Heidi Grande Røys (Sosialistisk Venstreparti), 2006-03-30:
Etter dei tre siste innlegga skulle det ikkje vere behov for å seie så mykje meir, men eg har lyst til å understreke det alle tre, både Dag Terje Andersen, Lena Jensen og no sist Vera Lysklætt, var innom, nemleg at i Troms fylkesting var det eit stort fleirtal som bad om å få eit tospråkleg namn på sitt fylke. Troms fylkesting er valde ombodsmenn for befolkninga i Troms. Dei er tillitsvalde for innbyggjarane i Troms fylke. Det er eit sterkt signal til Regjeringa og til det norske storting om å lytte til det dei lokale folkevalde ber om, og som då, som representanten Vera Lysklætt òg var inne på, har eit breitt fleirtal bak seg. Det synest eg vi skal leggje oss tungt på hjartet. I 2002 gjorde Stortinget vedtak om tospråkleg namn på Finnmark fylke. Dette var etter oppmoding frå Finnmark fylkesting, og lovendringa trådde i kraft frå 1. januar 2003. Våre internasjonale forpliktingar, Grunnlova § 110 a, Stortinget sitt vedtak av samelova og oppretting av Sametinget er alle signal om at dei nasjonale styresmaktene har vilje til likestilling av samisk og norsk språk og å ta vare på etnisk identitet. Regjeringa ser det difor som naturleg at samisk og norsk språk vert likestilte i den kommunale, fylkeskommunale og statlege forvaltninga. Det kulturvernet som ligg i bruk av samiske nemningar, er viktig når det gjeld å hevde samisk språk og det å ta vare på etnisk identitet. Tospråklege kommunenamn og fylkesnamn i område der samisk språk og kultur står sterkt, vil vere av stor verdi i ein slik samanheng. Delar av Troms har samisk særpreg; samisk språk og kultur er framtredande. Vi har ikkje gjort oppteljing over kor mange som kan skrive og ikkje kan skrive samisk, men det spelar heller inga rolle. Poenget er om ein oppfattar seg som ein del av eit samisketnisk tilhøyrsle, og det gjer dei. Det er det fleirtalsvedtaket i fylkestinget òg har framheva. Ein del av forvaltningsområdet for samisk språk heimla i samelova ligg òg då i Troms fylke. Det var god nok grunn for at denne regjeringa la fram saka og ynskte tospråkleg namn. Spørsmål om kven eller kva for slags folk som skal eller kan omfattast av definisjonen «urfolk», har vore reist i mange samanhengar. Norske styresmakter har sidan 1970-talet akseptert at samane vert omfatta av dei sentrale elementa som ein tilskriv urfolk i internasjonal samanheng, spesielt i den omfattande rapporten om urfolk frå FN frå 1986. ILO-konvensjon 169 – vedteken i 1989 – etablerer ein definisjon av urfolk som skal gjelde ved forståing og praktisering av konvensjonen. Eit av vilkåra for denne definisjonen er at denne befolkningsgruppa nedstammar frå den befolkninga som budde i landet eller i ein geografisk region som landet omfatta, før den tida då staten sine noverande grenser vart fastsette. At dette var tilfellet for samane, kjem fram m.a. av det faktum at statane Noreg–Danmark og Sverige, som òg omfatta Finland, fann det naudsynt med eit særskilt tillegg i grensetraktaten mellom dei to partane av 1751, den såkalla Lappekodisillen, som regulerer fleire høve kring samane og bruken av områda på begge sider av den etter kvart felles grensa. Historiske ekspertar legg til grunn at samane sine forfedrar hadde tilhaldet sitt i og brukte landområda frå Midt-Noreg og nordover frå forhistorisk tid, og at dei var aleine om å bu i dei nordlegaste landsdelane før norsk busetjing tok til. ILO-konvensjon 169 stiller òg opp vilkår om at urfolk skal ha halde i hevd heilt eller delvis sine eigne sosiale, kulturelle eller politiske institusjonar. Ein legg til grunn at samane er av dei folkeslaga som har vore gjenstand for flest studiar av sosialantropologar, og i dei seinare åra òg av rettshistorikarar og andre samfunnsvitskaplege forskarar. Særtrekka i samekulturen og den kjensgjerninga at dei framleis eksisterer i ei tid med store endringar i den ålmenne sosiale og kulturelle utviklinga i landet elles, kan ein òg sjå på som godt dokumentert. At samane i tillegg framleis har sitt eige språk, er ikkje omdiskutert. Difor finst det ingen grunn til at Regjeringa skal endre politikken sin korkje kva har med urfolk i den internasjonale samanhengen å gjere, eller overfor samane i nasjonal samanheng. Regjeringa si målsetjing vil framleis vere at samane, som eit urfolk i landet med lang historisk tilknyting og den økonomiske, sosiale og kulturelle tilpassinga som dei har, skal oppnå like rettar med resten av befolkninga. Difor er eg, på same måten som fleire av representantane, stolt over at Troms har bedt om å få bruke to namn på fylket sitt, og at vi i dag i Odelstinget stadfestar det vedtaket.