Tore Storehaug (Kristelig Folkeparti), 2018-02-27:
Komitéleiaren starta på Gjøvik, og eg vil gjerne òg starte heime, i Sogn og Fjordane. Der har mange av lokalavisene i det siste henta fram gamle reportasjar som fortel om korleis ein i gamle dagar køyrde bussar og bilar rett på sjøen. Borte frå auge, borte frå sinn, blei det til og med sagt i ein av desse reportasjane. I dag ligg gamle bilar og bussar på djupet, både i Hornindalsvatnet og i Førdefjorden. Etter kvart slutta ein med denne dumpinga, ironisk nok ikkje berre fordi synet på avfall endra seg, men på grunn av ulykker knytte til sjølve dumpinga. Samfunnet vårt gjennomgår ei endring. Avfall er ein ressurs, avfall er noko vi kan tene på, og det er ein ressurs som skal forvaltast til beste for fleire. Etter det eg kjenner til, er dette den første stortingsmeldinga vi debatterer som tek inn omgrepet «sirkulær økonomi», endå vi i Stortinget eigentleg berre bestilte ei avfallsmelding. Sjølv om vi har mykje å lære av nabolanda våre når det handlar om sirkulær økonomi – at dette handlar om eit breiare perspektiv, om jobbskaping og om verdiskaping – er det eit steg i rett retning, som eg er glad for at vi tek. Utfordringa er at vår auka materielle levestandard har ført til at det er lettare for fleire av ressursane vi har, å bli til avfall. Ein ting skal dei ha, dei som dreiv og dumpa bussane i vatnet: Dei levde i ei tid med nøysemd når det handla om korleis ein behandla mat, at sko kunne reparerast hos ein skomakar, og at klede kunne bli sydde om. Det er kanskje noko vi i vår tid også må tørre å stille oss nokre kritiske spørsmål om. Kall det nøysemd, eller kall det sirkulær økonomi: Poenget er at bruk-og-kast-filosofien vil ein riste på hovudet av når folk seinare ser til vår samtid. Gjennom denne stortingsmeldinga tek vi fleire steg i rett retning. Noko av det eg er mest fornøgd med, er gjennomslaget for at vi no slår fast at vi treng ei matkastelov. Regjeringa har meint at det er nok med ein bransjeavtale. Eg er glad for at stortingsfleirtalet i dag seier at ein bransjeavtale er fint, men ikkje nok. Eit lovverk skal ikkje erstatte ein bransjeavtale og dei gode, frivillige tiltaka, men sikre eit riktig og godt rammeverk rundt dette. Vi har moglegheit til å redistribuere meir, vi treng meir openheit om kven som er pådrivarane, og kven som er sinkene i arbeidet mot matsvinn, og ei matkastelov gjev oss høve til å sjå nærmare på desse tinga. I fjor fekk Kristeleg Folkeparti ein ny medlem, Juma frå India. Ho driv hjelpearbeid blant ungar som lever i ytste fattigdom der. Ho hadde fått med seg at Kristeleg Folkeparti for eit år sidan kjempa for å få slutt på matkasting, mat som kunne etast. Ho ville gjerne vere med på laget. Kvar veke samlar ho inn mat til trengande barn og fortel ei historie som set vår eiga overflod i eit tankevekkjande lys. Denne unge kvinna – og dei fleire titals ungane som kan takke engasjementet hennar for at dei lever – gjer det endå klarare: Vi treng fleire gode tiltak for å senke matsvinnet. Velferdsaktivisten, som ho kallar seg sjølv, treng vi fleire av. Eg er òg glad for at vi, både posisjon og opposisjon, har samla oss om fleire gode tiltak og framsteg. Dette handlar om den plastfylte gåsenebbkvalen på stranda i Sotra, og om at vi no går mange steg i riktig retning av å få på plass både internasjonalt og nasjonalt arbeid for å fase ut dei store plasthava som vi har. Dette handlar om at ein når det kjem til «Fishing For Litter», eit prøveprosjekt som blei sett i gang i 2016, kan bruke erfaringane derifrå på ein måte der ein kan få på plass ei breiare ordning, som kan gje ein god veg framover for nettopp å sørgje for at dei gode erfaringane derifrå blir tekne vidare. Gummigranulat frå kunstgrasbaner er den største kjelda til spreiing av mikroplast på land i Noreg. Eg er glad for at komiteen har klart å jobbe godt i lag og har kome fram til offensive tiltak som vi kan stå samla om. Vekslande fleirtal har òg samla seg om at verkemiddelapparatet skal plasserast, at framtidas økonomi er sirkulær, og at regjeringa skal utarbeide ein strategi for dette. Vi fekk ikkje fleirtal denne gongen for å be regjeringa om å greie ut om redusert moms på reparasjonar kan vere eit nødvendig og godt tiltak for hindre unødvendig avfallsaggregering. Det same gjaldt for å løyse ein del av problematikken som gjenbruksbutikkar eller loppemarknader har, ved at dei ikkje vederlagsfritt kan levere ikkje-omsetjelege varer. Men det er nok ikkje siste gongen vi diskuterer avfallspolitikk i denne salen, så vi har mange høve til å kome tilbake til saker. Eg ser fram til det og har lyst til å ta opp det forslaget som Kristeleg Folkeparti åleine står bak.