Hallgeir H. Langeland (Sosialistisk Venstreparti), 1998-12-04:
Me brukar 25 milli-ardar kr i året på forsvaret av Noreg, i ei tid då fleirtalet i denne sal meiner at Noreg ikkje står overfor nokon militær trussel. Dette er unisont frå Stortinget, og det har høgrerepresentanten Ingvald Godal òg meint tidlegare. Det er altså ingen fiendar, ingen militær trussel. Me brukar 25 milliardar kr til å forsvara oss mot ein fiende som alle seier ikkje eksisterer. Det betyr ikkje at SV meiner me ikkje skal ha eit forsvar, som haukane i denne salen prøver å framstilla det. Når SV brukar 22 milliardar kr på Forsvaret, kan det verka som småpengar for fleirtalet. Men viss ein samanliknar det med kva ein brukar på miljøforsvar, så brukar altså òg SV ti gonger meir på Forsvaret. Så den retorikken som ein del representantar har lagt seg til, bør ein legga frå seg, og respektera at SV faktisk har eit grundig og gjennomarbeidd forsvarsbudsjett. Men la meg problematisera litt over ressursbruken, og gå litt vidare på dette med å forsvara oss mot den ikkje eksisterande fienden. Korleis er det mogleg å bruka meir pengar på å spionera på fienden nå enn det me gjorde under den kalde krigen, når det altså ikkje er nokon fiende? Fleirtalet brukar 550 mill. kr på militær etterretning, altså på å prøva å finna ein fiende som dei sjølve seier ikkje eksisterer. Eg håper Røsjorde og namnebrørne Godal, som ikkje ser ut til å ha noka grense for pengebruk på Forsvaret, kan forklara ei enkel sjel frå Vestlandet følgjande: Kvifor skal me bruka 550 mill. kr på å finna noko som ikkje eksisterer? Eg er takknemleg for svar. Kva om me brukte dei 550 millionane eller deler av dei på at elevar i grunnskulen fekk spionera etter kunnskap i nye bøker og datamaskinar, slik at dei slapp å lesa om den kalde krigen som pågår mellom Warszawapakta og NATO? Ville ikkje ein sånn spionasje ha vore meir fornuftig og framtidsretta? Sentrumsregjeringa gjorde eit labert forsøk på å styra Forsvaret ut av den kalde krigen, med nokre reduksjonar. Det gjekk ikkje. Fleirtalet villa plussa på. Arbeidarpartiet kom med 300 mill. kr meir. I forhandlingane fekk Høgre og Framstegspartiet plussa på 450 mill. kr. Dei pengane blei tatt frå mindre viktige ting – går eg ut frå. Dei blei tatt frå tiltak til kriminalitetsførebygging, skulefritidsordninga, barnehagar, tiltak for arbeidslause, bustadtilskot for vanskelegstilte, forsking og miljøtiltak – altså mindre viktige ting etter fleirtalet si meining. Til og med aviser må leggast ned for at Forsvaret skal kunna leva vidare med kald krig-budsjett. Somme lever i den villfaringa at når SV er kritisk til bruk av midlar til Forsvaret, er SV imot å ha eit forsvar. Det er ikkje det det er snakk om. Me meiner det er grunnlag for å ha ein debatt om kor mykje pengar ein skal bruka på Forsvaret når det altså ikkje er ein fiende. I SV sitt alternative budsjett løyver vi 22 milliardar kr, samtidig gjer me nokre omdisponeringar og påplussingar. Kystvakta er eitt av dei områda SV har prioritert kvart år i kvart budsjettframlegg, ofte høgare enn andre parti. Å ha ei skikkeleg ressurs- og miljøovervaking er sentralt for SV. Me prøver altså å tilpasse Forsvaret til ei tid utan militære fiendar, men der det er mange oppgåver Forsvaret kan bidra til å løysa. Mitt spørsmål til denne forsamlinga er: Kor mange år må me i SV venta på at dekk andre skal handla etter det fiendebiletet dekk seier de har?