Magnhild Meltveit Kleppa (Senterpartiet), 2007-02-20:
Den 15. januar 1932 gjorde Stortinget følgjande samrøystes vedtak: «Regjeringen anmodes om å utrede spørsmålet om loves behandling i Stortinget, herunder også om ophevelse av Stortingets avdelinger(Odelstinget og Lagtinget) og forelegge resultatet med eventuelle forslag snarest mulig for Stortinget.» (Odelstinget og Lagtinget) Dette vedtaket vart ikkje følgt opp før det blir det i dag. Stortinget har behandla også liknande grunnlovsforslag som det vi no har til behandling, i 1932, i 1937, i 1951 og i 1954. I regelen har forslaget om å oppheva tokammersystemet vorte fremja i lag med forslag om å endra riksrettsinstituttet. Eg skal frå Senterpartiet si side innrømma at det var nok nokre som syntest dette forslaget som representantar frå Arbeidarpartiet og SV hadde lagt fram, og som altså blir kalla Dokument nr. 12:14 for 2003–2004, var vel spenstig. Ved nærare ettertanke fann ei samrøystes gruppe fort ut at dette var det veldig gode grunnar til å gå inn for. Hovudpoenget til forslagsstillarane er jo at vårt tokammersystem er meir formelt enn reelt. I andre typisk føderale land med eit tokammersystem er det gjerne ulik politisk samansetjing i dei to kammera. Det kan jo ha si årsak i fleire forhold, f.eks. ulik valordning, direkte eller indirekte val, forskjellig lengd på valperiode, til og med forskjellig representativ funksjon, jf. f.eks. Storbritannia og USA. I Noreg blir jo medlemmene i desse to avdelingane peikte ut ved same val, og Stortinget har i manns minne vore delt på eit vis som gjer at styrkeforholdet mellom partia er det same i begge avdelingane. Det er òg slik at i vår gruppeleiing har vi hatt dei same utfordringane ved kvart nytt val: Kven skal vera i Lagtinget, og kven skal vera i Odelstinget? Implisitt i det må nokre «finna seg i» ikkje å ha den same moglegheita som andre til å fremja lovforslag eller til å ta del i den reelle lovgivingsdebatten som føregår i Odelstinget. Vi synest no at det er klokt historisk, men òg framtidsretta, at det i dag blir gjort eit samrøystes vedtak. Vi kan vel seia det slik at det er i tråd med dansk løysing, jf. den grunnlovsrevisjonen som var i Danmark i 1953 – identiske lovvedtak skal gjerast to gonger i Stortinget, saka blir stoppa dersom forslaget blir avvist ved fyrste gongs behandling. For at dette kravet skal bli oppfylt, må lovsaka behandlast ein tredje gong dersom det fyrste vedtaket ikkje blir akseptert fullt ut ved fyrste gongs behandling. Meir utførleg viser eg til det som framgår både av innlegget til saksordføraren og av innstillinga. Den eine grunngivinga for å ha dette tokammersystemet har jo allereie falle bort, nemleg at Odelstinget er påtalestyresmakt i riksrettssaker. Det avklarte vi i førre sak. Så er det den andre grunngivinga, lovgiving, som altså blir endra i og med denne saka. Frå Senterpartiet si side vil eg seia at dette forslaget var eit spenstig initiativ. Det inneber ei fornuftig modernisering av Stortinget si behandling av lovframlegg i pakt med den konstitusjonelle utviklinga som er både i Sverige og i Danmark. Vi er òg tilfredse med den kompakte einigheita som det ser ut til å vera når det gjeld talet på medlemmer i Presidentskapet, seks medlemmer – og to sekretærar – som i dag.