Ingebrigt S. Sørfonn (Kristelig Folkeparti), 2009-01-22:
Interpellanten frå Framstegspartiet påstår at eigedomsretten i landbruket har ei svak stilling, og spør om Regjeringa vil fjerna systemet for prisreguleringar. Kristeleg Folkeparti er ikkje einig i Framstegspartiets påstand. Me meiner at dette må sjåast i lys av eit heilt sentralt mål i norsk landbrukspolitikk, nemleg at det skal bu folk rundt om på gardane her i landet. Kristeleg Folkeparti er uroa over fråflyttinga frå gardsbruk. Det er rett nok stor variasjon mellom dei ulike landsdelane, med relativt mange busette på gardane i sentrale jordbrukskommunar i Mjøsområdet, rundt Oslofjorden, på Jæren og i Trøndelag. Men det er òg svært mange landbrukseigedomar utan fast busetjing i Nord-Noreg og i mindre sentrale jordbrukskommunar. Framstegspartiet og Høgre ønskjer å fjerna buplikta – og står dermed for ein politikk som etter alt å døma vil gjera vondt verre. Utan buplikt på eigedomar over 100 mål opnar det seg ein marknad for at landbrukseigedomar vert store fritidseigedomar for kapitalsterke investorar som berre vert buande i korte periodar, i feriar o.l. Det er ikkje dette Kristeleg Folkeparti oppfattar som levande bygder eller ein framtidsretta landbrukspolitikk. Ei undersøking frå i fjor stadfestar at buplikt gjev meir stabil busetjing. Ni av ti søkjer aldri om fritak frå buplikta, og blant desse er det over 90 pst. sjanse for at dei bur på garden i over 40 år etter innflytting. Har gardbrukaren søkt om fritak, er risikoen mykje større for at garden vert fråflytta etter at fritaksperioden er over. Dette kan tyda på at buplikta gjer at gardbrukarane tenkjer nøye igjennom situasjonen før dei overtek og gjer eit langsiktig val. Som forskaren bak rapporten seier: Dei kunne gjeve blaffen og flytta etter den pålagde femårsperioden, men det gjer dei ikkje. Kristeleg Folkeparti meiner difor at lovbestemt buplikt er eit viktig verkemiddel i distrikts- og landbrukspolitikken. Landbrukseigedomane utgjer ryggrada i mange lokalsamfunn og er utgangspunktet for lokal verdiskaping og vekst. Landbrukseigedomar som er drivverdige, bør prissetjast nettopp ut frå at dei er drivverdige, og dei bør vera i aktiv drift. Det er ikkje tvil om at buplikt faktisk verkar prisdempande. Hadde ikkje det vore tilfellet, hadde det vel heller ikkje vore politisk støy nettopp rundt det. Samtidig er det uheldig at praksis varierer sterkt frå kommune til kommune. Skal bupliktordninga ha ei framtid – og det bør ho – må ho praktiserast rimeleg likt, og ho må praktiserast med vit og skjønsemd. Her har landbruksministeren ei utfordring, slik at buplikta kan medverka til at det som var føremålet, vert oppfylt, nemleg å halda oppe busetnad og skapa liv, trivsel og aktivitet rundt om i heile landet. Eit anna viktig tiltak for å sikra busetjing på gardane i distrikta er å føra ein landbrukspolitikk som gjev bøndene gode og påreknelege rammevilkår når det gjeld prisar og budsjettmidlar. I desse spørsmåla er Kristeleg Folkeparti det opposisjonspartiet som er landbrukets og Distrikts-Noregs fremste støttespelar. Framstegspartiet står for ein politikk som vil rasera norsk landbruk slik me kjenner det i dag, og som verkeleg vil få fortgang i mørklegginga av vindauga på gardsbruk landet rundt. Det er heller ikkje til å koma frå at Høgres og til dels Venstres landbrukspolitikk inneber ganske store endringar som vil medføra vanskelege rammevilkår for bøndene og auka risikoen for fråflytting. Regjeringspartia har på si side hatt Kristeleg Folkepartis støtte i det som stort sett har vore ei vidareføring av den landbrukspolitikken som vart ført under Bondevik II-regjeringa. Samtidig har Regjeringa no ein jobb å gjera med å innfri dei forventningane som dei raud-grøne partia skapte i valkampen i 2005. Fjerning av buplikt eller andre tiltak som kan gjera landbruksverksemd og -busetjing meir usikkert, er det siste norske bygder treng no. Kristeleg Folkeparti vil gjera sitt for at landbruket får så gode og påreknelege rammevilkår som mogleg, og for at landbrukspolitikken skal vera mest mogleg i tråd med dei signala som me får frå landbrukets organisasjonar og frå folk ute på bygdene.