Nils T. Bjørke (Senterpartiet), 2020-04-22:
Fyrst vil eg takka saksordføraren for eit godt arbeid, men eg vil òg takka Sivilombodsmannen for å ha sendt oss denne særskilde meldinga. Menneskerettane skal gjelda òg for dei som sit i fengsel. Gjennom meldinga me no handsamar, har Sivilombodsmannen vist oss eit bilete som tidlegare ikkje har vore kjent av di styringsinformasjonen på området er for dårleg. Sivilombodsmannen har gjeve oss denne styringsinformasjonen i meldinga. Omfanget av isolasjon i fengsla er omfattande, og oppfølginga av dei isolerte er svak. Lovgjevinga vår er ikkje tydeleg nok på at isolasjon berre skal brukast i særskilte tilfelle og for så kort tid som mogeleg. Det er stor fare for brot på forbodet mot tortur og anna uverdig handtering eller straff på grunn av isolasjonsbruken i norske fengsel. Eg vil særleg trekkja fram at meldinga peikar på at den omfattande isolasjonsbruken ikkje berre skjer på grunn av den innsette si eiga framferd, men i stor grad kjem av praktiske og økonomiske utfordringar i fengsla. Det er òg ulik praksis mellom fengsla for korleis helsetenesta følgjer opp dei innsette som er isolerte. Det kjem m.a. av ulik organisering. Det kan tyda på at måten me driv det enkelte fengselet på, har vore viktigare enn å ta vare på menneskerettane til dei innsette . I Senterpartiet er me opptekne av at praktiske og økonomiske rammer for fengsla skal sikra ei bemanning som gjer Noreg i stand til å fylgja dei pliktene me har i tråd med menneskerettane. Mange innsette i norske fengsel har psykiske helseplager, og trongen for god og forsvarleg helsehjelp for innsette i norske fengsel er stor. Me meiner difor at isolasjon av dei alvorleg psykisk sjuke, i kombinasjon med manglande helsehjelp, er særskilt kritikkverdig. Me er opptekne av å vurdera på nytt kva verkemiddel som bør nyttast retta mot dei kommunale helsetenestene i fengsel, i ljos av det Sivilombodsmannen beskriv i rapporten. Me peikar òg på at dei verkemidla me allereie har, ikkje vert nytta godt nok. Det er eit alvorleg varsku når tilskotet til primærhelsetenesta i fengsel vert redusert av di løyvingane ikkje vert brukte opp. Me må no ta denne rapporten på alvor og gjennomføra dei tilrådingane Sivilombodsmannen har lagt fram for Stortinget. Det inneber å sikra både god styringsinformasjon gjennom data som gjev oss informasjon om isolasjonsbruken, og ein nasjonal standard som gjev alle innsette rett til å ha minst åtte timar sosialt fellesskap med meiningsfulle aktivitetar kvar dag. Me må endra straffegjennomføringslova slik at ho er i tråd med menneskerettane me er plikta til, og det må liggja ei klar plikt i lov og forskriftsverk om å førebyggja isolasjon i fengsla. Det er trong for fagleg støtte for både tilsette i fengsla og helsepersonell som skal arbeida med dette. Me må òg ha ein plan for å stengja ned eller tilpassa dei fengselsavdelingane som i dag ikkje er lagde til rette for sosialt fellesskap. I Senterpartiet er me svært bekymra for at det i så mange år har vore dårleg styringsinformasjon, kontrollmekanismar og tilsynsfunksjonar på dette området. Me meiner difor det må rapporterast tilbake til Stortinget kvart år om arbeidet med å fylgja opp tilrådingane frå Sivilombodsmannen. Rapporteringa må visa at situasjonen i fengsla er i endring, og at det ikkje lenger vert nytta isolasjon i strid med menneskerettane.