Ivar Odnes (Senterpartiet), 2016-05-10:
Det er – som det er sagt tidlegare her i dag – eit historisk sus over dei vedtaka som Stortinget skal gjera i dag. Endringane av kyrkjeloven markerer eit skifte og ei vidare lausriving av Den norske kyrkja frå staten. Sjølve endringane er ei direkte oppfølging av vedtaka som det førre stortinget gjorde i 2012, då heile sju paragrafar i Grunnloven vart endra, i tråd med det såkalla kyrkjeforliket frå 2008. I åra mellom 2012 og 2016 vart denne saka grundig behandla i dei kyrkjelege organa – og politisk – slik det er gjort greie for i proposisjonen. For Senterpartiet er avviklinga av Kongens særskilte kyrkjestyre ein avgjerande faktor i denne samanhengen. Når staten – gjennom kyrkjeleg statsråd – ikkje lenger er eit grunnlovfesta kyrkjeleg organ, fell også mykje av grunnlaget bort for å halda ved lag ordninga med at Den norske kyrkja berre har handleevne delegert frå Kongen, altså kyrkjedepartementet. Det er naturleg at Den norske kyrkja difor får juridiske fullmakter som eit eige, sjølvstendig rettssubjekt. For Senterpartiet har det vore viktig at denne prosessen har skjedd gjennom ei skrittvis utvikling og gjennom demokratiske prosessar. Eg vil i den samanhengen minna om at Senterpartiet hadde merknader til gjennomføringa av dei føregåande kyrkjelege vala og resultatet av demokratireforma, som låg som ein føresetnad for kyrkjeforliket. Senterpartiet meiner at kyrkjeloven ikkje går langt nok i å sikra grasrota i Kyrkja direkte innverknad, og meiner at alle dei sju leke representantane i bispedømeråda bør veljast direkte. Auka innverknad frå grasrota er spesielt viktig no, sidan samansetjinga av bispedømeråda framover vil bety meir. Bispedømeråda er allereie tillagde større myndigheit i utnemninga av kyrkjelege leiarar. Ytterlegare myndigheit vert tilført gjennom vedtaket i dag. Dette talar for at alle medlemene bør veljast gjennom direkte val. Eg viser til forslaget som vart fremja av representanten Sønsterud på vegner av Arbeidarpartiet og Senterpartiet. Når det gjeld same paragraf, § 23, vil Senterpartiet stemma mot forslaget til fjerde ledd andre punktum. Vi meiner at det er inkonsekvent å vedta ein lovheimel som opnar for å sentralisera oppgåver utan at det er ein tilsvarande heimel for å flytta oppgåver nedover, særleg sidan suvereniteten til soknet er tydeleg slått fast i andre paragrafar. Senterpartiet registrerer at regjeringa vil koma attende til Stortinget i forslaget til statsbudsjett for 2017 med ei nødvendig klargjering av finansieringsansvaret. Som det går fram av merknaden i innstillinga, nærer Senterpartiet ei viss bekymring for dette. Finansieringa av Den norske kyrkja er eit springande punkt i den vidare prosessen. Det er heilt avgjerande for både effektiviseringsprosessen, trusopplæringa og ikkje minst lokalt nærvære at rammetilskotet tek høgd for generell løns- og prisvekst og inkluderer dei føremåla og dei oppgåvene som i dag vert finansierte av staten, òg utanfor kyrkjebudsjettet. Ei lovfesting av stillinga til soknet og lokalt nærvære vert lite verdt dersom Kyrkja vert pressa til å slå saman sokn for å koma i økonomisk balanse. I proposisjonen gjekk regjeringa inn for ei sterkt avgrensa lånetilgang for Kyrkja. Senterpartiet har teke dette opp under behandlinga og meiner at det vil kunna setja Kyrkja i ein låst økonomisk situasjon. Eg er difor glad for at ein samrøystes komité er einig med Senterpartiet i at dette spørsmålet skal utsetjast til spørsmålet om eigenkapital og rammeløyvingar er avklart. Senterpartiet reagerer på at proposisjonen går langt i å forskottera ei innføring av medlemsfinansiering i Den norske kyrkja. Gjennom både tidlegare politiske behandlingar av stat–kyrkje-prosessen og interne prosessar i Kyrkja har det vorte klart at det ikkje er ønskjeleg med medlemsfinansiering. Den norske kyrkja kan difor ikkje takast til inntekt for ei framtidig innføring av privat medlemskontingent. Senterpartiet vil åtvara mot å påleggja folk å ta eit økonomisk val for å vera medlem i Den norske kyrkja. Ei tilstrekkeleg rammefinansiering er nødvendig for å hindra dette. I proposisjonen varslar regjeringa at det neste steget er å avvikla kyrkjeloven til fordel for ein generell rammelov for tru og livssyn. Lat meg kort understreka at Senterpartiet ikkje tek stilling til dette no, og vil venta på dei vidare utgreiingane og drøftingane i dei kyrkjelege organa og organisasjonane før det er aktuelt å ta stilling til nye reformer. Senterpartiet meiner at det er avgjerande for å føra vidare Den norske kyrkja som ei open og inkluderande folkekyrkje at den framtidige rammefinansieringa tek høgd for forpliktingane til Den norske kyrkja som trussamfunn, som arbeidsgjevar, og at Kyrkja ikkje vert tvinga til å innføra medlemsfinansiering for å vareta dei oppgåvene.