Eli Sollied Øveraas (Senterpartiet), 2003-06-12:
Det er vel knapt noko land som har hatt ein så liberal speleautomatpolitikk som vi har hatt i Noreg. Cirka 19 000 automatar i eit land med omtrent 4,5 millionar innbyggjarar er eit høgt tal. Eg vil særleg peike på ein viktig grunn for å endre dagens lov som går på det som fleire har vore innom, førebygging og hindring av speleavhengigheit. Den nye modellen som Regjeringa legg fram, inneber ein reduksjon frå om lag 19 000 til omtrent 10 000 automatar. Oppstillingspolitikken vert endra, slik at aldersgrensa på 18 år vert lettare å overhalde. Automatane vert mindre aggressive, og dei vert knytte saman i eit datanett som skal gi kontroll over pengestraumen. Så kan ein stille spørsmålet: Har vi nokon vinnar med den nye modellen? Intensjonen til fleirtalet i Odelstinget er at dei speleavhengige og ikkje minst familiane deira skal verte vinnarane. Gjennom høyringar har vi vorte vitne til tragiske historier som nok har skaka dei fleste av medlemene i komiteen. Det gjer djupt inntrykk på mange av oss når det ein kan kalle ansvarlege familieforsørgjarar, på veg til helgas handletur lèt seg stoppe av ein lokkande og aggressiv automat, og dei pengane som skulle nyttast til innkjøp av daglegvarer, i staden forsvinn gjennom automaten. Eg har eit presseklipp frå Sarpsborg Arbeiderblad den 31. mai framfor meg, der det står om yngstemann, ein niåring, som har søkt hjelp for speleavhengigheit. Han er så langt den yngste som vi veit om, som har søkt hjelp på krisetelefonen. Det er ein nystarta telefon, og den får meir enn 30 førespurnader i døgnet, der skakande lagnader vert avdekte. Det vert omsett for om lag 30 mill. kr i året på spel totalt. I Sunnmørsposten onsdag den 11. mai viser ein til to ferske rapportar som syner at omtrent 11 000 tenåringar er det vi kan kalle avhengige. Cirka 49 000 nordmenn har vore avhengige. Det kan også skjule seg ei rekkje mørketal der, fordi ikkje alle har svart på undersøkinga. Rapportane viser vidare til at det gjerne startar med at ungane «låner» pengar av foreldra før dei går laus på bankkontiane, og nokre er så smarte at dei tømmer Visa-kontiane. Nokre ungdommar spelar opp studielåna sine og jobbar ved sidan av skulegangen for å finansiere spel. Ifølgje omtalen i Sunnmørsposten den 11. juni har vi også eksempelet med to unge herrar som reiser landet rundt, tek inn på hotell og fyller døgnet med å knekkje automatar. Så brukar dei gevinsten på å spele vidare. Eg vil gi ros til statsråden for at ho har vist mot og vilje til å gjere noko med det automatsystemet vi har i dag. Gjennom mange år har automatinntektene gått til gode formål. Millionar av kroner har gått til humanitært og samfunnsnyttig arbeid. Dei tre såkalla store organisasjonane, Røde Kors, Redningsselskapet og Norsk Handikapforbund, vil framleis få øyremerkte tilskot. Det er mange som oppfattar dette som urimeleg og urettferdig, særleg i høve til dei sju andre store, men lat oss ikkje gløyme at dei tre nemnde organisasjonane har drive med automatar sidan 1960-tallet – Redningsselskapet starta vel opp i 1935 – og at om lag 70 pst. av bruttoinntekta deira i dag kjem frå automatane. Lat meg understreke at det også er viktig at dei sju andre vert sikra ein føreseieleg økonomi. Når det gjeld resten av fordelinga, har Senterpartiet vore oppteke av å ta vare på dei mange små lokale lag og foreiningar som kan kome til å falle ut av fordelinga. Vi er difor nøgde med at eit breitt fleirtal har samla seg om innstillingas B, der Regjeringa vert beden om å utarbeide forskrifter som sikrar desse kompensasjon. Vi er også nøgde med at det same fleirtalet ber Regjeringa om å vurdere å sjå på tildelingsordninga for lag og organisasjonar som ikkje har drive med automatspel. Det er bra å få ei evaluering etter fem år. Det negative som gir grunn til uro, er at mellom 700 og 900 arbeidsplassar kan kome til å forsvinne. Når det gjeld den kompetansen ein sit inne med på Fagernes, ventar eg at det blir lagt vekt på å forsøkje å sikre dei arbeidsplassane i størst mogleg grad. Så ei stemmeforklaring: Senterpartiet støttar innstillinga og vil stemme mot alle forslaga frå mindretalet.