Hadia Tajik (Arbeiderpartiet), 2012-12-10:
Kunst har ei heilt spesiell evne til å vere plattform for kommunikasjon, kritikk, utfordring og bevegelse. Kunst har ein eigenverdi. Kunsten skal vere fri. Det er forskjell på å seie at våre kunstnariske institusjonar skal arbeide for å vere sosialt inkluderande og ha breidd i sitt publikum, og det å seie at kunsten i seg sjølv skal vere sosialt inkluderande, fordi det siste treng han for all del ikkje å vere. Det er opp til kunstnaren korleis han vil utforme det. Eg har stor tillit til våre kunstnariske leiarar og deira faglege integritet på det området. Med Meld. St. 23 for 2011–2012, Visuell kunst, er eg stolt over at regjeringa har lagt fram ei omfattande melding om visuell kunst. Eg registrerer at meldinga er godt teken imot i fagmiljøa, noko som sjølvsagt er svært gledeleg. I denne meldinga brukar me omgrepet «visuell kunst» i all hovudsak i tydinga biletkunst og kunsthandverk, men visuell kunst inkluderer òg til dels design og arkitektur. Denne stortingsmeldinga inkluderer derfor òg Kulturdepartementets forvaltingsansvar innanfor design og arkitektur. Meldinga omfattar både visuell kunstarv som finst i kunstmusea, støtte til dagens kunstproduksjon og kunstformidling, forsking og kunnskapsdanning. I Noreg kan me spore kunst og handverk tilbake til dei tidlegaste kulturminne. Både Osebergskipet og Edvard Munch har sin sjølvsagde plass i verdas kunst- og kulturarv. Me lever i dag i ein biletkultur, og nye generasjonar veks opp med omgivnader og kommunikasjonsformer som i stigande grad baserer seg på det visuelle. Denne visuelle samfunnskulturen skaper behov for styrking av heile den visuelle kompetansen. Barn og unge bør verte betre rusta til å forstå den nye biletkulturen og til å manøvrere i det nye kunnskapssamfunnet. Samfunnet har eit særskilt behov for kunstnarens nyskaping og kritiske refleksjonar. Dei kan utfordre den offentlege meiningsbrytinga på ein måte som politiske talar ikkje kan. Saman med arkiv og bibliotek utgjer musea hovuddelen av vårt kollektive samfunnsminne. I dei siste 10–20 åra har det visuelle kunstfeltet gjennomgått store endringar. Desse endringane gjeld både utviklinga av ny kunstnarisk praksis, nye uttrykk og produksjonsmåtar, andre formidlingsformer, nye arenaer og ei noko anna organisering av det kunstnariske. Kunstscena består i dag av eit stort mangfald av kunstuttrykk og ei rekke institusjonar og formidlingsarenaer spreidde over heile landet. Dette byr på mange ulike innfallsvinklar når det gjeld både oppleving av og verdsetjing av kunst. Regjeringa har ein visjon om at Noreg skal vere ein leiande kulturnasjon som legg vekt på kultur i alle delar av samfunnslivet. Samtidig har satsing på kultur stor betyding for andre samfunnsområde, som næringsutvikling og arbeidsplassar, integrering og inkludering, helse, læring og kreativitet. Gjennom Kulturløftet har regjeringa lagt til rette for ei satsing på biletkunst, kunsthandverk og arkitektur. Det vil verte satsa på biletkunst og kunsthandverk bl.a. gjennom å utvikle visingsarenaene. Stipendordningane skal styrkast. Det vil òg verte satsa på kunst i offentlege rom. Norsk arkitektur og stadutvikling skal styrkast med ei vidare oppfølging av regjeringas handlingsplan for arkitektur. Eit av hovudmåla for kunstpolitikken er å leggje forholda til rette for at enkeltkunstnarar skal kunne bidra til eit mangfaldig og nyskapande kunstliv. Kunstnaranes rammevilkår må vere utforma slik at eit tilstrekkeleg tal på visuelle kunstnarar har moglegheit til å skape eit mangfald av visuelle kunstuttrykk. Denne meldinga beskriv òg korleis dagens støtteordningar til kunstnarane fungerer sett i lys av utviklinga innan kunstfeltet. Meldinga er eit resultat av ein brei dialog og erfaringsinnsamling med deltaking frå sentrale institusjonar på feltet – kunstnarorganisasjonane, andre relaterte fagmiljø og ressurspersonar og fleire. I samband med meldingsarbeidet har Kulturdepartementet bl.a. invitert til innspelskonferansar i Tromsø, Bergen og Oslo med ca. 100 representantar for dei forskjellige aktørane på kunstfeltet og offentlege styresmakter. I samband med denne innhentinga av innspel til meldingsarbeidet erfarte Kulturdepartementet at det på området visuell kunst er eit relativt stort samsvar i synspunkta. Det vart generelt påpeikt at det er ei hovudutfordring å styrke finansieringa gjennom eksisterande og nye innsatsar samt å styrke feltet i å vere synleg i det offentlege. Det har ikkje tidlegare vorte føreteke ein samla gjennomgang av det visuelle kunstfeltet i form av ei eiga melding til Stortinget. Det finst heller inga aktuell NOU forut for denne stortingsmeldinga. På grunn av mangelen på eksisterande kunnskap meinte ein det er viktig at det i meldinga vart gitt rom for ei grundig kartlegging av kunstfagleg beskriving av feltet som underlag for analyser. I meldinga vert det føreteke ein gjennomgang av eksisterande kulturpolitiske verkemidlar. Det vert gitt ei brei beskriving av kva element som inngår i og dannar rammene for det visuelle kunstfeltet i Noreg. Det vart påpeikt kva utfordringar, moglegheiter og behov som ligg føre. Meldinga legg på den måten eit grunnlag for den framtidige politikkutviklinga og satsinga på feltet. Det vert presentert vurderingar og tiltak som grunngjev behovet for ei vesentleg opptrapping av den økonomiske ressursinnsatsen på feltet. Det vert bl.a. føreslått ei viss omlegging og utbygging av eksisterande tilskotsstruktur på det visuelle kunstfeltet, ei ny ordning med arrangørstøtte for visuell kunst i Norsk kulturfond og styrking og utviding av enkelte ordningar innanfor Kulturrådets forvalting. Det vert vidare føreslått ei styrking av feltet gjennom auka tilskot til institusjonar og tiltak innanfor Kulturdepartementets budsjett. Det vert òg gjort greie for behovet for å sjå nærare på ordningar som utstillingsvederlag og honorar. Føremålet med meldinga er å leggje grunnlaget for ei satsing som er framtidsretta, og som av den grunn tek sikte på ei aukande profesjonalisering og styrking av feltet. I tillegg er føremålet å sikre eit mangfaldig tilbod av visuell kunst av høg kvalitet til ulike brukargrupper. Målet er å gi det visuelle feltet større merksemd over heile landet og leggje vilkåra til rette for auka publikumsoppslutning. Departementet vil bidra til at norske kunstnarar får meir plass i det private og offentlege rom. Eg meiner at regjeringa med denne stortingsmeldinga har lagt eit godt grunnlag for eit nødvendig løft for den visuelle kunsten. Det er auka tilskot, kombinert med overordna mål og føringar som er godt innanfor armlengds avstand-prinsippet, som er statens hovudverkemiddel. Eg er glad for at Stortinget gjennom komitéinnstillinga gjennomgåande har slutta seg til meldinga. Med ei tilslutning frå Stortinget vil departementet følgje opp gjennom ei prioritering av det visuelle feltet i budsjettframlegg.