Reidar Sandal (Arbeiderpartiet), 2005-06-16:
Regjeringa legg i meldinga som vi no har til debatt, opp til at målet for distrikts- og regionalpolitikken skal endrast. Det skal skje ved at busetjingsmålet blir presisert til å vere vekst i folketalet i alle landsdelar dei neste 20 åra. Dette synspunktet er eg ueinig i. Hovudmålet må vere å halde oppe hovudtrekka i busetjingsmønsteret og å leggje til rette for likeverdige levekår over heile landet. Regjeringa sin politikk vil representere eit tilbakesteg. Etter mitt syn vil han dessutan vere ei opning for sterkare sentralisering. Eg vil nemne ein illustrasjon: Dersom nedgangen i folketalet blir stort i eitt eller fleire fylke i ein landsdel, kan Regjeringa sitt nye mål bli nådd ved at det skjer ein sterk vekst i ein kommune eller eit fåtal av kommunar. Dermed kan befolkningsutviklinga i landsdelen bli positiv. Denne strategien er Arbeidarpartiet ueinig i. Regjeringa legg i stor grad opp til at regionalpolitikken skal vere av stimulerande karakter. Denne dimensjonen skal sjølvsagt spele ei sentral rolle. Men tradisjonelt har distrikts- og regionalpolitikken også hatt eit klart kompenserande element. Arbeidarpartiet meiner at det må leggjast vekt på begge desse omsyna. Vi bør stimulere til utvikling og kompensere for ulemper som finst i distrikta. Det finst klare forskjellar i levekår i landet vårt, men desse går ikkje mellom by og land. Det er ikkje dårlegare levekår i bygdesamfunn som er årsaka til at mange flyttar derifrå. Det er mangel på interessante arbeidsplassar som er hovudgrunnen til flyttinga. Det må vere ei oppgåve for styresmaktene å skape interesse for dei positive livskvalitetane i distrikta våre og det potensialet som finst innanfor næringslivet. Det er no grundig dokumentert at tilskotta til næringsutvikling i distrikta er sterkt reduserte dei siste åra. Effektutvalet slår dette ettertrykkeleg fast. Denne negative utviklinga har skjedd trass i at verkemidla har positive effektar for næringsutviklinga i distrikta. Endringa i den statlege politikken på dette området får lite omtale i regionalmeldinga. I den grad saka blir kommentert, er Regjeringa klart defensiv. Ho uttaler m.a.: «Staten byggjer ikkje landet, men skal vere ein aktiv medspelar for å få utløyst vekstpotensial.» Arbeidarpartiet er ueinig i denne vurderinga. Ein velferdsstat må definitivt ha som oppgåve å vere med på å byggje landet. Innsats på område som utdanning, forsking, helsestell og forvaltning viser til fulle at innsats er strengt nødvendig for å få til vekstkraft i ulike regionar. Arbeidarpartiet meiner det er ei svært viktig oppgåve for offentleg sektor å vere utviklingsaktør. På den måten kan det bli inspirert til auka innsats i dei ulike regionane. Det er ein offensiv politikk. Den må spele på det potensialet som finst, og dei utfordringane som ein møter i dei forskjellige områda av landet. Dersom vi skal lykkast i utforminga av politikken, må vi ha forståing for folks ulike ønske og behov. Dei kan variere mykje. Eg vil spesielt nemne den store utfordringa som enkelte område har med å rekruttere nok kvinner og ungdom. Skal ein lykkast i arbeidet med å motverke skeiv fordeling i befolkninga på dei nemnde områda, må det satsast målbevisst på å styrkje grunnlaget for utviklinga i den enkelte regionen. Det må skje ved å utvikle ressursane i området, ved å leggje til rette for nyskaping og næringsutvikling og ved å spele på den kompetansen som finst. Eg meiner at spesielle fordelar som den enkelte region har, må det leggjast særleg vekt på. I somme område er utfordringane ekstraordinære. I desse områda må dei distriktspolitiske verkemidla styrkjast. Av erfaring veit vi at det kan oppstå spesielle utfordringar i enkelte kommunar eller regionar på grunn av stort tap av arbeidsplassar. Spesielt kan nemnast problem som har meldt seg på einsidige industristader og i sterkt fiskeriavhengige samfunn. Arbeidarpartiet meiner det i slike situasjonar må setjast inn omstillingstiltak så raskt som mogleg, helst før nedbemanning tek til. I slike tilfelle kan det vere aktuelt å gi ein kommune særskilt omstillingsstatus. Regjeringa må vere villig til å tilføre ekstra midlar til fylkeskommunar for å førebyggje problem i samfunn der næringsstrukturen blir sterkt endra. Innovasjon Norge må i slike tilfelle setje inn tiltak for omstilling, samfunnsutvikling og etablering av nye arbeidsplassar. Det må skje eit aktivt samarbeid mellom ulike aktørar i omstillingsprosessen, og det bør bli teke sjølvstendige initiativ frå staten si side i samråd med lokale og regionale styresmakter.