Oskar J. Grimstad (Fremskrittspartiet), 2010-11-30:
Ved behandlinga av St.meld. nr. 16 for 2004–2005 Leve med kulturminner sette Stortinget som nasjonalt resultatmål nr. 1, at det årlege tapet av verneverdige kulturminne og kulturmiljø skulle minimaliserast. Innan 2020 skal tapet ikkje overstige 0,5 pst. årleg. Ifølgje Fortidsminneforeningen er berekna tap i dag minimum 1,5 pst. Riksantikvaren har slått fast at overføringane til kulturminnevernet må auke betrakteleg dersom målet skal nåast. I statsbudsjettet for 2011 har regjeringa lagt opp til eit nullbudsjett for kulturminnevernet, så spørsmålet frå interpellanten er høveleg. I debatten om klima er argumentasjonen frå miljøvernministeren at dersom vi ikkje tek dette på alvor no, blir det så mykje meir å ta igjen seinare. Det same må jo også gjelde på dette området. Framstegspartiet har forståing for riksantikvar Jørn Holmes kommentar. Han seier: «Eiere av fredete bygninger har grunn til å være skuffet.» Framstegspartiet er positiv til at det skal stimulerast til auka verneinnsats blant eigarar, anten det er private eller næringslivet, og eigedomsskatt er slett ikkje nokon god stimulans i det heile, snarare tvert imot. Eigedomsskatt er ein uting, og spesielt i saker der ein er oppteken av å vareta objekt for framtida. Eit dårlegare insitament til å ta vare på bygningar av historisk verdi skal ein leite lenge etter. Eit velstelt historisk viktig bygg som er halde ved like, vil ha eit betydeleg høgare skattegrunnlag enn eit som ikkje blir halde ved like, og dermed få større utgifter i form av eigedomsskatt – midlar som kunne blitt brukte til vedlikehald. Heldigvis har riksantikvaren forstått dette enkle poenget, så no er det berre å håpe at også lokalpolitikarane forstår dette. Spesielt er forfallet blant freda og verna bygningar etter mange si meining no kritisk. Det årlege forfallet er vesentleg større enn det som blei sett som mål i St.meld. nr 16. Så nokre ord om arkeologiske utgravingar, som mange fortvilar over. Når det skal gjerast inngrep i område der ein trur det er kulturminne, må ofte tiltakshavar kartleggje kulturminne på tomta. Normalt ser aktøren dette som ei heilt nødvendig «investering» i utbygginga. I enkelte tilfelle medfører kartlegginga funn av viktige kulturminne som igjen medfører vern. Dermed får aktøren både dei økonomiske kostnadene gjennom kartlegging og eit økonomisk tap ved å bandleggje areala. Det er vel kjent at denne kostnadsfordelinga ikkje tener kultur- og fornminnearbeidet. Dersom fellesskapet var villig til å ta sin del av kostnadene, ville fylkesarkeologar vere nøydde til å gå inn og prioritere og ha ei meir proaktiv haldning til utgravingar. Dagens system gjer at utbyggjaren er fullstendig prisgitt arkeologen, med uventa kostnader undervegs, i eit slikt løp. Alle forstår at dette er bukken som passar havresekken, og med innvendingsrett og bandleggingsrett er heile ordninga eit hinder for utvikling for private og ikkje minst for kommunane. Vi ser dessverre store konfliktar i mange kommunar der det ser ut til at enkelte arkeologar får ture fram slik dei sjølve finn for godt. Dette bør det snarast bli ein slutt på. Takk til slutt til interpellanten som har teke opp og sett på dagsordenen ei sak der det finst mange gode løysingar, også dei som interpellanten sjølv tek til orde for.