Magnhild Meltveit Kleppa (Senterpartiet), 2011-05-20:
I Soria Moria-erklæringa slår regjeringa fast at posttenestene er viktige for å oppretthalda busetjing og næringsliv i heile landet. Vi varslar at vi gjennom konsesjon vil oppretthalda dei samfunnspålagde oppgåvene Posten Norge har. Vi vil gjennom postlova oppretthalda eit likeverdig tilbod av posttenester i heile landet til lik pris og oppretthalda einskapsportoen. Vi melde òg at vi ville utsetja implementeringa av EU sitt tredje postdirektiv, innhenta kunnskap og utgreia konsekvensar av ei eventuell implementering av direktivet. Regjeringa har innhenta fem utgreiingar. Det er for det fyrste to utgreiingar frå Samfunns- og næringslivsforskning som tek for seg konsekvensane for alle delar av samfunnet av ei liberalisering, ein rapport og ein tilleggsrapport. Så er det ei utgreiing av konsekvensar for statleg kjøp av ulønnsame posttenester frå Oslo Economics. Vidare er det ei utgreiing av konsekvensar av å nytta reservasjonsretten frå Kluge Advokatfirma, og så ei om effektar på lønns- og arbeidsvilkår i land som har liberalisert postmarknaden, frå Copenhagen Economics. Desse utgreiingane har vist at ei full liberalisering av postmarknaden i Noreg vil krevja auka løyvingar over statsbudsjettet for å oppretthalda dagens tilbod. Utgreiingane har òg vist at ei innføring av direktivet vil føra til press mot ordninga med einskapsporto, og at lønns- og arbeidsvilkåra til dei tilsette i Posten blir sette under press. Mellom anna med utgangspunkt i desse utgreiingane ynskjer regjeringa no å nytta reservasjonsretten. Hoksrud sitt spørsmål er tredelt. Han spør for det fyrste om kva eit veto mot postdirektivet vil ha å seia for Posten si verksemd. For det andre spør han om moglege verknader for telekommunikasjon, og for det tredje spør han om verknader for heile EØS-avtalen. Til det siste vil eg visa til at utanriksministeren underretta Stortinget om saka i går, og at han gjekk meir i detalj når det gjeld forholdet til EØS-avtalen. Lat meg fyrst seia nokre ord om verknader for Posten si verksemd. Noreg er eit geografisk stort land med spreidd busetnad. Dette stiller store og kostbare krav til infrastrukturen for at den skal fungera godt. For regjeringa er det ei prioritert oppgåve å sikra posttenester av god kvalitet til rimeleg pris i heile landet. Ombering av post seks dagar i veka og einskapsporto er verkemiddel for å oppnå dette. Delar av denne samfunnspålagde oppgåva er såkalla ulønnsam og blir i dag delvis finansiert gjennom eineretten for Posten Norge AS og delvis over statsbudsjettet kvart år. Auka konkurranse svekkjer moglegheitene for å oppretthalda dei postpolitiske måla. Gjennom å seia nei til EU sitt tredje postdirektiv gjer regjeringa det mogleg å oppretthalda delfinansieringa frå einrettsverksemda. Det er òg stilt spørsmål ved om ei innlemming av direktivet i EØS-avtalen vil kunna påverka lønns- og arbeidsvilkår i postsektoren negativt basert på dei erfaringane vi har observert i nokre EU-land. Regjeringa finn på denne bakgrunnen tungtvegande grunnar for at Noreg går imot å innlemma EU sitt tredje postdirektiv i EØS-avtalen. Kva vil ein reservasjon mot postdirektivet ha å seia for heile EØS-avtalen? EØS-avtalen føreset at det innan EØS skal vera eit felles regelverk i den indre marknaden. Difor blir nye rettsakter frå EU innlemma i dei ulike vedlegga til EØS-avtalen. Men avtalen gjev òg EFTA- og EØS-landa ein rett til å reservera seg mot innlemming av nye EU-rettsakter. Samla sett meiner regjeringa at det er tungtvegande argument for at Noreg går imot å innlemma EU sitt tredje postdirektiv. Vi vil difor med det fyrste meddela EFTA-partnarane våre og EU-sida vår haldning i saka. Vi vil følgja prosedyrane for reservasjon slik dei går fram av avtalen. Prosedyrane for behandling av slike tilfelle er nedfelte i EØS-avtalens artikkel 102. Denne artikkelen regulerer ein situasjon der det er ueinigheit mellom avtalepartnarane om nytt EU-regelverk skal innlemmast i EØS-avtalen eller ikkje. Det er den parten som ynskjer innlemming av rettsakta, som avgjer når ein artikkel 102-prosedyre formelt skal setjast i gang. Denne prosedyren startar ved at ein av partane formelt ber om dette i EØS-komiteen. Deretter har EØS-komiteen seks månader til rådvelde for å finna ei