May Britt Vihovde (Venstre), 2001-06-14:
Det er sein kveld, men eg føler meg ikkje som ei gråtekone. Venstre har eit sterkt ønske om at NSB skal vera ein av dei leiande aktørane i den norske transportmarknaden både innan person- og godstrafikk. Me ønskjer difor å styrkja jernbanen si rolle både gjennom statleg kjøp av persontransporttenester, forbetring av infrastrukturen og ved styrking av eigenkapitalen i NSB BA. Den positive trenden NSB var inne i då me sist på Stortinget drøfta NSB si verksemd, er broten. NSB står overfor ein del utfordringar for å koma tilbake på rett spor. Venstre er villig til å vera med og leggja til rette for dette, m.a. ved å auka innsatsen når det gjeld bygging av infrastruktur. Det har me òg vist ved handsaminga av Nasjonal transportplan, der me la inn 5 milliardar kr meir i høve til forslaget frå Regjeringa dei neste ti åra til investering i infrastrukturen. Me støttar òg forslag om auka løyvingar til kjøp av persontransport, men me ønskjer at framtidige avtalar er langsiktige og gir incentiv, slik at t.d. effektivisering og innsparing kan brukast til å gi eit betre tilbod til kundane. Avtalen må gi incentiver til å auka tilbodet gjennom t.d. kompensasjon knytt til vekst i passasjertalet i rushtida. Kvalitetskontraktar lik dei me har for busstransport, må òg kunna vurderast. Ei rekkje hendingar i 2000 har svekt kundane sin tillit til NSB. Forhold som manglande vedlikehald og drift av infrastrukturen kan Stortinget vera med og gjera noko med. Men her er det òg avgjerande med nært samarbeid mellom den som held infrastrukturen, og den som syter for transporten. I tillegg må der liggja økonomiske incitament når det gjeld avtale om sportilgang. Pliktene må sjølvsagt vera gjensidige i forhold til kostnader som t.d. Jernbaneverket blir påført på grunn av feil frå transportøren si side. Venstre meiner at betre service og informasjon til kundane er ei hovudutfordring. I dag er det faktisk kundar som har problem med å få seg billett på toget. Kunden i sentrum må vera det førande for arbeidet med å gjenreisa tilliten til NSB. Eg vil gi eit så klart uttrykk som mogleg for at Venstre ønskjer at Flytoget AS skal ha ein stor grad av fri stilling og sjølvstende. Eg har registrert at Flytoget har hatt mindre utgifter enn budsjettert i det året som har gått. Om dette har noko med fridomen og sjølvstendet å gjera, kan ikkje eg seia, men det er positivt at dette har skjedd. Saka om organiseringa av Flytoget AS kjem tilbake til Stortinget våren 2002. Venstre har merka seg at styret ber staten om å ha ein direkte eigarskap til Flytoget AS allereie nå. Då Stortinget handsama organiseringa av Flytoget våren 2000, vurderte Venstre om Flytoget skulle skiljast ut, i tråd med den oppmodinga som styret i NSB BA kjem med nå. Kva vårt standpunkt vil vera våren 2002, er avhengig av kva me meiner er det beste for NSB BA og Flytoget AS. Venstre er nøgd med at NSB Gods nå blir skilt ut som eige aksjeselskap. Dette er i tråd med forslaget me var med på å fremja då me handsama Nasjonal transportplan. Venstre ønskjer meir gods over på tog. Venstre ønskjer eit sterkt godsselskap som utviklar produkt som kundane vil ha. Skal NSB Gods lukkast i dette, må dei kunna inngå strategiske alliansar, og Venstre ønskjer ikkje å leggja hindringar som gjer det mindre interessant for moglege investorar å gå inn i selskapet. Venstre meiner difor at NSB bør eiga mindre enn 50 pst. av aksjane i NSB Gods AS, eller me ønskjer å gi Regjeringa fullmakt til å vurdera dette. Eg registrerer jo utviklinga i Telenor. Eg har prøvt å peika på ein del ting som Venstre ønskjer å medverka til for at NSB BA skal vera eit framtidsretta og kundeorientert transportselskap. Representanten Myrvoll var inne på det med gråtekoner og investeringsavgift. Eg har lyst til å seia at Venstre har ønskt å få fjerna investeringsavgifta, og investeringsavgifta blir faktisk fjerna frå neste år av, og det kjem òg NSB til gode. Men konsernet må nå lukkast med kostnadseffektiviserande tiltak. Konsernet må lukkast i å setja kunden i fokus, og konsernet må lukkast i å gi eit så godt tilbod og ein så god service til kundane at dei igjen får tillit til at toget er eit godt og trygt framkomstmiddel. Forskjellen mellom SV og Venstre når det gjeld synet på NSB, er at me trur at konsernet om dei får moglegheit, kan klara dette på eiga hand, men dei må òg nå begynna å visa resultat.