Magnar Lussand (Senterpartiet), 1999-12-09:
Energi- og miljøkomiteen har alltid viktige tema på sin dagsorden, fleire av dei er kontroversielle. Til dømes står det strid om gasskraft og miljø, rovdyrpolitikk, vernereglar, om forvalting av oljeressursar, energiproduksjon og forbruk. Trass i det speglar debatten om komiteen sitt budsjett lite av alt det som her rører seg, i alle fall dersom ein skal sjå det uttrykt i tal. Sett frå ein som til vanleg har sin ståstad utanfor dette huset, har Regjeringa fått full oppslutnad om sine prioriteringar på nær sagt alle punkt. Budsjettforliket mellom sentrumspartia og Arbeidarpartiet stadfestar dette, berre få millionar vart flytta på. Forklaringa på tilstanden er sjølvsagt at partia, slik det går fram av finansinnstillinga, i utgangspunktet aksepterer finansministeren sitt syn på kva rammer som bør leggjast til grunn for statsbudsjettet. Så kan det diskuterast om energi- og miljøkomiteen sitt budsjett, som er tilpassa den økonomiske situasjonen, også held mål i eit økologisk perspektiv. Svaret på det spørsmålet er langt frå opplagt, og kan vel aldri verte det. Løyvingar over statsbudsjettet er trass alt berre eit av fleire element i eit større samhandlingsmønster, og vi treng stadig å jakte på sikrare haldepunkt for bruken av pengar. Men det er verdt å merke seg at komiteen denne gongen har hatt tilgang til ein breiare og betre dokumentasjon enn på lenge. Eg tenkjer då på St.meld. nr. 8 for 1999-2000, om rikets miljøtilstand, som vart lagd fram i nær tilknyting til statsbudsjettet. Her finst det ein solid presentasjon av resultat som er oppnådde fram til no, og dessutan av område der innsatsen må verte forsterka i åra framover. I budsjettet for neste år er det alt teke eit visst omsyn til dette. Det er hyggeleg å konstatere at kulturminnevernet står høgt på prioriteringslista til Regjeringa. Det er også ein svært interessant observasjon. Det er eit vitnemål om kva verdisyn som ligg til grunn for Regjeringa sin miljøvernpolitikk, eit syn Senterpartiet helsar velkomen. Det vert ofte med rette sett eit kritisk søkjelys på dei fotspora menneske let etter seg. Vi veit om skjemmande inngrep av mange slag, vi registrerer utslepp som skader livsmangfald og skapar uheldige klimaendringar. Men det finst òg ein annan synsvinkel, for menneska har gjennom tidene skapt mangt som det er verdt å ta vare på. At slike menneskeskapte ytringar får så stor plass i miljøvernpolitikken, er svært prisverdig. Vi vert her minte om at miljøvern er meir enn naturvern, og at også mennesket har sin rettmessige plass i naturen. Regjeringa er i ferd med å køyre fram ein offensiv kulturminnepolitikk, m.a. kjem dette til uttrykk i Ot.prp. nr. 50 for 1998-1999, som snart skal drøftast i Stortinget. Når ambisjonsnivået vert lyfta, slik Ot. prp. nr. 50 tek sikte på, er det sjølvsagt viktig at dei økonomiske konsekvensane er klare. Som mangeårig fylkespolitikar kan eg nemne døme på statlege initiativ der rekninga etter kort tid er send til andre. I denne situasjonen verkar det som om økonomispørsmålet vert teke alvorleg, ein grundig gjennomgang er varsla, og dessutan har komiteen følgt opp med meir pengar til kulturminnevern i det budsjettet som i dag er til behandling i Stortinget. Det høyrer med i biletet at det i Olje- og energidepartementet sitt budsjett under Kap. 4860 er funne ei løysing som medfører at A/S Tyssefaldene og Statkraft medverkar til finansiering av ei opprusting av Tysso I til eit museum. Midlane skal disponerast av Vestnorsk Industristadmuseum i samarbeid med antikvariske styresmakter. Dermed står vi framfor eit gjennombrot i ei sak der lokale instansar, kommunar og fylkeskommune har engasjert seg sterkt i årevis. Dette er svært godt nytt for dei mange som har stått på, men òg for norsk kulturminnevern generelt. Fordi finansieringa no er knytt til kraftavtalar, vil det enno ei tid gå nokre år før planen vert sett i verk. Difor er det viktig å vere merksam på at det alt komande år må setjast inn tiltak mot eit forfall som er kome altfor langt.