May Britt Vihovde (Venstre), 2002-06-18:
Venstre sitt hovudmål er at Noreg skal vere eit attraktivt land å driva næringsverksemd i, og at norske bedrifter skal ha gode eigarar som tilfører økonomiske ressursar, nettverk, marknadstilgang og kompetanse. Venstre meiner dette er langt meir sentralt enn eigaren sin nasjonalitet. Det er vidare viktig, særleg for små bedrifter, at skattereglar og andre vedtak legg til rette for at eigaren kan vera aktiv i eiga bedrift. Den offentlege eigarskapen i norsk næringsliv er omfattande, organisert på ei rekkje ulike måtar og har svært ulike formål. Staten som stor og dominerande eigar er i seg sjølv eit demokratiproblem. I dei fleste tilfella framstår staten dessutan som ein passiv investor i store, veletablerte bedrifter. Samtidig er det eit stort udekt behov for risikovillig kapital til dei nye bedriftene som skal veksa og gi verdiskaping i framtida. Venstre ønskjer at staten skal rydda opp i sin eigarskap i næringslivet og definera kva ein vil med eigarskapen i kvart einskilt tilfelle. Målet med direkte offentleg eigarskap må vera å ta vare på økonomisk verksemd og oppgåver som marknaden elles ikke kan løysa, f.eks. særlege infrastrukturoppgåver eller å forvalta viktige fellesverdiar. Det er ikkje eit mål at statlege verksemder på reine marknadsvilkår, dels som monopol og dels i konkurranse med private, skal tilby tenester – og produkt – som private kan gjera like godt eller betre. I dei fleste tilfella vil truleg fellesskapet sine interesser kunna bli tekne vare på like godt eller betre ved å bruka lovverk, rammevilkår og kontrollmynde. For mange statsselskap vil det vera positivt å få private inn på eigarsida og få moglegheit til å skaffa seg strategiske partnarar. Delprivatisering og børsnotering kan difor vera aktuelle verkemiddel. Det eg har sagt så langt, er frå Venstre sitt program. Det er godt samsvar mellom dette og den stortingsmeldinga som blir handsama i dag. Merknadene frå våre regjeringspartnarar byggjer i all hovudsak på dei same prinsippa. Dei problema som er omtalte om staten sine ulike roller, er i ferd med å finna si løysing – om dei ikkje alt har gjort det. Venstre har aldri hatt statsskrekk, men er oppteke av maktbalanse og fornuftig forvalting av ressursane. Grunngjevinga for statleg eigarskap er ikkje den same som før. Samtidig er det ikkje snakk om store hastesal av statlege aksjar. Regjeringa ber ikkje om fullmakter i denne omgangen, men vil vurdera kvart einskilt selskap for seg, også når det gjeld tidspunkt for eventuelt sal. Venstre er einig med ein samla komite som peikar på at staten framleis skal spela ei aktiv rolle i næringspolitikken, ikkje minst gjennom forsking og utvikling, og gjennom skattepolitikken. Men eit hovudproblem i norsk næringsutvikling er behovet for ein sterkare privat og aktiv eigarskap. Difor må ein også føra ein politikk som gjer det lønsamt å investera i næringslivet. Skattepolitikken må stimulera folk flest til å investera i utvikling av arbeidsplassar, heller enn å investera i bank og eigedom. Difor er det så leitt når slike tiltak blir møtte med dogmatikk og symbolpolitikk frå sosialistane – frå Sosialistisk Venstreparti til Senterpartiet. Mantraet om skattelette til dei rikaste blir gjenteke og gjenteke, for i realiteten å undergrava viktige incitament for ein sterk, norsk, privat eigarskap. Arbeidarpartiet hadde mange gode argument mot dobbeltskattlegging av aksjeutbytte då dei sat i regjering. Nå er dette ofra på symbolpolitikken sitt alter. Dei rike klarer alltid å sno seg, og det er ikkje slik at slike skattesymbol gir reelle inntekter til bruk for fellesskapet. Mykje av argumentasjonen rundt formuesskattlegginga følgjer det same mønsteret. Venstre er svært glad for kompromisset mellom regjeringspartia og Sosialistisk Venstreparti når det gjeld fondsoppbygging. Den statskapitalistiske fondsoppbygginga som Arbeidarpartiet og Framstegspartiet på underleg vis har gått saman om, er eit feilspor. Her er det snakk om å subsidiera dei rikaste. Eigentleg gir ein heilt alminnelege kapitalistar eit sugerør ned i oljebrønnen som dei ikkje fortener. Norsk kapital, som vegrar seg mot å ta altfor stor risiko, vil altså ha staten med. Då er det kanskje ikkje så farleg om ein investerer feil. Den private kapitalen flyt fritt verda rundt. Den blir investert der prosjekta er tiltrekkjande, og der ein kan tena pengar. Nyskaping er ikkje avhengig av staten sin kapital, og staten si oppgåve i denne fasen av kapitalisme må først og fremst vera å regulera, kontrollera og likebehandla kapitaleigarar – ikkje subsidiera og favorisera nokre få store investorar. Då er det langt meir fornuftig å styrkja tiltak som kan gi kapital der det manglar kapital, og der det kanskje manglar vilje og innsikt til å våga å satsa, nemleg i næringssvake eller einsidig baserte distrikt. Venstre kan slutta seg til alle merknader der Høgre og Kristeleg Folkeparti er med.