Gjermund Hagesæter (Fremskrittspartiet), 2012-12-11:
Framstegspartiet er opptatt av at Noreg skal bli eit endå betre land å bu og leve i. Det er vårt politiske mål, og det er vår drivkraft. Det er sjølvsagt slik at mykje er bra i Noreg, men det er fortsatt ting som kan gjerast betre. Ein av dei viktige tinga i Noreg er dei grunnleggjande velferdstenestene som ein har i kommunane. Vi meiner at finansieringssystemet, med rammefinansiering av kommunane, er feil. Vi meiner at det skal vere ei statleg, behovsstyrt finansiering. Dersom det oppstår eit behov, utløyser det ei finansiering. Det betyr at den enkelte som har behov for tenester, vil ha ein mykje større rett til å få desse tenestene levert. Ein vil kunne få dei uavhengig av om ein bur i ein rik eller i ein fattig kommune. Det er enkelte som synest at dette verkar litt komplisert. Vanlegvis får eg eit par spørsmål om dette i kvar einaste budsjettdebatt. Det reknar eg med at eg får denne gongen òg. Men dette er ikkje meir komplisert enn det var då barnehagane blei finansierte på denne måten. Barnehagane blei altså finansierte ut frå talet på barn i barnehagen, og ut frå kor mange timar dei gjekk der – og lite grann ekstra ut frå kvar barnehagane var plasserte i landet, om det utløyste ekstra behov for finansiering. På den same måten er ressurskrevjande tenester finansierte i dag, det er eit behov som utløyser ei statleg finansiering. Men inntil vi får gjennomslag for denne måten å finansiere velferdstenestene i kommunane på, vil vi sjølvsagt ta utgangspunkt i dagens budsjettsystem og dei utfordringane det gir. Vi har no fått presentert frå dei raud-grøne partia – både frå SV og frå Arbeidarpartiet – at dette budsjettet fører til ein god kommuneøkonomi. Dei fleste kommunane opplever ikkje dette budsjettet som noka styrking av kommuneøkonomien. Faktum er i alle fall at gjelda i Kommune-Noreg stig markant, dramatisk, samtidig som vedlikehaldsetterslepet aukar. Eg trur at dersom ein skulle samanlikne med eit privat hushald der ein ser at huset forfell, samtidig som gjelda aukar, vil ein ikkje seie at den familien har hatt ei veldig god økonomisk utvikling. KS slår også fast at statsbudsjettet for 2013 ikkje vil gi rom for betre tenester i kommunane, men at det er nok til å halde ved lag dagens tenestetilbod. Slik Framstegsparitet ser det, er det ikkje noka styrking av kommuneøkonomien. Sjølvsagt har kommunane fått auka overføringar, auka inntekter – det er det ingen tvil om – men dei har samtidig fått stadig nye oppgåver, strengare krav og auka forventingar, som krev større ressursar. Det er også blitt fleire innbyggjarar. Vi har ei aldrande befolkning. Alt dette har ført til at kostnadene har stige vel så mykje som inntektsauken har gjort. Skal ein få til eit lyft for Kommune-Noreg, trengst det handling, ikkje berre prat. Ein treng meir pengar. Framstegspartiet har styrkt kommuneøkonomien. Vi har lagt inn 1,2 mrd. kr til styrking av eldreomsorga i kommunane. Vi har lagt inn 500 mill. kr til auking i satsinga på ressurskrevjande tenester i kommunane. Vi har auka driftsmidlane til grunnskulen med 200 mill. kr. Vi har også tatt eit grep som medfører nullvekting av kommunegjelda. Det vil medføre 1 mrd. kr meir til kommunane. Vi vil øyremerke 150 mill. kr til kommunalt barnevern, meir enn regjeringa. Vi har også lagt inn 330 mill. kr meir enn regjeringa til tiltak for rusavhengige. I tillegg til det vil vi få til likebehandling av private og offentlege barnehagar, noko som ikkje