Sveinung Rotevatn (Venstre), 2015-06-12:
Det ville vore fint om alle konfliktar kunne bli løyste fredeleg, at vi aldri meir vil oppleve krig og valdsbruk. Det kjem nok ikkje til å skje i nær framtid. Verda er ein brutal plass. Konfliktar eksisterer. Interessemotsetnader kan kome på spissen. Fundamentalistiske og totalitære ideologiar fortset å lokke menneske til å utføre og akseptere destruktive handlingar. Ei verd fri for maktbruk og fri for våpen kjem neppe med det første. Vi må akseptere at bruk av militær makt av og til er nødvendig, ikkje minst for å verne om grunnleggjande menneskerettar og frie samfunn. Det vi derimot ikkje bør akseptere, er at nokon skal sitje med maktmiddel som kan øydeleggje sjølve eksistensgrunnlaget for livet på jorda. Det er faktisk det vi snakkar om her. Atomvåpen er noko folk var redde for under den kalde krigen, blir det sagt, men det er dessverre liten grunn til å vere mindre redd i dag. Statar sit framleis med atomvåpen og ein vilje til å bruke dei. At vårt naboland Russland no har snakka høgt om bruk av atomvåpen, er ei farleg og skremmande utvikling. Samtidig som atomkrig mellom statar framleis er mogleg, om enn ikkje nærliggjande, eksisterer ein vel så stor atomtrussel i form av ikkje-statlege grupper, som terroristorganisasjonar. At dei kan få tak i kjernevåpen så lenge det eksisterer, er ikkje umogleg. Det er berre å sjå til den ustabile atomvåpenmakta Pakistan, med betydeleg terroristaktivitet innanfor grensene sine. Framleis eksisterer arsenal av kjernevåpen som, dersom ting først går gale, kan utslette alt menneskeliv på jorda fleirfaldige gonger. Eg kan knapt tenkje meg noko viktigare politisk mål enn å hindre det. Så handlar ikkje denne debatten om at nokon er for atomvåpen, mens andre er imot. Heldigvis står vi samla i Stortinget om at det er eit viktig mål å redusere og, på sikt, å fjerne atomtrusselen frå jorda. Men i innstillinga i denne saka går det fram viktige nyansar når det gjeld synet på den vidare prosessen, på tempoet i det internasjonale nedrustingsarbeidet og på kor aktiv ei rolle Stortinget skal ta på seg. Etter Venstres syn er det viktig ikkje å miste momentum i den internasjonale nedrustingsprosessen. Noreg har stått i front for det humanitære initiativet. Det må vi fortsetje med. Noreg er medlem av NATO. Det skal vi også fortsetje med. Internasjonalt tryggleikssamarbeid er viktig, og NATO er vår viktigaste tryggleiksgaranti. Men som NATO-medlem er det ingen juridiske hinder for å arbeide for eit internasjonalt forbod mot atomvåpen. Tvert imot vil symbolkrafta av at eit NATO-land sluttar seg til Humanitarian Pledge – som over 100 land har gjort allereie – vere veldig stor og viktig. Og som representanten Navarsete har vore inne på, i NATO-landet Nederland har parlamentet gjeve tydeleg beskjed om at regjeringa må gå inn i og delta i forhandlingar om nettopp dette. Det er behov for ei offensiv haldning. Tilsynskonferansen i mai vart avslutta utan eit sluttdokument, utan einigheit. Det er alvorleg. Dette gjev endå større grunn til å jobbe for eit forbod mot kjernevåpen enn det vi hadde før. Alternativet til å forhandle fram eit internasjonalt forbod synest å vere status quo, altså resultatlause tilsynskonferansar. Dersom vi klarer å få på plass eit internasjonalt traktatfesta forbod, vil det leggje eit press på atomvåpenmakter til å oppfylle forpliktingane sine om gradvis nedrusting. Ingen her eller andre plassar trur at eit forbod i seg sjølv vil fjerne alle atomvåpen. Humanitarian Pledge medfører heller inga forplikting om unilateral nedrusting. Men – som vi har sett med landminekonvensjonen og med klasevåpenkonvensjonen – det at mange land går saman om å etablere eit internasjonalt forbod, har ein sterk, normdannande effekt. Det set andre statar under press, og det fører til fart i nedrustingsarbeidet. Difor er det viktig å jobbe for dette. Venstre er glad for at stortingsfleirtalet i dag gjev regjeringa tydelege signal om å fortsetje det viktige arbeidet som er sett i gang. Så skulle vi nok ønskje at regjeringspartia – og til dels også Arbeidarpartiet – hadde vist ei endå meir offensiv haldning. Men alt i alt meiner vi at behandlinga av dette representantforslaget er eit viktig steg i riktig retning, nemleg i retning av ei verd fri for kjernevåpen. Her bør og skal Noreg gå i front, og Venstre føreset at regjeringa følgjer opp dei tydelege signala som kjem frå stortingsfleirtalet i dag.