Bård Vegar Solhjell (Sosialistisk Venstreparti), 2009-05-27:
Her var det veldig mange store og sterke ord frå Stortingets talarstol. For å begynne med konklusjonen: Eg trur at forslaga som er lagde fram her, ikkje er formålstenlege, og at dei i all hovudsak allereie i dag er varetekne i det lovverket vi har, og i det arbeidet vi forsøkjer å gjere. Men som fleire representantar har vore inne på, og som det tidlegare har vore uttrykt, er det langt igjen før ein i verkelegheita kan klare å setje dette ut i livet på viktige felt. Lat meg kort kommentere: Det overordna spørsmålet er at ein i skulen skal forsøkje å gi ei likeverdig opplæring med høge ambisjonar og store forventningar til kvar enkelt elev. Det skal skje innan ei fellesskapsramme samtidig som ein skal sjå dei ulikskapane, dei talenta, dei forskjellige evna og interessene som elevane har. Det er ei stor og krevjande utfordring for den enkelte skulen og for den enkelte læraren å setje dette ut i livet. Desse forslaga dreier seg om tre punkt. Det eine er eit veldig viktig punkt, nemleg at ein skal verdsetje både teori og praksis i skulen, og at elevar med ulike interesser skal få brukt sine talent. Lat meg likevel knytte ein kort kommentar til bruken av omgrepa «praktisk anlagt» og «teoretisk anlagt», som vert brukte i forslaget og av representanten Anundsen. Eg trur dei fleste kan vere einige i at vi har ulike anlegg som menneske, og ikkje minst at vi etter kvart utviklar ulike interesser. Men å seie at nokre av oss er «teoretisk anlagt» eller «praktisk anlagt» trur eg er uttrykk som eg ville vere litt forsiktig med. Dei fleste av oss bruker nok lett omgrepa «praksis» og «teori» litt rotete, om kvarandre. Når eg seier det – ikkje minst i skulesamanheng – er det òg fordi ein ofte snakkar om praktiske og teoretiske anlegg, eller praktiske og teoretiske fag. Men dei såkalla teoretiske faga, som matematikk eller norsk, inneheld nokre av dei mest grunnleggjande praktiske eigenskapane som ein treng å ha med seg her i livet. Å lese er ein heilt grunnleggjande praktisk eigenskap. Dersom ein skal verte ein dyktig elektrikar eller rørleggjar, er det ganske mykje kompleks yrkesteori ein må ha god oversikt over. Så eg trur at det lett kan verte for enkelt å snakke om det, eg trur at hovudsporet må vere ei praksisretting av undervisning og opplæring og tilbod i mange ulike fag, og at alle elevane har bruk for at det både er ei praktisk og ei teoretisk side ved opplæringa som kjem godt til uttrykk. Så har vi altså allereie ei opning for at det går an å ta fag frå nivået over i nokre av dei gjennomgåande faga. Som eg har varsla, er vi allereie i gang med arbeidet med å utvide det til å gjelde alle fag, og vi jobbar systematisk med det som kanskje er hovudproblemet i dag, nemleg at den ordninga ikkje er teken i bruk i særleg stor grad rundt omkring i Noreg. Ein del av dei større byane gjer det, men på veldig mange vidaregåande skular og ungdomsskular i Noreg er det ikkje godt nok kjent at vi har slike ordningar, og vi har ikkje fått samarbeidet til å fungere godt nok. Jeg trur kanskje òg at det er det representanten Anundsen siktar til her, når han seier at ein må seie frå seg retten til opplæring for å følgje undervisning på høgare nivå. Det stemmer ikkje. Men det er mogleg han siktar til at dersom ein skal ta ein avsluttande eksamen på grunnskulenivå, så må ein gjere det. Det heng saman med at eksamen er ein avsluttande prøve, ein prøve ein ikkje kan ta gjentekne gonger. Det er viktig å ha med seg at ein seier frå seg denne retten, men at ein kan krevje å få han tilbake og fortsetje opplæringa seinare på det same nivået. Dette dreier seg ikkje om at ein ikkje kan få tilpassa opplæring på ein annan skule eller på eit anna nivå – det har ein krav på – men det dreier seg om gjennomføringa av eksamen. Eg antek at det er det representanten siktar til i forslag nr. 2. For å summere opp: Dette er viktige problemstillingar som etter mi oppfatning i stor grad er tekne vare på i lovverket. Vi jobbar med forbetringar og justeringar når det gjeld dette, men den store utfordringa er å setje dette ut i livet og få det gjennomført i praksis. Der kjem det fleire tiltak i kompetansemeldinga. Mykje er gjennomført på desse punkta berre i løpet av det siste året. I sjølve Kunnskapslyftet har ein òg fokus på denne problemstillinga, både at sterke elevar skal få større utfordringar og at dei som treng meir hjelp, skal få det, slik at alle kan utnytte sine talent.