Åsa Elvik (Sosialistisk Venstreparti), 2008-10-23:
Det er avgrensa kva ein rekk på fem minutt. Eg vil derfor vise til merknadene våre i innstillinga, der vi har gjort grundig greie for korleis fleirtalet vurderer grunnlovsspørsmålet, som blir det sentrale her. Eg vil gjerne trekkje fram nokre av dei punkta som vi legg avgjerande vekt på. Vi er einige med departementet og Lovavdelinga i at ein ved tolkinga av Grunnloven 106 må leggje vekt på at dei formåla som er rekna opp i paragrafen, blir varetekne på heilt andre måtar i dag enn i 1814. For eksempel bidreg staten til finansieringa av statskyrkjelege føremål og til Opplysningsvesenet i vesentleg grad på andre måtar enn gjennom forvaltninga av verdiane i OVF. Det neste poenget vårt er at Grunnloven § 106 berre stiller krav til korleis kjøpesummar og inntekter frå «det Geistligheden beneficerede Gods» skal brukast, og ikkje til forvaltninga av fondet utover dette. Tomtefesteinstruksen inneber altså ikkje at festeavgifter eller innløysingssummar skal brukast til andre formål enn dei som følgjer av Grunnloven. Spørsmålet blir då i kva grad Grunnloven § 106 legg føringar for forvaltninga av OVF, og i kva grad det er anledning til å ta omsyn til andre formål enn dei som er eksplisitt nemnde i paragrafen. Fleirtalet er einig med Lovavdelinga og med departementet i at det i spørsmålet om forvaltninga av fondet «er høve til å ta eit vidt spekter av omsyn, òg slike som ligg utanfor opprekninga i Grunnlova § 106 første punktum. Dette kan gjerast sjølv om det inneber at kapitalen og avkastinga til fondet ikkje blir maksimert. Staten må ha eit relativt vidt skjøn til å balansere omsynet til dei opprekna formåla og andre omsyn». Dette bringar oss over til spørsmålet om forsvarleg forvaltning av fondet. Fleirtalet deler departementet og Lovavdelinga si oppfatning av at Grunnloven § 106 ikkje stiller opp nokon absolutte skrankar for kva omsyn ein kan ta med i vurderinga av korleis ein forvaltar midlane i OVF. Vi legg til grunn at kravet til forsvarleg forvaltning av fondet er oppfylt så lenge det blir teke rimeleg omsyn til dei opprekna formåla i § 106 og andre formål. Forvaltninga av festetomtene er eit sånt formål. I innstillinga viser vi til at når det gjeld forvaltninga av festetomter, har det i ulike saker som har vore innom denne salen til behandling, blitt bestemt at ein skal vareta interessene til festarane i rimeleg grad. Dette er med andre ord ikkje ein ny situasjon. Alle desse momenta sett under eitt gir den konklusjonen som fleirtalet har trekt, at verken loven eller instruksen er i strid med Grunnloven. Mindretalet har komme til ein annan konklusjon, men eg vil då igjen vise til at ein etter Lovavdelinga sitt syn skal «være forsiktig med på uklart grunnlag gjennom tolkningen av en slik grunnlovsbestemmelse å gripe inn i Stortingets lovgivende myndighet etter Grunnloven § 75 a». Eg vil leggje til at ekspedisjonssjefen i Lovavdelinga under høyringa sa at det kan umogleg vere spesielt hensiktsmessig å endre Grunnloven kvar gong ein har ei sak til behandling. Vi må leggje eit breitt samfunnsperspektiv til grunn i denne saka. Stortinget har handlefridom i denne vurderinga. Vi skal vurdere tapet eller avgrensinga på framtidig avkastning for OVF. Det skal vi. Men rettskjeldene viser altså at det er praksis for å leggje vekt på omsynet til festarane i forvaltninga av OVF, og det gjer fleirtalet. På høyringa kom det ein del utsegner – og representanten Dørum bruker å seie at det gir anledning til refleksjon – om at tomtefestarane var ei utanforliggjande interesse som ikkje hadde noko som helst med saka å gjere. Det er eg helt ueinig i. Tomtefestarane er ikkje kven som helst. Det er menneske som har lang tids tilknyting til festetomta, og det er folk som normalt har gjort større investeringar i tomta. Eg konstaterer at dei borgarlege partia vel å ikkje leggje særleg stor vekt på omsynet til festarane. Det er overraskar meg ikkje, med bakgrunn i behandlinga av tomtefesteloven i førre periode. Med bakgrunn i Soria Moria og regjeringspartia si historie burde det heller ikkje overraske nokon at vi vel å leggje såpass stor vekt på omsynet til festarane som vi gjer.