Modulf Aukan (Kristelig Folkeparti), 2005-03-04:
Målet med reindriftspolitikken er å sikra ei framtidig kulturell, økonomisk og økologisk berekraftig reindrift i Noreg. Dette vil m.a. seia at beiteuttak, driftsmønster og driftsmetodar må verta tilpassa naturgrunnlaget og dei nasjonale målsetjingane om bevaring av naturmiljøet. I område der det har vore overbeiting, må balansen verta retta opp att for å sikra næringa utviklingsmoglegheiter på kort og lang sikt. Komiteen sitt fleirtal, alle unnateke Framstegspartiet, har understreka næringa sin store verdi for oppretthalding og utvikling av eit levande samisk samfunn, økonomisk, sosialt og kulturelt. Riksrevisjonen si undersøking viser til at det går føre seg ei vegetasjonsendring i det undersøkte området i Vest-Finnmark og delar av Karasjok, med den følgje at lavdekket vert erstatta av andre vekstar eller impediment, altså stein og grus. Mellom anna som følgje av dette vert reinbeita sin næringsverdi redusert, noko som igjen kan føra til at det tradisjonelle næringsgrunnlaget vert svekt for alltid. Kristeleg Folkeparti vil slutta seg til Riksrevisjonen si påpeiking av at talet på rein er for høgt i høve til beiteressursane, og at feil bruk av årstidsbeita bidreg til at beiteområda vert utarma. Det er svært uheldig at Reindriftsstyret sitt vedtak frå 2002, der det vart fastsett ei øvre grense for rein, som saksordføraren nemnde, ikkje vert realisert. Pr. 31. mars 2004 var talet på rein i området ca. 96 000, og etter det som er opplyst, er det lite som tyder på at talet pr. 1. april 2005 vil vera vesentleg redusert. Forsøka på ei frivillig regulering av reintalet med økonomiske verkemiddel har ikkje ført fram i Vest-Finnmark. Dette må ein no gripa fatt i. Det hastar med å setja i verk tiltak som sikrar at talet på rein kjem under kontroll. Kristeleg Folkeparti meiner at det må vera ei prioritert oppgåve å utvikla gode retningsliner for fordeling av belastinga på dei einskilde reindriftsutøvarane ved reduksjon i talet på dyr. Forholdet mellom eigarar av store og eigarar av små reinflokkar må avklarast. Sameleis må Regjeringa ta stilling til å fremja forslag om prioritering dersom det vert naudsynt med ein reduksjon i talet på konsesjonar. Dei rammevilkåra vi i dag har for reindrifta, ser ikkje ut til å vera tilstrekkelege. Sjølv om reindriftslova opnar for regulering av øvre reintal, er dette ikkje gjennomført i praksis, slik eg kan sjå det. Ei av årsakene synest å vera at reindriftslova i stor grad er basert på skjønn, og at sedvane spelar ei avgjerande rolle ved vurderinga. Landbruks- og matdepartementet må etablera styringssystem som gjer at ytre etatar som ligg under departementet, gjennomfører statlege pålegg. Riksrevisjonen peikar på at dette arbeidet må sjåast i samanheng. Forslag til endring av distriktsgrenser, inndeling i soner og fastsetjing av beitetider må sjåast saman med det å fastsetja det øvre reintalet pr. distrikt i dei aktuelle reinbeiteområda. Vi må ta ansvar for å vidareutvikla eit system for forvalting av reindrifta, m.a. ved at heimelsgrunnlaget vert avklart og presisert, slik at Reindriftsforvaltinga vert betre i stand til å utføra oppgåvene sine. Dette inneber òg ei vurdering av om dei tilførte ressursane er tilstrekkelege. Ei ny lov om reindrift er under arbeid. Kristeleg Folkeparti har forventningar til dette arbeidet. Reglar om avskriving, skattefrådrag m.m. er noko av det ein bør gjennomgå med sikte på å leggja forholda til rette for ei rasjonell næringsutøving. Det er store variasjonar mellom ulike område. I nokre område har ein følgt myndigheitene sitt pålegg og tilpassa talet på rein til beitegrunnlaget, mens det i andre vert operert med langt fleire rein enn det er grunnlag for. Dette gjer at det vert trong for differensierte verkemiddel som sikrar at dei områda som har reinbeiteproblem, får løyst problema sine utan at dei andre områda får dårlegare vilkår. Kristeleg Folkeparti har merka seg at Landbruksdepartementet meiner at den forvaltinga vi i dag har av areal der det vert utøvt reindrift, ikkje er forsvarleg. Vi treng ein overordna politikk som sikrar grunnlaget for ei reindrift som tek vare på nasjonen sine plikter etter Grunnlova og internasjonal rett. Komiteen har vist til opplysingane om auka bruk av motorkøyrety i utmark i Finnmark, som fleire har vore inne på. Kristeleg Folkeparti er glad for at Miljøverndepartementet vil sjå nærare på praktiseringa av regelverket, og særleg når det gjeld barmarkskøyring, som er den type motorferdsel som fører med seg størst skade for miljøet. Eit fleirtal som består av Kristeleg Folkeparti, Høgre og Sosialistisk Venstreparti, vil streka under at det er viktig å vera varsam med bruk av motorkøyrety i utmark. Det er spesielt viktig å minska bruken av motorkøyrety på barmark. Det er påkravd med ein stor reduksjon i køyring på barmark i Finnmark. Rein er det einaste beitedyret som finn næring i utmark heile året. Det gjer han særleg sårbar for rovdyr, i Finnmark fortrinnsvis for jerv, kongeørn og delvis gaupe og ulv. Dårlegare beite og mange rein med svekt allmenntilstand gjer reinen til lettare bytte for rovvilt. Det er usemje mellom næringa og myndigheitene om tapstala som følgje av rovdyr, og ein har merka seg at Miljøverndepartementet har stilt spørsmål ved framstillinga av rovvilttapet og ved om metodane som Reindriftsforvaltinga bruker, er gode nok. Komiteen konstaterer at Regjeringa er beden om å komma attende til Stortinget med ei eiga sak om ny erstatningsordning i løpet av 2006, og føreset at det i forkant av saka vert føreteke ei evaluering av gjeldande praktisering av reglane. Ein kan ikkje mange nok gonger streka under kor viktig det er med auka forsking og kunnskap om tapsårsaker som grunnlag for ei sams forståing. Riksrevisjonen meiner berre i liten grad at Stortinget sitt mål om ei økologisk, økonomisk og kulturelt berekraftig reindrift er sett i verk. Det er verkeleg ei svakheit at det manglar ein heilskapleg strategi som kan visa korleis Reindriftsforvaltinga kan hjelpa til å nå dei overordna måla. Klårt definerte overordna politiske mål med konkrete resultatindikatorar kombinert med rettleiing og informasjon til reindriftsutøvarane er viktige føresetnader for eit positivt resultat.