Lars Gunnar Lie (Kristelig Folkeparti), 1999-11-25:
Dette er den siste budsjettdebatten i dette tusenåret, og budsjettet vi skal vedta, er eit budsjett for det første året i det neste tusenåret. Det gjev grunnlag for refleksjonar. Det gjev grunnlag for å trekkja linjer litt lenger fram enn berre for eitt år. Kva er det i budsjettet for 2000 som vil verta hugsa i ettertid? Eit av elementa vil truleg vera at vi fekk utvida barnetrygda til 18 år. Eit anna er at fedrar fekk sjølvstendige rettar knytte til fødselspengar for fedrar. Det særskilde minstefrådraget for lønsinntekter vil òg verta hugsa. Vi har grunn til å vera nøgde med stoda i landet vårt. Vi har det – i det minste økonomisk sett – svært godt. Sysselsetjinga er høg og arbeidsløysa lita, sjølv om ein i nokre sektorar og i nokre delar av landet har store problem knytte til låg utbyggingsaktivitet i petroleumssektoren. Vi bør likevel merka oss at ikkje alle i vårt samfunn kjem godt ut – jf. det som er dokumentert i utjamningsmeldinga frå Regjeringa. Eg meiner òg at det er viktig for oss å vera opptekne av dei store skilnadene vi ser i verdssamfunnet. Regjeringa Bondevik og regjeringspartia har også i år synt evne til å styra den økonomiske politikken på ein god måte. Regjeringspartia markerer sentrum som eit sjølvstendig regjeringsalternativ i det politiske landskapet. Vi fører med denne innstillinga stabiliteten i finanspolitikken vidare. Det er særs positivt at det er breidd bak Regjeringa sitt budsjettframlegg med dei modifikasjonane som er gjorde, slik det no ligg føre i innstillinga. Totalt sett er det ikkje store endringar som er gjorde. Det er eit finanspolitisk opplegg som tek omsyn til og legg til rette for ei god utvikling i landet vårt. Regjeringa sine prioriteringar får gjennomslag, samstundes som det i innstillinga viser igjen at ein har fått støtte for budsjettet frå Arbeidarpartiet. Det er heilt naturleg at dei som støttar budsjettframlegget, også med det får setja sitt preg på det. Det skjedde også i fjor og i forfjor. Men i motsetnad til forrige år har vi i år ikkje berre subsidiær støtte, men støtte til budsjettet slik det no skal vedtakast. Eg ser på dette som meir forpliktande for dei vi har inngått avtale med. Arbeidarpartiet røystar ved dette budsjettet for t.d. reiarlagsskattesystemet som prinsipp, det same gjeld for aksjerabatt, refusjonsordninga for sjøfolk osb. Når eg nemner desse områda, er det ut frå at eg ser det som verdfullt for næringslivet at det er mogeleg å få politisk breidd bak område som gjer at det vert påreknelege vilkår i tida framover. Dette har vi frå regjeringspartia vore villige til å «betala» for å få til. Eg er fullt klår over at nokre vil hevda at dette ikkje er stabilitet. Til det vil eg svara at ut frå den politiske samansetjinga Stortinget har no, er det regjeringspartia sitt opplegg som kan samla breiast tilslutnad. Eg meiner at sentrumspartia har lukkast i å gje stabilitet i rammevilkåra med skiftande samarbeidspartnarar i budsjettet på Stortinget. Det har også dette forliket med Arbeidarpartiet synt, m.a. ved at vi har makta å vareta rammevilkåra for dei familieeigde små verksemdene, både dei som er personleg eigde, og dei som er aksjeselskap. Eg vil seia litt om arbeidsdelinga i den økonomiske politikken. Det synest å vera naudsynt for å forklara litt av budsjettarbeidet. Pengepolitikken skal levera stabil valutakurs over tid. Og slik eg ser det, er det brei politisk tilslutnad til den pengepolitikken Regjeringa fører. Inntektspolitikken skal medverka til låg pris- og lønsvekst gjennom moderate lønsoppgjer og slik styrkja vår konkurranseevne. Her har partane i arbeidslivet saman med styresmaktene eit stort ansvar. Finanspolitikken – statsbudsjettet – skal gje stabilitet slik at ein sikrar høg, varig sysselsetjing og unngår prispress i økonomien. Ved denne budsjettinnstillinga har Regjeringa og fleirtalet i Stortinget oppfylt sin del av ansvarsdelinga i den økonomiske politikken. Det nøytrale opplegget som Regjeringa la fram i sitt framlegg til budsjett, er