Kjersti Toppe (Senterpartiet), 2015-02-17:
Troponin 1 er eit protein som lek ut i blodet ved hjarteinfarkt. Dobbelt så mange menn som kvinner får diagnosen hjarteinfarkt ved vanleg analyse av Troponin 1, men i ein ny amerikansk studie som nyleg er publisert i British Medical Journal, har ein brukt ein høgsensitiv analyse av Troponin 1. Då forsvann forskjellane. Med ny analysemetode vart tilfelle av påvist hjarteinfarkt blant kvinner som var akutt innlagde, fordobla. Med høgsensitiv analyse forsvann altså forskjellane mellom kjønna. Studien inkluderte 1 126 pasientar som kom inn med mistenkt akutt hjarteinfarkt. Studien viste òg at kvinner sjeldnare enn menn vart tilviste til hjartespesialist og sjeldnare gjennomgjekk angiografi eller PCI – altså utblokking. Forfattarane konkluderte med at akutt hjarteinfarkt var underdiagnostisert blant kvinner, og at det fører til for dårleg behandling. Betre analysemetodar med kjønnsspesifikke terskelverdiar vil gi kvinner dei same føresetnadane som menn til å få riktig diagnose. Senterpartiet meiner at dette illustrerer godt at det trengst oppdatert kunnskap om kvinnehelse, og at det bør gjennomførast ei offentleg utgreiing om kvinnehelse i Noreg. Det er eit overordna mål for helsesektoren at ein skal sikra likeverdig behandling basert på helsebehov uavhengig av personleg økonomi, kjønn, etnisk bakgrunn, bustad og den enkeltes livssituasjon. Kjønnsspesifikk kunnskap er derfor heilt grunnleggjande for å kunna setja i verk effektive tiltak for at kvinner og menn skal kunna få helsetenester på like premissar. Den siste offentlege utgreiinga om kvinners helse kom i 1999. Trass i dette er erfaringa at typiske kvinnesjukdomar vert prioritert lågare enn sjukdomar der menn er dominerande, eller der det er små kjønnsforskjellar. Eg vil òg visa til NOU 2014:12 Åpent og rettferdig – prioriteringer i helsetjenesten, frå Prioriteringsutvalget, som bl.a. peiker på at det i dag skjer underbehandling av MS-pasientar, av kvinner som lir av stressinkontinens og livmorframfall. Eit anna område som klart er underprioritert, er osteoporose og osteoporosebehandling og fallførebyggande tiltak spesielt hos eldre kvinner. Kroniske smertetilstandar er eit anna eksempel. Ei ny offentleg utgreiing om kvinnehelse må ta for seg kva for sjukdomar kvinner er overrepresenterte i, og i kva grad sjukdomen er prioritert, og det må verta belyst breiare korleis diagnostiseringa skjer. Ein må forska meir på kvinnehelse, og ein må sjå på utfordringane med innvandrarhelse og innvandrarars møte med helsetenesta. Regjeringspartia og Venstre vil i dag stemma mot ei ny kunnskapsinnhenting om kvinnehelse, og det er beklageleg. Det har vore brukt som argument at dette vil setja viktige prosessar på vent, og det er eg sterkt ueinig i. Å få meir kunnskap om kvinnehelse og kva slags tiltak som best bidreg til å utjamna forskjellar mellom kjønn knytte til ulike helsetenester, er det stort behov for. 15 år, som er tida frå siste kunnskapsinnhenting, er lang tid i denne samanhengen. Eg vil understreka at behovet for ei ny offentleg utgreiing om dette temaet fekk fagleg tilslutning i høyringa. Regjeringspartia viser til at kvinnehelse skal få eit eige kapittel i likestillingsmeldinga. Det er bra, men likestillingsmeldinga kjem ikkje til å verta behandla av vår komité. Eg meiner at kvinnehelse handlar om likestilling, men først og fremst er det eit helseansvar. Dersom det var éi stortingsmelding dette burde inn i, var det primærhelsetenestemeldinga. No kjem jo forslaget vårt til å falla, men eg vil oppfordra statsråden til at det kjem eit eige kapittel om dette òg i stortingsmeldinga om primærhelsetenesta, for det er jo der underprioriteringa av kvinnesjukdomar startar.