Bjørn Jacobsen (Sosialistisk Venstreparti), 2007-06-04:
Først vil eg takke utanriksministeren for ei god utgreiing blant mange. I denne veldig breie utgreiinga er det mest interessante som blir sagt i forhold til kvar EU går, dette som går på utviding og djupn – altså den gamle diskusjonen om det føderale og det konføderale. Eg opplevde at utanriksministeren antyda at det er kome noko nytt på banen – at det er mogleg å få ei utviding og samtidig gå i djupna. Normalt har vi tenkt at går ein breiare ut, vil EU i verste eller beste fall til slutt gå over frå å vere ein union til å bli ein internasjonal avtale. Men eg opplevde at utanriksministeren sa at det er mogleg også å gå inn i djupna når ein aukar talet på medlemmer. Ikkje minst opplevde eg at han sa det i forhold til å utvide med t.d. Tyrkia. Så er det eit spørsmål som vi ikkje har nemnt i dag. Færre og færre gonger blir det nemnt ord som «superstat» og at dette blir altfor overnasjonalt. Den breidda ser eg òg kan ha ein god del positive trekk på fleire område. Eg skal berre take eit eksempel frå ei lita reise med fotballaget til sonen min til Spania like før påske. Vi kom sjølvsagt ikkje til Spania, men til Catalonia. Gutane var ikkje før komne i gang med å spele, før vi kom i snakk med dei gamle kallane der. På 1930-talet fekk dei ikkje lov til å snakke katalansk. No går dei på kurs i katalansk. Dette var folk på 80 år. Nokre går så langt som til å seie at dei vil lage ein ny nasjonalstat. Ein har fått ein utruleg økonomisk vekst i det vi kallar regionanes Europa. Her trur eg at også vi her oppe i nord skal følgje veldig nøye med. Dette har gjeve mange gode resultat andre plassar. EU blir så stort at ein må våge å dele det opp utan at det skal true på noko vis. Ein treng heller ikkje å vere med, viser det seg. I førre veke fekk vi til eit nordisk forsvarssamarbeid, ein god avtale mellom den svenske og den norske forsvarsministeren. Utanriksministeren har sjølv gjort greie for andre former for samarbeid, eg skal ikkje gå så mykje inn på det. Det er ingen tvil om at her har det vist seg å vere gode moglegheiter også for oss som ikkje er EU-medlem. Ein ser dette i regionar på ein slik måte at det er til beste for alle som er i den regionen. Med breidd meiner ein også breiare lag av folket, og eg ser at i EU er ein no redd for å ta inn over seg godt nok det folkeavstemmingsresultatet ein fekk i forhold til grunnloven osb. Då snur ein litt på taktikken. Dette går litt imot å take med breidda, å take med folket mest mogleg. Vi ser også ei anna form for breidd – at ein tek inn over seg i større grad det å kunne styre ved lov. Vi ser delvis at miljøet – som er ei tarv som må sikrast same kva, og kanskje aller best sikrast ved lov, eller iallfall nokre gonger sikrast best ved lov – meir og meir kjem inn på ein betre måte, etter mitt skjønn, ved at ein òg lèt miljøet gå føre ei form for liberalisme der ein ikkje vil at ein skal take omsyn til miljøet. Det er òg ei breidd som eg helser velkommen. Så ser vi òg at når ein ikkje går i breidda, men – som utanriksministeren seier – går direkte på dei som har formannskapet, og der prøver å få til norsk presentasjon av våre eigeninteresser, blir det meir formålstenleg. Kanskje dette òg vil gjere EU-debatten meir aktuell ute i samfunnet – folk får eit forhold til dette, og det betyr noko for oss. På den same fotballturen som eg refererte til i stad, gjekk det så langt at vår gode oppmann på Frigg fotballag sa at alle måtte ha med seg pass. Eg svarte straks at ingen treng pass, tak med sertifikat. Gutane var berre 14 år, så dei hadde jo ikkje sertifikat, men tak med bilde og legitimasjon, det held. Folk var ikkje klar over dét, så alle hadde med pass. Dei visste ikkje at ein kunne reise til Spania utan pass. Dialogen og informasjonen om kva som skjer i EU, vil tene både ei eventuell ja-side og ei nei-side på mange måtar. Eg ser ei utfordring i forhold til moderne demokrati, for vi har alltid rekna med at økonomisk vekst vil vere veldig effektivt i forhold til sosial utjamning og i kampen mot fattigdom. I vårt eige land