Olaf Gjedrem (Kristelig Folkeparti), 2003-06-03:
Noreg er eit land som er og har vore oppteke av dyrevelferd, og er på mange måtar eit føregangsland innan dette viktige feltet. Me har hatt ei dyrevernslov sidan 1935. Denne har vore endra fleire gonger opp gjennom åra. Grunnen til at Regjeringa no har teke opp denne saka, er behovet for ein fullstendig gjennomgang av dyrevelferdssituasjonen i Noreg. Eg vil fyrst få takka saksordføraren for eit grundig og godt arbeid. Eg vil òg gje ein honnør til landbruksministeren som ved avrøystinga i dag vil få fleirtal for dei aller fleste av forslaga sine. Dette vil i sum føra til ein betre situasjon for dyrehaldet i Noreg. Det vil medverka til auka merksemd kring situasjonen til dyra og ein levande debatt, noko som er den beste tryggleiken for velferda til dyra. Mykje har skjedd sidan lova blei vedteken, både når det gjeld synet på dyra og haldningar til dyr. I forhold til norsk husdyrbruk har det òg gått føre seg store strukturendringar, og me har fått ei utvikling i retning av aukande effektivisering, mekanisering og dermed òg mindre kontakt mellom folk og dyr. Kunnskapen om dyr har i stor grad auka. Me har lært meir om den naturlege åtferda til dyra og deira behov, og me har lært korleis stress og ytre påverknader endrar deira åtferd og veremåte. Dette er forhold som det må leggjast vekt på når regelverka skal endrast. Når det gjeld befolkninga i samfunnet, har ho fått ein auka avstand til og reduserte kunnskapar om husdyrbruk generelt. Me har likevel fått ei aukande interesse for dyr ut frå eit velferdssynspunkt. Frå forbrukarane si side har det blitt sterkare fokusering på å forsikra seg om at dyra som er opphav til mykje av den maten som me et, har hatt det godt medan dei var i live, og at dei blei avliva på ein etisk akseptabel måte. Dette har i sin tur medført aukande krav til merking og opplysning om opphav. Dette er trekk me ser i fleire industrialiserte land. Alle desse nemnde forholda gjer at dyrevelferda har fått ein svært sentral plass på vår politiske dagsorden. Det er både rett og nødvendig at me har fått ein gjennomgang og ei vurdering av dyrehaldet ut frå eit synspunkt om etikk og dyrevelferd. Det er mi vurdering når det gjeld etikk og velferd for dyra, at det no blir lagt til rette for ei plattform som vil gje eit godt grunnlag for dyrehaldet vårt og våre haldningar til dyr. Det er viktig å leggja til rette for at utforminga av miljøet møter dyra sine åtferdsbehov, og at dyra ikkje blir påførte unødige belastningar. Samfunnet generelt – i alle fall spesielle grupper – vil ha ei stor merksemd retta mot spørsmål om dyrevelferd. Dette er positivt for alle partar. Det gjev tryggleik for dyra og det skjerpar dyreeigarane si merksemd om slike viktige spørsmål. Det er viktig at me får høg kompetanse hos personar som er gjevne ansvar for levande dyr. Det er i meldinga teke opp ein del spørsmål med omsyn til å innføra kompetansekrav. Eg tykkjer det vil vera positivt med innføring av kompetansekrav for næringsbasert husdyrhald. Ein må sjå eit slikt kompetansekrav i ein breiare samanheng og primært forankra eit slik kompetansekrav innanfor grunnutdaninga i landbruket. Eg meiner at departementet bør vurdera å leggja til rette for etablering av eit opplæringsråd for landbruket som m.a. må sørgja for definering av aktuelle kunnskapskrav innan landbruket samt innarbeida desse i grunnutdaninga. Eg meiner at det er naturleg med eit samarbeid mellom Landbruksdepartementet, dyreeigarane og landbruksutdaningsinstitusjonane for å få til eit best mogleg opplegg for framtidig dyrehald. I debatten om dei forskjellige dyra har debatten om pelsdyr vekt mest merksemd. Det er i dag ca. 1 000 som driv med pelsdyr, og det har i løpet av dei seinare åra vore ein tett debatt om og stor merksemd retta mot forholda for dyra i desse pelsdyrfarmane. Næringa sjølv er klar over at etiske spørsmål vil bli dregne sterkt inn i