Torstein Rudihagen (Arbeiderpartiet), 2012-01-12:
Representanten Meling tek opp eit viktig og utfordrande, men òg eit interessant, område. I åra framover vil vi få ein stor auke i fornybar energiproduksjon som følgje av den norsk-svenske energimarknaden og fornybardirektivet. I tillegg må vi no, som før, sørgje for ein tilfredsstillande forsyningstryggleik. Da har vi behov for eit betre straumnett. Det har vore investert lite i nettet dei siste 20 åra, og nettet er mange plassar maksimalt utnytta. Strikken er tøygd slik at delar av landet har altfor dårleg forsyningstryggleik. Vi treng betre nett både her i landet og mellom Noreg og utlandet. Situasjonen i nokre vintrar viser nytta vi har hatt av nettsambandet med Sverige. Som statsråden gjorde greie for i innlegget sitt, er det no ein heilt annan offensiv for nettutbygging. Statnett er i gang med bygging av eit nytt samband til Danmark, og ein arbeider med å styrkje sambandet til Sverige. Ein arbeider med moglege utanlandsprosjekt, eit til Tyskland og eit til Storbritannia. Statnetts utviklingsplan viser at ein planlegg store utbyggingar og oppgraderingar av straumnettet innetter i Noreg. Dette er viktig å få gjennomført. Men det er, som vi erfarer, krevjande, ikkje berre ressursmessig, men òg med omsyn til busetjing, natur og miljø. Det er viktig at statsråden no vil leggje fram ei nettmelding som gir oss eit godt grunnlag for å diskutere desse utfordringane. 2011 har vore eit rekordår for kraftutveksling med utlandet. Importen var rekordhøg i årets fire fyrste månader. Totalimporten i januar utgjorde over 2 TWh. Importen blei snudd til eksport i løpet av juni, og aldri har vi tidlegare hatt høgare krafteksport for månaden juli. Kraftimport bidreg til å oppretthalde forsyningstryggleiken. Samtidig ser vi korleis kraftprodusentar kan oppretthalde produksjonen når det er stort tilsig ved at store kraftmengder går til eksport. Dette viser betydinga av kabling, infrastruktur mellom Noreg og utlandet, slik at vi får ei nødvendig kraftutveksling. Skal vi få utløyst ny fornybar kraftproduksjon, få realisert mange av dei planane som kraftutbyggjarane jobbar med, må utbyggjarane vere trygge på at det vil bli ein marknad for krafta. Det er eg heilt einig med representanten Meling i. Det er sjølvsagt riktig at det da må vere ein infrastruktur både innetter i landet og mellom Noreg og utlandet som kan distribuere krafta. Det er eit viktig klima- og miljøbidrag om norsk rein fornybar kraft kan erstatte forureinande kolkraft elles i Europa. Men det dreier seg ikkje berre om det. Vi ser at ein nedover i Europa byggjer ut veldig mykje vind- og solenergi, vind- og solenergi som gir stor produksjon når det er sol og vind nok. Desse landa er òg avhengige av få eksportert kraft i slike periodar. Vind- og solenergi kan ein ikkje magasinere slik som vasskrafta. Derfor er det viktig at Noreg og Sverige er ein marknad for den krafta som desse landa no byggjer ut. Det betyr at det blir større marknad for vind- og solenergi. Denne marknaden er eit viktig bidrag til å få meir produksjon av ny fornybar energi. Samtidig er desse landa viktige marknader for vår vasskraft når vi har overproduksjon, altså ei kraftutveksling som gir ein vinn-vinn-situasjon for oss alle, men kanskje mest for Noreg, som i nokre tilfelle kan selje dyrt og kjøpe billig. Ein kan stille mange spørsmål om korleis ein forventar situasjonen framover. Representanten Meling var òg innom det. Er det slik at vi i 2020 vil få eit veldig stort kraftoverskot i Norden? Ein analyse utført av Adapt, som er eit kompetent selskap på energispørsmål, anslår at ein nordisk marknad vil vere på ca. 400 TWh fornybar energi, og at vi kan få ein produksjon på ca. 440 TWh, altså ein overproduksjon på 40 TWh, ca. 10 pst. Kor mykje blir det da til auka eksport? Kan vi bruke meir sjølve, treng vi meir sjølve? Ja, noko går til ambisjonane om å elektrifisere bilparken, det er prat om at det kan gå ein del til offshore, men eit viktig spørsmål er: Kan vi utnytte dette til ny verksemd, verdiskaping i f.eks. kraftkrevjande industri? Om vi eksporterer, må det nødvendigvis skje som elektron, eller kan det skje i form av elintensive produkt som f.eks. aluminium? Kan vi gi kraftkrevjande industri nye, store moglegheiter utan å bli stoppa av EØS-reglar? Eg trur det ligg mange store utfordringar og moglegheiter i det fornybar energi kan gi oss framover.