Sigrun Eng (Arbeiderpartiet), 2007-05-08:
Stortinget har i dag til behandling innstillinga til eit privat forslag frå Høgre om å fjerne buplikta og prisreguleringa av landbrukseigedomar, og vi i Arbeidarpartiet meiner at forslagsstillarane legg opp til ei altfor lettvinn behandling av ei viktig sak. Med eit pennestrøk vil Høgre fjerne både prisreguleringa og buplikta på landbrukseigedomar. Dette er ikkje Arbeidarpartiet sin arbeidsmåte. Som fleirtalet slår fast i innstillinga, er lovbestemt buplikt eit sentralt verkemiddel i distrikts- og landbrukspolitikken. Arbeidarpartiet vil aktivt vere med på å leggje føringar for eit landbruk inn i ei utfordrande framtid. Men å lausrive eit så vesentleg element som buplikta er, utan å sjå ting i samanheng, ynskjer ikkje Arbeidarpartiet å vere med på. Forslaget til Høgre tek nok meir omsyn til overtakarar av eigedom med buplikt og deira moglegheit til å kunne ha eigedomen som fritidshusvere eller selje på den opne marknaden enn til Bygde-Noreg. Omsynet til at ein ynskjer å ha lys i husa, må setjast opp mot at eigedomar i dagens marknad kan gi store summar ved sal, der det er aktuelt. I mange høve der buplikta ikkje blir praktisert, ser ein kva som skjer. Utviklinga av fritidshusvere bit seg fast på nye område. Hytter er det ikkje lenger berre på fjellet eller ved fjorden. Nei, hytter blir det overalt, og folk ynskjer seg større og større tomter, noko nedlagde bruk kan gi. Men bidreg det til levande bygder? Både Regjeringa og fleirtalet i denne salen ynskjer å utnytte gardsbruka i næringssamanheng og til bustader, slik at vi framleis kan ha levande bygder. I samband med St.meld. nr. 19 for 1999-2000, som låg til grunn sist Stortinget hadde ei heilskapleg behandling av landbrukspolitikken, blei òg spørsmålet omkring eigarskap og drift av landbrukseigedomar diskutert. Stortinget la da til grunn eit ynske om å halde oppe hovudtrekka i busetjingsmønsteret. Sist konsesjonsloven var til behandling, var under Bondevik II-regjeringa, i 2004, altså med aktiv deltaking frå Høgre. Den gongen meinte ein at eit frislepp av prisreguleringa på landbrukseigedomar ville bidra til at færre yrkesutøvarar ville sjå seg i stand til å overta. Innteninga vil ofte ikkje forrente investeringane. Resultatet vil naturlegvis bli færre bruk i drift. Det er i dag store skilnader rundt om i Kommune-Noreg når det gjeld praktiseringa av regelverket, og undersøkingar viser at moglegheitene for å få fritak frå buplikta avheng av kor du bur. Det er uheldig. Men etter mitt syn er dette ikkje god nok grunn til å fjerne buplikta. Det er viktig at vi har lovgiving som byggjer opp under dei landbrukspolitiske måla vi har sett oss. Frå regjeringa si side er det no sett i gang eit arbeid for å tilpasse lovgivinga til Regjeringa sin politikk. Landbruks- og matdepartementet har m.a. til vurdering om reglane om buplikt er målretta nok. Det blir i den samanhengen gjort ei vurdering av korleis ulike verkemiddel i eigedomspolitikken kan nyttast for å styrkje og halde ved lag busetjinga. Som vi har vist til i merknadene i innstillinga, vil Arbeidarpartiet no avvente den grundige prosessen som departementet gjennomfører, der ein skal sjå på både dei juridiske, dei praktiske og dei politiske vurderingane av dei reglane vi no har. Arbeidarpartiet støttar derfor at forslaget blir lagt ved protokollen.