Kjersti Toppe (Senterpartiet), 2019-03-07:
I morgon er det 8. mars og kvinnedagen. I dag høyrde vi i nyheitene at det ifølgje SSB var født 55 100 barn i Noreg i fjor, som er det lågaste fruktbarheitstalet som er målt i Noreg nokon gong. I desse dagar går det føre seg ei sterk sak ved Kvinneklinikken i Bergen, der jordmødrer og sjukepleiarar varslar om uforsvarleg drift, og i Aftenposten i går var det ein interessant kronikk av Gro Nylander, der ho skriv om eit gamalt ordspråk som seier at det vert ikkje berre fødd eit barn, ei mor vert også fødd. Ho skriv at for nokre generasjonar sidan var fødslar farlege, men i vår tid går det stort sett greitt, sjølv om både svangerskap, fødsel og amming kan vera krevjande. Men sjølv i dag er det sånn at fleire tusen norske kvinner årleg vert ramma av komplikasjonar, og ifølgje henne døyr fem–seks av dei. Så eg vil åtvara mot å bagatellisera det at nokre kvinner faktisk får komplikasjonar etter fødsel, trass i at vi har ei god fødselsomsorg. I dag vil Stortinget stemma ned eit forslag om å sikra at kvinner med alvorlege fødselsskadar får rett til erstatning. Regjeringspartia argumenterer med at dersom ein opnar for at kvinner skal få erstatning ved fødselsskadar, opnar ein samtidig for at alle andre pasientar som av ulike grunnar får skade eller sjukdom, òg må har rett på erstatning. Det er ikkje rett, for vi ber om at unntaksregelen i pasientskadelova må brukast for desse kvinnene. Vi meiner at omfattande fødselsskadar er ein risiko kvinner ikkje skal akseptera og bera åleine. Vi synest det er urimeleg at kvinner ikkje skal kunna kvalifisera til å søkja om erstatning eller kompensasjon ved fødselsskade dersom det ikkje kan påvisast opplagt svikt i helsehjelpa. Fleire kvinner har stått fram, og vi veit at det fører til uførleik og store skadar seinare i livet. Vi veit at 5 000 kvinner har søkt om erstatning dei ti siste åra, og at 70 pst. har fått avslag. Og når regjeringspartia og statsråden argumenterer med at omfattande skadar etter fødsel, som store og invalidiserande bekkenplager, utlagd tarm osv., ikkje kan sjåast på som ein skade som er særleg stor eller uventa, synest eg det er uforståeleg. Regjeringspartia meiner ikkje eingong at ein kan bruka unntaksregelen i pasientskadelova for desse kvinnene. Unntaksregelen kan takast i bruk trass i at adekvat behandling er gitt, og han kan brukast når ein er blitt påført ein skade som er særleg stor og uventa, og som ikkje kan sjåast på som eit utslag av ein risiko pasienten må akseptera. Eg kan ikkje forstå at dei skadane vi her snakkar om, ikkje skal kunna gå inn under den regelen. Det er blitt vist til at ein høgsterettsdom har skapt ein praksis som ifølgje advokat Christian Lundin, som har lang erfaring med erstatningssaker etter fødselsskadar, har gitt føringar, slik at unntaksregelen omtrent ikkje blir brukt, og at terskelen er altfor høg til å ta i bruk unntaksregelen i pasientskadelova. Vi meiner at Stortinget burde vurdert ei presisering av regelverket med unntaksføresegnene eller på annan måte ei tydeleggjering av korleis denne kan praktiserast, slik at òg alvorlege fødselsskadar kan gi rett til erstatning. Om statsråden eller regjeringspartia meiner at dette bør heimlast i eit anna regelverk, skriv vi i innstillinga at det er vi sjølvsagt opne for, men at vi ønskjer å retta opp i det urimelege som norske fødekvinner vert utsette for. Og for å avslutta der eg starta: Dersom det skal fødast fleire barn i Noreg, må vi ikkje lempa all risikoen over på kvinna åleine.