Laila Reiertsen (Fremskrittspartiet), 2012-02-07:
Tusen takk til interpellanten for å setja eit viktig tema på dagsordenen. Det å kunna leva eit liv utan vald eller frykt må vi vera einige om skal vera ein menneskerett. Vald i nære relasjonar er faktisk inga privatsak, men eit samfunnsansvar. All fysisk og psykisk vald og truslar mellom noverande og tidlegare familiemedlemmer og barn som er vitne til vald i familien, er òg vald i nær relasjon. Straffbar kjønnslemlesting og tvangsekteskap er på same line. Regjeringa har lagt på bordet fleire handlingsplanar om dette – heile fire – men er vi komne lenger i arbeidet med at dette ikkje skjer? Og kva kan vi gjera meir? Det har vore ein auke i bruken av krisesentra, både for kvinner, menn og barn. Og dei fleste typar kriminalitet har det faktisk vore ein nedgang i, bortsett frå vald i nære relasjonar – der har det vore ein auke. Sjølvsagt kan vi håpa og tru at auken kjem av at ein har fått større openheit om dette temaet, og at ein derfor melder oftare. Men veit vi det? Vi har alle eit ansvar når det gjeld å seia ifrå. Mange har snakka om den tidlegare nabokjerringa som sa ifrå på ulike område i samfunnet vårt. Det er nesten så ein skulle ønskje at alle hadde ei eiga såkalla usynleg nabokjerring som passa på innanfor huset sine fire vegger der vald blir utøvd. Men tør vi å seia ifrå om dei som vi kjenner, og som kanskje ikkje har det så bra? Eller tør vi å spørja i det heile teke? Kva dersom ein seier ifrå og dette ikkje stemmer, eller om det at du sa ifrå om, fører til store konsekvensar for mange? Det er vanskeleg, men det burde vore lettare. Mange her har nemnt eldre, noko som eg òg er veldig oppteken av. Som helsepersonell har eg opplevd nettopp å vera i ein situasjon der ein får mistanke om at nokon ikkje har det heilt bra i ein familie. Eg skulle leggja opp ein helseplan for ei eldre dame og var i den samanhengen på eit heimebesøk. I løpet av samtalen kom det fram at ho strevde med meir enn berre det vi hadde fått oppgitt av legen, nemleg medisinhandtering og hjelp til dusjing. Når ein tør å bli kjend med menneske og oppnår tillit, fører dette ofte vidare til at ein opnar seg. Obligatorisk i ein slik førstesamtale snakkar ein om litt forskjellig, òg om livskvalitet og sosial stimuli. Eg hadde allereie sett blåmerka rundt handleddet, utan at eg trekte konklusjonar. Då eg gjekk, ga eg henne kortet mitt og sa at ho kunne ringja om det var noko ho lurte på, og om tidspunktet for når vi kom igjen. Men eg fekk ho ikkje ut av tankane. Eg visste at ho hadde barn, og at den eine var ustabil og strevde med stoff. Eg fekk ikkje ro og ringde henne igjen, denne gongen for å høra om det var greitt at eg snakka med fastlegen hennar om ei av utfordringane hennar som vi ikkje hadde fått drøfta, og ta det vidare med han. Det var i orden. Så kom det fram i løpet av samtalen at det var fleire ting her som kanskje skulle ha vore undersøkt. Helsepersonelloven opnar faktisk for dette. Då eg snakka med fastlegen, spurde eg om han hadde nokon mistanke om at det føregjekk vald mot denne kvinna. Eg sa kva eg hadde observert, og om han hadde opplysningar som kunne forklara dette. Han blei svært glad fordi han hadde òg ein mistanke, men berre ein mistanke. Det var sjeldan ho var til lege, og dermed var det vanskeleg å følgja opp. Men eg sa vi kunne prøva å tilnærma oss dama meir, slik at vi kunne få hòl på byllen. Dette er ei historie som kan bli forkorta veldig enkelt: Den eldre dama blei kort tid etter dette lagd inn på sjukehus med hjarteproblem, på ein måte heldigvis for henne. Det blei konstatert fleire gamle brot og slagskadar. Ho opna seg og fortalde korleis ho eigentleg hadde det i livet sitt. Ho levde i dagleg frykt for at sonen skulle koma, og ho visste kva det resulterte i kvar gong. Ho hadde halde det skjult for resten av familien. Vi fekk saman med andre familiemedlemmer ordna det slik at ho fekk ein omsorgsbustad der sonen berre kunne koma på besøk saman med andre i familien, og ho fekk sosialt samvær med andre. Ho blomstra opp på kort tid og fekk eit godt, verdig og trygt liv. Her var det helsevesenet som greip inn, som såg noko, som torde noko og gjorde noko. Kva med alle dei andre som ikkje har nokon som ser dei, som hører dei, og som ikkje ser kor vondt dei har det. Der må vi gjera noko. Vald i nære relasjonar er dessverre framleis ein del tabubelagd. Dersom ein samanliknar dette med det psykiske, som òg nærmast var tabubelagt for ein del år sidan, men som no er sett litt meir på dagsordenen – heldigvis – må vi ikkje gi oss. Det må ikkje vera slik at vi ikkje har lov til å bry oss på grunn av redsel. Det handlar om å førebyggja, i verste fall eit dødsfall.