Ranveig Frøiland (Arbeiderpartiet), 1999-11-25:
I samband med dei to siste budsjetta har sentrumsregjeringa valt å samarbeida med Høgre og Framstegspartiet. Det har gjeve som resultat at vi har hatt eit historisk lågmål når det gjeld barnehageutbygging, arbeidsmarknadstiltaka er kraftig reduserte, sjukelønsordninga for deltidsarbeidande er teken bort, skulefritidsordninga har vorte vesentleg dyrare for foreldra, og det har vore kutt i midlane til utdanning med mange hundre millionar kroner. På landsmøtet til Arbeidarpartiet i fjor haust vedtok vi «Program for rettferdig fordeling». Budsjettavtalen som Arbeidarpartiet har inngått med sentrumspartia i år, er eit skritt i rett lei, og det er eit skritt i retning av å følgja opp ei meir rettferdig fordeling. Vi har fått fleire frie midlar til kommunar og fylkeskommunar, det har vorte fleire kroner til barnehageutbygging, det er fleire kroner til skulefritidsordning, det er fleire kroner til universitet og høgskular, og det er faktisk fleire kroner å byggja studentbustader for. Omfordeling betyr i skattepolitikken at dei som har mykje, må vera med og bidra til dei som har mindre. Dei som har lite, skal faktisk verte tilgodesette. Skattelette på over 1 milliard kr for dei som har lågast lønsinntekt, er verkeleg eit stort lyft, og det betyr skattelette på 4 300 kr for lønsinntekter på 75 000 kr. Eit lønsfrådrag på 30 600 kr er berre eit første steg i ein skattereform for dei lågast lønte. Dette betyr at deltidstilsette, studentar, pensjonistar som har løna arbeid, vil ha meir igjen i lønningsposen når dei får skattelette. Og når nokon får lette, må nokon betala. 2 milliardar kr har dei som har mest, råd til å betala. Ny toppskatt for dei som tener over 762 700 kr, kan veldig godt forsvarast. Fjerning av AMS-ordninga har det vore vanskeleg å få gjennomført tidlegare, men i år lukkast Arbeidarpartiet i å få det til. Det er ei veldig fin omfordeling. Det er ikkje sant at Arbeidarpartiet har fått gjennomført heile programmet – på langt nær! Vi har mykje vi skal ha gjennomført før vi har oppnådd det, men det er teke steg i rett lei. Med den avtalen som vi har fått til, har det altså vorte ei betre fordeling. Og frå 1. januar neste år får deltidsarbeidande igjen rett til å opparbeida seg sjukeløn når dei er sjuke. Det har lenge vore klårt at situasjonen i verftsindustrien og i offshorenæringa, er vanskeleg. Permitteringar og oppseiingar ser vi over heile Vestlandet. Regjeringa har ikkje teke dette på alvor. Vi i Arbeidarpartiet laga i samband med handsaminga av revidert nasjonalbudsjett ei næringspakke som gjaldt både nærings- og sysselsetjingstiltak, som vi fekk fleirtal for trass i Regjeringa. Det gjaldt å gjera meir spesielt for offshorenæringa, å få redusert CO2-avgifta og få den inn i kvoteordningar, få redusert produksjonsavgifta og få til ein gjennomgang av skattepolitikken for denne næringa. I tillegg til det sa vi at fiskerihamnene måtte få auka løyvingar, det måtte byggjast fleire studentbustader, og vi måtte auka midlane til utdanning, høgare utdanning og universitet. I forhandlingane no i haust har vi frå Arbeidarpartiet si side brukt mykje tid på å få til ei omfattande sysselsetjingspakke, slik at vi òg kan ivareta desse områda. Det vert reduksjon i investeringane i offshoresektoren. Det er noko som alle veit, men vi må ta vare på den kompetansen som finst der, slik at ein ikkje i løpet av eit par år må byggja opp igjen den kompetansen som no vert redusert. Eg forstod på statsråd Dåvøy at ho var godt nøgd med den pakka som Arbeidarpartiet hadde fått til i lag med Regjeringa, og det er viktig at ein får sett dette ut i livet slik at det vert færrast mogleg skadeverknader for dei som er tilsette i denne sektoren, og for dei som òg skal ivareta