Bjørn Lødemel (Høyre), 2009-12-07:
Det har vore nokre spennande og lærerike månader i energi- og miljøkomiteen. Noreg er og skal vere ei energistormakt, og våre enorme ressursar vil sikre ein høg levestandard i mange år framover. Noreg er størst på rein fornybar energi i Europa, og det forpliktar oss også til å ta eit stort ansvar i klimapolitikken. Høgre ønskjer ein offensiv nettpolitikk som legg til rette for ei storsatsing på rein fornybar energi. Vi treng større kapasitet i nettet både innanlands og til Europa, og det må takast større omsyn til dei negative konsekvensane som luftleidningar har for miljø, viktige landskapsområde og folk sin livskvalitet. Dersom Noreg skal vere ein stor eksportør av rein fornybar energi, treng vi eit nett som kan handtere dette, og det hastar med å kome i gang med planlegging og utbygging. Det forundrar meg at Regjeringa ikkje er langt meir offensiv på dette området. Nettkapasitet er like viktig for å byggje ut rein fornybar energi som vegnettet er for å utvikle andre delar av samfunnslivet. Høgre foreslår at det blir greia ut eit såkalla supernett i sjøkabel langs kysten for å kunne handtere vindkraft til havs, innanlands kraftoverføring langs kysten og kraftoverføring til utlandet. Vi må gjere eit val om vi skal «låse» straumen inne i Noreg, eller om vi skal forsyne Europa med rein fornybar energi. Vi har allereie i dag rikeleg med straum for innanlands behov. Høgre vil knyte Noreg langt sterkare til Europa med kablar både til kontinentet og til Storbritannia. Det vil også opne opp for å kunne elektrifisere sokkelen til ein langt rimelegare pris enn det som har vore tenkt til no. Elektrifisering av sokkelen med norsk vasskraft er også ein spennande tanke i ein klimarekneskap. Eit større forbruk og fleire som kan dele på kostnadene, vil også få positive konsekvensar for straumprisen i Noreg. Stor kapasitet mot Europa vil gje store inntekter for staten og eigarane av kraftproduksjonen og linjenettet. I dag får staten, fylkeskommunane og kommunane over 55 milliardar kr frå kraftproduksjonen. Det nye kabelsambandet til Nederland blir nedbetalt i løpet av tre–fire år, og med ei levetid på 50 år er dette eit godt bilete på at desse investeringane er svært lønsame, og at det hastar med å kome i gang med å byggje ut meir. Noreg har også eit stort ansvar for å leggje til rette for at rein fornybar energi frå Noreg kan vere med på å gjere Europa i stand til å nå klimamåla. Eit nytt supernett langs kysten, som ein ryggrad mellom produksjon til havs og produksjon innanlands, kan redusere behovet for dei største linjene inne i landet. Dersom ein kan bruke fjordane som tilkomst til eit slikt nett, vil det også kunne spare viktige landskapsområde og skjemmande utbygging. Dersom Noreg blir knytt sterkare til Europa med kablar, kan det føre til auka straumprisar for kraftkrevjande industri og andre forbrukarar. Det må vi også vere opne på og ta med i ei samla vurdering. Høgre ønskjer at det blir oppnemnt eit fagleg utval som skal gå gjennom dei ulike teknologiske løysingane som kan gje sikkerheit og meir skånsam kraftoverføring gjennom sårbare naturområde i framtida, herunder bruk av jord- og sjøkabel. Det vil bli stort behov for ny kabelteknologi som kan gje større kapasitet, sikrare overføringar og lågare kostnader. Dette gjeld både for jord- og sjøkabel. Teknologibedriftene treng eit sterkt signal om at vi ønskjer ei utvikling på dette området. Ei slik marsjordre kan samanliknast med den enorme teknologiutviklinga vi har sett i oljeindustrien dei siste tiåra, og norsk kompetanse kan bli eksportert på same måten som han blir i oljeindustrien. Høgre meiner vi må setje oss store mål om å vere i fremste rekkje i denne utviklinga. Høgre med fleire føreslår at det blir utarbeidd retningslinjer for framføring av kablar i sentralnettet som opnar for auka bruk av jord- eller sjøkabel i konfliktområde, og der alternativ kabling kan redusere konfliktnivået og belastninga på miljøet. Statnett og andre planlegg utbygging av linjenettet ut frå politiske retningslinjer, der ein i praksis seier nei til bruk av kabel for dei høgaste spenningane. Dette gjer at dei store negative konsekvensane som luftspenn har for miljø, viktige landskapsområde, nærføring til busetnad og folk sin livskvalitet, blir lite vektlagde når det skal planleggjast nye linjer. Vi ser at dei nye 420 kV kraftlinjene som er planlagde i Hardanger og mellom Fardal og Ørskog, har svært store negative konsekvensar for Fjord-Noreg, som er kåra til verdas fremste reisemål og eit av UNESCO sine verdsarvsområde. Det ville vere tragisk om vi skulle få fleire hundre kilometer med gigantiske kraftgater gjennom fjordlandskapet på Vestlandet, noko som ville vere svært øydeleggjande for Noreg som reisemål, og for livskvaliteten til tusenvis av innbyggjarar. Vi treng ein ny nettpolitikk, og det hastar. Høgre ber om at det blir sett fortgang i dette arbeidet og håpar at regjeringspartia også ser nytten av det.