Erling Sande (Senterpartiet), 2010-06-03:
Vasskrafta har gjennom dei siste 100 åra betydd svært mykje for norsk velstandsutvikling. Frå vasskrafta har vi skapt industriarbeidsplassar, og energi har gjeve kraft til dei tusen heimar og dermed auka levestandard. Bruk av energi i transport, til varme, til elektriske apparat er svært viktig, for ikkje å seie heilt avgjerande for at vårt samfunn skal fungere. Det er umogleg å sjå føre seg landet vårt i dag utan stabil og god tilgang på energi. I motsetning til mange andre land hentar vi mesteparten av denne energien frå fornybare energikjelder, og spesielt frå vasskraft. Dette gjev oss verdfull kraftproduksjon i ei tid då vi veit at utsleppa av klimagassar må ned dersom vi skal unngå dramatiske endringar i klimaet og artsmangfaldet på kloden vår. Komiteen har fleire gonger peika på den verdien som ligg i dei fornybare vasskraftressursane våre, samstundes som ein viser til den verdfulle vassdragsnaturen vi har i landet vårt, og ansvaret vi har for å forvalte denne på ein god måte. Mange av dei store vassdraga våre er allereie utbygde, men samstundes ligg det eit stort uutnytta potensial i utviding og opprustingsprosjekt og ikkje minst i bygging av småkraft- og mini- og mikrokraftverk. Delar av dette potensialet held no på å bli utnytta som følgje av at mange mindre elvar blir bygde ut med mindre kraftverk. Dette er gledeleg, ikkje minst med tanke på kor viktig denne energiproduksjonen er for landet vårt på sikt, og kva det betyr for miljøet. Opprustings- og utviklingsprosjekt i eksisterande kraftverk utgjer òg eit vesentleg potensial i åra som kjem. Det er heilt klart at det har vore knytt utfordringar til sakshandsamingskapasiteten i NVE som følgje av den auka pågangen av nye energiprosjekt. Denne handsamingskapasiteten er vesentleg styrkt dei siste åra, og det er med på å bidra til at sakshandsamingstida per prosjekt går ned, sjølv om ein må innrømme at på grunn av den veldige pågangen er det lang ventetid for mange prosjekt. I tillegg har regjeringa satsa på ei rekkje tiltak for å fremje ny, fornybar energiproduksjon. Eg skal ikkje gjenta dei tiltaka som saksordføraren på ein eminent måte gjorde greie for – og levde fullt opp til etternamnet sitt på det viset – men berre understreke at det har vore gjort ein vesentleg innsats. Så blir det no i dag fremja eit representantframlegg om ei stortingsmelding om vasskraft. Når eg viser til dei tiltaka regjeringa har gjort på området, er det for å understreke det fokuset ein har nettopp på å gjere tiltak og få realisert nye fornybare prosjekt – ikkje berre ved å kutte sakshandsamingstida, men ved å satse offensivt gjennom Enova og gjennom å tilføre Energifondet meir midlar, og på den måten auke den totale ramma for fornybar energiproduksjon. Nett har vi diskutert tidlegare her og òg andre tiltak. Det er etter fleirtalet sitt syn no fyrst og fremst behov for nye prosjekt som kan framskaffe ny fornybar energi, og ikkje fleire planar. Og det må vere lov å seie at representantar frå Framstegspartiet dei siste åra i denne salen har fremja forslag om planverk for omtrent alt vi kan tenkje oss av sektorar innanfor energiområdet. Skulle partiet ha fått gjennomslag for denne måten å tenkje på, hadde departementet stort sett vore sysselsett som ei planavdeling og ikkje som iverksetjar av viktig politikk for ny fornybar energiproduksjon. På det viset må eg seie at det er lettare å halde seg til dei konkrete forslaga frå partiet. På den andre sida vil eg gje ros til Framstegspartiet for å lyfte debatten om vasskraftproduksjon opp, ikkje berre på bakgrunn av den historiske betydinga denne produksjonen har hatt for landet vårt, men fordi det kan sjå ut som om enkelte iblant gløymer kor viktig vasskraftproduksjon er for oss. All produksjon av energi fører til inngrep i naturen. Som politikarar er det vår oppgåve å bidra til at vi finn den rette balansen mellom å vareta naturverdiane og samtidig sikre miljøet gjennom produksjon av fornybar energi. Delar av norsk naturvernrørsle ser ikkje ut til å ha fått med seg at produksjon av fornybar energi fører til naturinngrep, for samtidig med at ein stadig kritiserer regjeringa for ikkje å leggje tilhøva nok til rette for auka fornybar energiproduksjon for å berge miljøet, er ein ute og demonstrerer omtrent mot alle former for fornybar energiproduksjon. Det heng ikkje i hop. Vi må av og til gjere eit val mellom miljøvern og naturvern, og av og til trur eg det er riktig å ta denne diskusjonen på nytt på bakgrunn av dei klimautfordringane som vi no står overfor.