Liv Signe Navarsete (Senterpartiet), 2014-11-25:
«Noe veldig galt kan skje med Norge», var åtvaringane som vart gitt frå ein av ja-sidas leiande politikarar sju dagar før det norske folket skulle røyste over eit norsk EU-medlemskap. Statsministeren den gongen gjekk endå lenger. Ho hadde ikkje høyrt om ei einaste bedrift som låg i startgropa med nye investeringsplanar, om det skulle verte nei i november. Spådommane om Noreg sin undergang var vesentleg overdrivne. Den 22. mai 1995 kunne me m.a. lese over ei dobbeltside i Dagens Næringsliv korleis ja-sidas dommedagsprofetiar var gjorde til skamme: «Alt har gått bedre i norsk økonomi siden Norge sa nei til EU 28. november ifjor. renten har falt, veksten har økt, budsjettunderskuddet er forduftet og investeringene skyter i været.» Sitata eg las no, er ganske nøyaktig 20 år gamle, og det finst dei av oss som vil feire på fredag. I dag veit me korleis det gjekk. Det har ikkje skjedd noko veldig gale med Noreg. Kven i denne salen meiner at investeringane hadde vore høgare i Noreg i dag om me hadde vorte medlem av EU? Kven trur at arbeidsløysa hadde vorte lågare, eller at optimismen hadde vore større? Eit solid fleirtal av det norske folket er i dag glad for at det gjekk som det gjekk. Som medlem hadde me mista meir sjølvråderett, me ville ha vore underlagde endå fleire av EU sine lover, og sjansen er stor for at me òg hadde vore ikledde tvangstrøya euroen. EU sin frie flyt av kapital har verken gitt fleire jobbar eller økonomisk vekst, snarare det motsette. EU sine krav til budsjettdisiplin gjer at landa ikkje kan nytte offentlege midlar til å styrkje svake regionar. Euroen låser landa i ein håplaus situasjon. Hellas kan ikkje senke kursen på eigen valuta slik at greske bedrifter får selt fleire av varene sine. EU-landa er sjakk matt – verkemidla dei treng, kan ikkje brukast. Dette er eit ubehageleg faktum som få EU-tilhengarar ynskjer å innrømme, og som òg var fråverande i statsråden si utgreiing. Ein kan ikkje ha ein økonomisk union utan også å ha ein politisk union. Når EU-landa har felles valuta og felles rente, vert det særs vanskeleg ikkje òg å ha felles budsjett. Difor pressar EU-eliten no stadig hardare om tettare samordning av statsbudsjetta. Som resultat mistar europearar flest påverknad over landet sitt, over lokalsamfunnet sitt og over eigne liv. Difor ser me òg dessverre at ein får ei framveksande skeptisk haldning til EU som får uheldige utslag. At mange fleire er skeptiske, forstår eg veldig godt, men det får òg nokre utslag som me ikkje ynskjer. Det norske folket sa nei til EU. Dei sa nei til at juristar og byråkratar i Brussel skulle få råderett over Noreg, men folket vart gitt noko anna; dei vart gitt EØS, utan at dei nokon gong vart spurde. EØS-avtala stikk djupt, òg på område som det vart lova ikkje ville verte påverka av ho. Distriktspolitikken er angripen ved at t.d. den differensierte arbeidsgivaravgifta har forsvunne for ei rekkje bransjar. Vinmonopolet er svekt og har ikkje lenger importmonopol. Eigaravgrensinga Noreg hadde i finansnæringa, er pressa ut. Eitt av dei viktigaste områda me ville bevare utanfor EU, var landbruket. Likevel vert norsk matproduksjon stadig utfordra, ikkje minst gjennom dei føreståande artikkel 19-forhandlingane. Det er nedfelt at desse forhandlingane skal føregå annakvart år, og då er det mildt sagt oppsiktsvekkjande at ansvarleg statsråd skaper eit bilete av at Noregs endring av ostetollen er bakgrunnen for at forhandlingane no kjem opp att, to år etter at førre forhandlingsrunde var avslutta. I år har me ein heilt ny situasjon. Medan den raud-grøne regjeringa var oppteken av å forsvare norsk produksjon og norske arbeidsplassar i primærnæring og industri, har me i dag ei regjering som lenge før forhandlingane startar, snakkar ned norske interesser i Brussel, og som lenge før forhandlingane startar, varslar at dei vil fjerne tollen på 114 landbruksprodukt. Det er mildt sagt ein dårleg forhandlingsstrategi dersom ein ynskjer å fremje norske interesser. Desse tollinjene kunne sjølvsagt vore brukte som forhandlingskort. Det er regjeringa og statsråden si plikt å forsvare det som Stortinget sitt fleirtal har vedteke. Det er verken flaut eller feil å forsvare norske interesser. Men kanskje tener dette som eit godt døme på regjeringa si haldning, det er viktigare å sikre nøgde kommissærar i Brussel enn å stå opp for norske interesser, norske arbeidsplassar og Stortinget sine ynske. Eg håpar statsråden i dag kan gjere greie for korleis ein offensivt vil forsvare norske interesser i artikkel 19-forhandlingane, som er føreståande.