Erling Sande (Senterpartiet), 2010-06-07:
Som statsråden har slått fast i svaret sitt til komiteen, er fleire av påstandane som representantforslaget er grunna på, direkte feil. Som direktorat for kulturminneforvaltingar er riksantikvaren si rolle fastsett i m.a. plan- og bygningslova. Som alle andre direktorat er også riksantikvaren underlagd politisk styring, og sånn skal det òg vere. Så kan ein vere einig eller ueinig i dei innstillingane som kjem frå etaten, men det er altså den politiske styringa som står over. Sånn er det i alle delar av samfunnet vårt, i alle etatar. Vi må aldri kome dit at vi skubbar byråkratane framfor oss når det er avgjersler som vi ikkje likar. I så tilfelle er ikkje ordrane tydelege nok, og det er òg eit politisk ansvar. Vi får eit høve til å diskutere litt kulturminnepolitikk no, og det er bra, fordi det brukar vi ikkje mykje nok tid på i denne komiteen, sjølv om vi vitterleg er kulturminnekomiteen. Det er viktig å hugse at kulturminna er ei eineståande kjelde til innsikt, til identitet, til oppleving, og det er også viktig næring. Vi forvaltar dei materielle spora etter fortida på vegner av komande generasjonar. For Senterpartiet er den forvaltartankegangen veldig sterk. Vi skal overlate samfunnet i minst like god stand som vi overtok det i. Det gjeld òg for kulturminna. Det er viktig at vår generasjon ikkje forringar kulturarven, og derfor spelar riksantikvaren ei viktig rolle. Òg i kulturminnepolitikken må lokale interesser vegast opp mot dei nasjonale. Derfor finst innsigelsesinstituttet. I kulturminnepolitikken har vi faktisk òg nokre døme der Senterpartiet er glad for at riksantikvaren greip inn, og det er nettopp fordi store og viktige nasjonale interesser har vore aktuelle. I innstillinga til saka viser Framstegspartiet og Høgre m.a. til at riksantikvaren har kome med innvendingar mot byutviklingsplanar for Bjørvika. For meg er det eigentleg eit godt eksempel på kvifor vi treng riksantikvaren. Bjørvika er eit viktig område for historie og identitet i heile Noreg. Det er ein del av historia til Noreg og ikkje berre til innbyggjarane i Oslo kommune. Om fjorden blir lukka ute, med unntak for nokre få privilegerte, og mellomalderhovudstaden blir oppstykkja og skuggelagd, er det også eit tap for nasjonen, etter Senterpartiet sitt syn. Derfor håpar eg at dei lokale politikarane i Oslo lyftar blikket og tek inn over seg nettopp det, at ein hovudstad også ber med seg historia til Oslo som hovudstad og har betyding òg for folk utover dei som bur og jobbar i denne kommunen. Det har vore fleire tilsvarande døme. Eg trur dei fleste vil vere einige i at utan Bryggen i Bergen hadde ein stor del av Noregs felles historie og arv frå hansatida gått tapt. Utan riksantivaren hadde det sett mørkare ut også for Bryggen i Bergen, som no er på UNESCO si verdsarvliste. Det er jo fleire enn innbyggjarane i Bergen som er glade for det. Det same gjeld Karl Johans gate her rett framfor oss. Det var riksantikvaren som gjekk imot planane om bygging av høghus langs den gata den gongen, og det var Senterpartiet sin miljøvernminister Helga Gitmark som tok innvendingene på alvor. Dersom ikkje hadde kanskje paradegata sett annleis ut enn ho gjer i dag. Så er det slik at det er som regel det beste om dei lokalt fatta vedtaka blir ståande, og det er jo òg det som skjer i dei fleste tilfella. Den gode dialogen er den beste reiskapen. Om riksantikvaren i samarbeid med kommunane set fokus på viktige kulturminne, aukar det òg merksemda lokalt kring verdien av desse kulturminna, og så finn ein ofte ei løysing på utfordringane. Så er det viktig at riksantikvaren er tydeleg på kva som er sentralt, og kva som er perifert. I nokre tilfelle vil det vere slik at riksantikvaren sitt syn vil vike, for då er det andre omsyn – lokalpolitiske omsyn – som veg tyngre, og det vil også vere riktig i nokre tilfelle.