Sigvald Oppebøen Hansen (Arbeiderpartiet), 2003-12-15:
Sjølv om Arbeidarpartiet sitt alternative statsbudsjett er eit langt betre budsjett enn det Regjeringa gjorde framlegg om, inneber altså budsjettavtala mellom Arbeidarpartiet og regjeringspartia at ein snur politikken i ei rett retning, som me er fornøgde med. For Arbeidarpartiet har omsynet til sysselsetjinga, meir pengar til kommunane, meir til skule og meir til helse og omsorg vore heilt avgjerande for å kunne inngå ei avtale slik ho i dag ligg føre. I tillegg til dei konkrete budsjettendringane inneheld avtala òg andre tiltak som me er einige om. Så er det sjølvsagt slik at Arbeidarpartiet òg må stemme subsidiært på enkelte område, som me ikkje er like glade for. Slik vil det alltid vere når ein skal inngå eit budsjettforlik. Situasjonen på arbeidsmarknaden er framleis svært bekymringsfull. Det har rett nok vore ein nedgang i talet på heilt ledige den siste månaden, og det er gledeleg, men framleis er det svært mange som står heilt utan jobb. Det er over 230 000 personar som heilt eller delvis er sette utanfor arbeidsmarknaden, og som søkjer arbeid gjennom Aetat. Ved utgangen av november 2003 var 87 352 personar registrerte som heilt arbeidsledige, og det utgjer 3,7 pst. av arbeidsstyrken. Samanlikna med utgangen av november 2002 er det ein auke på nesten 10 000 personar, dvs. 12 pst. Sidan Bondevik II-regjeringa overtok den 19. oktober 2001, har talet på heilt arbeidsledige auka frå om lag 60 000 til vel 87 000 personar. Det er ein auke på i overkant av 27 000 personar. Reknar ein med alle dei som er på tiltak, inneber dette ein auke på vel 39 000 personar i denne perioden. For to år sidan antok Statistisk sentralbyrå at 10 000 arbeidsplassar i industrien ville forsvinne fram mot 2010, altså i eit tiårsperspektiv. I april i år kom Holden-utvalet med sine prognosar, og dei antok at ein ville miste 20 000 industriarbeidsplassar i den same tiårsperioden. No veit me fasiten, den har me fått frå Statistisk sentralbyrå. Me veit no at berre i løpet av det siste året har me mista litt i overkant av 17 000 industriarbeidsplassar, altså frå andre kvartal 2002 til andre kvartal 2003, og den utviklinga er dramatisk. Hovudmålet for Arbeidarpartiet sin økonomiske politikk er å sikre arbeid for alle. Me vil føre ein politikk for å sikre at folk har arbeid, men òg for at dei som mistar arbeidet skal ha noko å leva av når dei blir arbeidsledige. Arbeidarpartiet vil ha eit inkluderande arbeidsliv, der det er rom for alle. Me meiner at det er god arbeidsmarknadspolitikk, god familiepolitikk, god helsepolitikk og god sosialpolitikk. Derfor vil me ha eit mindre stressande, eit varmare og eit friskare arbeidsliv. Det er dette som er den store utfordringa. Altfor mange opplever no at arbeidslivet blir meir og meir brutalisert. Intensjonsavtala har førebels ikkje gjeve positive utslag for sysselsetjing av funksjonshemma. I haust er det 20 000 færre funksjonshemma deltakarar i arbeidslivet. Dette er ein sterkare reduksjon enn nedgangen i befolkninga elles. Derfor må det no setjast sterkare søkjeljos på tiltak og ordningar som kan sikre funksjonshemma deltaking i arbeidslivet. I dag er det fleire prosjekt på gang som har som oppgåve å samordne ressursane betre innanfor Aetat, trygdeetat, utdanningsinstitusjonar og kommunar. Eg vil særskilt trekkje fram eit prosjekt som går føre seg i Hedmark og Oppland. Dette prosjektet har nettopp som oppgåve å etablere tiltak for alle dei som av forskjellige årsaker anten har ramla ut av utdanning eller arbeidsliv eller har store problem med å kome seg inn i arbeidslivet. Skal dei lykkast i dette prosjektet, er det heilt avgjerande at alle partar stiller opp med midlar til administrativt personell. Her har ikkje minst Aetat ei stor oppgåve i å sørgje for at det blir avsett nok administrative ressursar til dei forsøka og prosjekta som Aetat er med i. Eg håpar at statsråden klart og tydeleg vil signalisere dette til Aetat. I Arbeidarpartiet sitt alternative budsjett gjorde me framlegg om å opprette 12 000 nye tiltaksplassar. Dette ville ha vore eit positivt og godt tiltak for alle dei som står utanfor arbeidsmarknaden. Ikkje minst ville det ha vore eit godt tiltak for å etablere god kontakt mellom arbeidssøkjar