Hallgeir H. Langeland (Sosialistisk Venstreparti), 2001-04-26:
Eg vil først ta opp dei forslaga som John Dale ikkje tok opp på vegner av Senterpartiet og SV, slik at ikkje det blir gløymt. Arbeidarpartiet hadde ei moglegheit i dag til å velj side. Dei valde igjen å gå til marknadsliberalistane i Høgre, Venstre og Kristeleg Folkeparti. Arbeidarpartiet har nå på ein måte slutta seg til den nye «ML-bevegelsen», som eg vel å kalla han, og i dag avhender dei altså folket sin eigedom ved å privatisera Statoil. Fleirtalet bruker i sum meir enn 1 milliard kr på konsulentar og rådgjevarar for å kunna få dette til. Når SV foreslår noko fornuftig som f.eks. 1 milliard kr til satsing på skule, barn og unge, går dei same «ML-partia» heilt av hektene i språkbruk om ansvarsløyse osv. Nå bruker fleirtalet 1 milliard kr på å avhenda folket sin eigedom. SV følgjer opp det programmet veljarane har valt oss på. Me vil ikkje syta for at mistilliten til veljarane aukar gjennom å gjera noko me ikkje gjekk til val på, slik som eit fleirtal i denne salen gjer nå i dag. Det har seg nemleg slik som òg leiaren av Arbeidarpartiet, nåverande utanriksminister, skreiv i januar i fjor: «Med bakgrunn i hva et flertall av stortingsrepresentantene gikk til valg på i 1997, er det vanskelig å tenke seg at en dramatisk omlegging av olje- og gasspolitikken kan skje før valget i 2001.» Det står i Jagland-brev 3. januar år 2000. På nokre månader nå i vår har Arbeidarpartiet, saman med Kristeleg Folkeparti, Høgre og Venstre, hasta på for å få til ei omlegging utan sidestykke i norsk olje- og gasshistorie. Dette er altså snautt fem månader før stortingsvalet, der nettopp veljarane kunne ha sagt meininga si om denne saka. Dette hastverksarbeidet er eit godt døme på korleis det politiske fleirtalet flyttar makt frå veljarar og politiske val til aksjespekulantar og marknaden. Privatiseringa skal skapa meir fri konkurranse, meir effektive og fleksible selskap, og dei skal optimalisera inntektene for staten. Dette er noko av den moderne språkbruken som ein prøver å få folk til å tru på. Men kan det rett og slett vera at den frie konkurransen, som ein nå på ein måte legg opp til å ha endå meir av frå m.a. Arbeidarpartiet si side, nettopp kan føra til mindre konkurranse, og faktisk til monopolsituasjonar, som ein har sett innanfor ein del område. Kan det bli slik at det blir mindre demokratisk styring, at det blir flytting av hovudkontor – noko som Rogaland-benken fryktar veldig mykje – at det kan bli tap av arbeidsplassar og tap av statlege inntekter? Desse tinga kan ein ikkje svara skikkeleg på frå fleirtalet si side. SV forstår godt at Høgre og Framstegspartiet er nøgde. Dei er nøgde med at ein går vekk frå dei gammaldagse ideologiske tankane som Arbeidarpartiet hadde før om fridom og rettferd for alle, og at dei nå sluttar seg til den nye «ML-bevegelsen», altså marknadsliberalistane her i Stortinget, kor marknaden tek over makta frå dei folkevalde. Leiaren av maktutgreiinga, Øyvind Østerut, seier m.a. at spelerommet for politisk makt blir redusert, fordi politikarane – og det er oss – frivillig har abdisert ved m.a. å privatisera statsbedrifter. Det fleirtalet gjer i dag, gjer at politikken abdiserer, det blir mindre demokrati. Den folkevalde styringa av Statoil skal altså svekkjast når statsselskapet vårt har eit resultat før skatt på rekordstore 38,1 milliardar kr. Likeså skal me selja 21,5 pst. av det me eig på