Laila Reiertsen (Fremskrittspartiet), 2013-05-27:
Takk til interpellanten som set lyset på fleire utfordringar vi står midt oppe i når det gjeld helse, og som krev nytenking, endring og omstilling, og ikkje minst samarbeid, på fleire område i framtida. Samhandlingsreforma er i eit tidleg stadium, men likevel ser ein at utfordringane nærmast står i kø, det vere seg utfordringar i høgare tal på eldre eller fleire yngre med ulike livsstilssjukdomar som krev auka ressursar til behandling og førebygging – og ikkje minst fleire med demensdiagnose. Vi skal satsa på førebygging frå dag ein i kommunane og elles i samfunnet, men ein veit godt at førebygging gir små resultat der og då. Det tar tid før ein ser helseøkonomiske innsparingar av førebygging. Når ein veit at det er kommunane som må ta det største ansvaret for eiga befolkning innan førebygging og helsehjelp, vil dette krevje god kommuneøkonomi og tøffe prioriteringar. Interpellanten fokuserer på helseutfordringar, og at ein må samarbeida på tvers av sektorar, noko eg trur vil og bør tvinga seg fram. Demensomsorga, som interpellanten nemner, er og blir formidabel i åra framover. Det blir forska og tenkt, noko som er bra. Vi som nasjon må lytta til andre land med omsyn til demensomsorga. Sjølv om mange er gode både i behandling og pleie av demente i eige land, må vi sjå framover og snakka med andre. Vi har sett at kultur, og spesielt sansebehandling, er essensielt i demensomsorga. Mange har bygd sanserom og sansehagar og inkludert mykje kultur i form av musikk og fysisk aktivitet i behandling og pleie av demente personar. Alt dette fører til rolegare demente, som av dei som er rundt, blir opplevd som ein stor og viktig livskvalitet for den enkelte. Ein ser jamvel òg at pårørande og tilsette har gode livsopplevingar saman. Ikkje minst er dette bra for arbeidsmiljøet. Tilbod av ulike slag på kulturfeltet til desse pasientane er i dag mykje til stades i enkelte kommunar, men er i andre kommunar nærast fråverande. Dette bør systematiserast, og ein må sikra at sånne tilbod og samhandling mellom helse og kultur blir gitt over heile landet. Samtidig må vi tora prøva ut ny teknologi og nye omsorgsformer, tileigna oss ny kunnskap og endra nye fagmetodar raskt – både det organisatoriske og dei fysiske rammene. Ein må også kunna tenka å invitera andre utdaningar inn i dei ulike helseutdanningane, slik at ein allereie der byggjer kunnskapsbruer med det same målet om ei god helse og eldreomsorg. Eit anna og viktig innspel i framtidig omsorg er nødvendigheita av medspelarar i frivillige organisasjonar. Frivillig innsats må styrkast og få større innpass i eldreomsorga enn det har i dag. Vi må samordna ulike organisasjonar og invitera til felles løft for framtidas eldreomsorg. Det må òg bli gitt stabile vilkår knytte til dei organisasjonane som yter teneste – ikkje berre på kort sikt, men også på lengre sikt. Gode rammer over tid er verdig takknemlegheit frå statens side til dei frivillige, noko ein bør hegna om. Framstegspartiet vil styrka kommuneøkonomien for at kommunane skal klara utfordringane. Kommunane er også dei som er best på å samarbeida med dei ulike organisasjonane – som dei kjenner i eigen kommune. Ein må påskjøna dei som tenker nytt og prøver ut nye og gode løysingar, som igjen avlar god eldreomsorg. Derfor er det viktig, også på sida av rammene, å satsa på gode nytenkande prosjekt og ikkje minst å satsa på tilsette og rekruttera nye medarbeidarar og legga til rette for og oppfordra til å ta vidareutdanning innan eldreomsorg. Dagens pårørande er andre bidragsytarar for framtida. Mange seniorar har stort potensial og ønsker å bidra både for sine eigne og andre. Mange går av med pensjon tidleg, men ønsker å bidra. Derfor er det viktig å leggja til rette for nærpleie i eigen familie og vennekrets; med gode avlastningsmoglegheiter, omsorgsløn, pleiepengar og gode permisjonsordningar for dei som enno er i arbeidslivet, og som vel å pleia sine nære – det at dei blir gitt mulegheiter for det. Kanskje må vi over tid sjå nærare på permisjon på lik linje som ved fødsel og sjå på moglegheiter med ei eller anna form for pårørandepermisjon over tid. Eg trur ikkje noko må vera uprøvd når det gjeld satsinga i eldreomsorga – spesielt når det gjeld dei demente, som er ei veksande gruppe. Til slutt vil eg nemna Den kulturelle spaserstokken, som vi er positive til. Men det er ein eg ting saknar: Ein gløymer kanskje dei som bur heime. Det er ei utruleg stor gruppe demente som kanskje ikkje får det same tilbodet som dei som er på institusjon. Men dei òg treng tilbodet.