Terje Breivik (Venstre), 2015-12-11:
Endringane me debatterer i dag, handlar om fylgjene av at buplikta for prestar i Den norske kyrkja vert oppheva. Dette har ikkje nokon direkte samanheng med at Kyrkja, vonar me, vert eit eige rettssubjekt i 2017, men prosessen er eit viktig bakteppe, for me veit at det kjem mange utfordrande debattar framover når arbeidsgjevaransvaret for prestane og dei andre statstilsette i Den norske kyrkja skal overførast. Det gjeld t.d. både pensjonsforpliktingar og tilhøvet til Opplysningsvesenets fond. Venstre meiner det var fornuftig av regjeringa å avvikla tenestebustad- og bupliktordninga for prestane. Frå vår side er det òg heilt rimeleg at bortfallet av denne ordninga vert lønsmessig kompensert som eit resultat av forhandlingar mellom arbeidsgjevar og arbeidstakarar. For Venstre har det vore avgjerande at denne lønskompensasjonen er ei løyving til prestane som arbeidstakarar, og ikkje til Den norske kyrkja. Det er ikkje ei løyving som medfører rom for auka religiøs aktivitet i kyrkjesamfunna, og Venstre har lagt vekt på at løyvinga ikkje representerer nokon økonomisk vinst for prestane eller Den norske kyrkja. Verknadene er økonomisk nøytrale samla sett, som regjeringa understrekar. Lovforslaget har motteke ein god del kritikk frå trus- og livssynssamfunna i høyringsrunden. Dette har m.a. handla om at når tenestebustad- og bupliktordninga vert avvikla, kan ein konsekvens verta at tilskotet til andre trus- og livssynsorganisasjonar går ned, ettersom tenestebustadene venteleg vert færre, og utgiftene til desse vert ein del av tenestegrunnlaget. Men her er det grunn til å understreka at når tenestebustadutgiftene til OVF går ned, er det uttalte målet at fondet aukar tilskotet til andre kyrkjelege føremål, slik at tilskotsgrunnlaget vert tilnærma uendra. Det er alvorleg når lovforslaget vert skulda for å vera i strid med Den europeiske menneskerettskonvensjon og andre menneskerettskonvensjonar som Noreg er forplikta på. Det er like alvorleg når det vert skulda for å vera i strid med Grunnloven. Venstre tek slike påstandar på alvor. Det er det òg inntrykket vårt at regjeringa har gjort. Slik me ser det, og slik denne saka er lagd fram, er det liten grunn til å trekkja i tvil dei vurderingane som Lovavdelinga i Justisdepartementet har gjort etter høyringsrunden, der det vert konkludert med at verken Grunnloven eller menneskerettskonvensjonane vert brotne med dette vedtaket. Det ligg òg til grunn for røystegjevinga til Venstre i denne saka. Det verken er eller var Venstre si forståing av grunnlovsreglane at det skal liggja ein automatikk i at dei endringane som Den norske kyrkja må gjennom, skal medføra vesentlege og varige aukar i statlege løyvingar til trus- og livssynssamfunn generelt. Ikkje desto mindre synleggjer denne saka at det framleis er usemje om korleis staten skal møta mangfaldet av trus- og livssynssamfunn i Noreg. Dette vart teke opp i Stålsett-utvalet, som leverte rapporten sin i januar 2013, men etter høyringsrunden har me høyrt lite om korleis dette skal fylgjast opp. Eg er derfor glad for at fire eminente representantar frå Venstre tidlegare i dag har levert inn eit representantforslag om ein heilskapleg trus- og livssynspolitikk der ein ber om ei stortingsmelding om dette temaet. Eg viser òg til at komiteen i innstillinga til saka me no debatterer, samrøystes føreslår eit vedtak der regjeringa vert beden om å koma tilbake til Stortinget med eit forslag til nytt finansieringssystem for trus- og livssynssamfunn. Eg meiner det er fornuftig å sjå desse sakene i samanheng.