Lene Vågslid (Arbeiderpartiet), 2014-10-16:
Eg vil òg starte med å takke interpellanten for å setje eit veldig viktig tema på dagsordenen, eit tema som eg veit at leiaren i justiskomiteen er veldig oppteken av. Eg er veldig glad for at me får debattere framtidas politi og ikkje berre debattere dei kvantitative måla, som me politikarar ofte likar. Det blir ofte mange debattar om kor mange politifolk me skal ha, kor mange politidistrikt me skal ha – ting me kan telje. Men som både leiaren av justiskomiteen og justisministeren var inne på, er dette eit tema som både er komplekst samansett og vanskeleg, og også, trur eg, noko tabubelagt. Som komitéleiaren viste til, har Finn-Arild Bystrøm, som dessutan er lensmann i heimkommunen min, Tokke, skrive ei veldig interessant masteroppgåve om det å vere ny leiar i politiet. Denne har fått god merksemd og inneheld mange interessante funn. Gjennom intervju med ni forskjellige nye leiarar frå ni forskjellige politidistrikt er det tre oppgåver frå denne masteroppgåva eg har lyst til å trekkje fram i denne debatten. Det viser seg at det er for få leiarar med formalkompetanse i leiing i politiet. 75 pst. av norske politileiarar har inga form for leiarutdanning. Politileiarar manglar grunnleggjande forståing for korleis ein kultur oppstår eller blir danna, korleis han kan handterast eller endrast, og korleis ein kan bruke kultur som ein del av eit aktivt leiingsverktøy. Bystrøm viser òg til at politiets hierarkiske strukturoppbygging og rangordning ofte er eit hinder for kreativitet, reell samhandling og dei tilsette sin medverknad i eigen kvardag. I prinsippet vil alltid dei med høgare rang ha rett – sjølv om ein har feil – i kraft av å ha høgare rang. Eg har, som komitéleiaren, store forventningar til at den komande politireforma vil handle om dette temaet og vil føreslå tiltak og metodar som kan ta tak i dei utfordringane som bl.a. masteoppgåva til Bystrøm viser. Eg meiner det må vere viktig å vurdere ei betre leiarutdanning. Det er eit paradoks at det er krav til politiet om kompetanse i etterforsking, avhøyrsteknikk, køyring og skyting, men ikkje når det gjeld folk i organisasjonen. Det er positivt at Bystrøms undersøking viser at mange nye leiarar i politiet ser det som både positivt og meiningsfullt å arbeide som leiar i politiet, at dei er glade for å ha jobben og opplever fridom. Samtidig må me merke oss at nye leiarar i politiet saknar oppfølging. Oppgåva til Bystrøm viser at ingen av dei nye leiarane han intervjua, blei følgde opp som leiarar. Han viste til at det var få av dei nye leiarane som visste kva for krav som blei sette til dei, og at dei i for liten grad blei fortalde kva som skulle gjerast. Det er ikkje vanskeleg å skjøne at det kan vere tøft å stå åleine som ny leiar i politiet. Eg meiner dette er eit område det er viktig at justisministeren merkar seg. Framtidas politi handlar om så mykje meir enn struktur og organisasjonskart. Det handlar om – det trur eg me er veldig einige om – kva for samfunnsoppdrag politiet skal ha, og kva verktøy dei får på vegen for å løyse desse. Eg vil òg understreke at ein debatt om kultur og leiarskap i politiet ikkje handlar om at det ikkje blir utøvd god leiarskap i politiet eller i andre beredskapsetatar i dag. Me har veldig mange gode eksempel på at det gjer det. Men me må ta tak i det faktum at det nokre gonger blir utøvd svak leiarskap, at det er ulike årsaker til det – både mangel på oppfølging og kanskje det hierarkiske systemet til tider blir eit hinder – og at vi ikkje gjev politistudentar god nok utdanning når det gjeld handtering av folk. Mange manglar leiarkompetanse, og mange manglar kanskje rom for å leie. Eg meiner at funna i Bystrøms masteroppgåve «Ny som leder i politiet» i alle fall tyder på at her er det mykje å hente og fleire viktige ting og element å ta tak i. Dette håper eg justisministeren også vil ta med seg i arbeidet med politireforma. Ein kan ikkje organisere seg til betre leiing, og ein kan ikkje vedta betre kultur. Dette må skapast, og det krevst andre typar tiltak. Arbeidarpartiet ser veldig fram til å ta diskusjonen om dette vidare, noko me håper å få godt høve til når me skal behandle politireforma her i Stortinget.