Knut Arild Hareide (Kristelig Folkeparti), 2013-05-23:
2014 blir ein milepæl i det krigsherja Afghanistan. Tryggleiksansvaret blir nå gradvis overtatt av den afghanske regjeringshæren. Kor godt dei meistrar dette, er usikkert. Gjettingane om kva som skjer etter 2014 spriker, men dei har éin ting felles: Fokuset er på kva som vil skje inne i dette krigsherja landet i åra etterpå. Med denne interpellasjonen vil eg rette blikket utover. Det er for lite fokus på kva dei regionale aktørane kan bety for utfallet i Afghanistan. Det er jo nesten ingen debatt om kva konsekvensane av det som skjer i Afghanistan, kan bety for regionane rundt. Det er denne regionale dimensjonen eg i dag ønskjer å setje søkelyset på. Norge må ikkje berre tenkje på kva me kan gjere for og i Afghanistan. Me må utvikle eit sterkare regionalt engasjement, og her ligg det viktige utanrikspolitiske utfordringar. La meg kort nemne følgjande: Me treng eit regionalt perspektiv i kampen for ein varig fred i Afghanistan. Landets naboar må ønskje og saman medverke til at afghaniseringa lukkast. Dette blir ikkje minst viktig når maktvakuumet skal fyllast etter store utanlandske militærstyrkar. Da må ikkje minst India og Pakistan utvikle eit meir konstruktivt samspel til beste for eit stabilt og godt fungerande Afghanistan. Dessutan er det i seg sjølv viktig å betre det mellomstatlege forholdet og førebyggje konflikt mellom desse to landa, som begge har skaffa seg kjernefysiske våpen – med den store risikoen det inneber. Det som meir enn noko anna kan øydeleggje for eit betre forhold mellom India og Pakistan, er konflikten rundt Kashmir. Dette er eit verkande sår i det mellomstatlege forholdet og ein vedvarande tragedie for det kasjmirske folket. I regionen er det frykt for ei fornya bølgje av vald og terror i Kashmir etter 2014. Det finst islamistiske militante grupper som etter 11. september 2001 engasjerte seg meir i krigen i Afghanistan, slik at valdsnivået i Kashmir blei mindre. Nokre fryktar at situasjonen no kan bli verre igjen. Som leiar av Kashmir-gruppa på Stortinget følgjer eg utviklinga i denne regionen med særleg interesse. I januar kom nyheitsmeldingar om oppblomstring av militære trefningar langs kontrollinja, som går tvers gjennom Kashmir. Liv gjekk tapt både blant indiske og pakistanske militære. I ein analyse frå etterretningsselskapet Stratfor kunne me lese følgjande: At det i periodar bryt ut skyting mellom indisk og pakistansk side av kontrollinja gjennom Kashmir, er ikkje noko nytt. Dei siste trefningane kan likevel vere eit varsel om dei aukande problema dei to landa vil stå overfor i tida framover når den amerikansk-leia krigen i Afghanistan går mot slutten og Pakistan slit med å vinne att kontroll over militante grupper på sitt territorium. Da to indiske soldatar blei drepne i eit angrep den 8. januar i år, var angriparane kledde i pakistanske uniformer. I ei pressemelding etterpå nekta Pakistan for at soldatane deira hadde utført drapa, men teksten lét det stå opent om militante grupper hadde kledd seg i pakistanske uniformer og utført angrepa med det håpet at dei skulle spisse til konflikten mellom India og Pakistan. Det er nokon som ønskjer det. I dei ti åra etter 2001 har krigen i Afghanistan trekt til seg jihad-krigarar frå regionen, og valdsnivået i Kashmir har vore lågare enn i 1990-åra. Det var færre aksjonar frå militante grupper som hadde operert i Kashmir. I staden blei den væpna innsatsen deira konsentrert om Pakistans grenseområde mot Afghanistan. Når det internasjonale militærengasjementet i Afghanistan blir trappa ned, kan ein sjå for seg at USA, Pakistan og Taliban søkjer ei avtale saman med regjeringa i Afghanistan. Dei regionale konsekvensane kan bli fleire. India, som har utvida det økonomiske samarbeidet sitt med Karzai-regjeringa, vil sjå ein risiko for å bli skadelidande. Mens Taliban i Afghanistan kan kome styrkt ut, kan Taliban-brørne deira i Pakistan risikere å bli taparar i ei slik avtale mellom USA og Pakistan. Det medverka truleg til at det pakistanske Taliban i vinter prøvde å få til ei våpenkvile med hæren i Pakistan. Gruppa sa seg villig til å tilgi handlingane til den pakistanske staten som «leigesoldatar for USA» og ytra vilje til å samarbeide på eit revidert grunnlag. Det er interessant å lese kva det skal innebere. Pakistans Taliban krev at i staden for å delta i krig mot muslimar må Pakistans militære førebu seg på å ta revansj for Pakistans krig mot India i 1971. Det skal skje ved å leggje kreftene frå kasjmirske fridomskjemparar til Pakistans militærstyrkar. Og i eit eksklusivt tv-intervju 6. januar lova den pakistanske Taliban-leiaren Rehman å sende krigarar til Kashmir og setje i gang ein kamp for å innføre sharia i India. Det er ikkje rart at India blir alarmert av slike signal. I India hugsar folk angrepet på Indias parlament i hovudstaden New Delhi i 2001. Den pakistansk-baserte organisasjonen Lashkar-e-Taiba, eller Dei rettferdiges hær, fekk ansvaret for terroraksjonen. Organisasjonen blei deretter forboden i Pakistan, men blir også mistenkt for å ha bestilt den store terroraksjonen i den indiske byen Mumbai i 2008. Dei rettferdiges hær er ein av dei største terrororganisasjonane i Søraust-Asia. Ei meiningsmåling frå april viser at 94 pst. av dei militante tilhengjarane hans kan tenkje seg å krige i Kashmir. Det blir ikkje fred av slikt. Eg nemner desse perspektiva fordi fleire av dei er lite framme i den norske Afghanistan-debatten. Det illustrerer poenget mitt: I denne regionen kan utviklinga i ein konflikt fort spele over på ein annan. La meg understreke at regjeringane i India og Pakistan har i dei seinare åra gjort ein del for å dempe konfliktnivået. Valet i Pakistan vil no gi regjeringsskifte. Indias statsminister har alt invitert sin komande pakistanske kollega til samtalar. Det er eit positivt initiativ. Det internasjonale samfunnet må støtte opp om slike kontaktar og bidra til å byggje tillit og skape grunnlag for å løyse konfliktar over forhandlingsbordet i staden for på slagmarka. Den farlegaste konflikten i regionen ved sida av Afghanistan-konflikten er konflikten om Kashmir. Han har vore hovudårsaka til fleire krigar og ein vedvarande konflikt mellom India og Pakistan. Kashmir var det viktigaste stridstemaet ved krigar både i 1947, 1965 og i 1999. Berre krigen i 1971, da Bangladesh braut ut av Pakistan, har ikkje hatt Kashmir som utgangspunkt. Kashmir-konflikten er derfor svært viktig å få løyst. Men det er viktig å understreke at han ikkje berre dreier seg om forholdet mellom to statar – India og Pakistan. Det blir ikkje gitt noka varig og rettferdig løysing utan at kasjmiraranes eiga stemme blir høyrd. Noreg kan ikkje gjere mirakel aleine. Men liksom me gjer ein innsats for å betre situasjonen i Afghanistan, kan me òg – i samarbeid med andre – bidra meir i regional samanheng. Det er mi utfordring i dag. Eg ser fram til utanriksministerens svar.