Ranveig Frøiland (Arbeiderpartiet), 1999-11-30:
I dag har vi inga særskild lov som regulerer betalingssystem. Det som regulerer betalingssystema, er i hovudsak avtalar mellom dei som deltek, og her har både Bankforeningen og Sparebankforeningen hatt ei sentral stilling i utviklinga av det systemet som vi har i dag. Lovframlegget er ei oppfølging av Banklovkommisjonen si utgreiing nr. 3 om betalingssystem m.v. Lovgjevinga er ikkje meint å erstatta den sjølvregulering vi no har, men er meir eit supplement til dei avtalebaserte systema vi har. Det er omsynet til sikker og effektiv betalingsoverføring og rasjonell og samordna utføring, at betalingstenestene vert sikra, som er det viktige i denne lova. Betalingssystema er kompliserte, og det er eit område der utviklinga skjer veldig fort. I stor grad sluttar komiteen seg til det framlegget som ligg i lova, men på to viktige område trengst det nokre kommentarar, og det gjeld for det første punkt 5 om endringar i sentralbanklova, utskilling av delar av Noregs Banks verksemd i eigne selskap. I dag er det slik at det er Noregs Bank som produserer setlar og myntar. Departementet meiner no at lova bør endrast, slik at produksjon kan gå føre seg utanfor Noregs land, sjølv om ein føreset at banken skal føra naudsynt tilsyn med produksjonen. Som det har vorte sagt her, kan Noregs Bank bestemma at det framleis skal skje slik det skjer i dag, og då er det i alle fall ingen grunn til å endra lova. Poenget er at her ønskjer ein å gjera noko som ein ikkje har gjort til i dag, altså å konkurranseutsetja dette. Eg vil igjen slå fast at det er inga umoglegheit og ikkje noko ønske at ein ikkje skal kunna ta på seg eksterne oppdrag, det er ikkje derfor vi endrar lova, det kan ein fint gjera med den lova som vi har i dag. Norsk setelproduksjon har lange tradisjonar. Seteltrykkjeriet er eit avansert trykkjeri når det gjeld tryggleik, det har bygd opp verdifull spesialkompetanse, og det er fare for at det faglege miljøet kan gå tapt dersom seteltrykkjeriet forsvinn. Når Regjeringa i dag får støtte frå Framstegspartiet og Høgre for å endra lova, for å gje Noregs Bank moglegheit til å plassera produksjonen av setlar og myntar i andre selskap eller oppretta eigne selskap for å produsera setlar og myntar, kan det igjen vera det første steget i retning av utflagging av pengeproduksjonen. Og kvifor er det så viktig for Regjeringa å endra denne lova? I Arbeidarpartiet meiner vi at det skal stå veldig dårleg til med landet sin økonomi dersom vi ikkje skal trykkja våre eigne setlar og prega våre eigne myntar. Å produsera pengar er ei oppgåve for Noregs Bank, meiner vi både frå Arbeidarpartiet og SV si side. Skulle seteltrykkjeriet verta skilt ut for å konkurrera i den kommersielle marknaden, kan dette få alvorlege konsekvensar for setelproduksjonen. Og tenk på Den Kongelege Mynt på Kongsberg, som er eit namn som alle har eit forhold til i Noreg, fordi ein har hatt ein lang tradisjon. Eg synest at vi skal halda ved lag tradisjonen med å produsera pengane våre. Og det er faktisk viktig, synest vi, at det er ei statleg oppgåve å produsera pengar. Per Olaf Lundteigen frå Senterpartiet har vore oppteken av at vi skal produsera vaskemaskinar her i landet. Det trur eg vi er dårlege til. Men vi er veldig gode til å produsera myntar og trykkje setlar, og det synest eg vi kan seia at vi framleis skal gjera i statleg regi. I fleire rundar tidlegare har Noregs Bank freista å få departementet med på endringar av lova. Det har vi høyrt om. Men frå Arbeidarpartiet si side har vi aldri lagt fram ei slik lovendring, for vi har vore klar over at her var det viktig både å ta vare på kompetansen og seia nei til at det skal kunna skje frå utlandet. Det måtte altså ein finansminister frå Senterpartiet til for å opna for konkurranse og moglegheiter for utflagging av seteltrykking og preging av myntane våre. Å setja desse tenestene ut på den frie marknaden vil gje minimal forteneste til Noregs Bank, men skapa maksimal utryggleik. Må eg få minna om at seteltrykkjeriet allereie har tapt den norske frimerkeproduksjonen. Ut frå snevre økonomiske vurderingar vart denne flytta til utlandet, og eg ber om at dette ikkje må skje med pengeproduksjonen vår Vi har hatt ein runde i forhold til endring av lova i replikkordskiftet tidlegare, som eg ikkje skal gå vidare inn på, for det gav ingen avklaringar. Eg vil berre slå heilt fast at det er mogleg til å tilføra seteltrykkjeriet og Den Kongelege Mynt eksterne oppdrag. Det har ein i dag, ein treng ikkje endra lova i forhold til det. Den andre kommentaren går i forhold til gebyr på kontant betaling, som er ei sak som departementet ikkje har teke inn i denne lovproposisjonen, men som likevel har vorte omtalt. Eg vil berre presisera det som står i innstillinga, at Noregs Bank skal gje ei rettsleg vurdering av spørsmålet om prising av banken sine tenester i kontanthandtering. Vi har fått eit brev som fortel at Noregs Bank har gjort desse vurderingane, men fleirtalet i komiteen, alle unntatt SV, har streka under at før ein går til det steget å gjera dette, må saka koma tilbake igjen til Stortinget. Eg vil gjenta det endå ein gong, for sjølv om vi har sett at Noregs Bank har gjort sine juridiske vurderingar, har ikkje Stortinget gått inn i det, og vi har òg fått brev frå finansministeren der han opnar for å koma tilbake igjen. For tredje gong vil eg understreka at det må skje, og eg ber òg om at det vert stadfesta av finansministeren, slik at ikkje Stortinget treng gjennomføra dei lovendringane som SV legg opp til, for det bør koma frå finansministeren, slik at vi kan vera trygge på at det òg er vurdert i Finansdepartementet.