Magnhild Meltveit Kleppa (Senterpartiet), 2000-06-13:
Senterpartiets medlem i Stortingets sosialkomite, Ola D. Gløtvold, har ikkje sete i Odelstinget, difor dette innlegget frå meg. Lov om fylkeskommunale sjukehusselskap er eit godt stykke politisk arbeid. Då Oslo kommune for nokre år tilbake varsla ynske om å omdanna Ullevål sjukehus til aksjeselskap, såg ikkje sentrumsregjeringa det som ei ynskt utvikling. Sørensen-utvalet vart oppnemnt, mandatet var å komma opp med tiltak som kunne imøtekomma behovet for alternative organisasjonsformer for offentlege sjukehus. Sørensen-utvalet føreslo ein ny organisasjonsmodell, kalla sjukehusselskap. Reaksjonane på denne modellen tyder på at den er så god at aksjeselskap ikkje lenger blir rekna som eit godt alternativ for drift av sjukehus. Det kallar eg eit godt stykke politisk arbeid. Lova byggjer på prinsippa om desentralisering og kommunalt sjølvstyre. Dette er viktige prinsipp for Senterpartiet. Når lova blir vedteken, har fylkeskommunen og staten seks organisasjonsmodellar kvar å velja mellom. Tre av modellane byggjer på at sjukehuset ikkje blir skilt ut som ein eigen juridisk person. Desse modellane er bruttobudsjettert forvaltningsorgan, nettobudsjettert forvaltningsorgan og fylkeskommunalt føretak. Den siste modellen er ny frå årsskiftet, etter at kommunelova har fått eit nytt kapittel 11. Tre modellar skil sjukehuset ut som eigen juridisk person. Den fyrste av desse modellane er sjukehusselskapsmodellen, som er den modellen det blir gjeve lovreglar for i dagens proposisjon. Dei to andre modellane er aksjeselskapet og stiftelsen. Senterpartiet er ikkje tilhengjar av å organisera offentlege sjukehus som aksjeselskap. Det har vi gjeve klart uttrykk for i våre merknader. Likevel vil vi ikkje støtta eit forbod mot aksjeselskap. Det kan finnast nokre yttarst få tilfelle der ein lokalt finn det føremålstenleg med ei slik form. Senterpartiet meiner det politiske fleirtalet som er kome til makta gjennom val, skal få avgjera kva organisasjonsmodell som skal veljast for sjukehusa. Vi har som grunnsyn at makt skal desentraliserast, og meiner difor at det er eigaren av sjukehusa som – innanfor visse rammer – skal velja organisasjonsmodell. Dette gjeld òg når det er fylkeskommunen som er sjukehuseigar. Eg kjenner meg trygg på at fylkestingsgruppene til Senterpartiet i alle fylkeskommunane ikkje vil stø ei storstilt omdanning av offentlege sjukehus til aksjeselskap. Det er grunn til å merka seg at Arbeidarpartiet ikkje har framlegg om forbod mot at sjukehusa kan omdannast til stiftelsar. Ser vi på den argumentasjonen Arbeidarpartiet fører mot aksjeselskapa, er det etter vårt syn inkonsekvent ikkje å la denne omfatta stiftelsar. Eg er elles overraska over at Arbeidarpartiet saman med Høgre og Framstegspartiet medverkar til å ta ut av lovframlegget to paragrafar som skulle gjera sitt til at ei omdanning av sjukehus til eigne rettssubjekt ikkje skulle svekkja det offentlege helsetilbodet. For Senterpartiet er det svært viktig at staten får heimel til å korrigera forhold ved sjukehusa som strir mot helsepolitiske mål. Difor la sentrumsregjeringa inn i lovframlegget heimel for departementet til å krevja godkjenning av alle omdanningar av offentlege sjukehus til eigne rettssubjekt. Denne heimelen vil Høgre og Framstegspartiet ta vekk, og får altså støtte frå Arbeidarpartiet til dette. Eg er lei meg for at det kan sjå ut som om Arbeidarpartiet ikkje lenger ynskjer gode kontrollordningar med det offentlege helsetilbodet, sjølv om eg har registrert at dei har si grunngjeving for dette. Senterpartiets konklusjon er at sentrumsregjeringa har lagt fram ei helsepolitisk svært viktig lov. Med den nye organisasjonsmodellen, sjukehusselskapet, føreset vi at verken aksjeselskap eller stiftelse lenger er aktuelle som organisasjonsmodellar. I framlegget til sjukehusselskapslov har ein fått ein organisasjonsmodell som er tilpassa drift av sjukehus. Modellen har fått med seg fordelane med aksjeselskap i form av fristilling og ansvar for styret og dagleg leiar. På den andre sida er det teke inn føresegner som varetek trongen for politisk styring. Lova tek òg i praksis bort risikoen for oppsplitting av tariffområda og faren for konkurranse om helsepersonell. Til slutt vil eg minna om at ein utvida meny for val av organisasjonsmodellar for sjukehusa berre er eit lite bidrag for å løysa den vanskelege situasjonen i sjukehussektoren. Det er atmosfæren i møtet mellom pasient og behandlar og ei organisering som gjer at fagpersonar får høve til å utøva sitt arbeid etter opptrekte mål og betre enn i dag, som er viktig. Det største bidraget vil vera å løysa den vanskelege økonomiske situasjonen fylkeskommunane har. Både i innstillinga til revidert nasjonalbudsjett og i kommuneøkonomiproposisjonen har Senterpartiet vist at partiet vil medverka til auka løyvingar til fylkeskommunane.