oppretthalde i avtalen med Arbeidarpartiet. Eg vil gje Arbeidarpartiet honnør for at dei har vore med på dette, og at dei ikkje har stilt ufråvikelege krav som kunne vera så omfattande at det ville gjort det umogeleg å føra vidare Regjeringa sin overordna finanspolitikk. Den underliggjande utgiftsveksten er høgare enn veksten i Fastlands-Noreg. Eg meiner det er ønskjeleg at veksten i bruttonasjonalprodukt for Fastlands-Noreg og den underliggjande veksten bør vera om lag på same nivå. Det som er viktig, er at den underliggjande utgiftsveksten over tid ikkje må overstiga den trendmessige veksten ein har i fastlands-BNP. Dette er heller ikkje tilfellet dersom vi ser det over nokre år. Veksten i dei regelbundne ordningane pluss dei satsingane på prioriterte område som det er brei politisk semje om her i huset, m.a. helse, er ei vesentleg årsak til nivået på den underliggjande utgiftsveksten. I framtida må truleg Stortinget vedta innstrammingar innafor dei regelbundne ordningane som kan vera upopulære, men som kan vera naudsynte for å sikra ein god fordelingspolitikk og dei viktige grunnsteinane i velferdssamfunnet. Viktige saker for sentrumspartia pregar budsjettinnstillinga. Vi fører vidare vedtekne reformer innafor eldreomsorg og helse. I tillegg er det funne plass til auka satsing på det distriktspolitiske området og når det gjeld kommuneøkonomien, og innafor internasjonal bistand og miljø. Utdaning, forsking og nyskaping er også prioriterte område i budsjettet. Eg vil vidare peika på at størstedelen av inntektene frå oljeverksemda vert avsett i oljefondet. Dette er viktig for å unngå for sterkt press i økonomien, og det er viktig å setja av reservar til å møta framtidige utfordringar når oljeinntektene etter kvart minkar. Eg meiner budsjettet legg til rette for eit nyskapande og kunnskapsbygt næringsliv som vil vera med og sikra velferd i tida framover, då mykje av verdiskapinga må koma frå nye næringar. Midlar til gjennomføring av handlingsplan for små og mellomstore verksemder vert auka. Eit av dei viktigaste instrumenta for nærings- og distriktsutvikling, SND, vert styrkt. Det er skipa ei ordning som skal medverka til at forskingsresultat vert utnytta til å utvikla nye produkt og til å starta nye verksemder. Den regionale såkornkapitalordninga vert utvida ved at ein etablerer eit nytt fond for det indre austlandsområdet. Eg vil også peika på at dei områda i næringslivet som for tida har det noko problematisk, m. a. verftsindustrien, får relativt brei merksemd i innstillinga. Mellom anna vil lette i avgifter på kontinentalsokkelen ha god innverknad på aktiviteten til den oljerelaterte industrien. Og i budsjettavtalen med Arbeidarpartiet er vi samde om ein tiltaksplan for oppsagde og permitterte ved offshoreverfta og i leverandørindustrien. Når det gjeld skatte- og avgiftspolitikken, har budsjettforliket med Arbeidarpartiet ført til endringar. Der er no ein auke i skatte- og avgiftsnivået på 2,3 milliardar kr bokført for neste år, eller 3,5 milliardar kr påløpt. Dette svarer til ein auke på 0,7 pst., som er på line med realauken i brutto nasjonalprodukt for Fastlands-Noreg. Dette meiner eg er forsvarleg å gjera, når ein samstundes ser at det vert ei omfordeling, der dei som tener minst, kjem best ut. Dei får relativt stor skattelette. Den einaste lønstakargruppa som får ei merkbar skattauke, er lønstakarar med meir enn gjennomsnittleg statsministerløn, over 762 000 kr. Endringane i avgiftene er i hovudsak miljø- og energiavgifter, som er i tråd med prinsippa nedfelte i stortingsmeldinga om grøne skattar. Familiar med 16- og 17- åringar er mellom budsjettvinnarane, då barnetrygda vert utvida til 18 år frå 1. mai. Eg vil vidare òg ta fram at det vert gjeve rom for tollreduksjon i høve til utviklingslanda, og det er eit godt handslag til dei fattige i verdssamanheng. Budsjettet vi skal vedta, er eit godt budsjett. Og i den grad det er mogeleg for eit statsbudsjett, trur eg dette budsjettet vil gje ein god start på det neste tusenåret. Med dette vil eg tilrå innstillinga.