Knut Arild Hareide (Kristelig Folkeparti), 2017-10-10:
Kongen starta gårsdagens trontale med å peike på at Noreg er eit land med store moglegheiter, og at me står godt rusta til å møte utfordringane me står overfor. Kristeleg Folkeparti kunne ikkje vere meir einig. Noreg er ikkje berre eit godt land å bu i, Noreg er eit fantastisk land å bu i for dei aller fleste. Men me må ikkje gløyme at me har eit særskilt ansvar for dei som fell utanfor. Og det er viktig at Noreg ikkje blir eit land som har nok med seg sjølv – at me løftar eit perspektiv ut over meg og mitt og våre eigne landegrenser. Dei to store utfordringane på kloden vår akkurat no er kampen mot fattigdom og mot dei menneskeskapte klimaendringane. Desse to hovudutfordringane må òg vere ei hovudoppgåve for Noreg. I Noreg er det spesielt to ting det er vanskeleg å snakke om: Det er EU, og det er Gud. I begge tilfella tenkjer folk med ein gong at anten er ein for eller så er ein imot. Sjølv er eg i alle fall trygg i trua på sistnemnde. Min spådom er at i denne stortingsperioden kjem diskusjonen om tru og livssyn til å bli meir aktuell og meir utfordrande for oss politikarar enn han har vore på mange tiår. Kristeleg Folkeparti meiner at det beste svaret er å styrkje røtene våre. For kva er det som har gitt næring til framveksten av sentrale verdiar som likeverd, menneskeverd, frivilligheit og nestekjærleik? Her har kristendomen hatt ei heilt avgjerande betydning. Den arven må ikkje gøymast bort, men derimot løftast fram med stoltheit. Og dette gjeld ikkje berre kristendomen. Dei som ønskjer å støvsuge det offentlege rom for livssyn og religionar, underslår viktige faktum, som at forståing blir skapt av møte, og at respekt kjem av dialog. Me politikarar må tore å snakke om tru og religion på ein djupare måte enn me gjer i dag. Sjå til Frankrike, der den såkalla nøytraliteten har fått fritt spelerom. Det har ført til at mange franskmenn ikkje lenger veit kva dei skal tolerere – dei blir ikkje utfordra av andre livssyn i det offentlege rom. Mange ser ut til å gløyme eit enkelt faktum: Alle har eit livssyn. Ingen av oss som bur i dette samfunnet, er livssynsnøytrale. Eg synest me skal lytte til Ayesha Wolasmal, som i debatten om skulegudstenester i fjor sa: «Sånne som meg kan jo få fritak, men jeg gledet meg til skolegudstjeneste. Jeg synes det var så hyggelig, fordi det var den eneste julefeiringen man ble inkludert i.» La meg kort oppsummere: Fråvær av tru og religion er ikkje nøytralitet. Denne hausten har me hatt høve til å følgje mellom andre søskenpara Pablo og Elina, Martin og Markus, Linnea og Martine, Sem og Lara i serien «Søsken» på TV 2. Serien viser oss at eit mangfaldig samfunn gjer oss rikare, og at det er gjennom å vise sårbarheit og ved å bry oss me får høve til å skape eit meir ekte, varmare og rausare samfunn. Jaget etter det perfekte er ingen av oss tente med. Dei perfekte menneska finst heller ikkje. Me har alle våre gode og dårlege sider. Denne serien viser tydeleg at eit samfunn der folk får vere seg sjølve, er til det beste for alle. I serien møter me Sem, som har Williams syndrom. Han fortel stolt til sjåarane at han er heilt unik fordi han har eit av dei mest sjeldne syndroma i verda. Sem har tru på seg sjølv, men denne trua dyttar ikkje andre ned, han elskar menneska rundt seg. Det er eit godt førebilete og viktige verdiar som samfunnet vårt treng. Me møter òg Elina og broren Pablo, som sit i rullestol. Ho blir spurd korleis det er å ha ein bror som sit i rullestol, da broren raskt bryt inn og seier: Om dere lurer på hvordan det er å ha en lillesøster som kan gå, så kan det være ganske morsomt. Og litt irriterende. Denne historia fortel mykje, etter mi meining. Me er opptatt av korleis det er for nokon å ha ein bror som ikkje oppfyller krava til det å vere såkalla normal. Men det såkalla normale er underordna, og det finst ikkje. Det som