Gunvor Eldegard (Arbeiderpartiet), 2014-12-02:
«Mitt handikap er at jeg ikke har en jobb å gå til» – plakatar med denne bodskapen kjem ein til å sjå på trikk, buss og bane både her i Oslo og i Trondheim denne veka. Poenget er å visa at det finst ei stor gruppe arbeidsdyktige unge med funksjonshemmingar som ønskjer seg jobb. I dag er berre fire av ti unge funksjonshemma i jobb. Men det er heldigvis sånn at haldningane i arbeidslivet har vorte betre i det siste, men framleis vil berre ein av ti arbeidsgjevarar velja å tilsetja ein person med funksjonsnedsetjing. Generalsekretær Lars Rottem Krangnes oppfordrar både regjering og arbeidsliv til å ta diskusjonen om kva som skal til for å skapa deltidsjobbar, slik at fleire får brukt arbeidsevna si. Me har igjen fått ein rapport om Nav, som syner at Nav ikkje fungerer godt nok. Eg tenkjer at Nav skal vera der i periodar i livet ditt der du kanskje er mest sårbar. Nav skal vera der når du skal ut og prøva å få deg nytt arbeid. Det er dei som skal bidra for deg. Då tenkjer eg: Kva opplever folk når dei går på Nav? Får dei den hjelpa dei treng? Vert dei vurderte ut frå faktisk arbeidsevne? I dag er det spesifikt Riksrevisjonens undersøking av Navs arbeidsretta oppfølging av personar med nedsett arbeidsevne som er til debatt. Eg vil først seia at komiteen er einig, men det er ein liten merknadsforskjell heilt på slutten – elles er me einige i alt – så eg følgjer opp det som saksordføraren sa, og er einig med han. Likevel: På fredag hadde me høyring om Nav. Der kom det fram at måla til Nav ikkje var nådde. Det med å få folk med nedsett arbeidsevne i arbeid var òg oppe der. Det var i tillegg oppe forhold rundt IKT i Nav, som eg veit me skal koma tilbake til, der Nav har hatt eit tap på fleire hundre millionar kroner på eit IKT-system som skulle effektiviserast, slik at tilsette i Nav kunne bruka tid på enkeltmenneska. Det er jo det det handlar om, at me må ha tid til å hjelpa dei som treng det. No har saksordføraren referert til rapporten, men eg tenkjer kanskje at det viktigaste hovudfunnet er at målet om å få fleire med nedsett arbeidsevne i arbeid, ikkje er nådd. Det seier rapporten, og han grunngjev det med mange forskjellige argument, som eg skal nemna nokre av: svak styring, for lite merksemd mot brukarane sine moglegheiter for arbeid, og at det tek lang tid å avklara om personar med nedsett arbeidsevne kan jobba. I tillegg er det også slik at arbeidsevnevurderingane – det er eit langt ord – skal danna grunnlag for vurdering av om brukarane fyller vilkåra for arbeidsavklaringspengar, noko som kan gjera brukarane litt tilbakehaldne med å peika på kva dei meistrar, og kva typar yrke som kan vera aktuelle. Samstundes bidreg legeerklæringane lite til å belysa funksjonsevne og arbeidsmoglegheiter. Som også saksordføraren nemnde, er det manglande brukarinvolvering. Komiteen har sagt at om me ikkje set konkrete mål for den enkelte brukaren, klarer me ikkje å yta målretta hjelp. Eg tenkjer: Sjølv med verkemiddel og politiske vedtak og tiltak i lang tid har ikkje implementeringa hjå Nav og bruk av oppfølgingsmetodikken ført til ønskt resultat. Me ventar no at departementet i styringa av Nav sørgjer for at det vert oppretta møteplassar der førstelinja og systemutviklarar saman finn gode løysingar på dette. Me sluttar oss til Riksrevisjonens anbefalingar om styrking av den arbeidsretta oppfølginga i arbeids- og velferdsetaten. Me er også bekymra over at oppfølginga av ei så sårbar gruppe har så store manglar som undersøkinga frå Riksrevisjonen har avdekt, og at utviklinga frå 2010 til 2012 er negativ. Det har vorte lengre avklaringstid og færre menneske med nedsett arbeidsevne som har kome ut i arbeid. Eg har berre lyst til å kommentera at det er veldig bra at statsråden for så vidt er einig med oss. No skal han få tala for seg etterpå, men komiteen har også nemnt det i merknadene. Så vil eg berre nemna den merknaden der me, saman med Senterpartiet og SV, skriv at «det er vesentlig at det varslede arbeidet med sammenslåing av tiltak ikke må føre til kommersialisering av en sektor der profittmotiv vil redusere kvaliteten». Med det meiner me at hovudfokuset no må vera på at dei som treng det, får hjelp til å koma ut i arbeid. Eg veit at me har veldig mange gode arbeidsmarknadsbedrifter som er bygde opp med denne fokuseringa. Eg ønskjer at dei framleis skal ha det som hovudfokus og vera dei som gjer arbeidet, i staden for at det vert profittbasert. Som eg sa: Nav skal vera for enkeltmenneska når dei har bruk for hjelp. Derfor føreset me at denne rapporten vert følgd opp, slik at det betrar moglegheitene for fleire menneske til å koma ut i arbeid.