Lene Vågslid (Arbeiderpartiet), 2010-12-14:
Som representant frå Telemark er eg oppteken av at vi skal få Rjukanbanen på UNESCO si verdsarvliste. Det lokale og regionale engasjementet for dette prosjektet er enormt, og det er ei utruleg viktig sak for oss i Telemark. Rjukan er eit godt eksempel på den moderne industrielle revolusjonen, som me såg på starten av 1900-talet i Noreg, der ein gjorde vasskraft om til elektrisk kraft og skapte arbeidsplassar. Riksantikvaren meiner at Rjukan har «world wide outstanding value». I dag er Rjukanbanen det viktigaste enkeltobjektet i Riksantikvarens forslag om å få industristaden Rjukan på verdsarvlista. Eg er glad for at Rjukanbanen har blitt teken inn under Miljøverndepartementets kapittel om tekniske og industrielle kulturminne. Eg er òg glad for at den har fått støtte av Telemark fylkeskommune og vertskommunane Tinn og Notodden. Familie- og kulturkomiteen ber i budsjettinnstillinga Kulturdepartementet kome tilbake til denne saka med sikte på å finansiere opp Rjukanbanen på lik linje med det som er gjort frå Miljøverndepartementet si side. Eg har tillit til departementet, og at det vil kome ei løysing for denne saka. Det eg derimot synest er litt trasig, er at Framstegspartiet, trass i tverrpolitisk einigheit i Telemark, spelar politisk mynt på dette i fylkesavisene. Framstegspartiet og stortingsrepresentant Bård Hoksrud var ute i Telemark Arbeiderblad for eit par veker sidan og varsla full stopp i planane for Rjukanbanen sidan dette no ikkje låg inne på statsbudsjettet for kultur. Han meinte òg at dette viste at me ikkje var opptekne av arbeidarkultur. For det fyrste stemmer det ikkje at dette prosjektet stoppar opp, og det stemmer på ingen måte at me ikkje er opptekne av arbeidarkultur. Dette politiske angrepet kjem altså frå eit parti som i sitt alternative budsjett føreslår eit kulturkutt på 1 mrd. kr, eit parti som heller ikkje har sett av eitt øre til dette formålet i sitt eige budsjett, men likevel er freidig nok til å be vår regjering finne pengar til det. I Telemark fylkesting har det vore tverrpolitisk einigheit i denne saka, likevel vel altså nokon å slå politisk mynt på saka i media, og ber om at vi skal finne pengar til eit formål dei sjølve ikkje prioriterer i sine budsjett. Eg har tillit til at departementet kjem tilbake til denne saka, slik me formulerer det i vår merknad. For meg er det litt vanskeleg å ta det på alvor når Framstegspartiet ropar etter pengar til kulturformål. Korleis hadde kulturlivet sett ut etter ein periode med framstegspartistyre? 1 mrd. kr i kutt på eitt år gjev oss vel ein ørliten peikepinn. Det er faktisk sjeldan at vi kan skulde Framstegspartiet for å ha mindre pengar enn oss. Men berre det i seg sjølv er vel forklarande nok: Kulturlivet ville blitt rasert. I år vidarefører regjeringa 256 ordinære arbeidsstipend og 167 arbeidsstipend for yngre/nyetablerte kunstnarar. I tillegg blir det foreslått å opprette ti ny arbeidsstipend. Dette er stipend Framstegspartiet meiner ikkje har livets rett. Desse kronene går til mange ivrige sjeler som skapar og tek vare på kulturarven vår, som vidareutviklar han og skapar ny kunst og kultur. Desse skapar kunst og kultur langs heile registeret. Kvifor vil Framstegspartiet bli kvitt desse, og korleis kan dei meine at marknaden også her er best eigna til å ta vare på kulturarven vår? Ynskjer vi å byte ut flott handverkskunst med industrielt masseproduserte produkt frå Austen? Eg berre spør. Kunst og kultur er nemleg ikkje statiske produkt. Svært mykje av den kunsten vi har i dag, visste vi ikkje for fem år sidan at vi ville ha – korleis kunne vi det? Men Framstegspartiet meiner at vi skal bestemme sjølve kva for kunst vi vil ha. Eg er redd at dette blir misforstått, for svært mykje av kulturarven som vi i årevis har teke vare på, visste ikkje folk for 100 år sidan nødvendigvis at det var så grueleg viktig å ta vare på. Det er dette som er kunsten og kulturen sitt vesen, og det er slik det skal vere. Vi ville fått eit svært fattig kunst- og kulturliv om vi skulle leggje det opp på den måten som Framstegspartiet vil. Ja, svært mykje ville faktisk komme til å forsvinne, og svært mykje ville vi kanskje heller aldri få oppleve. Vi ynskjer å satse på kultur, og vi gjer det. Vi brukar pengar både til handverkarar som tek vare på instrumenttradisjonar og reiskapstradisjonar, til musikkbingar for ungdom, til Noregs Ungdomslag – som driv med folkedans – til Vest-Telemark museum, til kulturarbeid for eit meir inkluderande arbeidsliv – og til Den Norske Opera. Kulturlivet er, og skal vere, mangfaldig og breitt. Det er gjennom den breie og mangfaldige kultursatsinga vår at vi best kan vareta kunst- og kulturlivet for framtida.