Erling Sande (Senterpartiet), 2009-06-18:
Lat meg starte med å gje ros til saksordføraren for eit grundig og godt arbeid, og også for ein god presentasjon av saka her i Stortinget. Som kystnasjon har vi til alle tider henta rikdom ut av havområda våre – fisk og sjøpattedyr i meir enn tusen år, og dei siste tiåra også petroleumressursar. Havområda våre er i tillegg område med stor transportaktivitet, og dei kan i framtida bli brukte til stor produksjon av fornybar energi. Havområda våre skjuler viktige naturområde som kaldtvasskorallrev og område som er særskilt viktige føde- og oppvekstområde for ulike fiskeslag. Ei god og berekraftig forvaltning av havområda våre er derfor av stor betyding både med omsyn til natur, næring og miljø – no, og i all framtid. Vi er frå Senterpartiet si side svært nøgde med at vi no har fått på plass viktige forvaltningsplanar for to av dei store havområda våre, og er opptekne av at vi så snart som mogleg også får ei tilsvarande oppfølging når det gjeld forvaltning av Nordsjøen. Sameksistens mellom dei ulike næringane som opererer i havområda våre, og dessutan omsynet til natur og miljø, er tidvis ganske krevjande. Vi treng gode planar for å regulere denne sameksistensen. Uttak av petroleum er ikkje problemfritt verken med tanke på natur eller miljø. Sjølv om aktørane på norsk sokkel er mellom dei fremste i verda på miljø og teknologi, kjem vi ikkje utanom at aktiviteten både gjennom seismikk, boreaktivitet og transport til og frå har konsekvensar for miljø og natur. Forvaltningsplanen skal bidra til rammer for denne aktiviteten, slik at han skjer på ein mest mogleg skånsam måte, og dessutan slå fast kva område som skal og ikkje skal opnast for slik aktivitet. Mens forvaltningsplanen for Barentshavet inneheld krav om nullutslepp for nye installasjonar, opnar planen vi handsamar i dag, for å vurdere det same kravet i dei ulike tilfella, det vere seg nye eller eksisterande installasjonar. Frå Senterpartiet si side vil vi gje eit klart signal om at vi meiner terskelen for å stille lågare miljøkrav til nye installasjonar i Norskehavet enn det som er vedteke for områda lenger nord, bør liggje svært høgt. Krav om nullutslepp bør brukast aktivt på nye installasjonar, og bør vurderast frå tilfelle til tilfelle når det gjeld eksisterande infrastruktur. Gjennom alle tider har menn, og etter kvart også nokre kvinner, frå kystsamfunna lagt ut på havet i små og etter kvart også større fiskefartøy for å hauste mat og verdiar ut av det enorme matfatet havområda våre utgjer. Denne verdiskapinga har ikkje vore utan risiko. 2008 var eit historisk år i så måte. 2008 var det fyrste året gjennom alle tider då alle fiskarfamiliane langs kysten fekk oppleve å få alle sine heim i live. 2009 er dessverre meir dystert. Men det som er ein endå større trussel enn naturkreftene på havet, er vi som forvaltar det, dersom den forvaltninga ikkje er berekraftig. Føre var-prinsippet må liggje til grunn for forvaltninga idet vi tek inn over oss at vi framleis har store kunnskapshòl når det gjeld økosystema i havområda. Senterpartiet har teke klart standpunkt på sitt landsmøte om ikkje å opne havområda Nordland VI og VII og Troms II for petroleumsutvinning. Vi har òg gjeve dei viktige Mørebankane den same statusen. Dette er svært viktige gyte- og oppvekstområde for viktige fiskeslag. Vi har ikkje den heile og fulle oversikta over konsekvensane av petroleumsaktivitet, og vi veit òg at det kan vere anna aktivitet i desse områda som medfører risiko for økosystemet. Då er dette eit standpunkt for føre var-prinsippet for å unngå å gamble med dei store fiskeressursane våre. Det er eit nesten utømmeleg potensial for offshore vindkraft i dei norske havområda dersom denne typen energiproduksjon blir lønsam. Det er svært positivt at Regjeringa er i forkant og arbeider med eit lovverk for vindmøller til havs. Avstanden skipstrafikken har frå land, kan reknast om i minutt og timar dersom ein får havari og/eller utslepp av olje. Verdifull reaksjonstid for å avgrense skadane av slike hendingar er viktig. Avstanden til land er også i seg sjølv riskodempande for skipstrafikken. Derfor er det gledeleg at Regjeringa vil halde fram arbeidet med å leggje leia lenger ut frå kysten òg i havområda sønnafor Røst. Kunnskap må liggje til grunn for forvaltninga, og frå Senterpartiet si side er det derfor svært viktig at programma MAREANO og SEAPOP blir tillagde stor betydning, og det er viktig at komiteen understrekar at desse òg skal vidareutviklast til å omfatte nye område som t.d. området Jan Mayen.