Liv Signe Navarsete (Senterpartiet), 2016-04-26:
Eg vil òg takke saksordføraren for eit godt arbeid med meldinga om næringsutvikling innanfor utviklingssamarbeidet. Eit samla storting er samd om å auke norsk støtte til næringsutvikling i utviklingsland. Det er eit godt og greitt utgangspunkt for regjeringa å ha bak seg. Eg er glad for at ein samla komité slår fast at norsk bistandspolitikk skal kome heile folkesetnaden i mottakarlanda til gode. For Senterpartiet er det eit overordna mål å medverke til eit samfunn med færre ulikskapar. Det gjeld både nasjonalt og globalt. Det må heile tida vere målet med bistandspolitikken vår. Det er særs vanskeleg å skape betre fordeling av ressursane utan at ein har ei sterkare fokusering på openheit og fordelingspolitikk. For Senterpartiet er det viktig å understreke at næringsutviklinga skal skje på ein berekraftig måte. God og langsiktig forvalting av naturressursane er ein av grunntankane mitt eige parti er bygd på. Eg synest Gunnar Stålsett sa det godt då han for nokre tiår sidan definerte vekst som å forvalte betre heller enn å forbruke meir. Men korleis vil regjeringa sikre at dei gode målsetjingane vert følgde opp? I høyringa tok organisasjonar til orde for at regjeringa bør utvide kravet til rapportering om dei ulike selskapa si verksemd byggjer opp under mål om menneskerettar og berekraftig utvikling. Slik kan ein følgje utviklinga over tid og eventuelt setje inn tiltak. Dette er råd statsråden bør følgje opp. Norfund er ein hovudmottakar av norske utviklingsmidlar til næringsutvikling, men får relativt lite merksemd i meldinga. Evalueringa av Norfund i 2014 reiste spørsmål om effekten av investeringane selskapet har gjort i utviklingsland. Norfund har eit relativt ope mandat, med moglegheiter til strategisk tilpassing. Det er svært viktig at regjeringa ser til at investeringane Norfund gjer, reelt fører til reduksjon av fattigdom, og at inntekter som kjem ut av investeringane, ikkje hopar seg opp på relativt få hender i mottakarlanda. Som nemnt ovanfor er varetaking av miljø- og arbeidstakarrettar og løn til å leve av viktig for at folk skal løfte seg ut av fattigdom. Òg for Norfund, som stor mottakar av utviklingsmidlar, er det særs viktig å sikre rapportering som sikrar at ein varetek ein god samfunnsanalyse av landa ein investerer i, evnar å vurdere den strategiske innretninga på investeringane, og at dei er i tråd med målsetjingane våre. Komiteen understrekar landbruket si sentrale rolle i arbeidet med å skaffe mat til den aukande folkesetnaden i verda og i det å skaffe arbeidsplassar og næringsutvikling i utviklingsland. Styrking av småskalaprodusentar er viktig, dei må få del i verdikjeda. Det vil bidra til jobbskaping og nedkjemping av fattigdom, ifølgje Verdsbanken investeringar som for småbøndene i utviklingsland er minst dobbelt så effektive når det gjeld reduksjon av fattigdom, som investeringar i kva som helst annan sektor, og som gir opp til fire gonger så stor reduksjon av fattigdom i dei fattigaste landa. Ei målretta satsing på kvinner vil ikkje berre betre den økonomiske stillinga deira, men ser òg ut til å ha positiv effekt på både lokal og nasjonal økonomi. Satsing på kvinner i næringsarbeidet bør difor prioriterast. Det er ei viktig satsing. Eit viktig ledd i å spreie makt er å styrkje arbeidstakarane sine rettar. Difor er det klokt at næringslivsaktørar som tek imot støtte, skal leggje ILOs åtte kjernekonvensjonar til grunn for verksemda si. Ein samla komité peikar på eit aktivt trepartssamarbeid i arbeidslivet. Måten me har organisert arbeidslivet på i Noreg, har vore heilt avgjerande for at me har lukkast i å byggje ein sterk velferdsstat, til glede for alle innbyggjarane i landet. Dette er det viktig å vere medviten om, noko Senterpartiet har understreka i ein eigen merknad. I ei verd der USAs marknadsliberalisme og Kinas statskapitalisme er mest synleg, treng me ein tredje veg. For meg er det liten tvil om at det mest berekraftige alternativet til desse samfunnsmodellane er den norske modellen. Me som folkevalde i Noreg må vere klar over at å hegne om den norske velferdsstaten ikkje berre er eit særs viktig nasjonalt ansvar, det er òg eit internasjonalt ansvar for oss. Det er ein styrke at me i komiteen står så samla om dei måla ein skal jobbe for å nå, og òg – stort sett – om dei midlane ein skal bruke for å nå måla i tida som kjem.