Kjersti Toppe (Senterpartiet), 2014-06-16:
Riktig lagring og riktig bruk av sentrale helseopplysningar er grunnleggjande viktig for at helsevesenet vårt skal fungera, at vi skal læra, og at vi skal kunna forbetra oss. Senterpartiet støttar i hovudsak regjeringas forslag om ny pasientjournallov og ny helseregisterlov. Saka vart send ut på høyring av den raud-grøne regjeringa, og Senterpartiet meiner at høyringsrunden har vore nyttig. Det er tatt omsyn til innspel, og fleire gode presiseringar er gjorde. Loven fastset at samtykke skal vera hovudregelen for alle helseregister. Senterpartiet vil støtta at det leggjast til rette for etablering av reservasjonsrett for registrering i helseregisteret når det ut frå registerets formål ikkje kan krevjast samtykke. Etablering av nye, store helseregister utan samtykke skal avgjerast av Stortinget. Senterpartiet har etter nøye vurdering og behandling av innspel kome fram til at vi ikkje kan støtta hovudregelen som er foreslått frå regjeringa om at behandling av helseopplysningar mellom verksemder i ny pasientjournallov skal reduserast til passivt samtykke i form av ein rett til å motsetja seg behandling av opplysningar. På dette punktet er vi einige med Venstre og SV i at dette er vesentlege inngrep i retten til å verna om eigne sensitive opplysningar, og at rett til å motsetja seg er noko heilt anna enn eit uttrykkeleg samtykke. Senterpartiet meiner at deling av pasientopplysningar på tvers av verksemder som hovudregel må vera basert på uttrykkeleg samtykke. Unntak frå hovudregelen kan vera aktuelt i akutte situasjonar. Vi meiner også at det må kunna vera mogleg å innhenta eit slikt aktivt samtykke ein gong. Eg er opptatt av at mykje betre tilgang til pasientopplysningar på tvers av tenestestad ikkje må oppfattast som ein trylleformel for betre og sikrare pasientinformasjonsflyt. Det er presisert i saka frå regjeringa at strukturen på journalane i dag ikkje er god nok til at andre behandlarar lett kan finna informasjon som dei leiter etter. Det vil ta tid å få på plass gode journalsystem i alle verksemder. At den innleggjande lege eller utskrivande lege lagar gode, poengterte notat med komprimerte fakta og aktuell problemstilling, vil alltid vera viktig og vil ikkje kunna erstattast av ein generell tilgang til pasientens journal. Tilgang til pasientjournalar vil vera for å innhenta ekstra opplysningar som trengst i behandlingsforløpet. Slik sett hastar det kanskje endå meir med å få på plass rutinar for gode tilvisingar og epikrise. Deling av helseopplysningar i pasientjournalar skal berre skje når dette er nødvendig og relevant. Det er viktig. Det slår loven òg fast. Helseopplysningar skal berre vera tilgjengelege for helsepersonell med tenesteleg behov. Det er òg viktig å presisera. Behandling av helseopplysningar skal vera i samsvar med strenge krav til teieplikt og personvern. Både regelverk og teknologi skal sørgja for at personlege helseopplysningar ikkje vert gjenstand for uautorisert bruk. Urettmessig innsyn i og deling av pasientopplysningar er ulovleg og kan medføra straffansvar. Alt dette er slått fast i loven, men her tolest ikkje slurv, her tolest ikkje ein einaste glipp. Skal helsevesenet få dela sensitive opplysningar om folk, er det også eit stort ansvar. Det er tilliten til helsevesenet som vert skadelidande om det som står i loven, ikkje vert følgt opp. I dag er det ikkje gode nok system på plass, men det er tatt eit atterhald i loven om at desse må vera på plass før ordninga vert innført. Personvernomsynet må varetakast. Det er då vesentleg med god overvaking og tilgangskontroll når det gjeld innsynsrett og sporing av innlogging. Helsevesenet vil ikkje fungera godt utan pasientens tillit. Både pasient og behandlar må ha tillit òg til journalen. At enkelte helseopplysningar må kunna skjermast og sperrast for registrering, altså at pasienten har rett til å motsetja seg registrering av opplysningar, er òg grunnleggjande for denne tilliten. Senterpartiet er einig med SV og Venstre når vi påpeiker at denne retten er lite kjend i dag, og det er behov for ein klar heimel for retten til å skjerma eller sperra journalopplysningar. Mykje har skjedd med pasientjournalar på 50 år. For 50 år sidan var det vel ingen pasient som las kva som sto i eins eigen journal. Eg må fortelja ei historie frå eg sjølv var i turnus, då eg las ein pasientjournal frå ca. 1960-talet. Distriktslegen hadde skrive følgjande om pasienten: Pasienten er ei gardkjerring, seksbarnsmor, og ser ditto ut! Eg trur kanskje ikkje legar skriv sånt i dag, og det er ei veldig forbetring. Til slutt vil eg få fremja forslaga nr. 2 og 3 frå Senterpartiet, Venstre og SV.