Gjermund Hagesæter (Fremskrittspartiet), 2012-12-11:
Som annonsert er det Meld. St. 28 for 2011–2012 vi skal behandle no. Ho blei fremma for Stortinget den 15. juni i år, og kommunalkomiteen gav innstillinga si 4. desember. Tittelen på denne meldinga, som forkorta blir kalla bygningsmeldinga, er Gode bygg for eit betre samfunn – Ein framtidsretta bygningspolitikk. Det høyrest veldig flott ut, det er flotte ord og fine formuleringar. Gode bygg er bra, eit betre samfunn er endå betre, og ein framtidsretta bygningspolitikk høyrest òg veldig bra ut. Men når ein går inn i dette, er det ikkje like imponerande alt som står der. Det er i utgangspunktet positivt med ei bygningsmelding, men eg skulle ønskt at ho var litt meir konkret, at det var litt meir substans i meldinga. Det er også varsla ei bustadmelding i tillegg til denne bygningsmeldinga. Det er blitt lovt at ho skulle kome i år, men no er ho utsett til neste år. I utgangspunktet hadde det kanskje vore naturleg at desse to, både bygningsmeldinga og bustadmeldinga, hadde blitt sett i samanheng, men det er ikkje gjort. Det må vi sjølvsagt ta til etterretning. Regjeringspartia står bak denne meldinga, det er jo slik det pleier å vere, og så er det ulike merknader og ulike forslag frå opposisjonen. Framstegspartiet, Høgre og Kristeleg Folkeparti har tre forslag i lag, Framstegspartiet og Høgre har fire forslag i lag, og Framstegspartiet har fem forslag aleine. No antar eg at dei ulike partia tar ordet om denne meldinga og sjølve snakkar om dei merknadene og dei forslaga dei har slutta seg til og står bak, og at regjeringspartia også tar ordet og gir uttrykk for kvifor dei ikkje sluttar seg til våre forslag og merknader. Eg vil derfor konsentrere meg om det som er Framstegspartiet sitt utgangspunkt. Vi ser at denne meldinga har gode målsetjingar på ei rekkje område, men dessverre ber ho preg av å kome frå ei regjering som er opptatt av sterk statleg styring, og som er detaljfokusert. Dette gjeld først og fremst krava til energieffektive bygg, der regjeringa kjem med varsel om nye krav, som eg vil kome tilbake til seinare i innlegget mitt. Meldinga inneheld både gode og dårlege forslag. Gode forslag i meldinga er forenkling av byggjesaksprosessar. Vi synest det er bra at regjeringa innser at det er behov for det. Dessverre kjem dette litt seint i perioden. Det er også bra at ein varslar eit kunnskapsløft for byggsektoren. Problemet er at ein er lite konkret om korleis og når desse forslaga skal gjennomførast. Det meiner vi er alfa og omega. Framdrifta er viktig. Vi kan ikkje sjå nokon grunn til at ikkje regjeringa rett og slett berre kan setje i verk forenklingar i byggjesaksprosessane. Så er det ein del andre forslag som etter vår oppfatning er dårlege. Det gjeld ytterlegare krav til energieffektivitet i bygg med tiltak både for nybygg og for eksisterande bygningmasse, men først og fremst for nybygg. Her er meldinga veldig tydeleg og konkret, og ho slår fast at det skal innførast eit absolutt krav i heile landet om passivhusnivå frå 2015. Så skal ein innføre eit nytt krav om nullenerginivå i 2020. Dette er krav som kjem i tillegg til dei krava som allereie er innførte når det gjeld energieffektivitet og universell utforming i dei forskriftene som er kalla TEK7 og TEK10. Framstegspartiet sitt utgangspunkt er heilt klart: Det må i hovudsak vere opp til den enkelte husbyggjar/huskjøpar, som i samråd med byggjebransjen avgjer kva slags kvaliteter og krav som må stillast til det enkelte bygg. Det er ikkje ei nasjonal oppgåve å detaljstyre korleis bustadene skal sjå ut, det må den enkelte husbyggjar/huskjøpar i hovudsak vurdere sjølv. Det er sett opp ein del punkt – sju punkt – i denne meldinga som eg har tenkt å