Kjersti Toppe (Senterpartiet), 2016-06-07:
Det er mange saker og mange forslag å ta stilling til om ein ikkje sit i komiteen. Eg skal prøva å gå igjennom dei på ein god måte for å synleggjera Senterpartiet si stilling i desse sakene. Når det gjeld sak nr. 6, om endringar i barnehagelova og opplæringslova, kjem Senterpartiet til å støtta at regelverket om barn under opplæringspliktig alder vert flytta frå opplæringslova til barnehagelova, slik det er skissert i proposisjonen, og at kommunen si plikt til å leggja til rette barnehagetilbodet for barn med nedsett funksjonsevne vert flytta på same måte. Vi støttar òg forslaget om at barn fødde i september og oktober skal få rett til barnehageplass frå den månaden dei fyller eitt år. Vi føreset at regjeringa sikrar at dette vert gjort på ein måte som sikrar kvaliteten i tilbodet. I denne saka vil vi òg støtta forslag nr. 2, frå Arbeidarpartiet, om å gjennomgå finansieringa av barnehagane med sikte på at likeverd i tilskot skal føresetja likeverd i krav til kvalitet og tilgjengelegheit. Til sak nr. 7, om endringar i barnehagelova, støttar Senterpartiet forslaget om å gi Fylkesmannen heimel til å føra tilsyn med barnehagar i særlege tilfelle, men at kommunane framleis skal ha hovudansvaret for tilsynet med barnehagane. Dette er ei veldig viktig sak, som eg sjølv har vore opptatt av som lokalpolitikar, for eg har sett at tilsynet med barnehagar ikkje har fungert etter hensikta, og at det ofte er Arbeidstilsynet som må trå til viss det er eit eller anna f.eks. med inneklimaet. Dette er ei forbetring. Senterpartiet har landa på at det vert eit noko meir uavhengig tilsyn, og det trur eg kan styrkja kvaliteten i tilbodet. Regjeringa føreslår i denne saka òg: «For å sikre tidlig innsats og et tilrettelagt barnehagetilbud til barnegruppen og det enkelte barn foreslår departementet at det i barnehageloven presiseres at det pedagogiske tilbudet skal dokumenteres og vurderes.» Barnehagelova inneheld ingen føresegner om dette i dag. Senterpartiet er klare på at vi ikkje ønskjer ei retning der vi får ein masse kartlegging av barn i barnehagane, og vi meiner at kompetanse og utvikling hos enkeltbarn berre skal dokumenterast dersom det er gode pedagogiske grunnar til det. Vi støttar difor Arbeidarpartiet og Kristeleg Folkeparti sitt forslag i innstillinga om å be regjeringa koma tilbake til Stortinget med forslag til ny § 2 første ledd som tar vare på eit eventuelt behov for lovheimling for behandling av personopplysningar, men som på ingen måte legg til rette for meir dokumentasjon, kartlegging og måling av det enkelte barnet. Vi støttar òg forslag nr. 2 i innstillinga, frå Arbeidarpartiet og Kristeleg Folkeparti, om å be regjeringa fremja ei sak om regjeringa sitt arbeid med bemanningsnorm og barnehagelærarnorm, og vi kan støtta Venstre sitt forslag nr. 4, subsidiært, men vi meiner at forslag nr. 1, frå Arbeidarpartiet og Kristeleg Folkeparti, der vi går rett imot § 2, er det beste forslaget. Når det gjeld barnehagemeldinga, er det ei utruleg viktig og kjærkomen sak, og alle kan vera einige i dei overordna målsetjingane, at vi skal ha trygge barnehagar, at vi skal ha høg kvalitet, og at vi skal ha ein barnehage som er tilgjengeleg for alle, der barn skal trivast, utvikla seg og læra. Så skal vi ha tilbod som er tilgjengelege, uavhengig av familiebakgrunn. Tittelen på barnehagemeldinga er «Tid for lek og læring – Bedre innhold i barnehagen». Vi meiner at tittelen er veldig god, men at innhaldet ikkje lever opp til tittelen. Eg har gjort meg éi betraktning – det har òg vore sagt mykje om det i denne salen i dag, nemleg: Kvifor har vi barnehagar i Noreg? Er det for at vi skal sørgja for at ungane vore vert skuleklare? Er det for at vi skal sørgja for at ungane våre får ei god utdanning? Det er første steget i utdanningsløpet, vert det sagt. Er det for å sikra integrering? Er det for at ein skal få eit godt arbeid? Eg har lyst til å presisera at alle desse barnehagedagane er jo sjølve livet. Det er sjølve livet til ungane våre, og det har ein eigenverdi å vera i ein barnehage. Ein barnehage er ikkje eit verkemiddel for å oppnå noko seinare i livet, det er livet der