Knut Arild Hareide (Kristelig Folkeparti), 2010-04-20:
Debatten om innstillinga når det gjeld samferdselsministeren si utgreiing 9. mars og Representantforslag 54 S for 2009–2010, var opphavleg sett opp til debatt i Stortinget 25. mars. På bakgrunn av den tragiske dødsulykka ved Sjursøya dagen før ønskte ein samla transportkomité saka utsett. Dette ønsket blei imøtekome av Presidentskapet av respekt for dei pårørande. Statsråd Meltveit Kleppa gjorde greie for togsituasjonen i Stortinget 9. mars. Eg vil takke statsråden for utgreiinga, og for at ho valde å kome til Stortinget etter ønske om det. Som det går fram av innstillinga, føreslår ein samla komité at samferdselsministeren si utgreiing 9. mars blir lagd ved protokollen. Komiteen har òg handsama Dokument 8:54 S for 2009–2010. Eit mindretal som består av regjeringspartia, føreslår at representantforslaget blir lagt ved protokollen. Komiteen sitt fleirtal fremjar fleire forslag, bl.a. knytte til avvikshandtering, forslag om ein sårbarheitsanalyse for jernbanen og ny sporkapasitet gjennom Oslo. Framstegspartiet og Høgre fremjar forslag om å sikre ei meir samordna utbygging av skinnebaserte kollektivtiltak. Framstegspartiet føreslår òg at levetid på inntil 50 år blir brukt ved utrekning av samfunnsøkonomisk nytte, medan Høgre og Kristeleg Folkeparti fremjar forslag om raskare utbygging av dobbeltspor i intercitytriangelet. Eg reknar med at kvart einskild parti vil gjere nærare greie for sitt syn. Eg vil derfor vise til komiteen si tilråding til vedtak, I–IV. Eg tek med dette opp forslag nr. 4, frå Høgre og Kristeleg Folkeparti. I desse dagar opplever me utfordringar for luftfarten som me aldri før har sett. Norsk og europeisk luftfart blir råka av vulkanutbrotet på Island, og oska har lamma flytrafikken i mange dagar. Det har vist tydeleg kor viktig toget er og kor viktig det er med eit godt tognett, ikkje berre i sentrale område, men for heile landet. Det er verdt å lytte til sjefen for Jernbaneverket, Elisabeth Enger, som har erkjent følgjande om norsk skinnegang nyleg: «Forfallet skjer raskere enn det vi har forutsett. Det kan være slik at jernbanens infrastruktur er på tampen av sin levetid.» Jernbaneverket set no i verk ein ny total gjennomgang av heile jernbanenettet. Det skjer knapt fire år etter at det tyske konsulentselskapet BSL leverte ein tilsvarande rapport. Enger trur ikkje at rapporten, som bl.a. NTP er basert på, fortel sanninga om kvaliteten på jernbanenettet. Dei fire siste månadene har vore dei verste i norsk jernbane si historie. Aldri før har me opplevd verre tilstandar, og statsråden sjølv har slått fast at vi har ei jernbanekrise i Noreg. Først blei det sagt at denne krisa skuldast det ekstraordinære vintervêret, men også etter at vêret blei normalt, har problema fortsett – særleg opplevde me dette i påskeveka. I vinter tok derfor Kristeleg Folkeparti initiativ til eit breitt jernbaneforlik. Alle politiske parti har for lenge forsømt jernbanen. Samstundes har det aldri vore så ille som det er no. Derfor trengst det eit felles lyft på tvers av partigrensene. Vi må sjå framover. Kristeleg Folkeparti meiner at eit slikt forlik må innebere eit lyft for jernbanen utover det som ligg i NTP, og helsar i så måte SVs utspel i dag velkommen. Men det handlar ikkje berre om meir pengar. Det handlar også om fornying av jernbanesektoren og det å ta organisatoriske grep. Kristeleg Folkeparti ønskjer å gjere Jernbaneverket om til eit statleg selskap. Da vil Jernbaneverket kunne sikre at utbygginga skjer på ein optimal og effektiv måte – slik Avinor, Statkraft og Statnett kan gjere det i dag. Kristeleg Folkeparti er også oppteke av å sikre moglegheiter for større konkurranse innan sektoren, og det er særleg viktig at me får eit godt incentivsystem mellom Jernbaneverket og togselskapa. Det er særleg éi gruppe som har vore lidande denne vinteren. Det er pendlarane, som er avhengige av toget i kvardagen. Det har blitt mange kalde timar på perrongen. Eit lite, men viktig tiltak er ei god kompensasjonsordning. Kristeleg Folkeparti er einig med Forbrukarrådet, som meiner at denne ordninga må tre i kraft ved 15 minutts forseinking. Denne morgonen har både statsråden og SV gitt heilt nye politiske signal. Medan ein i vinter hardnakka har forsvart ein utdatert NTP, ser ein no behov for tiltak. Det gir meg eit positivt håp før denne debatten.