Oddbjørg Ausdal Starrfelt (Arbeiderpartiet), 2002-06-11:
Eg vil fyrst få slutta meg til alt saksordføraren sa. I denne saka er det sånn at Senterpartiet, SV og Arbeidarpartiet står i lag om alle merknadene. I ein merknad har me fleirtal, og i forslag til vedtak har me fleirtal saman med Framstegspartiet. Regjeringa Bondevik flyttar Noreg mot høgre: Stadig meir skal privatiserast, konkurranseutsetjast eller gjerast om til aksjeselskap. Slik vil Bondevik og hans regjering la marknadskreftene styra det meste. Marknadskreftene kan ha positiv effekt ved at det fører til konkurranse mellom ulike aktørar. Men marknadskreftene tek ingen samfunnsomsyn. Marknadskreftene legg ikkje til rette for likeverdige tenester til same pris over heile landet, og dei tek heller ikkje omsyn til at kostnadene er mykje større i Distrikts-Noreg – for å nemna noko. Så vil nok statsministeren seia at det skal leggjast inn samfunnsomsyn i konsesjonsvilkåra. Det er mogleg, men desse vilkåra varierer sterkt, og så lenge dei skal utarbeidast av ei liberalistisk regjering, er me i Arbeidarpartiet bekymra. Samstundes med at regjeringspartia og Framstegspartiet like før jul, nærmast over bordet, vart samde om å gjera mange av dei statlege samferdselsbedriftene om til aksjeselskap, gjekk dei same partia mot å styra NRK, ut frå omsynet til viktige samfunnstilhøve. Me i Arbeidarpartiet er urolege for utviklinga, og eg tillet meg å minna Kristeleg Folkeparti om at dei er på farlege vegar når dei no har skifta side i desse spørsmåla. Då me handsama dei såkalla § 10-meldingane for desse selskapa i Stortinget så seint som i fjor vår, var det eit fleirtal, inkludert Kristeleg Folkeparti, for å vidareføra desse selskapa som særlovsselskap. Men no har visst Kristeleg Folkeparti kome i dårleg selskap. Arbeidarpartiet hadde sterke synspunkt på dette i samband med handsaminga av budsjettet. Eg skal ikkje gjenta alt me sa der, bare minna om at me – og her er me òg samde med SV og Senterpartiet – er redde for at det framover vert teke meir og meir omsyn til pengar og mindre og mindre omsyn til samfunnstilhøva. Den uroa me har kjent, er forsterka av minst to forhold: For det fyrste er me bekymra fordi Regjeringa samarbeider med Framstegspartiet om desse spørsmåla – eit parti som ikkje er bekymra om portotakstane varierer over landet, og som saman med Høgre ynskjer å privatisera store delar av samferdselssektoren, og som no får ein kortare veg for å få til det. For det andre er me bekymra fordi Regjeringa har ein samferdselsminister som ynskjer mindre styring av sektorane både for staten som eigar og for Stortinget. Dette får diverre støtte av eit fleirtal i Stortinget. Dei vil overlata meir styring til styret for det einskilde selskap, og dei vil redusera informasjonen, særleg til Stortinget. Mindretalet, igjen Arbeidarpartiet, SV og Senterpartiet, vil derimot at ordninga med generalforsamling skal halda fram som i dagat Posten sin profil i distriktssamanheng og porto-/prisutviklinga i Posten framleis skal vera med i § 10-meldinganeat viktige saker og saker om utskiljing av basistenester over ein viss storleik framleis skal leggjast fram for Stortingetat delar av selskapet ikkje skal kunna seljast ut utan at det har vore handsama i Stortinget I tillegg meiner mindretalet at me bør få ei eiga orientering om Posten i høve til konsesjonsvilkåra, krav i forvaltingslova og arbeidsmiljølova, og om Stortinget si målsetjing om likeverdige tenestar i heile Noreg er ivareteken etter omorganiseringa. Fleirtalet ynskjer ikkje denne gjennomgangen. Det