Kjersti Toppe (Senterpartiet), 2014-06-17:
Komiteen har behandla eit representantforslag frå fem stortingsrepresentantar frå Kristeleg Folkeparti om tiltak for å førebyggja uønskte svangerskap og redusera talet på abortar. Representantane har fremja ti konkrete forslag til vedtak. Komiteen deler forslagsstillaranes bekymring for at det totalet talet på abortar i Noreg er høgt og har halde seg stabilt i mange år. Ein samla komité er einig med forslagsstillarane om behovet for ein ytterlegare innsats for å førebyggja uønskte svangerskap og redusera talet på abortar i Noreg. Komiteen gir oppslutning til fleire av tiltaka som vert fremja, og gir òg tilslutning til målsettinga til statsråden, som kjem fram i brevet til komiteen, om at det skal koma ein samla strategi for god seksuell helse frå 2015. Komiteen meiner at dei konkrete forslaga som vert fremja i denne saka, må vurderast i dette arbeidet, og at tiltak for å redusera abort og uønskte svangerskap, må verta ein sentral del av ein slik samla strategi. Eit mindretal i komiteen, representantane frå Arbeidarpartiet, Kristeleg Folkeparti, Senterpartiet og SV, meiner at ein må forankra ein slik samla strategi i Stortinget gjennom ei eiga stortingsmelding og fremjar forslag om dette i innstillinga. Fleirtalet i komiteen, representantane for partia Høgre, Framstegspartiet, Venstre og SV, ber regjeringa utarbeida ein helsestrategi for ungdom. Gjennom merknader i innstillinga gir komiteen tilslutning til eller positiv omtale av fleire av forslaga frå representantane. Komiteen deler synet til forslagsstillarane på behovet for seksualundervisning i skulen og behovet for gode informasjons- og rettleiingstenester. Behovet for auka helsesøstertenester og studenthelsetenester vert også framheva av ein samla komité. Komiteen understreker at bruk av langstidsverkande prevensjonsmetodar, forkorta til LARC, truleg er underutnytta i Noreg blant unge kvinner, og er einig med forslagsstillarane i at det trengst kompetansehevande tiltak om LARC blant fastlegar, jordmødrer og helsesøstrer. Forslaget om å utvida ordninga med subsidiert prevensjon til også å omfatta LARC er komiteen positiv til. Eit fleirtal i komiteen, partia Høgre, Framstegspartiet, Senterpartiet og Venstre, peiker likevel på at dette også er ei budsjettprioritering. Når det gjeld forslaget om å utvida ordninga med gratis prevensjon til kvinner mellom 20 og 24 år, er ein samla komité einig om at dette er ei aldersgruppe som krev stor merksemd og konkrete, målretta tiltak for å redusera abortraten. Forsøk med gratis prevensjon for gruppa har vist god effekt. Eit fleirtal i komiteen, partia Høgre, Framstegspartiet, Arbeidarpartiet og Senterpartiet meiner at det likevel må vurderast om det er rett prioritering av ressursar å gi gratis prevensjon til denne gruppa av unge, vaksne kvinner. Ein samla komité er opptatt av at tiltak som dette ikkje må vurderast isolert, men at ein ser det i samanheng med seksuell helse generelt og tiltak for førebygging av seksuelt overførbare sjukdomar. Komiteen meiner det er viktig med gode økonomiske ordningar for kvinner som føder barn. Eit fleirtal i komiteen ønskjer at dette må skje gjennom ei opptrapping av eingongsstønaden. Eit fleirtal i komiteen viser til at representantforslaget i hovudsak omhandlar prevensjon og tiltak for å hindra uønskte svangerskap og abort, utan å omhandla eller setja krav om tiltak for å førebyggja kjønnsjukdomar. Fleirtalet meiner det er viktig med ei heilskapleg satsing på seksuell helse, der ein også har fokus på førebygging, partneransvar og reduksjon av smittsame kjønnssjukdomar, f.eks. førebygging av Klamydia ved kondombruk. Komiteen er samla om at forskrivingsretten til helsesøstrer og jordmødrer bør utvidast til å gjelda all hormonell prevensjon, og er positiv til at forskrivingsretten for helsesøstrer og jordmødrer bør gjelda for kvinner i alle aldersgrupper. Senterpartiet kjempa for ei eiga stortingsmelding om seksuell helse og førebygging av abort, og hadde håpa på at Venstre ville støtta dette, for då hadde vi faktisk hatt fleirtal i Stortinget. Vi meiner at det er viktig å få dette som ei eiga stortingsmelding, og Venstres alternativ er at dei har valt å be om ein strategi for ung helse. Poenget er at då vil vi ikkje få ein debatt i Stortinget. Ein strategi må jo utviklast på bakgrunn av noko Stortinget meiner om ei sak. Kva trur regjeringa at Stortinget meiner om denne saka, om ein ikkje har gått grundig inn i problemstillingane som Kristeleg Folkeparti har tatt opp i representantforslaget sitt? Difor synest eg det er veldig beklageleg at ikkje Venstre kunne skapa fleirtal for oss for å oppnå det eg trur Venstre er einig med oss i, nemleg at vi skal få dette til grundig debatt, for det er ei veldig viktig sak. Eg vil ta opp forslaga til Senterpartiet i denne saka og dei vi står saman med andre parti om.