Gunvor Eldegard (Arbeiderpartiet), 2012-05-14:
Først vil eg takka interpellanten for å ta opp eit veldig viktig tema. Eg synest dette er noko me bør jobba for for å få fleire til å velja yrkesfag, heva statusen på all vidaregåande opplæring og få ein jamnare kjønnsbalanse i val av utdanning og yrke. I tillegg er eg oppteken av å få ein større fleksibilitet i den vidaregåande opplæringa. Yrkesfaga har over lengre tid komme i siste rekkje i utdanningssystemet. Verdien av handverks- og yrkesopplæring har ikkje fått den positive posisjonen og merksemda som står i forhold til det alle dei viktige, interessante og flotte faga faktisk representerer. Derimot vil eg seia at merksemda rundt fråfall på yrkesfag gjer at faga i seg sjølve får eit negativt fokus. Det må me snu. Når ein f.eks. har fagbrev som elektrikar, har ein ein veldig god kompetanse. Den kompetansen må me læra oss å verdsetja, og han må kunna nyttast på fleire måtar, ikkje berre til jobb eller vidare til ingeniør. I min interpellasjon til kunnskapsministeren den 29. mars i år, om å få fleire til å velja utradisjonelt, spesielt på yrkesfagnivå, var det fem tiltak som eg meinte burde vera på plass for å få dette til: betre rådgjeving, prosjekt med rollemodellar, nettverksbygging, likestillingsansvarleg i fylkeskommunen og at fagbrev burde gje studiekompetanse. Eg trur at desse tiltaka gjeld ganske generelt for både gutar og jenter. Eg trur at betre rådgjeving og moglegheit for studiekompetanse er nøkkelfaktorar for eit betre vidaregåande studietilbod til alle. Ofte høyrer me foreldre seia til ungdommen sin: Ta allmennfag, så er det inga hindring for kva du kan gjera vidare. Men eg trur at dersom fagbrev òg gav kompetanse til vidare studiar, ville det ha vore lettare å starta med eit fag. Eg trur at auka status for yrkesfag og betre kjønnsbalanse er to sider av same sak. I dag syner det seg at av dei som har gått Y-vegen, frå yrkesfag utan studiekompetanse til ingeniørutdanning, er det ein langt større del som fullfører og består, enn ved ei ingeniørutdanning, som byggjer på vanleg studieførebuande kompetanse. Dette tilseier, meiner eg, at ein kanskje burde testa ut Y-vegen i andre fag òg. Eg sa til å byrja med at eg meiner at fleksibilitet er viktig. Da tenkjer eg at det burde vera mogleg at dersom du har gått to eller tre år på allmennfaglege studium, kunne du kanskje etterpå få lov til å ta eit komprimert yrkesfagleg løp – at ein i staden for studiepåbygging kan ta ei yrkesfagleg påbygging. For når du som 15–16-åring skal velja, er det ikkje, som òg ministeren var inne på i stad, veldig lett å vita kva ein kan verta. Da er det slik, som eg har sagt før, at mange tek allmenne fag for at det ikkje skal vera nokon hindringar. Men dersom du etterpå ønskjer å gå over på yrkesfag, er vegen gjerne stengd, og du har på ein måte brukt opp «retten» din – så du må starta heilt på nytt. Eg meiner at ein likevel har eit ganske godt grunnlag i basisfaga, og da bør det vera mogleg å laga eit komprimert løp for den yrkesfaglege delen. Der må me òg få behalda retten til lærlingplass. Med eit slikt løp vil me gjera det vidaregåande studietilbodet på vidaregåande skule mykje meir fleksibelt. Eg ønskjer at statsråden skal vurdera ei sånn moglegheit. Så til ei anna lita sak, som eg synest bør vurderast. Veldig ofte høyrer me at folk meiner det er for mykje teori på yrkesskulen, men eg meiner at i tillegg til den teorien som ein får, skulle ein òg få høve til å velja andre teoretiske fag. For det går faktisk an å vera interessert i både elektro og historie. Igjen – mitt mål er eit meir fleksibelt utdanningssystem. I handlingsplan for likestilling står det at det er eit mål å få mindre kjønnsdelte utdanningsval. Dersom me får til det, vil det òg heva statusen på yrkesfag. Betre rådgjeving har eg ofte snakka om. Eg har berre lyst til å stilla eit spørsmål: Er det nokon ungdomsskuler som har folk med fagbrev som gjev råd vidare? Eg trur den kompetansen er veldig liten på ungdomsskulen. Det som me høyrer frå mange elevar når det gjeld rådgjevinga, er at dersom du har gode karakterar, får du beskjed om å ta allmennfag, og dersom du er midt på treet og er jente, så kan du ta teikning, form og farge. Sånn kan det ikkje vera. I helga var eg saman med jentene i «Jenter i Bil & Elektro», og dei gav meg tilbakemelding om at det var litt uoversiktleg, så dei har sjølve laga ein eigen brosjyre som eg vil gje til kunnskapsministeren, om alternativa dersom ein tek yrkesfag.