Helge André Njåstad (Fremskrittspartiet), 2017-06-12:
Takk til saksordføraren for ein veldig ryddig gjennomgang av alt som forslagsstillarane frå Venstre har fått til i denne perioden i samarbeid med Høgre, Framstegspartiet og Kristeleg Folkeparti, i hovudsak. Det var ei god opplisting, og om eg kan tillata meg å supplera den opplistinga av alt me har fått til, er grunnlovfesting av lokalt sjølvstyre òg ein ting som dette Stortinget samla har gått inn for, og som nettopp anerkjenner at kommunane i Noreg har stor fridom, og dei har fått større tillit av Stortinget no enn dei nokosinne tidlegare har hatt. Om me ser litt stort på det og samanliknar nordiske kommunar med kommunar i resten av Europa, har nordiske kommunar stor fridom og stor oppgåveportefølje. Jo lenger sør ein kjem, jo færre oppgåver har kommunane. Dei nordiske kommunane er kanskje dei i verda som har den mest utvikla oppgåveporteføljen og òg størst mogleg fridom til å løysa det på den måten dei sjølv ønskjer. Så om me ser stort på det, skal me vera fornøgde i Noreg med korleis vårt lokaldemokrati fungerer og kva rolle og posisjon det har i samfunnet. Likevel er det alltid nyttig å ta ein slik debatt som dette og tenkja gjennom og sjekka av: Har ein verkeleg nok kommunal fridom? Og det er alltid krevjande når ein kjem opp med enkeltforslag som me har meiningar om på alle moglege vis. Skal ein lata det lokale sjølvstyret få lov til å bestemma dette òg? Om ein ser på Venstres eine forslag, som går på skattøyren, er det ein veldig spennande tanke å kunna ha fri skattøyre i kommunane, å kunna både auka og senka skattane. På ein måte er det noko som tiltalar meg litt ved å tenkja i den retninga. Det hadde vore veldig spennande å ha kommuneval når ein òg styrte inntektssida si og hadde kunna konkurrera med kommunar om å vera den mest attraktive for folk å bu i. Så veit me at me i dag har eit system der ein har moglegheit til å senka skattøyren og setja ned skattane, ein har moglegheit til å fjerna eigedomsskatten. Me ser at det er veldig få kommunar som tek verkemiddelet i bruk. Då vil ikkje eg som Framstegsparti-mann vera med på å bidra til å leggja til rette for at raud-grøne kommunepolitikarar skal auka skattane i Noreg. Då er det prinsippet viktigare enn den kommunale fridomen. Men all fridomen til å setja ned skattane skal eg sjølvsagt støtta heilhjarta opp om. Eit anna forslag, som òg saksordføraren kom inn på på vegner av Høgre, var utvida skjenkerett og salsløyve på bensinstasjonar – eit forslag som ein gjerne kunne tenkja seg at Framstegspartiet ut frå perspektivet om mest mogleg fridom lokalt, skulle støtta, men me er òg bundne av den avtalen me har med Kristeleg Folkeparti i denne perioden, som går på at alkoholpolitikken skal liggja fast. Eg minner om at me har gjort ei rekkje tiltak som forenklar kommunane sin politikk òg på alkoholfeltet. Blant anna kan ein vidareføra dagens løyvereglar til neste periode. Ein treng ikkje ta det opp i kvar periode. Det er eit forenklingstiltak som me har funne rom for innanfor avtalen med Kristeleg Folkeparti. Likevel, når me skriv historia etter denne fireårsperioden, er det eitt område der me verkeleg har styrkt lokalt sjølvstyre, som Venstre, i lag med oss andre, skal ha stor honnør for, nemleg arealpolitikken og plan- og bygningslovpolitikken. Der har dette stortingsfleirtalet sett spor etter seg. Der ein tidlegare hadde ei veldig sterk statleg styring – overstyring av kommunane – har me i denne perioden gått i motsett retning ved å forenkla regelverket og vera tydelege der. Men kanskje aller viktigast er dei signala som er sende ut frå statsrådens side til fylkesmennene om at no skal ein vektleggja lokalt sjølvstyre sterkare enn i dag. Det signalet betyr mykje i tillegg til dei enkeltsakene som statsråden har behandla, der ein no i hovudsak får medhald lokalt, der ein i førre periode fekk medhald frå fylkesmennene. Det er det viktigaste signalet om at ein anerkjenner at lokalpolitikarane i Noreg gjer ein ekstremt viktig jobb. Når dei veg ulike omsyn opp mot kvarandre, skal storting, regjering og fylkesmenn leggja sterkare vekt på det enn ein har gjort tidlegare. Der har ein verkeleg sett spor etter seg. Det norske folk og dei norske kommunane merkjer at det blir større tillit til lokaldemokratiet. Difor er denne debatten viktig å ta. Sjølv om Venstre ikkje får fleirtal for dei fire–fem forslaga som dei fremjar, har dei sett spor etter seg i denne perioden ved å gje kommunane meir sjølvstyre. Det støttar me heilhjarta opp om.