Jenny Klinge (Senterpartiet), 2012-12-04:
Dei grunnleggjande behova vi menneske har, er meir enn mat, drikke og klede. Ei lita jente frå eit krigsherja land i Afrika vart spurd av ein Dagsrevyen-journalist ein gong om kva ho ville bli når ho vart stor. Det er slike spørsmål ein stiller ungar, og det brukar å kome svar som brannmann, popstjerne eller flyvertinne. Svaret frå denne jenta var derimot dette: «Safe», svarte ho. Trygg var det ho ville bli når ho vart stor. Eg gløymer ikkje dette svaret. Det kjem for meg ofte når eg høyrer om sårbare ungar som veks opp under utrygge forhold, anten det er på grunn av krigshandlingar, vald og overgrep eller trakassering. Behovet for å vere trygg har vi alle. Vi som er valde av folket til å styre, har eit stort ansvar for nettopp at folk i landet vårt skal kunne kjenne seg tryggast mogleg. I tillegg har vi eit internasjonalt ansvar for å bidra til å betre forholda for menneske i land der ufreden rår. Justisbudsjettet består av mange tal, kapittel og budsjettpostar. Attom desse tala – og framom dei – ligg det eit mangfald av oppgåver som skal løysast. For dei pengane som vi rettar inn imot dei ulike tenesteområda, skal m.a. politiet førebyggje kriminalitet, dei skal oppdage og oppklåre eit vidt spekter av lovbrot. Domstolane skal løyse opp i tvistar og dømme, og kriminalomsorga skal ta hand om dei som blir dømde. Målet er ikkje straffa i seg sjølv, men at flest mogleg skal vere lovlydige når dei kjem ut att, og då må det også målretta tiltak til. Samfunnsberedskapen skal vere god for å kunne takle kriser. Sivilforsvaret må vere raskt på pletten og vere kvalifisert til å takle ulike oppgåver. Brannetaten må vere i stand til å rykkje ut og gjere jobben når det brenn. Vi kan halde fram slik med å ramse opp kva slags viktige tenester vi får att for dei pengane som er lagde inn i justisdelen av statsbudsjettet for 2013, og så kan vi også ramse opp kva meir vi kunne fått til dersom vi hadde hatt meir pengar. Beredskap har vorte løfta fram som eit særs viktig område etter terrorangrepet i juli 2011. Det er nødvendig, for vi har fått høyre om altfor mykje som svikta då det skjedde som ingen kunne sjå for seg skulle skje. Samstundes må vi ikkje gløyme at å forhindre ugjerningar også handlar om å vere tidleg på pletten og tilby oppfølging for unge menneske som er i ferd med å hamne på skråplanet. Politiet skal ikkje vere berre eit aksjonspoliti som er der når det smell. Det skal vere til stades i lokalsamfunna og kunne samarbeide godt med andre viktige aktørar, som skular og barnevern. Dei skal kunne fange opp når kriminelle miljø er i ferd med å utvikle seg, og helst gripe inn tidleg. Eg skulle vere med i ein debatt på radioen tidlegare i år. Eg har ein gut på 12 år som tidvis er interessert i det eg held på med som stortingsrepresentant. Han spurde kva eg skulle tale om på radioen, og eg fortalde at det var om nærpolitiet, at vi må ha eit politi rundt om i heile landet. Då sa han: «Når eg høyrer ordet «nærpoliti», då tenkjer eg på han Per». Det var så godt sagt, for vi har nettopp ein politibetjent som heiter Per i Surnadal, og som på folkemunne går under namnet Per Politi. Guten såg straks for seg han. Per Politi vart ansiktet på politiet. Eg trur dette er ein verdi, at politiet har eit ansikt for ungar og ungdom som veks opp – og for alle oss andre. For at dette skal vere mogleg, må vi sørgje for at vi har lensmannskontor spreidde over heile landet – at ikkje avstandane blir for store. Med det seier eg ikkje at alt skal vere akkurat som før. Somme plassar kan det vere naturleg å gjere endringar også på struktur. Men det er interessant å sjå korleis politimeisteren i f.eks. Nord-Trøndelag tenkjer når det gjeld lensmannskontora. Han peiker på at lensmannsrolla i seg sjølv har ein viktig funksjon i lokalsamfunna, og at heller ikkje dei mest folkerike områda tener på at mesta alle ressursar blir dratt inn dit. Landet er langstrekt og mangfaldig, og då må strukturen på kommunal og statleg tenesteyting òg spegle dette. Derfor er eg glad for at justisministeren så tydeleg sa i sin tale til Politiets Fellesforbund at nærpolitiet og lensmannskontora skal styrkjast, ikkje svekkjast. Senterpartiet er glad for at vi i den raud-grøne regjeringa sidan 2005 har styrkt politibudsjetta mykje, faktisk med heile 32 pst. – 2,7 mrd. kr – når løns- og prisstiging er trekt frå. Det har vore – og er – ei riktig satsing. Vi har utdanna rekordmange politistudentar, noko som har vore heilt nødvendig for å kunne nå målet om høgare politidekning. Det er eit tverrpolitisk mål å få på plass to polititenestemenn per 1 000 innbyggjarar innan 2020. Då er det ikkje berre bruk for pengar, men i høgste grad også politiutdanna som kan fylle desse stillingane. At klassane på Politihøgskolen har vore fulle trass i at det har vore oppretta veldig mange nye studentplassar, er eit teikn på at politiarbeid blir sett på som interessant, viktig og givande Då er det òg ei oppgåve for oss å sørgje for at nyutdanna politifolk får jobb raskast mogleg etter