Torgeir Knag Fylkesnes (Sosialistisk Venstreparti), 2015-05-12:
Den store teknologiske revolusjonen som IKT førte med seg i arbeidslivet, samfunnslivet, det sosiale livet osv., har ikkje hatt den same revolusjonerande effekten i den norske skulen. Det er litt av bakgrunnen for interpellasjonen min – rett og slett å sjå korleis vi som nasjon skal møte dei moglegheitene som denne teknologien gjev, og kva for avvegingar vi bør gjere. Dei siste tiåra har fylkespolitikarar som har ansvar for vidaregåande skular, og statsrådar som har hatt ansvar for skulen generelt, nesten panegyrisk vore opptatt av at IKT vil føre til den same typen revolusjon i klasseromma som på arbeidsplassane, og så har det ikkje skjedd. Kvifor har det ikkje skjedd? Vi kan slå fast i dag at pc og digitale læremiddel ikkje i seg sjølv har ført til betre læring. Spørsmålet er: Var vi for naive? Var vi for tekno-optimistiske da vi sette i gang desse store satsingane? Er det kanskje slik at læring og pedagogikk er av ein slik karakter og ein så særeige art at denne typen teknologi rett og slett ikkje passar inn – det berre forstyrrar? Har vi rett og slett funne eit teknologisk nivå for pedagogikken – at her stoppar det, dette er pedagogikkens teknologiske tåleevne? Det er visstnok livsfarleg å vere ironisk i stortingsreferata. Det kan hentast ut av kontekst til seinare tider, så eg nøyer meg med dette. Erfaringa med IKT-satsinga i norsk skule viser at denne satsinga krev ein bevisst pedagogisk strategi. Teknologien har fram til no i hovudsak vore brukt som ein tilleggsressurs til læreboka. Lærarar har fått lite rettleiing i korleis digitale verktøy kan styrkje læringsutbyttet. Pc-ar og Internett har i mange tilfelle vore forstyrrande i klasseromma og i liten grad vore brukte til å styrkje pedagogikken. Teknologien har rett og slett vore brukt feil. Dermed står vi i følgjande situasjon: Dersom ein ikkje etablerer ein bevisst nasjonal pedagogisk strategi, vil IKT fortsetje å vere eit forstyrrande element i norsk skule. Det er med andre ord i interessa til både dei IKT-skeptiske og dei IKT-optimistiske at vi etablerer ein slik strategi. Ingen vil ha skular med masse datamaskinar som primært blir brukte til heilt andre ting enn læring. Det er difor avgjerande at ministeren har ein strategi på området. Fram til februar i år har det vore ganske stille frå ministerens side. Men så, i Dag og Tid i februar, uttalar statsråden seg svært kritisk til strevet som tidlegare ministrar har hatt med IKT i skulen. Ikkje berre meiner han at satsinga har vore prega av naiv optimisme. Han stiller seg også tvilande til om IKT i det heile kan bidra til læring. Han meiner også at påstanden har støtte i forskinga, og seier: «Det er vanskeleg å finne god forsking som klart syner at digitale verktøy gjer at elevane lærer meir.» For det første er det både norsk og internasjonal forsking som viser at digitale verktøy – dersom dei blir brukte på pedagogikkens premiss – gir store moglegheiter. Det er spesielt at ministeren har klart å oversjå det. Vi må ikkje gløyme at forsking går tregt. Forsking som blir publisert i dag, byggjer gjerne på fem år gamle data. Men det er ikkje omgangen som ministeren har med forsking, som er mest oppsiktsvekkjande. Det er ideen om at IKT ikkje kan bidra til læring, som det verkar som han er ein berar av. Det er sjølvsagt riktig at IKT i seg sjølv ikkje bidrar til læring, men noko anna er det å seie at det ikkje kan bidra til læring. Det er det som er oppsiktsvekkjande. På same måten som eg meiner ministeren at IKT-satsinga dei siste tiåra ikkje har fungert tilfredsstillande. Min analyse er at IKT-satsinga dei siste tiåra ikkje har fungert fordi det har vore fokusert for mykje på datamaskinar, og for lite på pedagogikk og læringsmiljø. Du kan ikkje berre kaste masse materiell inn i skulen og tru at det i seg sjølv skal revolusjonere. Det er naivt. Samtidig som statsråden seier dette, skjer det ei spennande utvikling innafor pedagogisk teknologi som alt no er så moden at det raskt kan gje meir læring i skulane. Utviklinga banar vegen for ein grunnleggjande snuoperasjon for digitale verktøy i norsk skule. Vi har no ei gyllen moglegheit til å tenkje nytt, og andre land gjer det alt. Danmark, England og USA, for å nemne nokre, har alt etablert offensive nasjonale strategiar. Det treng ikkje i seg sjølv vere