Liv Signe Navarsete (Senterpartiet), 2021-04-22:
Det var vel som forventa at både Framstegspartiet og Høgre ikkje nett var samde i det Senterpartiet har fremja. Dei har jo gjennom langtidsplanen saman med dei andre som dei refererte til, fremja eit forslag som eigentleg er ganske uforpliktande på tid. Det seier at ein skal starte med å kjøpe inn nye helikopter til spesialstyrkane frå 2024, men det seier ikkje noko om når Hæren skal få nye helikopter. Senterpartiet har heile tida vore motstandar av vedtaket om å flytte Forsvaret sine Bell-helikopter på Bardufoss sørover til Rygge. Me har ikkje vore imot at spesialstyrkane skulle få nye helikopter, tvert imot. Det er eigentleg veldig rart – viss det er så viktig – at denne regjeringa ikkje har teke dette grepet før, for det er trass alt ei stund sidan terrorhandlingane her i byen og på Utøya skjedde, og det er ei god stund sidan Gjørv-kommisjonen kom med si tilråding. Men no har dei i alle fall gjort vedtaket, og det har ført til at Forsvarets helikopterkapasitet i Troms har vorte betydeleg svekt under denne regjeringa, gjennom flyttinga av Bell-helikopter frå Bardufoss til Rygge og eit NH90-prosjekt som er meir eller mindre evigvarande. Sjølv etter snart åtte år med dagens regjering er det ikkje i nærleiken av å vere den ressursen det var førespegla å vere – verken i Nord-Noreg eller i landet elles. Føremålet med dette representantforslaget er å sikre at helikopterkompetansen som finst i Hæren i dag – som me stadig får uromeldingar om at ein ikkje greier å behalde, meir spesifikt då på Bardufoss – vert teken i vare. Og sjølvsagt er føremålet å sikre betre beredskap i nord i åra som kjem. Det er òg slik – og det vil eg understreke når det vert gjort eit poeng av at Senterpartiet ikkje deltok i det breie forliket – at eg ikkje kan referere frå dei forhandlingane som skjedde før forliket, men eg kan i alle fall seie så mykje at hadde det ikkje vore for Senterpartiet, hadde ikkje det vedtaket som no er fatta når det gjeld helikopter, vore såpass ein gong. For det skjedde veldig mykje i ein veldig rar prosess heilt i augeblinken det vart avgjeve. Men lat no det liggje, det er historie. Det som er viktig no, er at fleirtalsvedtaket eigentleg stadfestar at det ikkje vert skaffa nye helikopter før tidlegast i 2024, men det stadfestar ikkje når nye helikopter skal vere på plass. Det gjer sjølvsagt at dei som har hatt og har teneste innanfor helikopterskvadronen, vert veldig usikre, dei har ingen ting å forhalde seg til når dei ikkje veit noko meir. Vidare er det tydeleg at skvadronen som skal etablerast på Bardufoss, er direkte kopla til anskaffing av nye helikopter. Me er redde for at dette kan dra ut i tid, me synest det er rart med den sikkerheitspolitiske situasjonen me har, og som pregar nord meir enn det miljøet me er i her i Oslo, at me skal vere det landet som har ein hær utan helikopter – så å seie. Dei som er der no, er jo absolutt på eit så lite minimum at me nesten ikkje kan kalle det å vere ein kapasitet. I uttalen frå forsvarsministeren viser han til knapp tilgang på ressursar og kompetanse. Då var uroa som me følte på under handsaminga av langtidsplanen – nemleg at fleirtalet kom med eit lite forpliktande forslag til vedtak, og som vart vedteke – rettkomen. Me er redde for at Hæren og basen på Bardufoss hamnar sist i køen når det gjeld tilgang på helikopterkapasitet. Uttalen frå forsvarsministeren, som er gjeven att i innstillinga, gjer oss ikkje rolegare, eg vil seie at han forsterkar denne uroa – altså den uttalen som forsvarsministeren har gjeve ved behandlinga av dette forslaget. Det vert hevda frå fleire på talarstolen at me handlar mot faglege råd og Gjørv-kommisjonen. Men det er meir enn nok av faglege råd som peiker på at me manglar helikopterkapasitet i nord, og dei konsekvensane det har. Så det argumentet er tynt. Det Gjørv-kommisjonen gjorde etter 22. juli, var å peike på at helikopterberedskapen på Austlandet var for dårleg. Han er jo betydeleg styrkt og avheng ikkje av det forslaget me behandlar her i dag. Regjeringa har altså sytt for at Noreg er det einaste NATO-landet med ein hær utan eigne helikopter. Det er ikkje godt nok, og det er veldig tydeleg påpeikt frå leiinga i Hæren og landmakta. Levetida til Bell-helikoptera har eigentleg gått ut for lengst i forhold til det som var estimert. Tidlegare har ein fiksa litt på dei, men viss regjeringa meinte alvor med dette og verkelg ville følgje opp Gjørv-kommisjonen, hadde dei sjølvsagt kjøpt nye helikopter og prioritert pengar til det. Me må minne om at når ein no hyllar vedtaket i langtidsplanen, er det som vart vedteke, det minst ambisiøse alternativet for dei neste fire åra i forhold til alternativet som forsvarssjefen hadde lagt fram. Senterpartiet ville rett og slett ikkje gje legitimitet til ein langtidsplan for forsvarssektoren som ikkje set det nasjonale forsvaret i stand til å møte utfordringane Noreg står overfor, raskare enn det denne planen legg opp til. Så det var langt ifrå berre helikopter som var årsaka til at Senterpartiet ikkje fann det føremålstenleg å fortsetje forhandlingane med regjeringa på det tidspunktet. Det er altså slik at me ifølgje regjeringa – slik dei skildrar det – har den verste tryggleikssituasjonen me har hatt sidan slutten av den kalde krigen. At Senterpartiet har større ambisjonar for det norske forsvaret enn Solberg-regjeringa, er eit faktum. Ein kan berre sjå på vårt alternative budsjett. Viss det hadde vorte vedteke, ville ein kunne starte på f.eks. anskaffing av helikopter. Eg skal ikkje bruke meir tid, men berre seie at Senterpartiet fremja dette forslaget fordi me har vorte kontakta av mange som er fortvila, mange som har sitt arbeid i Forsvaret, og som føler at dei ikkje veit kva framtida deira skal vere. Vedtaket som Stortinget har fatta, legg ikkje dei tydelege føringane, og no har me ei oppriktig uro for kva som vil skje med nettopp kompetansen. Viss ein først byggjer ned miljøet på Bardufoss, veit me at det er ganske krevjande å byggje det opp igjen. Eg kan vel slå fast at me ikkje får fleirtal for forslaget, men eg vil ikkje finne meg i å verte mistenkeleggjort for bakgrunnen for det, for det har sine realitetar.