Ivar Odnes (Senterpartiet), 2014-04-01:
Lat meg fyrst få takka interpellanten, Knag Fylkesnes, for å fremja denne interpellasjonen, slik at Stortinget får anledning til å debattera målstyring og bruk av attendemelding i skulen. For ikkje så mange veker sidan hadde vi ein tilsvarande runde i spørjetimen, der underteikna og fleire andre representantar stilte spørsmål rundt den utviklinga vi ser grip om seg i skulen, med utgangspunkt i situasjonen i Sandefjord kommune. Dessverre er ikkje Sandefjord eineståande i sin iver etter å vega og måla i eit slikt omfang som tidlegare har vore tala om frå denne talarstolen. Vi har over fleire år sett aukande målstyring i skulen, som i offentleg sektor elles. Ut frå attendemeldingar frå fortvila foreldre og ikkje minst lærarar er det god grunn til å sjå kritisk på denne utviklinga. Poenget med målstyring er å kvalitetssjekka undervisninga og forsikra seg om at dei måla som er sette for skulen, faktisk vert oppnådde. Men er det det som skjer i verkelegheita? Magnus Marsdal har som kjent teke for seg situasjonen i Osloskulen og konkluderer med at høgrekreftene er i ferd med å utvikla ein skule med større forskjellar, og at ein prioriterer det som gjev best utslag i måleinstrumentet. Den skulen som dåverande kunnskapsbyråd i Oslo, Torger Ødegaard, brende for, enda opp som ein fasadeskule og ikkje ein kunnskapsskule, hevdar han. Vi veit at målstyring verkar i mange samanhengar, men at det òg har sine biverknader. Det som vert målt, er det som får merksemd, det som ikkje vert målt, vert nedprioritert. Denne bekymringa er det fleire som deler, bl.a. den anerkjende skuleforskaren Peder Haug, som åtvarar mot testhysteriet i skulen. Om ein les resultata av slike testar med for sterk lupe, er det ein fare for at resultatet vert overdimensjonert, og ein kan frykta for at alle prøvene og testane elevane må gjennom, fører til at skulane vert meir opptekne av gode testresultat enn av god undervisning. Det store handlingsrommet som Kunnskapsløftet skulle gje, og den tilliten som læraren vert vist gjennom styring i stort, er i realiteten kraftig stramma inn av det nye testregimet. Fridomens pris er at myndigheitene i større grad evaluerer om målet er nådd, i eit forsøk på å sjekka kvaliteten, men summen av og innretninga på kvalitetssystemet er etter Senterpartiets oppfatning ikkje kvalitetstesta. For kva er det som har skjedd? Vi har fått eit heilt konglomerat av evalueringsordningar på alle nivå. Stikkord er nasjonale prøver, nasjonale kartleggingsprøver, lokale kartleggingsprøver, detaljerte undervegsvurderingar, eksamen og Fylkesmannens tilsyn på sentralt nivå. I tillegg kjem eit utal av strategiplanar, leiarkontraktar, målstyringssystem og vurderingsordningar på kommunalt og fylkeskommunalt nivå, for ikkje å snakka om dei internasjonale testane som måler elevane våre år om anna. Er det slik at vi har mista kontrollen på kontrollsystemet? Det er iallfall all grunn til å retta eit kritisk blikk på totaliteten og undersøkja effekten og nytta av dette målingssystemet. Ein omfattande testkultur får ikkje mykje støtte i den systematiske litteraturgjennomgangen som òg representanten viser til. Det same gjeld bruk av karakterar på barnetrinnet, som enkelte Høgre-styrte kommunar varslar ynske om å starta forsøk på. Forskinga viser at bruk av karakterar i læringssamanheng har avgrensa verdi – ja i nokre tilfelle kan bruk av karakterar faktisk hindra læring ved å verka demotiverande for elevane, særleg dei fagleg svakaste. Dei elevane som heng etter i den faglege utviklinga, har behov for tydelege og jamlege attendemeldingar som gjev dei god informasjon om kva dei meistrar, og kva som skal til for å meistra betre. Det er slike attendemeldingar som bidreg til å auka elevane sitt læringsutbytte. Elevar som strever fagleg, vil ofte utvikla eit negativt syn på eiga evne til å læra. Derfor er kvaliteten på dei faglege attendemeldingane til desse elevane særleg viktig. Senterpartiet er tilhengjar av ein kunnskapsbasert kunnskapspolitikk og vil lytta til forskarar og lærarar. Elevane skal ha ei tydeleg, jamleg og systematisk undervegsvurdering, men ikkje i den forma som er vald i Sandefjord, der læreplanmålet er brote ned i detalj og overført til eit skjema på 65 forskjellige måleområde. Alt med måte, sa statsråden her. Den meininga deler Senterpartiet. Skal skulen formidla kunnskap, må vi vera trygge på at tidsbruk og attendemelding fremjar læring og motivasjon.