Ingrid Heggø (Arbeiderpartiet), 2008-09-22:
Heimfallssaka viser kor viktig det er med ei regjering som set fellesskapet og langsiktigheita først. Dette har vi høyrt mange gonger i dag. Med den nye heimfallsordninga legg vi all uvisse om offentleg eller privat eigarskap til vassressursane til sides - ein gong for alle. Dette er og vert fellesskapet sine ressursar. I mitt fylke, Sogn og Fjordane, har det vore relativt høgt volum i denne debatten - dette til tross for at Høyanger ikkje har heimfall, og at Årdal har heimfall i 2057. Mykje skuldast Hydro sin oppførsel i denne samanhengen. I det siste har ein fått det til å lyda som om Hydro har gjort vedtak om investeringar både på Karmøy, i Høyanger og i Årdal, dersom dei berre får behalda den krafta som skulle heimfallast. Plutseleg er alle krav om meir energi sporlaust borte! Det er no eingong slik at ved å behalda krafta lenger er kraftbalansen uendra, det er ikkje ny kraft inne i biletet. Eg vil litt tilbake til Hydro. Som sagt, vedtaket om investeringar i Noreg er aldeles ikkje gjort. I det siste nummeret av FLT sitt medlemsblad, som kom ut i førre veke, seier Reiten i eit intervju at her er det ingen lovnader. Han ville ikkje koma med nokon lovnad. Eg vil òg bruka eit par setningar til på kva Hydro vil tena på å behalda denne kraftmengda. Dersom ein reknar rundt 50 øre, er det snakk om verdiar på bortimot 3-3,5 milliardar kr, som vi altså gjev dette selskapet vederlagsfritt, utan nokon garanti for at dei faktisk vil satsa i Noreg. Dette er verdiar vi tek frå felleskassa og fellesskapet. Fleire advokatar har uttala seg i saka, med motstridande konklusjonar, og eg må tilstå at eg i det lengste håpa at industrien sitt framlegg hadde halde mål, at framlegget om å forlengja dei private konsesjonane ikkje ville skapa nokon akutt fare for at heile heimfallsordninga ryk, at dette ikkje ville vera i strid med EFTA-domstolen si avgjersle - men kven av advokatane kan ein så setja si lit til. Dei må i alle fall vera uavhengige, ikkje knytt til f.eks. Hydro eller Elkem. Det kan vera grunn for nokon kvar til å lyfta blikket her. Kva for motiv skulle Regjeringa ha for å seia nei til opposisjonen og industrien sitt forslag? Kva for motiv skulle LO-forbundet EL og IT ha? Kva for motiv skulle LVK ha? Desse vil jo alle industrien sitt beste. Den einaste grunnen til at ein seier nei, er at det i alle desse miljøa - og heilt uavhengig av kvarandre - er konkludert med at dersom opposisjonen sitt forslag går gjennom, vert det garantert ei ny sak for domstolen, og Noreg vil tapa. Og kva er det då ein tapar? Ryk heimfallsordninga, får dei private evigvarande konsesjonar, og det er heller ikkje mogleg å koma attende til ESA og prøva seg med ein modell, for deretter å koma med ein tredje modell dersom den første ryk. Den samanblandinga av industrikraftregimet og heimfallssaka som opposisjonen har gjort, tener verken den viktige saka om å sikra eigarskapet til vasskraftressursane eller den viktige saka om eit framtidig industrikraftregime. Tvert imot, samanblandinga svekkjer begge sakene. Industrikraftregimet må finna si løysing på ein annan arena enn temaet eigarskap til vasskraftressursane. Så vil eg tilføya at vi burde sjølvsagt til liks med heimfallssaka ha lagt fram forslag til eit nytt industrikraftregime. Dette har teke altfor lang tid, og på dette må Regjeringa berre ta sjølvkritikk. Det er også ulik oppfatning av kva som kom fram under høyringa. Med all respekt, det var ei eksperthøyring, og det var komplisert jus. Også her vel eg å høyra på uavhengige advokatar. Sejersted svara på spørsmål om opposisjonen sitt framlegg vil stå seg, at svaret var enkelt. Det var det enkle svaret at forslaget er stikk i strid med det domstolen la til grunn i avsnitt 73 og 75. Det går på at når hovudmålsetjinga er offentleg eigarskap - og det har domstolen sagt er ok som eit mål i seg sjølv - ja, då kan ein ikkje reetablera privat eigarskap. Dermed må f.eks. «foregrepet heimfall» bortfalla. Altså: Dersom framlegget til opposisjonen om å forlengja konsesjonane med 40-60 år vert vedteke, er jo det nettopp ei avgjersle om at «privat eierskap av aktiva bør reetableres». Media i mitt fylke har litt lettvint framstilt skilnaden på opposisjonens og Regjeringa sine framlegg som at Regjeringa går for 2020 og opposisjonen for 2060. Dette er direkte feil. I Regjeringa sitt framlegg har ein heimfall etter opphavleg konsesjon, dvs. Karmøy i 2022 og Årdal i 2057. Eg synest det er prisverdig at fleire av industrien sine talsmenn prøver å finna ei løysing på industrien sitt behov for kraft på lang sikt og føreseielege rammevilkår. Frå mi side vil eg seia: Dessverre kunne ikkje vi ta sjansen på at den føreslegne modellen ville halda. Til det er heimfallsinstituttet altfor viktig.