Kjell Ingolf Ropstad (Kristelig Folkeparti), 2010-06-14:
To av hovudmåla med pensjonsreforma var at pensjonssystemet skulle vere økonomisk berekraftig, at me skulle tenkje på neste generasjon, og at det skulle stimulere til auka arbeidsinnsats. Stortinget har sidan våren 2005 fleire gonger drøfta den nye pensjonsordninga, og det har lykkast både å skaffe brei einigheit om prinsippa bak kvar enkelt av dei ulike ordningane og å sørgje for at ein har fått ei brei einigheit om dei enkelte lovvedtaka som er gjorde. Einigheit er skapt gjennom at partia, med noko ulike primæroppfatningar, i fellesskap har klart å forhandle seg fram til einigheit. Den saka som me behandlar i dag, er òg ei oppfølging av pensjonsforliket frå 2005 og 2007. Det gjeld AFP for arbeidstakarane i offentleg sektor, og personar som har rettar i dei offentlege pensjonsordningane. Det gjeld tenestepensjonane til eit stort tal arbeidstakarar. Det var ikkje sjølvsagt at det skulle bli einigheit mellom dei partia som stod bak pensjonsforliket, og me var jo kanskje òg ei stund i tvil om regjeringa eigenleg ønskte at det skulle bli einigheit. Likevel har eg lyst til å gi ros til saksordføraren, som har gjort ein stor innsats for å få endra forslaget i proposisjonen. Han har òg vore open for innspel frå andre og vist ein reell vilje til å oppnå einigheit, og det er eg glad for. Kristeleg Folkeparti var ikkje fornøgd med det forslaget som blei lagt fram frå regjeringa, men me er glade for at arbeidet i komiteen har gitt eit resultat som me alle kan stille oss bak. Eg trur det er eit poeng i seg sjølv at det nettopp er brei einigheit om pensjonsendringar som er så omfattande, og som gjeld så mange menneske. Arbeidstakarorganisasjonane er ueinige i regjeringas tolking og oppfølging i proposisjonen av avtalen frå lønsoppgjeret i 2009. Dette kom òg klart fram under dei høyringane som komiteen hadde. Kristeleg Folkeparti meiner det er uheldig at det oppstår så stor ueinigheit om tolkinga av ein avtale, og me meiner at regjeringa burde ha funne fram til ei forståing med partane om tolkinga. Når det ikkje skjedde, har me for vår del funne det vanskeleg å gjere noko anna enn å leggje regjeringas tolking til grunn. Det blir frå organisasjonane si side òg reist tvil om alle forslaga i proposisjonen er i samsvar med Grunnlova. Regjeringa gir på bakgrunn av lovavdelingas vurderingar og tidlegare dommar i Høgsterett si vurdering av dette og konkluderer med at grunnlovsvernet blir vareteke. Som saksordføraren sa, er dette noko som til sjuande og sist sannsynlegvis vil vere eit juridisk spørsmål som må avklarast i rettssystemet. Saksordføraren gjorde grundig greie for realitetane i saka i innlegget sitt. Eg skal derfor ikkje gå inn i mange av detaljane rundt dette – men nokre få ord. Tenestepensjonsordninga i Statens Pensjonskasse og liknande ordningar er tenestepensjonsordningar som både arbeidstakarane og arbeidsgivarane betaler inn premie til. Reine rimelegheits- og rettferdsbetraktningar tilseier at arbeidstakarane skal ha noko tilbake frå pensjonsordninga når dei blir pensjonistar, sjølv om ordninga er ei bruttoordning. Men ulike AFP-ordningar i offentleg og privat sektor og samordningsreglar mellom dei kan i lengda bli problematiske. Det stimulerer ikkje til mobilitet i arbeidslivet og gjer at den enkelte kan tape pensjonsmessig på å veksle mellom arbeid i offentleg og privat sektor. Eg reknar med at dette er noko som blir tema i drøftingar mellom staten og arbeidstakarane sine organisasjonar òg i framtida. Dei forbetringane som har skjedd i Stortinget når det gjeld innføring av overgangsreglar som gjeld samordninga av offentleg tenestepensjon med det private AFP-tillegget, er ikkje ei ideell løysing, men vil, etter vårt syn, gi rimeleg tid til tilpassing. Eit viktig element som bidreg til å gjere den nye folketrygda berekraftig, er levealdersjusteringa. Det var einigheit med organisasjonane i lønsoppgjeret i fjor om at levealdersjustering òg skal gjelde for dei offentlege tenestepensjonane. Dersom det ikkje var tilfellet, ville offentleg tilsette bli skjerma for dei innstrammingane som skjer i folketrygda. Det er lagt inn ein garanti for dei som kan bli pensjonistar dei første 15 åra etter 1. januar 2011, som sørgjer for at ein får 66 pst. av sluttløn ved 67 år ved 30 års opptening. Òg i offentleg sektor blir det mogleg å arbeide lenger for å kompensere for levealdersjusteringa. Slik regelverket blir, vil det likevel ikkje stimulere til å arbeide utover dette, då det vil gi svært lite tillegg i pensjonen. For kort tid sidan behandla Stortinget tilpassing av noverande uføretrygd til alderspensjon i folketrygda. Kristeleg Folkeparti gjekk den gongen imot levealdersjustering av alderspensjonen for uføre frå 67 år. Dette blei likevel vedteke av fleirtalet i denne salen. Me vil derfor ikkje no gjenta dette forslaget for dei som har uførepensjon frå dei offentlege tenestepensjonsordningane. Men lat meg understreke at regelverket for uføre vil me kome tilbake til når ny uførestønad skal behandlast. Det gjeld òg kva for skjermingsreglar som bør innførast for dei som har motteke varig uførepensjon.