Liv Signe Navarsete (Senterpartiet), 2007-05-14:
Regjeringa, og eg som samferdselsminister, prioriterer trafikktryggleik høgt. I lys av nullvisjonen står førebyggjande tiltak mot dei mest alvorlege personskadeulukkene, medrekna ulukker med mjuke trafikantar, sentralt i trafikktryggleiksarbeidet. Sikring av skulevegar har sidan reforma med skulestart for 6-åringar vore eit prioritert område for Statens vegvesen. Å sikre borna ein trygg skuleveg består ikkje berre av etablering av gang- og sykkelvegar, men òg av andre viktige tiltak som fortau, fartsdemping, sikring av kryssingspunkt, gangfelt og ikkje minst god trafikkopplæring for så vel born som vaksne. Kvart år vert i gjennomsnitt om lag 1 500 born frå 0 til 16 år skadde eller drepne i politirapporterte trafikkulukker. Ca. 42 pst. av desse borna vert skadde som passasjerar i bil, medan sykkel- og fotgjengarulukkene står for ein tredel av skadane. Eit mindretal vert skadde eller drepne på veg til og frå skulen. Gjennomsnittstalet for dei siste fem åra viser at 83 born i grunnskulealder årleg vart skadde eller drepne på skulevegen. Dette utgjer omtrent 5,5 pst. av alle trafikkulukker der born er innblanda. Talet er noko usikkert grunna manglande innrapportering om ferdselsformål frå politiet. Anslagsvis ligg det faktiske talet på mellom 10 og 20 pst., jf. St. meld. nr. 37 for 1996-1997, Norsk veg- og vegtrafikkplan 1998–2007. I dag er det slik at barne- og ungdomsskular er ei kommunal oppgåve. Kva type veg desse skulane ligg ved, kommunal-, fylkes- eller riksveg, er bestemmande for kven som har ansvaret for å byggje gang- og sykkelvegar. Kommunane og fylkeskommunane har følgjeleg ansvar for tiltaka på sin del av vegnettet. Bygging av gang- og sykkelveg vert det her opp til den einskilde kommunen og fylkeskommunen å gjennomføre. Statens vegvesen skal likevel vere ein kunnskapsformidlar og pådrivar for ei god tilrettelegging for gåande og syklande, også der kommunane og fylka har hovudansvaret. Kommunalt sjølvstyre og valfridom var ei av årsakene til at den tidlegare øyremerkte tilskotsordninga til fylkesvegformål og trafikksikringstiltak, tidlegare Aksjon skuleveg, frå 2001 vart innlema i rammetilskotet til fylkeskommunane, jf. St.prp. nr. 62 for 1999-2000 og Innst. S. nr. 252 for 1999-2000. Dei øyremerkte tilskota la til grunn at tiltaka skulle gjere skulevegane og nærmiljøet til borna sikrare. Det meste av midlane til «Aksjon skoleveg» vart difor brukte til bygging av gang- og sykkelvegar, fartsdempande tiltak i bustadområde, mindre utbetringar av kryss og trafikksaneringar. Frå 2001 er det no fylkeskommunane som administrerer kriteria for bruk og løyving av midlar til trafikksikringstiltak. Det er store variasjonar i kor mykje dei enkelte fylka og kommunane prioriterer dette området. Her må eg seie at under denne regjeringa har fylka og kommunane fått ein økonomisk handlefridom som gjer det mogleg for dei òg å prioritere dette viktige området på ein heilt annan måte enn dei hadde med førre regjering. Regjeringa kan ikkje vedta at folk skal gå eller sykle, men vi kan leggje forholda til rette for dette. I budsjettet for 2007 er det lagt til grunn at det totalt vil verte nytta om lag 310 mill. kr til gang- og sykkelvegar, der om lag 240 mill. kr er statlege midlar. I tillegg vil det verte gjennomført strekningsvise tiltak som medfører betre forhold for gåande og syklande. Som ein del av denne tilrettelegginga prioriterer Regjeringa utbygging av eit samanhengande sykkelvegnett i utvalde byområde. Dette er fastlagt gjennom Nasjonal sykkelstrategi, som inngår i Nasjonal transportplan for 