Marianne Øren (Venstre), 2017-06-08:
Det har over lengre tid vore klart at noko må gjerast med ordninga med arbeidsavklaringspengar. For mange går for lenge på arbeidsavklaringspengar, særleg gjeld det unge. Me har rett og slett ei moralsk plikt til å få avklart folk fortare. Det er krevjande for den enkelte å gå i uvisse, og det er dyrt for staten. Difor er me i Venstre svært glade for at regjeringa no har levert denne saka til Stortinget, der det vert føreslått ei rekkje større og mindre endringar i ordninga. Saksordføraren har på ein god måte gått gjennom desse, og frå Venstre si side sluttar me oss til det aller meste som er sagt, og til hovudtrekka i proposisjonen. Den viktigaste endringa som vert gjort, er at hovudregelen med tanke på tida som går, vert endra frå fire til tre år. Det er etter Venstre sitt syn svært fornuftig, ja, det er faktisk såpass fornuftig at det er ei endring me har føreslått i våre alternative statsbudsjett dei to siste åra. I arbeidet med desse gjekk me til dei gamle proposisjonane frå då AFP-ordninga vart innført, og forsøkte å finne bakgrunnen for kvifor ein i si tid landa på ein fireårsregel. Men så vidt ein kunne sjå, var dette berre sett ut ifrå ei heilskapsvurdering i departementet. Det er ikkje ein god nok argumentasjon for at alt skal vere slik som det alltid har vore. Ein tidsperiode på tre år bør vere tilstrekkeleg for dei aller fleste for å få gjort nødvendige avklaringar med tanke på utdanning, medisinsk oppfølging osv. For oss i Venstre er det viktig at dette tidskravet ikkje først og fremst er eit krav til den enkelte brukar, men først og fremst er eit krav til Nav sjølv. Me veit frå erfaring og forsking at avklaring av brukarar har ein tendens til å skje mot slutten av ein stønadsperiode – det er vel berre slik systemet har ein tendens til å fungere, dessverre – og at ein brukar ressursar på det som hastar mest. Det me gjer med dagens vedtak, er rett og slett å gje Nav klar beskjed om at framover skal avklaring skje fortare, av omsyn til brukaren. Føremålet med denne endringa er å få avklart folk fortare, men ei sideeffekt er òg at det offentlege vil spare til dels betydelege ressursar. For alle som kjem i jobb etter tre år i staden for etter fire, styrkar me berekrafta i velferdsstaten betrakteleg. I samband med Venstre sitt alternative statsbudsjett rekna Finansdepartementet ut at ei slik endring anslagsvis ville føre til at ein sparar om lag 2,2 mrd. kr i året. Dette er midlar som vil kome godt med til f.eks. å styrkje helsetilbod, utdanningstilbod og anna oppfølging. Framover må det vere ei hovudlinje – i denne ordninga som i andre – at me brukar dei store midlane på å støtte opp om arbeid og aktivitet, ikkje på passiviserande ytingar. Endringa i dag er eit godt bidrag til det. Ikkje alle vil kunne verte avklarte på tre år. Nokre treng, av ulike grunnar, litt lengre tid. Difor støttar me opp om at det framleis skal vere ein unntaksregel med moglegheit for forlenging. Men me er einige med regjeringa i at det bør vere ein tidsfrist også her – ikkje som i dag, at unntaket er uavgrensa. To år synest å vere ein god balanse mellom dei ulike omsyna her, og Venstre vil støtte det. Til sist vil eg seie at det er synd at me ikkje kunne få eit endå breiare fleirtal bak denne lovendringa enn me faktisk får. Det har vore anslag til positive taktar i Arbeidarpartiet den siste tida, og så vidt eg har registrert, føreslo programkomiteen deira å redusere normalperioden for heile AFP heilt ned til to år, ut ifrå dei same omsyna som gjer at me no justerer det ned til tre år. Men i Stortinget står altså Arbeidarpartiet fast på fire år. Eg trur at tida vil vise at den endringa me no gjer, er fornuftig, og eg håpar at dei andre partia vil kome etter, etter kvart.