Helge André Njåstad (Fremskrittspartiet), 2015-12-12:
Det er vel ingenting som er betre å bruka ein laurdags formiddag før jul på enn å behandla denne viktige delen av statsbudsjettet som er dei tre ansvarsområda kommunal- og forvaltningskomiteen har i statsbudsjettet. Innleiingsvis vil eg takka alle som har stilt på høyringane i komiteen, som har teke kontakt med komiteen og som har bidratt til denne prosessen og til at dette budsjettet har vorte bra. Eg vil spesielt takka komitésekretæren vår og dei andre i administrasjonen, medrekna tekstsenteret, for god service i ei hektisk tid. Eg vil sjølvsagt òg takka komiteen for godt samarbeid med å få på plass eit budsjett og ei innstilling i dag. Lokaldemokratiet i Noreg er viktig, og det er velfungerande. I haust har innbyggjarane i alle landets 428 kommunar og 19 fylkesting valt sine representantar og tillitsvalde for dei neste fire åra. I Noreg har dei lokale folkevalde legitimitet. Innbyggjarane har tillit til at dei lokale folkevalde fattar gode avgjerder på vegner av dei. Òg Stortinget har tillit til lokaldemokratiet. Det viste me spesielt i sommar, då Stortinget behandla stortingsmeldinga om nye oppgåver til større og meir robuste kommunar. Då var det stor vilje i denne salen til å setja i gang prosessar som skal munna ut i at me skal flytta oppgåver frå stat, fylkesmann, fylkeskommune, direktorat – for å nemne noko – ned til kommunane ved å gje dei tillit, nettopp fordi me trur avgjerdene blir betre når dei blir fatta av dei som sit nærmast mogleg kvar enkelt innbyggjar. Så det vil bli endå meir spennande å vera lokalpolitikar når intensjonen i meldinga blir følgd opp og lokaldemokratiet blir ytterlegare forsterka og forbetra. Eg vil samtidig òg gratulera alle som fekk tillit i kommunestyre- og fylkestingsvalet, og eg ønskjer dei lykke til med viktige verv og oppgåver i teneste for folket. Store oppgåver står i kø for dei nyvalde kommunestyra og fylkestinga. Forventningane til innbyggjarane skal alltid imøtekomast, ein skal vera gode arbeidsgjevarar og ein skal utvikla lokalsamfunna, for å nemne nokre oppgåver som alltid står fast. I tillegg veit me at landet er inne i ein krevjande situasjon med aukande arbeidsledigheit. Kommunane speler ei viktig rolle med å møta situasjonen og leggja til rette for ny vekst og skapa nye arbeidsplassar. I tillegg veit me at Europa står midt i ein flyktningsituasjon som er veldig krevjande. Den er òg krevjande for kommunane, og sjølv om tilkomstane dei siste to–tre vekene har vore minkande av mange grunnar, bl.a. at det er gjort tydelege innstrammingar frå denne salen, vil situasjonen prega oss i lang tid framover. Då handlar det om at kommunane og staten må spela på lag, for det er kommunane som har den viktige oppgåva å busetja dei som skal få bli i landet, i lokalsamfunna. Då er det veldig viktig at kommunesektoren er tilpassa kva dei har kapasitet til å ta imot, med kva dei kan yta av tenester for å gje skikkelege tilbod. Det handlar om meir enn berre å gje ein bustad. Her skal ein leggja til rette for arbeid, helseteneneste, barnehagetilbod, tolk og så vidare. Mitt inntrykk er at norske kommunar er seg sitt ansvar veldig bevisst, og avveg ulike omsyn mot kvarandre. Her vil eg gje ros til både kommunesektoren og KS for at dei speler godt på lag med staten. Eg vil òg gje ros til integreringsminister Solveig Horne, som har teke integreringsarbeidet mange nye steg vidare dei to åra ho har fungert. Det ser me tydeleg resultatet av ved at kommunane buset meir enn nokon gong. Det er òg fleire kommunar som buset enn tidlegare. Me skal i denne salen sjå på integreringsarbeidet vidare, og det blir spennande. Det blir sett ned ulike utval. Regjeringa jobbar med ei melding, og det er òg samtalar med ulike parti om integreringsarbeidet. Det eg trur er viktig, er at me fortset med det som er bra med den norske modellen. Me må ikkje gå over til meir tvang overfor kommunane. Eg trur det vil vera eit feil signal når kommunane tek eit større ansvar, å begynna med meir tvang innan busetjing. Eg trur heller ikkje me skal kopiera nabolandet vårt Sverige med eigenbusetjing. Det har ikkje framstått som ein god modell. Så er me òg nøydde til å vera nøye med kva signal me sender ut. Me kan ikkje senda ut signal frå denne salen om at alle er velkomne til Noreg. Det har norske kommunar rett og slett ikkje kapasitet til å handtera på ein god måte integreringsmessig. Kommuneøkonomi speler alltid ei viktig rolle for denne innstillinga. Det er alltid eit gap mellom forventningar og pengar til rådvelde. Me kjem aldri til å koma i ein situasjonen der norske rådmenn seier at no har me nok pengar, no held det. Det vil alltid vera sånn at kommunane opplever at