Liv Signe Navarsete (Senterpartiet), 2015-06-12:
Ikkjespreiingsavtalen, NPT, er det overordna rammeverket for nedrustings- og ikkjespreiingsarbeidet i verda i dag. Dette arbeidet fekk eit alvorleg tilbakeslag 22. mai i år, då atomvåpenmaktene blokkerte sluttdokumentet. Regjeringa sitt argument om å «vente på NPT» er dermed ikkje lenger truverdig. Me kan ikkje vente fem år, til neste tilsynskonferanse, eller setje all vår lit til atomvåpenstatane, som tydelegvis ikkje er villige til å binde seg til konkret nedrusting. 108 land er no med på Humanitarian Pledge, om å tette holet i folkeretten og jobbe for å forby og eliminere atomvåpen. Washington Post kallar det eit «opprør» blant sivilsamfunnet og fleirtalet av verdas statar. Sveriges utanriksminister, Margot Wallström, har sagt at Sverige vil slutte seg til det humanitære løftet. Regjeringa lovar å stå fast på den humanitære linja i NPT, men sviktar på viktige punkt, noko sivilsamfunn frå heile verda og andre statar reagerer på. Ban Ki-moon oppfordrar til å forby og avskaffe atomvåpen så fort som mogleg. Når FNs generalsekretær snakkar, bør me lytte. Sivilsamfunn over heile verda står samla. Alle frå Røde Kors til paven og Colin Powell er samde: Atomvåpen er ubrukelege våpen, livsfarlege og bør verte forbodne. Ikkjespreiingsregimet står i fare. Så lenge atomvåpenstatane nektar å halde sin del av avtalen, kan det ikkje ventast at dei andre landa respekterer sin del av avtalen om ikkje å skaffe seg atomvåpen. Det er avgjerande at me får på plass konkrete tiltak for nedrusting og forbod mot atomvåpen. Slik kan me redde ikkjespreiingsavtalen, verdast viktigaste nedrustingsavtale. Alle NPT- og NATO-land har forplikta seg til å jobbe for ei atomvåpenfri verd. Då må me òg tore å ta praktiske grep for å få det til. Me har venta på atomvåpenstatane i 45 år. No er det på tide at det store fleirtalet av verdas statar går saman for framgang. «Demokratiet har kome til atomnedrusting», sa Costa Rica under NPT. 70-årsmarkeringa for bombinga av Hiroshima og Nagasaki i august er eit viktig og rett tidspunkt å nytte til å skape framgang for nedrusting. Det er forventa at ein konferanse der forhandlingane om eit forbod skal starte, vert annonsert innan august. Forhandlingane vil ta utgangspunkt i semja om det humanitære løftet. Det er difor avgjerande at Noreg stiller seg bak løftet og deltek i forhandlingane. Parlamentet i NATO-landet Nederland har allereie vedteke at landet skal delta i forhandlingane. Noreg vil difor ikkje verte fyrste NATO-land der. Eit forbod er ikkje i strid med NATO-forpliktingane våre, men i tråd med lang og god norsk utanrikstradisjon, noko òg Stoltenberg slo fast i april. Det handlar heller ikkje om einsidig nedrusting, men om å leggje grunnlaget for gjensidig og balansert nedrusting. Regjeringa sin utanrikspolitikk skal vere godt forankra i Stortinget. Når dei folkevalde gir så tydeleg signal om at dei ynskjer at Noreg skal arbeide for forbod, må regjeringa følgje opp. Senterpartiet føreset at regjeringa vil gjere det. Åtte av ti nordmenn stør eit forbod. Noreg har stolte tradisjonar som føregangsland i tidlegare prosessar knytte til forbod mot landminer og klasevåpen. Det er ille om vårt omdømme som fredsnasjon og føregangsland for nedrusting skal verte svekt av ei regjering som nektar å ta leiarskap i eit så viktig globalt spørsmål. Det er ingen som har bede NATO om å gi opp alle sine atomvåpen fyrst. Kven som skal kvitte seg med kva for våpen, kor mange, og når, er nettopp noko ein bør verte samde om gjennom internasjonale forhandlingar. Eit forbod vil ikkje i seg sjølv direkte føre til nedrusting, men det vil vere eit viktig steg i rett retning. Difor bør så mange land som mogleg delta i desse, inkludert Noreg. Hiroshima og Nagasaki kan skje igjen. Noreg og norske politikarar må stille seg på rett side av historia og vise vilje til å forby atomvåpen. Det skyldar me våre etterkomarar, og det skyldar me det globale samfunnet.