har til og med – det finst vel knapt noko land som har hatt ein så enorm økonomisk vekst – tidlegare statsminister Odvar Nordli og du sjølv, president, på ein god måte gått ut og åtvara og sagt at vi må ha med alle saman, vi klarer ikkje dette. Økonomisk vekst er på ingen måte nokon garanti for at vi får bort sosial dumping og fattigdom. Dette er mi største innvending i forhold til at ein i EU ikkje tek inn over seg breidda. Ein snakkar altså om ein forenkla traktat for unionen, som ein vil lage på møtet ein skal ha i slutten av juni, først og fremst for å unngå nye folkeavstemmingar. Frankrike og Nederland la jo den nye grunnlovstraktaten daud på eit vis, og la òg på eit vis det føderale daudt. Att og fram var like langt. Etter mitt skjønn kom det demokratiske underskotet tydeleg fram. Her synest eg at Noreg kan gå fremst og – t.d. under behandlinga av tenestedirektivet – få til ei konsekvensutgreiing, og sjølvsagt òg få ein mest mogleg brei og open debatt, fordi vi er så avhengige av at folk veit kva dette går ut på. Det er ingen tvil om at vi i Noreg har veldig mange gode aktørar, som er fullt i stand til å melde seg på i EU-debatten. I Møre og Romsdal, mitt eige fylke, har næringslivet vore flink. Gunvor Ulstein har i alle år sagt at dei utanlandske arbeidarane må få lov å komme hit, vi må få lov å sende dei heim når vi vil, og vi må få lov å gje dei den lønna vi vil. Dette veit vi er uhaldbart. Dette gjentok ho seinast for 14 dagar sidan på eit møte i NHO, der òg statsministeren var til stades. Det vil for SV vere uhaldbart å godtake dette. Derfor må tenestedirektivet utgreiast grundig. Vi veit at LO sitt representantskap i februar kravde at Regjeringa tek standpunkt til tenestedirektivet først etter at dei har lagt fram ein grundig konsekvensanalyse om kva verknader tenestedirektivet vil få i Noreg, og etter ein ny og endeleg høyringsrunde. LO er sjølvsagt særleg oppteke av verknadene i arbeidslivet og av moglegheitene til å løyse samfunnsmessige oppgåver gjennom offentleg sektor. Eg synest på ein måte LO-vedtaket betyr at debatten blir lyfta vekk frå snevre juridiske vurderingar og over i ein meir mangesidig samfunnsdebatt. Om konsekvensanalysen skal vinne truverde, kan han ikkje utformast i departementa. Det blir avgjerande om han byggjer på innspel og analysar frå uavhengige forskingsmiljø. Fafo kom med ein rapport i fjor om grenselaust arbeidsliv. Han gjev ein god start på ei slik konsekvensutgreiing. Han fastslår at kortvarig tenestemobilitet har blitt den dominerande forma for arbeidsmobilitet i sentrale delar av arbeidslivet. Eg vil òg sitere frå rapporten, som seier: «Erfaring fra mange europeiske land viser at nettopp denne typen flyktig tjenestemobilitet er den vanskeligste å konrollere, og dermed er den mobilitetsformen som er mest utsatt for lavlønnskonkurranse, omgåelse av lov og avtaleverk og unndragelse av skatt og avgifter.» Det er i denne sosiale verkelegheita ein skal sleppe tenestedirektivet laus. Det er derfor opp mot denne verkelegheita direktivet må vurderast. Vi veit òg at dei i Sverige, som er med i EU, har ei sak som har gått lenge mellom Laval/Vaxholm, der den svenske arbeidsministeren rett ut seier at om dette skal godkjennast, vil det seie ei utradering av svensk arbeidsstandard og svensk lovgjeving på dette området. Dette må vi take alvorleg, dette må vi gå godt inn i. Så har vi den seinare tida hatt veldig mange positive gjennomslag i forhold til EU. Vi praktiserer på nytt ei gradert arbeidsgjevaravgift. Ikkje minst er det mange speleavhengige som kan glede seg over at spelemonopolet kan oppretthaldast, og at ein dermed får ein politikk som tek vare på dei som blir avhengige – det blir bestemt her i salen og ikkje av private aktørar, som sjølve vil vere tente med å sko seg på det. Heimfallssaka ser ut til å gå vår veg, og det ser ut til at vi kan knyte oss til EU sitt opplegg for handel med klimakvotar på ein god måte. Det er viktig å bli ein del av eit større kvotesystem. Det ser ut som vi kan take vare på dei delane av vårt eige kvoteopplegg som er betre enn EU sitt.