May Britt Vihovde (Venstre), 2000-06-14:
Politikk handlar i stor grad om å leggja til rette for at folk skal få gode levekår. Utjamningsmeldinga grip såleis inn i det mest vesentlege: å ha ein politikk der velferd og velstand kjem alle til gode. Venstre meiner at gode levekår er naudsynt for at innbyggjarane skal vera frie og deltakande i samfunnet. Slik er velferdspolitikk òg eit demokratispørsmål. Kor god velferdsstaten er, må ein måla ut frå korleis dei som har minst, opplever velferdsstaten. Dei fleste i Noreg har fått det betre, men ein kan hevda at ettersom me har blitt rikare, har viljen til å sjå at somme fell utanfor, blitt mindre. I analysen som er gjord i samband med meldinga, kjem det tydeleg fram at det er dei som ikkje er knytte til arbeidslivet, som har dei dårlegaste levekåra. Venstre meiner det skal løna seg å arbeida, og at alle har ansvar for å forsørgja seg sjølve, men me må innsjå at ikkje alle evnar dette. Desse må òg få ta del i velstandsutviklinga. I Venstre er vi glad for at det nå blir utgreidd ei ordning med minsteløn i samsvar med forslaget i meldinga. Garantert minsteinntekt er i prinsippet ein rett for alle med inntekt under ei viss minstegrense til å få utbetalt ein fast minstesum frå det offentlege. Den kan erstatta ordningar i sosialhjelpa og trygdesystemet og slik forenkla byråkratiet. Fagfolk kan få betre tid til å hjelpa menneske til å greia seg sjølve, når dei slepp å bruka tida si til millimeterutrekning kvar gong straum- eller husleigeprisar endrar seg. Framfor alt: Kjem ein i ein vanskeleg livssituasjon, har ein tryggleik for å sleppa å springa frå det eine offentlege kontoret til det andre for å dokumentera sine behov for det aller mest nødvendige. Ein kan i staden bruka ressursar og energi på å koma seg ut av den vanskelege situasjonen ein er komen i. Det er viktig at ein får ei oppmjuking av arbeidslinja, slik at fleire kan få lov til å bruka den arbeidsevna dei har, og som dei ønskjer å bruka. Stadig fleire med nedsett arbeidsevne uttrykkjer kor vanskeleg det er å koma inn i arbeid. Her har arbeidsmarknadsetaten ei stor oppgåve. Hovudrolla må vera å kvalifisera og hjelpa dei som har særskilde vanskar med å koma seg inn i arbeidslivet. I dag, med stor etterspurnad etter arbeidskraft, kan dei fleste andre i stor grad skaffa seg arbeid sjølv. Venstre er samd med komiteen som peikar på at me må få til ei koordinering og ansvarsavklaring mellom arbeidsmarknadsetaten, trygdeetaten og sosialkontora. Venstre er redd for at det ikkje er nok med samlokalisering. Her må me ta i bruk organisatoriske reformer. Ulike former for forsøk på samarbeid har gitt oss klare svar. Meldingane frå brukarane er eintydige. I dag er det eit velferdsproblem at ein stor del av ein generasjon har problem med å skaffa seg ein bustad til ein pris ein kan betala. Her er det behov for offentleg dugnad, kor stat og kommune jobbar saman. Eg vil visa til Dokument nr. 8-forslaget frå Odd Einar Dørum og meg sjølv om strakstiltak for bygging av billege bustader. Eit fleirtal i komiteen har bede Regjeringa vurdera fleire tiltak. Desse tiltaka er òg nemnde i vårt Dokument nr. 8-forslag. Billege bustader bør prioriterast høgt om ein vil betra levekåra til dei som har minst. Venstre legg vekt på dei overordna måla i fordelingspolitikken: Å sikra ei rettferdig fordeling av gode og byrder i samfunnet. Skattesystemet skal medverka til dette gjennom ei utjamning av inntekt. Samstundes må skattesystemet vera innretta på ein slik måte at det er enkelt å forstå for alle. Eit uoversiktleg og komplisert skattesystem vil først og fremst vera til fordel for dei med høge inntekter og best høve til skatteplanlegging. Eit enklare og meir effektivt skattesystem vil difor koma dei med dei lågaste inntektene til gode. Venstre støttar difor tiltak for å redusera unntak og særordningar i systemet. Venstre vil bruka skattesystemet aktivt for å betra miljøet og for å medverka til sterkare utjamning. Skatt på miljø skal brukast til å senka skatten på arbeid. Spesielt vil me redusera skattane til dei med lågast inntekt gjennom ei kraftig auke i botnfrådraga. Dermed vil ei slik grøn skatteomlegging både betra miljøet og verka sosialt utjamnande ved at den kjem dei med lågast inntekt til gode. Både ut frå utjamningsomsyn og for å redusera skadeverknadene av delingsmodellen vil Venstre ha ei tilnærming mellom skattesatsane på arbeid og kapital. Dette kombinert med store botnfrådrag, redusert toppskatt og langt færre unntak og frådrag vil gi eit enklare, meir effektivt og meir rettferdig skattesystem. Venstre går mot dobbel skattlegging av aksjeutbytte gjennom skattlegging på mottakars hand. Venstre vil stemma for innstillinga frå komiteen, og når det gjeld dei forslaga som er fremja, vil me stemma for forslaga nr. 2, 3 og 4, frå Kristeleg Folkeparti, Senterpartiet og SV, og for forslag nr. 17, frå SV. Me går litt lenger i vårt Dokument nr. 8-forslag om bustadpolitikk enn SV i sitt forslag nr. 13, så det vil me stemma imot.