Helge André Njåstad (Fremskrittspartiet), 2016-10-04:
Kommunereforma har vore ein god del i fokus i dag, og det synest eg er bra. Det er ei viktig reform for å skapa gode velferdskommunar for framtida. Kongen sa i går: «Skattereform, kommunereform, samferdselsreform og digitalisering er eksempler på reformer som skal gi økt produktivitet og frigjøre ressurser til velferdstjenester.» Det er positivt. Det betyr at dei pengane som blir frigjorde gjennom desse reformene, kan gå frå administrasjon og over til å gje betre tenester eller redusera skattar. Kongen sa vidare – eit veldig godt sitat: «Alt forblir ikke det samme dersom vi unnlater å gjøre noe.» Eg håpar ein merkar seg det sitatet. Det er inga overrasking for meg at Senterpartiet er imot reforma, og at dei nærmast behandlar alt som skjedde i 1965, som heilag, som ikkje skal forandrast av nokon. Det eg synest er endå litt meir spesielt, er at Arbeidarpartiet, som det største partiet, har vorte så uklare når det gjeld kommunereforma. Me skal hugsa at Arbeidarpartiet på 1990-talet tok initiativ, gjennom dåverande statsråd Gunnar Berge, til ei kommunereform. Det er rart at det Arbeidarpartiet såg for 25 år sidan, behovet for å gjera forandringar, ikkje lenger er til stades i dag, for behovet er større i dag enn det var for 25 år sidan, og det vil bli endå større om 25 år enn det det er i dag. Eg registrerte at Gahr Støre sa til Klassekampen: «Men en frivillighetslinje kan også være støttet av incentiver og økonomiske oppfordringer til å finne gode løsninger.» Det han eigentleg snakkar om når han seier han er imot reforma vår, er det same som me har sagt om denne reforma, nemleg at det er ei frivilligheitsreform, med moglegheit for at Stortinget kan skjera igjennom i unntakstilfelle. Me har lagt til rette for ein god del gulrøter i denne reforma, både eingongstilskota, den store og viktige moglegheita ved at ein får behalda 2016-nivået på ordninga i 20 år, med nedtrapping dei siste 5, i tillegg til at Stortinget har styrkt ordningane med eit nytt regionsentertilskot og midlar til infrastrukturutgreiinga. Det betyr at det er stilt til rådvelde ei rekkje gode gulrøter, nettopp for å oppnå den reforma som Gahr Støre seier er ei frivilligheitsreform som er støtta av gode incentiv og økonomiske oppmodingar. Eg håpar at Arbeidarpartiet ein eller annan gong kan avklara om dei er for ei kommunereform eller ikkje, og at dei kan avklara om dei er for det som dei sjølve programfestar, nemleg at Stortinget i unntakstilfelle kan skjera igjennom, slik at me kan få ein annan type kommuneinndeling enn det me hadde i 1965. I debattane som me har utanfor dette huset, blir eg ofte teke for at eg gjentek ein påstand om at Arbeidarpartiet var einig i at fylkesmennene skulle koma med ei tilråding. Så seier Arbeidarpartiet, utanfor huset, at det blir ikkje meir riktig av at ein gjentek den påstanden mange nok gonger. Difor fann eg ut at for at det skulle bli meir riktig, måtte eg gå tilbake i protokollen og sjå kva Stortinget faktisk vedtok. Det ein vedtok i fjor, 16. juni, var denne ordlyden: «Stortinget ber regjeringa syta for at fylkesmennene kjem med sin tilråding om kommunestrukturen i fylket etter at kommunane har gjort sine vedtak seinast 1. juli 2016.» Det høyrest ut som Arbeidarpartiet stemte imot dette i Stortinget, men går ein inn i protokollen, ser ein at 31 av 31 arbeidarpartirepresentantar som stemte 16. juni, faktisk stemte for. Så det er fem parti i Stortinget som har bede fylkesmennene gjera den jobben dei no har gjort, som dei òg får sterk kritikk frå Arbeidarpartiet for at dei har gjort. Eg hadde håpt at Arbeidarpartiet no kunne fortelja kva dei har vore med på, og òg gje fylkesmennene støtte for at dei har kome med eit viktig fagleg råd som Stortinget skal ta med seg i den vidare prosessen med kommunereforma. Kommunereforma har ført mykje positivt med seg. Alle kommunane i Noreg har vurdert sin eigen situasjon og gått grundig inn i utfordringsbildet. Det har skjedd meir på tre år enn det har skjedd på dei 50 åra før. I tillegg er det over 1 million nordmenn som bur i ein kommune som skal bli ny, og som skal bli større og levera betre tenester i framtida. Så det er all grunn til å seia at denne kommunereforma har hatt mykje for seg, og at ein har oppnådd store resultat. Eg håpar at debatten no, etter at fylkesmennene har levert innstillinga si, òg kan vera om at lokalt leiarskap og lokalt initiativ kan få lov til å blomstra. Ein treng ikkje berre å venta på at Stortinget skal seia sitt, ein kan faktisk setja seg i førarsetet og ikkje i baksetet og ta lokalt leiarskap heilt fram til nyttår. Så eg vil oppmoda til at kommunane grip fatt i tilrådingane og set seg i førarsetet òg vidare i reforma.