Hallgeir H. Langeland (Sosialistisk Venstreparti), 2013-06-06:
Lat meg starta med å rosa Sivilombodsmannen for innsatsen. Eg ser at han er til stades. Det er bra jobba, og eg håpar at debatten og vedtaket i dag kan gje sivilombodet større moglegheiter til å jobba endå betre etter den debatten og dei vedtaka som blir fatta i dag og seinare i sesjonen. Det vil visa seg at det er to saker der det er ei lita ueinigheit. Den eine vil nok komitéleiaren koma tilbake til, og det gjeld klagefrist. Det andre er det forslaget som Høgre ikkje er med på, og som går på særskilde meldingar. Grunnen til at komiteen vil ha særskilde meldingar, er bl.a. at EOS-utvalet har dette. Det gjev ei moglegheit for å reisa spesielle saker dersom ein vil at Stortinget skal diskutera det. Dessutan kom det òg veldig klart fram på 50-årsjubileet til sivilombodet at det er behov for å gjera sivilombodet meir kjent i Noreg. Men det er stadig vekk ein auke i talet på klager til sivilombodet, så det burde ikkje vera nødvendig å gjera det meir kjent når det er så mange som klagar – og talet på klager berre stig. Komiteen er eintydig og ønskjer å vera veldig klar på at dei som har behov for å få vurdert gyldigheita av eit forvaltingsvedtak av ein uhilda institusjon og uavhengig instans, skal få det. Det er jo der sivilombodet speler ei rolle for oss, som er viktig for demokratiet. Nav er ein gjengangar i sivilombodssystemet. Det er ikkje så løye heller – som me seier i Stavanger – for det er enormt mange som skal innom Nav på eit eller anna vis, og det er veldig mange forskjellige perspektiv som blir tatt opp i Nav. Det må bety at det blir fleire klager der. Likevel vil eg som saksordførar for denne saka vera tydeleg på – det har komiteen vore i tidlegare saker òg – at Nav må skjerpa seg. Dei må forbetra seg, og dei må ta moglegheitene i bruk for å bli endå betre når det gjeld den kritikken som stadig vekk kjem frå enkeltpersonar, men òg frå Riksrevisjonen. Så er komiteen veldig klar på – og det er òg veldig bra – at dersom sivilombodet anbefaler nokon å gå til sak, er det sånn at dei skal vera sikre på at dei ikkje må dekkja sakskostnadene sjølve. Dette skal regjeringa vera tydeleg på. Men i dag er ein samla komité tydeleg på at det er tilfellet, staten skal dekkja rekninga dersom sivilombodet ønskjer å gå til sak. Så støttar komiteen det eine forslaget frå Framstegspartiet som går på at ein kan opptre som partshjelpar i rettssaker. Det er eit veldig fornuftig forslag, synest eg, for det fører til at sivilombodet, som har kunnskap på veldig mange område i den saka det gjeld, vil kunna hjelpa til med riktig informasjon i den saka som er til rettsleg behandling. Det går klokeleg ein samla komité inn for, og me har òg tidlegare uttrykt at me er positive til dette, i samband med behandlinga av årsmeldinga til sivilombodet. Men no slår ein det fast gjennom dette forslaget frå Framstegspartiet. Så er komiteen inne på ei problemstilling som eg trur sivilombodet grublar mykje på, og det er korleis ein skal unngå å bruka tid på grunnlause saker stadig vekk. Er det mogleg å luka ut saker som ein ikkje nødvendigvis skal bruka så mykje tid på – det er komiteen oppteken av – sånn at ein verkeleg kan bruka tid på viktige saker, kanskje spesielt no når ein får moglegheit til å koma med spesielle meldingar, og då setja fokus på eit større område som er interessant for parlamentet å diskutera. Det er ei nyheit som ein skal vedta i form av lov seinare, som gjeld tortur og regjeringas ratifisering av FNs tilleggsprotokoll mot tortur og annan brutal umenneskeleg behandling. Det gjev sivilombodet mange andre arbeidsområde, f.eks. det å oppsøkja lukka institusjonar, fengsel, lukka asylmottak og andre med direkte inspeksjon og sjå til at Noreg held seg til menneskerettane. Det trur eg blir ein spennande jobb for sivilombodet, og det trur eg at han gleder seg til å ta fatt på. Sjølv om det var andre òg som gjerne ville ha den funksjonen, blei det no sånn. Me vedtar ikkje det i dag, men me kjem tilbake til det seinare i sesjonen. Men den moglegheita opnar seg for sivilombodet no. Til slutt: Det er ein samla kontroll- og konstitusjonskomité som er fornøgd med det arbeidet som blir gjort. Me ønskjer å vera tydelege på at det er eit viktig demokratisk element me har gjennom sivilombodet. Eg er fornøgd med å kunna konstatera at det er eit godt arbeid som blir gjort, men at me no gjev nye moglegheiter både for at folk skal bli kjende med sivilombodet, og at ein skal få fleire til å bruka det i det demokratiske Noreg.