Truls Wickholm (Arbeiderpartiet), 2012-06-08:
Interpellanten inviterer til ein debatt om finansieringssystemet for instituttsektoren. Det er ikkje meir enn tre år gammalt. Sjølv om eit finansieringssystem neppe kjem inn under omgrep som «heilag» eller «evigvarande», verkar det litt rart å ta debatten no. Eg skal forklare kvifor eg meiner det. I utgangspunktet er naturlegvis eit finansieringssystem ikkje noko overordna mål. Det er berre eit middel for å nå andre forskingspolitiske mål. Men debatten vil me i Arbeidarpartiet gjerne ta i samband med debatten om forskingsmeldinga, som ikkje ligg langt unna. Det er heller ikkje registrert noko stort krav om dei endringane som Lien ber til torgs her i dag. Tvert imot: Frå instituttsektoren sjølv er det ikkje registrert noko ønske om dette. Hr. Lien har i ulike høve brukt uttrykk som «et salig rot» og «totalt fravær av politikk» om finansiering av instituttsektoren. Det siste, om fråvere av politikk, er forresten eit uttrykt politisk mål for Framstegspartiet. Forstå det den som kan. Eg vil med stor fagleg tyngd vidare vise til kva Forskingsrådet seier om temaet. Jau, dei seier følgjande: Hovudelementa i institutta si nye basisløyvingsordning bør liggje fast. Kanskje det aller viktigaste argumentet for å avvente dette er at me no er i full gang med ein gjennomgang og ei evaluering av forskingsinstitutta våre. Resultatet av dette blir klart til hausten. Dette nye systemet, som vart innført i 2009, er altså eit nytt og delvis resultatbasert finansieringssystem som omfattar 51 forskingsinstitutt. Samtidig med denne innføringa vart basisløyvinga også styrkt. Det nye systemet betyr m.a. at delar av institutta sine grunnløyvingar skal fordelast etter oppnådde resultat for vitskapeleg publisering, internasjonale inntekter, samarbeid med universitet og høgskular, inntekt frå Forskingsrådet og nasjonale oppdragsinntekter. For første gong blir norske forskingsinstitutt omfatta av eit felles finansieringssystem som er utforma med sikte på å styrkje institutta sin eigenart i FoU-systemet. Så det interessante spørsmålet blir: Kva er då så alvorleg med denne finansieringa at det har fortent å bli kalla eit salig rot og totalt fråvere av politikk? Nei, om noko er uheldig i systemet, finn Arbeidarpartiet det mest naturleg å ta debatten i samband med debatten om forskingsmeldinga og i tett dialog med sektoren sjølv og Forskingsrådet. Interpellanten, hr. Lien, hevdar vidare at systemet skapar «sektorisering av kunnskapsgrunnlaget», medfører «debatt om kunnskapens legitimitet» og gjer brubygging mellom institutta og kompetansemiljøa vanskeleg. Nei, igjen er det feil konklusjon. Systemet er med på å styrkje dei ulika institutta sin eigenart i FoU-arbeidet. Dette vil naturleg nok også styrkje legitimiteten til den forskinga dei gjer, og det er på ingen måte med på å hindre brubygginga til kompetansemiljøa. Men om ein skulle driste seg til å forskottere litt av debatten om forskingsmeldinga og institutta sin struktur for å fremje forskings- og innovasjonsevna i norsk forsking, vil ein ikkje sjå bort frå etableringa av ei incentivordning på linje med det som universitets- og høgskulesektoren har for å stimulere til samarbeid, alliansar eller fusjonar. Men denne debatten får me ta i samband med debatten om forskingsmeldinga.