Magne Rommetveit (Arbeiderpartiet), 2013-06-18:
Når ein har vore ordførar i ein øykommune på Vestlandet i 16 år, har mykje tid og krefter gått med til politisk aktivitet for å styrka samferdsla i heimkommunen og i den nære regionen rundt der ein sjølv bur – og jammen har det òg vore store framsteg innan veg-, sjø- og lufttransport i min heimkommune og i regionen. Eg vel sjølv å tru at eg har vore med å påverka i positiv lei. Det er kjekt, og det er stas å jobba med samferdsel for seg og for sine, men eg må vedgå at å få vera med på å arbeida fram ein nasjonal transportplan desse tre–fire åra, altså ein samanhengande plan for heile landet – det har vore stas, det. Den 29. februar i fjor la transportetatane og Avinor fram sitt utkast til NTP. No rett etter påske la regjeringa fram si tilråding, der ein la seg på eit endå høgare satsingsnivå – og i all beskjedenheit: Komiteen har gjennom si handsaming og sine merknadar lagt ein del føringar som gjer planen endå betre. Me i transport- og kommunikasjonskomiteen har reist rundt i alle fylka våre, og me har i tillegg til sjølvsyn fått innspel gjennom fleire høyringsrundar både her på huset og altså ute i alle landsdelane. Slik sett har dette vore ei fantastisk reise å få vera med på, og i dag skal det altså kuliminerast i debatt og i vedtak om det som skal vera transportsatsinga i landet vårt dei komande ti åra. Eg vil i det følgjande konsentrera meg om kystsatsinga i denne planen. Her kjem det verkelege eit løft dei komande ti åra med ein auke på 55 pst. i høve til nivået på løyvingane no i 2013. Med ein godsdel på rundt 90 pst. av utanrikshandelen og 42 pst. av innanlands godstransport spelar sjøtransporten ei svært viktig rolle i landet vårt. Noreg har, som eit av svært få land, også eit komplett maritimt miljø med internasjonalt leiande aktørar innan dei fleste områda. Dette er eit nasjonalt fortrinn som gjer det ekstra viktig at me fører ein offensiv politikk på sjøtransportområdet. I den framlagde meldinga vert det lagt opp til at det skal brukast 19,4 mrd. kr på sjøtransport i perioden, og det vert sett av 3 mrd. kr for å styrka sjøtransporten ved at ein saman med dei maritime aktørane arbeidar fram ein meir konkretisert nærskipsfartsstrategi. Dette vil gje investeringar i utpeikte hamner, betre samarbeid og oppgåvedeling mellom hamnene, styrking av forsking og utgreiing om godstransport på sjø, og leggja til rette for gode koplingar mellom dei ulike transportformene. Tryggleik og framkomelege farleier er avgjerande for sjøtransporten. Oppgradering og investering i maritim infrastruktur og sikring av farleier vil saman med ei framtidsretta, kostnadseffektiv og brukarvenleg losteneste vera viktige bidrag til ein sikrare sjøtransport. Det er ikkje alle investeringar i infrastruktur som er synlege, men viss ikkje farleiene vert sikra og farlege grunner vert sprengde vekk, merkast det godt når fartøy går på grunn. Utviklinga går i retning av at stadig fleire skipstypar har større djupne, og fleire av farleiene langs kysten vår vert også nytta av djuptgåande spesialfartøy og til sleping av oljeinstallasjonar. Eit godt døme her er tiltaket for utdjuping av innseglinga til Florø, som gjer det mogleg med innsegling av større riggar til basen i Florø. I NTP skal det brukast nær 300 mill. kr årleg til fiskerihamner og tilskot til kommunale fiskerihamneanlegg. Dette er ein svært viktig faktor for å sikra god infrastruktur for fiskerinæringa og for maritim transport i distrikta. Denne planen legg òg opp til at me no skal byggja verdens første tunnel for skip, og det er sett av 1 mrd. kr til Stad skipstunnel. Dette er ei storsatsing som vil bidra til å styrka og