Jorunn Ringstad (Senterpartiet), 2002-06-13:
Det er positivt at Stortinget har fått ei stortingsmelding om kollektivtransport. Dette temaet har vore diskutert i ulike saker, og i NTP vart det både i merknader og vedtak bedt om gjennomgang av ulike sider av kollektivtransporten. Men det er fyrste gongen at Stortinget har fått ei eiga melding om kollektivtransport. Den framlagde meldinga er i hovudsak ei melding om kollektivtransporten i byar og bynære strøk. Fleirtalet i komiteen, alle bortsett frå Framstegspartiet, er samde om at det er nødvendig med ein kollektiv- og samferdslepolitikk for byar og bynære strøk og ein politikk for distrikta. I distrikta vil det ofte ikkje vere trafikkgrunnlag for at kollektivtilbodet skal vere eit fullgodt alternativ til privatbilen. Likevel er det viktig at det også er eit tilbod i distrikta for dei som ikkje kan bruke eigen bil. Men mange stader i landet vil personbilen framleis stå for den viktigaste delen av transportarbeidet. Det betyr, som det også er sagt i meldinga, at det er nødvendig å styrkje satsinga på vegutbygging i distrikta. Ekspressbussruter og flyruter er viktige element i kollektivtilbodet utanfor byar og bynære område, spesielt for å redusere avstandskostnadene. Difor er det etter mitt syn litt merkeleg at luftfart heilt er utelate i denne meldinga. Byar og bynære område har det klart største potensialet for kollektivtransport. Difor er det i desse områda at satsing på kollektivtransport gir den største effekten. Kollektivsatsing i byområda må innebere ei satsing på kollektive transportformer framfor framleis å tilretteleggje for auka personbilbruk. Skal ein lukkast med ein offensiv kollektivtransport, må det utviklast eit kollektivtilbod som er dimensjonert for å vere eit reelt alternativ til bruk av personbil. Då må ein òg møte dei krava som brukarane set: høg frekvens, kortare reisetid og at transporttilbodet er punktleg og kostnaden ikkje for høg. Det må satsast på ulike former for kollektivtransport – buss, trikk, jernbane. Både denne og den førre samferdslekomiteen har besøkt fleire byar i Europa som har lukkast betre i kollektivsatsinga enn det vi kan vise til. Det som er tilbakemeldinga på spørsmål om kva som skal til for å lukkast, er at det må til både gulrot og pisk. Det er ikkje nødvendigvis nok berre å leggje til rette for eit godt kollektivtilbod, dette må gjerne kombinerast med restriksjonar på bruk av bil og talet på parkeringsplassar. Denne kombinasjonen av gulrot og pisk er ikkje drøfta i særleg grad i meldinga. Men heile komiteen, alle bortsett frå Framstegspartiet, har peika på at lokale styresmakter gjennom ein aktiv og formålsstyrt parkeringspolitikk kan ha eit effektivt verkemiddel for å regulere personbiltrafikken og å betre den totale ressursutnyttinga i byane. I delar av landet er jernbane ein viktig del av kollektivtilbodet. Eg meiner, som fleirtalet i komiteen, at det er viktig å utnytte jernbana sine fortrinn, og at jernbana må prioriterast spesielt der den har sitt største fortrinn, dei lange strekningane, intercitytriangelet rundt Oslo og dei lokale strekningane rundt dei store byane. Auka kapasitet på jernbana i desse områda kan innebere redusert behov for å byggje ut kapasiteten i vegnettet der trafikkproblema er størst. Regjeringa føreslår at NSB AS skal få større fridom til å leggje ned heile eller delar av persontogtrafikken dersom togtrafikken ikkje kan møte konkurransen frå ekspressbusstilbodet. Saman med Arbeidarpartiet og SV har Senterpartiet gitt uttrykk for skepsis til å overlate ansvaret for dette til NSB AS, og meiner at politiske organ må handsame slike saker. Eg registrerer at delar av pressa ikkje tek med Senterpartiet i denne merknaden, men det skriv eg meir på pressa si evne – eller kanskje vilje – til å rekne lenger enn til to parti. Rabattordningane for ungdom og studentar er viktige tiltak for å stimulere ungdom til gode reisevanar ved å bruke kollektivtransport. I meldinga går Regjeringa inn for ein rabatt for elevar og studentar på 40 pst. Regjeringa har lagt inn pengar til dette i revidert nasjonalbudsjett, og Senterpartiet forventar at dette sikrar tilfredsstillande finansiering av rabattordningane frå 1. august 2002. Senterpartiet meiner òg at skule- og studentrabatten bør vere 50 pst., og har, saman med Arbeidarpartiet og SV, lagt inn forslag om at Regjeringa skal kome tilbake til Stortinget med forslag om dette i statsbudsjettet for 2003. Senterpartiet er òg med i fleirtalet som ber om at det blir gjort ei vurdering av ei samordning av alle rabattar som er retta mot ungdom, elevar, ulønte lærlingar og studentar, med sikte på å etablere mest mogleg einsarta rabattordningar. Kollektivmeldinga konsentrerer seg om persontransport. Senterpartiet meiner det også er viktig å få meir gods bort frå vegnettet og over på jernbane og båt. Dette vil m.a. medverke til å redusere utsleppa frå transportsektoren. Knutepunktsutvikling mellom veg/jernbane og veg/hamn er viktige tiltak i tilrettelegginga for omlasting mellom ulike transportformer. Etter Senterpartiet si meining er det naturleg å ta dette temaet opp i samband med rullering av Nasjonal transportplan. Dersom eg får lov, vil eg gjerne rette opp ein feil i innstillinga. Det er på side 26, andre spalte, under pkt. 6.2. Det står : «Komiteens medlemmer fra Arbeiderpartiet, Sosialistisk Venstreparti og Senterpartiet, viser til Budsjett-innst. 13(2001-2002) og Innst. O. nr. 66(2001-2002) hvor Arbeiderpartiets og Sosialistisk Venstrepartis syn …» (2001-2002) (2001-2002) «… hvor Arbeiderpartiets, Sosialistisk Venstrepartis og Senterpartiets syn» skal det stå i innstillinga.