Hadia Tajik (Arbeiderpartiet), 2019-11-27:
Det er mykje vi kan endra med eitt budsjett. Me kan sørgja for at vanlege folk får meir å rutta med, at me kan få ned forskjellane mellom folk, uansett kven dei er og kor dei bur, og så kan me leggja ein plan for å kutta i utslepp samtidig som me viser at det går an å støtta jobbskapinga i dette landet. Det gjer me i Arbeidarpartiet i vårt alternative budsjett, for me vil ha eit meir rettferdig og meir klimavennleg Noreg, der fleire får moglegheita til å jobba. Eg startar med det siste, nemleg at utsleppa må ned, og det er me nøydde til å få til utan at folk er redde for å mista jobbane sine. Omstillinga må vera rettferdig. På Ålgård Offset, som held til i Rogaland, jobbar det 75 personar. Det er eit trykkeri som vart etablert for 40 år sidan i eit lite lokale på Ålgård, og så har dei vakse gradvis. I alle år har dei investert store summar i det å vera i forkant både teknologisk og konkurransemessig. Det har gjort at dei ikkje berre har overlevd; dei har òg opplevd å veksa i ei tid der konkurransen frå utanlandske trykkeri er stor. Det som skjer no, er at regjeringa påfører dei ein auka kostnad på CO 2 -utslepp på eit område der dei tidlegare har hatt eit fritak. Slik det er i dag, kan ikkje Ålgård Offset redusera utsleppa sine utan òg å redusera verksemda. Spørsmålet er: Kvifor gjer regjeringa dette? Kvifor skaper dei usikkerheit om arbeidsplassar? Arbeidarpartiet vil mykje heller at ein både kuttar i utslepp og skapar jobbar. Då er me nøydde til å ha industrien med på laget. Det er dei som har arbeidsfolka, det er dei som har løysingane for framtida. I mange bedrifter er det òg dei som har kompetansen til å gjera Noreg meir klimavennleg, samtidig som dei kan bidra til å få eksportinntektene til landet vårt opp. Då er vi nøydde til å leggja til rette for det. Så sjølv om Arbeidarpartiet, òg i vårt alternative budsjett, aukar CO 2 -avgifta – faktisk meir enn regjeringa – opprettheld me fritaket for elektrolyse og metallurgiske prosessar for å sikra industriane og bedriftene moglegheita til ei reell endring. Me vil mykje heller inngå ein avtale med industrien – i partssamarbeidets ånd – for å få utsleppa ned og behalda kompetente arbeidsfolk i jobb. Det er mange gründerar og bedriftseigarar som har sagt at det er vanskeleg å få inn risikokapital og tidleg-fase-kapital, nokon som vil gå inn saman med dei når dei er i den mest utsette fasen. Så i vårt alternative budsjett beheld me Investinor sin moglegheit for direkteinvesteringar, og me set òg av ein milliard kroner meir til industriutvikling. Mesteparten av dei pengane går til miljøteknologiordninga. Arbeidarpartiet meiner det er på tide å sjå industrimoglegheitene i Nordsjøen i samanheng. Dette handlar om å gje verfta våre langsiktigheit, at dei veit at dei har staten i ryggen på nokre av dei viktige investeringane som landet må gjera – anten det gjeld elektrifisering av olje- og gassplattformane, eller det gjeld havvindsatsing, der Noreg bør ha som mål at me tek 10 pst. av den globale havvindmarknaden, eller det gjeld ei klar framdrift for karbonfangst og -lagring. Arbeidarpartiet vil ha to fangstprosjekt for CO 2 . Me vil setja av meir til forsking og utvikling på karbonfangst og -lagring, og på vegner av industriane etterlyser me òg ein investeringsavgjerd. Det er ingen grunn til å fortsetje å skapa usikkerheit om dette. Det er ei tid for handling, og det vil òg vera med på å sikra arbeidsplassar til landet vårt. Noko anna som er på tide, er å bruka fellesskapet sine pengar på fellesskapet. Akkurat no vert dei rike rikare, og dei fattige klarar ikkje å halda tritt. Me er nøydde til å få forskjellar ned for å få moglegheitene opp, og då kan me ikkje fortsetja å kasta pengar etter pengesterke folk. Det er nok skattekutt til dei rikaste no. Det er nok fordelar for dei som kjøper luksus-elbilar. Det er på tide å setja fellesskapet først. Me vil mykje heller ha ladestasjonar i heile landet enn å fortsetja å gje dei som har råd til dyre elbilar, det som svarer til ein halv milliard kroner i momsfritak. Me vil mykje heller styrkja sjukehusa våre, eldreomsorga og barnehagane enn å gje milliardbeløp rett i lomma på folk som har store formuar og høge inntekter. Landet vårt står overfor nokre viktige vegvalg, og det er eigentleg berre å slå fast at når regjeringa kuttar, gjer dei det hos dei som har minst. Dei kuttar hos ungar