Gjermund Hagesæter (Fremskrittspartiet), 2014-03-20:
Finanskomiteen har nyleg behandla eit representantforslag frå SV om å fase ut investeringane i fossil energi frå Statens pensjonsfond utland. Eit av forslaga i nemnde representantforslag var å be regjeringa om ei vurdering av om det ville vere riktig å fase ut investeringar i kol, medrekna utvinning og elektrisitetsproduksjon. Det er langt på veg det same forslaget som no blir fremja og behandla på nytt med dette forslaget, no frå Arbeidarpartiet. Det er ikkje noko fasitsvar på om det er uttrekk eller eigarstyring som best fremjar omsynet til miljø og klima. Vurderinga har til no vore at det ikkje er grunnlag for negativ filtrering frå fondet av selskap som produserer kolkraft eller petroleum. Eigarskapsutøving og påverking har blitt vurdert som ein meir effektiv strategi enn uttrekk for å adressere klimaspørsmål og bidra til endringar. Faktum er i alle fall at store deler av verda, spesielt Asia, er avhengig av kol som energikjelde. Samtidig er det slik at forbrenning av fossile brensel er ei hovudkjelde til utslepp av klimagassen CO2. Kol er i særklasse den kjelda som står for dei største utsleppa. Kolkraft dekkjer i dag 40 pst. av verdas behov for elektrisitet. Heile 45 pst. av dei globale energirelaterte utsleppa av CO2 stammar frå kol, og kolforbruket aukar. Faktum er også at Noreg er ein storeksportør av kol. Tunnelsystemet i Svea Nord på Svalbard har nyleg blitt utvida. I 2012 fekk ein ei ny opning – Lunckefjell. Her reknar gruveselskapet Store Norske å kunne ta ut over 8 millionar tonn kol fram til 2019. Dei har investert 1,2 mrd. kr i heilt nytt utstyr, infrastruktur, veganlegg og brakkerigg. Til gjengjeld får Store Norske fem år med koldrift. Dagleg skal 10 000 tonn kol bli transporterte ut av gruva. Store Norske anslår at kolet i Lunckefjell vil forårsake utslepp av 5,5 millionar tonn CO2-ekvivalentar i året. Heile 37 pst. av koleksporten frå Svalbard går til Tyskland og blir nytta til produksjon av elektrisk kraft. Halvparten av kolet frå Svalbard blir seld til kolkraftverk på det europeiske kontinentet. Elektrisiteten som desse europeiske kolkraftverka produserer, blir bl.a. seld til Noreg. Dette gjeld spesielt i såkalla tørre år. Då er Noreg avhengig av å kunne importere kolkraft. Det er derfor ingen tvil om at Noreg, også utanom oljefondet, har eit tungt engasjement innanfor kol. Forvaltinga av investeringsporteføljen til oljefondet skal byggje på målet om høgast mogleg avkastning innanfor ein akseptabel risiko. Oljefondet har så langt gitt Noreg ei god avkastning. Kor god avkastninga vil bli i framtida, veit vi ikkje, men dess fleire område som blir trekte ut av oljefondets investeringsmoglegheiter, dess vanskelegare vil det bli å levere god avkastning. I 2009 fekk ein uttrekk av tobakk. Det har ein tapt ca. 10 mrd. kr. på så langt, og det er vanskeleg å sjå kva vi har oppnådd med det. Det er som sagt ikkje noko fasitsvar på om uttrekk eller eigarstyring gir best resultat i forhold til dei måla ein ønskjer å oppnå. Kolindustrien som komiteen har hatt møte med, understreka at ansvarleg og seriøs drift innanfor kolindustrien er avhengig av at ein også har ansvarlege og seriøse eigarar. Dersom oljefondet sel seg ut av kol, vil det vere andre kjøparar til desse aksjane, og dei vil truleg vere langt mindre opptatte av miljø og klima enn Noreg og oljefondet er. Eg tvilar ikkje på at dei som har fremja dette forslaget har gode intensjonar med det, men bildet er komplekst, og derfor er det ikkje sikkert at uttrekk vil gagne miljøet og klimaet – kanskje tvert imot. Derfor er eg veldig glad for at det er brei einigheit om å setje ned ei ekspertgruppe som skal vurdere desse spørsmåla, når det gjeld både kol- og petroleumsseskap. Det er bra. Då får vi ny kunnskap, og når dei vurderingane ligg føre, vil vi sannsynlegvis ha eit langt betre grunnlag for å kunne fatte gode vedtak i denne saka.