Magnhild Meltveit Kleppa (Senterpartiet), 2003-04-01:
Samane er ei urbefolkning på Nordkalotten, bundne saman av eit felles språk, ein felles kultur og ei felles historie. Fordi det bur flest samar i Noreg, har Noreg eit særskilt ansvar for utvikling av samane sin kultur og deira levekår. Samane sine kår i Sverige, Finland og Russland vil vera avhengige av levekåra til dei norske samane. Ratifiseringa av ILO-konvensjonen og det arbeidet Noreg gjer for andre minoritetar og urbefolkningar, gir òg Noreg eit særleg ansvar internasjonalt. Senterpartiet vil gi den samiske befolkninga moglegheiter til kulturell og materiell utvikling på eige grunnlag, og gi dei ulike samiske språk- og kulturgruppene moglegheiter til å utvikla eigne særtrekk. Vi er imot inngrep i bruksområde som svekkjer samiske primærnæringar. Gjennom Sametinget og andre organ må samane få større innverknad ved planlegging og tiltak som gjeld den samiske befolkninga. Senterpartiet vil understreka kor viktig det er å ha ein generell politikk som òg varetek den samiske befolkninga. Når distriktspolitikk, næringspolitikk og kulturpolitikk blir svekt, får det negative følgjer òg for den samiske befolkninga. Når Regjeringa vel å sjå vekk frå Forskjells-Noreg og tiltak i forhold til utjamning, og når kommuneøkonomien er dramatisk svekt, får det følgjer for den samiske befolkninga. Senterpartiet er for ein fellesskapspolitikk, der vi varetek fellesskapet framfor skattelette for dei av oss som har aller mest. Vi veit at det òg kjem den samiske befolkninga til gode. Innafor taletida på 5 minutt vil eg i strekpunktsform referera nokre av dei innspela frå Senterpartiet som er tekne inn i fleirtalsinnstillinga: Dialogen mellom Sametinget og dei kommunane og fylkeskommunane det gjeld, skal vera gjensidig.Også andre forvaltingsorgan enn den sentrale reindriftsforvaltinga har behov for å rekruttera samiskpraktiserande medarbeidarar.For å bevara reindrifttermar, stadnamn og termar knytte til andre samiske næringar må innsamling og systematisering av dette materialet prioriterast.Fleirtalet ber Regjeringa vurdera tiltak som vil auka faktainformasjon om samane i samfunnet, under dette ulik nærings- og yrkestilknyting.Det må rekrutterast eit tilstrekkeleg tal samisktalande fosterheimar for dei tilfella der samiske barn har behov for å omsorgsovertaking.Statleg finansiering av dei vidaregåande skulane og internatdrifta må sikrast vidare.Ei verdig eldreomsorg må tilretteleggjast òg når det gjeld språk.Det er behov for midlar til tospråklegheit i helseforetaka og andre statlege helsetenester, slik at tidlegare praksis kan vidareførast.Fleirtalet strekar under viktigheita av at Sametinget og lokale myndigheiter blir involverte i saker som gjeld naturområde med særleg verneverdi.Vi står saman med Arbeidarpartiet og Framstegspartiet om å ta Hellemofjorden i sin heilskap ut av verneplanarbeidet for Tysfjord–Hellemo-området.Vi står dessverre berre saman med SV når det gjeld det at tilskotsordninga for å dekkja utgiftene til tospråklegheit skal dekkja reelle kostnader. Og eg vonar at fleirtalet kjem til å koma etter på det punktet seinare.Vi står òg saman med SV om at det er eit nasjonalt ansvar å finansiera samiske senter og fleirbrukshus. Når vi opnar for anna finansiering, er det ikkje fordi vi vil at staten skal fråskriva seg ansvaret sitt.Vi vil be Regjeringa vurdera rikspolitiske retningsliner for samiske spørsmål og planarbeid, i kommunar og fylkeskommunar.Vi vil styrkja rettshjelpskontoret i Indre Finnmark. Vi står saman med Arbeidarpartiet om ein samla gjennomgang og ei vurdering av tap av rein til rovvilt.Vi er med i det fleirtalet i komiteen som etter innspel frå Arbeidarpartiet vil ha eit verdiskapingsprogram basert på tradisjonell næringsdrift hjå samane. – Der var det slutt på tida mi, så då får eg koma tilbake seinare.