Hallgeir H. Langeland (Sosialistisk Venstreparti), 1999-01-28:
Det er Jagland og leiinga i Arbeidarpartiet og kompanjongane i Høgre som har vore pådrivarar i å tilpassa Noreg til det EU-systemet som det norske folket sa nei til i 1994. Etter neiet har strategien vore klar: Når me ikkje får folket med oss direkte, får me legga om strategien. Me har jo reiskapen me treng, me har EØS-avtalen. Litt etter litt skal Noreg knytast stadig tettare til EU. Bit for bit skal norske avgjerder underleggast det som EU har bestemt. Gradvis skal folket sitt nei frå 1994 undergravast. Dette er strategien som Jagland og Petersen har køyrt på. Kvart einaste nye EØS-direktiv har blitt godteke av ja-fleirtalet. Men det nye nå er at ja-folket har fått ei nei-regjering til å gjera jobben sin. Og kva skjer nå? Det er nemleg det at Bondevik aldri set ned foten for å pressa dette ja-fleirtalet. Seinast skuffa Regjeringa oss i spørsmålet om den veterinære grensekontrollen. Og i tida framover står nye direktiv i kø – mange direktiv og avtaler som regjeringspartia garantert hadde gått imot om dei hadde vore i opposisjon. Det er sørgjeleg at Bondevik legg seg flat for Jagland og Petersen når dei krev eit høgare tempo i EU-tilpassinga – nå sist i Jagland sin sjupunktsplan, kor eitt punkt er ei styrking av EØS-avtalen. Statsministeren gjer det same heile vegen, han følgjer det som fleirtalet seier, utan nokon særleg motstand. SV er imot EØS-avtalen og meiner folket sitt nei til EU i 1994 blir undergrave ved denne avtalen. Gjennom den bit for bit-strategien som blir ført, blir folket sitt nei undergrave. I denne salen er det ikkje noko fleirtal for å seia opp avtalen, men det må vel vera mogleg å få ein diskusjon om korleis me kan syta for å ta vare på folket sitt nei på ein best mogleg måte. Det burde også vera ei hovudoppgåve for nei-regjeringa. Sagt på ein annan måte: Korleis kan me utnytta den handlefridomen me har utanfor EU? Her må m.a. Jagland utfordrast. Arbeid til alle er jobb nr. 1, seier Jagland, men står altså på som besett for å tilpassa oss EU-systemet, kor snittet på arbeidsløysa er godt over 10 pst. SV meiner at full sysselsetting er viktig, og vil motarbeida ei tilpassing til tala på arbeidslause i EU. Dersom Regjeringa er einig med SV, må Bondevik og Regjeringa legga opp til ein heilt annan strategi enn den dei har hatt så langt. Då må ein stilla krav til ja-sida og syta for at ansvaret blir plassert når dei pressar for hardt på. EØS-avtalen gjev Noreg ein prinsipiell vetorett og dermed ein handlefridom som EU-medlemmer ikkje har. Dette la også utanriksministeren vekt på. Spørsmålet er om denne retten nokon gong vil bli brukt. Moglegheitene er mange framover, ikkje minst i saker som miljø, helse og tryggleik. Me snakkar om matsminkedirektiva, barnematdirektiva, direktivet for merking av genmat og for strålebehandling av mat og om direktivet for patent på liv. Eit veto mot slike direktiv vil rette søkjelyset mot det mest utfordrande trekket ved EUs reglar for den indre marknaden: det at miljø og helse blir underordna målet om friast mogleg vareflyt. Vetoretten kan bli ein effektiv reiskap i den europeiske miljøkampen fordi den gjev moglegheit til å støtta miljøopinionen internt i EU. Den passiviteten som blir vist frå Regjeringa i forhold til f.eks. veterinæravtalen, må erstattast av ein offensiv politikk som samsvarer med folket sitt nei, og som viser at me faktisk har ei nei-regjering som brukar handlefridomen. Då må Bondevik våga å utfordra leiinga i Arbeidarpartiet og partiet Høgre, og samtidig hugsa på kva folket sa til desse parhestane i 1994. Som ein appell til Bondevik-regjeringa vil eg gjerne få sitera noko frå hans eigne – frå avisa Dagen: «Ja-folk hisser seg ofte opp når nei-folk advarer mot den skyhøye arbeidsledigheten innen EU. Men det kommer jo av at ja-folk ikke har noe svar på dette argumentet. For hele EUs økonomiske ideologi sier jo at man nettopp vil ha «fleksibilitet» i arbeidskraft-spørsmålet. Hvilket vil si: Grønt lys til å fortsette å gjøre folk arbeidsledige når mammon krever det.»