Gunvor Eldegard (Arbeiderpartiet), 2014-05-06:
«Om seint me kjem, Så er det med klem. Me vil garden rydja. Bondemål, Kvast som stål, Gjev ikkje lenger tol. Norsk mål vil me i Noreg hava, Ikkje lenger med dansken kava. Bondemål, Kvast som stål, Gjev ikkje lenger tol.» Denne songen brukar me å syngja når me møtest i slekta. Det er ein historisk dag i dag. Me får både vedtak om modernisering av Grunnlova på bokmål og vedtak om ein nynorsk versjon av Grunnlova. Grunnlova vart første gong omsett til nynorsk allereie i 1875 av målmannen Olav Jakobsen Høyem, men vart den gongen ikkje foreslått i Stortinget. Men i 1901 omsette professor Gjelsvik Grunnlova til nynorsk, med tittelen «Kongeriket Norigs grunnlov», og ho vart fremja som grunnlovsforslag av sju stortingsrepresentantar den 15. juni 1906. Den nynorske versjonen var meint å vera jamstilt med den moderniserte 1903-versjonen av Grunnlova. Men den gongen var nynorsk, eller «landsmål» som det heitte da, vanskeleg å akseptera for fleirtalet på Stortinget, og i konstitusjonskomiteen vart det faktisk avvist utan grunngjeving. Så det er på tide med ein ny versjon på nynorsk og på tide at Stortinget vedtek Grunnlova på nynorsk. Forslaga me skal behandla i dag om Grunnlova på nynorsk, er faktisk dei første etter 1906. Mellom 1953 og 1985 inneheldt tekstsamlinga «Grunnloven vår» ei oppdatert omsetjing av Grunnlova. Ho vart oppdatert med omsyn til språk og innhald fram til og med 1980. Da tenkjer eg at bak det ligg det eit sterkt ønske om at den viktigaste norske teksten òg må finnast på nynorsk. Så det er på tide med ein ny versjon på nynorsk og på tide at Stortinget vedtek Grunnlova på nynorsk for første gong. I eit land med to fullt jamstilte språk kan eit språkval aldri vera nøytralt. Når sjølve tufta til landet, Grunnlova, skal moderniserast språkleg, er det difor naturleg at ho kjem på begge språka i jamstilte juridiske versjonar. Sånn er det i fleire andre to- eller fleirspråklege statar, som Sveits, Canada og Finland. Eg vil i dag òg gjerne takka alle målfolk, mine vener i Noregs Mållag og alle andre som har stått på for at me skal få Grunnlova på nynorsk. Det er ein stor dag for alle. I Arbeidarpartiet har me vore klare på at me ønskte både moderne bokmål og nynorsk når me skulle oppdatera Grunnlova. Difor går me inn for forslaget til Graver-utvalet både på bokmål og nynorsk. Det å ha klart språk i lovverket fremjar folkestyre, folkeopplysning og deltaking. Difor er dagens vedtak så viktig. Graver sjølv har uttalt at det er mogleg å kombinera Graver-utvalets nynorskversjon med Vinjes bokmålversjon, men at dette gjev større språkleg ulikskap. Likevel kan me gå med på subsidiært å støtta Vinjes bokmålversjon, dersom me òg får fleirtal for nynorsk. I 1814 vedtok me Grunnlova, i 1885 vedtok Stortinget at bokmål og nynorsk skulle vera jamstilte, og i 1905 sette Nationaltheatret opp det første stykket sitt på nynorsk. I 1906 vart nynorsk grunnlov fremja første gong, og i dag, i 2014, kan Stortinget endeleg vedta Grunnlova på nynorsk. Og me får ein ny § 113 som skal lyda: «Denne grunnlova er vedteken på bokmål og nynorsk. Dei to tekstane er jamstilte.» Så neste gong me treffest på Eldegard i Årdal, ja, da skal me feira med neste verset: «Blankt som gull Og mjukt som ull Er det norske målet. Som sol på fjell, Som blome-tjeld, Som fuglesong om kveld. Tusen års rot det hev i landet, Tusen år til så skal det stande.»