Frida Melvær (Høyre), 2021-03-09:
Meld. St. 5 for 2020–2021, Samfunnstryggleik i ei usikker verd, gjer greie for regjeringas politikk innan samfunnstryggleik for dei fire komande åra og er den andre stortingsmeldinga innan samfunnstryggleik under Solberg-regjeringa. Førre melding, Meld. St. 10 for 2016–2017, Risiko i eit trygt samfunn, fokuserte på beredskap. I denne meldinga vert merksemda retta særleg mot førebygging. Regjeringa har med utgangspunkt i utfordringsbildet særleg gjort greie for og fremja tiltak innan fylgjande sju tema: covid-19-pandemien, sivilt-militært samarbeid og totalforsvaret, førebyggjande nasjonal tryggleik, digital tryggleik, samansette truslar, førebygging og beredskap lokalt og regionalt og førebygging, beredskap og redningsteneste i dei nordlegaste havområda våre. I tillegg inneheld meldinga eigne kapittel om forsking og utvikling, om internasjonalt samarbeid og om pågåande og gjennomførte tiltak som regjeringa har sett i verk. Eg vil takke komiteen for eit godt samarbeid i saka. Innstillinga er nesten like lang som meldinga, so det er ikkje tvil om at samfunnstryggleik engasjerer. Det er veldig bra. Det har òg vore eit godt engasjement frå mange ulike høyringsinstansar som har gjeve verdifulle innspel og synspunkt til meldinga. Å sørgje for tryggleiken til innbyggjarane er ei av dei viktigaste oppgåvene til staten. I den siste innbyggjarundersøkinga til politiet går det fram at heile 94 pst. av oss opplever det trygt å bu og leve der vi er. Noreg er eit stabilt og demokratisk samfunn med lågt konfliktnivå og med høg tillit mellom folk og mellom folk og styresmakter, noko som gjev eit svært godt utgangspunkt for arbeidet med samfunnstryggleiken. Regjeringa har dei siste sju åra bidrege til eit kraftig løft på dette området. Alle anbefalingane til Gjørv-kommisjonen er no følgde opp. Det er gjort mykje for å beskytte landet og folk mot terror. Politiet har fått eit enormt løft, både gjennom 3 600 nye politiårsverk og gjennom nytt og moderne utstyr og betre metodar. Det er utført fleire store og viktige investeringar, som nytt beredskapssenter, objektsikring og etablering av sikre datasenter i justissektoren. Politiet har fått nye og større helikopter med betre transportkapasitet. Det er inngått avtale om døgnkontinuerleg helikopterberedskap for politiet i Nord-Noreg. I tillegg har politiet inngått avtale både med loshelikoptera til Kystverket og med Luftambulansen om bruk av deira helikopterressursar ved behov. Redningstenesta vert styrkt med 16 nye og mindre vêravhengige redningshelikopter til erstatning for dagens Sea King-flåte – nokre er alt komne på plass. Det vil verte oppretta ein ny redningshelikopterbase i Tromsø for å styrkje beredskapen i Nord-Noreg. I 2020 vart det oppretta HF-dekning i dei nordlegaste havområda, opp til Nordpolen, for å vareta ansvaret til Noreg for redningsberedskapen i eit svært krevjande område med aukande skipstrafikk. Naudnettet er bygd ut og teke i bruk i heile landet, noko som har betydd mykje for den lokale og regionale beredskapen. 1 000 organisasjonar og over 59 000 abonnentar frå ulike naud- og beredskapsetatar nyttar i dag dette viktige kommunikasjonsverktøyet. Brannutdanninga vert styrkt gjennom etableringa av ein ny fagskule for brann- og redningspersonell ved Noregs brannskule i Tjeldsund, og Sivilforsvaret har vorte tilført auka midlar for øving, grunnkurs, personell, utstyr og vedlikehald. Tiltaka i den nasjonale strategien for digital tryggleik utgjer 1,6 mrd. kr og inkluderer kompetansetiltak og ein ny nasjonal teknisk tryggleikspakke for å styrkje og vidareutvikle evna til å handtere alvorlege digitale angrep. Det er etablert eit nasjonalt cybertryggleikssenter i NSM, som eit knutepunkt for nasjonalt og internasjonalt samarbeid innan deteksjon, handtering, analyse og rådgjeving knytt til digitale angrep. Ved Kripos er det oppretta eit eige cyberkrimsenter, ein spydspiss i politiet sitt førebyggjande arbeid mot og etterforsking av kriminalitet i det digitale rommet. Ny tryggingslov tilpassa dagens utfordringsbilde er òg komen på plass. I meldinga gjev regjeringa eit godt bilde av dei trugslane, risikoane og sårbarheitene som kan og truleg òg vil treffe oss, og gjev samtidig greie for kva tiltak