Kjersti Toppe (Senterpartiet), 2020-02-04:
Eg tar ordet fordi eg meiner dette er ein veldig viktig interpellasjon. Svara som kjem frå statsråden, er gode nok, men ein tar ikkje utgangspunkt i det som er den reelle spørsmålsstillinga i interpellasjonen, nemleg at barn i barnevernet har langt lågare levekår enn barn utanfor barnevernet. Ein svarar med dei tiltaka som er på gang, med meir og betre kompetanse, betre leiing, ny barnevernslov og årlege tilstandsrapportar i kommunane, og det er vel og bra, men det er grunn til uro over det som vert tatt opp i interpellasjonen: at det er eit klasseskilje her, og at det er ein større risiko for at barn som vert fødde inn i familiar med lågare levekår, opplever omsorgssvikt, og for at barnevernet må koma inn med tiltak. Det er eigentleg ei fallitterklæring for samfunnet at ein ikkje klarar å skilja ut desse forskjellane – at det er ein større risiko for å oppleva omsorgssvikt når ein er fødd inn i nokre familiar enn i andre. Diskusjonen går på korleis ein skal få barnevernet til å fungera betre for alle, og også korleis ein kan unngå at barn i nokre familiar har så stor risiko for å oppleva omsorgssvikt. Det at vi har eit klasseskilje i Noreg på dette området, bør få mykje større merksemd. Språk og klasse veit vi påverkar, og så veit vi at det òg fører til at desse barna har større risiko for fråfall i utdanninga i framtida osv. Så spørsmålet om korleis ein kan betra levekåra til barn og foreldre i barnevernet, er eit veldig grunnleggjande spørsmål. Eg har vore opptatt av og opplever det som ei stor urettferdigheit at barn i barnevernet har dårlegare helsehjelp enn andre barn trass i at vi veit at dei har større utfordringar. Det gleder meg å høyra at fleire no tar til orde for obligatoriske helseundersøkingar, og at det er sett i gang tiltak på dette. Det skulle berre mangle – og det er kome altfor seint. Men ein må òg sørgja for at bl.a. barne- og ungdomspsykiatrien får eit løft, for elles vil ein aldri få dette til på den måten ein ønskjer. Det er éin ting eg saknar frå statsråden, og det er at han tar opp dette med rus. Det er litt forskjellige tal, men mellom 50 000 og 150 000 barn i Noreg lever med foreldre som er avhengige av rusmiddel. Folkehelseinstituttet sa i 2011 at ca. 90 000 barn har minst ein forelder som har misbrukt alkohol, så det ligg der omkring, og at det er snakk om rusmisbruk som påverkar familien og barna negativt. Er det éin ting som burde ha vore omtalt i denne debatten frå statsråden si side, er det kva regjeringa kan gjera for å førebyggja rusmiddelmisbruk i familiar, for i barnevernsdebattar snakkar vi ofte altfor lite om at foreldre faktisk har eit rusproblem. Det er ein av årsakene til at ein i mange tilfelle må ta barna vekk frå foreldra sine – at ein ikkje klarer å gi den omsorga som barna treng. Så eg vil gjerne høyra statsråden seia noko om det i sitt sluttinnlegg, for det meiner eg absolutt høyrer heime i denne debatten. Og så, når vi snakkar om dette med ressurssterke og ikkje ressurssterke familiar: Eg har vorte kontakta av ein del foreldre i stavangerområdet. Dette er ressurssterke familiar som er oppgitt over at når barnet får ei psykisk liding og det ikkje finst behandlingsplassar i ungdomspsykiatrien, vert barnet tilvist frå barne- og ungdomspsykiatrien rett til einetiltak i barnevernet. Foreldra som tok kontakt med meg, sa at dei hadde stansa dette fordi dei var ressurssterke – og dei brukte sjølve dette ordet. Men andre familiar må kanskje akseptera at når ungen er psykisk sjuk og det ikkje finst behandlingskapasitet, så er einetiltak i barnevernet det dei vert viste til. Det er ein veldig uheldig og uakseptabel praksis, men eit eksempel på at det kjem an på kor ressurssterk familien ein kjem frå, er, og sånn skal det sjølvsagt ikkje vera.