Sveinung Rotevatn (Venstre), 2014-12-15:
Utgangspunktet i Noreg er godt. Norsk arbeidsliv er hovudsakleg prega av anstendige løns- og arbeidsvilkår, og det skal vi vere glade for. Det kjem av mange års godt arbeid både frå folkevalde og – ikkje minst – arbeidstakarar og arbeidsgjevarar. Likevel ser vi stadig tilfelle av sosial dumping, som det er all grunn til å ta på største alvor. Useriøse aktørar er eit trugsmål mot så vel arbeidstakarar som arbeidsgjevarar – mot arbeidstakarar fordi dei blir dårleg behandla, og mot arbeidsgjevarar, som må konkurrere med aktørar som ikkje følgjer spelereglane. Eg opplever at kampen mot sosial dumping, og arbeidslivskriminalitet ikkje minst, er eit tverrpolitisk prosjekt i Noreg. Eg trur ikkje det er nokon grunn til å vere overraska over at alle parti gjev uttrykk for det her i dag. Samtidig er det nokre fallgruver vi må vakte oss litt for i sånne debattar. Éi av dei er å ikkje innføre altfor rigide og byråkratiske reglar som kan gjere det så tungvint å drive kvitt at aktørar fell for freistinga til å ta snarvegar og jobbe svart. Difor er det viktig at tiltak mot sosial dumping blir utarbeidde i samarbeid med partane i arbeidslivet, slik at reglar og kontrollmekanismar er føremålstenlege og treffsikre. Ei anna fallgruve vi må unngå, er at tiltak fungerer proteksjonistisk. Vi skal naturlegvis vere klar over og ærlege om at mange av dei som blir utsette for sosial dumping, er utanlandske arbeidstakarar. Samtidig må vi klare å slå ned på det utan at vi avgrensar moglegheitene utanlandske arbeidstakarar har til å kome til Noreg og arbeide for eit betre liv for seg og sine. EØS-avtalen og rørslefridomen gjev 500 millionar menneske i verdsdelen vår ein grunnleggjande verdi å ta vare på. Det framsteget er dessutan i all hovudsak noko som tener Noreg godt. Det gjer at vi får tilgang til arbeidskraft som trengst for å løyse viktige arbeidsoppgåver i samfunnet vårt, det vere seg på norske byggjeplassar, på sjukehus eller i norske kyrkjelydar. Utan kloke hovud og varme hender frå utlandet ville det vore vanskeleg å sjå for seg den utviklinga vi har hatt i Noreg i vekst og verdiskaping dei siste ti åra. Regjeringa markerte at dei vil halde fram arbeidet mot sosial dumping, og det er Venstre glad for. Vi er også glade for at gjennom statsbudsjettet for 2015 vil ein styrkje Arbeidstilsynet. Arbeidstilsynet speler ei avgjerande rolle i arbeidet mot sosial dumping. Det er likevel ikkje éin enkelt aktør som kan løyse denne utfordringa åleine. Det betyr at Arbeidstilsynet jobbar godt saman med partane i arbeidslivet, for ikkje å snakke om med politiet og med skatteetaten. Fleire forskingsrapportar har dei siste åra avdekt useriøsitet og omfattande sosial dumping innanfor fleire bransjar. Dei som synest å vere særleg utsette, er m.a. bygg, industri og privat tenesteyting, som reinhald og bemanning. Arbeidsmiljølova regulerer mange vesentlege forhold knytte til arbeidsvilkår i Noreg. Hovudtrekka i den lova skal vi byggje vidare på, sjølv om Venstre meiner at reglane i arbeidslivet burde bli meir universelle og mindre avhengige av om ein har tariffavtale eller ikkje. Dessutan burde arbeidsmiljølova bli styrkt med betre rettar for den enkelte arbeidstakaren knytte til informasjon om permittering, og vi burde styrkje Arbeidstilsynet gjennom ei eiga varslareining der. Det lovverket derimot ikkje regulerer, er ei nedre grense for kva som er akseptabel løn. Dette har tradisjonelt vorte overlate til partane. Austutvidinga av EU i 2004 gjorde likevel at vi såg oss nøydde til å endre denne modellen på det punktet og supplerte den frie lønsdanninga med allmenngjering av minstelønssatsar innanfor bransjar som var særleg utsette for sosial dumping. Venstre meiner at det er tid for å vurdere om ikkje denne allmenngjeringa bør supplerast med ei lovfesta nasjonal minsteløn, og viser i denne samanhengen til representantforslag 74 S for 2013–2014, som dessverre ikkje fekk fleirtal i denne sal. Når det gjeld forslaga som ligg framfor oss i dag, meiner Venstre at somme av dei frå Arbeidarpartiet er verdt å sjå nærmare på, sjølv om vi langt ifrå kan gå god for alle forslaga. Venstre stemmer difor for at representantforslaget blir lagt ved protokollen, og oppmodar regjeringa til å følgje opp og forsterke arbeidet mot sosial dumping i tida framover.