Lodve Solholm (Fremskrittspartiet), 2003-03-25:
Det er eit stort fleirtal i komiteen som står bak innstillinga om forvaltinga av kongekrabben dei næraste åra. Kongekrabben er ein ressurs. Men vi må nytte føre var-prinsippet når vi skal forvalte han, når vi har så liten kunnskap om konsekvensane som det vi har i dag. Mindretalet har eit litt anna syn, sjølv om vi meiner at det ikkje er stort avvik mellom det som mindretalet legg fram, og det som fleirtalet legg fram. Det er ein del forslag, men i utgangspunktet er ein skeptisk på begge sidene. På begge sidene er ein bekymra over det som skjer. Kanskje er spørsmålet: Korleis skal vi gå fram for å nå eit mål om at ein skal få minst moglege skadeverknader ved at denne krabben ferdast i norske farvatn? Vi kan vel alle vere einige om at det var uheldig at russarane på 1960-talet sette ut denne krabben i Barentshavet, i nærleiken av Murmansk. I førstninga var det ikkje ofte at ein såg krabben. I 1970 var det nokre få båtar, både norske og russiske, som fekk nokre i bifangsten. I 1978 fekk vi gråsoneavtalen, og då vart det forbod mot å fange kongekrabbe. I 1980-åra auka talet på krabbar i bifangsten. Først tidleg på 1990-talet oppdaga ein store mengder av denne krabben i norske farvatn. Det vi skal vere klar over når vi skal forvalte denne krabben, er at det må skje i samarbeid med Russland. Dette er ikkje eit norsk problem åleine, det er også eit russisk problem. Og det er eit problem at russarane ikkje ser på dette på same måten som det vi gjer. Dei er ikkje bekymra på same måten som vi er. Dei ser på kongekrabben berre som ein ressurs og ingenting anna, ein ressurs som det gjeld å forvalte. Det vi også skal vere klar over, er at russarane faktisk framleis driv med forskingsfangst, sjølv om vi på norsk sektor er blitt einige om at vi skal kommersialisere. Det gjer at vi er nøydde til å få til eit samarbeid med Russland om forvaltinga av krabben. Og då er det viktig å sjå på korleis vi kan klare å få til ei forvalting som gjer at vi kan få konstatert dei moglege farane dette kan føre med seg, samtidig som vi også held moglegheita open for å utnytte den ressursen som krabben er. Komiteens fleirtal ser alvorleg på dette, og vi har den same otten, vi, som både fiskarar og miljøorganisasjonar har, for at dette kan vise seg å bli eit problem. Men vi konstaterer samtidig at krabben er ein stor ressurs. Det viser seg jo at med dei kvotane fartøya har i dag, kan ein båt faktisk i løpet av to-tre veker tene 250 000 kr – avrunda til næraste heile titusen, for å seie det slik. Då er spørsmålet: Skal vi berre skusle vekk denne moglegheita når vi ikkje veit? For det er faktisk ikkje konstatert at denne krabben si ferdsel i norske farvatn har nokon skadeleg verknad på miljøet. Det seier forskarane. Både leiande forskarar i Havforskingsinstituttet og fiskerimyndigheitene hevdar dette. Derfor ønskjer fleirtalet også – eg trur gjerne at mindretalet stør det – at vi skal forske meir på dette og bruke meir pengar på å få meir kunnskap om korleis dette er. Eg trur det er viktig at vi på ein måte klarar å forvalte denne krabben i forskingsfasen, slik at vi held bestanden nede. Det er det eine. Vi kan gjerne redusere han også i tilfelle vi kjem i den situasjonen at vi kanskje må prøve å utrydde han. No hevdar jo dei aller fleste forskarar at det ikkje lèt seg gjere, med mindre vi set i verk tiltak som også vil skade andre artar, men vi er iallfall nøydde til å ta det steget at vi må halde han på eit så lågt nivå som mogleg. Då kan det vere viktig at vi i denne forskingsfasen held bestanden nede. Derfor seier fleirtalet at vi kanskje må gå til eit auka uttak, late fleire aktørar få vere med. Vi må opne for hokrabbefangst, vi må opne for bifangst, og vi må kanskje òg ha eit forbod mot utkast. Det fine med det siste er at det faktisk er eit firma i Vardø som no vil satse på å ta imot dei krabbane som det då blir eit forbod mot å kaste ut – det er ofte små krabbar – og drette dei opp i eit landbasert anlegg, utan nokon miljømessige problem. Fleirtalet meiner at dersom det skulle vise seg at dette ikkje er noko skadeleg for miljøet, vil det vere forferdeleg dumt at vi har skusla vekk denne moglegheita ved at vi no prøver å rydde kongekrabben ut, slik mindretalet vil. Dersom vi klarar å drifte dette her, er eg overtydd om at fiskarane og fiskerinæringa vil klare å tilpasse seg ein fangst og eit bruk som gjer at skadeverknadene ikkje blir slik som dei var i byrjinga av dette. Det har allereie vist seg at fiskarane på Finnmarkskysten, der denne krabben no er mest utbreidd, faktisk klarar å tilpasse seg dette ved å setje garna på ein litt annan måte enn det dei gjorde før, dei få vekene denne krabben er i desse områda, når det er vanskeleg og ein får ein kollisjon mellom fisk og andre arter og krabbar. Vi synest som sagt at det er viktig å halde bestanden nede, for då har vi den ressursen, det grunnlaget. Då kan dette bli ei attåtnæring for dei som driv med fiske på Finnmarkskysten. Finnmark er kanskje det distriktet i landet vårt som har størst problem med å skape nye næringar. Då vil dette kunne vere ein måte å leggje nye alner til ei næring på, som kanskje treng litt nytenking og også fleire bein å stå på. Det er også viktig at vi får til eit godt samarbeid med Russland om forvaltinga av denne krabben. Gjennom dei haldningane som fleirtalet no legg opp til, trur eg det vil vere mogleg å få Russland med på eit samarbeid innanfor forskinga. Det skal vere eit symposium til sommaren, og det blir spanande å sjå kva som kjem ut av det. Vi får i år ein auka fangst, som det også blir spanande å sjå resultatet av. Fleirtalet ber statsråden kome tilbake til Stortinget, spesifikt gjennom framlegginga av statsbudsjettet for 2004, og skissere opp korleis han kan tenkje seg å forvalte kongekrabben ut frå dei føresetnadene som fleirtalet i komiteen har lagt til grunn, m.a. i samband med etableringa av ei vestleg grense. Eg trur det er viktig at det blir sett ei vestleg grense. Så får fagfolka finne ut kvar denne vestlege grensa skal gå. Etter vårt skjøn bør ho ikkje gå ved Grense-Jakobselv, men kanskje i nærleiken av fylkesgrensa mellom Finnmark og Troms, eller ein eller annan stad mellom den nordlege og den sørlege fylkesgrensa i Troms. Ein eller annan stad der vil det etter mitt skjøn vere naturleg at den vestlege grensa går. Då er det klart at på vestsida av henne vil det vere fritt å fiske for dei som måtte finne krabbar der. Eg vil seie at det er prisverdig at dette forslaget vart teke opp – det var skapt ein del uvisse rundt det – slik at Stortinget fekk høve til å drøfte og klårgjere dette her. Vi avviser ikkje forslaget, men oppmodar om å leggje det ved protokollen. Så får vi håpe og følgje med, og eg reknar med at statsråden kjem tilbake til Stortinget med dette i samband med statsbudsjettet for 2004.