John Dale (Senterpartiet), 2000-03-09:
Det viser seg altså igjen, denne gongen i innstillinga frå energi- og miljøkomiteen, at opposisjonen på Stortinget har eit anna syn i gasskraftsaka enn Regjeringa og miljøorganisasjonane – ingen sensasjon sjølvsagt. Fleirtalet og mindretalet har visst om kvarandre i lang tid, og fleirtalet er i sin fulle rett til å bruke si makt. Logisk sett kan lite innvendast mot det – eller som representanten Jens Stoltenberg sa i ein debatt, fritt sitert: Me har konstatert at Arbeidarpartiet har fleirtal i ei viktig sak. Saka står på kartet i Stortinget. Då syter vi for å få gjennomslag for vår politikk. Så enkelt er det. Likevel ringjer nokre bjøller her, for den stoltenbergske logikken om fleirtalets rett til å handla er ingen enkel leveregel i eit demokrati. Vert den praktisert firkanta, er det som om elefanten slepp inn i glasbutikken. Skal Regjeringa kunna fungera, må den ikkje i utide og ikkje for ofte verta pressa opp mot veggen. Mindretalsregjeringar er spesielt sårbare. Uttrykket «i utide» vert godt illustrert i gasskraftsaka. I ein situasjon der det, mest av økonomiske årsaker, er uaktuelt å byggja gasskraftverk, set fleirtalet likevel saka på spissen. At energimeldinga låg til handsaming i Stortinget, er berre knapt nok argument for at fleirtalet måtte pressa fram sitt syn akkurat no. Difor er det ein mindre dose energipolitikk og tilsvarande og større dosar av all annan politikk som står i fokus. Saka er lyfta frå energipolitikkens område og over i den maktpolitiske sfæren. Like fullt: Det energipolitiske perspektivet fortener å stå i fokus i denne debatten, for meldinga signaliserer vilje til nytenking på fleire punkt. Miljøet skal heretter vera viktigaste referansepunkt for val av framtidige energiberarar. For å kunna takla etterspurnaden etter elektrisitet utover det vasskrafta kan makta, skal det satsast på alternative, fornybare kjelder. Forbruksveksten skal dempast, m.a. gjennom enøk. Alt dette signaliserer ein ny trend, og det er gledeleg at eit solid fleirtal i Stortinget støttar dei prinsippa Regjeringa har lagt til grunn. Men så viser det seg at opposisjonen så å seia i same stund ikkje tek følgjene av dei overordna perspektiva dei elles seier seg samd i. Trass i at gasskraftverk er uaktuelle prosjekt, skal opposisjonen ha viljen sin, og den synest i tillegg til det maktpolitiske å vera tufta på ei slags førestelling om at gass omgjord til elektrisitet i all hovudsak skal overta der vasskrafta historisk må melda pass, og eg må medgje: Det ville vera typisk norsk å tenkja så tradisjonelt. Problemet er at realismen i denne tankeføringa ikkje er å skryta av. Miljø og økonomi blokkerer for bygging. Det siste punktet er heva over all tvil, men merkeleg nok har me fått ein diskusjon om spørsmålet om gasskraftverk er ei god eller dårleg miljøsak. Ordet «merkeleg » er på sin plass, fordi det opplagt vert vanskelegare å gjennomføra Kyoto-avtalen i Noreg når me etter å ha bygt dei varsla prosjekta må takla utslepp på 17,5 mill. tonn klimagassar. Som medlemmer av eit internasjonalt kvotesystem vil me måtta redusera over halvparten av utsleppa på nasjonal basis. I Hordaland fylke vil så vel næringslivet som miljøet få seg ein støkk, fordi me i mitt heimfylke både har store transportbehov og kraftkrevjande industri, og fordi utsleppa av NOx vil merkast lokalt. Då er det ei mager trøst at gassprodusert elektrisitet kanskje under visse vilkår og berre i ein avgrensa tidsperiode vil kunna erstatta import av dansk kolfyrt kraft. Dette er vårt poeng, og det er godt dokumentert av faginstansen SFT. Slik det no ser ut, vil me i Noreg fram til 2010 i tillegg til effektivisering av vasskraftsystemet måtta satsa på ei vifte av utradisjonelle energikjelder kombinert med energiøkonomisering, kanskje i uoverskodeleg tid, for på det tidspunktet då høgare priser gjer det økonomisk mogleg å byggja gasskraft, vil òg mange andre dører opna seg. Dei store potensiala for bruk av alternative energikjelder og enøk rykkjer då nærmare si realisering. Og for all del: Gassen er der for å verta brukt, også i Noreg, som ei kjelde for vassboren varme og drivstoff i transportsystemet til velkommen erstatning for olje. Pionerarbeidet som er i gang på Vestlandet, bør på alle vis verta oppmuntra, upåverka av striden om bygging av gasskraftverk.