Bård Vegar Solhjell (Sosialistisk Venstreparti), 2017-03-07:
Takk til både interpellanten og utanriksministeren. Eg sluttar meg i grove trekk til analysen til representanten Hansson. Nokre forslag var gode, andre må vi vel tenkje litt meir på. Det var òg mykje bra i svaret frå utanriksministeren, men eg skal bruke tida mi på eitt stort hòl i hans analyse her i salen og ute i offentlegheita som eg synest er der. Det er sant at fundamentale amerikanske interesser ikkje vert endra av eit presidentval, akkurat som dei ikkje vert endra av eit norsk val. Det er òg sant at store delar av administrasjonen, «the establishment», består, og at det kjem mange kompetente menneske inn. Det er likevel slik at det vi er vitne til no, er fundamentalt nytt, og – for å sitere leiande amerikanske akademikarar – at vi har ein autoritær nasjonalist som viser lite synleg respekt for sentrale liberale verdiar, som er president i USA. Det bryt med fundamentale vestlege verdiar og med amerikanske verdiar. Dette snakka utanriksministeren svært fornuftig om i utgreiinga si tidlegare i dag – han gjorde greie for korleis dette er ein ny type global utfordring vi står i. Men den leiande representanten for den globale utfordringa er no den amerikanske presidenten, som har eit apparat rundt seg som er relativt sterkt i USA, som er viktige og sentrale støttespelarar, og som har mange allierte støttespelarar i Europa som ser til det som vert gjort. Eg trur eg tør seie at det eg seier no, ikkje er ein norsk SV-analyse, eg trur det er den leiande globale analysen av det som no skjer i USA – som ein vil finne i USA, i Europa, i Noreg, på begge sider i det politiske spekteret. Det er dramatisk, særleg fordi USA har delt verdiar med Noreg og Europa. Viss vi går 50–60–70 år tilbake, kan vi til og med argumentere for at mange av dei verdiane stod sterkare i USA enn i mykje av Europa. Vi kan seie at fundamentale verdiar frå opplysningstida, framveksten av demokratiet, rettar, dei liberale fridomane – alt det har trass i alt USA saman med europeiske land vore viktige pådrivarar for. Så har vi hatt ueinigheit om verdiar og om sikkerheitspolitikk og andre ting, men det fundamentale grunnlaget for den sterke fellesskapen ligg der, og kanskje i éin ting til: at ein deler synet på at samarbeid og fellesskap globalt trass i alt er betre enn det motsette på mange av dei felta som har kome opp i debatten før her. Det er difor eg ikkje synest at ein analyse av det liberale demokratiet som trua på den eine sida går godt nok i hop med ein stabilitetsbodskap om forholdet vårt til Trump-administrasjonen på den andre sida. Kanskje er forklaringa at manusa og utkasta er skrivne i to forskjellige avdelingar i Utanriksdepartementet – éi som driv med sikkerheitspolitikk overfor USA, og éi som driv med globale rettar. Men det er jo den politiske leiinga som har ansvar for å få dette til å henge godt saman i ein felles analyse. Så må eg seie – og det trur eg er viktig for debatten – at det eigentleg ikkje er forholdet mellom Noreg og landet USA som står overfor fundamentale utfordringar no, det er forholdet mellom Noreg og alle andre europeiske land og administrasjonen som eit mindretal av veljarane i USA valde, og den politiske bevegelsen dei er ein del av, som er den fundamentale utfordringa. Halve USA har like store problem med ho som mange i Europa har, og som vi bør ha. Så vi er på lag med fleirtalet i USA i dei djupe utfordringane våre som er knytte til det verdimessige grunnlaget der. Det er altså ikkje ei sikkerheitspolitisk utfordring på same måte som vi er vane med, og som vi ofte har hatt debattar om i det norske politiske spekteret, som ligg i botnen her. Vi har ei utfordring frå dei leiande kreftene i USA mot det fundamentet Noreg og andre vestlege demokrati er bygde på. Difor tek ikkje eg – og eg oppfattar at representanten Hansson heller ikkje gjer det – til orde for at vi skal kutte band, slutte å vere konstruktive eller ikkje ha dialog. Eg vil seie det stikk motsette – det bør vi absolutt ha. Men det er nødvendig å ha ein riktig analyse i botnen, og det er nødvendig å danne alliansar og kome med tydeleg kritikk og svar på den utfordringa vi no møter.