Bård Vegar Solhjell (Sosialistisk Venstreparti), 2009-05-06:
Spørsmålet frå representanten Lysklætt gjeld eit svært omfattande og viktig tema, nemleg læringsmiljøet til skuleelevane. Eit godt læringsmiljø er ein føresetnad for at elevane skal lære det dei må, og for like moglegheiter for alle, både i grunnskulen og vidaregåande skule. Det er derfor lovfesta i opplæringslova at alle har rett til eit godt fysisk og psykososialt miljø som fremmar helse, trivsel og læring, som det vart sagt. Forskrift om miljøretta helsevern i barnehagar og skular regulerer dei same forholda. For eit godt fysisk skulemiljø er kvaliteten på skulebygga avgjerande. Vi har i dag ikkje fullgod og systematisk oversikt over det fysiske miljøet i dei 3 806 grunnskulane og vidaregåande skulane i Noreg. Men vi veit meir no enn for nokre år sidan. Offentlege utval, Riksrevisjonen og KS har fått utarbeidd undersøkingar som vurderer tilstanden til skulebygningane. For å få oppdatert kunnskap tok eg saman med helse- og omsorgsministeren initiativ til ei landsomfattande undersøking av alle skular, både grunnskular og vidaregåande skular, i 2007–2008. Resultata frå denne undersøkinga viste at det fysiske miljøet i mange av skulane ikkje var i samsvar med reglane om fysisk skulemiljø etter opplæringslova. Mellom anna viste undersøkinga at om lag 50 pst. av skulane som det vart rapportert om, ikkje var godkjende etter forskrift om miljøretta helsevern i barnehagar og skular. Resultata fortel at kommunane og fylkeskommunane ikkje følgjer opp reglane om fysisk skulemiljø på ein god nok måte. Like etter at resultata låg føre, vart alle kommunane, fylkeskommunane og fylkesmannsembeta orienterte om resultata. Kommunane og fylkeskommunane vart minte på det lovfesta ansvaret for skulemiljøet. Med å vise til opplæringslova gjorde eg det i brevet klart at kommunane og fylkeskommunane etter opplæringslova hadde plikt på seg til å setje i verk tiltak og utbetringar. Vidare vart fylkesmennene bedne om å leggje resultata frå undersøkinga til grunn i tilsynet dei har med skulane. Helse- og omsorgsministeren og eg har varsla at det allereie kommande haust vil verte ei ny undersøking som følgjer opp den førre. Målet med den nye undersøkinga er å sjå om situasjonen er betre, og om det er nødvendig med sterkare verkemiddel dersom skuleeigarane ikkje har følgt opp på ein god måte. Så minner eg òg om at det i statsbudsjettet for 2009 er lagt inn ei rentekompensasjonsordning for opprusting av skulebygg. Saman med dei midlane som ligg i krisepakka frå Regjeringa, vil det vere mogleg å få til eit betre fysisk læringsmiljø for elevane og eit betre arbeidsmiljø for lærarane. Det er òg verdt å merke seg at gjennom dei siste åra har godt over 1 000 skular i Noreg vorte pussa opp, bygde nye og betra med støtte frå den tidlegare statlege rentekompensasjonsordninga. Det er ikkje gjort tilsvarande undersøkingar om det psykososiale miljøet som det er gjort om det fysiske. Men òg på det området veit vi meir enn tidlegare. Resultata frå spørjeundersøkinga «Elevinspektørene» viste at ei ikkje ubetydeleg gruppe elevar melde frå om at dei vert mobba. For ein elev kan mobbing, diskriminering, vald og rasisme få fatale følgjer. Det skal vere nulltoleranse for mobbing. Eg har derfor gitt påbod om at det psykososiale skulemiljøet skal vere tema for det nasjonale tilsynet med skulane som fylkesmennene gjennomfører i 2010. Med det tilsynet ønskjer eg å minne kommunane og fylkeskommunane om at dei har plikt til å drive eit systematisk og kontinuerleg arbeid på området. Utdanningsdirektoratet er informert om denne prioriteringa og har starta opp arbeidet. I dei tilfella der ein finn brot på reglane om det psykososiale miljøet til elevane, vil kommunane verte pålagde å rette opp brota. Det vert lagt vekt på rettleiing i det tilsynet, og skulle det vise seg at somme meiner at regelverket om det psykososiale skulemiljøet er uklart, vil vi måtte gå inn og sjå nærare på det. Så vil eg òg minne om det samarbeidet mellom sentrale og nasjonale partar vi har i Manifest mot mobbing. Manifestet er nyleg underteikna for ein ny periode frå 2009. Det er viktig for å få til eit godt psykososialt miljø. Det er ei rekkje nye tiltak i samband med Manifestet. Vi vektlegg digital mobbing. Vi har lagt fram ei lærarutdanning, der kamp mot mobbing og det sosiale miljøet står meir sentralt i obligatoriske fag. Den nye rektorutdanninga vil ha vekt på det, og vi doblar pengebruken i kampen mot mobbing i 2009. Før sommaren vil eg òg sørgje for at departementet skal ha ferdig eit program for inkluderande lærings- og oppvekstmiljø. Det vil vere eit overordna plandokument for arbeidet med lærings- og oppvekstmiljøet i grunnopplæringa. Gjennom det dokumentet skal ein samle og spreie kunnskap om korleis skulane skal arbeide for å skape gode læringsmiljø. Det skal innehalde konkrete tiltak og skal klart vise det ansvaret skulen har.