Bård Vegar Solhjell (Sosialistisk Venstreparti), 2017-04-25:
SV er einig med mindretalet i presidentskapet i denne saka. Tidlegare talarar – ikkje minst representanten Nybakk og, etter kvart, komitéleiaren, Kolberg – har gått igjennom saka og argumenta på ein god måte, synest eg. Lat meg likevel leggje til eller utdjupe tre moment som eg synest er sentrale. Det første er at eg trur vi må leggje til grunn i ei stor og viktig sak i 2017 at så stor openheit som mogleg og ein brei offentleg debatt er ein del av behandlinga av saka, ikkje eit tilleggsgode. Det høyrer med i tida vår – i så stor grad som mogleg innanfor det sikkerheitslova og andre lovverk fastset – kanskje aller mest fordi offentleg debatt og kritisk journalistikk er med på å avdekkje forhold påskunde framdrifta i å gjere noko med det Det er til og med slik at det er det som kan føre til meir endring enn det ein elles ville fått – at det vert belyst offentleg. Det er grunnen til at dette er sentralt. Så er det slik at når noko angår sikkerheitsmessige forhold, som gjer at det ikkje kan vere offentleg, skal det heller ikkje vere det. Eg må likevel seie at i dette tilfellet – når det gjeld det samandraget som Riksrevisjonen laga for at det kunne offentleggjerast – har eg til gode å sjå gode argument frå andre enn regjeringa sjølv for at det må vere unnateke offentlegheit. Eg er på ingen måte nokon ekspert, men gjennom arbeidet mitt har eg – vil eg seie – fått ein del erfaring i å lese graderte dokument, f.eks. frå Regjeringas Sikkerheitsutval. For meg er det nesten uforståeleg at det samandraget må vere unnateke offentlegheit. Det første punktet mitt er at det i det store og heile er sterke argument for at dokumentet, samandraget, skal kunne vere offentleg. Det andre med denne saka er at ho er ei oppfølging, eit oppfølgingspunkt – ikkje det einaste, men eit av mange – etter Stortingets behandling av rapporten frå Gjørv-kommisjonen og den særskilde komiteen. Gjennom det arbeidet vart det sett ein særleg høg standard for openheit – ein uvanleg høg standard – bl.a. ved at utdrag av dokument frå Regjeringas Sikkerheitsutval vart offentleggjort, noko som er svært uvanleg, og som vart gjort på grunn av den spesielle karakteren til saka. Særleg difor synest eg det er uheldig at ein no sit igjen med eit inntrykk av – slik eg les samandraget – at standarden for openheit er ganske låg, når ein vel ikkje å avgradere det. Det er uheldig, med den spesielle historia saka har, og med den høge standarden som då vart sett. Eg må likevel seie at eg meinte sterkt at det burde vere openheit, og hadde allereie lukta på den moglegheita før høringane. Det var likevel gjennomføringa av høyringane som overtydde meg om at det var riktig, for i høyringa gjekk både politikarar og embetsfolk i sine elles gode svar mykje lenger i openheit enn det som vart gjort i samandraget. Det ein gjorde der, var at ein i ei rekkje tilfelle konkretiserte langt meir enn det vi som har lese det, er klar over vert gjort i samandraget. For eksempel tok ein opp ein prosentvis del objekt der det hadde vorte øvd – Justis- og beredskapsdepartementets og Forsvarsdepartementets underliggjande einingar, som er Forsvaret og politiet, øvde saman. Ein tok opp ein prosentvis del objekt som det er planar for i dag. Kritikken på dei punkta er generaliserte meir enn det i samandraget. Det er fleire andre eksempel òg. Når det gjeld svarbrevet frå Justisdepartementet, vil eg iallfall seie at det kan konkurrere med samandraget i konkretiseringsnivå. Så har det vorte nemnt eit argument – bl.a. gjorde statsministeren det i munnleg spørjetime, der ho gjekk eit stykke ved å seie at det er lettare med openheit om det som går bra, enn om det som går dårleg. Sjølv om det sjølvsagt kan høyrast litt paradoksalt ut – og jo er litt problematisk at det er slik – er det eit forståeleg argument. Men det som er veldig vanskeleg å forstå, er at det skal vere vanskeleg med openheit om det som gjekk ganske dårleg i 2015, men lett med openheit om det som går relativt bra, men ikkje perfekt, i 2017. Trass alt er dagsbildet meir kritisk enn eit bilde frå nokre år tilbake. Og det var ikkje slik at opplysningane vi fekk i komiteen, var at det var perfekt. Tvert imot svarte sjefen for NSM, Nilsen, på direkte spørsmål at vi ikkje er i mål, at det står igjen ting. Openheita om dagsbildet var likevel større der. Det som gjer det problematisk, er at det heng igjen eit bilde av at regjeringa har brukt sikkerheitslova først og fremst til å unngå den ganske sterke kritikken som kjem fram i samandraget. Dersom det er tilfellet, er det svært, svært alvorleg. Eigentleg finst det etter mitt syn berre éi fullgod løysing i denne saka. Den fullgode løysinga hadde vore at statsministeren hadde dialog med forsvarsministeren om å finne ei løysing, og at forsvarsministeren så presenterte den løysinga, nemleg ei avgradering av samandraget som Riksrevisjonen gav. Det hadde etter mitt syn vore den kloke løysinga, ho som eit samla presidentskap bad om, og etter ein førespurnad frå kontrollkomiteen. Når det ikkje har skjedd – etter to førespurnader, først frå presidentskapet, så frå eit fleirtal i kontrollkomiteen – synest eg det i dette tilfellet er forsvarleg og riktig at Stortinget bruker den moglegheita ein har til å vedta ei særlov som sikrar openheit om eit så viktig dokument og om dokumenta som høyrer til det. Det er bakgrunnen for at SV støttar mindretalet i presidentskapet.