Alfred Jens Bjørlo (Venstre), 2022-04-26:
Det er seint på dag, men vi får prøve å halde oss til formene som best vi kan. Eg vil også, på vegner av Venstre, takke representanten Vamraak for at han har løfta denne interpellasjonen om eit viktig tema, og for svaret frå statsråden. Denne McKinsey-rapporten er særs interessant og burde eigentleg ha vore obligatorisk lesing for alle representantar i denne salen, nettopp fordi han er så konkret og bryt ned kva alle våre politiske festtalar om å satse på utvalde framtidsnæringar faktisk handlar om, og kva utfordringar det gjev. Dessverre er det nok sant, det statsråden seier, at når vi skal jobbe med å utløyse dette potensialet, vil vi gå tomme for folk før vi går tomme for pengar. Det trur eg er ei spissformulering, men det er ei ganske korrekt beskriving. Vi skal òg hugse på at dei ti næringane som er løfta fram her, heller ikkje er heile det norske næringslivet eller heile det nye næringslivet. Det er store, viktige næringar som ikkje er inne i dette bildet, der vi vil det skal jobbe mange. Landbruket er eit stort tema no. Helsenæringane er ei anna næring med enormt potensial, som svarer til mykje av det som står i rapporten. Behovet vårt for folk kjem til å vere svært i åra framover. Statsråden har òg isolert sett rett i at det er veldig mange moglegheiter for å bruke kompetanse og ferdigheiter på tvers i ulike sektorar, men utfordringa er den at den sektoren vi kanskje snakkar mest om og har flytta aktivitet vekk frå, er petroleumsnæringa, olje og gass, men det er ikkje sånn at vi kan knipse og her og no begynne å flytte veldig mykje arbeidskraft over til desse nye næringane dei neste eitt, to, tre, fire åra. Det kjem til å vere fullt trykk i norsk petroleumsnæring og olje- og gassnæring i nokre år til – parallelt med at vi skal byggje opp desse nye næringane. Det gjer utfordringane våre svære. Difor krev det ei brei vifte av tiltak. Eg ser òg fram til utsynsmeldinga som er varsla av regjeringa. Eg trur det er ein rett måte å gripe tak i det på frå statsråden si side. Målretta satsing på utdanning er viktig. Eg er glad for at statsråden òg framheva så sterkt det med å få til fleksibel desentralisert utdanning og vidareutdanning over heile landet på høgskuleutdanningar og fagskuleutdanningar. Det å kontinuerleg utdanne og gje kompetanse til arbeidsstyrke over heile landet i meir fleksible modellar er ein viktig del av det vi må gjere. Det er mykje vi er einige i, og det har vore sagt mykje klokt. Representanten Vamraak var inne på fleire av tiltaka som er framheva i McKinsey-rapporten, men eg vil framheve to særskilte utfordringar som eg trur vi òg må ha med oss, for vi er nøydde til å ta alle verkemiddel i bruk for å vere i nærleiken av å løyse denne utfordringa. Den eine er at vi ikkje kjem til å trenge fleire jobbar i privat sektor; vi treng fleire folk som jobbar i privat sektor, samtidig som det er eit stort behov for hender i helse- og omsorgsyrka, i utdanning, i oppvekstsektoren og i offentleg sektor. Vi kjem til å trenge så mykje folk satt inn på riktig plass at det å jobbe med kontinuerleg å effektivisere offentleg sektor er eit ansvar vi er nøydde til å ta. Det er ikkje populært å snakke om. Er det éin ting vi ikkje treng fleire av, er det fleire fylkeskommunar, for å seie det litt spissformulert. Vi er faktisk nøydde til å ta på alvor at vi er nøydde til å ha ein effektiv, stram offentleg sektor der vi har færrast mogleg hender vekke i unødvendig byråkrati og frie hender til omsorgsoppgåver i offentleg sektor, men ikkje minst i privat sektor. Så rasjonalisering av offentleg sektor er ekstremt viktig. Så er det eit anna område som er framheva i McKinsey-rapporten, som representanten Vamraak interessant nok ikkje har teke opp, og det er at rapporten seier at vi ikkje har nokon veg utanom å ha ein meir offensiv politikk for å tiltrekkje oss spesialisert arbeidskraft frå utlandet. Det må vi ha. Vi kjem ikkje til å lykkast med berre å omskolere norsk arbeidskraft, for vi kjem til å trenge så mykje så raskt. Omtrent alle andre europeiske land er no i ferd med å leggje strategiar for korleis dei kan bli attraktive land for å tiltrekkje seg spesialisert arbeidskraft i dei næringane der kvar enkelt nasjon har potensial og moglegheit for å utvikle seg og vekse i framtida. Det må vi i Noreg ta på alvor. Venstre hadde for kort tid sidan eit representantforslag som handla om nettopp det. Der fekk vi ikkje brei støtte frå korkje Høgre eller dagens regjeringsparti for å setje fortgang i arbeidet med å tiltrekkje oss spesialisert arbeidskraft. Det temaet kjem til å kome tilbake, og det håper eg òg blir ein del av politikkpakkane vi no skal jobbe med i lag.