Torstein Rudihagen (Arbeiderpartiet), 1999-02-25:
Vi behandlar i dag St.meld. nr. 13, «Enkelte gjenstående spørsmål i forbindelse med etablering av IT-senter på Fornebu». Men spørsmålet om oppretting av eit IT- og kunnskapssenter på Fornebu har vore til behandling i Stortinget nå i fleire rundar. På bakgrunn av den diskusjonen som har vore i media om denne saka dei siste dagane, er det grunn til å minne om at allereie i innstillinga til statsbudsjettet for 1998 frå familie-, kultur- og administrasjonskomiteen sa alle, unnateke SV, at dei støtta planane om å opprette eit nasjonalt IT- og kunnskapssenter på Fornebu. Vidare sa dei at formålet var å skape eit senter av internasjonal betydning – eg gjentek, av internasjonal betydning – som skal medverke til ny næringsverksemd og nye utdanningsfunksjonar i eit samspel mellom forsking, utdanning og næring. Fleirtalet legg avgjerande vekt på at det blir bygt eit nettverkssamarbeid som sikrar ein tilstrekkeleg informasjons- og kompetanseflyt mellom dei internasjonale, nasjonale og lokale miljøa. Det er dette som også ligg i botnen for komitefleirtalet si innstilling her i dag. Av media skulle ein nærast tru at dette er noko som Arbeidarpartiet og Framstegspartiet nå har funne på, men dette var også Høgre med på. Og representantane frå Kristeleg Folkeparti og Senterpartiet stod saman med Arbeidarpartiet om å legge til grunn at utviklinga av eit slikt senter på Fornebu ikkje måtte gå ut over næringsliv og utdanningsinstitusjonar i landet elles. Dei seier at IT- og kunnskapssenter på Fornebu heller ikkje må få lov til einsidig å utvikle seg til eit reint eigedomsprosjekt styrt av ønsket om kortsiktig gevinst. Det blir understreka at det må leggast ei rekkje politiske føringar for at kunnskapssenteret skal tene samfunnsmessige målsettingar. Og dette fleirtalet er oppteke av at eit slikt nasjonalt IT- og kunnskapssenter blir ein ressurs for heile landet, særleg for kunnskapsbasert verksemd i distrikta. Derfor seiest det at IT- og kunnskapssenteret må medverke til rettleiing, fjernundervisning og informasjonsutveksling. Stortingsfleirtalet sa også at staten skulle delta aktivt i arbeidet med å realisere visjonen om eit internasjonalt attraktivt IT- og kunnskapssenter på Fornebu, og meinte at det gjennom ein kombinasjon av sal, formålsbestemte langsiktige festeforhold og selskapsdanningar i fellesskap med private aktørar vil kunne ligge til rette for medverknad og påverknad i forhold til utvikling av eit allsidig kunnskapssenter på Fornebu. Ja, det er frå Stortinget si side sagt svært mykje bra og riktig om at vi bør legge til rette for eit slikt senter under klare vilkår om m.a. internasjonal betydning, samhandling med regionale miljø og undervisnings- og forskingsinstitusjonar. I samband med behandlinga av St.meld. nr. 38 for 1997-1998, IT-kompetanse i eit regionalt perspektiv, følgde også stortingsfleirtalet opp dette. Her stod Arbeidarpartiet, sentrumspartia og Framstegspartiet saman. Regjeringa foreslo i denne meldinga at tomtene burde bydast ut på den opne marknaden utan særskilde føringar. Men dette godtok ikkje stortingsfleirtalet. Alle, unnateke Høgre, peikte på at dette ikkje gav tryggleik for at ein kunne få eit kunnskapssenter på Fornebu, men at det måtte leggast føresetnader om utdanning, nettbasert etter- og vidareutdanning, distribuert utdanning til regionale høgskular, samspel med regionale senter og inkubatorverksemd. Og enda eit viktig moment: Det same fleirtalet sa at om dette skal gjennomførast i praksis, må aktuelle kjøparar eller leigetakarar legge fram ein plan for korleis dei har tenkt å gjennomføre dei krava staten stiller til eit IT- og kunnskapssenter på Fornebu. Alle, unnateke Høgre, støtta at framtidig vekst i utdanningskapasiteten og forsking innan IT bør kunne lokaliserast til Fornebu for å integrerast i og knytast til relevant næringsverksemd, men her blei det presisert at dette måtte skje etter avtale med dei etablerte utdannings- og forskingsinstitusjonane på ein slik måte at desse blei styrkte. Dette står