Kjersti Toppe (Senterpartiet), 2016-06-07:
Først vil eg takka medforslagsstillarane mine for at vi tverrpolitisk kunne løfta denne saka. I SIFOs rapport «Retusjert reklame og kroppspress» frå 2014 viser ein til forskingsresultat som viser ein samanheng mellom reklame, kroppspress og psykisk helse. I den same rapporten svarar 85 pst. av unge jenter og 30 pst. av unge gutar at dei opplever kroppspress, og dei svarar sjølve at reklame har anten stor eller størst påverknadskraft på kroppspresset dei opplever. Barn og unge vert gjennom stadig fleire medium og i gatebiletet utsette for reklame som framhevar utsjånaden til kroppen. Ifølgje Ungdata 2014 slit kvar fjerde jente i 15–16-årsalderen med depressive symptom, og kvar tredje jente seier seg lite nøgd med seg sjølv. Ifølgje undersøkinga er det ein klar auke i angst og depressive lidingar som grunngjeving for uføretrygd blant dei unge. Kroppspress frå reklame er eit problem som eg difor meiner er godt dokumentert, og som opptar breie lag av samfunnet – som vi òg skriv i forslaget. Hensikta med forslaget er at ein frå Stortinget si side gjer meir for å sjå på samanhengen og setja inn tiltak. Det er ikkje slik at kroppspress aleine nødvendigvis fører til verken spiseforstyrringar eller andre psykiske lidingar, men det er ein av fleire faktorar, og samanhengen meiner eg er dokumentert. Det vert fremja seks forslag i saka. Senterpartiet kjem til å støtta alle forslaga som vert fremma, både av Kristeleg Folkeparti og av Venstre, subsidiært. Eg har eit par kommentarar til svaret frå statsråden med omsyn til forslaga som låg i sjølve representantforslaget, spesielt dei to siste av desse, om korleis ein kan regulera dette i marknadsføringslova. Når det gjeld å få slike tiltak inn i den varsla ungdomshelsestrategien, meiner eg det burde vera opplagt at Stortinget kunne slutta seg til eit slikt forslag. Når det gjeld punkt 2 i representantforslaget, om at vi må få meir kunnskap, ser eg at statsråden viser til ein del undersøkingar som er sette i verk, men eg tenkjer at dette er eit område som ein bør få meir systematisk kunnskap om – særleg sidan dette er problematisert og ein er usikker på korleis ein skal kunna regulera dette betre. Så til statsråden sitt svar om at det ikkje er hensiktsmessig å endra marknadsføringslova: «Å forby reklame med urealistiske eller usunne skjønnhetsideal for å motvirke kroppspress vil skape store utfordringer knyttet til den nærmere grensegangen.» Vidare: «Dagens markedsføringslov skal først og fremst ivareta forbrukernes økonomiske interesser. Forbrukernes helse er ikke et hensyn som markedsføringsloven skal ivareta.» Her er eg ueinig. Viss ein ser på desse føresegnene i marknadsføringslova, handlar dei jo om etikk og moral. Korleis kan ein seia at ikkje det er vanskelege grenser i utgangspunktet? Når vi ser på lova, kapittel 4, om «særlig beskyttelse av barn» og kva som er ein god «markedsføringsskikk», står det under punkt a at ein skal leggja vekt på om marknadsføringa «oppfordrer til lovbrudd, farlig atferd eller brudd med vanlige sikkerhetsnormer». Under punkt b, som eg vil framheva, står det at ein skal leggja vekt på om marknadsføringa «spiller på sosial usikkerhet, dårlig samvittighet eller dårlig selvtillit». Det står i lova i dag – at vi ikkje da kunne utvida den paragrafen til òg å seia noko meir konkret om kroppspress, eller brukt punkt b i dag, for å regulera reklame. Når det gjeld marknadsføringslova og helse, er det i dag regelverk som skal hindra reklame direkte mot barn og unge når det gjeld usunn mat, så her er eg heller ikkje einig i svaret frå statsråden.