Liv Signe Navarsete (Senterpartiet), 2007-11-13:
Yrkestransportlovgjevinga regulerer m.a. drosjenæringa, godstransportnæringa på veg og bussnæringa, ved at det vert sett krav til løyve for å drive slik transport. Drosjeløyva er i tillegg behovsprøvde, dvs. at løyvestyresmakta fastset talet på drosjeløyve i sitt område. Det er fylkeskommunane og Oslo kommune som er løyvestyresmakt. Vilkår om fagleg kompetanse, framlegging av politiattest og krav til økonomisk garanti i høve til talet på køyretøy som vert nytta i verksemda, er sams for dei ulike løyva. Etter opplysningar frå likningshald er det avdekt at rundt 340 drosjeeigarar i Oslo i snitt har unndrege over 1 mill. kr frå skattlegging. 20 drosjeeigarar er melde til politiet for brot på rekneskapslova, dette vil kunne auke til over 300. Nærare 600 sjåførar har gjeve opp over 100 mill. kr for lite i lønsinntekter. Det skal òg ha vorte avdekt trygdesvindel i tilknyting til kontrollen av drosjenæringa i Oslo. Det må understrekast at dei som har vorte tekne for brot på skattelovgjevinga, sjølvsagt må betale attende det dei har unndrege frå skattlegging, i tillegg til å måtte betale straffeskatt. Det vil òg gjelde dei som framleis driv verksemda i strid med skatte- og avgiftslovgjevinga, dersom det er slik som media framstiller det. Når det gjeld spørsmål knytte til inndraging av løyve, er det heimel i yrkestransportlova for å inndra løyvet dersom løyvehavaren m.a. er skuldig i brot på lov og regelverk som gjeld betaling av skatt og avgifter. Det er likevel slik at ein må ha eit klart grunnlag for å kalle attende eit tildelt løyve. Når det gjeld brot på yrkestransportlovgjevinga, som t.d. ulovleg overdraging av løyvet og brot på køyreplikta, vil løyvestyresmakta relativt lett kunne avgjere om det ligg føre brot på regelverket, som så igjen kan vere grunnlag for tilbakekalling av løyvet. Løyvehavarar som viser ei kriminell åtferd i høve til skatte- og avgiftslovgjevinga vil òg ofte vise tilsvarande åtferd i høve til yrkestransportlovgjevinga. Eg viser i den samanhengen til at løyvestyresmakta i Oslo ved nærare gransking har funne eit sjølvstendig grunnlag for å kalle tilbake løyvet til ein av dei som er tiltalt for brot på rekneskapslovgjevinga. Ved brot på regelverk som vert administrert og handheva av andre styresmakter, er forvaltingspraksis på dette området at det må liggje føre ein rettskraftig dom for å kalle tilbake eit løyve. Det er etablert ein dialog med Oslo kommune om det er råd å presisere regelverket slik at det eventuelt skal kunne verte mogleg å trekkje tilbake eit løyve på bakgrunn av administrative vedtak. Eg vil likevel understreke at dette ikkje er ei ukomplisert vurdering. Det er viktig også på dette området å sikre rettstryggleik og å unngå tilfeldig sakshandsaming. Det er ei utfordring at den generelle teieplikta gjeld for både likningsvesen og trygdestyresmakta overfor løyvestyresmakta. Løyvestyresmakta kan ikkje kalle attende løyve på individuell basis, basert på medieomtale og generelle framstillingar frå likningsstyresmakta om lovbrot i næringa. Det er såleis ikkje slik som framstilt i media, at løyvestyresmakta kan kalle tilbake løyve ut frå at likningsstyresmakta eller trygdestyresmakta har konstatert lovbrot, så lenge teieplikta pr. i dag er til hinder for at individuelle opplysningar om skattytarar vert gjevne vidare til andre. Det er heller ikkje automatikk i at løyvet alltid skal kallast tilbake ved brot på gjeldande skatte- og avgiftslovgjeving, uansett om det er stort eller lite. Her som elles i forvaltninga må det utøvast eit individuelt skjøn der ein må vurdere kvar enkelt reaksjon opp mot graden av alvor i lovbrotet. I Oslo har