Modulf Aukan (Kristelig Folkeparti), 2004-11-16:
Stortinget vedtok i 1997 ein fireårig handlingsplan som skulle styrkja den kommunale pleie- og omsorgstenesta og spesielt tilbodet til befolkninga over 67 år. Måla i planen var å auka kapasiteten på tenestene, betra kvaliteten, sikra brukarane mest mogleg likeverdige tilbod på landsbasis og betra statlege styringsverkemiddel. Formålet med Riksrevisjonen si undersøking har vore å analysera i kva grad måla i handlingsplanen for eldreomsorga er blitt oppfylte, og å presentera og drøfta tilhøve som kan kasta lys over eventuell manglande måloppnåing og kommunale variasjonar i eldreomsorga. Det var òg ei målsetjing å analysera korleis tilskottsordningane og forvaltinga av desse har fungert i høve til måla i handlingsplanen. Riksrevisjonen konkluderer med at dekningsgraden for sjukeheimsplassar, aldersheimsplassar og omsorgsbustader sett i høve til talet på eldre som er 80 år og over, ser ut til å auka i samsvar med målet. Prognosen for samla dekningsgrad av institusjonsplassar og omsorgsbustader er 32,5 pr. 100 innbyggjarar over 80 år i 2005, mot 26,4, som var utgangspunktet da planen vart vedteken i 1997. Pleie- og omsorgstenestene har fått auka kapasitet ved å ha fått 12 000 nye årsverk. Alle som ønskjer det, får no einerom. Andelen eineromsplassar er på 95 pst., mot 83,1 pst. i 1997. I tillegg er halvparten av alle sjukeheimane nybygde eller fullrenoverte i handlingsplanperioden. Eg, og resten av komiteen, sluttar oss til forskaren Tor Inge Romøren, som har koordinert Norges forskningsråd si evaluering av handlingsplanen, sine ord: «Det er sjelden å se en så stor grad av måloppnåelse i offentlig forvaltning.» Fleirtalet, med unnatak av Framstegspartiet, er på bakgrunn av dette hovudsakleg nøgd med gjennomføringa av handlingsplanen for eldreomsorga. Samstundes finn eg grunn til å trekkja fram det gledelege at fleire andre grupper innanfor pleie- og omsorgssektoren har note godt av satsinga. Satsinga var jo retta mot heile pleie- og omsorgssektoren. Ein ser det m.a. på at brukarar under 67 år er den gruppa som har hatt den kraftigaste auken, t.d. yngre funksjonshemma og menneske med psykiske lidingar. Dermed kan ein heller ikkje sjå bort frå at behova desse gruppene har, har vorte undervurderte i utgangspunktet. Kristeleg Folkeparti er oppteke av at alle grupper skal ha eit likeverdig tilbod etter behov, og er glad for at denne skeivheita i tenestetilbodet har vorte retta opp etter kvart. Riksrevisjonen meiner at til saman 25 000 fleire sjukeheimsplassar og omsorgsbustader berre gjev uttrykk for ei standardheving og ikkje ein monaleg kapasitetsvekst. Dette er nok til ein viss grad riktig. På den andre sida er kapasitet ein mangfaldig variabel. Etter at handlingsplanen har vorte gjennomført, er det nye bu- og tenestetilbodet vorte organisert og tilrettelagt på ein heilt annan måte. Den praktiske utføringa av reforma har truleg spart samfunnet for utgifter til behandling av enda fleire dårlege ryggar enn det vi allereie har, for ikkje å snakka om utgifter til sjukmelding og trygd. I min heimkommune har pressa karakterisert standarden på den nye sjukeheimsavdelinga som «hotellstandard». Alle pleie- og omsorgstenestene må ta utgangspunkt i behovet til den enkelte brukar. Dette var også utgangspunktet for utbygginga av plassar innanfor handlingsplanen. Komiteen er likevel usikker på om dette kriteriet har vore utslagsgjevande når kommunane skulle ta stilling til kva buform dei ville prioritera. Tilskottsordninga i handlingsplanen saman med vridingseffektar knytte til ulikt regelverk for brukarbetaling, bustøtte og finansiering av legemiddel og hjelpemiddel i dei to buformene, sjukeheim og omsorgsbustad, kan ha påverka omfanget av utbygginga av omsorgsbustader. Etter høyringa med fleire av dei store aktørane innan pleie- og omsorgsfeltet synest kjernen i striden å vera knytt til at det er relativt uklart kva som kan definerast som heildøgns omsorg og pleie. Uavhengig av definisjon: Eg er glad for at fleirtalet i komiteen meiner at god heildøgns omsorg og pleie kan gjevast både på sjukeheim og i omsorgsbustad, så lenge dei som bur der, får eit pleietilbod som er av stort nok omfang og av høg kvalitet. Her vil eg rosa Regjeringa både for å ha teke tak i dei tilfella der Helsetilsynet har påpeika at det ikkje er gjeve tilstrekkeleg hjelp, og for å ha begynt arbeidet med å fylla dei nye bustadene med innhald, ved å følgja opp bustadreforma med ei kvalitetsreform – gjennom stortingsmeldinga, som vart handsama av Stortinget no i vår. Handlingsplanen er avslutta, men mykje står att. Mellom anna står vi overfor ei befolkning som vert eldre, og dermed vert dei eldre fleire. Det vil krevja nye tiltak når det gjeld både bustadmasse og tenester. Utfordringane i eldreomsorga er derfor fullt ut til stades, og det synest eg komiteen har fått fram på ein god måte. Det er derfor svært interessant og oppmuntrande å merka seg resultatet av ei undersøking som er gjord av SINTEF på oppdrag frå Den norske Lægeforening, Sykepleierforbundet og Fagforbundet. God leiing, organisering og kompetanseheving verkar positivt på kvaliteten. Auka bemanning gjev ikkje nødvendigvis auka kvalitet. Funna i rapporten støttar dermed Regjeringa sin politikk for utvikling av kvaliteten i pleie- og omsorgssektoren. Av tiltak som delvis er i gang eller varsla sette i gang, vil eg nemne at ein i samarbeid med KS bidreg til at alle kommunar etablerer eit kvalitetssystem innan utgangen av 2004, utviklar kvalitetsindikatorar, gjennomfører brukarundersøkingar og offentleggjer kvalitetsresultat at ein i samarbeid med KS sørgjer for betre leiing og høgare kvalitet i tenestetilbodet gjennom leiingsprosjektet «Flink med folk» at ein sikrar kvaliteten i tenestetilbodet gjennom ei felles forskrift om kvalitet for dei kommunale helse- og sosialtenestene. Sosial- og helsedirektoratet vil publisera ein rettleiar til forskrifta i løpet av hausten at ein sikrar tilgangen på fagpersonell ved å følgja opp tiltaka i rekrutteringsplanen for helse- og sosialpersonell at ein aukar fokuseringa på fagetikk, haldningar og yrkesutøving i samarbeid med KS Oppsummert vil eg seia det slik at forvaltningsrapporten gjev oss viktig kunnskap om situasjonen i kommunal eldreomsorg i Noreg i dag.