Liv Signe Navarsete (Senterpartiet), 2016-04-26:
Eg vil først takke medlemane i komiteen for eit godt arbeid med og samarbeid om meldinga om eksport av norsk forsvarsmateriell. Noreg har eit av dei strengaste nasjonale regelverka for eksport av våpen. Dette er resultatet av viktige politiske val. Me har eit moralsk ansvar for å arbeide aktivt mot at våpen kjem i feil hender. Eit strengt regelverk, med open og brei debatt gjennom årlege stortingsmeldingar, gir folk og folkevalde innsyn. Det sikrar legitimiteten til forsvarsindustrien i Noreg. Samstundes som me har eit strengt regelverk for eksport av forsvarsmateriell, må me heile tida vere vakne for situasjonen i verda rundt oss, og vere opne for å revidere vårt eige regelverk. Det er difor verdfullt at utanriks- og forsvarskomiteen kvart år går nøye gjennom kva land norsk forsvarsmateriell vert selt til, og gjer eventuelle korreksjonar i regelverket. Noreg har ein viktig tradisjon i å medverke til det internasjonale arbeidet med kontroll og nedrusting. Døme på dette er m.a. då Noreg la ned eit stort arbeid for å få vedteke eit internasjonalt forbod mot landminer og klasevåpen. Den mest effektive måten me kan sikre forsvarleg handel med forsvarsmateriell på, er å medverke til felles internasjonale reglar om sal av våpen og anna forsvarsmateriell. Det er difor sentralt at ein samla komité ber regjeringa arbeide vidare i relevante internasjonale fora for å oppnå ei felles norm for sluttbrukardokumentasjon, og arbeide for at dette blir norm i NATO. Komiteen ber også regjeringa melde attende til Stortinget om framdrifta i dette arbeidet på eigna måte, noko eg føreset vil verte gjort. Som eg òg sa i eit tidlegare innlegg i dag: Den mest grunnleggjande oppgåva for ein folkevald er å sikre tryggleiken til innbyggjarane i landet. Då treng me både eit nasjonalt forsvar og ein nasjonal forsvarsindustri. Det er viktig at den forsvarsindustrien har tydelege og langsiktige rammevilkår, men òg eit tydeleg regelverk som sikrar ein forsvarleg eksport. Slik som Noreg må importere ein del våpen, må òg vår eigen forsvarsindustri kunne eksportere sine produkt. Dette er det brei politisk semje om. Dette må òg liggje til grunn i debatten om eksport av norsk forsvarsmateriell. Forsvarsindustrien legg grunnlag for høgkompetente arbeidsplassar over store delar av landet vårt. Det var òg tema i førre sak og er ikkje mindre relevant i denne saka. Ein stor del av forsvarsindustriens produkt vert eksporterte ut av landet. Senterpartiet er i dag medforslagsstillar på tre forslag som me meiner kan styrkje kontrollen med eksport av norsk forsvarsmateriell. Saman med Arbeidarpartiet og Kristeleg Folkeparti ber me regjeringa greie ut om innhaldet i ATT-avtala sine artiklar 6 og 7 kan innpassast i norsk lov eller forskrift, slik at det får ei sterkare juridisk forankring og ikkje berre speglast i departementet sine eigne retningslinjer. FN-avtala Arms Trade Treaty tredde formelt i kraft 24. desember 2014. Føremålet med avtala er m.a. å førebyggje ulovleg våpenhandel og hindre at våpen hamner på avvegar. Mellom anna Raudekrossen har peika på at dette kan bidra til å fremje lovbasert kontroll med eksport i land som ikkje nødvendigvis har eit like ansvarleg embetsverk som Noreg. Eg trur det er nyttig om regjeringa gjer ei utgreiing av denne moglegheita. Senterpartiet føreslår òg, saman med Arbeidarpartiet og Kristeleg Folkeparti, at regjeringa greier ut om moglegheita for å vidareutvikle dagens ordning med sluttbrukarerklæring ved eksport av strategiske varer, t.d. ved at det i enkelte saker vert sett i verk stikkprøvekontroll på oppgitt sluttbrukardokumentasjon etter ei tid. I tillegg ber me, saman med Kristeleg Folkeparti, regjeringa om å vurdere ei utviding av den informasjon som vert gitt i den årlege stortingsmeldinga, ved at det i opplistinga av innvilga og avslåtte søknader om eksportlisens vert oppgitt kva for heimel som er brukt for avgjerda i dei ulike sakene. Kloke avgjersler baserer seg på god informasjon. Om det ikkje er sentrale årsaker til ikkje å oppgje nytta heimel, bør regjeringa vurdere å informere om dette. I det store og heile er òg dette ei melding det er brei semje om. Det er viktig for den langsiktige utviklinga i ein viktig industri, men òg viktig for Noreg sitt omdøme som produsent av forsvarsmateriell som eksporterer etter etiske standardar me kan vere stolte av. Eg tek med dette opp dei forslaga Senterpartiet er medforslagsstillar til.