Jenny Klinge (Senterpartiet), 2015-05-05:
Den mellombelse væpninga av norsk politi sidan november 2014 inneber ein slags langvarig og uviss unntakstilstand. Norsk politi har ikkje vore væpna til dagleg, til liks med politiet i nokre få andre land som New Zealand, Irland og Storbritannia. 5 800 politifolk over heile landet har gått med våpen på seg frå før jul i fjor, og vi veit ikkje kor lenge dette vil vare. Ordren om å bere våpen var ein reaksjon på trusselvurderinga frå PST der nettopp politifolk vart peikte på som ei mogleg målgruppe for terroristar. Gjeve denne situasjonen, med ei open trusselvurdering der ein ser for seg at enkeltterroristar kan angripe enkelttenestemenn, er det forståeleg at politidirektøren og justisministeren konkluderte med at dei må gje politifolka våre våpen å forsvare seg med. Situasjonen med eit politi som får stadig forlenga beskjed om å bere våpen til dagleg, tvingar seg naturleg inn i debatten om generell væpning av politiet. Det som gjer denne debatten så interessant og så viktig, er at han inneheld både faglege spørsmål, som vurderingar av kva generell væpning vil kunne føre til i praksis – på godt og vondt – og prinsipielle og verdibaserte spørsmål, som kva type politi det er vi vil ha i dette landet. I Sverige, eit land som liknar mykje på vårt, men der politiet er væpna, blir det skote seks gonger meir enn hos oss når vi justerer for folketal, og talet på skadde og drepne er såleis også høgare. Erfaringane frå andre land viser at eit politikorps som ber våpen til dagleg, fører til at både politiet og dei kriminelle bruker våpen oftare. Det er viktig å understreke at norsk politi sjølvsagt også til vanleg har tilgang på våpen ved behov, ved såkalla «framskoten lagring» i bil, der ein etter å ha fått lov frå politimeisteren, eller ein representant for han, kan bruke våpenet. I komitébehandlinga har vi i Senterpartiet saman med Arbeiderpartiet lagt vekt på kor viktig det er at praksisen med framskoten lagring blir evaluert, for å få fram kva erfaringane med han er. Vidare har vi lagt fram forslag om at regjeringa må bringe fram kunnskap om korleis generell væpning kan påverke måten politiet løyser oppgåvene sine på. Og aller viktigast: Saman har dei to partia bedt regjeringa leggje fram ei sak som klårgjer at generell væpning av politiet ikkje skal finne stad. Dette er i tråd med det representantforslaget som kom frå partiet Venstre. Her er det altså fleire parti som ønskjer ei klårgjering, og det positive er at også Høgre signaliserer i forslags form at dei ønskjer at regjeringa skal oppretthalde dagens væpningspraksis med eit uvæpna politi. Det er berre Framstegspartiet som tydeleg seier noko anna. Den kunnskapsinnhentinga som mange i komiteen er opptekne av, er verdt å nemne. Saka omhandlar jo bruk av våpen og potensielt skadelege og dødelege situasjonar. Som professor ved Politihøgskulen, Johannes Knutsson, har skrive i ein kronikk på NRK Ytring den 9. november 2012: «Et vanlig argument for bevæpning er at det beskytter politiet. Her savner vi dessverre gode data. Men ved de mest tragiske hendelsene i Norge de siste årene, der tre politifolk har blitt drept i tjeneste, var politiet bevæpnet. Den verste saken i Sverige var en hendelse der to politifolk ble henrettet med sine egne skytevåpen – altså ikke noe som gir styrke til argumentet om generell bevæpning.» Per i dag har vi den midlertidige generelle væpninga å halde oss til, og vi veit ikkje kor lenge denne vil vare. Det er openbart ei side ved saka som gjer det heile vanskeleg: Trusselvurderinga frå PST i fjor avgrensa ikkje situasjonen til nokre veker eller månader, men til eit heilt år – tolv månader, altså. Er risikoen plutseleg mykje mindre når desse tolv månadene har gått? Sjølvsagt ikkje. Kva skal justisministeren gjere om han får gjentekne søknader frå politidirektøren om våpen framover? Poenget mitt er at vi aldri kan vite om det er trygt. I spørsmålet om våpen til alle politifolk blir det viktig at vi held fast på årsaka til at vi ikkje har generelt væpna politi frå før. Vi må klare å tenkje både praktisk og prinsipielt i vanskelege situasjonar. Og vi må gjennomføre balanserte tiltak basert på kunnskap for å tilpasse oss den utryggleiken som er knytt til terrorfare.