John Dale (Senterpartiet), 2001-06-07:
Det er gledeleg at hovudlinjene i miljøvernpolitikken har brei tverrpolitisk støtte. I komiteen har partia skrive seg i hop og skapt semje på viktige punkt. Det skjer upåakta av at valkampen står for døra. Jamvel innan klassiske konfliktområde som naturvernområdet, motorferdsel i utmark og kraftutbygging, har situasjonen roa seg. Eit unntak er stadig rovdyrpolitikken, der Senterpartiet klart avviser at det er ei sjølvstendig målsetjing å satsa på levedyktige bestandar av rovdyr i Noreg. Når dette er sagt: Anar me stagnasjon? Ja, i alle fall er miljøkampen fragmentarisk knytt til ei bru, ein motorveg, ein foss eller til gruvedrift på Svalbard. Klimaspørsmålet vil kanskje føra til at miljøvern vert sett øvst på dagsordenen. Det vil visa seg. Mediesamfunnet synleggjer, men splittar samtidig. Offisiell miljøvernpolitikk engasjerer ikkje folk flest. Den er for byråkratisk og spissfindig. Det finst likevel lyspunkt. Regjeringa vil at lokalsamfunn og kommunar skal ta ein større del av ansvaret for miljøvernpolitikken. Det var også sentrumsregjeringa sitt klare standpunkt, og på det punktet følgjer komiteen opp med sterke formuleringar. Me bør såleis kunna håpa at intensjonane i Lokal Agenda 21 vil vinna fram i praksis. Ved å flytta makt og ansvar frå det sentrale til det lokale nivået vil kunnskapen om miljøproblema auka, og folk vil få lyst til å engasjera seg i ei utvikling som har berekraftig utvikling som mål. Men ingenting kjem av seg sjølv. Me veit at å flytta på makt er vanskeleg. Det trengst eit politisk påtrykk for å få det til. Og motførestellingane er mange, eksempelvis at lokalsamfunn manglar så vel kompetanse som vilje, og at folk er nærsynte, egoistiske og lite opptekne av framtida. Utan eit sentralt miljøvernpoliti går alt gale. I den politiske filosofien står Thomas Hobbes og John Locke som motpolar. Den eine har eit pessimistisk, den andre eit optimistisk syn på menneskets evne til å handla moralsk utan å måtta verta tvinga til det. Det kan neppe vera tvil om at Hobbes"ske, negative tankar om mennesket dominerer i vår tid. Makt samlar seg på toppane, der sit dei få som meiner dei kan og veit best. Det er trenden. Men heldigvis, den er ikkje einerådande. Det er interessant og også opplyftande at det i norsk miljøvernpolitikk anno 2001 vert vist vilje til å satsa på lokalt ansvar. Og med god grunn, for folk er klart betre enn sitt rykte. Me må tru at teori og praksis i dette tilfellet vil gå hand i hand. Skjer det, vert mistillit erstatta med tillit, nett det som må til for at så vel ei berekraftig utvikling som demokratiet skal ha ei framtid. Spenninga i miljøpolitikken ligg i forlenginga av ein slik tankegang. Det er i metropolane i verda og kulturen der at offensiven for tida ligg. Der rår sterke førestellingar om at mennesket er eit monster som ikkje har nokon naturleg plass i villmarka. Slike tankar er også importerte til Noreg. Me kjenner alle til kart der villmark vert definert som område så og så mange kilometer vekk frå nærmaste menneskelege inngrep og aktivitet. Etter ein slik definisjon vert det lite att av villmark i Noreg. Men det er her me har grunn til å stilla spørsmål, for norsk lynne og tradisjon utgjer stadig ein kontrast til tankar folk i metropolane har om naturen. Meir enn dei fleste andre folk i det folketette Europa lever me enno i og av villmarka. Me står ikkje utanfor, slik økofilosofen Sigmund Kvaløy Setreng mange gonger har minna oss om. I eit slikt perspektiv medverkar Noreg til mangfald i Europa og verda. Problemet er at utlendingar og også enkelte norske miljøorganisasjonar har vanskeleg for å forstå dette, når TV-kamera eksempelvis vert sett på kvalfangst og ulvejakt. Det er viktig for mangfaldet i det globale samfunnet at Noreg tek vare på sitt særpreg. Vår utfordring er å visa respekt for alt som lever og gror, ikkje ved å trekkja oss tilbake frå naturen, men ved å endra vår oppførsel i tråd med prinsippet om ei berekraftig utvikling. Vår utfordring er å avvisa globaliseringstrendar som riv ned nasjonale og lokale kulturar som har funne si naturlege tilpassing i eit samspel med naturen. Eg vil til slutt seia nokre ord om polare strok. Det er i Arktis me kan registrera resultata av miljøpolitikken regionalt og globalt – framsteg og fiasko. Vindar, havstraumar og elvar fører forureining nordover til eit landskap som er svært sårbart. I dette området står instrument som måler den miljøpolitiske helsetilstanden på jorda. Det finst alvorleg lokal forureining i nord, særleg knytt til atomavfall. Hovudpoenget er likevel eit anna, at det er i nord den moderne sivilisasjonen kan henta kunnskap om sin miljøpolitiske tilstand. Den bodskapen bør stå sentralt i norsk diplomatisk arbeid i tida framover.