Torgeir Knag Fylkesnes (Sosialistisk Venstreparti), 2018-06-14:
Først, for det er litt uklart i innlegget til Ebbesen: Forslaget går ut på å stille det «i bero» til Stortinget har fått opp ein prinsipiell diskusjon om kva dette prosjektet inneheld. Og det er på mange måtar kjernen i dette spørsmålet. For eg trur at ein fort kan la seg blende av kva resultatet er, og så hoppar ein bukk over den viktige rolla som Stortinget skal ha med å avklare viktige prinsipielle spørsmål – altså at ein lar seg villeie så lenge ein blir villeia den rette vegen. Det som er interessant, er om ein går inn i saka og ser på prosessen – og eg var med på behandlinga 4. juni. Eg har tidlegare tatt til orde for ei større satsing på norsk romstrategi. Saman med representantar frå Arbeidarpartiet har vi fått gjennomslag for at regjeringa skal levere ein romstrategi, som næringsministeren antakeleg har på bordet sitt og jobbar med no for tida. Vi ventar spent på innhaldet i han. Vi vil ha ein langt meir ambisiøs romstrategi og ventar spent på det. Da vi behandla saka 4. juni, var dette i så måte eit framsteg. Dette skapte ein betre situasjon for kommunikasjon i nordområda – supert. Men så viser det seg at Stortinget ikkje har fått tilstrekkeleg informasjon. Spørsmålet her er også om informasjon av så pass prinsipiell art som det her er snakk om, har blitt gjort tilgjengeleg for dei som også har gjort utgreiingsdelen av jobben her, altså KS-ordninga. Og det er ingen tvil om, trur eg, at det på Stortinget er full einigheit om at KS-ordninga – altså konseptvalutreiing, KS1 og KS2 osv. – er eit viktig verktøy for å sikre at avgjerder som Stortinget og regjeringa gjer, byggjer på solid utgreiing. Historikken her er ganske interessant, for dette er ein KS-prosess som har gått rekordfort. Han begynte i juni, da Space Norway gjennomførte si første undersøking på oppdrag frå EY konsulentselskap. Så blei det gjennomført og ferdigstilt ein KVU av Menon allereie i august 2017, og KS1-rapporten var ferdig i oktober 2017. Det var eit veldig høgt tempo på utgreiinga, og det vitnar om at ein har hatt hast med å få dette på plass. Det kan vere mange grunnar til det. KS1-rapporten konkluderte med at nullalternativet var det riktigaste valet, altså at ein ikkje skulle innføre denne garantien. Deira vurdering var at denne forma for teknologisk utvikling i nordområda allereie var undervegs fordi det var så pass sterke marknadskrefter som ønskte å få det på plass. Departementet var ikkje tilfreds med konklusjonen som kom frå KS1, og det er jo ein spesiell situasjon. Vi kjenner samferdselsfeltet, der halvparten av alle KS-prosessar går føre seg. Stort sett følgjer departementet KS-rundane, men i dette tilfellet gjorde ein ikkje det. Da henta ein opp igjen EY, konsulentselskapet, og fekk ei fornya vurdering frå dei, på grunnlag av det dei hadde gjort for Space Norway, der dei høgna opp inntektspotensialet og pengestraumane i prosjektet. Og det var på den bakgrunnen departementet såg grunnlag for å gå vidare. Men i ingen delar av prosessen, heller ikkje i konseptvalutgreiinga som Menon gjorde, kan ein finne denne prinsipielle diskusjonen. Ein kan heller ikkje finne denne prinsipielle diskusjonen i KS1, sjølv om det står uttrykkeleg i utgreiingsinstruksens kapittel 2-2 andre ledd: «Dersom tiltaket berører prinsipielle spørsmål, skal utredningen drøfte disse på en balansert, systematisk og helhetlig måte.» Det har ikkje blitt gjort. Eg meiner at Stortinget bør vere veldig opptatt av at ein skal følgje den typen reglar. Men i denne saka verkar det som om ein – sidan resultatet blei etter eigen politisk overtyding, og det er fleirtal for det på Stortinget – på ein måte kan sjå litt bort frå dei reglane vi har her på huset når det gjeld å vere grundig i utgreiinga. Det meiner eg er ein veldig farleg veg å gå. Det er ein veldig lite prinsipiell veg å gå. Og det gjer at eg meiner at eit prinsipielt orientert storting ville ha sett foten ned og bedt om ei ordentleg, prinsipiell vurdering. Eg er ikkje i tvil om kva konklusjonen på den ville ha vore: rett og slett å seie frå til regjering, til ulike instansar knytt til desse avgjerdsprosessane, at denne typen prinsipielle diskusjonar skal Stortinget som Noregs folkeforsamling vere med på å ta. Det har ikkje skjedd. Difor meiner eg at desse forslaga er heilt på sin plass, og eg tar opp representantforslaget frå SV og Raudt.