Torstein Rudihagen (Arbeiderpartiet), 1999-12-15:
Er utdanningssystemet vårt dynamisk nok? Evnar vi å ta innover oss dei endringane som pregar nærings- og samfunnslivet? Evnar vi å ta innover oss det tempoet som desse endringsprosessane har? Vi pratar stadig om dette såkalla paradigmeskiftet, overgangen frå industrisamfunnet til kunnskapssamfunnet. Nå vil vel mange hevde at uttrykket kunnskapssamfunn vil vere ein hån både mot tidlegare og komande generasjonar, for det er jo slik at ein heile tida må ha ein oppdatert kunnskap. Men det som i alle fall er sikkert, er at omstillingane og farten er så pass stor at behovet for stadig ny kunnskap kanskje er større enn nokon gong. Dersom forskarane har rett, er det slik at vi må skape 800 000 nye arbeidsplassar i løpet av ein 20-årsperiode. Det fortel lite grann om omstillingsbehovet og takten i dette, drive fram av nye marknader, ny teknologi, nye produkt og ei internasjonalisering av økonomien. I jobben med å prøve å skaffe 800 000 nye arbeidsplassar er det klart at vi må prøve å stimulere ein del av dei nye vekstnæringane. Representanten Norvoll var innom marin sektor. Der ligg eit enormt potensial. Det ligg også eit nokså stort potensial i desse såkalla kunnskapsintensive og teknologibaserte næringane. Eit særtrekk ved denne næringa er at her er det kompetanse som blir verdsett. Det er kompetanse som blir prisa framfor tradisjonell kapital. Kompetanse er ei mangelvare, og følgjeleg blir det òg ein høg pris. Meir enn nokon annan gong er faktisk utdanningspolitikk òg næringspolitikk. Så er ein politikk som går ut på å legge til rette for ei livslang læring, ein viktig bit i næringspolitikken. Da må vi få ei langt betre kopling i framtida mellom utdanning, forsking og næringsliv. Prosjektet på Fornebu er eit eksempel på eit slikt verkemiddel, der ein skal skape utviklingsmiljø som både forsking, utdanning og næring vil ha stor nytte av, og som også kan tiltrekke seg internasjonal kompetanse. Vi må skape slike miljø ute i regionane knytte opp til høgskulane rundt omkring, anten ein kallar det forskingsparkar, næringsparkar eller kva ein måtte velje å kalle desse ulike innovasjonsmiljøa. Utdanningspolitikk er næringspolitikk, men det er òg i høgste grad distriktspolitikk. Vi ser jo nå, f.eks. i mitt eige distrikt, på Otta, at ein der har lukkast med å få ei nettbasert undervisning innafor informasjonsteknologi, innafor sjukepleie, innafor lærarutdanning, som gjer at desse ungdommane og òg meir vaksne studentar kan få tilbod om høgare og betre utdanning på sin heimstad. Det andre vi ser med det, er at det på ein måte stimulerer næringslivet omkring. Det blir eit utviklingsmiljø omkring, og dei har spelt inn mange nye idear til næringslivet, som seier at dei har nytte av desse nyutdanna ungdomane, og ungdomane seier at dei har nytte av næringslivet omkring, og i hop er dette eit lyft for Distrikts-Noreg. Eg er glad for det som ligg i budsjettopplegget om ei auka satsing på dei regionale høgskulane og utviklingsmiljøa omkring dei. Eg håper òg at det framover i større grad vil bli opning for eit større studietilbod på desse innlandshøgskulane, bl.a. eit sivilingeniørstudium på Høgskulen i Gjøvik. Eg opna med å stille spørsmålet: Er utdanningssystemet vårt dynamisk nok? Det er jo slik at den nye informasjonsteknologien gir mange moglegheiter, men òg nokre skremmande utviklingstrekk. Eit konkret eksempel er denne nettbaserte undervisninga som eg har vore innom. Klarer vi å førebu oss godt nok på kva som her vil kome, og ønskjer vi å styre dette? Kva rolle vil sjølve utdanningsinstitusjonane våre på over grunnskulenivå få i det nye systemet? For om nokre få år vil vi heilt klart ha ein nettbasert infrastruktur over heile landet som inneber at befolkninga kan få dei ønskte utdanningstilboda til ein langt lågare kostnad enn i dag. Dermed vil vi kanskje få ei heilt ny forskyving av makta frå utdanningsinstitusjonane til forbrukarane. Det vil bli konkurranse om studentane. Vi må ha ein gjennomgåande diskusjon om utdanningsinstitusjonanes rolle i ein slik samanheng.