Astrid Marie Nistad (Arbeiderpartiet), 2000-12-04:
Det er det siste budsjettet for justissektoren i denne stortingsperioden som vi i dag har til debatt. Av den grunn kan det vere naturleg å sjå både attende og framover i forhold til dei justispolitiske måla ein har sett seg, og i forhold til dei resultata ein har fått. For Arbeidarpartiet har det vore eit overordna mål å sjå justissektoren i ein heilskap og prioritere midlane til sektoren under ein slik føresetnad. Vi er opptekne av å skape tryggleik for folk, tryggleik mot frykt og overgrep. Grunnlaget for dette skapar ein gjennom eit samfunn med små skilnader, der alle må yte etter evne og få etter behov. Kriminalitet kan til ein viss grad forklarast ut frå samfunnsmessige forhold, men ikkje forsvarast ut frå det same. Den enkelte sitt behov for tryggleik, lov og orden må difor prioriterast. Innafor justissektoren er eit synleg politi, domstolar som er effektive og har kunnskap til å dømme rettferdig, og ei kriminalomsorg som fungerer førebyggande for dei dømde, viktig for at den enkelte kan føle tryggleik. Justissektoren er viktig for enkeltmenneska her i landet. Difor er det viktig å ha kunnskap og å bruke den kunnskapen slik at vi får ei god lovgiving, sikrar ei god straffeforfølging og sikrar kunnskap om politiske samanhengar og årsaker. På eitt område har alle partia stått samla i ord i desse fire åra. Det gjeld kampen mot vald. Den er høgast prioritert innan kriminalpolitikken. Dette gjeld spesielt kampen mot heimevalden, som rammar barn og kvinner. Lat oss tenkje oss ei verd utan vald mot kvinner, lat oss tenkje oss Noreg utan vald mot kvinner. Det ville vorte ei trygg verd og eit trygt land. Med globaliseringa ser vi at sexhandelen med kvinner er den raskast aukande kriminaliteten internasjonalt. Styresmaktene handsamar ofte desse kvinnene som ulovlege innvandrarar, som kriminelle og ikkje som offer. Difor er det eit framsteg i Noreg at fleirtalet her i Stortinget vil at FNs kvinnekonvensjon skal inkorporerast i norsk lov. Handlingsplanen frå FNs kvinnemøte i Beijing om å gjennomføre ei lang rekkje tiltak for å kjempe mot valden mot kvinner forpliktar også landet vårt, arbeidet vårt i internasjonale fora, lovgivinga vår og det førebyggande arbeidet vårt. Desse spørsmåla må høgt opp på lista vår når Noreg no skal ta sete i FNs tryggingsråd. Eg er glad for at det skal settast ned eit offentleg kvinnevaldsutval, for slik å få ein offentleg debatt og ei synleggjering av eit stort samfunnsproblem. Dette har vore ei kampsak for Arbeidarpartiet si kvinnerørsle, for dette er eit samfunnsproblem som kvinnene ikkje skal gå åleine med og føle skuld for. Difor er det arbeidet som Bergen politikammer og Stovner politikammer har gjort, ved å utarbeide ein handlingsplan for å redusere denne typen vald, så oppmuntrande. Eg håpar og trur at dette vil gi ein smitteeffekt ut til alle landets politikammer. Eit anna område justiskomiteen har vore oppteken av, er valdtektssakene. Over lengre tid har kvinner vorte oppfordra til ikkje å melde frå om valdtekt fordi dei aller fleste sakene vert lagde vekk på grunn av mangel på bevis. Slik kan vi ikkje ha det. Bevis må sikrast allereie frå første besøk hos lækjar, og alle bevis, frå klede til andre ting, må automatisk oppbevarast ei rimeleg tid, slik at kvinna kan få avgjere om ho vil melde frå om saka. Politiet bør skolerast til å ta imot desse kvinnene, slik at dei føler tryggleik. Dei må få ein forsvarar som har sett seg inn i saka, før dei går i rettsmøte. At Kripos ikkje prioriterer valdtektssaker mot vaksne kvinner, når Riksadvokaten har signalisert at valdtekt skal prioriterast nest etter drap, er oppsiktsvekkande. Eg reknar med at dette vil verte opprioritert. Dette er nemleg ikkje eit enkelt kvinneproblem, men eit stort samfunnsproblem. Justiskomiteen har i denne perioden fått Stortinget med på ei rekkje tiltak som vil betre situasjonen for valdsutsette kvinner. Eg vil kort nemne nokre område: Straffeloven sine føresegner når det gjeld valdtekt, vert utvida til også å ramme dei som truar seg til seksuell omgang. Samleiedefinisjonen vert utvida i forhold til overgrep på barn. Grov aktlaus valdtekt er gjord straffbart. Injurielovgivinga er endra. Den som vert utsett for overgrep, skal ikkje haldast rettsleg ansvarleg for at påstanden er usann. Kjøp av seksuelle tenester frå barn under 18 år er straffbart. Personar som er domfelte for overgrep på barn, har yrkesforbod. All omgang med pornografisk materiale er straffbart. – Dette er viktig for domstolsavgjerslene i framtida. Som sagt: I over fire år har justiskomiteen vore oppteken av heimevalden og av at den må få større merksemd, både frå politiet og frå påtalemakta. Det har skjedd endringar i oppfatninga av problemet, men det er langt fram før vi kan slå oss til ro med at valden mot barn og kvinner er over. Eg er difor glad for at Justisdepartementet vil setje i gang eit forskingsprosjekt som har som hovudformål å gjere ei systematisk kartlegging av valdtektsoffera sine opplevingar i møte med politi og påtalemakt. Det er berre når vi får allmenn kunnskap og styresmaktene ope snakkar om at dette er eit samfunnsproblem som ikkje kan overlatast til kvinnene, at vi kan få bukt med problemet.