Kjersti Toppe (Senterpartiet), 2014-12-02:
Årleg får over 1 700 nordmenn føflekkreft, og fleire enn 350 døyr kvart år av denne hudkreftforma. Noreg ligg på topp i verda når det gjeld dødelegheit av føflekkreft, og vesentleg høgare enn resten av Norden. Det vert antyda at opp mot 90 pst. av alle føflekkrefttilfelle i Noreg kan førebyggjast. Det er den hyppigaste kreftforma blant kvinner i aldersgruppa 15–24 år og mellom 25 og 49 år og blant menn mellom 25 og 49 år. Kvinner har òg høgare førekomst enn menn. Eg vil takka forslagsstillarane frå Arbeidarpartiet for at dei har fremja dette forslaget, for det er ei svært viktig helsesak. Vi kjenner godt til at det har skjedd reguleringar på dette området dei siste åra for å sikra betre førebygging. Innføring av 18 års aldersgrense og beteningskrav vart innført av den raud-grøne regjeringa. «Hallo fru solariumspoliti – har du ikke andre viktige oppgaver som helseminister?», skreiv ei oppgitt Siv Jensen om helseminister Anne-Grete Strøm-Erichsen på facebook den gongen. Nei, eg tenkjer at ein ikkje bør ha så mange viktigare oppgåver som helseminister enn det å førebyggja sjukdom og det å førebyggja kreft. Føflekkreft er ei kreftform med gode prognosar viss det vert oppdaga tidleg, men vert det oppdaga seint, er prognosane ikkje gode. Eg er glad for at den blå-blå regjeringa og Siv Jensen ikkje går inn for å fjerna 18 års aldersgrense for solarium. Det synest eg er veldig bra. Ei innføring av 18 års grense var ein viktig signaleffekt til foreldre, òg for å auka merksemda om helserisikoen ved bruk av solarium. Eg har lyst til å minna om bakgrunnen for innføring av denne 18 års grensa. Det var at det var ein stor auke i bruken av solarium i den unge delen av befolkninga. Ifølgje talmateriale som Kreftforeininga hadde samla inn i samarbeid med Statens strålevern, var auken i løpet av ein femårsperiode på 20 pst. Blant jenter som hadde nytta solarium, hadde ein av fire begynt før dei var 15 år. Nærmare 80 pst. av jentene som tok solarium, hadde begynt før dei var 18. Forsking viser at solariebruk inneber auka risiko for føflekkkreft, særleg når bruken starta i tidleg ungdom og ved langvarig og hyppig bruk. Ein antar at bruk av solarium før 35 år aukar risikoen for malignt melanom, altså føflekkkreft, med 75 pst. Verdens helseorganisasjon har plassert solarium på lista over dei mest kreftframkallande substansane. Ei opprydding i solariebransjen er også nødvendig. Det er no i ferd med å skje. Eg meiner at innføring av 18 års grense og krav om kompetent betening er heilt nødvendig for å kunna bidra til det. Det har vore ein diskusjon om beteningskravet, og regjeringa føreslår å endra på dette. Det har òg kome ei høyringssak om det. Mange parti signaliserer no støtte til å fråvika beteningskravet, og det synest eg ikkje er bra. For beteninga skal ikkje berre ha kontroll med aldersgrensa, dei skal òg kunna stå ansvarleg for rutinar for drift, vedlikehald og hygiene, og for solråd til dei som nyttar solarium. Eg ser 18 års aldersgrense og beteningskrav som to sider av same sak, og to tiltak som saman vil bidra til førebygging av uheldig soling. Arbeidarpartiet sine representantar har føreslått fem forslag, og Senterpartiet kjem til å støtta alle forslaga i innstillinga. Eg vil då anta at vi får ei sak tilbake igjen frå regjeringa. Kanskje kan statsråden seia noko om det – eller om dette med fråviking av beteningskrav berre vert gjort i ei forskriftsendring.