Steinar Ness (Senterpartiet), 2018-02-08:
Stortinget skal i dag handsame eit framlegg frå SV om at Noreg må greie ut moglegheita for å signere atomvåpenforbodet. Bakgrunnen for framlegget er ein avtale om forbod mot atomvåpen som vart vedteken i FN 7. juli 2017 med 122 røyster. Forslagsstillarane viser til at Stortinget tidlegare har vedteke at Noreg skal arbeide aktivt for ei verd fri for atomvåpen. Ein samla komité viser til at traktaten som forbyr kjernevåpen, ved utgangen av fjoråret var signert av 53 statar og ratifisert av 3 land. Det er eit stort folkeleg engasjement i arbeidet for nedrusting og eit forbod mot atomvåpen. Atomvåpen fører til store øydeleggingar og utgjer eit trugsmål mot livet på jorda. Eit breitt fleirtal i komiteen, medlemane frå Arbeidarpartiet, Senterpartiet, SV, Venstre og Kristeleg Folkeparti, har samla seg bak eit felles framlegg, som også er tilrådinga frå komiteen. Eg finn det mest rett å referere ordlyden i framlegget samanhengande: «Stortinget ber regjeringen gjennomføre en utredning av konsekvensene av den nylig vedtatte traktaten om atomvåpenforbud for Norge. Utredningen skal analysere traktatens innhold og hvilke konsekvenser en eventuell norsk tilslutning vil ha for Norge. Utredningen skal inneholde en konkret vurdering av traktatens innhold opp mot gjeldende norske forsvarsplaner og andre relevante konvensjoner som ikkespredningsavtalen, hvordan avtalen står i forhold til de juridiske og politiske rammebetingelsene som følger av Norges NATO-medlemskap, og samlet gi en vurdering av mulig norsk tilslutning til traktaten. Utredningen skal også vurdere hvordan Norge kan støtte opp under målene i avtalen. Utredningen bør innhente synspunkter fra relevante ekspertmiljøer, forskere og sivilsamfunnsorganisasjoner. Utredningen skal også se på utredningene som for tiden gjennomføres av samme spørsmål i andre land, inkludert Sverige og Italia, og vurdere mulig overføringsverdi til Norge. Utredningen skal legges frem for Stortinget i løpet av 2018.» Høgre og Framstegspartiet står ikkje bak framlegget og vil sjølve gjere greie for sine standpunkt og vurderingar. Eit diskusjonstema i komiteen har vore om det vil vere i strid med NATO-medlemskapet vårt å gje tilslutning til avtalen. Fleirtalet understrekar at dette er eit spørsmål som den føreslåtte utgreiinga skal gje svar på. Fleirtalet meiner regjeringa har ei for passiv rolle i nedrustingsspørsmål. I regjeringserklæringa heiter det: «Regjeringen vil at Norge skal være en pådriver for internasjonale avtaler, internasjonal rettsorden(…) (…) Dette er ikkje status for regjeringa sitt arbeid på dette området per dato. Som Senterpartiets talsperson i komiteen skal eg avslutningsvis gjere greie for mitt parti sine vurderingar. Vi har programfesta at Noreg skal arbeide for ein internasjonal, bindande avtale som forbyr atomvåpen. Vi synest også at tildelinga av Nobels fredspris til Den internasjonale kampanjen for forbod mot atomvåpen var vel fortent og klokt grunngjeven frå Nobelkomiteens side. Eg har gjennom fleire tiår følgt arbeidet med ulike nedrustingsavtalar. I juni 1995 handsama Stortinget eit framlegg frå dei dåverande stortingsrepresentantane Anne Enger og Marit Arnstad om forbod mot antipersonellminer. Sjølv om arbeidet hadde ein trong fødsel både i FN og her i vårt eige storting, er vel alle i dag samde om og glade for resultatet. Tilsvarande hadde arbeidet for forbod mot klasevåpen ein trong start nokre år seinare, men det leia over tid til positive resultat. Vi har som folkevalde eit sjølvstendig ansvar for å ta stilling til både store og små spørsmål i samtida vår. På midten av 1980-talet var eg på vitjing i byen Albuquerque sør i USA, på grensa mot Mexico. I denne byen ligg National Atomic Museum. Der vert atomhistoria presentert: kraft, energi, stråling og våpen. Museet er på mange måtar ein hyllest til kunnskap, vitskap og teknologi. Men dei som går rundt og ser på eit B-52-bombefly og hylsteret til «Fat Man» og «Little Boy» frå den andre verdskrigen, er mest prega av stille ettertanke. Nokon må vere med og setje mål og vise retning. Eg er trygg på at fleirtalet si aktive tilnærming i arbeidet for eit forbod mot atomvåpen er klok og framtidsretta.