Kjersti Toppe (Senterpartiet), 2019-11-14:
Det er ein alvorleg situasjon i norsk barnevern, men vi har ei regjering som ikkje tar situasjonen på alvor. Vi har barn som opplever svikt og svik, der staten i enkelte saker er dei som sviktar mest. Vi har barn som går til grunne når dei er i barnevernsomsorg etter at staten har tatt over foreldreansvaret. Opposisjonen på Stortinget har bedt om ei fullstendig utgreiing frå regjeringa i denne saka, men statsråden nektar. Eg synest det er eit paradoks at i denne interpellasjonsdebatten er regjeringspartia einige om at ein skal få det til slik at kommunane pliktar å ha ein tilstandsrapport kvart år, mens regjeringa sjølv altså ikkje vil ha ein tilstandsrapport i Stortinget. Det seier litt, og det meiner eg er svært kritikkverdig. For eit par år sidan endra Stortinget føremålsparagrafen i barnevernslova. Da fekk vi inn ordet «kjærlighet» i føremålsparagrafen. Lova skal bidra til at barn og unge vert møtte med tryggleik, kjærleik og forståing. Det var ein flott debatt vi hadde i Stortinget den gongen, og eg trur presidenten var med og hadde innlegg. Så veit vi at det etterpå har vore mange eksempel på at dette ikkje skjer. «Glasjenta» vart ikkje møtt med kjærleik. «Guten på luftmadrassen» vart ikkje møtt med kjærleik og forståing. Dei vart møtte av eit system med svikt i alle ledd: massiv tvang, massive flyttingar, svikt frå hjelpeapparatet, einetiltak, svikt frå barne- og ungdomspsykiatrien, maktovergrep frå politiet. Etter saka med «glasjenta» lova regjeringa at ingen barn skulle oppleva det same som ho. Blant anna vart det i tilsynsrapporten peika på at einetiltak ikkje måtte skje om barnet ikkje ville det sjølv. Sidan har bruken vorte femdobla. Det er greitt nok at bruken har gått ned i år, men dette er eit lovtomt rom, og spørsmålet er korleis dette kunne skje. Ein ting som har kome fram, er at dette kan skje fordi alternativet til dei mest sjuke og mest skadde barna ikkje finst i det offentlege. I VG kunne vi lesa at direktør Trommald i Bufdir sjølv sa at grunnen til den auka bruken av einetiltak var at barne- og ungdomspsykiatrien var bygd ned, og at ein ikkje lenger fengsla barn. Eg syntest det var alvorleg lesnad. Tenk at ein står og seier rett ut at barnevernet, i form av einetiltak, tar hand om barn som skulle ha vore til behandling i barne- og ungdomspsykiatrien, eller at ein tar hand om barn som før var i fengsel, og så fengslar ein dei på ein måte i barnevernet i staden. Eg synest det er ein katastrofe, og eg kan ikkje få sagt det tydeleg nok: Dette handlar i like stor grad om ei krise i barne- og ungdomspsykiatrien som om ei krise i barnevernet. Mange av barna som i dag får ei uverdig behandling i barnevernet si omsorg, skulle ha fått nødvendig helsehjelp i barne- og ungdomspsykiatrien. Det hjelper ikkje at statsråden gjentatte gonger fortel om dei to institusjonane som er oppretta for barn som har behov for både helsehjelp og barnevernsteneste. Dette gjeld så mange, mange, mange fleire barn enn dei få som får hjelp i desse institusjonane. Det gjeld stort sett alle saman. Så veit vi at barne- og ungdomspsykiatrien vert bygd ned. Dei siste rapportane frå Helsedirektoratet viser at det er ei nedbygging av døgnkapasitet i barne- og ungdomspsykiatrien. Dei som hadde trengt desse døgnplassane i barne- og ungdomspsykiatrien, var nettopp dei barna som i dag er i barnevernsomsorg, og som kanskje vert viste til einetiltak eller til andre tiltak. Manglande helsehjelp i barnevernet har ikkje denne regjeringa tatt på alvor, og ein burde ha fått ei stor oppbygging av barne- og ungdomspsykiatrien, ikkje den nedbygginga av døgnkapasitet som skjer no. Dette ser òg ut til å fortsetja. Framleis er det slik at nokre barn treng skjerming og tett vaksenkontakt. Det er ikkje det vi er ueinige i. Men det som har skjedd og kome fram, er faktisk uverdig. Til slutt: At statsråden ikkje vil gjera greie for situasjonen i norsk barnevern, er valet hans. Men eg vil seia at det òg er ansvaret hans.