May Britt Vihovde (Venstre), 2000-05-11:
Sentrumsregjeringa satsa offensivt på ei meir balansert utvikling i landet, etter fleire år med ein sterk ubalanse og sterkt press, særleg i Oslo-området. Ikkje minst spela store statlege investeringar ei viktig rolle i den samanhengen. Regjeringa Bondevik sytte òg for ei sterkare samordning av distrikts- og regionalpolitikken gjennom Kommunal- og regionaldepartementet. Nye verkemiddel blei lanserte på eit breitt felt, og det er skapt ein ny optimisme i Distrikts-Noreg. Kommunal- og regionalministeren si utgreiing ber først og fremst bod om ei vidareføring av den førre regjeringa sin politikk også på dette området. Og det er positivt. Det er lite nytt, men det som er gjort dei siste to åra, ser ut til å bli ivareteke, i alle fall verbalt. Venstre er glad for statsråden si vektlegging av nyskaping og entreprenørskap, teknologiutvikling, utdanning og forsking, satsing på ungdom og kvinner, fornying av offentleg sektor og kulturen si viktige rolle. Eg vil då nemna ei undersøking i Møre og Romsdal som konkluderer med at halvparten av den ungdomen som tenkjer på å flytta, grunngir dette med mangel på kulturtilbod og kulturarbeidsplassar. Det eg har nemnt nå, er generell politikk over eit breitt felt som har mykje å seia for levekår i alle delar av landet. Vi er glade for statsråden si understreking av fellesinteressene mellom by og land, og kor nødvendig det er med ei balansert utvikling. Altfor ofte blir by og land sette opp som motsetningar og i konflikt. Når dette er sagt, er det likevel ein vesensforskjell mellom Venstre og Arbeidarpartiet si tilnærming til distriktspolitikken, ut frå ulikt ideologisk utgangspunkt. Der Arbeidarpartiet er mest oppteke av dei institusjonelle rammene, styringsperspektivet sett frå departementskontora, tar Venstre utgangspunkt i det einskilde mennesket og lokalsamfunnets røyndom. Og kva ser me då? Jo, me ser eit tidsskifte, der einskildmennesket sin valfridom er vesentleg større enn før, og der også lokalsamfunnet sjølv aktivt må velja si framtid. Det er ikkje lenger berre snakk om å bevara og utvikla arbeidsplassar, men å gjera seg sjølv attraktiv nok til å bli vald blant mange gode lokalsamfunn. Mange norske bygdeungdommar vil velja sitt gode liv i byane. Mange byungdommar vil kunna velja det gode liv på landsbygda eller i mindre byar og tettstader. Valet blir ikkje lenger teke berre ut frå moglegheita for ein arbeidsplass, men ut frå ei vurdering av vilkåra for det gode liv. Denne fridomen til å velja er positiv, og den utfordrar lokalsamfunna. Dei må visa openheit, toleranse, ønskja velkommen nye namn og slekter som ikkje har budd i bygda i generasjonar, og dei må ha kulturtilbod og andre gode som gjer dei attraktive i ein marknad med mange gode stader å bu. Dei må konkurrera om menneska. Difor må det offentlege si oppgåve vera å leggja til rette infrastruktur, ikkje minst innanfor samferdsel og ny teknologi, slik at det gode liv kan levast overalt. Moglegheita for det er større enn før. Det er lite nytt og konkret i statsråden si utgreiing. Eit retorisk hovudgrep er «Regionenes Norge» – der det meste skal vurderast fram mot neste års stortingsmelding. Venstre ser positivt på ei sterkare regionalisering, og ser i den moglegheit for ei desentralisert styring nærmare det næringslivet og dei einskildmenneska det gjeld. Men dette har som føresetnad ein sterk vilje til å gi makt og myndigheit frå statleg til regionalt nivå. I motsett fall kan regionalisering bli eit bidrag til sentralisering, ved at ein tappar lokalsamfunn og kommunar til fordel for regionsenter. Den statlege politikken må ikkje styra menneska inn i nye formelle strukturar, men leggja til rette for menneskeleg skaparkraft og initiativ. Det er distrikta si utfordring og moglegheit.