Olaf Gjedrem (Kristelig Folkeparti), 2002-06-18:
Fyrst vil eg gje ros til saksordførar for godt arbeid. Eg vil òg gje honnør til komiteen som valde å gje si tilslutning til at meldinga vart handsama i vårsesjonen, noko eg trur har mykje å seia for mange bedrifter. Og endeleg vil eg gje honnør til departementet som har levert ein grundig analyse av framtida på staten sin eigarskap i Noreg under tittelen «Et mindre og bedre statlig eierskap». Stortingsmeldinga og innstillinga om dette temaet syner at skilnaden mellom partia ikkje er så stor i saka som me handsamar i dag, i alle fall ikkje når det gjeld spørsmålet om korleis staten skal eiga, og om statlege eigardelar i dei fleste av selskapa som me har drøfta. Det er for det fyrste fleirtal i Stortinget for Regjeringa si tilråding når det gjeld korleis staten skal opptre som ein profesjonell og god eigar. Eg vil her visa til dei ti boda for god eigarskap som er gjennomgått i meldinga, og som berre SV har signalisert at dei er ueinig i, på eitt punkt. Vidare er heile komiteen med på å streka under at det er viktig å skilja organisatorisk mellom dei statlege forvaltningsoppgåvene og dei oppgåvene som staten har som eigar av enkeltselskap. Det er viktig at me er einige om dette, ettersom staten i lang tid framover kjem til å vera ein viktig eigar av selskap. I Kristeleg Folkeparti trur me òg at auka fokusering på lønsam drift i statseigde selskap er ein fordel for å tryggja arbeidsplassane i selskapa – for ikkje å seia ein føresetnad. Arbeidsplassane som kastar av seg, vil alltid vera dei tryggaste. Når det gjeld kva for grunngjeving staten skal ha for å eiga selskap, er òg komiteen relativt samla. Me er einige om at selskap som tek i vare reint sektorpolitiske omsyn, som Vinmonopolet, gjerne framleis kan liggja under eit fagdepartement, og det er brei semje om å ha politisk kontroll med korleis viktige naturressursar vert nytta. Me er òg einige om målet om norsk forankring i viktige sektorar som havbruk, petroleum, kraftsektoren og finansnæringa. Frå regjeringspartia si side legg me opp til å ta omsyn til styrken i dei private eigarmiljøa når reduksjon av statlege eigardelar blir vurdert. Me vil stimulera utviklinga av private eigarmiljø, og på dette punktet går det eit skilje mellom regjeringspartia og opposisjonen. Me går ikkje med på argumentet om at den einaste måten å sikra at ei verksemd vert verande norsk på, er at ho vert verande statleg for all framtid. Me har i Kristeleg Folkeparti og merka oss at det med berre tre unntak er fleirtal i Stortinget for dei vurderingane som Regjeringa har gjort i tilknyting til den statlege eigardelen i dei opp mot 40 enkeltselskapa som er omtala i meldinga. Arbeidarpartiet sitt forslag om å avgrensa fullmakta for Telenor til å kunna gå heilt ned til 34 pst. eigardel berre i tilfelle som gjeld fusjonar og oppkjøp, er slik eg ser det, eit overflødig forslag. Det har aldri vore snakk om at vår regjering skulle selja Telenor-aksjar for milliardbeløp for kontantar. Det var industrielle løysingar for Telenor som var i fokus då regjeringa Stoltenberg, ved næringsminister Grete Knudsen, bad om ei generell fullmakt til å gå ned til 34 pst., og industrielle løysingar er framleis det som det skal vera aktuelt å bruka fullmakta til. Forslag 3 frå Arbeidarpartiet og Framstegspartiet om å avgrensa fullmakta er dermed ei heilt unødvendig markering. Men om punkt 1 i forslag 3 skulle få fleirtal ved voteringa i kveld, vil eg oppmoda representantane frå Kristeleg Folkeparti til å stemma for punkt 2 i forslaget, om å opna for å gå ned til 34 pst. ved fusjon eller oppkjøp. Berre når det gjeld tre selskap, Kongsberg-gruppen, Nammo og Norsk Hydro, har fleirtalet i Stortinget nokre andre vurderingar av kva den statlege eigardelen skal vera. Men