Kjersti Toppe (Senterpartiet), 2012-11-29:
Eg er veldig einig i det utfordringsbildet som Høgre trekker opp i sine forslag – at rekruttering, organisering og kvalitetforbetring er viktige faktorar for å skapa ei betre legeteneste i kommunane. Med Samhandlingsreforma tok vi det store grepet med å få til ei nødvendig satsing på kommunehelsetenesta. Veksten skal vriast frå spesialisthelsetenesta til kommunehelsetenesta. Vi har erkjent at mange pasientar blir behandla på eit for høgt nivå, og at kommunehelsetenesta kan behandla fleire med betre resultat. Med Samhandlingsreforma var det òg ein intensjon om at legar i kommunane skulle klara å nå pasientgrupper som ikkje sjølve oppsøkte helsevesenet, og spesielt gjeld dette eldre menneske og pasientar med rusproblem og psykiske lidingar bl.a. Eg merkar meg at undersøkingar etter at fastlegereforma blei innført, viser at små kommunar faktisk klarar dette i betre grad enn dei aller største. Ei målsetjing med Samhandlingsreforma er å redusera unødvendige sjukehusinnleggingar. Her er fastlegen generelt, og legevaktlegen spesielt, ein nøkkelperson – dei er døropnarar for spesialisthelsetenesta. Tilvisingpraksisen ser vi er svært ulik. Det å satsa på auka kompetanse i allmennlegetenesta og i legevaktsordninga er grunnleggande for å få Samhandlingsreforma til å fungera etter intensjonen. At ein så stor del av legar i allmennlegetenesta er over 55 år, er bekymringsfullt. Eg høyrer at ein av tre fastlegar ifølge Helsedirektoratet er over 55 år. Eg forstår Høgre sitt forslag om å ta vekk dette punktet i legevaktsforskrifta, men eg trur heller ikkje løysinga er så enkel – det er meir samansett. Hovudproblemet er jo at rekrutteringa er for svak. Vi må gjera det meir attraktivt å køyra legevakt. Mange av førespurnadene kan venta til neste dag. Eg trur det er masse ein kan gjera lokalt, slik at belastninga blir redusert. Å køyra nattarbeid etter vanleg arbeidsdag og gå på jobb neste dag, er hardt både psykisk og fysisk, så å tvinga folk til det er ikkje nødvendigvis noko som fremmar kvalitet. Eg er òg einig med Høgre i at om vi skal lykkast betre med å få nok legar i primærhelsetenesta, må vi få dei nyutdanna legane til å søka seg inn. I dag veit vi at studentane er meir vane til spesialisthelsetenesta. Det er der dei studerer – på universitetsklinikkane – og dei får tildelt praksisveker i kommunehelsetenesta. I vår vedtok Stortinget ei stortingsmelding om utdanning for velferdstenestene, som tok tak i nettopp dette, og utdanningspraksisen for mange helseprofesjonar, ikkje berre for legar, skal no styrast mot kommunehelsetenesta, der veksten no skal skje. Vi må òg gjera det tryggare for nyutdanna legar å ta stilling i kommunane. Eg er einig i det som blir beskrive, at i dagens system er det ei heilt anna økonomisk og fagleg sikkerheit og tryggleik forbunde med spesialisering i spesialisthelsetenesta enn i kommunehelsetenesta. Eg vil òg påpeika at det er nokre område spesielt innan kommunehelsetenesta som det er viktig å styrka, og det gjeld sjukeheimar. Det har vore ei styrking, men ho må bli enda større. Vi må gjera det attraktivt for legar å bli sjukeheimslegar. Då vil eg nemna at det set som vilkår at arbeid på sjukeheimar blir rekna som spesialisering. Det er mange forskjellige forslag i dette representantforslaget, og intensjonen er god. Eg viser til statsrådens brev, og vi tar med dette i det vidare arbeidet, men mange av tiltaka allereie er godt i gang, f.eks. med å styrka fastlegeordninga i årets budsjett. Det er varsla gjennomgang av akuttmedisinforskrifter med omsyn til å styrka legevaktsordninga, og det er bestemt at det skal vera krav til bakvakt der ein lege har vakt aleine. Så vil eg visa til ein interpellasjon vi hadde før i dag om psykisk helse, der det var nokon som sa at det er ikkje alltid det er psykologen som er svaret, det kan òg vera legen. I denne saka er det omvendt – det er ikkje alltid det er legen som er svaret, det kan vera psykologen. Så er det bra at Stortinget set fokus på legane og rekrutteringa, men eg er, for å vera heit ærleg, mykje meir bekymra for ei anna yrkesgruppe i helsevesenet – helsefagarbeidarane. Det er stor mangel – vi manglar mellom 30 000 og 50 000, og til forskjell frå legane, er det ikkje ungdom som søker seg inn i yrket.