Kjersti Toppe (Senterpartiet), 2010-05-28:
I norske sjukehus er det i dag blitt ein kultur for eit stort omfang av mellombelse stillingar blant legar. Undersøkingar fortel at heile 50 pst. av alle sjukehuslegar er mellombels tilsette. Av legar i spesialisering er heile 90–95 pst. mellombels tilsette. Eg meiner dette er tal og prosent som det nesten er vanskeleg å tenkja seg i dagens arbeidsmarknad. At 90–95 pst. av legar i spesialisering ikkje har fast stilling, og at 50 pst. av sjukehuslegar generelt går i mellombelse stillingar, viser ein ukultur som kort fortalt er fullstendig uakseptabel. I gjennomsnitt går legar på sjukehus som mellombels tilsette til dei er 41 år. Er det eit arbeidsliv å tilby denne gruppa? Éin ting er sikkert: Senterpartiet er ikkje mindre kritisk til mellombelse tilsetjingar enn Høgre. For mens Høgre faktisk ser positivt på å mjuka opp avgjerder om mellombelse tilsetjingar, er vårt utgangspunkt at ein i all hovudsak skal inngå faste arbeidsavtalar, og at ein berre i nokre tilfelle skal kunna tilsetja i mellombelse stillingar, der dette går fram av lova. Stillingsvernet er universelt, og retten til fast stilling skal gjelda like mykje for legar som for ungdom, som for innvandrarar eller kva som helst andre arbeidstakargrupper. Lova seier at dei stillingane som trengst for å dekkja dagleg drift, skal dekkjast av fast tilsette. Eg kan ikkje forstå at assistentlegar ikkje kjem innunder denne kategorien. Assistentlegar er absolutt nødvendig for den daglege drifta ved sjukehusa. Eg forstår heller ikkje at vi nesten må ha 100 pst. mellombels tilsette assistentlegar for å kunna sikra utdanningskapasiteten for nye legar, eller at tilsetjing i tidsavgrensa stilling skal kunna grunngjevast med at spesialistutdanning kjem innanfor ramma av såkalla praksisarbeid. Senterpartiet vil vera overtydeleg på at dagens tilsetjingspraksis blant legar på sjukehus ikkje er akseptabel og må endrast. Dette må vi m.a. sikra gjennom å instruera helseføretaka, det må tydeleggjerast i oppdragsdokumenta, og vi må sikra legane sitt stillingsvern i gjennomgangen av spesialistutdanninga av legar, som departementet no skal arbeida fram. Vi må ha ein dialog med Legeforeningen, og vi treng årlege rapportar om framgangen. Når legar i gjennomsnitt ikkje får fast stilling før dei er 41 år, seier det seg sjølv at dette skapar store utfordringar for dei. Spesielt vil det vera tøft for kvinnelege assistentlegar som ønskjer å få barn. Ein skulle tru at gravide i dag er sikra eit godt stillingsvern i Noreg. Men dette er dessverre ikkje kvardagen for mange yngre legar i dag. Likestillings- og diskrimineringsombodet peikar på at dei har fått mange førespurnader frå kvinnelege legar som har fått avslutta sitt arbeidsforhold som følgje av svangerskap og fødsel. Interpellanten tek også opp at mellombelse stillingar over så lang tid kan gjera faren større for at uheldige forhold ikkje blir rapporterte. Dette er eit tema som det faktisk er vanskeleg å snakka om, og det er sjølvsagt heilt legitimt og politisk korrekt å slå fast at uheldige hendingar skal rapporterast, same kva. Men det er heller ikkje vanskeleg, med alt ein veit om kulturen for varsling, å sjå for seg at trygge arbeidsforhold og faste stillingar er noko grunnleggjande for å fremja ein god varslingskultur. Dette er det vår jobb å leggja til rette for. Vi må erkjenna at ein arbeidsplass som blir prega av utrygge arbeidsforhold og kamp om faste stillingar, med alle dei rettane dette fører med seg, vil kunna svekkja kulturen for varsling om uheldige forhold. Det vil til sjuande og sist kunna gå ut over pasientsikkerheita. Den verkelegheitsbeskrivinga som interpellanten skisserer, er reell. I denne saka er det staten som er arbeidsgivar, derfor må staten gå inn og bidra til ei løysing, slik at arbeidsgivaransvaret blir teke på alvor. Det er derfor flott at helseministeren i dag er så tydeleg på at arbeidsmiljølova sjølvsagt også skal gjelda innanfor helsesektoren, og at denne saka vil bli følgd opp frå regjeringa si side.