Gunvor Eldegard (Arbeiderpartiet), 2014-06-11:
Noreg er blant verdas største vasskraftprodusentar og har Europas største produksjon av vasskraft. Elektrisitetsproduksjonen i Noreg var i 2011 128 TWh, og 122 av dei vart produserte i vasskraftverk, 1,3 i vindkraftverk og 4,8 i gasskraftverk og andre varmekraftverk. Over tid er det utvikla eit omfattande regel- og lovverk som fastset krav om konsekvensutgreiingar og konsesjonsplikt når ein konsesjonssøknad skal behandlast av myndigheitene. Me meiner det er viktig at ulike omsyn og interesser vert ivaretekne gjennom konsesjonssystemet. Talet behandla energikonsesjonar har auka frå 1 300 i 2010 til 4 818 i 2013. Det syner at ein er på rett veg, og at tiltaka som er sett i gang for å effektivisera konsesjonsbehandlinga, har verka. I takt med den auka saksmengda har NVE i perioden 2005 til 2012 meir enn fordobla talet saksbehandlarar til sånne saker. Det er først i 2012 at den auka saksbehandlingskapasiteten i NVE har ført til fleire behandla saker, men samtidig som NVE har behandla fleire saker, har Olje- og energidepartementet fått fleire klagesaker og store vasskraftsaker til behandling. Ifølgje rapporten frå Riksrevisjonen tek det 3,5 år å behandla småkraftsøknader og 5,5 år for større vindkraftsøknadar. Det er lang tid, og ein treng å få større effektivitet. Samstundes må me vera klar over at mykje av tidsbruken skuldast ei rekkje lovbestemde, ufråvikelege krav til utgreiing, høyring og saksbehandling. Mykje av tidsbruken i konsesjonsbehandlinga kan òg forklarast med at bygging av energianlegg medfører store interessemotsetningar. Det er mange omsyn som skal ivaretakast, og som må greiast ut før ei kraftutbygging kan få konsesjon, f.eks. kulturminne eller natur og miljø. I tillegg har det òg vore auke i talet på søknader om nye energitiltak. Det er positivt, synest me, at NVE samordnar konsesjonsbehandlinga av nett og kraftproduksjon, og at det er lagt til rette for auka utbygging av nettkapasitet. Det er sett i gang ei storstilt utbygging av nettet i Noreg, noko som òg bidreg til meir utbygging av fornybar energi. Det har vorte gjennomført forenkling av behandlinga for småkraft og vindkraft, og Olje- og energidepartementet overførte i desember 2009 avgjerslemyndigheit i ein del saker under 1 MW til fylkeskommunen. I Prop. 1 S for 2013–2014 føreslo regjeringa Stoltenberg II å styrkja saksbehandlingskapasiteten i NVE ytterlegare. Det er ein stor del av sakene som vert klaga over – 84 pst. av vindkraftsakene og ein tredel av småkraftsakene – som òg er med på å forlengja gjennomsnittleg saksbehandlingstid. I går såg eg at Fennefoss fekk konsesjon etter sju år. Det er lang tid. Her òg såg dei at det ikkje var store problem, men det var eit såpass stort anlegg at det kravde konsekvensutgreiing, svara NVE: Eg er einig med dei som synest at sju år er lang tid. Eg vil kommentera litt av funna til Riksrevisjonen, fyrst om styringssignal og forbetra styringsverktøy. Noreg har gjennom EUs fornybardirektiv forplikta seg til å auka fornybardelen til 67,5 pst. i 2020. Frå 2012 har me hatt felles elsertifikatmarknad med Sverige, der det skal byggjast ny elproduksjon basert på fornybare kjelder tilsvarande 26,4 TWh innan 2020. Noreg og Sverige skal finansiera halvparten av dette kvar, uavhengig av kva land det skjer i. Det vil òg seia at Noreg kan realisera forpliktingane sine uavhengig av om utbygginga skjer i Noreg eller i Sverige. Eg har lyst til berre å kommentera, som òg saksordføraren var inne på, at den svenske sertifikatmarknaden har eksistert