Olav Akselsen (Arbeiderpartiet), 2008-03-04:
Alle snakkar om vêret, men ingen gjer noko med det, heiter det i eit gammalt ordtak. Dessverre tyder alt på at dette ordtaket er i ferd med å gå ut på dato, og at me alle gjennom vår livsførsel faktisk er med og gjer noko med vêret. Stadig færre stiller spørsmål om det er ei klimaendring på gang. Målingar viser ein markert auke i global gjennomsnittstemperatur over det siste hundreåret, og jo nærmare me kjem vår tid, jo varmare blir det. Målingar av CO2-konsentrasjonen i atmosfæren viser endå større utslag, og desse utslaga kjem samtidig med industrialiseringa og bruken av fossil energi. Alt tyder på at det er ein klar samanheng mellom utslepp og klima, og at klimaendringane er menneskeskapte. Følgjene av endringane blir stadig tydelegare. Orkanar, taifunar, tørke, flaum og andre typar ekstremvêr blir stadig hyppigare, ofte med svært store skadar. Skadane er størst i marginale område, og fattige blir ramma hardast. Allereie i dag har me klimaflyktningar, og me har fleire konfliktar som kjem av forverra levekår på grunn av klimaendringar. Alt tyder på at slike konfliktar vil bli hyppigare i framtida. FNs klimapanel viser at konsekvensane er svært alvorlege og kan bli katastrofale. Samtidig konkluderer panelet med at det enno går an å snu utviklinga. Men dette hastar. Klimaendringane er etter mitt syn vår tids største utfordring. Dette er ei sak som ingen kan løysa åleine. Men det er òg ei sak som vil ramma oss alle dersom ingen handlar. Det betyr at dersom me skal snu utviklinga, må me samarbeida både nasjonalt og internasjonalt. Det er dei rike landa som har det største ansvaret for utsleppa så langt, men det er samtidig slik at det er i utviklingslanda veksten er størst. 10 pst. vekst i over 20 år har gjort at Kina i dag er det landet som har høgast totale utslepp. Eit nytt kolkraftverk kvar fjerde dag og tusen nye bilar i Beijing pr. veke er nokre eksempel på kva denne veksten har ført til. Òg andre land har stor vekst i økonomien og utsleppa sine. Sjølv var eg i Hanoi i 1995. Då sykla alle innbyggjarane, og mitt inntrykk var at dei sykla samtidig. Eg var tilbake der i 2006. Då var alle syklane bytta ut i mopedar, og eg trur at kjem eg til Hanoi om ti år, kjører alle bil. På den eine sida er den økonomiske utviklinga positiv. Berre i Kina er fleire hundre millionar personar lyfta ut av total fattigdom og gjeve eit verdigare liv. På den andre sida fører denne utviklinga til auka utslepp og forverra klima, noko som igjen vil ramma dei fattigaste. Ifølgje Det internasjonale energibyrået vil bruken av energi auka med over 30 pst. i løpet av dei neste 20 åra, og mesteparten av denne energien vil koma frå fossile energikjelder. Dette vil auka utsleppa dramatisk, samtidig som utsleppa må dramatisk ned dersom me skal redda klimaet på kloden. Etter mitt syn er det ikkje eit alternativ for oss som bur i eit av verdas rikaste land, å prøva å hindra andre folk og land i å ta del i den utviklinga og den velstanden som me har hatt. Derfor har me ei kjempeutfordring. På den eine sida ønskjer me å få til ei positiv utvikling for dei fattige i verda, men samtidig ønskjer me å redusera utsleppa. Då vil eg, som så mange andre har gjort i dag, peika på teknologien og den moglegheita dette gjev. Dei rikaste landa har det største ansvaret for utsleppa, og derfor har dei òg etter mitt syn det største ansvaret for å redusera desse. At dei rike landa viser vilje, trur eg òg er avgjerande for at utviklingslanda skal koma med i ein ny internasjonal avtale. Me har høge utslepp pr. innbyggjar, men i den store samanhengen er dei norske utsleppa marginale. Eg meiner derfor at me må lyfta blikket og sjå utover landegrensene våre når me skal diskutera klimaet. Dersom Noreg vil utgjera ein forskjell i det internasjonale klimaarbeidet, trur eg at vår kamp for å få til lagring og fangst av CO2 er eit av dei viktigaste verkemidla. Målet med prosjektet på Mongstad er ikkje først og fremst å fanga den CO2-en som vil koma ut der, men å få til ein ny teknologi som kan bli bruka internasjonalt, og på den måten vera med og bidra til å få ned dei internasjonale utsleppa.