John Dale (Senterpartiet), 2000-10-12:
Dagens debatt skjer på grunnlag av to dokument: ei melding frå regjeringa Bondevik og eit tillegg forfatta av den nye regjeringa. Det forklarer at innstillinga frå komiteen er prega av solide fleirtal på nær sagt alle viktige punkt. Sentrumspartia kan i så måte gleda seg over at dei på nytt har fått stort gjennomslag, denne gongen ved at den nye regjeringa stort sett har lagt den førre regjeringa sin miljøpolitikk til grunn. Men noko skurrar likevel. Eg nemner to punkt som begge illustrerer avstand mellom ord og handling, eit tema saksordføraren var svært oppteken av. Som kjent skal meldinga om miljøtilstanden i riket medverka til at det på dei ulike sektorane vert utvikla miljø- og handlingsplanar. Det er jo summen av alt det som skjer, som kan fortelja oss noko om korleis det står til med miljøpolitikken. Og så, like før denne debatten, la Regjeringa fram Nasjonal transportplan. I dokumentet finst det sjølvsagt positive formuleringar om storbyar og kollektivtransport, men orda kommuniserer få realitetar, dei er rituelle. At det er grunn til å oppfatta situasjonen slik, vert dokumentert i statsbudsjettet, for der foreslår Regjeringa tiltak som gjer det relativt billegare å bruka bil og fly. Det kan ikkje vera lett å vera miljøvernminister når den offisielle politikken gjer til skamme velmeinte proklamasjonar om kollektivtrafikk. Det andre punktet er også vanskeleg. Det er problematisk at Regjeringa og stortingsfleirtalet, vel vitande om at Kyoto-avtalen forbyr Noreg å auka utsleppa av klimagassar med meir enn 1 pst. over nivået i 1990, opnar for tiltak som forverrar situasjonen, som gjer utfordringa vanskelegare å nå på heimebane. Tilleggsrekningar kan koma til å lyda på 17,5 millionar tonn klimagassar om gasskraftverka vert realiserte. At Naturkraft får omgjort utsleppsløyva sine, er eit dårleg teikn, om enn ikkje politisk overraskande. Akkurat det er eit faktum den miljøpolitiske opposisjonen ikkje kan rokka ved, iallfall ikkje på kort sikt. Vår oppgåve er no å flytta fokus over på det som kan verta følgjene av dei vedtaka som er gjorde. For eksempel peikar me på at det vert nødvendig med omfattande mottiltak, som f.eks. enøk, alternative energiformer, bruk av gass til oppvarming og transport og satsing på kollektivtrafikk. Dette trengst det påminning om fordi det i framlegget til statsbudsjett ikkje er teke omsyn til at Kyoto står for døra. Eg synest det er innlysande at omstillingar må koma i gang jo før jo heller. Når Noreg om nokre år må innretta seg etter Kyotoprotokollen, er det soleklart at store byrder vil verta velta over på samfunnslivet. Enkelte sektorar vil merka støyten hardare enn andre. Det gjeld kraftkrevjande industri, avfallsindustri og transport. Nokre fylke får større del av byrdene enn andre. Det gjeld t.d. Hordaland og Telemark. Dette veit me. Det bør fort bli semje om at tøffe nasjonale tiltak må til, og at dei vil svi, uavhengig av kva nasjonale og internasjonale kvotesystem som til sist kjem på plass. Eg høyrde miljøvernministeren i trontaledebatten forsikra oss om at Stortinget i rikeleg mon skal få drøfta tiltaksplanar. Ja vel, men spørsmålet er: Når vil det skje? Sentrumspartia har i komiteinnstillinga oppmoda Regjeringa om å visa korta sine i neste melding om miljøtilstanden i riket, og merknaden vert følgd opp med eit forslag til vedtak. Hovudideen i St.meld. nr. 8 er at alle samfunnssektorar skal ta ansvar for miljøet. Det er ein gamal og stadig like god idé. Miljøvernministrane, uansett partifarge, har i denne samanhengen ei viktig pådrivarrolle. Og oppfyllinga av Kyoto-avtalen kan verta ein katalysator, ein mekanisme som banar veg for omfattande tverrsektorielt samarbeid. Regjeringa bør gripa denne saka snøgt, slik at me så fort som råd ser klare konturar av dei nasjonale tiltaka som må setjast i verk, seinast neste gong me diskuterer tilstandsrapporten. St.meld. nr. 8, supplert med tilleggsmeldinga frå regjeringa Stoltenberg, presenterer eit materiale som gjev eit nokolunde samla bilete av norsk miljøpolitikk. Det er lett og nødvendig å peika på problematiske sider ved denne politikken, og det kan stillast spørsmål om miljøpolitikken er på høgd med si tid. Men Regjeringa kan òg registrera tilslutning til enkelte av sine framlegg. Det er såleis bra at forvaltinga av dei ville laksestammene er førd eit stykke nærmare realisering. Det er no klart at det vil verta oppretta ei ordning med nasjonale laksevassdrag og laksefjordar. Det er òg bra at den nye regjeringa følgjer opp forslaget i St.meld. nr. 8 om nye mål for miljøvernarbeidet i dei polare områda ved at Svalbard skal framstå som eit av dei beste villmarksområda i verda. Det ligg ei sjølvstendig miljøpolitisk vurdering til grunn for denne politikken, med stor signaleffekt for heile det arktiske området. Det er ikkje minst der nord pulsen vert teken når helsetilstanden for miljøet på jorda vert målt.