Magnhild Meltveit Kleppa (Senterpartiet), 2011-03-10:
Vi kan aldri byggja oss til nullvisjonen. Det skal vera eit stort ansvar å setja seg inn i ein bil. Dei som ikkje er seg bevisste dette ansvaret, skal ikkje ha førarkort. Den dagen vi som politikarar ikkje er tydelege i denne bodskapen, har vi sett trafikktryggleiksarbeidet tiår tilbake. Færre drepne og hardt skadde handlar om innsats på brei front: betre og sikrare vegar, men òg tiltak overfor sjåførane – tiltak som i større grad hindrar at ueigna sjåførar ferdast i trafikken. Som interpellanten påpeikar, er talet på drepne i trafikken i Noreg stadig redusert. I 2010 hadde vi 210 drepne – det lågaste talet sidan 1954. Frå 1951 og fram til 1970 vaks talet på trafikkdrepne jamt med aukande trafikkmengd. Denne trenden snudde etter 1970. Sidan då har trafikken meir enn tredobla seg, medan risikoen for å bli drepen er redusert med meir enn 85 pst. I 1970 vart meir enn 5 100 drepne og hardt skadde, medan førebelse tal for i fjor viser 883. Det er positivt at talet går ned. Likevel: Kvart liv som går tapt på vegen, er eitt for mykje. Nullvisjonen: Det skal ikkje førekoma ulukker med drepne og hardt skadde i vegtrafikken. Dette ligg til grunn for trafikktryggleiksarbeidet. For å nærma oss denne visjonen og sikra kvaliteten på tryggleiksarbeidet er det avgjerande med god kjennskap til risikoforhold og årsaker til ulukker. Forskings-, analyse- og utgreiingsarbeid og tiltaksevalueringar blir difor lagde til grunn. Statens vegvesen har m.a. i fem år granska alle dødsulukker i vegtrafikken ved hjelp av regionale ulukkesanalysegrupper. Informasjonen frå dette arbeidet har gjeve viktig kunnskap og fakta om kva som bidreg til alvorlege ulukker. Dette vil vi nytta i trafikktryggleiksarbeidet lokalt og sentralt og til planlegging av kortsiktige og langsiktige tiltak. Ulukkesanalysegruppene kjem med tilrådingar både når det gjeld tiltak retta mot trafikantane, tiltak retta mot køyretøy, tiltak retta mot vegen og organisatoriske endringar. I tillegg til å fokusera på dei direkte årsaksforholda ved ei ulukke skal vi òg leggja vekt på bakanforliggjande årsaker som ligg i organisatoriske, økonomiske og samfunnsmessige forhold. Ein brei og samla innsats frå ei rekkje forskjellige aktørar er nødvendig. Statens vegvesen har utarbeidd Nasjonal tiltaksplan for trafikksikkerhet på veg 2010–2013 i samarbeid med politiet, Helsedirektoratet, Utdanningsdirektoratet og Trygg Trafikk. Planen er ei oppfølging av Nasjonal transportplan 2010–2019 og er ei samla framstilling av korleis dei ulike nasjonale aktørane skal ta del i trafikktryggleiksarbeidet. Tiltaksplanen inneheld til saman 152 tiltak retta mot veg, køyretøy og trafikant. I planen blir det framheva at dei tre store problema i trafikktryggleiksarbeidet er at mange køyrer for fort, at mange ikkje brukar bilbelte, og at mange framleis køyrer under påverknad av rusmiddel. Alle desse problema må adresserast inn i trafikktryggleiksarbeidet. Transportøkonomisk institutt har rekna ut at dersom alle trafikantar følgde lov- og regelverket på desse områda, ville talet på drepne kunna bli redusert med ca. 50 pst. Tiltaksplanen for auka trafikktryggleik har to innfallsvinklar når det gjeld tiltak retta mot trafikantane. Det eine er tiltak mot uhellstypar eller trafikantgrupper der det er særleg mange som blir drepne eller hardt skadde. Det andre er førebyggjande arbeid, særleg overfor barn og unge. Sentrale verkemiddel overfor trafikantane er opplæring, informasjon og kontrollverksemd – gjerne i kombinasjon med andre tiltak, t.d. kontrollar. Tiltaka er primært retta mot trafikk- og føraropplæring. I tillegg kjem