Gunvor Eldegard (Arbeiderpartiet), 2010-06-14:
Me skal i dag gå igjennom årsrapporten til VEU, men eg vil òg nytta høvet til å snakka litt om framtida til VEU. Når det gjeld årsrapporten, var det den førre delegasjonen som gjennomførde mesteparten av året, medan vår delegasjon var med fyrste gong i plenumssesjonen i desember 2009. Den vesteuropeiske unions parlamentariske forsamling vart oppretta i 1954, og Noreg er assosiert medlem. Forsamlingas hovudoppgåve er å følgja opp EUs tryggings- og forsvarspolitikk. Den utarbeider rapportar og vedtek tilrådingar og fråsegner om forsvars- og tryggingsspørsmål som vert oversende VEUs permanente råd. Forsamlinga er òg eit bindeledd til NATO. Forsamlinga møtest to gonger i året i Paris. Som assosiert medlem deltek dei fem norske representantane fullt ut under sesjonane og i komitémøta, men har ikkje stemmerett i plenum. EU-landas delegasjonar til VEU tilsvarer dei same landas delegasjonar til Europarådets parlamentarikarforsamling, PACE. Da PACE skulle velja ny generalsekretær i 2009 til Europarådet, var sjølvsagt arbeidet med Thorbjørn Jaglands kandidatur ei viktig oppgåve for den norske delegasjonen under vårsesjonen. Uformelle kontaktar med europeiske parti- og komitékollegaer gav Stortinget moglegheit til å styrkja Jaglands kandidatur, samtidig som den norske delegasjonen tok imot nyttig informasjon om prosessen og tenkinga i PACE kort tid før sistnemnde skulle behandla generalsekretærspørsmålet. Da eg kom til VEU, fekk eg veldig fort informasjon frå presidenten om at dei hadde jobba for Jagland der. Den førre delegasjonen fekk òg laga to rapportar om nordområda. UD stilte med m.a. statssekretær Liv Monica Stubholt, som kom til VEU-sesjonen og heldt ei innleiing om nordområdepolitikken. Vår delegasjon kunne for så vidt tenkja oss å følgja opp det, men så fekk me ganske fort etter at me starta, informasjon om at organisasjonen var under avvikling. Det starta med at Storbritannia sa at dei ønskte å melda seg ut, og da kom dei andre landa etter, og i mai var det eit faktum at VEU skulle leggjast ned i si noverande form. Siste sesjon skjer mest truleg i juni 2011. Vår delegasjon vil følgja arbeidet i forsamlinga til og med det tidspunktet, slik at me kan følgja prosessane framover og Noregs rolle i eit eventuelt framtidig organ. Fleire av dei faste medlemene i forsamlinga, og ikkje minst president Robert Walter, er aktive i arbeidet med å finna alternativ til dagens forsamling. Argumentet er behovet for å vareta mellomstatleg parlamentarisk innsyn og kontroll av den felles utanriks- og tryggingspolitikken. Forsamlingas valde leiar ønskjer å presentera ulike idear for å sikra dette, t.d. gjennom ein COSAC-modell. VEU har sett ned ei arbeidsgruppe med mandat til å føreslå alternative løysingar for dagens parlamentarikarforsamling. Denne rapporten skal leggjast fram no under sesjonen i juni, som startar i morgon. Deretter ønskjer dei å setja ned ei styringsgruppe. Det er nokså usikkert, trur eg, om det er tenkjeleg med ein ny struktur. Det er òg uvisst om assosierte medlemsland som Noreg får tilbod om å delta, og i så fall til kva for ein pris – som kjent er me gratispassasjerar no. Men eg føler at medlemene i VEU har eit sterkt ønskje om at Noreg skal vera med også i det vidare arbeidet. Men det er lite som tyder på at medlemslanda sine regjeringar er viljuge til å leggja mykje pengar eller ressursar i dette. Men så registrerer me òg ganske stor motvilje frå dei nasjonale parlamenta mot at Europaparlamentet skal få auka innverknad på utanriks- og tryggingspolitikken, som er definert som ei mellomstatleg sak. Det franske senatet kom på fredag i førre veke med ein resolusjon om å laga ein ny organisasjon etter ein COSAC-modell. VEU er framleis ein arena for å framføra politiske bodskap. Eg synest det er viktig at der Noreg har moglegheit til å vera med i Europa, skal me stilla for å få innverknad, for å knyta kontaktar og for å utveksla informasjon.