Trond Lode (Senterpartiet), 2009-06-08:
I dag skal me gjera nødvendige lovvedtak for å gje kommunane eit heilskapleg ansvar for barnehagesektoren. I år har me innført rett til barnehageplass for alle som ønskjer det. Når me har oppnådd full behovsdekning, skal finansieringa overførast til kommunane sitt rammetilskot. I proposisjonen føreslår Regjeringa at så skal skje frå 2011. Dagens lovvedtak legg nødvendige føringar for føreseieleg finansiering av den ikkje-kommunale delen av barnehagesektoren. I innstillinga blir det føreslått endringar i § 8 om forholdet mellom statlege og kommunale tilskot og i § 14 om kommunalt tilskot. Komiteen føreslår at kommunane får finansieringsplikt av godkjende ikkje-kommunale barnehagar. Vidare føreslår komiteen å oppretthalda dagens rettstilstand når det gjeld likeverdig behandling av kommunale og godkjende ikkje-kommunale barnehagar i forhold til offentlege tilskot. I tillegg varslar komiteen ei opptrapping frå 2010, med sikte på å fullfinansiera sektoren i løpet av maks fem år. Det er svært gledeleg å kunna presentera ein slik opptrappingsplan. Likeverdig behandling er allereie lovfesta i dagens § 14. Men på grunn av forskjell i kostnadsbiletet mellom kommunale og ikkje-kommunale barnehagar har ikkje likebehandling blitt praktisert så langt, bortsett frå i nokon få av landets kommunar. Fleirtalet slår i innstillinga fast at likeverdig behandling skal definerast som at kommunen skal sørgja for kostnadsdekning i alle godkjende barnehagar. Eg vil òg understreka viktigheita av at me no lovfester kvartalsvis forskotsutbetaling av dei kommunale tilskota. Det vil bidra til at drifta blir føreseieleg og betre likviditet for dei ikkje-kommunale barnehagane. Alle dei endringane er viktige for at ikkje-kommunale barnehagar skal kunna levera eit godt barnehagetilbod til ungane, og for at dei tilsette skal ha gode løns- og arbeidsvilkår. Me veit frå fleire undersøkingar at så er tilfellet allereie i dag, at dei tilsette er dyktige og dedikerte, og at foreldre med ungar i ikkje-kommunale barnehagar er veldig godt fornøgde med tilbodet. Men me veit òg at ein del ikkje-kommunale barnehagar slit økonomisk. Med denne innstillinga forsøkjer me å leggja til rette for ei positiv utvikling i så måte. Det er takk vera dei ikkje-kommunale barnehagane at me har så god barnehagedekning som me har i dag. Meir enn halvparten av ungane i barnehage går i ein ikkje-kommunale barnehage, det er ein styrke for sektorens mangfald. Ytterpunkta i mangfaldet av alternative barnehagetilbod finn me i den ikkje-kommunale delen av sektoren. For å gje kommunane høve til å forvalta barnehagesektoren heilskapleg, er det nødvendig å gje kommunane fri skjønnskompetanse i forhold til om dei skal finansiera ikkje-kommunale barnehagar som blir etablerte etter at sektoren blir rammefinansiert. Dette har til mi store forundring blitt kritisert av opposisjonen. Om den frie etableringsretten skulle stå slik som i dag, ville det lagt til rette for kaos rundt om i Kommune-Noreg. Det ville ført til at kommunane måtte akseptera overetablering av barnehageplassar, og dermed at kommunen ville måtta bruka atskilleg meir pengar på barnehagar enn nødvendig, eller at alle barnehageplassane i kommunen ville bli underfinansierte – med dårleg kvalitet som følgje av det. Det er viktig at det blir føreseieleg for godkjende ikkje-kommunale barnehagar at kommunen har fri skjønnskompetanse i fiansieringsspørsmålet etter rammefinansiering. Alternativet som opposisjonen føreslår, er etter mitt skjønn oppsiktsvekkjande dårleg.