Bård Vegar Solhjell (Sosialistisk Venstreparti), 2011-02-08:
Først vil eg takke saksordføraren for godt arbeid og innlegg. Eg meiner at vi har vore gjennom ei veldig positiv utvikling over ein del år når det gjeld dette spørsmålet; breiare og meir inngåande debatt, openheit og eit langt betre regelverk. Vi eksporterer ikkje til land som er i krig, som er sagt før. Vi har avgrensingar og tett oppfølging for å få lisens i andre samanhengar. Dei etiske retningslinjene for petroleumsfondet avgrensar investeringane i visse typar våpen. Vi handsamar og debatterer ei årleg melding i Stortinget, og det vert rapportert bra, sjølv om eg nok meiner, som enkelte av høyringsinstansane, at det er betringspotensial på rapporteringa på nokre område, som vi kan kome tilbake igjen til ved seinare meldingar. Eg vil peike på eit par utfordringar i åra framover for at vi skal bli endå betre. Det første gjeld at om lag 90 pst. – dersom eg ikkje tek feil – av A-materiellet blir eksportert til NATO-land og Sverige og Finland. Der har vi ikkje sluttbrukarerklæring. Spørsmålet er spesielt omhandla i Soria Moria-erklæringa. Det står at ein vil «opprettholde og videreutvikle et strengt regelverk for norsk våpeneksport. Regjeringen har som mål å innføre sluttbrukererklæring fra alle land, og arbeide for at dette blir norm i NATO». Eg veit at utanriksministeren og regjeringa har sett i gang det arbeidet og gjort eit betydeleg arbeid allereie for å følgje opp det punktet. Begge delar, å setje seg det som mål og å arbeide for at det blir ein norm i NATO, blir etter mi oppfatning veldig sentrale i åra som kjem. Det er ikkje altfor ofte vi diskuterer desse spørsmåla på gata eller på fest. Men når ein sjeldan gong nokon spør meg om kvifor våpeneksport er så viktig – det spørsmålet møter eg òg blant politiske kolleger – kan det vere vanskeleg å gi direkte, dagsaktuelle svar. Men før denne debatten tenkte eg på – og gjekk og sjekka – eit spørsmål som kanskje kan aktualisere, forklare kvifor dette faktisk kan vere veldig viktige spørsmål for verda: I 2009 eksporterte Noreg våpen til Egypt for 14 mill. kr. I sin heilskap er det det som heiter B-materiell, altså ikkje våpen og ammunisjon, men det dreier seg om radiolineutstyr, samband og den typen ting. Og vi skal ikkje lenger tilbake enn til 2008, ifølgje det eg har kunna sjekke, før eksporten var på over 100 mill. kr. – altså eit betydeleg beløp. Og ifølgje internasjonale media – med dei atterhalda ein må ta for rapportering på nettet – har eg i etterkant av helga fått med meg at både Tyskland og Frankrike har varsla at dei har innstilt all handel med våpen med Egypt. Det er vanskeleg å lese ut av internasjonale medierapportar på nettet kva det eksakt betyr – er det varig, er det mellombels eller registrerer dei materiell på ein annan måte enn oss? Men eg synest iallfall at det aktualiserer spørsmålet om korleis vi ser på krava som vi stiller til menneskerettar og demokrati. For eg trur at viss nokon her frå denne talarstolen for to månader sidan hadde teke opp spørsmålet om vi kanskje skulle selje B-materiell til Egypt, så ville ikkje det hatt så mykje resonansbotn. Men i dag ville eg tru at det iallfall ikkje hadde vore direkte dumt for Noreg og andre land å diskutere korleis vi stiller oss til det. Det er jo ikkje sånn at situasjonen for demokrati og menneskerettar har forbetra seg dei to siste månadene i Egypt; det er først og fremst protestane som har forsterka seg kraftig. Eg tek ikkje opp dette for å varsle ein konklusjon på det, men først og fremst fordi det er eit veldig dagsaktuelt eksempel på at kva typar menneskerettsdemokratikrav vi stiller til vårt eksportkontrollregime, faktisk kan bety noko for livet til mange menneske, for store statar, for utviklinga i ein heil region, slik vi opplever i Midtausten. Så dette – saman med spørsmålet om sluttbrukarerklæring – ser eg på som det sentrale å jobbe vidare med i åra som kjem.