Kjersti Toppe (Senterpartiet), 2015-11-12:
I Dokument 8:121 S for 2010–2011 frå stortingsrepresentantane Sonja Irene Sjøli, Bent Høie, Øyvind Halleraker, Elisabeth Røbekk Nørve og Elisabeth Aspaker vart det fremma eit forslag som lét slik: «Stortinget ber regjeringen evaluere takstordningen for jordmødre og finne andre mer effektive tiltak for å stimulere til en styrking av jordmortjenesten i kommunene.» Regjeringspartia har òg i plattforma si at jordmorkapasiteten skal aukast i kommunane, så eg er skuffa over at ein – når ein var så klar i opposisjon, og når ein er så klar i regjeringsplattforma – ikkje kom oss i møte på nokon av forslaga og viser til at ein har sett i gang eit stort utgreiingsarbeid i samband med primærhelsemeldinga om finansiering av alle helsetenester i kommunane, når vi ønskjer å løfta opp jordmortilbodet fordi vi ser at her hastar det verkeleg. Ifølgje retningslinjene frå Helsedirektoratet for svangerskapsomsorga skal kvinner kunna velja om dei vil gå til oppfølging hos jordmor eller hos lege. Jordmorteneste vart lovfesta i 1995, men alle er einige om at tilbodet er for dårleg, slik at det er eit stort gap mellom forventingar og tilgjengelegheit. Fleire snakkar om at liggjetida har gått ned på fødeavdelingane. Det har kome nye retningslinjer for barselomsorga der ein skal gå meir på heimebesøk. Det er ei riktig og viktig utvikling, men det føreset at det er jordmødrer i kommunane. Vi ønskjer òg at jordmødrer skal driva med førebyggjande helsearbeid. For eksempel har det vore tverrpolitisk oppslutning om at det er ønskjeleg at ein kan ha desse tidlege livsstilssamtalane når ein kjem til konsultasjon. Jordmødrer har fått utvida forskrivingsrett og er òg pålagde av Stortinget å gjera ein jobb med å avdekkja vald i nære relasjonar. Alt dette er viktig, men da krev det at det er jordmødrer i kommunane. Tal frå SSB viser at det er 0,7 jordmødrer per kommune. Det er nærmare 200 kommunar som står utan tilbod om kommunejordmor. Det er 60 000 gravide i Noreg årleg – 300 jordmorårsverk for å «serva» desse. Mange viser til at vi har ei styrking av helsestasjonar og skulehelseteneste. Det kan òg gå til jordmødrer. Men erfaringar viser at det knapt nok er auke – mens ein har fått ein auke i årsverk på 112 frå 2013 til 2014 på skulehelseteneste og helsestasjon, er det 9 årsverk auke for jordmødrer på det året, og det går altfor sakte. Om finansiering: I dag løner det seg for kommunane å senda gravide til lege i staden for til jordmor, fordi takstsystemet er skeivt. Så vi er nøydde til å endra finansieringa. Eg er heilt einig i det som regjeringspartia meinte i 2010–2011, og vi gjekk òg inn på ein fleirtalsmerknad i den innstillinga – eg var ordførar for den saka – og vi kom kvarandre i møte. No tenkte eg at det har gått så mange år at vi ikkje kan vurdera dette lenger, no må vi faktisk berre sikra det. I vårt forslag har vi òg vore opptekne av at det er veldig små stillingsbrøkar på stillingane blant jordmødrer, og dette må vi sørgja for at vi får ei endring på. I forslag nr. 4 føreslår vi ein strategi for auka bruk av heiltidsstillingar blant jordmødrer. Vi får støtte av SV og Kristeleg Folkeparti, og det synest eg er veldig bra. Vi har òg eit forslag om å sikra utdaningskapasiteten, som òg får støtte av SV og Kristeleg Folkeparti. Så er det eit forslag som Arbeidarpartiet har fremja saman med m.a. Senterpartiet, og det får støtte frå heile opposisjonen utanom Venstre – som her kjem på vippen og kunne avgjort at vi kunne fått ei eiga sak om dette med tiltak for å sikra ei auka dekning av jordmødrer i kommunane. Eg trur at forslaga er fremma, så da slepp eg gjera det.