May Britt Vihovde (Venstre), 2000-04-13:
Noreg har eit stort behov for arbeidskraft. Dette behovet ser berre ut til å auka i tida framover. Det er difor nødvendig å utvikla gode ordningar som kan sikra oss den arbeidskrafta Noreg treng. Venstre sin leiar, Lars Sponheim, tok på Venstre sitt landsmøte i 1998 til orde for å sikra Noreg auka arbeidsinnvandring gjennom ein norsk variant av amerikanarane sitt «Green Card Lottery», der eit avgrensa tal arbeidstakarar frå andre land blir gitt opphalds- og arbeidsløyve i Noreg. Det er eit slikt forslag som nå ligg til behandling i dag, i form av eit Dokument nr. 8-forslag frå Karin Andersen frå Sosialistisk Venstreparti og Harald Hove frå Venstre. Venstre ser eit slikt forslag som ei av fleire moglegheiter for å invitera arbeidstakarar me treng, til Noreg. Framtidas samfunn vil vera fleirkulturelt, og Noreg sin politikk når det gjeld innvandring og integrering, må ha dette som positivt utgangspunkt. Nasjonar og samfunn treng den kulturelle og økonomiske stimulansen som immigrasjon og emigrasjon gir. Framtidas arbeidsplassar skal skapast av menneske med mangfaldig kunnskap og evne til å kombinera utradisjonelt på tvers av fag og kulturar. Haldninga til andre kulturar kjem også fram i innvandringspolitikken. Ei streng og lukka lovgiving gir signal om at innvandring er trugande og negativt. Ei opnare lov vil gi signal om at Noreg ønskjer eit mangfaldig samfunn og gjennom sin politikk ønskjer å medverka aktivt til det. Endring av lovverket slik at det blir opna for ei avgrensa innvandring frå land i heile verda, vil gi signal om at innvandring er ønskjeleg og positivt og ikkje farleg i seg sjølv. Det vil difor vera eit positivt tiltak å laga ei legal, om enn avgrensa ordning som gjer det mogleg å busetja seg i Noreg ut frå eit positivt ønske om å bu her. Ei slik avgrensa ordning må vera open og ikkje diskriminerande i form. USA har som nemnt eit velprøvt system for å sikra immigrasjon frå heile verda. Det såkalla «Green Card Lottery» sikrar slik innvandring. Eit tilsvarande system i Noreg kan kort gå ut på at Stortinget fastset ein kvote for innvandring kvart år. Alle vaksne statsborgarar i søkjarlanda som ønskjer det, kunne søkja arbeids- og opphaldsløyve og dermed over tid også opparbeida rett til norsk statsborgarskap. Ei slik ordning vil trekkja til seg menneske med pågangsmot og initiativ. Same kva slags kompetanse dei som kjem, har, vil ein slik tilførsel av verketrong og arbeidskraft slå positivt ut for norsk økonomi. Det er naturleg at dei som kjem med i ein slik kvote, får tilbod om og forpliktar seg til opplæring i norsk språk og samfunnsliv. Med eit slikt system vil innvandringa til Noreg bli mykje meir samansett og representativ for det faktiske mangfaldet som finst blant verdas land og kulturar. Samfunnet vil bli mangfaldig, samtidig som mange små grupper frå ulike land vil minska risikoen for danning av gettoar og auka moglegheitene for inkludering i det norske samfunnet. Sentrumsregjeringa fekk fleirtal i Stortinget for å mjuka opp arbeidsinnvandringa tidlegare i år. Det dreier seg om endringar i spesialistføresegna og føresegna om sesongarbeid. Dette er positive tiltak som avhjelper behovet for arbeidskraft eit stykke på veg, men det er truleg ikkje nok. Kristeleg Folkeparti og Senterpartiet peiker difor i innstillinga vidare på at ytterlegare tiltak kan vera ei utviding av perioden for sesongarbeidstakarar til seks månader, eller utviding av ordninga med rekruttering av ufaglærd arbeidskraft frå Nordvest-Russland til fiskeindustrien i Finnmark og Troms til å gjelda primærnæringar over heile landet. Sentrum foreslår å be Regjeringa vurdera endringar i reglane om arbeidsinnvandring dersom den i løpet av våren finn at det er behov for ytterlegare arbeidskraft av omsyn til norsk økonomi. Eg merka meg at Vidar Bjørnstad meinte at våren snart er omme. Då har eg lyst til å seia: Statsminister Stoltenberg sa i si tiltredingserklæring: «Samtidig må Norge møte en ny utfordring: voksende mangel på arbeidskraft.Allerede i dag er det for få mennesker i pleie- og omsorgsyrkene. Det er stor etterspørsel etter folk med teknologikunnskaper. Vi vil trenge enda flere mennesker i disse viktige jobbene.» Ut frå denne erkjenninga er det merkeleg at ikkje Arbeidarpartiet kan gå inn for forslaga frå sentrumspartia. Sentrum peiker i innstillinga på det positive i ei ordning som ikkje favoriserer, men stiller alle interesserte arbeidsinnvandrarar frå land utanfor EØS-området likt med omsyn til moglegheiter for å koma til Noreg, og at dette mykje vel kunne skje gjennom ei «Green Card»-ordning. Det bør difor vurderast om ei slik ordning kan vera aktuell for å dekkja arbeidskraftbehovet, som vil auka i Noreg framover. Venstre vil støtta forslaget frå Senterpartiet og Kristeleg Folkeparti.