Magnhild Meltveit Kleppa (Senterpartiet), 2010-10-28:
Når vi skal ta avgjerder om investeringar i transportinfrastrukturen, er det viktig at vi har eit godt fagleg grunnlag. Det er bra at komiteen er einig i det. Lat meg streka under at det må vera eit fagleg underlag. Så må vi sjølvsagt gjera politiske vurderingar der det faglege underlaget ikkje er dekkjande. Vi kan og skal aldri koma dit at prioriteringar berre blir eit fagleg spørsmål. Det faglege underlaget vi har for slike avgjerder i Noreg, kan sjølvsagt bli betre. Det blir det arbeidd med både i departementet og i fagmiljøa. I slikt arbeid blir det òg vurdert kva vi kan læra av andre land. Vi skal sjølvsagt ikkje binda oss til å gjera slik ein gjer i andre land utan vidare. Vi skal sjå til andre land, men så skal vi sjølve gjera det vi meiner er det beste. I mitt brev til komiteen av 17. august i år blir det gjort greie for pågåande arbeid. Det blir òg vist til at ein del av elementa i representantforslaget er bygde på misforståingar om kva som blir gjort i dag bl.a. når det gjeld tidsverdiar og levetider som blir nytta i nytte–kostnad-analysane. I representantframlegget heiter det at berekna levetid skal aukast frå 25 til 60 år. Utgangspunktet for framlegget er feil. I analysane som blir gjorde i dag, varierer den tekniske levetida frå 35 til 75 år, avhengig av kva slags tiltak det dreiar seg om. Analyseperioden er 25 år med innlagde restverdiar for attståande levetid. Det er fagleg særs utfordrande å auka analyseperioden bl.a. fordi det då må leggjast føresetnader om utviklinga etter 25 år. Prognosar utover 25 år er sjølvsagt endå meir usikre. Saman med transportetatar og andre fagmiljø vil departementet likevel vurdera om analyseperioden kan forlengjast. Det vil vi ta avgjerd om i løpet av neste år. Det er likevel ei misforståing at endra analyseperiode vil gje høgare berekna nettonytte – det vil vera avhengig av det enkelte prosjektet. Verdien av tid – den tida som ein sparar gjennom nye og betre transportanlegg – er viktig i analysane. Verdiane blir fastsette på grunnlag av verdsetjingsstudium og varierer med føremål, lengd og transportmiddel. Den verdien som det blir referert til i representantframlegget, 60 kr, gjeld for korte private reiser. Verdien for andre typar reiser er langt høgare. Det same gjeld for ventetid, tid til omstiging og forseinkingar. For eit konkret prosjekt blir desse ulike verdiane vegne med venta fordeling av dei reisande. Eit nytt verdsetjingsprosjekt er i sluttfasen, og vil gje nye verdiar for tid og for andre faktorar. Desse vil bli tekne i bruk så snart det er praktisk mogleg. Skattefinansiering av offentlege tiltak medfører kostnader for samfunnet som må takast med i den samfunnsøkonomiske analysen. Dette er ikkje særskilt for tiltak i transportsektoren, men gjeld for alle analysar utført av eller for statsadministrasjonen. Det er eit solid fagleg grunnlag å nytta ein slik faktor, sjølv om ein kan vera utrygg på storleiken. Finansdepartementet har der etter ei samla vurdering sett skattekostnadene til 20 pst. Det held vi oss til i vår sektor. Så blir det i representantframlegget gjort framlegg om å redusera avkastingskravet frå 4,5 pst. til 2,5 pst. Det er ei rente som er fastsett av Samferdselsdepartementet på grunnlag av generelle retningsliner gjeve av Finansdepartementet. Renter er nytta til å analysera prosjekt og tiltak i eit 25-årsperspektiv, og bør difor ikkje justerast etter kortsiktige endringar i rentenivå som ein kan observera i pengemarknaden. Kalkulasjonsrenta består av ei risikofri rente på 2 pst. og eit risikotillegg. For mindre tiltak kan ein nytta eit risikotillegg på 2 pst. Då blir kalkulasjonsrenta 4 pst. Samferdselsdepartementet nyttar ei kalkulasjonsrente for transportsektoren på 4,5 pst. Lat meg til slutt seia at når det gjeld tilrådinga sitt forslag til vedtak, der ein ber om at regjeringa kjem tilbake med ei sak om «et utvidet samfunnsøkonomisk analysegrunnlag», blir det altså arbeidd med dette i departementet. To prosjekt er starta opp. Eg vil på eigna måte orientera Stortinget om korleis resultata frå desse utgreiingane kan takast i bruk.