Kjersti Toppe (Senterpartiet), 2014-12-16:
For Senterpartiet er likeverdige helsetenester til heile befolkninga, uavhengig av sosioøkonomisk styrke, ein av berebjelkane i velferdssamfunnet. Pasientrettsdirektivet er ein del av ei marknadsretting av helsevesenet som utfordrar denne berebjelken og Stortingets plikt og rett til å styra over helseprioriteringane i framtida. Direktivet fastset at pasientar skal ha rett til å ta imot helsehjelp i alle land som vert omfatta av EUs indre marknad. Pasienten skal ha rett til refusjon opp til kva behandlinga kostar i heimlandet til pasienten. Pasienten får refundert utgifter til behandling dersom denne behandlinga også vert tilbydd i heimlandet til pasienten. I prinsippet vert det innført fritt behandlingsval i Europa. I høyringsuttalen til fritt behandlingsval påpeiker Helsedirektoratet nettopp den nære slektskapen mellom innføring av fritt behandlingsval og pasientrettsdirektivet. Helsedirektoratet påpeiker at dei konsekvensane som fritt behandlingsval har for den offentlege helsetenesta, ikkje kan vurderast isolert. Stortinget må sjå på den samla effekten av innføringa av fritt behandlingsval og pasientrettsdirektivet og den marknadsrettinga av helsetenester som desse reformene til saman vil føra til. Å vera mot fritt behandlingsval og for pasientrettsdirektivet meiner vi vitnar om ein blind lojalitet til EØS-avtalen. Pasientrettsdirektivet handlar ikkje om å gi sjeldne diagnosar tilgang til eit internasjonalt fagmiljø, slik nokre forsøkjer å framstilla det. Internasjonalt medisinsk-fagleg samarbeid er ikkje sikra ei styrking med dette direktivet. Avgjerdene i direktivet om samarbeid mellom medlemslanda på helseområdet er baserte på det frivillige. Mens auka samarbeid er frivillig, er ein forplikta til auka marknad og fri pasientflyt mellom landegrenser dersom direktivet vert implementert. Hovudformålet med direktivet er å sikra fri bevegelse av tenester i ein felles europeisk helsemarknad, der offentlege og private tilbydarar vert likestilte nasjonalt. Denne helsemarknaden skal så harmoniserast med ein grenseoverskridande marknad i EU/EØS-området. At sjeldne sjukdomar skal kunna prioriterast i eit marknadsmessig system, er lite truleg. Det er ikkje desse pasientane som vil verta attraktive eller lønsame i den helsemarknaden som direktivet skapar. Pasientrettsdirektivet har i debatten vorte framstilt som ein rett for pasientar til å få tilgang til sjeldne behandlingar som dei ikkje vil kunna få i heimlandet. Det er feil framstilling av fakta. Direktivet slår fast under punkta 13, 31 og 33 at forpliktinga til å dekkja utgifter til grenseoverskridande helsetenester er avgrensa til dei helsetenestene som pasienten har krav på, og som finst i heimlandet. Både regjeringa og EU forsikrar om at dagens ubetydelege omfang av grenseoverskridande helsetenester vil vara ved. Likevel er formålet til direktivet, under punkt 2, «å forbedre det indre markeds virkemåte og det frie varebytte og den frie bevegelighet for personer og tjenester». Formålet til direktivet er altså å leggja til rette for at denne helsemarknaden kan veksa. Lovforslaget vi behandlar, kom til etter påtrykk frå ESA, og hadde si årsak i at overvakingsorganet ikkje var tilfreds med førehandsgodkjenningsordninga til det førre Stortinget. Då saka var oppe i Stortinget i førre periode, sa eg følgjande i innlegget mitt: «I prinsippet er nasjonal lovgiving underlagd EU-lovgivinga på alle område som vert omfatta av avgjerdene om fri rørsle av tenester. Idet eit område vert opna, vil rettsutviklinga på området verta fastsett i EU-domstolen. Dagens norske tolking av direktivet vil derfor kunna verta korrigert av avgjersler i EU-domstolen.» Nokon seier at Senterpartiet har snudd når vi no går imot direktivet. Eg vil heller seia at vi tar konsekvensen av at EU-systemet har svart slik som vi frykta og påpeikte, og meiner at i dagens situasjon er diskusjonen om førehandsgodkjenning eller ikkje ein av skinndebattane mellom spesielt Arbeidarpartiet og Høgre. Eg vil ta opp forslaget frå Senterpartiet og Sosialistisk Venstreparti i innstillinga. Senterpartiet kjem til å avvisa innlemming av pasientrettsdirektivet.