Ingrid Fiskaa (Sosialistisk Venstreparti), 2022-05-05:
Ukrainas fridomskamp mot russisk aggresjon har òg gjort at suverenitet igjen er på moten. Det er bra, for suverenitet er ramma for demokratiet vårt. Særleg mindre statar er under press frå større makter for å innordna seg, og dermed blir òg demokratiet undergrave. Det er på sin plass å minna om at prinsippet om suverenitet var og er den viktigaste grunnen til at det norske folket to gonger har sagt nei til norsk EU-medlemskap, på tross av Ja-elitens iherdige forsøk på å idiotforklara denne motstanden. Eg vil i dag derfor takka det norske folket for å ha forsvart demokratiet vårt i alle desse åra. Folkemeininga er framleis tydeleg imot eit norsk EU-medlemskap. Ikkje å vera medlem av EU gjev oss større politisk handlingsrom og rom for at folkeviljen kan omsetjast i politiske vedtak i folkevalde organ. EUs traktatfesta marknadsliberale politikk set likevel stramme grenser for det norske demokratiet gjennom EØS-tilknytinga. Mest omstridd dei siste åra har det vore på områda arbeidsliv, energi og jernbane. Marknadsstyringa av energisektoren, som har gjeve oss rekordhøge straumprisar ei god stund nå, er for ein stor del resultatet av tilknytinga til ein europeisk kraftmarknad og EUs energipolitikk. Når det gjeld jernbane, ser me noko av det same. Det er EUs forsøk på å privatisera og konkurranseutsetja òg norsk jernbanesektor som har ført til endringane i norsk jernbanepolitikk under den førre regjeringa. Den noverande regjeringa har sagt at ein vil gå i dialog med EU med mål om å sikra unntak frå delar av bestemmingane i EUs fjerde jernbanepakke. For SV er det heilt sentralt å unngå at all framtidig persontrafikk på jernbane i Noreg skal bli underlagt EU si tvangstrøye. Dei viktigaste unntaka ein må sikra, er unntak frå konkurransetvangen og underlegginga under EUs jernbanetilsyn. Det vil òg bety at det blir lettare å reversera den oppsplitta organiseringa av norsk jernbane og vareta dei tilsette sine rettar. Då tenkjer eg det er på sin plass òg å etterlysa kva som no skjer på dette området frå regjeringa si side. Sett utanfrå kan det sjå ut som det skjer fint lite, og det er eit spørsmål i dag, tenkjer eg, om regjeringa har gjeve opp denne dialogen med EU, eller om det faktisk skjer noko her. Det er òg eit spørsmål korleis regjeringa følgjer opp arbeidet knytt til arbeidsliv. Særleg er det minstelønsdirektivet som er eit aktuelt spørsmål akkurat no. Er det EØS-relevant eller ikkje? Det blir snart vedteke i EU, og innhaldet er i hovudsak avklart. Både den førre og denne regjeringa seier det ikkje er EØS-relevant, men her trengst det ei solid grunngjeving for å sikra dette i EØS-komiteen. Har regjeringa gjort noko utgreiingsarbeid på dette? I tråd med ein såkalla aktiv europapolitikk er det i overkant defensivt å venta til direktivet er heilt ferdig vedteke og bankar på døra. Demokratiet er under press over heile verda og òg i Noreg. Avstanden mellom innbyggjarar og folkevalde og mellom arbeidsfolk og den økonomiske eliten er stor og aukande. Det gjev grobotn for polarisering, avmakt og sosial uro. Endå tydelegare enn i Noreg ser me dette i mange EU-land. Det er ikkje rart, for EU er ein pådrivar for politikken som skapar ulikskap og demokratisk underskot. Svaret då er å auka det politiske handlingsrommet framfor å redusera det endå meir.