Olav Akselsen (Arbeiderpartiet), 2005-12-05:
Etter valet i haust har Noreg fått ei ny regjering. Noreg har no ei fleirtalsregjering for første gong på 20 år. Som eit lite land med behov for eit avklart forhold til landa rundt oss og verda elles har det vore eit mål med størst mogleg semje i utanrikspolitikken. Og sjølv om me no har fått ei ny regjering i Noreg, ligg altså hovudlinjene i norsk utanrikspolitikk fast. Sterk oppslutnad om FN og folkeretten, medlemskap i NATO og EØS-avtalen som ramme for samarbeidet med EU er viktige delar av Regjeringa sin utanrikspolitikk. I innstillinga frå utanrikskomiteen til budsjettet for Utanriksdepartementet ser ein ei svært stor grad av semje. Med unntak av Framstegspartiet er det semje om ramma, og når det gjeld dei områda innanfor ramma der ein har litt ulike løyvingar og prioriteringar, ser ein at ein stort sett har felles merknader. Dette vitnar om eit framleis godt samarbeid om utanriks- og bistandspolitikken i Noreg. Eg ser at òg utover dei partia som i dag utgjer regjeringskonstellasjonen, ligg det til rette for at dette samarbeidet òg kan fortsetje i tida framover, noko eg personleg set pris på. I Soria Moria-erklæringa, som er grunnlaget for Regjeringa, seier Regjeringa at ein vil prioritera nordområda, ein meir offensiv Europa-politikk, at ein vil styrkja Noreg sin innsats som fredsnasjon og vera med og vidareutvikla FN og folkeretten. Desse prioriteringane har òg vore hovudgrunnlaget for dei endringane som er gjorde i prioriteringa frå den nye regjeringa i tilknyting til neste års statsbudsjett. Særleg har ein lagt vekt på å styrkja FN si moglegheit til å fylla dei oppgåvene verdssamfunnet ønskjer at FN skal fylla. Ein ønskjer å gje FN moglegheit til å vera den viktigaste internasjonale aktøren. Mesteparten av Utanriksdepartementet sitt budsjett på 21,5 milliardar kr går til utviklingshjelp. Kampen for ei meir rettferdig og berekraftig utvikling har vore og er viktig for Noreg. Sjølv om målsetjinga om å nå 1 pst. av bruttonasjonalinntekt ikkje blir nådd i år heller, er veksten i kroner og øre mykje større enn veksten frå 0,95 til 0,96 pst. av BNI skulle tilseia. Ein har i år ei ramme på bistand som aukar med 1,8 milliardar kr. Dette er eit viktig signal om at Noreg tek sine internasjonale forpliktingar på alvor, men det er først og fremst nye pengar som er svært velkomne, og som kjem godt med. At ein heller ikkje denne gongen når målet om 1 pst. av BNI, kjem etter mitt syn først og fremst av svært høge oljeprisar. Den høge prioriteten utviklingshjelpa har og har hatt i Noreg, er eit klart uttrykk for at ein ønskjer at Noreg skal vera med og kjempa mot internasjonal fattigdom. Ein meiner at Noreg har moglegheit til å vera med og påverka, og ein meiner òg at Noreg har ei moralsk plikt til å bidra slik at fleire kan få eit betre liv. Det er viktig å presisera at ved å bidra til ei positiv utvikling for det store fleirtalet av verdas befolkning vil òg me i vår del av verda få ein tryggare kvardag, og ikkje minst vil eg tru at det vil auka livskvaliteten til mange dersom me veit at færre lever i naud og fattigdom. Den nye regjeringa har valt å bruka delar av dei nye midlane som er til disposisjon, til å styrkja FN. Dette er eit viktig signal om at den nye regjeringa ønskjer å satsa sterkare på FN som ein organisasjon som både kan verka fredsbyggjande, som kan vera normdannande, og som òg kan vera ein viktig arena for konfliktløysing og som koordinator for utviklingsarbeid. Og når det gjeld handtering av store humanitære katastrofar, er FN det internasjonale organet ein bør satsa på. Skal FN ha moglegheit til å gjera jobben sin, må ein ha økonomi til disposisjon. Finansiering av FN-systemet har lenge vore eit problem. Det at FN ikkje har hatt midlar til disposisjon når akutte situasjonar har oppstått, har òg vore eit stort problem. Ein har først måtta gå ut for å skaffa midlane, før ein har kunna setja i gang nødvendige tiltak for å avhjelpa situasjonen i felten. Dette har skapt usikkerheit, og det har vore med på å utsetja hjelpearbeidet. Det at det no blir oppretta ulike fond som kan betra beredskapen til FN, og dermed gje FN eit betre handlingsrom, er svært positivt. Og eg er glad for dei prioriteringane Regjeringa gjer for å vera med på å fylla opp desse fonda. Noreg har lenge vore ein aktiv aktør for å støtta ambisjonane i tilknyting til FN sine tusenårsmål. Ved å fokusera innsatsen på å nå desse måla, vil automatisk mykje av pengane gå til Afrika, rett og slett fordi det er der problema knytte til desse målsetjingane er størst, og det er der den største delen av innsatsen difor må setjast inn. Den nye regjeringa har valt å kanalisera ein del av støtta for å nå desse målsetjingane gjennom FN-systemet. Enkelte har prøvd å framstilla dette som at ein reduserer aktivitetsnivået knytt til den bistanden som er nødvendig i Afrika. Dette er ikkje tilfellet. Dei midlane som ein no ønskjer å stilla til disposisjon for FN, vil i all hovudsak gå til bistand òg i desse områda. Det er òg slik at alle land i Afrika som får overført midlar frå Noreg, vil få det minst på same nivå neste år som i år. Bondevik II-regjeringa hadde den fordelen at den greidde å få Høgre med inn i varmen med omsyn til å gje tilslutnad til norsk bistandspolitikk. I perioden før Bondevik II- regjeringa tredde saman, hadde Høgre langt lågare løyvingar til bistand enn det dei har hatt etterpå. I år er dei heldigvis med og vidarefører midlane på dette området, men det skal bli spennande å sjå om dette er ein politikk som vil vedvara ut fireårsperioden – eg håpar det. Som eg har sagt, det som er gjennomgåande for innstillinga, er at det er stor semje. Det er eitt parti som likevel skil seg ut, og det er Framstegspartiet, som på svært mange område kuttar i bistanden så mykje som opp mot 80 pst., noko som sjølvsagt ville få svært uheldige konsekvensar for dei det hadde ramma dersom dette skulle ha blitt norsk politikk. På ein måte er ikkje dette noko nytt, men det er likevel litt skuffande, for etter at me behandla budsjettet i fjor, har det kome nye signal frå Framstegspartiet. Siv Jensen, nestleiaren i Framstegspartiet, var på besøk i Afrika i regi av Norsk Folkehjelp, og VG var på slep. Den verkelegheita som ho såg i Afrika, førte til nye signal frå Framstegspartiet, som gav beskjed om at også Framstegspartiet no ville vera med og bidra når det gjeld bistand, på ein heilt annan måte enn det dei før hadde gjort. Dessverre må ein konkludera med at Siv Jensen ikkje fekk gjennomslag i sitt eige parti.