Gunvor Eldegard (Arbeiderpartiet), 2017-06-20:
Først vil eg takka saksordføraren, som har gjort eit godt arbeid i denne saka – og eigentleg i den lange saka som dette starta med allereie i 2014, som han nemnde sjølv. Den 26. mai i fjor handsama me saka om militært materiell her i Stortinget. Då hadde me fått ein intern rapport om F-5-salet. Rapporten synte at avhendinga av F-5-flya ikkje var gjennomført i samsvar med regelverket, og at det var manglande eller mangelfulle salsprotokollar. Det var òg indikasjonar på at Forsvaret hadde fordelsbehandla NGL. Som det står i rapporten: «Det kan se ut til at NGL har vært informert om når det har vært aktuelt å henvende seg til FLO, noe som ikke harmonerer med FLOs praksis som overlater til interessentene å ta kontakt.» Det står òg at NGL, som var kjøpar av flya, kjende til prisen som var avtalt med Spania i 2014, at FLO SAS meinte at det var utslagsgjevande for den låge salssummen, og at FLO SAS hadde fortalt at NGL hadde overhøyrt diskusjonen mellom det spanske luftforsvaret og FLO SAS då dei var på Fort Worth i samband med vising av flya. Det var så alvorleg at me i innstillinga bad Riksrevisjonen om å gjennomgå heile salsprosessen i samband med salet av dei to F-5-jagerflya. Det var fordi det var mange spørsmål komiteen hadde som me ikkje fann skikkelege svar på, og me fekk heller ikkje klare svar i høyringa. Difor var det viktig for oss at Riksrevisjonen kunne gå igjennom saka. Då Riksrevisjonen leverte rapporten, sa riksrevisor Per-Kristian Foss at dette var omtrent som ein kriminalroman. Førre gongen me handsama saka, skreiv me i innstillinga – som eg vil referere frå, for det er ganske viktig – at komiteens fleirtal er «ut fra konklusjonen i rapporten overrasket over at både forsvarssjefen og sjef FLO i høringen 27. november 2015 kunne erklære salget av F-5 jagerflyene for «grønt» når det foreligger så store mangler ved selve salgsprosessen». Rapporten frå Riksrevisjonen dokumenterer at det kunne ikkje vera veldig grønt. Me meiner det er kritikkverdig at Forsvaret, trass i så store manglar ved salet av F-5-jagerflya, erklærte salet som grønt. Riksrevisjonens funn har saksordføraren orientert om, men dei fann bl.a. at Forsvarets oppfølging av arbeidet med avhending av militært materiell ikkje har vore god nok – men det visste me som har jobba mykje med marinefartøya. Den interne kontrollen i Forsvaret har ikkje vore tilstrekkeleg til å sikra at lovar og reglar vart følgde, eller at omsynet til sporbarheit var teke vare på. Det har vore brot på prinsippet om likebehandling av interessentar, og NGL – kjøparen – fekk på grunn av lagring av flya ein stor konkurransefordel framfor andre interessentar. FLOs oppfølging av og krav til interessentane har vore ulik, og det endelege salet la heller ikkje til rette for størst mogleg utbytte. Riksrevisjonen seier òg at Forsvarsdepartementet ikkje har teke i vare det overordna ansvaret for avhending godt nok. Dei har etablert eit rammeverk, men risikoen for feil og manglar i arbeidet med avhendinga vart likevel ikkje identifisert. Det har vore svak sporbarheit i prosessen, det har ikkje vore gode nok rutinar og system for å sikra arkivering av viktig dokumentasjon, og det ligg i fleire tilfelle ikkje føre grunngjeving for dei vala som er tekne. Det er dokument som ikkje finst, udokumentert sakshandsaming før godkjenning av sal, og UD manglar ein journal som gjev oversikt over dokumenta, skriv Riksrevisjonen. Det har i kontrollkomiteen vore mange saker som har handla om Forsvaret. Dette er ei av dei, og ho er eigentleg berre ei forlenging av saka om sal av militært materiell. Eg tenkjer at statsråden har prøvd å ordna opp, men likevel har ho sagt til oss at ho har hatt problem med å få ut informasjon. Ho uttalte i ei høyring: «Den største utfordringen for meg i saken har vært at det gjennom hele prosessen har vært vanskelig å få framskaffet fullstendig informasjon og dokumentasjon og å få bekreftet eller avkreftet dokumentasjon og informasjon.» No rekk eg ikkje resten av sitatet, men eg lurer eigentleg på om statsråden har kontroll på departementet sitt.