Torgeir Knag Fylkesnes (Sosialistisk Venstreparti), 2017-06-16:
Sjeldan har eg vore på ei høyring på Stortinget der ei melding har fått kraftigare kritikk enn denne. Det kom krass kritikk frå nesten alle deltakarane i høyringa, og det blei bedt om at meldinga blei trekt. Det har vi i SV valt å lytte til, og det er det vi også føreslår i dag. Dette er ei stortingsmelding som er basert på eit svakt kunnskapsgrunnlag, det var eit tydeleg signal frå fleire av høyringspartane. Hausten 2016 kom det ein rapport frå ei partssamansett arbeidsgruppe som hadde sett på utfordringar for det interne sjølvstyret i reindrifta. Det er jo veldig rart at denne rapporten ikkje er nemnd med eit ord i meldinga frå regjeringa. Sametinget omtaler dette som ei melding med tiltak som framleis er på idéstadiet. Dei verkar ikkje gjennomarbeidde. Forskarar har også tatt til orde for at den norske forvaltninga av rein er basert på for svak kunnskap. Antologien «Samisk reindrift – Norske myter» viser også dette. Han anbefaler eg elles både statsråd og komité å lese. Det har vore konsultasjonar med Sametinget og næringa i arbeidet med meldinga, men denne typen konsultasjon har liten verdi om regjeringa i det heile ikkje lyttar til dei innspela som har kome. Da er det ikkje reelle konsultasjonar. Det har også vore stilt spørsmål direkte til regjeringa om målet med konsultasjonane var å bli einig, eller om det var berre ein rein lyttepost. På toppen av det heile blei det lagt opp til behandling samtidig med reinflyttinga, noko som gjorde det vanskelegare for vedkomande partar både å setje seg inn i forslaget og å kome med høyringsinnspel. Det gjorde saka enda meir alvorleg. Først gjer regjeringa eit arbeid basert på for svak kunnskap, så lyttar ikkje regjeringa i konsultasjonar med Sametinget og næringa, deretter var det ein høyringsrunde som var for kort til at det var realistisk for næringa å gå skikkeleg inn i meldinga. Her har vi altså behandla ei melding frå regjeringa der kritikken haglar frå dei delane av samfunnet vi verkeleg burde ta stilling til, altså reindriftsutøvarane sjølve og forskarane. Det burde jo gå ei alarmbjølle ein eller annan stad før ein berre turar av garde. Tysdag den 20. juni, neste veke, skal vi behandle forslaget om etablering av ein sanningskommisjon. Det er ei vakker og i stor grad fleirtalsbasert innstilling som kjem der, der ein verkeleg anerkjenner det samiske og det kvenske og den rolla dei kulturberande næringane har for utviklinga av kulturen deira, mens vi her i dag demonstrerer det motsette. Vi lyttar verken til dei som forskar på dette, som er mange, og som er sterkt kritiske til forvaltninga, eller til utøvarane på dette feltet. Omgrepet tradisjonell kunnskap, berre som eit eksempel, er brukt éin gong i heile meldinga, nedst i kapittel 4.1, som omhandlar svensk reindrift. Det er ganske påtakeleg at ikkje tradisjonell kunnskap blir diskutert eller anerkjend i ei stortingsmelding som så til dei grader går inn i samisk kultur og næring. Denne politiske pakka kan ikkje SV akseptere, vi synest det er spesielt at ein vel å leggje seg på ei slik linje at ein berre skal presse ho gjennom, sjølv med den store motstanden som er. Eg kunne samanlikna med industrimeldinga. Viss alle høyringsinstansane for industrimeldinga gjekk imot meldinga og meinte ho var basert på heilt feilaktig saksgrunnlag, at det var idear som ikkje var gjennomarbeidde, ville Stortinget klart ha trekt den saka, ho ville ikkje ha kome hit eingong. Sånn kan ein gå frå område til område i samfunnet. Sjølvsagt ville det ikkje skjedd at vi hadde behandla ei sånn melding som hadde fått så hard medfart frå både forskarar og utøvarane på feltet. Men det gjeld altså ikkje i denne saka. Her kan vi berre ture gjennom det vi vil sjølve, og det synest eg er for dårleg. Eg tar dermed opp det forslaget SV har fremja.