Åsa Elvik (Sosialistisk Venstreparti), 2003-11-20:
Eg skal starte med å seie noko om noko eg eigentleg ikkje hadde tenkt eg skulle komme inn på, og det gjeld forholdet til EU. Men eg føler behov for å kommentere det når både representanten Solholm og representanten Kristiansen går så hardt ut mot EUs bedrøvelege fiskeriforvalting, det var slik representanten Kristiansen ordla seg. Eg synest at dei to representantane sin iver etter å bli medlem av det same EU blir noko spesielt sett i dette lyset, for Noreg vil som medlem av EU som kjent også bli ein del av EUs fiskeriforvalting. Vi hugsar alle korleis det gjekk i vinter då Riksdagen ytra ønske om einsidig stopp av svensk torskefiske i Nordsjøen. Dei fekk beskjed frå EU om at det fekk dei ikkje lov til, for torsken kjenner ingen landegrenser. Eg synest det er eit perspektiv dei to representantane skal ha i bakhovudet i sin iver etter å melde Noreg inn i EU. Denne årlege debatten har eit litt rituelt preg over seg, og det blir ein pyttipanne-debatt, der ein tek opp det ein sjølv føler for å kommentere som ein kanskje ikkje har høve til elles. Komiteen bad samrøystes i fjor Regjeringa om å vurdere om det i samband med den årlege stortingsmeldinga om dei fiskeriavtalane som Noreg har inngått med andre land, kan vere aktuelt å informere om følgjande, som komiteen ramsa opp: anbefalte og faktisk fastsette kvotar for dei viktigaste bestandane, anbefalt og faktisk fiskepress for dei viktigaste bestandane, og bestandsutviklinga for dei viktigaste bestandane. Vi bad Regjeringa vurdere om dette kunne vere grunnlag for ei drøfting av opplysningane i forhold til dei generelle fiskeripolitiske målsetjingane om berekraftig og lønnsam forvalting. SV står saman med Senterpartiet og Arbeidarpartiet om ein merknad der vi berre registrerer at denne vurderinga finn vi ikkje i denne meldinga, og vi synest at det er litt merkeleg. Eg håper at statsråden, som er til stades, kan svare på korfor. Eg hadde respektert det dersom Regjeringa hadde lagt fram ei melding der ein sa at vurderinga er blitt gjord og vi har ikkje funne det nødvendig å gi desse opplysningane. Og eg synest det er litt spesielt at ein ikkje ein gong gir Stortinget beskjed om korfor ein ikkje ønskjer å gi desse opplysningane. Eg synest òg det er litt spesielt i år, sidan det i fjor var ein samrøystes komite, at det berre er eit mindretal som lurar på korfor ein ikkje får denne vurderinga. Eg meiner at dei opplysningane som komiteen bad Regjeringa vurdere og å leggje fram, ville sett heile meldinga i eit anna lys og gjort meldinga meir interessant. Komiteen seier noko om at vi er fornøgde med at Regjeringa har lagt fram eit godt og grundig arbeid og lagt fram gode tal. Eg synest at meldinga i år liknar veldig på meldinga frå i fjor, og veldig på meldinga frå i forfjor, så eg trur ikkje jobben i departementet er så tidkrevjande at ein ikkje kunne lagt andre vurderingar inn. Og nettopp dei vurderingane som vi har bedd om, ville sett meldinga i eit anna lys, og det ville gitt komiteen høve til å gjere ein del vurderingar litt annleis. Så er eg klar over at den informasjonen vi ber om, er offentleg kjend. Dersom Regjeringa hadde teke inn dette i meldinga, ville informasjonen som Regjeringa gav, ha komme i ein litt meir interessant kontekst enn berre det å komme med ei oppramsing av kor mange tonn ein har avtalt å fiske – det er vel ikkje tonn, det er vel hundre kilo skolest ein fiskar. Så det er noko med perspektivet på det heile. Fiskebåtredernes Forbund har engasjert seg i årets behandling og har skrive eit brev til komiteen der dei rosar departementet for arbeidet med ei god og oversiktleg melding. Det står i brevet: «Forbundet konstaterer likevel at meldingen i liten grad går inn på spesifikke utfordringer Norge står overfor i de enkelte fiskeriforhandlingene med andre land. Stortingets behandling av meldingene har samtidig så langt i liten grad bidratt til å sette sitt preg på tredjelandsforhandlingene.» Det synest eg er eit ganske interessant signal frå Fiskebåtredernes Forbund, sett i lys av at årets kvoteavtale med Russland vekkjer betydeleg merksemd og diskusjon i fiskerimiljøet, spesielt i forhold til relasjonen til EU. Fiskeribladet skreiv på leiarplass sist tysdag, som ein kommentar til årets avtale: «Med økte kvoter til EU og Island ser