Sveinung Rotevatn (Venstre), 2014-12-08:
I denne debatten tek vi opp til behandling ei rekkje forslag frå Arbeiderpartiet og SV som har ein svært god intensjon: å sikre at fleire blir inkluderte i arbeidslivet vårt. Dette er eit viktig mål, og det er sjølvsagt delte syn i denne salen på korleis vi når det målet, men eg trur like fullt det ikkje er nokon grunn til å skape eit inntrykk av at vi ikkje er samla i å nå målet om å inkludere fleire. Det er det tverrpolitisk einigheit om. At folk i arbeidsfør alder blir gåande ledige, anten på grunn av helseplager eller mangel på arbeidstilbod, er det absolutt ingen som tener på. Seinast i dag kunne vi på NRK høyre om at unge vaksne i eit tal som svarar til ein mellomstor norsk by, 40 000, går ledige utan eingong å ha vorte fanga opp av Nav-systemet. Vi har rett nok inga arbeidsplikt i dette landet, men som politikarar har vi ei plikt til å sørgje for at det løner seg å jobbe for den enkelte, at velferdssystemet oppmodar til aktivitet og arbeidsinnsats, ikkje passivitet, og at det same systemet er raust nok for dei som ikkje kan jobbe. Så til dei konkrete forslaga: Først til representantforslaget frå Karin Andersen. Det er ingen tvil om at det har vore ei viss uro i attføringsbransjen etter dei varsla forskriftsendringane frå regjeringa. Sånn sett er det nyttig at denne debatten blir løfta inn i salen. Venstre støttar like fullt forslaga som regjeringa har kome med og sett i verk, om å slå saman dagens avklarings- og oppfølgingstiltak, for det første fordi det allereie i stortingsmeldinga Flere i arbeid frå den raud-grøne regjeringa vart varsla at dagens praksis truleg var i strid med innkjøpsregelverket, og at dette var noko ein måtte kome tilbake til. No har ein kome tilbake til det. For det andre trur Venstre at dei føreslåtte endringane som no blir gjennomførte, kan gje brukarane av avklarings- og attføringstenester større valfridom og auka mangfald i tenestetilbodet. Når ein no opnar for at fleire aktørar kan vere med og gje sine bidrag til dette viktige arbeidet, også når dei ikkje har kommunal aksjemajoritet, så er det å forvente at vi får sjå ein auka kvalitet i det samla tilbodet for brukarane. Det er viktig at tilbydarane av sånne tenester blir vurderte på bakgrunn av nettopp kvaliteten dei tilbyr, og ikkje berre aksjonærane som står bak. Når det er sagt, kan det vere utfordrande å utforme gode nok anbod som i tilstrekkeleg grad måler denne kvaliteten på ein god måte. Derfor vil eg seie, på vegner av Venstre, at det er all grunn til å følgje nøye med framover og forsikre seg om at dei endringane som no trer i kraft, faktisk fører til gode resultat. Her kviler det eit ansvar på statsråden, og Venstre har tiltru til og forventningar om at regjeringa vil følgje det opp på ein god måte framover. Så til representantforslaget frå Arbeidarpartiet: Det forslaget adresserer ei svært viktig utfordring, nemleg at hundretusenvis av nordmenn i arbeidsfør alder dessverre står utanfor arbeidslivet på grunn av nedsett arbeidsevne. Ikkje noko anna land brukar større del av sitt BNP på helserelaterte trygdeytingar enn nettopp Noreg. Særleg når det gjeld situasjonen for dei med nedsett funksjonsevne, er det dessverre stor grunn til uro. Der har nemleg utviklinga gått feil veg, stikk i strid med målsetjingane i IA-avtalen. Denne utanforskapen er det viktig å ta tak i, og eg oppfattar i stor grad at dette er eit tverrpolitisk mål. Fleire av forslaga frå Arbeidarpartiet er henta frå stortingsmeldinga Flere i arbeid, som vart trekt tilbake av Høgre–Framstegsparti-regjeringa. Departementet la fram den nye stortingsmeldinga om dette temaet her føregåande fredag, og eg ser fram til å gå djupare inn i problemstillingane der. Venstre ser det også som naturleg at ein del av forslaga i representantforslaget frå Arbeidarpartiet blir vurderte i behandlinga av den nye stortingsmeldinga. Her er det absolutt ein del tiltak som er verdt å sjå nærare på, sjølv om Venstre definitivt ikkje er einig i alle. Meldinga som vart lagd fram no på fredag, gjev etter mitt syn – slik Kristeleg Folkeparti også nemnde – eit godt grunnlag for ein god diskusjon i Stortinget. Det same gjeld for så vidt representantforslaga frå SV, sakene nr. 8 og 9. Det er også element der som kan vere verdt å vurdere vidare når vi skal sjå dette i ein større samanheng, både på bakgrunn av meldinga som er lagd fram, og på bakgrunn av arbeidet til Nav-utvalet. Eg vil seie at særleg Dokument 8:97, som handlar om unge uføre og moglegheita for betre tilgang til hjelp og tiltak frå Nav, er eit forslag eg har sympati for, og som det er naturleg å sjå på i det vidare arbeidet med å inkludere fleire i arbeidslivet. Så vil eg også seie til slutt at når ein høyrde på den førre debatten, om budsjettet osv., så var det fort gjort å få eit inntrykk av – iallfall når ein høyrde på enkelte representantar – at er ein ufør, står ein utanfor arbeidslivet, så er det på ein måte ikkje noko håp, då er ein det. Eg er glad for at det gjennom mange av forslaga vi her diskuterer, kjem tydeleg fram at det er veldig mange som har ei arbeidsevne, som kan nytte den arbeidsevna, og som vil kunne gjere det og vere positive bidragsytarar både til samfunnet og til si eiga helse gjennom at ein har gode økonomiske verkemiddel og incentiv for at det skal skje. Det trur eg er eit syn på verkelegheita som vi bør samle oss om.