Unn Aarrestad (Senterpartiet), 1999-11-23:
Me skal nå ha ein ny forhandlingsrunde om felles køyrereglar innan internasjonal handel. Argumenta for å gå til slike forhandlingar må vera ei nedbygging av handelshindringane, og at det skal koma alle til gode, både næringslivet, forbrukarane og samfunnet. Men me må òg utnytta dei sjansane som me har ved å stå utanfor EU, ved å byggja vekslande alliansar i forhandlingane. Å vera den snillaste guten i klassen er i alle fall ikkje ei prioritert oppgåve. Det ein dessverre har sett for mykje gjennom dei fem-seks åra WTO-avtalane har verka, er at det er næringslivet i i-landa som har hausta det meste av fordelane med liberaliseringa. Her er det òg viktig å sikra at MUL-importen skapar verdiar som kjem dei fattige i dei ulike MUL-landa til gode. Ingen må i alle fall få mistenkja grossistane på Aker Brygge for å ta fortenesta. Samtidig må importen kunna skje på ein slik måte at eventuelle skadeverknader for norsk landbruk vert avgrensa i størst mogleg grad. Senterpartiet er for at næringslivet skal få operera innanfor eit regime som kan gi gode høve til forteneste. Samstundes er det også i tråd med Senterpartiet sitt syn når Regjeringa går inn for å trekkja inn miljø, matvaretryggleik, helse og forbrukaromsyn. Det trengst, fordi forbrukarane har lidt fleire tap dei åra WTO-avtalane har eksistert. Det kan vera nok å nemna saka mellom EU og USA, der EU nekta å importera frå USA kjøt som var hormonbehandla. Dette importforbodet viste seg nemleg å vera i strid med WTO-retten. Tvisteløysingsorganet i WTO sa at føre var-prinsippet ikkje galdt i dette tilfellet. Når det endeleg òg truleg vert slik at desse produkta heller ikkje kan merkjast som hormonbehandla, er resultatet at næringslivet har vunne. Det er samfunnet – og ikkje minst forbrukaren – som har tapt. Det vert forbode for samfunnet å halda seg med vernereglar. Forbrukarane får heller ikkje høve til sjølve å velja bort hormonbehandla produkt når det er manglande opplysningar i produktmerkinga. Det er ikkje slik me vil ha det, eller kan ha det. I den komande forhandlingsrunden må reglane omformast slik at der føre var-prinsippet ikkje kan nyttast, må eksportøren i særlege tilfelle føra bevis for at produktet ikkje er helsefarleg. Ein må i alle høve få reglar som gjer det klårt at produktet må merkjast med kva for prosessar det har gjennomgått under produksjonen. Desse momenta må med i forhandlingane. Den store auken ein ser i oppkjøp og samanslåingar innanfor alle greiner av næringslivet, er ikkje til fordel for korkje nasjonalstatar eller forbrukarar. Dei fleirnasjonale konserna har alt, både medverknad og sjansar til forteneste, som har gjort mange statar avmektige, særleg i den fattige delen av verda. Elles bør mat produserast lokalt, både av omsyn til balansen i naturen og til matkvaliteten for forbrukarane. Fattige land bør bruka matjorda til eige forbruk. Kugalskap i England, salmonella i Tyskland og dioksin i Belgia er døme på at den industrialiserte matproduksjonen er sårbar og vanskeleg å sjå verknadene av på førehand. Den globale matmarknaden vert i aukande grad prega av genmanipulerte organismar, mens verknadene på helse eller økologiske system er lite kjende. For Senterpartiet er det eit mål å få ein internasjonal handel som òg tek omsyn til miljø, helse og levekår. Den internasjonale handelen må ikkje vera meir detaljert enn at han gir stort rom for statane til å utforma nasjonale reglar tilpassa dei behova kvar enkelt av dei har. Slik kan ein oppnå å få desentralisert makt, kapital og busetnad.