Sigrun Eng (Arbeiderpartiet), 2001-12-13:
I budsjettdebatten i år har fleirtalet gitt signal om ein endra kurs innan samferdsel. Dessverre handlar ikkje endringane om auka satsing, men om å gi frå seg moglegheita til politisk styring. Sem-kameratane er i lomma på Framstegspartiet, og Kristeleg Folkeparti har gjort fullstendig kuvending i høve til dei standpunkta dei stod for under Bondevik I. Den gongen snakka vi om at kamelar var favorittkosten, men nå må det vere piggsvin – mothårs! Jan Sahl prøvde seg på ei forklaring, og det har eg berre registrert. Politikk er «det muliges kunst», heitte det før. Det er eit like aktuelt uttrykk i dag. Privatisering, konkurranseutsetjing og aksjeselskap er løysinga i vår tid innan samferdsel, skulle ein lytte til fleirtalet. Forliksdokumentet blei utan forvarsel, korkje for dei tilsette eller for andre, kokt i hop på ei lita ettermiddagsstund. At frustrasjonen blir stor mellom arbeidstakarane, som har vore og er inne i organisatoriske prosessar over år, er forståeleg. Dokument nr. 8:12 er eit forslag frå Framstegspartiet om å tillate fleire private aktørar på Jernbaneverkets banenett. Dette er ei gjentaking av forslag frå medlemer av Framstegspartiet i førre periode. Komiteen legg same argumentasjonen til grunn for sine merknader denne gongen som då. Det er alt i dag gitt opning for konkurranse på sporet når det gjeld godstrafikk. Men fleirtalet i komiteen, Høgre og Framstegspartiet, pluss Kristeleg Folkeparti denne gongen, meiner at prosessen om fullt frislepp går for seint. Det same fleirtalet har i budsjettavtalen gitt dei same føringane som Dokument nr. 8:12 har i seg. Alle partia har i sine merknader signalisert at sikkerheit og tilgjengeleg sporkapasitet må vere på plass fyrst. Statsråden gav som svar i si fråsegn når det gjeld Dokument nr. 8:12, at dei føringane som var lagde i Nasjonal transportplan 2002–2011, St.meld. nr. 46 for 1999-2000, og Innst. S nr. 119 for 2000-2001, framleis skal liggje til grunn. Og i den fråsegna heiter det at ein legg «fra Samferdselsdepartementets side i første omgang opp til å utvide forskriftene om tilgang til sporet til også å omfatte godkjente jernbaneforetak som ønsker å utføre godstransport på strekninger der det er ledig kapasitet på jernbanenettet». Arbeidarpartiet, Sosialistisk Venstreparti og Senterpartiet støttar dette. Det merkelege oppe i det heile er at regjeringspartia ikkje lenger støttar sin eigen statsråd og deler hennar syn. Alle politiske parti følgjer utviklinga i Europa på jernbaneområdet. England har prøvd privatisering. Ansvarsfråskriving og pulverisering er resultatet. Toga gjekk fortare tidlegare på 1900-talet. Tilliten til jernbanen er borte, og trafikktala går sterkt ned. Der har dei gått tilbake til den gamle løysinga. Staten måtte inn og redde stumpane ved å setje selskapet under administrasjon. Arbeidarpartiet, Sosialistisk Venstreparti og Senterpartiet meiner at vi fyrst bør hauste av ein breiare erfaringsbakgrunn innanfor godstrafikk, som er langt meir internasjonal, før vi går vidare på tanken om å gjere same grepa innan persontrafikken her til lands. Noreg er som vel kjent både langstrakt og grisgrendt. Alt kan ikkje drivast etter prinsippet om å vere butikk. Nokon av oss tenkjer også distriktspolitikk. Eg reknar med at forslagsstillarane vil kommentere sine standpunkt, men vil berre opplyse Stortinget om at vedtaket går ut på at saka blir lagd ved protokollen. Innanfor jernbanekapittelet i årets budsjettproposisjon finn vi ein kraftig auke på alle område, meir til investering i linja, meir til kjøp av tenester. Auken er på heile 667 mill. kr på jernbanekapittelet. Etter behandlinga av Nasjonal transportplan skulle jernbanen nå få eit lyft. Skjenegang og køyreleidning er mange plassar svært gammal, nærast gått ut på dato. Alle parti, utanom Framstegspartiet og Høgre, meinte ikkje å satse slik fleirtalet ville, den gongen heller. Forskjellen er berre at nå har dei fått med seg Kristeleg Folkeparti, som har gjort eit kvantesprang i høve til å satse på jernbanen, med å gå i allianse med dei partia som politisk ikkje har vist vilje til å satse