betyr noko, er at me har nokon å vere glad i, nokon å bry oss om, og til og med nokon me kan krangle med. Det er nettopp slike historier som dette som gjer at eg er med i politikken – fordi eg ønskjer å utforme ein politikk for dei som treng det. Kristeleg Folkeparti er eit kristendemokratisk sentrumsparti som vil leggje til rette for ein politikk som inkluderer alle menneske, og som gir dei som har ekstra behov, høve til å vere ein aktiv del av samfunnet vårt. Dette handlar ikkje berre om sorteringssamfunnet. Det handlar òg om å stille opp for dei som har pleieansvar. Derfor fremjar Kristeleg Folkeparti i dag eit forslag som kan bidra til å forbetre pleiepengeordningane. Når teknologien bryt nye barrierar, må me stoppe opp og stille oss spørsmåla: Kva er eit fullverdig liv? Når skal hjelp bli gitt, og når skal hjelp ikkje bli gitt? Kven skal satsast på, og kven er ikkje verd det? Teknologien må spele på lag med menneskeverdet og ikkje kjempe imot det. For Kristeleg Folkeparti er ikkje dette berre eit spørsmål om kva som er rett å gjere, det er òg eit spørsmål om kva samfunn me vil ha. Eit samfunn som vel vekk eit slikt mangfald, blir eit trongare, mindre tolerant og mindre raust samfunn. Det meiner Kristeleg Folkeparti ikkje er eit alternativ for Noreg. Kristeleg Folkeparti vil i dag invitere alle sine medrepresentantar frå alle parti til ein dugnad. Me som sit i denne salen, er stort sett einige om at det er heilt avgjerande at Noreg har ein sterk sivil sektor. Me vil at det offentlege, når ideelle eldsjeler tilbyr sine tenester, skal seie: Ja takk! Det er grunnen til at Kristeleg Folkeparti no tar initiativ til ein felles dugnad – ein dugnad for å sikre dei ideelle, non-profittbaserte aktørane. Trass i mange gode vedtak i denne salen ser me ein skremmande trend: Dei ideelle aktørane opplever stadig å bli skvisa ut, anten det er av offentleg styrte helseføretak eller av meir kommersielle leverandørar. No handlar det mellom anna om at det offentlege skal ta sitt ansvar for å dekkje dei historiske pensjonskostnadene, for gjennomføring av anskaffingslova, for å sikre lengre anbodsperiodar og vurdering av anbodspraksis. Det er behov for politisk styring. Kristeleg Folkeparti vil ha med alle parti som ønskjer vekst for ideell sektor og ei betre styring over velferdsaktørane. Dei er alle velkomne til dugnad i Stortinget. Kristeleg Folkeparti vil følgje opp dette initiativet. Kristeleg Folkeparti er eit opposisjonsparti. Me er tilbake til det som har vore regelen meir enn unntaket i norsk politikk, der mindretalsregjeringar må hente skiftande støtte i Stortinget. I tida framover kjem Kristeleg Folkeparti til å rekkje ut ei hand til alle parti som ønskjer konstruktivt samarbeid. For oss vil ikkje fargen på partilogoen, men kva politikk me kan få gjennomslag for, vere avgjerande. Kristeleg Folkeparti skal bruke sin posisjon i Stortinget med ansvar og klokskap. Me kjem til å stemme for den politikken me er for, og mot den politikken me er imot, men sjølvsagt innanfor ei ansvarleg økonomisk ramme. Men i alt dette skal me passe på nettopp dei som treng det mest. For det er behov for politikarar som tør å prioritere dei mest sårbare, dei barna som veks opp i fattige familiar, og som aldri får reise på ferie eller delta på fotballtrening, dei som kjempar ein dagleg kamp mot rus, og dei som kjempar mot mobbing eller overgrep. Ja, det sosiale engasjementet har gått som ein gul tråd gjennom Kristeleg Folkepartis historie. La det ikkje vere nokon tvil: Ein politikk som verkeleg tar dei kristne verdiane på alvor, blir på mange måtar radikal. Derfor er mykje av Kristeleg Folkepartis politikk òg det, anten det gjeld sosial rettferd eller forvaltaransvaret. Det gjeld i kampen for å utjamne forskjellar, i kampen mot global fattigdom, i solidaritet med menneske på flukt, i kampen mot klimaendringane. Med dette tar eg opp forslaget vårt.