Jenny Klinge (Senterpartiet), 2010-12-06:
Justisfeltet er spennande på mange vis, og, om eg må få seie det, også skremmeleg på somme vis. Med dette meiner eg at vi som stortingsrepresentantar har eit stort og tyngjande ansvar for kva slags møte enkeltmennesket får med politiet, rettsvesenet og kriminalomsorga. Desse møta mellom menneske og system vil på både godt og vondt vere ein del av grunnlaget for korleis dei held seg til lov og rett vidare i livet, og dermed også for korleis samfunnet vårt utviklar seg. Friedrich Nietzsche sa: Mistru alle som har ein sterk trong til å straffe. Sjølv om det er høgst forståeleg at ønsket om hemn dukkar opp hos folk som har opplevd at dei sjølve eller nokon av dei nærmaste har vorte krenkte, skal straff helst aldri bli straff berre for straffas eller hemnens skuld. Dette kan det kanskje vere verdt å minne Framstegspartiet om når dei ropar som høgast på strengare straffer og påstår at dagens soningsregime er å sy puter under armane på lovbrytarar. Dei seinare åra har situasjonen til offer og pårørande vorte mykje meir teken omsyn til. Dette er viktig fordi følgjene av å bli utsett for vald, overgrep, ran eller andre trugande hendingar, set spor i menneskesinnet og kan skape angst og gjere livskvaliteten dårlegare. Såleis er det rett å rette tiltak direkte mot offer og pårørande. Samstundes må vi aldri miste av syne kor viktig det framleis vil vere å sørgje for å førebyggje kriminalitet og rehabilitere lovbrytarar nettopp for å unngå at nye menneske kjem i offerrolla. Senterpartiet ønskjer ei kriminalomsorg som legg vekt på innhaldet i soninga, kursing og utdanning og førebuing til livet etter fengselsopphaldet allereie frå første stund. Dersom lange straffer hadde vore avskrekkande, ville land som USA og Kina hatt mindre tilbakefall og mindre kriminalitet enn f.eks. Noreg. Det er langt frå tilfellet. Vi må gjere meir av det som faktisk verkar. Vi må halde fram med å styrkje politiet, slik at risikoen for å bli oppdaga blir større. Vi må gjere rettsvesenet stadig meir effektivt, slik at lovbrytarar blir dømde og straffa raskare. Dette vil gjere konsekvensen av lovbrotet tydelegare for lovbrytaren, det vil betre situasjonen for offera og styrkje den allmenne rettsoppfatninga. Det er likevel viktig å peike på at vi bør differensiere klårt mellom ulike typar lovbrot. Derfor har vi skjerpa reaksjonane for drap, vald og overgrep. Det er rett. Tala og tiltaka talar sitt tydelege språk. Den raud-grøne regjeringa har arbeidd målretta sidan 2005 for å styrkje både offeret og dei pårørande si stilling og for å setje politiet, rettsvesenet og kriminalomsorga betre i stand til å førebyggje betre, oppklare meir, dømme raskare og rehabilitere betre. Budsjettet for 2011 gjev rammer for å vidareføre denne satsinga. Konfliktråda gjer eit godt arbeid med å bidra til at konfliktar blir løyste utanfor domstolane. Aller viktigast er det at dette held mange ungdommar unna ein i verste fall langvarig kriminell livsveg. I tillegg er det samfunnsøkonomisk lønsamt all den tid den meklinga og den positive måten konfliktar blir løyste på, verkar førebyggjande mot nye lovbrot. Vidare er det direkte med på å dempe kostnadene i rettsvesenet elles. For den krenkte parten kan også ein prosess i konfliktråda bidra til at situasjonen i etterkant blir betre enn om prosessen skulle ha vore ført i ein domstol. Alt dette er bakgrunnen for at fleirtalet i komiteen, beståande av Arbeidarpartiet, SV og Senterpartiet, tilfører konfliktråda 2,5 mill. kr i tillegg til den summen som låg inne i framlegget frå regjeringa. Vi er sikre på at desse pengane kjem til god nytte. Vidare vil eg trekkje fram at regjeringa ønskjer å gjere rettshjelpsordninga tilgjengeleg for langt fleire samt etablere ei ny førstelineteneste for å senke terskelen for å søkje juridisk bistand. Slik som det er i dag, er det mange som kvir seg for å oppsøke advokat sjølv om dei ville hatt god hjelp av det. Så til politiet. Eg er stolt av den satsinga regjeringspartia har hatt på politietaten. Med ein auke på 4 mrd. kr, altså nesten 50 pst., sidan 2005, har vi stått for eit viktig skifte etter Bondevik II-regjeringa si sultefôring. Rekordhøge opptak ved Politihøgskulen er ein del av den målretta satsinga for å styrkje politiet for framtida. Så skal ein ha fleire tankar i hovudet samtidig. For det første: Vi har gjort eit stort og viktig lyft dei siste åra som blir vidareført i 2011. Punkt 2: Etaten vil også trenge friske midlar i åra som kjem. Politidekninga per 1 000 innbyggjarar må aukast. Det tredje punktet som ein må ha i hovudet samtidig med dei to andre, er at politiet må bruke dei til eikvar tid tilgjengelege ressursane best mogleg for å få mest mogleg politikraft for kvar ei krone. Det har vore gjort ein driftsanalyse av etaten, og den komande resultatreforma skal forhåpentlegvis bidra til at vi får mykje tryggleik att for dei midlane som blir tilførte politiet. Regjeringserklæringa Soria Moria II slår fast at vi skal oppretthalde ein desentralisert politistruktur, styrkje lensmannskontora, ha fleire politipostar og mindre administrasjon med ei nye organisering i politidistrikta for å få eit meir synleg og tilgjengeleg politi. Eit evig tilbakevendande tema er nærpolitiet og kva vi legg i dette. Eg meiner vi på den eine sida må vere villige til å endre nokre strukturar når det er føremålstenleg, på den andre sida må vi ikkje tru blindt på at sentralisering er det som er løysinga på alle problem. Moderne IKT-løysingar og konstruktivt samarbeid mellom lensmannkontor og -distrikt kan gje gode resultat, medan for store avstandar kan gje det motsette. Mitt mål og mitt håp for den satsinga som skal skje på IKT i politiet, er at ho skal gje grunnlag for å tenkje nytt om korleis vi løyser oppgåvene og gjere geografisk avstand mindre relevant. Kanskje kan ein styrkje lokale lensmannskontor ved å flytte enkelte oppgåver ut i staden for å sentralisere etter gammal vane. Vi må aldri miste av syne at politiet ikkje er til berre for å fange lovbrytarar, men i høgste grad også for å førebyggje. Eit politi som samarbeider godt med andre offentlege instansar, som t.d. barnevernet, og som skal gjere ein god førebyggjande innsats, må vere til stades i lokalsamfunna. Eg vil avslutte omtrent som eg starta, og vise til Friedrich, denne gongen ikkje Nietzsche, men von Logau, som sa: Straff skal vere som salat som inneheld meir olje enn eddik. Trass i at både Høgre og Framstegspartiet er mot heimesoning, og at særleg Framstegspartiet argumenterer hardt mot soningsformer der straffeelementet ikkje er særs framtredande, er det grunn til å framheve resultata frå den store felles nordiske tilbakefallsstudien RETUR. Der kjem det fram at Noreg har 20 pst. tilbakefall til kriminalitet to år etter enda soning. Vi kjem dermed best ut i Norden. Dette er verdt å leggje seg på minne når vi diskuterer innhaldet i soninga. Meir olje enn eddik kan vere ein god hugseregel.