grunn til at Noreg skal gjere det. Men det bør gje grunn til å ta diskusjonen på alvor og til å setje seg inn i kvifor dette er interessant i desse landa, og til å diskutere kva som kan være innhaldet i ein strategi. La meg ta tre eksempel. Utanfor kriseramma Detroit i eit sosialt utfordra miljø har Clintondale High School brukt Internett til å gjennomføre ein imponerande snuoperasjon. På 15 månader gjekk skulen frå høgt fråfall og svake resultat til halvering av strykprosent og markant forbetring av resultata på nasjonale prøver. Deira veg til suksess var å snu opp ned på klasseromma. Elevane ser videosnuttar med forklaring av temaet heime og bruker tida på skulen til lekser som å løyse oppgåver og jobbe i grupper. På den måten kan lærarane bruke tida til å hjelpe kvar enkelt elev i staden for å drive tavleundervisning, medan elevane får tilpassa opplæring i staden for å halse etter eller vente på klassen. Og ikkje minst: Undervisninga blir alltid tilgjengeleg og berbar. Eit anna eksempel er Salman Khan. Det heile begynte med at han frå Boston laga forklarande videosnuttar og matteoppgåver for kusina Nadia i Louisiana. Ho og vennene fann ut at YouTube-versjonen av Salman Khan hadde store fordelar. Ein kunne stoppe, spole og arbeide i eige tempo. Dette blei utgangspunktet for nonprofit-nettstaden Khanacademy.org, som i dag har fleire tusen videoar og fleire millionar månadlege brukarar. Og ikkje minst tilbyr Khan fleire millionar oppgåver som stimulerer til aktiv læring og gjev fri tilgang til analyse av meistringsnivå, tidsbruk og læringshistorie. Så til Noreg: Eg har vore på Haugenstua skole i Oslo og har sett korleis det norskutvikla matteverktøyet Kikora hjelper lærarane til å skreddarsy undervisninga. Verktøyet tilpassar nivået på oppgåvene, gjev elevane direkte tilbakemelding om ein reknar riktig eller feil, og gir tips til korleis elevane skal kome vidare. Lærarane sparar tid på retting og får detaljert informasjon om korleis kvar enkelt elev ligg an. Læraren kan sjå kvar elevane møter kneika, kor lang tid dei har brukt, kor mange oppgåver dei har løyst, og kor mange løysingsforslag dei har titta på. Informasjonen er uvurderleg for at læraren kan tilpasse undervisninga læringsbehovet til kvar enkelt elev. Potensielt kan desse dataa gi løpande informasjon om meistringsnivå i ulike klassar, skular eller område og fortelje oss kva for læringsmetodar og ressursar som fungerer best. Slike smarte digitale læringsmiddel legg dessutan til rette for ei meir presis undervegsvurdering av elevane og kan gjere nasjonale prøver, ja, til og med testar og prøver, overflødige. Ein ber ikkje ministeren komme til Stortinget med ein strategi utan at ein sjølv kanskje har ein klar. Utstyret er på plass i norsk skule i dag. No treng vi rett og slett ein strategi for korleis vi skal bruke dette utstyret til noko positivt. Sju punkt vil eg difor foreslå for ministeren, så får ministeren ta dei eller ikkje ta dei: For det første er det nødvendig å etablere ein felles IKT-arkitektur på skulen, basert på internasjonale standardar og med felles påloggingsløysingar. For det andre bør det etablerast minstestandardar for infrastrukturen i skulen, digitale einingar og nettilgang. For det tredje bør det stillast krav om at ein aukande prosentvis del av nye læremiddel skal vere digitale, som det er gjort i Danmark. Delen bør starte på eit visst realistisk nivå, f.eks. 30 pst., for deretter å auke langsamt år for år. Det vil også fremje innovasjonen hos utviklarar og forlag. For det fjerde bør det etablerast ein nasjonal godkjenningsordning for digitale læremiddel, kommersielle og frie, som tilfredsstiller sentrale krav til læring, standardar, samhandling og språkleg likestilling. For det femte må lærarutdanninga styrkjast. Målet bør vere at alle nye lærarar skal vere i stand til å integrere pedagogisk IKT-bruk i undervisninga, og alle lærarar skal få tilbod om etter- og vidareutdanning i pedagogisk IKT-bruk. For det sjette må ein strategi sikre at det blir mogleg for alle elevar å bruke digitale verktøy og innhald. Sjølv om dei fleste har IKT heime i dag, er det klasseskilje også her, som må bli tatt tak i. Til slutt det fundamentale punktet i ein IKT-strategi for skulen: datakontroll. Når arbeidet til elevane blir digitalisert, er det avgjerande at desse dataa blir verna som ei mor vernar sine barn.