komitefleirtalet, som består av Arbeidarpartiet og Framstegspartiet, nå også fullt og heilt på. I innstillinga som vi nå behandlar, har vi enda ein gong presisert at utdanningsdelen av IT- og kunnskapssenteret på Fornebu skal styrast og organiserast gjennom eit samarbeid mellom dei eksisterande offentlege utdanningsinstitusjonane. Eg har allereie referert til at Stortinget har sagt at det skulle vere eit IT- og kunnskapssenter av internasjonal betydning. Eg trur det er heilt avgjerande. Det vil vere ei dårleg løysing med eit sentralt nasjonalt IT-senter som ikkje evnar å trekke til seg internasjonal kompetanse og næringsverksemd. I ei aukande globalisering og internasjonal konkurranse har vi berre eitt å gjere, nemleg å førebu oss så godt som råd er. Kunnskapen vil vere den viktigaste kapital og konkurransefaktor. Som utkant må vi ligge i forkant. Kvalitet og kapasitet i utdanningssystemet vil sjølvsagt vere avgjerande, men i tillegg må vi styrke samhandlinga mellom utdanning og næring. Og her har dei regionale kunnskapsparkane, kompetansesentra, næringshagane eller kva ein nå vel å kalle det, ei viktig rolle. Eit IT-senter på Fornebu har også ei rolle her. Men da må det vere sterkt nok til å kunne yte noko til regionane og vere internasjonalt konkurransedyktig. Ja, for taper vi i den internasjonale konkurransen, så taper ikkje berre dei sentrale miljøa i Oslo, men det gjer så visst også dei regionale miljøa rundt omkring i landet. Konkurransen til regionane er ikkje Fornebu, men utlandet. Eit noko skrantande IT-senter vil derfor alle tape på. Derfor må vi legge til rette for ein viss storleik, med moglegheit for eit mangfald av aktørar, sterke fagmiljø og eit levande samspel mellom forsking, utdanning og bedrifter som kan få fram nye idear og skape bedrifter og arbeidsplassar. Denne tenkinga er heller ikkje ny. Stortingsfleirtalet sa da også i juni, ved behandlinga av IT-meldinga, at det måtte stillast til rådvelde eit landområde som er stort nok til å dekke behovet for eit slikt kompetansesenter. Fleirtalet sa også at statens langsiktige interesser med Fornebu-området og planane om eit IT- og kunnskapssenter må takast i vare anten løysinga som blir vald, er sal av statens eigedom, felles eigarskap med private interesser eller statleg eigarskap til delar av eigedomane. Det blei vidare sagt at i ein eventuell eigarskap kan Oslo og Bærum kommunar inviterast til å delta. Det neste momentet eg vil nemne, er tidsaspektet. Stortingsfleirtalet understreka i juni behovet for å kome raskt i gang med ei verksemd som kunne skape ei kopling mellom utdanning og utvikling. Det blei peikt på at Terminalbygget peikar seg ut som eigna til dette etter noko ombygging, og at det burde vurderast om det kunne opprettast ein leigeavtale mellom brukar og staten inntil vidare. Eg finn å måtte bruke litt tid på å oppsummere desse hovudpunkta i det som Stortinget har sagt tidlegare, av fleire grunnar. For det første for å vise at Regjeringa her har fått så klare føringar at det burde vore mogleg å følgje dette raskt opp utan å kome attende til Stortinget med ei ny melding, om Regjeringa hadde hatt tilstrekkeleg vilje til å få dette IT- og kunnskapssenteret på plass. For det andre for å vise at komitefleirtalet nå nettopp er lojale og følgjer opp det som vi tidlegare har lagt opp til i Stortinget. Mykje av det som diskusjonen i media har gått på, er jo forhold som Stortinget tidlegare har avklart. Fleirtalet i komiteen understrekar i innstillinga at desse føringane og premissane som Stortinget tidlegare har trekt opp, må bli lagde til grunn for utviklinga på Fornebu. Elles har vi i innstillinga vår funne grunn til å konkretisere prosessen, tidsramma og tiltaka. Vi står fast på at aktuelle kjøparar eller leigetakarar må legge fram ein plan for korleis dei har tenkt å gjennomføre dei krava som staten stiller til eit IT- og kunnskapssenter. Allereie i slutten av juni gjekk det ut ein invitasjon frå Statsbygg til grupperingar i næringslivet som har meldt interesse for utvikling av eit kunnskapssenter på Fornebu. Statsbygg