Kjersti Toppe (Senterpartiet), 2020-10-05:
Helsekriser er dei mest sannsynlege krisene som vil ramma det norske samfunnet: pandemiar, legemiddelmangel og antibiotikaresistens. Dette er helsekriser som vil kunna ta mange liv. Direktoratet for samfunnstryggleik og beredskap har åtvara oss. Covid-19-pandemien var varsla. Han førte til den største nedstenginga av landet i fredstid. Konsekvensane var store for samfunnet, næringslivet, helsevesenet, idretten og kulturlivet, men òg for kvar enkelt: dei sårbare unge, dei skrøpelege eldre, som har vorte isolerte, og som har døydd aleine, det har vore besøksstans i bustader for tusenvis av menneske med psykisk utviklingshemming – sannsynlege brot på menneskerettane. Senterpartiet fremjar i dag forslag om at praksisen rundt besøksstans og isolering av sårbare grupper under pandemien må kartleggjast. Vi treng å vita for å læra og for å retta opp i urett. Trontalen viser til dugnaden: den gode naboen, helsepersonellet som jobbar overtid, kulturlivet som måtte stengja ned, dei som mista arbeidet og inntekta, alle som har ofra og vore tolmodige. Dugnaden er fantastisk, men trontalen burde ha handla om styring av landet, om politisk leiarskap, politisk ansvar, politiske prioriteringar i krisetider. Der svikta han. Trontalen viste til internasjonalt samarbeid. Det er sjølvsagt viktig, men orda «nasjonal beredskap» vart ikkje nemnde med eitt ord i trontalen. Det er oppsiktsvekkjande, men ikkje uventa frå dagens regjering. Noreg stod i praksis utan ein nasjonal beredskap for vanleg smittevernutstyr og kritisk viktige legemiddel da pandemien trefte – ingen beredskapslager, ingen nasjonal produksjon. Noreg har få sjukehussenger per capita samanlikna med andre land i Europa. Vi har få intensivplassar per capita i forhold til andre land. Vi har ein relativt liten respiratorberedskap. I tillegg vert alle nye sjukehus konsekvent bygde med for liten kapasitet. Lokalsjukehus er lagde ned. Pandemien har vist kor avhengige vi har vorte av import av arbeidskraft til viktige beredskapsyrke òg i helsevesenet vårt. Pandemien har òg vist at Noreg treng ei ny retning i helsepolitikken. Vi treng å styrkja den nasjonale beredskapen – beredskapsproduksjonen av viktige legemiddel og smittevernutstyr. Vi må prioritera det offentlege helsevesenet og avslutta privatiseringspolitikken, skrota sentraliseringspolitikken, auka sjukehuskapasiteten, sikra lokalsjukehus, styrkja fastlegane, legevakta, ambulansetenesta, kommunehelsetenesta, eldreomsorga, følgjetenesta for fødekvinner, ikkje slå saman fødeavdelingar og ikkje byggja eit nytt gigantsjukehus, eit såkalla «smittetårn», midt i Oslo. Når alt kjem til alt, er det ikkje å velja mellom offentlege eller private tilbod som er det viktigaste. Det er å ha eit sterkt offentleg helsevesen som skaper tryggleik i lokalsamfunn og beredskap ved kriser i heile landet og for alle, uansett bakgrunn. I kriser er det lokalsjukehusa, kommunehelsetenesta og det offentlege helsevesenet som gjeld. Men helsepolitikken til regjeringa fokuserer på det motsette – på enkeltpasientbehandling, konkurranseutsetjing og privatisering, fritt behandlingsval, effektivisering og høg grad av innsatsstyrt finansiering basert på diagnosekodar. Men det finst ingen kode for beredskap. Beredskap løner seg ikkje i den marknadsbaserte helsepolitikken til regjeringa. Dette vil Senterpartiet endra på. Vi står for ei anna retning – for nasjonal beredskap og eit sterkt offentleg og desentralisert helsevesen som er politisk styrt, gjennom avvikling av helseføretaksmodellen. Eg vil til slutt koma inn på ein del viktige forslag som Senterpartiet i dag fremjar: eitt om at den felles kommunale journalløysinga Akson skal verta kvalitetssikra gjennom ei offentleg høyring eitt om å be regjeringa straks sørgja for at alle helseføretak tilbyr forsvarlege følgjetenester for kvinner som har meir enn 1,5 time reiseveg til fødeinstitusjon eitt der vi ber regjeringa greia ut ulike økonomiske modellar for å utvikla nye, verksame antibiotika som premierer utvikling og ikkje kjøp og sal