Heidi Grande Røys (Sosialistisk Venstreparti), 2007-11-20:
Lat meg starte med å takke interpellanten for at Stortinget med denne interpellasjonen får ei ny anledning til å diskutere fornyingsstrategien. Vi var så vidt innom dette i trontaledebatten, men vi meiner i alle fall at fornyingsstrategien er så god at han fortener endå ein debatt. – Så takk til representanten Bent Høie for det. Så er representanten i si spørsmålsstilling ute etter å få vite kva Regjeringa vil gjere på tre sentrale område: utvida opningstider i offentleg sektor, mangel på arbeidskraft til tenesteproduksjon og ein påstått mangel på konkrete, målbare suksesskriterium i fornyingsstrategien. Representanten Høie viser til moderniseringsplanen som regjeringa Bondevik II la fram. Vår fornyingsstrategi skil seg sjølvsagt frå førre regjerings moderniseringsplan, fordi vi står for ein heilt annan politikk når det gjeld offentleg sektor, enn det den førre regjeringa gjorde. Medan regjeringa Bondevik II ville konkurranseutsetje mest mogleg i kommunane og for så vidt i staten, styrkjer vi kommuneøkonomien og byggjer ut velferda. Medan dei såg på det offentlege sin del av BNP som den største utfordringa, er det miljøutfordringane som uroar oss. Regjeringa før oss snakka om brukarval, at brukarane skulle velje leverandør. Vi ynskjer at brukarane skal ha medverknad til å skape dei tenestene og det tilbodet dei ynskjer seg – vere med. Regjeringa Bondevik II meinte at offentleg sektor skulle lære av og helst likne på privat sektor. Vår strategi er at offentleg sektor skal fornyast som offentleg sektor og i tillegg ta eit ansvar og gå føre på viktige område. Bondevik II svekte dei tilsette sine opparbeidde rettar for å skape såkalla fleksibilitet. For oss er det viktig at dei tilsette sine rettar er trygge og ligg i botnen for at dei skal vere med på å skape den fornyingsdugnaden som vi vil ha, og det er nettopp den tryggleiken som har gjort at offentleg sektor er så omstillingsdyktig som offentleg sektor har vore dei siste åra. Difor er eg glad, eg, for at representanten Høie har sett at det er forskjell på vår strategi og den planen som Morten Meyer la fram. Det var då òg meininga! Høgre si modernisering minner om det som har skjedd i Danmark, men der er det no ei gryande erkjenning av at denne medisinen var feil. Åtte leiarar i offentleg sektor gjekk nyleg ut i Danmark i ein publisert kronikk i avisa Politiken under overskrifta: «Tilgi oss – visste ikke hva vi gjorde.» Dei skriv m.a.: «Vi har satt et veldig system i gang som utarbeider omfangsrike kontrakter, evalueringer, årsrapporter, akkrediteringer og så videre, uten at det har ført til økt tilfredshet med kvaliteten. Mange av de tingene som har blitt innført de siste 10-15-årene for å fremme produktivitet og kvalitet, har nå begynt å hemme den offentlige sektors utvikling. Noen steder er det likefrem snakk om en direkte destruktiv styring.» Sjølvkritikken utløyste ein stor debatt i Danmark. Ein av konsekvensane er at statsråden i Arbeidsdepartementet har signalisert til alle medarbeidarar at kontraktar må tonast ned som styringsreiskap. Det er ikkje SV som sit i regjering i Danmark, for å ha sagt det! Det viktigaste fornyingsarbeidet dei komande åra er fyrst og fremst dei store reformene NAV og Pensjonsreforma. Dei må vi få i mål. Det viktigaste målet med dei er ikkje, som representanten Høie seier, økonomisk effektivitet og kontroll med utbetalingane. Det var fyrst og fremst at brukarane skulle få ei dør, møte alle dei statlege og kommunale tenestene som ein som brukar treng, bak ei dør, med ein saksbehandlar – ikkje med ti forskjellige. Eg vil halde fast ved at det er det viktigaste med NAV-reforma. I tillegg til desse store reformene, som no opptek 11 000 statstilsette, 4 000–5 000 kommunalt tilsette, og som det er så viktig å få i mål, har vi sagt at det å ta i bruk ny teknologi, utvikle nye sjølvbeteningsløysingar og skape ei brukarvennleg og døgnopen elektronisk forvalting er det viktigaste. Det får eg høyre av innbyggjarane. Det får eg høyre av leiarane. Det får eg høyre av dei tilsette i offentleg sektor. Difor har strategien i seg ei heil rekkje med konkrete enkelttiltak som òg har ein del fristar, desse som skal inn i Miside ikkje minst, som skal gjere livet enklare både for oss som er innbyggjarar og ikkje minst for næringslivet i dette landet, men som òg skal bidra til at ein internt i forvaltinga kommuniserer elektronisk og ikkje sender papir på gamlemåten, fram og tilbake så ein risikerer at ei utskriving frå eit sjukehus hamnar på sjukeheimen tre veker etter at ho gamlemor har kome tilbake på plass. Slik kan vi ikkje ha det. Elektronisk samhandling er ein vesentleg del av strategien. Lat meg understreke at all ny elektronisk kommunikasjon mot innbyggjarane sjølvsagt skal vere universelt utforma nettopp for å fange opp alle innbyggjarar, slik at ingen skal stå utanfor. Vi vil fornye og omstille offentleg sektor på lag med dei tilsette. Det er ikkje noko mål for oss å svekkje dei tilsette sine rettar. Vi spelar på lag med