Torstein Rudihagen (Arbeiderpartiet), 2012-12-11:
Det er mange viktige budsjettdebattar om dagen på viktige politikkområde. Eg skal ikkje påstå at energi- og miljøpolitikken er viktigare enn noko anna, men i alle fall understreke det kanskje opplagte: Å ta vare på naturen, klimaet, naturmangfaldet, miljøet og hauste naturressursane på ein berekraftig måte, er heilt essensielt for at vi lever og kan eksistere på jorda. Det er fantastisk korleis vi har skapt rikdom i landet. Vi haustar av naturen, vi har utnytta energien i naturen, olje og gass og den fornybare energien – særleg vasskraft – vi fiskar, vi haustar av viltet og styrkjer jorda og utnyttar viltveksande flora, ikkje minst til beite for dyra våre. Dessutan gir naturen oss opplevingar, friluftsliv, glede og helse. Sanneleg er vi forplikta til å føre ein energi- og miljøpolitikk som òg gir komande generasjonar same moglegheiter. Budsjettet vi behandlar no, syner ei bevisstheit om desse verdiane. Miljøverndepartementet sitt budsjett blir styrkt med 11,4 pst. Det er ein markert auke for naturmangfald, for skogvern, for nasjonalparkar og for forvalting i verneområde. Rovdyrforliket blir følgt opp, og det er ei auka satsing på friluftsliv og folkehelse. Når det gjeld friluftsliv, trur eg at om vi særleg overfor dei unge kan så ei spire om at naturen er noko spennande, som dei framover i livet vil søkje ut i for å hente krefter, glede og overskot i ei stadig meir urbanisert verd, blir natur og friluftsliv ein veg til livskvalitet og folkehelse. Helse-Noreg kan spare milliardar på å få folk ut i aktivitet. Naturen er eit døgnope apotek, tilgjengeleg for alle. Vern om naturen, nasjonalparkar og naturreservat osv. er gode og riktige grep for å ta vare på naturen, økologien og landskapet. Men vern av store naturområde kan òg bli ei stor utfordring for ein kommune. Det er derfor svært viktig at vi bidreg til verdiskaping i randsona av verneområda, slik verdiskapingsprogrammet føreset. Den lokale forvaltingsmodellen som blei innført, var òg eit viktig og riktig grep. Lokal forvalting i verneområda aukar legitimiteten til vernet. Det er derfor veldig bra at budsjettet til lokal forvalting aukar. Elles vil eg understreke betydinga av at vi har fått eit godt samarbeidsforhold mellom SNO og fjellstyra, og betydinga av ei øyremerking av midlar til SNO sitt kjøp av tenester frå fjellstyra. Dette må bli ei permanent, føreseieleg ordning i åra framover. Energiressursane våre er heilt grunnleggjande for vår verdiskaping og våre inntekter – olje og gass, men ikkje minst vasskrafta. Forvaltinga av den og eigarskapet til desse naturressursar er avgjerande for velferda vår. Desse energiressursane er folket sine eigne. For å sikre det, og for at folket skal ha nytte og glede av dette, har vi heimfallsretten, som sikrar offentleg eigarskap, eit heimfall som vi har måtta kjempe for i over 100 år – mot høgrekreftene, som ville privatisere og selje ut. Ja, i 1909, da heimfallsretten blei innført, debatterte Stortinget dette i elleve dagar. Høgrekreftene var imot, men heldigvis var det nok sterke framsynte menneske, som vann igjennom, og som gjorde eit handverk vi kan vere stolte av. Høgrekreftene har ved fleire krossvegar argumentert mot heimfallsretten og for privatisering. Dei er sjølvsagt kjende med at langt dei fleste av folket ønskjer offentleg eigarskap når det gjeld vasskrafta, og har i tide tilpassa retorikken etter dette. Vi har jo høyrt korleis Høgre her i dag ror, ror og ror. Men faktum er at i programforslaga sine opnar Høgre og Framstegspartiet på nytt for å svekkje heimfallsretten. Det er rett nok slik at vi ikkje lenger kan kjøpe vasskraft med heimfall, men det er framleis nokre bedrifter som eig kraft som går mot slutten av heimfallsperioden, og som da skal gå attende til det offentlege. Om ikkje det skjer, opnar vi for privatisering og for at eigarskapet kan hamne på utanlandske hender. Vi får håpe at Framstegspartiet og Høgre ikkje kjem i posisjon til å kunne gjennomføre ein slik politikk.