Ove Trellevik (Høyre), 2016-05-26:
Her heime i Noreg er me i ei omstilling av norsk økonomi. Sjølv om olje og gass kjem til å vera ein viktig faktor for norsk økonomi i generasjonar framover, er det mange som har innsett at me må ha fleire bein å stå på, og me vil verta mykje mindre avhengige av olje- og gassektoren. Behovet for denne omstillinga har vore kjent for fleire. Høgre gjekk til val i 2013 med mål om å auka konkurransekrafta for norsk industri som ei av dei viktigaste sakene. Fallet i oljeprisen, som ingen kunne føresjå, har forsterka dette behovet for omstilling, og regjeringa har fått på plass ei rekkje gode tiltak for både omstilling og auka konkurransekraft. I ein liten open økonomi, som me i Noreg er, er me heilt avhengige av globale spelereglar på det handelspolitiske området, og me treng ein velfungerande marknad for internasjonal handel. Den låge oljeprisen er krevjande for mange selskap, og konsekvensen for mange er redusert aktivitet og oppseiingar av tilsette. Då kan det vera freistande for mange å verta proteksjonistiske i ein slik situasjon. Å forfordela kontraktar med omsyn til eigen industri synest å vera løysinga for mange. Senterpartiet har teke til orde for dette meir enn ein gong. Sjå på Brasil f.eks. Her vert det stilt nye krav til fartøy og reiarlag som gjer at norske reiarar vert tvungne ut av Brasil. Brasil ønskjer å forfordela med omsyn til eigne reiarlag i Brasil. Me har i dei seinaste åra vore vitne til at ei rekkje fartøy er sende heim til Noreg frå Brasil og ligg no i opplag her heime på grunn av slik proteksjonisme. Ei slik utvikling er svært negativ for Noreg. Her i Noreg har me meir tonnasje enn det reiarane kanskje har behov for, og difor treng me tilgang til andre sine kontinentalsoklar, andre sine farvatn, andre sitt gods og andre sine hamner. Det får me ikkje ved sjølve å verta proteksjonistiske. Marknadstilgang er såleis svært viktig for oss, og internasjonal handel er viktig. Det er det som har skapt vår velferd. Sjå berre på sjømatnæringa. Dei produserer dagleg over 30 millionar sjømatmåltid, og denne næringa vert meir og meir viktig for norsk økonomi. Oljeprisfallet og omstillinga me er inne i, aktualiserer behovet for betre marknadstilgang enn det me har hatt. Store marknader som Kina og Russland er i praksis stengde for norsk sjømat. Andre marknader som f.eks. land frå Afrika slit med betalingsevne. Nigeria er eit godt døme på det. Gode rammevilkår for vårt næringsliv er såleis viktig for vekst og utvikling, og regjeringa har fått på plass fleire viktige frihandelsavtalar saman med EFTA. Så er det slik at EØS-avtalen aldri kan verta erstatta av ein frihandelsavtale, slik enkelte hevdar. EØS-avtalen gjev norsk industri ei rekkje andre konkurransefortinn enn berre marknadstilgang, men EØS-avtalen er svært krevjande for norsk sjømat når det gjeld nettopp marknadstilgang. Likevel vil eg gje honnør til regjeringa for arbeidet dei har gjort for å forbetra marknadstilgangen for fisk og sjømat til EU. Her er det fleire viktige forbetringar i avtalen som vart signert 3. mai i år, men mykje står att før me har fri marknadstilgang, og det må vera eit mål, sjølv om det er krevjande forhandlingar. I behandlinga av Meld St. 10 for 2015–2016, Ein konkurransekraftig sjømatindustri, her i Stortinget for kort tid sidan var det eit samla storting som sa at full marknadstilgang for fisk til EU er eit mål. Då lyt me kanskje prioritera for å nå dette målet. Norsk næringsliv veks i aktivitetar på område innan maritim næring, reiseliv, finansielle tenester, luftfart, skog- og treforedlingsindustri, telekommunikasjon og konsulenttenester. Desse sektorane er heilt avhengige av EØS-avtalen. Ein frihandelsavtale med EU til erstatning for EØS-avtalen er heller inga løysing. Difor bør også sjømatnæringa sitt behov for marknadstilgang til EU verta dekt inn under EØS-avtalen, og ikkje berre kortsiktige kvotar. Eg er heilt einig med Svein Roald Hansen frå Arbeidarpartiet, som tok til orde for at regjeringa må vera meir kreativ. Sjølv om det står i EØS-avtalen at me ikkje skal kopla fisk og landbruk, meiner eg at regjeringa gjerne må tenkja nytt i den retninga. Eg meiner også at Noreg har store konkurransefortrinn i EU med mykje av det me produserer innan norsk landbruk. Kvalitetsprodukt frå norsk landbruk kan også gje oss gode eksportmoglegheiter dersom me er villige til å utnytta dei konkurransefortrinna norsk landbruk har. Me har mange svært gode konkurransefortrinn, sjå berre på naturen vår, vårt berekraftige landbruk og jordbruk – me har eventyrlege moglegheiter til Europa sitt store matfat. Eg meiner me må vera villige til å vurdera å gje noko for å få noko igjen – dette til det beste for landet, folket og velferda som skal sikrast for framtida.