Sigrid Simensen Ilsøy (Senterpartiet), 2022-02-08:
Eg har høyrt Høgre framføre to argument for Viken. Ein fylkespolitikar frå Hallingdal argumenterte med at vegen til Oslo var grunnen til at Viken måtte bli oppretta. Tidlegere kommunal- og moderniseringsminister Nikolai Astrup meinte at Viken ville gje betre folkestyre. Det einaste argumentet Høgre no fører for at Viken ikkje skal bli løyst opp, er at det kostar pengar – pengar som den sitjande regjeringa har sagt at ho vil stille opp med for å rette opp i ein urett Høgre er ansvarleg for. Hadde Høgre tort å gjennomføre utgreiinga av konsekvensar av dei tvangssamanslåingane dei gjorde, ville aldri Viken fylke ha sett dagens lys. Korleis ville Høgre ha forsvart å bruke 336 mill. kr av pengane til fellesskapet på å slå saman tre fylke, der alle tre fylkestinga hadde vedtak om at dei ikkje ønskte å slå seg saman? Representanten Kapur er oppteken av at midlane til fellesskapet skal brukast til å skape gode tenester for innbyggjarane. Då vil eg gjerne ha ei forklaring på korleis han og Høgre kunne godta at Akershus, Buskerud og Østfold fylkeskommunar måtte bruke 291 mill. kr av eigenkapitalen sin for å gjennomføre ei fylkessamanslåing som ingen ville ha. Det var 291 mill. kr som bl.a. kunne ha vore brukte til å byggje heilt nødvendige vidaregåande skuleplassar. Så når representanten Skjelstad frå Venstre no spør om ein etter oppløysing treng redningspakker for Østfold og Buskerud, er det kanskje ikkje så mykje å be om at regjeringa skal ta denne rekninga som no kjem. Viken-tilhengarane seier at samanslåinga har bidratt til å spare inn 60 mill. kr. Det er 60 mill. kr Viken har måtta kutte som følgje av Solberg-regjeringas reduserte overføringar til fylkeskommunen. Det blir no lagt mindre asfalt på fylkesvegane, prosjekt er blitt sette på vent, og skuleutbygginga er sett ut i tid som følgje av dei såkalla innsparingane. Det er ikkje oppløysing av Viken som gjev fylka dårlegare økonomi. Det er det høgreregjeringa sitt inntektssystem for fylka som gjer. Dette var føresetnaden fylkesadministrasjonen i Viken la til grunn i sin rapport og for sine berekningar for korleis økonomien i Akershus, Buskerud og Østfold ville sjå ut framover ved ei oppløysing. Rapporten seier likevel ingenting om at med dei same føresetnadene må Viken fylke skjere ned opp mot 300 mill. kr i den same perioden. Den sitjande Arbeidarparti–Senterparti-regjeringa har allereie vist at dei vil satse meir pengar på kommunar og fylkeskommunar, for at innbyggjarane skal få gode tenester. Det er regjering og storting som er oppdragsgjevar for fylka, og som derfor til kvar tid må sørgje for at fylka har berekraftig økonomi som sikrar likeverdige og gode tenester over heile landet. Kapur skriv i interpellasjonen sin at «utviklingen settes på pause». Men kva er utvikling? Utvikling er ikkje at organisasjonar blir større, og at makta blir fordelt på færre hender. Utvikling er å utnytte det potensialet som er i kvar enkelt tilsett, ved å gje dei tillit til å utføre arbeidet sitt slik dei meiner er best, ut frå lokale forhold og tydelege forventningar. Utvikling er å setje folkevalde i stand til å kunne ha kunnskap om tenestene og geografien dei er valde til å styre, slik at dei kan gjere gode og forsvarlege vedtak. Utvikling er at veljarane kjenner igjen politikarane og det me står for, både før og etter val, og at dei som innbyggjarar veit korleis dei kan påverke politisk. Det førre stortinget, inkludert Høgre sine representantar, meinte at Viken var eit for stort geografisk område med for mange innbyggjarar til at det var føremålstenleg for ein stortingsrepresentant å ha det som sitt valdistrikt. Det må i høgaste grad òg gjelde fylkestingspolitikarar som ikkje har politikken som jobb, men som gjer dette på fritida si. I Buskerud fylke, mitt valdistrikt, klarte ein å ta igjen 948 mill. kr av vedlikehaldsetterslepet på fylkesvegane i åra 2010–2019. Det totale etterslepet var på ca. 2 mrd. kr. Det blei investert i bygging og rehabilitering av vidaregåande skular – ei kraftfull satsing på og av Buskerud fylke. Med Viken blir investeringane til skulebygg i Akershus sentraliserte. Det er kjøttvekta som rår. Alternativet til oppløysing av Viken er ytterlegare kommunesamanslåing. Det gjev ikkje betre tenester, auka folkestyre eller redusert byråkrati, verken i Viken eller i kommunane. Energien og pengane må no bli brukte til å byggje opp nye og livskraftige Akershus, Buskerud og Østfold fylke, og Senterpartiet inviterer Høgre til å bidra til det.