lenger enn det norsk-svenske. Målet med ordninga er å leggja til rette for eit samla tal TWh mellom Noreg og Sverige, og det er òg eit mål at halvparten av desse skal vera i Noreg. Men elsertifikatmarknaden er designa teknologinøytralt sånn at ein kan utløysa dei beste prosjekta, uavhengig av teknologi. Difor er det viktig at ein ikkje utarbeider så detaljerte mål for kva som skal konsesjonsbehandlast av vind- og vassprosjekt, at myndigheitene da er bundne opp på førehand. No er det viktig for oss at det vert oppretthalde tilstrekkeleg kapasitet sånn at me kan sluttbehandla konsesjonssaker som kan verta omfatta av elsertifikatordninga innanfor tidsfristen i 2017. Me er veldig einige i at mindre tiltak som gjer klare forenklingar, skal me prioritera no, men at større arbeid som kan ta bort kapasiteten frå konsesjonsbehandlinga, må me utsetja. Difor meiner me at ytterlegare detaljerte styringssignal ikkje akkurat no er det mest nødvendige fram til 2020. NVE har utarbeidd rutinar for intern prioritering i konsesjonsbehandlinga og for tidleg avslag i småkraftsaker. Når det gjeld tidleg avslag utan realitetsbehandling, er det faktisk avgrensa kva ein kan gjera, ifølgje dagens lovverk. Eg er einig i at det på sikt kanskje bør vurderast å endra lova sånn at me kan effektivisera dagens system, men – igjen – me er opptekne av ikkje å redusera kapasiteten for enkeltsaker fram til 2016–2017, sånn at me da reduserer moglegheitene til norske selskap innan sertifikatmarknaden. Det er ein auke i talet på saker som ligg til behandling. Og igjen – det er viktig at me opprettheld tilstrekkeleg saksbehandlingskapasitet. Det er kjent at departementet er i gang med å forenkla prosessane på dei minste vasskraftsakene, og eg ser fram til at Stortinget får det til behandling. Når det gjeld manglande avklaring av utgreiingskrav, er me med på ein merknad i innstillinga, der me ber departementet vurdera om kanskje standardiserte utgreiingskrav kan vera eit verkemiddel for å sikra meir effektiv og lik behandling av dei ulike prosjekta. Konfliktar er sjølvsagt uheldig for effektivitet, for lokalmiljøet og for det overordna ynsket om klimagevinst. Dialog er positivt, men det er ikkje alltid at dialogen klarer å hindra reelle interessekonfliktar. Det er viktig at dei aktørane det gjeld, brukar eksisterande mekanismar for medverknad: høyring, møte, innvendingar og konsultasjonar på ein best mogleg måte for å redusera konflikten i enkeltprosjekt. Når ein går inn på NVEs heimesider, ser ein at det er stor aktivitet – bl.a. folkemøte om ti småkraftverk i Kvinesdal, og i Nore og Uvdal var det faktisk to kraftanlegg som no fekk nei på grunn av raudlisteartar som Noreg hadde eit særleg ansvar for. Det synest eg kanskje er viktig å seia i denne saka. Det er viktig òg at myndigheitene styrkar samordninga av nett- og kraftutbygging. Regionale kraftsystemutgreiingar dannar eit godt grunnlag for nettselskapas planar for utvikling av nett. Me forventar at dei blir følgde opp for å sikra auka utbygging av nettkapasitet. Komiteen er einige om veldig mykje i denne saka. Alle har eit ynske om betre effektivitet. Det er bra for utbygginga av meir fornybar energi. Me ynskjer fleire fornybarprosjekt her i Noreg. Betre nettkapasitet og meir kunnskap er begge delar med på å effektivisera. Men det må vera ein balanse mellom effektivitet og demokrati. Det er ikkje mogleg å laga kriterier som vil fjerna all motstand. Konsesjonsbehandlingssystemet skal finna dei beste prosjekta, og da er det òg veldig bra at det er mange å velja mellom.