Anita Apelthun Sæle (Kristelig Folkeparti), 2004-06-14:
Først vil eg gjera merksam på ein inkurie på side 24 i innstillinga. Der har Kristeleg Folkeparti falle ut av komiteens merknader. Det står nedst på sida: "Komiteens medlemmer fra Høyre, Fremskrittspartiet og Senterpartiet " Der skal også Kristeleg Folkeparti vera med. Heimen er viktig for folk i Noreg. Bustaden er ei viktig ramme for heim og familie. Gode bumiljø vert danna av dei som bur. Regjeringa si bustadmelding representerer ingen revolusjon. Tvert om påpeiker ho det alle innrømmer, at bustadpolitikken her til lands har vore fornuftig i lang tid. Vi har oppnådd ein svært god bustadstandard. Vi bur på fleire kvadratmetrar enn nokon andre i Europa. Vi held bustadmassen vår ved like, og vi eig vår eigen bustad. Dei to siste punkta heng faktisk nøye saman. Kristeleg Folkeparti synest at dette er utmerkt. Visjonen i bustadmeldinga er då også å halda fram i same leiet, likevel meir spissa inn mot dei som strever og har problem med å få endane til å møtast. Det er i Kristeleg Folkeparti si ånd. Regjeringa vil leggja til rette for ein velfungerande bustadmarknad. Det skulle elles berre mangla. Venstresida, eller fleirtalet i innstillinga, trur tydelegvis at vi som politikarar kan styra utan å bruka marknaden på dette området. Det har vist seg feil eit utal gonger. Vi har regulert både pris og omsetnad før her i Noreg, og fekk ein svart marknad som fullstendig tok knekken på dei fattige, dei som hadde minst moglegheiter til å ordna seg. Derfor har Noreg hatt ein deregulert marknad i mange år, og vi har betre, fleire sjølveigande og ikkje dyrare bustader enn dei vi kan samanlikna oss med. Det aller viktigaste for ein sunn bustadmarknad er sjølvsagt renta. Det er eit utal familiar som har fått betra levestandarden sin det siste året med mellom 50 000 og 100 000 kr ved at renta har gått dramatisk ned. Høge renter er øydeleggjande for alle økonomiar, ikkje minst i forhold til buutgifter. Det viktigaste vi kan bidra med for å skapa ein stabil bustadmarknad, er å føra ein politikk som syter for låg rente. Det er ikkje minst viktig for Distrikts-Noreg, der byggjekostnadene veldig ofte er høgare enn salsverdien av bustaden. Låge renter gjer at ein kan betena huslånet, anten ein bur der sjølv eller finn at ein må leiga det ut for ei tid, eller at kommunen leiger vekk. Det betyr også at leigeprisen i svake marknader vert tilfredsstillande, og at fleire dermed kan tora å investera også i distrikta. Viktig er det også å redusera veksten i byggjekostnadene. Å forenkla den offentlege plan- og byggjesakshandsaminga er ein vesentleg faktor. Plan- og bygningsloven har absolutt ikkje verka etter føremålet og har fordyra bustadbygginga utan, dessverre, å eliminera dei feila og manglane som han var meint å eliminera. Samstundes må det strekast under at ein byggjepris på 30 000 kr pr. m2, som ein kalkulerer med både i bustadbyggjeselskapa og i det offentlege, er i utakt med mykje av det som vert bygt på private hender. Det vakraste og mest forseggjorde huset eg har vore inne i det siste året, der det ikkje var spart på noko, interiørmessig sett iallfall - det var skipsgolv, messing og glas - kosta det faktisk berre 9 000 kr pr. m2 å byggja. Og slike eksempel har eg mange av. Dei viser iallfall at private løysingar ofte er smarte, og at offentlege løysingar i byggjesektoren ofte er dyre. Regjeringa vil skaffa bustader til vanskelegstilte på bustadmarknaden. Når ein høyrer saksordføraren, og for så vidt Arbeidarpartiet, i dag, klarer dei å kritisera også dette. Det er underleg. No er det slik at ca. 80 pst. eig sin eigen bustad, og dei fleste av dei klarer seg bra. Kvifor ein då ikkje skal spissa offentlege midlar noko meir mot dei som treng det, er meir enn Kristeleg Folkeparti kan begripa. Husbanken skal prioritera dei som treng huslån i distrikta, og der andre bankar framleis kan vera redde for å ikkje få igjen verdien ut frå pant i huset. Husbanken skal vidare prioritera dei som har problem med å komma inn på marknaden. Det burde skapa tilslutning og full semje, for berre slik kan vi avskaffa bustadnauda der den finst. Berre slik kan vi nå dei fattige, dei unge, dei huslause, og det vil vi i Kristeleg Folkeparti. Vi må spissa samfunnets midlar til å nå dei som treng det. Derfor er bustøtte også eit betre og meir målretta verkemiddel enn bustadtilskott. Då får den som treng det, støtte der han eller ho bur. Dei må ikkje bu der bustaden har støtte. Bustadtilskottsordninga har ikkje hatt ein ynskt effekt verken når det gjeld talet på husvære eller nivå på husleiga. Kristeleg Folkeparti er oppteke av at kommunane må ha eit heilskapleg ansvar for dei som treng hjelp fordi dei er utan bustad. Det finst ei rekkje bustadsosiale verkemiddel, f.eks. lån, tilskott, låginnskottsbustader, bustadstøtte, sosialhjelp, og desse må samordnast slik at dei er tilgjengelege for dei som treng hjelp. Kvifor skal underteikna få husbanklån, når det står bankar i kø som vil gje meg lån? Det er meir enn eg kan forstå. Regjeringa føreskriv ein resept som verkar. Han gjev auka fleksibilitet eller handlingsrom for kommunane til faktisk å hjelpa dei som treng det mest. Det er klart at Kristeleg Folkeparti er fornøgd med det. Men bustadmeldinga sluttar ikkje der. Regjeringa Bondevik tek mål av seg til å auka talet på miljøvennlege og universelt utforma bustader, og det var på tide. Det vert til og med mogleg å få tilskott til slike gode idear. Det er bra, for det er altfor vanskeleg og for dyrt å byggja ein miljøvennleg bustad i Noreg. Derfor har berre eit fåtal varmepumpe eller annan enøkteknologi. Slik kan det ikkje fortsetja. Særleg viktig er det at dei store bustadbyggjelaga tek nye og miljøvennlege byggjemetodar og teknologi i bruk. Like viktig er universell utforming, det vil seia tilgjengelegheit for alle, at det skal verta vanleg og normalt. Regjeringa vil stimulera til det. Det er svært viktig for dei som har ei eller anna funksjonshemming, at alle bustader som vert bygde, tek omsyn til at også dei skal kunna bu der. Det er neppe vesentleg dyrare å ta slike omsyn heilt frå starten, og ein sparer ombyggingskostnader. Det at befolkninga vert eldre, betyr at ei stadig større gruppe har nedsett funksjonsevne. Universelt utforma bustader betyr sjølvsagt at fleire kan bu heime lenger. Det er det pengar å spara på. Dette skulle vore gjort for 20 år sidan. Bondevik II set ein standard for framtida.