Olav Akselsen (Arbeiderpartiet), 2007-03-06:
Potensialet for samarbeid med vårt største naboland er stort, og det må utnyttast i mykje større grad enn i dag. Dette gjeld for land generelt, men det gjeld sjølvsagt særleg der me har felles grense. Der kan ein skapa aktivitet som igjen er med og bidreg til utvikling, skapar jobbar og betre velferd på begge sidene av grensa. Frå gammalt av er det eit ordtak som seier at vennskap gjev kjennskap. Eg trur at det er viktig å få til integrering, og at ein på den måten bidreg til avspenning. Eg trur at når folk er gjensidig avhengige av kvarandre, har dei mykje lettare for å løysa felles problem enn dersom dei sit på kvar si side og eventuelt ser over eit høgt gjerde, slik det var for ikkje svært mange år sidan. Etter mitt syn må det vera eit mål at aktiviteten over grensa vår i nordaust til vår største nabo blir like lett som aktiviteten over grensa til våre andre naboar, som Sverige, Finland og Danmark. I dag kan dette verka heilt urealistisk, men dersom me ser på Europas historie dei siste 15 åra, har det faktisk skjedd svært mykje urealistisk òg der. Kven hadde trudd at jernteppet som gjekk gjennom Europa, skulle bli erstatta med integrasjon? Der det før var ei hermetisk lukka grense, er det i dag inga grense i det heile. Kven hadde trudd at dei tidlegare warszawapaktlanda skulle bli fullt integrerte i EU og medlemer i NATO? På eit generelt grunnlag vil eg seia at det er viktig no at me unngår å byggja opp ei ny grense og at Europa på nytt blir delt – denne gongen lenger aust. Derfor må me jobba for størst mogleg openheit og færrast mogleg hindringar mellom EU/EØS og landa aust for oss. Russland og Ukraina må få ei moglegheit til å bli integrerte i Europa og ikkje bli møtte med unødvendige hindringar. Historisk har det vore tette band over den norsk-russiske grensa. Pomorhandelen var viktig for begge landa og bidrog til utvikling. No har me på nytt ei moglegheit til å utnytta det potensialet som ligg for ei større samhandling i dette området. Derfor må me i fellesskap bidra til at det som var ei lukka grensa under sovjetisk tid, blir ein parentes i historia. Målet må vera å gjera hindringane så få som mogleg og bidra til eit normalt samarbeid på så mange område som mogleg. Det er positivt at det no på nytt blir fokusert på denne utfordringa. Dersom det er slik som interpellanten hevdar, at det finst mange nasjonale avgrensingar, meiner eg me må ha som ambisjon å fjerna desse. Slik eg opplever utanriksministeren, er han òg positiv til denne innfallsvinkelen. Dersom det er slik at me med praktiske endringar f.eks. av grensestasjonar eller andre ting kan hjelpa til for å integrera folket på dei to sidene av grensa betre, må det gjerast så fort som mogleg. Likevel trur eg me må vera ærlege på at det ikkje berre er opp til Noreg aleine å løysa desse problema. Me er medlem av Schengen, og det trur eg nok kan påverka handlingsrommet vårt. Eg kunne tenkja meg å spørja utanriksministeren om kor stort handlingsrom me eigentleg har. Kor sjølvstendig politikk kan me ha? Er det f.eks. slik at me kan gjera unntak når det gjeld reglane for gebyr knytte til Schengen-visum, eller på andre måtar gjera det billigare og enklare for russarar å besøka Noreg? Men det er òg mitt klare inntrykk at det finst utfordringar på russisk side. Eg har ved ulike anledningar hatt samtalar med norske næringslivsleiarar som opererer i Russland, og dei gjev uttrykk for at det er ein god del problem. Eg trur det er viktig at me i Noreg nyttar politiske samtalar med russiske kollegaer til å ta opp slike ting. I ein slik samanheng kan det òg vera mogleg å få til ein dialog som gjer at ein i fellesskap kan redusera ulike hindringar. Heilt avslutningsvis: Russland er ein stadig viktigare marknad på grunn av sin økonomi. Men òg den russiske befolkninga blir stadig rikare, og ikkje minst som turistar vil dei reisa meir. Det er viktig at Noreg blir eit positivt og godt turistland for russarar som ønskjer å koma hit.