Ingrid Heggø (Arbeiderpartiet), 2009-05-28:
Vi kan ikkje akseptera vald, heller ikkje den som går føre seg i det private rom. Psykisk og fysisk vald i nære relasjonar er alvorleg kriminalitet og eit brot på grunnleggjande menneskerettar. Omvend valdsalarm er ei ny brikke av tiltak for å setja søkelyset på vald i nære relasjonar. Å bekjempa vald i nære relasjonar er eit av hovudsatsingsområda til denne regjeringa, og eg viser til handlingsplanen «Vendepunkt», som inneheld 50 tiltak. Mange av desse tiltaka er alt på plass. 16 av desse tiltaka går på at offer for vald i nære relasjonar skal sikrast nødvendig bistand og beskyttelse. I sin yttarste konsekvens fører valden til tap av menneskeliv, og vi veit at mellom 20 og 30 pst. av alle drap dei siste åra er gjorde av noverande eller tidlegare kjæraste, ektefelle eller sambuar. Vi veit òg at tidsfaktoren for om politiet når fram i tide, kan vera skjebnesvanger. For å gje litt meir ro og sikkerheit for den valdsutsette vil ein ved denne loveendringa gjera det mogeleg å kontrollera at eit kontaktforbod vert overhalde. Både politiet og den valdsutsette får tidlegare varsel om at valdsutøvaren bryt kontaktforbodet, og òg at han nærmar seg utanfor dei såkalla freda sonene. Dersom vi skal greia å bekjempa vald i nære relasjonar, er det ikkje nok å styrkja tilbodet til offera etter at valden har skjedd. Derfor omhandlar denne 50-punktsplanen òg fleire tiltak for å bryta valdsspiralen, ved m.a. å styrkja behandlingstilbodet til valdsutøvaren. Offera for vald i nære relasjonar skal gjevast eit tilbod om tilrettelagde samtaler med valdsutøvaren. Samarbeidskompetansen og kunnskapen i hjelpeapparatet er styrkt på fleire felt. Dei etter mitt syn aller viktigaste grepa som er tekne, går på å gjera vald i nære relasjonar meir synleg – det at vi ikkje snakkar om husbråk lenger, er viktig – og førebygging gjennom haldningsendringar. Omvend valdsalarm er eit tiltak som plasserer ansvaret hjå valdsutøvaren, lèt overgriparen bera byrda. Få tiltak, med unntak av besøksforbod og kontaktforbod, set fokus på å avgrensa trussel, eller valdsutøvaren sitt handlingsrom. Dei som då set fokus på personvernet til overgriparen, som kan verta spora, skyt over mål, etter mitt syn. Ordninga med omvend valdsalarm er ikkje ein garanti for fornærma sin sikkerheit, men bidreg til auka beskyttelse. Elektronisk kontroll vil heller ikkje erstatta den mobile valdsalarmen og andre beskyttelsestiltak, men – igjen – det bidreg til auka beskyttelse og ein litt meir leveleg kvardag. Det er òg mogleg at innføring av elektronisk kontroll kan ha ein førebyggjande effekt ved at tiltaket vert opplevd som inngrep i bevegelsesfridomen. Det gjer i alle fall bevisbyrda ved brot på kontaktforbod mykje lettare, fordi politiet lett kan dokumentera at forbodet faktisk er brote. Arbeidarpartiet meiner det kan vera føremålstenleg å opna for elektronisk kontroll òg i samband med straffeprosessuelle besøksforbod. Fordi dette er upløgd mark, har vi bedt om ei utgreiing av bruk av elektronisk kontroll opp mot menneskerettskonvensjonen, som saksordføraren var inne på, og at Regjeringa kjem attende med dette til Stortinget. Arbeidarpartiet støttar òg å fjerna obligatorisk rettsleg prøving av påtalemyndigheita si avgjerd om besøksforbod. Sidan ein har ein vilkårslaus rett til rettsleg høyring, meiner vi rettssikkerheiten er ivareteken. Dette grepet vil òg bidra til at arbeidsmengda vert redusert for politi, påtalemyndigheit og domstol. Det er viktig at dette tiltaket ikkje vert iverksett før det tekniske er på plass. For ikkje å bidra til endå meir usikkerheit må vi vera sikre på at det tekniske fungerer før vi gjennomfører eit slikt viktig tiltak. Derfor har dette òg teke tid. Avslutningsvis vil eg visa til eit sterkt møte eg hadde med «Lise», som etter mange år hadde greidd å lausriva seg frå ein valdeleg ektemann. I starten, då han sa: Du er min for evig, meinte ho det var varmt og søtefylt. I dag, sa ho, er det eit teikn på at han har funne meg nok ein gong. Vi har tidlegare debattert fiktiv identitet som er eit svært drastisk skritt, men også svært verknadsfullt. Men der vert byrda lagt berre på offeret. Med innføring av omvend valdsalarm vil byrda verta lagd på valdsutøvaren. Dette er endå eit skritt i riktig retning.