Liv Signe Navarsete (Senterpartiet), 2018-06-05:
Det ligg mange gode intensjonar i utdanningsreforma som vart vedteken for to år sidan. Men det har kome sterke reaksjonar frå mange hald i Forsvaret etter at reforma vart vedteken, og det har gått opp for mange at budsjettet til utdanning skal kuttast til nær det halve. Ein skal spare 530 mill. kr per år, og sjølvsagt utan at kvaliteten på utdanninga vert ringare, ifølge regjeringa. Skal tru det! Ny militærordning betyr ikkje at kravet til kompetanse i organisasjonen i sin heilskap vert mindre, snarare tvert imot. Stortinget har eit ansvar for å vurdere om endringane som skjer med utdanninga i Forsvaret, er fornuftige, om dei er i tråd med måla ein har sett, og om dei kan gjennomførast utan tap av kvalitet. Ein bør til og med sjå på kvantitet. Det er dette som gjer at Stortinget bør få lagt fram ei sak om endringane regjeringa vil innføre, i tillegg til at det vart lagt føringar, føresetnader og atterhald òg frå fleirtalet si side, som var referert av føregåande talar, som sjølvsagt òg må rapporterast tilbake på. Det er ikkje rett at FMR tilrådde fleire av tiltaka som ligg an til å verte gjennomførte. Derimot vurderte arbeidsgruppa som arbeidde med dette, nokre slike tiltak. Konklusjonen og tilrådinga frå forsvarssjefen – som regjeringa og stortingsfleirtalet elles likar å referere til – var at utdanningsreforma ikkje burde gjennomførast no. Forsvarssjefen slo i sin kommentar til langtidsplanen m.a. fast at «min anbefaling var å vente med strukturelle endringer inntil Forsvaret har implementert ny militær ordning og erfaringer med denne var kartlagt. Regjeringen anbefaler imidlertid en omfattende omlegging av utdanningssystemet uten at erfaringer av ny militær ordning foreligger og tilsynelatende uten at konsekvensen av løsningen er grundig vurdert. Jeg er bekymret for at manglende konsekvensvurderinger kan bidra til et vel optimistisk innsparingspotensial innen utdanning.» – Det sa forsvarssjefen. Forsvarssjefens uro vert delt av mange leiarar i Forsvaret. Alle involverte kan sjå at målet med reforma er å spare pengar, og Senterpartiet vil difor leggje tungt på fleirtalet at ei svekking av utdanninga i Forsvaret i seg sjølv kan påføre Forsvaret både økonomiske og menneskelege kostnader i framtida, t.d. om ein får ein auka risiko for ulukker fordi ein rett og slett ikkje har hatt god nok opplæring. Eg er glad for at eit fleirtal i salen støttar Senterpartiets forslag om å få ei eiga sak til Stortinget om utdanningsreforma i Forsvaret. Denne saka må leggjast fram snarast råd og bør innehalde ein del viktige moment. Ho må skildre dei ulike utdanningsnivåa og linjene med tanke på omfang og lengd, og det må òg vere kort om fagleg innhald. Kva er den planlagde rekrutteringskjelda til dei ulike nivåa? Og meiner regjeringa at rekrutteringsgrunnlaget er tilstrekkeleg til å sikre ei god rekruttering på dei ulike områda? Ein må klargjere kva fagutdanningar som tidlegare var gitt, det som vart gitt på befals- og krigsskulane, og som driftseiningane i framtida sjølve må vareta. Korleis det skal finansierast, veit eg det er sterk uro kring i mange forsvarsmiljø. Det er òg viktig for oss på Stortinget å vite korleis dei ulike nivåa heng saman med prinsippskissa for utdanning i Forsvaret, jf. Prop. 111 LS, som vart vedteken i sesjonen 2014–2015. Eg trur det er viktig for oss å forstå kvaliteten no samanlikna med gamal ordning, både samla og på dei ulike linjene. Ikkje minst vil fjerning av løn frå kadettar gi eit redusert erfaringsnivå blant elevane på krigsskulane. Kva vil det ha å seie for kvaliteten i sjølve undervisningssituasjonen, og også det faglege nivået til kadettane når dei kjem ut i si fyrste tenestestilling? Det er mange spørsmål. Dette er berre nokre av dei, og me i Senterpartiet ser fram til at me får ei sak. Me skulle ønske at oppstart av ny ordning vart utsett til 2019. Det får me dessverre ikkje fleirtal for, men av respekt for både Forsvaret og fleirtalsvedtaka som vert gjorde i dag, ber eg statsråden kome attende med sak til Stortinget snarast råd.