Kjersti Toppe (Senterpartiet), 2010-06-09:
Først vil eg seia at dette er ein viktig interpellasjon på eit viktig politikkområde, både nasjonalt og, som det blei teke opp, i eit globalt perspektiv. Vi i Senterpartiet deler Kristeleg Folkeparti si bekymring for ei mogleg negativ utvikling på dette feltet. Det er gjort omfattande forsking på samanhengen mellom alkoholforbruk og ulike typar skadar. Verdens Helseorganisasjon har berekna at alkohol står for om lag 3 pst. av alle dødsfall på verdsbasis. Til samanlikning oppgir Verdens Helseorganisasjon at narkotika står for om lag 0,4 pst. Vi veit mykje om at dei sosiale problema ved alkoholbruk er minst like bekymringsfulle som dei helsemessige. Forskinga viser òg at verkemiddel som reduserer tilgjengelegheita av alkohol, har effekt både på totalforbruk og på skadeomfang. Dette er verkemiddel som har stått sentralt i den norske rusmiddelpolitikken, og som bl.a. omfattar vinmonopolordninga, avgifter, aldersgrenser, sals- og skjenkebestemmingar og kontrollverksemd. Slike tilgjengelegheitsreduserande verkemiddel påverkar òg forbruket i særleg viktige målgrupper, som ungdom og storforbrukarar. Men utfordringa vår er at alkoholforbruket i Noreg, trass i dette, går opp, sjølv om regjeringa sin handlingsplan har reduksjon som mål. Sjølv om Noreg har hatt eit lågt alkoholforbruk per innbyggjar samanlikna med andre land, er det bekymringsfullt at alkoholomsetninga i Noreg har sett ny rekord kvart år sidan 2003, og no er på sitt høgaste sidan ein starta å måla omsetninga. Sjølv i 2009, då vi opplevde det største økonomiske tilbakeslaget i nyare tid, ser det ut til at det høge alkoholforbruket heldt seg stabilt. Vi har hatt ein eksplosjon i talet på utestader og ei utviding i skjenketider dei siste 20 åra, og skjenkeløyva har til dels vore lette å få og gjerne vanskelege å mista. Derfor er det ein viktig interpellasjon som Kristeleg Folkeparti fremjar i dag. I Noreg i dag er det, etter mitt syn, ei bekymringsfull alminneleggjering av alkohol som vare. Sjølv om det i dag er reklameforbod, finst det ein flaum av skjult reklame, i form av såkalla produktomtaler. I vinter har eg lagt merke til heilsider i riksavisene om den beste vinen for vinterferien, om den beste pappvinen til påske, om den beste OL-champagnen, osv. Under transportstreiken la eg merke til avisoppslag som opplyste om at favorittvinen din kunne forsvinna frå hyllene, og eg har registrert produktomtale med bilete og pris av sommarvinane allereie. Når salet av pappvin aukar, blir det framstilt som ei gladsak i avisene. I det heile er det veldig mykje skjult positiv alkoholreklame og utruleg få artiklar i media om dei negative sidene ved alkohol. Tenk om det same hadde blitt gjort med tobakk og snus, varer som etter det eg kjenner til, skal ha det same reklameforbodet. Det ville ha vore ganske rart å lesa avisartiklar om påskesnusen, eller om den mest aromatiske VM-tobakken. Dette viser litt av samfunnet sin aksept for alkohol. Regjeringa har foreslått å redusera maksimal skjenketid i alkohollova frå kl. 03.00 til kl. 02.00. Dette er ei endring som Senterpartiet stiller seg 100 pst. bak. Vi har programfesta dette i vårt stortingsprogram for denne perioden. Det er òg eit stort fleirtal i befolkninga for å innføra ei slik ordning, og politiet rapporterer om merkbar nedgang i alkoholrelaterte skadar i kommunar som har redusert sine skjenketider. Å regulera skjenketidene er eit godt førebyggjande tiltak som eg meiner vi ikkje har råd til å oversjå. Når det gjeld narkotikapolitikken, verkar det som om det er større legitimitet for å snakka om det, det same gjeld restriktive tiltak mot tobakksbruk. Ein opplever ikkje det same når det gjeld alkohol. Det synest eg at vi må få ei endring på. Og det er riktig, som det er sagt, at ein må ansvarleggjera kommunane meir i forhold til førebyggjande innsats. Heilt til slutt har eg eit hjartesukk: Det er ikkje berre kommunane som må få meir fokus, det er òg foreldra. Det finst altfor mange barn som kvir seg for 17. mai, kvir seg for jul. Eg veit om konfirmasjonar der festen har gått over i at dei vaksne byrjar å drikka på slutten. Dette er òg noko som vi må ta opp, og som kommunane har eit stort ansvar for.