Anita Apelthun Sæle (Kristelig Folkeparti), 1999-03-25:
I fleire lokalsamfunn langs kysten er verftsindustrien alfa og omega. Dei opplever tøffe tider no. Nokre verft har allereie permittert ein del av arbeidsstokken, med dei negative konsekvensar det har for den einskilde og ofte for heile den maritime næringa i lokalsamfunnet. Etter eventyrlege år, spesielt 1997, med ordretilgang langt over normal kapasitet, er det tørke på nye kontraheringar. Og Kristeleg Folkeparti er redd for at det i fyrste rekkje skuldast verdsøkonomien, og at det dermed er vanskeleg å endra på. For konkurranseutsette næringar som skipsindustrien vil fallet i valutaen i Austen sjølvsagt ha mykje å seia for kvar ordrane vert plasserte. Og når Korea leverer skipsskrog 40 pst. billegare enn vi kan levera, er det vanskeleg å konkurrera med. Uvisse og økonomisk ustabilitet i Austen, Russland og Sør-Amerika medfører vel òg at moglege investorar sit på gjerdet og utset nybygg. Nasjonalt har det hatt mykje å seia at ein opplevde ei kolossal kontrahering før årsskiftet 1998 fordi det vart kjent at støttesatsane ville verta lågare frå 1. januar. Men Regjeringa har altså i denne saka tatt situasjonen på alvor og eliminert den konkurranseulempa som lågare verftsstøttesats inneber. Som eit apropos til representanten Rita Tveiten sitt innlegg vil eg nemna at regjeringa Bondevik ikkje var den fyrste regjeringa som føreslo satsane redusert. Det har både Jagland-regjeringa og Brundtland-regjeringa gjort før, utan at det vart vedtatt. Når lågare sats vart vedtatt i 1998-budsjettet, hadde det sjølvsagt med behovet for innstrammingar i økonomien å gjera, men det hadde også med den svært stramme arbeidsmarknaden å gjera. Hjula gjekk så det suste, og i ein slik situasjon subsidierer ein normalt ikkje. No er situasjonen knapt normal nokon gong ved skipsverfta – det går opp og ned som bølgjene i Nordsjøen. Men den økonomiske situasjonen er likevel radikalt endra både på verdsbasis og i lokalmiljøa der verfta i vanskar er hjørnesteinsbedrifter. Difor er satsane, slik vel saksordføraren òg peika på, tilbake på 1997-nivå. Våre verft må i framtida konkurrera på kvalitet og eventuelt teknologiske nyvinningar. Og vert ordreinngangen for 1999 på minst 8 milliardar kr, slik Regjeringa budsjetterer med, vil det seia at hjula går i verfta også dette året. Fleirtalet i næringskomiteen bed Regjeringa om å vurdera ytterlegare tiltak for å styrkja aktiviteten ved verfta våre. Fornyinga i fiskeflåten og ferjeflåten er positive tiltak og ein fornuftig motkonjunkturpolitikk innanfor eit avgrensa område. Og ein bør vel òg ta opp til vurdering om eventuell norsk kontraheringsstøtte til fiskebåtar skal vera uavhengig av kvar båten vert bygd. Noreg har no same støttesats som det verfta etter regelen skal kunna få i EU/EØS-området. Men verda er i røynda noko annleis enn verda er det på papiret. Det er ei kjent sak at mange smottvegar vert brukte for t.d. å gje FoU-støtte til verft i fleire EU-land. Det vert også påstått at næringsstøtta til verftsindustrien i Spania skal vera på over 20 pst., medan ein får 13 pst. til fiskebåtar i Portugal. Dei norske verfta som hevdar seg i ein så ulik konkurransesituasjon, har grunn til å vera stolte. Noreg er ikkje på nokon måte med i eit subsidiekapplaup sjølv om vi hevar satsane til det normative i EU. Eg er svært glad for at Regjeringa får oppslutning om sitt forslag.