gå igjennom. Det første punktet er om regjeringa sin bygningspolitikk, ei innleiande drøfting. Her er det òg mange fine ord, men utan at det kjem fram spesielt mykje framtidsretta innhald og substans i meldinga. Regjeringa gjer heller ikkje noko forsøk på å drøfte samanhengen – vurdere og belyse samanhengen – mellom nye krav og auka byggjekostnadar, og dei utfordringane dette gir ved at det blir bygd for lite bustader i Noreg i dag. Vi i Framstegspartiet er bekymra for stigande bustadprisar og det faktum at mange, spesielt unge, har problem med å kome inn på bustadmarknaden. Det er noko som burde bekymre fleire, og dette er ei utvikling som har forverra seg den tida den raud-grøne regjeringa har sete med makta. Når ein kjem med endå fleire nye skjerpa krav, vil dette medføre at byggjekostnaden går opp, og at det blir bygd færre bustader. Begge delar vil sjølvsagt bidra til at prisane går opp, og at det blir endå vanskelegare for unge å etablere seg på bustadmarknaden. I kapittel 2 viser ein til byggsektoren i Noreg. Her har ein ein tabell kor ein har sett opp regulatoriske nasjonale verkemiddel. Dei verkemidla som ein viser til her, er ikkje uttømmande, men det er eit utdrag av kva slags lovar som regulerer byggsektoren i Noreg. Eg tenkte eg skulle lese dei opp: plan- og bygningsloven med forskrifter og rettleiingar(bygningsdelen) plan- og bygningsloven(plandelen) kulturminneloven energilovgivinga brann- og eksplosjonsvernloven el-tilsynsloven helselovgivinga arbeidsmiljølovgivinga diskrimineringsloven forbrukarlovgivinga(bustadoppføringsloven, handverkartenesteloven, eigedomsmeklingsloven, avhendingsloven, takseringsreglar osb.) kontrakt- og entrepriselovgivinga(offentleg anskaffingslov, avtaleloven, kjøpsloven osb.) offentlege høyringsinstansar i samband med byggjesaker miljølovgivinga. (bygningsdelen) (plandelen) (bustadoppføringsloven, handverkartenesteloven, eigedomsmeklingsloven, avhendingsloven, takseringsreglar osb.) (offentleg anskaffingslov, avtaleloven, kjøpsloven osb.) Så er det enkelte som lurer på kvifor det blir bygd for lite bustader i dette landet. Eg må berre seie at med all denne detaljreguleringa og alle desse lovane synest eg det er imponerande at det blir bygd bustader i det heile tatt i dette landet. Her er det behov for å skjere ned på talet på lovar som skal regulere dette, men her går regjeringa motsett veg, ein innfører endå fleire detaljreglar og endå meir detaljstyring frå sentrale myndigheiter. I tillegg til dette er det ein tabell som viser økonomiske verkemiddel. Han er heller ikkje uttømmande, men for at eg skal kome gjennom dette på 15 minutt, trur eg ikkje eg vil begynne å lese opp den tabellen. Det ville tatt for lang tid. Framstegspartiet meiner nemleg at dette kapittelet på ein god måte understrekar at problemet i Noreg i dag ikkje er for lite bygningspolitikk, men det er for mykje og for dårleg bygningspolitikk. Det offentlege må derfor regulere mindre og ikkje meir, dersom bustadmarknaden skal kome i balanse. I kapittel 3 har regjeringa eit kapittel om kompetanse og utvikling i byggsektoren, der ein viser til forsking og utvikling, innovasjon, kompetanse osb. Det er sjølvsagt noko som Framstegspartiet er positiv til, men vi fryktar òg her at regjeringa sin reguleringsiver kan medføre byråkrati og auka kostnadar. Vi er likevel i utgangspunktet positive til Bygg21, så lenge det ikkje blir for omfattande. Vi har òg eit forslag her der vi ber regjeringa prioritere inneklima som eit satsingsområde for Bygg21. Det har sjølvsagt samanheng med at krava til bustadene er blitt veldig mykje tettare dei siste åra, og det er viktig å kartleggje korleis dette vil påverke inneklima, og korleis dette vil slå ut for dei som har