Magnhild Meltveit Kleppa (Senterpartiet), 2002-06-20:
Då Stortinget i fjor vår drøfta oppgåvefordelinga mellom stat, fylke og kommune, var det med statleg overtaking av sjukehusa som bakteppe. I år er debatten tilslørt av Høgre sitt openberre ynske om å fjerna fylkeskommunen som forvaltningsnivå og det like openberre ynsket om å fjerna ei rekkje kommunar og dermed svekkja lokaldemokratiet. Knapt noko tema er så grundig analysert og utgreidd som nettopp oppgåvefordelinga og det regionale forvaltningsnivået. Offentlege utgreiingar og forskingsrapportar slår ettertrykkjeleg fast at det tredje nivået i forvaltning og politikk bør haldast ved lag. Senterpartiet meiner også det. Vi vil understreka at velvalde ord ikkje er nok. Skal innbyggjarane oppleva fylkeskommunen som utførar av viktige tenester, må fleirtalet i denne salen vera villige til å stilla opp med nødvendige midlar, jf. revidert nasjonalbudsjett og Regjeringa sin manglande vilje til eit raust og ryddig sjukehusoppgjer. Senterpartiet står fast ved dei prinsippa som vi heldt fram i vår. Fylkeskommunane har viktige oppgåver – innan vidaregåande skule, innan samferdsel, innan kultur og innan regional utvikling. Fylkeskommunane skal overta oppgåver som krev politisk skjøn på regionalt nivå, her medrekna planarbeid og andre oppgåver som krev politisk samhandling og partnarskap mellom stat, fylke og kommune. Vi meiner at fylkeskommunen skal ha myndigheit til å ta avgjerd i saker som har konsekvensar for heile fylket eller for fleire kommunar. Vi meiner at det er ei anna og meir likeverdig form for samarbeid enn at fylkesmannen har si hand over kommunane. Vi ser ikkje denne trusselen om overkommunar som regjeringspartia her prøver å mala på veggen. Tvert imot er det òg undersøkingar som viser at kommunane ikkje har noko imot det tette samspelet som no allereie er utprøvt i nokre fylkeskommunar. Vi vil at dei regionale miljø- og landbruksoppgåvene skal liggja hos fylkeskommunen, med unntak av klagesaker og legalitetskontroll, som fylkesmannen skal ha ansvaret for. Senterpartiet er svært godt fornøgd med vedtaket i dag om at dei bedriftsretta bygdeutviklingsmidlane blir liggjande hos SND. Det er ei ordning som har fungert i to år, og som har brei støtte. Vi meiner dette blir eit viktig bidrag til det samspelet om regional utvikling som etter vårt syn skal vera mellom kommune, fylkeskommune og ulike statlege aktørar. Regjeringa sitt forslag ville gitt ei uheldig oppsplitting og eit auka byråkrati. Reidar Sandal har veldig ryddig gjort greie for vårt felles nei til forsøk med kommunalt ansvar for vidaregåande skular. I mitt fylke, Rogaland, har vi sett kor viktig fylkeskommunen er i forhold til den heilskapsvurderinga som må liggja i botnen når det gjeld opplæringstilbodet. Det er slik skular som Sauda, Ryggjabø og Dalane har hatt moglegheit til å utvikla seg til livskraftige opplæringssenter med store ringverknader både for anna utdanning og for næringslivet. Vi frå Senterpartiet ser gjerne at nye oppgåver blir lagde over frå staten til fylkeskommunane. Vi skjønar ikkje at Regjeringa ikkje kunne vera såpass kreativ at ho såg både på Aetat, på vaksenopplæringa, på kompetansereforma og òg meir på samferdsel i samband med det. Så er det teke visse initiativ frå ulike fylkeskommunar når det gjeld einskapsfylke. Vi går inn for slike forsøk. Vi ynskjer ei klargjering i forhold til den usikkerheita som no måtte vera om korleis desse forsøka skal leggjast an. Vi meiner nok at skal ein få ei reell samordning, og skal ein få til reduksjon og forenkling av byråkratiet, bør ein prøva på tettare forsøk enn det som så langt er meldt. Vi er overraska over Kristeleg Folkeparti, eit parti som vi stod nær saman med både i fjor og tidlegare, og den snuoperasjonen som dei no har føreteke. Dei kan f.eks. ikkje vera med på å seia at fylkeskommunane skal overta oppgåver som krev politisk skjøn på regionalt nivå, her medrekna oppgåver som krev politisk samhandling og partnarskap.