Liv Signe Navarsete (Senterpartiet), 2011-06-14:
I dag er ein merkedag for helsetenesta i kommunane i Noreg: Nasjonal helse- og omsorgsplan, ny lov om kommunale helse- og omsorgstenester, og ny folkehelselov vil vere grunnsteinane for gjennomføringa av Samhandlingsreforma. Saman med dei økonomiske verkemidla som Stortinget seinare skal handsame som ein del av kommuneopplegget, gir dei rammeverket for reforma. Demografiske endringar og framveksten av livsstilssjukdommar tvingar fram ei endring i måten helsetenestene vert utforma på. Samhandlingsreforma er det største grepet som er teke for å kome desse utfordringane i møte. Kommunane får no betydelege økonomiske incentiv for å arbeide for betre helse blant innbyggjarane sine – ja, ein kan attpåtil seie at no vil det løne seg å halde folk friske. Dei skal samarbeide med føretaka, men òg med frivillig sektor. Alle gode krefter skal dra i lag. Gjennom betre samhandling skal reforma sikre fleire, betre og tidlegare helsetenester der folk bur, altså desentralisering og førebygging. At innbyggjarane kan få meir helsehjelp i – eller i nærleiken av – heimkommunen, at fleire får hjelp tidleg, og at sjukdommar vert førebygde, er framtidsretta, men ambisiøse mål. Dette vil gi eit betre tilbod til enkeltmenneske, men vil òg gi betre berekraft samfunnsøkonomisk. Makt, midlar og oppgåver skal flyttast til kommunane. Det vil stille store krav til organisering og samhandling. Tilsette på alle tenestenivå i helsetenesta må samarbeide til beste for pasient og innbyggjar. Spesialisthelsetenesta må samarbeide betre med kommunehelsetenesta. Alt me gjer, skal ha innbyggjarane i sentrum. Eg har stor tillit til kommunane si evne til å få nytt ansvar og til å løyse fleire oppgåver. Kommunar over heile landet har allereie vore i gang med denne tenkinga lenge. Eg har besøkt kommunar over heile landet der ein har satsa stort – på lokalmedisinske senter saman med helseføretaket, på frisklivstilbod i samarbeid med frivillige organisasjonar, eller på rehabiliteringstilbod som kan ta imot pasientar tidleg frå sjukehuset. Noreg har fleire hundre kommunar som fortener skryt for å vere i forkant og for å tenkje langsiktig og til det beste for sine innbyggjarar. Eg er ikkje i tvil om at dei norske kommunane fint kan handtere dei utfordringane dei får gjennom Samhandlingsreforma. Regjeringa ynskjer med Samhandlingsreforma å støtte opp under det gode arbeidet som skjer lokalt, og vidareføre dette. Det er dette arbeidet som attpåtil har vore modell for Samhandlingsreforma, nemleg framsynte kommunar som greier å samarbeide og byggje opp gode tenester lokalt til beste for sine innbyggjarar. Det er eit overordna mål at helsetilbodet skal vere likeverdig i heile landet. Lokalsjukehusa vil òg i framtida spele ei viktig rolle for å nå dette målet. Nasjonal helse- og omsorgsplan, som no er til behandling i Stortinget, slår fast dette. Nasjonal helse- og omsorgsplan legg dei politiske føringane som dei regionale føretaka skal styre etter. Innbyggjarane i Noreg skal ha likeverdige helsetenester, uavhengig av kvar dei bur. I dag utgjer lokalsjukehuspasientane 60–75 pst. av pasientane i alle norske sjukehus, og ca. 60 pst. av pasientane som vert lagde inn, har akutt hjelpebehov innan 24 timar. Lokalsjukehusa må difor ha ein tydeleg plass i behandlingskjeder der dei bidreg til god og heilskapleg behandling. Eg er glad for at Nasjonal helse- og omsorgsplan legg klare føringar for at lokalsjukehus der det er lange avstandar og/eller kommunikasjonane er vanskelege, skal ha breie akuttfunksjonar, inkludert anestesi. Dette gjer at innbyggjarane kan føle tryggleik for at dei får nødvendig helsehjelp når det skjer noko. Dei fleste av oss kan reise langt når det er ei planlagd innlegging i eit sjukehus. Då vil vi alle ha det beste tilbodet, uavhengig av kvar tilbodet vert gitt. Men når ulukka rammar – på vegen eller i arbeid, eller når nokon av våre næraste plutseleg vert akutt sjuk, til dømes får hjerneslag – då tel minutta. Då må det vere akuttkompetanse på lokalsjukehuset, og ambulanse, slik at dei kan gjere dei livsnødvendige vurderingane og setje i gang behandling eller stabilisering for vidare transport så raskt råd er. Helse er eit av dei viktigaste områda i livet vårt, iallfall når sjukdom rammar, eller når ulukker inntreffer. Langsiktig arbeid for å betre folkehelsa vil vere ein viktig grunnpilar i det arbeidet som kommunane no skal overta. Det å halde oss lenger friske når me vert – fleire – eldre, vil òg ha ein gevinst for samfunnet, men aller, aller mest for den enkelte innbyggjar, som slik får betre livskvalitet og eit betre liv.