bestått eksamen. Blandinga av at det blir ledige stillingar på grunn av naturleg avgang frå etaten, og at vi har tilført midlar målretta mot å tilsette nyutdanna frå Politihøgskulen, har gjort at over 94 pst. av 2011-kullet hadde jobb i politiet per 15. oktober. Av dei nyutdanna frå 2012-kullet hadde over 80 pst. av dei med bestått eksamen stilling i etaten på dette tidspunktet. For å sikre at dei som består eksamen til våren, skal få jobb snarast råd, er det bra at vi har lagt inn ein auke på 120 mill. kr i budsjettet for neste år for å tilsette ferdigutdanna studentar. Sidan vi danna regjering i 2005, har det vorte 1 700 fleire årsverk i politiet og påtalemyndigheita, og det er det grunn til å sette pris på. Samtidig må vi ikkje gløyme at folketalet stadig veks, og at det derfor må tilsetjast stadig fleire politifolk for å halde tritt med denne utviklinga. Ikkje berre det, vi skal som nemnt auke talet på polititenestemenn per 1 000 innbyggjarar fram mot 2020. Kvar budsjettauke er steg på vegen mot dette målet. No er talet på 1,64 per 1 000 – så vidt eg har fått med meg – så det er enno ein jobb å gjere, og vi må passe på at denne auken skal kome heile landet til gode. Når ein skal tale om den viktige jobben som blir gjort innanfor justissektoren, må ein òg nemne den store verdien som ligg i arbeidet til dei frivillige organisasjonane. WayBack og Musikk i fengsel og frihet er to organisasjonar som på ulikt vis bidreg til at innsette får betre livskvalitet, og til at dei kan klare seg betre når dei er ferdige med soninga. Foreningen for Fangers Pårørende gjer òg ein fin jobb for dei ein kan ha lett for å gløyme, familien rundt den enkelte straffedømte – og for at dei skal få betre vilkår. Vi har auka løyvingane til dei frivillige opp gjennom åra, og det må vi halde fram med. Kvar ei krone vi gir til desse, gir mykje att. Eg nemnte beredskap. Somme av debattane som har rasa etter terrorangrepa i fjor, har handla om moglegheita politiet har til å få bistand frå Forsvaret ved behov. Primæroppgåva til Forsvaret er sjølvsagt å forsvare norsk territorium. Terrorangrep er likevel krigsliknande handlingar, og dei kan vere ein trussel mot den nasjonale sikkerheita. Også i andre typar alvorlege hendingar kan Forsvaret bidra på ein positiv måte. Når Forsvaret har ressursar og kapasitetar som kan bidra til å få ein alvorleg situasjon under kontroll og til å redde liv, er det viktig at moglegheitene for politiet til å få bistand er gode, og at det skal gå raskt. Derfor er det no vedteke ein ny bistandsinstruks som inneber ein senka terskel for når politiet kan få bistand frå Forsvaret. Vidare er det viktig for beredskapen at politiet har fått større moglegheit til å bruke redningshelikoptera til viktige oppdrag, og at det er lagt til rette for døgnkontinuerleg politihelikopterteneste. Det nye nødnettet er sjølvsagt også grunnleggjande for at dei ulike nødetatane skal kunne kommunisere raskt og godt, og det på eit lukka nett. Det er ille at prosjektet har vorte så forseinka, at det har teke så lang tid. Det har hovudsakleg vore på grunn av leverandørproblem, men no blir det heldigvis gradvis rulla ut, slik at det kan vere ferdigstilt til 2015 – viss alt no går som det skal. Eg skulle gjerne kunne ha sagt mykje meir om andre særs viktige område innen justissektoren, som domstolane og kriminalomsorgen osv. Eg vil vise til merknadene frå dei raud-grøne til statsbudsjettet, som seier mykje om kva vi meiner er viktig innanfor dei ulike områda, men eg har òg lyst til å trekke fram nokre eksempel i tillegg til det eg har sagt tidlegare. Kongsvinger fengsel vart nemnt i replikkordskiftet tidlegare i dag. Det aukande talet på utenlandske kriminelle i Noreg og utanlandske fangar i norske fengsel skapar problem – det kjem vi ikkje bort frå. Eg har tidlegare teke opp at vi må styrkje grensekontrollen framover. Det trengst fleire stillingar på Gardermoen og Værnes, blant mange andre plassar. Eg meiner også at vi må revurdere Schengen-samarbeidet, for slik det er no, legg det til rette for fri flyt av kriminelle over grensene. Soningsoverføring er eit viktig tiltak, og andre ting er sjølvsagt også viktige for å få betre kontroll på den situasjonen som har utvikla seg. Når det gjeld det Oktay Dahl var inne på i stad, vil eg òg påpeike at det sjølvsagt ikkje skal vere betre vilkår i fengsel som Kongsvinger, men at det skal vere målretta og tilpassa tiltak. Eg vil avslutte der eg starta, med jenta som ville bli trygg når ho blir stor. Vi bur i eit langt tryggare land enn mange andre, men det er òg mange som er sårbare i landet vårt, som blir utsette for alvorlege ting, og ungane er jo dei mest sårbare blant oss. Eg vil, som representanten Chaudhrey, trekke fram det nye barnehuset i Ålesund som eit godt tiltak i budsjettet for neste år. Vi skal framleis ha eit trygt land og eit trygt samfunn, og då må vi fortsette å ha ein sterk justissektor. Det skal vi sikre òg framover, og det eg er glad for, trass i alt, det er at opposisjonen og regjeringspartia står saman om det målet.