Jorunn Ringstad (Senterpartiet), 1998-12-01:
Saksordførar Einar Olav Skogholt uttalte til avisa Folket nr. 44 frå 30. oktober i år at «handlingsplanen oppfattes som lite kontroversiell og at det derfor ikke ventes de store diskusjonene om det som ligger der». Det er mogleg at representanten Skogholt ikkje hadde venta seg særleg debatt i dag, fordi han no representerer eit fleirtal i Stortinget saman med Høgre og Framstegspartiet for ei heller omfattande liberalisering av norsk alkoholpolitikk. Lista som viser dette, er lang. Eg skal kort nemne nokre eksempel. Det fyrste punktet gjeld støtte til Vinmonopolet sitt ynske om å prøve ut sjølvbetening ved enkelte utsal, trass i at undersøkingar i samband med sjølvbetente butikkar i Sverige kan tyde på at det samla alkoholkonsumet blant folk aukar. Eit anna punkt er poengteringa av at det skal opprettast minst 40 nye polutsal. Konsekvensen av dette er at det i prinsippet kan opprettast eit uavgrensa tal polutsal. Eit tredje punkt er at alkoholhaldige drikkar ikkje skal helsefaremerkast. Det står i klar motsetnad til merking av helsefare ved røyking. Som fjerde og siste punkt vil eg nemne skjenking av vin på innanlandske flygingar. Dette kan ikkje vere eit bidrag til redusert bruk av alkohol. Dette er ikkje ny politikk frå Framstegspartiet og Høgre, men det er det diverre frå Arbeidarpartiet, som sikrar fleirtal for ei liberalisering av alkoholpolitikken nettopp i ein handlingsplan for å redusere bruk av rusmiddel. I Folket nr. 47 frå november i år uttalte Skogholt: «… målet med alkoholpolitikken må være å redusere det totale forbruket og heve debutalderen.» Dette rimar dårleg med Arbeidarpartiet si nye line i alkoholpolitikken, som eg meiner tydeleg går i retning av ei liberalisering. Svenske sosialdemokratar går langt meir offensivt til verks. Den svenske regjeringa har vorte utfordra på den restriktive lina si i alkoholpolitikken etter medlemskapen i EU. I staden for å «kjøpe» alkoholliberalarane sine argument, har den svenske regjeringa fått bidrag frå EU-kommisjonen for å vise at det løner seg med ein restriktiv alkoholpolitikk. Forskingsprosjektet som skal gjennomførast av svenske og finske forskarar, skal studere samanhengen mellom restriksjonar og folkehelse i alle EU-land dei siste 50 åra. Forskarane skal kartleggje alle faktorar som påverkar alkoholkonsumet: aldersrestriksjonar, omsetningsleddet, opningstider, reklamereglar, promillelovgiving, uregistrert forbruk av alkohol og liknande. Sydsvenska Dagbladet skriv at tanken med ein slik forskingsrapport er å leggje fram forslag om ein felles EU-politikk for å redusere alkoholkonsumet, bl.a. gjennom høgare skattar og strengare aldersgrenser. Ei stor dansk undersøking viser at barn i Danmark møter rusmiddelbruk i svært låg alder saman med foreldra, og at barna er mot rusmiddelbruk. Forskarane har studert barn og ungdom sitt forhold frå 6- til 16-årsalderen. Mest overraskande er funnet av at barn er negative til foreldra sin bruk av alkohol, og at dei sjølve ikkje ynskjer å bruke alkohol når dei blir vaksne. Ungdommar både i Noreg og Danmark endrar haldning til alkohol når dei går over til ein fase meir definert som vaksne. Etter det Hilde Pape seier i 1997, er eit høgt forbruk av alkohol eit trekk ved ungdomsfasen i aldersgruppa 17 til 24 år. Fleire studiar har påvist den sterke samanhengen mellom barn som har fått smake alkohol heime hos foreldra, og kor mykje det gjennomsnittlege forbruket blir når desse barna blir ungdommar. Eit fleirtal i Stortinget, Arbeidarpartiet, Framstegspartiet og Høgre, går inn for å byggje ned verkemidla i alkoholpolitikken, redusere avgifter og redusere restriksjonane. Stadig meir av alkoholpolitikken skal kvile på frivillige organisasjonar, haldningskampanjar og til sjuande og sist den enkelte sitt val. Det synest sjølvmotseiande at parti som seier at dei ynskjer å redusere alkoholforbruket og heve debutalderen for bruk av alkohol og er for alkoholfridom i trafikken, i arbeidslivet, barne- og ungdomsarbeid m.m., gjennomfører ei så omfattande liberalisering av alkoholpolitikken som det vi er vitne til i dag.