Hallgeir H. Langeland (Sosialistisk Venstreparti), 2011-03-21:
Eg føler òg behov for å takka både saksordføraren for grundig arbeid og ikkje minst gode utspørjarevner i samband med høyringa og Riksrevisjonen, sjølvsagt. Men òg heile komiteen har jobba godt i denne saka. Honnør til heile komiteen i dette spørsmålet! Så var saksordføraren inne på tre hovudpunkt, og det var i grunnen dei same hovudpunkta som eg vil nemna. Det eine er at Riksrevisjonen faktisk må bli invitert. Det reknar eg med må vera ei kurant sak å ordna opp i, der selskapa får klar beskjed om at Riksrevisjonen skal bli invitert. Eg tippar, som saksordføraren òg var inne på, at dette har noko med rutinar å gjera, og då må desse rutinane bli etablerte. Det er eit samla krav frå komiteen. SV er sjølvsagt kjempeoppteke av dette med implementering av samfunnsansvar, som var Foss sitt punkt nr. 2, for det er jo klart at dersom ein skal sørgja for at det blir ein del av det å driva business, må ein jo ha det inn i sin forretningsstrategi. Dersom ein ikkje har det inne der, men har det som pynt på kaka, vil det jo ikkje funka etter intensjonen til stortingsfleirtalet. Derfor må ein gripa fatt i dette. Eg synest òg det er viktig å visa til det som komiteens fleirtal har skrive om omdømme, at ein må vera oppteken av at desse selskapa verkeleg opptrer skikkeleg, at ein har ein skikkeleg HMS, at ein ikkje har miljøutslepp, at ein ikkje kjøper frå føretak som driv med barnearbeid, osv. Det er mange premissar som skal vera førande for selskap si drift. For eiga rekning vil eg seia at dersom SV hadde hatt 50 pst. av stemmene, trur eg me skulle ha hatt endå tydelegare styringssignal for ein del av selskapa når det gjeld profil, f.eks. for Statoil og oppkjøp som dei gjer, og som ikkje burde ha blitt gjort, og for andre selskap som gjer ting som strir mot den allmenne politikken som eit stortingsfleirtal står bak. Faktisk meiner eg òg at ein har sett tendensar til dette når det gjeld f.eks. Statkraft, der ein no legg til rette for at Statkraft skal investera 80 mrd. kr i fornybar energi, der ein har ein klar profil på i kva retning pengane skal brukast. Det meiner eg må vera fullt mogleg å gjera i andre selskap òg, at me er tydelege i kva retning me vil bruka eigarskapen vår. Derfor har òg regjeringspartia gjeve uttrykk for at me synest det er heilt greit at NSB ikkje må betala så høgt utbytte som andre; me meiner at pengane skal gå til toget. Me ønskjer ei sterkare togsatsing, og då seier me til NSB: Me tek mindre utbytte av dykk, men då må de bruka pengane på toget. Eit anna område der eg trur dette er fullt mogleg, og som ikkje nødvendigvis er statsråd Giske sitt område, gjeld innkjøpspolitikken. Me kjøper altså inn for 400 mrd. kr. Transportkomiteen, f.eks., har gjeve beskjed om at me ønskjer meir klima- og miljøprofil på innkjøpa. Det er fullt mogleg å ta styring på dette. Det er eitt av dei områda som SV kjem til å jobba vidare med, men som me håper at òg regjeringa blir meir offensiv på. Eg er einig med både representanten Nybakk og komitéleiaren når det gjeld det som skjer innanfor helseføretaka og lønene der. Det er blitt sagt at det einaste som har auka etter sjukehusreforma, er løningane og sjukehuskøane. Eg meiner absolutt at me må ha ein gjennomgang av korleis me har organisert sjukehusa og få til ein annan modell enn den me har i dag, som tydelegvis ikkje verkar etter hensikta. Den debatten går jo for fullt, ikkje minst med utgangspunkt i sjukehusnedleggingar, barnefødslar – og «you name it». Så til slutt dette med leiarløn, generelt sett. Eg kan ikkje forstå at det skal vera naturleg i Noreg å ha 125 000 kr netto i vekepengar for ein vaksen mann eller ei vaksen dame, dvs. eit lønsnivå på ein halv million i månaden. Det er eit lønsnivå som eg synest er heilt absurd, og som eg er sikker på at folk ikkje vil ha i Noreg. Dei vil ha eit meir jamstelt samfunn og ikkje med det svære spriket i forhold til kva enkelte direktørar tener. Det er ikkje noko som det norske folket vil ha. Eg meiner at noko av det som blir viktig i oppfølginga, og som eg håper at òg statsråd Giske vil kommentera, er nettopp kva signal som no skal gå ut til selskapa, med utgangspunkt i lønsnivå. Der er komiteen veldig tydeleg på at det ikkje skal vera lønsleiande. Då er det eit spørsmål: Når ein får 1,8 mill. kr i lønsauke i Statoil i samband med Hydro-overtakinga – på to år – har ikkje styret der teke dei signala som Stortinget har gjeve. Det er det som blir jobben til statsråd Giske å følgja opp. Eg er veldig glad for at statsråd Giske er kjempetydeleg på at dette med pensjonsavtalar o.l. skal ein følgja opp og rydda opp i.