten. Til sjuande og sist er det opp til marknaden å avgjere prisen på ein bustad. Viss bustaden ligg på ei attraktiv tomt, kan det påverke prisen langt meir enn offentlege krav og reguleringar. Tal frå SSB viser at bustadprisane har auka vesentleg meir enn byggjekostnadene dei siste åra. Men byggjekostnadsindeksen åleine avspeglar ikkje den reelle kostnadsutviklinga. Indeksen inneheld berre utvikling i prisen på materialar, arbeidskraft, transport og andre innsatsfaktorar i produksjonen i bustadbygg. Det finst ikkje statistikk over tomteprisar eller over prisar for arkitekt – heller ikkje over endringar i produktivitet eller over fortenestemarginar i bransjen. Dette må me sjå nærare på. Fyrst når me får på plass desse kostnadene, får me det totale kostnadsbilete for ein byggherre. Kommunane har ei viktig rolle, men dei ynskjer nok ikkje å støtte forslaget frå Venstre om å leggje ned Husbanken. Husbanken er den viktigaste samarbeidspartnaren for å få fleire inn på bustadmarknaden. Husbanken er ikkje berre pengar, ordningar, lån og tilskot, men òg kompetanse. Den kompetansen er sterkt etterspurd, og eg får nesten kvar dag ros frå kommunar for det viktige samarbeidet ein har med Husbanken. Eg er glad for at fleirtalet ikkje støttar det forslaget.