Anita Apelthun Sæle (Kristelig Folkeparti), 2003-06-19:
Regjeringa sitt forslag til kommuneøkonomi for 2004 er faktisk historisk høgt. Kristeleg Folkeparti lova å satsa på kommunane, og Samarbeidsregjeringa har levert. Ein vis mann har sagt at å tenkja er å samanlikna, og kikkar ein bakover, har inga regjering før levert pluss 4 ¼ milliard kr. Det skulle ein ikkje tru når ein høyrer debatten i dag. Ein samanliknar visst med himmelen, og der er jo gatene av gull. Ja, eg forstår det. Kommunane har bruk for meir pengar, og det er mange oppgåver som ventar på finansiering. Men det er ikkje nytt, så den elendeskildringa som vi høyrer her, er etter mitt syn i overkant. Lat meg få minna om at Noreg er verdas beste samfunn å leva i. Tryggleik, rikdom og omsorg er kjenneteikn ved det norske velferdssystemet, sett med verdas, eller FNs, auge. Velferda vert jo skapt nettopp i kommunane. Brukarane av eldreomsorg og skule er faktisk svært fornøgde. Den store undersøkinga til KS viser det. Kommunane er betre enn sitt rykte. Når ein høyrer på debatten her, må ein konkludera med at Noreg er verdas verste land å leva i. Her går det nedanom, her er det berre sorga! Eg synest derfor, i balansen sitt namn, at det er behov for å konsentrera seg om det positive. Og det er ikkje vanskeleg, for positive endringar er det mange av i dette budsjettet. Mykje vert til og med vedteke. Fyrst vil eg framheva forslaget om brukarar med særlege behov. For ca. fire år sidan fekk eg plass i kommunalkomiteen, og ved fyrste kommuneøkonomiproposisjon vart ein toppfinansieringsmodell for såkalla ressurskrevjande brukarar teken opp. Kristeleg Folkeparti meinte då, som no, at ei slik ordning var heilt naudsynt. Ordførarar og kommunepolitikarar streka under ved alle høve der eg møtte dei, at det ville hjelpa enormt om Stortinget vedtok ein slik toppfinansieringsmodell. Etter fire år er han no på plass, og eg ser på det som ein siger. Eg synest det er fantastisk at Arbeidarpartiet, som den gongen streka det dei kunne, no føreslår 80 pst. toppfinansiering, som regjeringspartia – identisk med Kristeleg Folkeparti sitt forslag den gongen. Alle brukarar kan gleda seg. Ei trafikkulykke eller ein for tidleg fødsel skal ikkje lenger setja økonomien i ein liten kommune på hovudet. Dette bør vera ein festdag for alle som har vore opptekne av at kommuneøkonomien skal vera føreseieleg, også for dei små kommunane, særleg dersom det vert Høgre og Kristeleg Folkeparti sin modell som får fleirtal. Men Kristeleg Folkeparti er uansett kjempefornøgd. Så til regionaltilskotet: Kristeleg Folkeparti har i mange år bedt om ei meir fleksibel tilnærming til finansieringa av dei minste kommunane, dei med under og oppunder 3 000 menneske. No føreslår Regjeringa ein nedtrappingsplan for regionaltilskotet, slik at det ikkje er ein katastrofe at innbyggjar nr. 3001 vert fødd. Fornufta har gått av med sigeren. Det var ikkje for tidleg. Samarbeidsregjeringa får heldigvis tilslutning. Teljetidspunktet vart forandra i fjor, og Regjeringa har innført eit storbytilskot. Argumentasjonen for det siste var at dei store byane var spesielt belasta med rus- og psykiatriproblem, med dei økonomiske konsekvensane det har. Som eit lite apropos: Det kostar å ta frå barna englane og gje dei eksempelvis rusbrus og videovald som erstatning. Livsstilssjukdommane har potensial i seg til å knusa alle velferdssamfunn. Kriterium for rus og psykiatri er det ikkje mogleg å finna, påstod den gongen kommunalminister Sylvia Brustad. No har Regjeringa bevist det motsette. Rett nok ber opposisjonen om eit betre system, og vi er merksame på at det trengst tilpassingar som kan avgrensa uheldige utslag. Men hovudprinsippet er levert. Det har altså vorte sagt her: fleirtal for eit urbant kriterium. Og då er det litt underleg at Arbeidarpartiet forsikrar i ein merknad at sjølv om ein utset ruskriteriet, skal Oslo og Bergen få pengane sine. Kva med Trondheim, Stavanger, Tromsø og elles? Sjølv om ein bruker dei største piassavakostane for å svartmala her i dag, er mykje positivt lagt på plass. Toppfinansiering, regelforenkling, fjerning av ti øyremerkte tilskot og større kommunal fridom er eit resultat av handsaminga her. Kristeleg Folkeparti har alltid meint at den som har skoen på, best veit kvar han trykkjer. Før årets kommuneval håper eg at veljarane og folkevalde på kommunenivå vil merka seg at fridomen vert større enn før. Regjeringa var villig til å satsa på lokal styringsrett også der opposisjonen framleis vil klamhalda på sentralstyring. Det er litt trist, men vi får gleda oss over den auka sjølvråderetten som ein faktisk får, og all rapporteringa som ein slepp.