Terje Breivik (Venstre), 2016-12-05:
Den 22. mai 2007 hadde Kofi Annan og Bill Clinton ein felles samtalekveld i Oslo Spektrum med Jan Egeland som ordstyrar. Clinton fekk m.a. spørsmål om kva han syntest om måten Noreg den gongen løyste klimautfordringane sine på gjennom kvotekjøp i utlandet. «Change starts at home» – punktum. Kofi Annan fylgde opp: Å vera liten har ingenting med stordom å gjera. Noreg har stor påverknadskraft i verda. Noreg kan leia an på miljø. I eit slikt perspektiv har budsjettprosessen og budsjettavtalen me i dag skal vedta, vore strålande. Om eg skal starta med å seia noko positivt om ultimatumet regjeringa kom til Stortinget med, så har det utvilsamt bidrege til at prosessen og den offentlege debatten meir enn noko anna har handla om klima, problema klimaendringane medfører, grønt skifte og grøn vekst. Ja til og med noko så viktig, men kanskje ein tanke talnerdete for alle andre enn finanspolitikarar, som kor mange hundre tusen tonn CO 2 me må redusera utsleppa med årleg, har vorte popularisert og «hot stuff» i media. Miljø og klima er sett på sakskartet som aldri før – her på huset, i media, i verda utanfor den bobla me budsjettforhandlarar har vore i dei siste fire–fem vekene. Det er isolert sett fantastisk og avgjerande viktig med tanke på at klimaendringane er samtidas største verdsfemnande problem, eit problem som må løysast. Me som har forvaltaransvaret i dag, skal gje komande generasjonar same fridom og same moglegheiter til å nyta og nytta naturen slik me har glede av. Men dessverre har ikkje debatten berre handla om kva Noreg kan og bør gjera for å fylgja opp Paris-avtalen og nå målet om minst 40 pst. utsleppskutt i 2030. Det har ikkje berre handla om alle tiltaka som skal forsterka alt det spennande som skjer i norsk næringsliv og industri, korleis me politisk kan og vil forsterka og få fortgang i det grøne skiftet, om alle moglegheitene, arbeidsplassane og dei gode liva som ligg i eit grønt skifte. Debatten har like mykje handla om ultimatumet, samarbeidet på borgarleg side og regjeringa sin manglande vilje til å fylgja opp sjølve berebjelken for budsjettavtalen for inneverande år: at statsbudsjettet for 2017 skulle medføra eit grønt skatteskifte som bidrog til monaleg reduksjon av klimagassutslepp innanlands – eit grønt skatteskifte ikkje fordi det er eit mål i seg sjølv, men fordi skattar og avgifter er eit av dei mest effektive verktøya me rår over for å ta marknadskreftene i bruk i teneste for klimaet og verdiskapinga, og for å gjera det enklare og meir lønsamt å ta klimavenlege val i kvardagen og i styrerom. Utan at eg skal bruka mykje taletid på å brodera ut fylgjeskadane ved ultimatumet – det får andre ta seg av: Det er ein grunn til at dette er fyrste gong i norsk politisk historie at ei mindretalsregjering har kome til Stortinget med eit ultimatum i botnen for budsjettforslaget sitt. Venstre har gjeve statsministeren og tidlegare klimaminister Tine Sundtoft velfortent skryt for jobben dei gjorde for at Paris-avtalen vart ein realitet. Statsbudsjettet for 2017 burde og skulle for alvor vera budsjettet der me tok dei viktige stega for å oppnå Stortingets eigne forpliktingar når det gjeld utsleppskutt innan 2020, og der me stakar ut ein truverdig kurs mot Paris-avtalens mål om at Noreg skal redusera klimagassutsleppa sine med 40 pst. innan 2030. Forslaga Venstre fremjar i sitt statsbudsjettforslag for 2017 i dag, og som me primært røystar for, vil gjera det. Forslaget har òg i stor grad samanfall med den utgreiinga regjeringa for kort tid sidan tok imot frå Ekspertutvalet for grøn konkurransekraft. I klimapolitikken står Noreg på sett og vis i ei særstilling. Me har høge klimagassutslepp, me vil i stor grad verta påverka av klimaendringane og har samstundes ein sterkt oljedominert økonomi. Moglegheitene me har til å møta desse parallelle utfordringane, er nettopp gjennom eit reelt grønt skifte og grøn vekst. Difor føreslår Venstre i dag eit alternativ som medfører eit grønt skatteskifte på om lag 15 mrd. kr, med om lag like store delar skjerpingar og lettar i grøne avgifter og skattar. Me føreslår ei auka satsing på kollektivtransport, sykkel- og gangvegar og fornybare løysingar i transportsektoren på over 6 mrd. kr. Me føreslår ei omstilling av norsk næringsliv i meir miljø- og klimavenleg retning, med nye tiltak og auka satsingar på 1,5 mrd. kr, og me føreslår gjennomgåande reelle skatteskiftingar med vekt på skifte. Nye bil- og miljøavgifter vert skifta i eit eige miljøskattefrådrag for alle, kombinert med lågare avgifter på miljøvenlege løysingar. Dei fleste