Bjørn Lødemel (Høyre), 2017-02-02:
Sametingets årsrapport for 2015 blei vedteken av Sametingets plenum 3. mars 2016. I rapporten blir det vist til at Sametinget forvalta 429,6 mill. kr. I årsrapporten seier dåverande sametingspresident, Aili Keskitalo, på vegner av Sametinget seg tilfreds med måloppnåinga og arbeidet som blei utført i 2015. Sametingspresidenten viser også i rapporten til at Sametinget for første gong har hatt eit plenumsmøte på Stortinget, og at dette var eit viktig bidrag til å føre Stortinget og Sametinget nærare kvarandre. I årsrapporten blir det òg vist til at Sametinget har initiert eit arbeid med å evaluere dagens samiske språklovgjeving. Utvalet som regjeringa oppretta, fekk som mandat å sjå på dagens lovgjeving og gje forslag til eventuelle forbetringar. Dei overleverte innstillinga si til Klima- og miljødepartementet 10. oktober 2016. Komiteen ser fram til regjeringa si oppfølging av innstillinga. Sametingspresidenten viser også til at kommunereforma kan få betyding for samiske rettar, og at Sametinget i 2015 fekk laga ei utgreiing som blei handsama i Sametinget. Sametinget fekk i 2015 600 000 kr frå Klima- og miljødepartementet for å hjelpe kommunane slik at samiske språkbrukarar ikkje skulle kome dårlegare ut som følgje av kommunereforma. Både i årsrapporten og i stortingsmeldinga blir det vist til betydinga av å bevare og styrkje dei samiske språka. Dei samiske språka er viktige kulturberarar og viktige i vidareføringa av samiske verdiar og kunnskap. Retten til å kunne bruke samisk i møte med det offentlege og retten til opplæring i og på samisk er blant dei viktigaste rettane for samane som folk. I stortingsmeldinga viser regjeringa til at prosedyrar for konsultasjonar mellom statlege myndigheiter og Sametinget er eit av dei viktigaste rammeverka for å sikre samane deira folkerettslege rett til deltaking i saker som angår dei. Både departementet og Sametinget viser til at konsultasjonsprosedyrane har styrkt samarbeidet mellom Sametinget og statlege myndigheiter. Ein samla komité meiner det må arbeidast vidare med å utvikle best moglege metodar for konflikthandtering når utvikling av næringsliv, samferdsel og energiframføring kolliderer med samiske interesser. Vi ser dessverre at det ein del stadar også er konfliktar mellom samiske interesser, anna beitenæring og grunneigarinteresser. Dette er uheldig, og det er viktig å auke forståinga mellom beitenæringa og grunneigarinteressene uansett kva som er grunnlaget for konfliktar. I stortingsmeldinga viser regjeringa også til at talet på rein i delar av Finnmark no er nede på fastsett nivå, og at det arbeidet har vore vellukka. Ein samla komité har slutta seg til regjeringa si understreking av at det er svært viktig at talet på rein i desse områda ikkje aukar på nytt. I årsrapporten frå Sametinget blir det vist til uro for dei store tapa til rovvilt for jordbruks- og reindriftsnæringa. Eg var rovviltpolitisk talsmann for Høgre frå 2009 og fram til 2013 og var m.a. med på å forhandle fram rovviltforliket. I 2009 var det store konfliktar mellom beitenæringa og forvaltninga på grunn av at vi hadde ei forvaltning som var utan tillit. Ikkje minst var det slik i dei sørsamiske områda. Dei var møtte av ein arroganse frå forvaltninga som ikkje hadde grenser. Eg har lært å kjenne mange som bur i rovviltutsette område – mange av desse i dei sørsamiske områda – og eg har fått stor respekt for dei utfordringane dei står overfor, og ikkje minst fortvilinga over den måten dei har blitt handsama på av myndigheitene. I denne perioden fekk eg ein e-post frå ein fortvila reineigar i Elgå. Han hadde ulv i kalvingsområdet og hadde sendt eit brev med rop om hjelp til miljøvernministeren, om å kome til Elgå for å sjå på situasjonen og setje i verk tiltak for å ta ut desse ulvane. Svaret frå Solhjell var at det ikkje passa inn i kalenderen. Beskjeden var å ta skyteprøve og jakte på ulven sjølv. Alle visste at det var umogleg å klare. Den gongen var det heller ikkje hjelp å få frå raud-grøne politikarar frå Hedmark. Dei sat handlingslamma og musestille. Det er framleis mykje som står igjen før det er tillit til forvaltninga og allmenn respekt for dei utfordringane som er i rovviltbelasta område, men raud-grøne politikarar har definitivt ikkje mykje å skryte av på dette området frå eiga regjeringstid. I stortingsmeldinga blir det også vist til at regjeringa løyvde 3 mill. kr i 2015 til forprosjekt for eit nytt, redusert utbyggingsprosjekt for Saemien Sijte. Statsbygg har fått oppdraget med å lage eit forprosjekt også denne gongen. Då ein såg dei planane som var lagde fram, og den prosessen som hadde vore i den raud-grøne regjeringa, såg ein at det var elendig handverk frå den regjeringa si side. Det var heller ikkje politisk vilje til å gjennomføre bygginga. I staden held ein samane og ikkje minst sørsamane for narr. No har ein sjansen til å få på plass realistiske planar som også kan gjennomførast.