Ottar Kaldhol (Arbeiderpartiet), 2000-10-19:
Innleiingsvis vil eg peike på at denne innstillinga viser at Regjeringa får fleirtal på alle vesentlege punkt i den nye lova om børsverksemd. Hovudmålsetjinga med denne lova er å legge til rette for effektive, velordna og tillitvekkande marknader for aksjar og andre finansielle instrument. Vi har i det siste sett døme på korleis finansakrobatar har skodd seg på små investorar. Det nye konsesjonskravet til alle marknadsplassar for finansielle instrument og Regjeringa si varsla skjerping av innsidereglane vil vonleg skape ein del problem for finansakrobatane og gi dei trongare kår. Børsar og andre marknadsplassar for finansielle instrument står framfor store internasjonale utfordringar, bl.a. på grunn av økonomisk integrasjon og den teknologiske utviklinga som vi ser. Den lova som vi no skal vedta, er utforma slik at ein tek omsyn til at norske marknadsplassar skal kunne delta på ein gagnleg måte i dei strukturendringane som no går føre seg. Kravet om konsesjonsplikt for alle marknadsplassar for finansielle instrument er eit av hovudpunkta i Regjeringa sitt lovforslag. Eg er glad for at Arbeidarpartiet sikrar fleirtal i lag med sentrumspartia og SV på dette viktige punktet. Konsesjonskravet må vi sjå i samanheng med dei teknologiske og internasjonale utfordringane vi står overfor på dette området, og ikkje minst omsynet til ordna marknadsforhold. Dei autoriserte marknadsplassane vil verte underlagde offentleg tilsyn av Kredittilsynet. Kredittilsynet har i dag tilsyn med meklarane, uavhengig av om dei meklar noterte eller unoterte papir. At også marknadsplassane vert underlagde tilsyn, kan medverke til eit betre samla tilsyn med denne marknaden. Konsesjonskravet vil også gi brukarane større tryggleik for at handelen og noteringa er undergitt visse minimumskrav. Dette vil kunne betre kapitaltilgangen for selskapa som er noterte på dei autoriserte marknadsplassane. I Danmark har dei det same systemet. Dersom det ikkje skulle kunne krevjast konsesjonsplikt for autorisert marknadsplass, slik som Framstegspartiet og Høgre går inn for, vil det vere nok å ha konsesjon som verdipapirforetak for å drive ein marknadsplass for finansielle instrument. Intensjonen vår er å førebygge. Det er lett å tenkje seg dei interessekonfliktane som kan oppstå dersom same selskap skal mekle aksjar mellom kjøpar og seljar – og gjerne også motta store provisjonar – og samtidig drive sjølve marknadsplassen med dei krav til likebehandling, lik informasjon osv. som det er naturleg å stille til ein marknadsplass som ønskjer å oppnå tillit. Kravet om konsesjonsplikt for alle marknadsplassar for finansielle instrument har også gjort enkelte urolege for at dette vil kunne verke fordyrande og kompliserande både for sjølve marknadsplassen og for dei selskapa som vert tekne opp til notering. Her er det etter mi oppfatning viktig å vise til at Regjeringa sitt lovforslag stiller meir lempelege krav til dei autoriserte marknadsplassane og selskapa som vert omsette der, samanlikna med dei krava som vert stilte til børsar og dei selskapa som vert omsette der. Til dømes er det slik at for ein autorisert marknadsplass vert det ikkje stilt krav til kontrollkomite eller eigaravgrensingsreglar. Dei autoriserte marknadsplassane vil stå fritt til å fastsetje opptaksvilkår så lenge desse er innafor hovudprinsippet om nøytralitet, likebehandling osv. I tillegg opnar lova for at selskapa si opplysnings- og rapporteringsplikt overfor autoriserte marknadsplassar vert mindre omfattande enn overfor børs. Samla sett skulle det derfor ikkje vere nokon grunn til å vere uroleg for at kravet om konsesjonsplikt for alle marknadsplassar for finansielle instrument vil verke fordyrande og kompliserande, verken for marknadsplassane sjølve eller for dei selskapa som vert tekne opp til notering. Eg meiner det er grunn til å peike på utgangspunktet for konsesjonskravet, at vi ønskjer effektive og tillitvekkande marknader for slike finansielle instrument. Det er også semje i komiteen om behovet for eigaravgrensingar. Også på dette viktige punktet stiller fleirtalet seg bak Regjeringa sitt forslag. Det betyr at ingen skal kunne eige meir enn 10 pst. av aksjane i ein børs. Regjeringa og fleirtalet si grunngjeving for å sette ei avgrensing på 10 pst. er enkel. Vi ønskjer ikkje dominerande innverknad frå enkelteigarar som samtidig er aktørar på børsen. Dette vil kunne svekke brukarane sin tillit. 10 pst. er også den generelle regelen for eigaravgrensinga i finansinstitusjonar. Framstegspartiet og Høgre foreslår ei eigaravgrensing på 20 pst., og eg meiner at dette vil kunne vere uheldig. Ei 20 pst.