trygga sjøtransporten langs kysten vår generelt, og for alle som ferdast på Stadhavet spesielt. Komitéfleirtalet føreset at vidare kvalitetssikring av prosjektet, KS2, og planlegging vert utført med sikte på at prosjektet kan startast opp i perioden frå 2018. Eg kunne nok ha skrytt endå meir av satsinga på sjøtransport, men det kan også vera verdt å sjå kva andre sentrale maritime aktørar melder i sine høyringar. Norges Rederiforbund har store forventningar til både den maritime strategien og den varsla nærskipsfartsstrategien, og seier at forventningane vert forsterka av regjeringas engasjement over lang tid for ein meir offensiv politikk overfor nærskipsfarten. NHO Sjøfart seier at dei ser ei gledeleg utvikling, med auka merksemd om tiltak som kan styrka maritim transport, og at NTP inneheld positive signal om tiltak for å få meir gods over frå land til sjø. Eitt av dei største nasjonale grepa i NTP er ambisjonen om å binda kysten saman gjennom ein opprusta og ferjefri E39 frå Stavanger til Trondheim i løpet av 20 år. Fleire viktige og store prosjekt for opprusting mellom ferjestrekningane på E39 ligg inne i regjeringas forslag, og ferjeavløysingsprosjektet Rogfast får oppstart nå i første del av perioden. Det er gjennomført KVU og KS1 for Hordfast, Nordfjorden, Storfjorden, Romsdalsfjorden og Halsafjorden. Desse områda har eit svært aktivt og omfattande næringsliv som treng gode transportårer for å halda oppe og vidareutvikla aktivitet, og som treng god tilgang på arbeidskraft. Næringslivet er også avhengig av ulike internasjonale konjunkturar, og eit større pendlaromland vil klart styrka desse regionane. Mellom Bergen og Stavanger finn me den største bu- og arbeidsregionen utanom Oslo-området, og ei realisering av Hordfast vil innebera ein samanhengande ferjefri veg på heile denne næringstunge og folkerike strekninga. Likeins vil Møreaksen gje store innsparingar i eit aktivt, næringstungt område med eit stort potensial for regionsforstørring. Felles for Hordfast og Møreaksen er høge trafikktal og avvikling av fleire ferjesamband. Dette vil vera viktige element i totalfinansieringa av prosjekta. Det er svært bra at det nå vert sett av midlar til planlegging, når konseptval for dei ulike fjordkryssingane er vedtekne. Det er også veldig bra at konkrete prosjekt på E39 er kandidatar til den nye ordninga for prioriterte prosjekt, som vil gje meir føreseieleg finansiering og meir rasjonell gjennomføring. I tillegg vil det kunna gje ei meir effektiv framdrift, dersom statleg regulering vert nytta. Opposisjonen tek til orde for at Stortinget nå i dag skal vedta konsept for fleire av fjordkryssingane. Sjølvsagt må ikkje regjeringa la det dra ut for lenge med desse avgjerslene, likevel vil eg poengtera at det er viktig med skikkeleg kvalitetssikring på så store prosjekt. Eg vil òg minna om at planen gjeld frå 2014, så litt tid har me på oss. Planleggingsmessig er det ikkje grunnlag enno for å fastleggja rekkefølge for dei andre fjordkryssingane etter Rogfast. Likevel vil eg peika på at Hordfast, Nordfjorden og Møreaksen må planleggast med sikte på oppstartsavklaring ved neste rullering av planen, og at anleggsstart for desse då kan skje i perioden frå 2018. Me har i komitéhøyringar fått innspel frå sentralt hald i fleire landsomfattande organisasjonar i retning av at tanken om ferjefri kyststamveg må droppast, og at me får klara oss med desse ferjene. Men for oss som bur ved kysten, vil det å vera imot ferjefri kyststamveg vera som om me skulle bu på loftet og vera imot trapp. Den framlagde NTP for 2014–2023 er ein god plan, og den ferjefrie kyststamvegen er eitt av dei desidert viktigaste elementa i planen.