på jernbanen. Representanten Svendsen sette ord på det i eit tidlegare innlegg. Eg tenkjer ikkje då fyrst og fremst på dei 15 mill. kr som fleirtalet har kutta, men meir på dei signala det same fleirtalet sender ut om å oppfylle ramma i fireårsperioden som vi nå er inne i. Arbeidarpartiet finn grunn til å minne om kva som var gitt av signal i Sem-erklæringa, der det står at ein legg opp til å auke løyvingane til Jernbaneverket. Det starta ikkje spesielt godt, fyrste året med eit kutt. Jernbanen må i langt sterkare grad enn i dag kome på banen som godstransportør på dei lange strekningane. Vi må på sikt få like konkurransevilkår for alle som driv med godstransport. Derfor er det viktig at vi får bygd ut godsterminalane på Leangen og i Gandal. Derfor er det viktig at vi får fleire kryssingsspor, og at tunnelar blir strossa for å ta internasjonale containerar. Utviklinga av knutepunktstasjonar og reduksjon av jernbaneovergangar vil auke tryggleiken og få opp farten. Likeins vil eg nemne satsinga på dobbeltspor på dei strekningane som i dag er flaskehalsar, Sandvika–Asker fyrst og fremst, men òg vidareføringa av Vestfoldbanen, for å få ut effekten av dei allereie investerte midlane og for å få ein tidsgevinst. Så har også fleirtalet kommentert strekninga Rørosbanen–Dovrebanen, som på ein måte er eit dobbeltspor til Trondheim. Kan det utnyttast betre? Jernbanen har dei siste åra fått mykje nytt togmateriell. Eg er av dei som køyrer mykje tog og høyrer kor positivt passasjerane omtaler dette. I tillegg har NSB fått drahjelp i marknadsføringa si etter den 11. september. Ingen gler seg over den hendinga, men fleire har fått opp auga for at det er bra med jernbane. Vi klarer heller ikkje å løyse byanes trafikale utfordringar med berre å byggje ut meir veg. Vi må styrkje all skjenegåande transport. Det er der nøkkelen ligg til løysing av kollektivsatsinga. Samferdsel er eit område alle er meir opptatt av utanom dette huset enn innanfor. Eg vil nytte høvet til å kommentere Rv 7 og Rv 50, to riksvegar aust–vest – den eine mellom Buskerud og Hordaland og den andre mellom Buskerud og Sogn og Fjordane. Rv 7 er kontroversiell, bl.a. på grunn av villreinstamma. Den har minst regularitet. Vi må nytte ferje, og den har størst utfordringar når det gjeld tryggleik. Alle parti, utanom SV, går inn for brøyting også komande vinter. Rv 50, som var føreslått vinterstengd av regjeringa Stoltenberg, har den beste regulariteten. Den er ferjefri, kostar mindre og er ferdig utbygd med tunnelar, slik at tryggleiken er langt større og barrieren for reinen er bortimot borte. Den må fylkestinga, saman med vegkontora, finne midlar til. Symbolsk òg er dei to fylka blant dei som har fått reduserte rammer. Ifølgje vegsjefen i Buskerud er det her innført ein heilt ny praksis. Arbeidarpartiet og Senterpartiet har ein mindretalsmerknad om lik behandling av dei to riksvegane. Høgre-ordføraren i Hol brukte store ord om sine då innstillinga blei kjend. Han skjønar kor viktig denne ferdselsåra er om ikkje øvre Hallingdal skal bli ei attsnøa bakevje. Vi snakkar om Noregs største reiselivsregion. Avtala med E-CO Vannkraft om overtaking av vegen vederlagsfritt mot vinterbrøyting er underkjend. Der blir det truleg rettssak. Rv 7 med sine tre moglegheiter til å krysse fjellovergangen mot vest har på nytt kome i fokus etter at statsråden har gitt signal om at ho igjen vil sjå på supplerande stamvegruter. Hallingdal har etter Vegvesenet sine eigne tal 74 pst. av trafikken. Som representant for denne regionen er eg glad for det som statsråden har sagt. Politiske vedtak om vegval og viljen til å køyre deretter har slått feil. Eg berre nemner ordet Hemsedal, og kallar det for kaos. Det er dei som har fått trykken. Så skal Hallingdal endeleg få regiontoget sitt på skjenene att, så raskt som mogleg, har komiteen sagt. Brukarane ventar med lengsel på det. Buss for tog på så lange strekningar fungerer dårleg. Bilbruk blir resultatet. Til slutt: Eg er glad for at det har kome inn pengar til planlegging av dobbeltbrua på E18 gjennom Drammen, at Drammenspakka blir ivaretatt, og at støyskjerming blir valt i Lier.