som skal setjast i verk dei komande åra for å møte desse. Dette vil skje gjennom både regelverksutvikling, sikringstiltak og å vidareutvikle kunnskap og kompetanse, der det førebyggjande perspektivet heile tida vil liggje til grunn, for å kunne styrkje evna vår til å beskytte verdiane våre og auke motstandsdyktigheita i samfunnet. Dei siste åra har enkeltsamfunn og landet som heilskap vorte sett på store beredskapsmessige prøver. Sommaren 2018 kom med ein langvarig og omfattande tørke med påfølgjande skog- og terrengbrannar. Flaumar og skred har råka fleire lokalsamfunn og teke med seg store verdiar – og òg medført tap av liv. Dette skjedde i Jølster i 2019 og seinast i det forferdelege kvikkleireskredet i Gjerdrum no i romjula. Vi heldt alle pusten under motorhavariet til cruiseskipet Viking Sky på Hustadvika i 2019, då over 1 300 personar om bord var i livsfare. Når hendingar oppstår, er det godt å registrere at beredskapsaktørane finn kvarandre og samhandlar godt. Dette er tilbakemeldingar som er komne fram etter evalueringar av ulike hendingar. Lokale, regionale og sentrale beredskapsaktørar framhevar dette som ei stor forbetring som er skjedd dei seinare åra, ikkje minst på grunn av fleire øvingar, naudnett og meir fokusering på verdien av samarbeid. Eg har ikkje minst merka meg at den frivillige innsatsen vert dratt fram som ein uvurderleg verdi når kriser inntreffer. Vi står no i ein verdsomspennande pandemi, ein tilstand med konsekvensar som vi ikkje har sett sidestykkje til i moderne tid. Koronapandemien påverkar alle sider av samfunnet og måten vi omgår kvarandre og lever livet vårt på. Noreg har so langt kome bra ut av pandemien, både økonomisk og òg i talet på koronarelaterte dødsfall. For dei som har mista ein av sine kjære, som står utan jobb, er permitterte eller kjenner på langvarig einsemd, er dette sjølvsagt ei fattig trøyst, men vi står i det i lag, vi er langt på veg omfatta av dei same tiltaka, og vi har ein stat som har økonomiske musklar til å stille opp. Koronapandemien har utvilsamt avdekt sårbarheiter i helseberedskapen. Dette vert det teke tak i, både oppbygginga av lager for smittevernutstyr og ein del viktige medisinar og oppbygging av intensivkapasiteten går no føre seg i Helse- og omsorgsdepartementet. Den lojaliteten og oppslutninga som folk i Noreg har vist i denne tida, er nesten unik i verdssamanheng. Tillit òg under kriser er ein verdi som ikkje kan verdsetjast nok. Eg vil òg påstå at det internasjonale samarbeidet under pandemien langt på veg har bestått prøva. Vi har greidd å halde handelen oppe, vi har stått i lag om å skaffe fram smittevernutstyr og anna naudsynt materiell, og vi har stått i lag om å utvikle vaksinar i rekordfart. Meldinga gjev eit bilde av arbeidet med pandemihandteringa, men inga evaluering. Det oppdraget har den uavhengige koronakommisjonen fått. Gjennomgangen og evalueringa frå kommisjonen vil utvilsamt bidra til læring og gje nyttig informasjon for å møte framtidige pandemiar på ein best mogleg måte. Totalforsvarsprogrammet vart avslutta i 2020, men totalforsvaret vil vere eit viktig satsingsområde for regjeringa òg framover. Det sivil-militære samarbeidet er viktig for at dei samla ressursane til samfunnet vert nytta på best mogleg måte. Det er fleire område innan totalforsvaret som kan forbetrast og vidareutviklast framover. Meldinga tek tak i dette i tiltak som er føreslått. Etterretningstenesta og tryggleikstenesta til politiet viser til eit trugselbilde i endring, og at den digitale risikoen aukar. Då vert det endå viktigare framover å prioritere arbeidet med digital tryggleik både hos styresmakter, i verksemder og for enkeltindivid. Vi er glade for at regjeringa vil halde fram arbeidet med å styrkje den digitale tryggleiken nasjonalt og styrkje samarbeidet internasjonalt om desse utfordringane. No ser eg at tida er i ferd med å renne ut. Eg vil avslutningsvis vise til dei mange forslaga som ligg føre til saka. Mange av forslaga får fleirtal i dag, men ikkje støtte av Høgre – ikkje fordi dei ikkje kan vere gode, men fordi mange av dei alt er under arbeid, høyrer heime i handsaminga av budsjettet eller ikkje bør verte vedtekne utan ei større fagleg utgreiing. Eg kjem tilbake til dei forslaga vi støttar.