Hallgeir H. Langeland (Sosialistisk Venstreparti), 2001-04-26:
Eg har lyst til å dvela litt ved det replikkordskiftet som var nå mellom Høgre og Senterpartiet. Eg har ei viss forståing for at Høgre ønskjer å fiska litt i rørt vatn, når ein ser på korleis sentrumspartia i dag liksom har sprikt litt i forskjellige retningar. Når ein òg veit at Høgre er på beilarkurs i forhold til sentrum, har eg litt forståing for at Høgre nå gjer seg endå meir tekkeleg for sentrum, og dei har jo fått god støtte av Venstre i denne saka. Eg forstår då at det er viktig å få det poenget fram i denne debatten òg. Eg synest likevel at ein overbruker Konkurransetilsynet vel mykje frå Høgres side. Men eg forstår det òg, for dersom ein ønskjer å privatisera Statkraft, er det klart at noko av grunnen til det er at ein nettopp skal ha mange hestar å spela på. Det er dei private som skal driva dette. For Senterpartiet, for Arbeidarpartiet, for SV – spesielt for SV – og for Kristeleg Folkeparti var ein viktig del av forhandlingane i denne saka å slå fast at den offentlege eigarskapen ligg fast. Det vil i klartekst seia det som står på side 2 i innstillinga: «Dette flertallet viser til at Statkrafts eierstruktur, og hjemfalls- og konsesjonslovgivningen, ligger fast.» Altså er det eit fleirtal som slår dette fast. Det er klart at med tanke på den førre saka, Statoil-saka, er det godt å vita at iallfall i denne saka er den offentlege eigarskapen sikra. SV er opptatt av å styrkja den offentlege eigarskapen. Derfor var det heilt nødvendig for oss å vera med i eit fleirtal og få inn dette som ein fleirtalsmerknad. I motsett fall hadde neppe saka i dag fått eit fleirtal. Med utgangspunkt i at det er ein uforgjengeleg ressurs me snakkar om, er det viktig at det er folkets eigedom, at det ikkje blir privatisert og selt utanlands, slik som eg trur Høgre og Framstegspartiet eigentleg står for når det kjem til stykket – kanskje òg Venstre, utan at eg er heilt sikker på det. Det var ein ting til som SV var opptatt av i forhandlingane. Det var at me må få ein diskusjon om kva me vil med eigarskapen som me har i Statkraft. Derfor er SV glad for at me har fått inn ein merknad som går på at ein skal ha ein gjennomgang av utviklinga av Statkraft som foretak, og av kraftnæringa elles, i 2002. Då kan ein få ein grundig diskusjon om korleis dette har gått og korleis vegen skal vera vidare. Bent Høie spekulerte på kvifor me skulle venta på at Statkraft kom med privatiseringsforslag. Det som Senterpartiet, Arbeidarpartiet og Kristeleg Folkeparti har slått fast, er at ein ikkje skal venta på det, for det skal ikkje komma. Det er det Stortinget nå fortel Statkraft. Når Aftenposten den 20. april i år spekulerer i dette, og styreleiar Vareberg uttaler at ein skal leita etter ei leiing med børskompetanse, kan altså me frå fleirtalets side seia at det er heilt unødvendig. Eigarskapen ligg fast. Det skal vera statleg eigarskap, og då treng me kompetanse for statleg styring av ein statleg eigarskap. Frå Venstre og Kristeleg Folkeparti blir det snakka ein del om – og det gjeld for så vidt fleire parti – at det er viktig med offentleg eigarskap og regionalt offentleg eigde selskap med slagkraft. Kven var ueinig i det? Det var iallfall ikkje SV, Senterpartiet og Arbeidarpartiet i sine merknader. Eg og SV ser det slik at problemet er at med den kommuneøkonomien som eit fleirtal her i Stortinget gjev kommunane, kjem dei i ein tvangssituasjon ved at dei må skaffa seg inntekter for å gjera investeringar. Og det er der at det, etter mi meining, berre er SV som har eit grep som ingen andre parti følgjer opp. Så kan dei gjerne seia at dei følgjer det opp når dei vedtek budsjetta og kommuneøkonomien, men eg trur at dersom ein spør kommunane, så får ein til svar at det ikkje er realiteten. Kommunane manglar pengar. Det er noko av det som dette fleirtalet burde gjera noko med. Derfor foreslår SV at ein for det første skal kunna forlanga ein minstepris ved sal, ein pris som står i samsvar med det å bygga ut ny kraft. Det er etter mi meining kjempefornuftig, men SV står altså aleine om det. Og når det gjeld problemstillinga med omsyn til dette med regional styrke, som Kristeleg Folkeparti, Venstre og fleire er opptekne av, kvifor vil ein ikkje då vera med på eit forslag som går ut på å tilby kommunar billige lån, slik at dei kan syta for å få den regionale styrken gjennom at dei får kapital og lån frå staten? Det ville det jo vera logikk i, men den logikken følgjer altså ikkje bl.a. Venstre og Kristeleg Folkeparti opp. Og då heng ikkje dette heilt på greip. Nå kunne SV i denne saka meldt seg ut og sagt nei, me vil ikkje vera med på noko, me vil ikkje vera med på denne utvidinga av dette lånet, for me får ikkje gjennom alle våre forslag. Men me vel altså å vera med ikkje minst på grunn av dette med garantien for at Statkraft framleis skal vera statleg eigd. Eg må likevel problematisera dette litt, og det går veldig mykje på sentrumspartia sitt forhold til miljø. Sentrumspartia er stadig vekk på banen og snakkar om viktige verdiar, dei snakkar om at det er viktig å satsa på miljø, og det er viktig å gjera noko med klimaproblema. Ja, det er SV heilt einig i. Men når det då kjem til det konkrete, er ein altså ikkje villig til å koma med styringssignal eller legga føringar på dei statlege selskapa. Då vil ein ikkje gå saman med SV og seia at Statkraft ikkje skal investera i selskap som opptrer i strid med Kyoto-avtalen, eller som ikkje vil fasa ut atomkraft. Det vil ein ikkje vera med på. Ein vil altså ikkje ha ein aktiv eigarskap med ei målsetting, ein vil berre la dei operera som ein vanleg rå kapitalist. SV meiner at når ein opererer med statlege pengar, anten det er i oljefondet eller i Statkraft, sånn som dei gjer nå, bør ein legga føringar på investeringane som gjer at ein faktisk bringar verda i meir riktig retning – i dette tilfellet på miljøsektoren. Eg konstaterer at når det gjeld sentrumspartia og denne problemstillinga, seier ein altså ja, ein vil gjerne ha eit betre miljø, ja, ein vil gjerne gjera noko i forhold til klimaproblema, ja, ein er imot atomkraftverk, men ein skal altså investera i det ute i Europa. Eg har problem med å forstå dette, eg synest dette liknar litt på dobbeltmoral. SV er, som sagt, for ein sterk offentleg eigarskap. Me har ingenting imot sterke offentleg eigde regionale aktørar og å legga til rette for det i vår politikk. Med dette tek eg opp SV sine forslag.