Oddbjørg Ausdal Starrfelt (Arbeiderpartiet), 1998-12-08:
Så langt ute i debatten er det ikkje så mykje nytt å seia, men eg skal no gjennomføra den øvinga eg hadde planlagt. I Arbeidarpartiet har me alltid forstått at me treng eit oppegåande næringsliv som gjev arbeidsplassar til folk, og som sikrar inntekter til våre viktige fellesgode. Dette er ikkje noka ny innsikt for oss, dette er ikkje noko høgrestandpunkt. Det som er høgrestandpunkt, er å vera mest oppteken av dei som eig bedriftene. Me i Arbeidarpartiet er i tillegg opptekne av arbeidstakarane, av verdiskapinga og av at dette tryggjer vår felles velferd. I så måte får landet i kveld eit høgredominert budsjett, eit budsjett der det vert teke meir omsyn til gode skattevilkår for reiarlag og aksjespekulantar og mindre til fellesgode som sjukeheimsplassar, barnehagar og skulefritidsordningar. Men sigeren må i alle fall ha ein sterk bismak for Høgre, som t.d. er med på å gje fleirtal til ei redusert innstramming på 1,5 milliardar krat norsk verftsindustri skal få dårlegare rammevilkår enn dei me konkurrerer med, i ei tid der det er færre oppdrag å konkurrera omat løyvingar til bedriftskompetanseoverføring vert reduserte med 21 mill. kr – ikkje auka med 15 mill. kr, slik Høgre gjorde framlegg om i sitt primære forslagat NORTRA, som skal fremja norsk reiseliv, ei næring med eit stort potensial, får redusert sine løyvingar med 1 mill. kr – ikkje auka dei med 10 mill. kr, slik Høgre gjorde framlegg omat løyvingar til eksportfremjande tiltak vert reduserte med 4 mill. kr – for å nemna nokre døme. Felles for desse løyvingane er at dei har store ringverknader. Det har òg forsking der Arbeidarpartiet har auka løyvingane med 50 mill. kr utover fleirtalet sitt forslag. For ein idémakar er det t.d. viktig å kunna få hjelp og råd til å koma frå idé til bedrift. Det er ikkje gitt at idémakaren har den naudsynte kunnskapen eller den naudsynte kapitalen til å klara dette. Kanskje han eller ho heller ikkje har pengar til å betala ein rådgjevar/konsulent for å få tilført det han eller ho treng av kompetanse til å utvikla ideen, eller kunnskap om dei ulike aktuelle støtteordningane. I slike samanhengar har bedriftsrådgjevingstenesta fungert utmerkt, slik det òg er sagt i proposisjonen. Likevel skal dette tilbodet omorganiserast og eventuelt nedleggjast. Eg kjenner bedriftsetablerarar i mitt fylke som seier at dei ikkje ville klart prosessen frå idé til etablering utan hjelp frå nettopp Rogaland Næringstjeneste. I framtida kan slike moglegheiter gå tapt. I verste fall går den oppbygde kompetansen desse kontora har, òg tapt. Fleirtalet har nulla ut løyvingane til økonomisk og administrativ rådgjeving, som det har vore sagt før. Verbale forsikringar om at ordninga skal halda fram under SND, er det litt vanskeleg å tru på, men det er sjølvsagt å vona. Det står òg att å sjå kva for tiltak som då skal reduserast. Arbeidarpartiet meiner at med det næringsbudsjettet som vert vedteke i kveld, går det den gale vegen for næringslivet og dermed for det økonomiske fundamentet i Noreg. Dette kjem i tillegg til skyhøge renter og akselererande prisvekst. Fleirtalet syner til tider til primærstandpunkt og til tider til seinare standpunkt, etter kva dei trur dei kjem best ut av. Eg veit ikkje riktig kva budsjettalternativ fleirtalet står bak her i kveld. Representanten Hedstrøm har for så vidt alt innrømt at Framstegspartiet støttar forliket, men held seg for nasen, mens landbruksministeren synte til forliksalternativet som det var naturleg å samanlikna Arbeidarpartiet sine tal med. Arbeidarpartiet var faktisk ope for budsjettforlik med regjeringspartia. Me var villige til å jenka oss, til og med i høve til kontantstøtta, for å få til eit stramt budsjett med god fordeling. Men den blokkuavhengige regjeringa vende seg igjen mot Høgre, rett nok i tolvte time. Det er synd på fleire område. Forliket har nok òg ein bismak for regjeringspartia. Det førte m.a. til reduserte løyvingar til kommunesektoren, til færre sjukeheimsplassar og færre barnehagar – medan det altså førte til betre vilkår for reiarar og aksjonærar. Dette er tradisjonell høgrepolitikk, men eg lurar altså på korleis det smakar for regjeringspartia. Regjeringspartia