Sigrun Eng (Arbeiderpartiet), 2002-12-09:
Etter to år med transportplanen er ikkje biletet særleg lysteleg lesnad når det gjeld jernbaneinvesteringar, sjølv om statsråden seier ho er tilfreds. Ein har fått auke i påplussingar på kjøp av togtenester, tenester som berre går til lokaltog og intercitystrekningar, men det er svært lite til investeringar. Etterslepet i høve til Nasjonal transportplan er som fleire har vore inne på, om lag 1,3 milliardar kr. Etter to år er måloppnåinga berre på 43,5 pst. Etterslepet er så stort at planen ikkje står til truande, og forvitring, og i neste runde sanering, blir resultatet om dette held fram. Høgre-dominerte regjeringar har aldri vore togvenner. Skinnegangar som snart har hundreårsjubileum, er ikkje gode nok for å få effekten ut av det nye krengetogmateriellet. Dei straumførande leidningane er nesten antikvariske – ja, så gamle at ein ikkje eingong får reservedelar. Resultatet er at togframføringa mange stader går på dispensasjon frå Jernbanetilsynet, med redusert fart, forseinkingar og negativ omtale – og i neste runde kundeflukt. I 2006 skal andre togselskap konkurrere med NSB AS om å køyre tog på dei same strekningane og den same skjenegangen. Etter Arbeidarpartiet sitt syn er dette å begynne i feil ende. Vi burde alle ha felles interesse av å fornye og utbetre infrastrukturen, slik at vi kan ha dei beste føresetnadene for å få flest mogleg interesserte i å konkurrere om sporet, både på passasjer- og godssida. Eg fryktar kompliserte anbodsutlysingar og eit veksande tilsyn – for det er tydelegvis ei ny vekstnæring – for å ta vare på sikkerheita. Vi burde heller leggje forholda til rette på ein slik måte at ein kan flytte meir gods frå veg til bane. Ynska og behova for alle slags infrastrukturtiltak over heile landet er enorme. Men med eit så lite befolkningsgrunnlag som vi har, med så mange naturgitte hindringar som vi òg har, og med alle årstidene, må vi stikke fingrane i jorda og gjere nokre val. Derfor burde jernbanen der den alt går, bli rusta opp og fornya til dagens og morgondagens standard. Utstrossing av tunnelar på Bergensbanen er eit godt eksempel i så måte. Det legg til rette for å få semitrailerar over på bane. Internasjonale langtransportar vil om nokre år i langt større grad enn i dag gå på skjener. Vi ser korleis dei satsar på tog i Sverige. Vi høyrer kva dei diskuterer i EU. Noreg er iallfall ikkje den flinkaste i klassa på dette området – kanskje tvert imot. Eitt eksempel er korleis fleirtalet vil løyse utbygginga av godsterminal på Ganddal. Alle faginstansar meiner den utbygginga må kome før dobbeltspor på Jærbanen. Slik blir det ikkje. Arbeidarpartiet ville gjere det i den rekkjefølgja: godsterminalen fyrst og dobbeltspor etterpå, alt gjennom OPS-løysingar. Vi ville disponere om 5 mill. kr til planlegging av godsterminalen. På det løyvingsnivået jernbanen no ligg, vil det gå utruleg mange år før ein får utnytta dei investeringane som er gjorde, f.eks. på Vestfoldbanen. Fram til 2010 vil dei årlege løyvingane stort sett gå til utbygging av dobbeltspor Skøyen–Asker. Norsk jernbaneutbygging er ikkje akkurat på sporet. Så litt om Flytoget. I dag er Flytoget eit dotterselskap som er 100 pst. eigd av NSB AS. Regjeringa får med Framstegspartiet si støtte fleirtal for å flytte eigarskapen til Samferdselsdepartementet. Arbeidarpartiet er svært skeptisk til denne eigarskapen. Samferdselsdepartementet sit att som eigar av to konkurrerande selskap, noko som ikkje verkar logisk, sjølv om statsråden har gitt oss synspunkt på det i dag som kan gjere oss litt rolegare. Flytoget har vore ein suksess. Det har i dag prioritet på sporet, noko som ikkje er automatisk i framtida. Det kan i allfall ikkje vere slik at prioriteringa skal følgje med eit eventuelt utsal av selskapet, dersom det er meininga med omorganiseringa. Staten har ettergitt gjeld for 6,7 milliardar skattekroner. Arbeidarpartiet meiner dette er verdiar som ikkje skal seljast, korkje til norske eller utanlandske selskap. Arbeidarpartiet meiner ein her må sjå nøye på implementeringa av EUs nye jernbanepakke I, som skal tre i kraft frå 15. mars 2003. Prioritert togframføring for dei selskapa som fraktar passasjerar til hovudflyplassen, må vere målsetjinga. Eg ser at tida er i ferd med å renne ut, men eg vil iallfall til slutt seie at eg ynskjer inderleg at II kan bli gjort om til eit oversendingsforslag, slik at vi ikkje gjer noko forhasta her i dag.