Kjersti Toppe (Senterpartiet), 2021-02-04:
Eg veit ikkje om eg eigentleg er så veldig velkomen i denne debatten, men eg forsøker meg. Det eg vil snakka om, er prioritering. Ein kan vera for eller imot dei tiltaka som Stortingets fleirtal har vedtatt, men prioritering er uansett eit ansvar som ligg til alle. Det handlar om å gjera bevisste val om kva som skal gjerast først, og kva som skal venta, om kven som skal få, og kven som skal få mindre, eller kven som ikkje skal få. Prioriteringsval i helsesektoren er vanskelege fordi dei har implikasjonar som vil vera viktige for liv og helse, og dei må òg vera i samsvar med dei verdiane som gjeld i norsk helseteneste. Det som er aller verst, er når ein ikkje prioriterer bevisst, for da skjer prioriteringane i det skjulte. Eg merka meg det som statsråden sa til sist i sitt innlegg, kanskje ikkje heilt ordrett, men: Han ville forsøka at ei oppfølging av Stortinget sine vedtak ikkje i altfor stor grad skulle gå ut over andre tilbod i fødsels- og barselomsorga, men at det kunne verta ei utfordring. Statsråden sa òg at dette ville krevja omfattande endringar i svangerskaps- og barselomsorga, endringar som etter hans syn ikkje var ordentleg greidde ut, og som ville få betydelege konsekvensar for omprioriteringar i svangerskaps- og barselomsorga. Eg kan ikkje forstå at Stortinget så lettvint kan gå inn på slike tiltak og heilt gløyma at det var eit samla storting som i 2016 var einige om prinsipp for prioritering i helsetenesta, der alle nye metodar og behandlingar skulle vurderast etter kriteria ressurs, alvorlegheit og nytte, og desse skulle vurderast samla. No har innføring av NIPT og tidleg ultralyd til alle vore unntatt desse prioriteringskriteria, og eg synest – uansett kva ein meiner om dei – at måten dette har skjedd på, er ei stor svakheit, at ein har hoppa bukk over det vi elles er einige om skal prioriterast etter. Så er det jo slik at fødsels- og svangerskapsomsorga er ikkje berre idyll i dag. Det har vore ein annan rapport i Helsedirektoratet som viser at det er store problem med bemanninga på dei store fødeavdelingane, at det ikkje er nok folk til å følgje opp ein-til-ein-omsorg for kvinner som er innlagde. Det er store hol i følgjetenesta fordi det ikkje er jordmødrer nok. Det er store utfordringar med å få nok jordmødrer i kommunane til å få ei ordentleg barselomsorg og til å hjelpa til med amming osv. Det er mange med fødselsdepresjonar som ikkje får god nok oppfølging. I Kristiansund har vi ein situasjon der ein er nøydd til å stengja ned ei fødeavdeling fordi ein ikkje får nok gynekologar. Da synest eg det vert veldig pussig at ein set strenge krav til regjeringa om at dette nye tiltaket skal vera oppfylt slik eller sånn, når vi veit at det vil krevja mange nye jordmødrer og mange fleire gynekologar til å følgja opp dette. Det skriv òg Helsedirektoratet i sin rapport: Ein antar at det er 55 000 kvinner som skal føda kvart år – friske gravide som no skal få tilbod om tidleg ultralyd utan at dei har ein kjend risiko. Dette skal vi prioritera jordmødrer og gynekologar til i Noreg – og raskast mogleg – mens ein elles står og snakkar fint om at ein ikkje skal leggja ned fødeavdelingar, at ein skal få på plass følgjeteneste og sikra bemanning på kvinneklinikken, slik at ein får ei oppleving av ein trygg og god fødsel. Eg er ganske opprørt over det, rett og slett, fordi eg meiner at det ikkje er seriøst å halda på på den måten, og eg er trist over at ein ikkje tenkjer på prioritering i helsevesenet når ein gjer vedtak om slike tiltak. Slaget om bioteknologi og tidleg ultralyd og dette her er over, og det respekterer eg, men eg kan ikkje godta at ein skal innføra nye tiltak og prioritera vekk helseressursar ifrå den grunnleggjande helsetenesta for kvinner og barn og over til nye tilbod, iallfall ikkje utan at det er ein bevisst debatt om dette i Stortinget.