Kjersti Toppe (Senterpartiet), 2015-12-14:
I dag er det måndag, og neste torsdag er det julaftan. I Noreg kan vi anta at det er så mange som 200 000 barn som kvir seg til jul på grunn av alkoholmisbruket til omsorgspersonar. Laurdag stod stortingsrepresentantar frå Venstre, Framstegspartiet og Høgre på tv og skålte i sterkøl og ønskte kvarandre god jul og godt øl. Bodskapen var at dei ville ha juleølet bort frå Vinmonopolet og inn i daglegvarehandelen for å auka tilgjengelegheita. Forslaget er det siste i ei rekkje usolidariske alkoholliberale forslag som Høgre, Framstegspartiet og Venstre løftar fram. Senterpartiet vil vera tydeleg: Vi vil førebyggja rusmisbruk og lidingar ved å føra ein restriktiv alkoholpolitikk. Vi meiner at alkoholpolitikken har gått i svært feil retning med Høgre–Framstegsparti-regjeringa – alltid støtta av Venstre. Vi føreslår i vårt budsjett ein auke i alkohol- og tobakksavgiftene, og vi reduserer taxfreekvotane. Vi vil ha ei skikkeleg folkehelsesatsing. Vi vil ta i bruk skulen som førebyggingsarena. Vi vil ha éin times fysisk aktivitet kvar dag, gjeninnføra gratis frukt og grønt og ha ei tilskotsordning for skulemat. Det er viktige folkehelsesatsingar i vårt budsjett. Vi meiner at frivillige og ideelle organisasjonar må brukast meir i folkehelsearbeidet, og prioriterer dette. Vi vil løyva 25 mill. kr til ei tilskotsordning for auka fysisk aktivitet i regi av frivillige og ideelle organisasjonar i 2016, og vi legg òg inn midlar til arbeidet med å sikra kvaliteten på drikkevatnet. Kommunehelsetenesta er grunnmuren i helsetenesta. Gjennom å styrkja kommuneøkonomien vil Senterpartiet leggja til rette for ei positiv utvikling av helse- og omsorgstilbodet i kommunane. Senterpartiet vil òg prioritera det psykiske helsearbeidet i kommunane, og vi føreslår 400 mill. kr i øyremerkte midlar til ein kommunal opptrappingsplan for psykisk helse. Vi prioriterer òg 50 mill. kr over budsjetta til dei regionale helseføretaka til auka satsing på førebygging og behandling av hepatitt C, ein sjukdom som er svært utbreidd blant noverande og tidlegare rusmisbrukarar. Kommunal legevakt er det første leddet i den akuttmedisinske kjeda og er i dag underdimensjonert. Den kommunale legevakttenesta må styrkjast. Folk må sikrast nærleik til tenesta. I dag opplever mange at det i helsevesenet skjer ei samtidig sentralisering av både legevakttilbodet, ambulansetilbodet og akuttilbodet ved lokalsjukehusa. Det er ei utvikling der folk i distriktet får lengre reiseavstandar ved akutt sjukdom, og det er ei uhaldbar utvikling, som Senterpartiet vil arbeida imot. Helseminister Høie har sendt på høyring eit forslag om lovfesta rett til å stå på venteliste for sjukeheimsplass. Forslaget får, ikkje uventa, motbør hos både Helsedirektoratet, Legeforeningen, Pasientombodet og KS. Senterpartiet meiner at statleg finansiering og lovfesta rett til å stå på venteliste ikkje er dei nødvendige verkemidla som må til for å styrkja eldreomsorga. Eldreomsorga skjer lokalt. Kommunane må få rom til å gjera jobben, og ein må sikra god leiing, styra etter kvalitet og ha nok bemanning og kompetanse. Senterpartiet vil ha ei særskild styrking av tilbodet til personar med demens. 23 000 personar, heimebuande eldre med demens, ventar i dag på ein dagaktivitetsplass. År etter år har det vist seg at kommunane ikkje byggjer ut nok plassar, sjølv om det er løyvt meir pengar på statsbudsjettet. Vi meiner no at tilskotsordninga må forbetrast, og vi løyver 70 mill. kr for å auka tilskotssatsen for etablering av dagaktivitetsplassar frå 30 til 50 pst. Senterpartiet meiner òg det er viktig å gi fleire eldre hjelp til å trena på å meistra oppgåver i kvardagen, og føreslår ei sterk satsing på heimerehabilitering. Slik kan fleire klara seg lenger i eigen heim og i eigen bustad. Senterpartiet meiner òg det må verta meir kvardagsaktivitet i sjukeheimstilbodet. Mange bebuarar på sjukeheimar er i for liten aktivitet. Betre funksjonsnivå gjennom meir aktivitet vil auka livskvaliteten til mange eldre og samtidig redusera kostnadene til sjukdomsbehandling. Senterpartiet meiner at alle eldre på sjukeheim bør få tilbod om éin times aktivitet kvar dag, tilpassa funksjonsnivået til den enkelte. Vi føreslår i vårt alternative budsjett ei tilskotsordning på 200 mill. kr til sjukeheimar som har laga slike aktivitetsordningar. Tilskotsordninga meiner vi kan bidra til fleire