Modulf Aukan (Kristelig Folkeparti), 1998-12-08:
Oppsongen til statsbudsjettet i år var relativt turbulent på grunn av internasjonal uro på valuta- og energimarknaden. Med ein så open økonomi og eit eksportretta næringsliv som det norske, var det Regjeringa si soleklare plikt å gjera det som stod i norske styresmakter si makt for å prøva å stramma inn for å få rentekostnadene ned igjen. Dette vart gjort, og resultatet for dei tre departementa vi har ansvaret for, sluttbehandlar vi i dag. Som kjent vart ikkje det framlagde det endelege resultatet. Slik må det vel vera i ein situasjon med mindretalsregjering. Sjølv om det frå trontaledebatten og utover til det endelege forliket låg føre, var ein del støy både her i huset og i media, må eg seia det er godt å konstatera at dei to partia som utgjer fleirtalet saman med Regjeringa, tok ansvar og sytte for eit resultat nasjonen er godt tent med. Dette vil eg seia meg glad for. Under kapitlet til Nærings- og handelsdepartementet, rammeområde 9, vil eg konstatera følgjande: Det vil i tida framover verta svært viktig å sikra vilkåra for aktivt privat eigarskap. Eg seier dette alt no, men det vil bli godt høve til å koma tilbake til dette ved behandlinga av St.meld. nr. 40 for 1997-98 om eigarskap i næringslivet. Frå mitt distrikt, med ein flora av mange små verksemder, som i mange høve er leiande på sitt område – ikkje berre i Noreg, men også internasjonalt – veit vi at dei fleste av desse såg dagens ljos hos enkeltpersonar med ein god idé og masse tolmod. Desse verksemdene vil vi frå sentrum si side forsøka å koma i møte på fleire vis. For det første: Når det gjeld rådgiving, vil målet vårt vera at ein etablerar skal sleppa å vandra frå kontor til kontor. Ei dør inn til rådgivingshjelp må vera målet. Eit ledd i denne tankegangen er organiseringa av Teknologisk Institutt. Det synest fornuftig å sjå teknologisk utvikling i Noreg saman med heimhenting av teknologi og moglegheitene på ein eksportmarknad. Dette gjeld serleg dei små verksemdene med avanserte produkt, men utan det apparatet ute som dei større aktørane rår over. Eg vil seia meg tilfreds med at vi med dei stramme rammene som dette budsjettet måtte haldast innanfor, under komitebehandlinga fant rom for å styrkja TI sitt budsjett med 3 mill. kr. I ein merknad som ein samla komite står bak, understrekar vi kor mykje denne institusjonen har å seia for dei minste verksemdene i dette landet, og også dei bidraga Teknologisk Institutt kan yta i produksjonstekniske spørsmål i vår datakvardag. Dette er viktig. Denne ein-dør-målsetjinga som eg nemnde i høve til TI, kan vi også visa til ved det samarbeidet som er på gang mellom Norsk Disignråd og SND. Føremålet må vera å integrera design i SND sine program og på den måten få ei forbetring av norske produkt etter kvart. Dette må vera framtidsretta. Eg vil også nemna at ei av målsetjingane til Regjeringa er å få mest mogleg miljøretta produksjonsmetodar. Når det gjeld kapittel 947 om refusjonsordninga, er eg glad for at avtalen mellom sentrum og dei to samarbeidspartia førte til at denne ordninga vert ført vidare. Eg vil spesielt peika på det denne dugnaden, dette samarbeidet mellom næringsliv og styresmakter, betyr og framleis vil bety for den delen av norsk skipsfart som trafikkerer norskekysten. Verftsstøtta, som vart redusert frå 9 pst. til 7 pst. i fjor, har vore eit viktig tema ved denne budsjettbehandlinga. Alle er vel samde om at denne skal avskaffast. I og med at ordretilgangen i 1997 var dobbelt så stor som i eit normalår, er det vanskeleg å fastslå at denne reduksjonen på 2 pst. har vore avgjerande for at det i år er relativt liten ordretilgang. Sentrumspartia seier derfor at dersom det skulle syna seg at denne reduksjonen betyr svært mykje, er vi villige til å sjå på dette på nytt ved behandlinga av revidert nasjonalbudsjett for 1999. Når det gjeld rammeområde 11, Landbruksdepartementet, tok Kristeleg Folkeparti og Regjeringa, med støtte av eit klart fleirtal på Stortinget, viktige grep ved behandlinga av budsjettet i fjor. Å tetta gapet mellom den generelle inntektsutviklinga i samfunnet og inntektsutviklinga i landbruket var målsetjinga. Jordbruksoppgjeret i år følgde opp dette. Eit av elementa i arbeidet med å oppnå dette var fjerning av restane av ei frå før av uthola investeringsavgift. Dette lukkast vi med å få fleirtal for ved at Regjeringa får støtte frå samarbeidspartia, Framstegspartiet og Høgre, ved dette budsjettet. Det er vanskeleg å forstå at ikkje Arbeidarpartiet kunne vera med på dette. Dei seier at ei av målsetjingane for deira landbrukspolitikk m.a. er redusert prisnivå på matvarer. Her ville ein oppnå ein varig reduksjon av kostnadene i norsk landbruk på 400 mill. kr per år. Det norske landbruket må på lang sikt verta i stand til å forsyna den norske befolkninga med kvalitetsprodukt. Dette må òg vera målsetjinga når vi i 1999 går inn i dei krevjande WTO-forhandlingane. I tillegg må landbruket ta mål av seg til å skjøtta fleire funksjonar, som å ta vare på kulturlandskapet, og ymse former for miljøskjøtsel. Dette gjeld både jord- og skogbruk. Med så lite dyrka og dyrkande jord som vi har i dette landet, må jordvernet få auka status i åra som kjem. Dette synest Kristeleg Folkeparti er viktig, ikkje minst sett frå eit forvaltingssynspunkt. Dei varsla stortingsmeldingane om landbruk og skogbruk vil vera sentrale i utforminga av politikken på desse områda i åra som kjem. Når det gjeld rammeområde 10, Fiskeridepartementet, viser eg til andre talarar frå Kristeleg Folkeparti. Dei norske fiskeria har alltid vore svært viktige for norsk økonomi – dette gjeld både det tradisjonelle fisket og oppdrettsnæringa. Kristeleg Folkeparti ønskjer i hovudsak framleis å ha ein fiskareigd flåte. Vi må konstatera at alderen på flåten i Noreg er i ferd med å verta høg. Samtidig er kapasiteten totalt sett i overkant av det som skal til for å hausta dei ressursane som er tilgjengelege. Eg legg ikkje skjul på at eg skulle ønskt ein raskare utskiftingstakt når det gjeld fartøya i åra framover. Ei stor utfordring vi no står framfor, er å få aksept internasjonalt for ei berekraftig hausting av kval og sel. Her må det ein balansert fangst til, slik som vi hadde i tidlegare tider.