Torgeir Knag Fylkesnes (Sosialistisk Venstreparti), 2014-03-06:
Eg er glad for at det er einigheit i denne salen om at omfattande, detaljert målstyring av offentleg sektor er gal måte å styre offentleg sektor på. Men kva skal vi gjere da? Spørsmålet er: Kor strøymer problemet ut frå, og kor stort er problemet? Det er kanskje det som er dagens eigentlege tema: Tar vi dette tilstrekkeleg på alvor? Tar vi tilstrekkeleg på alvor dei utfordringane som Gjørv-kommisjonen påpeikte? Tar vi tilstrekkeleg på alvor dei analysane som kjem fram i Dokument 1? Viss konsekvensen av den behandlinga er at vi berre skal gjere nokre små justeringar, meiner eg at ein ikkje har sett alvoret nok i situasjonen. Det å bevege seg frå ei form for regelsystem og detaljert målstyringssystem til eit tillitssystem er ei stor reform, og det er ei form for nytenking i statsforvaltinga som ein aldri kan justere seg fram til. Problema ligg så tett rundt omkring i den norske forvaltinga i dag. I salen her fortalte representanten Rasmus Hansson ei kort historie om at ein biologi- og kjemilærar på ein vidaregåande skule blei pålagt å utvikle eit evalueringssystemskjema for risikohandtering i biologitimane. Dette kom ikkje frå Utdanningsdirektoratet og dei som skal sjå heilskapen for alle desse måla i skulen, det kom gjennom kjemikaliedirektivet og frå heilt andre aktørar. Viss ein bruker omgrepet «ride the beast», er spørsmålet: Styrer vi beistet, eller er det sånn at vi berre kjem diltande etter og prøver å justere kursen? Viss vi skal ha styring med korleis styringa føregår, må vi finne ut kor det er problema strøymer ut, kor det er problema oppstår. Som eg påpeikte i mitt innlegg, er problema knytte veldig sterkt til økonomireglementet for staten. Der står det svart på kvitt at alle verksemder skal utvikle evalueringsskjema, sånn som den biologitimen no må utsetjast for. Økonomiregelverket blei etablert i 2003. Det var under Bondevik-regjeringa. Vi ser at problema oppstår i mange ulike typar reformer – som vi har sett over tid. Problema går tvers igjennom heile systemet. Da regjeringspartia la fram forslag om etablering av eit regelråd, som eg kjenner til frå Sverige, hadde eg håpa at ein i kanskje enda større grad enn i Sverige tok inn over seg at ein skal prøve å forenkle regelverket, sånn at ein ikkje har mange aktørar som lagar mange forskjellige reglar og system. Men det er berre forenkling som har vore tema for regelrådet så langt. Viss ein verkeleg skal gripe inn i dette, meiner eg at ein må gripe inn i heile måten statsforvaltinga blir organisert på. Da snakkar vi om etablering av ein ny styringsmodell, ein ny styringsvisjon for staten. Så til Tetzschner, som eg er einig med på mange punkt. Eg synest det er ein fin invitasjon, om vi også kan utvikle nokre einigheiter på sikt. Men representanten meiner at det ikkje er ein samanheng mellom den forma for detaljert målstyring og marknadsutsetjing. Eg har høyrt nokon nemne det før, men eg forventa ikkje å høyre det i denne salen. Anbodssystemet er heilt avhengig av at verksemder kan splittast opp i målbare, kvantifiserbare størrelsar. Det er ein føresetnad for at du skal kunne leggje noko ut på anbod og invitere nokon inn til å komme med djervare mål og meir interessante løysingar på problem som du i etterkant kan måle dei på, for så å vurdere om dei skal fortsetje, eller om dei skal setje nye mål osv. Altså: Utvikling av parametrar, å definere og kvantifisere forskjellige typar delar av verksemda, er du heilt avhengig av for å drive ei verksemd inn i ein anbodsprosess. Dette er ein nøkkel for å opne opp for marknadsutsetjing. Når det er sagt, er eg veldig glad for – viss eg skjønnar representanten Tetzschner korrekt – at han ikkje ser den prosessen med å utvikle stadig meir kvantifiserbare tal på verksemder som eit middel for å generere meir marknadsutsetjing. Det set eg pris på, som sosialist. Men vi ser dessverre at det er dei verksemdene som har komme lengst i å definere målbare størrelsar, som også er nærmast det å bli anbodsutsette, og det er også mange av dei aktørane som har blitt anbodsutsette. Så vil eg berre avslutte med å seie at dette er ein interessant debatt. Han glir over i neste sak. Eg reknar ikkje med at debatten kjem til å vere like frisk og fin der, men eg trur dette er ein veldig avgjerande og stor diskusjon, som vi i SV kjem til å følgje med på vidare.