Bård Vegar Solhjell (Sosialistisk Venstreparti), 2010-05-25:
Lat meg først ein augneblink stoppe opp ved det biletet som vi kanskje alle altfor ofte teiknar i ein diskusjon som dette om krig og konfliktar, nemleg at før var det krig mellom statar, og no er det krig innan statar. Det er iallfall ikkje meir enn delvis riktig. Det er heilt riktig at det under den kalde krigen var langt meir vanleg at det var krig mellom statar, og at det i tradisjonell forstand har vore svært få krigar mellom statar dei siste åra. Derimot er det langt meir diskutabelt om dei nye krigane, som dei av og til vert omtala som – altså borgarkrigar, interne krigar – er spesielt nye. Det er tvert imot mykje som tyder på at det er det normale over lang tid i internasjonal politikk at det går føre seg ei rekkje interne konfliktar – borgarkrigar o.l. Det som derimot kan vere nytt, er at dei på ein heilt annan måte tek internasjonal merksemd, bl.a. fordi det er færre regulære krigar mellom statar, men ikkje minst fordi rommet for internasjonal politikk og dermed for utanrikspolitikk er utvida til òg å kunne engasjere seg i konfliktar innan statar – borgarkrigar. Vi har vel heller eit spekter av det ein kan kalle vald eller organisert konflikt som går frå regulære krigar via borgarkrigar til type organisert bruk av militær makt i forbindelse med kriminalitet osv. til drap og annan bruk av vald, og der det politiske rommet i internasjonal politikk gradvis har utvida seg nedover i den kjeda. Det meiner eg er veldig positivt. Nokre vil kanskje seie at dette har mest akademisk interesse, men det som har akademisk interesse, bør ofte ha meir interesse enn det får, òg utover akademia. Dette er eit sånt spørsmål, fordi det er den typen konfliktar vi ofte diskuterer og held oss til, òg i aukande grad i internasjonal politikk, og dermed må vi òg gjere det i norsk utanrikspolitikk. Så trur eg for det første at diskusjonen om deltaking innan ramma av FN eller deltaking i FN-leidde operasjonar er to ulike nivå i same saka. All norsk militær deltaking i åra som kjem, skal vere innan ramma av eit FN-mandat, eller på annan måte sanksjonert, og samtidig innanfor det, er det viktig at vi i større grad deltek i FN-leidde operasjonar. Eg meiner personleg, og SV meiner, at det er svært viktig av fleire grunnar – for det første fordi vi har dyktige militære styrkar som kan gi vesentlege bidrag til fleirnasjonale einingar i nokre av dei mest komplekse konfliktane, som bl.a. interpellanten var inne på, og for det andre fordi dersom vi over tid skal gjere det i Noreg, må vi halde oppe kompetansen, evna, til å gjere det, og ikkje i lange periodar late vere, slik at kompetansen vert bygd ned i norske militære styrkar. Og for det tredje er det politisk viktig for oss å gi det signalet, og vere ein bidragsytar internasjonalt. Derfor har det vore viktig at vi dei siste åra har gjort det i større grad enn i noko år før, at vi bl.a. no har hatt eit bidrag i Tsjad, men vi må òg ha ei planmessigheit for å få det til å skje i ytterlegare grad i åra som kjem. Derfor er eg òg glad for at regjeringa varslar eit klart fokus på det i åra som kjem. Så er det tidleg å trekkje mange lærdomar og konsekvensar av dei operasjonane vi har hatt dei siste åra, men noko som har vorte sagt i debatten, er eg òg einig i: Det må ei breidd til i perspektivet på deltakinga i operasjonen, og ei langsiktigheit er ekstremt viktig. Det er veldig mykje som tyder på at det bør vere ein politisk prosess samtidig, og sjølvsagt eit mandat som står i forhold til konflikten ein skal inn i. Men eg vil òg vektleggje godt samarbeid, ei klar felles retning mellom dei ulike aktørane – politiske, militære, sivile – som ein del av ein konflikt. I innstillinga til stortingsmeldinga om samfunnssikkerheit, som vart behandla i Stortinget, seier komiteen: «Komiteen mener Regjeringen bør vurdere å utarbeide faste konsultasjonsmekanismer som inkluderer sikkerhetspolitiske, militære, juridiske og utviklingspolitiske synspunkter. De norske frivillige og humanitære organisasjonene bør inkluderes i disse mekanismene.» Eg trur at i tida framover vert det å ha ei felles retning og at ulike aktørar skal bidra i dei breie operasjonane, svært viktig for at det skal vere vellykka. Til slutt vil eg berre takke interpellanten for å ta opp eit viktig spørsmål, og utanriksministeren for svaret.