Bård Vegar Solhjell (Sosialistisk Venstreparti), 2015-01-07:
Eg vil òg takke for ei god og ryddig utgreiing frå justisministeren, og – eg vil leggje til – ei kort utgreiing. Det er positivt meint i denne samanhengen. No har jo sikkert sjølvbiletet til Aftenposten vakse seg langt forbi hovudet, men eg vil likevel anerkjenne det journalistiske arbeidet som ligg bak her. Det vi har diskutert no, kjem til å vere eit tilbakevendande og aukande tema i den offentlege debatten i Noreg og i dei fleste landa i tiåra som kjem. Det trur eg vi kan føle oss svært trygge på. Dette er fordi det er ein del av eit bilete av ei utvikling mot auka bruk av overvaking og registrering som metode allment. Overvaking frå myndigheiter av personar, myndigheiter og bedrifter i andre land, overvaking frå private – som mange av dei miljøa som jobbar med etterretning, understrekar at sannsynlegvis er eit større problem i Noreg i dag enn overvaking frå andre statar – men òg myndigheitenes bruk av registrering og overvaking, opplysningar om menneske, har auka kraftig dei siste åra og tiåra. Eg er fornøgd med den utgreiinga vi fekk frå justisministeren, men det heng igjen nokre spørsmål som eg ikkje synest vi er ferdige med, og eg vil dra opp tre av dei i resten av innlegget mitt her. Det første er knytt til avdekkinga av kva som har skjedd. Det er naturlegvis politietterforskinga som skal etterprøve det, ikkje Stortinget. Men i lys av kor godt myndigheitene var orienterte på førehand, og at det til og med vart gjennomført – viss eg forstod det riktig – eigne undersøkingar den same dagen, den 12. desember, må eg seie at dei tilbakelente kommentarane frå PST i første omgang står fram i eit litt underleg lys. Men i eit endå meir underleg lys står det fram for meg at etterforsking først vart sett i gang tre dagar etter dei offentlege avdekkingane, særleg i lys av at kunnskapen var omfattande på førehand hos myndigheitene. Lat oss håpe at det ikkje har ført til viktige tap av prov eller gjort det vanskelegare å klare opp i kva som faktisk har skjedd. Eg synest ikkje det – sjølv om det har å gjere med etterforskinga – går an å la eit så sentralt spørsmål hengje. Nummer to er spørsmålet om kven som har ansvaret, og korleis ein samordnar seg. Eg er einig med representanten Klinge i at det faktisk står fram som svært uklart i etterkant i media kven som har ansvaret. Det kan godt hende at media har litt av skulda for at det står fram som uklart, men eg trur at enkelte av kommentarane frå dei ulike etatane i det minste bidrog til det. Lat oss håpe at justisministeren – slik har eg forstått han – meiner at det i hovudsak er ganske klart. Eg er iallfall svært glad for at han har sett i gang eit arbeid for å gå gjennom om det er klart nok kven som har ansvaret, og om samarbeidet fungerer godt nok. Men eg trur nok at det er behov for å sjå endå grundigare på heilskapen i dette, for vi snakkar om ansvarsfordelinga mellom ulike offentlege etatar. Men det er riktig, som det vart sagt her oppe i stad, at forholdet mellom offentleg og privat kan vere eit viktig tema å gå tyngre inn i når det gjeld overvaking i åra som kjem. Eg er òg open for at forholdet mellom sivile og militære myndigheiter kontinuerleg må liggje til vurdering. Så eg trur at det må vere ein breiare prosess i åra som kjem, rundt det. Punkt tre er balansen mellom tryggleik og fridom, mellom kontroll og privatsfæren eller integriteten til den enkelte. Det er ein balanse eg trur vi i aukande grad kjem til å diskutere i tiåra framover, og der er eg djupt bekymra for den tendensen til dei små skritta som enkeltvis ikkje ser så problematiske ut, men som i sum flyttar den balansen som vi har opplevd over fleire år. Derfor er både eg og SV svært skeptiske til bl.a. dei endringsforslaga til politilova og ekomlova som no ligg ute, der ein altså vil opne for moglegheiter til at politiet i visse tilfelle får myndigheit til bl.a. å innføre mobilregulerte soner utan domstolskontroll. Det òg høyrer inne i ein breiare debatt, og derfor vil eg avslutte med å seie at noko av det viktigaste vi etter mitt syn kunne gjere, var å opprette ein breiare kommisjon eller eit anna utval, utanfor myndigheitene sjølve, som breitt gjennomgår situasjonen for overvaking: korleis det enkelte mennesket er utsett for det – vi politikarar kan beskytte oss lettare enn dei – kva bilete vi ser i det private, i statar, og korleis samarbeidsforhold og ansvarsfordeling fungerer.