Heidi Grande Røys (Sosialistisk Venstreparti), 2009-06-16:
Stortingsinnstillinga tyder på at det er brei semje om forvaltningspolitikken. Ein samla komité sluttar opp om Regjeringa si understreking av verdiane som må prege forvaltninga. Komiteen har ingen merknader til prinsippa for organisering og sluttar opp om understrekinga av brukarmedverknad og at folk skal ha innverknad på utviklinga av offentlege tenester. Komiteen er òg samd med Regjeringa i at forvaltninga må dra nytte av dei tilsette sin kompetanse i utviklingsarbeidet. Statsforvaltninga er ein del av den demokratiske styringskjeda. Forvaltninga har makt og tek avgjerder om rettar og plikter til folk. Det gjer forvaltninga til noko mykje meir enn ein tenesteprodusent. Forvaltninga har meir samansette mål enn privat verksemd har. Forvaltninga skal treffe avgjerder baserte på rettssikkerheit og likebehandling. Forvaltninga skal vere open og inkluderande. Folk skal ta del i utforminga av velferdssamfunnet, og dei skal ha tenester som er tilpassa det dei treng. Styringssystema og oppbygginga av forvaltninga skal sørgje for politisk styring med viktige samfunnsområde. Forvaltninga er til for fellesskapet. Fellesskapet sine ressursar skal brukast på den beste måten, slik at vi når dei politiske måla. Vi er forplikta til å finne fram til ei effektiv oppgåveløysing. Effektivitet er då ikkje berre eit spørsmål om kostnadsreduksjon, men òg om å prioritere mellom ulike mål og velje verkemiddel som gjer at dei prioriterte måla faktisk vert nådde. Eg har merka meg at Framstegspartiet, Høgre og Venstre vil gjere fleire forvaltningsorgan om til sjølvstendige juridiske einingar. Representanten Holmberg var innom det i innlegget sitt. Men dei seier ikkje kva for forvaltningsorgan eller kva for oppgåver dette gjeld. Dei forvaltningsorgana vi har i dag, har stort sett oppgåver knytte til avgjerdsmyndigheit og samfunnsstyring. I og med at desse partia ikkje har merknader til organisasjonsprinsippa, går eg ut frå at dei sluttar seg til at oppgåver knytte til avgjerdsmyndigheit og samfunnsstyring skal organiserast som ein del av staten. Regjeringa slår fast at utøvinga av avgjerdsmyndigheit og samfunnsstyring er maktutøving og må vere under demokratisk kontroll. Organiseringa i staten skal vere ryddig. Det skal ikkje vere tvil om statsråden er ansvarleg eller ikkje. Det går til kjernen av det parlamentariske systemet vårt. Fridomen som verksemdene treng – fagleg, økonomisk og administrativt – må vegast opp mot kravet om politisk styring og statsrådsansvaret. Vi skal ta omsyn til samhandling med andre aktørar, f.eks. når vi skal velje geografisk inndeling av statsetatane. Eg er glad for at komiteen òg sluttar opp om desse prinsippa. Offentleg sektor skal utviklast som offentleg sektor. Forvaltninga skal byggje på eigne verdiar og styrkar, ikkje blindt ape etter løysingar som finst i marknaden. Vi er altså ikkje kundar av forvaltninga. Openheit og aktiv involvering av folk og tilsette i fornyinga av offentleg sektor gir gode løysingar og er eit demokratisk poeng i seg sjølv. Forvaltninga kan lære mykje av delingskulturen til f.eks. nettsamfunna. Medverknad er noko mykje meir enn å stemme på valdagen. Vi skal ha innbyggjarane med på laget, i politikkutforminga og i utviklinga av tenestene. Å tilpasse tenestene til det brukarane treng, er meir komplisert i forvaltninga enn i marknaden. Forvaltninga skal ta omsyn til fellesskapsinteressene, særleg til dei som ikkje like enkelt når fram med krava sine. Nettopp difor har vi organisert desse tenestene i fellesskap og ikkje i marknaden. Mange av oppgåvene i forvaltninga inneber bruk av makt. Forvaltninga skal ikkje berre ta dei rette avgjerdene, men dei skal ta avgjerdene på rett måte. Folk skal ha rett til å bli høyrde, ha rett til ny vurdering og klage, og vedtaka skal vere heimla i lov, byggje på fakta og vere grunngjevne. Det viktigaste grepet i fornyinga av offentleg forvaltning handlar om IKT. Vi stiller sterkare krav om samordning og heilskapstenking. Vi lagar gode og enkle sjølvbeteningsløysingar for brukarane. Vi gjer tilværet enklare for brukarane, og vi utnyttar ressursane betre. Når etatar for framtida ber om løyvingar til store IKT-prosjekt, må dei vise korleis dei tek omsyn til dei køyrereglane vi har laga, og til felles arkitekturprinsipp – dette for å få ei mest mogleg effektiv løysing på fornyingsarbeidet.