Jon Lilletun (Kristelig Folkeparti), 2001-10-25:
Det er spesielt å opne avisene og sjå nyheitene i desse dagar. Som statsministeren sa i si erklæring då Regjeringa tiltredde, opplever mange av oss at dei verdiane som gjer oss til trygge og frie menneske, er truga. Vi lever i eit globalisert samfunn og kan difor ikkje la vere å verte ramma av terrorangrepa på USA. Det er ei hending som rører oss alle i kvardagen vår. Det er eit slag mot dei verdiane vi er så heldige å ha i vår del av verda – fridom og tryggleik. Vi blir minte om at dette ikkje er verdiar vi kan ta for gitt. Terroren har nemleg ikkje berre med forsvaret å gjere; terroren er ein trussel mot det sivile samfunnet, og vedkjem kvar og ein av oss. Regjeringa har no sagt at ho i Stortinget vil gjere greie for tiltak som vi står framfor som følgje av terrorangrepet 11. september. Her kan vi ta utgangspunkt i Sårbarhetsutvalget og organisering av politi, forsvar og etterretning. Eg er glad for at Regjeringa tek dette på alvor og viser handlekraft allereie i sine fyrste dagar. Det viktigaste er likevel å sjå på kjernen til terrorismen og ta på alvor den urett som har vore kimen til desse angrepa. Den beste måten vi kan stogge terrorismen på, er gjennom den internasjonale kampen mot fattigdom og for utvikling. Regjeringa vil styrkje Noregs solidaritet med dei som er fattige eller forfølgde og lir naud. Noreg skal stå i front i det internasjonale samarbeidet for utvikling, gjeldslette og menneskerettar. Så skal vi òg hugse på, i kjølvatnet av angrepet på USA og det som no skjer i Afghanistan, at den tragiske humanitære svoltkatastrofen og den enorme flyktningstraumen hadde teke til før USA gjekk til åtak. Den lidinga vi ser i Afghanistan no, er meir eit resultat av mange tiårs vanstyre og krig i Afghanistan enn ein konsekvens av bombinga. Men det skal ikkje minimalisere alvoret i korleis sivilbefolkninga har det no. Vi må alle stille opp for å hjelpe. Når vi snakkar om fattigdom, er det lett å gløyme dei som lir her heime, når det er så mange som lir ein annen stad. Men fattigbarna i Noreg er ei felles skam for vår nasjon, og éin fattig familie i vårt rike land er ein for mykje. No er det derimot på tide å leggje spørsmålet om skyld, kven og kva som er årsaka, bak oss og så ta ansvar framover. Vi skal utvikle velferdsordningane vidare og kjempe mot fattigdomsproblema i Noreg. Regjeringa har sagt at ho vil leggje fram ein plan med målretta tiltak for å hjelpe menneske ut av fattigdom, med eit særskilt fokus på å betre levekåra til dei fattige barnefamiliane. Dette er ei av dei viktigaste utfordringane for Regjeringa framover. Og sjølv om eg kanskje ikkje er objektiv, vil eg seie at det er ikkje lagt fram ei regjeringserklæring og eit grunnlag for ei regjeringserklæring som Sem-erklæringa som har vore meir offensiv i så måte, nokosinne i denne salen. Det står i motsetning til kva ein sa i valkampen når det galdt desse partia. Regjeringa har òg ein truverdig verdipolitikk. Den vil byggje på verdiar som respekt for menneskelivet og menneskeverdet personleg ansvar fridom for det einskilde mennesket vern om familiane forvaltaransvaret nestekjærleik og omsorg for dei svaktstilte Denne regjeringa vil på viktige område leggje opp til ein ny politisk kurs. Ho vil finne løysingar med respekt for fellesskapet og for fridomen. Ho vil ikkje fornye og forandre fyrst og fremst gjennom kollektivistiske løysingar og statleg styring, slik sosialdemokratiet og Arbeidarpartiet har tradisjon for, men ta vare på velferdsordningane og finne balansen i dette. Sosialdemokratiet lèt oss tru at auka personleg fridom tyder ei svekking av løysingane for fellesskapet. Denne regjeringa meiner at det ikkje finst nokon motsetnad mellom å styrkje fellesskapet sine verdiar og samstundes styrkje samfunnsansvaret hos den einskilde. Samarbeidsregjeringa sin politikk set det einskilde mennesket i sentrum. Mennesket utfaldar seg i samspel med andre. Difor må individet si utfalding vegast opp mot ansvar for andre. Alle menneske har likt verd og skal verte respekterte og skjøtta deretter. I eit samfunn med raske endringar er det viktig med forankring i verdiar. Regjeringserklæringa – og Sem-dokumentet – har eit svært godt avsnitt om verdiforankringa. Dette er eit av dei områda der det heilt klart er forskjell mellom ei samarbeidsregjering av den typen vi ser i dag, og kva vi har sett når det gjeld dei verdifundamenta som arbeidarpartiregjeringane har bygt på. Ein slik gunnleggjande verdi er òg respekt for dei som er annleis. Om ein