Jenny Klinge (Senterpartiet), 2013-05-30:
Behov for mat og drikke, ein stad å bu og beskyttelse mot varme og kulde er noko vi alle har. Men vi har også ein ibuande trong til å utvikle oss, til å vere trygge, til å vere glad i nokon, og til at nokon er glad i oss. Vi er sosiale skapningar, og vi lever livet vårt i relasjonar med andre. Internasjonale konvensjonar slår fast at å få dekt grunnleggjande behov er universelle menneskerettar. Dei skal gjelde alle, uavhengig av kjønn, alder, seksuell legning, osv. Når vi i dag talar om temaet vald i nære relasjonar, talar vi om grove overtramp mot enkeltmenneske som får krenkt desse grunnleggjande rettane. Korleis skal ein kunne utvikle seg godt om ein lever i eit utrygt og øydeleggjande forhold der ein ikkje opplever teikn på kjærleik, men teikn på det motsette? Justiskomiteen slår fast at alle har rett til eit liv utan vald. Vi skulle gjerne ønskt oss at vi i det vi ser på som eit moderne, sivilisert samfunn, kunne seie: Sjå her kor langt vi har komme. Vi skulle ønskt oss at det vi såg av vald i det norske samfunnet, berre var etterlevningar av usivilisert framferd frå tidlegare tider. Men det er ikkje slik. Begge kjønn blir utsette for vald i nære relasjonar, men det er særleg kvinner og ungar som er utsette for dette. Manglande likestilling og maktfordeling mellom kjønna blir ofte dratt opp som ei av årsakene til at det er slik. Det er rett nok. Men eg trur ikkje ein må gjere dette til eit spørsmål om likeløn eller stillingsprosentar. Det er snakk om enkeltmenneske som utøver vald, og som er offer for valden. Dei fleste av dei som utøver valden, er sterkare fysisk enn offeret, dei har rett og slett høgare testosteronnivå og er meir aggressive. Mange av dei har opplevd vald i barndommen sjølve, og det ser ut til at ein fører vidare dette uvesenet inn i eigne forhold og til neste generasjon. Så vi må gå inn og sjå på kva som kan hindre at dei tyr til vald. Eit eksempel er at vi i stortingsmeldinga tydeleg seier at tilbodet om sinnemeistringskurs skal styrkjast. Eg meiner vi i denne stortingsmeldinga klarer å sjå førebygging og oppfølging i samanheng, ikkje berre overfor dei som blir utsette for valden, men også for dei som utøver han. Vi ser på årsakene til den valden som skjer i nære relasjonar, og slår fast at vi treng målretta tiltak og meir kunnskap. Det er eit uttala mål at helse- og omsorgstenesta og apparatet i politiet og i rettsvesenet betre skal kunne førebygge denne valden og gje betre hjelp til dei som opplever å bli utsette for valden. Når vi skriv «opplever» vald, er det ein måte å inkludere dei som ser valden, t.d. ungar som lever med frykt fordi ein veit at ein av foreldra når som helst kan gå laus på den andre. Tidlegare vart omgrepet «vitne til vald» meir brukt. Ved å skrive «oppleve vald» får vi betre fram at dette også rammer hardt dei rundt, dei som blir offer for valden utan sjølve å bli slått. I komitémerknadene kjem det fram mykje av det vi i fellesskap er opptekne av. Eg kan ikkje gå innom alle tema no, men eg vil understreke noko viktig, etter mi meining. Det er at planar, strategiar og stortingsmeldingar sjølvsagt er viktige, men det er den konkrete oppfølginga som tel når alt kjem til alt. Den raud-grøne regjeringa har vist vilje og evne til å ta fatt i vald i nære relasjonar. Ikkje nokon gong før har temaet vorte løfta så mykje fram, tala så mykje om, og det har aldri før vorte gjort så mykje konkret med problemet. Dette gjev grunn til å vere optimistisk med tanke på at meldinga skal bli følgd opp. Vi har oppretta stadig fleire barnehus, der overgrepsutsette ungar blir tekne langt betre vare på enn før. Vi har fått oppretta familievaldskoordinatorstillingar i politidistrikta, slik at politiet har vorte stadig flinkare til å gripe fatt i vald i nære relasjonar. Det blir ikkje kalla husbråk lenger – det i seg sjølv er eit framskritt. Vi har også skjerpa straffa for vald og overgrep. Det skal vere ein samanheng mellom alvorsgraden i lovbrotet og straffenivået. Organisering av overgrepsmottaka er av dei temaa det har vore mykje diskusjon om – med rette også, for dette er viktig. Vi må sørgje for at gode, eksisterande tilbod ikkje blir dårlegare. Det raud-grøne komitéfleirtalet peiker klart på verdien av det arbeidet og den idealismen som er lagd ned i utviklinga og drifta av overgrepsmottaka. Når finansieringsansvaret no blir tydeleg plassert i spesialisthelsetenesta, betyr det ikkje at gode, eksisterande tilbod skal takast bort og at alt skal byggjast på nytt. Eg føreset at det blir jobba aktivt for å finne gode løysingar i samspel mellom kommunane og spesialisthelsetenesta og eksisterande overgrepsmottak. Til slutt vil eg slå fast at regjeringa og Stortinget no legg eit godt grunnlag for at fleire menneske i landet vårt skal kunne leve livet sitt fri for vald og overgrep. Så er det opp til oss alle å følgje opp meldinga og sørgje for resultat.