Bård Vegar Solhjell (Sosialistisk Venstreparti), 2016-05-24:
Eg tek for gjeve at alle representantane i salen følgjer med på tv-serien «Skam», som stort sett resten av befolkninga gjer. Då vil ein hugse at i førre episode hadde Noora, hovudpersonen i «Skam», eit heidundrande oppgjer med Nikolai, broren til kjærasten, som heiter William, som etter alt å døme har gjort seg skuldig i ei valdtekt av ho, iallfall eit seksuelt overgrep, der ho leksar opp kva for lovparagrafar han i sum har brote når han har skjenka ho, teke bilete av ho naken, osv. Dette er ein dramaserie, ikkje ein dokumentar, men likevel eit uttrykk for ei heilt anna portrettering av ei 15–16 år gamal jente enn det ein kunne førestilt seg å gjere, trur eg, innanfor populærkulturen for tre–fire tiår sidan. Eg begynner slik, fordi ein gong hadde vi ikkje stemmerett. Så hadde berre menn stemmerett, dvs. nokre få menn, etter kvart alle menn. Så hadde både menn og kvinner stemmerett. Rett etter krigen hadde alle over 21 år stemmerett. I 1967 fekk alle over 20 år stemmerett, og frå 1978: alle over 18 år. Det finst gode argument for at det skal vere slik. Det vesentlegaste, etter mitt syn, er at stemmerettsalder, valførleiksalder og myndigalder er likt. No finst det andre dimensjonar som ein naturleg kunne kople saman med det, men at dei tre til ein viss grad høyrer saman, er eit godt argument. Eit anna argument er det representanten Holthe tek opp, nemleg kor det skal ende, som jo er av same type spørsmål som det kjente spørsmålet om ein kan gå 10 000 meter på skøyter på null – openbert ikkje. Stemmerettsalderen vil aldri verte null. Kanskje skal han verte verande 18 år, kanskje skal han verte 16 år, kanskje skal han lenger ned. Ut frå argumentasjonen til enkelte av representantane kan ein spørje seg om han eigentleg burde gå opp, når ein les delar av innstillinga, men det er eit pragmatisk spørsmål. For meg og SV er det tre avgjerande argument for at vi meiner at vi trygt kan setje ned stemmerettsalderen til 16 år og det vil vere riktig og i tråd med samfunnsutviklinga. Det første er at utdanningssamfunnet er vesentleg endra sidan vi innførte 18-års stemmerett i Noreg. Vi har i dag tiårig skule. Vi har ein situasjon der vi har rett til vidaregåande opplæring, og der det store fleirtalet nyttar seg av den retten. Og vi har etter alt å døme eit heilt anna nivå på viktige delar av undervisninga, ikkje minst kanskje retta inn mot samfunnsfaga og demokratiopplæring, der Noreg utmerkjer seg i internasjonale undersøkingar med å vere spesielt sterke. Det andre er at vi har eit informasjons- og kunnskapssamfunn som gjev ei heilt anna moglegheit til å setje seg inn i og framskaffe informasjon og ganske lett gjere tilgjengeleg synspunkt, finne ut kva parti meiner, kven personar er, spreie idear mellom kvarandre – ei heilt anna moglegheit for unge menneske til på ein rask måte å gjere det. Det tredje er at vi har ein heilt annan antiautoritær kultur i samfunnet enn det vi hadde for tre–fire–fem–seks–ti år sidan, der det er naturleg – som for Noora i «Skam» – å si meininga si, å ta stilling sjølv, å verte tidlegare sjølvstendig og raskare ta del i samfunnet med omsyn til det ein interesserer seg for, og på ein heilt annan måte fordrar det, trur eg, sjølvstende. Eg synest representanten Holthe heldt eit ganske interessant innlegg, der han nyanserte det med at det kanskje òg i tidlegare tider var på ein annan måte – ein måtte verte tidleg vaksen gjennom arbeidslivet. Likevel vil eg i sum seie at det er godt grunnlag for å hevde at dagens 16-åringar i snitt truleg er like modne som det 18-åringar var for eit par generasjonar sidan, når det gjeld å ta del i samfunnets avgjerder. Difor er det vi har fremja – og difor støttar vi – forslaget om 16-års stemmerett. Så vil eg berre avslutte med å lese frå Høgre og Framstegspartiets merknader i komitéinnstillinga, der dei skriv: «Det er av større viktighet at de som treffer en beslutning gjør det ut fra en viss evne til å overveie virkningene av valghandlingen». Det er mitt syn at menneske over 16 år i Noreg i hovudsak har ei viss evne til å tenkje nøye gjennom konsekvensane av valhandlinga, men eg kjenner menneske i dei fleste aldrar som kanskje ikkje har full evne til å gjere det. Det er likevel det som er det fantastiske med demokratiet, at alle vi enkeltmenneske, med våre ulike evner, interesser og verdiar, stemmer og tek stilling. Og mitt og SVs syn er at alle menneske over 16 år i Noreg i dag er godt nok rusta og modne til å ta del i demokratiet vårt òg på nasjonalt nivå.