Liv Signe Navarsete (Senterpartiet), 2012-05-31:
Det er interessant å sitje i salen og lytte til debatten i dag. Det er interessant fordi debatten speglar at det er ei grunnleggjande tru på lokaldemokratiet, sjølv om ein kan vere ueinig på ein del punkt. Det lovar godt for framtida til lokaldemokratiet i Noreg, eit lokaldemokrati der me no feirar 175-årsjubileum for formannskapslovene, og der eg no når eg er rundt i landet på kommunekonferansar – frå nord til sør – møter folkevalde med ambisjonar, med styringsdyktigheit og frå alle parti. Det er lokale folkevalde som er nøgde med ei regjering som lyttar til dei både når det gjeld økonomi, frie midlar, og ikkje minst at ein har sett lokaldemokratiet og forholdet mellom stat og kommune på dagsordenen. Det er lite negative innlegg å få når ein reiser rundt, men mange konstruktive innspel. Det gler meg. Konstruktive innspel er det òg i denne sal, og det er eg òg glad for. Prinsippmeldinga om forholdet mellom stat og kommune stadfestar prinsippet om rammestyring av kommunar og fylkeskommunar. Den statlege styringa av kommunesektoren skal baserast på juridisk og økonomisk rammestyring, rettleiing og dialog. Det siste er ikkje minst viktig. Det er nesten 20 år sidan regjering og storting sist hadde høve til å drøfte ei overordna melding om forholdet mellom staten og kommunane. Difor er dette ei viktig melding. Dei prinsippa og retningslinene som meldinga trekkjer opp, skal leggje føringar for samhandling mellom staten og kommunane i lang tid framover. Lat meg kort gjenta kvifor me skal ha økonomisk og juridisk rammestyring: Lokalt folkestyre har eigenverdi. Det er rett at kommunane er til for innbyggjarane. Men kommunen er meir enn ein tenesteytar. Kommunen er òg ein arena for folkestyre og utvikling av lokalsamfunnet. Det er fornuftig og effektivt å bruke kommunane til å levere velferdstenester. Pengane til fellesskapet vert brukte mest effektivt om den enkelte kommune kan prioritere kva som er viktigast nett i den kommunen. Det blir ein skreddarsaum som gjer at me brukar mindre tenester og mindre midlar enn om me skulle sentralstyre eit stivbeint system. Kommunane skal utvikle lokalsamfunn som er trygge for innbyggjarane og har vekstkraft og ambisjonar. I det ligg nettopp det eg sa om at kommunen er meir enn ein tenesteytar. Han er lokalsamfunnsutviklar og ein arena for utvikling av demokrati – av folkestyre. Rammestyring inneber at staten og samfunnet må tole variasjon fordi lokale forhold varierer. Det er ulike utfordringar i Utsira og i Oslo, men med det systemet regjeringa står for, vil innbyggjarane takk vere lokal tilpassing og styring få gode tenester både i Utsira og i Oslo. Lokal skreddarsaum under leiing av lokale folkevalde må til om nasjonale mål skal verte sette ut i livet. Denne innsikta er grunnleggjande når me skal diskutere lokalt sjølvstyre og kva føringar staten skal leggje på oppgåveløysing i kommunar og fylkeskommunar. Det er òg ei klår målsetjing i meldinga at staten skal gjere meir bruk av felles utviklingstiltak, der kommunar og stat samarbeider om kvalitetsutvikling, effektivisering og kompetanseheving. Det kan etter vårt syn vere meir målretta enn øyremerking og detaljert regelstyring. Programmet Saman om ein betre kommune, og ny strategi for innovasjon i kommunane, som eg har teke initiativ til no, er gode eksempel på dette. Meldinga slår òg fast at alle kommunar skal ha dei same oppgåvene. Innbyggjarane skal ha same tilgang til tenester uansett kvar dei bur – me vil ha generalistkommunar. Alle parti i kommunalkomiteen, med unntak av Framstegspartiet, støttar vidareføring av dette prinsippet. Det er eg glad for. Staten har rett og plikt til å styre, men det må nyttast verkemiddel som er tilpassa dei utfordringane som skal løysast, og det må vere nasjonale omsyn som ligg til grunn for statens styring. Kva tenester kommunen treng mest, kva som er rett tilpassing, kva som er rett tiltak for å utvikle næringsliv og lokalsamfunn – det må dei som bur i kommunen, sjølve få påverke. Meldinga understrekar òg den viktige rolla som både kommunar og fylkeskommunar har som samfunnsutviklarar. Dette handlar òg om tillit. Kommunane har vist gjennom historia at dei er nyskapande og omstillingsvillige. Dei treng fridom til lokal tilpassing for å halde fram med nettopp det. Utvikling i den statlege styringa under vekslande regjeringar viser at det er stor tru på lovstyring. Meldinga legg grunnlaget for at den lovstyringa sjølvsagt skal fortsetje, men i samarbeid med kommunane og med tillit i kommunane si evne til å styre sjølve.