Geir Inge Lien (Senterpartiet), 2015-06-08:
Juryordninga i Noreg har lange tradisjonar. Det er ei ordning som er sjølve idealet på at ein skal dømmast av sine likemenn. Ordninga har fungert heilt sidan 1887. Debatten handlar om forholdet mellom lek og lærd og korleis samfunnet best kan balansere desse omsyna i saker med stort alvor. Det å dømme eit anna menneske er ei av dei mest krevjande oppgåvene ein kan ha. Det ansvaret lekmenn då står overfor, er viktig å bevare. Det å dømme nokon for straffbare handlingar skal ikkje vere kvardagsleg. Senterpartiet ønskjer å behalde juryordninga. Vi meiner at juryordninga styrkjer rettssikkerheita og ikkje svekkjer ho. Ein skal ikkje bevare ei ordning berre fordi ho har lange tradisjonar, men for Senterpartiet føreligg det tungtvegande grunnar for ikkje å avskaffe ordninga. I 2011 la Juryutvalet fram si utgreiing av ordninga. Utvalet vart delt på midten i spørsmålet om ordninga skulle behaldast eller erstattast med stor meddomsrett. Dette viser kor komplekst og vanskeleg spørsmålet er. Det har i dei seinare åra vore atskilleg debatt om juryordninga. Debatten dreia seg særleg om det forholdet at det i lagrettssaker ikkje blir gjeve noka grunngjeving for avgjerda i skyldspørsmålet. Ei grunngjeven avgjerd frå tingretten kan endrast i lagmannsretten utan at lagretten grunngjev sin kjennelse. Det må vi sjølvsagt ta på alvor, men det betyr ikkje at ordninga må skrotast. Det er her grunn til å sjå på den danske modellen. Ein skal vakte seg vel for å påstå at juryordninga fører til uriktige domfellingar eller at skyldige går fri. Ordninga har allereie i dag sikkerheitsventilar der fagdommaren kan setje juryens kjennelse til side dersom det er openberre feil. Juryen skal berre nyttast i dei alvorlegaste sakene. Den vanlege mann i gata høyrer bevisa om den tiltala og gjer seg opp ei meining om skyldspørsmålet og svarar ja eller nei. Senterpartiet er oppteke av at ein skal få ei grunngjeving for skyldspørsmålet. Det gjer det ofte lettare for partane å respektere dommen, eventuelt gjere ankegrunnlaget gjeldande. Vi meiner at dette er det mogleg å få til og finne ordningar for utan å avskaffe ordninga. Reaksjonane på at ein vil fjerne juryordninga er mange. Særleg frå forsvarsstanden har det kome kraftige protestar. Leiaren i Forsvarsgruppen i Advokatforeningen, Frode Sulland, meiner at «det vil være et stort tap for rettssikkerheten i Norge at juryen fjernes. Med all vår felles erfaring fra alvorlige straffesaker har vi alltid sett juryen som den ordning som sikrer oss best mot uriktige domfellelser, og det er det viktigste kriterium på rettssikkerhet.» Eg meiner at det er fleire brestar i fleirtalets argumentasjon for å avskaffe juryordninga. Eg vil trekkje fram følgjande merknad i innstillinga: «Flertallet viser til at det er viktig at lekdommere ikke føler seg overkjørt av fagdommere. Meddomsrett gir lekdommerne mulighet til å påvirke fagdommernes tankegang og vurderinger. Etter flertallets mening vil dermed lekdommernes stilling, og dermed også lekmannselementet, bli styrket ved meddomsrett. Etter flertallets mening taler dette for at juryordningen bør oppheves og erstattes med meddomsrett.» Fleirtalet tek utgangspunkt i at det er viktig at lekdommar ikkje blir overkøyrd av fagdommar. Det er sjølvsagt eit heilt greitt utgangspunkt, men det er ikkje overkøyring som er problemet. Det var det heller ikkje i 1887. Problemet er den ubalansen som alltid har vore der i møte mellom lek og lærd, og gjer at noko overkøyring er heilt unødvendig for at den lærde vil ha det fulle og heile overtaket. Det er ikkje embetsmenn som er mest utsette for påverknad mellom lek og lærd, for å seie det forsiktig. Det handlar om folkemakt mot embetsmakt og byråkrati, nett som i 1887. I denne typen saker må vi som lovgjevarar tenkje langsiktig. Alle skal få ei grunngjeving for skyldspørsmålet, men det er ikkje det same som at juryordninga bør skrotast. Senterpartiet kjem til å stemme imot innstillinga.