Jon Lilletun (Kristelig Folkeparti), 2003-03-21:
Eg takkar statsministaren for ei god og brei utgreiing om dei vurderingane og den politikken Regjeringa fører i Irak-spørsmålet. Det er ein tung dag å stå her og debattere på når vi veit at det er krig i Irak. Situasjonen er krevjande for verdssamfunnet, for nasjonane og for oss som einskildmenneske. Eg vil gje ros til den norske regjeringa, som aktivt og samvitsfullt har arbeidd med denne saka for å få til ei fredeleg løysing. Det er vel kanskje ikkje så overraskande at eg meiner at den linja har vore klar frå denne krisa begynte å segle opp igjen. Regjeringa har halde fast på at FN skulle behandle Irak-spørsmålet, fordi FN-sporet var eit alternativ til krig. Denne strategien har vist seg å vere rett. Åtte av ti nordmenn seier det var rett av Noreg ikkje å støtte USA og Storbritannia si avgjerd om å gå til krig. Det tyder på at Regjeringa har gjort ein god og solid jobb. Kristeleg Folkeparti meiner at bruk av militær makt alltid skal vere absolutt siste utveg når alle andre utvegar er prøvde, og dersom alternativet er verre. I denne situasjonen, slik han var no, meiner vi at ikkje alle vegar var ferdig utprøvde. Trass i mangel på samarbeid frå Saddam Hussein sitt regime, meinte FN sine våpeninspektørar at arbeidet gjekk framover, og Blix bad om meir tid. Det skulle inspektørane ha fått. Poenget i forhold til Irak var å avvæpne landet for eventuelle masseøydeleggingsvåpen, ikkje ein militær aksjon. Som statsministeren sa, ligg det ikkje føre eit klart folkerettsleg grunnlag for å gå til krig. Noreg er difor imot denne krigen. Vi gjev dermed eit signal om at Noreg ikkje er med på å utvikle folkeretten i ei slik retning at eit land kan gå til angrep utan at Tryggingsrådet legitimerer dette. Kristeleg Folkeparti meiner at den militære invasjonen av Irak ikkje er i samsvar med FN-pakta sitt krav til legitim bruk av militær makt. Årsaka er at Tryggingsrådet ikkje har behandla ein ny resolusjon om militær invasjon av Irak. Resolusjon 1441 gav ikkje i seg sjølv eit slikt mandat for bruk av militær makt, men truga med at dette kunne verte konsekvensen dersom regimet i Irak heldt fram sitt manglande samarbeid med våpeninspektørane. Vi må vedgå at militære trugsmål måtte til for å få Saddam Hussein til å samarbeide. Fyrst ved trugsmål om bruk av militær makt vart inspektørane sleppte inn, og fyrst då fekk inspektørane betre arbeidstilhøve. Trugsmålet verka, og arbeidet gjekk framover på meiningsfylt vis. Difor skulle inspektørane ha fått arbeidd der lenger. Her vil eg leggje til at dei som hadde den konklusjonen at makt ikkje kunne brukast same kva, har sjølvsagt heller ikkje stått på FN-sporet. Det er det òg grunn til å seie klart ifrå om her i dag. FN-sporet var òg å ha makt som eit mogleg verkemiddel dersom ein ikkje kom i mål på andre måtar. Når det gjeld kven det er som har motarbeidd resolusjonen, vart det dessverre her fastlåste posisjonar. Det ikkje å gje meir tid, noko som USA og Storbritannia stod for, er etter Kristeleg Folkeparti sitt syn beklageleg. Men det er heilt opplagt at så raskt som Frankrike var ute og varsla veto sjølv mot kompromissforslag frå Chile og frå Canada, viste det at begge sider gjekk inn i fastlåste posisjonar her. Difor opprettheldt den norske regjeringa prisverdig ynsket om at Tryggingsrådet måtte arbeide seg saman. Vi er urolege, men ingen av oss kan setje oss inn i den redsla og det sinnet som den irakiske sivilbefolkninga har i dag. Same kor lang tid krigen tar og korleis krigen vert utført, vil det føre til tap av sivile liv og store øydeleggingar på bygningar og infrastruktur. Den humanitære situasjonen i Irak før denne krigen var allereie alvorleg. Årsaka til det var regimet i Irak. Med denne krigen no vert den humanitære situasjonen endå meir alvorleg. Noreg har ein lang tradisjon når det gjeld å gje humanitær bistand. Det skal vi gje no òg. Når folk lir, har vi som samfunn og som einskildmenneske eit ansvar. Menneska i Irak har ikkje skuld i at leiaren deira er ein diktator. Noreg vil difor gje humanitær bistand sjølv om vi ikkje støttar krigen. Det er vurdert frå FN si side at omfanget av internt fordrivne og flyktningar vil vere avhengig av kor lenge krigen varer, og framfor alt av om Saddam Hussein tek i bruk kjemiske og biologiske våpen. Eg vil avslutte med å slutte meg til dei tre viktige punkta som statsministeren hadde som hovudfokus for framtida. Eg er glad for at så store delar av Stortinget sluttar seg til dei same punkta.