direkte kjem kommunane til gode, men indirekte vil komme kommunane til gode. Vi sikrar også barnehageplass for ettåringane som er fødde etter 1. september. Det kostar nesten 200 mill. kr. Vi forbetrar altså kommuneøkonomien med nesten 3,6 mrd. kr. Det medfører meir pengar til alle landets kommunar. Eg vil ta for meg eit tilfeldig utval av kommunar og kor mykje dette vil utgjere for dei. Lillehammer vil få 16 mill. kr meir med Framstegspartiets alternative statsbudsjett. Måsøy vil få over 800 000 kr meir. Oslo vil få nesten 390 mill. kr meir. Drammen vil få nesten 42 mill. kr meir. Voss får godt over 9 mill. kr meir, og Skien vil få over 34 mill. kr meir enn det regjeringa og regjeringspartia foreslår i sitt statsbudsjett. Nokon trur kanskje at dersom overføringane er knappe, vil kommunane bli meir effektive. Ein blir altså tvungne til å effektivisere og rasjonalisere. Framstegspartiet trur ikkje på ein slik taktikk. Derimot trur vi at å leggje til rette for konkurranse, både intern konkurranse og ekstern konkurranse, vil gjere at ein får meir velferd ut av kvar krone. Det er fordi vi trur at konkurranse er sunt og at konkurranse bringer fram det beste i oss. Representanten Aksel Hagen var inne på privatisering. Konkurranseutsetting er ikkje privatisering. Privatisering er om ein vil la private utføre tenestene og la private sjølve finansiere det. Men det er ikkje det vi snakkar om her. Her skal ein opne opp for at private utfører tenestene dersom dei er betre til å gjere det enn det offentlege. Men det skal alltid vere det offentlege som finansierer det. Det er altså ikkje privatisering – det er konkurranseutsetting. I tillegg til det meiner vi at ein må satse meir på velferdsteknologi. Ein kan ikkje forvente at dei 429 kommunane vi har i Noreg, skal kartleggje all velferdsteknologi. Her må sentrale styresmakter ta eit grep og leggje best mogleg til rette for dette. Det gjeld sporingsteknologi, som vi har debattert tidlegare, som det ikkje skjer noko med, og det gjeld så enkle ting som støvsugarrobotar osv. Ei dansk undersøking har vist at dersom ein tar i bruk støvsugarrobotar, vil dette frigjere 5 000 årsverk, som altså kunne nyttast som direkte velferd til brukarane. I dag har vi eit budsjetteringssystem, rekneskapssystem, som dekkjer til den reelle økonomiske situasjonen i kommunane. Det gjeld korleis ein fører pensjonspliktene som vi har vore inne på her – ein har altså titals milliardar for lite bokført i forhold til dei reelle pliktene. Vi har òg ein rekneskap som blir ført der ein ikkje har avskriving, men avdrag. Om ein hadde endra dette til eit rekneskapssystem som ein har i privat sektor, ville dette truleg medført blodraude tal i dei fleste av landets kommunar. Men det er det som er realiteten. Økonomien i kommunane står det langt verre til med enn det tala viser. Det er nok grunnen til at regjeringa ikkje har gjort noko med dette, for då ville sanninga komme til syne. Derfor er det viktig at ein tar kortsiktige og langsiktige grep. Dei kortsiktige grepa som vi viser til i vårt alternative statsbudsjett, er at vi tilfører kommunane nok pengar, slik at dei kan utføre jobben sin og førebu seg på framtidige utfordringar. Langsiktig må vi leggje til rette for valfriheit, konkurranse, satsing på velferdsteknologi og eit realistisk rekneskapssystem, som synleggjer den reelle økonomiske situasjonen i kommunane. Avslutningsvis vil eg fremje dei framlegga som Framstegspartiet står bak, anten aleine eller saman med andre.