Kjersti Toppe (Senterpartiet), 2020-05-26:
Den kommunale omsorgstenesta står overfor store utfordringar. Det er stort press på dei tilsette i tenesta. Helse- og omsorgssektoren toppar statistikkane over sjukefråvær i det norske arbeidslivet, og problemet er størst i kommunane. Samtidig har kommunane problem med å rekruttera tilsette til helse- og omsorgstenesta, og i KS sin arbeidsgivarmonitor for 2019 oppgav tre av fire kommunar at det var «Ganske» eller «Meget» utfordrande å rekruttera sjukepleiarar. Eit sentralt krav frå desse fagorganisasjonane har vore nettopp retten til heile og faste stillingar. Ifølgje Norsk sykepleierforbund sitt heiltidsbarometer var 42 pst. av alle utlyste stillingar i 2019 deltidsstillingar. I tillegg kjem høg vaktbelasting på relativt ulempelege arbeidstider for dei tilsette, som kan gjera det vanskelegare å rekruttera. Samtidig har vikarbruken i kommunane auka kraftig dei seinaste åra. Ei undersøking viste at kommunane totalt brukte 1,2 mrd. kr på å leiga inn vikarar i 2018. Det var nesten ei dobling frå 2012. Låg og ustabil bemanning går òg ut over kvaliteten i tenestene. Mange kommunar har leita etter løysingar på problema som følgje av låg og ustabil bemanning i helse- og omsorgstenesta. I nokre kommunar er det gjennomført prosjekt der ein har overført pengar frå vikarbudsjetta for å auka grunnbemanninga. Dette inneber at grunnbemanninga ligg høgare enn minimumsnivået som trengst for å yta ei forsvarleg teneste, og det vert dermed ikkje alltid nødvendig å setja inn vikar ved fråvær. Auka grunnbemanning gjer det enklare å tilby heile og faste stillingar, og dermed er det ein del av løysinga på utfordringane med å rekruttera til kommunane. Auka grunnbemanning reduserer òg arbeidspresset på dei tilsette og kan vera med på å bidra til lågare sjukefråvær. Redusert vikarbruk betyr òg at brukarane får færre å halda seg til, leiarane vil bruka mindre tid på å administrera det å leiga inn, og det vert billegare fordi timeprisen for vikarar er relativt høg. Sveio og Sauherad er kommunar som har gjennomført eller gjennomfører sånne prosjekt for å auka heiltidskulturen i einingane for pleie og omsorg. Vi meiner at Stortinget må bidra til at fleire kommunar tør å gjera liknande satsingar, sånn at ein kan både auka grunnbemanninga, få mindre vikarbruk og auka kvaliteten utan at det kostar meir. Vi føreslår difor å be regjeringa om gjennom eit samarbeid med KS og arbeidstakarorganisasjonane å oppretta eit nasjonalt program for å auka grunnbemanning og rekruttering til den kommunale helse- og omsorgstenesta. Det er viktig at prosjekta må vera lokalt forankra. Til representantforslaget frå Arbeidarpartiet: Senterpartiet er med på forslag om å greia ut og fremja forslag om ei ny tilskotsordning for å oppretta fleire dagaktivitetsplassar for eldre i kommunane. Vi fremjar òg forslag om ei tilskotsordning for stillingar som kan sikra auka tverrfagleg kompetanse og meir frivillig arbeid ved norske sjukeheimar og i heimetenesta. Dette er eit forslag som er fremja før. Vi støttar òg forslaget frå Arbeidarpartiet om eigne skjermingstilbod for eldre med demenssjukdom med utagerande åtferd, men vi føreset at dette er eit tilbod som må fullfinansierast frå staten si side.