debatten om pelsdyrhald, og det har i dei seinare åra blitt gjennomført ei rekkje forbetringar som har ført til betre forhold. Dyra har det i dag trygt, dei får mat, og det er meir og meir vanleg med oppvarma vatn. Det er òg ein del andre utviklingstrekk som gjer at me kan seia at pelsdyra har fått ein betre situasjon. I lys av pelsdyrdiskusjonen har me òg hatt ein diskusjon om mennesket sin rett til å ha dyr i det heile. Dette er ein diskusjon som eg tykkjer er noko ekstrem. Sjølv i skaparskildringa blir det slått fast at mennesket er herre over dyra, med forvaltaransvar. Det er eit ansvar me skal ta på alvor, med ei etisk innstilling. Eg meiner at med dei konklusjonane me har trekt i vår innstilling til Stortinget i dag, har me lagt til rette for ei god utvikling òg innan pelsdyrnæringa. Me har sett opp visse ynske og krav til næringa når det gjeld utviklinga i åra framover, og me har grunnlag for å tru at desse vil bli infridde. Me har òg sagt at når det gjeld livdyrutstillingar med pelsdyr, vil me be Landbruksdepartementet og næringa sjå på om desse kan gjennomførast på ein meir dyrevenleg måte, ved at transporttida blir kortare, transportmetodane blir endra og handteringa av dyra går føre seg på ein annan måte. Dersom dette ikkje lèt seg gjera, bør livdyrutstillingar bli forbode. I spørsmålet om lausdrift er det eit generelt trekk ved denne meldinga og dei forslaga som er fremja for Stortinget, at ein går over til lausdrift generelt, fordi det gjev auka høve for dyra til å bevega seg fritt. Dette er i dei aller fleste samanhengane eit gode for dyra, men det er klart at det er visse avgrensingar som gjer at ein må ha merksemda retta mot uheldige utslag av eit slikt lausdriftskrav, som mobbing av dei veike dyra og ytre påkjenningar som kan vera med og redusera dyrevelferda. Men eg går ut frå at regelverket blir utforma slik at ein tek omsyn til slike moglege negative verknader. Det har vore ein del diskusjon om endeleg tidsfrist for innføring av lausdrift for storfe. Etter dei reglane som gjeld i dag, er det ein nedskrivingsrate på 2 pst. for driftsbygningar, dvs. at ein går ut frå at ein driftsbygning skal vara i iallfall 50 år. Det krev jamn avkastning på garden, elles blir det endå lengre tid. Då er det vanskeleg å møta den same bonden, eller landbruket generelt, med eit krav om at relativt nye driftsbygningar plutseleg må byggjast om etter under halvparten av tida. Derfor har me i innstillinga til Stortinget i dag sett fram eit forslag om dispensasjonsordningar. Ein ber om at det i samarbeid med næringsorganisasjonane må bli utarbeidd reglar for ei fleksibel overgangsordning eller ei dispensasjonsordning. Ei overgangsordning eller ei dispensasjonsordning må baserast på at dei fjøsa som blir unnatekne frå kravet om lausdrift, elles må vera i ei slik forfatning at dei oppfyller kravet om god dyrevelferd. Ein må leggja inn krav til lufting og mosjon, godt stell og god handtering av dyra. Eg vil òg få leggja til at eit stort fleirtal i komiteen ber om at ein ser ein gong til på kravet om liggjeplass for oksar. Ein er skeptisk til dette, for dersom ein forlangar liggjeplass, krev det òg stell, og det kan utgjera ein stor risiko med omsyn til tryggleiken for røktaren. Det er klart at dei forslaga om forbetring av dyrevelferda som blir vedtekne her i dag, vil kunna ha til dels betydelege konsekvensar når det gjeld økonomi og marknader, for både landbruksnæringa og for andre. Det er viktig at me er både realistiske og pragmatiske på dette området, slik at me ikkje gjer forholda så vanskelege at det går ut over målsetjinga om ei betre dyrevelferd. Me i Kristeleg Folkeparti er tilfredse med den grundige gjennomgangen og oppdateringa av regelverket som me har fått, og er sikre på at dette vil vera til det beste for dyra si velferd i åra som kjem, men me vil framleis ha ein levande debatt for å utvikla ei betre dyreetisk bevisstgjering og ei betre dyrehelse.