Kjersti Toppe (Senterpartiet), 2014-12-08:
Å førebyggja sjukdom, redusera sosiale helseforskjellar og sikra beredskap og likeverdige helsetenester i heile landet er målet for Senterpartiets helsepolitikk. Skal vi sikra alle rett til god helse, må ein ta i bruk verkemiddel på befolkningsnivå. Vi vil gjera dei sunne vala enklare – i staden for å retta reparasjonstiltak inn mot den enkelte. Senterpartiet prioriterer fellesskap og fellesskapsløysingar og vil skapa eit samfunn med små sosiale og geografiske forskjellar. Gode barnehagar, gode skular, trygge arbeidsplassar og reint miljø bidrar til fleire gode år for flest mogleg. Det viktigaste i helsepolitikken er folkehelsepolitikken. Senterpartiet vil ha ei folkehelsereform i skulen. Gratis frukt og grønt til skulelevar veit vi gir god helsegevinst. Senterpartiet prioriterer innføring av gratis frukt og grønt for elevar i heile grunnskulen. Vi innfører eit tilskot til skular som vil satsa på å utvikla skulemåltidet. Senterpartiet gir midlar for å starta innføring av 1 times fysisk aktivitet i skuletida, og vi gir ekstramidlar for å styrkja svømmeundervisninga. Vi styrkjer skulehelsetenesta med 200 mill. kr utover det som regjeringa føreslo. Senterpartiet prioriterer òg folkehelsetiltak i kommunane. Vi aukar støtta til utbygging av frisklivssentralar og lærings- og mestringssenter i kommunane. Vi aukar støtta til friluftsorganisasjonar som legg til rette for fysisk aktivitet. Senterpartiet prioriterer midlar til arbeidet for trygge drikkevatn og til arbeidet mot spreiing av antibiotikaresistente bakteriar. Vi aukar støtta til folkehelsearbeidet til lag og foreiningar – bla. ved å øyremerka støtta til Diabetesforbundets arbeid retta mot innvandrarkvinner og Hjertelinjen i regi av Nasjonalforeningen for folkehelsen. Alkohol er det rusmidlet som fører til flest samfunnsmessige og individuelle skadar. Alkohol er årsaka til svært mange innleggingar i somatiske sjukehus, og halvparten av pasientane ved dei psykiatriske akuttavdelingane i landet har problemfylt bruk av rusmiddel. Mellom 50 000 og 150 000 barn lir på grunn av rusmisbruket til dei vaksne. Restriktiv alkoholpolitikk er god folkehelsepolitikk for å sikra fridom for alle, ikkje berre for nokon få. Senterpartiet kuttar i 2015 i taxfree-kvotane til både tobakk og alkohol og aukar tobakk- og alkoholavgiftene med 3 pst. Alle som bur i Noreg, skal ha same rett til sikkerheit og beredskap og tilgang til behandling og helse- og omsorgstilbod av god kvalitet. Helse og omsorg er eit offentleg ansvar, som ikkje eignar seg for marknadstenking og stor bruk av anbod og konkurranse. Mens regjeringa meiner at produksjon av velferdstenester ikkje skil seg frå produksjon av andre varer og tenester, meiner Senterpartiet nettopp det. Senterpartiet vil utvikla og styrkja det offentlege helsevesenet, med frivillige, ideelle aktørar som nyttige samarbeidspartnarar og integrert del. Senterpartiet meiner at regjeringa si nye helsereform, fritt behandlingsval, vil svekkja dei offentlege sjukehusa og pasientrettane, sentralisera tilbod og redusera myndigheitene si moglegheit til å kontrollera og prioritera helsetilbod etter befolkninga sitt behov. Den same risikoen gir gjennomføring av pasientrettsdirektivet. Senterpartiet vil ha mindre marknadsstyring av helse og ein økonomi for auka pasientbehandling. Vi prioriterer nærare 1 mrd. kr meir til pasientbehandling enn fleirtalspartia i 2015. Vi gir midlar for oppretting av Rjukan spesialistsenter og friklinikk, og vi øyremerkjer 50 mill. kr til sjukehusa sitt arbeid for skadde flyktningar. For pasientar som på grunn av lange reiseavstandar må overnatta før og etter poliklinisk undersøking eller behandling, aukar Senterpartiet overnattingsgodtgjersla for å skapa mest mogleg likeverdig tilgang til sjukehusbehandling, uansett kvar ein bur. Det er stort behov for kraftig utbygging av førebygging og behandlings- og oppfølgingstilbodet til personar med psykiske lidingar og/eller ruslidingar. Vi føreslår ein femårig opptrappingsplan i kommunane til psykisk helse og prioriterer 400 mill. kr i øyremerkte midlar til ein slik opptrappingsplan i 2015. Dette er vår store helseprioritering i kommunane, då vi ser at tilbodet til pasientar med både ruslidingar og psykiske lidingar ikkje er godt nok. I