Astrid Aarhus Byrknes (Kristelig Folkeparti), 2014-03-27:
Lat meg først takka utanriksminister Brende for ei svært aktuell og god utgreiing. Vi fekk klar tale, ikkje minst om Russlands framferd på Krim. Kristeleg Folkeparti er heilt einig med utanriksministeren. Russlands militære invasjon og annektering av ukrainsk territorium på Krim-halvøya er alvorlege brot på prinsippa i folkeretten og ein maktpolitikk som høyrer ei anna tid til. Dette må verdssamfunnet reagera sterkt på. Vi må slå ring om internasjonal rettsorden og fordømma Russlands framferd. Vi må reagera med meir enn ord. Økonomiske sanksjonar er på sin plass, overgrepa mot Ukraina skal ha ein pris. Vi må ta hendingane som ei påminning om kor viktig NATO-alliansen er som forankring av vår nasjonale forsvarspolitikk. Spreiing av masseøydeleggingsvåpen er trugsmål mot internasjonal tryggleik. I fjor fokuserte Oslo-konferansen på dei humanitære konsekvensane av atomvåpen. Det har fornya inngangen til debatten om atomvåpen. Kristeleg Folkeparti forventar at regjeringa aktivt følgjer opp det nye «momentumet» som dermed er skapt i arbeidet for å redusera truslane frå atomvåpen. Kristeleg Folkeparti er glad for at utanriksministeren åtvarar mot at menneskerettane er under aukande press i fleire land. Dette er alvorlege faresignal, og vi helsar velkommen eit høgare ambisjonsnivå i innsatsen for demokrati og menneskerettar. Fram mot år 2020 vil utviklingslanda trenga fleire hundre millionar nye arbeidsplassar for å redda store ungdomskull frå eit liv som arbeidslause. Dette er ei kjempeutfordring. Jobbskaping og vekst i privat sektor er viktig og kan fremmast gjennom investeringar og handel. Då trengst trygge rammevilkår for investeringar og handel, og styresmaktene må sikra eit godt styresett, rettsvern rundt investeringane og handelen, tilgang på energi, infrastruktur og ikkje minst kvalifisert arbeidskraft. Erfaringar gjennom mange tiår viser at snarvegar som å bruka bistandsmidlar til å subsidiera gjevarlandas eigne bedrifter, kan gjera vel så mykje skade som nytte i utviklingsland. Det er ikkje utan grunn at OECSs utviklingskomité har åtvara mot bunden bistand. Utviklingsbistand skal vera til hjelp for utviklingsland, ikkje til hjelp for næringslivet i gjevarlandet. Her kunne nok utgreiinga vore tydelegare, for det er urovekkjande at velinformerte media, som Dagens Næringsliv på leiarplass i går, tolkar bistandssignal frå utanriksministeren slik at fleire uhjelpskroner no skal bli brukte til å sikra norsk næringsliv. Eg tek det som sjølvsagt at pengane på uhjelpsbudsjettet skal vera hjelp til fattige og til å kjempa mot fattigdom i utviklingsland, ikkje hjelp til oss sjølve. I Kristeleg Folkeparti har vi forventingar om at reforma skal gjera utviklingspolitikken betre, til beste for verdas fattige. Vi vil offensivt bidra til ei fornying som skal gjera norsk politikk meir resultatorientert. Kristeleg Folkeparti har etterlyst ei gjenreising av utdanning som satsingsfelt. No vil det bli ein realitet. Vi forventar at regjeringa vil styrkja sivilsamfunnets utviklingsarbeid, og vi saknar klarare signal om det i utgreiinga. Kristeleg Folkeparti ønskjer ei reform for geografisk konsentrasjon av bistanden, men ei slik reform vil slå feil om vi ikkje differensierer retningslinjene ut frå dei ulike bistandskanalane sin eigenart, og kva oppgåver dei skal løysa. Meir av den tunge stat-til-stat-bistanden kan samlast om færre land enn i dag. Det er også tilrådinga frå OECD. I andre land er stat-til-stat-bistand vanskeleg på grunn av regimet, men slike stader kan frivillige organisasjonar vera eit alternativ. Det ville også vera meiningslaust å seia nei til å gje humanitær nødhjelp i konflikt- og katastrofesituasjonar fordi utviklingslanda ikkje står på den geografiske konsentrasjonslista. Tenk berre på Syria og Sør-Sudan i dag. Utanrikspolitikken er ofte sterkt prega av nasjonale eigeninteresser. Utviklingspolitikken må visa at vi tek ansvar for noko meir enn det. Difor ønskjer Kristeleg Folkeparti å gje aktive innspel til ei omlegging som skal betra kvaliteten og styrkja resultata, dette til verdas fattige og forfølgde – til deira beste.