som treng brillestøtte eller tannregulering, eller dei kuttar hos ungdomar som går på arbeidsavklaringspengar. Når Arbeidarpartiet kuttar, så tek me for oss dei som har mest frå før. Det er det som er mest rettferdig, det er det som bidreg mest til omfordeling, og det er det som bidreg til å gjera forskjellane mellom folk mindre. Arbeidarpartiet har fleire forslag som betyr noko for vanlege folk sine lommebøker. Me vil redusera maksprisen i barnehagane med 2 200 kr i året, me vil auka pendlarfrådraget, me vil dobla fagforeiningsfrådraget, me vil auka utbetalingane til einslege minstepensjonistar med 4 000 kr. Me har òg eit meir rettferdig skatteopplegg, der dei som har inntekter på 750 000 kr eller mindre, med vårt opplegg i snitt òg vil betala mindre i skatt. Så vanlege folk vil koma betre ut med Arbeidarpartiets alternative budsjett enn det dei gjer med høgreregjeringa. Men dei som har mykje pengar, anten i form av høge inntekter eller store formuar, dei må sjølvsagt vera med på bidra meir. Det kjem til å gå heilt fint, for det har dei råd til, og det kjem fellesskapen vår til å trengja. Så er det viktig å gje unge folk fleire moglegheiter. Me er nøydde til å førebyggja meir for å reparera mindre. Me føreslår i vårt alternative budsjett at ungdom under 18 år ikkje skal måtta betala eigendel hos legen, at unge under 20 år ikkje skal måtta betala eigendel hos fysioterapeut, at unge under 25 år ikkje skal måtta betala for å få hjelp frå psykisk helsevern. Alt dette handlar om å ta tak i problema tidleg, slik at ungdomane våre får ein betre sjanse i livet. Når me ser at stadig fleire unge vert erklært uføre – faktisk heile fire nye kvar einaste arbeidsdag dei siste seks åra – er det på tide å tenkja nytt. Difor har me frå Arbeidarpartiet føreslått ein aktivitetsreform for unge uføre, med ein jobbgaranti. Det er grunnen til at me satsar så massivt på førebygging, for framover er me nøydde til å kunna tilby ungdomane våre betre oppfølging, både på helse og på kompetanse, for å sikra at dei får moglegheit til å koma seg i jobb, ha si eiga inntekt og klara å forsørgja seg sjølv. Det å ha råd til alt dette handlar om å prioritera velferd til alle og ikkje skattekutt til dei rikaste. Det handlar om å prioritera det som er dei viktigaste tinga i liva til folk og å gjera det til det viktigaste i politikken. Eg har registrert at høgreregjeringa framskyndar arbeidet med ei perspektivmelding, at den skal koma allereie neste år, og ikkje i 2021, og så har eg forstått at finansministeren inviterer til ein idédugnad for å kutta utgifter. Det kjem me til å få moglegheita til å snakka mykje om i løpet av denne debatten, men eg skulle ønskja at dei var like bekymra for at det ikkje vert skapt nok inntekter til dette landet. Som kjent er me nøydde til å skapa før me kan dela, men delen folk i jobb har gått ned over tid. I dag manglar me 50 000 folk i jobb berre for å vera på snittet for dei siste ti åra, og viss me skal opp på europatoppen igjen, treng me 200 000 fleire i jobb. Regjeringa er oppteken av at det er gode tider i norsk økonomi. Det har dei heilt rett i, og nettopp difor er det ekstra uheldig at dei ikkje klarar å bruka dei gode tidene på å ha fleire folk i jobb. I vårt alternative budsjett føreslår me meir til arbeidsmarknadstiltak. Me føreslår ein kompetansereform som vert eigd av partane i arbeidslivet, som vert rulla ut bransje for bransje. Me føreslår 1 000 nye fagskuleplassar. Me føreslår starten på ein yrkesfagmilliard for å sikra oss fleire fagarbeidarar for framtida. Når me no skal planleggja for framtida, er det heilt avgjerande at me får inntektene til landet opp. Me er nøydde til å få på beina fleire industriar som kan auka eksportinntektene frå fastlandet. Dette handlar om at me skyldar dei neste generasjonane å bruka dei moglegheitene som finst i dag, på ein måte som òg sikrar dei moglegheiter i morgon, og då må me kutta meir i klimautslepp. Regjeringa kjem ikkje til å nå dei måla som dei sjølv har forplikta seg til i 2020. Sjølv har Arbeidarpartiet laga eit klimabudsjett for tredje gong, og for oss er dette eit styringsverktøy. Det handlar om å ta for seg sektor for sektor og visa at ein klarar å kutta i utsleppa på ein måte som monnar. Det skyldar me neste generasjon – eit meir rettferdig og meir klimavennleg Norge, der fleire får moglegheita til å jobba. Med dette tek eg opp Arbeidarpartiet sine forslag.