Jenny Klinge (Senterpartiet), 2016-06-08:
Saman med representantane Per Olaf Lundteigen og Liv Signe Navarsete har eg fremja eit representantforslag om at Noreg skal tre ut av Schengens grensereglar. Dette er ikkje noko vi i Senterpartiet heilt plutseleg har kome på. Vi har tvert om vore tydelege på, heilt sidan opprettinga av Schengen-samarbeidet, at det å byggje ned dei nasjonale grensene mellom landa ville føre til problem med meir grenseoverskridande kriminalitet. Vi har sett ei utvikling dei siste åra med meir mobil kriminalitet og menneskehandel, og vi veit òg at terroristar nyt godt av nedbygde nasjonale grensekontrollar. Andre parti, som i årevis har vore imot å innføre igjen nasjonal grensekontroll, har brått omtalt nettopp grensekontroll som viktig, etter at det sidan i fjor haust har kome mange asylsøkjarar til landet vårt, men desse partia vil ikkje tre ut av den avtalen som no gjer det umogleg å ha nasjonal styring over grensekontrollen. Dei vil basere seg på å søkje om – og forhåpentlegvis få lov til – å utvide den mellombelse nasjonale grensekontrollen inntil vidare. Som representant for eit parti som er oppteke av nasjonalt sjølvstyre, er dette både vanskeleg å forstå og vanskeleg å godta. Som Schengen-medlem er Noreg ein del av eit større område som har felles yttergrense og indre reisefridom. Føresetnaden for dette samarbeidet er at alle Schengen-landa gjennomfører det felles regelverket på ein effektiv og forsvarleg måte. Denne føresetnaden har ikkje vorte oppfylt. Ein kan gå så langt som å seie at yttergrensekontrollen har rakna mange plassar. Til og med statsrådar frå den blå og svært EU-venlege regjeringa har påpeikt at yttergrensekontrollen til Schengen-området er altfor dårleg. I praksis handlar dette om at Schengen-avtalen tek frå oss viktige verktøy for å kunne stoppe kriminelle personar og kriminelle miljø. Dette gjeld dels kriminelle frå Schengen-landa sjølve, men ikkje minst også kriminelle frå land utanfor Schengen-området. Viss nokon først slepp inn i Schengen via ei dårleg kontrollert yttergrense, er det fritt leide vidare til oss. På grunn av passfridomen i Schengen-området finst det ikkje kontroll med kven som passerer grensene mellom avtalelanda. Fleire av Schengen-landa har mellombels innført ulike former for nasjonal grensekontroll, men Schengen-reglane set grenser for kor lenge slik nasjonal grensekontroll kan vare. Schengen-avtalen er no under sterkt press, og det er mykje debatt i Schengen-landa om framtida til avtalen. Senterpartiet har heile tida vore skeptisk til Schengen, og har lenge peikt på at yttergrensekontrollen i for store delar av dette området har vore for svak. Ei nærliggjande løysing er å innføre nasjonal grensekontroll på nytt. God grensekontroll er heilt nødvendig for å kunne hevde nasjonal suverenitet, og nasjonal grensekontroll er eit viktig og effektivt verktøy for å stoppe personar som ikkje bør ha tilgang til riket. Staten vil òg få meir kontroll med kven som oppheld seg innanfor landegrensene. Eg vil understreke at vi har ei rekkje avgrensa avtalar om samarbeid mellom Noreg og EU som, uavhengig av tilknytinga vår til Schengen, skal vidareførast. Døme på dette er samarbeidsavtalar med Europol og Eurojust. Slike avtalar kan framleis vidareførast trass i at Noreg går ut av grensesamarbeidet, på same vis som Storbritannia og Irland har justispolitiske avtalar med EU utan sjølve å vere medlemer av Schengen. Det er snakk om å vere løysingsorientert, og det er mogleg å finne løysingar i samarbeid med landa og EU. I representantforslaget vårt peiker vi på at ein reetablert nordisk passunion vil kunne vere ei betre løysing enn det grensesamarbeidet vi har ut frå Schengen-avtalen i dag. Nordisk samarbeid er viktig for Noreg. Noreg var i fleire tiår ein del av ein nordisk passunion, før vi slutta oss til Schengen-avtalen, men vi ser at det av ulike grunnar ikkje nødvendigvis er mogleg å finne ei nordisk løysing på kort sikt. Arbeidet for dette må likevel begynne no. Eg vil vidare understreke at moderne teknologi gjer at grensekontroll ikkje treng å vere særleg inngripande, tidkrevjande eller til ulempe for dei som kryssar grensene. Sikkerheitskontrollen kan ta lengre tid enn ein passkontroll. Det er derfor ikkje eit vektig argument mot å innføre nasjonal grensekontroll på nytt. Eg vil gjenta at målet med å innføre grensekontroll for reisande frå Schengen-land er omsynet til sikkerheita til riket, det å førebyggje grenseoverskridande kriminalitet og få betre kontroll med kven som kjem til og oppheld seg i Noreg. Derfor må landet tre ut av dei delane av Schengen-avtalen som omhandlar grensekontroll. Til slutt vil eg ta opp Senterpartiets forslag i saka.