Magnhild Meltveit Kleppa (Senterpartiet), 2010-02-11:
Regjeringa har starta opp ei viktig og krevjande modernisering av jernbanen gjennom ein betydeleg auke i løyvingane til Jernbaneverket, særleg gjeld dette i 2009–2010-budsjettet og òg ved auka satsing i Nasjonal transportplan for 2010–2019. Vidare har Regjeringa gjennom garantiar gjort det mogleg for NSB å kjøpa inn 50 nye togsett som skal setjast inn i trafikk frå 2012 i samband med ny ruteplan. Den nye ruteplanen vil bety ei betydeleg betring av togtrafikken, særleg i Oslo-området, der driftsproblema er størst. Det trengst eit krafttak for å rusta opp det norske jernbanenettet, både ved å fornya det eksisterande nettet, ved å byggja nye anlegg og for å auka kapasiteten og redusera reisetida. For å få til dette er det etter mitt syn feil å endra tilknytingsformer, slik at Jernbaneverket blir splitta opp i fleire organisatoriske einingar. Dette inneber jo berre større problem ved at heilskapen i jernbanedrifta forsvinn endå meir. I tillegg meiner eg at ingen av dei mest aktuelle argumenta for omdanning frå etat til selskap ligg føre. Jernbaneverket vil ikkje ha stor kommersiell aktivitet. Jernbaneverket bør ikkje ha stor grad av økonomisk handlefridom og ansvar, men vera underlagt stor grad av politisk styring på overordna nivå. Ut frå komiteen si tilråding og forslag til vedtak frå fleirtalet i komiteen oppfattar eg det slik at dei tre partia går bort frå representantforslaget om å gjera Jernbaneverket om til to aksjeselskap, og i staden ber dei om at Regjeringa for det fyrste utgreier ein modell for ei statleg låneordning for samferdsleformål, og for det andre ber dei om at Regjeringa kjem tilbake med ein plan for korleis nye, større investeringsprosjekt kan prosjektfinansierast for å sikra rasjonell og samanhengande utbygging av prosjektet. Når det gjeld forslag nr. 1 om ei statleg låneordning, ser eg at dei tre partia òg meiner at bygging av jernbaneinfrastruktur i Noreg i hovudsak må finansierast med løyvingar over statsbudsjettet, anten det skjer, som i dag, med ordinære løyvingar til bygging av det enkelte prosjekt eller løyvingar til avdrag og renter på statslån til det enkelte prosjekt. Eventuelt statslån må òg bli løyvt over det årlege statsbudsjettet. Det er berre Stortinget som har høve til å binda opp framtidige statsbudsjett. Uavhengig av korleis den statlege finansieringa av investeringane i ny jernbaneinfrastruktur skal gjerast, meiner eg at det årlege gjennomsnittlege statlege investeringsnivået ikkje kan vera høgare enn dei årlege løyvingane, eventuelt med frådrag for rentekostnader, viss investeringane skal lånefinansierast. Eg har vanskeleg for å sjå for meg ein situasjon der skiftande storting og skiftande regjeringar ventar kanskje over fleire valperiodar utan at det kan gjennomførast nye investeringsprosjekt på jernbanen fordi løyvingane må brukast til å betala ned gammal gjeld som tidlegare storting har vedteke. Etter mitt syn gjev ikkje ei ordning med lånefinansiering av nye jernbaneanlegg meir langsiktig handlefridom. Tvert imot kan ei slik ordning gje meir langsiktige bindingar og meirkostnader i form av rentekostnader. Dette er jo ein viktig grunn til at Stortinget fastset årlege løyvingar etter kontantprinsippet og samtidig gjev særskilte fullmakter kvart år viss statleg verksemd har behov for å binda opp framtidige budsjetterminar. Når det gjeld forslag nr. 2, har jo omgrepet «prosjektfinansiering» blitt eit eige honnørord i det politiske ordskiftet. Staten har fram til no måtta finansiera alle sine investeringsprosjekt for jernbanen heilt og fullt utan særleg hjelp frå andre. Så langt ligg det heller ikkje føre andre realistiske alternative løysingar for framtida. Mange tilsette i Jernbaneverket slutta under Bondevik II-regjeringa si konkurranseutsetjing. Alle tilsette vart våren 2005 tilbode sluttpakke. 130 mill. kr som kunne ha vorte brukte til opprusting, vart i staden brukte til å senda høgt kompetente folk på dør. Jernbaneverket slit enno med etterverknadene. Eg er glad for at det er fleirtal i denne salen for å fokusera på opprusting av jernbanenettet framover framfor no å bruka tid på omorganiseringa.