Åsa Elvik (Sosialistisk Venstreparti), 2002-12-09:
Vi har no gjennomgått tolv år med kapasitetsreduserande tiltak i fiskeflåten. Paradoksalt nok er investeringane og fangstkapasiteten i dag større enn nokosinne, og gjelda aukar i alle flåtegrupper bortsett frå i den minste kystflåtegruppa. Men den proposisjonen vi i dag har til behandling, demonstrerer med all ønskt tydelegheit at departementet ikkje har gjort seg nokon tankar om kva det er som driv investeringane opp. Vi har altså i tolv år prøvd å redusere noko vi ikkje veit kva er, utan å måle om det verkar, og det skal vi halde fram med. Odelstinget er invitert til å gi heimel til å halde fram på den same galeien, utan noka form for konsekvensutgreiing. Den som måtte vere ein smule betenkt over dette, kan trøyste seg med fiskeriministeren si utsegn til Fiskeribladet nyleg: «Den beste konsekvensanalysen er å prøve ordningene i praksis.» Det er ei utsegn som eigentleg gjer andre kommentarar overflødige. Men eg trur at departementet heller skulle ha teke innover seg at den manglande utgreiinga av korleis dei nye ordningane vil verke, og det totale fråværet av evaluering av eksisterande ordningar kan føre til at ein får mange overraskingar. Det har både høyringsinstansane i sine utsegner og komiteen i si innstilling peika på. Eg kan ikkje forstå korfor statsråden er så lite interessert i å få nokre slike analysar på bordet. Etter at fartøykvoteordninga vart innført, har vi sett to ulike hovudstrategiar for å oppnå lønnsemd i kystflåten: Ei gruppe har valt kostnadsreduksjon for å oppnå betre lønnsemd med låge fartøykvotar. Ei anna gruppe har valt å investere for å delta i flest moglege fiskeri. Den siste strategien viser seg no å vere den minst lønnsame, og behovet for større inntekter har raskt meldt seg. Det er innafor denne ramma vi må forstå det føreliggjande forslaget om oppretting av eit strukturfond. Alle tal viser at den minste flåtegruppa som vi i dag skal gi lovheimel for å kvitte oss med, driv mest lønnsamt. Feilinvesteringane i den største kystflåten og dei gjeldsbyrdene som havfiskeflåten har opparbeidd seg som resultat av kvotekjøp, er føresetnader for opprettinga av eit fond som har som formål å kjøpe ut dei minste. Dette kan ingen lukke augo for. Desse fartøya – ein- og tomannsbåtar under 15 meter – er dei som ikkje har gått i investeringsfella. Dei har derfor kunna leve med dei relativt lave kvotane ein har hatt dei siste åra. Denne regjeringa verkar å ha tru på at det er mogleg å skape stabile rammevilkår, vekst i bestandane og ei berekraftig og lønnsam næring ved nedbygging i kystflåten. Dette er feil strategi. Vi skulle ha gått den andre vegen. Det går ikkje an å nå dei fiskeripolitiske måla utan å endre skattleggingsmønsteret. Vi skulle i staden ha styrkt dei gruppene som driv det mest ressursriktige fisket. Dessverre skjer dette i dag berre i den fiskeripolitiske retorikken. Odelstinget legg i dag til rette for å kondemnere dei mest lønnsame og berekraftige ut av næringa. Politisk sett er eg ikkje overraska over at ein i proposisjonen ikkje har teke seg bryet med å gjere ei omgrepsavklaring av kva kapasitet eigentleg handlar om. Det er nemleg ei avklaring som svekkjer grunnlaget for heile det resonnementet som proposisjonen byggjer på. Både for enkeltaktørar og for næringa i det heile kan ein viss overkapasitet vere gunstig. For den enkelte vil vissa om at ein har god kapasitet til å fange ein gitt kvote, gjere det mogleg å redusere utgiftene, satse på selektivt fiske etter stor fisk, gi betre tid til kvalitetsbehandling osv. For næringa i det heile vil det gjere det enklare å setje i verk tiltak for å endre skattleggingsmønsteret og innskjerpe kvalitetsforskrifta. Det som departementet i proposisjonen omtaler som den udiskutable overkapasiteten i kystflåten, gjer det altså enklare å sikre ei berekraftig utnytting av fellesskapet sine ressursar i framtida. Overinvesteringar derimot set både enkeltaktørar og næringa i det heile i ein tvangssituasjon: Eg må ha større kvote – banken bankar på døra, eg må ha kvote så eg kan betene gjelda mi. I lys av dei mange strukturtiltaka som denne regjeringa har føreslått, oppfattar eg at ein er i ein slik tvangssituasjon. I år med større torskekvotar enn i år har kystflåten under 15 meter fiska mindre enn sin del av kvoten. Om ein reduserer kapasiteten i kystflåten, vil det i år med dårleg tilgjengelegheit ikkje vere mogleg å ta opp den kvoten som ein har, med passive reiskapar. Det paradoksale er at ein tilpassar flåten til eit bestandsmessig lavmål, samtidig som målet er å byggje opp bestandane og auke det framtidige kvotegrunnlaget. Dette er å gå i feil retning. SV vil derfor stemme mot proposisjonen.