Bjørn Lødemel (Høyre), 2013-05-21:
Saka om overgangsordninga for grøne sertifikat har vore ein gjengangar på Stortinget dei siste åra. Dei grove løftebrota frå den raud-grøne regjeringa har sett sinna i kok både hos småkraftutbyggjarane og blant opposisjonspolitikarane her på Stortinget. Situasjonen for mange av dei 160–170 kraftverka som ikkje fekk dei lova sertifikata, er at dei slit med dårleg økonomi. Mange har også problem med likviditet, og fleire må gå inn med ytterlegare eigne midlar for å halde drifta gåande. Av dei privateigde kraftverka som ikkje fekk kome med i overgangsordninga, er det 32 som ikkje har teke ut utbytte, 24 går med underskot, og 15 er teknisk konkurs, ifølgje opplysningar frå Småkraftforeininga. Korleis det er med dei offentleg eigde, er uvisst, men dette er uansett ein dramatisk situasjon for mange av desse kraftverka. I Nationen i dag ser vi at norske småkraftverk blir selde til tyskarane. Hans-Arndt Riegel, arving etter godterigiganten Haribo, er ein av kjøparane av to småkraftverk i Kvinesdal i Vest-Agder. Tidlegare SV-politikar og kraftverkseigar, Tom Arnt Lindemann, uttaler i den same saka at Hisvatn Kraftverk framleis hadde vore på norske og lokale hender dersom regjeringa hadde innført grøne sertifikat til eigarane av småkraftverka. Han uttaler også at dei sel kraftverket fordi dei føler seg lurte av politikarane, og brukar uttrykk som løfte og lureri frå politikarane si side. Då Stortinget diskuterte ordninga med grøne sertifikat i 2004, uttalte ein samrøystes energi- og miljøkomité: «Komiteen mener det er avgjørende viktig at investeringer i ny fornybar energi ikke stopper opp i påvente av et slikt marked, og komiteen legger til grunn at alle som investerer i prosjekter fra og med 1. januar 2004, og som ellers vil bli tilkjent grønt sertifikat, får det.» Representantane i komiteen frå Arbeidarpartiet, SV og Senterpartiet kom med følgjande forslag: «Stortinget ber Regjeringen legge frem det nødvendige lovforslag om innføring av et pliktig norsk-svensk sertifikatmarked så snart som mulig. Alle anlegg med byggestart etter 2004 og som kvalifiserer for det, må kunne omfattes av ordningen.» Det kan ikkje vere tvil om at dette er lovnader som må vere bindande for regjeringa og dei raud-grøne partia. Desse kraftverka er spreidde over store delar av landet og representerer ein årsproduksjon på om lag 1,9 TWh. Då utbyggjarane tok avgjerda om å investere, la dei fleste til grunn ein langsiktig kraftpris på 25–35 øre per kWh i kombinasjon med ein elsertifikatpris på om lag 20 øre per kWh. Sidan den gongen har prisen på elektrisk kraft gått mykje ned. I dag ventar marknaden kraftprisar på rundt 25 øre per kWh dei næraste åra. På same tid legg krafverk med elsertifikat til grunn ein sertifikatpris på om lag 20 øre per kWh. Dette gjer at kraftverk med elsertifikat får ei inntekt som er 80 pst. høgare enn kraftverk som ikkje har elsertifikat. Mange av desse kraftverka er bygde av bønder som hadde håpa at inntektene frå kraftverka skulle sikre inntektsgrunnlaget på garden. No kan gardsbruk som har vore i familien i generasjonar, vere trua av konkurs som følgje av løftebrotet frå regjeringa. Det er meir enn 1 100 eigarar av desse kraftverka. Eit kjent eksempel frå media er Knutfoss Kraft AS som har meir enn 50 mill. kr i gjeld. Selskapet har gått glipp av 7,5 mill. kr i inntekter frå elsertifikatmarknaden, dersom ein føreset ein sertifikatpris på 20 øre per kWh. Med denne inntekta hadde selskapet hatt positiv eigenkapital. Eigarane av Knutfoss Kraft har varsla at dei må selje kraftverket. Dåverande olje- og energiminister Terje Riis-Johansen uttalte i Stortinget 10. mars 2010 at «overgangsordningen er et nasjonalt anliggende, så det er selvsagt ikke noe den svenske regjeringen har presset den norske regjeringen til å gjøre». Det betyr at det ikkje har vore svenskane som har pressa regjeringa til å utelate dei 170 småkraftverka frå overgangsordninga. På spørsmål frå komiteen om det er mogleg å utvide overgangsordninga i dag, slik at alle småkraftverk som var bygde mellom 1. januar 2004 og 7. september 2009, får vere med på ordninga, svarer statsråd Borten Moe: «En eventuell utvidelse av overgangsordningen utover det som var avklart før inngåelse av avtalen med Sverige, fordrer at det tas kontakt med svenske myndigheter om dette.» Dei to svara frå dei to senterpartistatsrådane viser at det var mogleg å inkludere småkraftverka i sertifikatordninga før avtalen med Sverige tredde i kraft, men at ein no, etter at avtalen er inngått, er avhengig av samtykke frå svenske styresmakter. Høgre ønskjer å gjere det vi kan for å rette opp løftebrota frå regjeringa. Derfor har vi også lagt inn i stortingsvalprogrammet for 2013–2017 at vi skal arbeide for at dei småkraftverka som ikkje kom med i overgangsordninga, får ein ny sjanse. Det viser at Høgre meiner alvor når vi ønskjer å rette opp dei grove løftebrota frå regjeringa si side.