Ingrid Heggø (Arbeiderpartiet), 2011-05-24:
IPU har lange tradisjonar, faktisk går dei heilt tilbake til 1889. Og sjølv om det ligg ein stolt arv i dette, er det slik at gamle organisasjonar òg kan forvitra. Store organisasjonar med mange medlemsland og store delegasjonar kan lett utvikla seg til forsamlingar med store ord og ditto fyldige resolusjonar. Det er derfor viktig at Noreg og andre medlemsland bidreg til at organisasjonen fornyar seg. Samtidig er det viktig å hugsa på at IPU ikkje er ein organisasjon med store budsjett og eit utøvande mandat à la FNs utviklingsfond eller Verdsbanken. IPU er først og fremst ein møteplass for parlamentarikarar frå alle verdas land for behandling av globale utfordringar og ein viktig forkjempar for demokratiske styreformer. Det er på dette grunnlaget vi bør retta inn engasjementet vårt i åra framover. Når det gjeld «å bidra til utformingen av strategiske planer for de enkelte parlamentarikerforsamlinger og sørge for klare avgrensinger av hvilke saksområder de enkelte forsamlingene skal beskjeftige seg med», er det lett å vera einig. Men når ein vurderer IPU, er det alltid greitt å hugsa på at det er ei samanslutning som består av meir enn 150 medlemsparlament. Desse parlamenta er ikkje like korkje i form eller innhald. IPU er eit slags FN på den parlamentariske arenaen. Og kor lett er det å reformera FN? Det er rett at mange av tema som vert nemnde i Den interparlamentariske union, også vert nemnde i andre parlamentarikarfora. Men sidan mange av tema det er snakk om, i realiteten er globale utfordringar som klimaendringar, menneskehandel, tryggleik, godt styresett, ja, så er det kanskje ikkje så veldig unaturleg. Det at desse problema opptek parlamentarikarar i alle land, om dei deltek på nasjonalt, regionalt eller globalt nivå, er snarare eit pluss enn eit minus. Eg vil derfor hevda at slike spørsmål har ein naturleg plass på IPUs agenda. IPU er trass i alt den viktigaste globale parlamentarikarsamanslutninga. For eksempel: Å diskutera FNs tusenårsmål i IPU bør derfor vera minst like naturleg som å diskutera tusenårsmåla i ein av dei regionale parlamentarikarforsamlingane. Eg vil i denne samanhengen kort kommentera samarbeidet mellom IPU og FN, som dei seinare åra har fått aukande omfang. Dette er ikkje minst tydeleg i generalforsamlinga sin resolusjon om samarbeidet mellom FN og IPU, som vart vedteken i desember i fjor. I resolusjonen oppfordrar generalforsamlinga til samarbeid mellom FN og IPU, spesielt når det gjeld fred og tryggleik, økonomisk og sosial utvikling, folkerett, menneskerettar, demokrati og likestilling. Måten IPU forsøkjer å fylla denne oppgåva på, er bl.a. ved å arrangera eller vera medarrangør for ulike parlamentariske møte i samband med viktige FN-relaterte konferansar. Hensikta med desse møta er å involvera folkevalde frå heile verda i viktige internasjonale saker og mobilisera parlamentarisk støtte for FN sine målsetjingar – etter mitt syn eit viktig arbeid. Ein annan måte IPU søkjer tettare inngrep med FN på, er ved å engasjera seg i arbeidet med FN-reform, spesielt innanfor korleis FN jobbar på landnivå. Eit av IPU sine viktigaste område er demokratibygging. IPU har ein menneskerettskomité som særleg jobbar med å finna fengsla og forsvunne parlamentarikarar rundt om i verda. På kvar vårsesjon vert det gjennomgått – land for land – namngjevne personar som er fengsla på grunn av verva sine. Det er bra å setja fokus på om vi har duplisering av innsats i dei forskjellige parlamentarikarfora. Slik uro kan det vera grunn til, og i IPU kan ein i tillegg stilla spørsmål om organisasjonen engasjerer seg i aktivitetar der ein ikkje har spesielt gode føresetnader for å gjera ein forskjell. Bør organisasjonen t.d. ha eit ganske omfattande hiv/aids-program? Hensikta her er ikkje å konkludera, men det er ganske openbert at IPU treng ei strammare prioritering når det gjeld innsatsen sin. Dette synet vert elles delt av svært mange medlemsland i IPU, og som sagt er det sett i gang eit stort og omfattande arbeid på feltet. Samtidig er det klart at prioritering inneber val med omsyn til ressursbruk, og dei forskjellige landa har forskjellige val og prioriteringar. Det har vorte lansert fleire reformprosessar i IPU-samanheng, og det som organisasjonssekretariatet drog i gang i fjor, for perioden 2012–2017, har ein del positive trekk. Lat meg med ein gong seia at måten det først vart formulert på, hadde ein betydeleg skavank: Den var altfor ambisiøs og ville ganske sikkert ha omfatta vesentleg auking i budsjett og kontingent – ei umoglegheit i dagens økonomiske verkelegheit. Med det at landa no vert involverte i ein prosess der prioriteringane dei nærmaste åra skal verta utmeisla, er svært positivt. Den norske delegasjonen har til hensikt å koma med gode innspel i denne prosessen, saman med våre nordiske meddelegasjonar.