Laila Reiertsen (Fremskrittspartiet), 2013-06-13:
Sjømannsloven blei vedtatt i 1975. Sidan den gongen har arbeidslivet vore i endring, også til sjøs. Resultatet av denne utviklinga har ført til eit utval som har sett på ei harmonisering av sjømannsloven og arbeidsmiljøloven, som no er blitt til skipsarbeidsloven. Skipsarbeidsloven tar opp i seg mykje av dei same reglane som arbeidsmiljøloven. Framstegspartiet meiner det er viktig å ha gode og trygge arbeidsvilkår, også for dei som arbeider til sjøs, og har støtta fleire av endringane. Likevel har Framstegspartiet påpeikt at mange av tiltaka som regjeringa har fremma, strir mot sentrale og overordna prinsipp som fri konkurranse og organisasjonsfridom. Ordningane representerer også eit offentleg inngrep i den frie avtaleretten og partanes ansvar for lønnsdanning. Spesielt gjeld dette tiltaket for allmenngjering. Det er derfor nødvendig å presisera at Framstegspartiet har fremma eit eige forslag om å utgreia ei nasjonal minstelønn som eit alternativ til allmenngjering og som eit tiltak mot uønskte arbeidsvilkår i den norske arbeidsmarknaden. Skipsarbeidsloven har også fått ein eigen «varslarparagraf». Framstegspartiet er fornøgd med at det no blir tatt inn ein varslarparagraf i den nye loven. Då regjeringa i juni 2006 fremma forslag til endringar i arbeidsmiljøloven for å sikra at personar som varsla om ulovlege forhold i arbeidslivet, skulle varslarar få eit betre vern. Myndigheitenes grunngiving for innføringa av varslarparagrafen var at ein ønskte meir varsling. Varsling verkar positivt for demokratiet, samfunnet og verksemdene. Likevel ser vi at dagens varslarparagraf i all hovudsak verkar mot sin hensikt, både som følgje av utforming og som følgje av den manglande etterlevinga av intensjonane bak. Framleis er det varslarar som har dårleg vern, trass i at regjeringa har sagt det motsette. Framstegspartiet er bekymra for at det er mange forhold som det ikkje blir varsla om, fordi belastninga ved å stå fram faktisk blir altfor stor, og at vernet overfor varslaren ikkje blir noko av. Framstegspartiet fremma derfor i 2011 eit forslag om å setja ned eit utval for å evaluera korleis varslarparagrafen verka. Det har i så måte ikkje skjedd så mykje, og framleis opplever varslarar at det medfører eit stort ubehag å seia frå om kritikkverdige forhold i arbeidslivet. Dagleg har vi kontakt med varslarar som eigentleg ønskjer å varsla, men som ikkje tør. Framstegspartiet har tatt til orde for å få ei nettolønnsordning også her i landet, og har foreslått dette i samband med revidert nasjonalbudsjett i år. Vi har også registrert at organisasjonane for sjøfolk meiner at den maritime næringa treng ei nettolønnsordning. I regjeringas forslag til statsbudsjett for 2013 blei det foreslått å setja av 1 600 mill. kr til sysselsetjingstiltak for norske sjøfolk. Dette beløpet blei også foreslått i statsbudsjettet for 2012. Dersom ein tar med den årlege lønns- og prisveksten i samfunnet, inneber dette ein reell nedgang i løyvinga til sysselsetjinga av sjøfolk. Regjeringa sa i budsjettproposisjonen at grunnen til dette er at ein ønskjer å avgrensa veksten innanfor dette området. Refusjonsordninga er svært viktig for dei reiarlaga dette gjeld, all den tid desse opererer i ein internasjonal marknad der mange av dei landa vi konkurrerer med, har betydeleg betre ordningar enn det vi har i Noreg. Mens ein frå norsk side har valt ei refusjonsordning avgrensa opp til 198 000 kr, har fleire av dei landa vi konkurrerer med, valt ein modell med ei rein nettolønnsordning. Framstegspartiet meiner no at det må setjast i verk eit arbeid som har som siktemål å lovfesta ei fullverdig nettolønnsordning for sjøfolk, slik at ein er sikra ei betre konkurranseevne overfor dei landa vi konkurrerer med, og som samtidig gir næringa større føreseielegheit. Derfor meiner vi at det bør jobbast internasjonalt for å avskaffa denne forma for næringssubsidiar. Fram til det kan oppnåast einigheit på dette området, bør også Noreg ha ordningar som er konkurransedyktige, av omsyn til sysselsetjing av norske sjøfolk. Skipsarbeidsloven tar også opp bruken av innleidd arbeidskraft og midlertidig tilsetjing. Framstegspartiet har blitt skulda av både regjeringa og LO for å rasera arbeidslivet, fordi vi vil ha fleire arbeidstakarar inn i ordinært arbeid. Framstegspartiet har heile tida påpeikt at hovudregelen for tilsetjing skal vera fast tilsetjing, og at regelen for midlertidig tilsetjing skal vera som den er i dag, fire år. Men vi har også sagt at vi ønskjer at det må vera rom for å bruka midlertidig tilsetjing for at utsette grupper skal ha ei moglegheit til å kunna få komma inn på arbeidsmarknaden, slik at dei òg får arbeidserfaring og får bygd sin eigen CV. Dersom dette er å rasera arbeidslivet, synest eg dei som påstår det, bør spørja alle dei som står på utsida, som ikkje føler det slik. Det må vera betre å bli lønna av ein arbeidsgivar utanfor enn innanfor Nav. I sjøfarten er det sjølvsagt ulike behov for midlertidig tilsette. I sjøfarten har arbeidsgivar behov for å kunna tilpassa arbeidsstokken ved svingingar i arbeidskraftbehovet. I bl.a. fiskeri er sjølve verksemda svært sesongprega, og i innanriksflåten er det store sesongvariasjonar i behovet for visse kategoriar arbeidstakarar. Også sjøfolk blir pensjonistar, og sjømannsloven gir høve til å seia opp ein arbeidstakar med alder som grunngiving i den augneblinken vedkommande fyller 62 år. Skipsarbeidsloven opnar opp for at stillingsvernet skal gjelda til inntil fylte 70 år. Framstegspartiet støttar denne endringa og meiner at alder aleine ikkje er grunnlag for å seia opp ein arbeidstakar. Framstegspartiet har derfor tidlegare fremma eit forslag om å gi arbeidstakarar ei moglegheit til å stå i arbeid til fylte 75 år. Hovudregelen i pensjonstrygda for sjøfolk er slik at sjøfolk som har opparbeidd seg minst 150 månaders fartstid, har rett til sjømannspensjon frå fylte 60 år, eventuelt 62 år, dersom dei framleis er i arbeid. Når aldersgrensa for sjøfolk blir auka frå 62 år til 70 år, vil dette måtta få konsekvensar for pensjonsordninga. Ved endringa om å heva aldersgrensa for sjøfolk er det ikkje tatt høgd for at pensjonstrygda for sjøfolk må gjennomgåast, basert på aldershevinga og dei konsekvensane dette vil få for sjøfolks pensjon. Framstegspartiet har derfor foreslått ein slik gjennomgang for å få utgreidd konsekvensane av endringa. Eg tar til slutt opp Framstegspartiets forslag.