Ingebrigt S. Sørfonn (Kristelig Folkeparti), 2006-12-12:
Eit velfungerande, lønsamt, mangfaldig og aktivt næringsliv er ein føresetnad for å sikra velferdssamfunnet, busetnaden og livskvaliteten i bygd og by. Dei små og mellomstore bedriftene er sjølve ryggrada i norsk næringsliv. Difor er det så avgjerande viktig at desse vert sikra gode livs- og utviklingsmoglegheiter. Det er relativt brei politisk semje om hovudtrekka i næringspolitikken. Men me ser likevel ei viss raud-grøn dreiing i retning, frå ein verkemiddelbruk som bedriftene sjølve har hand om, til ei sterkare, statleg hand. I budsjettet i år er det i særleg grad gjort synleg gjennom innstramminga i SkatteFUNN-ordninga, som har gjeve bedriftene høve til å styra innretninga av eiga forsking og oppnå skattemessige fordelar av det. Om me ønskjer å lyfta den næringsretta forskinga i regi av næringslivet og trur at bedriftene stort sett er best i stand til å vurdera kva slags forsking og utvikling som gjev størst nytte for dei i framtida, er det eit litt merkeleg grep samtidig å gjera ei slik forsking mindre lukrativ for bedriftene. Kristeleg Folkeparti har difor gått imot desse endringane i SkatteFUNN-ordninga. Sjølv om det ikkje direkte får konsekvensar for budsjettpostar på dei rammeområda som næringskomiteen vedtek, er rammevilkåra for familiebedriftene så absolutt eit viktig tema i næringspolitikken. I Soria Moria-erklæringa seier regjeringspartia at dei vil sjå på korleis arveavgifta kan utformast for å gjera generasjonsskifte lettare i familieeigde bedrifter. Dette er viktig, og dette er rett. Men det er òg viktig å koma vidare frå eit «sjå på»-stadium. Frå Kristeleg Folkeparti si side har me difor, saman med Framstegspartiet, Høgre og Venstre, kome med eit detaljert forslag til korleis me vil gjera generasjonsskifte i familiebedrifter betydeleg lettare. Me konstaterer dessverre at regjeringspartia valde å fortsetja rolla som passive tilskodarar i denne saka. Men her kan eg lova at det vil gå fleire tog, så regjeringspartia skal få ein ny sjanse. Når eg først er på besøk hos regjeringspartia, så lat meg fortsetja litt der. I Kristeleg Folkeparti har me nemleg registrert at når representantar for dei tre regjeringspartia snakkar om næringspolitikk, er det to ord som ofte dukkar opp. Det er orda «meir aktiv». Næringspolitikken generelt og eigarskapspolitikken spesielt skal verta «meir aktiv». Målsetjinga om ein aktiv næringspolitikk vil ingen vera usamd i. Men spørsmålet er: Kva betyr dette i praksis? Det har eg litt vanskeleg for å finna ut av. I 2004 og 2005 hevda dåverande opposisjonsparti og noverande regjeringsparti at det var absolutt nødvendig med ein heilt annan næringspolitikk. I 2006 legg dei same partia fram eit næringsbudsjett på tre departement sine område der verkemiddelbruken i hovudsak vert vidareført. Sjølv om eigarskapsmeldinga ikkje er eit tema i dag, er det nærliggjande å slå fast at etter framlegginga av meldinga sist fredag ligg også hovudprinsippa for statleg eigarskap fast. Draumen om meir politisk detaljstyring over avgjersler fatta i bedrifter med statleg majoritetseige lever nok vidare, men først og fremst som verbale demonstrasjonstog, ikkje som praktisk politikk. Me kan med tyngd slå fast at hovudlinjene i næringspolitikken frå Bondevik II-regjeringa ligg fast. Særleg innan maritim sektor har den store budsjettsaka i år vore innføringa av NOx-avgift. På våre rammeområde er denne saka representert gjennom tilskotsordningane retta mot fraktefart og fiskeri. Forslaget frå Regjeringa sende sjokkbølgjer inn i store delar av næringslivet. For fiskeflåten ville forslaget bety svære tilleggskostnader, og for fraktefartflåten, som nett hadde fått nytt livsmot på grunn av nettolønsordninga, førte forslaget til at næringa sitt lastemerke enno ein gong forsvann langt under vasslinja. Kristeleg Folkeparti har meint og meiner framleis at våre nasjonale forpliktingar om reduksjon av NOx-utslepp skal ein nå innan 2010. Men det har alltid vore fornuftig å ha ein god dialog med dei næringane som dette særleg går ut over, både for å snakka om korleis ein kan nå måla, og for å lytta til gode innspel. Det endelege vedtaket om NOx-avgift ber preg av meir dialogvilje enn det me såg dei første vekene etter budsjettframlegginga. Det vert opna for at forpliktande miljøavtaler kan reknast mot avgift. Viss næringane nyttar dette alternativet slik dei har sagt, vil både skatteinntekta og kompensasjonstilskota gå ned samanlikna med kva som ligg i budsjettet. Her konstaterer me at sjølv med desse endringane har regjeringspartia valt å leggja dei opphavlege budsjettala til grunn både for skatteinntekter og for kompensasjonsutgifter. Slik sett er eg litt usikker på om