Olav Akselsen (Arbeiderpartiet), 2007-02-15:
Når me ser på mediebildet, kan ein lett få inntrykk av at alt går gale her i verda. Det er fokus på katastrofar, anten desse har si årsak i at naturen slår seg vrang – tørke, flaum, orkanar og taifunar – eller i krig og konfliktar. Og dessverre er det mykje negativt å fokusera på. Ein kan lett missa motet av dette biletet. Likevel må me ha lov til å spørja oss om det berre går feil veg, eller om det òg finst positive utviklingstrekk. Heldigvis gjer det det. Talet på militærkupp har gått ned, talet på væpna konfliktar i verda går ned, talet på drepne som følgje av slike konfliktar går ned, og særleg har talet på flyktningar gått ned. Eit av dei mest positive utviklingstrekka det siste tiåret er nedgangen i talet på personar som lever i total fattigdom. Den økonomiske utviklinga i Kina, India og Brasil har lyfta mange hundre millionar personar ut av fattigdom og til eit meir verdig liv. Og i Afrika samla har me ei positiv økonomisk utviking. Ei av dei absolutt beste meldingane dei siste vekene var opplysningane om at forhandlingane om Nord-Korea sitt atomvåpenprogram ser ut til å lukkast. I byte mot energi vil no Nord-Korea slutta av programmet. Me må òg håpa at denne utviklinga vil føra til større openheit i og integrasjon av Nord-Korea. Ein svært spent og farleg situasjon ser ut til å få ein positiv utgang. Mest positivt blir dette kanskje for dei nordkoreanske innbyggjarane. Sjølv om alle kriser og konfliktar er forskjellige, må me spørja oss om det er noko å læra av erfaringane knytte til forhandlingane med Nord-Korea. Eg trur at ein av grunnane til at ein lukkast, var at ein greidde å engasjera land i regionen, og at det var ei mogleg oppside for Nord-Korea, og ikkje berre truslar om boikott og mogleg bruk av militære middel. Eit område der det dessverre er få positive utviklingstrekk, er Irak. Det meste ser ut til å gå feil veg. Landet er i ein borgarkrigliknande situasjon. Talet på drepne stig, og terroråtak er blitt ein del av kvardagen. I verste fall kan situasjonen i Irak destabilisera heile Midtausten. Faren for at konflikten skal spreia seg, er stor. Som me hugsar, var kampen mot masseøydeleggingsvåpen grunnen til invasjonen av Irak. Slike våpen har ein som kjent ikkje funne. Sjølv om Saddam Hussein sitt skrekkregime er fjerna, har ein verken spreidd demokrati eller fjerna terrorfaren. Ein må kunna påstå at USA har oppnådd alt anna enn det dei hadde håpa på då dei invaderte Irak. Over heile verda aukar motstanden mot USA si krigføring i landet, og ikkje minst i USA ser ein denne aukande krigsmotstanden. Det hadde vore interessant å få vita om Framstegspartiet framleis støttar invasjonen og meiner at Noreg burde ha teke del i han. Me må hugsa på at det var eit alternativ til invasjon. Det var internasjonale våpeninspektørar i landet, og det var ein prosess i FN-regi. USA og nokre få andre land trassa verdssamfunnet og FN då dei invaderte Irak. Etter valnederlaget i fjor haust sette Bush ned eit utval som skulle koma med forslag til korleis ein skulle koma seg ut av den håplause situasjonen i Irak. Fordi konflikten har eit regionalt perspektiv, var eit av dei klåraste råda i den såkalla Baker-rapporten at ein måtte involvera nabolanda Syria og Iran. Dette rådet ser det dessverre ikkje ut til at Bush-administrasjonen vil følgja. Det iranske styret har så langt valt ein uthalingsteknikk overfor det internasjonale samfunnet sitt krav om kontroll med Iran sine kjernefysiske våpen. Det er avgjerande viktig at Iran ikkje får utvikla slike våpen. Faren for ei kjernefysisk opprusting i regionen er openberr om det skjer. Eg håpar likevel at ein tek med seg dei erfaringane ein har gjort seg i forhandlingane med Nord-Korea og det ein burde ha lært om krigen i Irak, når ein framover skal jobba med å hindra at Iran får utvikla atomvåpen. Åleinegang eller militære aksjonar er ikkje svaret. Ein må engasjera. Ein må engasjera Iran, og ein må engasjera andre gode krefter som kan bidra. Sist veke kom det meldingar frå Mekka om at det skal dannast ei samlingsregjering i det palestinske området. Dette er svært positivt. Det er viktig å støtta opp om dette arbeidet. Samanstøytane me har sett i dei palestinske områda, har vore svært alvorlege. Eit hardt prøvd folk har fått det verre. Utan ro i dei palestinske områda kan ein heller ikkje oppnå stabilitet og tryggleik for