Knut Arild Hareide (Kristelig Folkeparti), 2010-12-08:
Eg valde å vere konstruktiv då regjeringa la fram sitt budsjett for transport- og kommunikasjonssektoren. Eg syntest at budsjettet viste at regjeringa hadde forstått at det måtte satsast kraftigare på transport og kommunikasjon. Og med den budsjettauken som regjeringa la fram, nærmar dei seg òg sine eigne ambisjonar i Nasjonal transportplan. Men det må leggjast til at ein endå ikkje oppfyller sin eigen NTP. Eg trur at denne debatten vil avdekkje at det er mange forbetringspunkt for regjeringa. Eg vil sende ein takk til heile komiteen for ei effektiv og solid behandling med omsyn til denne budsjettinnstillinga. Komiteen har hatt fleire høringar enn nokon gong. Dette er eit tema som engasjerer, og som betyr veldig mykje for folks kvardag. Eg vil òg seie at den komitéinnstillinga som i dag blir behandla, etter mitt syn viser godt det politiske biletet av transportpolitikken i Noreg i dag. Som ein del av denne debatten er òg nokre saker som eg er saksordførar for. Det gjeld to representantforslag – eit Dokument 8-forslag frå Framstegspartiet om eit eige transporttilsyn og eit Dokument 8-forslag frå Høgre om eit uavhengig vegtilsyn. Det gjeld òg fire saker som omhandlar endringar i inneverande års budsjett for Samferdselsdepartementet, Fiskeri- og kystdepartementet, Justis- og politidepartementet og Fornyings-, administrasjons-, og kirkedepartementet. Når det gjeld desse fire proposisjonane, sluttar komiteen seg til regjeringa sitt forslag. Når det gjeld dei to Dokument 8-forslaga, vil partia sjølve gjere greie for sitt syn, og eg vil òg kome inn på problematikken seinare i dette innlegget. Kristeleg Folkeparti løyver 720 mill. kr. utover regjeringa sitt forslag. For Kristeleg Folkeparti har det vore viktig å oppfylle den vedtekne Nasjonal transportplan. Det var den Stortinget vedtok. Kristeleg Folkeparti viser her reell vilje til å oppfylle denne fullt ut. Det mest alvorlege med det budsjettet som blei lagt fram, er at regjeringa utset Ruteplan 2012. Statsråden veit enno ikkje kva tid ruteplanen er på plass. Den lova «togrevolusjonen» som dei raud-grøne politikarane omtalte detsom, er no utsett. Det me veit, er at dei togreisande som i fjor vinter fekk melding om å vere tolmodige fram til 2012, kan ikkje stole på den informasjonen regjeringa gav. Det mest oppsiktsvekkjande er likevel at statsråd Meltveit Kleppa er komfortabel med ikkje å ha eit mål for ruteplanen. I realiteten styrer no regjeringa eit av dei viktigaste politiske områda mot eit rørleg mål. Når da regjeringa er upresis på avtrekkjaren og målet er rørleg, skal det mykje til for at resultatet blir bra. Opposisjonen har òg spurt kva som må til av løyvingar for at ruteplanen kan kome på skjenene igjen. Her har ikkje regjeringa kome med noko klart svar. Jernbaneverket har etter eiga utsegn dei siste fire åra fått dei løyvingane dei har bedt om. Men resultata er svært mangelfulle, og ein når ikkje dei måla ein har sett seg. I ein debatt med meg i Tabloid i haust uttala statsråd Meltveit Kleppa: «Her er det nokon som ikkje har gjort jobben sin.» Spørsmålet er: Når ein har fått dei pengane ein har bedt om, men ikkje når dei måla ein har lovt, er det ikkje da grunn til å sjå på organiseringa av sektoren? Kristeleg Folkeparti vil derfor omorganisere Jernbaneverket, gi dei større fridom, men òg større ansvar for framdrifta for å nå dei politiske måla. Me opplever at me ikkje får utnytta dei ressursane som me i dag set inn i sektoren, på ein god nok måte. Me trur på at ein slik modell som ein har bl.a. innanfor luftfarten, vil gi eit betre handlingsrom og større fleksibilitet. Kva handlar dette om? Jo, Jernbaneverket må få lov til å leggje planar over tid og å kunne gjennomføre desse utan at dei årlege budsjetta hindrar