regjeringspartia sjølve trur på at dei vil inngå slike forpliktande miljøavtaler. I alle fall, og det er poenget mitt, gjev dette åleine grunn til ei viss avventande haldning til realiteten i desse endringane. Eg føreset at Regjeringa gjev ei nærare orientering om utviklinga på dette området i revidert nasjonalbudsjett, og då vurderer på nytt omfanget av nødvendige kompensasjonsløyvingar. Kristeleg Folkeparti har i starten av dette møtet levert inn eit forslag om ei ny vurdering av distriktskvoteordninga. Eg skal ikkje kritisera verken intensjonane eller ambisjonane bak denne ordninga. Men erfaringa så langt viser at om ikkje ordninga kan karakteriserast som eit mageplask, så har det i alle fall vorte meir plask i tomt hav enn handfaste resultat i form av kvoteutnytting. Apropos kvotar: Fiskeriministerens bråstopp av strukturkvoteordninga i fjor har heilt klart skapt mange fleire problem enn han har løyst, ikkje minst i form av uvisse om kva rammevilkår fiskerinæringa kan rekna med i framtida. Dette er ei sak som ropar etter ei avklaring. Saman med det faktum at fiskerinæringa slit tungt med å halda på kompetent arbeidskraft, er det inga overdriving å seia at myndigheitene si største utfordring overfor fiskerinæringa no er å få på plass trygge og føreseielege rammevilkår. Dette er ei kapitalintensiv næring, og avgjerder om investeringar vert difor tekne på bakgrunn av langsiktige framtidsvurderingar. Her krevst det politisk handling, og ansvaret for initiativ ligg hos Regjeringa. Kristeleg Folkepartis mål for landbrukspolitikken er eit levedyktig landbruk over heile landet og ei inntektsutvikling på linje med andre næringar. Eit aktivt landbruk er sjølve nøkkelen til levande bygder og til oppfylling av intensjonen om at heile landet skal vera i bruk. Kristeleg Folkeparti ser stabilitet både om måla i landbrukspolitikken og om hovudtrekka i verkemidla som viktige rammevilkår for utviklinga framover. I den førre stortingsperioden vart det inngått ei avtale med Bondelaget om ei landbruksavtale kvart einaste år. Det representerte i seg sjølv eit brot med den tidlegare konfliktlinja som ikkje var heilt uvanleg i dei reine arbeidarpartiregjeringane. Tingingane med landbruksorganisasjonane vil heilt klart verta krevjande òg i åra framover, men om ein i budsjettet skulle gripa inn og endra på vilkår som ein faktisk har vorte samde om i tingingane for eit halvt år sidan, så ville det vera om ikkje ei krigserklæring mot landbruket, så i alle fall ein kraftig auke i konfliktnivået. Det er me ikkje tente med. Difor er Kristeleg Folkeparti djupt usamd med dei partia som har kome med slike forslag i budsjettinnstillinga. Etter at budsjettet vart lagt fram den 6. oktober, har regjeringspartia gjort to endringar i budsjettet på våre tre rammeområde. Eg vil gje honnør for ei av endringane. Denne endringa er knytt til dei samla tiltaka for å styrkja frivillig innsats. Her vart også løyvingane til velferdstiltak for fiskarar styrkte med 1 mill. kr. Det er ingen stor sum i budsjettsamanheng, men når både posisjon og opposisjon står saman, er det eit sterkt signal om at dei frivillige organisasjonane sin innsats vert høgt verdsett av styresmaktene. Når det gjeld den andre endringa, som gjeld løyving til «Folkeaksjonen ny rovdyrpolitikk», er det freistande å kommentera ho òg. Denne løyvinga må vel meir kunna definerast som eit internt fredstiltak i regjeringsfraksjonen. Her er det vanskeleg å få auge på ei prinsipiell tilnærming, bortsett frå prinsippet om intern fred same kva det kostar. Kristeleg Folkeparti meiner at dersom frivillige organisasjonar relaterte til landbruket først skal få 1 mill. kr meir enn det Regjeringa har gjort forslag om, så bør det føra til ei styrking av tilskotet til fleire organisasjonar, som t.d. 4H. Lat meg til slutt knyta nokre ord til fellesforslaget frå opposisjonspartia om sluttføring av Åknesprosjektet i Stranda kommune. På same måte som dei andre opposisjonspartia er Kristeleg Folkeparti utolmodig etter å få på plass eit godt varslingssystem. Å leva med trusselen om ein dramatisk naturkatastrofe fører sjølvsagt til både frykt og uvisse hos mange. Med dei løyvingane som allereie er gjevne, bør det vera i alle si interesse at løyvingane faktisk resulterer i konkret handling. Det skjer ikkje før varslingssystemet er på plass. Eg vonar difor at Regjeringa vil koma attende til dette i revidert nasjonalbudsjett – ikkje av omsyn til Kristeleg Folkeparti eller dei andre opposisjonspartia, men av omsyn til dei som bur i områda som kan verta raserte av ei flodbølgje dersom fjellet rasar ut. Med dette vil eg ta opp dei forslaga som Kristeleg Folkeparti har reist i innstillinga, og forslaget som vart levert før møtestart i dag.