Hallgeir H. Langeland (Sosialistisk Venstreparti), 2005-05-31:
La meg starta med å takka saksordføraren for viktige bidrag til at den raud-grøne faren framstår som meir styringsvillig og handlingsretta enn den blå mara, som sit og ser opp i verktøykassen som inneheld berre éin ting, og det er meir marknadsøkonomi. Så bruker ein då EØS-avtalen og skyv den framføre seg. Det hadde vore betre om ein brukte noko av det verktøyet som ein faktisk har dersom ein vil, og dette dreier seg altså om politisk vilje. Den viljen har den raud-grøne faren.(Langeland) Industri og miljø blir ofte framstilte som to rake motsetnader. Ja, enkelte parti, og dessverre òg delar av fagrørsla, trur det. Framstegspartiet og delar av fagrørsla kan nokre gonger gje inntrykk av at dess meir røyk og forureining det er, dess betre er det for industrien, og dess sikrare er våre arbeidsplassar. Bygging av sterkt forureinande gasskraftverk er eit slikt døme. (Langeland) Men kva har miljøkrav bidrege til? Jo, nettopp til å sikra arbeidsplassar, nettopp til å auka kompetansen på miljøteknologi og nettopp til å skapa ein meir framtidsretta industri. Det er òg SV sitt hovudfokus i dag når me vil vera med på å laga eit nytt industrikraftregime. Då skal me stilla nokre vilkår for industrien. Det gjorde SV òg i 1999, då me i samarbeid med PIL, Kjemiske Fagforeining og miljørørsla utarbeidde eit forslag om ein pris på 12,50 øre, mot miljøkrav, nettopp fordi ein har eit potensial til å bli endå betre enn det ein faktisk er, sjølv om norsk prosessindustri er verdsleiande. SV er glad for at det i dag blir fleirtal ved at Framstegspartiet støttar den raud-grøne faren, men me trur dessverre at det må ei ny regjering på plass dersom det skal bli ein realitet. Det opplevest som om denne regjeringa berre er oppteken av éin ting, å bruka ESA, skyva dei framføre seg og sørgja for at industrien ikkje får det han burde ha. Det må vera ein merkeleg posisjon å vera i for gamle Høgre-folk, som seier at Høgre er eit næringsparti. Men slik kan verda forandra seg. Miljøkrav reduserer konkurranseevna og set arbeidsplassar i fare, seier nokre. Det er nettopp det det ikkje gjer. Lat oss sjå på kva CO2-avgifta har gjort for norsk sokkel: Hadde me hatt Sleipner og separasjon av CO2 viss me ikkje hadde hatt ei høg CO2-avgift? Hadde me utvikla den separasjonsteknologien viss me ikkje hadde hatt det? Nei, me hadde ikkje det. Kunne me utan miljøkrav til industrien ha sørgt for å eksportera reinseteknologi frå Kristiansand til Kina innanfor denne industrien? Nei, me kunne ikkje det. Hadde me kunna eksportera noko av det slagget som tidlegare druste nedover Noregs befolkning og norsk natur frå denne industrien, viss me ikkje hadde hatt miljøkrav? Nei. Miljøkrav sørgjer altså for milliardinntekter ved at me tek i bruk forureininga. Det hadde ikkje skjedd utan sterkt press frå miljøbevegelsen og bl.a. det partiet som eg representerer. No har nemleg det blitt eit konkurransefortrinn, og det fortrinnet må me utnytta når me no skal laga eit nytt industrikraftregime. Då må me sørgja for at me held på den tetposisjonen som me har innanfor kraftkrevjande industri og miljø. Det er det det er viktig å få med seg for den blå mara. Natur og Ungdom sa i høyringa: Mange omsyn taler for å sikra norsk kraftkrevjande industri, også miljøomsyn. Til og med miljøbevegelsen legg altså Kristeleg Folkeparti, Venstre og Høgre seg ut med. I dag er det berre marknadsliberalistane i Regjeringa som ikkje står på for miljøet, industrien og fagbevegelsen sine krav om å sikra eit nytt industrikraftregime. Ei slik industrifiendtleg regjering har me eigentleg ikkje bruk for lenger. Men det er dessverre ikkje berre eg som bestemmer det. Det må nemleg eit val til for å få skifta ut Regjeringa. Men det er eit viktig signal me får her i dag, når me får beskjed frå