og da. Fire eller fem år er lang tid, det er ein heil barndom, og eg har lyst til å forenkla dette til ei veldig enkel setning om kva som må vera føremålet: Det må vera gøy å gå i barnehagen. Eg trur at viss ein har det gøy i barnehagen, så lærer ein òg alt dette andre. Det var ei personleg ytring. Senterpartiet har levert fleire forslag i saka, og eg skal prøva å gå igjennom dei, slik at salen vert informert om korleis vi tenkjer. Vi har eit eige forslag om i ei bemanningsnorm å vurdera krav om minst 50 pst. barnehagelærarar og 25 pst. barne- og ungdomsarbeidarar i barnehagen. Dette er i tråd med det som kom inn i høyringa i saka. Vi har eit forslag der vi ber regjeringa ta vare på den nordiske barnehagetradisjonen, der utvikling og læring skjer gjennom fri leik, og difor ikkje gi barnehagekvardagen eit tydelegare skuleførebuande innhald i ny rammeplan. Med dette forslaget vil eg presisera at vi ikkje meiner at overgangen barnehage–skule ikkje må forbetrast. Den må forbetrast, som det også er omtalt i meldinga, men når det gjeld akkurat overgangen barnehage–skule, sluttar vi opp om det som står i meldinga om at departementet vurderer ei lovfesting av dette samarbeidet for å sikra dei gode overgangane. Men vi ønskjer ikkje ein barnehage som legg meir vekt på å vera skuleførebuande. Vi har eit forslag der vi ber regjeringa sikra at ny rammeplan ikkje gir føringar for auka krav til dokumentasjon og kartlegging av enkeltbarn som ein del av den pedagogiske verksemda. Vi har eit forslag om å be regjeringa i ny rammeplan gi tillit til pedagogane i barnehagane ved å tydeleggjera at barnehagelærarane er sentrale i val av pedagogiske og metodiske verktøy, og at slike val som hovudregel skal vera den pedagogiske leiinga i barnehagen sitt ansvar. Vi har eit forslag om å be regjeringa i rammeplanen styrkja barnehagen sitt ansvar for å ta vare på morsmålet til barna og moglegheita til ei god språkleg utvikling, auka den fleirkulturelle kompetansen i barnehagen og styrkja foreldra sin rett til medverknad. Det er forbausande at det er så lite snakk om morsmål, men berre om norsk som andrespråk i denne debatten. Vi har eit forslag om å be regjeringa i rammeplanen sørgja for at i skulekrinsar med nynorsk skal både offentlege og private barnehagar bruka nynorsk i barnehagen. Dette er eit utspel frå bl.a. Mållaget. Det gjeld f.eks. å ha nynorske bøker tilgjengeleg. Vi har eit forslag om ikkje å endra fordelinga av det øyremerkte statsstilskotet for tiltak for betre språkforståing blant minoritetsspråklege barn i førskulealder. I dag er det ei ordning som blir gitt i alle kommunar, og tilskotet vert fordelt etter kor mange minoritetsspråklege barn som skal vera i barnehagen. No vert dette tilskotet sentralisert til dei byane som har veldig mange minoritetsspråklege, og andre kommunar får inga støtte. Senterpartiet er imot den omlegginga. Vi har eit forslag der vi ber regjeringa sikra at rammeplanen set tydelegare krav om eit systematisk og formalisert samarbeid mellom barnehage og barnevern, slik at barnehagane vert betre på å senda bekymringsmelding ved mistanke om omsorgssvikt og/eller overgrep. Vi har eit forslag der vi ber regjeringa følgja opp målsetjinga i Meld. St. 19 for 2014–2015, folkehelsemeldinga, om å vurdera ei eiga lov om barns arbeidsmiljø. Eg ser at i proposisjonen her så vert det vist til folkehelsemeldinga, men leddsetninga om at ein skal vurdera ei eiga lov om barns arbeidsmiljø, er ute av proposisjonen. Eg har av og til elefanthukommelse, og eg hugsar dette veldig godt fordi regjeringspartia gjekk ut og gjorde dette til ei nyheit. Eg synest det forslaget er bra. Forslaget i romertalsvedtaket om å sikra lovheimelen, jf. opplæringslova § 9 a, kan vi stemma for subsidiært, men vi veit jo korleis det er i skulen. Det er ikkje bra nok, og eg har stor sans for å vurdera ei eiga lov om barns arbeidsmiljø. Vi har eit forslag om å sikra tiltak som fører til at det vert rekruttert fleire menn i barnehagen, og vi kjem til å stemma subsidiært for Venstres forslag. Elles ser det ut som om eg må koma opp igjen og forklara resten av stemmegivinga. Men eg fremjar i alle fall Senterpartiet sine forslag i saka.