Kjersti Toppe (Senterpartiet), 2018-04-05:
I dag vil Stortinget vedta eit forslag frå regjeringa om å innskrenka retten til å klaga på Legemiddelverket sine avgjerder om legemiddel skal få blåreseptrefusjon. Etter dagens regelverk er det mogleg å klaga på alle aspekt ved ei slik avgjerd. Helse- og omsorgsdepartementet ønskjer å endra legemiddellova slik at ein ikkje lenger kan klaga på dei faglege vurderingane til Legemiddelverket, bl.a. om forholdet mellom nytte og kostnader ved eit legemiddel. Dermed vert det berre saksbehandlingsfeil eller feil bruk av lover og reglar som kan klagast inn til departementet. Senterpartiet er ueinig med regjeringa, som slik vil fjerna moglegheitene til substansiell prøving og kvalitetssikring av avgjerdene til Legemiddelverket. Vi føreslår at regjeringa legg fram ei ny ordning som gjer det mogleg å etterprøva dei faglege vurderingane til Legemiddelverket. Lovendringa bryt med det generelle prinsippet om at alle avgjerder som vert tatt i forvaltninga, skal kunna etterprøvast. Dette skjer samtidig som det etter mitt syn har vore ei utvikling i legemiddelpolitikken der makta er meir konsentrert og fleire avgjerder vert tatt bak lukka dører. Gjennom legemiddelmeldinga og prioriteringsmeldinga har Stortinget gitt Legemiddelverket mykje makt over legemiddelpolitikken. Det følgjer det eit ansvar med. Eg trur det vil skjerpa Legemiddelverket viss dei veit at det finst ei moglegheit for at dei kan verta sett i korta. Eg vert av helsepolitisk talsperson i Høgre, Sveinung Stensland, i Dagens Medisin skulda for å tala legemiddelindustrien si sak i denne saka fordi vi ønskjer å oppretthalda dagens klagemoglegheit. Det er ei ganske spesiell skulding. Eg kunne like godt vorte skulda for å tala Helsedirektoratet si sak og for å tala Universitetet i Tromsø si sak – dei er òg kritiske til denne endringa. Eg skjønar at legemiddelindustrien er opptatt av dette. Det kan bety at selskap får refusjonsvedtak som elles kunne vorte overprøvde. Men eg har òg vorte kontakta av fleire pasientgrupper som har stanga hovudet i veggen mot Legemiddelverket, og som eg meiner har ei god sak. Det er kanskje spesielt viktig for små pasientgrupper der avgjerdene vert tatt på eit usikkert kunnskapsgrunnlag, og der det er stort rom for fagleg skjøn. Regjeringa meiner at ein ville vera nøydd til å byggja opp meir byråkrati dersom det skulle vera ei reell klagemoglegheit over dei faglege vurderingane til Legemiddelverket, og at vi ikkje har organ i dag som har den kompetansen som trengst for å overprøva dei. Vi vert skulda i innstillinga for å argumentera for å byggja opp eit nytt organ som har ein slik kompetanse, og at det er feil bruk av ressursar. Men det er òg slik at det å bruka rettssystemet som klageinstans vil krevja ressursar. Mange er som sagt kritiske til at ein tar vekk klagemoglegheita, og fleire av høyringsinstansane viser til at det er mogleg å etablera ein alternativ klageinstans utan at det fører til meir byråkrati. Helsedirektoratet seier rett ut at dei anbefaler oss å sjå nærare på korleis eit slikt alternativ kan fungera. Universitetet i Tromsø viser til at fagkompetansen i eksisterande fagmiljø kan nyttast for ei substansiell prøving og kvalitetssikring i eit nytt organ. Difor er vi med på eit forslag der vi ber regjeringa greia ut og føreslå ei ordning som kan sikra at fagleg skjøn og prioriteringsavgjerder på legemiddelområdet kan vera gjenstand for substansiell prøving og kvalitetssikring. Vi stemmer imot § 6 femte ledd andre punktum. Vi stemmer elles for dei andre endringane i proposisjonen. Eg tar opp forslag nr. 1.