Ranveig Frøiland (Arbeiderpartiet), 2001-06-14:
No er det andre året på rad at arbeidarpartiregjeringa legg fram eit budsjett med auka overføring til kommunane. Det er faktisk òg auke i overføringar av frie inntekter. Det får sjølvsagt støtte i Stortinget i dag, og det er bra. Men når eg ser at f.eks. Senterpartiet også i år har meir pengar enn oss, er det lite truverdig når vi veit at dei i fleire år sat i regjering og hadde høve til å gjera noko i forhold til kommunane, og lét det vera. Det er ikkje det at eg ikkje trur dei unnte kommunane pengar, men det er slik at det er ein heilskapleg økonomi som er viktig, både i forhold til kvar vi skal bruka pengane i offentleg og privat sektor, og ikkje minst i forhold til om presset i økonomien er så stort at renteheving truar oss. Med alle dei ulike oppgåvene som kommunane er pålagde, treng kommunane fleire frie inntekter. Eg vil peika spesielt på barnehagesektoren. Det er for lite barnehageplassar, og det er for dyre barnehageplassar. Derfor er eg veldig glad for at det blir auka litt i overføringar i år, men den store auken kjem til neste år – og i neste fireårsperiode – med ein auke i barnehagesektoren på 10 000 nye plassar. Eg vil seia at å redusera foreldrebetalinga er viktig. For no har plassane vorte så dyre at mange foreldre vurderer om dei kan ha borna sine i barnehagen. Det er ei utvikling som vi ikkje kan leva med og akseptera, for når barnehagetilbodet har vorte så viktig for at det i det heile skal vera mogleg å få dagen til å gå i hop, må vi passa på at dei får større overføringar til kommunane, og at foreldrebetalinga vert redusert. Når det gjeld skulane, er det veldig mange stader store manglar. Mange stader er det bra òg, men det trengst meir midlar. Derfor er frie inntekter til kommunane viktig. For vi har nok dessverre opplevd at når ein skal dekkja det ein har teke på seg og forplikta seg til når det gjeld eldreomsorga og omsorgstilboda, har det vorte altfor store kutt i skuletilbodet og i innhaldet i skulen. Derfor er det viktig at kommunane får meir pengar som dei kan setja inn i skulen. Så var eg sjølv med på i fjor å seia at skulefritidsordninga skulle vera ein del av det som ikkje skulle vera øyremerkt lenger. Men eg trur det er veldig viktig å sjå på heile skulefritidsordninga i ein større samanheng. Derfor er eg glad for at det ikkje vert gjort i år. Eg er litt forskrekka over at Høgre, Framstegspartiet og Senterpartiet ikkje ser på den utviklinga som har vore. Men eg veit jo at Framstegspartiet og Høgre meiner at dette er eit velferdstilbod, så det har vel samanheng med det. Men for Arbeidarpartiet har det sjølvsagt samanheng med heile skuletilbodet, korleis ein kan organisera kvardagen og gjera skulefritidsordninga til ein del av det tilbodet som ungane skal ha. Eldrereforma skal gjennomførast. Men det er dessverre fleire kommunar som ikkje har kome i gang, og som ikkje har fått lån til det som dei skal setja i gang. Derfor er det viktig det som Høgre og Arbeidarpartiet peiker på, at dei kommunane som har dårleg dekning, òg må verta prioriterte i forhold til å få dei låna som dei treng for verkeleg å kunna setja i gang med det som Stortinget har sagt at ein skal gjera når det gjeld oppfølging av eldrereforma. Tenestene til folk som bur i kommunane, er viktigare enn storleiken på kommunane, og det er slik at det er ulikt tenestetilbod i ulike kommunar no. Eg må seia at dei store kommunane, vekstkommunane, ofte har eit dårlegare tilbod enn veldig mange små. Det skal ikkje takast tilbod frå dei små, det er ikkje det eg meiner, men eg er iallfall glad for at det har kome inn eit skjønstilskot som ein kan fordela til vekstkommunane, sjølv om eg skulle ønskt at det var ein del av kriteriet når ein skulle fordela midlane. For det er klart at for f.eks. min kommune, som har hatt ein auke på 1 000 menneske under ein toårsperiode – dette gjeld fleire andre kommunar òg – er det veldig tungt å klara å gje eit tilbod som imøtekjem dei behova som folk har. Eg er veldig redd for at det i ein slik situasjon vert private løysingar som vert svaret. Det er vi ikkje tente med. Det er på grunn av at det er så stor vekst. Eg trur ikkje vi kjem unna å måtta sjå på kommunestrukturen, og eg trur at her må ein bruka både gulrot og pisk. Vi bør få større kommunar, mindre administrasjon og fleire tenester.