Bjørn Lødemel (Høyre), 2012-12-11:
Vi har lagt bak oss det siste budsjettarbeidet i komiteen i denne stortingsperioden. Det er svært gledeleg å sjå at dei tre ikkje-sosialistiske partia har stått saman i mange felles komitémerknader, og at det har vore ein svært god tone mellom oss. Den gode tonen inkluderer også partiet Venstre, sjølv om dei i dag ikkje er i komiteen. Det lovar godt for framtida. Høgre meiner at maktspreiing gjer samfunnet sterkare. Styrking av lokalt sjølvstyre og langt større respekt for den private eigedomsretten er viktige fundament for ei slik maktspreiing. Dei siste åra er råderetten over store areal og verdiar flytta frå lokale styresmakter til statlege styresmakter. Denne prosessen blir mange stader opplevd som ei tillitskrise mellom lokalsamfunn og sentrale styresmakter. Høgre meiner at det er behov for ein ny modell for miljø- og arealforvaltninga for å skape ein betre balanse mellom statlege og lokale styresmakter, der omsynet til enkeltpersonar og lokalsamfunn blir teke vare på langt betre enn i dag. Høgre vil utvikle ein ny modell for natur- og miljøforvaltning som byggjer på eigedomsrettslege prinsipp og lokalt sjølvstyre. Det kan ein trygt gjere når rammene for arealforvaltninga framleis blir lagde av statlege styresmakter. Det betyr maktspreiing i praksis. Høgre ønskjer at plan- og bygningslova blir endra slik at det lokale sjølvstyret i arealsaker blir styrkt, og at det blir reelt. Statlege styresmakter skal ikkje lenger kunne kome med motsegner berre ut frå skjønn. Eit godt døme på statleg overstyring ser vi i Flora kommune i Sogn og Fjordane, der ein privat utbyggjar ønskte å byggje tre hytter ved Endestadvatnet. Reguleringsplanen blei utarbeidd i samsvar med dei kommunale retningslinjene for dette området. Det var ingen naboprotestar mot planen. Plan- og utbyggingsutvalet i Flora kommune vedtok samrøystes planen 16. juni 2009. På grunn av motsegn frå Fylkesmannen og merknader frå Direktoratet for naturforvaltning blei reguleringsplanen send til Miljøverndepartementet for endeleg godkjenning. Miljøverndepartementet støtta Fylkesmannen si motsegn og forkasta planen i vedtak 29. juni 2011. Sivilombodsmannen er svært kritisk til Miljøverndepartementet si handtering av denne saka. Høgre ønskjer at lokale styresmakter sjølve skal ta avgjerd i slike saker. Større lokal råderett vil føre til større legitimitet til dei avgjerdene som blir tekne, og byråkratisk dobbeltarbeid kan rasjonaliserast bort. I denne konkrete saka ville kommunen si avgjerd vore endeleg, og hyttebyggjarane kunne gjennomført sine planar. Høgre meiner at forvaltning av naturressursar og naturområde ikkje har funne si endelege form i Noreg. Trass i at den nye naturmangfaldlova legg opp til meir lokal forvaltning, viser praktisk politikk at dette langt frå er tilfellet. Tre grunneigarlag i Valdres hadde eit sterkt ønske om å prøve ut ein modell med grunneigarstyrt forvaltning. Dei kalla han Fullsenn-modellen. Dei ville gjennom samarbeid med Miljøverndepartementet og andre offentlege styresmakter få godkjent ein forvaltningsplan som grunneigarane sjølve kunne handheve. Høgre meiner at det er svært beklageleg at dette blei avvist av regjeringa då saka om Ormtjernkampen nasjonalpark blei handsama. Dette ville vere ein god måte å få testa ut ein ny forvaltningsmodell som kunne gje større maktspreiing. Høgre ønskjer å gjennomføre fleire viktige grep for å styrkje det lokale sjølvstyret. Vi ønskjer at naturforvaltarane skal vere tilsette i kommunane som verneområda omfattar, i staden for å vere tilsette hos statlege styresmakter. Derfor føreslår Høgre å flytte 45 mill. kr til lokale naturforvaltarar frå DN over til kommunane over Kommunal- og regionaldepartementet sitt budsjett. Høgre ønskjer også å overlate forvaltninga av nasjonalparkar, landskapsvernområde, naturreservat og andre verneområde til dei kommunane som blir råka av vern. Derfor flytter vi 65 mill. kr til tiltak i verneområda frå Statens naturoppsyn over til kommunane. Siste året har vi vore vitne til mange overtramp frå statlege myndigheiter i mitt heimfylke, Sogn og Fjordane. I tillegg til saka i Flora kommune har Sivilombodsmannen vore kritisk til grunngjevinga for flytting av ein linjetrasé for den nye 420 kV-linja i Bremanger, og lokalbefolkninga manglar tillit til Olje- og energidepartementet når det gjeld flytting av linjetrasear fleire stader. Den siste saka, som kanskje er den mest alvorlege, gjeld statlege myndigheiter si rolle når det gjeld Statnett si graving i elva Nausta, som er ei av landets beste lakseelver og ein del av eit verna vassdrag. Styring ovanfrå eller vekst nedanfrå er eit politisk val. For Høgre er styrkt, reelt lokaldemokrati, respekt for privat eigedomsrett og tillit til statlege organ grunnpilarane i ei omlegging av statleg forvaltning som skal gje større maktspreiing. Det er vi også klare til å gjennomføre i 2013.