kjem betre ut enn i dag, og alle som vel å leva meir miljøvenleg, kjem betydeleg betre ut. Me føreslår eit nødvendig skifte frå fossilt til nullutslepp i bilparken. Me føreslår eit nødvendig skifte frå bil og veg til kollektivtransport, jernbane og sykkel. For distrikta sikrar me at alternativa, biodrivstoff og lågutsleppsbilar, vert meir konkurransedyktige. Me føreslår dei fyrste, nødvendige stega for eit skifte frå olje til grøn innovasjon og teknologi. Det grøne skiftet er hovudprofilen i Venstres forslag til statsbudsjett for 2017, men me føreslår i tillegg ei rekkje tiltak som vil bidra til å løysa fleire av utfordringane Noreg står overfor: ei målretta satsing på å redusera arbeidsløysa og skapa fleire nye, varige arbeidsplassar, spesielt i privat sektor. Totalt føreslår Venstre om lag 7 mill. kr i ulike tiltak knytte til teknologioverføring og innovasjon, tiltak for auka gründerskap og tiltak for auka aktivitet. I tillegg kjem forslag om målretta skattelettar for norsk næringsliv på rundt 2 mill. kr utover forslaget til regjeringa, som m.a. medfører at selskapsskatten vert redusert frå 25 til 24 pst. Me har ei tydeleg omfordeling til dei som treng det mest, både gjennom eit meir sosialt skattesystem, omfordeling av kontantytingar frå det offentlege og ei rad målretta tiltak over utgiftssida i statsbudsjettet. Totalt er det 3,2 mrd. kr til dei som treng det mest: tidleg innsats i barnehage, SFO/AKS, grunnskulen, helseoppfylging av barn og unge med om lag 2 mrd. kr, eit digitaliserings- og IKT-løft i skulen på om lag 650 mill. kr, ein styrkt kommuneøkonomi med 3 mrd. kr, der om lag 1,8 mrd. kr er auka frie inntekter, tiltak for førebygging og betre folkehelse med 2,8 mrd. kr, og sist, men ikkje minst, ein meir berekraftig bruk av oljepengar. Venstre føreslår i utgangspunktet om lag 7 mrd. kr mindre i oljepengebruk enn det regjeringa legg opp til. Me meiner i tillegg at dei reduserte kostnadsanslaga knytte til færre asylantar naturleg burde vore brukte til å redusera oljepengebruken tilsvarande. Det er ingen løyndom at det har vore svært krevjande budsjettforhandlingar denne hausten – krevjande fordi regjeringa valde å starta forhandlingane med det såkalla ultimatumet om ikkje å fylgja opp budsjettsemja frå i fjor. Det var krevjande fordi regjeringa starta forhandlingane med å føreslå kutt i jernbane og i påskjøningsordninga for kollektivtransport på om lag 1 mrd. kr, krevjande fordi regjeringa starta forhandlingane med å føreslå kutt i miljøteknologiordninga, og krevjande fordi regjeringa starta forhandlingane med å føreslå eit kutt i Miljødirektoratet med grunngjevinga ekstraordinært innsparingstiltak. Ekstraordinært innsparingstiltak for kva? – eit budsjett på 1 300 mrd. kr. Venstre er veldig lite opptekne av kva parti som eventuelt er vinnarar og taparar som fylgje av budsjettavtalen. Me er opptekne av at miljø og klima til slutt vert ein vinnar. Det fortener ungane våre, barnebarna og barnebarna til dei som kjem etter oss. Det er ingen tvil om at det er tilfellet for neste år, med den avtalen me i dag skal vedta. Avtalen går ikkje så langt som Venstre ynskjer, men det er ei betydeleg forbetring av opplegget regjeringa opphavleg la fram. Når leiaren i Oslo Arbeidarparti, Aina Stenersen, påstår at me ikkje kan ha tidenes klima- og miljøbudsjett kvart år, tek ho grunnleggjande feil. Skal me nå dei måla regjeringa Framstegspartiet sit i, har forplikta Noreg til, så må me ha tidenes klima- og miljøbudsjett i mange, mange år framover. Så skal eg trøysta Stenersen og meiningsfellane hennar, som kanskje ikkje har all verdas engasjement for eller trur på at klimaendringane er menneskeskapte, eller at det betyr noko kva Noreg gjer: Kva er problemet, så lenge alt som er bra for klimaet, i regelen ikkje berre er bra, men heilt nødvendig for konkurransekrafta til norsk næringsliv og fleire og trygge arbeidsplassar? Det er mykje som isolert sett er positivt i den budsjettavtalen som Venstre i dag gjev subsidiær støtte til. For å bruka attståande tid på dei endringane som no er lagde på bordet, vil eg takka samarbeidspartia for at me i fellesskap tok ansvar og enda opp med å gje kongeriket ein budsjettavtale òg i år, som er bra for landet i det store, og som me alle fire er tolleg fornøgde med. Ved ein inkurie er ordet «flytande» kome med i oppmodingsforslag nr. 10 frå samarbeidspartia, som Syversen fremja i innlegget sitt. På vegner av fleirtalet i dag kan eg opplysa at regjeringa kan sjå bort frå det ordet når vedtaket skal fylgjast opp. Til slutt tek eg opp forslag nr. 27, frå Venstre, i innstillinga.