Knut Arild Hareide (Kristelig Folkeparti), 2013-03-05:
Terroraksjonane den 22. juli 2011 rysta oss alle. Terrorangrepet var eit politisk attentat mot Arbeidarpartiet, Arbeidarpartiets ungdom og mot landets institusjonar og dei som jobbar der. Me hugsar godt statsministerens ord i denne sal 1. august 2011: «Kartet ble sprengt, kompasset skutt i filler.(…) Men det norske folk fant fram». (…) Skuddsalvene som blei fyrte av på Utøya, fortalde oss at ondskapens akse ikkje er ein plass langt, langt borte, men inne i menneskesinnet. Det som skjedde, har skjedd før. Det kan dessverre òg skje igjen, men det er vårt oppdrag å hindre at det skjer. Derfor er den saka me i dag behandlar, både viktig og alvorleg. Me må nytte kunnskapen og erfaringa til å ta nødvendige steg for å betre tryggleiken vår. Det skuldar me dei overlevande og etterlatne, dei som kjenner ugjerninga på kroppen kvar einaste dag. For ca. eit år sidan avslutta den særskilde komiteen arbeidet sitt her i Stortinget. På nokre område såg allereie da eit samla storting at me som samfunn ikkje var godt nok førebudde på eit terrorangrep. Komiteen samla seg om nokre hovudgrep, bl.a.: å vidareutvikle og forsterke ein overordna plan for å førebyggje terrorangrep i Noreg, sikre eit tettare samarbeid mellom politi og forsvar og styrkje helikopterberedskapen, gjere ein eksternt gjennomgang av PST og sjå på ressurssituasjonen. Behovet for desse grepa har blitt forsterka da me fekk rapporten frå 22. juli-kommisjonen. Gjørv-kommisjonen sin rapport poengterte tydeleg at staten sitt ansvar for å vareta innbyggjarane sin tryggleik på ei rekkje punkt ikkje er innfridd. I dag ligg kontroll- og konstitusjonskomiteen si innstilling på bordet. Dei har i si behandling plassert kritikken og ansvaret. Det viktigaste i tida framover er å sørgje for at svikten i beredskapen blir retta opp for å sikre at noko slikt ikkje hender igjen. Ein samla komité har uttalt at terrorhandlingane 22. juli 2011 er den mest graverande valdshandlinga i Noreg i fredstid. Det er berre ein mann – og berre ein mann aleine – som har ansvaret for at 77 menneske blei drepne på brutalt vis. Det er ei statleg primæroppgåve å sikre tryggleiken til staten sine innbyggjarar. Både 22. juli-kommisjonen sin rapport og arbeidet i kontrollkomiteen tyder på at det er mykje å ta fatt i. Bombeeksplosjonen i regjeringskvartalet kunne ha vore unngått. Grubbegata burde vore stengt. Ein samla komité er tydeleg i si innstilling på at dette var FAD sitt ansvar, sjølv om SMK involverte seg i saka. Involveringa frå SMK si side var berre eit uttrykk for alvoret i saka, men dessverre førte denne involveringa til ei ansvarspulverisering. FAD oppfatta involveringa som at ansvaret blei flytta over til SMK. Svikt i kommunikasjonen om ei sak av ein slik karakter er alvorleg, og ein burde kunne forvente langt meir frå regjeringa. Det er mange som har peika på skilnaden mellom risikoforståing og risikoerkjenning – at det er sjølve nøkkelen til å kunne gjere det ein er pålagd. Kontrollkomiteens fleirtal peikar i si innstilling på at Justisdepartementet ikkje har prioritert beredskap i tilstrekkeleg grad i målstyringa sidan 2008. Eg er einig med fleirtalet i komiteen når dei seier at det er underleg at beredskapen ikkje har blitt prioritert – sjølv når målstyringa har blitt meir detaljert. Erkjenninga av risiko for terror har dessverre vore for låg. No må regjeringa sørgje for at politiet får moglegheit til å utføre den jobben det er pålagt. Målstyring og rapportering er nødvendige verktøy i dette arbeidet, men det er berre verktøy – ikkje sjølve målet. Dette gjeld sjølvsagt ikkje berre i politiet, men òg i det offentlege generelt. Regjeringa må sørgje for at alle som på ein eller annan måte har ansvar for beredskap og tryggleik i Noreg, jobbar i lag – det vere seg PST, direktorat, politi og andre naudetatar. Me set eit verdig punktum for denne debatten i dag. Etter å ha følgt denne saka i denne perioden vil eg seie at det mest forunderlege er at det ikkje blei trykt på den store knappen med ein gong. Sjølv i dag synest eg ikkje me har eit tydeleg svar på kvifor det ikkje skjedde. Men det viser seg at me som nasjon ikkje var godt nok førebudde på terror. Eit siste hjartesukk gjeld dei mange unge overlevande rundt om i heile landet vårt. Det viser seg at tildeling av midlar til oppfølging av desse har blitt gitt på grunnlag av folketal, ikkje på grunnlag av behov. Her må regjeringa sørgje for at dei som treng hjelp, får det. Psykiatrien må styrkast for å sikre god hjelp til unge menneske som treng det.