Torgeir Knag Fylkesnes (Sosialistisk Venstreparti), 2016-05-19:
Representanten Grøvan var inne på mykje viktig her. Korrupsjon er eit stort globalt problem, og anten ein er sosialist, marknadsliberalist eller konservativ, burde ein vere opptatt av å kome korrupsjon til livs. Han bidreg til å auke forskjellane i verda, til alvorlege brot på menneskerettane, som menneskesmugling, våpenhandel, rasering av skog og heim for folk, og vidare til å øydeleggje ideen om like konkurransevilkår og dermed svekkje verdiskapinga generelt. Det er på mange måtar brot på køyrereglane for anstendigheit, menneskeverd og handel og produksjon. Difor er det eit viktig spørsmål som representanten Hjemdal har tatt opp, og som bør reisast med jamne mellomrom generelt, og spesielt når vi behandlar ulike sakar i Stortinget der det er relevant. Mitt spørsmål er: Er korrupsjon noko vi seier vi er imot, men som vi stillteiande aksepterer i utlandet? Alternativet er, som representanten Bjørnstad var inne på i sitt innlegg, at vi ikkje blir konkurransedyktige i dei landa vi opererer i, om vi seier nei til korrupsjon der. Og som fleire medieoppslag peikar i retning av, kan næringsverksemd i land med utstrakt korrupsjon vere vanskeleg utan sjølv å delta i korrupsjon. Som offshoreleverandøren Slåttland Gruppen sa, dei trudde dei kunne «svinge unna» korrupsjonen da dei flytta delar av verksemda si til Vietnam. Så enkelt var det ikkje. Som direktøren sa, så er det veldig lett å leggje nokre dollar i eit papir for å få ting til å skje. Norske statseigde selskap har mange svin på skogen. Statoil i Iran, StatoilHydro i Libya og Telenor i Bangladesh, Usbekistan, Kasakhstan, Kirgisistan og Tadsjikistan, osv. Lista er dessverre lang, og enda lengre dersom ein legg til norske selskap generelt. For det blir ikkje mindre korrupsjon, det blir meir. EY Norge – tidlegare Ernst & Young – gjennomførte nyleg ei undersøking i 62 land blant 3 000 bedriftsleiarar. I undersøkinga svara 39 pst. av bedriftsleiarane globalt at stikkpengar og korrupsjon er utbreidd i deira land. Det er om lag uendra frå liknande målingar i 2014 og 2012 da 38 pst. svara at dette var utbreidd. I Noreg svara 16 pst. av bedriftsleiarane i undersøkinga at stikkpengar og korrupsjon er allment førekommande i næringslivet. I enkelte andre land meiner 90 pst. av bedriftsleiarane at korrupsjon og stikkpengar er vanleg. Det er med andre ord svært vanleg med korrupsjon, og det er òg vanleg i Noreg. Kva om vi verkeleg tok tak i dette? Noreg har mange verkemiddel, deriblant gjennom statseigde selskap og eigarskapsmeldinga, men òg gjennom ulike støtteordningar, anten det er Innovasjon Noreg, Enova, Garantiinstituttet eller Transportkreditt. Vi kunne ha brukt alle desse. Krav om at ingen skal ha noko med skatteparadis å gjere, er ein god start, noko som dessverre regjeringa har vore avvisande til når det gjeld alle sider av norsk engasjement, dvs. alle norske verkemiddel og eigarskap. Men la oss ta andre tiltak i dag, som av mange er blitt peika på som viktige. La meg nemne: Gode varslingssystem. Det er ikkje alle bedrifter som har gode varslingssystem. Kunne vi ha stilt krav om dette ved alle norske engasjement i selskap? I Noreg blei det i 2007 lovfesta gjennom arbeidsmiljølova at alle selskap i Noreg skal ha tilrettelagt varslingssystem. Det er arbeidsgivar si plikt å sørgje for det. Når fleire får moglegheit til å vere anonyme varslarar, er det fleire som varslar om kritikkverdige forhold. Ernst & Young-rapporten viste at over 40 pst. av all korrupsjon blir avdekt gjennom forsvarlege, pålitelege varslingssystem – 40 pst. Kunne dette vere noko som næringsministeren kunne ha vurdert? Til slutt: Kunne dataanalyse av f.eks. moglege relasjonar mellom tilsette og leverandørar, f. eks. om medarbeidaren har eigardelar eller styreverv hos leverandøren, vere noko som ministeren òg kunne ha sett på og implementert i det norske apparatet? På same måte som at Noreg likar å vere ein fredsnasjon og ein nasjon som kjempar for menneskerettar, som er best på bistand osv., kunne kampen mot korrupsjon ha vore eit av dei adelsmerka vi smykkar oss med, at vi rett og slett gjer Noreg – i alle fall at vi har det som mål – til eit korrupsjonsfritt Noreg, som òg gjeld for norske selskap i utlandet. Eg trur at det kunne ha blitt ein betydeleg konkurransefordel i seg sjølv.