Torstein Rudihagen (Arbeiderpartiet), 2007-10-04:
I trontalen seier Regjeringa: «Den økte satsingen på en moderne veginfrastruktur i hele landet skal fortsette.» Vidare vil Regjeringa «styrke miljøvennlig transport og modernisere jernbanen for å gjøre den mer konkurransedyktig som transportmiddel». Denne regjeringa har føreteke ein snuoperasjon og eit merkbart lyft på samferdselssektoren. Det starta for så vidt i førre stortingsperiode, da noverande regjeringsparti i hop med Framstegspartiet forkasta forslaget som Bondevik-regjeringa kom med til transportplan for 2006–2015. Stortingsfleirtalet hadde større ambisjonar, og Regjeringa følgjer opp. I år er løyvingane på nivå med føresetnadene i transportplanen, og spesielt har ein prioritert vegvedlikehald. Det som kjenneteiknar Regjeringas samferdselspolitikk, er ei heilskapleg tilnærming med satsing både på veg, jernbane og annan kollektivtransport, luftfart og sjøfart. For vi må utnytte fortrinna til dei ulike transportmidla. Så har vi store utfordringar framover som òg krev heilskapleg tilnærming. For det fyrste har vi mykje større trafikkvekst enn det som var føresett. Frå fyrste halvår i fjor til fyrste halvår i år er trafikkveksten på 3,8 pst., og det som verkeleg er krevjande, er at tungtrafikken aukar med 10 pst. Det medfører auka slitasje, sprengd kapasitet og større ulykkesrisiko. Nullvisjonen om ingen drepne eller alvorleg skadde står fast. Derfor må vi auke innsatsen på trafikksikring. I årevis har vi prata om å få gods over frå veg til bane. No lykkast vi med det. For eksempel går 50 pst. av godstrafikken mellom Oslo og Trondheim no på bane, mellom Oslo og Bodø er det 80 pst., og mellom Oslo og Bergen 60 pst. Men no er kapasiteten sprengt. Når næringslivet endeleg vil bruke jernbanen, må vi byggje ut jernbanen til å ta imot meir. For det andre er det mykje å ta att på vedlikehald på veg og bane etter mange års manglande satsing. Dette krev ei prioritering av vegvedlikehald og jernbanevedlikehald og drift. Den tredje utfordringa eg vil nemne, er at no blir anlegga dyrare enn planlagt, slik at vi får gjort mindre for pengane. Dette gjer det vanskelegare å halde tidsplanen for gjennomføring av prosjekt. Den fjerde utfordringa er at transportsektoren faktisk står for ein tredjedel av CO2-utsleppa, og utsleppa frå transport aukar meir enn på andre sektorar, nettopp på grunn av den nemnde trafikkveksten. Eg vil dvele litt ved denne siste utfordringa. Klimaendringane får stadig større og nødvendig merksemd, og transportsektoren må ta sin del av kutta. CO2-avgifter, kjøretøyavgifter, tilskott til kollektivtransport og gang- og sykkelvegar og arealpolitikk er viktige verkemiddel som allereie er tekne aktivt i bruk. I klimameldinga føreslår Regjeringa i tillegg ei rekkje tiltak. Miljøvennlege bilar med ny teknologi, utvikling og bruk av miljøvennleg drivstoff og langt større satsing på jernbane og andre kollektivtilbod er viktige delar av løysinga. Blant dei tiltaka som kan vise seg å ha størst verknad, er arbeidet for å inkludere internasjonal luftfart og skipsfart i kommande klimaavtaler. Dette var heilt klart eit sentralt punkt da statsministeren talte på FNs klimamøte i førre veke, slik det òg var i innlegget hans i dag. Vi kan ikkje både løyse klimatrusselen og samtidig halde fram med utsleppa. Eg er glad for at stortingspresidenten i sin tale etter at han hadde motteke trontalen, nettopp understreka det leiaransvaret vi har i forhold til å gjere noko med klimautfordringane, sjølv om tiltaka ikkje støtt er like populære. Det er jo her da lett å nemne køprising, eller det som ofte blir kalla rushtidavgift, som eit eksempel på eit tiltak som ikkje er populært, men som kan vere effektivt, og som vil få større tilslutning når folk ser resultata i form av reduserte utslepp og ikkje minst redusert kø for dei som må kjøre bil og lastebil. Så vil eg leggje til at ein klar føresetnad er at ein fyrst har eit godt utbygt kollektivtilbod, slik at folk har eit alternativ, og det må vere lokalpolitisk tilslutning. Innsatsen vår på heimebane er ein føresetnad for å kunne påverke dei internasjonale klimaforhandlingane i positiv retning. Det er mange tiltak på heimebane i klimameldinga når det gjeld transportsektoren, bl.a. endring i bil- og drivstoffavgiftene, og på dette området er vi allereie godt i gang. Men vi må òg vere pådrivarar i det internasjonale arbeidet, og i klimameldinga står det at Regjeringa vil vere ein pådrivar i det europeiske arbeidet for stadig strengare krav til kjøretøy. Målet er at bilar som blir selde etter 2015, i størst mogleg grad skal gå på klimanøytrale eller utsleppsfrie drivstoff. Vi må betre kommunikasjonen – framkommelegheit, trafikksikkerheit. Men det må vere eit overordna mål i samferdselspolitikken framover å redusere utsleppa. Set vi ikkje inn kraftige tiltak her, vil utsleppa faktisk heller auke formidabelt i tida framover.