Espen Granberg Johnsen (Arbeiderpartiet), 2007-12-18:
Lat meg starte med eit sitat: «Frivillighet Norge er svært glad for at Frivillighetsmeldingen er lagt fram. Meldingen inneholder en helhetlig og grundig gjennomgang av frivillig sektor og bærer preg av at regjeringen har lyttet til frivilligheten i arbeidet med meldingen.» I arbeidet med frivilligmeldinga har vi hatt eit veldig godt samarbeid med store delar av frivillig sektor. Det har gitt ei god melding, med gode beskrivingar og tiltak – ei melding som anerkjenner den uvurderlege rolla frivillige lag og organisasjonar spelar, og ei melding med mange og gode tiltak for frivillig sektor. Meldinga er eit svar på behovet for ein ny og heilskapleg frivilligpolitikk, slik vi lovde i Soria Moria-erklæringa. Sitatet innleiingsvis var frå Frivillighet Norge si høyringsutsegn til meldinga. Frivillighet Norge er eit samarbeidsforum for 150 små og store organisasjonar rundt omkring, med 2,8 millionar enkeltmedlemer over heile landet. Dei forslaga vi har lagt fram, og som vi no skal vedta, er komne på bordet etter ønske og påverknad frå dei frivillige sjølve, frå Frivillighet Norge, frå idrettsrørsla, frå små og store frivillige lag og organisasjonar. Derfor var det gledeleg og stimulerande, vil eg seie, å sitje på høyringar i komiteen og oppleve at store delar av frivillig sektor meinte at meldinga er nyttig og viktig for alle som i ei eller anna form driv med frivillig arbeid, og at tilbakemeldingane har vore ganske så samstemde. Det gjer oss trygge på at tiltaka er gode og verknadsfulle for dei det gjeld. Gjennom meldinga anerkjenner vi det frivillige arbeidet, først og fremst eigenverdien, men også sektoren si store betydning for oss som samfunn. Frivillig sektor er ein kanal for engasjement og samfunnsdeltaking og har avgjerande betydning for livskvalitet, for fellesskap og for utvikling av eit levande sivilsamfunn. Derfor legg vi særleg vekt på sektoren sitt sjølvstende. Frivillig sektor skal utvikle seg på eigne vilkår, styrt av frivilligheita sjølv – fordi frivillig aktivitet først og fremst er viktig i seg sjølv og for den som engasjerer seg. Det gjev meining å delta, det blir opplevd som viktig og nyttig å engasjere seg for saker ein brenn for – ein blir både klokare og flinkare. Derfor er kanskje det aller viktigaste med ein stor og sterk frivillig sektor at mange får moglegheit til å delta i meiningsfylt aktivitet. I tillegg sørgjer frivilligheita for at vi når viktige samfunnsmål som frivilligheita skaper i seg sjølv, f.eks. demokrati og deltaking, men òg samfunnsmål som helse, bistand, omsorg, inkludering og mange fleire. Noreg ligg heilt på topp samanlikna med andre land når det gjeld deltaking i frivillig verksemd. Det finst 115 000 lag og organisasjonar over heile landet, og til saman utgjer det, så langt ein greier å berekne, over 113 000 årsverk frivillig arbeid. I løpet av året er det nesten seks av ti som deltek i frivillig arbeid, og vi har dobbelt så mange medlemskap i Noreg som vi har innbyggjarar. Tal er i mange samanhengar lite viktig, men tala er i alle fall med og gjev eit innblikk i og eit inntrykk av ein stor og kraftfull sektor. Arbeidarpartiet og regjeringspartia har lagt til grunn fire prinsipp for forslaga i meldinga: Vi vil betre rammevilkåra for frivillig sektor, vi vil auke ressursane til lokal aktivitet og lågterskelaktivitet, vi ønskjer å støtte opp om betre og styrkt innsats for inkludering og integrering, og vi ønskjer å bidra til meir kunnskap og forsking. Derfor foreslår vi å gje 1 milliard kr i kompensasjon for bortfall av automatinntekter i 2008 og 2009. Vi står ved den lovnaden som vi har gjeve til frivillig sektor. Vi foreslår å lempe på skattar og avgifter, slik at grensene for når ein må betale arbeidsgjevaravgift, blir utvida, at beløpsgrensa for fritak for lønnsoppgåveplikt og forskottstrekk blir heva, og at skattefrådraget for gåver til frivillige organisasjonar blir vidareført. Vi utvidar grensa for å betale arbeidsgjevaravgift med 50 pst. frå 2008 – frå 30 000 kr til 45 000 kr for kvar arbeidstakar og frå 300 000 kr til 450 000 kr pr. organisasjon. Grensa for fritak for lønnsoppgåve og forskottstrekk blir utvida til det dobbelte – frå 2 000 kr til 4 000 kr. Dette er tiltak som betrar rammevilkåra for frivillig verksemd – og det har dei bedt om – slik at det blir lettare å rekruttere og halde på gode leiarar, trenarar, dirigentar osv., og at meir av tida kan brukast på aktivitet, ikkje på rapportering og byråkrati. Så vil vi auke ressursane til lokalaktivitet og lågterskeltilbod. Derfor innfører vi bl.a. ei ordning med «grasrotandel» på Norsk Tipping sine spel, slik at dei som spelar, kan velje å gje 5 pst. av innsatsen direkte til sitt lokale idrettslag, sitt kor, sitt Raudekrossen-lag. Vi meiner det vil stimulere aktiviteten og engasjementet lokalt, i det enkelte lokalsamfunnet, i den enkelte organsisjonen. Det vil heilt sikkert bety større inntekter for svært mange