Anita Apelthun Sæle (Kristelig Folkeparti), 2002-04-30:
Ei i utgangspunktet vanskeleg sak har funne ei god og tilfredsstillande løysing, etter mitt syn. Reaksjonane på dei nye attføringsreglane var massive. Lange mailar og brev til dei fleste av oss viste at utslaga for enkeltpersonar kunne verta urimelege. No er det ein samla komite som ber Regjeringa om å vidareføra overgangsordningane for alle dei som var under attføring då regelendringane vart sette i verk. Det er ikkje fair å endra spelereglane midt under kampen. Og det er ein kamp å gå i gang med omskolering/kvalifisering når ein på grunn av sjukdom eller skade må slutta i arbeidet sitt. Men samfunnet har ei udiskutabel nytte av at flest mogleg kjem i jobb og ut av ein trygdesituasjon eller uføretrygd, og det har den enkelte også. Har ein begynt på eit opplegg med gjevne føresetnader, skal ein no altså få fullføra ut frå det som var avtalt. Det skulle vel eigentleg berre mangla. To private forslag vert i denne innstillinga handsama saman. Begge forslaga angår dei nye attføringsreglane. Men eg vil presisera at det var eit breitt fleirtal som våren 2000 endra attføringsreglane. Dette er altså eit felles ansvar for denne salen. Bakgrunnen var dei siste åras sterke auke i talet på uføretrygda, og ynsket om og behovet for at flest mogleg skal delta i arbeidslivet. Prinsippa for dei nye reglane er for så vidt gode. Dei som før fekk minst, berre 1 G, ca. 50 000 kr, får no 1,6 G, altså ca. 80 000 kr. Men det førte til at andre, dei som hadde fått mest, mista støtte. Det var likevel eit uttrykt ynske at attføringsreglane og reglane for dagpengar under arbeidsløyse i større grad skulle koordinerast. Det behovsprøvde forsørgjartillegget vart avvikla. I staden innførte ein eit barnetillegg – rett nok svært beskjedent – og stønad til barnetilsyn. Ein del av problema, som igjen har ført til massive protestar, har vore knytte til praktiske vanskar hos Aetat. Tull med meldekort og forseinkingar er det offentleges ansvar. Og vi vedtek i dag at feil som er gjorde av Aetat, skal kompenserast når det har ført til dokumenterte ekstrautgifter. No er meldingane at problema er betydeleg reduserte – heldigvis. Men komiteen ber likevel om ei evaluering av ordninga med meldekort. Like eins ber komiteen om at Regjeringa i eiga sak evaluerer regelverket for attføring. Fokus bør særleg rettast mot personar som forsørgjer barn. Attføringsstønaden er beskjeden uansett, og ikkje eigna til noko liv i luksus. Derfor er komiteen oppteken av moglegheita for ei viss friinntekt. Det er etter komiteens syn positivt, både fordi den enkelte då kan påverka sin eigen økonomiske situasjon, og fordi folk i attføring kan ha ein viss kontakt med arbeidslivet. Vi ser sjølvsagt faren for at mykje ekstraarbeid vil kunna gå ut over attføringsløpet. Men 1,6 G er ikkje mykje å leva av, så komiteen ber om at ein vurderer å heva minsteytinga. Komiteen legg også vekt på at dei nye systema, som t.d. bruk av meldekort, må tilpassast brukarens situasjon. Fritak frå meldeplikt må det vera mogleg å få utan den store diskusjonen, dersom det er behov for det. Vi menneske er ulike. Det som for dei fleste av oss er ein bagatell, som å fylla ut eit skjema, kan for andre vera uoverkommeleg. Også offentleg regelverk må vera fleksibelt. Det er nyttig. Målet med attføring er at flest mogleg skal fungera i samfunnet og arbeidslivet. Reglar og ordningar er til for at ein så langt som mogleg skal nå det målet. Ein sparar seg til fant dersom attføringsreglane ikkje er rause nok til at folk gjennomfører løpet, og tronge nok til at menneske gjer ein ekstra innsats for å koma gjennom tunnelen og ut i aktivt arbeid.