Ranveig Frøiland (Arbeiderpartiet), 2001-04-26:
Stortinget handsamar i dag framtidas olje- og gasspolitikk, ei stor og viktig sak som dreier seg om forvaltninga av ein monaleg del av landets nasjonalformue. Ressursane tilhøyrer heile det norske samfunnet og skal forvaltast til beste for oss som lever no, og til beste for komande generasjonar. Dei vedtaka som vert gjorde i dag, vil gje nasjonaløkonomiske og industripolitiske føringar i mange, mange år framover. Difor er det så viktig at det er oppnådd brei semje i Stortinget om desse hovudtrekka. Det vert no lagt til rette for gode og stabile rammevilkår. Arbeidarpartiet er tilfreds – det er sagt før – med at vi saman med Kristeleg Folkeparti, Høgre og Venstre utgjer eit fleirtal som ikkje gjev uttrykk for særleg avvikande synspunkt på dei viktigaste spørsmåla som vart lagde fram i stortingsproposisjonen. Ikkje nokon av dei partia som utgjer dette fleirtalet, fremjar andre forslag eller har eigne særmerknader. Dette fundamentet som no er lagt for olje- og gasspolitikken i framtida, står med dette fram som særleg solid. Arbeidarpartiet har tradisjonar for å byggja robuste fleirtal i petroleumspolitikken. Også det førre petroleumsforliket, i 1984, hadde denne kvaliteten. Då var det Arbeidarpartiet, Kristeleg Folkeparti, Høgre og Senterpartiet som stod saman om hovudtrekka. Det har vore ein styrke for oljepolitikken vår at den er basert på eit breitt fleirtal og ei stor politisk semje. Det har gjeve truverde og ein føreseieleg situasjon når det gjeld viktige delar av norsk politikk. Heilt sidan det vart påvist drivverdige petroleumsførekomstar på den norske kontinentalsokkelen på slutten av 1960-talet, har det vore eit viktig mål å utvikla nasjonal kompetanse og nasjonal industri. Dette gjeld m.a. oppbygginga og vidareutviklinga av verfts- og leverandørindustrien vår. I dag har vi ein industri som på mange område er både teknologisk leiande og internasjonalt konkurransedyktig, og som står for monaleg verdiskaping. Moglegheitene er framleis store når det gjeld verdiskaping. Vi veit at over 70 000 menneske er tilsette i denne sektoren, og det vitnar om ei stor og livskraftig næring. Mange lokalsamfunn på kysten er heilt avhengige av denne næringa. Norsk kontinentalsokkel byd framleis på løfterike moglegheiter både i Nordsjøen, i Norskehavet og i Barentshavet. Til no er om lag 20 pst. av dei kjende olje- og gassreservane på norsk sokkel utvunne. Det er påvist reservar som kan gje produksjon av olje i 20–25 år, og av gass i opp imot 100 år framover. I tillegg kjem moglegheitene for nye funn og auka utvinningsgrad i kvar brønn, som følgje av dei teknologiske framskritta som har vore. Her har det faktisk vore ei eventyrleg utvikling. Olje- og gassmarknadene, selskapa og konkurranseforholda er i sterk endring og utvikling. Dei internasjonale marknadene for norsk naturgass er prega av ein viss uklårleik. Strukturendringane som no pågår i dei europeiske gass- og elmarknadene, og som er drivne fram av auka konkurranse og nye rammevilkår, er ei stor og krevjande utfordring. Den innanlandske marknaden for direkte bruk av naturgass til industri, samferdselsføremål, fjernvarme og annan bruk må utviklast vidare. Det vil i åra framover liggja store moglegheiter i bruken av naturgass, m.a. innanfor oppdrettsnæringa, innanfor båt- og ferjetrafikken langs kysten og innanfor næringsretta bruk av bioteknologi. Når det gjeld ferjetrafikken vår, bør vi fortast mogleg gå over til gassdrivne ferjer for å redusera NOx-utsleppa, som er altfor store i Noreg. Her må òg oljeselskapa kjenna si gjestingstid og vera med og bruka pengar og planleggja for innanlandsk bruk i lag med lokale aktørar. Dei siste åra har vi sett ei rekkje fusjonar og oppkjøp i olje- og gassindustrien på tvers av landegrensene. Vi må syta for at dei norske oljeselskapa og leverandørindustrien vår får utvikla seg, sin kompetanse og sine verdiar. Både Statoil og Norsk Hydro har etablert gode posisjonar i andre land. Også ei rekkje norske leverandørbedrifter har etablert viktige posisjonar i andre land og i andre verdsdelar. Internasjonalisering er ein viktig strategi for utviklinga framover, også når kontinentalsokkelen går inn i ein meir moden fase, der talet på nye funn og produksjonen kan gå ned. 35 år med petroleumsverksemd på norsk sokkel har gjeve ei komplisert eigarsamansetjing og ein komplisert avgjerdsstruktur i mange av dei utvinningsløyva som er gjevne. Strukturen i dag er dårleg tilpassa behovet for å få redusert kostnadene og for å auka produksjonen. Difor er det viktig at staten gjennom sine verkemiddel medverkar til større verdiskaping på sokkelen. SDØE, statens direkte eigardelar, er eit slikt verkemiddel. Den oppryddinga i eigarsamansetjinga som Regjeringa får fullmakt til å gjennomføra, vil gje fellesskapet auka inntekter frå petroleumssektoren. Då Statoil vart oppretta tidleg på 1970-talet, var statleg eigarskap grunngjeve med behovet for å sikra norske interesser, dei økonomiske og styringsmessige interessene, samt behovet for å byggja opp nasjonal petroleumskompetanse i næringslivet og på styringssida. Rammevilkåra for Statoil har endra seg på 1980- og 1990-talet. Frå å vera eit politisk instrument må dei no konkurrera på eit forretningsmessig grunnlag i ein liberalisert marknad. Statens eigarskap, ved å styra gjennom Statoil, er det ikkje lenger behov for. No styrer myndigheitene gjennom konsesjonar, lover og reglar og enkeltvedtak. Difor er det viktig i dag å seia at det er på den måten staten sikrar sine interesser, og Statoil må sikra sine interesser ut frå heilt forretningsmessige vilkår. Difor kan eigarskapen vera på ein annan måte i Statoil. Eg er glad for at ein i dag seier at Statoil kan få andre med i eit selskap. Når det gjeld sal av delar som staten har i SDØE, er grunngjevinga auka verdiskaping på norsk sokkel samt endå meir industriutvikling. Mitt syn er at det er naturleg at Statoil får den største delen av desse prosentdelane som no skal seljast, for det er å sikra staten sine interesser. Men Hydro må sjølvsagt òg få kjøpa ein del delar. Dette salet på 21,5 pst. av SDØE er jo for å auka verdiskapinga og for å få til ei betre teigdeling på sokkelen mellom selskapa og mellom felta. Det er òg viktig med forsking og utvikling. Og alt det som vi kan gjera for å utvikla olje og gass, både felta våre og bruken av dei, tilseier at ein må satsa mykje meir – store tal – når det gjeld forsking og utvikling. I dag vert det altså vedteke eit nytt statsaksjeselskap for ivaretaking av SDØE, eit nytt statsaksjeselskap for gasstransport, byting av eigardelar i rørsystema mellom staten og Statoil og Statoil si betaling for SDØE-delane. Etter mitt syn byggjer desse vedtaka på dei premissane som er lagde fram i proposisjonen, og som kan gje sikre prognosar og stabilitet for heile petroleumssektoren.