Lars Gunnar Lie (Kristelig Folkeparti), 2000-11-27:
I hovudinnlegget i budsjettdebatten i fjor gav eg uttrykk for at vi har grunn til å vera nøgde med stoda i landet vårt. Vi har det – i det minste økonomisk sett – svært godt. Det er ingen grunn til å seia noko anna i år enn i fjor. Eg meiner at den økonomiske styringa av landet dei tre siste åra, som i hovudsak har vore gjort på grunnlag av regjeringa Bondevik sine budsjettframlegg, har vore god og til gagn for folket. Regjeringa Stoltenberg sitt budsjettframlegg innebar ei kursendring i den økonomiske politikken. Hovudinntrykket ein sat att med etter presentasjonen av budsjettet, var ei medveten svekking av arbeidsplassane i dei konkurranseutsette næringane på kostnad av auke i arbeidsplassar i det offentlege. Dette var ei dreiing av den økonomiske politikken som vi frå Kristeleg Folkeparti ikkje kunne vera med på. Derfor er eg glad for at vi i den avtalen som no ligg føre, har greidd å snu dette tilbake til ein meir «normal» situasjon, om ein kan bruka det uttrykket. Dei store endringane i høve til det regjeringa Stoltenberg la fram, er sjølvsagt at konjunkturavgifta vert teken bort, og at investeringsavgifta skal forsvinna frå 2002. Dette utgjer til saman over 12 milliardar kr i avgifter, som råkar næringslivet blindt. Særleg ville den generelle konjunkturavgifta truga utsette arbeidsplassar i næringslivet. Det ville gått ut over arbeidsintensive verksemder, som m.a. har ein stor del lågtlønte kvinner, og dessutan dei nye kunnskapsverksemdene. Endringane vi har fått gjennomslag for i framlegget til utbytteskatt, er vel verdt å merka seg for næringslivet. Prosentsatsen vert redusert til 11 pst., og det vert innført eit frådrag i botnen på 10 000 kr. Reiselivet i distrikta har nok alt merka seg at det ikkje vert moms på reiseliv og heller ikkje på kollektiv persontransport. Kristeleg Folkeparti er oppteke av at vi skal ha eit verdiskapande Noreg. Skal vi få det til, må forsking og utvikling ha gode rammevilkår i tida som kjem. Derfor er det svært positivt at vi i budsjettavtalen får ein auke på ½ milliard kr når det gjeld dei midlane som skal inn i forskingsfondet. Dette vil på sikt gje god avkasting i form av auka verdiskaping i næringslivet. Eg synest det er eit viktig steg i rett lei når vi har fått inn i budsjettavtalen med Arbeidarpartiet at dei i samband med langtidsprogrammet og revidert nasjonalbudsjett for 2001 skal koma tilbake med ei drøfting av ei vidare oppfølging for å sikra større forskings- og utviklingsinnsats i næringslivet, med bakgrunn i den tilrådinga som er teken fram i Hervik-utvalet si innstilling. Eg seier meg også nøgd med at løyvingane til Kyrkje-, utdanings- og forskingsdepartementet sitt budsjett generelt vert auka med over 430 mill. kr, at universiteta får over 200 mill. kr av dette, og at også private skular og høgskular vert styrkte. At det er sentumspartia som i praktisk politikk viser at folkehøgskulane er eit viktig element i utdaningssystemet, går eg ut frå vert lagt merke til. Det same gjeld gebyrstipend til utanlandsstudentane. Det er fleire grunnar til at handlingsrommet i finanspolitikken dei seinare åra har vorte avgrensa. Ikkje minst gjeld dette veksten i folketrygda sine utgifter. Derfor er det positivt at vi i budsjettavtalen med Arbeidarpartiet har fått gjennomslag for at dei skal koma med konkrete tiltak i høve til det som er nedfelt i Sandman-utvalet si tilråding. Dette vil medføra at vi vil kunna få ein betre fungerande arbeidsmarknad, samstundes med at den underliggjande veksten i budsjettet vert redusert. Det er viktig å styrkja arbeidslinja i sysselsetjingspolitikken, m.a. ved