Trond Lode (Senterpartiet), 2008-04-24:
Eit viktig rettsstatsprinsipp er at alle er uskyldige inntil det motsette er bevist. Det motsette er den totale overvakinga. Det finst få eksempel på at samfunn har ofra fridomen og oppnådd tryggleik. Det finst langt fleire eksempel på det motsette. Samtidig må vi utforma ein politikk som best mogleg varetek befolkningas sikkerheit i ei stadig meir grenselaus verd, der moglegheitene for å utøva grenseoverskridande kriminalitet har vorte fleire. Terrorangrepa i USA i 2001, i Madrid i 2004 og i London i 2005 synleggjorde sårbarheita vår. Fokuset på grenseoverskridande kamp mot kriminalitet og nye verktøy mot terrorisme har i etterkant prega amerikansk og europeisk politikk. For den alminnelege borgaren har gjerne betydeleg auka kontroll ved flyplassane vore det synlegaste utslaget. Protestane som kom i samband med forslaget om gjennomlysing av alle passasjerar, viser også at det finst ei grense for når vi føler vår integritet trua. Vi skal og må ha samfunnstryggleik i fokus, men utviklinga viser at det er behov for auka bevisstheit omkring grenseoppgangen mellom nødvendig kontroll og uhensiktsmessige krenkingar av personvernet. EUs datalagringsdirektiv er eit utslag av ønsket om kontroll og krev at alle land lagrar informasjon om kven du snakkar med, kven du sender e-post til, og kor du er når du gjer det. Minimumskravet er at informasjonen skal lagrast i seks månader, maksimum er to år. Informasjonen skal kunna brukast av styresmaktene i tilfelle av alvorleg kriminalitet, heiter det i direktivteksten. Denne overvakinga av alle samfunnsborgarar blir grunngitt med EUs erklæring om fordømming av terroristangrepet i London, der det heiter at «det er nødvendig snarest mulig å vedta felles foranstaltninger vedrørende lagring av telekommunikasjonsdata». Datalagringsdirektivet er resultat av Tony Blair og Storbritannias behov for å visa handling etter terroristangrepet, og det er det mogleg å forstå - på same måten som ein kan forstå USAs reaksjon etter 11. september, sjølv om ein ikkje ønskjer innført dei amerikanske terrorlovene i Noreg. Kva som derimot ikkje er mogleg for meg å forstå, er at datalagringsdirektivet vedkjem konkurransereglane for den indre marknaden og dermed er EØS-relevant. Eg er derfor svært glad for at Samferdselsdepartementet har sett i gang ei utgreiing av dette. Det bør vera eit nasjonalt ansvar å utforma ein politikk som balanserer målet om å kjempa mot kriminalitet og vareta folkets rettstryggleik og personvern. Vi må sikra Noregs moglegheit til å ta sjølvstendig stilling til kva for nokre tiltak vi i Noreg føler det er nødvendig å setja i verk, og kva for nokre vi ikkje finn nødvendig. Vi må ved inngåing av internasjonalt samarbeid også vita korleis informasjonen er tenkt brukt over landegrensene. For meg er det f.eks. høgst uklart i direktivteksten korleis ein har tenkt å handtera tilfelle der styresmaktene i to land legg ulike definisjonar til grunn for kva som er alvorleg kriminalitet. Eg har ikkje registrert at datalagringsreglane har vore noko folkekrav i Noreg. Snarare tvert imot opplever vi no dagleg å få førespurnader med vel grunngitt motstand mot det mange oppfattar som ei forskyving av balansen mellom etterforsking og overvaking. Dette er ikkje svar på eit nasjonalt behov, men resultat av at tunge europeiske aktørar har vunne fram i Brussel. Det er i rein fortviling lett å ty til metodar som gjerne ikkje høyrer til i ein liberal rettsstat. I Noreg har vi tidlegare sett det, f.eks. i kampen mot barnepornografi, der norske politikarar har foreslått fast IP-adresse som eit verktøy til å spora all trafikk på Internett. Andre har karakterisert dette som eit paradis for totalitære regime. Også når det gjeld vårt ønske om å kjempa mot terrorisme og annan grenseoverskridande kriminalitet, må vi alltid spørja oss om det vi oppnår, står i forhold til kva vi ofrar. Eg meiner derfor at Samferdselsdepartementet si utgreiing av EØS-relevans er svært viktig og kan sikra nasjonal makt til å ta sjølvstendig stilling til innhaldet i datalagringsdirektivet.