kompetansen vidare. Så til AFP-ordninga. Det er ein avtale mellom partane i arbeidslivet, og eg må seia at eg vart veldig forundra då statsråd Dåvøy sa at ho ville ta initiativ til å samarbeida med fagrørsla om dette. Fagrørsla har vore heilt klar. Dei har tidlegare sagt frå om korleis dei ynskjer denne avtalen inngått, og det er inngått ein avtale med arbeidsgjevaren. Staten – storting, regjering – har slutta seg til det, og dersom nokon går rundt og meiner at 20 000 – 25 000 arbeidstakarar i dette landet skal kunna øydeleggja for norsk økonomi, er det ikkje berre å ta hardt i, det er eigentleg å seia noko som er heilt feil. For mange av desse arbeidstakarane er slitne etter eit langt liv i ein tungindustri t.d., og ein har laga ein avtale om at dei skal få gå av ved 62 år. Det er eigentleg å bruka pengar som dei kunne ha teke ut i løn, til å laga ein pensjon for. Vi frå Arbeidarpartiet si side har skrive klart inn i budsjettmerknaden at denne ordninga skal ikkje skuslast bort, og at ein skal halda fram med å ha eit samarbeid mellom partane i arbeidslivet. Her har regjeringspartia fått støtte frå Høgre og Framstegspartiet i ein merknad som seier at Regjeringa kan koma tilbake igjen med dei forslaga som dei ikkje har våga å fremja no. Eg må seia at dersom Regjeringa kjem tilbake med dei, vil det seia at det er Høgre og Framstegspartiet dei vil ha fleirtal saman med og ikkje Arbeidarpartiet. Korleis har så dei andre partia snakka om denne avtalen som er komen i stand no, som gjev ei betre fordeling, meir til velferd og felles tiltak og mindre til private tiltak? Eg må seia at eg vart positivt overraska over finansminister Restad då han nesten berre snakka om kor bra denne avtalen var. Det er flott. Venstre er litt meir tilbakelent og seier at dei har sloppe billeg frå dette. Det er ein underleg karakteristikk av at ein har fått til så mykje bra på så mange område, at ein snakkar om litt prosentvis endring. Det er klart at ved å gjera dette til ein prosentdebatt, skal det endrast på mykje før ein kan gå i rett lei. Men her er det viktige fordelingspolitiske prinsipp som ein har klart å vri i rett lei, og difor er nok ikkje Venstre så fornøgd med denne avtalen som kanskje Senterpartiet er. Og eg må seia at Kristeleg Folkepartis Rise vel tok bladet frå munnen då han sa at dei hadde invitert Høgre òg til regjeringssamarbeid. Det har no Foss teke avstand frå, for han var ikkje til stades på Voksenåsen ettersom eg skjøna. Det er litt rart å sitja og høyra på denne debatten i dag, korleis dei ulike regjeringspartia vektlegg denne avtalen. Men det er vel òg greitt å konstatera at dei som sit i regjering, synest den er bra, medan kanskje ein del av dei som er her i stortingssalen, ikkje synest det er så bra det dei har lovt å vera med på av endringar. Det som er viktigast i tida som kjem, er å sjå kva regjeringspartia tenkjer om dei politiske samarbeidspartnarane, kva slags retning dei vil gå i. Vil dei ha ei betre fordeling – og det ønskjer veldig mange her i denne salen – kan dei berre lukkast med det i eit samarbeid mellom sentrumspartia og Arbeidarpartiet. Det har vore slege fast frå leiaren i Senterpartiet og òg frå fleire andre. Det kostar for mykje å endra kurs kvart år. Om ein eitt år skal gå til høgre og gje store skattelettar og redusera på fellesgoda, for så til neste år å auka fellesgoda igjen og fordela skattar på ein annan måte, vert det temmeleg mykje vingling ut av det, det vert liten tryggleik. Difor er mitt råd at sentrumsregjeringa må halda fram denne kursen dei har slege inn på no: meir til fellesskapet og ei betre fordeling når det gjeld skattepolitikken. Men Regjeringa må visa at dei ønskjer ei endring i den retning og ikkje berre seia at dei tar fleirtalet der det måtte finnast.