tillegg styrkjer Senterpartiet midlane til helsestasjon og skulehelseteneste med 200 mill. kr utover regjeringa sitt forslag. Senterpartiet stansar regjeringa si planlagde nedbygging av døgnbehandling i psykiatrien, og vi reverserer den omfordelinga som ligg i budsjettet frå regjeringa, som skal understøtta ei slik nedbygging av døgnbehandling, og det før tilbodet er styrkt ute i kommunane. I dag er det om lag 23 000 heimebuande demente med behov for eit dagtilbod, som ikkje får det. Senterpartiet aukar innsatsen til utbygging av dagaktivitetsplassar med 50 pst., slik at ein vil kunna få om lag 1 500 nye plassar i 2015. Vi doblar òg regjeringa si satsing på Pårørendeprogrammet, jf. stortingsmeldinga Morgendagens omsorg, for å styrkja rettane til dei pårørande. Kvardagsrehabilitering kan bidra til å auka livskvaliteten og forbetra funksjonsnivået hos heimebuande eldre. Vi vil oppretthalda eit øyremerkt tilskot til kvardagsrehabilitering i kommunane fordi vi har stor tru på at dette kan betra kvardagen til mange eldre og hindra unødig tap av funksjonsnivå. Profesjonell kunst og kultur skal framleis vera eit tilbod for eldre. Difor løyver Senterpartiet 35 mill. kr til Den kulturelle spaserstokken. Vi styrkjer tilskotsordninga for aktivitet på eldresenter og tilskotsordninga for mat og ernæring i eldreomsorga, og vi aukar støtta til dei frivillige organisasjonane sitt arbeid på helse- og omsorgsfeltet. Det er stort behov for å sikra rekruttering, kvalitet og kompetanse i kommunehelsetenesta. Legevakt utgjer eit viktig ledd i den akuttmedisinske kjeda, og behovet for å utvikla og styrkja ordninga er stort. Vi styrkjer legevaktsarbeidet i kommunane i 2015. Vi prioriterer òg kompetansehevande tiltak for dei som jobbar innan demensomsorg, for dei som arbeider med barn med nedsett funksjonsevne og deira familiar, og kompetansehevande tiltak når det gjeld lindrande behandling ved livets slutt. For å sikra auka rekruttering av legar til distriktskommunar og unngå unødvendig vikarbruk prioriterer Senterpartiet fleire midlar til rekrutteringstiltak i distriktskommunar. I tillegg gir vi auka støtte til landsdekkjande frivillige organisasjonar som driv informasjons- og opplysingsarbeid, og til kontaktskapande lågterskelarbeid innan helse- og omsorgssektoren. Vi aukar støtta til Stiftelsen Organdonasjon, hørselhjelperordninga, Hjertelinjen, Demenslinjen og besøkstenesta til Raude Krossen. Av andre satsingar i Senterpartiets alternative budsjett er ei opptrapping av eingongsstøtta til 1 G frå juli 2015 for å styrkja den økonomiske ordninga for kvinner som ikkje har opparbeidd rett til fødselspengar ved graviditet. Vi aukar òg støtta til tiltak som motarbeider uønskt svangerskap og abort. Det vert øyremerkt 5,5 mill. kr til arbeidet til Sex og Samfunn for å betra reproduktiv helse blant ungdom. For mange menneske med inkontinens og lettare inkontinens er refusjon av utgifter som følgjer av diagnosen, eit viktig økonomisk bidrag. Regjeringa føreslår å kutta i støtta til forbruksmateriell til dei med lettare inkontinens. Dette vert reversert i Senterpartiets alternative budsjett fordi vi synest det er eit småleg kutt retta mot ei gruppe pasientar som tradisjonelt sett ikkje har hatt sterke talspersonar. Vi reverserer òg regjeringa si reduserte løyving på tannhelsefeltet, som vi meiner er eit kutt som vil ramma pasientar som slit med tørr munn og syreskade på tennene. Dette er ei utsett pasientgruppe som kan ha store lidingar, ei pasientgruppe som vi meiner framleis må prioriterast. Eg meiner det er grunn til å vera bekymra over den utviklinga i sjukehusa som vi ser under den nye regjeringa. Regjeringa vil reformera norsk spesialisthelseteneste. Eg nemner fritt behandlingsval, innføring av nøytral moms, innføring av pasientrettsdirektivet. Føretaka vert pålagde å laga ein ny strategi for auka privatisering, for auka innkjøp av private. Føretaka vert òg pålagde ei såkalla effektiviserings- og avbyråkratiseringsreform på 0,6 pst. Til saman utgjer desse eit linjeskifte i norsk helseteneste som vil innebera eit omfang av privat, kommersiell tenesteyting som vi ikkje har sett i norsk helseteneste før. Senterpartiets budsjett og politikk er det gode alternativet til ei slik utvikling. Med dette vil eg ta opp forslaga frå Senterpartiet.