Liv Signe Navarsete (Senterpartiet), 2010-05-10:
Eg er glad for å kunne leggje fram Meld. St. 7 for Stortinget. Eg er òg veldig glad for det eg høyrer om eit samstemt storting på dei aller viktigaste og mest vesentlege punkta i meldinga. Dette er, som det òg har vore sagt her, ein samla gjennomgang av heimlar i særlova for statleg tilsyn med kommunane. Det har vore eit stort og krevjande arbeid, og mange departement har vore med på dette saman med Kommunal- og regionaldepartementet, som har samordna meldinga. Bakgrunnen for både meldinga og særlovsgjennomgangen er at me har hatt eit fragmentarisk og usamanhengande regelverk på tilsynsområdet. Det har vore ulik bruk av tilsynsomgrepet. Det har vore manglande samordning av tilsynet med kommunane, som sjølvsagt dermed òg har opplevd tilsynet som fragmentarisk. Dette vart det gjort greie for i NOU 2004:17, Statlig tilsyn med kommunesektoren. Så heile føremålet med denne meldinga er å få ei opprydding for å få oversikt, samanheng og heilskap på tilsynsfeltet. Lovfestinga av kapittel 10 A i kommunelova for tre år sidan var det fyrste steget i oppryddingsarbeidet. Det gav reglar for korleis fylkesmannen sitt tilsyn med kommunane skal gjennomførast. Og ei generell samordningsfullmakt i § 60e er eit viktig verktøy for å kunne samordne all statleg tilsynsverksemd overfor kommunane. Særlovsgjennomgangen har vore neste steg i arbeidet. Eg meiner at meldinga viser at me har fått til ein heil del. Me har fått rydda i forholdet mellom dei generelle reglane i kommunelova kapittel 10 A og i tilsynsheimlane i dei enkelte særlovene. Me har fått ei betre harmonisering i utforminga av tilsynsheimlane i særlovene. Alle tilsynsheimlane er, eller vil verte, skilde ut som eigne lovreglar. I kvar heimel skal det gå klart fram kva for lovplikter det skal kunne førast tilsyn med, og at tilsynet med kommunane er eit lovlegskapstilsyn og dermed òg skilt tydeleg frå rettleiingsbiten. Det skal òg gå fram at tilsynet skal utøvast i samsvar med sakshandsamingsreglane i kommunelova kapittel 10 A. Det er gjennomført risiko- og sårbarheitsanalyse og kost- og nytteanalyse for alle eksisterande tilsynsheimlar i særlovene. Men kanskje enda viktigare: Det er lagt til grunn i meldinga at det ikkje skal innførast tilsyn på nye område i framtida utan at det har vore vurdert som naudsynt og føremålstenleg gjennom ei grundig risiko- og sårbarheitsanalyse og kost- og nytteanalyse. Eg meiner òg at harmoniseringa av særlova til dei alminnelege reglane i kommunelova bidreg til å tydeleggjere fylkesmannen si viktige samordningsrolle. Eg håpar verkeleg at dette skal gi ei betre oversikt for kommunane og tilsynsetatane, og det har vore viktige grep for å rydde på tilsynsfeltet. I desember 2009 vart det i regi av Kommunal- og regionaldepartementet lagt fram ein rapport med 85 tilrådingar for styrkt eigenkontroll i kommunane. Eg meiner det er viktig i tida framover at me får ei betre kopling mellom det statlege tilsynet og den kommunale eigenkontrollen. Der det er god eigenkontroll, bør det vere mindre behov for statleg tilsyn. Og her kjem igjen fylkesmannen sitt samordningsansvar etter kommunelova inn. Departementet jobbar no med å sjå på korleis vi best følgjer opp den rapporten vidare. Så er det slik at statleg tilsyn med kommunane reiser viktige spørsmål om forholdet mellom nasjonal styring og lokalt sjølvstyre. Eg er oppteken av at kommunane skal ha lokal handlefridom. Eg er oppteken av at det skal vere tillit frå både nasjonale styresmakter og innbyggjarar til kommunane og den jobben dei gjer som produsentar av sentrale velferdstenester. Dei driv eit omfattande, breitt arbeid – vel 70 pst. av velferdstenestene vert ytte i kommunane. Dei fleste er vel nøgde med den jobben som vert gjord. Det er et breitt spekter av oppgåver, det skal vere rettstryggleik for alle, og eg veit at kommunane er særdeles opptekne av sjølve å yte best moglege tenester. Det har vore ein auke i omfanget av det statlege tilsynet med kommunane dei siste åra. Ei kartlegging som Direktoratet for forvalting og IKT har gjort på oppdrag frå departementet, viser at den statlege styringa har auka. Dette må diskuterast i ein breiare kontekst. Det er difor eg har varsla ei stortingsmelding neste år om dette temaet – korleis forholdet mellom stat og kommune skal utviklast på ein best mogleg måte, til beste for innbyggjarane.