Jette F. Christensen (Arbeiderpartiet), 2011-11-28:
At bygg i helseføretaka er i skikkeleg stand, er veldig viktig for heile det offentlege helsesystemet vårt. Det er viktig for pasientane, det er viktig for dei tilsette, og det er viktig for vår felles tryggleik. Riksrevisjonen har undersøkt tilstands- og vedlikehaldsnivået for helseføretaka sin bygningsmasse. Dei finn at ut frå norsk standard for tilsynsanalyse av byggverk har halvparten av den totale bygningsmassen symptom på dårleg teknisk tilstand. Helseføretaka overtok bygg og utstyr for 66 mrd. kr då sjukehusreforma blei innført, og verdien fram til 2009 har stige med 13 mrd. kr. Riksrevisjonen si undersøking beskriv dagens oppgraderingsbehov. Det er ikkje føreteke nokon konkrete undersøkingar som viser utviklinga av oppgraderingsbehovet etter føretaksreforma. Det vil alltid vere ulike tilstandar på bygningsmassen sidan han ikkje er oppført samtidig. Alle bygg i alle føretak skal likevel til kvar tid vere i ein slik stand at det aldri vil gå ut over behandlingstilbodet eller moglegheitene for dei tilsette til å utføre jobben sin. Riksrevisjonen påpeiker heldigvis ingen sånne tilfelle. Derimot kom det fram at det er behov for oppgradering, og det er ein samla komité som forventar at helseføretaka sitt arbeid med å utarbeide mål og planar for bygningsmassen og òg dei økonomiske prioriteringane innanfor kvar region vil gje fleire positive resultat når det gjeld kontinuerleg vedlikehald. Fleire av helseføretaka peiker på at tilstanden kjem av at lokala inngår i ein investeringsplan og/eller at lokala skal bli erstatta med nye bygg. Arbeidarpartiet, SV og Senterpartiet ser derfor positivt på at dei fleste helseføretaka har utarbeidd vedlikehaldsplan, og dei som ikkje har utarbeidd det, er i gang med å gjere det, og at ein del arbeid òg er sett i gang i helseregionane på bygg- og eigedomsområdet for å få betre informasjons- og plangrunnlag. Pasientar og tilsette sitt behov for funksjonelle og driftseffektive bygningar er eit veldig viktig element for å sikre ei god ressursutnytting. Det er ein samla komité som forventar at det nasjonale prosjektet som no er sett i gang for å klassifisere sjukehusareal, vil bidra til effektivisering, ved at ein gjennom samanlikning av arealfordeling og måling av areal opp mot produksjon oppnår det same. Jobben med å styrkje vedlikehaldet der det trengst, er altså i gang, og det er ingenting som tilseier at det arbeidet ikkje vil gje resultat. Riksrevisjonen har òg kommentert måten helseføretaka gjer vedtak om investeringsprosjekt på. Det er ein samla komité som viser til at departementet i brevs form til dei regionale helseføretaka har gjeve føringar for korleis ein skal utføre tidlegfaseplanlegging av investeringsprosjekt. Men det blir stilt krav til å gjennomføre ein utgreiingsmessig mellomfase, det som blir kalla for «konseptfasen», kor alternative investeringar blir vurderte med grunngjeving ut frå forskjellige valde alternativ. I 2006 blei det utvikla ein rettleiar for nettopp ei sånn tidlegfaseplanlegging i sjukehusprosjekt for å bidra til ei effektiv og målretta planlegging med styrkt kvalitet. Riksrevisjonen sine funn seier at rettleiaren har bidrege til å etablere eit felles system for tidlegfaseplanlegging av sjukehusprosjekt, og at det har ført til at ein no har eit betre avgjerdsgrunnlag. Riksrevisjonen sine funn viser òg at alle dei undersøkte konseptrapportane har lagt den rettleiaren til grunn for planlegginga. Det er bra, og det viser at ein har ei utvikling i denne prosessen og har hatt det òg vidare etter at Riksrevisjonen la fram sin rapport. Undersøkingane viser at det faktiske valet av utbyggingsalternativ i stor grad skjer før utgreiingane og analysane av dei alternative forslaga i konseptfasen ligg føre. Undersøkinga til Riksrevisjonen peiker òg på at dei meiner at det førekjem svakheiter i dei bedriftsøkonomiske analysane i nokre prosjekt. Departementet seier i svaret sitt at «ansvars- og beslutningsstrukturen for investeringsprosjekter i helseforetakene ikke er den samme som i prosjekter i statlig regi», og det har dei gjort greie for skriftleg ved fleire anledningar. I helseføretaka blir det lagt fram fleire konseptrapportar, og avgjerda blir teken etter den siste rapporten, der det valde alternativet blir lagt fram i full breidd. Det er ein samla komité som ser at utbygging, lokalisering og val av sjukehusutbyggingar er eit fagfelt, som i kvart einaste tilfelle har ei lang forhistorie, og at det er mange fleire interesser og område ein må ta omsyn til enn målbare bedriftsøkonomiske variablar som ligg til grunn for eit vedtak. Likevel understrekar ein samstemt komité at det er viktig at det blir utarbeidd eit presist avgjerdsgrunnlag i sånne prosessar, som departementet er i gang med. Komiteen imøteser derfor den fireårige prøveperioden med ekstern kvalitetssikring av konseptfaseutgreiingar i helseføretaka. Arbeidarpartiet, SV og Senterpartiet meiner dei tiltaka som er sette i verk frå departementet si side for å få vedlikehaldsarbeidet à jour og kvalitetssikre vedtaksprosessane i helseføretaka, vil gje dei positive resultata som Riksrevisjonen etterspør. Med dette tilrår eg innstillinga som komiteen har lagt fram.