Bård Vegar Solhjell (Sosialistisk Venstreparti), 2013-11-28:
Eg vil takke europaministeren for ein ryddig gjennomgang av europapolitikken, men ikkje minst takke den nye regjeringa og presidentskapet som har funne ut at det er riktig å leggje debatten om utgreiinga til den 28. november. Det irriterer meg litt at eg ikkje på åtte år har klart å kome på det sjølv, å leggje han til 19-årsdagen for den førre EU-avrøystinga, men nye kostar har kanskje bidrege konstruktivt her. Det var ein ryddig gjennomgang, men han har etter mitt syn òg svakheiter. Det er ei utgreiing som var prega av ei ro som ein knapt kan finne om ein ser seg rundt på korleis situasjonen er i dei fleste europeiske land i dag. For verkelegheita er at Europa er midt oppi si djupaste og mest langvarige krise i nyare tid. Arbeidsløysa i dei aller fleste europeiske land har bite seg fast på eit høgt nivå. I Spania er ungdomsarbeidsløysa på nesten 50 pst. – annankvar person på litt over 20 år har altså ikkje arbeid eller utdanning. I vårt naboland Sverige nærmar det same talet seg 25 pst., altså gjeld det bortimot kvar fjerde svenske. Det er ein situasjon som kan få dramatiske konsekvensar over tid. Det er aukande forskjellar i dei fleste land i Europa. Det er svekte arbeidstakarrettar. Saman med den situasjonen vil det òg kunne gå ut over tilliten, limet i samfunnet i europeiske land. Det er ikkje mogleg å unngå at det òg får innverknad på Noreg og fører til press på lønningar her og press for svekte arbeidstakarrettar. For eksempel kunne VG nyleg fortelje om situasjonen på Gardermoen i utbygginga der – 150 ulike entreprenørar og arbeidskontraktar på ned til éin dag for dei tilsette der. Vi må gjere dette til ein meir sentral del av norsk europapolitikk og påverke retninga, fordi det no òg er tydelege signal om at den krisepolitikken som vert førd, ikkje verkar. Han får kritikk av økonomar og internasjonale organisasjonar. Ein politikk med kutt og innsparing må i større grad verte erstatta av ein politikk for investering for å skape auka etterspurnad og vekst. Det kan kome nærmare oss i åra framover enn vi er glade for i dag. Så vil eg gje europaministeren ros for å leggje vekt på ein aktiv europapolitikk, og eg vil i innleiinga også gje regjeringa ros for det same. Mitt inntrykk er at det er alvorleg meint, og eg ser med spenning og interesse fram til fortsetjinga. Eg trur det kan gje mange gode debattar om utviklinga i Europa og norsk europapolitikk i tida framover. Men då må vi ikkje få ein tilpassingsminister, men ein statsråd som har som oppgåve å slåst meir aktivt for norske interesser. Mi eintydige erfaring med EU-systemet er at det i veldig stor grad er ein forhandlingsmaskin, der det vert forstått som naturleg at land skal stå opp for sine eigne interesser i dei ulike samanhengane, der det er aktuelt. Så kan dei vere ulike. I klimapolitikken og energipolitikken er den viktigaste overordna interessa vår at vi saman i Europa avgrensar klimagassutsleppa våre mest mogleg, og vert ein sterkast mogleg pådrivar for ei internasjonal avtale. Då er det som er viktig, å behalde og stø opp om dei kreftene som vil behalde gode støtteordningar for fornybar energi, presse på for tøffast mogleg mål i Europa mot 2030 – der er det mykje å gå på – og gjere det same sjølv. I andre saker er det viktige å slåst for klare norske interesser. Eg meiner at regjeringa si handtering av postdirektivet har vore feil. Det kan få negative konsekvensar for Noreg om vi innfører direktivet, og det er ein ærleg og reieleg politisk ueinigheit. I saka om ostetoll må eg seie at eg oppfattar framferda frå regjeringa så langt som litt hjelpelaus og uforståeleg. For det første drar ein til Europa med ei utilstrekkeleg forankring for å varsle eit tilbaketog, utan heilt å vite kor toget skal gå og utan å få noko som helst igjen. Det synest eg er uforståeleg. Når det gjeld bankinnskotsgarantien, er det uklare signal, og eg vil gjerne få bekrefta at regjeringa så langt som mogleg vil slåst for norske interesser og det samla synet vi har hatt i Noreg i den saka, og at ein i tilfelle det ikkje er mogleg å nå fram, har som alternativ å bruke reservasjonsretten. Dette bør vere ein typisk sak der konsekvensane er avgrensa, og som det er brei einigheit om i Noreg. Fleire saker vil kome, og då er det viktig at vi står opp for norske interesser.