Torgeir Knag Fylkesnes (Sosialistisk Venstreparti), 2014-06-13:
Sidan 1980 er talet på fritidsbåtar nesten dobla, og på same tid er talet på omkomne i forbindelse med fritidsbåtulykker halvert. Mykje bra har skjedd for sikkerheita til sjøs, men vi har framleis ein lang veg å gå. Ifølge Norsk Folkehjelps drukningsstatistikk drukna totalt 119 personar i 2013 – 41 etter fall frå land eller kai, 31 var i fritidsbåt. Utlendingar er elles overrepresenterte i statistikken, og noko eg kjem til å kome tilbake til – dei er heller ikkje nemnde i den norske statistikken. Totalt, av alle som drukna i 2013, var 70 pst. menn frå 26 år og oppover. Her har ikkje vi tal for årsak, men i det store bildet er menn den heilt klart største gruppa, og jo eldre, jo større er sjansen. Det er heva over all tvil at redningsvest reddar liv. Sjansen for å omkome dersom ein havnar i sjøen, er tolv gonger så stor utan flyteutstyr som med. Redningsselskapet har kome fram til at dersom alle brukte redningsvest, ville omkring 15 liv vore redda i løpet av eitt år. Flyteutstyr reddar liv når ulykka er ute. Men eit avgjerande spørsmål blir derfor: Kva er årsakene til ulykkene? Statistikken viser at dei viktigaste årsakene til ulykker er fall over bord og kantring når ein er aleine i båten, det er mørkt, ein har høg promille, og det er høg fart. Redningsvest og flytevest er den beste redninga i sånne situasjonar. Men når vi behandlar sikkerheit til sjøs, må vi også sjå på årsakene. Sjøfartsdirektoratet blei i 2009 bedt om å kome med forslag til dette. Direktoratet sette ned ei ekspertgruppe, ei breitt samansett gruppe. Rapporten, konklusjonane og forslaga viser ei brei tilnærming til problemstillinga, kor både kontrollapparat, sikkerheitstiltak, årsaksførebygging og haldningar blir sette i samanheng. Blant dei viktigaste forslaga arbeidsgruppa foreslo, var: Haldningsskapande arbeid – men det måtte ein sjå i samanheng med fleire tiltak – skjerping av promillegrensa for føring av fritidsbåt, påbod om bruk av flyteutstyr og krav til båtførarars kompetanse, bl.a. innføring av eit eige høghastigheitskrav for dei hurtigaste fritidsbåtane. Vidare foreslo ein ei styrking av kontrollapparatet for å auke respekten for eksisterande lover og styrke haldningar over tid, tiltak for å styrke undersøkingar av ulykker og tiltak retta mot fisketuristar – både sertifikatordning og kompetansebygging. Ein foreslo også nasjonale fartsgrenser – dei blir i dag i stor grad fastsette av kommunane, men ein ønskjer å få ei nasjonal ramme for dette. Ekspertgruppa var – som nemnt – breitt representert. SV har stor sympati for alle dei forslaga som er komne fram. Så til forslaga som er fremja under debatten. Forslaget frå Arbeidarpartiet, Kristeleg Folkeparti, Senterpartiet og Venstre adresserer berre delvis eitt av dei åtte forslaga. Det er ein reduksjon. Der arbeidsgruppa føreslo eit generelt påbod om bruk av redningsvest på fritidsbåtar, føreslår fleirtalet å avgrense det til fritidsbåtar på «inntil 8 meter». Vi finn det problematisk, som tidlegare nemnt. Ei slik forskjellsbehandling av dei fritidsbåtane som er på over 8 meter, og dei fritidsbåtane som er på under 8 meter, vil vere veldig synleg på sjøen og har potensial til å svekkje oppslutninga om og respekten for loven. Det er difor fare for at ein slik lov ville blitt ein skinnlov, som ikkje blir følgd opp med auka kontrolltiltak. Dessutan ser vi ein auke i talet på hurtiggåande, store båtar. SV meiner vi generelt må vere forsiktige når vi skal innføre påbod eller forbod. For det første må nye lovar sjåast i samanheng med andre lovar, slik at vi ikkje utviklar eit regelsamfunn som ein opplever som ubalansert og ulogisk. Som lovgjevarar må vi vere konsekvente når vi vedtar påbod. Vi meiner difor at det er eit viktig prinsipp at vi ikkje innfører påbod som innskrenkar fridomen til folk, med mindre det dreier seg om handlingar som skadar andre. Viss Stortinget skulle vedtatt alle ting som kan redde liv, ville vi ikkje berre påby redningsvest, refleks og sykkelhjelm, men også forby sukker, tobakk og alkohol. Da ville vi redda svært mange. Ingen lov kan ta frå individet ansvaret for eiga sikkerheit. SV vil fremje to forslag i denne saka. Vi meiner barn ikkje kan stillast til ansvar for dei dårelege vurderingane hos dei vaksne. Vi meiner difor at Stortinget bør vedta ein lov som sikrar at barn – og alle som er i ein båt med barn – skal bruke redningsutstyr. Vi meiner barn til sjøs generelt treng eit sterkare vern. Dessutan er det ofte slik at barn blir ustyrte med redningsvest, mens foreldra og dei vaksne ikkje gjer det. Dette sender svært negative signal. For det andre: Vi meiner vi ikkje kan ha ei større behandling av sikkerheita til sjøs ved berre å sjå på påbod om redningsvest. Vi må tore å ta inn heile diskusjonen som ekspertgruppa reiser, og sjå alle tiltak i samanheng.