Astrid Marie Nistad (Arbeiderpartiet), 2000-02-15:
Bakgrunnen for lovendringa er å gje oreigningsrett til fordel for vindkraftføremål. Dagens lov gjev ikkje eksplisitt heimel i oreigningslova for dette formålet. I dag kan dette skje etter plan-og bygningslova, noko som er langt meir ressurs- og tidkrevjande. Med dagens lovendring kan oreigninga skje raskare og slik sikre ein auka vekst og ei rasjonell vindkraftutbygging der forholda ligg til rette for det. Forslaget har ikkje møtt nokon motstand gjennom høyringsrunden, med unnatak av Norges Skogeierforbund, som klårt går imot ei lovendring. Men både Norges Skogeierforbund, Norges Bondelag og Den Norske Advokatforening har i høve spørsmålet om utmåling av erstatninga peikt på at grunneigarane bør få erstatta dei verdiar eigedomen representerer, og dei har også talt for at det vert gjeve reglar om eit tillegg til erstatninga i tråd med oppgjer ved vasskraftutbygging. I forslaget til Stortinget rår regjeringa Bondevik ikkje til at ekstra tillegg til verdien av arealet vert gjeve utover den verdien som eigedomen representerer. Arbeidarpartiet er samd i denne vurderinga, og vil peike på at det er vesentleg forskjell i naturinngrepa når det gjeld ein vindkraftpark samanlikna med eit vasskraftverk. Det siste er langt meir arealkrevjande, og ressursen som vert nytta, nemleg vatnet der fallretten er ressursen, vert trekt ut av området. Dette vil føre til at det vert redusert vassføring og slik få innverknad ikkje minst på faunaen i området og f.eks. beiteforholda. Tilsvarande kan ein ikkje snakke om når det gjeld vindkraftverk, då det er plass til vindmøller ein treng areal til, og vinden er ressursen som skal skape energien. Det vil ikkje gjere arealet ringare og ein kan sannsynlegvis utnytte områda både som slåttemark og beitemark også for framtida. Arbeidarpartiet ber om at det vert ført frivillige forhandlingar om overdraging av eigedomen før ein går til oreigningsvedtak, og meiner at ein bør stå fritt til å velje oppgjersform som f.eks. eingongsoppgjer eller årleg leige. Det siste vil medføre inntekter til bruka jamleg og slik sikre faste driftsinntekter for grunneigarane. Det er vel ikkje så påfallande at representantane frå Senterpartiet her i Stortinget finn å vilje bryte med sine folk i Regjeringa for her å gje ekstra erstatning til grunneigarane. Men det som er påfallande, er at ikkje eingong flaggsakene til partiet vert avgjerande i omsynet til grunneigarinteressene. Samfunnsinteresser når ikkje opp mot dei private grunneigarinteressene i dette partiet. Senterpartiet har heist bygging av vindkraft opp som ei fanesak og ei kampsak for å få meir energi og slik kunne gå imot andre energiformer som vatn og gass. Vi veit alle at skal vindkrafta verte konkurransedyktig, må ho ned i produksjonspris, og alle ekstra utgifter vil redusere den moglegheita. Ikkje eingong lojalitet mot eiga regjering vert avgjerande for Senterpartiet her. Høgre og Framstegspartiet held fast på sine prinsipp også ved slike samfunnsmessige oreigningar; dei ønskjer ikkje endringar som set den private eigedomsretten i fare og slik kan fastsette pris for medgått areal. Alle oreigningar skal helst føregå frivillig og marknadskreftene skal fastsette erstatninga, og dei går difor imot den føreslegne endringa av oreigningslova. Med ei slik haldning vil mange samfunnsinteresser måtte vike og gje som resultat at lite ville skje rundt om i vårt land, anten det som no gjeld areal til vindkraftutbygging, eller om det hadde vore andre viktige samfunnsinteresser. Eg er difor glad for at Kristeleg Folkeparti i komiteen fann å kunne gje si støtte til Regjeringa sitt forslag, slik at vi får ei lovendring som legg grunnlaget for oreigning til – denne gong – utbygging av vindkraftverk, som er ei viktig samfunnssak, og slik gje støtte til det solidariske prinsippet at ingen skal ha meir betalt enn den verdien som er fastlagd for eigedomen – og det er noko Arbeidarpartiet støttar fullt ut.