Torgeir Knag Fylkesnes (Sosialistisk Venstreparti), 2018-05-29:
I utgangspunktet har vi fantastiske mogelegheiter i Noreg til å lage eit utruleg godt system for å hente folk som av ulike grunnar har falle ut av arbeidslivet, hjelpe dei og bidra til at dei kan kome tilbake. Vi har ei omfattande velferdsteneste på mange ulike nivå som på sitt aller beste kan gjere ein stor forskjell, slik at vi verkeleg kan få folk som kanskje ikkje såg for seg ei framtid i arbeidslivet, til å kome tilbake. Som fleire har vore inne på, er det å vere utanfor arbeidslivet i eit land som Noreg veldig alvorleg. Vi veit frå ulik forsking at berre det å vere ute eit halvt år, eitt år eller lenger kan føre til ein forverra situasjon, psykiske utfordringar osv. Utanforskap botnar for veldig mange i det å hamne utanfor arbeidslivet. For nasjonen Noreg er det klart at det å ha eit høgt tal på yrkesaktive er viktig i seg sjølv. Det er grunnlaget for nasjonen at vi har eit folk som er i arbeid. I det perspektivet er rapporten frå Riksrevisjonen slåande og alarmerande. Det er også den alarmen både Riksrevisjonen og kontrollkomiteen no slår. Ventetida er generelt veldig lang. I nokre tilfelle ventar folk i fleire år på tiltak, med dei utfordringane det gir. Som i all anna verksemd handlar det om å ta tak i problema så tidleg som mogeleg – sjølvsagt helst før problema oppstår, men deretter å ta tak i det så tidleg som i det heile mogeleg. Men det er altså meir ein regel at ein tar tak i det seint, at ein er på etterskot. Altfor mange kjem ikkje i arbeid i det heile etter tiltak, og dei har ikkje eingong aktivitetsplan ved oppstart av tiltak. Oppfølginga frå Nav-kontora er svak, og det same er styringa og rapporteringa frå myndigheitene. Ein får inntrykk av at dette er ei ordning og eit felt der det blir brukt betydeleg med ressursar, men der kvaliteten er svært låg, der fokus i stor grad har vore retta mot å telje kor mange som er på tiltak, ikkje på kva kvalitet ein får ut. Da er det store spørsmålet – som ikkje denne komiteen skal ta stilling til, men andre på Stortinget: Kva bør ein fundamentalt gjere med Nav som konstruksjon? Som Bjørke var inne på i innlegget sitt, trur eg styringsmodellen kan vere ei side ved det. Vi har rapportar om at ein har delt ut grøn trøye til enkeltmedarbeidarar fordi dei har klart å få grønt lys på måleindikatorar for å ha gjennomført ulike aktivitetar, medan dei som ikkje har klart det, har fått ei raud varsellampe over seg fordi dei ikkje har hatt høg nok produksjon av saker. Tilsette fortel om at komplekse oppgåver i dette systemet, der produksjon er viktigast, blir nedprioriterte, at det er dei enkle oppgåvene som blir prioriterte – eventuelt at ein gjer komplekse oppgåver enkle for å produsere. Kontrollkomiteen påpeikar også at konkurranseutsetjing av arbeidsmarknadstiltak har ei veldig avgrensa suksesshistorie, for å seie det mildt, og at det skal evaluerast. Det blir interessant å høyre frå statsråden korleis ein ynskjer å ta tak i dette, og ikkje minst korleis ein ynskjer å ta tak i evalueringa av konkurranseutsetjinga, som vi vel kan slå fast – i alle fall foreløpig – ikkje ser ut til å ha den verknaden vi hadde håpa på. Dette er teikn til alarm på aller høgste nivå for dei som er av dei mest utsette i det norske samfunnet.