Jenny Klinge (Senterpartiet), 2006-12-12:
Vi politikarar er kjende for å bruke mange ord, og somtid brukar vi ord utan å tenkje så mykje over kva som ligg i dei. Derfor kan det også vere interessant å smake litt ekstra på eit ord eller to ein gong iblant, og dei orda eg innleiingsvis skal smake litt på, er «samferdsel» og «visjon». Ordet «samferdsel» kan vi dele opp i sam og ferdsel. Det siste ordet, «ferdsel», kjem av å fare. Å fare saman er altså eit språkleg utgangspunkt for det vi diskuterer i dag, og eg tykkjer dette skapar eit fint bilete på kva vi som politikarar legg til rette for med satsinga vår innan samferdsel. Med eit lyft i samferdselsbudsjettet i den størrelsen som vi no skal vedta, vil fleire kunne fare saman og til kvarandre på kryss og tvers i heile det langstrakte og mangfaldige landet vårt. Ordet «visjon» er det neste eg vil ta for meg. På engelsk er «vision» syn. For å ha ein visjon må ein kunne sjå for seg noko. Å ha ein visjon innan samferdsel inneber såleis at vi må kunne sjå for oss det å fare saman på nye måtar. Bygginga av Bergensbanen var i si tid eit resultat av store visjonar og gav som resultat at folk tok i bruk landet vårt på nye måtar og såg landet vårt med nye augo. Ved å endre samferdselspolitikken kan vi altså endre samfunnet, og det skal vi vere bevisste på. Det eg vil trekkje fram spesielt frå det framlagde budsjettet, er auken til vegvedlikehald, jernbanesatsinga og til slutt det som har med trafikksikkerheit å gjere. Først til auken til vegvedlikehaldet: Vegvedlikehald høyrest jo ikkje særleg spenstig og visjonært ut, eg innrømmer det. Men med store og viktige utbyggingar av det norske vegnettet over mange år og med stor trafikkauke hopar sjølvsagt vegvedlikehaldsutfordringane seg opp dersom ein ikkje set av tilstrekkeleg til dette formålet. For næringsliv og folk flest er det ikkje nok at det går ein veg frå a til b, om han nesten ikkje er køyrbar, og dessverre er det mange plassar hòla i asfalten kjem like tett som dei gule stripene. For å seie det på senterpartivis: det er dårleg hushald å ikkje ta vare på det ein har. Dei vegvisjonane som politikarar før oss har realisert, følgjer vi opp med vedlikehaldspengar til. Vi aukar innsatsen med 500 mill. kr, eller 25 pst., frå saldert budsjett i 2006. Vidare er 800 mill. kr sette av til asfaltering, som er 200 mill. kr meir, eller 33 pst. meir, enn det som er i saldert budsjett i 2006. Samla gjer tiltaka at vi i 2007 vil snu veksten i etterslepet på vegvedlikehaldet, og det vil gjere det å fare saman til ei hyggelegare og tryggare oppleving. Det andre positive eg vil trekkje fram frå samferdselsbudsjettet, er jarnbanesatsinga. Med store klimautfordringar og ein vekst i flytrafikken som ikkje betrar situasjonen på nokon måte, viser satsinga på jarnbane som ligg i budsjettet for 2007, at vi har ein visjon vidare for den mest miljøvennlege transportforma. I denne samanhengen er vi i Senterpartiet også svært glade for at moglegheitene for høgfartsbane no skal utgreiast nærare. I Europa, inkludert Sverige og Danmark, blir det bygd jarnbaneliner for høgfartstog som reduserer flytrafikken dramatisk mellom dei største byane. Stor reduksjon i den forureinande flytrafikken og i tillegg mindre biltrafikk blir konsekvensen om vi byggjer ut fleire høgfartstog i Noreg. Høgfartsbane er ein ny måte å tenkje samferdsel på i Noreg, og her krevst det visjonar på størrelse med dei visjonane som stod attom bygginga av den nemnde Bergensbanen. Når landet vårt kunne ta det lyftet, har landet vårt heilt sikkert musklar – og forhåpentlegvis nok visjonære politikarar òg – til å kunne ta det lyftet bygginga av ein høgfartsbane vil vere. Det tredje eg vil dra fram spesielt frå budsjettet, er midlane til ulike former for trafikktrygging. Det må vere eit mål at folk skal vere tryggast mogleg når dei ferdast langs vegane våre. Det er ikkje til å kome bort frå at den trafikkveksten som har vore dei siste 50 åra, utgjer ein reell risiko for liv og helse, men veksten i ulykker har heldigvis vore langt frå så stor som veksten i trafikken. Likevel er det dramatisk mange som forulykkar i trafikken. Dessutan skal vi også ha med oss at det er mange plassar som blir øydelagde av at store vegar blir bygde midt gjennom det som kanskje tidlegare var idylliske bumiljø, plassar der ungar før vegen kom, kunne leike fritt, og der foreldra slapp å vere redde for at ungane deira skulle bli påkøyrde på veg til naboen. Gang- og sykkelvegar er det derfor viktig å få på plass. I tillegg til at det skapar tryggleik, skapar det også større fysisk aktivitet blant dei som bur i området. Slik sett er gang- og sykkelvegar førebyggjande helsearbeid på fleire vis. Trafikktrygging er eit stort tema, for det handlar om alt frå måten vi byggjer vegar på, til fartsgrenser, gang- og sykkelvegar, rassikring, strøing om vinteren, osv. Og uansett kor mykje pengar vi brukar til trafikksikring, vil det alltid finnast dei som kjører uvettig og skapar farlege situasjonar. Men det budsjettet vi no legg fram, er eit betydeleg bidrag til å gjere trafikken tryggare. Mellom anna er potten til rassikring auka med nesten 56 mill. kr, eller vel 20 pst., jamført med saldert budsjett for 2006, og til saman skal det brukast 560 mill. kr til rassikring og prosjekt med rassikringsgevinst i 2007. Elles er det jo slik at alt heng saman med alt. Styrkinga av økonomien til kommunar og fylkeskommunar gir rom til å satse på samferdsel, og under det trafikktrygging også. Eg vil avslutte med å understreke kor viktig regjeringssamarbeidet er for å få til dette lyftet til samferdsel. SV, Arbeidarpartiet og Senterpartiet har gått inn i eit forpliktande samarbeid som gir konkrete resultat på fleire område, og størrelsen på veksten i samferdselsbudsjettet heng uomtvisteleg i lag med det. I så måte passar det å avslutte med det eg starta med, nemleg med tolkinga mi av ordet «samferdsel», som var å fare saman. Det er nettopp det dei tre regjeringspartia gjer no – vi er på ei ferd i lag, som sjølvsagt er krevjande for alle dei tre partia, men som gir resultat for landet vårt, og som gjer at vi kjem nærare dei visjonane vi har for framtida, også på samferdselområdet.