Knut Arild Hareide (Kristelig Folkeparti), 2019-11-05:
Eg vil starte med å takke utanriksministeren for ei veldig god og tydeleg utgreiing. Så har me debatten om denne utgreiinga på ein spesiell dag i Stortinget; me har ikkje opplevd ei tilsvarande sak knytt til EØS-avtalen. Eg vil likevel seie at EØS-avtalen står seg godt òg på denne dagen. Kristeleg Folkeparti har eit betydeleg foreldreansvar for EØS-avtalen. EØS-avtalen er ikkje ein perfekt avtale, men han har tent oss godt heilt sidan han tredde i kraft for over 25 år sidan. Når me òg i dag ser nettopp internasjonale handelskonfliktar – ja, faktisk handelskrig og store økonomiske omstillingar – er EØS-avtalen viktigare enn nokosinne. Utanriksministeren gjorde breitt greie for brexit. Det me no ser, er at ansvarlege politikarar i Storbritannia ikkje kunne anbefale ein brexit utan ein avtale. Derfor synest eg det er vanskeleg i lys av heile brexit-historia å forstå at norske politikarar ønskjer å både reforhandle og seie opp EØS-avtalen – når me har lærdomen frå brexit. Korleis kan me tru at Noreg skulle få til ei gunstigare eller betre tilknyting til EU enn Storbritannia, Storbritannia som er ein vesentleg større og viktigare handelspartnar for EU? Eg registrerer òg dei gode førebuingane Noreg har gjort til brexit, og at me er budde den dagen brexit blir gjennomført. Så har eg lyst til å kommentere nokre av dei forholda utanriksministeren tar opp i utgreiinga si. Ho seier bl.a. tydeleg at ei felles nordisk stemme i Europa har betydning. Eg er veldig glad for det, fordi me har eit verdifellesskap i Norden, og me må sikre viktige institusjonar og rammeverk som har blitt bygde opp i etterkrigstida. Det kan nettopp Norden i fellesskap bidra til. Alle dei nordiske landa er ein del av EU/EØS-fellesskapet. Så er det eit paradoks at nokre står utanfor EU, som Noreg gjer, men det gir òg ein handlefridom i det fellesskapet og gir moglegheit for at Norden faktisk kan vere ei enda sterkare stemme. Eg har lyst til å sitere det utanriksministeren seier: «Et tettere sikkerhetssamarbeid i Europa kan ikke erstatte NATO, men det kan bygge opp under – og i noen tilfeller utfylle – alliansen.» Det synest eg er viktige og riktige signal i 2019. Me treng fleire bein å stå på, òg knytt til vårt sikkerheits- og forsvarssamarbeid. Så seier utanriksministeren: «Regjeringa støtter arbeidet med å finne felleseuropeiske løsninger på en felleseuropeisk migrasjonsutfordring.» Me ser no ein markert auke av personar som kjem fram til Hellas frå Tyrkia, hittil i år er det 50 000. Det vil seie at det totale talet på asylsøkjarar er høgt, og dessverre er det mange som døyr. Derfor er det signalet utanriksministeren gir, viktig, og enda viktigare er det ho seier om at når ein har fått dette på plass, er Noreg innstilt på å ta sin del av ansvaret. Det er fleire som har kommentert at òg klimaministeren sit her, saman med samferdselsministeren. Eg vil nettopp seie at når me no knyter oss til EUs klimaregelverk frå 2021 til 2030, er eigentleg det eit eksempel på korleis me bør nytte oss av EØS-avtalen. Dette er samarbeid på sitt beste. Og det forpliktar Noreg nettopp innanfor klimaarbeidet på ein måte som me ikkje har vore forplikta på tidlegare. Derfor er eg einig: Det er ikkje lett å sjå eit alternativ til EØS-avtalen, men me må nettopp sjå på kva moglegheiter den EØS-avtalen gir oss, sånn at me kan utnytte det handlingsrommet han gir.