Nils T. Bjørke (Senterpartiet), 2018-05-29:
Kva er eit menneske utan jobb? Å ha eit arbeid å gå til er avgjerande for så mange av oss. I ei masteroppgåve i spesialpedagogikk ved Universitetet i Oslo har Christina Wiig sett på kva det har å seia for menneske med lett grad av utviklingshemming at dei har ein jobb å gå til. Ho konkluderer med at arbeid er viktig av mange grunnar. Arbeid gjev rutinar og døgnrytme. Arbeid gjev trivsel og fellesskap. Arbeid gjer at ein er til nytte, og at ein meistrar. Og arbeid gjev eit betre sjølvbilete og meir kompetanse til den einskilde, skriv Wiig i oppgåva. Me kan kjenna oss att i det, alle saman. Men det Wiig peikar på, er at dei som treng oppgåver som er litt meir lagde til rette enn andre, er ei viktig gruppe som me må ha eit godt tilbod for. Difor er det vondt å sjå på tala frå denne rapporten, som syner at det er lite truleg at dei med nedsett arbeidsevne er ute i annan jobb eitt år etter at dei slutta i tiltak frå Nav. Men det er kanskje ikkje så rart at dei gjev opp, så lenge dei må venta mellom seks og elleve månader før dei kjem ut i eit arbeidsmarknadstiltak. Det er mykje som kan skje med eit menneske på stutt tid, og særleg utsette er dei unge. Undersøkinga frå Riksrevisjonen syner at det er for mange av dei som er innom Navs arbeidsmarknadstiltak, som det ikkje har nokon effekt for. Når sju av ti er utan arbeid to år etter at dei gjekk ut av tiltaket, er det ikkje bra nok. Ein har dokumentert at folk ofte går på arbeidsmarknadstiltak utan at det er gjort særleg greie for kvifor dei skal ha akkurat det tilbodet. Det gjer det verre. Folk må fylgjast opp med konkrete planar. Målet må vera at ein gjennom arbeidsmarknadstiltaka tenner gnisten til den einskilde brukaren, slik at dei vil ut i arbeid. Å gå heime utan noko gjeremål er vanskeleg for mange. Ja, det blir som Stein Torleif Bjella syng om i visa «Tvangsgutan kompani», der det heiter: «Med indre arbeid i hundre prosent er lite vunne og lite tent.» Heller ikkje Nav har sloppe unna New Public Management. Ein har vorte meir oppteken av å ha gode tal i statistikken enn å fokusera på enkeltmennesket. Difor har eit samrøystes storting allereie ved handsaminga av stortingsmeldinga om Nav peika på at styringsmodellen for arbeidsmarknadstiltak må bort frå teljinga av dei gjennomførte aktivitetane, og i staden vektleggja kvaliteten på tiltaksplassane og resultata for arbeidssøkjarane. Eg er glad for at eit fleirtal i komiteen, Arbeidarpartiet, Senterpartiet og SV, meiner at manglande styring og svakt fokus kan ha kome som ein konsekvens av sentraliseringa av Nav-kontora, som bidreg til at avstanden mellom brukarar og rettleiarar vert for stor. Senterpartiet har tru på nærleik til tenestene for folk flest. Å byggja opp store statlege organisasjonar som er langt borte frå der folk bur, har eg inga tru på. Eg har heller ikkje tru på at store einingar er det beste for Nav , når det kanskje er lokalkunnskapen og nær dialog med lokalt næringsliv som er avgjerande for å få folk ut i arbeid. Difor trur eg ikkje det er bra med sentralisering av Nav-kontora. Me treng rettleiarane nær folk. Eg trur noko av utfordringa er at mange av dei lokale tiltaksbedriftene har vorte konkurrerte ut etter konkurranseutsetjinga. Dei har måtta fokusera meir på kor mange plassar dei klarar å levera, enn på kvalitet og lokal tilpassing, som gjer at det vert varige arbeidsplassar.