Alfred Jens Bjørlo (Venstre), 2022-01-11:
Ingen debatt om ferje utan at alle representantane frå Sogn og Fjordane er på talarstolen i løpet av debatten, så den tradisjonen får vi prøve å halde på. Eg vil takke både interpellanten og statsråden for å vere med og setje temaet på dagsordenen på ein god måte. For det er eit viktig tema. I desse tider, når vi snakkar om mykje av utfordringane og problema knytte til det grøne skiftet og dei store og raske endringane vi er igjennom no i vinter, er dette eit døme på kor fantastisk store moglegheiter det grøne skiftet utløyser, og på kor store, positive endringar som har skjedd på kort tid. Vi skal ikkje lenger tilbake enn til 2015 før dei fyrste prøvestrekningane kom i drift med elektriske fartøy, både «Beffen» i Bergen og «Ampere» over Sognefjorden. Så tok det tre år før det fyrste heilelektriske ferjesamarbeidet i Noreg kom i drift. I min heimkommune, dåverande Eid, og nabokommunen Gloppen i Nordfjord, med «Lote-Anda», og no, knapt fire år seinare, veit vi at i løpet av 2022 vil det vere 71 heilelektriske ferjer i drift i Noreg. Det er ei enorm endring på utruleg kort tid. Eg trur dei færraste hadde førestilt seg kor raskt desse endringane kom i gang, og dei har gjort det fordi offentleg bestillarmakt har utfordra marknaden, og marknaden har visst å snu seg rundt og greie å lage løysingar som no er ny standard over heile Noreg. Når vi kjem over på hurtigbåtar, som fleire har vore inne på, kjem dette til å kunne bli ei stor norsk eksportvare. Så kva er viktig no framover viss vi skal halde trykket på dette? Det eine er sjølvsagt at staten er ein krevjande bestillar og ikkje minst gjev fylkeskommunane tryggleik for at staten skal vere med og stille opp når fylkeskommunane skal bestille nye ferjer og ha hurtigbåtanbod vidare. Eg håpar og har òg god tru på at statsråden her vil ta stafettpinnen vidare, som han har fått frå tidlegare regjeringar. Venstre har vore ein pådrivar gjennom å få på plass verkemiddel for grøn skipsfart. Venstres dåverande miljøminister, Ola Elvestuen, fekk på plass den første handlingsplanen for grøn skipsfart i 2019. Vi har fått på plass ein kraftig auke i Enova sine midlar til grøn skipsfart, og vi har no òg fått varsla tidsfristar for når det blir innført krav til låg- og nullutsleppsløysingar både for ferjer og hurtigbåtar. For meg verkar det som om den nye regjeringa ønskjer å følgje opp dette, at både tidsfristar står fast, og at ein er tydeleg på økonomiske forpliktingar. Det er viktig, og det kjem vi frå Stortinget si side til å følgje tett opp. Samtidig må ein seie at det krev ikkje berre pengar, men òg politisk vilje og ønske om få til dette på alle nivå, både i staten og utover i fylkeskommunane. Eg synest det er litt interessant å sjå kor ulikt to elles like fylke som Hordaland og Nordland er komne når det gjeld omstilling av ferjeflåten. Hordaland, no Vestland, har vore offensive, har godt føre, stilt tøffe miljøkrav og har gjort det aktivt. I Nordland, og til dels også i Troms og Finnmark, veit vi at dette arbeidet har kome veldig kort. Fylka har ikkje hatt veldig ulike økonomiske rammevilkår frå staten si side, men det har vore ulik politisk vilje til å drive dette fram. Det signalet ber eg om at samferdselsministeren og hans kollega i Arbeiderparti–Senterparti-regjeringa på nasjonalt nivå no gjev til sine kollegaer, som styrer f.eks. Nordland fylke, at det krev politisk vilje å få dette til på alle nivå. Venstre vil vere ein pådrivar for dette over alt i alle fylke, men det krev òg vilje og «guts» for å få det til, kombinert med gode statlege støtteordningar og rammevilkår. Det krev at vi held dette varmt, og at samferdselsministeren og alle andre er tydelege i sine krav og forventingar til fylka. Eg håpar òg at samferdselsministeren no set seg ned med Vestland for å sjå kva som kan gjerast for å få i gang dei første hydrogenpilotane på kysten av Vestland. Det veit eg Vestland fylkeskommune no er klar for. Takk for ein god debatt så langt. Dette blir eit viktig arbeid å følgje vidare.