Bjørn Jacobsen (Sosialistisk Venstreparti), 2009-05-07:
Det er ikkje vanskeleg å vere einig i at det er mykje å vere glad i i Europa. Om konfirmanten EØS er ein av dei, kan vi jo diskutere, og det er derfor vi har debatten i dag. I konfirmasjonstida bruker ein å stake ut ein ny kurs, finne ut, lure på: Er dette rett vegval? Ein vil finne dei gode vegvala. Så eg helsar jo veldig velkomen det utanriksministeren seier, at vi i neste runde bør få til ein full gjennomgang av EØS-avtalen. Det bør sjølvsagt også inkludere utgreiing av alternativ. Det kan jo vere andre land å sjå til, med handelsavtalar – det kan vere gode alternativ til EØS-avtalen ute og gå. Med ein full gjennomgang med alternativa på bordet får vi ein endå betre debatt. Det vi rett og slett diskuterer her, er jo grad av overnasjonalitet, og det aller viktigaste: kor mykje folkestyre det er inne i den overnasjonaliteten. Det blir snakka om Island, det blir snakka om sug her og sug der. Det viktigaste er jo faktisk kva det er av nytt i forhold til graden av folkestyre i det som er av overnasjonalitet. Verda blir styrt av konvensjonar og resolusjonar. Vi veit at i Europarådet er det rettsbindande for medlemslanda. Vi veit at resolusjonane i FN når det gjeld f.eks. Midtausten ikkje er spesielt bindande. Vi må kople på folkestyre, for får vi ikkje kopla på folkestyre, så får vi ikkje fleirtal for noko som helst av overnasjonalitet i den norske befolkninga. Så ser vi no at EU er ute på test. Dei har vore feira, både EU og NATO, i dei nye medlemslanda, men det har vore «med oppsida». Finanskrisa gjer at dei no vil få testa denne forma for overnasjonalitet i ein nedtur. Det skal bli spennande å sjå korleis både EU og NATO og dei nye medlemslanda i begge organisasjonane taklar denne nye situasjonen, for det er i nedgangstider det vil bli sett på ein sterk prøve. Så det skal bli interessant å følgje. Så er eg veldig glad for at utanriksministeren så til dei gradar understreka at innhaldet i EØS-bidraget er like viktig som størrelsen. Her får vi igjen miljø, klima, karbonfangst, NGO-er, sivilsamfunn og demokratiutvikling. Det er det dei nye medlemslanda både i EU og i NATO kanskje treng aller mest av når dei no skal inn og oppleve den økonomiske nedturen som Europa og verda er inne i. Her har Noreg viktige bidrag å kome med, og det verkar som vi kjem med dei, sjølv om vi sjølvsagt har eigeninteresse av dei marknadsdelane som vi då oppnår. Så eit lite eksempel frå EU-kvardagen der ute, frå Sunnmøre, der presidenten har gode kontaktar. Eg skal lese frå Sunnmørsposten førre dagen: Dette utspillet verkar heilt håplaust firkanta og vil gjere det svært vanskeleg for alle som driv trafikk med båtar. EU-direktivet, som kan kome til å rasere reiselivet, ambulansetenesten og mindre passasjerruter ute langs kysten, blir no sak i Stortinget. Då stiller altså Høgre-representantar frå Møre og Romsdal spørsmål og krev svar frå Arbeidarpartiet om korleis dette er mogleg å få til. Er det sånn at vi kan forvente ei ny linje frå Høgre på dette området? Då treng dei ikkje å spørje Arbeidarpartiet. Det er jo berre å støtte SV og Senterpartiet mot dette direktivet, mot tenestedirektivet, mot postdirektivet og mot helsedirektivet. Høgre er velkomne inn, i staden for å politisere dette på annan måte. Det Høgre sjølvsagt trekkjer fram, er at EU i alle tilfelle ikkje er tilpassa den norske verkelegheita, i alle fall ikkje på Møre-kysten, som mange gonger slit med at konkurranse og marknad skal vere det beste for kystkommunane på Møre. Det er sjeldan at konkurranse og marknad er det desse kyststrøka treng. Dei treng det òg, men aldri heilt fritt spel. Velkommen etter til Høgre dersom dei vil prøve å tilpasse den norske verkelegheita! Så er det sånn at dette med sel er eit lite innblikk i korleis vår måte å tenkje på i forhold til miljø og norske prinsipp i forhold til forvaltning i nord blir sett på ute i Europa. Vi skal ikkje trekkje det for langt, men det er jo miljø og forvaltning som ligg til grunn for vår måte å tenkje på. Vi får håpe at EU ikkje går imot måten Noreg kjem til å tenkje miljø på når det gjeld forvaltning, både når det gjeld energi og hav.