Kjersti Toppe (Senterpartiet), 2015-04-09:
I Demensplan 2015 sette Stortinget i 2007 eit mål om at alle kommunane i landet innan 2015 skulle tilby eit tilrettelagt dagaktivitetstilbod for personar med demens, enten i eigen heim, i sjukeheim eller som eit dagsentertilbod. Men målet for dagaktivitetsplassar i denne planen er langt frå nådd, og det er i dag behov for dagaktivitetstilbod til om lag 23 000 personar, omgjort til om lag 9 200 dagaktivitetsplassar. Eit godt tilrettelagt dagtilbod og avlastningstilbod for personar med demens er ikkje berre viktig for personen det gjeld, men det er også eit svært viktig tiltak for å betra situasjonen og tryggleiken for dei nære pårørande. Pårørande til menneske med demens står ofte i ein svært krevjande omsorgssituasjon over fleire år. Dei tar på seg tunge omsorgsoppgåver og har stort behov for regelmessig avlastning, opplæring og fagleg støtte. I dag utgjer tilskotssatsen til kommunane i gjennomsnitt 30 pst. av utgiftene som kommunen har til å etablera ein dagaktivitetsplass. I fjor var det 160 kommunar som ikkje søkte om tilskot. Over fleire år har ikkje kommunane brukt opp heile tilskotsposten på statsbudsjettet, og resultatet frå den førre kartlegginga, i 2011, viser at talet på personar med demens som har eit dagaktivitetstilbod, berre auka med 2,4 pst. over fire år. Senterpartiet meiner at Stortinget snarast må innføra ein lovfesta plikt for alle kommunar til å tilby dagaktivitetstilbod for heimebuande med demens. Ei lovfesting må følgjast av ei endring i tilskotsordninga og ein auke i kommuneramma, slik at tilbodet vert fullfinansiert. I forbindelse med lovfesting meiner vi òg at ein må vurdera behovet for øyremerking i ein opptrappingsfase. Det er ingen gode grunnar, meiner vi, til at tilskotet til desse plassane skal vera mindre enn tilskotet til utbygging av sjukeheimsplassar. Eg synest det er positivt med dei endringane som er gjorde ved at kommunane no står meir fritt til å bruka tilskotsmidlane etter behov, og at tilskotet vert gitt uavhengig av lokalisering og organisering, men vi ser òg at det er eit stort informasjons- og skoleringsbehov når det gjeld dagaktivitetstilbod og tilskotsordninga ute i kommunane. Nokre plassar står ein òg overfor nedlegging av dagaktivitetsplassar, og det viser at behovet for å spreia kunnskap om dagaktivitetstilbod og tilskotsordninga ut til kommunane er stort. 23 000 heimebuande personar med demens ventar i dag på eit dagaktivitetstilbod. Dette er køen som få snakkar om. Ein snakkar gjerne om køen av dei som ventar på sjukeheimsplass, men dei som ventar på dagaktivitetstilbod, er det få som snakkar om. Vi meiner at det hastar med å gi desse eit tilbod. Vi meiner at fem år er for lang tid. Vi føreslår at Stortinget vedtar ein forpliktande plan og eit mål om at alle heimebuande personar med demens med behov skal ha eit dagaktivitetstilbod innan 2017. Det skal vera et løft i utbygginga. Dette fekk vi ikkje stortingsfleirtalet med på, men vi er veldig glade for at det vert eit fleirtal i denne salen i dag for å gi kommunen ei plikt til å tilby dagaktivitetsplassar i 2020. Vi føreslår i vårt opphavlege forslag 2015, altså fem år tidlegare. Vi føreslår òg at tilskotet til utbygging av dagaktivitetsplassar vert auka til minimum 50 pst., slik det er i dag, for etablering av sjukeheimsplassar. Så er vi glade for at vårt forslag i innstillinga om å be fylkesmennene gi ein meir systematisk og aktiv informasjon ut til kommunane om tilskotsordninga får fleirtal frå alle parti. På denne bakgrunn vil eg fremja forslaga vi har saman med SV i saka. Eg vil òg varsla at vi kjem til å støtta forslaget frå regjeringspartia og samarbeidspartia om ei lovfesta plikt i 2020. Så vil eg varsla at Senterpartiet kjem til å støtta Arbeidarpartiet sine forslag sekundært.