Liv Signe Navarsete (Senterpartiet), 2020-10-15:
For mange menneske er dette ein dag som kan gi nytt pågangsmot i eit tøft tilvære. Veteranar eg har møtt, har skildra kvardagar som ikkje er prega av optimisme, men av fortviling over helseplager som ikkje vert tekne på alvor, og kjensla av å møte veggen i møte med mange ulike offentlege instansar. For Senterpartiet har det vore viktig å føre ein politikk som tek vare på veteranar på ein god og verdig måte. Dei har stilt opp for Noreg og må ikkje møte eit statsapparat der ansvar og tiltak er spreidde mellom mange instansar, og der dei må stå med lua i handa. I veteranmeldinga vert det opplyst at utbetaling av kompensasjon til veteranar er redusert med tre fjerdedelar dei siste åra. Det gir grunn til uro, ikkje minst etter møte med enkeltmenneske som på grunn av seinverknader har kome i ein svært vanskeleg livssituasjon. Det gir grunn til å mistenkje at den strenge praktiseringa av lovverket som gir 70–80 pst. av søkjarane avslag, skjer av økonomiske årsaker. Det er ikkje Noreg verdig. Nasjonen må stille opp for dei som har stilt opp for nasjonen vår. Meld. St. 15 for 2019–2020 gir ei grei oppsummering av veteranpolitikken dei siste ti åra. Det er mindre med konkrete forslag i høve vegen vidare. Eitt av dei få forslaga har likevel vekt mykje motstand, og det er vanskeleg å forstå at regjeringa vil gi kompensasjon for ulønt foreldrepensjon til heimeverande forelder der personell i internasjonale operasjonar ikkje får teke ut sin del av foreldrepermisjonen på grunn av tenesta. Dette forslaget vil kunne rive ned mykje av arbeidet som er gjort for å sikre at begge foreldre skal ha rett til samvær med barna sine. Det er spesielt viktig i ein familiesituasjon der den eine forelderen er mykje vekke. Det burde vere sjølvsagt med likestilt foreldrepermisjon og at økonomisk stabilitet for familiane til forsvarspersonell på utanlandsoppdrag vert sikra. Med ei veteranmelding med få og lite konkrete forslag til framtidig politikk for veteranane våre er det grunn til å gi ros til partiet Raudt for deira Dokument 8-forslag, med fem konkrete punkt. At tre av dei vert samrøystes vedtekne, burde fortelje regjeringa at dei ikkje har gjort jobben sin. Men det gledelege er i alle høve at alle forslaga i dette Dokument 8-forslaget vil få fleirtal i dag. Oppmjuking av regelverket kring forelding av saker, moglegheit til å fremje saker på nytt under visse vilkår og finansiering av juridisk hjelp, som i dag, er viktige vedtak for dei det gjeld, og ikkje minst at tilliten til spesialistfråsegner om psykiske belastningsskader vert styrkt. At spesialistfråsegner vert sette til side i stort omfang, er nedvurdering av høgt utdanna og kompetente fagpersonar. For framtida vert regelverket endra, og skulle Statens pensjonskasse velja å sjå bort frå den framlagde fråsegna, må ho attende til ny uttale, eller det vil verte ei ny medisinsk vurdering. Veteranane har ikkje vore godt nok tekne vare på. Den raud-grøne regjeringa tok tak i dette, og det var eit gjennombrot for veteranane då dei i 2009 fekk ei eiga erstatningsordning. Det har òg skjedd mykje i tida etterpå. Men det har vore lite framdrift under dagens regjering, og med den meldinga me har fått på bordet, ser me at det er liten vilje til å ta tak i konkrete forslag for å betre situasjonen til veteranane. No har me fått ein forsvarssjef som sjølv har tenestegjort i utanlandsoperasjonar, så det er jo lov å håpe at veteranane vil verte sette og høyrde i større grad enn dei har vore dei siste sju åra. Det fortener dei. Dei stiller opp, mange ofrar mykje, og mange har eit livslangt offer på grunn av seinverknader som dei òg må få hjelp til. Det som me vedtek i dag, er eitt steg på vegen.