bad om svar på ein del spørsmål relaterte til Stortinget sine premissar og bad om varsel om meir konkrete planar der slike låg føre. Attendemelding skulle gjevast i løpet av august månad. Fleirtalet set nå ein frist til 1. juni i år for at det kan veljast private aktørar som legg fram den beste planen. Med den tida som har gått, burde det vere ein rimeleg frist. Vi ser i Dagens Næringsliv i dag at statsråd Sponheim seier at EØS-avtalen sine reglar om statsstøtte kan utsette valet. Stortinget må få klar beskjed frå statsråden i dag om korleis han har tenkt å opptre for å få dette fort avklart, slik at Stortinget sine føresetnader blir følgde. Er det verkeleg slik at statsråden viser så liten respekt for Stortinget at han vil nytte alle moglegheiter for å trenere saka, slik som media i dag gjev inntrykk av? La meg understreke at når det gjeld val av private interessentar, må det vere slik at det verkeleg er på bakgrunn av det beste konseptet at valet blir gjort. Regjeringa kan ikkje velje bort ei interessegruppe nærast fordi dei av ukjende grunnar ikkje på nokon måte skal få sleppe til. Det ville i så fall vere alt anna enn ein demokratisk og ryddig prosess. Så langt, etter at alle desse månadene har gått, er det ein interessent som har ein gjennomarbeidd, god plan. Vi står vidare fast ved at ein bør avsette eit stort nok areal til at eit slikt senter av internasjonal betydning kan realiserast, og at ein ikkje avhendar noko av det aktuelle arealet før ein har valt plan og samarbeidspart, slik at ein veit kva ein treng. Dette er også heilt i tråd med fleirtalsmerknaden frå familie-, kultur- og administrasjonskomiteen i innstillinga til budsjettet for 1999. Statsbygg har trass i dei føringane Stortinget har lagt, lyst ut Koksa-området, og derfor føreset fleirtalet at dette eller anna aktuelt område til eit IT-og kompetansesenter ikkje blir avhenda før ein plan ligg føre. Fleirtalet i næringskomiteen har ikkje sagt i innstillinga at det skal avsettast 515 dekar, men vi har vist til at ein av interessentane har lagt opp til eit slikt arealbehov for å realisere sine planar. Så lenge dette er ein aktuell interessent, må dette landområdet også vere aktuelt til eit IT- og kunnskapssenter. Komitefleirtalet føreslår at staten går inn med bygningar og eigedomar i eit felles eigarselskap med dei private aktørane som blir valde. Det er viktig og i tråd med det som låg til grunn for at ansvaret for utviklinga av Fornebu i si tid blei overført frå Luftfartsverket til Statsbygg, at eigedomsforvaltninga her har eit langsiktig perspektiv. Staten må forvalte verdiane på Fornebu på ein måte som tek omsyn til dei næringspolitiske måla med kunnskapssenteret, og som gjev staten del i verdiauken. Om staten går inn i ein felles eigarskap mellom staten og private aktørar og eventuelt Oslo og Bærum kommunar, vil dette vere ei investering i verksemd som skal medverke til ny verdiskaping. Dette vil også vere god økonomiforvaltning av staten og alt anna enn subsidiering av spesielle interessegrupper. Om det blir slik at landområdet som ein treng, omfattar delar av det landområdet som Oslo kommune eig, er det grunn til å finne fram til ei løysing med Oslo kommune i form av felles eigarselskap, makeskifte eller andre former for erverv av Oslo kommune sin eigedom. Terminalbygget bør også leggast inn i det felles eigarselskapet, og her bør ein kome i gang med verksemd allereie frå hausten, i tråd med det som stortingsfleirtalet tidlegare har sagt. La meg heilt til slutt få lov å vise til at det er enkelte som har brukt store ord i denne saka. Her blir det snakka om skandale, og det blir lova at det skal bli eit skikkeleg sjøslag her i dag. Er det noko som er skandaløst, må det, etter mitt syn, vere at ein legg debatten på dette nivået. Dei faktiske tilhøva i saka, slik eg har prøvd å gjere greie for her, får tale for seg. Politikk må vere å få til noko som folk og land treng, og få gjort dette på ein rett og ryddig måte. Det har komitefleirtalet her lagt opp til. Eg vil tilrå Stortinget å støtte fleirtalsinnstillinga.