Jorunn Ringstad (Senterpartiet), 2001-06-14:
«NSB Gods har et grasrotproblem». Dette står å lese i bladet Samferdsel nr. 4 2001, og det er ein av NSB Gods sine store kundar som seier det. Periodevis har forseinkingar og manglande oppfølging frå NSB si side skapt store problem for kundane, som i periodar difor har valt å køyre varene på vegen. Dei siste åra har vi høyrt litt for mange liknande historier. Eg trur det er mange som har stilt seg spørsmålet om kva som er årsaka til dei mange problema, ulukkene og uhella NSB BA og dei ulike divisjonane i dette selskapet har hatt. Utan tvil er det slik at dei mange ulukkene og uønskte hendingane har svekt NSB sin tillit og omdømme og ført til at mange av kundane er lite tilfredse. Ja, mange kundar har forlate NSB. Det er viktig at NSB tek på alvor arbeidet med å rydde opp i det som ikkje fungerer for å kome på offensiven. Kundane forventar service, presise tog og ein kvardag som ikkje er prega av stadige meldingar om uhell eller nestenuhell. For at NSB skal lukkast i det arbeidet som må gjerast, er det òg ein føresetnad at samarbeidet mellom NSB BA og Jernbaneverket fungerer optimalt. Meldinga om NSB BA si verksemd som vi debatterer i dag, viser at årsresultatet, inkludert NSB Gardermobanen AS, har eit underskot både for 1999 og 2000. Dei økonomiske resultata for NSB gir grunn til uro. Det er difor positivt, men absolutt nødvendig, at NSB har planlagt å setje i gang kostnadseffektiviserande tiltak for å betre det årlege driftsresultatet. Spørsmålet er om ikkje dette skulle vore gjort langt tidlegare. Når målsetjinga ved selskapet sin opningsbalanse var ca. 40 pst. eigenkapitaldel, er det grunn til å ta situasjonen på alvor når det av budsjettet for 2001 går fram at eigenkapitaldelen vil bli redusert til ca. 25 pst. Dette er ein svært uheldig situasjon, og Senterpartiet innser at eigenkapitaldelen bør styrkjast dersom drifta i selskapet skal halde fram. Alternativet er for dramatisk. Senterpartiet er difor med i fleirtalet som støttar forslaget om å styrkje eigenkapitalen for NSB-konsernet med ca. 2,1 milliardar kr ved ei omdanning av staten sitt lån på tilsvarande sum til eigenkapital. NSB sin økonomiske situasjon må takast på alvor. Styret og leiinga i NSB har eit stort ansvar for å drive selskapet slik at Stortinget ikkje får tilsvarande saker i åra framover. I innstillinga går det fram at Høgre og Framstegspartiet vil realisere verdiar i NSB før omdanning av staten sitt lån til eigenkapital. Verdiane som det blir foreslått å realisere, er bl.a. stasjonane til Jernbaneverket, Nettbuss AS og Flytoget AS. Senterpartiet er samd i at eigedomar, bygg og anlegg som NSB ikkje lenger har bruk for i jernbanedrifta, og som ikkje blir nytta til parkeringsplassar, kan seljast. Senterpartiet er usamde med Høgre og Framstegspartiet om å privatisere Flytoget. For ca. eit år sidan var Senterpartiet med i eit fleirtal som slo fast at Flytoget skulle organiserast som eit dotterselskap, 100 pst. eigd av NSB BA, og at denne organiseringa skulle vurderast etter to år. Flytoget skulle ha ein stor del av fridom innanfor NSB-konsernet. Flytoget skulle bl.a. ha eksterne styremedlemmer. Flytoget skulle kunne marknadsførast som sjølvstendig tilbod og føreta disposisjonar ut frå kva som ville tene Flytoget best. Eg reagerer difor på at Regjeringa i stortingsmeldinga vi no debatterer, prøver å trekkje tilbake den fridomen stortingsfleirtalet gav Flytoget i Innst. S. nr. 237 for 1999-2000. Det Regjeringa har skrive i St.meld. nr. 48, kan ikkje tolkast annleis enn at Regjeringa prøver å reversere utviklinga stortingsfleirtalet gjekk inn for. Det står nemleg i meldinga, etter at Regjeringa har vist til det stortingsfleirtalet sa i 2000, at «kan ikke dette etter Samferdselsdepartementets vurdering medføre at konsernstyret i praksis ikke har reell styring mht. utnytting av synergieffektene mellom selskapene innen konsernet». Dessutan seier departementet at konsernstyret skal ivareta eigarskapen i NSB-konsernet, og at det er konsernstyret sitt ansvar å sikre optimal drift av heile konsernet. Eg vil vise til at i den innstillinga vi debatterer i dag, strekar eit fleirtal på nytt under det fleirtalet sa i Innst. S. nr. 237 for 1999-2000 om fridom og sjølvstende for Flytoget. Det meinte fleirtalet i 2000, og det meiner fleirtalet i dag. Eg føreset at Regjeringa tek dette på alvor og ikkje legg andre tolkingar i merknadene enn det som verkeleg står der.