Sveinung Rotevatn (Venstre), 2014-05-06:
Stortinget vedtek i dag ei grunnlov på eit alderdommeleg bokmål som vil vere språkleg utdatert i det sekundet vi vedtek ho. Heldigvis vil også Stortinget vedta ei grunnlov på moderne norsk. Ein kan argumentere for å halde på dagens 1903-norm uendra, ein kan argumentere for ei modernisering til anten moderne bokmål eller moderne nynorsk, ein kan argumentere for ei modernisering til både moderne bokmål og moderne nynorsk – som eg skal gjere – men at Stortinget no skal gå inn for ei grunnlov på moderne nynorsk som er i utakt med ei grunnlov på eit konservativt bokmål, både språkleg og når det gjeld oppbygging, er det ganske vanskeleg å argumentere for. Derfor kjem eg og Venstres gruppe til å stemme samla for Graver-utvalets likestilte tekstversjonar til grunnlov på moderne nynorsk og moderne bokmål. Grunnlovsendringar er ikkje noko ein skal ta lett på, og det har vorte sett fram innvendingar mot å vedta ein grunnlovstekst på to ulike målformer. Særleg har spørsmålet om mogleg juridisk uvisse ved språkleg motstrid mellom dei to versjonane stått sentralt. Vi har i Noreg ingen tradisjon for å ha lovar på to ulike målformer. Fram til no har vi praktisert anten-eller-prinsippet. Dersom det å vedta ei grunnlov på begge målformer i dag ville ført til juridisk uvisse, ville det vore eit godt argument mot å starte ein ny sånn tradisjon – etter mitt syn det einaste verkeleg gode argumentet mot. Høyringsrunda og den offentlege debatten rundt grunnlovsspråket dei siste månadene har likevel fått godt fram at det ikkje finst nokon reell fare for at ei sånn språkleg-juridisk forvirring vil oppstå. Norske domstolar og juristar er allereie godt trena i å hanskast med tekstar på ulike språk, ikkje minst på grunn av den jamt større harmoniseringa mellom norsk rett og EU-rett. At det fagjuridiske miljøet ikkje ser noko problem med å vedta Graver-utvalets forslag om to moderniserte grunnlovar, får vi også eit tydeleg vitnesbyrd om i dagens Bergens Tidende, der 33 professorar frå våre tre juridiske fakultet innstendig ber Stortinget om å vedta begge forslaga frå Graver-utvalet. Dessutan har vi i Noreg lang tolkingstradisjon og svært mykje rettspraksis rundt dei ulike grunnlovsparagrafane, så det språklege vil neppe by på store utfordringar framover, særleg når Stortinget gjennom sitt vedtak vil gjere det klart at målet med moderniseringa ikkje er å endre meiningsinnhaldet i Grunnlova. Det siste, altså meiningsinnhaldet, skal vi først gyve laus på neste veke. Men eg må få lov til å seie at det er påfallande kor stort offentleg søkjelys som er retta mot Grunnlova sitt alderdommelege språk, og kor stort og vedvarande mørke det er rundt Grunnlova sitt alderdommelege innhald. Føresegn som «Kongens Person er hellig; han kan ikke lastes, eller anklages» blir ikkje noko meir moderne fordi vi vedtek dei på nynorsk. Men innhaldet får bli neste vekes debatt. Eg har – etter å ha følgt og delteke i den offentlege debatten – kome til at argumenta for å gjere språklege endringar totalt sett veg mykje tyngre enn argumenta imot. For det første har det sjølvsagt ein tung symbolverdi at vi kan få ei grunnlov som viser den språklege likestillinga i praksis. Det er ein stor siger for nynorsken og vil vise at sjølv om vi brukar nynorsk og bokmål om kvarandre i lovgjevingsarbeidet elles, så har ingen av målformene høgare rang enn den andre. Då bør lova som har høgast rang av alle, vise det i praksis. For det andre er det ingen tvil om at dagens grunnlovstekst kan vere vanskeleg å forstå. Språket lova er skriven på – som i praksis følgjer ein norm frå andre del av 1800-talet – er vanskeleg tilgjengeleg for andre enn fagfolk. Grunnlova er ein fagtekst og ein juridisk tekst, men ho er også eit nasjonalsymbol. Det sender etter mitt syn eit uheldig signal at nasjonalsymbolet vårt skal vere skrive på eit språk som er vanskeleg å kalle norsk, og som det er krevjande å forstå. Nokon er opptekne av at det gamalmodige grunnlovsspråket er høgverdig. Etter mitt syn er det ingenting verdig ved at vanlege folk ikkje kan forstå sine eigne rettar og pliktar etter Grunnlova. Når dei fleste motargumenta mot ei oppdatert grunnlovstekst på to målformer no er rydda av vegen, er det på tide at stortingsfleirtalet samlar seg om ei ny grunnlov for ei ny tid. Det er eg glad for at vi ser ut til å gjere i dag – iallfall på nynorsk.