Torgeir Knag Fylkesnes (Sosialistisk Venstreparti), 2015-02-05:
Alle i denne salen er einige om at staten skal eige, og alle er også einige om at staten ikkje skal eige alt. Vi er alle for ein blandingsøkonomi, men der stoppar også einigheita. Den store forskjellen er blandingsforholdet. Noreg er, med store eksportinntekter og overskot, spesielt sidan tidleg på 1990-talet, dømt til å eige noko. All reduksjon av statleg eigarskap innanfor Noreg fører til ein tilsvarande auke av norsk statleg eigarskap i utlandet. Det er som eit bankebrett. Så når regjeringa argumenterer med at staten eig for mykje, gjer ikkje statleg nedsal i Noreg noko med det. Spørsmålet må derfor vere mykje meir prinsipielt: Kva skal staten Noreg eige? For SV er svaret enkelt: infrastruktur, naturressursar og miljø. Lat oss ta infrastruktureksemplet først: Noreg ville aldri hatt det godt utbygde tele- og mobilnettet vi har i dag, utan at staten hadde ei sterk styring over Televerket og seinare Telenor. Eg har reist med hurtigbåt frå Træna til Bodø med NetCom-dekning, utan å kunne laste inn Avisa Nordland si heimeside før eg kom til Gildeskål kommune. Det er ein distanse som svarar til ca. avstanden mellom Stavanger og Sogndal. Kjem ein til dei store byane, er dekninga med NetCom derimot fantastisk, med 4G og greier. Sånn prioriterer marknaden tettbygde strøk først – spreiddbygde strøk veldig halvhjarta. SSB viste nyleg at utbreiinga av gode nett og breiband har hatt ein positiv effekt på økonomisk vekst og produktivitet. God breibandutbygging i geografiske område der det står dårleg til økonomisk eller i grisgrendte strøk viser seg å ha utjamnande effektar samanlikna med område med veletablert breibandinfrastruktur. Mobilt breiband er eit viktig alternativ til fast breiband. I eit sånt perspektiv burde det seie seg sjølv at staten ikkje bør selje seg ned i eit så viktig selskap som Telenor. Vi bør kjøpe oss opp og bruke selskapet enda meir aktivt i spreiddbygde delar av landet, kor dei store verdiane ligg langt utanfor dei store byane. Dei som meiner at staten bør selje seg ned i Telenor, går inn for dårlegare nettdekning i store delar av landet, som vil føre til lågare verdiskaping og generelt stor irritasjon. Kvifor skal ein gjere dette? Er det for å kjøpe aksjar i gullgruveselskapet Goldcorp i Guatemala og Colombia? Flytoget: Det verste med høgresidas ønske om sal av Flytoget er ikkje at staten mister ei god inntektskjelde. Det verste er at det vil øydeleggje kollektivsuksessen til Gardermoen, fordi prisane vil gå opp, noko som fører til at talet på reisande går ned. Gardermoen er den flyplassen i Europa med høgast kollektivdel. I overkant av 67 pst. reiser kollektivt til og frå flyplassen – 47 pst. med tog og 21 pst. med buss. Den raud-grøne regjeringa hadde ambisjonar om å auke den delen ytterligare, til 75 pst. Dagens Flytoget AS blir altså målt på både lønsemd og kollektivdel. I Høgre & co. si verd er dette viktige samfunnsoppdraget borte. Folket ville fått høgare prisar, og kollektivdelen ville gått ned. Kvifor? For å kjøpe eigedomar i London? Det same resonnementet har SV når det gjeld naturressursar: Statsskog og Cermaq står på spel. Noreg har særleg fire store naturressursar: olje, vasskraft, fisk og skog. Mens det er udiskutabelt at staten skal ha ein sterk eigarskap i olje og vasskraft, er det ikkje den same argumentasjonen for fisk og skog. Samtidig representerer fisk og skog store, fornybare naturressursar som Noreg har enorme moglegheiter til å utnytte industrielt. All erfaring viser at dei landa som evnar å skape industri av sine naturressursar, har den mest berekraftige økonomien. Eg er villig til å vedde ei god flaske whisky på at utanlandske selskap og investorar som har godt utbygde verdikjeder utanfor landet, kjem til å satse industrielt i Noreg. Ved å selje seg ut av desse selskapa sementerer høgresida Noreg som ein råvareleverandør. Kvifor? For å eige ein liten bit av Google? Den største utfordringa vi som samfunn står ovanfor no, er dei menneskeskapte klimaendringane. Eg registrerer at Venstre, Kristeleg Folkeparti og Senterpartiet har skjønt at ein også skal bruke statleg eigarskap som eit verkemiddel i klima- og miljøpolitikken. Eg forstår ikkje kvifor Arbeidarpartiet ikkje er med på den merknaden. Eg registrerer også at Senterpartiet og Arbeidarpartiet fremjar forslag om kjønnsutjamning, og eg er overraska over at Venstre og Kristeleg Folkeparti er imot det.