Heidi Grande Røys (Sosialistisk Venstreparti), 2002-04-09:
Innstillinga frå finanskomiteen til lov om kombinerte pensjonsordningar er ei oppfølging frå innstillinga til endringar i lov om innskottspensjon og lov om foretakspensjon, der fleirtalet bad Regjeringa kome tilbake til Stortinget med ei vurdering av å leggje innskottspensjon på toppen av ein ytingspensjon, altså ei kombinert ordning. Arbeidarpartiet og SV var ikkje med i fleirtalet den gongen, og SV vil heller ikkje denne gongen røyste for forslaget. Fleirtalet derimot er godt nøgd med Regjeringa sitt framlegg og støttar dette. Innstillinga omhandlar òg andre forhold, men eg vil la det liggje sidan det stort sett er semje om desse i komiteen. Det har skjedd ein revolusjon innanfor pensjonsforsikringane i privat sektor dei siste åra. Vi har fått lov om foretakspensjon, lov om innskottspensjon, opning for parallelle ordningar, og no opnar fleirtalet for at ein òg skal kunne kombinere desse ordningane. Desse lovene om tenestepensjonar er viktige bidrag for å byggje ned skiljet mellom dei arbeidstakarane som har tenestepensjonsordningar i arbeidsforhold, og dei som ikkje har. Medan alle arbeidstakarane i offentleg sektor har gode og garanterte tenestepensjonsordningar, er det berre kvar tredje arbeidstakar i privat sektor som har tenestepensjonsordningar i tillegg til folketrygda. At folk er opptekne av pensjonane sine, ser vi f.eks. ved at det no har vorte eit sentralt spørsmål i vårens lønsoppgjer. Systemet for supplerande pensjonsordningar har, sjølv om det er relativt ferskt, vorte svært omfattande, og det vil ta tid før både arbeidstakarar, arbeidsgivarar og dei andre aktørane i marknaden har opparbeidd seg kunnskap om og ikkje minst oversikt over det nye systemet og korleis det verkar. Fleire av høyringsinstansane er positive til kombinerte pensjonsordningar, og det er for så vidt naturleg ut frå at ein del vil kome til å tene pengar på det. Men ein bør òg merke seg at fleire av høyringsinstansane åtvarar mot å innføre ordninga no. NHO uttrykkjer skepsis til å innføre ei så pass komplisert ordning med det dei kallar ein marginal verknad. Forbrukarrådet peikar på at både den enkelte arbeidstakar og små og mellomstore verksemder vil finne det vanskeleg å hanskast med kombinerte ordningar nettopp på grunn av kompleksiteten i regelverket. Fleirtalet viser i denne samanhengen til at ein har ei avgjerd som stiller krav til foretaket om å gi arbeidstakar skriftleg oversikt over regelverket for kvar enkelt pensjonsordning. Men det er jo akkurat slik informasjon som viser seg så vanskeleg å forstå. Kor vanskeleg det er å skaffe seg oversikt over eigen pensjon, synest eg på ein framifrå måte har vorte biletleggjort av tidlegare statsminister og finansminister Jens Stoltenberg. Han fortel om sin eigen far, Thorvald, som kjem til søndagsmiddag med skriv og brev om pensjonane sine utan å kunne forstå kva som står der. Og heller ikkje sonen, Jens Stoltenberg, med sin bakgrunn kan forklare eller forstå innhaldet i breva. Det er eit viktig poeng. Pensjonsregelverket er vorte så komplisert at den enkelte umogleg kan ha oversikt over eiga pensjonsdekking, kva rettar han har, og kva pengar han vil få ut når han vert pensjonist. Det bør gi oss grunn til å ha litt is i magen med tanke på å innføre endå fleire komplekse ordningar. Mange aktørar i finansmarknaden står klare med nye produkt som dei vil selje, og konkurransen om kundane kan forventast å verte endå større. Men spørsmålet er om denne mengda av aktørar vil ha måtehald nok til å gi korrekt og enkel informasjon om ordningane. Eit pensjonssystem som er enkelt, oversiktleg og pårekneleg, er òg ei av målsetjingane for den regjeringsoppnemnde pensjonskommisjonen, leia av Sigbjørn Johnsen. Men når ein no opnar for kombinerte ordningar, kan det opprettast nærast eit uendeleg tal kombinasjonsvariantar, og det kan difor vere vanskeleg å få oversikt over kva konsekvensar desse kan ha, altså stikk i strid med målsetjingane om eit oversiktleg og enkelt system. Ein annan grunn til å gå imot kombinerte ordningar er at desse vil bryte med prinsippet om lik behandling i pensjonsordningar. Norsk Kommuneforbund gjorde for to–tre år sidan ein studie av ein rapport frå EU-kommisjonen, den såkalla Colcon-rapporten, som er ein gjennomgang av pensjonsordningane i alle EU-land pluss Noreg. Kommuneforbundet konkluderte allereie då med at ingen andre land har ordningar som kan samanliknast med våre pensjonsordningar. Vi hadde allereie då fått det mest liberale pensjonssystemet i heile Europa – og det var altså før kombinerte ordningar var omsnakka innført. Departementet skriv i sine vurderingar at det neppe vil vere mogleg å utforme eit regelverk for kombinerte ordningar som sikrar at det ikkje vil oppstå utilsikta ulikskap når det gjeld samla ytingar for medlemer som elles kan jamførast. Ja, departementet går så langt at dei skriv at det i praksis ikkje vil vere mogleg å fastsetje krav til pensjonsordningane som i hovudsak gjer at høvetalsprinsippet og generelle krav om lik handsaming kan la seg gjennomføre i kombinerte ordningar. For oss i SV er høvetalsprinsippet svært sentralt i pensjonssystemet, og med bakgrunn i det og det eg elles har gjort greie for, vil vi difor gå imot forslaget om kombinerte ordningar.