Kjersti Toppe (Senterpartiet), 2016-06-06:
Stortinget skal behandla Riksrevisjonens rapport om undersøking av styring av pleieressursane i helseføretaka. Eg forstår godt, og meiner det er riktig, at ein ser på korleis ein forvaltar dei pengane ein løyver til helseføretaka. Det er mange milliardar, sjølv om vi kan diskutera om det er for mykje i forhold til andre land, osv. Men i alle fall er anbefalinga frå Riksrevisjonen at helseføretaka kan bruka pleieressursane meir effektivt, at leiingas styringsinformasjon ikkje gir godt nok grunnlag for å sikra effektiv bruk av pleieressursane, at planlegging av bemanninga ikkje vert godt nok tilpassa variasjonane i pasientbelegget, og at meir samarbeid mellom sengepostane kan gi meir effektiv bruk av pleieressursane. Det er slik at Senterpartiet ikkje kan slutta seg til alle desse anbefalingane heilt ut. Det har fått iallfall meg til å tenkja på: Kva er det vi eigentleg går ut og undersøkjer, og kva slags premissar er det som ligg bak dei undersøkingane vi gjer når det gjeld helsestellet? Eg vil først slå fast at det som er ekstremt viktig, og som eg ser det er ein komitémerknad på, er leiing og organisering, det at ein sikrar ei leiing og organisering av spesialisthelsetenesta «som utløser de ansattes motivasjon og vilje til å bidra». Dei tilsettes vilje og motivasjon til å gjera det beste dei kan, er det viktige, og det må vi ikkje gløyma i desse formlane som vi i dag skal ta stilling til når det gjeld såkalla arbeidsproduktivitet. Riksrevisjonen skriv at det er store variasjonar i det som vert kalla for arbeidsproduktivitet, og på den bakgrunn anbefaler dei at helseføretaka kan bruka pleieressursane meir effektivt, og at avdelingar med låg arbeidsproduktivitet må verta meir effektive. Arbeidsproduktivitet viser kor mykje pasientbehandling sengeposten har utført med dei pleieressursane som er vorte brukte. «Pleiepoeng per vakttime» er brukt som eit omgrep, som ein indikator på arbeidsproduktivitet. Det vert sagt i debatten her at vi kan ha forskjellig haldning til arbeidsproduktivitet. Da seier eg: Nei, vi har ikkje forskjellig haldning, for når det gjeld arbeidsproduktivitet, er det nøyaktig definert i Riksrevisjonens rapport korleis ein kjem fram til det omgrepet. Det er fire komponentar som verkar inn på pleiepoeng. Dei er dimensjoneringa – altså bemanninga som er tilpassa sengekapasiteten – pleiebehovet, liggjetida og kapasitetsutnyttinga, også kalla beleggsprosent, altså det faktiske talet liggjedøgn delt på kapasitet liggjedøgn. Da får vi ein formel som er slik at ein får høg arbeidsproduktivitet dersom ein oftare har færre pleiarar per seng, har høgare kapasitetsutnytting, altså beleggsprosent, og kortare liggjetid for pasienten. Dersom ein sengepost på eit sjukehus skal gjera som anbefalt frå Riksrevisjonen, og auka sin effektivitet – dersom ein har låg arbeidsproduktivitet – kan ein gjera det ved å korta liggjetida ved å redusera bemanninga og ved å få eit høgare pasientbelegg. Ei slik einsidig fokusering på effektivitet opp mot dette er eg bekymra for, for dei faktorane som da gir utslaget i denne målinga av arbeidsproduktivitet, er faktorar som vi veit kan vera ein fare for pasientsikkerheita. Pasientbelegg er kraftig diskutert i Helse-Noreg no for tida. Legeforeningen er veldig ivrig på at vi må innføra ei forsvarleg grense for belegg på 85 pst., men har ikkje fått gehør frå regjeringspartia. Vi ligg langt over nivået i dei andre OECD-landa når det gjeld kor fulle sjukehus vi