havbotnen i Nordsjøen, kor altså verdien er rekordstor og inntektene til det norske folk formidable. Senterpartiet og SV har tilbydd eit anna fleirtal til Arbeidarpartiet i dag. Endåtil har me tilbydd det på dei premissane som Regjeringa la fram i forhold til SDØE. Dei har faktisk fått eit tilbod om å få gjennomføra sin eigen politikk. Det seier fleirtalet her og Arbeidarpartiet nei til. Dei vel å samarbeida med høgresida. Kontantstraumen frå SDØE var på 98,2 milliardar kr i fjor. Er det då logikk i å kvitta seg med meir eigarskap i SDØE enn det Regjeringa ønskte seg? Er det logikk i å privatisera og endra så mykje på ei forvaltning som heile komiteen er samd om har vore svært vellukka? «ML-bevegelsen» her meiner det. Dei stolar ikkje på demokrati og styring lenger. Det er ikkje hast i denne saka. Tvert imot burde me i spørsmålet om olje- og gassverksemda heller bruka tida på EØS, EU og våre økonomiske og styringsmessige tap i høve til gassmarknadsdirektivet og konkurransedirektivet. Det som nå ser ut til å bli resultatet, er at mens Russland og Algerie skal kunna selja gass til EU via nasjonale monopol som sikrar skikkelege inntekter og utvikling av nye gassfelt, kan Noreg med ein EØS-avtale bli tvinga til å selja gassen til låg pris og med usikre langsiktige kontraktar. Det kan igjen føra til store tap for det norske folket. Eg synest ein burde brukt meir tid på problematikken knytt til EØS og EU før ein gjekk i gang med den prosessen som ein nå gjennomfører. Trass i alt veit me ikkje kva slags avtale me får i høve til gassmarknadsdirektivet, det har statsråden sjølv stadfesta tidlegare. Privatisering av offentleg eige tener mange folk sine økonomiske interesser. Leiinga i Statoil vil få endå høgare løn, for ingen vil vel tru at leiinga hadde kjempa for ei privatisering om dei gjekk ned 1 mill. kr i løn! Konsulentar og rådgjevingsbyrå tener, som eg sa, gode pengar. Etter det som står i ein artikkel i Aftenposten den 17. april, er det omtrent 1 milliard kr av statlege, offentlege pengar som blir brukte for å avhenda det norske folket sin eigedom. Hadde SV, som sagt, lagt opp til ein slik pengebruk, hadde det blitt bråk. Det blir det dessverre ikkje i dag i ei så stor og viktig sak. SV er oppteke av å syta for at demokratiet fungerer. Me er opptekne av å kunna bruka den styringa som me har, på ein måte som er fornuftig i høve til å skapa eit betre miljø, i høve til å skapa ei rettferdig fordeling i dette samfunnet. Det fleirtalet gjer nå, er det høgresida i norsk politikk har ønskt seg lenge. Og nå er altså Arbeidarpartiet med på laget. Ein gjev altså frå seg dei styringsmoglegheitene ein har til å skapa eit betre miljø, til å skapa ei meir rettferdig fordeling ved å gje makta frå denne salen og ut til marknaden. Og kven er det som bestemmer der? Jo, det er dei som har pengar nok frå før, dei som kan spekulera og kjøpa aksjar. Dette er det sørgjeleg at Arbeidarpartiet er med på. SV har vore oppteke av nettopp å unngå denne situasjonen. Me ønskte at petroleumsressursane framleis i hovudsak skulle eigast av det norske folket. Me ønskte at ressursane skulle forvaltast på ein måte som tek omsyn til miljøet og dei klimaproblema me står overfor. Me kan berre konstatera at eit fleirtal i denne salen legg vekt på andre verdiar enn miljø og demokrati. Dei legg altså vekt på å flytta makt ut av denne salen og seia frå seg styring. Det er ein situasjon som SV seier seg lei for.