Laila Reiertsen (Fremskrittspartiet), 2012-02-09:
Takk til interpellanten som reiser viktige spørsmål om eit tema og ei utfordring som blir større og større for kvar dag. Eg vil samtidig få lov å gratulera ministeren med familieauken. Også eg vil ta opp at dette har veldig mykje å gjera med Arbeidsdepartementet. Det er det viktig at vi tek med oss. Det er òg ein av grunnane til at eg står her i dag. Eg synest faktisk at temaet som vi diskuterer her, gjeld like mykje den sida av saka. Vi er alle orienterte om krisa i land i EU. Spesielt har Spania, Hellas og Italia vore i fokus når det gjeld økonomi og ikkje minst den store arbeidsløysa. Dette fører til enorme utfordringar for mange enkeltindivid og familiar, og respektive samfunn, og det gjer at Noreg med si låge arbeidsløyse og sine gode velferdstilbod blir høgt verdsett og ikkje minst sett på som eit lykkeland for desse som har kome i ein svært vanskeleg situasjon. Vi har alle sett oppslag i media om ulike skjebnar: familiar som satsar alt dei har, og lukkar døra bak seg i heimlandet for å søkja lykka her i Noreg. Mange reiser etter marknadsføring om at Noreg har flust med jobbar og gode velferdsvilkår for barn og familiar. Så blir dessverre sjokket desto større når verkelegheita i Noreg er noko heilt anna. Ein ventar i veker for å få D-nummer, sparepengar blir reduserte, og ein nærmar seg fristen på tre månader for å skaffa seg jobb. Det seier seg sjølv at når ein i løpet av desse tre månadene skal skaffa seg arbeid utan å kunna språket og nærmast ikkje har tak over hovudet, blir det ei stor utfordring for alle partar. Mange av desse arbeidssøkjarane har god utdanning og er godt nok kvalifiserte for mange jobbar som Noreg verkeleg har bruk for i framtida. Men er vi klare for å ta imot desse, eller lurar vi dei på ein måte litt når dei kjem hit og har brende bruer bak seg i heimlandet sitt? Har Nav nok kompetanse til å ta imot desse på ein god måte? Skjebnane ein ser i tv-ruta viser at dei har ein glød og ein stå-på-vilje til verkeleg å få eit liv her i landet, noko som gjer at eg, og sikkert fleire, hadde ønskt å seia eit klart ja til desse menneska. Noreg har behov for dykk! Arbeidsløysa vår er låg. Samstundes som ein skrik etter fleire ingeniørar og menneske innan helsesektoren, må det også vera ein god del av desse nye som har den etterspurde kompetansen. Her må mottakssystema jobba godt – saman med både offentlege og private arbeidsgivarar. Men eg trur det skortar ein del her. Det er mange kriterium som skal på plass, frå både ein arbeidstakar og ein arbeidsgivar si side. Desse må koordinerast godt og vera samstemde. Utsegner frå rådgivar hos bistandsorganisasjonen Caritas understreka i november i 2011 at det er behov for den typen arbeidskraft. Veldig mange har utdanning frå heimlandet som lett kan omformast til det norske systemet, eventuelt byggjast vidare på. Det å ha ein godt mottakssystem er viktig. Vi opplever at dette ikkje er veldig godt – det kunne vore betre. Mange av utfordringane skulle dei tydelegvis ha gjort noko med før dei reiste frå heimlandet. Dette manglar det nok mykje informasjon om, og her må vi bli flinkare. Ein ser dette når det gjeld alle som kjem hit og ikkje har gjort det dei skal på førehand. Som statsborgar i EU-, EØS- og EFTA-land treng ein ikkje søkja om opphaldsløyve, men i staden registrera seg på nettet og deretter møta opp hos politiet i Noreg. Frå 2010 til 2011 har auken i søknad om skattekort vore på heile 82 pst. for statsborgarar frå Hellas. Frå Spania har auken vore på 33 pst., og auken vil nok fortsetja. Men då må ein gi til kjenne dei utfordringane vi har – og ikkje minst gjera noko med dei. Det er leitt å sjå at menneske må tilbringa natta ute eller hos ein eller annan organisasjon for vanskelegstilte – menneske som kan bidra her og ha den rette kompetansen som Noreg skrik etter. Men dette har komme feil ut når det gjeld kva for opplysningar som har blitt gitt dei før dei drog. Samfunnet vårt gir dei ei litt flau og feil velkomsthelsing, og vi må gjera det beste vi kan for at dette ikkje skal fortsetja.