meiner alvor med ein slik verdi, kan ein ikkje respektere og lyfte fram berre det ein sjølv er samd i. Ein er nøydt til å ta vare på andre menneske sin rett til å velje annleis, tru annleis og leve annleis. Denne regjeringa vil leggje vekt på mangfald framfor einsretting. Samarbeidsregjeringa vil fremje eit velferdssamfunn der den einskilde tek medansvar og opplever at ein høyrer til, gjennom familie, nærmiljø og frivillig engasjement. Mennesket har både materielle og åndelege ynske og behov, og det vil denne regjeringa respektere. Familien er den viktigaste ramma kring barn sin oppvekst. Samarbeidsregjeringa vil sikre valfridom gjennom kontantstøtte og utbygging av barnehageplassar. Ein føresetnad for auka valfridom og auka likestilling for småbarnsforeldre er at barnefamiliane har økonomi til å velje omsorgsform, og at det er tilbod om fleire og rimelegare barnehageplassar. Eit viktig mål for samarbeidsregjeringa er òg å arbeide med sikte på full barnehagedekning i løpet av 2003, m.a. gjennom likebehandling av private og offentlege barnehagar. På sikt vil vi òg samle alle offentlege tilskot til barnehagane i eitt direkte tilskot til den enkelte barnehage. Skattar og avgifter vil verte reduserte slik at familiane får behalde meir av si eiga inntekt. Økonomisk handlefridom for foreldra til å tilpasse tida si til barna sine behov er ein føresetnad for gode oppvekstvilkår. Samarbeidsregjeringa ynskjer å tilbakeføre handlingsrom og ansvar til den einskilde familie, til det einskilde menneske. Dette tyder ikkje at løysingar for fellesskapet vert svekte, men at valfridomen vert styrkt. Likestilling er ein viktig verdi som må verte spegla i familiepolitikken. Kvinner og menn skal ha like rettar, òg i familien. Sjølv om familien er ein privat institusjon, må det offentlege gå føre for å sikre reell likestilling. Eit svært viktig avsnitt i regjeringserklæringa er avsnittet om kunnskap og kompetanse. Eg siterer: «Det er Regjeringens mål at Norge skal bli en nasjon som ligger i teten internasjonalt når det gjelder ny teknologi, kompetanse og kunnskap. Norge er rikt på naturressurser. Befolkningens verdier og holdninger, deres kunnskap og kompetanse, er likevel den største ressurs Norge har i møte med framtiden. Regjeringen vil derfor øke satsingen på utdanning og kompetanse.Skolen skal formidle kulturarv, allmenndannelse, verdier og kunnskap. Den skal hjelpe barn til mestring, utfoldelse og sosial utvikling. Regjeringen vil ruste opp den offentlige skolen både når det gjelder undervisning, materiell og lokaler. Det skal legges spesiell vekt på å styrke elevenes ferdigheter i lesing, skriving og regning. IKT-satsingen vidererføres. Staten skal bidra med et omfattende låneprogram for å sikre gode og egnede skolebygg. Lærere og skoleledere skal sikres konkurransedyktig lønn og lærerutdanningen styrkes.Regjeringen vil forbedre privatskoleloven. Kriteriene for godkjenning skal forenkles og skolenes økonomiske driftsgrunnlag styrkes.Samarbeidsregjeringen vil gradvis øke norsk forskningsinnsats til minst gjennomsnittlig OECD-nivå innen 2005. En vesentlig del av opptrappingen skal gå til grunnforskning. Det vil bli innført skatteincentiver for bedriftenes forsknings- og utviklingsvirksomhet.» Kristeleg Folkeparti varsla i valkampen at vi ville sjå etter andre alternativ, om ikkje veljarane gav naudsynt styrke til sentrumsalternativet. Folket har bede om ei ny regjering, og Kristeleg Folkeparti, Senterpartiet og Venstre gjekk til val på at vi var eit alternativ til den sitjande regjeringa sin politikk. Eit sentrumsparti sin natur er at det kan samarbeide både mot høgre og mot venstre, og no har vi lagt eit godt grunnlag saman med Venstre og Høgre. Politikken i Sem-erklæringa gjev eit godt utgangspunkt for både distrikts-, fordelings- og miljøpolitikk, der sentrumspartia tradisjonelt har vore kritiske til høgresida. Sem-erklæringa har fanga fram det beste i politikken frå alle desse tre regjeringspartia. Det er årsaka til at ei samrøystes stortingsgruppe tilrådde at Kristeleg Folkeparti kunne gå i regjering med Høgre. Det var jo nettopp fordi vi hadde fått gjennomslag for god Kristeleg Folkeparti-politikk på viktige område som landbruks- og distriktspolitikk, ein god utdannings- og forskingspolitikk, kamp mot fattigdom nasjonalt og internasjonalt, solidaritet, ein god miljøpolitikk og eit fast forankra verdigrunnlag. Eg vil gje ros til dei to andre partia, ikkje minst til storebror, for at vi faktisk har fått eit så godt dokument og ei så god regjeringserklæring.