May-Helen Molvær Grimstad (Kristelig Folkeparti), 2000-06-09:
Det å kunne levere barna i ein trygg og god barnehage når ein skal på arbeid eller av andre grunnar treng tilsyn, er for svært mange småbarnsforeldre av uvurderleg verdi. Barna er det kjæraste vi har, og det å vite at dei har eit godt omsorgstilbod, og at dei trivst, er viktig. Sentrumsregjeringa fremma ei barnehagemelding fordi det var viktig å få sett barnehagepolitikken på dagsordenen og få tiltak som sikrar full behovsdekning. Meldinga fekk kritikk då den vart lagd fram – m.a. fordi den ikkje inneheldt forslag om individuell, lovfesta rett til barnehageplass, og fordi det var sett av for lite midlar til barnehageføremål, uttalte Arbeidarpartiet sin kvinnepolitiske leiar, Karita Bekkemellem Orheim. Då vi fekk regjeringsskiftet, knytte det seg ei viss spenning til om arbeidarpartiregjeringa ville trekke meldinga eller kome med ei tilleggsmelding. Ingen av delane skjedde, og barnehagemeldinga bli plutseleg eit godt grunnlag å bygge barnehagepolitikken vidare på. Vi er sjølvsagt glade for at barnehagemeldinga blei liggande til handsaming i Stortinget. Barnehagemeldinga legg opp til følgjande mål for ein god barnehagepolitikk: barnehage til alle barn som ønskjer det barnehage i nærmiljøet som integrerer pedagogikk og omsorg ein barnehage også for dei med spesielle behov ein barnehage som er variert, fleksibel og brukarvennleg Dette er det brei oppslutning om i innstillinga. Det er viktig med eit godt barnehagetilbod til alle som ønskjer det. I dei nærmaste åra er det viktig at arbeidet med å sikre barnehagen som eit kvalitetstilbod til alle barn, blir ført vidare kommunane utviklar ansvaret sitt for sektoren vi får større grad av likebehandling av kommunale og private barnehagar utbygginga blir fullført Frå 1987 til 1998 har det vore ei dobling av talet på private barnehagar i Noreg, frå 1 502 barnehagar i 1987 til 3 169 i 1998. Talet på offentlege barnehagar har stige frå 2 277 til 3 009 barnehagar – ein tilvekst på 700 barnehagar. Dette viser at initiativa som private har tatt, har vore enormt viktig for å få det barnehagetilbodet vi har i dag. Framleis manglar vi plassar. Ved å samanlikne det faktiske talet på barnehageplassar i kommunane med det talet som er oppgitt for full behovsdekning, har Asplan vurdert kor mange plassar som står att før ein har full behovsdekning. Undersøkinga viser at dette talet er på 25 000 nye barnehageplassar for aldersgruppa 1–5 år på landsplan. Ein reknar med at ein vil oppnå full behovsdekning for barn over 3 år i løpet av inneverande år, og målet er å få full behovsdekning for barn under 3 år i løpet av år 2003. Ein føreset at kommunane utarbeider planar for barnehagetilbodet som bygger på oppdaterte behovstal. Det ligg eit særleg ansvar på kommunane som planleggarar av ein heilskapleg og effektiv barnehagesektor der målet er eit best mogleg tilbod til innbyggarane i kvar kommune. Det ansvaret har kommunane etter barnehagelova, same om eigarskapen og drifta av barnehagane er privat eller kommunal. Det øyremerkte statstilskotet til barnehagane har vore det viktigaste statlege verkemiddelet for å oppnå full behovsdekning. Det har heile tida vore føresetnaden at når dette målet var nådd, skulle det øyremerkte tilskotet avløysast av ei rammefinansiering, slik som på andre viktige område der kommunane har ansvaret for det konkrete tenestetilbodet til befolkninga. Kristeleg Folkeparti set fleire krav i forhold til at det øyremerkte tilskotet skal avløysast av ei rammefinansiering, for å sikre eit godt, fleksibelt og mangfaldig barnehagetilbod. For det første: Vi ønskjer å lovfeste ei plikt for kommunane til å tilby barnehageplass til alle familiar som ønskjer det. Dette for å sikre at familiane får eit likeverdig tilbod om tenester innanfor barnehagesektoren, same kva for ein kommune dei bur i. For det andre: Vi ønskjer lovfesta plikt for kommunane til å inngå samarbeidsavtalar med private barnehagar som er med i planane for barnehagesektoren i kvar kommune. Kommunane må her ikkje nekte å inngå samarbeidsavtalar fordi den private barnehagen blir driven på grunnlag av alternativ pedagogikk eller alternativt livssyn. Sentrumsregjeringa føreset i meldinga at dei private barnehagane i den framtidige barnehagesektoren skal vere ein integrert del av barnehagetilbodet i kommunane, og at dei skal takast med i planane for full behovsdekning. Dei private barnehagane og dei kommunale barnehagane må sikrast likeverdig behandling når det gjeld økonomiske rammevilkår. For det tredje: På det tidspunktet barnehagetilskotet blir innlemma i rammetilskotet, skal den totale offentlege finansieringa vere på minst 70 pst. Foreldrebetalinga bør ikkje overstige 30 pst. etter at barnehagetilskotet er overført til rammetilskotet. Sentrumspartia meiner det er viktig at eit forvaltningsnivå ser heile sektoren under eitt. Det går fram av barnehagemeldinga at omsynet til dei private barnehagane vil vege tungt ved ei innlemming av barnehagetilskotet i inntektssystemet, og at ein vil vurdere