Ingrid Heggø (Arbeiderpartiet), 2014-02-13:
I Noreg har vi slått fast at olje- og gassressursane skal koma heile folket til gode, og petroleumslova seier at det skal gje distriktsmessig gevinst. Dette har Stortinget understreka i form av både merknader og innlegg, og utan at det i alle enkelttilfelle er fatta romartalsvedtak. Petroleumsnæringa har skapt gode inntekter for landet og mange arbeidsplassar i enkelte regionar. Geografisk spreiing – og ikkje opphoping – gjev mindre press på pressområde og er av avgjerande betydning for kva signal og incitament ein sender når det gjeld nye leiteområde. I møte med Sogn og Fjordane sin stortingsbenk, fylkesordførar med fleire uttala ministeren at det han heldt seg til, var romartalsvedtak og godkjenningsbrev når det gjaldt om konsesjonar var følgde opp eller ikkje. Eg er usamd i at dette er riktig konklusjon, både ut ifrå tidlegare praksis og ut ifrå Stortinget sin posisjon i forhold til regjeringa. Eg har også sett på mange av godkjenningsbreva frå departementet. Det synest å vera ein gjennomgåande logikk i at dei i godkjenningsbreva viser til aktuelle proposisjonar og innstillingar. Det er difor på sin plass å spørja ministeren om korleis han og regjeringa vil følgja opp det eit samla storting – eventuelt klare stortingsfleirtal – har sagt om tolking av konsesjonsvilkår ved Florabasen spesielt, og i forhold til petroleumslova generelt. Stortinget sin vilje er utan tvil at Sogn og Fjordane skal få ein større del av petroleumskaka, og at Florabasen skal veksa. Stortinget har påpeikt det urimelege i at den landbaserte aktiviteten – etter 30 år med aktivitet og med 35 pst. av Noregs oljeførekomst utanfor fylket – berre er komen opp i 1,3 pst. Til samanlikning har Hordaland om lag 20 pst. og Møre og Romsdal 12 pst. Når saka no er aktualisert, kjem det av at Statoil, som er eigd med to tredelar av staten, vil redusera den landbaserte aktiviteten i Sogn og Fjordane ytterlegare. Eg har forstått ministeren slik at han ikkje vil bruka eigarskapet korkje til å spørja om dokumentasjon på kvifor lengre seglingsmønster gjev større økonomisk og miljømessig innsparing, eller til innsyn i forskjellige reknestykke. Ei heller ønskjer ministeren å få kunnskap om kor stor den økonomiske skilnaden vil vera ved ei midtdeling av forsyninga mellom fylka Hordaland og Sogn og Fjordane og dermed betre oppfølging av intensjonen i petroleumslova og Stortinget sin vilje. Eit anna aspekt er sikkerheit og miljø. Sentraliseringa skal skje til Mongstad, som alt i dag er ei belasta hamn, utan at det kjem fram nye krav til oljevernberedskap eller er sett på i ein samfunnsøkonomisk rekneskap. Ei utbygging av denne hamna, som må til for å kunna dobla aktiviteten slik Statoil sine planar no er, vil også medføra nye, store investeringar som det ved rasjonell bruk av eksisterande kapasitet eigentleg ikkje er bruk for, og som på ingen måte står i stil med dei forventningane om redusert aktivitet i Nordsjøen, som Statoil ved fleire høve har gjeve uttrykk for. Slike disposisjonar samsvarar dårleg med dei omsyn til god ressursforvaltning eller helse, miljø og sikkerheit, som m.a. kjem til uttrykk i petroleumslova § 10-2. Det å ha eit aktivt eigarskap er noko regjeringa Solberg er imot, og det var for så vidt varsla i valkampen. Difor skal eg ikkje gå så mykje meir inn på det, berre minna om at det i praksis er stor skilnad på raud-grøn eigarskapspolitikk og Høgre og Framstegspartiet sin eigarskapspolitikk. Eg vil òg påpeika at stortingsfleirtalet var klart på samfunnsansvaret og betydninga av det, og retorikken i valkampen frå Høgre og Framstegspartiet var langt frå at dei passivt skulle sjå på ei nedbygging av Florabasen, tvert om. Konsesjonsvilkåra skulle ein ikkje i det heile skli på, og basen skulle gå ei lys framtid i vente med ei borgarleg regjering bak rattet. Realiteten er at regjeringa Solberg har ingen intensjon om å gjera noko som helst når Statoil no reduserer den landbaserte aktiviteten. Ministeren var klar i sin tale i spørjetimen her i salen på at det var langt ifrå eit brot på petroleumslova å redusera landaktiviteten ned mot 1 pst. Det