Jon Lilletun (Kristelig Folkeparti), 1999-05-04:
La meg aller fyrst få seie at eg er svært glad for at Lånekassa no frå 1. juli kan gje eit fastrentetilbod. Dei som tek imot tilbodet, vil binde renta for tre år, og vil i denne perioden ikkje vere utsette for dei svingingane som ei marknadsstyrt rente vil ha. Tilbodet vil såleis vere meir føreseieleg. Eg veit at det er mange, òg i denne salen, som meiner at tilbodet om fast rente skulle ha vore på plass allereie frå 1. januar 1998, då systemet med politisk fastsett rente vart erstatta med marknadsrente. Grunnen til at dette ikkje lét seg gjere så fort som ein kunne ynskje, var ikkje uvilje frå departementet si side, men at innføringa av fastrente kravde store omleggingar i Lånekassas administrative system. Dei raske endringane i renta som vi opplevde i fjor, aktualiserte spørsmålet om binding av renta. Departementet og Lånekassa har samarbeidd om å finne fram til ei ordning som ligg så nær opp til ei vanleg fastrenteordning som mogleg, samstundes som det har vore viktig at dei sosiale ordningane Lånekassa har, står fast. Dei kundane som vel fastrente, skal sjølvsagt, som andre kundar, få rentefritak og betalingsutsetjing når deira situasjon tilseier det. Sjølv om eg meiner at departementet og Lånekassa har klart å få fram eit godt tilbod til kundane, ser eg at det med betre tid hadde vore rom for å gjere det endå betre. Den eine tingen eg vil peike på, er at ein vil sjå om det er mogleg å gje tilbod om alternative bindingstider. Det er også eit problem at Lånekassa i dag ikkje kan gje nye kundar tilbod om fastrente frå den fyrste tilbodsdatoen etter at dei har avslutta utdanninga. No i vår kan t.d. dei som vert ferdige i vårsemestret, ikkje få tilbod om å binde renta frå 1. juli, men må vente til 1. oktober. Over årsskiftet vil Lånekassa prioritere arbeidet med å finne ei løysing på dette problemet. I St.meld. nr. 27, Om innføring av fastrente i Statens lånekasse for utdanning, seier departementet at låntakarar med oppsagde lån ikkje kan inngå fastrentekontrakt, dette fordi låntakaren då ville få ulike rentevilkår på lånet, og dette kan ikkje systemet i dag handsama. I dag er det om lag 50 000 låntakarar med oppsagde lån. Men det er ikkje utan vidare slik at det er desse kundane i Lånekassa som har den dårlegaste økonomien. Lånekassa har, som tidlegare nemnt, reglar som gjev rett til betalingsutsetjing dersom ein av sosiale eller økonomiske årsaker ikkje kan betale. Eit døme er inntektsavhengig nedsetjing av terminbeløpet – som gjer det enklare for dei med lågast inntekt. Fordi Lånekassa har mange låntakarar med oppsagde lån, har eg sett i gang eit arbeid i Lånekassa som skal føre til ei meir individuell handsaming. Vi er no i startfasen av dette arbeidet som inneheld m.a. friviljuge gjeldsordningar og individuelle tilbakebetalingsplanar. Det har vore viktig for Regjeringa at fastrentetilbodet skulle gjevast til flest mogleg, også dei med vanskeleg økonomi, og det var difor viktig at dei sosiale ordningane var med i fastrenteordninga. Samstundes kan ikkje departementet gå god for ei ordning som gjer at ein kjem dårlegare ut om ein held betalingspliktene til Lånekassa, enn om ein ikkje held dei. Men når det er sagt, vil eg leggje til at det vil vere ei utfordring for departementet framover å leggje til rette for betre oppfylging og tilpassing i høve til fastrentesystemet også for dei kundane som har fått sine lån oppsagde. Eg lytta med interesse til innlegget til saksordføraren, og synest det på ein god måte nyanserte mange av dei dilemma ein står overfor, men òg kor viktig det er at vi har ein institusjon som Lånekassa. Eg er svært glad for at det er så stor oppslutning om Lånekassa som det er, det gjeld òg grunngjevingane for korfor vi har ho. Og det er gledeleg at den siste brukarundersøkinga viser ei klar forbetring når det gjeld kundane si oppleving av servicen i Lånekassa. Derfor trur eg at den styrkinga vi har gjort dei siste åra på administrativt nivå, har vore rett. Når det gjeld forslaget om å redusere rentepåslaget frå 1 til 0,5 prosentpoeng, har eg merka meg kva ein samla komite seier. Eg vil minne om at det var den førre regjeringa som innførte det. Medan det då var 0,5 prosentpoeng i Husbanken, la ein på 1 prosentpoeng i Lånekassa. Eg gav óg ei grunngjeving for det. Eg har merka meg synspunkta. Eg har òg synleggjort i brev til komiteen kva det vil koste å endre det, men sjølvsagt vil ei oppmoding frå eit samla storting verte tillagd vekt, og så må vi ta det med oss inn i budsjettarbeidet.