har, og vi er det landet – utanom Tyrkia og Israel – som har dei kortaste liggetidene. Når det gjeld liggjetid og pasientbelegg, som er utfordrande nok i dag, vert det anbefalt – viss ein kan setja dette på spissen – å ta dette i bruk i endå større grad. Pasientbelegg veit vi fører til auka pasientforløp, det kan føra til meir infeksjonar på sjukehus, det kan føra til meir sjukemeldingar, og det vert òg sett i samanheng med risiko for dødsfall hos pasientane. På laurdag skreiv Varden om Fylkeslegens tilsynsrapport frå Sykehuset Telemark. Det var etter ei bekymringsmelding frå tillitsvalde i Yngre legers forening at det vert opna systemtilsyn ved Sykehuset Telemark. På framsida i avisa stod det: «Sykepleiere har det så hektisk at de ikke rekker å spise eller gå på do. Noen gråter på vei hjem fra jobb.» Fylkeslegen har konkludert i sin endelege rapport med at Sykehuset Telemark har hatt for mange pasientar og for få tilsette på jobb. Pasientbelegget er uforsvarleg høgt på to sengepostar. Pasientar vert lagde på andre sengepostar enn dei skulle vore og får ikkje forsvarleg oppfølging. I rapporten vert tre dødsfall kopla mot situasjonar med høgt belegg, og bakgrunnen for tilsynet er at både legar, sjukepleiarar og andre pleietilsette gjentatte gonger skal ha slått alarm om arbeidsforholda til leiinga, utan at noko har skjedd. Grunnen til at eg tar dette opp, er at desse avdelingane i Telemark sikkert skårar på topp i Riksrevisjonen si undersøking av kor arbeidsproduktive dei er. For meg vert det eit stort paradoks at Stortinget verkeleg kan gå inn og seia at vi skal anbefala dei avdelingane som har lågare arbeidsproduktivitet, å sjå til Telemark. Det er jo direkte pasientfarleg, så den delen av anbefalinga frå Riksrevisjonen kan ikkje vi støtta. Når det gjeld at leiarar manglar informasjon til styring, kontroll og læring, som òg er ein del av Riksrevisjonen sine påpeikingar, er det ei meir forståeleg anbefaling. Sjølvsagt må det vera sånn at leiinga har denne typen informasjon, og det viser jo at det er ei for dårleg leiing av sjukehuset i dag, og det er for dårleg pasientnær leiing. Denne anbefalinga er ikkje mogleg å få til dersom ein ikkje får ei reell stadleg leiing ved kvart sjukehus og ved kvar store sjukehusavdeling. Når det gjeld dette med å planleggja bemanning opp mot variasjonar i veka, er det òg ei teoretisk tilnærming som eg har opplevd at komiteen ser kan vera ikkje så enkel i praksis. Det er jo sånn at 70 pst. er strakshjelp, og sjølv om ein i teorien skal skriva ut pasientar til helga, er det ikkje alltid det skjer. Men mange sjukehus er godt i gang med å prøva å få lokaltilpassa planlegging i tråd med dette, og det er sjølvsagt ikkje Senterpartiet imot. Det er positivt. Når det gjeld samhandling med andre sengepostar, noko som vert trekt fram som positivt for målet om effektivitet, kan det òg vera bra. I merknadane har vi skrive ein del atterhald. Det er jo ein verdi for ein sjukepleiar å jobba på ein hjartepost, og ein kan ikkje automatisk hoppa over til andre avdelingar. Det kan gå an, men ein må presisera at dette må i tilfelle skje i samarbeid med dei involverte, sånn at ein sikrar at ein har kompetansen i orden til det som skal utførast, for det kan vera ein del forskjell opp mot kva slags pasientar ein har innlagt. Det var mine kommentarar til denne revisjonen. Som sagt er det dette med beleggsprosent og kortare liggjetider som eg synest er svært problematisk at Stortinget no går inn og anbefaler sjukehus å følgja.