Erling Sande (Senterpartiet), 2007-05-25:
Ordet «blasfemi» kjem som kjent frå gresk og betyr å snakke stygt eller nedsetjande om det som – av nokre – blir sett på som heilagt. Slike talehandlingar er såleis nært knytte til religion, og blir òg omtalte i Bibelen, m.a. i Andre Mosebok, der det i kap. 22 vers 28 heiter at «Gud skal du ikkje spotta, og ein hovding i folket ditt skal du ikkje forbanna». Alle verdsreligionar har historisk sett hatt strenge straffer for blasfemi. Blasfemiske jødar risikerte steining, blasfemiske kristne kunne ende på bålet, mens dødsstraff var – og somme stader er det framleis slik – det som venta blasfemiske muslimar. Forslagsstillarane peikar heilt korrekt på at blasfemiparagrafen er såkalla sovande. Den siste som vart dømd for blasfemi her til lands, var Arnfred Olsen. I 1912 skreiv han i bladet Fritenkeren: «De «kristne» hedninger mindes sin Jesus, den jødiske religionsmaker, som tilsidst holdt dem saa grundig for nar.» Olsen blei ikkje brend, men han fekk ti kroner i bot. Han hadde neppe blitt verken tiltalt eller dømd for den utsegna i dag. Med andre ord: Kva folk oppfattar som blasfemisk, har endra seg. Grensene har blitt flytta. Noko av årsaka til dette må vere den generelle sekulariseringa. For mange har religion – over tid – blitt mindre viktig, og færre ting, fenomen og handlingar blir oppfatta som heilage. Dermed blir det sosiale og samfunnsmessige grunnlaget for blasfemi redusert. Religionen er blitt meir personleg, mindre offentleg synleg, mens dei livssynsnøytrale verdiane er lyfta fram. Dei livssynsnøytrale verdiane kan til tider sjå ut til å bli lyfta høgare enn andre verdiar. Det kan av og til i debatten gje seg utslag i ein slags sekulærfundamentalisme, som eg personleg tykkjer hijabdebatten liknar på. Det er ei utvikling som vi ser i dag. Ytringsfridomskommisjonen gjekk inn for å fjerne blasfemiparagrafen frå straffelova, og forslagsstillarane ber til torgs argument for å følgje opp dette i dag. Like fullt støttar Senterpartiet fleirtalet si innstilling, og går inn for at denne saka blir debattert i samband med handsaming av ny straffelov. Alt no kan eg likevel skissere det eg oppfattar som rammene rundt ein slik diskusjon. Ytringsfridom er ein hard verdi og kanskje sjølve grunnlaget for folkestyret, eit folkestyre som treng kritikk, på same måten som vi må ha surstoff for å leve. På same måten opplever vi no ei fornya interesse for, og spreiing av, religion – mykje grunna innvandring frå område i verda der religion som samfunnsfenomen står sterkare enn i Noreg, slik utviklinga har vore i Noreg sidan Olsen blei dømd i 1912. Om ikkje anna aktualiserer dette ein debatt om nettopp blasfemi, ein debatt som vi i Senterpartiet ynskjer velkomen, og som vi trur kan bli interessant. Kor skal grensene gå mellom retten til å seie meiningane sine og respekten for det som mange, og kanskje stadig fleire, oppfattar som heilag? Som sagt: Ytringsfridomen er ein hard verdi, og eg meiner det skal mykje til for å avgrense han på noko vis. Men i denne debatten er det ikkje minst viktig at dei som forsvarar at blasfemi skal vere straffbart, bruker ytringsfridomen og pregar debatten. Det nyreligiøse miljøet i Noreg, dei nye stemmene, er inntil vidare dårleg representert i denne salen. Derfor er det viktig at debatten blir ført vidt og breitt, at mange andre enn vi som sit her, tek del og tek ordet i den debatten. Sjølv meiner eg det er noko riktig over å behalde ein sterk ytringsfridom og forsvare han. På same tid veit vi at det er grenser for kva ein bør seie, at tale og skrift somtid og somme stader er regulert – ta t.d. ikkje-parlamentarisk språkbruk. Kanskje er det slik at folkeskikk utgjer yttergrensene til ytringsfridomen i samfunnet vårt. Debatt er ein heilt nødvendig del av samfunnsbygginga, men samtidig er det klart at vi byggjer ikkje samfunnet vidare ved å trampe på verdiar og meiningar som andre held høgt. Senterpartiet ser fram til ein breiare debatt om blasfemiparagrafen når tida kjem for handsaming av ny straffelov.