Liv Signe Navarsete (Senterpartiet), 2006-06-09:
Sidan Postverket vart oppretta i 1647, har eineretten vore eit sentralt verkemiddel for å nå det grunnleggjande postpolitiske målet om rimelege og gode posttenester i heile landet. Regjeringa meiner at eineretten til Posten framleis vil vere grunnleggjande viktig for å sikre rimelege og gode posttenester i heile landet. Difor har Regjeringa lagt fram forslaget som vert debattert her i dag, om å halde ved lag eineretten for vanleg adressert brevpost under 50 gram òg etter 1. januar 2007. Posten har opp gjennom åra vore ein viktig del av den infrastrukturen som har gjort det mogleg å halde oppe ein spreidd busetnad og eit næringsliv over heile landet. Regjeringa legg stor vekt på den viktige samfunnsoppgåva Posten har hatt. Me meiner at den oppgåva òg skal leggjast vekt på i framtida. Det er frå Høgre og Framstegspartiet sine representantar i innstillinga uttalt at forslaget frå Regjeringa er eit skritt tilbake i tid. Eg er ikkje einig. Som kjent er det inga skam å snu. Etter mi meining er det god og ansvarleg postpolitikk å setje ein stoppar for ei full liberalisering av postmarknaden når dette tydeleg er eit blindspor. Eg er glad for at heile komiteen støttar Regjeringa sitt arbeid retta mot EU i tilknyting til denne saka. EU er i gang med ein større revisjon av postregelverket med sikte på ei ytterlegare liberalisering av postmarknaden frå 2009. Eit EU-forslag skal etter planen verte vedteke innan utgangen av neste år. Eg fryktar at eit forslag frå EU vil kunne innebere reduserte krav til omfang og kvalitet på dei samfunnspålagde tenestene. Eg trur likevel at Noreg, i allianse med andre land som er opptekne av å sikre tenestetilbodet, kan sikre krav til geografisk einskapsporto og seks dagars omdeling i veka òg i framtida. Eineretten gjer det mogleg å halde fast på krav om geografisk einskapsporto for sendingar innanfor einerettsområdet. Geografisk utjamning av prisane er enklare å gjennomføre i ein marknad med einerett ettersom lønsame område elles vil verte utsette for konkurranse frå nye aktørar utan plikt til å halde like prisar. Som det er peika på i stortingsproposisjonen om å halde ved lag eineretten, er eineretten etter Regjeringa si oppfatning eit godt verkemeddel for å sikre finansieringa av ulønsame posttenester i distrikta. Saman med eventuelle direkte statlege overføringar medverkar overskotet frå eineretten til å finansiere såkalla ulønsame posttenester. Finansiering av ulønsame tenester gjennom einerett og krav til einskapsporto er òg meir solidarisk enn å auke løyvingane til ulønsame tenester over statsbudsjettet. Lønsame område og tenester er på den måten med på å sikre gode og rimelege tenester i ulønsame område, slik me til dømes har det innanfor luftfarten. Komiteen sine medlemer frå Framstegspartiet, Høgre og Venstre har vist til positive erfaringar frå andre land som har avvikla eineretten. Eg legg til grunn at medlemene i fyrste rekkje tenkjer på Sverige, som er eitt av svært få land som har opna for full konkurranse på postmarknaden. Dei fleste landa i verda ser som oss at eineretten framleis er eit sentralt verkemiddel for å sikre eit godt tenestetilbod. Erfaringar frå Sverige tyder på at det fyrst og fremst er kundar med store postvolum i dei mest folketette områda i Sverige som tener på liberalisering. Det har ikkje i særleg stor grad dukka opp lokale operatørar i distrikta som har teke opp konkurransen med dei store operatørane. Sverige har krav om utdeling av post fem dagar i veka mot seks dagar i Noreg. Trass i at kravet allereie er lågare i Sverige enn i Noreg, har Posten Sverige uttalt at dei ynskjer at krava vert lempa. Sannsynlegvis verkar konkurransesituasjonen på den svenske marknaden slik at Posten Sverige ynskjer å utlevere post færre enn fem dagar i veka. Noreg har i endå større grad enn Sverige utfordringar knytte til m.a. avstandsulemper for næringslivet og spreidd busetnad. Dette gjer det sannsynleg at berre ein liten del av landet vil vere attraktivt for andre operatørar. Dette er noko som distrikta vil tape på. Lønsemda i Posten er i dag betre enn nokon gong. Samstundes er kvaliteten på dei samfunnspålagde tenestene svært god. Post i Butikk har vore ein stor suksess. Denne positive utviklinga har skjedd uavhengig av eineretten. Regjeringa ynskjer ikkje å risikere at ytterlegare konkurranseutsetjing fører til at den positive utviklinga stoppar opp. Ei avvikling av eineretten frå 1. januar 2007 ville ha vore raskare enn EU sin tempoplan. Eg vil òg presisere her i dag at det er usikkert om postmarknaden i EU vert fullt ut liberalisert. Fleire land er skeptiske til ytterlegare liberalisering. Blant anna har no Estland, som tidlegare har liberalisert postmarknaden fullt ut, varsla at dei vurderer å innføre einerett igjen. Nederland har nyleg utsett ytterlegare liberalisering, som var planlagd frå 2007. Sjølv om auka konkurranse kan føre til betre posttilbod for enkelte, særleg verksemder med stort volum, meiner eg at omsynet til vanlege forbrukarar og distrikta må vege tyngst i denne saka. Denne regjeringa ser på posttenestene som ein viktig del av infrastrukturen for å halde oppe busetnad og næringsliv i heile landet. Dagens vedtak vil medverke til å sikre eit landsdekkjande tilbod om formidling av leveringspliktige posttenester til rimeleg pris og med god kvalitet.