Olav Akselsen (Arbeiderpartiet), 2004-05-18:
Kraftkrisa i fjor vinter er historia om ei varsla krise. Alle som har følgt med i utviklinga av energisituasjonen i Noreg, måtte skjøna at dette før eller seinare ville koma til å skje. Våren 1997 sette regjeringa Jagland ned eit utval som skulle sjå på energibalansen fram mot 2020. Der blei utviklinga beskriven på ein fagleg svært god måte. Dessverre likte ikkje den første Bondevik-regjeringa konklusjonane og tilrådinga som dette utvalet kom med. I energimeldinga som den regjeringa la fram, tok ein ikkje utfordringane på alvor. I realiteten satsa ein på auka import som viktigaste tiltak. Det var dette som gjorde at eit fleirtal på Stortinget gjekk inn for å byggja gasskraftverk i Noreg. Ein ville unngå den situasjonen me kom i i fjor vinter. I ettertid må ein kunna slå fast at ein har fått rett i alle dei argumenta som blei brukte den gongen. Det er berre ved å bruka gasskraft at me kan løysa energibalansen på kort sikt. Hadde dei planlagde verka blitt bygde, ville krisa i fjor vinter ha vore mykje mindre. Prisane ville ha vore langt lågare, og importen av sterkt forureinande energi ville ha vore langt mindre. Eg og dei andre som var med i fleirtalet den gongen, trudde sjølvsagt at søknadene om bygging av gasskraftverk var seriøst meinte, og at gasskraftverka ville ha blitt bygde dersom konsesjonssøkjarane hadde fått dei same vilkåra som ein har i resten av Europa. Så lenge den førre regjeringa sat, var det heller ikkje noko signal om at ein ikkje ville ta i bruk konsesjonane. Sjølv om ein formelt gjev manglande økonomi som grunn for at ein enno ikkje har teke positive avgjerder, føler eg meg nokså sikker på at politisk utryggleik og motvilje frå regjeringshald er minst like avgjerande. Eg føler meg òg overtydd om at det ville ha blitt fatta eit positivt investeringsvedtak dersom den førre regjeringa hadde fått halda fram. Eg synest ikkje det er merkeleg at det ikkje er kome inn nye konsesjonssøknader, all den tid Regjeringa har sagt at ho ikkje vil behandla desse, eller iallfall ikkje vil gje eit positivt svar. Energilova er no 14 år, og me må kunna slå fast at ho har hatt mange positive sider ved seg. Me har fått ei langt meir effektiv drift, me har fått ein betre utnytta produksjonskapasitet og eit betre linjenett, og me har fått ei profesjonalisering av desse selskapa. Likevel må me òg kunna slå fast at på eitt punkt har energilova svikta: Ho har ikkje medverka til å få fram tilstrekkeleg ny produksjonskapasitet. Ein har ikkje greidd å skaffa nødvendig energi for å vera i balanse. Det er eit paradoks at den største innteninga hadde energiselskapa det året produksjonen var lågast. Eg må seia som sant er, at eg ikkje har tru på at selskapa åleine kan skaffa den energien som me treng. Eg er derfor litt skuffa og overraska over at det ikkje har vore større vilje til å gå gjennom lova og sjå på kva som trengst av endringar for å få fram ny kapasitet. Etter mitt syn er det tre vegar ut av den energikrisa som me har fått. Den eine er å auka produksjonen, den andre er å auka importen, og den tredje er ei sterk nedbygging av kraftintensiv industri. Sjølv om ingen vil seia det rett ut, tyder dessverre alt på at det er det siste punktet som vil bli ein realitet. For me har ei utvikling no som med dei kraftprisane me etter kvart kan tilby kraftkrevjande industri, gjer det umogleg å kunna hevda seg i den internasjonale konkurransen. Særleg når dette kjem samtidig med at dei kraftkontraktane som er politisk avgjorde, blir fasa ut, vil situasjonen faktisk vera særdeles alvorleg i løpet av ein periode på mindre enn eit år. I Mo i Rana vil ein missa kontraktane i april neste år, og det er all grunn til å tru at prisane då blir tredobla. Når me veit at dei driv akkurat i balanse i dag, er det veldig lett å sjå for seg kva for utvikling dette vil føra til. Det overraskar meg at ein bekymrar seg så lite for dette frå regjeringshald. Men eg er sjølvsagt svært glad for at det er eit fleirtal som no vil greia ut dei moglegheitene som finst innanfor EØS-avtalen. Vonleg kan ein der finna svar på dei problema som kraftintensiv industri står overfor.