Bård Vegar Solhjell (Sosialistisk Venstreparti), 2012-12-18:
Det er ei veldig viktig problemstilling representanten tek opp her. Reindrift er ein viktig berar av den samiske kulturen, og det er brei politisk einigheit om at vi skal oppretthalde denne næringa. Samtidig ser vi at tamreindrifta i ulike delar av Noreg – ikkje berre i den sørsamiske regionen – slit med fleire problem. Det er ingen tvil om at rovdyra er ei av utfordringane næringa står overfor, men talet på rein og ressurstilgangen er òg eit problem i delar av næringa. Skal vi løyse problema i den samiske reindrifta, krev det ein innsats på fleire plan, også frå næringa sjølv. Som representanten viser til, så heiter det i rovviltforliket av 2011 punkt 2.2.19: «Det skal ikke være rovdyr som representerer et skadepotensial i prioriterte beiteområder for husdyr og kalvingsområde for tamrein.» Rovviltforliket slår òg fast at det skal setjast i verk nødvendige tiltak, både innanfor rovdyrforvaltninga og reindrifta, med sikte på å sikre situasjonen for sørsamisk tamreindrift. Det er eit tydeleg mål at ein skal liggje så nær bestandsmålet som mogleg. I forvaltningsregion 6, som er Nord-Trøndelag, Sør-Trøndelag og Møre og Romsdal, skal det vere 10 ynglingar av jerv, 12 ynglingar av gaupe og 4 ynglingar av bjørn. For kongeørn er det ikkje sett eit eksakt bestandstal, men i rovviltforliket frå 2004 er det sagt at bestanden nasjonalt skal oppretthaldast på det som då vart vurdert å vere dagens nivå, på 850–1 200 hekkande par. Det er dei regionale rovviltnemndene som legg føringar for den geografiske differensieringa i sin rovviltregion gjennom forvaltningsplanen for rovvilt. I innlegget sitt syner interpellanten til at bestanden av jerv og gaupe ligg over det nivået det skal vere på i Nord-Trøndelag. Eg vil peike på at rovviltnemnda i region 6 har fordelt det regionale bestandsmålet på fylkesnivå, og at delmåla for dei ulike fylka er eit val nemnda har gjort. Departementet si oppgåve når det gjeld rovviltforliket er å vurdere om bestandsmålet for regionen sett under eitt er nådd. Siste bestandsstatus for gaupa viser at bestanden har gått ned frå 26,5 ynglingar før jakt i forvaltningsregion 6 i 2009 til 14 ynglingar før jakt i 2012 – altså ein betydeleg reduksjon. Etter fleire år med høge kvoter er altså bestanden av gaupe redusert og ligg i dag om lag på – eller rett over – bestandsmålet, både nasjonalt og regionalt for Midt-Noreg. I 2012 vart det registrert 13 ynglingar av jerv i region 6, Midt-Noreg. Av dei vart eitt hi teke ut gjennom ekstraordinære uttak utført av Statens naturoppsyn. Bestanden ligg altså 2 ynglingar over bestandsmålet. Lisensfelling skal vere hovudverkemiddelet i bestandsreguleringa av jerv, men vi har ei utfordring med å få lisensfellinga til å verte effektiv i alle område. Der lisensfellinga ikkje har gitt eit tilfredsstillande uttak, skal Direktoratet for naturforvaltning vurdere å fatte vedtak om ekstraordinære uttak av jerv. Dette vert gjort basert på registreringar av jerv, skadar på beitedyr og nemndene sine prioriteringar. Rovviltforliket presiserer at det skal vere ein tydeleg forskjell mellom prioriterte beiteområde og prioriterte rovviltområde. Likevel er det i nokre regionar aktuelt å ta ut individ òg i område der rovdyr har prioritet. Dette avheng av korleis situasjonen er for bestanden. Vanskelege vêr- og sporforhold vil innverke på moglegheita for uttak av jerv, både gjennom lisensfelling og ekstraordinære uttak. Dette har vore tilfelle m.a. i Nord-Trøndelag vest for E6. Dette er eit område som har vore prioritert for ekstraordinære uttak i fleire år. Det er viktig at rovviltnemndene tek omsyn til tapssituasjonen og er geografisk spesifikke i tildeling av kvoter. Kalvingsområde for rein skal prioriterast, både