kunne ved å vera like fleksible som oss når det gjeld kontantstøtta, ha sikra fleirtal for noko anna. På næringsbudsjettet kunne det t.d. ha vore å støtta, ikkje avvisa at verftsindustrien med tusenvis av arbeidsplassar i Kyst-Noreg direkte og indirekte kunne ha like rammevilkår som dei me konkurrerer medå ta bort reiarane sitt skattefritak, og då bana veg for at me kunne støtta ei vidareføring av refusjonsordninga for sjøfolk. Desse to ordningane, særleg verftsstøtta, er heilt avgjerande for arbeid og busetjing i distrikta, og – som det alt er snakka ein del om – det har meir å seia enn all verdas overføringsordningar. I tillegg kunne eit slik samarbeid gje fleirtal for å auka løyvingar til tiltak som tryggjer eksisterande arbeidsplassar og legg til rette for utvikling av nye, som eg alt har vore inne på. Men blokkuavhengigheita er ein saga blott, og Regjeringa har gjort seg avhengig av høgresida ved å opphøgja rett til kontantstøtte nærast til eit ellevte bod. Næringsminister Lars Sponheim skuldar ikkje så sjeldan på Arbeidarpartiet. Og no seier han at det var Arbeidarpartiet som stakk av og lot sentrumspartia ta ansvaret. Påstanden fell i grunnen på si eiga urimelegheit. I tillegg avslører den ein statsråd som ikkje er klar til å ta ansvar sjølv. No er det ikkje all verda av større saker næringsministeren har sendt over til oss på 13 – 14 månader, og mykje av det same står i ulike meldingar og planar. No har me ei næringsmelding til handsaming i komiteen. Her står det ein del bra når det gjeld analysar, medan framlegg til konkrete løysingar er få, kortsiktige og stort sett avgjorde når me kjem så langt som til handsaminga av meldinga. Fleire av dei omtala spørsmåla vart avgjorde i t.d. revidert nasjonalbudsjett, i kompetansemeldinga, i eigarskapsmeldinga og no i samband med budsjettet. Det som står att no, er stort sett spørsmål som Stortinget kjem tilbake til i kvart budsjett. I Arbeidarpartiet er me særs lite nøgde med at spørsmål om organisering av den regionale bedriftsrådgjevingstenesta og organisatorisk plassering av dei norske industriattachéane i tillegg vert trekte ut av den smule samanheng som næringsmeldinga gjev. Me registrerer at det primært er eit fleirtal for å handsama desse spørsmåla i samband med meldinga, men at dette har vorte offer for det store forliket. Når det er sagt, ville me i Arbeidarpartiet ynskt oss ein langt meir langsiktig og heilskapleg gjennomgang av det støtte- og hjelpeapparatet me har etablert for norske bedrifter ute og heime. Me trur at ressursane kan nyttast betre med færre og meir koordinerte tiltak, og me meiner samstundes at det kunne vore interessant å få greidd ut og prøvd ut eit apparat som er meir fleksibelt og skreddarsydd i den einskilde region, i det einskilde land. Dette skal me koma tilbake til ved handsaminga av meldinga. Det har i dag kome eit framlegg til endring av reduksjon av løyvingane til SND med 52 mill. kr, utan grunngjeving. Eg vil fyrst minna om at Arbeidarpartiet primært ville hatt høgare løyvingar på Næringsdepartementet sitt budsjett og slik ha halde ved lag Regjeringa sitt framlegg i St.prp. nr. 1 på dette feltet. Når fleirtalet så har redusert rammene, ser me det som svært uheldig, for det er viktig å oppretthalda eit visst nivå på landsomfattande ordningar, det er viktig å stimulera til å etablera og tryggja arbeidsplassar i heile landet. Når me likevel må redusera, ser me det som minst uheldig å ta dette av utviklingstilskotet. Eit alternativ der me nullar ut tapsfond for innvilga lån i budsjetterminen med 25 pluss 10 mill. kr, som er forslaget, som då vil bety at me reduserer garantibeløpet med fire gonger så mykje, ser meir problematisk ut. Det same gjer det å redusera løyvingane til administrasjon i ei krevjande omstillingstid. Arbeidarpartiet går difor imot dette. I Arbeidarpartiet vonar me at Sponheim etter kvart syner evne til å lytta til råd, sjølv om dei kjem frå Arbeidarpartiet eller LO, i staden for å skulda på andre, og at han står på med krum hals for ein heilskapleg, offensiv og framtidsretta næringspolitikk som samtidig tek omsyn til ropet om stabile rammevilkår. Her kan eit samarbeid med partane i arbeidslivet òg vera ein god idé.