Liv Signe Navarsete (Senterpartiet), 2013-05-16:
Eg er oppteken av at folk skal vere trygge på at dei får gode kommunale tenester. Undersøkingar viser at innbyggjarane i det store og heile er nøgde med tenestene dei får. For meg er det difor viktig å presisere at Riksrevisjonen ikkje har undersøkt om innbyggjarane får dei tenestene dei skal ha, eller om kvaliteten på tenestene er god. Riksrevisjonen har undersøkt kva slags styring og kontroll kommunane har på utvalde tenesteområde. Det er òg viktig å presisere at kommunane fyrst har ei forplikting idet ei lov-eller forskriftsfesta oppgåve vert sett i kraft. Riksrevisjonen har undersøkt tenester med nasjonale mål. Kommunane er ikkje forplikta til å oppfylle nasjonale mål som ikkje kjem til uttrykk gjennom ei lov- eller forskriftsfesta oppgåve, eller gjennom øyremerkte midlar med bestemte føresetnader. Kort sagt: Me kan ikkje krevje at kommunane skal skrive rapportar dersom dei ikkje er forplikta til det. So vil eg òg leggje til at det er sjeldan me får klager over at det er for få rapporteringskrav, for få skjema som skal fyllast ut. Eg er glad for at komiteen er samd med meg i at undersøkinga i utgangspunktet ikkje seier noko om kvaliteten på det kommunale tenestetilbodet. Komiteen peiker òg på at det ikkje utan vidare er slik at det ein rapporterer inn, held god kvalitet, og at det ein ikkje rapporterer inn, har dårleg kvalitet. Eg er samd med komiteen i det. Slik eg las rapporten frå Riksrevisjonen, legg revisjonen til grunn at omfang og detaljnivå på rapporteringa gir uttrykk for om kommunane har god styring og kontroll. So enkel og svart-kvit er ikkje verda. Styring og kontroll handlar om meir enn berre rapportering, og eg er glad for at komiteen gir uttrykk for at rapportering berre er eitt av fleire verkemiddel for å oppnå god styring og kontroll. Men eg registrerer òg at komiteen er bekymra for at manglande rapportering til kommunestyra kan få alvorlege konsekvensar. I innstillinga vert det m.a. peikt på manglande rapportering om kvaliteten på tilbodet til demente og kompetansen i heimetenesta. Som eg innleia med, er eg oppteken av at folk får gode kommunale tenester. Dersom manglande rapportering har som konsekvens at tenestetilbodet vert uforsvarleg eller mangelfullt, er dette sjølvsagt noko me ikkje kan akseptere. Men slik eg ser det, er ikkje god kontroll avhengig av at kommunestyret får rapport om korleis t.d. sjukepleiarane puttar piller i dosettane. Det viktige er at innbyggjarane får dei medisinane dei skal ha når dei skal ha dei. Eg meiner likevel at me i stor grad skal la det vere opp til dei enkelte kommunane og dei enkelte kommunestyra å finne nødvendig nivå på rapporteringa. Det som er eit passande nivå i ein kommune, treng ikkje å vere passande i ein annan. Det handlar om kontrollspenn, det handlar om kor mange nivå kommunen har, det handlar om kompleksitet i forvaltninga i den enkelte kommunen, og det handlar sjølvsagt om korleis ein vel rapporteringsrutinar. Som elles er vitet jamt fordelt her i landet, og som elles er kommunestyra godt eigna til å vurdere dette sjølve. Når eg seier dette, er det ikkje fordi eg tek lett på Riksrevisjonen sin rapport. Eg meiner at det ligg element der som me skal ta med oss vidare, og som me skal drøfte vidare, og eg vil òg understreke at på dei områda der ein påpeiker kven det er sitt ansvar, tek me det ansvaret. Vår oppgåve er å leggje til rette for at kommunane har orden i eige hus. Me har nyleg revidert regelverket som gjeld kommunane sin eigenkontroll. Her har me fått inn ei lovbestemming om å påleggje administrasjonssjefen å rapportere til kommunestyret om internkontrollen. Me trur at det kan vere med og setje internkontrollen på dagsordenen lokalt. Så er det fagdepartementet som har ansvar for å følgje opp sektorkrav som er fastsette i lov eller forskrift, t.d. innanfor helse og skule. Tilsynsstyresmaktene har ansvaret for å føre tilsyn med at tenestene er etter lov og forskrift. Til dømes sjekkar Helsetilsynet forholda innanfor omsorgstenestene jamleg. Alle verksemder, òg kommunane, har nytte av innspel og forslag frå andre. Eg trur òg det er godt og viktig for kommunane å lese rapporten og få innspel gjennom den som dei bør drøfte og bruke. Men utover det som er lovpålagt, får kvar enkelt kommune sjølv vurdere relevansen av Riksrevisjonen sine meiningar om korleis dei bør drive sin kommune. Det er det som kallast lokalt sjølvstyre.