Kjersti Toppe (Senterpartiet), 2018-10-03:
Vår aller største helsepolitiske utfordring er at vi har store sosiale helseforskjellar i befolkninga. Helsa er ulikt fordelt. Ytre faktorar som inntekt og utdanning er med og bestemmer kor frisk ein er, og kor lenge ein lever. Meir enn halvparten av befolkninga svarer i undersøkingar at dei opplever at helsetenestene våre er todelte, at personleg økonomi betyr noko for kor god behandling ein får. Regjeringa varslar i trontalen at dei vil skapa eit berekraftig velferdssamfunn. Men utan å ta tak i dei djupe sosiale årsakene som helseforskjellane handlar om, og hindra ei todeling av helsetenestene våre, vil verken helsetenestene eller velferdssamfunnet vårt kunne kallast berekraftig. Om ein ikkje vernar om eit sterkt og desentralisert offentleg helsevesen der helsetenester vert gitt etter behov og ikkje etter etterspørsel, vil helsetenestene kunna forsterka dei sosiale og geografiske helseforskjellane og ikkje motverka dei. Det er det som no skjer. Regjeringas politikk er individfokusert. Det er pasientens helseteneste. Det er ikkje eingong pasientanes helseteneste. Pasientens helseteneste er ikkje ei helseteneste for dei som ikkje vil verta pasientar. Det er ikkje ei helseteneste for auka førebygging, forbetra folkehelse og mindre sjukdom. Pasientens helseteneste er ikkje ei helseteneste for betre beredskap, for tryggleik i lokalsamfunna i heile landet. Senterpartiet står for ein annan politikk. Vårt mål er å skapa folkets helseteneste. Det inneber ei sterk offentleg helseteneste, der vi hindrar sentralisering og privatisering av viktige helsetilbod, og der vi kan sentralisera ein del av planlagde behandlingar, men der vi ikkje kan sentralisera helseberedskapen vår. Det handlar om tryggleik i lokalsamfunna våre, som er viktig ikkje berre for pasientane, men òg for busetnad og næringsutvikling. Regjeringa lova å styrkja det akuttmedisinske tilbodet utanfor sjukehus da dei la fram sin nasjonale helse- og sjukehusplan i 2015, men det har ikkje skjedd. Over heile landet vert det no meldt om ei sterk sentralisering av ambulansetenesta. Det fører til ei utarming av akuttberedskapen i distrikta. Det skjer stort sett i alle regionale helseføretak, det skjer trass i at ingen av dei regionale helseføretaka i dag har eit tilbod der ambulansetenesta oppnår dei rettleiande krava til responstid som Stortinget har sett, og det skjer på grunn av knappe økonomiske rammer til sjukehusa. Det fører til at innbyggjarane i fleire distriktskommunar opplever aukande og lang responstid for ambulansane. Senterpartiet har levert eit Dokument 8-forslag, der vi vil ha ein opptrappingsplan for ambulansetenesta og hindra sentralisering, og der vi ber om at det vert lovfesta krav til responstid for ambulansen, sånn som i brannvesenet. Eg synest det er uforståeleg at det skal vera viktigare å setja krav til responstid ved brann enn når det gjeld folk sine livstruande tilstandar. Det som skjer, er at helseføretaka i stor stil skyv beredskapsansvaret over på kommunane utan at pengane følgjer med. Ein rådmann i ein kommune i Hallingdal som eg nyleg besøkte, sa at no var 60 pst. av utrykkingane i brannvesenet helseoppdrag. Akutthjelparane i brannvesenet er eit godt supplement i distrikta, men at dei no vert erstattarar saman med legevakta når staten sentraliserer beredskapstenestene sine, er ikkje rett. Det er teikn på ein politikk der ein set prisar på alt, men der ein ikkje ser verdien av noko. Legevakttenesta må òg nemnast, for det skjer ei samtidig sentralisering av legevakttenesta som i ambulansetenesta. Det er grunn til å hugsa på at det er fastlegane som i dag står for denne helseberedskapen på ettermiddag, natt og i helger. Dei gjer det på fritida, i vakter utanom normal arbeidstid. Det er ein av grunnane til at vi har ei fastlegekrise i Noreg. Det er òg viktig for beredskapen å auka den. Tillit er ein viktig verdi i det norske helsevesenet. Folk har framleis stor tillit til det offentlege helsevesenet, men fleire og fleire fryktar ei todeling, og det må Stortinget ta på alvor. Det går ei grense for alt, særleg for sentralisering av naudtenestene våre.