lag rundt omkring og gjere det lettare å drive. Eg må seie at det er ganske oppsiktsvekkjande at ein samla opposisjon går imot ei ordning som – i alle fall så vidt eg kan sjå– ein meir eller mindre samla frivillig sektor har støtta. At ein samla opposisjon går imot ei desentralisering av spelemidlane, og at ein samla opposisjon går imot meir direkte lokal innverknad på tippeoverskottet, trur eg ikkje minst idretten og andre delar av frivillig sektor vil merke seg. For at endå fleire av dei som i dag ikkje er ein del av frivillig sektor, skal kunne bli det, treng vi fleire lågterskelmoglegheiter. Derfor skal vi også styrkje Frifond-ordninga og evaluere ho, vi skal kartleggje om det er mogleg og nødvendig å tilpasse statlege tilskott endå betre til nye organisasjonsstrukturar, og vi ønskjer oss forenklingar i forhold til bl.a. rapporteringskrav. Ei tredje viktig utfordring er knytt til integrering og mangfald. Frivillige organisasjonar spelar ei viktig rolle for å fremme mangfald og inkludere og involvere ulike folk med ulik bakgrunn, og dei ønskjer å gjere meir av det. Vi ønskjer å hjelpe til, slik at frivillig sektor kan bli endå flinkare. Vi må auke bevisstheita, og vi må leggje forholda til rette. Derfor er eit av tiltaka å opprette ei eiga stilling under Frivillighet Norge som er øyremerkt til integreringsarbeid. Frivillighet Norge har ønskt det, vi støttar det, men eg ser at også på dette området er opposisjonen ueinig med oss. Eit siste viktig område for oss er behovet for meir kunnskap om frivillig sektor. Frivillig sektor er i stadig endring. Derfor er det viktig – både for frivillig sektor sjølv og for myndigheitene – å ha oppdatert og god kunnskap, slik at dei utfordringane som ein kan komme til å stå overfor, kan løysast på ein best mogleg måte. Frivillighet Norge har vore veldig oppteken av behovet for meir forsking og kunnskap. Vi er einige i det, og vi vil frå neste år setje i gang eit forskingsprosjekt over – i første omgang – ein treårsperiode, knytt til frivillig sektor. Vi har i budsjettet løyvd dei første pengane til arbeidet. Vi vil lære meir om sektoren og meir om betydninga frivillig verksemd spelar i vårt samfunn. Opplegget for prosjektet skal utformast saman med frivillig sektor. Eg hadde trudd at det skulle vere stor oppslutning om desse prinsippa og tiltaka, ettersom frivillig sektor sjølv har vore så sentral i arbeidet med meldinga. Men når ein les innstillinga, får ein det bestemte inntrykket at opposisjonen faktisk er imot det Regjeringa seier og gjer. Det har eg i og for seg ingenting imot, men det opposisjonen med store ord og formuleringar kritiserer oss for, er dei same tiltaka som frivillige lag og organisasjonar har etterspurt. Vi har rett og slett høyrt på frivillig sektor. Opposisjonen sin kritikk av Regjeringa er derfor ein kritikk av frivillig sektor. Det er sjølvsagt lov for opposisjonen å vere ueinig med frivillig sektor òg, men då kunne ein kanskje vente at det kom fram andre tiltak, ei anna innretning og ein annan politikk. Det ser eg ikkje. Dei kjem med diverse påstandar, men det er ingen samanhengande prinsipiell eller annan politikk å sjå. Dermed er det kanskje slik at det er ueinigheit for ueinigheita si skuld som er det aller viktigaste. Vi ser rett nok at Kristeleg Folkeparti vil ha ei «green card»-ordning, som vil påleggje frivillig sektor å sikre fritidstilbod til alle i grunnskulealder. Spør ein meg, tenderer det i alle fall til å kunne kallast eit instrumentelt grep – bidreg til ein meir autonom frivillig sektor gjer det i alle fall ikkje. Eg ser at opposisjonen meiner det nettopp er den instrumentelle tilnærminga som er problemet. Samtidig tek dei til orde for at ein frå statleg side bør få på plass ei eiga tilskottsordning for funksjonshemma sine lokalorganisasjonar. Vel, eg støttar at funksjonshemma sine lokalorganisasjonar skal ha gode vilkår, men også dette vil vere ei styring av frivillig sektor – med ei eiga statleg tilskottsordning med klart definerte kriterium, utanom dei ordningane vi har i dag. Vidare er opposisjonen imot at vi skal bruke statlege pengar på å styrkje arbeidet med inkludering og involvering av barn og unge med innvandrarbakgrunn. Samtidig ser eg at dei i innstillinga deler bekymringa over at det er færre barn og unge med etnisk minoritetsbakgrunn som deltek i frivillige aktivitetar. Det er altså ikkje samanheng mellom det opposisjonen kritiserer, og dei forslaga – eller mangel på forslag – som kjem fram. Det gjekk mange år med borgarleg regjering utan at det kom noka frivilligmelding. Vi har brukt dei to åra vi har styrt, til å jobbe saman med frivillig sektor. Difor er eg glad for at det i tillegg til regjeringspartia her i salen er stor støtte til den meldinga vi no behandlar, utanfor denne salen. Eg meiner at dei tiltaka som er foreslått, vil vere med og gjere det lettare for frivillige lag og organisasjonar, meir meiningsfylt, og at endå fleire vil kunne delta i frivillig arbeid.