May-Helen Molvær Grimstad (Kristelig Folkeparti), 2008-01-17:
Eg vil takke interpellanten for å ha teke opp ei viktig sak. Dette er ei sak Kristeleg Folkeparti har jobba med over mange år - først i regjering, så i opposisjon. Då det blei avdekt at fleire barn hadde blitt utsette for omsorgssvikt og overgrep under opphald i barnevernsinstitusjonar, sette tidlegare statsråd Laila Dåvøy ned eit utval som skulle kartleggje omfanget av og bakgrunnen for omsorgssvikt og overgrep mot barneheimsbarn i perioden 1945-1980. Kartleggingsutvalet blei leidd av Edvard Befring, og utvalet la fram rapporten sin den 1. november 2004. I utgreiinga blei det dokumentert at mange av barna blei utsette for alvorlege overgrep og manglande omsorg. Befring-utvalet understreka at det offentlege hadde eit særleg ansvar for desse barna. Myndigheitene overtok jo omsorga for barna når dei blei plasserte i barneheim og i spesialskular. Utvalet anbefalte at dei generelle velferdsordningane skulle leggjast til grunn, og at Stortingets billigheitserstatningsordning er mest aktuell for dei som er kvalifiserte til erstatning frå det offentlege. Regjeringa Bondevik II følgde opp utvalets anbefalingar i St.meld. nr. 24 for 2004-2005. Kristeleg Folkeparti er, på lik linje med interpellanten, svært forundra over at det er nedlagt påstand om forelding i erstatningssaker som tidlegare barneheimsbarn har reist mot staten. I Innst. S. nr. 217 for 2004-2005 skreiv ein samla familie-, kultur- og administrasjonskomite følgjande: «Komiteen støtter vurderinga frå departementet, men føreset at forelding ikkje vert gjort gjeldande i saker som omhandlar denne gruppa.» Stortinget har med dette gitt klare føringar om korleis staten skal og bør opptre. Sidan staten ikkje følgjer Stortingets føringar, fremma Kristeleg Folkeparti saman med dei andre opposisjonspartia forslag i samband med behandlinga av statsbudsjettet for 2008. I forslaget bad vi Regjeringa sørgje for at det ikkje blir lagt ned påstand om forelding frå statens side. Forslaget blei dessverre nedstemt av regjeringspartia. I tillegg til at vi reagerer på brot med Stortingets føringar når det gjeld forelding, er Kristeleg Folkeparti også opprørt over ei svært lang saksbehandlingstid. Då Stortinget behandla saka, var det full einigheit om å tilkjenne erstatning på inntil 300 000 kr til tidlegare barneheims- og skuleheimsbarn. Grunngivinga for erstatninga var å gi ein viss økonomisk kompensasjon for den uretten som er gjord. Det blei samtidig understreka at ingen pengesum kan kompensere for dei overgrepa som desse barna har vore utsette for. Erstatningsbeløpet blir fastsett skjønnsmessig basert på ei samla vurdering av kva som er rimeleg i det enkelte tilfellet. Stortinget har vedteke å opprette eit ekstra billigheitserstatningsutval for å dekkje ein forventa auke i talet på søknader om billigheitserstatning av statskassa frå nye grupper i samfunnet. Dette gjeld bl.a. tidlegare barneheimsbarn og skuleheimsbarn. Det nye utvalet bør kunne bidra til fortgang i desse sakene. Det hastar med å få det oppnemnt av departementet, for vi veit at det er mange saker som ventar på å bli behandla. Samtidig veit vi at det er fleire proppar i systemet; bl.a. har saksbehandlingstida i Bufdir vore ein av fleire som har kunna verke inn på kor fort ting kan skje. Det viser seg at tidlegare barneheimsbarn og skuleheimsbarn som har søkt staten om erstatning for ein øydelagd barndom, må rekne med å vente i opptil tre år før søknadene deira blir behandla - nokre ventar endå lenger. Då Stortinget vedtok å gi denne gruppa billigheitserstatning på inntil 300 000 kr, trudde ingen at behandlingstida kunne bli så lang. Dei fleste barna som har opplevd overgrep, har måtta vente i mange år på å bli trudd og få oppreisning frå det offentlege. Det er ekstremt viktig at ein får fortgang i desse sakene. Den smerta og den lidinga som mange har gått gjennom, vil aldri kunne målast i kroner og øre. For ei raud-grøn regjering som har profilert seg som dei svakaste sitt talerør, må det vere umogleg å leve med dagens situasjon. Eg har berre éin beskjed til statsråden: Rydd opp! Dei tidlegare barneheimsbarna har vore utsette for overgrep frå staten si side, og fortener å bli møtte med betydeleg meir audmjukskap og ryddigheit enn det dei har blitt. Det er viktig at det blir gripe fatt i dette frå Regjeringa si side, og at Stortinget får fortgang i sitt arbeid når det gjeld billigheitserstatningsutvala.