Åsa Elvik (Sosialistisk Venstreparti), 2008-05-09:
I det norske samfunnet bruker vi masse pengar på forsking. I løpet av inneverande stortingsperiode har vi auka dei offentlege løyvingane til forsking med til saman 3,5 milliardar kr. Vi har eitt år igjen av denne stortingsperioden. Det Bondevik II-regjeringa klarte i løpet av fire år, var 3,2 milliardar. Samanlikna med land som vi både konkurrerer og samarbeider med, er norske forskingsløyvingar heilt på høgda. Og det er utviklingstrekk som tyder på at vi gjer det betre. Den vitskaplege publiseringa aukar, og norske forskarar har hevda seg veldig godt innafor EU sine rammeprogram. Det er jo positive utviklingstrekk. I tillegg er kapitalen i Forskingsfondet auka med 30 milliardar kr i inneverande periode. I SV er vi einige med forslagsstillarane i at det skal vere eit strategisk handlingsrom som opnar for større satsingar innafor forskingspolitikken. Vi viser i innstillinga til ein del av dei verkemidla som er etablerte nettopp for å bidra til dette, men vi vil òg gjerne framheve kva funksjon fondet har når det gjeld dette. Eg synest opposisjonen er litt for unyansert når dei nærmar seg diskusjonane om forskingspolitikk. Den førre talaren valde å bruke ordet «krise» i innlegget sitt. Eg er litt usikker på korfor ein vel å bruke den typen retorikk når det ikkje er noka krise i norsk forsking. Løyvingane har gått opp, og vi har eit breitt spekter av verkemiddel for strategisk satsing. Det offentlege har ansvar for å sørgje for at løyvingane over statsbudsjettet til forsking er så høge som dei skal vere, men vi veit at hovudutfordringa vår er å sørgje for at bidraget frå næringslivet blir større. Då er det ikkje ei bortforklaring å halde seg til fakta om norsk økonomi - ein økonomi som er oljedriven, ein økonomi der BNP heng sterkt saman med oljeprisen, ein økonomi som har ein næringsstruktur som ikkje er direkte samanliknbar med den ein har i veldig mange andre land. Det er ikkje ei bortforklaring, men eit faktum som vi skal ta omsyn til når vi tolkar tal. Faktum er at dei samla utførte FoU-investeringane i Noreg som del av BNP fall frå 1,7 pst. i 2003 til 1,5 pst. i 2005. Det er eit uttrykk for at når vi vel å bruke BNP som målestokk, så får vi den typen utslag. Men no har altså det fallet stabilisert seg, så det fell ikkje lenger. Eg har litt lyst til å trekkje fram klimaforliket også i samband med denne saka. Klimaet er den største utfordringa i vår tid, blir det veldig ofte sagt frå denne talarstolen. Vi som vel å møte den situasjonen med den største grad av alvor, har som mål å unngå global oppvarming på meir enn 2 grader. FNs klimapanel seier at reduksjonen i dei globale utsleppa må starte i perioden 2000-2015 viss vi skal nå målet. Det krev omstilling av eit heilt samfunn. Det krev at vi flyttar oss frå ein svart oljeøkonomi til ein grøn kunnskapsøkonomi. Det krev meir forsking. Vi er veldig glade for det elementet i klimaforliket som handlar om fordobling av klimaforskinga. Vi er òg glade for at også petroleumsforskinga skal ha eit betydeleg større fokus på klima, for det interessante er jo at energi og miljø er det største tematiske området i Forskingsrådet sin portefølje. Petroleumsforskinga i dag er tre gonger så stor som klimaforskinga og dobbelt så stor som energiforskinga elles. Med klimaforliket gjer vi nettopp ei strategisk endring i høve til det. Det er eit uttrykk for at det faktisk er eit handlingsrom. Når ein på Stortinget er villig til å finne pengar, så har ein dei verkemidla tilgjengelege. Eg har lyst til å trekkje fram Forskingsrådet si rolle når det gjeld nettopp dette. Eg veit ikkje om eg skal kalle det aktør, arena eller verkemiddel, men Forskingsrådet er i alle fall den mest sentrale eininga vi har når det er snakk om å nå den typen målsetjing. Dei har tilgang på verkemidla, dei er ein kontaktarena, det er dei som har kunnskapen. Det er ikkje mogleg å vere ueinig i at forsking og utvikling vil bli avgjerande for om vi skal klare å nå desse ambisiøse klimamåla. Det er heller ikkje mogleg å vere ueinig i at forsking og utvikling er det som skal til for å nå viktige mål om helse og om matvaretryggleik - dei store utfordringane for framtida. Når det gjeld dei forslaga som blir fremma i representantforslaget, kan det godt vere forslag som ein kan vere sympatisk innstilt til, men dei har budsjettkonsekvens, og då er vi nøydde til å sjå dei i ein budsjettsamanheng. Vi får heller komme tilbake til det i den samanhengen. Vi kjem òg tilbake til det i den meir allmenne debatten i samband med den varsla forskingssaka frå Regjeringa.