Kjell Opseth (Arbeiderpartiet), 1999-05-31:
Debatten om Dokument nr. 8:58 er ein debatt som ein kan føre langs to tema. For det første kan ein gjere dette til ein debatt om arbeidsdelinga mellom storting og regjering. For det andre kan det vere gode grunnar til å gjere dette til ein debatt om kva IT- og kunnskapssenter ein ønskjer på Fornebu, kor viktig det er at vi lukkast på Fornebu og kor viktig dette er for verdiskapinga og dermed velferden i dei komande tiår. Eg kjem til å konsentrere meg om den første tilnærminga. Det har både frå stortingsrepresentantar og media kome sterke utsegner om at Dokument nr. 8:58 er stortingsregjereri. Forslaget har berre eitt føremål: medverke til at Stortinget sine vedtak blir gjennomførte. Kva parlamentariske tilstandar ville vi få i dette landet om ulike regjeringar kunne setje stortingsvedtak til side? I denne saka har vi til overmål skriftleg fått dokumentert at fagstatsråden har freista overprøve Stortinget si eiga tolking av vedtaket. I det norske parlamentariske system har vi ikkje hatt nokon systematisk kontroll med at Stortinget sine vedtak blir etterlevde. Presidentskapet har sett dette på dagsordenen, og Stortinget har slutta seg til ved handsaminga av Innst. S. nr. 168 for 1998-99, der det m.a. heiter: «Alle realitetsvedtak som Stortinget gjør, er forpliktende for Regjeringen. De aller fleste vedtak binder Regjeringen direkte.» Og vidare heiter det: «Vedtak som har formen «Stortinget ber Regjeringen …», er nesten aldri initiert av regjeringen. Mange slike vedtak blir gjort mot stemmene til partiene bak regjeringen, men en del gjøres enstemmig. Også slike vedtak er forpliktende for regjeringen.» IT- og kunnskapssenter på Fornebu har vore drøfta i Stortinget ei rekkje gonger. Eg skal like fullt konsentrere meg om det som har skjedd frå og med handsaminga av St.meld. nr. 38 for 1997-98 og Innst. S. nr. 232 for 1997-98. Gjennom innstillinga og debatten fekk Regjeringa fullmakt til å arbeide vidare med å etablere eit IT- og kunnskapssenter av internasjonalt format på Fornebu. Stortinget la likevel inn klåre formuleringar om kva mål ein skulle ha for dette arbeidet, og kva innhald senteret skulle ha. Innst. S. nr. 232 vart handsama i Stortinget den 15. juni 1998. I november same år fremja Regjeringa ei ny stortingsmelding, St. meld. nr. 13 for 1998-99, den andre på eit halvår. Stortingsmeldinga har tittelen «Enkelte gjenstående spørsmål i forbindelse med etablering av IT-senter på Fornebu». Ein skulle ikkje lese mange linjene før ein kunne trekkje den klåre konklusjonen at meldinga var ein omkamp på Innst. S. nr. 232, som Stortinget handsama, som tidlegare sagt, eit halvår tidlegare. Regjeringa har sjølvsagt høve til å prøve sitt syn overfor Stortinget på nytt. Særleg freistande var det nok sidan det var Arbeidarpartiet og regjeringspartia som stod bak Innst. S. nr. 232 og vedtaket den 15. juni 1998. Når Regjeringa tok omkamp overfor Stortinget, må Regjeringa og den aktuelle statsråden vere budd på at resultatet kan bli at ein får eit meir konkret vedtak i retur. Det var det som skjedde. Handsaminga av Innst. S. nr. 99 for 1998-99 den 25. februar førte til at handlingsrommet for Regjeringa vart langt mindre. Det var likevel grunn til å forvente at Regjeringa etter dette ville følgje opp stortingsfleirtalet. Så skjedde ikkje. Dette er det grunn til å merke seg, for statsråden og alle andre som følgde debatten den 25. februar, kunne