Bjørn Jacobsen (Sosialistisk Venstreparti), 2005-12-02:
Utafor Washington DC, i Arlington, ligg USA sin æresgravplass. Her finn vi ein evig eld over grava til tidlegare president John F. Kennedy. Like ved sida av ligg broren, Robert Kennedy, som blei drepen i ein valkamp på 1960-talet. Han lovde og hadde som ei av sine valkampsaker å begynne å trekkje dei amerikanske styrkane ut av Vietnam om han blei vald. Vi veit jo alle saman at det gjekk ikkje sånn, og vi vil aldri få vite kva som kunne ha skjedd om han hadde blitt president. Det vi veit, er at brørne Kennedy kom med nye håp til verda. Internt i USA trudde ein at ein skulle få til dette med borgarrettar, ein trudde ein skulle få til antikorrupsjonsarbeid. Internasjonalt følgde vi alle med på Kennedy-brørne sitt arbeid for å få slutt på krig. Dei gav håp til ein heilt ny generasjon, dei gav håp om ei heilt ny verd. For 14 dagar sidan sa den nye presidenten i Irak, Jalal Talabani, at neste år kan ein begynne å trekkje ut amerikanske troppar frå Irak. Signala tyder på at USA allereie neste år kan komme til å hente heim 30 000 soldatar. Det er ingen tvil om at Irak sin nye president vil sende ut slike signal, fordi han ønskjer å seie til opinionen at det skal vere ein ende på fremmende troppar i Irak. Han trur at det kan vere med på å roe gemytta fram mot valet i desember. Det er ingen tvil om at det valet og den irakiske regjeringa si evne til å styre kurdarar, sjiamuslimar og sunnimuslimar i same retning vil vere avgjerande for å få til eit Irak som har tryggleik, og at det at ein kan sjå framover mot eit heimland utan fremmende troppar, er det som er viktig. Vi må unngå ei vietnamisering av Irak-konflikten. I det ligg det at opphør av nærværet av fremmende troppar skjer raskast mogleg. Blant anna dette ligg bak når Regjeringa vil trekkje norske stabs- og opplæringsoffiserar ut av Irak. Det vi får av overskytande militær kapasitet etter uttrekking av «Enduring Freedom» og troppar i Irak, bør gå til den planlagde opprustinga av den ny-gamle FN-orienteringa til Noreg på internasjonale operasjonar. USA sin president, George W. Bush, la nyleg fram ein plan for siger som bl.a. går ut på å vere i Irak så lenge det er nødvendig, men så snart irakarane sjølve er i stand til å løyse tryggingsproblema, vil ein starte uttrekking. Kravet om tilbaketrekking veks i USA, ikkje minst på grunn av det store talet døde soldatar, no om lag 2 100 amerikanske soldatar. Av enorm betydning er også dei enorme tapa av sivile liv. Avisa Vårt Land melder om minst 5 000 sivile drepne hittil i år. Det amerikanske forskingsbyrået Brookings Institution opererer med 9 000 drepne sivile hittil i år. 5 000 drepne sivile er meir enn dei samla tapa i den palestinsk-israelske konflikten dei siste 20 åra, melder avisa Vårt Land. Dette viser dimensjonane når vi i tillegg også veit at polariseringa, kanskje ei unødvendig polarisering, i regionen ikkje minst har sine røter i den uløyste Israel-Palestina-konflikten. Kritikken mot krigen mot terror veks generelt i forhold til fangebehandling, med sannsynlegvis hemmelege fengsel i Europa og transport av fangar og bruk av luftrom og flyplassar til denne transporten. Krigen mot terror kan føre til at vi kan ende opp med at vi som reknar oss som rettsstatar, endar på same nivå som terroristar. Det finst reglar både for krig og for fred. Vi veit at alle er tente med at desse blir følgde, ikkje minst eit land som Noreg, som har som mål å medverke internasjonalt, i praksis med både militære og sivile åtgjerder. Anten vi liker det eller ikkje, er det ein debatt internasjonalt om internasjonale operasjonar, internt i NATO, internt i USA, og då bør vi òg kunne ha den same debatten i Noreg. Eg har merka meg at Tysklands nye forbundskanslar, Angela Merkel, held fast på Schrøder sin gamle politikk, dei gamle linjene, om