Oskar J. Grimstad (Fremskrittspartiet), 2010-02-11:
Onsdag 6. januar blei det sett ny forbruksrekord for straum i Noreg, der ein i 13 av døgnets 24 timar hadde eit forbruk høgre enn førre rekord. Sjølv Statnett gav då uttrykk for undring over straumbehovet i forhold til temperaturen. Dette skjer trass i at industrien har redusert sin aktivitet, jf. finanskrisa. I oppslag etter oppslag i media ser vi òg at varsellampene blinkar for kraftsituasjonen i Midt-Noreg. Med ein vedvarande kuldeperiode som bakteppe ser vi at kraftekspertar no varslar ei større og større sannsynlegheit for rasjonering av straum. Kraftekspertar i m.a. Bergen Energi åtvarar mot utviklinga og meiner at om dette fortset, går det mot ei vårknipe. Denne vinterens situasjon med vedvarande kaldt vêr, lite nedbør og høgt forbruk fører til ei kraftkrise for Midt-Noreg som mange har frykta. NVE la før helga fram tal som bekreftar situasjonen, og beskriv magasin som er sterkt nedtappa, og dobla fare for rasjonering i løpet av våren. Vidare vurderer Statnett no situasjonen som så alvorleg at dei aktivt går ut og inviterer industrien i landsdelen til å inngå frivillige rasjoneringsavtalar. Dette er ein situasjon som Framstegspartiet lenge har åtvara mot – ja, faktisk så langt tilbake som då ein vedtok å byggje ut eit landbasert behandlingsanlegg for gassen på Ormen Lange-feltet. Det er beklageleg at nettopp dette anlegget, som er ei pengemaskin for landet og statskassa, er blitt eit pengesluk for privatfolk og næringsliv i regionen grunna det store energibehovet. Med straumprisar opp mot 8 til 9 kr/kWh seier det seg sjølv at nivået truar framtidige arbeidsplassar og permitterer noverande arbeidsplassar, spesielt innan industrien. Lat meg berre slå fast med ein gong: For industrifylket Møre og Romsdal er dette heilt uakseptabelt. Eg må innrømme at eg hoppa nesten i stolen nyleg då eg las i Dagens Næringsliv at statsråden ikkje var spesielt bekymra over situasjonen i motsetning til Statnetts Auke Lont. Vi har kunna lese at Lont ønskjer å få avklart kva som førte til dei ekstremt høge prisane i enkelte timar og dagar, samtidig som han vil ha klarleik i kvifor det er blitt så dårleg regularitet på den svenske kjernekrafta. Grunnen til at statsråden ikkje var bekymra, var, etter det vi forstod, at prishoppet berre varte nokre korte periodar. Ei slik vurdering av ansvarleg statsråd fall mange tungt for brystet. Men ein konklusjon kan vi trekkje: Vi er i betydeleg grad avhengige av svensk kjernekraftproduksjon, og når denne produksjonen er redusert med anslagsvis 30 pst., blir knappheita i periodar påtakeleg, og marknaden lyfter prisen opp til eit nivå på, som vi har sett, 8–9 kr. For mange blir spørsmålet om ikkje dette området bør få status som ekstraordinært, i ein slik grad at det kvalifiserer til ekstraordinære tiltak. Eg snakkar då om Midt-Noreg som område. Slike tiltak kan vere fjerning av avfallsforbrenningsavgift, slik at avfallsforbrenningsanlegga i regionen kan makte å vinne i konkurranse med svenske forbrenningsanlegg, og på den måten auke energiproduksjonen av fjernvarme. Det kunne vidare vere tiltak som gjennomgang og fortgang av søknader for utviding av straumproduksjon, eksempelvis den som Rauma Energi har bede om, for ikkje å nemne alle dei småkraftprosjekta som ventar på å bli behandla. Det er eit spørsmål om eigne midlar frå Enova kunne bidra. Eg minner i den samanhengen om at Framstegspartiet føreslo 300 mill. kr til slike tiltak. Slik kan eg fortsetje å beskrive tiltak etter tiltak som ville vere med på å bidra til ein auka straumproduksjon. Sjølv kjenner eg godt til tiltaka som Møre og Romsdal fylkeskommune har sett i gang gjennom prosjektet Energiregion Møre, og som eksempel på breidda innanfor eit område dei arbeider med, kan nemnast kompetansesenteret for fornybar energi i Smøla, der ein satsar på vindenergi, Tingvoll med sol- og bioenergi, og sist, men ikkje minst Runde Miljøsenter for havenergi – pluss ei rekkje andre tiltak og program som fortener merksemd og hjelp til realisering. Sjølv enøktiltak på bygg, og mange av dei er offentleg eigde, har eit betydeleg potensial. Moglegheitsrommet er stort om ein berre ønskjer å bruke det. Men aller størst umiddelbar effekt ville oppstart av dei mobile gasskraftanlegga kunne gi dersom straumprisen fører til uønskt nedstenging av næringsaktivitet som truar noverande og framtidige arbeidsplassar i industrien. Dette ville igjen krevje at Regjeringa revurderer rammevilkåra for dei nemnde gasskraftverka slik at dei kan bidra til industriverksemd framover. Vi har sett eksempel på og veit at det er bedrifter som ikkje handterer slike energiprisar som vi tidvis er vitne til. Alt dette er naturlegvis mens vi ventar på ei avklaring om bygginga av linja Fardal–Ørskog, som tilsynelatande ligg langt fram i tid. Regjeringa sitt arbeid med denne saka står slett ikkje til truande, og framstår som hjelpelaust og handlingslamma. Temaet straum og straummangel var òg diskutert i Nordisk Råd under samlinga i København 26. og 27. januar. Under presentasjonen av den nordiske elmarknaden kom det fram at den nordiske elbørsen var mindre transparent og mindre open enn dei andre europeiske elbørsane. Dette kan vi ikkje akseptere. Spørsmålet er om dette er tenleg for nordiske forbrukarar, som forventar openheit og transparens i tråd med god forvaltning. Spørsmålet er: Vil statsråden vil ta fatt også i dette, og bidra til ei openheit som fjernar moglegheitene til ei i dag mogleg prismanipulering? Som medlem i Nordisk Råd har eg òg tillate meg å tilskrive dei andre nordiske energiministrane, og bede om deira bidrag til at Nord Pool får eit regelverk som fremmar openheit. Eit anna bidrag ville vere om ein fekk koordinert vedlikehaldsstopp i dei ulike nordiske landa, slik at ein slepp nedstengingar i årstider som krev stor produksjon. Eg har derfor i same brev tillate meg å be om at dette spørsmålet blir diskutert og forsøkt løyst. For meg og for mange andre er det uforståeleg at det framstår som om det nordiske energisamarbeidet manglar elementære avtaler som gir nødvendig stabilitet på levering, og som også bidreg til eit akseptabelt prisnivå. Interpellasjonen som eg fremmar i dag, handlar om energisituasjonen i Midt-Noreg først og fremst, men også om den nordiske energisituasjonen, då dei er tett samanvovne.