Torstein Rudihagen (Arbeiderpartiet), 2005-05-26:
Skal eit samfunn ha ein berekraftig økonomi, må arbeid lønne seg. Derfor må vi ha eit pensjonssystem som stimulerer til arbeid, med ein betre samanheng mellom arbeid og pensjon. Med aukande levealder, ei utvikling med stadig færre yrkesaktive bak kvar pensjonist og høgare gjennomsnittlege pensjonsytingar må vi stimulere og leggje til rette for at fleire kan delta i arbeidslivet og delta lenger. Pensjonsreforma vi no vedtek, vil vere eit klart incitament til å få fleire i arbeid i lengre tid. Her ligg den største innsparinga i reforma, meir enn forslaget om indeksering av fortløpande utbetalt pensjon. Fleire i arbeid aukar verdiskapinga og reduserer samtidig behovet for trygdeutbetaling. Men skal vi nå dette målet, er det ikkje nok med ei pensjonsreform som stimulerer til arbeid, vi må ha eit arbeidsliv som gjer det mogleg å arbeide lenger. Her ligg ei stor utfordring for at pensjonsreforma skal bli vellykka. Vi må stoppe utstøytinga frå arbeidslivet. I dag er det 700 000 i yrkesaktiv alder som er ute av arbeidslivet av ulike årsaker. Av desse er det 300 000 som er uføretrygda. Når det i tillegg blir stadig fleire pensjonistar, er det opplagt at vi må få fram betre ordningar som gjer det mogleg å arbeide også når arbeidsevna er redusert. IA-avtala med dei verkemidla som ligg der, er bra. Vi ser da også at sjukefråværet går ned. Men skal det bli mogleg for fleire å vera lenger i arbeid, må vi ha ein langt meir offensiv seniorpolitikk. Det krevst meir forsking og utprøving for å setje inn dei rette tiltaka, og det er ikkje lett å ha dei rette svara på kva dei tiltaka skal vere. Men rett til omskolering for dei eldre, ei vidareutvikling av IA-avtala, rett til redusert arbeidstid og i det heile større fleksibilitet må vurderast. Poenget er i alle fall at ønsket om å stimulere eldre til å arbeide lenger kan få avgrensa verknad om ikkje arbeidslivet blir endra med sikte på å få dette til også i praksis. Pensjonssystemet skal stimulere til arbeid, men samtidig ikkje slå for negativt ut for dei som må gi seg før pensjonsalder, og dei som har låg inntekt. Dette er mål som kan synast innbyrdes motstridande, og derfor blir det krevjande å få til eit pensjonssystem som tek omsyn til dette. I fleirtalet sitt forslag til reform her i dag har ein greidd dette godt. Når besteårsregelen, som elles slår tilfeldig og ofte urettferdig ut, blir erstatta med ein alleårsregel, vil det lønne seg å arbeide lenger. Samtidig skal det vere ei tidlegpensjonsordning for alle arbeidstakarar frå 62 år, også for dei som har låge inntekter – ei ordning som skal byggje vidare på AFP-ordninga. I tillegg blir det arbeidd vidare med ei allmenn, fleksibel tidlegpensjonsordning i folketrygda. Når alleårsregelen blir kombinert med pensjonsopptening for omsorgsarbeid, for verneplikt, for sjukdom og for arbeidsløyse, medrekna ufrivillig deltidsarbeid, og med forslag om pensjonsopptening for studentar, har ein her greidd å tryggje desse motstridande måla. Pensjonen vil tryggje prinsipp som er avgjerande for Arbeidarpartiet. Garantipensjonen sikrar dei som har lita eller inga inntekt, ein minstepensjon på dagens nivå. Dei som har hatt låge inntekter, får meir att for pensjonsoppteninga si enn med dagens system, slik at færre blir minstepensjonistar. Vi får ein alderspensjon med ein god sosial profil som bidreg til utjamning av inntektsforskjellar. Likevel blir det hevda at vi soper vanskelege spørsmål under teppet, m.a. fordi vi ikkje har avgjort ein bestemt modell for alderspensjonen. Men vi har vist tre modellar som alle har ein god sosial fordelingsprofil, og som gir alle etter 43 år med jamne inntekter, 2–8 G, altså opptil 470 000 kr, ein høgare pensjon enn med dagens folketrygd. Samtidig er det slått fast at Regjeringa må utforme ein pensjonsmodell med ein fordelingsprofil som ligg nær opp til profilen i desse modellane. Derfor er ikkje dette å skyve vanskelege ting framfor seg eller under teppet. Den påstanden fell på eigen grunn. Når avtala slår fast at alle skal få tenestepensjon, og bruttoordning for offentleg tilsette skal førast vidare, er dette ei svært god pensjonsreform.