Bjørn Lødemel (Høyre), 2011-04-14:
Stad skipstunnel er eit av dei mest spektakulære samferdsleprosjekt som finst i dette landet. For det første er det den einaste skipstunnelen i verda, og for det andre er det eit samferdsleprosjekt som har stor regional og nasjonal effekt, både til lands og til sjøs. Stad skipstunnel vil leggje til rette for trygg sjøtransport forbi eit av verdas farlegaste havområde, og han vil gje enklare og sikrare transport for næringslivet på begge sidene av Stadhalvøya. Og han vil leggje til rette for ein spennande bu- og arbeidsregion mellom Ålesund og Florø. Stad skipstunnel vil bli eit unikt reisemål, som saman med andre naturopplevingar i regionen vil leggje til rette både for verdiskaping og for næringsutvikling. Derfor meiner Høgre at det er betydeleg samfunnsnytte i å realisere dette viktige prosjektet. Høgre meiner det er viktig at planlegginga no blir forsert, og vi viser til Høgre sitt alternative statsbudsjett der det er sett av 200 mill. kr til førebuing av prioriterte OPS-prosjekt. Få samferdsleprosjekt har hatt så mange utgreiingar som Stad skipstunnel. Dei fleste trudde at planleggingsfasen var over då konseptvalutgreiinga til Kystverket i 2007 anbefalte regjeringa å byggje Stad skipstunnel etter stor tunnelprofil mellom Moldefjorden og Kjødepollen. Det var mange som meinte at det var eit reint bestillingsverk frå regjeringa si side då Kystverket i 2011 konkluderte med at vêr og vind var mindre utfordrande enn før, at båtane var blitt meir solide, og at det på den bakgrunnen ikkje var like stort behov for skipstunnelen som tidlegare utgreiingar viste. Ein av grunnane til at Kystverket kom med denne tilrådinga, var at det ville vere ein negativ samfunnsnytte på ca. 1,6 mrd. kr ved bygging av skipstunnelen. Det vart eit ramaskrik på Nordvestlandet då Kystverket kom med sin snuoperasjon i 2011. Derfor var det svært positivt at SINTEF fekk i oppdrag å utføre ein kritisk gjennomgang av KVU-en frå Kystdirektoratet. Konklusjonane var klokkeklare. SINTEF kom fram til at dei negative kostnadane er 20 pst. lågare enn det som kom fram i KVU-en. Det er større nytteverdi og sparte ventekostnader som fører til dette. Når det gjeld trafikknytten, har SINTEF lagt vekt på dei moglegheitene Stad skipstunnel gjev for arbeidsmarknadsintegrasjon mellom dei no åtskilde regionane nord og sør for Stad. Det er eit veksande maritimt/marint næringsliv i Måløy, og det maritime/marine verdsleiande næringslivet på Søre Sunnmøre vil utløyse ein auka arbeidsmarknadsintegrasjon, og dermed auka arbeidspendling. I tillegg kjem reiser til regionen sin største flyplass, Vigra, og fritidsreiser. Òg når det gjeld dei ikkje-prissette konsekvensane, er det mange positive ting som talar for bygging av skipstunnelen: drivstoffinnsparingar, reduserte utslepp og turisme. Stad skipstunnel vil bli ein attraksjon som både vil gje auka småbåtturisme og landbasert turisme. I tillegg vil ein skipstunnel gje auka sikkerheit for sjøfarande, med redusert fare for dødsfall og personskadar, i tillegg til mindre fare for forureining. Dersom meir gods blir overført frå veg til sjø, vil dette kunne føre til reduserte trafikkulykker med vogntog på vegane. SINTEF konkluderer ut frå prissette og ikkje-prissette konsekvensar at det er sannsynleggjort at Stad skipstunnel vil ha positiv samfunnsøkonomisk netto nytte, og at han derfor bør byggjast, i motsetjing til det KVU-en viste. I tillegg er det fleire konsekvensar som framleis ikkje er vurderte, og som vil byggje opp under den positive konklusjonen. Høgre er svært uroa over dei merknadane som Framstegspartiet har kome med, om at dei vil utgreie nye løysingar dersom regjeringspartia held fast ved at det er nødvendig med fleire utgreiingar. Dette er ein saftig invitasjon til regjeringspartia om ytterlegare utsetjingar, og det vil Høgre åtvare sterkt mot. Høgre merkar seg òg at Kristeleg Folkeparti stør framlegget frå Framstegspartiet om å ta prosjektet ut av Nasjonal transportplan og leggje det inn som eit eige prosjekt, trass i at leiaren i komiteen brukte ein heil konferanse i Ålesund til å fortelje kor viktig det er å sikre brei tilslutning til prosjektet gjennom arbeidet med revisjon av NTP. Høgre har sett fram eit forslag i Stortinget om å fjerne moms på skipstunnelar. Det vil vere eit viktig bidrag for å realisere Stad skipstunnel. Det vil betre kost–nytte-verdien på prosjektet dramatisk, og det vil redusere kostnadane med over ein halv milliard kroner. Høgre forventar at dei andre partia stør det framlegget når det skal handsamast her i Stortinget. Høgre ønskjer å byggje Stad skipstunnel som eit OPS-prosjekt, og vi meiner det er heilt avgjerande for framdrifta i prosjektet at planlegginga blir framskunda. På den bakgrunn fremjar eg Høgre sitt framlegg i saka.