Gunvor Eldegard (Arbeiderpartiet), 2011-02-15:
Som både representanten Tybring-Gjedde og utanriksministeren har vore inne på, vil VEU og VEUs parlamentarikarforsamling slutta å eksistera frå 30. juni i år som ei følgje av at VEUs råd den 31. mars 2010 bestemte seg for å seia opp den såkalla modifiserte Brussel-traktaten av 1954. Sidan det vart kjent at forsamlinga skal leggjast ned, har det vorte arbeidd aktivt med å finna eit alternativ til dagens forsamling ut frå argumentet om at det er behov for mellomstatleg kontroll med og oppfølging av EUs forsvars- og sikkerheitspolitikk. Andre argument har vore – som òg Tybring-Gjedde var inne på – at dei nasjonale parlamenta må stå for kontrollen all den tid det er dei nasjonale parlamenta som vedtek forsvarsbudsjetta, vedtek innkjøp av forsvarsmateriell, og bestemmer om soldatane skal ut i operasjonar. Det er nedsett ei arbeidsgruppe i forsamlinga med mandat til å føreslå alternative løysingar som erstatning for dagens parlamentarikarforsamling. Forslaget vil, så snart det er klart, spelast inn til EU-landas parlament og Europaparlamentet, som skal ta ei endeleg avgjerd om oppretting av eit nytt organ. Det er framleis stor usikkerheit om det i det heile vert ein ny struktur. Vil assosierte medlemsland i så fall få tilbod om å delta, og i så fall til kva pris? Som assosiert medlem hittil har me vore gratispassasjerar, men det kan me vel kanskje ikkje rekna med vidare. Avhengig av kva bilete som etter kvart dannar seg, bør me frå norsk side vurdera korleis me skal stilla oss. I kraft av vår stilling som assosiert medlem til VEU, og ikkje-medlem i EU, har me faktisk inga formell moglegheit til å påverka utfallet av prosessen. Signala me har fått, indikerer likevel at det er vilje til å inkludera ikkje-medlemer som f.eks. Noreg i ein framtidig organisasjon. Eg har òg merka meg i diskusjonar i VEU at det er brukt som argument at i VEU har heile Europa vore med, og at dei òg ønskjer det i ein framtidig organisasjon. Derfor meiner eg det er viktig at me startar tenkinga rundt Noregs og Stortingets posisjon i framtida, ikkje minst i lys av at me deltek sterkt i EU-leidde krisehandteringsoperasjonar. Det er viktig at me frå norsk side held auge med den vidare utviklinga, koordinerer oss godt og utnyttar dei ulike kontaktnetta som me har, med sikte på å vareta våre framtidige interesser best mogleg. VEU har vore ein arena for å framføra politiske bodskap. Eg nemner nordområda, og eg nemner Thorbjørn Jaglands kandidatur til Europaparlamentet. Det har gjeve oss gode moglegheiter til å setje norske interesser på dagsordenen for eit breiare europeisk, parlamentarisk publikum. Vidare har det som arena gjeve gode moglegheiter for medlemene av den norske delegasjonen til så vel kompetanseheving og bevisstgjering, som til kontaktskaping og nettverksbygging. Eg meiner at der Noreg har moglegheit til å vera med i Europa, skal me stilla, for få innflytelse, for å knyta kontaktar og for å utveksla informasjon. Eit nytt format i regi av EU vil vera ein viktig lyttepost for å få innsikt i europeisk sikkerheitspolitisk tenking. Det vil vera ein arena for europeiske kontaktar og nettverk, og dertil kjem moglegheita nasjonale representantar har til å hausta førstehandskunnskap i saker som òg vert debatterte på nasjonalt nivå. Men eg har merka meg òg at dei nasjonale parlamentarikarane som me møter i VEU, eigentleg ikkje har lyst til at EU skal få lov til å ta over denne rolla. Dei ønskjer at dei sjølve som parlamentarikarar skal ha rolla, og dei ser det som ein trussel med ein EU-modell i det eventuelt nye organet. Siste sesjon skal vera i Brussel i mai i 2011. Delegasjonen vil fortsetja å følgja arbeidet i forsamlinga til og med det tidspunktet, slik at me skal kunna følgja prosessane framover og Noregs rolle i eit eventuelt framtidig organ, med sikte på ei mogleg tilråding til Stortinget.