Gunvor Eldegard (Arbeiderpartiet), 2015-06-18:
Det er ei alvorlig sak me handsamar her i dag, fordi arbeidet med beredskap og samfunnstryggleik nettopp handlar om å verna samfunnet, verna oss alle mot hendingar som kan setja liv og helse i fare, og ikkje minst verna oss mot hendingar som kan trua grunnleggjande verdiar og funksjonar i landet vårt. Difor vil eg takka Riksrevisjonen for arbeidet deira. Det har me gått grundig inn i. Me veit at naturkreftene rammar. Orkan og storm kan isolera lokalsamfunn i landet vårt, då det kan ramma livsnødvendig straumforsyning og telelinjer. Me veit at stein og snøras har øydelagt bygder. Eg hugsar raset som utløyste flodbølgja i Årdal, og også raset som lagde ein stor brann. Uvêr kan trua både trafikk og oljeplattformer. Langs kysten er ein oppteken av at farleg last ikkje lek ut frå skip som er i havsnaud, eller frå vrak. Kvar dag kan me sjå på tv at store ulykker rammar i andre land. Sjølv om me fram til no har vore noko skåna her i landet, har det òg ramma oss. Eg nemner togulykker, eksplosjonar, flaumar og brann – og angrepet me var utsette for 22. juli. Naturkatastrofar og andre store hendingar i andre land har også ramma oss her til lands. Me hugsar tsunamien, og me har ikkje gløymt eksplosjonen ved atomkraftverket i Tsjernobyl. Alt dette er eksempel som syner kor viktig det er med godt beredskapsarbeid, og kor viktig det er med god samordning. Beredskapen må vera i orden i førstelinjetenesta – brannvakt, lege, politi, redningsteneste og det frivillige engasjementet. Men oppfølginga av beredskapsarbeidet må òg fungera i våre styrande etatar, sentralt, regionalt og lokalt. Difor er det ein svært viktig rapport me har fått. Denne rapporten tek òg opp Fylkesmannens viktige rolle. Eg er einig med fylkesmannen i Sogn og Fjordane, Anne Karin Hamre, som i høyringa sa: «Kommunane er grunnmuren i beredskapen, og dei er ofte veldig undervurderte. Med noko meir ressursar kunne Fylkesmannen ha tråkka til og fått trykk på arbeidet med både risiko- og sårbarheitsvurderingar og beredskapsplanlegging i kommunane.» Riksrevisjonen tilrår at Justis- og beredskapsdepartementet sørgjer for at det er betre samsvar mellom dei faglege styringssignala som vert gjevne, og dei ressursane som vert stilte til disposisjon for fylkesmennene på beredskapsområdet. Fylkesmannen spelar ei viktig rolle i å samordna samfunnstryggleiks- og beredskapsarbeid på regionalt og lokalt nivå. Fylkesmannen er òg bindeleddet mellom dei sentrale og dei lokale myndigheitene. Likevel kjem det fram i rapporten at instruksar og styringssignal frå departementet er uklare med omsyn til korleis Fylkesmannens samordningsrolle skal utøvast når hendingar skjer. Det fører til store forskjellar i korleis embeta både forstår og utøver si samordningsrolle lokalt. Me er einige i Riksrevisjonens vurdering, at manglande samordning på regionalt nivå kan gje risiko for redusert gjennomføringsevne nasjonalt dersom det skjer alvorlege hendingar. Justisministeren sa i høyringa at han har sett i gang fleire tiltak som skal styrkja samfunnstryggleiks- og beredskapsarbeidet i regi av Fylkesmannen. Det er positivt. Men det er viktig med fleire ressursar, ikkje berre fleire oppgåver. Fylkesmannen i Sogn og Fjordane sa òg at ho fleire gonger hadde påpeikt i årsrapporten at talet på oppgåver hadde auka, og at det var krevjande når det ikkje vart følgt opp med tilsvarande ressursar. Fylkesmannen i Vestfold, Erling Lae, var einig, og han uttalte følgjande i høyringa: «Jeg vil bare supplere det kollegaen min sier. En kan si det slik at det har skjedd en styrking av beredskapen, men den har skjedd på det sentrale nivået og av direktoratet, men ikke når det gjelder det lokale nivået og det ytre nivået, ennå. Så en kan si at i kjølvannet av hendelsene 22. juli har man vært veldig fokusert på den typen hendelser, mens hverdagsberedskapen, som vi har ansvaret for, ikke har fått en tilsvarende styrking ute i kommunene.» Difor har fleirtalet i komiteen i ein merknad bedt regjeringa å sørgja for nok ressursar til fylkesmennene, slik at dei kan utføra beredskapsarbeidet på ein tilfredsstillande måte. Talet på årsverk som vert brukte på beredskap hjå Fylkesmannen, har vorte redusert dei siste åra. Eg berre nemner det: I Nord-Trøndelag fylke er det sett av berre to og eit halvt årsverk til å arbeida med beredskap. Komiteen er ueinig i mange merknader. Men det som er bra, er at me er einige om eit forslag til vedtak der me ber regjeringa koma tilbake til Stortinget med «en ny stortingsmelding om samfunnssikkerhet og beredskap innen utgangen av 2016». Det gjer at me kan halda oppe trykket på beredskap, og at me får moglegheit til å retta opp det som ikkje fungerer. For meg og Arbeidarpartiet er det viktigaste no at me klarar å styrkja beredskapen. At posisjonen er mest oppteken av å skulda på den førre regjeringa, samstundes som dei heilt frikjenner si eiga regjering, synest eg er unødvendig og pinleg. Det svekkjer Riksrevisjonens autoritet og deira viktige arbeid. Eg stiller meg spørsmålet om det frå posisjonspartia si side er ein bevisst strategi å gjera dette. På nettsidene til VG på måndag denne veka kunne me lesa at DSB hadde hatt tilsyn hjå både Kommunal- og moderniseringsdepartementet, Barne-, likestillings- og inkluderingsdepartementet og Utanriksdepartementet på vegner av Justis- og beredskapsdepartementet for berre fire månader sidan. Det var brot hjå alle departementa. Eg synest det er alvorleg når eg les at Kommunal- og moderniseringsdepartementet ikkje har «systematisert oversikt over risiko og sårbarhet i egen sektor», at dei ikkje har «gjennomført vurderinger med sikte på å opprettholde eller gjenopprette viktige funksjoner – med(…) unntak for valggjennomføring», og at dei ikkje jobbar «målrettet og systematisk med øvelser». (…) Det er ikkje godt nok. Eg synest me alle no skal stå samla og ta eit felles grep. Eg ser fram til den nye stortingsmeldinga om samfunnstryggleik og beredskap.