Jenny Klinge (Senterpartiet), 2016-12-02:
Vi i Senterpartiet er opptekne av at folk i heile landet skal ha tilgang til gode offentlege tenester, og vi trur ikkje på same vis som regjeringspartia at sentralisering er løysinga på omtrent alle reelle eller påståtte problem. Framlegget frå regjeringa om omorganisering av kriminalomsorga viser nok ein gong at dei liker å sentralisere for sentraliseringa si eiga skuld. Dei har i denne saka til liks med mange andre saker først konkludert med at noko må slåast saman, og så har dei prøvd å finne argumenta i etterkant. Slik kan vi ikkje ha det, og eg er glad for at fleirtalet i justiskomiteen er einig i at framlegget om omorganisering av kriminalomsorga er så svakt grunngjeve at det må forkastast. Siste omfattande reform i kriminalomsorga var i 2001, da det vart oppretta regionar. Før dette var kriminalomsorga organisert i to ledd: departementsavdelinga i Justisdepartementet og det lokale nivået. Dette var kjent som ein tungrodd og uheldig modell, som førte til at saksbehandlinga tok lang tid. Det at det vart oppretta regionar, vart vurdert som særs vellykka, og i 2013 vart oppgåvene til departementsavdelinga flytta over til eit eige kriminalomsorgsdirektorat. No vil regjeringa nok ein gong endre strukturen til to nivå. Dette gjer dei trass i at eit tydeleg stortingsfleirtal seinast sist haust gjorde det klart at dagens ordning fungerer godt, og trass i at fagforeiningar og tilsette har vore sterkt kritiske til framlegget. Regjeringa peikar på at einingsmodellen som dei sjølv ønskjer, var den føretrekte også mellom høyringsinstansane. Ja, det stemmer det. Høyringsinstansane fekk trass alt ikkje teke stilling til dagens modell, men måtte velje mellom to nye modellar. Fleire høyringsinstansar gjorde det klart at dei sakna ei evaluering av dagens modell, men ei slik evaluering har ikkje regjeringa funne det nødvendig å gjennomføre når dei har arbeidd med det nye sentraliseringsprosjektet sitt. Viss vi skal betre kvaliteten i kriminalomsorga – noko som burde vere første prioritet – er det etter mi meining heilt grunnleggjande å kjenne til styrkar og svakheiter ved den eksisterande modellen. Det å presentere ein omorganiseringsplan utan ein gong å ha evaluert dagens modell gjer det tydeleg at framlegget frå regjeringa ikkje først og fremst er meint å bøte på eventuelle manglar eller byggje vidare på det som fungerer godt i dag. Når dette ikkje er målet, er det vanskeleg å tru at det på magisk vis skal bli resultatet. Eg ønskjer ikkje nok ein topptung etat i Noreg. Vi veit at dette fører med seg større byråkrati og større avstand mellom leiinga og dei tilsette som utfører oppgåvene i førstelina, så vel som andre stordriftsulemper. Einingsmodellen vart i proposisjonen omtalt som ein reindyrka tonivåmodell, men det ser meir ut til at ein i staden definerer bort regionane. Ved å slå saman leiinga for fengsla og friomsorga i 14 einingsadministrasjonar vil ein i praksis opprette «mini-regionar», sjølv om regjeringa ikkje bruker dette namnet sjølv. Det er verdt å merke seg det LO sa i høyringa. Dei sa at i praksis er det det lokale nivået som blir lagt ned, og ikkje det regionale. Fagforeiningane gjorde det tydeleg at omorganiseringa ville føre til sentralisering og til meir byråkrati. Dei viste til at direktoratet i ny gevinstrealiseringsplan om organiseringa av kriminalomsorga frå den 16. mars i år seier at einingsnivået i sum vil ha minst like mange tilsette som det regionale nivået vi har i dag. I tillegg skal direktoratet vekse med 38 årsverk – det blir også nemnt 40 – for å kunne forvalte einingsmodellen. Det vart òg peikt på at den nye modellen vil skape større avstand mellom dei som fattar vedtak, og dei som utfører vedtaka. Synleg og nær leiing vil vere fråverande. Den tiltenkte ressurssparinga, som er grunnlaget for omorganiseringa, er heller ikkje reell. Det er altså fleire grunnar til at eg meiner at det ikkje er behov for ei omfattande omorganisering av kriminalomsorga i Noreg. Omorganiseringa krev både menneskelege og økonomiske ressursar. Fengsla er sterkt underbemanna på grunn av dårleg økonomi, noko som går ut over sikkerheita til dei tilsette, som stadig opplever meir vald og truslar frå dei innsette. Det vi må bruke ressursar på, er ikkje nok ei unødvendig strukturreform.