Trond Lode (Senterpartiet), 2008-04-03:
Eg registrerer at ein samla komite støttar ein gjennomgang av drapssaker som er resultatet av vald i nære relasjonar. I Senterpartiet støttar vi ei slik tilnærming og er stolte av Regjeringas handlingsplan mot vald i nære relasjonar. Det er avgjerande om vi skal lykkast i arbeidet mot vald, at vi arbeider systematisk, og at Regjeringa, med justisministeren i spissen, tek på seg eit koordinerande ansvar. Handlingsplanen reflekterer kor komplekst arbeidet mot vald er, fordi han involverer så mange fagmiljø, departement, instansar, etatar og ikkje minst enkeltindivid og familiar. Når det er sagt, vil eg samtidig åtvara mot kva vi kan kalla utgreiingspassivitet. Med det meiner eg at det er mykje vi allereie veit om vald i nære relasjonar, og då særleg vald retta mot kvinner, der valden som endar i drap, er hovudtemaet i dag. Det er med andre ord slik at vi ved ein gjennomgang vil styrkja vår kunnskap og forhåpentleg finna nye verkemiddel, men det er òg slik at vi alt i dag veit nok til å styrkja dei verkemidla som allereie finst. Eg meiner handlingsplanen Vendepunkt er eit utmerkt arbeidsdokument, med eit balansert utgangspunkt mellom utgreiing og handling. Fjorårets evaluering viser at vi er godt i gang med å setja handlingsplanen ut i livet. At regionale ressurssenter mot vald, traumatisk stress og sjølvmordsførebygging er etablert, eller er under etablering, i alle regionar, er eit opplyftande eksempel på dette. Vi veit at menn som får hjelp til å takla eiga valdsåtferd, blir mindre valdelege, og arbeidet med å gjera tilbodet til desse mennene landsomfattande må fortsetja. Vi veit at vald finst hyppigare i familiar med sosiale og økonomiske problem, og derfor må kampen mot fattigdom fortsetja og trappast opp. Vi veit at god folkehelse, førebygging og behandling av psykiske lidingar gir mindre vald. Vi veit at rusproblem ofte er ei medverkande årsak til vald, og vi veit at nokre menn reagerer med vald når dei føler seg krenkte ved samlivsbrot. Mange av dei drepne kvinnene veit vi blei drepne idet dei ville forlata partnaren. Menn må sjølve på banen og ta del i arbeidet mot kjønnsdiskriminerande haldningar som har tydeleg fotfeste i samfunnet vårt. Det har vore, og skal vera, kritisk fokus på æreskodeksar i delar av minoritetsmiljøa. Men eg vil åtvara mot å bidra til ein samfunnsdebatt som set eit tabloid minoritetsstempel på vald i nære relasjonar. Det er på tide at vi òg tør å stilla spørsmål ved om det er noko ved summen av kulturar i Noreg som skaper haldningar som gjer at altfor mange norske menn kvart år tek livet av sine partnarar eller lèt dei leva i utryggleik. Kvifor svarer f.eks. respektive 29 pst. og 24 pst. av norske menn at kvinner sjølve har heilt eller delvis ansvaret for seksuelle overgrep dersom dei har drukke eller har gått aleine langs ein øyde veg? Det gjorde norske menn i Amnesty International Norge og Reform - ressurssenter for menn - si undersøking, utført av TNS Gallup i fjor. Og kvifor meiner fire av ti norske menn i same undersøking at kvinner som ikkje bryt ut av valdelege forhold, i stor eller svært stor grad sjølve er ansvarlege for at dei blir utsette for vald? Det er ei farleg kortslutning, som viser at vi som samfunn i for stor grad sender feil signal når det gjeld synet på kva som er forståeleg eller akseptabel åtferd. For offer gir det skam og skyldfølelse, for valdsutøvar kan det føra til sjølvrettferd, og for omgivnadene kan det legitimera likegyldigheit. Å finna og fjerna årsaka til denne misforståtte førestellingsverda er ein del av det haldningsskapande arbeidet som er avgjerande dersom vi skal klara å kjempa mot vald i nære relasjonar. Til slutt vil eg òg nytta høvet til å setja søkjelyset på om ein del av valden i nære relasjonar får nok merksemd, nemleg vald mot eldre, som òg er ein del av drapsstatistikken. Dette er eg bekymra over. Erfaringar frå Vern for eldre-kontor i Oslo, Bærum og Trondheim og samanlikningar med andre land syner at mellom 3 og 5 pst. av alle eldre blir utsette for ei eller anna form for overgrep. Det utgjer omtrent 25 000 eldre i Noreg som blir utsette for overgrep frå eigne pårørande og i eigen heim. Det er i dag altfor få kommunar som har gjort Vern for eldre til ei fast teneste. I Senterpartiet har vi forventningar til ein nasjonal kontakttelefon for eldre utsette for vald, som no er under planlegging i Sosial- og helsedirektoratet. Vi håpar dette vil hjelpe ein del av ofra, og vi imøteser eit fokus på det arbeidet.