særskilde tiltak for dei private barnehagane. Gjennomgåande tema i barnehagemeldinga er tiltak for å få full behovsdekning ei meir akseptabel foreldrebetaling meir likebehandling av kommunale og private barnehagar Dette er det eit solid fleirtal i komiteen som er oppteke av, og det er svært positivt. Foreldrebetalinga er i mange barnehagar for høg. Målet som har vore, at staten skal bere 40 pst. av barnehageutgiftene og kommunen og foreldra 30 pst. kvar, er ikkje nådd. Mange kommunar yter ikkje høgt nok tilskot til sine barnehagar, spesielt dei private barnehagane får lite kommunalt tilskot. I private barnehagar dekte foreldrebetalinga 46,4 pst. av driftsutgiftene i 1997. Tilskot frå kommunane utgjorde 6,6 pst. av inntektene i private barnehagar, medan i dei kommunale barnehagane var tilskotet frå kommunane på 27 pst. og foreldrebetalinga på 29 pst. Tala gjev eit bilete av at kommunale og private barnehagar har eit svært ulikt finansieringsgrunnlag. Difor er det viktig med målretta tiltak for å få foreldrebetalinga på eit meir akseptabelt nivå. Barnehagemeldinga la opp til målretta tiltak for at kommunane skulle vere i stand til å ta ansvar for den resterande utbygginga og tiltak for å få foreldrebetalinga ned – spesielt tiltak retta inn mot at kommunane skulle vere i stand til å auke sine overføringar til dei private barnehagane. Barnehagemeldinga foreslo 1,2 milliardar kr ekstra fram til år 2003 for å gje betre økonomiske rammevilkår og sikre full behovsdekning. I komitehandsaminga gjekk fleirtalet, alle unnateke Framstegspartiet, inn for å gradvis auke statens del av barnehageutgiftene frå 40 pst. til 50 pst., i staden for å auke rammeoverføringane. Det er eit breitt politisk fleirtal, alle unnateke Framstegspartiet, som peikar på at det må vere eit mål for framtidig barnehagepolitikk at foreldrebetalinga er på eit så lågt nivå at alle foreldre har råd til den betalinga for opphald som blir kravd. Alle parta i komiteen, unnateke Framstegspartiet, bed Regjeringa snarast råd legge fram ei sak om plikt for kommunane til å tilby barnehageplass til alle som ønskjer det. Ein ser på dette som eit verkemiddel for å nå målet om full behovsdekning, og dette må skje i forståing med kommunane om økonomi og tidsplan for gjennomføring. Kristeleg Folkeparti går inn for at kommunane skal ha ei lovpålagd plikt til å tilby barnehageplass. Arbeidarpartiet har tona sterkt ned engasjementet for ein individuell rett til barnehageplass etter at dei kom i regjering. Realitetane har nådd dei; no forsvarer dei barnehagemeldinga, som dei så sterkt kritiserte. Eit solid fleirtal i komiteen ser det som eit mål at offentlege og private barnehagar i stor grad blir likebehandla. Dette betyr at det må utarbeidast krav til dei private barnehagane om t.d. innarbeiding i kommunale barnehageplanar. Eit fleirtal bed Regjeringa om i samarbeid med involverte partar å utarbeide ein mal for samarbeidsavtale mellom kommunar og private barnehagar. Dette arbeidet hastar det å kome i gang med, fordi situasjonen for mange private barnehagar er alvorleg. Vi har elles merka oss svaret frå statsråden til komiteen når det gjeld desse samarbeidsavtalane, der det står: «Barnehager som i dag utgjør en del av barnehagetilbudet i kommunen vil naturlig høre med i barnehageplanen i kommunen.» Dette reknar eg med at statsråden vil følgje opp. Kristeleg Folkeparti meiner det er viktig at vi også i framtida har eit variert barnehagetilbod, både når det gjeld pedagogisk innhald, livssyn, driftstyper og opphaldstid. Småbarnsforeldre må ha høve til å velje omsorg og arbeid i ulike kombinasjonar. Det er ei viktig utfordring å få fleire nyutdanna førskulelærarar til å ta arbeid i barnehagen og til å bli i yrket. Vi er glad for dei planane som er sette i gang i høve til det, og det er viktig at dei blir følgde opp. I innstillinga på side 10 er det en feil. Sentrumspartia er komne med i ein merknad som vi ikkje skal vere med i. Det går på føremålsparagrafen, kor det står følgjande: «Fleirtalet er samd i at barnehagar skal drivast i nært samarbeid og forståing med heimane, og ser at dette kan koma i konflikt med føremålsparagrafen som seier: «Barnehagen skal hjelpe til med å gi barna en oppdragelse i samsvar med kristne grunnverdier.»» Innstillingen er senere beriktiget. Dette er ein merknad som skal stå frå Arbeidarpartiet, Høgre og SV. Sentrumspartia har eit tilsvar til denne som står i andre spalte på side 10, som Ola T. Lånke vil kome inn på seinare. Til slutt: Aktive grupper driv lobbyverksemd når Stortinget handsamar saker som gjeld dei sjølve. Barnehagemeldinga handlar aller mest om barn, men vi har ingen barn på galleriet med parkdress, bøtte og spade. Likevel ser Kristeleg Folkeparti deira behov. Kristeleg Folkeparti har eit sterkt engasjement for at dei familiane som ønskjer det, skal få eit godt og trygt barnehagetilbod. Det er ei viktig investering for barnas framtid. Det å hente barn i barnehagen, med snørrete nase, sand i hovudet og strålande barneauge, det er lykkestunder for oss barnehageforeldre!