vi stadig sterkere omriss av et forvaltningsregime for Barentshavet der gamle og nye fjernfiske-aktører slår seg opp med økende kvoteandeler og råstoffmakt. Det handler om et kapitalintensivt trålfiske som betyr hardt press på yngel og småfisk. Både på kort og lang sikt er det den nordnorske kystbefolkninga som taper på dette.» Så set ein det heile inn i samanheng med FNs havrettstraktat, som gav kyststatar suveren rett til å forvalte eigne ressursar. Dette er eit veldig interessant perspektiv, og det er eit perspektiv som på ein måte svarer på utfordringa frå Fiskebåtredernes Forbund om korfor ikkje Stortinget diskuterer denne typen utfordringar når ein har ei årleg melding, og korfor det ikkje er denne typen problemstillingar ein tek opp, i staden for ei oppramsing av talet på tonn. Så nokre få ord om ressurssituasjonen. Det kom ein såkalla sjokkrapport i vår. «De store fiskeslagene dør», var overskrifta på rapporten. Så seier forskar Asgeir Aglen ved Havforskingsinstituttet til nettstedet forskning.no: «Det er en slags naturlov. Når man øker fiskepresset, går bestandene ned, og det er de største, eldste fiskene som forsvinner først.» Så legg han til at det har vore mykje politisk fokus på overfiske også i Noreg. Ein del av våre bestandar ligg også heilt i nedre grense av kva som er akseptabelt. Det har vore omfattande debatt om ressurssituasjonen for våre viktigaste fiskeslag, spesielt norsk-arktisk torsk har fått mykje merksemd. Komiteen skriv at ein vil med interesse følgje forventinga om ei gjenoppbygging av bestanden. Vi har følt behov for å setje dette litt inn i ei forståingsramme i forhold til kva forskarar faktisk seier om forventing om gjenoppbygging av bestanden. Vi har teke med i innstillinga ICES sitt råd når det gjeld norsk-arktisk torsk, og funne det nødvendig å seie at ICES sitt råd om kvotar som var 100 000 tonn under det som Noreg og Russland blei einige om, blei forsterka av behovet for å gjenoppbyggje aldersstrukturen i bestanden, fordi mesteparten av gytebestanden framleis er førstegongsgytarar. Det er klart at det er eit kvalitativt aspekt ved rådet frå forskarane som er utruleg vanskeleg å få fram i den offentlege debatten. I media skriv ein at forskarane seier at no er det krise, eller at no er det fritt for torsk, eller at no har alt snudd seg, no blir det gode tider. Det er nettopp slike typar teikn eg skulle ønskje at komiteen kunne få som informasjon gjennom meldinga for betre å vere i stand til å forstå den faktiske situasjonen. Det er også eit viktig aspekt at Havforskingsinstituttet kommenterer årets ressurssituasjon i dag ved å seie at årets bestandsvurdering representerer ei betydeleg oppvurdering av bestanden, samanlikna med bestandsvurderinga for eit år sidan, og så seier dei samstundes at usikkerheita er større enn tidlegare. Det er ein nyanse som aldri kjem fram i den offentlege debatten, det er ein nyanse som eg synest Stortinget burde få lov til å ta stilling til. Eg vil berre kommentere at vi frå SV si side er veldig nøgde med den jobben som Regjeringa har gjort i forhold til reformer med omsyn til samansetjinga av forhandlingsdelegasjonen på norsk side i forhandlingane med Russland. I fjor slapp dei nordlegaste fylkeskommunane til med ein representant i delegasjonen, og i år har Norges Kystfiskarlag sloppe til. Det er eg veldig nøgd med, og eg ønskjer å gi statsråden ros for at han har sett verdien av å gjere nettopp det. Eg håpar at dei reformene går vidare, og at den debatten som vi hadde om SV sitt Dokument nr. 8-forslag om meir openheit og demokratisk deltaking i dei norske kvoteforhandlingane, held fram. Vi har ingenting i mot å skunde oss sakte, viss utviklinga går i rett retning. Eg skal ikkje kommentere sjøpattedyr eller kongekrabbe, det har andre gjort før meg. Vi får ei sjøpattedyrmelding til behandling til våren. Eg har berre ein liten kommentar til representanten Solholm, som seier at vi burde setje i gang ein motkampanje mot den desinformasjonen som blir gitt frå diverse organisasjonar om norsk forvalting av sjøpattedyr. Eg synest at det er trist at ein i budsjettforliket mellom Regjeringa og Arbeidarpartiet faktisk har kutta i løyvingane til dei organisasjonane som har som jobb å drive med den typen opplysning. Derfor er eg einig med representanten Solholm i at det er ein viktig jobb.