Erling Sande (Senterpartiet), 2007-06-01:
Språk er identitet, og språk er ein viktig del av kulturen vår. Vi veit at globaliseringa gjer at nokre språk er under press. Det er sjølvsagt flott at land har meir kontakt seg imellom, og at verda på mange måtar blir mindre. Samtidig krev det at vi er meir bevisste på å halde ved lag og leggje til rette for kulturelt mangfald og språkleg mangfald. Dette gjer det naudsynt å ha ein målretta politikk for å sikre språka. Nordisk Råd vedtok på si samling hausten 2006 ein deklarasjon om nordisk språkpolitikk. Deklarasjonen inneheld ei generell og prinsipiell innleiing med definisjonar, der utgangspunktet for språkpolitikken i Norden blir understreka. Måla blir presiserte under hovudoverskrifter, område som det skal arbeidast med, og som kvart land skal fokusere på, blir omtala, som interpellanten gjorde greie for. Deklarasjonen om nordisk språkpolitikk er svært positiv. Samarbeidet om språk må etter Senterpartiet sitt syn vere ein viktig del av det nordiske samarbeidet. Senterpartiet vil jobbe aktivt i storting og regjering for at tiltaka for å sikre og styrkje språka blir prioriterte og sette ut i livet. Samfunnsutviklinga går i retning av at språk blir stadig viktigare. Dels er det grunna auka handel, migrasjon og tettare internasjonalt samarbeid, også i Norden. Noreg har t.d. eit tettare samarbeid med Sverige no enn det vi hadde i unionstida. Dels er det grunna endringar i økonomien. Tenesteytande sektor har blitt stadig viktigare og dermed språk som innsatsfaktor. I industrisamfunnet var arbeid og kapital dominerande. No er det humankapital som gjeld og rår grunnen i stadig større grad, kunnskap og kommunikasjon, med språket som raud tråd og ramme. Difor: Eit generelt auka medvit om språk, satsing på språkleg kvalitet og dugleik også i nordisk samanheng, er både eit teikn i tida og ein føresetnad for eit djupare samarbeid, betre forståing og styrking av identitet, også som grunnlag for å møte og kommunisere med kulturar og menneske utanfor Norden. Forsking viser at nordmenn si forståing av andre nordiske språk, spesielt dei andre skandinaviske, somtid er betre enn svenskar og danskar sin tilsvarande kunnskap. Det er to grunnar til dette. Den eine er statusen til dialektane, folkeleg talemål, her i landet. Den andre er den tospråklege situasjonen i Noreg med to relativt like norske språk. Dette – altså variasjon i både tale og skrift – gjev nordmenn eit komparativt fortrinn: Vi er meir vande med at eit språk så å seie kan variere, ha forskjellige uttrykk. Difor er det slik at auka satsing på jamstelling mellom nynorsk og bokmål faktisk er eit tiltak som så å seie inneber betre føresetnader også for ein betre nordisk språkpolitikk. Dette er også nedfelt i Soria Moria-erklæringa som eitt av satsingsområda til Regjeringa. Interpellanten peika på fleire konkrete satsingsområde som det etter hans syn er viktig å styrkje innsatsen på, som å knyte kompetanse til minoritetsspråk, omsynet til vitskapsspråk, altså norsk språk i akademia, utveksling av ungdom mellom dei nordiske landa, og lærarutdanninga m.a. Dette er fokusområde som vi i Senterpartiet kan stille oss heilhjarta bak. Ein kunne kommentert veldig mykje av innlegget til representanten Knudsen frå Framstegspartiet. Eg synest det var heilskapen i innlegget som var interessant. For mottoet var, som det er for Framstegspartiet på veldig mange samfunnsområde: «If it isn´t broken, don´t fix it». Det er ein tankegang der reparasjon er det som til kvar tid står i høgsetet, framfor førebygginga, og det viser ein grunnleggjande forskjell på m.a. Framstegspartiet og Senterpartiet, der vi i Senterpartiet ser det som eit mål i seg sjølv å hindre at reparasjon ein gong blir nødvendig. Det var eit lite sidespor. Den slektskapen som er mellom dei nordiske landa gjennom språket, gjev oss gode føresetnader for eit tett samarbeid. Altså – språket er ein faktor som kan medverke til å styrkje samarbeid og utvikling i landa våre. Senterpartiet håpar deklarasjonen vil medverke til ei sterkare språkpolitisk satsing i heile Norden i tida som kjem.