gjaldt i Sogn og Fjordane og Hordaland og vil vel då òg gjelda i alle andre fylke. Det vert sendt nokre signal her, både ut til folket i heile landet og til Statoil. Til Statoil: fri bane, gjer som de vil! Til folket: ikkje vent at Høgre og Framstegspartiet skal gjera noko for at fellesskapet sine olje- og gassressursar skal koma distrikta og lokalbefolkninga til gode i form av landbasert aktivitet! Eg er usamd med ministeren i at det berre er romartalsvedtak og godkjenningsvedtak som er avgjerande for om ein konsesjon er følgd opp eller ikkje. Viss så er tilfellet, vil all merknadskriving og debatt i Stortinget berre vera eit spel for galleriet – tidtrøyte og utan verdi – sjølv om det er eit samla storting som gjev klare føringar. I lovsaker er det nettopp forarbeida til lova, stortingsdebattar og merknader som er viktige å sjå til, når ein skal tolka lovteksten. Eg vil dokumentera påstandane mine om Stortinget sin uttala, positive vilje til at Sogn og Fjordane skal ha ein større del av petroleumskaka. Eg går inn på handsaminga i Stortinget av Valemon. Her siterer eg frå Innst. 376 S for 2010–2011: «Komiteen legger til grunn at petroleumsaktiviteten skal skape ringvirkninger lokalt/regionalt. Valemon ligger utenfor Sogn og Fjordane, et fylke som i forhold til de store ressursene utenfor kysten så langt har fått relativt liten uttelling i form av sysselsetting og verdiskaping. Komiteen mener det derfor bl.a. er viktig at drifts- og basemiljøet i Florø videreutvikles, og at kompetanse- og funksjonsbredde, herunder personelltransport, sikres. Dette vil være til gunst for regionen, men trolig også i forhold til de behov Statoil og etter hvert flere andre selskap har og er ventet å få i området.» For ordens skuld siterer eg også frå godkjenningsbrevet: «Godkjennelsen blir gitt i samsvar med de fremlagte planene, de merknader, forutsetninger og vilkår som fremgår av Prop. 85 S(2010-2011) Utbygging og drift av Valemon og Innst. 376 S(2010-2011) Innstilling fra energi- og miljøkomiteen om utbygging og drift av Valemon.» (2010-2011) (2010-2011) Det er altså ikkje tvil om at Stortinget – uansett parti – har hatt omsut for at Florabasen skulle byggjast opp, og at Sogn og Fjordane skulle få sin rettmessige del av landaktiviteten. Dette er det gjeve klart uttrykk for ved handsaminga av Visund, Gullfaks, Troll og Veslefrikk for å nemna nokre felt. Det er sagt i merknader frå komitéhandsaming, i debattar og vert vist til i godkjenningsbreva. Om statsråden skulle ha rett i at det ikkje er anna enn romartalsvedtak som betyr noko i Stortinget si handsaming, gjev det ikkje meining å visa til desse dokumenta. Det einaste som i tilfelle ville gje meining, er å referera dei aktuelle vedtakspunkta. Eg vil visa til andre eksempel som aktualiserer spørsmålet om korleis regjeringa vil følgja opp stortingsfleirtalet sin uttrykte vilje, også når dette ikkje kjem fram i romartalsvedtak. Ei høgaktuell sak her er elektrifisering av Utsira. Eg viser til intervju i Teknisk Ukeblad 6. februar 2014, der ministeren påpeikte at dette ikkje var vedteke i Stortinget. Der seier Kristeleg Folkepartis Kjell Ingolf Ropstad at han fryktar utfallet i saka: «Summa summarum er det riktig at det ikke er et formelt vedtak at Utsirahøyden skal elektrifiseres. Men hvis man er i tvil om hva Stortinget har ment, har man sovet i timen.» Venstres Ola Elvestuen, som er leiar av Stortingets energi- og miljøkomité, var i same intervju heller ikkje imponert over svaret frå Tord Lien. Han meiner det er poenglaust at ministeren hengjer seg opp i om Stortinget har kravd eller ønskt elektrifisering av Utsirahøgda, og seier: «Stortingets vilje er at dette skal skje, og det er det man må forholde seg til.» Er ministeren trygg på at regjeringa har eit stortingsfleirtal med seg i oppfatninga av at det må eit romartalsvedtak til før regjeringa må halda seg til Stortinget sin uttrykte vilje? Eller har ministeren snudd i saka? Vil ministeren eventuelt snu viss han ikkje hadde gjort det? Og: Vil ministeren gjera tiltak for å imøtekoma Stortinget sin intensjon og vilje om vekst ved Florabasen og Sogn og Fjordane?