Astrid Aarhus Byrknes (Kristelig Folkeparti), 2016-05-26:
Først vil eg retta ei stor takk til interpellanten, Trine Skei Grande, for å setja dette temaet på dagsordenen. Starten på livet, frå mors mage til etter fødselen, har stor betydning for både mor og barn. Ei trygg svangerskapshelse veit vi legg grunnlaget for ei betre helse for mor etter fødselen – og eit betre grunnlag for barnet. Som statsråden var inne på, er det veldig mykje bra i svangerskaps-, føde- og barselomsorga vår. Men vi kan bli betre. Det går mot sommar og ferieavvikling på sjukehusa og dermed også på fødsels- og barselavdelingane. Mange jordmødrer gruar seg faktisk til denne sommaravviklinga, fordi det ikkje er nok folk på jobb. Våre jordmødrer, som gjer ein kjempejobb, har mange fødande å ta ansvar for, med fødslar på same tid. Dei skal ha kunnskap om ulike kulturar og språk, som andre òg har vore inne på, og dette er kjempeviktig for at den fødande skal bli forstått og forstår kva som blir sagt. Nok folk og grunnbemanning er difor viktig. Dei fødande må bli like godt varetekne gjennom heile året. Utfordringane er altså store når det gjeld nok personell av jordmødrer, og kapasiteten på avdelingane, altså talet på sengeplassar, må styrkast. Vi har òg andre utfordringar i fødselsomsorga. Vi ser at sjukehusa skriv ut dei fødande mykje tidlegare enn før – dei blir sende tidleg heim, og kommunane tek over. Liggetida på ei barselavdeling i dag er ca. eitt døgn for fleirgongsfødande og eitt og eit halvt til to døgn for førstegongsfødande. Det er ikkje uvanleg at nybakte mødrer reiser heim før dei er klare og så godt førebudde som ein ønskjer. Mange av kvinnene må i dag reisa tilbake til sjukehuset med barna sine tredje dag for veging, bilydsjekk, oppfølging av gulsott og høyrselssjekk. Dette står i konflikt med mor og barns behov for kvile og ro til dei blir kjende med kvarandre. Dette er like aktuelt anten ein bur i ein by, i nærleiken av ein by eller i ein landkommune. I 2022 skal det stå ferdig eit nytt mor-og-barn-sjukehus i Bergen, men der skal det ikkje vera barselplassar for friske kvinner og barn. Det betyr at kvinnene skal reisa heim seks–åtte timar etter fødselen. Lov om kommunale helse- og omsorgstenester forpliktar kommunane og regionale helseføretak til å inngå samarbeidsavtalar, og gjennom tenesteavtalar om bl.a. føde- og barselomsorg skal kommunane oppfylle Helsedirektoratets retningslinjer for barselomsorg med heimebesøk, tilbod om barselpoliklinikk eller eit nærjordmorsenter eitt–to døgn etter heimreise frå sjukehuset. Jordmora skal etter retningslinjene ha ansvar for mor og barn dei første fem–sju døgna. Dette er ei stor utfordring i dag, og ho blir ikkje mindre i framtida. Så er det slik at barnet kjem når det kjem. Vel – så er det nokre fødslar som er planlagde, men det er ikkje mange. Dei fødande må difor vita at når dei treng jordmor og fødestove, må dei få det. Kvart år er det mange kvinner som føder under transport til sjukehus, men det er atskilleg fleire som føder kort tid etter at dei kjem fram til sjukehuset, og opplever situasjonen svært utrygg. Difor er det ei moglegheit å prøva ut fleire modellar for kva som er best for heilskapen i tenesta, f.eks. kan den same jordmora følgja opp både før og etter fødselen. Ein annan modell er at jordmødrer jobbar både på sjukehusa og ute i kommunane. Viktigast av alt er at helseføretaka og kommunane – både by- og landkommunar – blir likeverdige partar når dei skal inngå desse avtalane. Hadde vi hatt ei samanhengande svangerskaps-, fødsels- og barselomsorg, hadde det blitt ei svært viktig hending. Det er berre på den måten vi kan få til samhandling, ei samhandling som skal koma den fødande, barnet og heile familien til gode.