Valgerd Svarstad Haugland (Kristelig Folkeparti), 2005-06-09:
Eg er glad for at fleirtalet i komiteen sluttar seg til dei fleste forslaga til endringar i kringkastingslova som vart presenterte i Ot.prp. nr. 76. Dermed kan vi få på plass eit regelverk som kan bidra til at det norske publikumet får eit kringkastingstilbod i samsvar med dei rammene som følgjer av både norsk og internasjonalt regelverk. Men på eit viktig punkt ser ikkje forslaget frå Regjeringa ut til å få tilslutning. Det gjeld Regjeringa sitt forslag til definisjon av skjult reklame. Eg er redd motstanden mot dette punktet byggjer på ei mistolking av forslaget. Eg vil difor her presisera Regjeringa sitt syn og grunnane for det. I dag kan eg faktisk seia at eg er heilt einig med representanten Trond Giske! Arbeidarpartiet, SV og Senterpartiet seier i innstillinga at det vil gripa inn i den redaksjonelle fridomen dersom omtale av ein konsert eller eit teaterstykke kan bli rekna som skjult reklame fordi omtalen er tilsikta og kan ha ein marknadsførande effekt. Forbodet som Regjeringa foreslår, rammar ikkje slike redaksjonelt motiverte innslag, sjølv når desse kan ha ein utilsikta marknadsføringseffekt. Dei som har teke seg bryet med å lesa Regjeringa sitt forslag, veit det. Det er når slike presentasjonar skjer ut frå eit kommersielt marknadsføringsmotiv og ikkje ut frå ei rein redaksjonell vurdering, at dei kan bli rekna for skjult reklame. Forbodet mot skjult reklame skal hindra at redaksjonelt stoff og marknadsføring blir samanblanda. Både EUs TV-direktiv og Europarådets fjernsynskonvensjon krev at vi forbyr skjult reklame. Den plikta oppfyller vi dag gjennom å ha eit slikt forbod i kringkastingsforskrifta. Men forskrifta har ikkje ein definisjon av skjult reklame. Medietilsynet kan ikkje utan vidare leggja til grunn at TV-direktivets definisjon av skjult reklame gjeld etter norsk rett. Dette har skapt uvisse om kor grensene for forbodet går. Dersom Stortinget i dag vedtek å lovfesta forbodet mot skjult reklame, men ikkje samstundes vedtek ein definisjon av omgrepet skjult reklame, ryddar vi ikkje denne uvissa or vegen. Arbeidarpartiet, SV og Senterpartiet har i innstillinga foreslått ein annan definisjon av skjult reklame. Den ligg innhaldsmessig på linje med Regjeringa sitt forslag, med eit viktig unntak. Etter Regjeringa sitt forslag vil kringkastaren i visse høve ha ansvar for skjult reklame i innkjøpte program. Dette vil m.a. ramma skjult reklame i program produserte av andre på oppdrag frå kringkastaren. Etter ordlyden vil opposisjonen sitt forslag ramma marknadsførande vare- og tenestepresentasjonar i program dersom presentasjonen skjer frå kringkastaren si side. Nokon kan oppfatta dette som at regelen ikkje rammar slike presentasjonar i program som kringskastaren sjølv ikkje har produsert. Regelen vil i så fall fyrst og fremst ha verknad for NRK, som er den einaste norske kringkastaren som i særleg omfang produserer programma sine sjølv. Regelen kan gi kringkastarane mindre ansvar for å hindra at det er skjult reklame i program dei kjøper eller bestiller. Til dømes er dei fleste programma som blir viste på TVNorge og TV 2, og mange i NRK, kjøpte inn frå uavhengige produsentar, eller det er program produserte av uavhengige produsentar på oppdrag frå kringkastarane. Som eit forsøk på å skapa semje om ein lovtekst har regjeringspartia lagt fram eit nytt forslag, som byggjer på opposisjonen sitt forslag, men gjer det klarare at kringkastarane sitt ansvar for skjult reklame ikkje er avgrensa til eigenproduserte program. Ein vil då kunna leggja vekt på dei momenta for handheving som går fram av proposisjonen. Det er uheldig at definisjonen i lova ikkje nyttar dei same omgrepa som vi har i lovdefinisjonen av vanleg reklame, men Regjeringas motiv var å sikra at det blir vedteke ein klarare definisjon. Og då er spørsmålet mitt: Meiner dei som støttar definisjonsforslaget i innstillinga verkeleg at det er greitt at program som «Senkveld», «Idol» og «71 grader Nord» vil bli proppa fulle av marknadsføringsprodukttilvisingar? Eg finn det ganske oppsiktsvekkjande at parti som støtt og stadig snakkar kritisk om marknadsliberalisme og kommersialisering, stiller seg bak eit slikt forslag som kan tolkast som om kringkastaren ikkje har ansvar for skjult reklame i innkjøp av program. Eg er veldig glad for at SV no støttar regjeringspartias nye forslag til definisjon av skjult reklame og dermed sikrar fleirtal for at vi får ein klar regel om dette forbodet. Det er viktig å unngå at kommersielle krefter får for stor innverknad på det programmessige innhaldet i kringkastinga. Det målet viser SV ikkje berre i ord, men òg i handling at dei støttar no. Men eg er framleis forundra over Arbeidarpartiet si haldning i denne saka. Giske uttalte i går frå denne talarstolen at han var «kritisk til markedskreftenes økte plass i samfunnet». Då er det underleg at han ikkje er meir interessert i å skapa klare rammer for kringkastaren sitt ansvar for å skilja redaksjonelt og kommersielt motivert innhald i programma. Og for å gjera det heilt klart: Det blir ikkje forbydt å visa James Bond-filmar på fjernsynet i Noreg på dei ulike kanalane, berre slik at alle er klar over det.