Lene Vågslid (Arbeiderpartiet), 2012-02-09:
Eg deler interpellantens bekymring for barn som tek skade av å leve for lenge under omsorgssvikt. Eg synest denne debatten til no er veldig god, for no er me ved noko av kjernen av bekymringa som eg trur alle har når det kjem til barnevernets utfordringar. Trass i at ein framleis har store utfordringar på dette området, er det godt å vite at ein dei seinare åra har klart å hjelpe fleire barn enn tidlegare, både gjennom at fleire blir melde frå om, at fleire blir sedde, men òg fordi ein har hatt utvikling av nye metodar, auka ressursar og kompetanseheving på feltet. Barnevern har òg fått ein mykje større plass i samfunnsdebatten og i pengesekken. Ein har dei seinare åra sett ein auke i talet på bekymringsmeldingar, og eg vel å tru at dette er ein konsekvens av at terskelen for å melde frå er blitt lågare, men likevel ikkje låg nok. KS sin nøkkeltalsrapport viser at kommunane har auka innsatsen betydeleg og hjelper fleire barn enn nokon gong. Akuttplassering er aldri ei god løysing, men heilt nødvendig i nokre høve der ein ikkje har greidd å avdekkje behovet tidlegare. Det må heilt klart vere eit mål å unngå for mange akuttplasseringar, og eg er derfor glad for at regjeringa vil gå gjennom korleis dei ulike tiltaka faktisk fungerer, og forske meir på bruken av dei i forhold til positive endringar. Den totale styrkinga av barnevernet og den vidare styrkinga me skal syte for, vil totalt sett vere viktig. Når behovet for akuttplassering melder seg, er det aller viktigaste at det blir gjennomført på ein god måte, at barnevernet veit korleis dei skal agere, og at det blir gjort på ein så god måte som råd er overfor dei som er råka. I 2008 var Noreg faktisk det første landet i verda som starta forsking på akuttplassering av barn, fordi ein hadde sett at det var store variasjonar i måten det blei gjennomført på. Ein har sett at nokre har eit godt, gjennomtenkt apparat der ein tek omsyn til alle stressreaksjonane som kan oppstå, inkludert naturlege reaksjonar frå både barn og biologiske foreldre i ein slik situasjon. Viktige faktorar har vore å utvikle rutinane og ta lærdom av andre. Det er like viktig at apparatet på den andre sida – dei som skal ta imot barna – er førebudd, kvalifisert og trygt for barna, og at dei biologiske foreldra òg blir tekne godt vare på og får den hjelpa dei treng. Barnevernsproffane har gitt oss «Stortingsmelding 1: Det gode barnevernet», som dei kallar det. Dette er erfaringar frå barn og unge i heile landet som lever under barnevernet, omkring 200 ungdommar mellom 10 og 20 år. Eg meiner akkurat som interpellanten sa, at det er viktig å lytte til dei som har erfaringar og meiningar om korleis barnevernet er og burde vere. Dei har sjølve i sitt forslag sagt at støttekontaktar, som eit eksempel, må følgjast betre opp, at ein må styrkje ordninga med besøksheimar, som er det dei ønskjer at me skal kalle det – for det er ein del gode forslag til omgrep ein brukar i barnevernet. Å lytte til barna og la barna medverke er etter mitt syn veldig viktig. Som eit eksempel kan me sjå at kommunar som har satsa veldig aktivt på helsesystertenesta, har færre akutte meldingar til barnevernet. KS sin nøkkeltalsrapport viser at barnehage, skule og politi no samarbeider betre med barnevernstenesta enn før, noko som er avgjerande for å styrkje innsatsen på eit tidleg stadium. Eg meiner òg at kompetansen når det gjeld barns utvikling, risikofaktorar, barnevernstenesta generelt og hjelpeapparatet må styrkjast meir i førskule- og lærarutdanninga. Dei som arbeider med barna fleire timar om dagen, må vite meir om korleis me saman kan bidra til å styrkje den tidlege innsatsen som er nødvendig. Som både statsråden og interpellanten har nemnt, kom Raundalen-utvalet med sin rapport denne veka, der dei foreslår eit nytt prinsipp i tillegg til det biologiske, og at det skal ha forrang. Eg meiner at me bør lytte til dette. Eg trur òg at det vil vere viktig i høve til den problemstillinga me no diskuterer. I og med at så mange saker endar som akuttsaker der ein allereie har vore inne med hjelpetiltak, så kan det vere at det biologiske prinsippet – eller vektinga av prinsippet – har ført til større tvil om når nok er nok, slik statsråden seier. Det kan òg bety at hjelpetiltaket ikkje har vore godt nok, eller at det ikkje har vore det rette. Eg meiner at utgangspunktet, å hjelpe barn og familiar i heimen, er godt så lenge det er til barnets beste, og eg har tru på folks evne til endring gjennom hjelp og støtte. Samtidig meiner eg at terskelen for å ta eit barn ut av heimen kan verke for høg. Eg er klar over at det å ta eit barn ut av heimen er alvorleg, men det er endå meir alvorleg dersom barn veks opp i ein heim som er skadeleg for dei. Det er alvorlege saker barnevernet skal løyse, og det viktigaste me som politikarar kan gjere, er å leggje til rette for både ressursar og kompetanseheving, slik at dei får gjort jobben sin på den aller beste måten og til beste for barna.