skilnadene er ikkje store når det gjeld prosentdel, og både regjeringspartia og opposisjonen er einige om at ettersom det ikkje ligg fullmakter for desse selskapa i dag, vil ein eventuell reduksjon i den statlege eigardelen måtta leggjast fram i ein stortingsproposisjon. Slik eg les merknadene frå opposisjonen, vil ein uansett vurdera saka med friske auge om det kjem ein proposisjon med ei god industriell løysing for eit eller fleire av desse selskapa, også om dette inneber ei utvatning av den statlege eigardelen. Fleirtalet har dermed neppe noko mot at staten utgreier også slike moglege løysingar. Også for Statkraft vert det drøfta ei moglegheit for å finna industrielle løysingar, over tid eventuelt gjennom samanslåing med andre aktørar i Norden. Ikkje noko i komitemerknadene er til hinder for at Regjeringa vurderer slike løysingar vidare, noko som sjølvsagt eventuelt vil måtta leggjast fram for Stortinget i ein eigen proposisjon. Når det gjeld Regjeringa sitt syn på statleg eigarskap i Statkraft, er det ingen tvil: Sal av aksjar for kontantar er uaktuelt. Selskapsforma er dermed ikkje det avgjerande nå. Men me er opne for å få til langsiktige strategiske og industrielle løysingar, der Statkraft inngår i ei større eining. Eg forstår at dei fleste partia kan vera med og diskutera dette, om me etter kvart står framfor ein konkret situasjon. Eg har tru på at me i så tilfelle vil få til ei brei løysing i Stortinget. Som mange har fått med seg i avisene, har regjeringspartia og SV inngått ein avtale i samband med at saka blir behandla i Stortinget. Me er m.a. einige om at me ikkje skal gå inn på tanken om eit gigantisk strukturfond, eller ei utgreiing av dette, som var tenkt å bidra med billeg statleg kapital til utvalde bedrifter. I staden er me einige om følgjande: Regjeringa skal innan 1. februar neste år leggja fram forslag om eit regionalfond på om lag 1 milliard kr. Fondet skal fokusera på distriktsbasert næringsliv og næringssvake område. Det skal utgreiast om det skal etablerast som regionale fond knytt til kvar landsdel.Regjeringa skal fremma forslag til korleis SNDs verkemiddel for å betra kapitaltilgangen til norsk næringsliv skal styrkjast.Folketrygdfondet skal få høve til å investera aksjar som ikkje er børsnoterte. Dette er tiltak som vil betra tilgangen på kapital for det private næringslivet i Noreg, og me ser med glede på at det blir fleirtal for dette. Dette vil også vera spesielt positive tiltak retta mot distrikta. Private bedrifter, både små, mellomstore og store, er ryggrada i den norske verdiskapinga. Desse bedriftene treng kapital, og dei har godt av eigarar som stiller krav til lønsam drift. Det er viktig for Noreg at me har kompetente eigarar som kan stå for dette. Her er me ved ein heilt vesentleg del av grunngjevinga for å gjera noko med skattenivået for bedriftene. Me har teke bort dobbeltskattlegginga på aksjeutbyte, og i Sem-erklæringa har regjeringspartia lova at formuesskatten gradvis skal trappast ned. Dette har ikkje som føremål å gje ein føremon til dei rike, men å gjera det meir attraktivt å driva næringsverksemd i Noreg, og for nordmenn å eiga i Noreg. Dette har betydning også for næringssvake distrikt. Dei undersøkingane eg kjenner til, viser at om lag 70 pst. av det som vert teke ut som aksjeutbyte, vert reinvestert i næringsverksemd, så denne endringa vil eg gjerne stå for. På bakgrunn av det som er sagt, og det som har kome fram i debatten elles, vil eg rå representantane frå Kristeleg Folkeparti til å stemma for mindretalsforslaga nr. 1 og 2, frå Sosialistisk Venstreparti og regjeringspartia Høgre og Kristeleg Folkeparti, og for III i innstillinga. Alle desse forslaga har fleirtal her i salen. Vidare vil eg rå Kristeleg Folkeparti sine representantar til å stemma mot II og IV.