Ove Trellevik (Høyre), 2013-12-11:
Det er ein samla komité som erkjenner at landbruket har hatt ein høg produktivitetsvekst, og at det er viktig med kunnskap, forsking, utvikling og nye teknologiske løysingar i landbruket. Me meiner fokuseringa må vera på auka matvareproduksjon, og intensjonen er auka sjølvforsyning. Komiteen er oppteken av at landbruket får rammevilkår som skal bidra til at næringas samla lønsemd vert betre i åra som kjem, og at det i så måte er viktig med incentiv for nye investeringar og driftsoptimalisering. Eg oppfattar ikkje dette som å vera noko særleg ny politikk. Men det som er nytt, er at fleirtalet – Høgre, Kristeleg Folkeparti, Venstre og Framstegspartiet – meiner det er behov for reformer for å nå desse måla, og å auka lønsemda i landbruket. Høgre har tillit til bonden og meiner det er viktig å styrkja bondens eigedomsrett til og sjølvråderett over eiga drift. Dette er ikkje radikale endringar, men heilt nødvendige endringar. Sjølv om det er brei politisk einigheit om målsettinga for norsk landbruk, viser erfaringane med den raud-grøne politikken at talet på bruk har vorte mindre, at omfanget av dyrka mark er kraftig redusert, at kornproduksjonen er historisk låg, og at det er underskot både på sauekjøt og på lammekjøt. Det er også underdekking av norskproduserte frukt og grønt-varer. Den private grensehandelen – den såkalla harry-handelen – er aukande. Importen av matvarer til sal i butikkar er òg aukande. Det er òg dårleg rekruttering og optimisme i næringa, noko som har vorte påpeika av fleire her i dag. Det vitnar om at den landbrukspolitikken som har vorte ført av Stoltenberg-regjeringa, ikkje har verka slik dei hadde håpa. Høgre meiner at landbruket og næringa må inn i ein endringsprosess. Høge tollmurar i ein liten, open økonomi, som me har, er ikkje løysinga for Noreg. Landbruket har også utfordringar knytt til problema med den todelte oljeøkonomien. Med stor sannsynlegheit kan det skapast meir aktivitet gjennom å auka fokuset på utfordringane med den todelte økonomien med f.eks. investeringar i infrastruktur, forsking, utdanning og lågare skatter, framfor å bruka landbruket som ein del av dei viktigaste økonomiske verkemidla for å skapa vekst og utvikling i Distrikts-Noreg. Difor meiner Høgre det er viktig og riktig å skilja landbrukspolitikk og distriktspolitikk i større grad enn det som er vorte gjort. Den årlege jordbruksstøtta er totalt på om lag 25 mrd. kr, inklusiv effekten av tollvernet. Cirka halvparten av den direkte jordbruksstøtta er knytt til kilo produsert vare. Slik prisstøtte stimulerer til kapitalintensiv og spesialisert drift og fører til utnytting av stordriftsfordelar og billigare produksjon. Det er bra. Høgre har tillit til den norske bonden, og dersom me i større grad vrir nokre av dei resterende ressursane mot betre agronomi og tiltak for å maksimera resultat per kilo, vil meir areal kunna takast i bruk, og samla sett vil den norske produksjonen auka – både totalt og i distrikta. Tidlegare statsråd Slagsvold Vedum sette ned ei ekspertgruppe som skulle koma med råd om korleis ein skulle få opp kornproduksjonen i Noreg. Ekspertgruppa kom ikkje med noko eintydig og lett svar. Eit breitt sett av verkemiddel måtte til, meinte dei. Det kjem også fram i utgreiinga at den raud-grøne målsettinga om 20 pst. auke i kornproduksjon innan 2030, er svært lite mogleg. Dette vitnar om at kornproduksjon kanskje ikkje er den produksjonen som har størst naturgitte føresetnader for å få auka drifta i Noreg. Riksrevisjonen peikar også på at ressursbruken i landbruket er i direkte målstrid i enkelte samanhengar. For å auka lønnsemda i norsk landbruk meiner Høgre at den enkelte bonde må få større sjølvråderett, og få kunna nytta sin eventuelle ledige kapasitet betre. Høgre har tillit til bonden. Kvotetak og omfang av talet på gardar som deltek i samdrift, må kunne aukast. Utfordringane knytte til leigejord må også reduserast. Skogen er ein viktig ressurs som kan utnyttast betre. Med den satsinga vi no gjer på skogsbilvegar, vil potensialet for å ta ut meir skog verta betydeleg betre. Skogen er også ein viktig ressurs i framtidig ny bioøkonomi. Eg er trygg på at det er mogleg å få til auka produksjon i det norske landbruket, men då må me visa bonden mykje større og meir tillit. Den politikken som har vorte ført for landbruket, har ikkje løyst utfordringane verken for bonden eller for samfunnet. Nordmenn ønskjer eit konkurransedyktig og godt norsk landbruk. Det viktigaste kriteriet for suksess i landbruket er aksepten den norske forbrukaren gir landbruket. Det er forbrukaren som til sjuande og sist skal betala subsidiane, og det er forbrukaren som til sist, gjennom sine val i handledisken, avgjer lønnsemda og framtida til norsk landbruk. Difor er det viktig at dei vert konkurransedyktige i tida som kjem.