Kjersti Toppe (Senterpartiet), 2015-06-16:
Først vil eg takka komiteen for godt arbeid og for at vi i innstillinga faktisk er einige tverrpolitisk om skadeomfanget av alkohol og om at det er nødvendig med ein solidarisk alkoholpolitikk for å redusera alkoholrelaterte skadar og alkoholmisbruk, som òg representantforslaget inneheld. Ifølgje Verdas helseorganisasjon er alkohol ei av dei tre viktigaste årsakene til dårleg helse og tidleg død i Europa. Regjeringa har i folkehelsemeldinga slutta seg til målet om å redusera skadeleg bruk av alkohol med minst 10 pst. innan 2025. Ein samla komité understrekar at ein reduksjon av alkoholskadane er avhengig av at vi greier å redusera det samla alkoholforbruket i befolkninga, og at empiriske data viser samvariasjon mellom alkoholkonsum per innbyggjar og talet på personar som har eit skadeleg høgt forbruk. Det er difor nødvendig, meiner komiteen, å halda fast ved målet om eit lågt gjennomsnittsforbruk av alkohol i befolkninga og samtidig setja søkjelyset på drikkemønsteret og på tredjepartsskade. For det synest klart at alkoholmisbruk har svært store kostnader for enkeltmenneske, for samfunn og for arbeidsliv. Kristeleg Folkeparti har i dette representantforslaget fremja 15 konkrete forslag. I innstillinga får ingen av dei fleirtal, sjølv om mange parti i merknadsform deler intensjonen bak fleire av forslaga. For Senterpartiet sin del vil eg presisera at når det gjeld forslaget om maksimaltid for skjenking i kommunane, har vi eit stortingsprogram som tilseier at maksimalstida skal vera kl. 03, som i dag, men at det er mange gode argument for at kommunane bør og kan gjera vedtak om reduserte skjenkjetider lokalt. Når det gjeld forslaget om taxfree-kvotane, som vart auka i fjor, har forslaget frå Kristeleg Folkeparti vorte meir tydeleg i løpet av komitébehandlinga. Senterpartiet, SV og Kristeleg Folkeparti føreslår no at regjeringa i statsbudsjettet for 2016 reverserer endringa i taxfree-ordninga som vart innført i 2014. Her stemmer Arbeidarpartiet, Venstre og regjeringspartia imot. Senterpartiet støttar elles dei fleste andre forslaga frå Kristeleg Folkeparti, utanom forslaget om å gjera det lovleg for kommunane å tena pengar på gebyr for skjenkjeløyve. Vi meiner at dagens ordning, der det er kostpris som skal leggjast til grunn, er god. Vi er heller ikkje med på forslaget om å stilla krav til rusfridom for å få offentleg støtte til idrettsarrangement. Det er eit prisverdig forslag, men i samband med nasjonal støtte til større nasjonale og internasjonale arrangement kan det vera vanskeleg. Vi fremjar eit alternativt forslag, som får støtte frå Arbeidarpartiet og Kristeleg Folkeparti, om å be regjeringa innleia eit samarbeid med idrettsorganisasjonane om å styrkja arbeidet for å gjera idrett til ei alkoholfri sone. Det er skapt ein debatt om at Arbeidarpartiet, SV, Kristeleg Folkeparti og Senterpartiet i merknader gjentar det som regjeringa sa i rusmeldinga i 2012 om at forbruksdrivande produktinformasjon må avgrensast, og at ein må gå igjennom grensesnittet mellom reklame og produktinformasjon. Eg meiner at det er ei like reell problemstilling i 2015 som i 2012. Å setja i verk tiltak som kan avgrensa forbruksdrivande produktinformasjon, treng heller ikkje skje ved lovendring. På matområdet har regjeringa prisverdig nok sett ned ei næringslivsgruppe som har bestemt seg for å ta eit felles løft for å redusera saltinnhaldet i industritilverka mat. Eg meiner at vi treng eit liknande felles løft på alkoholfeltet. Det kunne regjeringa tatt initiativ til. Det mest oppsiktsvekkjande i innstillinga er etter mitt syn at Høgre og Framstegspartiet skriv at dei meiner det er greitt og ønskjeleg å bruka lokkeprisar på alkohol for å få ungdom til å oppsøkja uteservering tidlegare på kvelden. Det viser at trass i einighet i komiteen om skadeomfanget og konsekvensane av alkoholbruk er det òg store forskjellar mellom partia på dette feltet framleis. Senterpartiet har ein merknad der vi påpeikar at regjeringa i løpet av to år har fremja fleire alkoholpolitiske saker som i sum har ført til eit taktskifte i alkoholpolitikken. Særleg har auken i taxfree-kvoten bidrege til det. Så det er forståeleg at Kristeleg Folkeparti fremjar eit forslag om tiltak for ein meir solidarisk alkoholpolitikk. Med det fremjar eg forslaga våre i saka.