2006–2015. Det er utarbeidd eit handlingsprogram som gjeld for perioden 2006–2009. Ramma er ikkje fylt etter to år, men Regjeringa har som mål å få gjennomført handlingsprogrammet i NTP også på dette feltet. Skulevegar og andre strekningar der det ferdast mange mindreårige, vert vektlagde i dette arbeidet. Arbeidet som vert gjort med å inspisere og forbetre eksisterande sykkeltrasear med omsyn til trafikktryggleik, utforming og oppleving, vil halde fram. I tillegg har eg sett i gang eit arbeid med å gjennomgå trafikkreglane med sikte på å gjere sykling tryggare og meir attraktivt. Eit moment som vert vektlagt i Vegvesenet sine vurderingar av korleis ein best kan sikre ein trygg skuleveg, er å ikkje gi born og foreldre ei falsk kjensle av tryggleik. Dette kan m.a. oppstå i samband med fastsetjing av fartsgrenser som ikkje vert overhaldne. Fart har utvilsamt stor innverknad på ulukkesrisiko og skadeomfang. Her er fartsdempande tiltak og politikontrollar viktig. Falsk tryggleik kan òg oppstå når stadig fleire av borna vert køyrde til skulen. Det vert, slik representanten Tenden seier, skapt utrygge situasjonar når biltrafikken på skulevegen aukar. Ein slik auke i privat skuleskyss er ei uheldig utvikling både med omsyn til trafikktryggleiken og i forhold til borna sin fysiske aktivitet. Skulevegen har forandra seg frå aktiv oppdagingsferd til passiv transportetappe. Skulane, politiet, vegstyresmaktene og andre aktørar må fortsetje å informere om dei mogelege konsekvensane av denne praksisen, og ein må leggje til rette både for fysiske tiltak og for alternative tiltak for å bryte den vonde sirkelen som representanten Tenden skildrar. Sosial- og helsedirektoratet har i samarbeid med Statens vegvesen, Politidirektoratet og Trygg Trafikk etablert prosjektet «Aktive skolebarn», som m.a. tilbyr informasjon og undervisningsopplegg knytt til ein aktiv og sikker skuleveg. Når dette er sagt, er det samtidig viktig ikkje å bagatellisere den uroa og omtanken alle foreldre har for borna sine i og utanfor trafikken. Regjeringa har som mål å sikre skuleborna ein trygg skuleveg til alle grunnskulane i landet. Eg har difor teke initiativ til at Statens vegvesen gjennomfører ei kartlegging av behov og kostnader knytte til dette målet. Gang- og sykkelvegar vil, saman med andre høve som er viktige for ein trygg skuleveg, inngå i denne kartlegginga. For at Regjeringa skal kunne innrette det vidare arbeidet sitt på ein mest mogeleg effektiv måte for å nå dette målet, er det òg viktig at Statens vegvesen analyserer kva faktorar som påverkar framdrifta i dagens bygging av gang- og sykkelvegar. Er det mangel på pengar, eller er det i fyrste rekkje lokal vilje og planvedtak som er avgjerande? I dag har vi til saman om lag 3 100 grunnskular i Noreg. Gjennomføringa av ei fullstendig kartlegging av forholda rundt alle desse skulane er følgjeleg eit svært omfattande arbeid. Grunna sakas omfang og kompleksitet vil ei eventuell fullstendig kartlegging og oppfølginga av den politiske målsetjinga naturleg høyre heime i komande Nasjonal transportplan for 2010–2019. Men for å kome i gang med arbeidet skal Statens vegvesen i første omgang gjere ei mindre kartlegging av behovet basert på ein gjennomgang av somme utvalde kommunar. For å nå målet i handlingsplanen og for å sikre alle norske skuleborn ein trygg skuleveg er det viktig med eit samarbeid mellom alle sentrale aktørar. Staten kan og vil løyve pengar, men det er til sjuande og sist fylka og kommunane sjølve som må prioritere og faktisk vedta planar for utbygging av gang- og sykkelvegar og lokale trafikktrykkleiksplanar.