Torstein Rudihagen (Arbeiderpartiet), 2007-06-14:
Raset i Hanekleivtunnelen på E18 i Vestfold har fått stor omtale i samleproposisjonen. Vi har levd i den trua at vi i dette landet har den beste kompetansen på tunnelbygging, og derfor blir det sterke reaksjonar på at eit slikt ras kunne skje, og også på det som granskingsrapportane har avdekt i ettertid. Heldigvis blei ingen skadde, men vi kan ikkje på nokon måte godta at vi har rasfarlege tunnelar. Vi må gjere det som gjerast kan for at trafikantane skal vere trygge her. Sikringsarbeidet som blei utført i Hanekleivtunnelen, viser seg å vere skandaløst dårleg. Da inspeksjonen avdekte at Løkentunnelen, Bolstadtunnelen og fire andre tunnelar treng tilleggssikring, blir dette enda meir alvorleg. Den fyrste granskingsrapporten slår klart fast at årsaka til raset i Hanekleivtunnelen er ei undervurdering av sikringsbehovet i dette vanskelege berget. Kvifor det blei undervurdert, gir ikkje rapporten eit endeleg svar på, men ein peikar på ei rekkje forhold som i høgste grad er kritikkverdige og kan vere medverkande: dårleg organisering, uklar rollefordeling, uklare ansvarsforhold, manglande ingeniørgeologisk kompetanse, osv. Uansett var det Statens vegvesen som hadde ansvaret, og som må tole rettkomen kritikk for måten desse prosjekta blei handterte på. Dette må òg få konsekvensar for korleis Vegvesenet styrer og organiserer sine prosjekt. Vi må gjere folk trygge på at så dårleg arbeid ikkje blir gjort framover. No kjenner vi også innhaldet i den omtalte internrapporten, og han har, som statsråden var inne på, så betydelege manglar at Regjeringa foreslår ytterlegare gransking av eksternt firma. Ei slik gransking må sjølvsagt stille spørsmål om og forhåpentleg finne svar på kvifor det ikkje blei rapportert til fylkesvegkontoret og Vegdirektoratet under arbeidet, og kven sitt ansvar dette er. Det er naturleg at vegdirektøren fekk permisjon når denne granskinga blir gjennomført. Det byggjer ikkje akkurat opp om tilliten til Vegvesenet det som er kome fram, og det kan ikkje vere tvil om at her må det til endringar og forbetringar. I debatten i kjølvatnet av desse hendingane er det stilt spørsmål ved om trong økonomi på prosjekta og fokusering på rask framdrift har vore årsak til slurv i arbeidet. Det har vegdirektøren tilbakevist, men eg trur det uansett er grunn til å presisere frå Stortingets talarstol – om nokon skulle vere i tvil – at ønsket om rask framdrift og rimeleg kostnad aldri må få følgjer for tryggleiken. Eg vil rose samferdselsministeren og Regjeringa for måten denne situasjonen har blitt handtert på: tiltak for å få utbetra tunnelane så raskt som mogleg, tiltak i forhold til omkjøringsvegane, betra informasjon om kollektivtilbod og ei tilleggsløyving i revidert på 345,2 mill. kr, som utover reparasjonsarbeid i tunnelane går til tiltak på omkjøringsvegane og andre ekstrautgifter som Vegvesenet har hatt. Bompengeselskapa får òg dekt tapte inntekter. Dessutan blei det raskt sett ned ei undersøkingsgruppe for å finne årsaka og foreslå forbetringstiltak. I proposisjonen er det referert åtte konkrete forslag til forbetringar. I tillegg er det lagt fram ein rapport frå eit partssamansett utval og, som vi har vore inne på, ein eigen intern rapport i Vegvesenet. Det er òg sett i gang inspeksjon av alle tunnelane. Eg kan vanskeleg sjå korleis Regjeringa kunne ha handtert dette på ein annan måte, eller på ein betre måte. Det er verdt å merke seg det som står i proposisjonen, at da eit liknande ras gjekk i Oslofjorden i 2003, tok ikkje daverande statsråd Torild Skogsholm noka aktiv rolle for å undersøkje rasfaren i andre tunnelar, ikkje eingong i dei nærmaste områda med liknande geologiske forhold som Hanekleivtunnelen ligg i. Det avgjerande no er at alle tunnelane blir kontrollerte, at tunnelane blir sette i trygg og god stand, og at heilt nødvendige organisatoriske endringar i Vegvesenet blir gjorde. På NRK i dag tidleg blei det påstått at Vegvesenet ikkje hadde god nok kompetanse på tunnelarbeid og tunnelinspeksjon. Om det skulle vere rett, må iallfall ekstern ekspertise brukast, slik at vi kan vere sikre på at vi er på den trygge sida. Eg er klar over at utfordringa er mangel på ingeniørgeologar. Til slutt: Når det gjeld tunnelinspeksjonar, er det grunn til å merke seg at departementet skriv at ein vegtunnel kan vere opp til seks-sju gonger dyrare å halde ved like enn ein veg i dagen. Dette må eg innrømme bekymrar meg. Vi har 952 tunnelar på riks- og fylkesvegnettet, og vi har mange på gang. Når vi reiser rundt med komiteen, blir vi i tillegg presenterte for ønsket om lange tunnelar under fjordar og gjennom fjell. Bekymringa mi er at vi i vedlikehaldsbudsjettet vårt blir veldig oppbundne i tunneldrift. Det blir ei stor utfordring å få auka vedlikehaldsbudsjetta nok til å greie både dette og eit godt vedlikehald på eit vegnett som roper på meir pengar. Sjølvsagt må vi byggje tunnelar med vår topografi og geografi, men der det kan vere gode alternativ med veg i dagen, bør vi vere kritiske til tunnelbygging.