Haakon Blankenborg (Arbeiderpartiet), 2004-06-16:
Etter å ha høyrt siste innlegg vil eg halde fram der føregåande talar slutta, for det som skjer i vår del av Europa, er ein vesentleg del av Norges internasjonale arbeid for å skape stabilitet og fred. Balkan er eit av desse områda, som Inge Lønning var inne på. Eg vil berre gi nokre utfyllande kommentarar til det som Inge Lønning seier, ikkje i motstrid, men i samsvar med det han seier, og litt meir konkret. For det første opplever vi i løpet av denne veka at Kroatia får invitasjon til å starte forhandlingar om medlemskap i EU, etter alt å dømme i løpet av neste år. Det er eit ytterlegare skritt i den retninga som Inge Lønning peika på, at Europa og det europeiske samarbeidet er eit instrument for stabilitet og utvikling. Det som er viktig, er EU og Europa, og at Norge påverkar EU til å tenkje heilskapleg i ein slik samanheng, og at ein ser ei europeisering av denne attverande regionen i Sørausteuropa som eit av sine hovudmål. Det ligg nedfelt i Thessaloniki-vedtak osv. som målsetjing, men det står att ein del handling. Starten på Kroatia er positiv. Eg vil også framheve overtakinga av dei militære styrkane i Bosnia-Hercegovina i løpet av året eller begynninga av neste år som ytterlegare tiltak. Då er det viktig at ein ser dette som ein del av ei allmenn europeisering av området, i den meining at Europa tek eit større ansvar. For Bosnia-Hercegovina bør det bety at ein ser ei klarare samansmelting av det militære nærværet og det politiske ansvaret, med andre ord at ein ser dette i samanheng med nedbygginga av høgrepresentantens rolle, at EU får eit klarare ansvar, at integrasjonsstrategien blir ein heilt klar del av dette, og at Bosnia-Hercegovina kan starte ei tilnærming til EU i det praktiske. Det er også viktig at ein ser dette EU-samarbeidet i nær tilknyting til NATOs samarbeid i området, og eg er veldig glad for at Regjeringa har vist ei så aktiv haldning til at NATO skal ta eit større ansvar for militært og tryggleikspolitisk samarbeid i området. Det gjeld i forhold til Bosnia-Hercegovina og Serbia og Montenegro. Då er det viktig at ein bruker strategien samarbeid for å forandre, i staden for konfrontasjon for å forandre. Det er viktig at Regjeringa held på den lina. Eg støttar fullt opp om det Regjeringa har gjort, og eg håper at det også er lina framover, med den tanke at det er betre å utnytte dei positive kreftene som finst, for å få til ei endring på dei nødvendige nøkkelpunkta, enn å vente til endringane har skjedd, for det er då ikkje sikkert at dei vil skje. Det står att eit område som eg vil nemne heilt konkret. Det er forholdet til Kosovo, som eigentleg er det einaste verkeleg store problemet som står att. Her er det viktig at ein tenkjer i same retning som vi var inne på i forhold til Bosnia-Hercegovina, at det er ei samansmelting av den militære tryggleiken og det politiske arbeidet som er vegen framover. Med andre ord: Når det gjeld FNs nærvær gjennom UNMIC og KFOR, må det til ei mykje sterkare samordning, fordi tryggleiken i området ikkje kan takast vare på på lang sikt gjennom det militære nærværet dersom dei politiske reformene ikkje fungerer. Der er det også viktig at den sivile administrasjonen er i stand til å gjennomføre konkrete reformer på nøkkelområde, og at dei opparbeider seg ein autoritet som gjer at dei er i stand til å gjere dette. Ein europeisering på det området kunne også vere ein veg å gå. Det hjelper lite å seie at ved å heve levestandarden så forsvinn dei nasjonale ambisjonane. Det kan ein godt ønskje, men det gjer dei ikkje. Dei kosovoalbanske nasjonale ambisjonane er ikkje verre enn andre nasjonale ambisjonar, og dei blir ikkje borte om ein lòt vere å tenkje på dei. Dersom UNMC lòt vere å tenkje på dei nasjonale ambisjonane, blir dei ikkje dermed borte. Det er viktig å ta fatt i at det er ein faktisk realitet at det finst slike ambisjonar, og at det må bakast inn i den politikken som blir ført. Konklusjonen er at det krevst ei ganske omfattande omlegging av UNMC si rolle i området, og då meiner eg ei omlegging antakeleg i ein annan samanheng enn det som ein ser frå ganske ytterleggåande nasjonale krefter både i Serbia og i Kosovo. Men det er viktig at den sivile administrasjonen blir meir effektiv. Eg håper at òg den norske regjeringa bidreg til ei effektivisering av den sivile administrasjonen, at ein forsøker å bringe situasjonen i det området ut av daudvatnet, og at ein i mellomtida er viljug til å halde oppe det militære nærværet som er naudsynt for at tryggleiken skal takast i vare. Men den militære tryggleiken er inga varig løysing i området. Det må ei politisk løysing til. Då krevst det òg nye tiltak.