Knut Arild Hareide (Kristelig Folkeparti), 2018-03-01:
Kristeleg Folkeparti har lenge arbeidd for strengare retningslinjer for våpeneksporten og auka openheit. Det har skjedd forbetringar, men slik Kristeleg Folkeparti ser det, er det framleis eit betydeleg forbetringspotensial. Kristeleg Folkeparti er glad for at regjeringa stansa eksporten av ammunisjon til Dei sameinte arabiske emirata i januar i år. Me meiner at det skjedde for seint. Norsk våpensal til koalisjonen som er leia av Saudi-Arabia, viser behovet for skjerping og forbetring av regelverket. Med over 20 millionar menneske med behov for humanitær hjelp er Jemen i verdas største humanitære krise. Krigshandlingane er mogleggjort fordi land sel militært materiell til dei krigande partane, til tross for at det blir rapportert om grove brot på folkeretten av alle sider i konflikten – angrep på sjukehus, hindring av humanitær hjelp og drap på sivile. Det er ikkje greitt at Noreg sel militært materiell til land i ein koalisjon som gjentatte gonger har brote internasjonal humanitærrett, og er skyldig i grove brotsverk mot barn i konflikt. Kristeleg Folkeparti meiner Noreg bør ha eit robust regelverk som sikrar at ingen strategiske varer blir eksportert til autoritære regime som gjer alvorlege menneskerettsbrot. Dette handlar òg om kva for eit land Noreg skal vere, kva me kan vedkjenne oss, og kva verdiar me står for. Kristeleg Folkeparti er òg opptatt av at forsvarsindustrien skal ha mest mogleg føreseielege og langsiktige rammevilkår for verksemda si. Men desse rammene bør vere meir restriktive enn dei er i dag. Norsk forsvarsmateriell skal ikkje brukast i strid med krigsreglane. Norsk eksport skal ikkje styrkje autoritære regime sin kapasitet og moglegheit til å undertrykkje eiga befolkning. Derfor støttar Kristeleg Folkeparti forslaget som blir fremja av Miljøpartiet Dei Grøne om at Noreg skal gjennomføre ei grundig utgreiing av både eksportkontrollova og forskriftene for å vurdere moglegheita for å innføre vedtak om forbod som hindrar eksport av norsk materiell, både A- og B-materiell, til land der det er ein risiko for at dette vil bli brukt til å gjere krigsbrotsverk eller andre brot på Noregs internasjonale forpliktingar. Denne utgreiinga skal vurdere korleis Noreg på best mogleg måte kan vareta sine folkerettslege forpliktingar, samtidig som ein søkjer å vareta konkurransedyktige rammer for norsk forsvarsindustri. Kristeleg Folkeparti fremjar òg eit forslag saman med SV og Venstre om at regjeringa skal kome tilbake til Stortinget med ei eiga sak om å inkludere artiklane 6 og 7 i ATT-avtalen i norsk lov eller forskrift – ikkje berre i retningslinjene frå departementet, slik ordninga er i dag. Eksportverdien av norsk forsvarsmateriell var i 2013 på nær 4,3 mrd. kr. Ein stor del av dette gjekk til NATO-landa og til Sverige og Finland. Det blei i 2016 gjeve 34 avslag på søknader om eksportlisens for forsvarsmateriell og tenester. Teknologisk leiarskap blir stadig viktigare på mange område, som det òg er med forsvaret. Skal forsvarsindustrien lykkast, treng ein høg kompetanse og satsing på leiande teknologi. Den teknologiske kompetansen som blir skapt innan forsvarsindustrien, er òg viktig for andre høgteknologiske næringar. Men militær teknologi er ikkje ei kva vare som helst. Derfor må Noreg ha eit strengare eksportkontrollregelverk. Me må fremje felles internasjonale reglar og høge internasjonale kontrollstandardar for nettopp eksport av forsvarsmateriell. I relevante internasjonale fora må Noreg jobbe for å oppnå ei felles norm for sluttbrukardokumentasjon og arbeide for at dette blir ei norm òg i NATO. Kristeleg Folkeparti fremjar saman med Senterpartiet og SV eit forslag om å greie ut moglegheita for kontrollmekanismar for å gjere handheving av sluttbrukarerklæringar mogleg.