fysioterapeutar, ergoterapeutar, aktivitørar, musikkterapeutar og frivilligheitskoordinatorar i eldreomsorga. I tillegg styrkjer vi Den kulturelle spaserstokken. Senterpartiet er bekymra for at altfor mange eldre vert utsette for feil medisinbruk. Senterpartiet vil difor styrkja farmasikompetansen i kommunane og føreslår 15 mill. kr til å gjennomføra fleire legemiddelgjennomgangar ved sjukeheimar og 5 mill. kr til å starta opp ordninga Medisinstart, altså oppstartsrettleiing. Den familiebaserte omsorga i Noreg er ikkje ubetydeleg. Senterpartiet meiner at dei som gjer eit stort omsorgsarbeid i heimen, må få betre rettar og økonomiske ordningar. Vi prioriterer ei dobling til arbeidet for å auka pårørandestøtta i kommunane. Sjukehustilbodet i Noreg er under press. Senterpartiet meiner at dei offentlege sjukehusa må styrkjast. Vi vil åtvara mot regjeringa sin politikk for sentralisering og privatisering av norsk spesialisthelseteneste. Senterpartiet var – og er – imot reforma Fritt behandlingsval og at helseføretaka skal påleggjast å laga ein strategi for auka kjøp av private. Vi vil i staden styrkja kvaliteten og kapasiteten i pasientbehandling og fødetilbod ved dei offentlege sjukehusa og sikra beredskapen i heile landet, og vi har levert forslag til Stortinget om å utvikla sjukehusa i ein nettverksmodell for utvikling av kvalitet, der lokalsjukehusa si rolle vert styrkt, ikkje svekt. Vi ser eit stort behov for å styrkja dei offentlege sjukehusbudsjetta. Mange helseføretak må kutta i tenestetilbodet til neste år. «Et brutalt budsjett», uttalte hovudtillitsvald for Ambulanseforbundet i Helse Bergen til Bergens Tidende fredag 11. desember. På hans avdeling må dei kutta 10 mill. kr i ambulansetenesta til neste år. Nattambulansen i Granvin forsvinn. I Bergens Tidende den 10. desember roper arbeidsmiljøutvalet ved Haukeland varsku mot det dei meiner kjem til å verta eit skadeleg arbeidsmiljø som følgje av eit stramt budsjett for 2016. Administrerande direktør i Helse Bergen uttalte i avisa same dag at føretaket for første gong på seks år opplever realnedgang i overføringane frå Helse Vest til Helse Bergen. Auken er på 2,3 pst., altså lågare enn løns- og prisveksten på 2,7 pst. Direktøren legg ikkje skjul på at budsjettet er stramt: «I perioder kan dette være utfordrende for våre ansatte på jobb.» Den gylne regel er òg under press. St. Olavs Hospital planlegg kutt på 20 mill. kr innan psykisk helsevern neste år. Ved Oslo universitetssykehus har tilsette slått alarm om store kutt i det psykiske helsetilbodet i dette føretaket neste år, og ved Sykehuset Innlandet har det vore godt kjent at dei må ned på eit nivå når det gjeld psykisk helsevern som er tilbake igjen til før opptrappingsplanen. Det er vel ikkje dette regjeringspartia meiner er å satsa på rus og psykiatri? Seinast i dag står det i Bergens Tidende at tilsette i Helse Bergen på rusfeltet fryktar at det føreslåtte kuttet innanfor rusbehandlinga neste år vil føra til at den gylne regel ikkje vert følgd opp. Det er altså gode grunnar til at Senterpartiet føreslår 1 mrd. kr utover regjeringa sitt forslag i tilleggsinnstillinga for å styrkja sjukehusbudsjettet, av dette 150 mill. kr i øyremerkte midlar til helsehjelp til flyktningar, 100 mill. kr til fleire turnuslegestillingar, 50 mill. kr til utdanningsstillingar ved lokalsjukehus, 50 mill. kr til stamcellebehandling mot MS og 30 mill. kr til desentralisert lysbehandling. I tillegg har vi prioritert 4 mill. kr til telemedisin ved Universitetet i Tromsø og 7 mill. kr til Tromsøundersøkelsen. Det mest smålege kuttforslaget i statsbudsjettet er kutt i medisinsk forbruksmateriell for menneske med stomi og inkontinens. HELFOs rapport om utgiftene til medisinsk forbruksmateriell er unntatt offentlegheita. Kristeleg Folkeparti og Venstre har støtta det usolidariske forslaget frå regjeringspartia utan å vita kvifor. Desse hjelpeprodukta er nødvendige for at desse pasientane kan fungera i arbeidslivet og i sosiale samanhengar, og Senterpartiet kjem til å støtta dei lause forslaga frå SV i denne saka. I Senterpartiets alternative budsjett omfordeler vi meir enn 1,5 mrd. kr i Helse- og omsorgsdepartementets budsjett, inkludert kutt i helseforvaltninga og isolerte kutt på område der Senterpartiet har andre løysingar. I tillegg tilfører vi Helse- og omsorgsdepartementets budsjett meir enn 1,1 mrd. kr. Eg vil med dette ta opp Senterpartiets forslag i saka.