Torstein Rudihagen (Arbeiderpartiet), 2011-06-10:
Eit aktivt friluftsliv bidreg til livskvalitet og folkehelse. For mange av oss har bruken av naturen vore ein naturleg del av oppveksten og livet elles. Men i dag er det svært mange unge som ikkje får denne opplevinga. Eg meiner derfor at bruken av sjø, fjell og skog må vere ein integrert del av undervisninga i grunnskulen. Her gjer leirskulane ein viktig jobb. Det veit eg av eiga erfaring. Som lærar sa eg ofte til elevane at dei måtte gjerne gløyme alt dei hadde lært av namn innan flora og fauna og hadde av fagkunnskap, om vi berre hadde greidd å så ei spire hos dei om at naturen er noko spennande som dei ville søkje ut att i for å hente krefter, overskot og glede i ei stadig meir urbanisert verd. Det er særleg tre relevante faktorar som verkar på oss når vi utøver friluftsliv. Det er den fysiske aktiviteten, det er miljøforandringa, og det er naturopplevinga. Men skal vi ha glede av den fantastiske og varierte naturen som vi har, må vi òg ha tilgang til fritt å kunne bruke naturen. Det er vår oppgåve som lovgjevarar å medverke til dette. Allemannsretten står sterkt i Noreg, og det blir endå tydelegare og sterkare med endringane i friluftslova. Arbeidarpartiet, SV, Senterpartiet og Kristeleg Folkeparti slår fast at allemannsretten bør styrkjast og sikrast, mens Framstegspartiet og Høgre strittar imot. Dei vil ikkje styrkje allemannsretten, ikkje eingong med dei få, men fornuftige endringane som no blir foreslåtte. Eg reknar med at friluftsfolk og friluftsorganisasjonar merkar seg det. Med små unntak har friluftslova vore uendra sidan ho vart vedteken i 1957. I 1996 fekk lova ein formålsparagraf som eg synest er veldig god: «Formålet med denne loven er å verne friluftslivets naturgrunnlag og sikre allmennhetens rett til ferdsel, opphold m.v. i naturen, slik at muligheten til å utøve friluftsliv som en helsefremmende, trivselsskapende og miljøvennlig fritidsaktivitet bevares og fremmes.» Det er eit kjempeviktig formål. Det er i utmarka allemannsretten gjeld. Det blir derfor viktig kva som blir definert som innmark og utmark. Det er no foreslått – som òg saksordføraren var inne på – at skogplantefelt ikkje lenger blir rekna som innmark. Vi veit at mange brukar desse områda, f.eks. til bærsanking, allereie no, og det er ikkje slik at plantefelta vil bli meir skadelidande, heller tvert imot. Det blir utarbeidd varsemdsforskrift, slik at det blir ei forbetring for skogplantefelta. For skogplantefelta er jo ikkje eingong inngjerda, så folk ferdast der allereie. Ei anna endring gir folk større rett til å bruke sti og veg i innmark for å komma seg ut i utmarka. Det er med på å gjere friluftsområda meir tilgjengelege. Det er teki høgde for moglege konfliktar med grunneigarar og næringsdrivande ved nettopp å forby ferdsel dersom det fører til for mykje skadar og ulemper. Retten til å hauste av overskotet i naturen er ei vidareføring av sedvanerett og vedtekne endringar i straffelova. Når det gjeld retten til å plukke molter i dei tre nordlegaste fylka, må eg nok seie at proposisjonen var mildt sagt rimeleg uklar på kva som er og skal vere gjeldande rett. Det blei då òg tolka i ulike retningar, og eg er glad for at vi no i innstillinga, riktignok etter godt samarbeid med departementet, har fått rydda opp i dette. Det er greitt no å slå fast at det altså er lov å plukke og ta med seg molter så lenge eigaren ikkje har nedlagt uttrykkeleg forbod mot plukking. Uavhengig av slikt forbod kan allmennheita alltid plukke molter som blir etne på staden. Elles er det bra at det blir eit klart forbod mot skilting og anna som hindrar folks lovlege tilgang til naturen, og at det blir opna for at ein lagar ei forskrift som tillèt telting nærare enn 150 m frå bustader i einskilde område der det skulle vere spesielt behov for det. Til slutt: Vi treng lovgiving, men det er den folkelege forankringa av allemannsretten som er den store styrken. Få les lova, men mange har ei oppfatning av at vi har ein allemannsrett i Noreg. Så lenge vi koplar denne retten med omsynsfull ferdsel, eller det eg vil kalle allemannsplikta, kan vi oppleve naturen med si ro og fred og kople av vekk frå støy og forureining. Eg blir faktisk freista til å avslutte med: God tur.