Sigvald Oppebøen Hansen (Arbeiderpartiet), 2009-03-31:
Dette er den første stortingsmeldinga som er laga om norsk innovasjonspolitikk, og meldinga vitnar om at Regjeringa har høge ambisjonar innanfor næringspolitikken, der ein set innovasjonspolitikken høgt opp på dagsordenen. Stortingsmeldinga viser kor viktig innovasjon er for å få til ei berekraftig verdiskaping i norsk økonomi. Eg har merka meg at Regjeringa i sitt arbeid med meldinga har lagt vekt på å få innspel frå verksemder og næringsmiljø over heile landet. I tillegg har stortingsmeldinga om innovasjon vore tema på ei rekkje konferansar og seminar der ulike verksemder og organisasjonar var representerte. Mange verdifulle innspel har kome frå næringslivsaktørar landet over gjennom den gode dialogen som ein har hatt undervegs i arbeidet med meldinga. Det er grunn til å tru at dersom myndigheitene satsar sterkt på eit nyskapande og berekraftig Noreg, vil me få eit samfunn med konkurransedyktige bedrifter over heile landet. Det vil vere avgjerande i eit ønske og eit mål om at me framleis skal leve og bu i eit samfunn der velferdsordningane er blant dei beste i verda. Arbeidarpartiet sitt politiske slagord er «skape og dele». Det betyr at verdiar må skapast før dei kan delast – til gode velferdsordningar. Eit stort fleirtali komiteen er tilfreds med at Regjeringa har lagt opp til ei brei og heilskapande tilnærming til innovasjonspolitikken. Den nordiske modellen blir av fleire som har kome med innspel til meldinga, framheva som eit viktig grunnlag for innovasjon, ved at arbeidstakarar, arbeidsgjevarar og myndigheiter ser ein felles gevinst ved at det blir gjennomført omstillingar og fornying i verksemda. Det at me har ei hovudavtale som forpliktar tilsette og leiinga til å samarbeide om å utvikle verksemda, set ei god ramme for innovasjon og utvikling med brei og aktiv medverknad frå dei tilsette. Andre viktige element som er spelt inn, er styrking av forskingsinnsatsen, tilgang på kompetent arbeidskraft, innovasjon i delar av offentleg sektor, det at internasjonale selskap vel Noreg som lokaliseringsland, finansielle verkemiddel, auka merksemd på immaterielle rettar og fleire andre tiltak. Desse innspela er viktige tiltak. Det er heller ikkje vanskeleg å vere einig med Regjeringa i at dei tre elementa skapande samfunn, skapande menneske og skapande verksemder er viktige område for å fremme god innovasjon. Regjeringas mål er at Noreg skal bli ein av dei leiande, innovative, dynamiske og kunnskapsbaserte økonomiar i verda innanfor dei områda der me har føremon. Dette står nedfelt i Soria Moria-erklæringa. Dette målet er ganske ambisiøst. Denne stortingsmeldinga er eit viktig bidrag i arbeidet med å nå dette målet. Innovasjonsevna i norsk industri er i dag altfor låg. Derfor er det ekstra viktig å satse offensivt i dagens situasjon, ikkje minst når den globale økonomien er i tilbakegang. Det er nettopp i nedgangstider, når altfor mange bedrifter har ein tendens til å overfokusere på kostnader og innstrammingar, at ein bør tryggje grunnlaget for framtidas vekst og suksess gjennom ein nasjonal dugnad. Eg har tidlegare nemnt «den nordiske modellen». Eg vil i det seinare ta utgangspunkt i «den norske modellen», fordi eg meiner at den norske modellen eignar seg betre som eit grunnlag for god innovasjon, ved at arbeidstakarar, arbeidsgjevarar og myndigheiter ser ein felles gevinst ved at det blir gjennomført omstillingar og fornying i verksemdene. Det er nok berre på denne måten at me vil få eit samfunn med konkurransedyktige bedrifter over heile landet. I kjølvatnet av dette vil me framleis kunne leve og bu i eit samfunn der velferdsordningane er blant dei beste i verda. Innovasjon er avgjerande for å skape verdiar og å utvikle eit godt velferdssamfunn. Internasjonal konkurranse har i lengre tid vore ein viktig stimulans for innovasjon og omstilling. Varer, kapital og menneske blir stadig lettare flytta over landegrensene. Norske eksportbedrifter har fått ein større marknad, og norske forbrukarar har fått eit større vareutval. Det er liten tvil om at omstillingar i bedriftene vil medføre ein endra næringsstruktur. Eg ser berre i min eigen region, Telemark og Grenland, der samfunnet på ein god og smidig måte har endra seg frå å vere eit tradisjonelt industrifylke til no å presentere bedrifter med høg og moderne teknologi. Eg ser klart at både gode omstillingar og gode forbetringar er heilt avgjerande for å overleve. Sjølvsagt er ikkje slike omstillingsprosessar utan smerte eller utan kostnad. Det er heller ikkje uvanleg at det vil resultere i større arbeidsløyse