Åsa Elvik (Sosialistisk Venstreparti), 2004-12-16:
Normalt skulle eg vel som saksordførar ha trekt opp nokre felles tankar på vegner av komiteen, men som dei som les innstillinga, kan sjå, er det ingen ting komiteen står i lag om. Eg føreset derfor at mindretalet gjer greie for sine holdningar. Eg vil bruke mi taletid til å gjere greie for SV sine synspunkt og dessutan for den delen av innstillinga der vi utgjer fleirtalet saman med regjeringspartia. Då Stortinget behandla forslaget frå Øystein Djupedal og Inge Ryan om å få ein statusrapport for IT Fornebu «med vekt på å få en vurdering av om utviklingen av senteret er i tråd med Stortingets intensjoner, og analysere om prosjektets konsept som næringspolitisk virkemiddel har virket som forutsatt», motsette Arbeidarpartiet og Framstegspartiet seg dette og meinte at det var å stikke kjeppar i hjula for IT Fornebu. Refrenget frå desse partia har vore at det ikkje er IT Fornebu sin feil at IT-bobla sprakk, og at det ikkje er IT Fornebu sin feil at leigemarknaden for næringsbygg i Oslo-området har overkapasitet. Eg registrerer at dei partia som var imot at det skulle utarbeidast ein statusrapport, er dei partia som har fremma konkrete forslag i dag. I SV tolkar vi det som at IT Fornebu sine mødrer og fedrar set pris på denne anledninga til å følgje opp avkommet sitt. Og det unner vi dei gjerne. Nærings- og handelsdepartementet har som ledd i arbeidet med stortingsmeldinga fått utarbeidd ein ekstern statusrapport, utført av det danske konsulentselskapet Oxford Research AS. Hovudkonklusjonen i denne rapporten kan oppsummerast i ei setning: IT Fornebu har tapt visjonshøgd. Den danske konsulenten seier at ein i realiteten siktar mot å utvikle ein velfungerande næringspark i Oslo-regionen framfor eit kunnskapssenter av internasjonal betydning. Konsulenten underbyggjer dette ved å vise til at senteret ikkje blir marknadsført internasjonalt, at det, med unntak av Simula-senteret, ikkje er etablert forskings- og utdanningsaktivitetar, og at planane om å bli eit nasjonalt senter for etterutdanning og elektronisk læring er gitt opp. I rapporten kjem det fram at ei mogleg årsak kan vere at utover eigedomsfokuseringa er IT Fornebus forhold til visjonen sin relativt vag. Tilnærminga har vore lite konkret og utan klare prioriteringar, utan strategiar for å halde fast på og vidareutvikle visjonen sett av Stortinget i hovudavtalen. IT Fornebu byggjer på tanken om at fysisk nærleik fremmar sjansane for sosial interaksjon, og at det er ein grunnleggjande føresetnad for kunnskapsbasert utvikling og verdiskaping. Statusrapporten fortel oss at sjølv om 60 pst. av bedriftene har sosiale relasjonar – i kantina og slikt – med andre på Fornebu, er det berre 4 pst. som seier dei samarbeider med Simula. Konsulenten vurderer det til at dette er fordi «meget få af centrets bedrifter har teknologihøjde og kompetence, som muliggjør et sådant samarbejde». Lat meg bruke dette som anledning til å seie litt om Simula. Simula Research Laboratory blei etablert og formelt opna på Fornebu i april 2002. Simula etablerte i mars i år sitt eige innovasjonsselskap. Ein internasjonal komite har nyleg utført ei evaluering av Simula-senteret på oppdrag frå Norges forskningsråd. Av evalueringa går det fram at «Simulasenteret har gjort imponerende fremskritt siden etableringen», og at senteret «drives som en effektiv forskningsenhet med voksende internasjonal anerkjennelse». Dette har fleirtalet i næringskomiteen merka seg, og vi gir i innstillinga uttrykk for at vi ser positivt på at Simula får etablert forskingskontraktar i perioden 2006–2015. Simula skriv i eit brev til komiteen at «det har bekymret oss at det har vært et relativt sterkt fokus på eiendom og infrastruktur og lite fokus på forskning og innovasjon» hos IT Fornebu. Den internasjonale komiteen som har evaluert Simula, meiner også at satsinga på Fornebu ikkje har utvikla seg som forventa, og at Simulas lokalisering inneber ei