og arbeidsgjevar. Forliket mellom regjeringspartia og Arbeidarpartiet gav som resultat om lag 6 000 nye tiltaksplassar. Dette er Arbeidarpartiet fornøgd med, sett i ljos av at dette spørsmålet skal vurderast på nytt i samband med revidert nasjonalbudsjett neste år. Forlikspartane er òg einige om å styrkje Aetat med om lag 110 årsverk neste år. Eg finn grunn til å rose regjeringspartia for ein god og ryddig prosess på dette området, og for at dei ikkje minst gjennom dette medverkar til at kampen mot den veksande arbeidsløysa blir teken meir på alvor. Det blei gjennom budsjettforliket ein større innsats for å skape nye arbeidsplassar, og langt fleire arbeidsledige vil no få tilbod om opplæring og kvalifisering, noko som gjer at fleire lettare kan kome i arbeid. Når det gjeld tiltaksplassar, er det viktig at Aetat sjølv får avgjere i kor stor grad ulike tiltak skal brukast. Arbeidarpartiet meiner likevel at ein i dagens situasjon i større grad enn tidlegare må fokusere på sysselsetjingstiltak. Eg trur at det er viktig å ha enkle tiltak utan for store og vanskelege innretningar for å få best mogleg effekt av tiltaksplassane. Arbeidarpartiet er imot forslag som gjer at næringslivet mistar konkurransekraft og kompetanse. Gjennom dei forslaga frå Regjeringa som er fremja i St.prp. nr 1, meiner me at situasjonen blir verre for dei som har mista arbeidet, for dei som står i fare for å miste arbeidet, og for arbeidsgjevarane. Sjeldan har me vel sett forslag som til dei grader har mobilisert stor motstand på alle frontar. Regjeringa foreslo m.a. å endre permitteringslova slik at arbeidsgjevarar som ønskjer å permittere ein tilsett, må betale vedkomande løn i 30 dagar før den permitterte får trygd. I dag er denne perioden tre dagar. Frå heile landet fekk me signal frå bekymra arbeidsgjevarar og arbeidstakarar som meiner at dette ville ha gjeve fleire oppseiingar, kompetansetapping, og at det ville ha ført til svekte konkurransevilkår. Det synest underleg at Regjeringa, i ei tid med så vidt store utfordringar i arbeidsmarknaden, vel å ta slike usosiale grep. Det er lite fornuft i å velte store kostnader over på næringslivet i ei tid då mange bedrifter slit i motgang. Det er òg eit paradoks med tanke på den skatte- og avgiftspolitikken som denne regjeringa skryter av. Dette er sjølvmotseiande. Motstanden mot forslaget til endring av permitteringsregelverket er stor frå mange, òg frå dei som må kunne reknast som Regjeringas gode vener. Sjeføkonom Tor Steig i NHO sa følgjande til NRK den 9. oktober i år: «Det betyr at lønnsevnen til bedriftene, som får en betalingsplikt fra 3 til 30 dager, er veldig dårlig. Disse bedriftene blir helt nødt til å si opp folk, i stedet for å permittere dem.» Ein av næringslivsleiarane som ville ha fått merka strammare permitteringsreglar konkret, er administrerande direktør Rolf Fiskerstrand ved Fiskerstrand Verft utanfor Ålesund. Han seier til Nationen den 9. oktober 2003: «Faren for næringen er tap av kompetanse. Fra du får en kontrakt til du kommer i gang med arbeidet, har det ofte gått 8–10 måneder. Har du da ikke anledning til å permittere, men stå igjen med lønnsplikt uten arbeid, må vi gå til oppsigelser. Og da mister vi kompetansen, en kompetanse som er bygd opp gjennom flere generasjoner.» Arbeidarpartiet er glad for at me gjennom budsjettforliket med regjeringspartia fekk redusert denne arbeidsgjevarperioden med ti dagar, og at det framleis blir 42 vekers permitteringstid. Dermed har me redda mange frå oppseiing og òg berga kompetansen i bedriftene. Me meiner ikkje dette er godt nok, men det var det beste me kunne få til ved dette høvet. Regjeringa foreslo store kutt i dagpengeordninga i statsbudsjettet for 2003 og fekk fleirtal for dette saman med Framstegspartiet. Som ei følgje av dette blei ytingane stramma kraftig inn. I tillegg har langt færre no krav på dagpengar. For oss i Arbeidarpartiet er det viktig at arbeidsløysa ikkje skaper unødvendig store økonomiske problem for dei som blir råka. I vårt alternative budsjett gjekk me derfor inn for å gjeninnføre ferietillegget, auke maksimal stønadsperiode frå to til tre år, redusere kravet til arbeidsløyse frå 50 til 40 pst. og redusere talet på ventedagar frå fem til tre. Då er visst taletida mi ute.