Gunvor Eldegard (Arbeiderpartiet), 2014-11-25:
Eg har lyst til å starta med å fortelja at då me i næringskomiteen var i Ny-Ålesund i 2006, var eg utruleg imponert over det arbeidet som vart – og vert – gjort der oppe. Det syner jo òg rapporten, at Noreg har hatt framifrå forsking der oppe, og at dei har det framleis, men at me har falle nedover på lista, og det er synd. I denne saka er me i komiteen einige, både i merknader og i forslag. Me er einige om å be regjeringa vurdera tiltak for auka utnytting av forskingsinfrastrukturen på Svalbard, inkludert tiltak for auka norsk forskingsaktivitet i Ny-Ålesund. Me er òg einige om å be regjeringa vurdera kva føresetnader som må vera til stades for at forskingsfartøya i arktiske farvatn i framtida samsvarar med dei uttala måla for norsk havforsking, fiskeriforvaltning, klimaovervaking og arktisk forsking. Det er eit mål at Noreg skal vera ein leiande polarforskingsnasjon, at forskingsinnsatsen skal styrkjast, og at me skal samordna utnyttinga av infrastrukturen for forsking. Og målet med Riksrevisjonen si undersøking har vore å vurdera om forskingsinfrastrukturen i Arktis vert utnytta på ein god måte og er i tråd med Stortingets vedtak og føresetnader, og å kartleggja årsakene til ei eventuell mangelfull utnytting. Riksrevisjonen fann at forskingsinfrastrukturen på Svalbard kan utnyttast betre, at forskingsinfrastrukturen vert brukt i mindre grad no enn tidlegare, og at eldre forskingsfartøy ikkje tilfredsstiller dagens forskingsmessige behov. Noregs forskingsverksemd på Svalbard er eit viktig verkemiddel for å understøtta dei overordna måla i svalbardpolitikken og for å oppfylla dei ulike måla for norsk nærvær i Arktis. Internasjonalt har Noreg lenge vore rekna som ein av dei leiande nasjonane innanfor polarforsking, og det er eit fortrinn som me må byggja vidare på. I 2009–2010 var Noreg rangert som nr. 3 innanfor forsking på Arktis, ifølgje rapport 3/12, «Norsk polarforskning – forskning på Svalbard», frå Norsk institutt for studier av innovasjon, forskning og utdanning. Og i 2012 er Noreg nr. 17 på en relativ siteringsindeks der alle polarforskingspublikasjonar frå Arktis inngår. Men i 2010 så var me faktisk nr. 6 på ein tilsvarande indeks. Stortinget har uttrykt ønske om at Noreg skal vera ein leiande polarforskingsnasjon, og at utnyttinga av infrastrukturen skal samordnast. Manglande utnytting av infrastrukturen kan få konsekvensar for oppfølginga av hovudmåla for norsk svalbardpolitikk og særleg målet om å halda oppe norske samfunn på øya, samt at Noregs posisjon som leiande forskingsnasjon i Arktis vert svekt, og at ei kunnskapsbasert forvalting av polarområda vert vanskeleggjort. Fire av fem forskingsfartøy er nær – eller over – si funksjonelle levetid, som faktisk er rekna til å vera 30 år. Det kan bety at dei i mindre grad tilfredsstiller dagens krav til forskingsfasilitetar, at dei ikkje er tidsmessige for mottak av nytt vitskapeleg utstyr, og at driftsikkerheita vert svekt ved meir krevjande vedlikehald og auka problem med tilgang på reservedelar og utstyr. I dag ligg det ikkje føre planar for utskifting av dei eldre forskingsfartøya, og det vil ta lang tid å få erstatta dei gamle med nye. Derfor har komiteen bede regjeringa om å vurdera kva føresetnader som må vera til stades for at forskingsfartøya i arktiske farvatn i framtida samsvarar med dei uttalte måla for norsk havforsking, fiskeriforvalting, klimaovervaking og arktisk forsking.