Gunvald Ludvigsen (Venstre), 2007-02-06:
Først vil eg seie at denne interpellasjonen jo eigentleg har ganske fin timing i forhold til det Stortinget diskuterte i førre veka i samband med Dokument nr. 8:14 for 2006-2007, og Odelstingets behandling av Ot.prp. nr. 49 for 2005-2006, kor nettopp sensitive helseopplysningar om den enkelte pasienten og personvern var i fokus. Så er vi komne til pasientjournalane, og dei er utan tvil dei største samlingane av sensitive og fortrulege opplysningar om enkeltpersonar. Dette er opplysningar som sjølvsagt er nødvendige for den medisinske behandlinga og må vere tilgjengelege for dei som skal ha behandlarfunksjonar. Utan tilgang til slike opplysningar for dei som skal ha det, og treng det, vil ein naturlegvis utfordre forsvarlegheita av sjølve ytinga av helsehjelp, og det må ein naturlegvis unngå. Det som er utfordringa, er å avgrense tilgangen til denne informasjon til nettopp berre dei som treng det. Det er jo fleire tilfelle som har vore nemnde her i dag, og som vi alle veit om, som har vist at det dessverre ikkje er eit tilstrekkeleg system, korkje teknisk eller – vil eg også påpeike – organisatorisk, som hindrar at uvedkomande har fått tilgang til og innsyn i pasientjournalar. Tilsynsmyndigheitene har slått fast at ei vesentleg årsak er – og det har ikkje vore nemnt så mykje her i dag – at oppbygginga av datasystem er dårleg tilpassa ei organisering der helsepersonell arbeider på tvers av postar, på tvers av seksjonar og på tvers av avdelingar. Faktum er at denne organiseringa, som er nokså vanleg i svært mange helseføretak, bidreg til at sikring av teieplikt for svært sensitive personopplysningar ikkje held mål. Det er etter mi oppfatning urovekkjande at teieplikt og personvern har vore så fråverande i spesielt helseføretaka sin omorganiseringskarusell. Eg har lyst til å spørje statsråden direkte om desse sentrale momenta, teieplikt og personvern, er det temaet som eksplisitt er framme i drøftingane i føretaksmøta, og eventuelt i kva form desse momenta er reflekterte i tingingsdokumenta. Den gamle papirbaserte pasientjournalen er ikkje ein betre reiskap enn den elektroniske pasientjournalen, snarare tvert imot. Det har vi vel fått gode beskrivingar av før her i dag. Men utfordringa vi står overfor, er at tilgangen til dei moderne pasientjournalane må regulerast. Likevel er systemet også i vesentleg grad basert på tillit. Men det må etablerast system som avgrensar tilgangen, og det må etablerast sanksjonsmoglegheiter overfor dei som går inn i pasientjournalar utan at dei treng det. Eg trur det var i 2005 eller 2006 at det blei oppdaga eit alvorleg tilfelle at sniklesing av ein tilsett i eit helseføretak i Nordland. Vedkomande hadde visstnok ikkje anna motiv enn å vere nysgjerrig, men vedkomande hadde både sett og lese sensitive opplysningar som det er teieplikt for. Eg meiner å hugse at den skyldige ikkje blei ramma av gjeldande lovverk, og altså ikkje fekk noka straff. Dersom gjeldande rettsreglar ikkje er gode nok, dvs. at dersom slik kikking utan legitim grunn ikkje gjev grunnlag for rettslege sanksjonar, meiner eg at denne historia, denne hendinga, fortel oss at det er nødvendig med endring i lovverket. Eg ser gjerne at statsråden kommenterer akkurat denne problemstillinga. System og kontroll, inkludert sanksjonsmoglegheit, er sjølvsagt aleine ikkje nok. Langsiktig og kontinuerleg arbeid med å bevisstgjere medarbeidarane og byggje gode haldningar kring handteringa av dei kanskje mest sensitive opplysningane som finst om enkeltpersonar i eit samfunn, må fokuserast langt sterkare enn i dag. Ansvaret for eit tilfredsstillande personvern innan denne sektoren er sjølvsagt eit leiaransvar. Den aller øvste leiaren for helseføretaka er jo statsråden. Eg oppfattar statsråden sine innlegg i dag slik at ho tek dette ansvaret på stort alvor.