Kjersti Toppe (Senterpartiet), 2010-03-02:
Kristeleg Folkeparti reiser ei viktig sak når dei peikar på at Statens helsetilsyn har avdekt at ordninga med omsorgsløn fungerer dårleg, m.a. med mange avslag på søknader, og at ordninga ikkje blir praktisert likt. Det var Anne Enger Lahnstein som tok til orde for å lovfesta retten til omsorgsløn i valkampen i 1985. Det kravde stor innsats å få stortingsfleirtalet med på den lovfestinga som kom på plass då ny lov om sosial omsorg blei vedteken i 1992. Etter lova er det ei kommunal plikt å ha omsorgsløn som ei av sine deltenester innanfor pleie- og omsorgssektoren. Det har vore store forskjellar mellom kommunar i både kor mange timar som blir tildelte, og kor mange som får ta del i ordninga i det heile. Når det i 70 kommunar ikkje er ein einaste som mottek omsorgsløn, meiner eg at det viser at ordninga ikkje fungerer heilt etter hensikta. Det er òg ei kjensgjerning at vederlaget som er gitt, har vore lite i forhold til nytten for dei pleietrengande og innsparingane den private innsatsen gir for stat og kommune. Sidan 1992 har det blitt gitt pensjonspoeng til dei som har hatt omfattande ulønna omsorgsarbeid i heimen, men berre ein liten del av dei som har fått slik pensjonsopptening, er dei som har hatt omsorg for sjuke, eldre og funksjonshemma. I 2004 utgjorde desse siste om lag 6 000 personar av totalt 306 000 som fekk pensjonspoeng for ulønna omsorgsarbeid. Då lova om ny folketrygd blei vedteken, blei det gitt ei viss omsorgsopptening før 1992 for alle, bortsett frå dei som hadde ulønna omsorg for eldre, sjuke og funksjonshemma – ei ekstra urettferdigheit, etter mi meining. Senterpartiet vil ha ein gjennomgang av omsorgslønsordninga. Vi vil styrkja rettane og leggja betre til rette for dei som sjølve vel å utføra pleie av eldre, sjuke og funksjonshemma i nære relasjonar. Omsorgsløn må vera eit reelt val for den enkelte, og ikkje ein konsekvens av manglande hjelp frå det offentlege. Senterpartiet meiner primært at staten skal dekkja 50 pst. av kommunens utgifter til omsorgsløn. Vi er glade for at Regjeringa ved helseministeren no vil setja ned eit hurtigarbeidande offentleg utval som skal gå gjennom omsorgslønsordninga og sjå på den ordninga i samanheng med andre tilskotsordningar, sånn som pleiepengar og hjelpestønad. Med dei store utfordringane som vi står overfor i helsetenesta sett i forhold til det å rekruttera nok kvalifisert personale i framtida, er det viktig og riktig med gode ordningar for det frivillige arbeidet, og spesielt for dei som tek på seg særleg krevjande omsorgsoppgåver i heimen. Til representanten Gåsvatn kan eg meddela at i framstegspartistyrte Bergen, iallfall før dei gjekk av på ei bompengesak, var Framstegspartiet med på å stemma ned fleire forslag frå Senterpartiet om å styrkja omsorgslønsordninga. I Bergen har vi store bydelsvise variasjonar i tilbotet: Relativt mange får omsorgsløn, men timetildelinga er markert mykje mindre enn det dei t.d. får i nabokommunen Fjell, som forresten er Høgre-styrt. Poenget er at slike store forskjellar kjennest urettferdig for dei dette gjeld. Det må vi få ei endring på, og eg har store forhåpningar til den raud-grøne regjeringa – og ikkje skuld på Arbeidarpartiet!