Ingmar Ljones (Kristelig Folkeparti), 2002-02-19:
Endringane i energilova frå 1991 som førte til deregulering av energimarknaden, har gjort at politikarar både lokalt og sentralt har stått overfor nye problemstillingar og store utfordringar på dette området. Energisektoren har blitt ein internasjonal sektor, og internasjonale selskap viser stor interesse for den norske kraftmarknaden. I komiteen sitt arbeid med gjennomgangen av organiseringa av og oppgåver for Statnett SF er det blitt fokusert m.a. på følgjande tre forhold: 1. at forbrukarane i heile landet skal sikrast nok elektrisk kraft2. at det er god beredskap3. at forbrukarane skal få så gunstige tariffar som mogleg Statnett eig i dag 87 pst. av sentralnettet og har det overordna ansvaret for å syta for at alle brukarar, m.a. hushaldningar, næringsliv og store industrikonsern i alle delar av landet, får tilstrekkeleg med straum. Fleirtalet i energi- og miljøkomiteen i Stortinget ser ingen grunn til at organiseringa av Statnett som statsføretak i ein monopolsituasjon skal endrast. Det betyr mykje at slike viktige funksjonar framleis skal vera under politisk styring. Kristeleg Folkeparti sitt utgangspunkt i denne saka har vore at forbrukarane skal vera i fokus. Straumrekninga utgjer ofte ein stor del av hushaldsutgiftene, og for næringslivet påverkar straumprisane dei økonomiske resultata. Mangel på straumliner og andre hindringar i overføringane må ikkje føra til unødvendig høge straumutgifter. Dei regionale kraftselskapa har generelt god kompetanse, og dei går i dag inn i eit naturleg og forpliktande samarbeid og samvirke med Statnett. Strukturen for distribusjons- og regionalnetta har vorte vesentleg endra dei siste åra gjennom fusjonar, samarbeidsavtalar og oppkjøp. Dei regionale selskapa er blitt større, og stordriftsfordelar kan gi ei meir rasjonell kraftforsyning. Konsekvensen av dette er at prisane jamnar seg ut i regionane. Det blir då enklare for brukarane å samanlikna prisar frå ulike leverandørar og å skifta straumleverandør dersom kundane vurderer det som lønnsamt. Bransjen opplyser at mellom 5 pst. og 10 pst. av straumkundane frå tid til anna skifter leverandør. Dette fortel at marknaden fungerer. Komiteen meiner at omsynet til sikker kraftforsyning, vedlikehald, samfunnsøkonomi og eit lågast mogleg kostnadsnivå for sluttbrukarane tilseier at det bør vurderast om det vil vera mest tenleg med eitt nettnivå i tillegg til sentralnettet. Komiteen er positiv til å få dette utgreidd, også kva verkemiddel som trengst. Komiteen har også drøfta nett-tarifferinga, og eg er glad for at Stortinget skal få lagt fram for seg ei sak som gjeld utgreiing om overordna og prinsipielle sider ved ulike modellar for sentralnett-tariffering. I ein fri straummarknad er det svært viktig at Statnett utøver systemansvaret som dei er pålagde gjennom energilova. Statnett skal vera nøytral overfor alle aktørar, og syta for at det blir levert tilstrekkeleg med kraft til alle koplingspunkta. Det har vore dissens i komiteen om transformatorane skal vera ein del av sentralnettet. Fleirtalet i komiteen meiner at transformatorane bør vera ein viktig del av sentralnettet. Medlemmene frå Høgre og Kristeleg Folkeparti i komiteen viser til at transformatorane i dag ikkje inngår i sentralnettet. For partia har det ikkje vore avgjerande kven som eig transformatorane, men at organiseringa av eigarskapen kan føra til at kundane kjem i fokus med omsyn til pris og sikker straumleveranse. Det er ikkje desse partia si målsetjing at dei regionale selskapa skal påleggjast å måtta kjøpa eller byggja transformatorar. Men der det er tenleg, og der dei regionale selskapa har ressursar til det, kan det vera argument for at regionale selskap eig transformatorane. Vilkåra for dei ulike lokale og regionale selskapa i Noreg varierer så mykje at det, etter mi vurdering, må vera rom for ulike løysingar. Ansvaret for straumforsyninga skal uansett liggja hos Statnett, som er systemansvarleg. Med dette tilrår eg innstillinga som ligg føre.