Bård Vegar Solhjell (Sosialistisk Venstreparti), 2008-06-12:
Det vi har vore vitne til dei siste ti åra, er ein stille revolusjon, ein barnehagerevolusjon. Det året eg vart fødd, i 1971, var det under 3 pst. av barna i Noreg som gjekk i barnehage. I år, i 2008, vil 96 pst. av dei fem- og seksåringane som skal begynne på skulen til hausten, ha vore innom eit barnehagetilbod før dei begynner på skulen. Det er ein stille revolusjon. Det har ikkje kome av seg sjølv, tvert imot gjennom systematisk og hardt arbeid gjennom mange år. Ikkje minst har vi i SV vore ekstremt engasjerte i det. På SVs partikontor i Oslo, der eg tidlegare jobba då eg var partisekretær, hang det ein valplakat. Dei lærde stridest om han er frå 1977 eller 1979. På plakaten står det med store bokstavar: Barnehageplass til alle. Eg hugsar at ein av mine kollegaer som gjekk forbi og såg han, på eit tidspunkt kommenterte lakonisk at dei var ekstreme, desse SV-arane på 1970-talet, og at det kanskje kunne ha stått: Barnehageplass til alle barn. Men no er vi i alle fall der - vi har ikkje barnehageplass til alle, men vi har barnehageplass til nesten alle barn. Det er riktig som det vart sagt her: 98,4 pst. av alle foreldre som ønskte det for sine barn, fekk plass i fjor. Vi har altså sett ned prisen på barnehagane dramatisk dei siste fem åra. Det heng òg sjølvsagt saman med at så mange ønskjer den plassen og faktisk har moglegheit til å nytte det tilbodet. Vi gjennomfører no det siste skrittet i ein lang etappe når det gjeld barnehagane, med å innføre ein lovfesta rett. Det forslaget gir rett til plass i barnehage for barn som har fylt eitt år seinast innan utgangen av august, og det skal oppfyllast frå august månad det året ein søkte plass. Retten gjeld eit barnehagetilbod som er godkjent etter reglane i lova. Kommunen skal ha minimum eitt opptak i året og fastsetje søknadsfrist til opptaket. Det er ei minimumsplikt. Det vil eg presisere her: Dei aller, aller fleste barn i Noreg får allereie i dag barnehageplass lenge før den minimumsplikta er oppfylt. Mange har alt fått plass for lengst, endå fleire vil få det i framtida. Dette er altså ein minimumsrett som vi innfører. Det er eit stort framsteg. Men det er sjølvsagt viktigare i framtida å diskutere om ein skal gå endå vidare med ulike problemstillingar rundt det. Status ved utgangen av 2007 er at dei fleste kommunar anten er i mål eller svært nær målet om full barnehagedekning. I eigenrapporteringa viser dei til ambisjonar om å byggje mange nye barnehageplassar òg i 2008, heile 18 000. Retten til plass vil først gjelde frå opptaket i august 2009. Vi har grunn til å tru at kommunane vil ha tilstrekkeleg barnehagedekning på det tidspunktet, sjølv om ein må setje spørsmålsteikn ved enkelte, m.a. fordi dei gjer det sjølve. Eg vart utfordra til å seie to ord om å stadfeste nokre fakta om barnehagar og ulike kommunar i Noreg. Ja, det er riktig at Oslo og Bergen, men òg Sandnes, Ålesund og Bærum, var dei kommunane der det budde flest barn som ikkje fekk plass i fjor. Det er òg riktig, som representanten Thommessen seier, at Høgre over tid har styrt alle dei kommunane. Det er òg riktig at dei største byane har mange felles utfordringar. Men det representanten ikkje tok opp, var at dei største byane i Noreg har løyst dei utfordringane ulikt og med ulike resultat. Nokre av dei største byane i Noreg har full barnehagedekning etter ein systematisk og hard innsats. Andre har ikkje gjort jobben sin godt nok og har ikkje full barnehagedekning i dag. Det er særleg fem store byar som er styrde av Høgre. No vil eg seie at eg ser at mange står på alt dei kan. Sandnes gjer ein enorm innsats og kjem sannsynlegvis i mål i år. I dei andre byane har det òg vore eit enormt fokus på det. Derfor har eg eit godt håp om at den dugnaden vi er inne i no, kan føre oss heilt i mål. I Regjeringa har vi bestemt at den maksimale prisen på ein barnehageplass skal stå stille på 2 330 kr fram mot 2012 til vi har nådd maksprisnivået på 1 750 2005-kroner. Det betyr i realiteten lågare pris kvart år framover. I åra framover må vi ikkje minst ta på alvor dei store kvalitetsutfordringane vi har i barnehagane vidare. Vi har for stor mangel på førskulelærarar. Vi har eit godt utgangspunkt for å rekruttere fleire, fordi søkinga er god og mange fleire vert tilsette kvart år. Det er viktig. Men vi har sjølvsagt òg mange andre utfordringar når det gjeld kompetanse i barnehagane. Eg vil slutte med å seie til opposisjonen: Velkomen etter! Til småbarnsforeldre: Gratulerer med dagen i dag!