Ingvald Godal (Høyre), 2000-01-27:
Utviklinga i Russland er sjølvsagt grunnleggjande viktig for Europa. Dette har då òg vore eit sentralt tema i utanriksministerens orientering og i mange innlegg. Høgre har gjennom heile 1990-talet stått for ein aktiv politikk andsynes våre nærområde, Russland inkludert. Sjølv har eg etter evne teke del i dette. Grunnlaget for all politikk må alltid vera å akseptere fakta. For Russlands del er det at utviklinga no går i feil retning i akselererande tempo på ei rekkje område. Dersom ein tek f.eks. pressa/media, som er eit godt barometer for den demokratiske utviklinga, såg me at dei under parlamentsvalet i 1993 oppførde seg eksellent. Dei såg det som si oppgåve å formidle det dei forskjellige partia stod for, og opptrådde veldig ryddig og rettvist. På same måten var det i parlamentsvalet i 1995. I presidentvalet i 1996 var det ikkje fullt så bra, av heilt spesielle grunnar. Så kjem me fram til parlamentsvalet før jul i 1999, og der ser me at det totalt sett er heilt på trynet, for å seia det på godt norsk. Media si uavhengige stilling er borte, fridomen er truleg også borte, media er i dag ått av enkeltpersonar og enkeltkrinsar som brukar dei til fordel for seg sjølve. I program i norsk fjernsyn kan me no sjå at landet, dvs. Russland, er styrt og rana av kriminelle økonomar, korrupte byråkratar og tvilsame forretningsfolk, for å sitere ingressen. Massiv internasjonal finansiell støtte har berre stimulert korrupsjonen, høyrer me. Få vert styrtrike, massene søkk lenger og lenger ned i armod. I Tsjetsjenia har det gått frå vondt til verre. Etter å ha teke livet av meir enn 10 pst. av folket i ein uprovosert krig i 1994-96, som dei tapte, inngjekk russarane ved Lebed ei avtale med tsjetsjenarane i august 1996, der det heiter at Tsjetsjenias status skulle fastleggjast i forhandlingar innan år 2001. I mai 1997 inngjekk dei ein traktat der det m.a. heiter at alle tvistemål i framtida skal avgjerast med fredelege middel. Denne traktaten var halden i former som vanlegvis blir bruka mellom sjølvstendige statar. Likevel starta russarane ein ny krig hausten 1999. Denne vert no ført med ein brutalitet som me må attende til Hitlers og Stalins dagar for å finne maken til. Sist veke kunne me lesa i Aftenposten at den tidlegare russiske statsministeren Stepasjin no står fram og fortel at angrepet på Tsjetsjenia vart planlagt alt i mars i fjor, altså innpå eit halvt år før aksjonen i Dagestan og terrorhandlingane i Moskva og andre byar, som seinare vart bruka som grunngjeving for å starte krigen. Om aksjonen i Dagestan heiter det at den førde til at angrepet vart utsett i to månader. Vidare les me i Aftenposten at Russlands mest framståande militærekspert, Pavel Felgenhauer, skriv: «Putin visste sannsynligvis også mye om bombingen av boligblokkene, som hendte akkurat i rett tid for å piske opp offentlig støtte for en krig i Kaukasus som ble planlagt i Kreml.» Lebed har for lengst sagt det same i eit intervju i Le Figaro. Me har altså no å gjera med eit Russland i kaos og krig, styrt av folk som tydelegvis er heilt hemningslause i val av verkemiddel. Kva gjer me så? Kontakt – ja, sjølvsagt. Påverking – ja, for all del. Men eg trur at all erfaring viser at «tekkeri»», eller skal me seia å gjera Chamberlain til vegvisar i slike situasjonar, fører heilt gale av stad. Dersom herrane i Kreml ikkje møter meir handfaste krav og reaksjonar, f.eks. på det økonomiske området, er eg redd at det vil kjennast altfor lett for dei å ture vidare fram langs den elendets veg dei no vandrar på. Lat oss få ein konkret debatt om dette no. Det må vera betre enn toretalar om fire-fem år om det me burde ha gjort i dagens situasjon. Tafatt feigskap og dobbeltmoral i notid og dundrande etterpåkloke toretalar i ettertid à la Bosnia eller Sverige, er dårleg politikk.