Torgeir Knag Fylkesnes (Sosialistisk Venstreparti), 2022-01-06:
Det er dessverre ikkje overraskande at Høgre ikkje vil stille krav til at inngripande tiltak skal vurderast fortløpande, eller at offentlegheit og storting skal ha tilgang til grunnlaget for avgjerder. Spesielt det siste er litt spesielt, ettersom vi høyrde at tidlegare statsminister i innlegget no nettopp kom med eit tips, eit råd, til regjeringa om å offentleggjere det. Kvifor kunne ikkje Høgre da støtte nettopp det forslaget? Men vi hugsar jo korleis det var under høgreregjeringa si handtering av pandemien. Dei måtte pressast til å offentleggjere grunngivingar; dei nekta Stortinget innflytelse og kontroll med inngripande tiltak. SV har føreslått det no i fleire rundar, vi har eit forslag inne til behandling i Stortinget no. Og ikkje minst er situasjonen i helsevesenet – låg bemanning, dei dårlegaste i Europa på intensivkapasitet per 100 000 innbyggjarar – ein arv som har gjort at handteringa no er enda vanskelegare, og som også dimensjonerer tiltak i dag. Det er jo klart at det er situasjonen i helsetenesta som gjer at behovet for inngripande tiltak blir større. Det er denne fella vi åtvarar Støre-regjeringa mot å gå i. Vi må aldri gløyme kor alvorleg inngripande tiltak er, kor alvorleg det er for folk, for tilsette, for bedrifter og for velferd. Når ein gjennom smittevernloven vedtar inngripande tiltak som kan ha vesentleg påverknad på folks liv, må vedtaket byggje på klare faglege grunngivingar, og det må vere samhøve mellom konsekvensane av tiltaket og smitteeffekt. Loven krev solide grunngivingar, som det står skrive, og desse skal gjerast fortløpande. Det kan vere mange gode grunnar til anten å oppheve eller forsterke tiltak undervegs også utover dei fastsette datoane ein har sett, og det har altså skjedd. Men all den tid Stortinget – og for den saks skuld offentlegheita – ikkje veit kva grunngivingane er for desse tiltaka, blir Stortinget sett i ein veldig vanskeleg situasjon. Det blir veldig vanskeleg å stemme for å oppheve eit enkeltvedtak. SV kjem difor ikkje til å støtte forslaget om å oppheve nasjonal skjenkestans. Men vi vil presisere at inngripande tiltak skal vurderast fortløpande, ikkje månadleg. Det opnar ikkje smittevernloven for, inngripande tiltak skal vurderast fortløpande for å grunngi at det er samhøve mellom tiltak og effekt. Stortinget har gitt fullmaktene – heilt riktig – til inngripande tiltak i pandemi, men da har vi også ei plikt til å kontrollere at vedtak er skikkelege, og at det er samhøve. Viss vi skal kunne vareta vår plikt, krev vi innsyn. Vi skulle også kunne krevje av regjeringa at dei følgjer den loven som til kvar tid er vedtatt av Stortinget, og – som SV altså har føreslått, og som no er til behandling i denne sal – vi skal kunne etterbehandle forslag. Vårt forslag går altså ut på at det skal gjerast vurderingar fortløpande. Det betyr at det skal gjerast raske vurderingar av alle vedtak, også nasjonal skjenkestans. Så støttar vi forslaget frå Venstre. Vi meiner det er heilt openbert at grunngivingane må gjerast offentlege, slik at både offentlegheit og storting kan vere i stand til å drive kontroll. For det er jo ikkje slik, og kan aldri bli slik, for alle som trur på demokrati, at det kan finnast ei lita gruppe menneske som veit best kva som er best. Det er ingen som veit kva som er best. Ekspertane veit ikkje det, byråkratar veit ikkje det, politikarar veit ikkje det, folk veit ikkje det – ingen veit det. Men det er når ein gjer dette offentleg, at vi får ein stor offentleg debatt, at vi kan kome fram til dei aller beste avgjerdene. I historias lys trur eg at vurdering av Stortingets kontroll med inngripande smitteverntiltak kjem til å få hard medfart. Stortinget har ikkje i tilstrekkeleg grad kontrollert at inngripande smitteverntiltak har vore bygde på skikkelege grunngivingar, og kontrollert det på ein ordentleg måte. Men vi har framleis moglegheit til å gjere noko med det, og med det fremjar eg forslaget til SV.