Gunn Berit Gjerde (Venstre), 2005-12-06:
At Noreg skal ha eit oppegåande næringsliv i alle delar av landet, trur eg det er full semje om i denne salen. Regjeringsskiftet har vist at det er store skilnader mellom partia om korleis vi som politikarar skal agere for å få eit blomstrande næringsliv som både kan sikre økonomien i landet og gi stor sysselsetjing og arbeidsplassar både i distrikta og i byane. Skilnaden er kanskje mest synleg i fiskeripolitikken, der Regjeringa har gjort heilomvending, men vi ser òg skarpe skiljeliner mellom den borgarlege regjeringa og den sosialistiske regjeringa i generell næringspolitikk. Det merkelege er at i landbrukspolitikken, som Senterpartiet varsla revolusjon i dersom dei kom til makta, har det vorte heilt taust. Landbruksministeren snakkar om det nye familielandbruket, men hittil er det ingen som har fått vist kva dette i praksis skal innebere – og har ikkje landbruket alltid vore familiedrive? Alt som var så fælt under WTO-forhandlingane sist, har no, saman med litt til, vorte gangbar og naudsynt internasjonal landbrukspolitikk. Næringspolitikken var ei av de viktigaste sakene i valkampen vi har lagt bak oss. Sjeldan har lovnader vorte følgde av mindre handling enn det vi no har sett. SV reiste land og strand rundt i valkampen og fortalde at dei hadde den beste næringspolitikken, m.a. fordi dei ville auke avskrivingssatsane til 25 pst. To månader seinare var ikkje det nødvendig på grunn av konjunktursituasjonen, ifølgje SV-leiar Kristin Halvorsen. Skal tru kva det var for slags konjunktursvingingar finansministeren har sett dei siste månadene som ingen andre har fått med seg? Venstre fører ein målretta politikk mot småbedrifter og gründerar. Det gav òg resultat i førre periode med rekordmange nordmenn i arbeid, og rekordmange nye bedrifter. Meir enn 50 000 bedrifter vart starta opp. Våre forslag om å auke avskrivingssatsane for maskinar og innføre lette i arbeidsgivaravgifta i familiebedrifter er ei vidareføring av politikken som har gitt resultat. Det er derfor trist at Regjeringa ikkje følgjer opp dette. Næringsminister Odd Eriksen innrømmer overfor TV 2 at ja, på mange måtar kan ein seie at vi fjernar verktøy frå verktøykassa, men samtidig har vi beheldt noko av den auken den førre regjeringa foreslo. Eg håpar at andre enn næringsministaren òg ser dette etter kvart, og gjer noko med det. Spesielt ser Venstre det som viktig at det igjen vert vist ei tydeleg satsing på forsking og nyskaping. Det er ikkje godt at Fondet for forsking og nyskaping vert redusert med 25 milliardar kr i høve til Bondevik-regjeringa sitt budsjett, sameleis kutt i Innovasjon Noreg – og kanskje spesielt kutta i oppdragsforsking, som næringslivet sjølv kan styre – vidare kutt i romforsking, som gjev mange spennande og framtidsretta arbeidsplassar i Noreg, og i forskinga innan maritim og marin næring. Skal Noreg hevde seg i framtida, må vi drive forsking som kan skape ny teknologi, for heile tida å sitje i førarsetet for utviklinga innan dei greinene vi er gode på. I denne samanhengen er Venstre storleg forbausa over Framstegspartiet. I budsjettilrådinga står det på side 12 at Framstegspartiet meiner «det er nødvendig å endre et av næringspolitikkens hovedprinsipper fra næringsnøytralitet til målrettet satsing» – samtidig har Framstegspartiet alltid terpa på at det ikkje skal vere skattar, og at eigarane og bedriftene må klare seg sjølve. Samtidig vil eg vise til at når Venstre, Kristeleg Folkeparti og Høgre foreslår offensiv satsing på eitt av dei felta som Framstegspartiet peikar på, nemleg marin næring, vil dei ikkje vere med. Når det kjem til handling, følgjer dei ikkje opp det som dei sjølve har sagt. For meg heng ikkje dette i hop. Framstegspartiet viser til Finland og Nokia – den populære solskinnshistoria der. Men det var nettopp det Finland satsa på: forsking, forsking og forsking igjen – og nettopp av dei skattepengane som staten hadde teke inn. Dei store organisasjonane innan fiskeria greidde det kunststykket å verte einige om korleis flåten måtte strukturerast for å få til ei sikker, lønsam næring, som også tok omsyn til dei