May Britt Vihovde (Venstre), 2003-06-19:
Regjeringa sine forslag i denne saka er både det største løftet for lokaldemokrati i nyare tid og det største økonomiske løftet for kommunane på svært mange år. Det er Venstre svært fornøgd med. Ikkje minst er Venstre nøgd med systemskiftet som ligg i forslaget om redusert øyremerking, ei sak mange parti har snakka om lenge, men som det ikkje er gjort så mykje med. Dessverre ser vi at det heller ikkje denne gongen lét seg gjera for nokre parti å følgja sine eigne programerklæringar. Bremsene er sette på frå opposisjonen, men retninga er likevel staka ut, og Venstre og Regjeringa vil halda fram med å gå i spissen for lokalt sjølvstyre. Øyremerking er vel meint og kan brukast i særskilde tilfelle for å løysa avgrensa oppgåver. Men det er ein myte at øyremerking fører til større likskap. Tvert imot syner det seg, bl.a. i Riksrevisjonen sin analyse, at øyremerking styrkjer dei rikaste kommunane. Statlege løft for velferd, anten det er skule, eldreomsorg, barnehagar eller anna, er bra. Men øyremerking skiplar dei kommunale planane og øydelegg for lokale prioriteringar. Det gir urasjonell bruk av pengar og dårlegare resultat for borgarane. Framstegspartiet er i ei klasse for seg når det gjeld lokaldemokratiet, med sine ønske om statleg finansiering av alle viktige velferdsordningar. Med deira løysingar forsvinn lokaldemokratiet som meiningsfullt omgrep. Alle andre parti nyttar store ord om auka lokaldemokrati og meir fridom. Ikkje minst vekte det oppsikt då Sosialistisk Venstreparti sitt landsmøte i vår gjekk langt i å ta eit oppgjer med eiga fortid og eigen praksis. Det varte ikkje lenge, og med dagens innstilling står Sosialistisk Venstreparti sitt landsmøtevedtak attende som det mest meiningslause papirvedtaket i nyare norsk historie. Det er ikkje fnugg av truverde attende. Også Arbeidarpartiet og Senterpartiet går rakt imot det dei seier dei vil gjera, og det dei sjølv har stått for i regjering. Det er skuffande. Grunngjevinga for dette sviket mot eigne påståtte ideal er – som alltid – økonomisk, men det held ikkje. Ein kan alltid hevda at kommunane får for lite, at tiltak ikkje er tilstrekkeleg finansierte. Poenget er at fjerning av øyremerking i seg sjølv gir betre økonomi. Det bind opp færre ressursar til tiltak som kjem på sida av lokale prioriteringar, til søknader, rapportering, eigendelar og tilsyn. Opposisjonen sviktar lokaldemokratiet. Ubalansen i kommuneøkonomien har sine grunnar i mange års underfinansierte reformer, og det er særleg Arbeidarpartiet som må ta ansvar for desse – om ikkje åleine. Dei har stått i spissen for gode reformer, men finansiert dei på måtar som har skapt problem. Dette er ei felles erkjenning i dag, og alle ser behovet for å retta opp ubalansen. Difor har Regjeringa innanfor stramme rammer prioritert kommunane i år, og i endå større grad neste år. Så stor som kommunesektoren er, kan han sjølvsagt ikkje frikoplast frå dei store økonomiske samanhengane. I høgste grad har kommunane, som næringslivet og familiane, interesse av at det er orden i totaløkonomien, og at ein sikrar arbeidsplassane og skapar nye arbeidsplassar. Reduserte renter og svakare kronekurs gir store positive utslag. Denne erkjenninga har òg Arbeidarpartiet og Senterpartiet når dei sit i regjering. Det er berre å sjå på tala i dei kommuneopplegga og statsbudsjetta dei har vore med på å føreslå og vedta i tidlegare år. Difor er det patetisk å sjå den overbodspolitikken desse partia no står for. Det er opposisjonspolitikk utan truverde. I dag kan dei lova milliardbeløp utover det store løftet Regjeringa legg opp til for neste år. Baksida av medaljen får vi sjå etter kommunevalet når heile statsbudsjettet er på dagsordenen. Arbeidarpartiet har òg i revidert nasjonalbudsjett prioritert kampen mot arbeidsløysa og ikkje lagt inn ekstra midlar til kommunane. Sidan Framstegspartiet omtrent har lova å fella Regjeringa i haust, kan det jo bli interessant å sjå korleis ei regjering frå Arbeidarpartiet, Sosialistisk Venstreparti og Senterpartiet, med støtte frå Framstegspartiet, skal dekkja inn dei milliardløfta som flagrar i dag. Sjølv om Regjeringa sine reformer for redusert øyremerking og auka handlefridom ikkje blir vedtekne fullt ut, er det staka ut ei retning. Det er positivt, og Venstre vil stå på for at vi skal gå fleire steg i dei rundane som kjem heretter. Vettet er jamt fordelt i landet, og dei som er nærast utfordringane, er nærast til å løysa dei når dei har fridom til å gjera det. Og den fridomen bør lokalpolitikarane få. Vi stolar på at våre lokalpolitikarar vil slåst for dei sakene som dei meiner er dei viktigaste for å sikra velferda til sine medborgarar i sine kommunar. Samarbeidsregjeringa er tidas regjering for desentralisering og styrkt lokaldemokrati. Det er Venstre stolt av. Stortinget held fast i fleire skansar for sentraldirigering enn det som godt er, og det som er erklært politikk, men Venstre skal stå på slik at òg desse fell ved seinare høve. Venstre stør dei forslaga som er fremja av Høgre og Kristeleg Folkeparti, og dei forslaga desse to partia stør.