Bjørn Jacobsen (Sosialistisk Venstreparti), 2004-10-26:
Nei, det er det jo ikkje. Det har presidenten rett i! Det går også føre seg ein prosess i NATO om missilforsvar for Europa. Rakettskjold i Europa kan bli ei ny verkelegheit, med opprusting som resultat. Eller søkjer Europa, som USA, å skaffe seg den fridommen at ein skal kunne gjere kva som helst med konvensjonelle våpen, utan å frykte gjengjelding med atomvåpen? I dei europeiske folka er det stor motstand mot den okkupasjonen som går føre seg i Irak, og mange meiner ein bør trekkje sine styrkar ut. Eg ser at FN-resolusjonar har godkjent dette i ettertid, men det er noko udemokratisk i å leggje opp til eit løp der ein ber om tilgjeving i ettertid i staden for å be om tillating på førehand i internasjonal politikk. No er det jo også stor ueinigheit innetter i NATO om kva som skal vere NATOs rolle i Irak. Spesielt det at det er for lite folkeleg støtte for okkupasjonen, gjev ulike terrorgrupper gode moglegheiter for å drive med effektive terroroperasjonar, som f.eks. gisseltaking, som eg nemnde i stad. Faren er òg stor for at den delen av opposisjonen i Irak – vi må rekne med at det også finst fornuftige folk i Irak som kan utgjere ein opposisjon – som må vere med vidare framover for å få til eit demokratisk Irak, blir stempla som terroristar. Vi kan altså risikere at dei òg i altfor stor grad kjem på desse terrorlistene som florerer. Kjem ein i den situasjonen at alle som ytrar seg mot okkupanten, nærast blir stempla som terroristar, ber det gale av garde. Vi må trass i alt ha nokre demokratiske krefter å ha kontakt med. I Noregs første utanrikspolitiske utgreiing sa utanriksminister Jørgen Løvland at «opgaven maa være at holde os udenfor deltagelse i de kombinationer og alliancer, som kan drage os ind i krigseventyr sammen med nogle af de europæiske krigerstater». Eg trur ikkje vi skal trekkje det for langt her i dag, men det viser at Noreg for hundre år sidan var ein isolasjonistisk stat, veldig usikker på kvar ein skulle gå hen utanrikspolitisk, osv. Vi var veldig forsiktige. Vi veit jo at det tok omtrent eit halvt århundre før det blei endra og vi blei med i NATO. Men det kan likevel vere noko å lære av dei orda frå 1905, om vi ser på den aktuelle situasjonen, der det er splid over Atlanteren om kva slags verkemiddel som bør brukast. Derfor er det bra at alle parti, med unntak av Framstegspartiet, så klart i merknadene slår fast at norsk deltaking i internasjonale operasjonar må byggje på legalitet og legitimitet. FN-pakta styrer, og forkjøpsangrep er uaktuelt. Vi må jo kunne take det med som eit godt teikn på at verda trass i alt går framover. Trass i det vi ser i praksis, prøver vi iallfall på papiret å halde standarden høg. NATO byggjer på kollektiv sikkerheit. Ein må kunne seie at artikkel 51 i FN-pakta var ein del av grunnlaget for det som blei danna på slutten av 1940-talet. Det er jo ingenting i vegen for at Noreg i praksis stør meir opp under FN. Etter SV sitt syn bør FN få meir overordna ansvar i operasjonar, sjølv om FN vel å spørje regionale eller andre aktørar om å utføre dei. Likevel må ein på sikt styrkje FN si evne til sjølv å gjere meir på dette området. Vi blei spurde om vi kunne låne ut eit Herkules-fly til FN tidlegare i haust. Det kunne vi ikkje. Vi hadde 1 400-1 500 mann med Blue Beret, men på område etter område ser vi at Regjeringa seier at ein satsar på FN, men når ein etterprøver i praksis, gjer ein ikkje det. NATOs hurtigreaksjonsstyrkar og andre «out of area»-oppgåver kan komme til å gå ut over Noregs evne til å kunne stille styrkar til rådvelde for FNs fredsoperasjonar, ikkje minst av økonomiske årsaker. Det same gjeld jo på eige territorium, der spørsmålet blir om vi skal halde fram med å ha eit balansert nasjonalt forsvar, eller om vi skal utvikle militære nisjekapasitetar som skal stå til disposisjon for NATO og USA. Eg nemnde i ein replikk tidlegare at Sjøforsvaret faktisk gjekk i opplag tidlegare i haust. Kystvakta slit med å ha enkle bordingsbåtar. Vi klarer ikkje det heilt enkle av det vi er sette til, å take vare på ein fjerdedel av Europas areal, sjølv om det òg er sjø, Europas matfat, med russisk aktivitet, som er enormt stor. Hillary Clinton, John McCane, alle er der, berre ikkje det norske sjøforsvaret, for dei ligg i opplag. Det er klart at då spør folk seg: Tener dette dei oppgåvene dei er sette til, og investerer vi riktig? Tyrkia kravde etter artikkel 4 samtalar då USA trua Tyrkia sin nabo Irak med angrep. Éin alliert gjer altså at ein annan alliert kjenner seg trua. Nettopp fordi ein praktiserer forkjøpsangrep og har eit avslappa forhold til folkerett, internasjonal lov og FN-vedtak, blir dette litt vanskelig, for det er ein av våre hovudallierte som set verda i ein slik situasjon. Ein pressar fram bruken av artiklar. Det skulle ikkje vere ein SV-ar som skulle stå og forsvare NATOs artiklar, men likevel finn eg grunn til å gjere det, for vi er også eit flankeland. Når slike situasjonar blir pressa fram, bør Noreg seie frå om at det er ting som vi iallfall ser for oss ikkje bør gjerast. Det er jo også det som gjer at orda frå 1905 er like aktuelle i dag. Noreg må reservere seg og jobbe mot krigarstatar som ikkje vil den vegen vi vil. Den paradoksale situasjonen med Tyrkia bør danne grunnlag for ein debatt om dei konsekvensane USA sin sikkerheitsstrategi kan ha for alliansen. Iallfall bør Noreg stille seg kritisk når ein på denne måten prøver å trekkje NATO inn i konfliktar, slik som i Irak. Så til slutt nokre ord om ikkje-spreiing. Eg sa i ein replikk tidlegare at Ikkjespreiingsavtalen står i konflikt med det vi er med i. Kanskje det viktigaste arbeidet vi står framfor, er å få gjort noko med masseøydeleggingsvåpen. No har dette vore veldig mykje oppe med omsyn til Midtausten. Det har vore sentralt i Irak-konflikten. Vi må også klare å få til resultat på område som gjeld oss sjølve. Vi kan ikkje berre forlange at andre land einsidig skal prøve å ruste ned. Vi må gå føre med gode eksempel og vise at det er vegen å gå. Då kan det også liggje meir makt bak dei heilt fullstendig fornuftige krava som kjem frå IAEA i forhold til Iran, i forhold til dei krava som kjem frå dei andre landa som ikkje har skrive under Ikkjespreiingsavtalen. Dette er eit viktig arbeid. Eg har ingen grunn til å tru at Regjeringa ikkje gjer nok overfor dei landa som vi bør få inn i flokken. Men spørsmålet mitt er: Gjer vi nok overfor dei landa som vi har aller mest kontakt med? Der trur eg vi kunne ha gjort endå meir.