Erling Sande (Senterpartiet), 2006-12-18:
Dette er ei stortingsmelding der Stortinget er invitert til å vere med på å drøfte korleis vi kan redusere bruken av fengselsstraff for ungdom mellom 15 og 18 år. Det er stor semje om at fengsel har særleg stor negativ verknad for dei yngste lovbrytarane. Stortingsmeldinga drøftar også korleis straffa kan gjerast betre tilpassa ungdomar i dei tilfella ein ikkje kan unngå fengselsstraff. Dei kriminelle ungdomane er ulike og har ulikt behov for oppfølging. Det er også viktig at vi følgjer opp FNs barnekonvensjon og det den seier om fengsling av ungdomar under 18 år. Den viktigaste innsatsen vi kan gjere for å hindre at ungdomar kjem i fengsel, er å førebyggje kriminalitet. Å vri samfunnsinnsatsen frå reparasjon til førebygging er ikkje berre samfunnsøkonomisk fornuftig, men det sparar mange menneske for mykje liding. Senterpartiet trur på at levande lokalsamfunn der barn og unge tidleg har ei aktiv rolle, gir dei beste føresetnadene for å redusere vald og kriminalitet. Slik får kvar og ein eit eige ansvar for eigne handlingar og må svare for seg dersom reglane i fellesskapet blir brotne. I dag har vi kunnskap som i nokre tilfelle set oss i stand til å sjå faresignala om ei mogleg kriminell løpebane allereie hos små barn. Det er derfor viktig at barnehagar og skular har eit nært samarbeid med den offentlege hjelpetenesta for å få desse barna inn på eit rett utviklingsspor så tidleg som mogleg. Ein desentralisert og synleg politi- og lensmannsetat som er ein naturleg del av lokalsamfunnet, gjer det enklare å drive førebyggjande arbeid og oppsøkjande verksemd i belasta miljø. Når ein del ungdomar likevel gjer alvorlege kriminelle handlingar, må samfunnet ha reaksjonsmåtar for å stanse den kriminelle løpebana og hindre ny kriminalitet. Satsing på samfunnsstraff der den unge skal kompensere for brotsverket som er gjort, bør vere eit viktig verkemiddel. Auka bruk av konfliktråd overfor fyrstegongskriminelle og gjengangarar under 18 år er eit anna. Rusmiddelpolitikken og tiltak mot rusmiddelmisbruk veit vi er viktig når vi ser på kriminalstatistikken. Det er ein tankevekkjar at så mange av dei unge innsette i norske fengsel har utanlandsk bakgrunn. Mangel på føresette, traumatiske opplevingar frå heimlandet, mangelfull skulegang og eit einsidig kriminelt nettverk er nokre av dei særskilte problema mange av desse ungdomane har. Opplæring, nye nettverk og høve til å skaffe seg arbeid vil vere svært viktig for desse ungdomane. Dette er tiltak det må arbeidast for både i det førebyggjande arbeidet og under opphald i fengsel eller barnevernsinstitusjon. Eit særleg viktig tema i meldinga er forholdet mellom idømming av straff og rolla til barnevernet. Tiltaka frå barnevernet skal alltid ha barnets beste som målsetjing. Samfunnet sitt behov for å fastslå skuld og idømme straff er ofte samanfallande med barnets beste, men ikkje alltid. Det er derfor viktig å understreke at barnevernet har ein viktig plass i arbeidet med kriminalitetsførebygging, men at omsorg i regi av barnevernet ikkje er straff i seg sjølv. Samfunnsstraff, rusbehandling, konfliktrådsmekling og ungdomskontraktar som straffereaksjonar skal kome i tillegg til eventuelt opphald i barnevernsinstitusjon. Tiltaka Regjeringa foreslår, er forankra i FNs barnekonvensjon. Likevel registrerer vi at vi framleis må ta atterhald når det gjeld plikta til å halde unge lovbrytarar åtskilde frå vaksne. Det skal ikkje vere mange ungdomar i norske fengsel. For dei som framleis må fengslast, treng vi å leggje endå sterkare vekt på omsynet til individuell oppfølging og rehabilitering. Senterpartiet gir full støtte til forslaget om å setje ned eit utval som skal kome med forslag til andre straffereaksjonar og omsorgstilbod enn fengsel for lovbrytarar under 18 år.