kan vera at folk frå distrikta har slutta å venda seg til regjeringspartia i slike spørsmål, men me får i alle fall stadig spørsmål om dette. I siste runden gjorde Posten framlegg om å leggja ned det siste postkontoret i min heimkommune, Klepp. Dette kontoret yter tenester til eit tett befolka sentrum med 5 000–6 000 innbyggjarar. Eg hadde ikkje i min villaste fantasi tenkt meg at dette skulle kunna skje. Det tok eg opp i møte med leiinga i Posten. Om det var den protesten og/eller protesten lokalt, m.a. frå høgreordføraren i kommunen, som gjorde utslaget, veit ikkje eg. Resultatet var at kontoret vart oppretthalde – og takk for det. Men dette forslaget, og fleire andre som me har vorte kjende med, m.a. i Vinje kommune, gjer at me har behov for ein gjennomgang av dette. Sjølv om fleirtalet stemmer mot dette i dag, vonar eg at statsråden respekterer eit mindretal såpass at ho gjev oss den informasjonen me ber om. Mange av oss har vore opprørte over måten dei bakketilsette i Braathens er handsama på etter SAS-oppkjøpet. Her vert regelverket for verksemdsoverdraging i arbeidsmiljølova omgått på fleire måtar. Me er òg opprørte når me høyrer at folk med lang ansiennitet må byrja på botnen etter at nye selskap har overteke rutene etter anbod. Eg snakka nyleg med ein 60-åring med 40 års ansiennitet som kunne fortelja meg at han i det nye selskapet stod med null ansiennitet, og at han kjende seg svært utrygg i sitt nye selskap – han ville vera den første som måtte gå. Ganske hjarteskjerande, eller kva? Dette skal me koma tilbake til. Men det har ein samanheng: meir marknad, mindre samfunnsomsyn og mindre omsyn til dei tilsette. Sjølve prosessen, eller ein manglande slik, knytt til vedtak om omgjering av NSB og Posten til AS var eit klårt døme på korleis det ikkje skal gjerast. Heldigvis gjer det ikkje store endringar for dei tilsette i Posten og NSB ved overgang frå særlovsselskap til aksjeselskap. Ikkje i denne omgangen. Me i Arbeidarpartiet reknar med at staten oppfører seg som ein aktiv og anstendig eigar både når det gjeld kollektivtilbod til dei som treng det i distrikta, når det gjeld portotakstar uansett avstand eller utkant, og når det gjeld dei tilsette i Posten og NSB. Når det gjeld eigenkapital, har Arbeidarpartiet ingen merknader når det gjeld NSB. Men når det gjeld Posten, er det derimot eit fleirtal som ynskjer å gå mykje lenger enn Regjeringa når det gjeld nye pengar. Regjeringa sin milliard er jamgodt med null i og med at den inkluderer 400 mill. kr som skal gjerast om frå lån, og vel 300 mill. kr som skal dekkja venteløn. Legg me til utbyte, vert det lite att til noka offensiv satsing. Men fleirtalet gjer i dag vedtak om vel 2 milliardar kr. Dette fleirtalet er Framstegspartiet, Arbeidarpartiet, SV og Senterpartiet. Med ein slik auke i eigenkapitalen er det mogleg for Posten å byggja vidare på den kompetansen dei har, og å utvikla ny verksemd. Me i Arbeidarpartiet er særs nøgde med dette vedtaket. I utgangspunktet ynskte me, saman med SV og Senterpartiet, å imøtekoma Posten sitt ynske om ein auke på 2,4 milliardar kr. Posten har vore inne i ei tøff omstillingstid, og det er heilt naudsynt å leggja til rette for ny utvikling og stimulera til kreativitet og optimisme. Det ville me gjort med ein auke i eigenkapitalen på 2,4 milliardar kr, men eg reknar med at me òg gjer det med det vedtaket me gjer i dag. Dette vil ein seinare talar frå Arbeidarpartiet koma noko meir tilbake til. Til slutt til Kristeleg Folkeparti: Det er lov å snu i denne akselererande høgredreiinga.