særlege tiltak retta mot ungdom. Kontrollverksemd er ein viktig del av arbeidet mot dei enkelte uhellstypane. Til dømes er høg fart ein medverkande faktor i om lag 50 pst. av alle dødsulukkene i Noreg. Difor skal politiet sitt trafikktryggleiksarbeid vera retta mot aggressiv og farleg trafikkframferd, med særleg merksemd på høg fart, ruspåverka køyring og manglande bruk av verneutstyr. Regjeringa har auka politiet si kontrollverksemd, talet på kontrollerte førarar og køyretøy auka med over 11 pst. frå 2009 til 2010. Strekningsvis automatisk trafikkontroll er eitt av dei tiltaka som reknast å ha størst effekt. Prøvestrekningar viser ein vesentleg reduksjon i ulukkesrisikoen. Vi har gjeve grønt lys for strekningsvis automatisk trafikkontroll på elleve nye strekningar i år og innan tre år grønt lys for inntil 40 strekningar. Det er Statens vegvesen som gjer det endelege vedtaket, og dei gjer det i lag med lokale myndigheiter. Dei partia som går imot dette, tek på seg eit stort ansvar. Vi vil ha strengare og meir rettferdig prikkbelastningsordning. Ordninga fungerer utilfredsstillande i dag. Det er for tilfeldig kven som blir registrert. Vi strammar til ordninga, slik at dei som blir tekne, får fleire prikkar, og dei med førarkort på prøve får dobbel belastning. Statens vegvesen har gjennomgått fartsgrensene på særleg ulukkesbelasta strekningar. Dei set no ned fartsgrensa frå 80 km til 70 km på 420 km. Det er eit målretta tiltak som er retta inn mot ulukkesbelasta strekningar. Dette er midlertidig til ein får midttiltak eller andre tiltak på plass. Lavangsdalen er eitt eksempel der vi fyrst set ned fartsgrensene og etter kvart òg utbetrar vegen. Andre rusmiddel enn alkohol er eit stadig større problem i trafikken. Ulukkesrisikoen aukar dramatisk. Nytt utstyr, såkalla hurtigtest, vil gjera arbeidet med å fjerna ruspåverka sjåførar frå trafikken betydeleg enklare. Så intensiverer vi innsatsen på riks- og fylkesvegar i Nasjonal transportplan 2010–2019. For riksvegnettet er rammene for fireårsperioden auka med om lag 50 pst. samanlikna med rammene for perioden 2006–2009. Satsinga inneber òg betydeleg auke i målretta trafikktryggleiksinvesteringar. Eksempel på dette er etablering av midtrekkverk eller forsterka midtoppmerking, tiltak retta mot utforkøyringsulukker og strakstiltak etter trafikktryggleiksinspeksjon eller dødsulukker. Løyvingar til drift av vedlikehald har òg auka. Meir pengar gjev meir veg. Nye vegar er tryggare vegar. Vi har opna 70 mil med ny veg. Vi byggjer i gjennomsnitt dobbelt så mange kilometer firefelts veg som regjeringa før oss. Arbeidet med å forhindra møteulukker har fått ny aktualitet etter bl.a. den tragiske ulukka i Troms. Regjeringa har bede Statens vegvesen laga ein eigen tiltaksplan for å førebyggja slike ulukker. Vi har òg varsla ynske om ei endring i retningslinene for bruk av midtrekkverk. Midtrekkverk bør kunne setjast opp der ulukkesforhold tilseier det, sjølv om årsdøgntrafikken er under 8 000 bilar. Tiltak for å forhindra utforkøyringsulukker skal òg prioriterast, og i samband med det ser ein no spesifikt på utbetring av sideterreng og oppsetjing av rekkverk. Køyretøytiltak vil eg gjerne koma tilbake til i mitt neste innlegg, for der blir det no òg gjort viktige tiltak. Alkolås er eit anna stikkord. Lat meg til slutt seia at årsakene er samansette, og difor må tiltaka vera samansette. Vi må ikkje lura oss sjølve og bilistane til å tru at vi kan byggja oss til nullvisjonen. Det er framleis nokre som ser ut til å meina det. Færre drepne og hardt skadde krev tøffe grep. Det er ingen menneskerett å ha førarkort. Ueigna sjåførar skal bort frå vegane våre.