Regjeringa om at me ikkje kan gjera noko som helst. Mens me andre meiner at no må me gjera noko, no må me ta i bruk dei moglegheitene me har, seier altså denne regjeringa at nei, ESA har sagt at det ikkje er lov, EØS-avtalen har me, men me kan ikkje gjera noko som helst. Fleire gonger har dei sagt det når Stortinget har pålagt dei å komma med forslag. Då hjelper det ikkje om ein leier inn utgreiarar som ikkje vil ha industri i Noreg. Då må ein faktisk bruka den kompetansen som finst for å oppretthalda industrien, f.eks. innanfor PIL og innanfor fagbevegelsen. Då må ein visa vilje. Eg opplever at den viljen ikkje er til stades. Det er ikkje tvil om, som Almestad, tidlegare ESA-president, seier i Dagens Næringsliv, at Noreg er blitt meir marknadsstyrt. Mange politikarar synest det er bra. Det kan berre vera greitt å skjula det bak EØS-avtalen og ESA av og til. Det er det me opplever med denne regjeringa. Dei ønskjer meir marknadsøkonomi, meir marknadsmakt og mindre folkevald styring. Og det er det me ser i denne saka om industrikraftregimet. Eg meiner at ein no må kikka opp i verktøykassa ein gong til og sjå om det er mogleg å finna noko anna enn marknadsøkonomi som svar på alt frå Høgre si side. Det går nemleg an å finna vertøy, og det verktøyet er det me i dag presenterer frå eit raud-grønt alternativ, med støtte frå Framstegspartiet. ESA har altså blitt eit instrument som Regjeringa kan pressa framfor seg for å få meir marknadsøkonomi, og det har ESA tenkt å fortsetja med. Viss ein har tenkt å fortsetja med det med ny regjering, vil det bli eit problem, også for det raud-grøne alternativet. Så lenge svært mange i Arbeidarpartiet ser på EØS-avtalen som ein husmannskontrakt, og Senterpartiet og SV er imot og ønskjer ein annan avtale, skal det nok la seg løysa at me får ein annan politikk enn den me opplever frå denne regjeringa, knytt opp mot ESA og EØS-avtalen. Det må av og til vera grunnlag for å peika litt tilbake til desse kongane i ESA når dei kjem med pålegg om dette og hint. No har ein fått pålegg om at ein ikkje skal kunna differensiera arbeidsgjevaravgifta, for det er i strid med konkurransereglementet. Ein skal ikkje kunna styrkja distrikta i Noreg. Ein får pålegg om å selja ut norske fossar. Dette vil jo Høgre. Høgre vil ha vekk differensiert arbeidsgjevaravgift. Høgre vil privatisera norske fossar. Det er jo eit glimrande instrument. Men no må ein vel frå Høgre si side begynna å lura. Når ESA kjem og seier at no vil me forby subsidiar av fornybar kraft, for det er konkurransevridande i forhold til kolkraft og atomkraft, er det på tide at andre parti enn berre SV set foten ned. EØS-avtalen er litt som medlemskap i ein klubb. Fleirtalet i denne salen tør ikkje melda seg ut, sjølv om medlemskapen ikkje lèt dei bruka fornufta. Trass i at ein stadig overkjører det som er norsk fornuft, seier ESA at dette må de berre tåla, for det er slik det blir. Det er ikkje fleirtalet som bestemmer. Det er ikkje fornufta som bestemmer lenger. Det er altså eit styre nede i Brussel som skal styra det norske demokratiet. Prøvesteinen på ESA blir no bl.a. dette nye industrikraftregimet som fleirtalet går inn for i dag. Dersom ESA skal operera som ein klubb som motarbeider sine eigne meiningar og meiner at medlemmene har godt av det, føretrekkjer SV medlemskap i andre klubbar der medlemsdemokratiet avgjer. SV vil gjerne bidra til å vidareutvikla norsk industri, ikkje minst i distrikta. Me vil jobba for å få eit nytt industrikraftregime på plass. Me vil sørgja for at norsk industri fortset som den mest miljøvennlege i verda og blir endå betre, bl.a. ved å påleggja energigjenvinning. SV trur at det blir veljarane som avgjer retninga på vår industri- og miljøpolitikk. Dagens debatt viser at den raud-grøne faren vil noko, mens den blå mara berre sit og ikkje kan nokon ting.