Petter Løvik (Høyre), 2004-12-07:
Det budsjettet vi skal vedta seinare i dag, er det fjerde budsjettet i denne perioden. Det er ei mellombels avslutning av ein samferdselsrevolusjon som vi har gjennomført med dette budsjettet og dei tre føregåande budsjetta. Sjølv i ein situasjon der vi har vore nøydde til å ha stramme statsbudsjett for å rette opp igjen økonomien i landet, for å gjere det mogleg å få til næringsutvikling og sikre arbeidsplassar, har vi funne rom for ein betydeleg auke i løyvingane til samferdsel i desse fire åra. Vi har m.a. tredobla løyvingane til Avinor, til støtte for dei regionale flyplassane. Vi har årleg kutta milliardbeløp når det gjeld den avgifta som staten tidlegare har teke av flypassasjerane, for å få ned flyprisane. Vi har auka løyvingane til riksvegar med godt over 20 pst., reelt sett, bortimot 2,5 milliardar kr i løpet av denne fireårsperioden, med svært sterk vekt på drift og vedlikehald, men det har òg vore ein sterk auke når det gjeld investeringar. Vi har auka løyvingane til norsk jernbane med bortimot 20 pst., vi har fått ein sterk auke når det gjeld kjøp av tenester frå NSB, men også drift, investeringar og vedlikehald på området til Jernbaneverket har fått ein kraftig auke. Svært mange har sagt at dei vil auke løyvingane, at dei vil ta eit krafttak for norsk samferdsel. Denne regjeringa og dette regjeringsfleirtalet har vist at vi er villige til å gjere dette, og at vi klarer å få gjennomført det. Det er eg veldig stolt av som komiteleiar og som representant for regjeringspartia. Men eg er endå meir stolt av den jobben vi no har gjort for å få ei heilt nødvendig omstilling i norsk samferdselssektor. Den jobben som vi begynte på, som vi vedtok rammene for hausten 2001, har vi no kome eit svært langt stykke med. Vi har fått skilt ut forvaltingsdelen i Vegvesenet, altså dei som sit med ansvaret, og som har anledning til å styre arbeidet, frå den utførande delen, i eit eige selskap – Mesta. Vi har fått fristilt fleire andre bedrifter ved at dei er blitt AS, framleis under statleg kontroll. Dette er heilt nødvendig for å få meir ut av pengane, for å få meir samferdsel igjen for dei kronene vi nyttar på desse viktige områda. Det som nok har skapt den største diskusjonen dei siste dagane, er det vi no gjennomfører på jernbanesektoren, som vi tidligare har gjort på vegsektoren og på andre område. Sidan det har vore ein god del desinformasjon og ein god del misforståingar når det gjeld kva dette vil bety, vil eg gå litt nærare inn på det. Det vi no gjer på jernbanesektoren, er tre ting. Det eine, som eg var inne på tidlegare i innlegget, er å auke løyvingane, altså at vi no satsar betydeleg meir enn nokon gong før på jernbane, dersom vi ser bort frå akkurat det som skjedde under den ekstraordinære oppbygginga av Gardermobanen. Det er det eine. Det andre er ei heilt nødvendig styrking av staten si rolle som eigar, staten si rolle som kontrollør, som inspektør, som garantist for tryggleiken i norsk jernbane, ved å skilje ut den delen som har med ansvar, med forvaltning, med tryggleik, å gjere, frå den delen som går på den utførande produksjonen. Vi sikrar oss at dei som utfører arbeidet, blir kontrollerte av andre enn seg sjølve. Det tredje er den delen som går på at produksjonen, altså det som skjer av vanlig produksjon ute, blir konkurranseutsett for å prøve å få meir ut av dei midlane vi bruker. Norsk jernbane har vore forsømt i fleire tiår, og det lyftet vi no tek med omsyn til både løyvingar og omorganisering, vil styrkje tryggleiken, det vil gi oss ei betre jernbane, og det vil gi kundane våre – dei som er passasjerar – eit betydeleg betre tilbod på sikt. Erfaringane frå land det er rimeleg å samanlikne med – Sverige og Danmark – viser også at det er gevinstar å hente, det er mogleg å få meir jernbane ut. Så det er ikkje, som det har blitt hevda frå enkelte hald, snakk om ein sparekampanje. Det er auka løyvingar kopla med omorganisering. Så blir det frå jernbanehald, m.a. frå Norsk Jernbaneforbund, hevda at dei ikkje er redde for konkurranse. Nei, vi er ikkje redde for konkurranse, seier forbundssekretæren i dag i Politisk kvarter, men vi får ikkje lov til å vere med og konkurrere! Det er fullstendig feil. Heile poenget med den omstillinga vi no har, er at BaneService skal få lov til å konkurrere med andre, og BaneService skal sjølvsagt ta opp i seg dei delane av Jernbaneverket som har med den reine produksjonen å gjere. Sjølvsagt er det slik, som det er i Statens vegvesen, at Statens vegvesen ikkje kan gå ut og konkurrere med Mesta, og at heller ikkje Jernbaneverket kan gå ut og konkurrere med BaneService, men det er fullt mogleg, slik det tidlegare har vore i Jernbaneverket, å konkurrere med andre aktørar som kjem inn. Eg er sikker på at også denne omstillinga vil tene kundane, passasjerane, i det lange løp. Eg er sikker på at det er så mange gode krefter i Jernbaneverket og i BaneService i dag at vi vil få ei betre løysing. Eg er også nokså sikker på at skulle det bli eit regjeringsskifte – eg håper det aldri går slik, men det kan skje – trur eg ikkje nokon vil reversere dette, når vi har teke bråket med å omstille på dette området. Lat meg til slutt nemne éin ting til. For svært mange av oss som bur på kysten, er ferjene ein veldig viktig del av riksvegsambandet. Det vi gjer i dag – eit historisk vedtak, som det dessverre ikkje er full semje om, men som det er eit klart fleirtal for – er at vi gjer kyststamvegen døgnopen ved at dei to strekningane som står igjen utan nattferje, får midlar til nattferje frå 1. januar 2005. For mange vil dette vere ein detalj, og det er ikkje dei heilt store pengane, men det betyr i praksis at delar av kysten vår no ikkje lenger har nattestengt. Vi får opningstider som både næringslivet og innbyggjarane i desse lokalsamfunna og langs heile kysten vil ha stor glede av. At vi dessutan set inn ressursar for å betre regulariteten for å hindre at det står igjen altfor mange bilar i to viktige ferjesamband i Rogaland, er med på å utfylle dette biletet. For oss er ikkje riksvegar berre vegane, men også dei ferjestrekningane som bind desse saman. Alt i alt er dette eit historisk budsjett. Vi får fleirtal. Eg vil takke Framstegspartiet for konstruktiv støtte i dette arbeidet, og eg er overtydd om at det lyftet vi tek når det gjeld løyvingar, og dei omstillingane vi gjer, vil gagne norske innbyggjarar i mange, mange år framover.