Heidi Grande Røys (Sosialistisk Venstreparti), 2009-06-18:
Noko av det mest urettferdige ved det norske samfunnet er at vi har løn etter kjønn. Løna for kvinner er i snitt om lag 15 pst. lågare enn det menn har, og slik har det vore altfor lenge. Difor er det viktig å sikre likeløn, men Framstegspartiets forslag i dag er ikkje eit likelønsforslag. Framstegspartiet nemner ikkje likeløn ein einaste gong i partiprogrammet sitt. Folk ønskjer handling, ikkje fine formuleringar, sa representanten Kjønaas Kjos. Men poenget er jo ikkje at Framstegspartiet sitt partiprogram manglar formuleringar – tvert imot: Dei skriv mykje om likeløn, men dei argumenterer mot likeløn. Dei seier f.eks.: «Det er ikke en statlig oppgave å utjevne lønnsforskjeller som naturlig oppstår i arbeidsmarkedet.» Tydlegare kan ein ikkje skrive kva politiske handlingar framstegspartiveljarane skal vente av partiet sitt. Men dersom dette har gått ut på dato, kan ein kanskje få oppramsa alle andre vedtak som Framstegspartiet nettopp har gjort, som òg har gått ut på dato, i valkampen som vi har framfor oss. Eg les dessutan av Framstegspartiet sine merknader at eit av hovudproblema til sjukepleiarar og hjelpepleiarar er at dei jobbar i offentleg sektor. Framstegspartiet sitt primærstandpunkt er å løyse likelønsutfordringa med konkurranseutsetjing og privatisering. Eg trur ikkje kvinnene som jobbar i offentleg sektor i dag, ønskjer å verte sette ut på anbod, og eg trur heller ikkje at det er det som gir likeløn. Komiteen si innstilling viser til Likelønskommisjonen. Det var i samband med handsaminga av makt- og demokratimeldinga i Stortinget i 2005 at vi støtta oppnemninga av ein likelønskommisjon. Men det vart avvist av Bondevik II-regjeringa og Framstegspartiet. Framstegspartiet meinte den gongen at «samfunnet ikke kan vedta seg frem til en bedre likestilling mellom kvinner og menn». Likelønskommisjonen vart altså sett ned fordi dei raud-grøne vann valet. Vi har difor i dag ikkje berre ein levande debatt om likeløn, vi har ikkje minst bak oss snart fire år med handlingar knytte til likeløn. Som eg sa: Kommisjonar og ord hjelper ikkje åleine. På mitt initiativ sette eg allereie hausten 2006 ned ei partsamansett gruppe i statleg sektor for å sikre likeløn i samband med tariffoppgjeret i staten. Vi har prioritert likeløn i alle lønsoppgjer deretter. Likelønskommisjonen peiker på at det lange fråværet mange kvinner har i samband med fødslar, er ein viktig årsak til lønsgapet. Ja vel. Regjeringa har difor dobla fedrekvota for fødselspermisjon, slik at fedre tek eit større ansvar i heimen ved familieauke. Det siste vi gjorde i vår, var å likestille skiftarbeid og turnusarbeid, som ikkje minst er eit viktig steg i retning av likeløn. I tariffoppgjeret i staten i år var vi, som Rolf Reikvam nemnde, einige om å vidareføre likelønsarbeidet og i 2010 setje ned ei partssamansett arbeidsgruppe som skal jobbe med forslag for å sikre likeløn i staten. Ein skal byggje på rapporten frå Likelønskommisjonen. Opposisjonen har gløymt føresetnadene frå Likelønskommisjonen. Skal ein gjennomføre eit likelønslyft, er det viktig at ein får eit varig lyft. Likelønskommisjonens fleirtal skriv: «Det forutsettes at det etableres en avtale mellom partene om at lønnsveksten i offentlig sektor kan være høyere enn i privat sektor, og at nye relative lønnsforhold mellom grupper ikke utløser kompensasjonskrav.» Og vidare: «Lønnsløftet kan ikke gjennomføres administrativt fra myndighetenes side alene.» Eg er hjartans einig med Likelønskommisjonen. Det er heilt nødvendig at eit ekstraordinært lønslyft er ein del av dei ordinære forhandlingane mellom partane i arbeidslivet. Viss ein ikkje får på plass forpliktande avtalar, vil andre arbeidstakarorganisasjonar fremje krav om kompensasjon, slik at lønsforskjellane held fram. Likelønskommisjonen går så langt som at ein åtvarar mot å innføre ein likelønspott utan at desse føresetnadene er på plass. Likeløn er eit fordelingsspørsmål, ikkje berre eit løyvingsspørsmål. Likelønskommisjonen kom med omfattande og viktige forslag. Desse forslaga må få si grundige behandling i regjering og i storting, ikkje i samband med eit Dokument nr: 8-forslag fremja midt under ei mekling og i trygg forvissing om at vedtak var gjort – altså lenge etter at lønsoppgjeret var avslutta. Regjeringa har ei bindande forventing og ei målsetjing om at ein i komande oppgjer skal medverke til å heve løna til kvinner og andre lågtløna. Det har vi truverde til faktisk å få gjort.