det er krevjande å gjera prioriteringar. Sånn skal det vera, fordi kommunane alltid skal vilja mykje på vegner av innbyggjarane sine. Sånn er det òg i år. I denne debatten vil me heilt sikkert få høyra frå opposisjonen at det er eit magert opplegg for kommunesektoren for neste år. Det er nesten sånn at me skulle ha omsett denne debatten til andre land, då trur eg dei hadde fått eit sjokk. Me legg opp til ein realvekst for dei samla inntektene til kommunesektoren på 8,7 mrd. kr til neste år, og av denne veksten er 4,7 mrd. kr frie inntekter, med 4,2 mrd. til kommunane og 500 mill. til fylkeskommunane. Eg trur mange ville reagert litt på at i Noreg handlar debatten i denne salen om at det er eit magert opplegg. Det viktigaste for kommunepolitikarane er ikkje kor mykje meir pengar dei får neste år, men kva som er det reelle handlingsrommet etter at bindingar og aukar er brukte opp. Då er grafen som står i proposisjonen, veldig interessant. Den viser at i dei tre siste åra er det reelle handlingsrommet for lokalpolitikarane større enn i dei tre åra 2011–2013 i forkant. Det er ein grunn til at det berre er opposisjonen i denne salen som snakkar om eit magert kommuneopplegg. Når me har vore rundt på KS-samlingar, er det ikkje mange lokalpolitikarar som kritiserer. Eg var sjølv som tidlegare ordførar ofte på sånne KS-samlingar under dei raud-grøne, og eg kan skriva under på at opplevinga av ein stram kommuneøkonomi var minst like sterk i dei åtte åra som ho er no. Det nye er berre at dagens opposisjon ikkje fekk med seg at lokalpolitikarane følte det sånn i dei åtte åra òg. I 2016 vil me styrkja kommuneøkonomien for å leggja til rette for dei same satsingane me har gjort dei tre føregåande åra på styrking av skulehelseteneste, helsestasjon og tilbodet til rusavhengige, for å nemna noko. Me fortset òg å gje tilskot til sjukeheimar og omsorgsbustader, og me fortset å styrkja fylkesvegnettet og er no komne over 1 mrd. kr etter at denne regjeringa tiltredde, med at fylkeskommunane kan styrkja investeringane i fylkesvegnettet sitt. Framstegspartiet er òg spesielt fornøgd med at modellen vår innanfor eldreomsorga skal bli testa ut til neste år ved at 20 kommunar skal få lov til å prøva statleg finansiert eldreomsorg. Om nokre få dagar blir òg nytt inntektssystem for kommunesektoren sendt på høyring. Det blir eit spennande arbeid, og nokre av endringane er naturlege på grunn av demografiendringar, men me skal òg sjå på andre tema gjennom høyringa og gjennom behandlinga til våren. Så det blir eit spennande arbeid. Ein av dei viktige diskusjonane ein skal ta, er dette med frivillig og ufrivillig liten kommune. Der meiner eg det er stor forskjell på ein kommune med lange avstandar kontra ein kommune der ein kan køyra til nabokommunen på ti minutt. Då er spørsmålet me skal sjå på, om dei skal likebehandlast i inntektssystemet, eller om det skal vera ei gradering etter kor lang avstand ein har til naboane sine. Til slutt litt om kommunereforma, som er ei viktig oppgåve dei nyvalde kommunestyra no skal fullføra med den lokale prosessen dei skal gjennomføra før 1. juli. Her vil eg gje ros til dei som no står fram som lokale leiarar og losar prosessane gjennom i kommunane sine. Det er veldig spennande å reisa rundt i norske kommunar og møta ordførarar og kommunestyrerepresentantar som jobbar for å skapa ein betre kommune for næringslivet og innbyggjarane. Då komiteen var i Vestfold, fekk me til og med beskjed om at me måtte vera endå tydelegare frå Stortinget si side på at kommunereforma ikkje går over, og me forventar at me får ein framtidsretta kommunestruktur. Difor er det veldig gøy at komiteen finn rom for å styrkja dei økonomiske verkemidla for kommunereforma i dette budsjettet. Komiteens fleirtal legg opp til at me skal bruka litt av veksten i fylkeskommunane til å styrkja infrastrukturtiltak i samanslåtte kommunar. Det kjem då på plass ei tilskotsordning som gjer at kommunar kan søkja. Så håpar eg at dei 50 millionane er ein start, og at det, viss engasjementet blir stort, vil bli endå fleire kommunar som tek del i ordninga, sånn at me kan knyta lokalsamfunn endå tettare saman. I tillegg er eg glad for at komiteens fleirtal ber regjeringa sjå på situasjonen for vekstkommunar som slår seg saman med kommunar som ikkje har vekst. Eg trur departementet her vil finna gode løysingar sånn at det ikkje blir ein faktor som slår negativt ut. Til slutt vil eg berre gjera oppmerksam på det er ei lita justering angåande Barne-, likestillings- og inkluderingsdepartementets fordeling på kapittel 821, som gjer at fleirtalspartia Høgre, Framstegspartiet, Venstre og Kristeleg Folkeparti set fram eit forslag. Då vil eg ta opp det forslaget til slutt.