May-Helen Molvær Grimstad (Kristelig Folkeparti), 1998-12-15:
Som komiteleiar er eg glad for eit godt og konstruktivt samarbeid ved handsaminga av budsjettet i komiteen, ein komite som har stått på både dag og natt for å få innstillinga i hamn til riktig tid. Eg reknar med at dei ulike partia tar opp sine synspunkt, så eg vil konsentrere meg mest om Kristeleg Folkepartis syn. Kristeleg Folkepartis hovudmålsetting i familiepolitikken er å legge til rette for gode oppvekst- og levekår for barn og unge, ein trygg økonomisk situasjon for barnefamiliane og full likestilling mellom kvinner og menn. Eg er glad for at Stortinget i dag vil vedta innføring av kontantstøtte også til toåringar. Kontantstøtta gir ein etterlengta fleksibilitet, som småbarnsforeldra i lang tid har ønskt seg. Familiane får auka moglegheit til å ta omsorg for eigne barn. Kontantstøtteutbetalinga i desember viser at 76,3 pst. av dei som har barn i kontantstøttealder, ønskjer å nytte seg av ordninga. Det viser at denne reforma har stor oppslutning. Heimeomsorg i ein periode vil også verke positivt i styrkinga av nærmiljøfellesskapet, både for barn og vaksne og for den eldre generasjonen. I det justerte budsjettframlegget som Framstegspartiet og Høgre har varsla subsidiær støtte til, held ein no fram med småbarnstillegget i barnetrygda til alle og reduserer kontantstøtta omtrent tilsvarande småbarnstillegget. Det er spesielt gledeleg at ein på denne måten kan halde fram med det doble småbarnstillegget til einslege forsørgjarar. Småbarnstillegget vart innført som ein forløpar til kontantstøtta. Arbeidarpartiet foreslår i sitt budsjettopplegg å fjerne kvar ei krone til kontantstøtta frå 1. januar 1999. Skulle det ha fått fleirtal, hadde mange småbarnsforeldre fått snudd tilværet opp ned ved å miste eit økonomisk tilskot dei har planlagt ut frå, utan ei overgangsordning og midt i eit barnehageår. Det verkar på meg som eit useriøst forslag. For å ha ein reell valfridom er det viktig med nok barnehageplassar, og det er sentrumsregjeringa oppteken av. Det er viktig med gode og pedagogiske barnehagar. Barnehagar er eit godt supplement til familieomsorga, også for barn med spesielle behov. Målet om barnehageplass til alle som ønskjer det, i år 2000 står fast. Det er positivt at Regjeringa kjem med ei eiga stortingsmelding om barnehagane til våren. Mange private barnehagar opplever for tida ein vanskeleg økonomisk situasjon. Eit fleirtal i komiteen, beståande av Framstegspartiet, Høgre og sentrumspartia, føreset at Regjeringa følgjer barnehagesituasjonen nøye og vurderer behovet for eventuelle tiltak for 1999 i samband med revidert nasjonalbudsjett. For Kristeleg Folkeparti er det eit mål at foreldra sjølve skal få velje den omsorgsforma som dei ønskjer for sine barn. Å adoptere eit barn frå utlandet er dyrt. For Kristeleg Folkeparti er det viktig å yte eit kontanttilskot til foreldre som adopterer barn frå utlandet, for å hindre skeiv sosial fordeling dersom adopsjon vart knytt til foreldra sin økonomi. Tilskotet vil også i 1999 vere på 22 000 kr. Ifølgje tal frå Nasjonalforeningen for folkehelsen meiner åtte av ti foreldre at foreldrerolla er vanskelegare i dag enn for 25 år sidan. Så mange som ein av tre opplever at foreldra går frå kvarandre før barna er 16 år gamle. Samlivskonfliktar og brot fører svært ofte til store personlege problem for dei involverte. Ifølgje UNGFAM, Samlivssenteret ved Modum Bad, er forholdet mellom foreldra den enkeltfaktoren som slår sterkast ut på barna sine forventninger til eige framtidige vaksenliv og samliv. Det er viktig at politikarane fangar opp desse signala og tenkjer førebyggande tiltak. Mange stader er det kø for å få vere med på samlivskurs, kurs for vanlege folk med vanlege problem. Måla med foreldrerettleiing og samlivstiltak er å medverke til å støtte opp om samlivet og styrke foreldra si omsorgs- og oppdragarrolle. Innsatsen på dette er viktig i det førebyggande arbeidet for å hindre problem blant barn og unge. Familievernkontora utfører eit særs viktig arbeid i forhold til både rådgiving og mekling. Det er positivt at departementet vil vurdere ei styrking av familievernet på landsplan. For Kristeleg Folkeparti er det viktig å førebygge skilsmisser, men det er like viktig å gi hjelp og støtte til dei som lever åleine med barn. Kristeleg Folkeparti er oppteke av barna sin situasjon og oppvekst utan omsyn til korleis foreldra innrettar sitt liv. Men det undrar meg at både Arbeidarpartiet og SV ønskjer å