Ranveig Frøiland (Arbeiderpartiet), 1998-10-20:
Energi- og miljøprosjektet rundt Sarpsfossen er unikt, unikt i den forstand at her har dei tillitsvalde og leiinga i dei fire bedriftene laga eit samarbeidsprosjekt. Dette samarbeidsprosjektet har teke myndigheitene på alvor når det gjeld nasjonale og internasjonale målsetjingar og forpliktingar på energi- og miljøområdet. Dei har tenkt nytt og ønskjer å vera i forkant på dette området. Dei bedriftene som er omfatta av prosjektet, er Globe Norge AS Hafslund Metall, Glomma Papp A/S, Borregaard Industries Ltd. og Hafslund ASA. Til saman har desse bedriftene over 2 000 tilsette. Prosjektet går ut på at Globe Norge AS Hafslund Metall, som har eit elforbruk på rundt 600 GWh, kan nytta den varmeenergien som finst i avgassane ved produksjon av ferrosilisium, til å etablera eit gjenvinningsanlegg. Eit slikt anlegg kan levera varme, òg i form av damp. Glomma Papp A/S har i dag eit varme/dampbehov både til prosessen og til oppvarmingsformål, og dette energibehovet blir i dag dekt av ein oljekjel. Behovet for varmeenergi ved Borregaard Industries utgjer i dag to tredjedelar av det totale energibehovet. Varmeenergien frå Globe Norge AS Hafslund Metall vil kunna erstatta varme som elles må produserast ved hjelp av fossilt brensel, og Borregaard har dessutan store mengder overskotsvarme som kan nyttast til fjernvarmeanlegg i Sarpsborg. Ved å etablera eit fjernvarmenett i Sarpsborg kan den energien som industrien sjølv har utnytta ein gong, koma til nytte endå ein gong. Desse fire bedriftene ligg så tett ved kvarandre at det går an å ta omsyn til ei total utnytting av energien. Initiativet frå dei tillitsvalde ved desse bedriftene er sjølvsagt motivert ut frå ønsket om å utvikla bedriftene meir og sikra den einskilde bedrifta vidare levevilkår, samstundes som dei er opptekne av miljøet, og av å redusera utsleppa – ja, prosjektet syner at ein samla reduksjon av CO2 kan reduserast med 44 pst. frå Glomma Papp og Borregaard. Å sikra arbeidsplassane i distriktet og kanskje også få til knoppskyting og ytterlegare sysselsetjing er sjølvsagt også eit viktig motiv. Så kan ein spørja seg om ikkje dette prosjektet som er så godt, kunne finna si løysing utan at det vart ein politisk debatt i Stortinget om det, for det er mange som meiner at det også er eit økonomisk godt prosjekt. Det er ingen tvil om at prosjektet er godt samfunnsøkonomisk når ein tek omsyn både til energibruk og miljø. Det har vore viktig for dei tillitsvalde å få til eit prosjekt som kan styrast på tvers av bedriftsgrensene, og derfor er det oppretta ei styringsgruppe der også bedriftene si leiing er representert saman med dei tillitsvalde. Bedriftsøkonomiske kriterium vil alltid vera ei vurdering som ligg til grunn for slike store investeringar. Derfor er også kraftprisen til Hafslund Metall eit stort spørsmål i denne saka. Historia rundt Hafslund Metall er den same som for mange bedrifter innan kraftkrevjande industri i byrjinga av l990-åra. Dei sa opp sine langsiktige kontraktar og gjekk inn i spotmarknaden. Det gjorde Hafslund også. Kor klokt dette var, kan ein sjølvsagt alltid diskutera. Eg treng ikkje gjenta heile Hafslund si historie, for den er nok velkjend her i salen etter eit stort engasjement både frå politikarar i Østfold og frå heile fagrørsla. Men i l997 vart verket starta opp på nytt med ein kommersiell kontrakt med Statkraft. Kontrakten kan berre seiast opp av Statkraft, noko ein sjølvsagt kan stilla spørsmål ved. Gjennom heile l997 og l998 har fagrørsla jobba i samarbeid med bedriftene for å få gjennomført dette flotte enøk- og miljøtiltaket ved Sarpsfossen. Her er det snakk om ein reduksjon av l00 000 tonn CO2 innanfor den kraftkrevjande industrien. Eigarane av Hafslund Metall har godkjent prosjektet og er viljuge til å investera inntil l00 mill. kr dersom verket får energi til konkurransedyktig pris. Det nye regimet som vi snakkar om for den kraftkrevjande industrien, l05, har teke tid – altfor lang tid. Vi veit at dette spørsmålet har vore reist i Stortinget i mange samanhengar, og regjeringa Jagland lovde eit forslag til nytt regime dette året. Senterpartiet har vore ein stor pådrivar for å få til eit nytt regime, og når dei no sit med leiinga i departementet, skjøner eg at det må vera politiske problem i sjølve Regjeringa som gjer at ein ikkje har fått lagt fram eit forslag til nytt regime for denne industrien. Men når Regjeringa saman med heile Stortinget har som mål å gjennomføra enøkprosjekt, og når Stortinget har løyvt store midlar til dette, må det vera tillate å spørja om det ikkje går an å medverka til å få dette gode miljøprosjektet i hamn før vi får til ei ordning for det nye systemet som skal på plass, 105. Eg vil også spørja statsråden om når dette nye opplegget for den kraftkrevjande industrien kjem, for no er tolmodet i Stortinget slutt. Eg vil gjenta endå ein gong at Senterpartiet var ein av pådrivarane her i Stortinget for å få dette systemet fram, slik at denne industrien som er så oppteken og avhengig av langsiktige kontrakter, kan vita kva for rammevilkår dei har når dei store investeringane skal gjerast.