i ein periode. Høg arbeidsløyse er noko Arbeidarpartiet og Regjeringa tek på høgste alvor, da det er ei sløsing med verdifulle ressursar. Derfor er det viktig å etablere mange og gode ordningar som gjer at arbeidsledige kjem tilbake i arbeid så fort som råd. Og da tenkjer eg ikkje minst på tiltak som utdaning, omskolering og aktiv bruk av arbeidsmarknadstiltak. Denne meldinga peiker òg sterkt på å ha omsynet til miljøet i fokus for framtidig verdiskaping og velferd. Tydelege miljøkrav frå myndigheitene saman med gode støtteordningar for miljøvenleg teknologiutvikling må vere viktige drivarar for innovasjon, noko som på sikt vil gjere næringslivet vårt meir konkurransedyktig i ein stadig skjerpa internasjonal konkurranse. I tillegg er det viktig å mobilisere ressursar som legg til rette for å utvikle og å forbetre eksisterande miljøteknologi. Norsk Industri har peikt på materialindustrien som ein viktig bransje, der det kan utviklast miljøteknologiske løysingar for å produsere betre og billegare materialar. Det vil krevje ein brei innsats som omfattar ein kombinasjon av verkemiddel for forsking, innovasjon, kommersialisering og marknadsintroduksjon, retta mot heile breidda av norsk næringsliv og heile verdikjeda. Det er tilfredsstillande at Regjeringa har etablert eit strategisk råd for miljøteknologi der myndigheiter, kunnskapsmiljø og næringsliv er representerte. Der blir sentrale prioriteringar, fokusområde og problemstillingar knytte til ein nasjonal strategi for miljøteknologi drøfta. For å finansiere nye prosjekt må verksemder og gründerar kunne hente inn ekstern finansiering når det er behov for det. Argentum og Investinor er døme på korleis staten kan bruke sin kapitalstyrke til å bidra med kapital til næringslivet. Dei siste elleve åra har det òg blitt oppretta i alt 15 såkornfond rundt om i landet. Såkornordninga, som blir forvalta av Innovasjon Norge, inneber at staten deltek i finansiering av private investeringsselskap gjennom tilførsel av ansvarleg lånekapital. Målgruppa for dei landsdekkjande såkornfonda er innovative prosjekt, m.a. frå universitet og høgskular, over heile landet. Det er ein føresetnad at fonda investerer i ein tidleg fase. Det er eit mål å stimulere til auka bruk av design i norsk næringsliv. Auka innovasjon, konkurransekraft og verdiskaping er nær knytte til det å kunne utnytte det potensialet som ligg i ein strategisk bruk av design. Næringsretta design må i større grad enn i dag takast i bruk som ein del av innovasjonsprosessen og kunnskapsinnhaldet i produkt og tenester. Me har fleire døme på bedrifter som har brukt design for å skaffe fram innovative løysingar som grunnlag for si internasjonale konkurransekraft, t.d. Ulstein sitt nye fartøykonsept, X-BOW, med ein baugprofil som kløyver sjøen i staden for å grave seg ned i han. Her har designarane våga å tenkje heilt nytt. Eit anna døme er Stokke sin Tripp Trapp-stol. I meldinga er det gjeve klarsignal for eit designdrive innovasjonsprogram, som skal skaffe fram ny kunnskap om korleis designdriven innovasjon kan bidra til meir innovasjon i både vare- og tenesteytande sektor. Ei undersøking som Synovate nyleg har gjort blant over 500 leiarar, viser at satsing på forsking, innovasjon og utdaning er det viktigaste for næringslivet. Dei same leiarane gjev klart uttrykk for at lågare skattar og avgifter er heilt uvesentleg i høve til satsing på forsking. Regjeringa har auka løyvingane til næringsretta forsking over Nærings- og handelsdepartementet sitt budsjett med over 40 pst. sidan regjeringsskiftet. I tillegg til dette kjem alle dei løyvingane som er ein del av krisepakka, og som Stortinget har slutta seg til. Det har også fått stor oppslutning frå næringslivet. I innovasjonsmeldinga blir det vidare lagt stor vekt på at det må satsast på utdaning og kompetanse, slik at ein kan møte framtidas kompetansebehov. Me må derfor auke kvaliteten i utdaninga på alle nivå og leggje til rette for betre samarbeid mellom utdaning og arbeidsliv enn det me gjer i dag. Det blir òg lagt stor vekt på kor viktig forsking og utvikling er for å auke innovasjonsgraden i næringslivet. For å styrkje eksisterande næringsliv og leggje grunnlag for næringsutvikling og nye verksemder treng både næringsliv og offentleg sektor ny kunnskap. Forsking og utvikling må derfor prioriterast. Det er viktig at det offentlege verkemiddelapparatet har ordningar som kan føre til at forskingsresultat kan gje ny næringsverksemd. Ein samla komité meiner at dei verkemidla me har for å kommersialisere forsking, må styrkjast, og eventuelle nye verkemiddel bør òg vurderast.