Israel. Arbeidet med å få til ei samling på palestinsk side er derfor avgjerande for å få til ei varig fredsløysing på den israelsk/palestinske konflikten. Eg er derfor svært glad for det engasjementet den norske regjeringa har vist for å hjelpa til med ei slik samling. Det må vera eit mål å få slutt på boikotten av dei palestinske styresmaktene. Det betyr sjølvsagt ikkje at ein skal gi blankofullmakt til den nye regjeringa. Forhandlingane står enno att. Det må likevel vera viktig og rett å gje eit signal som kan stimulera denne samlingsprosessen. Personleg synest eg det er svært positivt at meldinga om ei palestinsk samling kom etter eit arabisk initiativ. Det er viktig å få til eit regionalt engasjement dersom ein skal sikra fred i området. Eg vil oppfordra verdssamfunnet til igjen å vurdera det saudiarabiske fredsinitiativet, eit initiativ som bl.a. inneheld ein garanti mot arabiske åtak på Israel. Tysdag fekk Regjeringa full oppslutnad frå Stortinget om å senda ytterlegare 150 personar til ISAF-styrken i Afghanistan. Noreg har svara ja på ei oppmoding frå NATO om å yta hjelp i Kabul-området. Dette er ei vidareføring av tidlegare engasjement i landet og i tråd med Soria Moria-erklæringa, der det står at ein skal styrkja norsk deltaking i ISAF i Afghanistan. Det nye norske bidraget skal ha som hovudoppgåve å hjelpa dei afghanske tryggingsstyrkane. Saman skal ein forsvara og bevara stabiliteten i hovudstaden. Det er viktig for utviklinga i Afghanistan at ein greier å tryggja presidenten, regjeringa og andre viktige institusjonar med base i hovudstaden. Blir desse institusjonane sette ut av spel, vil det først og fremst ramma sivilbefolkninga i landet. Utan ein fungerande stat, inga utvikling. Frå før har Noreg teke på seg ansvaret for flyplassen i Kabul, og me har styrkar i nord. Noreg har med andre ord alt i lang tid hatt store bidrag og eit sterkt engasjement i Afghanistan. I tillegg til det militære bidraget har Noreg eit stort sivilt engasjement. Sjølv om det kanskje ikkje er eit mål i seg sjølv, synest eg personleg det er positivt at Noreg bruker like mykje pengar på sivile program som det vår militære innsats kostar. Afghanistan og det afghanske folket har hatt ei svært vanskeleg historie med invasjonar og det eine blodige regimet etterfølgt av det andre. Landet har nærmast vore i ein permanent krigssituasjon i fleire tiår. Den humanitære situasjonen er vanskeleg. Det er positivt at det internasjonale samfunnet stiller opp med skular, helsestasjonar og infrastruktur. Utan eit militært nærver hadde det ikkje vore mogleg å få til ei sivil utvikling i landet. Men framtida til Afghanistan kan heller ikkje tryggjast berre med militære middel. Ved bygging av det sivile samfunnet og støtte til det valde regimet må me håpa at Afghanistan blir i stand til å ta vare på sin eigen tryggleik. Derfor er òg opplæring av dei afghanske styrkane ein viktig del av dei oppgåvene dei norske styrkane har. Mange av vår tids største utfordringar må Noreg løysa saman med Russland. Økologisk og økonomisk kriminalitet knytt til ulovleg fiske, forvaltning av fiskeressursane, berekraftig bruk av energireservane og kamp mot klimaendringane er berre nokon av dei utfordringane me møter. Desse utfordringane gjer seg særleg gjeldande i nord. Derfor har Regjeringa sett nordområda øvst på den utanrikspolitiske dagsordenen. Både i Russland, og ikkje minst i Vesten, er det fremja kritikk mot utviklinga i Russland. Mange er bekymra for demokratiet i landet. Me har sett ei sentralisering av makt, me har sett innsnevring av media sin fridom, og det er nye reglar for frivillige organisasjonar. Det har òg vore truslar og åtak på personar som jobbar med demokratispørsmål, eller som på anna vis har vore kritiske til styresmaktene. Det har til og med vore drap som synest politisk motivert. Dessverre er det ting ved etterforskinga som gjer at ein ikkje blir overtydd om at det er ei positiv utvikling i landet. Det er viktig at me er kritiske til denne utviklinga, men samtidig må kritikken ikkje bli for einsidig eller i svart-kvitt. Det er òg positive utviklingstrekk i landet. Me i Noreg har alt å vinna på at Russland blir ein integrert del av Europa. Isolasjon av landet vil ingen vera tent med. Det er derfor viktig å trekkja Russland med i så mange internasjonale prosessar som mogleg. Russisk deltaking er avgjerande for å løysa vår tids største utfordringar.