Ingebrigt S. Sørfonn (Kristelig Folkeparti), 2000-02-24:
Bakgrunnen for det lovforslaget som me behandlar i dag, er det faktum at om lag 800 000 vanlege arbeidsfolk – ja, det har i dag vorte brukt tal opp mot 1 million – i privat sektor ikkje har rett til pensjonsytingar utover folketrygda sine ytingar. Dette er det brei tverrpolitisk vilje til å gjera noko med. Difor håpar eg at denne lova, saman med lov om innskotsbasert pensjon, som vil koma seinare i år, vil vera med på å skapa ein betre økonomisk alderdom for så mange som mogleg. Det er ingen grunn til å setja spørsmålsteikn ved tryggleiken i folketrygda si framtid, men samstundes skal det ikkje så stor fantasi til for å sjå at framtida sitt pensjonistklasseskilje kan koma til å gå mellom dei som har tilleggsytingar utover folketrygda, og dei som ikkje har det. Difor er det så viktig at denne lova og lov om innskotsbasert tenestepensjon ikkje berre vert vedtekne, men at arbeidsgjevarar og arbeidstakarar i fellesskap syter for at pensjonsordningar vert oppretta, slik at det klasseskiljet eg nemnde, ikkje vert eit sørgjeleg faktum. Som kjent har statsministeren, i møte med Kontaktutvalet, skissert eit forum for seniorpolitikk. Eg er svært glad for dette initiativet. Eg reknar med at hovudtemaet for dette forumet på den eine sida vert å finna incentiv/verkemiddel som gjer det mogleg å verta ståande lenger i arbeid, anten på heiltid eller på deltid, for dei mange som måtte ønskja det. Me veit at mange er opptekne av ein langt større fleksibilitet på dette området enn det som er tilfellet i dag. Difor tek eg det som sjølvsagt at forumet også går nøye inn på korleis ein så langt som mogleg kan sikra ei verdig avslutning av yrkeskarrieren til den enkelte når den tida kjem, anten det er snakk om førtidspensjonering, avgang ved ordinær pensjonsalder eller heilt eller delvis utsett avgang. På grunn av denne varsla prosessen frå Regjeringa finn Kristeleg Folkeparti det heilt naturleg å vidareføra moglegheita til å tena opp pensjonsrettar i ei tenestepensjonsordning, sjølv om arbeidstakaren gjer seg bruk av AFP-ordninga. Då lovforslaget kom frå Regjeringa, vart det frå fleire hald hevda at dette kunne verta ei kostbar ordning, ikkje minst på grunn av ei hurtig innfasing av alle elementa. Som eg sa tidlegare, er det svært viktig for oss at så mange som mogleg får ta del i ordninga. Difor vurderte me ulike element som kunne gjera innfasinga billegare. I samråd med Regjeringa kom me fram til at det for tre element kan vera forsvarleg med ein overgangsperiode på fem år i tillegg til den generelle overgangsperioden på to år. Dette gjeld den nedre aldersgrensa på 20 år for medlemskap i ordninga og kravet om minst 20 pst. deltidsstilling eller sesongarbeid. I den nemnde overgangsperioden vil nedre aldersgrense vera 25 år og kravet til deltids- og sesongarbeid minst 35 pst. av full stilling. Eit anna element som har vore drøfta i komiteen, er om lova skal opna for såkalla investeringsval eller ikkje. Dette dreier seg eigentleg om korleis ein skal finna optimalpunktet mellom tryggleik for oppsparte pensjonsmidlar og ei god avkasting for dei same midlane. Kristeleg Folkeparti er overtydd om at komiteen samla har gjort eit klokt val ved å be Regjeringa koma nærare tilbake til denne kompliserte problemstillinga i samband med proposisjonen om innskotsbasert pensjon. I merknadene på dette punktet er det likevel ein liten nyanseforskjell ved at sentrumspartia signaliserer at me vil konkludera etter å ha sett Regjeringa si vurdering. Sidan dette gjeld tryggleik for oppsparte pensjonsmidlar, meiner me at det må vera det mest forsvarlege. Merknadene frå dei andre partia, med unntak av SV, må tolkast sånn at dei allereie har teke standpunkt for å tillata investeringsval. Til slutt må eg få streka under at me frå sentrumspartia, saman med SV og representanten Bastesen, går inn for at pensjonsytingane skal vara livet ut. Her ser me dessverre ut til å koma i mindretal. Eg må innrømma at eg er noko undrande, ja uforståande til at Arbeidarpartiet vil vera med på å opna for at det skal vera høve til å avtala ein pensjonsutbetalingsperiode heilt ned til ti år. Det vil i praksis seia at pensjonsytingane frå føretakspensjonen kan opphøyra ved fylte 77 år. Gjennomsnitts levealder aukar. I tillegg ser me at pensjonistane gjennomsnittleg har betre helse og førleik enn tidlegare. Framtida vert truleg slik at pensjonistane bur i lettstelte husvære, med høve til å kjøpa ulike daglegdagse og nødvendige tenester. Alt dette gjer at det er svært lite framtidsretta å gå inn for ein monaleg pensjonsinntektsreduksjon allereie ved fylte 77 år. I tillegg oppfattar eg at ei avkorting av pensjonsutbetalingsperioden må vera sterkt kvinnediskriminerande, for anten me likar det eller ikkje, så viser statistikken at kvinner gjennomsnittleg lever lenger enn menn. Me kan kort og godt ikkje vera med på dette, difor held me oppe forslaget om livsvarig yting. Så vil eg ta opp forslag nr. 2, som Kristeleg Folkeparti er medforslagsstillar til.