Lene Vågslid (Arbeiderpartiet), 2017-05-29:
Eg vil starte med å takke komiteen for eit svært godt samarbeid. Dette er ein historisk dag. I dag kjem Stortinget til å vedta å avvikle den over 200 år gamle juryordninga. Alle partia i justiskomiteen står bak dette, unnateke Senterpartiet, og dette er ein direkte oppfølgjar av eit representantforslag frå Kristeleg Folkeparti om å avvikle juryordninga. Eg kjem til å gjere greie for fleirtalet sitt syn. Det er alvorleg å dømme nokon til fengsel. Det er alvorleg og viktig at retten tek så riktige avgjerder som råd, det er grunnleggjande for alle sin rettssikkerheit. Me kjenner alle til sitatet om at det er betre at ti skuldige går fri enn at éin uskuldig må lide, av William Blackstone, ein engelsk jurist frå 1700-talet. Anten ein er einig i det eller ikkje, er det alvorleg å døme nokon som er uskuldig. Samtidig er det alvorleg når nokon som har gjort alvorlege kriminelle handlingar, går fri, når fornærma ikkje blir trudd, eller ein ikkje klarer å oppklare alvorlege drapssaker. Me vil alle i denne salen ha eit best mogleg rettssystem, og me har eit godt rettssystem i Noreg i dag, men me har ei juryordning som har sine klare svakheiter, og eg er glad me rettar dei opp i dagens vedtak. Sakene som går for jury, har ei strafferamme på seks år. Lekdommarane i juryen skal i dag aleine avgjere skuldspørsmålet, med anonym votering og utan grunngjeving. Det er alvorleg viss ein ikkje treff rett avgjerd. Men dette er jo ikkje vitskap. Sakene som går for rettssystemet vårt, er komplekse og får store konsekvensar for folk sine liv. Fagdommarar – og lekdommarar – har ei alvorleg oppgåve på vegner av samfunnet. Juryordninga har vore gjenstand for debatt i lang tid, og me kjenner alle til NOU-en Juryutvalget, Når sant skal skrives, juryutvalets rapport, som òg ligg til grunn for proposisjonen. Der seier juryutvalet at ein må velje den forma som er best eigna til å sikre riktige avgjerder i straffesakene. Domstolane våre er avhengige av tillit i befolkninga, eit omsyn som heng nært saman med prinsippet om offentlegheit i rettspleia. Stortinget kjem i dag til å gå inn for den forma som meddomsrettsfraksjonen i juryutvalet anbefalte, nemleg ei samansetting av fem lekfolk og to fagdommarar. Etter Arbeidarpartiets syn er det ikkje innlysande at dette er den aller beste ordninga. Me meiner – og skriv det òg i merknadane våre – at me ser gode argument òg for fire pluss tre. Likevel meiner me at ordninga med fem lekfolk og to fagdommarar er den beste forma for å forene omsynet til det grunnleggjande lekmannselementet og meddomsrettens totale størrelse, og det er slik eg opplever at fleirtalet i komiteen står. Dette er eit kompromiss mellom ytterpunkta. Komiteens fleirtal meiner forslaget varetek lekmannselementet, der lekfolk deltek aktivt i prosessen og er i fleirtal. Eg meiner at det er eit sjølvstendig poeng i saka at lekdommarane skal delta aktivt i prosessen, og ikkje som i dag der ein i stor grad «etter-resonnerer» etter rettssaka når ein skal vurdere skuldspørsmålet. Det er viktig at den nye ordninga nå vil gje grunngjeving for skuldspørsmålet. Det er ein av dei store svakheitene ved dagens ordning. Ein kan bli dømd eller frikjend i lagmannsretten i dag, utan heilt å vite kvifor. Det er òg eit problem med «etter-resonnering» at ein voterer anonymt. Oppgåva til domstolen er vanskeleg og viktig. Folks rettssikkerheit og folks liv får store følgjer og blir påverka av dei dommane som blir trefte i domstolane – på godt og på vondt. Eg vil avslutte med å sitere Ludvig Holberg, som sa i sin Paris-prolog: «Intet embede er saa vanskeligt som Dommer-Embede. Man skal have Hoved at begriibe en Sag, Skiønsomhed at ligne eens Raison mod en andens, og endelig Reedelighed at modstaae Fristelser.»