Rita Tveiten (Arbeiderpartiet), 1999-06-17:
La det vera heilt klart at isolert sett er det positivt at Noreg får på plass ein avtale med Island om regulering av fisket i Smuttholet. Det dreiar seg om vår nærmaste nabo og broderfolket vårt, og me har mange felles særtrekk, m.a. at me er sterkt avhengige av naturressursane våre. Slik sett skulle me ha dei beste føresetnadene for å forstå kvarandre sin posisjon, og dermed handla på en venlegsinna måte. Når det likevel er grunn til å peika på ulike tilhøve i sjølve protokollen som fylgjer avtalen, er det fordi det er klar ubalanse når det gjeld kva partane gjev og tek. No har det òg tidlegare vore tinga om å få på plass ein Smutthol-avtale med Island, men det har altså ikkje vore råd å koma fram til ein balansert avtale som Regjeringa har kunna underteikna og leggja fram for Stortinget. Denne avtalen som Regjeringa no har underteikna og ber Stortinget om å godkjenna, har heller ikkje ein slik balanse. Det er ubalanse i kvotebytet i avtalen, og det går i favør av Island. Det er mangel på balanse når det gjeld kva type fangst fiskarane kan ta på ein og same tur. Norske fartøy som fiskar med line, kan f.eks. ikkje på same tur driva fiske i internasjonalt farvatn, medan islandske fiskarar kan fiska i Smuttholet og Svalbardsona etter andre fiskeslag enn torsk når dei er på tur for å fiska etter avtalt torskekvote i norsk økonomisk sone. På plussida skal det seiast at no kan i alle fall norske fiskarar vidareforedla og frysa sløgd og hovudkappa fisk i islandsk sone; det er bra. Det syner vel at det ikkje hadde vore uråd å få fram ein betre protokoll. Det er såleis all grunn til å gratulera Island med forhandlingsresultatet – samt førebu oss på at andre land ser fram til å verta møtt med same fleksible haldning når dei vil ha kvotar hjå oss, f.eks. Færøyane, som lenge har tinga med oss for å få ein bestemt prosentdel av det totalte uttaket av torsk i Barentshavet. Det er grunn til å spørja seg om ikkje andre land vil melda seg på òg. Det store spørsmålet vert likevel om denne avtalen med Island løyser problemet med fangst i Smuttholet. Til det er svaret nei. Avtalen kan ikkje stoppa andre fiskerinasjonar frå å fiska der. Avtalen regulerer heller ikkje fiske på andre fiskeslag for nokon. Eg har merka meg kva den gong stortingsrepresentant Peter Angelsen uttalte i interpellasjonsdebatten 16. april 1997: «La meg til slutt også bare si at det kan høres greit ut å finne en løsning med Island, at Island får en kvote i Barentshavet. Men prinsipielt vil det være uriktig. Island har for det første ikke noe historisk fiske eller fiskeretttigheter å hevde i Barentshavet. I tillegg vil ikke en kvoteløsning med Island løse problemet generelt. Vi kan bli stående overfor samme krav om kvoterettigheter fra samtlige traktatstater eller andre fiskerinasjoner som hevder å ha samme rettighet som Island til å kunne delta i torskefisket i Barentshavet.» Det er urovekkjande at fiskeriminister Angelsen no ser ut til å ha ei heilt anna oppfatning av situasjonen. Og dessutan, no, når det av ulike grunnar ikkje er så mykje torsk å fiska på i Smuttholet, vert avtalen inngått. Kva er det som no tilseier at det som var prinsipielt uriktig i 1997, er fullt ut tilrådeleg i 1999? Dessutan undrar det meg i kva grad Regjeringa har nytta høvet til å påverka land vi samarbeidar med, til å ratifisera FN-avtalen av 4. august 1995, som regulerer fisket i opne havområde. Med denne avtalen på plass, dvs. ratifisert av 30 land – i dag er det 24 land som har ratifisert avtalen – ville problemet langt på veg ha vore løyst utan denne kvotegåva frå norsk side. Dette, saman med at det no er lite torsk i Smuttholet, gjer det tilnærma uforståeleg at det har vore så stor vilje frå fiskeriministeren til å gje vekk kvotar i norsk økonomisk sone nett no. Eg vonar Regjeringa har merka seg at komitemerknadene understrekar at balansen i avtalen må betrast ved ei eventuell revidering av protokollen. Det viser vel tydeleg at det ikkje er entusiasme som pregar Stortinget når me i dag godkjenner denne framforhandla avtalen med vedlagd protokoll. Og det er ingen grunn til, slik representanten Steensnæs gjentok fleire gonger i sitt innlegg, å gratulera utanriksministeren og fiskeriministeren med den framforhandla avtalen, det må vera heilt klinkande klart.