ikkje vere i tvil om at fleirtalet meinte alvor. Personleg gav eg uttrykk for at eg ville følgje det vidare arbeidet med ørneblikk. At departementet sette ned Spjøtvoll-utvalet, har departementet sjølvsagt full rett til, sjølv om det gjekk med dyrebar tid. Krava og retningslinjene av 8. april 1999 som skulle vere grunnlagsmaterialet for tilbydarane, var merkeleg nok tufta like mykje på Spjøtvoll-utvalet si innstilling som Stortinget sine vedtak og innstillingar. Dei partia som utgjorde fleirtalet, meinte at krava og retningslinjene på fleire punkt ikkje var i samsvar med stortingsfleirtalet sitt syn. Det var det også andre som gjorde. Representanten Gabrielsen, ordførar for den saka vi i dag drøftar, meinte også det. Han sa følgjande til Dagens Næringsliv den 10. april 1999: «Dette kan vel neppe sies å være direkte i tråd med det stortingsflertallet sa.» Stortingsfleirtalet kunne sjølvsagt valt å la saka gå sin gang, og ta eit oppgjer når den kom tilbake til Stortinget i ei eller anna form. Resultatet kunne blitt forseinkingar og kanskje nye omfattande vurderingar vedkomande val av tilbydar. Fleirtalet valde likevel gjennom eit brev av 14. april å gjere statsråden merksam på at krav og retningslinjer ikkje var i samsvar med Stortinget sine føresetnader, og oppmoda om at nokre punkt vart endra. Det vekte stor undring at statsråden valde å stå fast på sitt syn. Statsråd Sponheim avslutta sitt brev av 23. april slik: «På denne bakgrunn anser jeg at det ikke er grunnlag for å gjøre endringer i kravene og retningslinjene.» Det kan ikkje tolkast på annan måte enn at Stortinget si eiga forståing av kva vedtaket inneheld, vart overprøvd av departementet. Dokument nr. 8:58 var det einaste verkemiddelet som stod att for at Stortinget sin vilje skulle få gjennomslag. Dokument nr. 8: 58 har hatt sin misjon og kan leggjast ved protokollen. Regjeringa vil no leggje Stortinget sine føresetnader til grunn for det vidare arbeidet. Komiteen sitt brev av 26. mai og departementet sitt svar av same dato gjer dette heilt klårt og tydeleg. Stortinget vil likevel òg i det vidare arbeidet sjå til at Stortinget sitt syn blir følgt opp. Eg syner til den innstillinga vi i dag drøftar, og til dei tilrådingane vi der har fremja. Sidan òg regjeringspartia no står bak forslaga, har eg tru på at saka no vil få ei løysing i samsvar med Stortinget sitt syn. Men eg kan forsikre statsråd Sponheim at vi òg i tida som kjem, vil følgje godt med i kva som skjer i denne saka. Forhistoria gjer det diverre naudsynt. Det er viktig at vi får ei god løysing når det gjeld å etablere eit IT- og kunnskapssenter av internasjonalt format på Fornebu, ikkje minst for verdiskapinga og velferda i landet i det neste tusenåret. Eg håpar vi no kan leggje grunnlaget for eit godt og nært samarbeid mellom Regjeringa og regjeringspartia og dei to største opposisjonspartia i Stortinget. Det ville kunne bli ei lukkeleg løysing. Så må eg få lov å seie til representanten Gabrielsen si utsegn kring den oppmodinga vi har kome med når det gjeld å ha eit sterkare miljø, både industrielt og finansielt, bak eit IT- og kunnskapssenter på Fornebu: Jau, det er ærleg meint, men eg er fullstendig klår over at dette er noko som korkje storting eller regjering kan tvinge på dei private aktørane. Dei må sjølve sjå den føremonen. Eg skulle inderleg ønskje at dei gjorde det, nettopp på grunn av den verknaden dette har for landet si framtid.