Petter Løvik (Høyre), 2001-12-13:
Det er eit svært godt budsjett som regjeringspartia legg fram i dag, og som vi vil få fleirtal for i Stortinget. Det er godt, fordi vi har fått auka løyvingar til fleire gode formål i forhold til inneverande år. Vi har fått ein auke på 460 mill. kr til riksvegane, ein auke på 330 mill. kr til Jernbaneverket, og vi aukar kjøpa av tenester frå NSB med 80 mill. kr, noko vi meiner og trur skal føre til betre tenester og betre regularitet på jarnvegssspora. Når eg er spesielt glad, er det likevel ikkje mest på grunn av løyvingane. Eg trur at det budsjettet vi vedtek i dag, vil stå fram som eit historisk budsjett, for endeleg har stortingsfleirtalet manna seg opp til å prøve å gripe fatt i ein del av dei heilt grunnleggjande problema og dei grunnleggjande problemstillingane i norsk samferdselspolitikk. Vi går inn for store endringar i struktur, vi legg eit fundament for at vi i framtida skal kunne tilby brukarane endå betre tenester. Og det er kundane som står i sentrum. Det er ikkje strukturendringane i seg sjølve som er målet. Målet er at dei som brukar dei samferdselstenestene som Stortinget er med og legg til rette for, skal få eit betydeleg betre tilbod i løpet av dei komande åra. Det aller viktigaste vi gjer i dette budsjettet, er dei endringane som skjer med Statens vegvesen. Eg har lyst til å gi stor ros til Vegdirektoratet for den offensive haldninga dei har vist ved å ta tak i ein del problemstillingar når det gjeld ein del strukturar som er overmodne for at ein finn ei løysing. Vi grip fatt i forvaltningsdelen i Vegvesenet, og vi prøver å få redusert administrasjonen med eit klart mål: Færre skal sitje ved skriveborda og fleire skal ut i praktisk vegbygging. Det som blir gjort her, er ei ganske stor slanking av administrasjonen i Statens vegvesen. Men samtidig er det ei viktig desentalisering ut frå Vegdirektoratet til regionkontor og til vegkontor i dei ulike fylka. Målsetjinga er at vi skal klare å få redusert administrasjonen i Statens vegvesen frå 5 000 til 4 000 personar, og at dei innsparte ressursane sjølvsagt skal gå til auka produksjon, meir vegbygging, betre vedlikehald, og dermed eit betre tilbod til oss som er brukarar av desse vegane. Vi grip også fatt i produksjonsdelen i Statens vegvesen. Denne foreslår vi no å gjere om til eit aksjeselskap. Dette har fleire fordelar. For det første vil dette gi meir likeverdige forhold mellom Statens vegvesen som vegbyggjar og andre entreprenørar som på lik linje med Staten kan vere med og byggje veg. Det vil også gi Statens vegvesen meir likeverdige forhold overfor dei private aktørane ein skal ut og konkurrere med. Dette med å få like konkurranseforhold og større fridom til dei som skal produsere vegtenestene, er eit hovudmål for den omlegginga som vi no legg opp til. Vi går også inn for andre viktige strukturtiltak. Vi set i gang prosessar der både NSB og Posten, som i dag er særlovsselskap, skal bli gjorde om til AS, og Luftfartsverket, som i dag er ei forvaltningsbedrift, skal òg gjerast om til aksjeselskap. Somme hevdar at dette er ein revolusjon, andre hevdar at det betyr lite. Sanninga er nok at dette betyr ein heil del. Men for NSB og Posten, som i dag er særlovsselskap, vil ikkje forandringane vere så veldig store. I praksis viser vel diskusjonen om desse omleggingane dei siste dagane at det er ganske stor forvirring både blant folk flest og i media om kva særlovsselskap er for noko. Vi føler det rett å gjere dei om til aksjeselskap, som har heilt klare spelereglar, som er ei velkjend selskapsform, og som vil kunne vareta dei interessene vi har, på ein betre måte enn det som skjer i dag. Aller viktigast er det å få rydda opp i forholdet mellom staten som kjøpar av tenester og dei selskapa som skal levere desse tenestene. Staten skal sjølvsagt bestemme kva flyplassar vi skal ha, kor gode posttenester vi skal ha, og staten skal i stor grad bestemme kva rutetilbod NSB skal ha. Men selskapa får betydeleg større fridom til å organisere arbeidet. Det er slutt på den tida at vi styrer desse selskapa gjennom eigarskap. I dag blir tenesteproduksjonen styrt gjennom konsesjonar og gjennom kjøp av tenester. Og neste år kjøper vi frå desse tre selskapa tenester for om lag 1 800 mill. kr. Vi vil kjøpe tenester også i framtida, men det er ikkje sikkert det berre blir frå desse selskapa. Blant anna har eg merka meg at like etter samferdselskomiteen avgav si innstilling, var konkurrerande selskap allereie ute og signaliserte at dei kunne tenkje seg å ta ein del av persontransporten som NSB har i dag. Dette er svært gledeleg. Mange av oss som no sit i samferdselskomiteen, er nye i komiteen. Og utan å vere overraska har vi konstatert at det er ei kolossal interesse ute, både i media og blant svært mange aktørar, for det arbeidet vi utfører der. Vi får mange besøk, og vi får mykje lobbyverksemd inn mot oss. Og dette gjer inntrykk. Det gjer inntrykk å møte folk som står overfor dødsfarlege stamvegar. Og det gjer inntrykk når folk står fram og fryktar for flyplassen sin. Det gjer inntrykk når foreldre møter oss og fortel om den angsten dei har for ein rasfarleg skuleveg. Det gjer inntrykk når næringslivet fortel oss om vegar som er stengde 21 dagar i trekk på grunn av ras. Det gjer inntrykk når kommune og næringsliv mange stader spyttar inn titals millionar for å få gjennomført vegprosjekt som vi ikkje har makta å gje nok ressursar til frå staten si side, men der dei er villige til å ta eit tak sjølve. Det gjer også inntrykk når vi får brev frå folk som kjem med ganske klare meiningar om andre delar av tenesteytinga som staten har ansvaret for. Alle desse tinga seier meg éin ting: Vi er nøydde til å få ei kraftig styrking av svært mange område i samferdselssektoren. Vi må ha meir ressursar inn til samferdsel, og det ligg i Sem-erklæringa frå dei tre partia at vi skal få det. Men samtidig er det heilt nødvendig at vi tenkjer nytt, at vi er i stand til å setje kundane endå meir i fokus, og at vi er i stand til å møte litt motstand for å få til ei omstilling. Vi føler oss alle tryggast i den tida vi kjenner best, og det er fortida. Men det betyr ikkje at vi kan fortsetje å leve der. Vi må omstille oss, vi må møte dei nye krava som innbyggjarane stiller til oss. Dette budsjettet er eit stort steg i retning av å få lagt fundamentet for ein heilt ny samferdselspolitikk der kundane sine behov kjem i aller, aller fremste rekkje. Det er mange område vi kunne ha kome inn på, og vi skal kome innom det meste i løpet av dagen. Men eg føler at desse strukturelle endringane til beste for kundane er den viktigaste bodskapen frå dei tre regjeringspartia i denne saka.