Oddbjørg Ausdal Starrfelt (Arbeiderpartiet), 2003-11-26:
Eg er òg glad for at regjeringspartia og Arbeidarpartiet har vorte samde om eit budsjett for 2004, eit ansvarleg budsjett som samtidig tek mål av seg til å løysa viktige samfunnsoppgåver knytte til arbeid, helse og utdanning. Representanten Sandberg er nok sår, eg skjøner det, men å gjera det til udemokratisk at 20 pst. av veljarane er sette til side, synest eg er merkeleg. Det er faktisk godt og vel 60 pst. av folk i denne salen som stemmer for dette budsjettet i kveld. Det kan ikkje vera noko udemokratisk i det. Eg er òg glad for at Kristeleg Folkeparti ved Jon Lilletun er så romsleg at han seier at budsjettet har vorte betre etter budsjettavtalen. Men det er relativt sjeldan kost her i huset at eit regjeringsparti seier at eit alternativt budsjett er betre enn det dei sjølve hadde opphavleg. Eg er ikkje forundra over at det har vore mogleg å verta samd med Kristeleg Folkeparti om eit budsjett. Det har Arbeidarpartiet vorte i dei fleste av dei elleve budsjetta eg har vore med på å handsama i denne salen. I år har me òg vorte samde med Høgre om eit budsjett som har vorte godt motteke rundt om i landet. Det er nytt. I budsjettet som vert vedteke i kveld, vert det løyvt 250 mill. kr ekstra til samferdsle – til veginvesteringar, til gang- og sykkelstigar, til rassikring, til jernbane og til andre kollektivtiltak. Me har skrive under avtalen i dag etter ein ryddig og ordentleg prosess som har resultert i mange glade innbyggjarar i heile landet. I Arbeidarpartiet er me glade for desse ekstra pengane. Me er vane med å verta målte ut frå resultat, ikkje ut frå gode ynske. Sjølvsagt er me skuffa over at me ikkje fekk gjennomslag for meir til samferdsle. Arbeidarpartiet har 920 mill. kr friske pengar til samferdsle i sitt alternative budsjett. Det er mykje pengar, faktisk ei uvanleg stor påplussing til dette føremålet. Det er fordi me kvar dag vert minte på kor viktig samferdsle er – for næringsliv og for busetnad. Me har store avstandsulemper i Noreg i høve til dei fleste me konkurrerer med. Som ansvarlege for rammevilkåra for næringslivet er det vår plikt å strekkja oss langt for å redusera desse ulempene. Så er det sjølvsagt slik at der det er arbeid, der vil òg folk bu. Arbeidsplassar vert det berre der det er mogleg å ta seg fram. Arbeidarpartiet er skeptisk til at høgresida er så einsidig oppteken av lønsemd, særleg når det gjeld krav om lønsemd i samfunnsinstitusjonar, som Posten AS, NSB AS og Avinor AS. Sjølv samfunnsmessige kost-nyttevurderingar kan vera utilstrekkelege om me ynskjer å halda oppe busetnaden i heile landet. Kalkulasjonsrenta i slike utrekningar ligg f.eks. for veg på over det dobbelte av den aktuelle renta. Det er faktisk slik at Svinesundsbrua er vurdert meir lønsam i Sverige enn i Noreg. Det heng lite i hop med slik verda eigentleg er. Men me vil koma tilbake til dette i samband med Nasjonal transportplan til våren. Me bruker ein del pengar på å kjøpa ulønsame tenester på dei ulike samferdsleområda, bl.a. persontransport. Det me førebels ikkje støttar med såkalla offentlege kjøp, er langdistanse dagtog og enkelte nattogstrekningar. Det er heilt urealistisk at desse toga skal kunna gå rundt utan støtte, og det er på sikt uakseptabelt at NSB AS dekkjer underskotet på desse tilboda. Difor må dette frå 2005 inn under ordninga med offentleg kjøp. Det er ikkje spesielt fordi me er eit lite og spreidd bygt land, tvert imot er det regelen verda over. Det er ganske forståeleg at nattoga i Noreg må ha støtte, når til og med nattoget mellom Paris og München må ha det. Eg er glad for at Regjeringa går inn for offentleg kjøp når det gjeld nattoga, men etter Arbeidarpartiet si vurdering bør det òg omfatta langdistanse dagtog. Det er viktig at me satsar meir på jernbane framover. Det er miljøvenleg, det er relativt lite arealkrevjande, det er effektivt, og det fører til mindre press på vegane våre. Difor har me auka løyvingane med 300 mill. kr, av dei går 250 mill. kr til vedlikehald. Eg må òg få lov til å nemna at me i vårt alternative budsjett aukar løyvingane til investeringar til dobbeltsporet Asker–Sandvika og til vidare planlegging og oppstarting av godsterminalen på Ganddal hausten 2004. I lag med auka løyvingar til andre kollektivtiltak, til veginvesteringar medrekna rassikring, til gang- og sykkelstigar, til vedlikehald og til fiskerihamner, gjev dette i seg sjølv arbeid til fleire over heile landet. I tillegg gjev det betre framkomsttilhøve for næringslivet og slik reduserte kostnader generelt og tidskostnader spesielt. Eg er sikker på at Moelven Industrier ASA er meir oppteken av planleggingsmidlar til E6 enn av skattelette, og at dei som bur og arbeider i det området, er samde i det. Det er noko grunnleggjande feil i høgresida sitt syn på lønsemd i denne sektoren. Ein kan ikkje sjå på ei satsing på samferdsle som vanlege utgifter. Rettare er det å sjå på det som «utgift til inntekts ervervelse», for å seia det på bokmål.