Jorunn Ringstad (Senterpartiet), 2000-10-11:
Verdiskapinga i landet er grunnlaget for sysselsetjing og velferd. Over 90 pst. av verksemdene i landet er små og mellomstore bedrifter. Desse bedriftene står for ei verdiskaping som er eit viktig fundament for det velferdssamfunnet vi har, og som vi ynskjer å vidareutvikle. Avstandane i Noreg er store. Dette set krav til infrastrukturen. Eit breibandsnett vil vere ein føresetnad for å lette forholda for næringslivet og vere viktig for at vi skal halde oppe næringsutvikling og verdiskaping i heile landet. Kommunikasjon og informasjonsutveksling kan gå føre seg nesten kvar som helst. Tilgang til kunnskap, kompetanse og nettverk vil bli avgjerande for næringslivet over heile landet. Senterpartiet meiner det må vere eit mål å etablere ein digital allemannsrett. Ikkje berre all offentleg og privat verksemd skal ha tilgang til breibandsnett, dette bør òg gjelde alle husstandar. Den digitale allemannsretten vil vere ein føresetnad for at alle, same kvar dei bur, skal ha ein reell sjanse til etterutdanning og kompetanseheving. Enkel tilgang til kunnskap og undervisning gjer det lettare å ta del i tilbodet. Dette er også viktig for næringslivet. Aktiv bruk av breibandsnettet vil også minske trongen for transport og difor gi ein positiv miljøeffekt. Likevel vil dei tradisjonelle transportformene – bil, båt, jernbane og fly – også i framtida vere avgjerande for busetjing og for transport av personar og varer. I trontaledebatten 13. oktober i fjor sa Karl Eirik Schjøtt-Pedersen, dagens finansminister: «Arbeiderpartiet mener at det er grunn til å øke statens investeringer både i veier og i havner.» Det var difor med ei viss forventning eg lytta til trontalen i haust, men samferdsle var knapt nemnt. I finanstalen, som finansminister Schjøtt-Pedersen framførte nokre dagar seinare, var det ikkje lett å kjenne igjen den tidlegare samferdslepolitiske talsmannen frå Arbeidarpartiet. Med bakgrunn i det budsjettet som er lagt fram, forstår eg godt at samferdsle stort sett vart forbigått i det stille både i trontale og i finanstale. Sjølv om Arbeidarpartiet har kome i regjering og prøver å gløyme det dei tidlegare har sagt om samferdsle, må også dei sjå at det er store, uløyste oppgåver på samferdsleområdet. Det er trong for store midlar både til investeringar og til vedlikehald. Medan Odd Roger Enoksen var kommunal- og regionalminister, gav han Asplan Viak AS i oppdrag å utarbeide ein rapport om statlege investeringar. Denne rapporten er no lagd fram og har tittelen: «Geografisk kartlegging: Statens investeringer i fylker og regioner 1989-1998». Med denne rapporten har vi for fyrste gong fått ei aktuell oversikt over fordelinga av staten sine samla investeringar. For samferdslesektoren viser denne rapporten at det i 1989-1998 har vore ei sterk sentralisering av investeringane. Denne tendensen har Arbeidarpartiet ikkje berre halde fram med, men også forsterka i det framlagde budsjettet og i Nasjonal transportplan. Dette er negative signal for dei delane av landet som står for store delar av verdiskapinga og for mykje av den eksportretta produksjonen. Senterpartiet meiner at vi sjølvsagt skal løyse samferdsleutfordringane i dei tettfolka delane av Noreg, men det bør vere like sjølvsagt at vi skal løyse distrikta sine utfordringar. I folkerike område må vi satse meir på kollektivløysingar. I distrikta vil vegbygging vere det beste og ofte det einaste aktuelle tiltaket. Vi har mange døme på kor viktig gode kommunikasjonar er for utviklinga i eit lokalsamfunn. Ei betring av kommunikasjonane kan vere det vesle som skal til for å snu ei negativ utvikling til ei positiv. Eg vil nemne berre eitt døme: I min eigen heimkommune finn vi eitt av to ferjeprosjekt i landet. Ferja til Atløy har fått seinare avgangar to gonger i veka, og dei som er busette på øya, kan kjøpe eit årskort som gjer det billegare å reise med ferja. Dette har gjort det billegare å pendle til fastlandet til arbeid eller for å delta i kulturelle aktivitetar. Næringslivet på øya har fått redusert utgiftene sine. Ferjeprosjektet saman med litt pilotkommunemidlar har skapt optimisme og vilje til å satse. Folketalsnedgangen har på kort tid snudd til folketalsauke. Fleire som tidlegare hadde flytta ut, har flytta tilbake. Dei grunngir det med betre kommunikasjonar. Øya har fått fleire arbeidsplassar. Vi treng fleire tiltak som kan skape optimisme i lokalsamfunna, ikkje berre kortvarige prosjekt, men permanente ordningar.