ulempe i dag fordi det er «en unødvendig hindring for et samarbeid med andre sentre i Oslo-regionen og begrenser deltakelsen av mastergradsstudenter fra Universitetet i Oslo». Den internasjonale komiteen meiner derfor at relokalisering av Simula kan måtte vurderast. Eg vil i denne samanhengen berre presisere det SV og regjeringspartia gir uttrykk for i innstillinga, at løyvingane til Simula ikkje er avhengig av lokalisering på Fornebu. Simula står fritt til å vurdere lokalisering der dei reknar det som mest formålstenleg ut frå deira målsetjingar og visjonar. Frå SV si side har vi lagt spesielt merke til at det tel positivt i evalueringa av Simula at dei organisatoriske og økonomiske rammevilkåra gjer det mogleg å leggje vekt på å fremme grunnforsking, samtidig som ein også dekkjer det meir breie feltet frå doktorgradsutdanning til kommersialisering. For oss er denne koplinga eit vesentleg forskings- og næringspolitisk poeng. Lat meg bruke dette poenget som sjanse til å lyfte blikket litt. SV er einig i at spørsmålet var rett stilt av tilhengarane av IT Fornebu. Korleis utviklar vi norsk økonomi? Korleis utviklar vi alternativ til ein norsk råvarebasert økonomi? Men det som starta som ein idé hos Norsk Investorforum, er ikkje det rette svaret. Fasiten er ikkje IT Fornebu. Eller som det heiter i statusrapporten: Det var ein overraskande mangel på analytisk funderte argument for at det var nettopp eit IT-senter nettopp på Fornebu som var svaret på spørsmålet. SV meiner at staten har ei sentral rolle i norsk næringspolitikk utover fasilitatorrolla, utover det å forvalte statens eigarskap ut frå reint kommersielle omsyn. Ein offensiv IT- og kunnskapspolitikk er ein sjølvsagd del av ein næringspolitikk for framtida, men det er ikkje slik at meir IT gir meir og betre bedriftsutvikling. Å byggje norsk IT-kompetanse er noko anna enn å byggje miljø. Å satse på IT er noko anna enn å fylle eit tomt hus med visjonar – det må meir til. Då vil mange automatisk peike på forsking som dette «meir» som må til. Men som med IT er det for enkelt å seie at auka forsking gir auka økonomisk utvikling. Forsking er ein bit saman med mange andre bitar, som investeringar i nytt utstyr, design og kunnskapen til dei tilsette. Og lista kan gjerast veldig mykje lengre. Så når SV løyver meir til forsking, har betre avskrivingsreglar som gjer det meir lønnsamt å investere i maskineri, utstyr og ny teknologi, satsar på næringsretta design, har ein pakke for kultur og næring og satsar på skolen og på Innovasjon Norge, er det nettopp fordi næringspolitiske verkemiddel må fange den rikdommen som norsk næringsstruktur utgjer, og som fangar dei komplekse samanhengane frå ideen er født, til han blir seld. Det er ein god strategi for å utvikle norsk økonomi. Om nokon set likskapsteikn mellom at staten skal vere aktiv, og at det staten til kvar tid gjer, er rett, er det ei feilslutning. IT Fornebu er etter SV si meining ei slik feilslutning. Dette er ikkje dagen for å fordele ansvar. Men i SV har vi merka oss kommentarane om at IT Fornebu i hovudsak har vore eit eigedomsutviklingsprosjekt, og at dei private eigarane ikkje bidreg med midlar til FoU, og berre i liten grad til nyskaping. Då er det kanskje ikkje så rart at visjonshøgda taper seg, uavhengig av om visjonane var for vidløftige i utgangspunktet. Likevel utgjer vi fleirtal i denne saka. Vi hindrar statleg nedsal og utgreiingar av det. Vi er med i eit fleirtal som gjer det klart at det no er opp til IT Fornebu, der staten framleis er eigar gjennom SIVA, å realisere visjonen. Offentlege løyvingar for å gjenopprette visjonshøgda er uaktuelt. Det går fram av statusrapporten at staten si rolle i IT Fornebu har vore noko uklar. Denne rolla burde vere avklart med denne innstillinga. Frå SV si side ønskjer vi Regjeringa lykke til i samtalane med inviterte aktørar om sjansane for å oppnå revitalisering av IT Fornebu, og vi ønskjer IT Fornebu lykke til i realiseringa av visjonane.