Liv Kari Eskeland (Høyre), 2021-04-19:
Interpellanten tek opp eit tema som me for få år sidan rekna som eit ikkje-tema. Diskusjonane om elektrifisering av Noreg gjekk i stor grad på om me hadde nok kraft, ikkje om den krafta me produserte, var å få tak i der behovet for kraft oppstår. Me ser no – med innfasing av vindkraft frå gjevne konsesjonar, og kraftverk som gjennom nye insentiv frå regjeringa vil oppgradera og få ny kraft inn i systemet – at kraftsituasjonen vil vera relativt grei fram mot 2030. Slik sett gjev dette oss ein grei planleggingshorisont for korleis me skal møta behovet for meir kraft etter 2030. Det som framstår som meir prekært, som interpellanten heilt rett har fokusert på, er korleis me skal syta for å få krafta fram på ein best mogleg og hensiktsmessig måte der det er behov for ho, anten det er hydrogenproduksjon, biogassproduksjon, batterifabrikkar og elektrifisering av sokkelen, og i transportsektoren er straumforsyninga essensiell. Me ønskjer ikkje å gå glipp av jobbar, skatteinntekter og å hindra det grøne skiftet. Me rullar no ut mykje ny politikk for å skapa dei nye grøne jobbane, og til det treng me god infrastruktur. Utfordringa er både rammer til investeringar i nettet, kven som kan gjera desse tiltaka, og tida det tek frå prosjekt til det er ferdig bygd. I dag er det, som det vart peikt på, frå 7 til 10 år. Det betyr kanskje at me treng eit taktskifte i investeringar, ansvar og saksbehandlingstid. Det kan synast som om desse prosessane går noko seint, og at me må søkja å finna smidigare prosessar som også tek vare på demokratiet vårt. Heldigvis jobbar regjeringa aktivt med dette, både på kort og på lang sikt. Tiltak er allereie sette i verk, som statsråden var inne på. Seinast i førre veke kom nyheita om at det var opna for «tilknytning på vilkår». Det gjeld dei som kan og må ha eit backup-system i bakhand ved straumutfall. Dei kan knyta seg til på vilkår av at straumutfall kan skje. Det vil utnytta eksisterande infrastruktur maksimalt og vera samfunnsøkonomisk lønsamt. Eg er veldig glad for at regjeringa søkjer nye og innovative løysingar og ser utfordringane. Difor jobbar dei også med ei stortingsmelding, som statsråd Bru var innom, som skal gje langsiktig verdiskaping for norske energiressursar, der elektrifisering og forholda til det norske kraftsystemet vil vera sentrale tema. Me opplever no òg at bransjen, som gjerne er vorten oppfatta som noko konservativ, bidreg til gode idear som vil kunna løysa utfordringsbiletet. Det pågår fleire pilotprosjekt som ikkje berre peikar på at utbygging av meir nett er svaret, og det er bra. Men også andre forhold spelar inn. Disruptive innovasjonar, heilt andre måtar å forvalta energien på, nye energiberarar, som hydrogen og ammoniakk, og AMS-målarar som gjev oss ny innsikt, kan gje heilt andre moglegheiter til styring av effektoppar, noko som er dimensjonerande for nettet me byggjer ut. Samtidig vert me meir energieffektive, og me kan styra forbruket i større grad. Nye energiformer, som havvind, kan koma inn og snu elektronstraumane. Mykje innovasjon er på gang, og det er viktig ikkje å byggja ut morgondagens nett med dagens briller på seg. Digitalisering kan opna nye moglegheiter. Dette, saman med eit klart ønske om ikkje å byggja ut meir enn me må, krev at dei tiltaka me gjer, er gjennomtenkte og langsiktige. Kostnadsbiletet og naturinngrepa gjer at me må søkja å halda det til eit minimum, og me må ikkje hamna i den grøfta at me byggjer ut for mykje. Her må òg aktørane syta for å gje oss realistiske og gode estimat på kva dei ser er behovet for straum framover. Me treng likevel smidige prosessar som gjer at me kan halda tritt med elektrifiseringa av Noreg, og eg er trygg på at olje- og energiministeren har fullt fokus på desse forholda når ho no legg siste hand på stortingsmeldinga me alle ser fram til.