dei, fordi vi ser at det er best for at dei kvar einaste dag i sin jobb skal tenkje på korleis dei kan jobbe lurare, og korleis dei kan yte meir kvalitet i den tenesteutøvinga dei har. Då må vi spele på lag med dei tilsette, ikkje træ ferdigtogne løysingar nedover hovuda deira. Vi meiner at ein sterk, effektiv offentleg sektor er ein føresetnad for å sikre velferda. Suksesskriteria for oss er oppslutnad om velferdsstaten, den nordiske velferdsmodellen. Han står sterkt blant innbyggjarane våre. Seinast i førre veke, då eg var på innovasjonsverkstad i lag med næringsministeren, sa ein gründer i Sogn og Fjordane at dei som lukkast av dei private bedriftene, er dei som samhandlar godt med offentleg sektor. Private bedrifter er ikkje minst opptekne av ein velfungerande offentleg sektor. Det er, som eg sa, ikkje utan vidare berre å satse på enkeltståande nye reformer når vi allereie har store reformer på gang. Det er summen av dei små og store som er viktig. Og, som vi nettopp har oppsummert, har vi etter to år med fornying 279 tiltak, små og store. Det er dette som er kvardagsfornyinga i offentleg sektor. Det er dette folk møter, og som dei ser har forandra offentleg sektor – 279 tiltak – og vi er berre halvvegs. Når representanten Høie er uroleg for at ordet «opningstider» ikkje er nemnt i vår fornyingsstrategi – vi snakkar om døgnopen elektronisk forvalting – så er det no for så vidt ikkje heilt korrekt. Men det er jo òg fordi vi har eit anna syn på korleis vi skal jobbe med opningstider enn det den førre regjeringa hadde, som meinte at ein skulle nemne ti etatar og seie slik skal det vere, bestemt frå Oslo, utan å sjå på kva etatane faktisk driv med av publikumsretta verksemd, og utan å sjå på kva behovet i den enkelte etat faktisk er. Det viktigaste å jobbe etter er å vere fleksible, at leiarane får eit tydeleg krav om at dei skal sjå på opningstidene. Ein skal ha brukarundersøkingar, der ein faktisk sjekkar ut om opningstidene er i tråd med det folk ventar. Dei brukarundersøkingane skal sjølvsagt vere offentlege, liggje på nett og vere lett tilgjengelege både for media, for innbyggjarane og for næringslivet for at dei kan bruke det som ein målestokk, og også bruke det som ein motivasjonsfaktor til å gjere ting betre. Fleirtalet i komiteen var jo òg einige med Regjeringa i dette seinast i Innst.S. nr. 47 for 2006-2007 frå november, der dei sa: «Åpningstidene må tilpasses dagens arbeids- og familieliv.»Fleirtalet viste òg til at«Åpningstidsbehovene varierer fra sektor til sektor og for ulike deler av landet. Det blir derfor galt om Stortinget skal fastsette åpningstider som skal gjelde for hele landet. Det må være lokale myndigheter sammen med ansatte og ledelsen på de ulike kontorene, som er best egnet til å fastsette åpningstidene». Eg er sjølvsagt einig med fleirtalet. Vi understrekar at strategien set krav, tydelege krav til etatar og kontor om å skaffe seg tydelege tilbakemeldingar frå publikum. Alle statlege etatar skal regelmessig gjennomføre brukarundersøkingar og måle kor fornøgde brukarane er, og det skal vere openheit, som eg sa, om både undersøkingane og resultata av dei. Brukarane sitt syn på opningstider er sjølvsagt ein del av undersøkingane. I fornyingsstrategien har vi sju strategiar for vidare fornyingsarbeid. «Noreg på nett – Elektroniske tenester for alle» er ein av strategiane. Og for å vere ærleg trur eg faktisk det er viktigare for folk å kunne levere sjølvmeldinga med ein SMS enn at likningskontoret nødvendigvis har ope ein time eller to lenger. Nokre få vil framleis ha behov for det, men når over to millionar nordmenn leverer sjølvmeldinga si på nett, betyr jo det at verda ser annleis ut enn ho gjorde for ganske få år sidan. I ei elektronisk verd med offentleg tenesteyting elektronisk har vi døgnope 24 timar i døgnet, sju dagar i veka. Så til mangel på arbeidskraft. Det kunne eg ha brukt ein eigen interpellasjon på. Der gjer vi mykje. Berre sidan vi tok over, har vi 150 000 fleire sysselsette. Det er klårt at det er eit enormt tilfang i forhold til utviklinga både i offentleg sektor og, ikkje minst, i privat sektor, der vi har eit like stort behov for arbeidskraft. Vi gjer mykje for å frigjere arbeidskraft, sjølvsagt gjennom fornyingsstrategien, det å få folk til å gjere tenestene sjølve, som ein har gjort i bankvesenet i fleire år. No må vi gjere det i staten òg. Det frigjer arbeidskraft til å ta nye oppgåver på andre område, som vi ser døme på i skatteetaten. For min del kan eg i tillegg seie at Regjeringa har gjort det enklare å registrere arbeidskraft frå EØS-landa inn til Noreg. Det var jo ei papirmølle av ei anna verd. No har vi gjort det enklare. I tillegg har eg tre forsøk i statleg sektor no, moderat kvotering av innvandrarar, trainee-program for å få unge høgt utdanna funksjonshemma i jobb, og forsøk med sekstimarsdag nettopp for at seniorane ikkje skal gå av med AFP når dei er 62 år, men fortsetje til dei minst er 67 år. Dette er alle forslag som bidreg til å frigjere arbeidskraft til både privat og offentleg sektor.