dette. I dag ser me at prosjekt ikkje blir gjennomførde etter planen, samanhengande arbeid blir splitta opp. Eit eksempel, når me tek Ruteplan 2012, er at no må Jernbaneverket få dei midlane dei treng for å gjennomføre dei planane som skal til for at me skal få Ruteplan 2012 – eller i alle fall ruteplanen – på skjenene igjen. Det er ikkje berre det sentrale austlandsområdet som er viktig for Kristeleg Folkeparti når det gjeld jernbanen. For jernbanen er det viktig med både auka vedlikehald og investering. Eg nemner satsingar frå Kristeleg Folkeparti: Det er Ringerikstunnelen, der me løyver 50 mill. kr, Eidangertunnelen, der me løyver 30 mill. kr, og Mossetunnelen 10 mill. kr. Me set òg av 5 mill. kr til planarbeid som er avgjerande for no å kome vidare med jernbane Narvik–Tromsø. Også denne vinteren ser luftproblematikken i Bergen ut til å bli alvorleg. Byrådet tek dette på alvor, og det beste eksemplet på den satsinga er Bybanen, som allereie er ein suksess. Kristeleg Folkeparti har i sitt budsjett løyvd 25 mill. kr til Bybanen i Bergen, fordi staten må ta eit større direkte ansvar for utviklinga av bybaner. Ein kan ikkje ta slike store lyft berre ved hjelp av bompengeløysingar. Eg vil derfor vise til Kristeleg Folkepartis forslag om at me treng ein eigen kollektivstrategi. I vårt forslag seier me: «Stortinget ber regjeringen legge frem en nasjonal kollektivplan med en konkret helhetlig oversikt og konkrete mål for utviklingen av kollektivtilbudet i Norge, der de ulike transportformene må ses i sammenheng.» Me treng konkrete mål for buss, tog, bane og sjøtransport. Me treng mål for kollektivtrafikken. Me treng betre verkemiddel. Me treng òg å sjå transportformene i samanheng. Me veit korleis befolkningsutviklinga i Oslo og Akershus blir framover – berre dét er ein grunn til å sjå meir heilskapleg på dette. Derfor blir statens ansvar både mot det regionale og lokale nivået særs avgjerande. Derfor synest me dette er eit veldig spennande forslag. Noreg treng ein heilskapleg kollektivstrategi. For Kristeleg Folkeparti er sikkerheit på vegen vårt tydelege mål nr. 1. Derfor har me arbeidd i fleire år for eit eige vegtilsyn, og ser derfor positivt på at regjeringa no endeleg kjem med eit framlegg om det. Men det er veldig skuffande at regjeringa ikkje hører på fleirtalet i det regjeringsoppnemnde utvalet, som så tydeleg åtvarar mot den løysinga som regjeringa no har valt. Det blir som å la bukken passe havresekken når ein lèt Vegdirektoratet, som er ansvarleg for vegutbygging og vegvedlikehald, også vere tilsyn for denne sektoren. Her vel ein eit heilt anna prinsipp enn det ein har gjort for luftfarten og jernbanen. Det kunne derfor vore interessant å høre statsrådens forklaring på nettopp dette. Kristeleg Folkeparti aukar løyvingane både til rassikring og for å tryggje vegane med fleire midtdelarar. I regjeringa sitt framlegg er det svært langt frå målet i NTP om å byggje 750 km med midtdelarar. Regjeringa har sagt at det vil lukte meir asfalt enn nokon gong under dei raud-grøne. Men med den kostnadsauken me har sett dei seinare åra, ser me at det blir mindre asfalt enn me opplevde under tidlegare regjeringar. Eg vil avslutte med å vise til eit alvorleg kutt me ser i budsjettet, og det er kuttet på samferdselsforsking med over 20 pst. Transportsektoren har eit betydeleg ansvar for å sikre kutt i klimautsleppa. På den bakgrunnen er det uforståeleg at ein kuttar nettopp i samferdselsforskinga, som kan gi oss gode svar på korleis me kan få til denne typen kutt. Derfor er det vanskeleg å forstå nettopp dette. Kristeleg Folkeparti har òg eit eige forslag om å løyve 15 mill. kr til eit pilotprosjekt, som kan utvikle TT-tenesta til å bli meir treffsikker. Med dette tek eg opp dei forslaga som Kristeleg Folkeparti er med på i innstillinga.