Ingebrigt S. Sørfonn (Kristelig Folkeparti), 2002-06-04:
Med si tradisjonsrike lokale og regionale tilknyting har sparebankane i langt på veg mot 200 år spela ei viktig og vesentleg rolle både i person- og bedriftsmarknaden. Denne lokale og regionale nærleiken har ført med seg naturlege tilpassingar etter kvart som tider og tilhøve har skifta. Historia viser at òg sparebankane har hatt sine krisetider, men sparebankideen har overlevd. Kanskje nett på grunn av denne blandinga av tradisjon og nærleik vert det ofte engasjement – og litt temperatur – når endringar som gjeld sparebankane, skal drøftast. Sett frå min synsstad er det me no står føre, ein konsekvens av den utviklinga me har sett gjennom dei to siste tiåra. Grovt skissert har me gjennom denne perioden fått ei todeling i den norske sparebankstrukturen, med ei gruppe der einingane har vorte store gjennom samanslåingar, og ei anna gruppe, som stort sett har valt å halda fram som mindre, sjølvstendige einingar. Gjennom denne todelinga har me òg fått ei viss differensiering når det gjeld nisjeval og kundegrunnlag. Sparebankane representerer ein viktig del av finansmarknaden og finansnæringa. Det ønskjer me at dei òg skal gjera i framtida. Difor er det frå tid til anna viktig å korrigera næringa sine rammevilkår, slik at den til kvar tid er så tilpassa dei aktuelle utfordringane som mogleg. Spørsmålet om å gje dei sparebankane som ønskjer det, høve til å omdanna seg til aksjeselskap vart grundig drøfta i februar i år, då Stortinget handsama Kredittmeldinga 2000. Denne handsaminga enda opp med at eit stort fleirtal sa ja til omdanningsadgang for sparebankar dersom dette vart kombinert med eit fornuftig oppkjøpsvern og ei styrking av grunnfondsbevisa si stilling. Regjeringa vart beden om å koma attende med ein odelstingsproposisjon i tråd med dette. Det er denne proposisjonen Odelstinget no har til handsaming. I proposisjonen vert det føreslege å opna for at sparebankar kan omdannast til aksjeselskap eller allmennaksjeselskap. Det vert vidare føreslege at vedtak om omdanning kan treffast av sparebanken sitt forstandarskap med tilslutning frå minst to tredjedelar av dei gjevne stemmene. Aksjar som ikkje går til grunnfondsbeviseigarane ved ombyte av grunnfondsbevis til aksjar, skal gå til ein stiftelse som skal regulerast etter finansieringsverksemdslova. Stiftelsen sitt hovudføremål skal vera å forvalta eigardelen i den omdanna sparebanken. I proposisjonen vert det m.a. føreslege at stiftelsen skal ha eit langsiktig og stabilt føremål med eigarskapen sin, og at den skal vidareføra sparebanktradisjonen. Det vert òg føreslege at tilsette eller tillitsvalde i stiftelsen ikkje kan vera tilsette eller tillitsvalde i den omdanna sparebanken. Det vert vidare føreslege at stiftelsen må eiga 10 pst. eller meir for å koma inn under finansieringsverksemdslova, og for at den omdanna sparebanken skal kunna bruka ordet «spare» eller «sparebank » i sitt firmanamn. Det vert òg føreslege at endringar i stiftelsen sine vedtekter og vedtak om at stiftelsen skal selja aksjar i den omdanna sparebanken, krev to tredjedels fleirtal. Fleirtalet meiner at ein bl.a. gjennom dei nemnde tiltaka har teke høgde for ei sunn og god vidareføring av sparebanktradisjonen, òg i ein omdanna sparebank, samstundes som desse tiltaka vil gje eit fornuftig oppkjøpsvern. I tillegg til at utbytteskatten alt er avvikla, vert det i proposisjonen føreslege at likningsverdien av grunnfondsbevis skal setjast til 65 pst. av kursverdi/salsverdi, og at grunnfondsbeviseigarane kan velja inntil 40 pst. av forstandarskapet i sparebanken. Alt dette vil gje ei betydeleg styrking av grunnfondsbeviset si stilling. Det er klårt at eit stort fleirtal av sparebankane – det gjeld òg dei store – ikkje ønskjer å gjera bruk av omdanningstilgjenget dersom grunnfondsbeviset framleis framstår som eit attraktivt eigenkapitalinstrument. Difor er dei tiltaka som eg nett nemnde, så viktige. Me har vidare merka oss at departementet vil vurdera nærare eit forslag frå Sparebankforeningen om endring av reglane for utbyttefordeling i grunnfondsbevisføresegna. Ei slik eventuell endring vil ytterlegare vera med på å gjera grunnfondsbeviset til eit reelt alternativ til aksjar når det gjeld eigenskapar som eigenkapitalinstrument. Det er eit stort fleirtal som stiller seg bak hovudtrekka i denne proposisjonen. Det er òg eit mindretal som har kome til andre konklusjonar. Eg reknar med at mindretalet vil gjera nærare greie for sine standpunkt og sine konklusjonar. I Kristeleg Folkeparti er me trygge for at dei endringane som me no er i ferd med å gjera, vil føra med seg ei modernisering og ei tilpassing som vil fornya og styrkja den totale sparebankverksemda i Noreg.