Ove Trellevik (Høyre), 2017-06-16:
Etter EØS-avtalens artikkel 19 skal me vera med og gjennomgå vilkåra for handel med basis i landbruksvarer med sikte på å få ein auke i handelen med EU. For Høgre er det viktig at ein i forhandlingane søkjer å finna gode løysingar som legg til rette for handel, samtidig som landbruksinteressene våre vert godt varetekne. Høgre meiner at regjeringa har lykkast svært bra, når ein òg tek inn over seg intensjonen i EØS-avtalen om at ein skal ha ei «gradvis liberalisering», sjølv om me kanskje kan meina at skritta mot liberalisering går seint. Før forhandlingane vart norske offensive interesser overfor EU kartlagde hos eit breitt utval av norske bedrifter med sikte på å auka norsk eksport. For Høgre er det viktig at me utnyttar dei eksportmoglegheitene me har, for dei er gode. På grunnlag av innspel frå aktørane fremja Noreg krav om eksport på varer der aktørane vurderer eksportmoglegheitene som svært gode. Forhandlingsresultatet inneber at Noreg har fått betre marknadstilgang til EU på ei rekkje produkt. Alt i alt er det oppretta åtte nye kvotar for eksport frå Noreg til EU. Det er svært flott, både for Noreg og for dei bedriftene som får auka eksport. I byte har me gjeve EU kvoteauke på område der me alt importerer. Samtidig opnar den nye avtalen for noko meir import av matspesialitetar, som også kjem forbrukarane til gode. Avtalen har eit smalare omfang enn den førre artikkel 19-avtalen, som vart ferdigforhandla under den førre regjeringa. For ost vert den tollfrie importkvoten auka med 1 200 tonn til over 8 400 tonn. Importen av ost frå EU var i 2016 på over 11 400 tonn, dvs. at det er ein stor import av ost som det vert betalt ordinær toll for, utanom desse tollfrie kvotane. Dette er på ein måte eit produkt som den norske marknaden ønskjer. I førre artikkel 19-avtale, som vart inngått av Stoltenberg II-regjeringa, vart kvoten for importert ost auka med 2 700 tonn. Nordmenn ønskjer meir av desse produkta, og det er godt at me klarar å leggja vilkåra til rette for at me får dette til på ein god måte. I merknadene frå opposisjonen vert den skeive utviklinga i handelen med landbruksvarer frå EU poengtert, noko som vart nemnt av saksordføraren. Men det er det som er kjernen i det å utvikla internasjonal handel. Land spesialiserer seg på produkt som dei har gode føresetnader for å produsera og er konkurransedyktige på, i byte med andre produkt frå andre land, som dei ønskjer å tilby og er gode på. Dei siste åra er toll på import av storfekjøt sett ned i lange periodar på grunn av underskot i den norske marknaden. Kvoteauken er difor avgrensa samanlikna med eksisterande import og forventa import dei neste åra. Det er i tillegg gjeve ein avgrensa auke i eksisterande importkvotar for nokre produkt. Samla sett vert importkvotane for kjøtprodukt auka med over 2 500 tonn. Auken i kvotar for kjøtprodukt var på 3 100 tonn i den førre avtalen, inngått under Stoltenberg II. Det er slik som saksordføraren seier, og han var bekymra over at kvotane vert lagde oppå kvarandre. Men eg meiner det er i tråd med EØS-avtalen at ein skal ha ei auka liberalisering. Eg synest òg at avtalen er god. Han tek omsyn til ønska frå forbrukarane om eit breitt og godt utval av matvarer, og varetek også behovet til det norske jordbruket for eit godt importvern. Ifølgje EØS-avtalen kan me ikkje kopla fisk og landbruksforhandlingar. Mi oppfatning er at dette burde me teke initiativ til å diskutere med EU og sett om me kunne oppnådd noko meir, men berre når det gjeld handel. Eg ønskjer ikkje å utfordra fiskeripolitikken. Men eg ønskjer å utfordra handelspolitikken og få større marknadstilgang for foredla norsk fisk, spesielt laks, inn til EU mot at me kanskje kunne ha kjøpt litt meir av det våre gode forbrukarar ønskjer importert frå EU.