Jenny Klinge (Senterpartiet), 2017-05-29:
Juryordninga har lange tradisjonar i Noreg. Saman med andre delar av rettssystemet vårt bidreg ordninga til å vareta viktige rettsstatlege prinsipp. Jury blir brukt i ankesaker i dei mest alvorlege straffesakene. Juryen skal vere eit folkeleg korrektiv til dei profesjonelle dommarane og sikre at folk blir dømde eller frifunne av sine likemenn. Jurymedlemane skal så langt som mogleg vere upåverka av fagdommarane, og ikkje oppleve press til å stemme verken den eine vegen eller den andre. Senterpartiet meiner at juryordninga er eit bidrag mot urette domfellingar i dei mest alvorlege straffesakene. Dette gjeld omtrent 300 saker i året. Sjølv om ordninga på sitt vis er ressurskrevjande, meiner Senterpartiet det er verdt å ha ei spesiell ordning for ankebehandlinga av dei straffesakene som har høgast strafferammer. Senterpartiet har eit klart standpunkt i denne saka, og det er å behalde juryordninga og sikre dei viktige prinsippa ho varetek. Derfor har ikkje partiet teke stilling til om den meddomsretten som erstattar juryordninga, skal vere 2+5-, 3+4- eller 2+7-ordninga. Eg vil likevel peike på at høyringsinstansane hadde ulike syn på kva som ville vere den beste ordninga av desse, og at det kom kritikk mot den ordninga som stortingsfleirtalet går inn for i dag. Dette handlar om kor mange fagdommarar og kor mange lekdommarar meddomsretten skal vere samansett av i dei ankesakene som til no har vorte behandla av juryen. Domstolsadministrasjonen prioriterte i høyringa ikkje mellom ordningane med 3+4 og 2+5. Dommerforeningen på si side åtvara derimot sterkt mot å ha berre to fagdommarar, og meinte at ein skulle bruke den samansetninga av meddomsrett som ein allereie har i lagmannsretten, altså tre fagdommarar og fire lekdommarar. Advokatforeningen gikk inn for en meddomsrett på to fagdommarar og sju lekdommarar. Denne ordninga meinte dei ville forhindre fagdommardominans. Tidlegare leiar i forsvarargruppa i Advokatforeningen er blant fleire som i media har teke til orde for å behalde juryordninga. Eg vil understreke at dette er ei viktig sak, og at det betyr noko kva vedtak Stortinget fattar i dag. Eg skulle ønskje at regjeringa hadde funne eit alternativ, når det gjeld samansetninga i den nye ordninga, som fleire organisasjonar i det sivile samfunnet kunne ha vorte einige om. Senterpartiet må finne seg i å vere i mindretal og i at juryordninga blir skrota til fordel for ei ny ordning. Det er sjølvsagt argument både for å oppretthalde juryordninga og for å opprette ei ny ordning. Når ein først skal fjerne juryen, er det synd om den nye ordninga ikkje blir så god som ho kunne ha vorte. Eg håpar det blir sett nøye på korleis den nye innretninga faktisk fungerer, og at det blir gjort endringar dersom det viser seg at det er fornuftig. Når det gjeld det som nok har vore den største innvendinga mot juryordninga – at juryen ikkje grunngjev avgjerdene sine – er det verdt å sjå på om dette er eit gyldig argument for å kvitte seg med juryen. Eg er einig i at det er viktig for både den domfelte, den krenkte og dei pårørande at det blir innført grunngjeving i ankesaker òg i dei mest alvorlege straffesakene. Såleis har eg sympati med mange av dei synspunkta som har vore fremja i dag. Eg vil understreke prinsippet om at juryen skal vere uavhengig og ikkje dominert av fagdommarane. Det er eit demokratisk prinsipp at folk skal dømmast av sine likemenn i dei mest alvorlege straffesakene. Dette har òg å gjere med tilliten og legitimiteten til rettssystemet, så desse omsyna må òg vege tungt. Det har vorte framstilt som at det er umogleg å halde fast på ei juryordning og samtidig innføre grunngjeving for avgjerdene. Eg meiner regjeringa ikkje har gjort ein god nok innsats for å finne alternative løysingar der begge omsyna blir varetekne. Ein treng ikkje reise langt for å finne eit alternativ. Danmark har grunnlovfesta juryordninga, men har òg fått krav om å innføre grunngjeving. Der har dei beheldt juryen med nokre endringar i ordninga, og dei har innført krav om at juryen skal grunngje avgjerda si. Eit sterkt lekmannsinnslag gjer at ein unngår fagdommardominans, men fagdommarane er såpass involverte undervegs i rettssakene i Danmark at det der er mogleg at nokre fagdommarar og nokre jurymedlemar går saman om å skrive grunngjeving etter at avgjerda er teken. Juryutvalet vurderte ei liknande ordning i Noreg, men denne ordninga er ikkje eit av dei alternativa som vi tek stilling til i dag. Senterpartiet står fast på at juryordninga bør bestå, og eg tek med dette opp Senterpartiets framlegg i saka.