gjennom vedtak om ekstraordinær skadefelling ved akutte skadesituasjonar og gjennom ordinære fellingsregime, som lisensfelling og kvotejakt. Når det gjeld kongeørn, så vart arten innlemma i overvakingsprogrammet for rovvilt i 2006. Kongeørn vert i dag overvakt ved å kartleggje noverande og tidlegare hekketerritorium over heile landet, basert på eksisterande kongeørndata som vert samla inn frå ulike aktørar. Den innleiande kartleggingsfasen er no fullført i fleire område, og kongeørn vil frå 2013 inngå i overvakingsprogrammet meir på linje med dei andre artane. I Nord-Trøndelag er det nyleg laga ein rapport i regi av Norsk institutt for naturforskning om kongeørn. Tala frå rapporten tyder m.a. på at reproduksjonen i Nord-Trøndelag har vore svært låg i perioden 2009 til 2012. Rapporten samanliknar òg situasjonen med undersøkingar tilbake til 1976 og viser at kongeørnbestanden i Nord-Trøndelag truleg har vore om lag stabil i snart 40 år. Interpellanten legg i sitt spørsmål til grunn at tapet av tamrein på beite har auka dramatisk. Tal frå erstatningsoppgjeret for tap forårsaka av rovvilt viser derimot at tapet til rovvilt har vore ganske stabilt i Nord-Trøndelag dei siste sju reindriftsåra. Reindriftsåret 2005/2006 vart det erstatta om lag 2 950 rein, medan det i 2011/2012 vart erstatta om lag 2 800 rein. Eg er likevel klar over at den sørsamiske tamreindrifta står overfor store utfordringar knytte til rovvilt, og det er utfordrande å finne gode tapsførebyggjande tiltak som ikkje kjem i konflikt med tradisjonell reindrift. I 2009 leverte ei arbeidsgruppe for reduksjon av konfliktnivået rovdyr–reindrift i Nord-Trøndelag ein rapport til Miljøverndepartementet. I rapporten viser ei samla gruppe til at det er eit stort kunnskapsbehov i reindrifta. Det er store forskjellar i tap, som vanskeleg kan forklarast med rovvilt aleine. For å få eit større kunnskapsgrunnlag og meir presis forvaltning med mål om lågare tap, sette departementet i 2011 i gang eit forskingsprosjekt i Midt-Noreg, der ein undersøker produksjon i reindrifta og tap av rein til gaupe og jerv. Ein er enno i ein tidleg fase av prosjektet, men resultata frå dette prosjektet og tidlegare prosjekt tyder på at variasjon i næringsressurstilgangen for reindrifta i Nord-Trøndelag påverkar produksjonen i betydeleg grad gjennom variasjon i reintal og klima. I 2011 vart det sett av 2 mill. kr, og i 2012 vart det sett av 3,5 mill. kr til dette prosjektet. Prosjektet vert vidareført på same nivå i 2013, i tillegg til ein auke på 2 mill. kr til forsking på m.a. kongeørn. Vi ser fram til å få fleire resultat frå denne forskinga. Eg er innstilt på å samarbeide med næringa og med alle som kan bidra til at den sørsamiske tamreindrifta kan halde fram på tilfredsstillande vis. Rapporten om den sørsamiske tamreindrifta frå 2009 inneheld mange gode forslag til tiltak, som eg trur kan bidra til å løyse mange viktige problem innan næringa. Etter kvart som vi no får betre kunnskap om ulike faktorar som påverkar næringa, vil vi òg kunne ta i bruk dei mest effektive verkemidla, i eit samspel mellom næringa og myndigheitene. La meg avslutningsvis få seie at eg legg stor vekt på å følgje opp rovviltforliket frå Stortinget – som eg elles sjølv var ein av underskrivarane på, og som eg kjenner godt – og at vi på ei rekkje punkt allereie har gjort det: Det er gjort vedtak her i Stortinget om nødverje for hund, budsjettet for neste år inneber ein auke på 22 mill. kr, det er sett i gong ei rekkje ulike tiltak for å følgje opp rovviltforliket. Men eg vil òg fortsetje i tett dialog med partane, altså alle partia i Stortinget, og følgje opp etter beste evne, og dessutan halde partane informerte om ulike utfordringar vi skulle møte på i oppfyllinga av forliket.