Kjersti Toppe (Senterpartiet), 2015-04-09:
Dette representantforslaget frå Arbeidarpartiet er veldig viktig. Senterpartiet kjem til å støtta begge forslaga som er fremja i saka, både om å gi jenter og kvinner opp til 26 år eit tilbod om gratis HPV-vaksine, og at ein vurderer innføring av kjønnsnøytral vaksinering. I Nasjonal kreftstrategi er eitt av fem delmål at Noreg skal verta eit føregangsland innan kreftførebygging. Nasjonale målsetjingar skal vera å nå målet til Verdas helseorganisasjon om 25 pst. reduksjon av for tidleg død av ikkje-smittsame sjukdomar. Kreftførebygging vil vera heilt sentralt for å nå desse måla, og vi veit generelt at éin av tre krefttilfelle kan førebyggjast. Det er eit delmål i den nasjonale kreftstrategien å vidareføra arbeidet med ei størst mogleg deltaking i programmet for HPV-vaksine blant unge jenter. I dag er det 270 000 jenter opp til 26 år som ikkje har fått tilbod om gratis HPV-vaksine, dvs. årskulla frå dei som fylte 18 år i 2014. For kvart år innhentingsprogrammet vert utsett, er det 30 000 nye kvinner som mistar moglegheita til å få effektiv, gratis vaksine. Forsking viser at HPV-vaksine for jenter er beskyttande og samfunnsmessig lønsamt. Nasjonalt folkehelseinstitutt har i oktober 2014 anbefalt å gjennomføra innhentingsvaksinasjon for kvinner opp til 26 år. Senterpartiet meiner at det er god førebygging å utvida programmet for HPV-vaksine og gjennomføra innhentingsprogrammet. Det vil vera ein eingongskostnad for staten, men det vil vera eit veldig nødvendig førebyggjande tiltak å prioritera. Fleire land har òg innført HPV-vaksine for gutar. Senterpartiet meiner at Noreg òg bør vurdera dette spesielt når Folkehelseinstituttet kjem med si vurdering til hausten. Regjeringspartia skriv i innstillinga at regjeringa i folkehelsemeldinga vil prioritera det førebyggjande helsearbeidet, og det er positivt – folkehelsemeldinga er levert. Men det er ikkje truverdig å seia at ein skal prioritera det førebyggjande helsearbeidet viss ein ikkje prioriterer pengar til dette. Det er vel og bra å styrkja helsestasjonen, som det står i merknader frå komiteen, og det er vel og bra å ha forslag om standard tobakkspakningar, men det hjelper ikkje viss ein ikkje vil prioritera eit tiltak, ein vaksine, som kan hindra kreft hos jenter – berre fordi ein ikkje ser at ein har pengar til det. Vi veit at innhentingsprogrammet er samfunnsøkonomisk lønsamt. Eg er veldig opptatt av at vi prioriterer dette. Det skal ikkje vera slik at det er eiga eller foreldra si inntekt som avgjer om jenter skal verta beskytta mot ein alvorleg kreftsjukdom. Vi kan lesa at tiltaket vil kosta mellom 52 mill. kr og 65 mill. kr per år i to år. Ja, det er eit budsjettspørsmål, og eg er glad for dei signala som er gitt av Kristeleg Folkeparti og Framstegspartiet i salen, at det kan vera eit håp, sjølv om ein ikkje går inn for det i dag. Men spørsmålet er kvifor ikkje jenter tar denne vaksinen. Eg trur ikkje det er vaksineskepsis, kanskje er det lite informasjon, men først og fremst er det fordi vaksinen er veldig dyr, og at det er mange familiar som ikkje ser seg råd til å betala denne vaksinen av eiga lomme. Det er òg feil når det vert sagt at det ikkje er nødvendig å ta denne vaksinen etter seksuell debutalder. Folkehelseinstituttet seier at han har ein verdi heilt fram til 26 år – så det er viktig at dette ikkje vert sagt frå denne talarstolen. 52 mill. kr til 65 mill. kr – den storleiksordenen per år i to år: Eg vil berre nemna at ein brukte 100 mill. kr for å utvida taxfree-ordninga, og ein sparer 100 mill. kr på å kutta frukt og grønt. Dette handlar om å prioritera førebyggjande helsetiltak, og eg vil applaudera Kristeleg Folkeparti inn i budsjettforhandlingane, for dette er veldig viktig.