Dag Ole Teigen (Arbeiderpartiet), 2006-06-08:
Det er i all hovudsak eit breitt fleirtal for dei lovendringane som Regjeringa føreslår i lov om endringar i lov om psykisk helsevern og lov om pasientrettar. Eg har også lyst til å seie at eg synest saksordføraren nettopp heldt eit godt og positivt innlegg, og eg støttar det meste av det som blei sagt. Desse lovforslaga handlar om at også dei sjuke har rettar – pasientrettar – og om at det er viktig at brukarmedverknad i større grad blir teke ivare i psykiatrien. Under behandlinga av denne lovsaka har vi bl.a. fått innspel frå Mental Helse, og eg trur at det er viktig å lytte til desse innspela, f.eks. nettopp i forhold til brukarmedverknad. Det har vore problematisk at det har vore ein del tvil omkring kor sterke dei gjeldande pasientrettane eigentleg er innan det psykiske helsevernet. Dei lovendringane som no blir vedtekne, skal bidra til å rydde opp i slike uklårheiter. Ein samstemd komite gir i innstillinga uttrykk for at det er viktig å styrkje varetakinga av pasientrettar innan det psykiske helsevernet. Borgaren skal ha moglegheit til på førehand å rekne ut rettsstillinga si og forsvare dei rettslege interessene sine. Jo meir inngripande vedtak det er snakk om, jo sterkare gjer omsynet til rettstryggleik seg gjeldande. Og det er ei sjølvfølgje at slike inngrep skal vere i samsvar med menneskerettslege forpliktingar. Desse lovforslaga handlar om at også dei sjuke har rettar, men i nokre tilfelle er likevel tvang både forsvarleg og nødvendig. Tvang overfor pasientar må brukast i minst mogleg grad, men når det først er nødvendig, er det viktig at det skjer i samsvar med eit tydeleg regelverk. Tvilstilfelle bør førekomme i så liten grad som mogleg. Eg vil spesielt ta opp at det er føreslått å utvide høvet til tvangsernæring av personar med alvorleg spiseavvik. Som ledd i behandlinga av ein pasient med alvorleg spiseavvik, skal ein kunne gje ernæring utan samtykke såframt dette framstår som eit strengt nødvendig behandlingsalternativ. Eg støttar denne lovendringa, og eg trur ho er naudsynt. Samtidig handlar dette om ei pasientgruppe som openbert har behov for eit betre behandlingstilbod. Betre behandlingstilbod er sjølvsagt viktig for dei som er akutt sjuke, men det er òg viktig for dei som er på veg til å bli det, både fordi det er viktig i seg sjølv, og fordi det kan redusere nettopp talet på tilfelle der bruk av tvang blir nødvendig. Eit anna moment i lovforslaget som eg spesielt vil ta opp, er kriteria for innlegging. Regjeringa har varsla at det går føre seg eit arbeid med vurdering av psykologars tilrådingsrett. Ein psykolog er kvalifisert til å treffe avgjerd i psykologfaglege spørsmål og til å behandle psykiske lidingar på sjølvstendig grunnlag. Ei lovendring som lèt psykologar føreta undersøking utanfor institusjon og tilrå tvunge psykisk helsevern, vil vere i tråd med dette. Fleirtalet i komiteen er glad for at dette er noko Regjeringa vurderer, og ber Regjeringa kome tilbake til Stortinget på ein eigna måte når ei slik vurdering er gjord. Til slutt vil eg peike på ei undersøking føreteken av Kompetansesenter for sikkerhets-, fengsels- og rettspsykiatri for Helseregion Øst og Helseregion Sør som viser at det er mangel på bruk av strukturerte instrument for vurdering av valds- og suicidrisiko i samband med utskriving. Det er viktig å betre gjennomføringa av og kvaliteten på desse vurderingane. Det er også positivt at direktoratet arbeider med å betre kvaliteten på slik vurdering før utskriving. Eg sluttar meg dermed til innstillinga slik ho ligg føre.