Kjersti Toppe (Senterpartiet), 2014-12-02:
Regjeringa føreslår å endra alkohollova og opna for at Vinmonopolet kan halda butikkar opne jul, nyttårs-, påske- og pinseaftan. I tillegg føreslår ein å opna for sal av alkoholhaldig drikk frå Vinmonopolet og daglegvarebutikkane på valdagar og dagar for folkeavstemming. Bakgrunnen for forbodet mot sal på visse dagar er at regulering av tilgjengelegheit av alkoholhaldig drikk verkar hemmande på forbruket, som igjen verkar på skadeomfanget. At forboda gjeld dei nemnde dagane, har både kulturelle og historiske grunngivingar. Regjeringa meiner at dei føreslåtte endringane vil vera marginale og kan bidra til å auka oppslutninga om monopolordninga. Eit fleirtal i komiteen er i all hovudsak einig med regjeringa i dette. Komitémedlemmene frå Høgre og Framstegspartiet støttar alle forslaga frå regjering om endring av alkohollova. Medlemmene i komiteen, frå Arbeidarpartiet, Sosialistisk Venstreparti og Venstre, er for regjeringa sine forslag om nye opningsdagar, men med unntak for julaftan, og fremjar forslag om dette. Eit mindretal i komiteen, representantane frå Senterpartiet og Kristeleg Folkeparti, er på si side imot alle forslag til endringar i alkohollova. Det betyr at det er eit reelt fleirtal i komiteen for å oppretthalda forbodet mot å la Vinmonopolet ha ope på julaftan. Fleirtalet legg vekt på omsynet til at i julehøgtida er behovet for vern ekstra stort. Senterpartiet og Kristeleg Folkeparti har i innstillinga signalisert at dei vil stemma subsidiært for forslaget til Arbeidarpartiet, Sosialistisk Venstreparti og Venstre for slik å sikra fleirtal for stengde vinmonopol på julaftan. Senterpartiet meiner det finst ingen god grunn for å endra på alkohollova på dette området. Vi meiner at argumentasjonen for å oppretthalda dagens lov ikkje har endra seg sidan 2012, då Stortinget sist vurderte dette behovet. Det overordna målet for alkohollova, lova som Stortinget i dag vil endra, er å avgrensa dei samfunnsmessige og individuelle skadane som alkoholbruk kan innebera, og avgrensa forbruket av alkoholhaldige drikkevarer. Senterpartiet meiner at liberalisering av opningstider er eit feilgrep når vi veit at alkoholkonsumet har auka med 40 pst. dei siste 20 åra. Vi meiner at argumentasjonen om at ein av omsyn til barna framleis må ha stengt Vinmonopolet julaftan, er viktig og rett, men vi meiner at dette er like gjeldande nyttårsaftan og dei andre aftnane. Ungane forsvinn ikkje på ei veke. Regjeringa skriv sjølv i høyringsnotatet at slike aftnar er knytte til høgtid og ofte langfri, periodar då vi veit at det vert konsumert mykje alkohol, og der behovet for vern er stort. Særleg gjeld dette barn og tredjepersonar. Regjeringa argumenterer altså sjølv godt for kvifor ein ikkje skal endra dagens opningstider. Senterpartiet vil visa til at bakgrunnen for forbodet mot sal på visse dagar er at det verkar hemmande på forbruket, som igjen påverkar skadeomfanget. Vi meiner det ikkje er godtgjort at det er dei føreslåtte endringane som avgjer om Vinmonopolet har tillit og oppslutning i befolkninga eller ikkje. Brukarundersøkingar viser tvert om at Vinmonopolet i dag har stor oppslutning i befolkninga. Det som truar Vinmonopolet i dag, er ikkje stengde pol på påskeaftan, men heller regjeringa si omfattande liberalisering av taxfreeordninga. Opne vinmonopol på aftnar har heller ikkje vore eit krav frå Vinmonopolet sjølv. Senterpartiet meiner det er behov for å understreka det høgtidelege ved valhandlinga og dagar for folkeavstemming, og meiner at det forbodet vi har i dag mot å selja alkohol desse dagane, bør oppretthaldast. Denne saka viser at det er folkevalde som er drivarar for ein meir liberal alkoholpolitikk i Noreg, ikkje folket sjølv. I tillegg til å liberalisera Vinmonopolet sine opningstider er det sendt på høyring eit forslag om å liberalisera reklameforbodet mot alkohol, og taxfreekvotane vart som kjent auka med 50 pst. i revidert nasjonalbudsjett. Den blå-blå regjeringa driv ei gradvis og stykkevis utholing av alkohollova og formålet med lova. Eg fryktar den folkehelsemessige konsekvensen av den samla effekten av desse tiltaka. Eg vil beklaga at regjeringa får støtte frå Stortinget i dette arbeidet. Senterpartiet er glad for at Kristeleg Folkeparti set seg imot forslaget frå regjeringa. Vi vart forbausa då Kristeleg Folkeparti forsvarte forslaget i fjor vinter då det vart sendt på høyring. I dag står vi saman i kravet om ikkje å liberalisera opningstidene til Vinmonopolet i høgtidene. Eg vil til slutt retta ein takk til Paal-André Grinderud som ikkje gav opp. Han hadde ein stille protest utanfor Stortinget i vår og bevega partia, slik at det i dag vert vedtatt å oppretthalda forbodet mot opne pol på julaftan. Eg vil til slutt fremja forslaget frå Kristeleg Folkeparti og Senterpartiet i saka.