Valgerd Svarstad Haugland (Kristelig Folkeparti), 2000-06-16:
Sentrumspartia har fått fleirtal for mykje i dette reviderte budsjettet. Eg er difor freista til å skriva om noko finansministeren opna sitt innlegg med i ein budsjettdebatt då han var leiar av finanskomiteen for nokre år sidan. Då sa han at han var glad for at det vart fleirtal for hovudtrekka i regjeringa sitt framlegg. Eg har lyst til å seia det slik: Eg er glad for at Arbeidarpartiet, Høgre og Framstegspartiet, dels saman, dels kvar for seg, sikrar fleirtal for hovudlinene i sentrumspartia sine forslag knytte til revidering av nasjonalbudsjettet. For det er heilt sant som komiteleiaren sa, at det var Arbeidarpartiet som kom springande etter bl.a. sentrumspartia sine kuttforslag for å få ei god inndekning på nye prioriteringar. Eg har merka meg at det blir gjennomført endringar på noko over 1 500 mill. kr både på utgiftssida og inntektssida. Sentrum utgjer ein del av fleirtalet på så godt som alle desse endringane. Det er berre fleirtalet for å flytta 2 mill. kr under Miljøverndepartementet vi ikkje er med i. Men for å retta opp det skal vi stemma for forslaget her i dag. Ikkje minst med tanke på å finna betre alternativ til Regjeringa sine eigne forslag til inndekning har altså sentrumspartia fått gjennomslag. Budsjettet vi i dag vedtar er eit ansvarleg budsjett. Opposisjonen har i år opptrådt ansvarleg, og tatt medansvar for å sikra inndekning for auking av utgifter, ja store utgifter. Eg kan ikkje seia at eg opplevde opposisjonen i fjor som like konstruktiv. Dette budsjettet legg eit godt grunnlag for ei god utvikling i norsk økonomi. Budsjettet er minst så stramt som ein kunne venta. Difor skulle det heller ikkje vera grunnlag for å skulda finanspolitikken for ikkje å gi sitt bidrag til ei stabil utvikling av norsk økonomi. Men om rammene for budsjettet er ansvarlege, er det likevel mykje vi gjerne skulle sett annleis. Det mest skuffande med Regjeringa sitt framlegg til revidert nasjonalbudsjett var reduksjonen på nesten ein halv milliard i midlane til bistandsformål. Dette var eit skuffande forslag. Etter at statsministeren i eit utal intervju før og etter at han vart statsminister, la stor vekt på kor opptatt han var av internasjonal solidaritet, var det òg eit ganske overraskande forslag. Så langt er det einaste Regjeringa har funne rom for innanfor bistandsrammene, eit løfte om midlar til WHO sin vaksinekampanje, og dei fekk det òg frå ei skikkeleg regjering, ifølgje sjefen. Vaksine til alle born i verda er sjølvsagt eit svært godt formål. Men eg spør meg om ikkje akkurat denne kampanjen i stor grad kunne ha skaffa seg dei naudsynte midlane frå private gjevarar. Vi ser jo f.eks. at Bill Gates er ein stor bidragsytar til denne kampanjen. Regjeringa Bondevik måtte gå fordi stortingsfleirtalet ville pålegga Regjeringa ein miljøpolitikk vi ikkje kunne ta ansvaret for. Regjeringa Stoltenberg har følgd opp dette i sitt framlegg til revidert budsjett. I strid med det Arbeidarpartiet sa då Stortinget handsama energimeldinga, reduserer dei satsinga på energiøkonomisering og nye fornybare energikjelder. Denne satsinga skulle heller vore auka. Arbeidarpartiet var jo med på å seia at det skal settast av 5 milliardar i løpet av ti år til satsing på fornybare energikjelder. Revidert nasjonalbudsjett er ein dårleg start, og dessverre er Høgre og Framstegspartiet med på dette. Men innanfor miljø er det òg ting ein kan gleda seg over, ikkje i Regjeringa sitt eige framlegg, men i det fleirtalet har fått på plass. Regjeringa ville satsa mindre på kalking. Det ville ha ramma innsatsen i mange vatn og vassdrag. Det har vi forhindra. Regjeringa ville òg redusera innsatsen for Lokal Agenda 21 og tilskotet til utvikling av lokale klimatiltaksplanar. Vi har fått regjeringspartiet med på å retta opp dette. Regjeringa sitt forslag til budsjett var eit angrep på norsk næringsliv. Framlegget om å utvida sjukelønsperioden ville påføra næringslivet ekstra utgifter på om lag 300 mill. kr. I tillegg ville det kosta kommunane 100 millionar i auka utgifter midt i året. Norsk næringsliv treng stabile og langsiktige rammevilkår. Konkurranseevna vår er ikkje tent med uvisse om slike saker. Regjeringa sitt forslag kom berre månader før Sandman-utvalet skal legga fram rapporten sin om sjukelønsordninga. Eg trur arbeidet