Åsa Elvik (Sosialistisk Venstreparti), 2005-06-08:
Sidan representanten Lund Bergo i innleiinga har teke for seg det som er SVs generelle haldning, skal eg konsentrere meg om eit punkt som komiteen har behandla spesielt, nemleg kultur og næring spesielt i forhold til Nord-Noreg. Komiteen tek utgangspunkt i eit konjunkturbarometer som Sparebanken Nord-Norge legg fram i samarbeid med nordnorske forskingsmiljø to gonger i året. Vårens barometer konstaterer at vi er inne i ein høgkonjunktur utan sysselsetjingsvekst. Barometeret konstaterer at 2004 var eit ganske alvorleg år i forhold til utflytting frå regionen. Så skriv Sparebanken Nord-Norge også om det positive utviklingspotensialet i næringar der Nord-Noreg har spesielle fortrinn, f.eks. fiskeri, fornybar energi eller reiseliv. Då blir det med ein gong reist debatt om det nordnorske reiselivet eigentleg er naturbasert, om det er opplevingsbasert eller om det er kulturbasert. Det er eigentleg ein litt uinteressant debatt, men det er ein debatt som stadig vekk dukkar opp. Det nordnorske reiselivet er uløyseleg knytt til både natur, kultur og opplevingar. Spørsmålet er korleis vi stiller oss til det politisk. Sparebanken Nord-Norge skriv også i dette konjunkturbarometeret at vellykka bedrifter i framtida ikkje berre vil etterspørje fagkunnskap, men kreative ferdigheiter hos arbeidstakarar. Samtidig seier dei at også eksisterande kulturbedrifter vil ha mykje å hente i samarbeid med det som ein må omtale som tradisjonelt næringsliv. Der er det store synergiar, og det er eit aspekt ved forholdet mellom kultur og næring som kanskje kjem litt lite fram i debatten. Korfor er Nord-Noreg spesielt? Nord-Noreg er spesielt fordi landsdelen har eit reelt globalisert næringsliv som merkar internasjonale svingingar fort, samtidig som landsdelen har ein større offentleg sektor enn resten av landet. Men Nord-Noreg er også spesielt fordi metaforen om Nord-Noreg er så sterk. Det får vi stadig vekk debattar om i Nord-Noreg, metaforen om Nord-Noreg. Professor Kjell Arne Røvik ved Universitetet i Tromsø heldt for nokre år sidan eit foredrag der han bl.a. sa at ei spennande og tiltrekkjande forteljing om kva Nord-Noreg er og kva det vil bli, sannsynlegvis har mykje større informativ kraft enn kva som helst av dystre, rasjonelle prognoseframskrivingar basert på tørr statistikk. Han vel altså å forklare utviklinga i Nord-Noreg gjennom ei kulturell tilnærming og ikkje utelukkande ei materialistisk tilnærming. Kuren hans for utvikling av Nord-Noreg er å fortelje meir – og betre – om Nord-Noreg. Lat oss ikkje hengje oss opp i den tradisjonelle forteljinga om sjarken, om bannskapen og om den overveldande naturen. Eg synest dette har vore eit spennande innspel i forhold til utviklinga i nord. Eg har valt å forstå professor Røvik sånn at den tradisjonelle forteljinga ikkje nødvendigvis er feil, men at poenget hans er at vi treng fleire og meir ulike forteljingar om Nord-Noreg. Det politiske poenget er at metaforar er kraftfulle når det gjeld utvikling. Sterkare enn metaforar er handling. Eg har vore redd for at debatten om den nye forteljinga om Nord-Noreg skulle vere eliten i Nord-Noreg sitt prosjekt, at det skulle bli ein intellektuell diskusjon om kva som er den riktige forteljinga om Nord-Noreg, og kva som er den tradisjonelle forteljinga om Nord-Noreg. Den einaste måten å komme seg ut av dette på, er å fokusere på at folk skal vere ikkje berre kulturkonsumentar, men kulturprodusentar, og det krev politiske val. Satsinga på Den kulturelle skolesekken er eit glimrande tiltak for å gjere ungar til kulturprodusentar, i møte med profesjonelle kunstnarar, i møte med kulturarven, men ikkje minst gjennom eigenaktivitet. Det er ikkje sjølvsagt i 2005 at kultur skal vere eit fellesgode lenger. Vi ser i andre land, f.eks. Danmark, ei utvikling mot større eigenbetaling, kommersialisering og fokusering utelukkande på lønnsemd også i kultursektoren. Eg har tru på at Kulturløftet, sånn som det er realisert, er ei motvekt til dette – eit konkret tiltak for at kultur framleis skal vere eit fellesgode, og ikkje minst at kultur skal vere ei drivkraft i næringsutvikling og i regional utvikling: ta utgangspunkt i regionale fortrinn, ta utgangspunkt i tradisjonar, skape synergiane mellom det eksisterande næringslivet og kulturnæringane, mellom folks fagkompetanse og folks kreativitet. Og det er eit viktig aspekt ved denne debatten. Det kjem til uttrykk i fine ord, men det er dei reelle politiske prioriteringane som viser vegen å gå.