Erling Sande (Senterpartiet), 2012-11-30:
No har saksordføraren på ein sterk og engasjerande måte lagt fram saka, og eg synest det er grunn til å gje han ros, for det har vore ein omstendeleg prosess. Særleg dei endringane komiteen har gjort i samband med regjeringa sitt forslag når det gjeld Tanalova, har kravd at ein både måtte møte ulike partar og gå tungt inn i saka. Det har saksordføraren gjort. Senterpartiet støttar dei endringane som regjeringa foreslår elles, men eg har nokre merknader til enkelte punkt, som også er blitt kommenterte av fleire av dei som har hatt innlegg her før meg. Det eine gjeld gyro. Senterpartiet har jo òg tidlegare peika på at det ikkje er rettshavarane som er skuldige i spreiinga av lakseparasitten Gyrodactylus salaris. Enkelte vil då hevde at det er urimeleg å stille vilkår knytte til allmenta sine rettar ved offentleg medverknad til å fjerne parasitten i desse vassdraga. Det same gjeld for så vidt for forsuring, som rettshavarane ikkje er grunnen til. Når vi frå Senterpartiet si side støttar lovendringane på dette området i dag, er det fordi det lovverket vi har hatt fram til i dag, i prinsippet opnar for å stille vilkår i dei vassdraga der det offentlege bidreg med midlar for å fjerne gyroparasitten. Dermed betyr dagens endringar ei innstramming samanlikna med eksisterande lov, gjennom at det blir presisert at det må dreie seg om vesentlege økonomiske midlar frå staten si side før desse vilkåra trer i kraft, og at vilkåra skal gjelde for ein nærare bestemt tidsperiode. I så måte er det etter vårt syn med på å styrkje rettshavarane, samanlikna med dagens lovverk. Det er likevel viktig å understreke at dette aldri har vore gjort for gyro, sidan ein har god tradisjon for å ha eit tilbod til allmenta også i desse vassdraga. Vi legg derfor til grunn at det er heilt unntaksvis ei slik føresegn skal brukast. Så nemnde eg Tanalova. Saksordføraren har som sagt gjort godt greie for dei vurderingane ein samla komité har gjort for å oppretthalde denne lova, og i Senterpartiet meiner vi at ein her har komme fram til ei god løysing, ved at ein har komme lokalbefolkninga i området i møte og har lytta til dei innspela dei har hatt, noko som viser at Stortinget og behandlinga her nettopp evnar å ta opp i seg innspel ein får, ut frå ein filosofi om at vitet er likt fordelt utover landet. Når det gjeld pliktig organisering, vel Senterpartiet å støtte framlegget fordi det er ein klar premiss at innhaldet i denne organiseringa i forvaltninga og i driftsplanlegginga skal vere styrt av rettshavarane. Dei som kjenner Senterpartiet, veit at eigedomsretten står sterkt i vårt parti, men vi har alltid snakka om at grunneigarrettar òg er knytte til plikter og ansvar. I nokre tilfelle, som dette, er rettane ikkje uavhengige av andre rettshavarar, tvert om er ressursane avhengige av at dei andre som har tilgang til dei same ressursane, forvaltar dei på ein berekraftig måte. Det å argumentere mot organisering med bakgrunn i fridommen til rettshavarane held ikkje heilt vatn, all den tid fridom for éin kan vere binding for andre rettshavarar i dette tilfellet. La det òg vere sagt at langt dei fleste rettshavarane i dag gjer ein god og ikkje minst viktig innsats i forvaltninga. Og det er ikkje rart at så skjer, for her er det ikkje fyrst og fremst kortsiktig gevinst som er fokuset, dei fleste rettshavarane har han nærast i blodet, denne «forvaltartanken» – tanken om at jord og ressursar skal overlatast til neste generasjon i minst like god stand som ein sjølv overtok dei i. Det er ein tanke som òg står sterkt i Senterpartiet.