at ein får ein arbeidsmarknad som fungerer betre enn i dag. Dei viktigaste punkta eg vil peika på, er at arbeidsmarknadsetaten vert flinkare til å formidla jobbar, og at arbeidsmarknadstiltaka vert innretta slik at dei medverkar betre til kvalifisering for dei ledige jobbane. Det må også i større grad vera mogleg å kombinera arbeid og trygd, arbeid og pensjon, nytta deltidsarbeid, og at utdaning vert betre lagt til rette for at fleire kan koma i arbeid. Å forhandla fram ein avtale medfører sjølvsagt at ein både må gje og ta – slik også med denne budsjettavtalen. Eit slikt område, der vi har måtta gje for å få til eit budsjett som er om lag nøytralt, for å unngå ein økonomisk politikk med ekspanderande verknad, er avgiftssida. Vi har måtta auka inntektene både av omsyn til inntektsida i budsjettet og for å få ein litt annan profil på avgiftene. Det er ei avgift som eg vil omtala spesielt. Det gjeld framlegget om å innføra ei konjunkturavgift på 10 pst. på investeringar i næringsbygg som er omfatta av skatteloven § 14–41 første ledd bokstavane g og h. Til dette vil eg presisera følgjande: For det første er dette ei konjunkturavgift på grunn av presset nettopp i byggjebransjen. Derfor skal den avgifta takast bort når presset vert lågare. Det andre eg vil presisera, gjeld unntak frå avgiftsplikta for investeringar som er bindande kontraherte før 18. november 2000, då framlegget vart kjent. Eg legg til grunn den forståinga av dette at prosjekt som er oppstarta før denne datoen, sjølv om ikkje alle kontraktane er underteikna, kjem inn under unntak for konjunkturavgift for næringsbygg. Eg vil be finansministeren merka seg dette spesielt. For det tredje reknar eg også med at bygg som vert oppførte for utleige til bustader, ikkje skal omfattast av denne avgifta. Elles syner eg til omtale av konjunkturavgifta i representanten Enoksen sitt hovudinnlegg tidlegare i dag. Kristeleg Folkeparti har vore oppteke av å vri avgiftene som er relaterte til bil og bilhald, frå å eiga til bruk av bil. Derfor hadde vi gjerne sett at bensinavgifta ikkje hadde vore redusert så mykje som Regjeringa gjorde framlegg om, men at ein heller hadde fått redusert årsavgifta på bil. Dieselavgifta derimot hadde eg gjerne sett at vi kunne fått redusert ytterlegare, fordi dieselavgifta er ei avgift som i stor grad er knytt til næringstransport. Lastebilnæringa møter m.a. sterk konkurranse frå utlandet, der dieselavgift og dieselpris er lågare. Med den avtalen vi no har gjort om budsjettet for 2001, vil det verta gjort vedtak om at den ekstraordinære svovelavgifta på 26 øre pr. liter vert oppheva frå 1. juli 2001. Dermed vonar eg at ein kan få ein ytterlegare reduksjon av dieselprisen frå dette tidspunktet. Vidare ser eg det som svært positivt at det no vert fleirtal for å ha nullsats på moms for elektriske bilar, noko som vil ha mykje å seia for meir miljøvenlege transportmiddel. Eg vil vidare gje uttrykk for at det er positivt at vi i avtalen med Arbeidarpartiet har fått til fritak for industrien når det gjeld auken i elavgifta, samstundes som ein av omsyn til rett prising av energibruken aukar elavgifta generelt. Dette er rett veg å gå, etter Kristeleg Folkeparti sitt syn, når det gjeld avgift på energi. Det er mange småpostar i budsjettet som vel fortener omtale. Eg vil kort nemna to som har svært mykje å seia for Kyst-Noreg. Den eine er at vi har fått auka løyvingane til elektroniske sjøkart for norskekysten med 20 mill. kr, noko som eg ser på som svært viktig i høve til tryggleiken langs kysten vår. Det same gjeld at vi også har fått auka løyvingane til Redningsselskapet med 10 mill. kr.