Åsa Elvik (Sosialistisk Venstreparti), 2003-03-25:
Næringskomiteen har behandla Dokument nr. 8:52 frå representantane Arnesen, Sandal, Kristoffersen og Schjøtt-Pedersen. Forslaget handlar om å innføre ei ordning med statleg garanti i fiskerinæringa. Ordninga skal administrerast av SND, der SND skal få høve til å gi inntil 50 pst. garanti. Det er føreslått at garantiramma skal setjast til 200 mill. kr, med avsetning til tap på 50 mill. kr. Komiteen har på grunn av tidsperspektivet ikkje hatt høyring i saka, men saksordføraren har for sin del hatt møte med ein del av dei mest sentrale aktørane. Det har i tillegg vore tilløp til debatt i media om forslaget. Det er usemje i næringa i spørsmålet om dette er eit godt forslag eller ikkje. Fangstleddet, representert ved sine organisasjonar, har støtta forslaget, det same har Norske Sjømatbedrifters Landsforening, som representerer nokre av fiskekjøparane. Fiskeri- og Havbruksnæringens Landsforening, avdeling for industri og eksport, har i styrevedtak gått mot intensjonen i forslaget. Eg reknar med at mindretalet vil gjere greie for sitt syn, og eg vil bruke resten av tida mi på å klargjere korfor SV støttar forslaget frå representantane frå Arbeidarpartiet. Norsk fiskerinæring har det siste året bevega seg frå milliardspådomar til dommedagsprofetiar. Årsakene til det som ein må karakterisere som ei negativ utvikling i dag, er mange og samansette. I den offentlege debatten blir det ofte peika på høg rente, høg kronekurs, varierande marknadstilgang, relativt høge lønnsutgifter og ein pressa ressurssituasjon. I tillegg meiner eg det er viktig å leggje til at norsk fiskerinæring dei siste åra har vore prega av overinvesteringar, overkapitalisering, privatisering og sentralisering av rettar. Vi har hatt ein statleg fiskeripolitikk som ikkje har teke utgangspunkt i kjend kunnskap om at robuste små og mellomstore bedrifter er dei som overlever, men som tvert imot gjennom SND har stimulert til investeringar i store såkalla industrielle lokomotiv som det dessverre ikkje har vore ressursgrunnlag for. Fiskerinæringa er framleis ei delvis politisk regulert næring, og eg meiner derfor at det er ei politisk oppgåve å ta ansvar for å finne løysingar på dei utfordringane som vi står overfor i dag. For meg er det største paradokset av alle at fiskerinæringa er ei næring der det kloke lønner seg, ei næring der det er liten grad av målkonflikt. Likevel klarer vi å stelle oss slik at vi står overfor dei problema som vi ser i dag. Fiskerinæringa bidreg vesentleg til norske eksportinntekter. Næringa er ikkje subsidiert, men bidreg tvert imot til verdiskaping og busetjing langs kysten. Men vi ser i dag at utviklinga går i feil retning. Konsekvensane av dei mange konkursane langs kysten er overtydelege. SV synest det er problematisk at tilfeldige konkursar langs kysten skal strukturere norsk fiskeindustri. SV synest det er problematisk at det at bankane ønskjer å redusere sin risiko og sin innsats i norsk fiskerinæring, skal vere avgjerande for kor vi skal ha fiskeforedling langs kysten i framtida. SV synest det er eit gedigent paradoks at i ei næring som har så store innslag av politisk styring, skal tilfeldige svingingar i marknaden rydde opp når vi finn det for godt. Det meiner eg er konteksten for forslaget frå Arbeidarpartiet. Eg registrerer at dette er eg ikkje aleine om å meine. I førre veke vedtok fylkestinget i Troms ei utsegn i forhold til situasjonen i fiskerinæringa der ein bl.a. kjem med ganske hard skyts i forhold til Regjeringa sin politikk. Ein seier at ein politikk som byggjer på at dei som ikkje overlever, heller ikkje har livets rett, byggjer einsidig på marknadsmekanismens drivkraft og ikkje på dei politiske måla som er lova det norske folk. Ein av initiativtakarane til denne utsegna var Roy Waage, den einaste Kristeleg Folkeparti-ordføraren i landet som har reint fleirtal bak seg i kommunestyret, og som også er Kristeleg Folkepartis førstekandidat ved fylkestingsvalet til hausten. Det seier meg at vi står ikkje aleine i denne saka. Det har i den offentlege debatten rundt dette forslaget vore peikt på at denne typen kortsiktige tiltak ikkje er det norsk fiskeindustri treng, ein er nøydd til å ta meir langsiktige grep. Eg klarer framleis ikkje å sjå at behovet for ein meir langsiktig og betre strategi skal hindre ein i å gjere kortsiktige grep når behovet er til stades. Derfor helsar eg forslaget frå representantane frå Arbeidarpartiet velkomme. Samtidig ser også eg behovet for å utfordre til ein betre og meir langsiktig politikk, og eg vil gjerne bruke høvet til å utfordre statsråden her. Har vi ein strategi? Har vi ein langsiktig strategi for norsk fiskeforedlingsindustri, eller skal vi alle saman kneppe hendene og setje oss ned og vente på at renta går ned og krona blir svekt? Eg klarer ikkje å sjå at det er godt nok. Eg klarer ikkje å sjå at det er nok i det heile. Eg klarer ikkje å sjå korleis berre det å sitje og vente på at renta skal gå ned og krona skal svekkjast, skal løyse dei mange og samansette utfordringane som norsk fiskeindustri står overfor. Forslaget frå representantane frå Arbeidarpartiet er eit kortsiktig tiltak. Ja, det er eit godt kortsiktig tiltak, men vi treng også ein meir langsiktig strategi.