Kjersti Toppe (Senterpartiet), 2012-02-09:
Riksrevisjonen si undersøking av ordninga med fritt sjukehusval viser at ordninga har bidrege til utjamning av ventetider mellom sjukehus. Derfor er ordninga med fritt sjukehusval ei god ordning, som ved auka bruk gir oss eit stort potensial for ytterlegare å redusera ventetidene i helsevesenet. Dei aller fleste av pasientane som nyttar seg av ordninga, vel å bli behandla på eit offentleg sjukehus i same helseregionen. Eg er derfor ueinig med representanten Ulf Erik Knudsen, som sa at det skal vera ei tillitskrise til det offentlege helsevesenet. Eit fleirtal av pasientane blei behandla ved sitt lokale sjukehus, og dei tre viktigaste årsakene til det var at ventetidene var akseptable, det var nærleik til familie og venner og gode erfaringar med tidlegare behandling. Dei fleste som nyttar retten til fritt sjukehusval, nemner at det å oppnå god kvalitet er den viktigaste årsaka. Rapporten viser òg at pasientar med høg utdanning og inntekt i større grad nyttar ordninga med fritt sjukehusval, og, som nemnt før av fleire, at fastlegane ikkje er flinke nok til å informera pasienten om ordninga med rett til fritt sjukehusval og nytten av ho. Heller ikkje sjukehusa har gode nok rutinar for å gjera ordninga kjent, og dei oppfordrar ikkje pasientane nok til å nytta ordninga. Undersøkinga frå Riksrevisjonen kjem med fleire gode tiltak for å få ordninga med fritt sjukehusval til å fungera betre og til å vera ei reell ordning for fleire pasientgrupper. Her har fastlegane ein portnarfunksjon. At nettstaden frittsykehusvalg.no blir betre med ny informasjon om kvalitet og meir reell ventelisteinformasjon, er òg viktig. Nyleg har det vore ein stor debatt i media om auken av private helseforsikringar. Ventelistene i det offentlege helsevesenet er nemnde som ei årsak til den eksplosjonen vi har sett. Fleire parti på høgresida meiner at utbygging av det private helsevesenet er løysinga for å få ned ventelistene og redusera marknaden for slike forsikringar. Riksrevisjonens rapport viser at det er eit stort potensial for å redusera ventelistene i det offentlege ved auka bruk av ordninga med fritt sjukehusval, og at auka bruk av ordninga vil kunna medverka til at kapasiteten i spesialisthelsetenesta generelt vil kunna utnyttast betre. Noreg har ei utfordring med at vi har relativt store sosiale helseforskjellar, trass i at vi er eit land med eit velutvikla helsevesen. Det er store variasjonar i levealder berre innanfor Oslo kommune sine grenser. Det er òg helsevariasjonar korrelert til utdanning og økonomi. Derfor er det grunn til å ta tak i dei opplysningane som kjem fram i undersøkinga, om at det er dei mest ressurssterke pasientane med høgast utdanning og inntekt som i dag brukar ordninga mest, og som dermed kan oppleva kortare ventetid for behandling, og kanskje betre kvalitet. Det kan bryta med det overordna prinsippet om å sikra alle lik tilgang til gode helsetenester. Det er òg grunn til å leggja merke til at det store fleirtalet i dag vel å bli behandla på det nærmaste sjukehuset. Sjølv om ordninga blir betre kjend og meir brukt, trur eg det store fleirtalet av pasientar òg i framtida vil bli behandla på det nærmaste sjukehuset med den nødvendige kompetansen. Det ligg altså ei slags avgrensing i ordninga. Derfor er det viktig å fortsetja arbeidet med å sikra god kvalitet og akseptable ventelister på alle sjukehus i Noreg. Eit siste poeng som ikkje er nemnt i innstillinga, men som vi veit er ein realitet, er at dei eldste pasientane kanskje uansett kor godt dei blir informerte om at dei har ein rett til å reisa vekk for å få behandling, ikkje ser på dette som eit alternativ. Dei eldste og dei kanskje sjukaste av oss ønskjer å bli behandla på det nærmaste sjukehuset. Så ordninga med fritt sjukehusval er ei god ordning som kan forbetrast. Ho kan bidra til auka kapasitet i helsevesenet. Men det er viktig å vera bevisst på at ordninga òg representerer forskjellar i kor stor grad ho blir nytta, som korrelerer til sosiale helseforskjellar, og at vi då er bevisste på at for enkelte pasientgrupper vil fritt sjukehusval ikkje ha nokon stor verdi, heller ikkje i framtida.