svikt i kontrollsystemet, ved at ein rekneskapsførar aktivt har medverka til lovbrot, gjort at saka har fått eit omfang heilt utanom det ein tidlegare har sett. Dette fører til problem for politi og påtalemakt med å få desse sakene gjennom rettsvesenet innan rimeleg tid, ut frå dei ressursar dei rår over. Dei fyrste sakene vil bli fremja i desember. På bakgrunn av desse Oslo-sakene er det sett i gang eit arbeid mellom fleire departement for å styrkje og samordne innsatsen mot lovbrot i drosjenæringa og liknande transportverksemd med tilsvarande vandelskrav. Sentralt i dette arbeidet vil vere auka kontroll med næringa. I dag er det m.a. eit vilkår både for å få og for å behalde løyve for transport at vedkomande ikkje er ilagt straff for alvorleg lovbrot, inkludert lover som gjeld for næringsverksemd. I dag er som nemnt teieplikta til hinder for kontinuerleg handheving av desse reglane når det gjeld saker som ikkje direkte går på utøving av løyve etter yrkestransportlova sitt regelverk. Ein må vente til det ligg føre dom for lovbrotet. Eg ynskjer å gjere avgrensa unntak for teieplikta som er pålagt ulike offentlege organ, og som i dag er til hinder for ei effektiv og kontinuerleg oppfølging av om krava til å inneha transportløyve er til stades. Dette vil omfatte instansar som skattestyresmakta, trygdestyresmakta og t.d. avgiftsstyresmakta, som administrerer ordninga med avgiftsfritak for drosjer. Eit endeleg vedtak frå desse styresmaktene vil då kunne vere det grunnlaget løyvestyresmakta treng for å kalle tilbake løyvet. Det vil truleg òg vere trong for å opne opp for at løyvestyresmakta sjølv kan gje nemnde styresmakter opplysningar som desse kan ha nytte av i eiga sakshandsaming. Det er med andre ord tale om ei spegelvending av prinsippet om teieplikt, til ei plikt til å gje informasjon. Av dei mange tiltaka som er til vurdering, vil eg nemne at me ser på om det skal stillast strengare krav til taksameter. Det er i dag laga ei utgreiing frå Justervesenet, levert til Nærings- og handelsdepartementet til vurdering der. Me vurderer vidare om det skal påleggjast plikt til automatisk rapportering av taksameterinformasjon til sentralane og til løyvestyresmakta. Bransjen sjølv har bl.a. i form av brev frå Taxiforbundet og gjennom media fremja mykje kritikk mot styresmaktene for at ingenting vert gjort, som dei skriv, og at dei sjølve står makteslause overfor denne juksinga. Det er å setje det på spissen. Drosjeeigarar har ein alminneleg styringsrett over sine tilsette sjåførar, og der dei kjenner til kritikkverdige forhold, må dei gje klar beskjed om at slikt ikkje vert akseptert, eller seie opp sjåføren. Sentralane kan vidare når som helst innanfor rammene av sine vedtekter stille strengare krav til ærlegdom hjå sine tilknytte løyvehavarar og sørgje for at lovbrot dei kjenner til, vert rapporterte inn til løyvestyresmakter eller andre kontrollstyresmakter. Eg er i det arbeidet som eg gjer saman med fleire berørte departement, oppteken av å ha eit godt samarbeid med næringa. Det er ingen tvil om at me har eit arbeid som skal gjerast, og det må òg gjerast innan rimeleg tid for å styrkje løyvestyresmaktene sine moglegheiter til å inndra løyve. Men me må heller ikkje skjere alle over ein kam, og me må i dette arbeidet minne kvarandre om at den aller største delen av drosjeløyvehavarane gjer ein god og heiderleg innsats for samfunnet. Me skal styrkje regelverket slik at me kan gripe inn overfor dei som bryt regelverket og slik ikkje bør ha rett til å inneha eit køyreløyve. Men me skal òg hjelpe til saman med næringa med å gjenopprette den allmenne tilliten til ei næring som er særdeles viktig for folk flest, i by og land.