-grense vil kunne svekke marknaden sin tillit til børsen. Sterk og einsidig eigarkonsentrasjon aukar faren for at enkelte grupper eller aktørar kan verte spesielt tilgodesette. Eg går ut frå at det ikkje er nokon som ønskjer dette. Dessutan vil ei grense på 10 pst. etter mitt syn gi tilstrekkeleg høve til å etablere eit så monaleg eigarskap at vi må kunne forvente at desse aksjonærane vil følgje opp overfor dei styrande organa. Det skulle ikkje vere nokon grunn til å svekke eigaravgrensinga for å vareta desse omsyna. 10 pst.-regelen kunne derimot vere eit monaleg hinder om f.eks. Oslo Børs skulle inngå eit strategisk samarbeid med ein annan børs. Regjeringa sitt forslag opnar derfor for at ein norsk eller ein utanlandsk børs kan ha opp til 25 pst. eigardel som ledd i ein langsiktig strategisk samarbeidsavtale. Dette vil gi børsane større fleksibilitet og handlingsrom i forhold til den stadig større internasjonaliseringa som vi ser skjer på dette området. Lovforslaget inneber at stiftelsen Oslo Børs vert omgjord til eit allmennaksjeselskap. Eit breitt fleirtal, Arbeidarpartiet og mesteparten av sentrum, ikkje Senterpartiet, støttar Regjeringa sitt forslag. Salet av aksjar i det nye selskapet trur ein vil gi eit monaleg beløp. Mens vi i Arbeidarpartiet kan tenke oss å bruke desse inntektene på viktige velferdssatsingar i neste års statsbudsjett, ønskjer Framstegspartiet og Høgre å bruke pengane på ei finansnæring som ikkje akkurat manglar til salt i maten, om vi skal døme etter det som vi ser i mediebiletet i dag. Dersom Framstegspartiet og Høgre stemmer subsidiært for sentrumspartia sitt forslag på dette punktet, betyr det at dette er noko som ein må kome tilbake til i revidert til våren. Sjølv om sentrumspartia sitt forslag om oppretting av eit fond til diverse formål for finansnæringa, m.a. forsking, ikkje får følgjer for inndekninga på neste års statsbudsjett, meiner eg at slike løyvingar som det her vert lagt opp til, må gå gjennom dei vanlege kanalane, dei vanlege vurderingane, som t.d. i Forskingsrådet. I tillegg er eg sterkt i tvil om det er denne delen av norsk næringsliv som skal prioriterast i forskingssamanheng. Eg registrerer likevel med glede at inntektene frå salet av aksjane i Oslo Børs vil verte overførte til statskassa og brukte til auka satsing på velferd i 2001-budsjettet. Så får vi heller kome tilbake til andre akt i dette spørsmålet til våren. I samband med behandlinga av denne proposisjonen har det dukka opp ein diskusjon om innskjerping av innsidereglane. Dette er ein diskusjon som vi i Arbeidarpartiet ønskjer velkomen. Eg vil her berre kort vise til at finansministeren har skrive til komiteen og sagt at nye forslag om innskjerping av innsidereglane vil verte lagde fram, slik at dei eventuelt kan behandlast av Stortinget i vårsesjonen. Men det som det er viktig å få markert i denne samanhengen, er at det her er snakk om ei målsetting, og, som det også avteiknar seg i den nye børslova, er det snakk om skjerpingar som vi støttar fullt ut. Og vi trur at dette vil auke tilliten til finansmarknaden og gi meir effektive og velordna marknadsplassar for finansielle instrument. Og etikk og moral, kva som er rett og kva som er gale, kan dessverre ikkje regulerast, for det viser seg å vere eit personleg spørsmål. Eg vil i denne samanhengen vise til saksordføraren sitt innlegg og også den vekta som komiteen har lagt på dette spørsmålet i komiteinnstillinga. Regjeringa foreslår at den nye børslova sine reglar skal kunne gjelde på marknadsplassar for varederivat, men at sjølve reguleringa med handel av varederivat i sin heilskap skal verte behandla i ein eigen proposisjon seinare. Dei andre partia – utanom Arbeidarpartiet og SV – ønskjer å behandle spørsmålet om netting av varederivat allereie no. Varederivatutvalet, som la fram si innstilling i september 1999, foreslår reglar som opnar for slik netting. Denne ordninga vil kunne ha særleg mykje å seie for norske kraftbørsar sin konkurransesituasjon i forhold til utanlandske kraftbørsar som har ei slik ordning i dag. Vi er truleg ikkje ueinige med dei andre partia i sak, men i Arbeidarpartiet støttar vi Regjeringa sitt syn om at alle spørsmåla som er knytte til sjølve reguleringa av handelen med varederivat, vert behandla i ein eigen proposisjon som vi no er kjende med kan leggast fram så tidleg som til våren. Det betyr at Arbeidarpartiet stemmer mot forslaget til § 10-1 i lov om verdipapirhandel, slik som det går fram av innstillinga.