stryke posten Samlivstiltak på statsbudsjettet. Eg er glad for at eit fleirtal i komiteen sikrar midlar til dette positive, førebyggande tiltaket. Heile komiteen er oppteken av å skape eit godt oppvekstmiljø for barn og ungdom. Dei frivillige barne- og ungdomsorganisasjonane utfører eit viktig arbeid for å bygge positive og sunne miljø som verkar førebyggande både på vald, rus og rasisme. Eit fleirtal i komiteen har omprioritert 1 mill. kr til barne- og ungdomsorganisasjonane. Kristeleg Folkeparti synest det er viktig med midlar både til utviklingsprogram for styrking av oppvekstmiljøet og ungdomstiltak i større bysamfunn. I tillegg har det kome ein ny post, Ungdomssatsing i distrikta, som er eit ledd i Regjeringa si distriktssatsing. Problemåtferd knytt til vald, mobbing, kriminalitet, rus og rasisme er ikkje noko som skjer berre i dei største byane. Det er derfor viktig at statlege styresmakter også har moglegheiter til å støtte opp om målretta satsingar for å betre oppvekstmiljøet i dei mindre by- og landkommunane som har særlege utfordringar på dette området. Gode barne- og ungdomsmiljø vil kunne stimulere ungdom til å busette seg i distrikta. Komiteen synest det er positivt med samarbeid på tvers av departementa. Handlingsplan for redusert bruk av rusmiddel og tiltaksplan i kampen mot vald på offentleg stad har komiteen merka seg som viktige tiltak for eit betre barne- og ungdomsmiljø. Arbeidarpartiet har i sine merknader ei rekke tiltak for å kjempe mot valden. Mange av dei føreslåtte tiltaka er positive, men det er oppsiktsvekkande at Arbeidarpartiet ikkje eingong har nemnt den nære sammenhengen som forskinga peikar på mellom utøving av vald og bruk av alkohol. Det er viktig at barnevernstenestene har ein høg rettstryggleik og god kvalitet i alle fasar i behandlinga. Barnevernstenesta har dei siste åra gjennomgått ei omfattande effektivisering og kvalitativ forbetring. Likevel er det framleis delar av barnevernstenesta som må betrast og styrkast. Det er positivt at departementet framleis vil utvikle tilbodet til barn og unge med alvorlege åtferdsvanskar, tiltak til utsette barn og unge og familiar med innvandrarbakgrunn, og det førebyggande arbeidet. Dei mange fosterforeldra gjer eit flott arbeid. I innstillinga er der ein fleirtalsmerknad om fosterheimar. Ved nærare studium ser vi at også sentrumspartia kunne ha slutta seg til den. Eg er glad for at departementet allereie er i gang med eit arbeid for å følgje opp fosterheimstenesta. Det er viktig med ein offensiv likestillingspolitikk. Det er Kristeleg Folkeparti oppteke av. Det er positivt at Regjeringas no har ein revisjon av likestillingslova. Krisesenter, incestsenter og krisetelefonar utfører eit viktig arbeid. Krisetiltaka er eit viktig supplement til offentlege hjelpetiltak for menneske som blir utsette for overgrep. Dei fleste valds- og overgrepstilfella skjer i heimen. Det er viktig med valdsførebyggande tiltak. Det er positivt at heile komiteen går inn for at løyvinga til krisetiltak blir gjord om til overslagsløyving frå 1999. Oppussinga av Slottet har vore mykje diskutert. Det er positivt at heile komiteen uttrykker at Slottet er ein del av vår felles nasjonale historie, og at det vil vere ei forsøming dersom bygningen ikkje blir halden ved like. Rehabilitering av Slottet, som er ein gammal bygning, har vore ei oppgåve som det ikkje har vore så lett å kostnadsrekne på førehand. Eit fleirtal i komiteen har forståing for at både Statsbygg og Slottet ønskjer ein grundigare gjennomgang av både detaljar, kostnadsramme og framdrift av dei resterande arbeida før forpliktande kostnadsrammer blir presenterte for Stortinget. Det er viktig at oppussingsarbeidet blir fullført, og eg er glad for at Regjeringa vil kome tilbake med saka i revidert nasjonalbudsjett. Det er positivt at departementet har oppnemnt eit tverrfagleg utval som skal ta for seg det løpande vedlikehaldsbehovet for dei kongelege eigedomane. Statsbygg er rådgivar i bygge- og eigedomssaker, byggherre, eigedomsforvaltar og eigedomsutviklar for departementa og statleg verksemd. Komiteen sluttar seg til departementet sine vurderingar om styring og organisering av Statsbygg, og har merka seg at departementet vil gjennomgå dette i lys av endringar i selskapet sine ytre rammevilkår. Komiteen ber om at det blir gjort ei evaluering av framgangsmåten ved fastsetting av den øvre kostnadsramma for dei enkelte byggeprosjekta, og at Stortinget blir orientert på ein føremålstenleg måte om dette.