Nils T. Bjørke (Senterpartiet), 2018-04-12:
Eg meiner at leiaren i kontroll- og konstitusjonskomiteen hadde ein god gjennomgang. Ein kan stilla seg bak alle hans synspunkt i denne saka. Eg vil likevel koma innom nokre punkt som er spesielt viktige for oss i Senterpartiet. Det er avgjerande at me har eit Statistisk sentralbyrå som er ugildt, og som legg fram tal og statistikk som alle kan ha tillit til. Når fleirtalet i komiteen har kome med kritikk av statsrådens handtering av denne saka, er det særleg to hovudelement eg har lyst til å ta fram. For det fyrste har det vore uheldig samanblanding i styringsdialogen mellom Finansdepartementet og SSB. For det andre har Finansdepartementet sjølve bidrege til at det er sådd tvil om styringsdialogen med SSB. Det skifta mellom skriftlege og munnlege attendemeldingar til leiinga i SSB, ein del av dei munnlege tilbakemeldingane vart lagde stor vekt på frå departementet si side. Eg skal koma litt meir inn på desse to elementa. Styringsdialogen er gjeven i form av skriftlege årlege oppdragsbrev, men i dei dokumenta og referata me har fått, kjem det òg fram at det er gjeve munnlege attendemeldingar som vert oppfatta ulikt frå SSB og departementet. Det var tydeleg oppfatta og presisert i høyringane, òg frå departementet, at det er gjeve klare signal om utfordringa med endringane. Samtidig vert det sagt at det berre er den skriftlege styringsdialogen som gjeld. Eit slikt regime gjer det vanskeleg for oss som skal etterprøva styringsdialogen. Det er særs viktig at ein gjennom denne dialogen kan etterprøva at SSB har den frie og uavhengige stillinga som er naudsynt for å ha tillit til dei fakta, tal og framstillingar som SSB leverer. Ut frå den dokumentasjonen som komiteen har fått i denne saka, kom det aldri eit klart stoppsignal frå Finansdepartementet om å omorganisera SSB. Det var tvert imot kome innspel til leiaren om at ein måtte gå vidare i prosessen. Det var heilt tydeleg at det kom innspel om endringar i den prosessen som var, men at det samtidig var gjeve klar melding om at ein skulle halda fram med omorganiseringa. Når me i denne saka i tillegg har opplevd uvilje frå Finansdepartementets side til å levera ut alle notat og skriv i samband med omorganiseringa, har det festa seg eit inntrykk av at departementet har noko å skjula, at ein har forsøkt å svekkja SSB som eit sjølvstendig og ugildt byrå. Dette saman med ynsket frå Finansdepartementet om å gje såkalla leserettleiing overfor Sivilombodsmannen set saka i eit underleg lys. Alle departement treng å ha ein fri og open styringsdialog med dei underliggjande etatane, men det er spesielt med SSB i forhold til mange andre. SSB må vera ein uavhengig institusjon. Difor meiner me at styringsdialogen som først vart gjeven munnleg, og deretter vart skriftleggjord i styringsdialogen, bør dokumenterast, dette for å vera sikker på at den frie stillinga SSB har, er vareteken. Me meiner at når det gjeld omorganiseringa av SSB, var det heilt rett å stoppa ho. Men det skulle ha kome på eit tidlegare tidspunkt, særskilt når dei store arbeidstakar- og arbeidsgjevarorganisasjonane reagerte som dei gjorde. Som det har kome fram i høyringa, skulle foten ha vore sett ned lenge før oktober 2017. Me må framover sørgja for eit SSB som er i stand til å levera rapportar og dokumentasjon utan binding til den politiske leiinga i Finansdepartementet. SSB står i ei særstilling i høve til andre byrå eller underliggjande etatar, for det skal vera ein nøytral, objektiv part som utan bindingar skal kunna gje service til eit breitt spekter av det norske samfunnet. Dagen før innstillinga frå komiteen kom, fekk me òg på bordet forslag frå Statistikklovutvalet. I samband med dette er det naturleg at me betraktar debatten og innstillinga i saka her i dag som eit startskot for debatten om den nye statistikklova og kva rolle SSB skal ha i samfunnet framover. Det er ei sak me går inn i med største alvor for å finna ut korleis me kan definera og avgrensa SSB sin faglege ugildskap. Det er det vitigaste for oss i denne saka, og det er heilt avgjerande for å ha eit SSB som alle partar kan ha tillit til i framtida.