Bård Vegar Solhjell (Sosialistisk Venstreparti), 2016-06-16:
I den grad det kan glede presidenten, lover eg å ikkje sitere nokon. Eg vil takke saksordføraren for arbeidet med saka og komiteen for samarbeidet om den, som har vart lenge. SVs syn kjem fram i dei merknadene vi står bak i komitéinnstillinga, og eg trur ein kan seie at dei innlegga som har vore til no, jo er godt dekkjande, og vel så det, for mange av dei vurderingane vi gjer oss om saka. Så eg skal avgrense meg til nokre få refleksjonar rundt den. Den første er at vi kan summere opp til slutt, trur eg, med at departementet og statsråden har handtert saka på ein god måte, at det er ein einstemmig komité som sluttar opp om det, og at vi ikkje har funne kritikkverdige forhold knytte til departementets handtering av saka, verken manglande informasjon til Stortinget eller når det gjeld oppfølging av lover og reglar som Stortinget står bak. Men eg trur det er viktig å forstå at det er ikkje sånn at kontrollkomiteen berre kan behandle saker der ein på førehand veit at det er svært sannsynleg at ein statsråd må gå – for det første fordi ein ikkje kan vite på førehand om det er svært sannsynleg at ein statsråd må gå, og for det andre fordi det faktisk ikkje er det som er jobben til kontrollkomiteen, men å gå igjennom nokre spesifikke forhold knytte til utøvinga av regjeringsmakta. Difor vil det vere sånn at når det gjeld saker som kontrollkomiteen har oppe, vert for det første fleirtalet av saker vi ser på, lagde vekk utan at det vert sak, men òg fleirtalet av saker vert avslutta med ulike former for merknader, eventuelt vedtak, utan at det vert tungt kritikkverdige ting som eit mistillitsforslag. Eg seier det på den måten fordi det av og til i offentlegheita kan sjå ut som saker som ikkje endar med fullstendig krise og krigstypar, eigentleg aldri burde ha vore i kontrollkomiteen. Eg ser det motsett: Det er jo kontrollkomiteens arbeid med ei sak som vil avdekkje det, og heldigvis er Noreg eit land der det i dei fleste saker viser seg at det er mykje fornuftig å seie, bl.a. om departementas oppfølging. Dette er ei slik sak. Det andre er at denne saka har, både i komiteen og no i dag i salen og kanskje aller mest i offentlegheita, like mykje vorte ein debatt om saka burde vore teken opp – i så fall korleis, kven som burde ha møtt til høyring, ulike grader av mandat rundt den, altså like mykje ein formdiskusjon rundt den som ein diskusjon om sjølve saka. Eg er av den oppfatninga at i lengda er det problematisk for kontroll- og konstitusjonskomiteens utøving av sitt arbeid. Det beste eg kan seie om det, er at vi alle har eit felles ansvar for at der det er behov for å diskutere formmessige ting, mandat osv., må det verte gjort, men det må finnast ein arena for det, og så må vi etter beste evne klare å la det vere diskusjonar om innhaldet. Mi oppfatning er nok at denne saka har lidd noko under det. Den tredje, og siste, refleksjonen eg vil gjere meg, er at vi har hatt ei rekkje saker i dei seinare åra der selskap der staten har ulike former for eigarinteresser, og er deleigar, har vorte involverte i forhold der det er mistanke om korrupsjon eller andre uheldige forhold i land med svakt styresett. Sakene er svært forskjellige, men det er, som bl.a. representanten Tetzschner var innom, uttrykk for to gradvise samfunnsendringar over dei siste ti åra. Den eine er at tidlegare heileigde statlege selskap no er aksjeselskap der staten er deleigar, og det andre er at der mange av dei selskapa fullstendig, eller nesten fullstendig, tidlegare hadde sine eigarinteresser i Noreg, så har andre land vorte viktigare for dei, og delvis land med svakt styresett og betydelege korrupsjonsutfordringar. Ein lærdom eg trekkjer av det, er at det kan hende at meir enn politisk djupdykk i den enkelte saka, må vi løfte blikket vidare til nokre spørsmål rundt dei politiske rammevilkåra. Eg er ikkje i tvil om at prinsippet om at det er styra i selskapa som har ansvaret for dei enkelte avgjerdene, skal bestå. Men det er klart at forskjellen mellom det veldig høge nivået og den veldig sterke språkbruken når det gjeld nulltoleranse for korrupsjon, og graden av tydeleggjeringa, kva den skal bety – som Stortinget har – der vil eg seie at det er ein vesentleg forskjell. Det er ikkje sikkert at oppfølginga av regelverk under den visjonen er god nok. Eg trur òg det er grunn til å setje spørsmålsteikn ved og gå djupare inn i korleis dei ulike departementas oppfølging er, om dei er sette opp med tilstrekkeleg gode verktøy – om det er stor nok merksemd på den delen av selskapa. Og sjølvsagt vil det kunne vere ein diskusjon om praksisen, utfordringane som dei enkelte selskapa har. Eg har gjennom dei sakene lært at store norske selskap har veldig stor merksemd om desse temaa, men òg at dei kjem opp i utruleg komplekse situasjonar der det er svært vanskeleg for dei å ta avgjerder, f.eks. kor mykje dei skal rapportere kor tidleg til sitt eige departement, er vanskelege avvegingar dei står i. Det trur eg vil vere ei viktig politisk oppfølging av dette. Elles rundar eg av innlegget mitt med igjen å vise til våre merknader og det som kjem fram der om saka.