Haakon Blankenborg (Arbeiderpartiet), 2005-01-18:
Det er viktig å slå fast til å begynne med i denne saka at det mest synlege og det mest opplyftande i ei slik tragisk sak er det veldige engasjementet vi har sett hos enkeltpersonar, organisasjonar og verksemder rundt omkring i landet for å støtte dei som har råka ut for denne katastrofen rundt Det indiske hav. Som det går fram av innstillinga, er alle partia samde om at omfanget av katastrofen er slik at det ikkje er mogleg å yte ein rimeleg offentleg innsats utan ei ekstraløyving, slik som Regjeringa har gått inn for. Komiteen sluttar seg til opplegget frå Regjeringa på nær sagt alle punkt. Eit punkt som det derimot er viktig å understreke kva komiteen seier om, er punktet om den handteringa som skal komme seinare i år, ut frå erfaringane og behovet i området. Der slår komiteen klart og tydeleg fast at i ein slik gjennomgang må ein også opne for ytterlegare løyvingar dersom det skulle vere behov for det, og dersom det er slik at det er rimeleg ut frå behovet i andre område. Det er med andre ord ikkje avgrensa, slik som det i utgangspunktet var i forslaget, til at ein skal sjå på omdisponeringar, men ein skal også ha rom for å auke løyvingane ved eit seinare høve. Korleis pengane skal brukast, er det Regjeringa og departementet som best kan sjå. Sjølv om ein er tidleg inne, ser ein alt no at det er svært mange som ønskjer å bidra i området, og det er ingen grunn til å leggje fleire steinar til den børa. Med det mangfaldet, som det heiter positivt, men også med det kaoset, som det kan seiast negativt, som vi var inne på i den førre debatten, der veldig mange ønskjer å bidra på ein god måte, er det ikkje sikkert at summen blir den beste. Vi har i innstillinga peika på eitt område som ein ber departementet og Regjeringa sjå særleg på, og det er om det er eit behov for ytterlegare løyvingar til eit immuniseringsprogram, eit vaksineprogram i området, ettersom dette har brote saman, og ettersom det kan sjå ut som om Verdas helseorganisasjon meiner det er bruk for ytterlegare midlar til dette. Derfor ber ein Regjeringa sjå på om det er bruk for pengar utover den samordna innsatsen som FN har bedt om til dette formålet, og ein har slått fast at Regjeringa må syte for at denne viktige oppgåva blir gjennomført. Om det så skulle vere behov for ekstra løyvingar, er det høve til dette seinare i år. Om det ikkje er behov for ekstra løyvingar, treng ein ikkje komme tilbake til det. Om det meir generelle rundt denne løyvinga, skal eg berre seie eit par ting. Som sagt: Det gledelege er den store, private innsatsen. Det er også gledeleg, naturlegvis, at ein frå Stortinget si side samlar seg rundt ei slik ekstraløyving, at alle parti gjer det. Men litt med tanke på den debatten vi nettopp har avslutta, har det ikkje vore noka stor usemje i Stortinget om nødhjelp. Usemja har stått om den meir langsiktige bistanden. Det bringar meg over på det andre punktet, som er «langsiktig». Det er eit uttrykk som er brukt tidt og ofte om innsatsen i dette katastrofeområdet. «Langsiktig» kan sikkert bety svært mykje, men det er viktig, slik som vi har prøvd å få fram i komiteinnstillinga, at «langsiktig» i denne samanhengen naturlegvis ikkje betyr at ein har tenkt å la desse landa gå over i det som er det langsiktige bistandssamarbeidet som Norge har, utover at vi har eit par land som allereie er inne som samarbeidsland. Sri Lanka er eitt av desse. Eg seier dette berre fordi omgrepsbruken her er litt omtrentleg, som det naturlegvis blir, men det er nødvendig å presisere kva ein faktisk meiner. Med «langsiktig» meiner ein at det kan vere behov for støtte i lengre tid, dvs. meir enn eitt år utover nødhjelpsfasen. Derfor har ein også brukt dette overgangsbistandssystemet, som vil vere tenleg. Dessutan har vi to land som vi samarbeider tettare med enn dei andre, nemleg Sri Lanka og Indonesia. Indonesia er ingen stor mottakar frå Norge. Sri Lanka er i ei særstilling. Derfor peikar vi også på Sri Lanka som å vere i ei særstilling for det som måtte strekkje seg utover den nødhjelpsfasen som ein er inne i. Eit anna punkt som det også er verdt å framheve, er at vi seier at styresmaktene må sjå på løyvingane og behovet i andre område, naturlegvis basert på innsatsen her. Vi ser ut til å vere i den heldige situasjonen at det også frå styresmaktene i dei ulike landa er stor vilje til å gjere ein innsats her. Fleire var i den førre debatten inne på at det er ikkje berre den private givargleda som varierer alt etter kvar fjernsynskamera er, men det gjeld i høgste grad også den offentlege. Fleire eksempel har vore nemnde. Den store jordskjelvkatastrofen i Iran er eit eksempel på at ein på ingen måte fekk det det var behov for. Kanskje hadde styresmaktene i landet ein del av skulda for at det gjekk som det gjekk, men dei fleste eksempel er slik at ein ikkje får det det er behov for. Ein nærmar seg meir den situasjonen rundt Det indiske hav at ein får ein større del av det FN ber om, enn det ein normalt gjer i noko anna område. Det er ikkje noko negativt. Det er positivt, men det gir berre eit ekstra ansvar til dei som skal ha oversyn og samordne det slik at ein ikkje berre går i ei retning. Men som vi seier det, det må i størst mogleg grad vere behovet som avgjer innsatsen. Eit anna punkt som Regjeringa tek opp, og som komiteen sluttar seg til, er punktet om gjeldslette, som ein ser på som eit mogleg instrument. Men vi ser også at det er viktig at gjeldslette i denne samanhengen skal komme fordi det er eit behov for det i katastrofeområdet. Dette er ikkje ein omveg for å bli kvitt gjeld for iallfall nokre av regima som elles ikkje ville vere dei som kvalifiserte for det først. Men i den grad gjeldslette kan vere eit instrument for å lette gjenreising og nødhjelp og kva det no måtte vere, er det noko som vi seier må kunne skje fort, i den grad ein støttar dette formålet. Men så har ein også, som Regjeringa, gjort eit par unntak frå dette, det gjeld Somalia og Burma. I denne samanhengen, gitt også ein del informasjon som har komme dei siste dagane, vil eg særskilt nemne Burma som eit særleg tragisk eksempel, der militærregimet heller ikkje denne gongen sleppte inn det internasjonale samfunnet. Trass i at det var ein katastrofe i området, trass i at det er eit stort flyktningproblem i ein del av dei områda som truleg er råka, slapp heller ikkje denne gongen det internasjonale samfunnet inn i Burma. Saman med annan informasjon som har komme ut i det siste om korleis vår politikk og andre lands politikk overfor dette regimet fungerer eller ikkje fungerer, vil eg ikkje gjere dette til ei sak i denne debatten. Eg vil berre nemne at det kan vere behov for å sjå på korleis politikken fungerer i forhold til Burma, både vår nasjonale og den internasjonale, som for tida ikkje fungerer, og at det kan vere grunn til å ta opp dette for å sjå om det er mogleg å få nye initiativ for å påverke situasjonen i dette landet, som dessverre også var ein del av dette katastrofeområdet.