at ikkje éin tysk soldat skal vere til stades i Irak. Spania og andre NATO-land held fast på at ISAF og OEF skal vere åtskilde. Det er ingen mangel på oppgåver i Afghanistan. Vi skal truleg vere der lenge, vi skal vere til stades gjennom ISAF, og vi skal òg høre på dei nærmast sivilt rekrutterte som arbeider i lag med våre soldatar i ISAF; det kan vere antropologar, der er òg folkerettsjuristar. Vi ser at det norske forsvaret blir flinkare og flinkare til å trekkje til seg breiare kunnskap enn berre den militære. Vi veit at vi skal få til noko på lang sikt, og det vil truleg seie å trappe ned skarpe oppdrag og byggje ut utviklingsbistanden. Men det som vil vere interessant, er det ein får til på langt sikt når det gjeld det sivile-militære samarbeidet. Eg er glad for at det ser ut som om vi har eit norsk forsvar som er i stand til å take imot utfordringane i samband med dei nye fiendebileta ute. Ein kan ikkje berre kjøre aggressivt, ein må kjøre minst ei tosporlinje. Til det budsjettet som ligg føre: Der er det meir på nordområda, det er meir til Kystvakta, og vi har trappa ned på kampfly. Vi treng ikkje så mange kampfly, så vi har kutta nokre millionar der og putta det over på Orion, for å vere til stades i nord. Det er det ingen tvil om. Så har vi utvilsamt fått eit godt innspel med forsvarssjefens tale her om dagen. Eg syntest at den var veldig positiv, for det var kritikk både til oss politikarar og til dei fagmilitære, nettopp fordi han seier at det er politisk underdekning av militære overbod. Så kontakten mellom denne salen, Regjeringa og dei fagmilitære, og statsråden, sjølvsagt, bør heilt klart bli endå betre. Vi bør på sikt kunne klare å rydde opp i økonomien, og så bør vi i alle fall ikkje feilinvestere meir. Det har vi i alle fall ikkje råd til. Så bør vi ta innover oss at driftsutgifter som kjem med allereie vedtekne investeringar, kan skaffe oss store problem, som det har vore nemnt tidlegare her. Så veit vi at antakeleg er Offentleg Privat Samarbeid, OPS, ikkje vegen å gå, ikkje minst når vi har ein stat med såpass sterke økonomiske musklar som vi har i Noreg. Det lønner seg ikkje å nedbemanne og samtidig tilsette dei same folka som konsulentar til tredobbelt lønn etterpå. Vi må for å lykkast også ha ein dialog med dei tilsettes organisasjonar, med omsyn til både tilsetjingsprosedyrar og eventuelle nedbemanningsprosessar. Frå SV si side er vi innstilte på å deltake i den omstillingsprosessen som går føre seg. Vi må sjå at det blir ein bra balanse mellom oppgåver og tilsette. Det kan verke som at vi har ført vidare for mange oppgåver, som vi ventar at stadig færre tilsette skal kunne klare. Men det er ingen tvil om at vi har eit problem når vi held ved lag eit budsjett på 30 milliardar kr og 15 000 tilsette og statistikken plutseleg viser at vi er nede på 25 pst. redusert operativ evne. Det er antakeleg basar og annan infrastruktur som må slankast. Kvar det skal gjerast, er ikkje eg i stand til å seie i dag, men eg trur det bør vere ein god dialog mellom Stortinget og statsråden om korleis vi skal få dette til. Eg har fått signal – kor godt grunna dei er, veit ikkje eg – om at det er ei systematisk sentralisering frå nord til sør. Eg har fått nokre enkelteksempel. Nokre påstår at det er ein tendens. Det vil vi måtte ta alvorleg, om dette stemmer. For stemmer det, må vi gjere noko med det. Men vi må i alle fall kunne tore å seie at det skal satsast på operative einingar. Vi skal vere til stades, og Noreg er kanskje eit av dei landa som brukar Forsvaret mest når det gjeld å vere til stades i den praktiske kvardagen, ikkje minst i forhold til nordområda. Der er vi, og der tek vi miljøkriminalitet alvorleg. I tillegg viser vi suverenitetshevd, slik at forvaltninga av Barentshavet blir akseptert ute i Europa også. Så – eg ser at klokka går, president.