astma og allergi, og for helsa generelt. I kapittel 4 har vi berekraftige kvalitetar i det bygde miljøet – frå arkitektur til byggavfall. Det vi meiner her, er at vi må vere veldig tilbakehaldne med å påleggje nye detaljkrav til nye bygg, og at utviklinga må vere naturleg utan press frå sentrale styresmakter når det gjeld bygging av bustader. Vi fremmer forslag om at alle bustader under 55 m2 får fritak frå kravet om tilgjengelegheit eller universell utforming. I tillegg har vi nokre merknadar og forslag om radon i inneluft, som er ei utfordring enkelte stader i landet. Så har vi kapittel 5, som er om energibruk. Her er det som eg sa innleiingsvis, nye krav om passivhusnivå og nullenerginivå, og dette meiner Framstegspartiet er uheldig. Vi meiner vi må vere svært tilbakehaldne med å påleggje detaljkrav til nye bygg, og at utviklinga heller må vere naturleg utan press frå sentrale myndigheiter. Derfor meiner vi òg at regjeringa bør vurdere å reversere ein del av dei energieffektivitetskrava som allereie er vedtatt, og vi fremmer forslag om det. Det ser det ut som Framstegspartiet blir ståande aleine om, både når det gjeld å gå imot passivhusnivå frå 2015, og når det gjeld å reversere nokon av dei krava som allereie er innførte. Vi meiner òg at det er eit lite paradoks at vi skal vere i fremste rekkje som har så mykje fornybar energi. Vår elektrisitetsforsyning kjem stort sett frå vasskraft. Vi har òg stort potensial når det gjeld å byggje ut vasskraft. Derfor er det uansett kva ein meiner om global oppvarming osb., lite å hente på energieffektivitet i bygg i Noreg, på grunn av at dette kjem frå fornybare kjelder og ikkje er noko fossilt brenselstoff – størstedelen er elektrisitet frå vasskraft. Det er òg sagt litt om effektive byggjesaksprosessar, og det er vi veldig positive til, viss regjeringa kjem med forslag om det. Men det er ikkje noko konkret i denne meldinga som går på at ein skal forenkle. Ein seier at det er bra å forenkle, og det er vi einige i. Mitt råd er at då bør regjeringa rett og slett berre setje i gang og kome med desse forenklingane. Då er det heller ikkje nødvendig å vente noko lenger med det – eg synest sju år får vere lenge nok. Ein annan ting som ikkje er forenkling, er at det kjem eit nytt krav frå 1. januar 2013, som det ikkje er kome nokon forskrifter om i det heile tatt, men det er nytt og obligatorisk. Det skal innførast ein uavhengig kontroll. Det er det vanskeleg å sjå at har noko for seg, at dette vil vere ei positiv utvikling. I alle tilfelle seier Boligprodusentenes Forening at denne kontrollen vil koste minst 500 mill. kr årleg i form av kontrollkostnadar og gebyr til kommunane, utan at ein får nokon effekt ut av dette. Det er sjølvsagt bustadbyggjarane som er nøydde til å dekkje dette. Vi fremmer forslag om at dette blir stansa, at ein stansar desse planane. Det har vi fått med oss Høgre på, men elles er det dårleg med oppslutning omkring det forslaget. Så har vi òg forslag om områderegulering, der vi meiner at private må få lov til å kome på banen som eit alternativ til dei kommunale forslaga om områderegulering. Vi har også eit forslag som går på ei forenkling av lovar, forskrifter og rundskriv, slik at det blir lettare å leggje til rette for utvikling av tomter og bustadbygging. Til slutt til kapittelet som går på det offentlege som pådrivar og førebilete: Framstegspartiet er positiv til at det offentlege kan vere pådrivar, så lenge dette ikkje medfører ekstra kostnader. Vi seier også at sentrale styresmakter må vere veldig tilbakehaldne med å påleggje andre offentlege instansar å byggje på ein spesiell måte. Avslutningsvis vil eg fremme dei forslaga som Framstegspartiet står bak, enten aleine eller saman med andre.