i dette utvalet er tent med at det ikkje blir gjort endringar no like før innspurten. Eg trur òg det ville ha blitt vanskelegare å finna gode kompromiss om vi no like før utvalet skal avslutta arbeidet sitt, la ekstra kostnader på den eine av partane i arbeidslivet, nemleg arbeidsgjevarane, medan arbeidstakarane vart skjerma heilt. Eg er glad for at fleirtalet i Stortinget har lagt til rette for at vi framleis kan rekruttera norske sjøfolk til norske båtar. Sentrumspartia står saman med Høgre og Framstegspartiet og avviser forslaget om å kutta ut refusjonsordninga for sjøfolk. Innanfor delar av den same bransjen har dei òg grunn til å gleda seg over at fleirtalet avviser forslaget om auka CO2-avgift for innanlands godstransport til sjøs samt for supplyflåten. For supplyflåten kunne auka CO2-avgift ført til at ein valde å gå til hamn i andre land der ein ville utføra bunkring og andre innkjøp. For kystfraktflåten ville ei auka CO2-avgift gjera godstransport til sjøs mindre konkurransedyktig. Når vi på same tida set ned avgifta på diesel, ville det forskyva konkurranseforholdet mellom vegtransport og sjøtransport i feil retning. Vi ynskjer å legge til rette for at godstransport skal flyttast frå bil til båt, ikkje andre vegen. Sjukehusa sin økonomiske situasjon har vore gjenstand for fleire debattar, seinast i Stortinget tysdag. Det er ingen tvil om at sjukehusa treng eit løft. Men det er òg innanfor sjukehusa naudsynt å sjå på organisering og ressursbruk. Eg er glad for at vi med vedtak tysdag og i dag til saman sikrar sjukehusa 520 millionar meir til drift i inneverande år. Det vil koma godt med. Departementet har i brev til komiteen forsikra oss om at det er mogleg å redusera løyvingane til sjukehusutstyr i år, fordi det reint teknisk er lagt opp slik at neste utbetaling til fylka er i mars 2001. Vi har lagt vekt på dette og ventar at Regjeringa kjem tilbake med nok ressursar i framlegget til budsjett for 2001. Elles finn eg òg grunn til å spørja kvifor dei svara komiteen fekk på same spørsmålet om investeringane i sjukehusutstyr, var så ulike frå Kristeleg Folkeparti stilte spørsmålet i startfasen av komitearbeidet til Arbeidarpartiet sitt spørsmål noko seinare, nemleg i sluttfasen. Eg vil trekka fram nokre av dei andre punkta vi har sikra fleirtal for i dette budsjettet. Den fornorskingspolitikken som vart ført mot samane i tidlegare tider, har ført med seg store problem for mange av dei som fekk skulegang på den tida. Eg er difor glad for at vi har fått fleirtal for å oppretta eit samefond på 75 millionar. Mange utanlandsstudentar har fått forverra den økonomiske situasjonen sin etter at kursen på den norske krona i høve til valutaen i landet der dei studerer, er endra. Eg er òg glad for at vi har fått fleirtal for å retta opp dette. Eg er òg glad for at vi har fått inn midlar som kan sikra utanlandsstudentar frå Nord-Noreg stipend til å reisa innanlands. Innan samferdselssektoren er det mange tiltak som treng meir midlar. Eg er difor glad for at vi har fått fleirtalet med på 120 mill. kr til viktige tiltak. Ikkje minst er det viktig for Kristeleg Folkeparti å sikra at ikkje ferjetilbodet i distrikta blir svekt. Auken i løyvingar til drift og vedlikehald er difor veldig gledeleg. Eg er òg glad for at vi har funne rom for å legga tilbake noko av det Regjeringa foreslo i kutt på legging av fast dekke på riksvegar. Vi har òg fått fleirtal mot dei fleste av Regjeringa sine kutt i overføringane til barnefamiliane. Det blir ikkje forkorting av perioden for kontantstøtte. Det blir heller ikkje forkorting i perioden for småbarnstillegget. Dessverre sikrar Høgre fleirtal for å korta ned perioden for barnetrygd med ein månad. Sentrumspartia sine forslag til revidert nasjonalbudsjett er ei klår prioritering av viktige formål. Vi styrkjer sjukehussektoren. Vi skjermar næringslivet ved å avvisa auka sjukelønsperiode og reduserer Regjeringa sine kutt i SND. Vi skjermar barnefamiliane mot reduserte overføringar. Vi går imot store delar av, og alle dei vanskelegaste, forslaga om kutt i bistanden. Vi aukar satsinga på miljø i høve til Regjeringa sitt framlegg. Slik sett er sentrumspartia sine forslag ei vidareføring av sentrumsregjeringa sin politiske profil. Eg tar opp alle forslaga frå sentrumspartia og der sentrumspartia er forslagsstillarar saman med andre parti.