Unn Aarrestad (Senterpartiet), 1999-11-25:
Eg er glad for at barnehageutbygging nå får brei støtte i Stortinget. Etter at kontantstøtta vart innført, er det viktig for foreldre og born å ha det reelle valet mellom denne og barnehageplass. Då trengst det nemleg mange nok barnehageplassar, også for dei under tre år. Derfor er den venta barnehagemeldinga nå så viktig for å sikra dette også framover. Elles kan lokale variasjonar gjera det mindre tenleg å ha klare nasjonale normer for kva som er full barnehagedekning. Landet vårt er så ulikt samansett når det gjeld alder, spreidd busetjing, type arbeidsplassar og folkekonsentrasjonar, at det for mange kommunar vil vera heilt feil å byggja på nasjonale normtal. For nokre vil det ikkje kunna gi nok plassar, medan det for andre ville verta for mange. Ei anna utfordring er å sikra større økonomisk likskap mellom kommunale og private barnehagar der desse går inn i det samla barnehagetilbodet i kommunen, og der både plikter og oppgåver er dei same. Ikkje minst treng me også dei private barnehagane, som til nå har dekt mykje av tilbodet for dei små under tre år. Bortfall av denne typen vil også kunna medverka til at det ikkje vert noko reelt val med omsyn til kontantstøtta, som Senterpartiet har gått så sterkt inn for. Derfor er dette så viktig å passa på. Så litt til eit anna viktig område, nemleg det som har å gjera med forbrukarane – altså oss alle – sine sjansar til å få rein og trygg mat utan skadelege stoff av ulike slag, eller overførbare sjukdomar. Til nå har lovverket så langt som mogleg verna oss mot dette. Men dei siste åra har spørsmål knytte til smittestoff, tilsetjingsstoff og mikroorganismar av alle slag kome meir i fokus. Senterpartiet har heile tida stått for at forbrukarane skal ha rett til rein mat, fri for antibiotika, hormon og andre tilsetjingsstoff. Forbrukarane skal ha rett til å vita korleis matvarene er produserte, og ha eit val med omsyn til kva dei vil kjøpa og eta. Nå har me eit forslag til handsaming i Stortinget om å tillata sinkbacitrisin, eit antibiotikum, i norsk dyrefôr. Det er ingen tvil om at bruk av dette i dyrefôr på lang sikt vil kunna føra til utvikling av resistente bakteriar både hjå menneske og dyr. Dette skulle kunna gi grunn nok for å gå inn for føre var-prinsippet og forby dette i Noreg. Me veit at den dagen me vert sjuke, vil me truleg ikkje ha medisinar som verkar, med dei følgjene dette vil kunna få. Det er dette det handlar om. Det forundrar meg at slike forslag vert framsette, og det forundrar meg at ikkje alle er like interesserte i rein og trygg mat, om ikkje anna så for etterkomarane si skuld. Andre utfordringar nå på denne sektoren er matsminke- og barnematdirektivet, som er til handsaming. Genteknologi brukt i matproduksjon er ein svært ny vitskap som berre har eksistert i nokre få år. Ingen veit ennå kva effekt genmat har på menneskekroppen eller naturen. Etter den første dokumentasjonen ser det ut til at det kan liggja mange økologiske bomber gøymde. Nokre planter er genmanipulerte slik at frøa øydelegg si eiga spireevne. På bakgrunn av dette får det norske uttrykket «sjølvmordsfrø» både dobbel og bokstaveleg tyding. Genmodifisert mais har drepe monarksommarfuglar og andre insekt i Nord-Amerika. Då er det klart at det ikkje har vore forska godt nok på følgjene her. Når insekta ikkje overlevde, kva ville då følgjene verta for menneske nå og i komande generasjonar? Nå vert det jobba for å få eit førebels forbod mot genmanipulert mat i 10 år, eit såkalla moratorium. Ein slik tenkjepause skal brukast til å skaffa meir kunnskap og informasjon frå uavhengige forskingsmiljø. Og så får eg berre håpa at Stortinget òg stør opp om dette. Eg trekkjer fram dette sidan forbrukarsaker og forbrukarvern er viktig for oss alle. Me har diskutert dette i mange omgangar tidlegare, og vil også gjera det framover. Masseforbrukarsamfunnet har skapt ein enorm valfridom som ikkje fanst for tjue år sidan. Samstundes kan kvart feilval som forbrukarane tek, verta ein potensiell kostnad både direkte økonomisk og – ikkje minst – i lidingar for den enkelte og for samfunnet. Denne kostnaden må me gjera det me kan for å unngå.