Laila Melkevoll (Senterpartiet), 2008-11-14:
Til den siste talaren kan eg seie at vi i Sogn og Fjordane har miljøkoordinatorar på alle dei vidaregåande skulane som bl.a. har eit ansvar for hybelbuarar og for å vekkje dei dersom dei ikkje står opp. Fråfall er eit alvorleg problem. Kvar tredje ungdom gjennomfører ikkje vidaregåande opplæring. Dette er noko vi som har ansvar for utdanninga, må gjere vårt beste for å endre på. Eg er heilt einig med interpellanten i at dei grunnleggjande ferdigheitene som lesing og skriving er viktige faktorar. Å gå tidleg inn for å løyse problem er openbert viktig. Eg takkar for ein god og viktig interpellasjon, og statsråden gav gode svar på kva vi gjer for å møte problema. Eg vil framheve nokre viktige moment. Når eg snakkar med elevane sjølve om kva dei meiner er viktig, seier dei at rådgjevinga må bli betre. Det er ikkje nok å sjå film om ulike yrke, eller sitje på nett og søkje på det same som kompisane. Rådgjevarane må ha ei mykje viktigare rolle enn dei har i dag. Dei som skal vere rådgjevarar, må ha nødvendig innsikt i den tenesta dei skal utføre. Rådgjevingstenesta er allereie blitt styrkt. Eg er glad for at Senterpartiet framover vil jobbe for ei betre teneste og forhåpentlegvis etter kvart ei eiga rådgjevarutdanning. Det er ofte ikkje nok å vere lærar med ledige undervisningstimar for å vere rådgjevar. Det krev kunnskap om ei rekkje utdanningsløp, yrkesmogleigheiter og arbeidsmarknad, og ikkje minst om korleis ein skal gjeve råd til ungdom ut frå deira føresetnader. Den gode rådgjevaren må vete å fortelje ungdomen kva som blir venta av dei i det yrket dei søkjer. Feilval er ein viktig faktor i fråfallsstatistikken, og ei eiga rådgjevarutdanning er etter vår meining ein god idé. I St.meld. nr. 16 for 2006–2007 «…og ingen stod igjen» er det lagt vekt på bl.a. at overgangen mellom skuleslaga skal bli lettare. Det er ikkje nødvendigvis rett at ein skal få begynne med blanke ark når ein går over i vidaregåande. Eg har snakka med lærarar som er fortvilte over at det går for lang tid etter skulestart før dei får vete om spesielle behov som enkeltelevar har. Ein utrygg 15-åring som treng ekstra støtte på skulen, er nok ikkje den som freidig går og snakkar med læraren sin på vidaregåande og fortel at han brukte å få støtteundrevisning i norsk. Vi må tore å ta ansvar for enkeltmenneska og sørgje for at informasjonen følgjer eleven, og at det opplegget han har hatt, blir teke omsyn til når han kjem over i vidaregåande. Eg har høyrt at det blir skulda på teieplikt i denne samanhengen. Slik kan vi ikkje ha det. Vi må kome oss vekk frå vente-og-sjå til å vere føre var. Språktest på helsestasjonen for fireåringar, nok ressursar til spesialpedagogikk, pedagogisk-psykologisk teneste og barne- og ungdomspsykiatrisk poliklinikk, assistenttimar og små nok klasser til at kontaktlærarane kan følgje opp den enkelte elev og sjå behova på eit tidleg tidspunkt, alle desse momenta må vere med om vi skal klare å fange opp dei som står i fare for å droppe ut av vidaregåande, når så langt kjem. Eit godt tiltak som òg har vore nemnt her, som både skal setje ungdomen i stand til å gjere rett val og betre samarbeidet mellom skuleslaga, er programfag til val. Her får ungdomsskuleelevane moglegheita til å oppleve litt av kvardagen med eit eller fleire fag i vidaregåande. Dette er ein av mange suksessfaktorar. Eg er glad for at Senterpartiet og Regjeringa har gjeve fråfall mykje merksemd. Vi må sørgje for at ungdomen gjennomfører eit vidaregåande løp. Anten det er studiekompetanse, fagbrev eller andre kompetansebevis som skal følgje dei vidare på vegen til eit aktivt yrkesliv, er dette det viktigaste vi kan gjere for dei. Ingen fortener å bli eit tal i statistikken for drop-outs. Fråfall har fått og skal framleis ha vår fulle merksemd i arbeidet for å skape ein god skule.