avgrensa ressursane vi har å fangste på. Dette var det full oppslutning om i Bondevik-regjeringa. Struktureringa over til færre, men sikrare og meir effektive båtar for fiskarane var i full gang, og heile næringa opplevde stor optimisme. Både fiskebåteigarane og bankane hadde tru på at nye investeringar kunne forsvarast økonomisk. Båtar vart kondemnerte, dei beste av dei gamle fartøya vart moderniserte, og nye båtar vart kontraherte – akkurat slik som det skal vere i ei moderne næring i utvikling. Men så kom regjeringsskiftet, og alt som ikkje var gjort til då, vart stoppa – rett nok med ei lita utsetjing for dei som alt var i gang. Og så ligg ideane om regionkvotar på lur. Distriktskvoteordninga som er varsla, vil eg kalle ei regionalisering light. Etter saksutgreiinga frå fiskeridirektøren til Reguleringsrådet er det dei største båtane som skal avgi kvotar til distriktskvoteordninga. Og vi kan vente ei omfordeling, ikkje berre mellom store og små, men også mellom landsdelar. Sameleis fører spørsmål når det gjeld reiarlagskvotane, til at det no vert teke inn att fleire gamle båtar i fiskeria igjen, noko som går ut over både sikkerheita for fiskarane og lønsemda for reiarlaga. Den nye regjeringa har skapt ei usikkerheit som gjer at satsinga no dett saman dersom det ikkje skjer noko anna snart. Om fiskaren ikkje slår lysa i vindauga heilt av når Hurtigruta går forbi, har han begynt å blinke med lysa. Stoppen i struktureringa som var på gang, vil indirekte gi næringa mykje dårlegare rammevilkår. Venstre vil ha eit aktivt og levande landbruk i heile landet. Bondevik-regjeringa, med landbruksministeren i spissen, stakk fingeren i jorda og såg at norsk landbruk måtte ha ei omlegging og fornying, om ikkje heile landbruket skulle fredast frå alt internasjonalt samkvem. Isolering har vi som kjent ikkje høve til dersom vi også skal ta omsyn til dei andre næringane som Noreg er avhengig av. Det vart difor lagt opp til ei nyskaping i landbruket, slik at dei minste gardane også kunne overleve med attåtnæringar og nye næringar som garden og dei som arbeider der, har som eit utgangspunkt. Pristildelinga til Den Gyldne Omveg, som har greidd å skape lønsemd ved at nisjeprodusentar går saman og skapar eit heilt nytt og interessant reiselivstilbod for turistar og innbyggjarane rundt, viser at det er i ferd med å skje noko i norsk landbruk. Per i dag er det over 20 000 årsverk i ny næring på gardane, som Grøn omsorg, reiseliv, bioenergi osv. Sameleis har fokuset på naturlandskapet utløyst nye arbeidsplassar i næringa. Dette har vore viktig for å halde oppe busetjinga og sysselsetjinga på gardane i distrikta. Her er det eit stort potensial for dei som greier å utnytte det som ligg i det moderne mennesket sine behov for det som er ekte, for nærleik med dyr og for spennande, trygg mat. Samstundes vart det lagt til rette for ordningar som skulle sikre dei mellomstore og store gardane, ved å stimulere til effektivisering og sambruk. Etter valkampen, med Senterpartiet i spissen når det gjeld landbruk, fekk vi inntrykk av at dette berre var bagatellar, utan betydning for norsk landbruk. Og med regjeringsskiftet venta vi derfor eit skifte, eit markant skifte, i norsk landbrukspolitikk. Det har vi ikkje sett. Vi vel å tolke det slik at det sporet Bondevik-regjeringa var inne på, var eit godt spor for norsk landbruk. Landbruksministeren varsla ein heilt ny landbrukspolitikk, men hittil har han gitt oss ei kapitteloversikt med reprise frå den gamle regjeringa. Og så har vi høyrt om eit nytt kapittel som heiter familielandbruk, som vi ikkje er sikre på om Regjeringa sjølv heilt veit kva skal innehalde. Landbruksministeren er også tilfreds med at satsinga på bioenergi er nytenking frå Regjeringa. Men dette var faktisk eit av Bondevik-regjeringa sine satsingsområde innan landbruket. Landbruksministeren, Terje Riis-Johansen, etterlyste i denne salen Stortinget si støtte til landbrukspolitikken. Venstre vil iallfall signalisere at vi sjølvsagt gir støtte til ein politikk som vi har vore med på å lage. Så dersom den politikken held fram, har landbruksministeren full støtte frå Venstre.