Sveinung Rotevatn (Venstre), 2016-06-02:
Eg trur ikkje det er noko problem å finne ei felles målsetjing i denne saka. Eg trur alle er heilt einige om at skulen ikkje skal vere ein arena for lovbrot generelt, og skulen skal heller ikkje vere ein arena for bruk av lovlege eller ulovlege rusmiddel. Vi kan ha ein lang debatt om korleis ein skal førebyggje det. Eg meiner det sjølvsagt handlar om foreldre. Det handlar om helsesøstrer, og det handlar om gode lærarar som er til stades. Eg tek likevel ordet for å minne Stortinget på kva som var bakgrunnen for at det som alle tidlegare talarar etterlyser og ønskjer, nemleg tilfeldige politirazziaer på skulane, vart stoppa. Interpellanten skriv i interpellasjonen: «Politiet hadde tidligere gode erfaringer med forebyggende skolebesøk med narkotikahunder, men dette er falt bort pga. nye regler.» Det er ikkje riktig. Det er ikkje falle bort på grunn av nye reglar. Det fall bort fordi nokon var frekke nok til å stille spørsmål ved om legalitetsprinsippet eigentleg var til stades her. Den klare konklusjonen var at det var det ikkje. Det er ikkje slik i Noreg at ein kan føreta tilfeldige kontrollar, verken av elevar eller andre borgarar, med narkotikahundar eller anna, utan skilleg grunn til mistanke. Det er ei utruleg viktig avgrensing som ikkje berre er menneskerettsleg, som justisministeren påpeikte, men som også ligg i vår eiga straffeprosesslov. Dersom representantane Bøhler, Werp eller andre har lyst til å fjerne den avgrensinga, må dei gjerne føreslå det i Stortinget. Eg trur det vil vere ein svært dårleg idé. Så ønskjer eg at justisministeren, når han har ordet igjen, vil avkrefte det han sa i innlegget sitt. Det justisministeren sa, var at det er vanskeleg å forstå at menneskerettane skal setje avgrensingar her, fordi hensikta er bra. At hensikta er bra, kan ein seie om mykje, som likevel ikkje vil ha heimel i straffeprosesslova eller i Den europeiske menneskerettskonvensjonen. Då ein valde å slutte med tilfeldige undersøkingar utan mistanke, var det ikkje nokon juridisk tvil om at det var det kloke å gjere. Dersom justisministeren synest det er vanskeleg å forstå at ein slutta med det, vil eg gjerne ha grunngjevinga for det. Så nemnde representanten Werp at han har snakka med mange elevar som meiner at dette er fornuftig, og at vi må ha fleire tilfeldige kontrollar utan mistanke. Då vil eg minne om kven som sa frå om at dette ikkje er riktig. Det var Elevorganisasjonen. Elevorganisasjonen leverte eit varsel om søksmål fordi dei reagerte på at elevar fekk privatsfæren sin invadert med eit reint førebyggjande siktemål. Det at det offentlege ikkje umiddelbart tok ein kamp om det, men sa ok, vi sluttar, fortel meg éin ting, og det er at her visste ein veldig godt at ein ikkje hadde heimel for den praksisen. Dersom nokon ønskjer å innføre slike heimlar, må dei føreslå det og ta diskusjonen, men eg trur det er ein god grunn til at ein ikkje bør gjere det. Det er ikkje berre prinsipielt. Eg meiner også reint praktisk, for dei elevane som slit med rus, og det skal vi ta på høgste alvor, slit også ofte med skulen og med oppmøtet på skulen. Eg trur ikkje at det dei elevane treng, er ein grunn til ikkje å møte opp på skulen i frykt for tilfeldige kontrollar i klasserommet utan mistanke. Eg trur det vil gjere mykje meir vondt enn det vil gjere godt. Når ein skal kjempe mot alvorleg kriminalitet, blir ein ofte veldig ivrig. Det er bra at ein blir det, men ein skal heller ikkje gløyme dei grunnleggjande rettsprinsippa som ligg til grunn for den rettsstaten vi alle byggjer på og er glade i. Så høyrer eg at justisministeren og andre er bekymra for såkalla liberaliseringsrørsler i Noreg. Det er ikkje så mange teikn til det i stortingssalen i alle fall, men eg ser jo at dessverre går ein utover nye menneskerettslege skrankar nettopp på grunn av den bekymringa. Eksempelvis har Elverum kommune no nettopp bestemt at det ikkje skal vere lovleg å gå med effektar eller klede som gjev uttrykk for støtte til liberalisering av narkotikalovverket – altså ei rein ytring – garantert i strid med Grunnlova § 100. Igjen: Vi må ha rom for debatt, og menneskerettane må liggje til grunn.