Fredric Holen Bjørdal (Arbeiderpartiet), 2019-06-21:
Når ein studerer budsjetta frå denne regjeringa, inkludert det reviderte budsjettet frå i år, er det liten tvil om at det begynner å bli ei stund sidan 2013, då representantane frå Høgre med veldig høg sigarføring snakka om å kvitte seg med overbodspolitikk, effektivisere offentleg pengebruk og kutte i byråkratiet. Sidan den gongen har ein brukt langt over tusen oljemilliardar utan at det står noko stort igjen, ikkje ei stor sosial reform, inga innsparingsreform. Dei flate ostehøvelkutta i offentleg sektor er inga reform. Det er latskap som rammar flatt og vilkårleg. Byråkratiet veks, og omstillingane lar vente på seg. Det er inga regjering som har brukt like mykje oljepengar for å dekkje inn manglande inntekter i budsjettet. No er kvar sjette krone på statsbudsjettet finansiert over oljefondet, og eg høyrer at regjeringspartia prøver seg på å kritisere Arbeidarpartiet for ikkje å liggje under regjeringspartia på oljepengebruk. Det er ganske friskt, og det er sikkert behageleg ansvarsfråskrivande, men la det ikkje vere tvil om følgjande: Det er regjeringa som har ansvaret. Det er regjeringa som har initiativet. Det er deira budsjett vi i dag reviderer og diskuterer, sjølv om Høgre og Framstegspartiet helst vil diskutere vårt budsjett. Det er regjeringa som set kritstreken og definerer handlingsrommet med over 20 000 byråkratar tilgjengelege året rundt til å hjelpe seg med det. Det er no klart at nedtrappinga av oljepengebruken må starte tidlegare enn forventa. Dei som skal styre norsk politikk i åra framover, må prioritere langt tøffare enn føresett. Det blir større oppgåver med mindre pengar på grunn av ei regjering som har knust sparegrisen for å unngå å bli felt. Samtidig har inntektene til fellesskapet vorte reduserte gjennom stadige kutt i skattane, noko som framleis ikkje har beviseleg effekt på verken arbeidsplassar eller investeringar. Gapet mellom inntekter og utgifter blir større, og i tillegg gjennomfører regjeringa usosiale, urettferdige kutt som rammar vanlege folk og aukar forskjellane i makt og rikdom i Noreg. Tidlegare i år kom det mest oppsiktsvekkjande, som gjer at regjeringspartia verkeleg burde gå litt stille i dørene når det gjeld å kritisere den økonomiske politikken til opposisjonen. For første gong sidan handlingsregelen vart innført, vart han forsøkt utfordra – ikkje av opposisjonen, men frå regjeringshald og av statsministeren sjølv, og i føringa er partiet som helst vil kaste heile handlingsregelen på skraphaugen. For første gong vart det opna for å dekkje milliardutgifter under streken, altså med midlar frå oljefondet, men utanom handlingsregelen. Foreløpig, og eg understrekar foreløpig, er dette lagt på is etter massiv protest og motstand, men vi har ingen garanti for kva regjeringa vil finne på når forhandlingane framover blir enda tøffare. Det er mange land som har mørke erfaringar med kva som skjer når ein gjev etter for kreative omgåingsforsøk eller urealistisk, overoptimistisk budsjettering. Som sunnmøring ligg det genetisk innprogrammert hos meg ei forståing av at ei krone kan ein bruke ein gong og berre ein gong. Den same forståinga finst ikkje hos regjeringspartia. Det er ikkje klokt å la vere å prioritere og dermed skyve forpliktingane framfor seg og sende rekninga til komande generasjonar, for det finst ikkje gratis pengar. Difor må ei regjering budsjettere realistisk. Difor må ei regjering halde orden i økonomien. Då må alle føremål som blir finansierte av staten, også inngå i statsbudsjettet. Det er keisamt, men det er ein nødvendig disiplin for at vi skal vere skodde til å kunne møte vanskelegare tider i framtida, ha kontroll på statsfinansane og byggje opp under vekstkrafta i økonomien. Det er liten tvil om at den økonomiske oppgangen vi no ser, er skjør. Det er mørke skyer i horisonten, sjølv om nedturen frå fire år tilbake har snudd. Vi må vere førebudde på tøffe tider også framover, og då må vi ha noko å tære på. Difor kan ikkje pengebruken lenger vere like raus. For å kunne bruke pengar i dårlege tider, må ein spare i gode tider. Det er ein grunn til at det heiter motkonjunkturpolitikk. Alle talepunkt i verda på regjeringspressekonferansar hjelper lite når dei ikkje blir følgde opp av handling. Det internasjonale pengefondet er no veldig klare i sine råd til Noreg: No må vi ta grep om dei langsiktige utfordringane. Men det synest vere umogleg med ei koalisjonsregjering som vaklar vidare, kortsiktig frå den eine budsjettforhandlinga til den neste. Min påstand er at det ikkje lenger finst eit parti på høgre side i det politiske landskapet som kan garantere for ein ansvarleg økonomisk politikk. I byte mot fortsett regjeringsmakt har Høgre selt rolla som ansvarleg styringsparti. Denne regjeringa kjem til å bli ståande som den dyraste koalisjonsregjeringa i historia, og Erna Solberg som statsministeren som berre var oppteken av å bli sitjande, bokstaveleg talt for kvar ein pris.