løysing. Komiteen skal undersøkja alle andre moglegheiter for at avtalen skal kunna verka tilfredsstillande. Om ein ikkje blir einige og EØS-komiteen ikkje avgjer saka på annan måte, blir den delen av det aktuelle vedlegget som dette direkte vedkjem, mellombels sett ut av kraft. Dette vil skje seks månader etter utløpet av fristen for å løysa saka i EØS-komiteen, men uansett ikkje før rettsakta er gjennomført i EU. Fleire land har enno ikkje gjennomført EU sitt tredje postdirektiv i nasjonal rett. Nokre EU-land har fått utsett frist for gjennomføring til 31. desember 2012. Korleis EU-sida vil vurdera iverksetjinga av 102-prosedyren, er difor vanskeleg å seia. Reservasjonsretten har hittil ikkje vorte nytta. Difor finst det ikkje noko erfaringsgrunnlag å samanlikna med når det gjeld kva for politiske, rettslege og praktiske følgjer bruk av reservasjonsretten vil ha. Det er såleis ikkje mogleg å seia sikkert kva konsekvensar det norske synet på postdirektivet vil ha for EØS-avtalen generelt før det er gjennomført forhandlingar med EU-sida. Så vil eg seia meir om kva ein reservasjon har å seia for Posten si verksemd. Den samfunnspålagde, ulønnsame delen av posttenestene blir i dag som sagt finansiert dels gjennom eineretten for Posten Norge AS, og dels over statsbudsjettet. Eit nei til det tredje postdirektivet gjer det mogleg å fortsetja med å oppretthalda finansiering av eineretten. I dagens situasjon, der brevmengda fell, er det ikkje det rette tidspunktet for ytterlegare press på Posten sin økonomi. Om ein legg til grunn at vedlegg XI om elektronisk kommunikasjon, audiovisuelle tenester og informasjonssamfunnstenester blir sett til side, vil dette omfatta dei to fyrste postdirektiva. Partane i avtalen vil då ikkje vera bundne til å gjennomføra desse direktiva i nasjonal rett. Posten Norge og andre norske selskap vil ikkje kunna nytta rettar frå direktiva i eit EU-land, medan selskap frå EU ikkje vil kunna nytta direktivet i Noreg, Island eller Liechtenstein. Dei praktiske konsekvensane vil vera avhengige av kva partane blir einige om i EØS-komiteen. Om dei to fyrste postdirektiva blir sette mellombels ut av kraft, vil EØS-avtalen sin hovuddel framleis gjelda. Norske lover og forskrifter som gjennomfører desse direktiva i norsk rett, vil likevel gjelda til dei eventuelt blir endra. Noreg kan altså framleis gje selskap frå EU-land dei same rettane som tidlegare, sjølv om vi ikkje er forplikta etter EØS-avtalen. EU vil òg kunna velja å gje selskap frå EØS- og EFTA-landa dei same rettane som før, sjølv om direktiva er suspenderte og EU ikkje er forplikta til dette etter EØS-avtalen. Den praktiske forskjellen vil då vera at EØS-avtalen sine avgjerder om handheving ikkje kan nyttast. Posten Bring har i dag heile Norden som heimemarknad. Verksemda i Sverige omfattar industriell post og logistikk, medan ein i Danmark berre driv med logistikk. Hovuddelen av Posten Bring si verksemd utanfor Noreg fell utanfor postdirektiva sitt verkeområde. Dei rettane Posten Bring har opparbeidd i desse marknadene, blir uansett ikkje endra, anten fordi aktivitetane fell utanfor direktiva sine verkeområde eller fordi etablerte føretak på område som fell innanfor postdirektiva, får halda fram. Dei kan likevel ikkje nytta EØS-avtalen sine avgjerder om handheving av desse rettane. Til slutt nokre ord om andre område innan telekommunikasjon. EØS/EFTA-landa har ein rett til å reservera seg mot nye rettsakter. Konsekvensen av å nytta reservasjonsretten er at dei delane av det relevante vedlegget som saka gjeld, mellombels blir sette til side. Fyrste og andre postdirektiv er innlemma i EØS-avtalen vedlegg XI om elektronisk kommunikasjon, audiovisuelle tenester og informasjonssamfunnet. Når Noreg reserverer seg mot innlemming av det tredje postdirektivet, er det vedlegg XI som er det relevante vedlegget, og den delen av vedlegget som er berørt, kan bli tilsidesett. Vedlegg XI gjeld telekommunikasjonstenester, posttenester, databeskyttelse og informasjonssamfunnstenester. Eg må få lov til å koma tilbake til resten av det i neste innlegg, men lat meg berre seia til slutt: Det å kunna motta post seks dagar i veka, nær sagt uansett kvar ein bur i dette landet, er ein eigen kvalitet ved vårt samfunn slik vi kjenner det i dag. Denne verdien fører vi no vidare.