Hadia Tajik (Arbeiderpartiet), 2012-11-30:
Representantane Tenden og Skei Grande presenterer to forslag i sitt dokument. Det fyrste forslaget er så godt som identisk med det forslaget som representanten Skei Grande fremja då kulturloven vart vedteken i Stortinget i juni 2007. Slik sett er forslaget ein invitasjon til omkamp om kulturloven. Forslagsstillarane meiner at kulturloven burde omfatte andre lovar med relevans for kulturfeltet, og at kulturloven samtidig burde beskrive detaljert og konkret kva plikter staten skal ha overfor kulturfeltet. I den skriftlege merknaden vår, i brevs form, til forslaget ser me ikkje noko reelt behov for å setje i gang eit omstendeleg lovarbeid for å støype saman eksisterande lovar og regelverk til ein kulturlov. Til det er kulturområda som forslaget skisserer, for ulike. I år er det fem år sidan kulturloven vart sett i kraft. Me veit at loven vert brukt som referansepunkt i dei årlege budsjettdrøftingane i kommunar og fylkeskommunar. I representantforslaget vert det presentert ein tabell som viser kor stor del netto driftsutgifter til kultursektoren utgjer av totalutgiftene i kommunane. I mange år har den relative delen lege på 4,2–4,4 pst. av totalutgiftene. I 2011 gjekk den relative delen ned frå 4,4 pst. til 3,9 pst. I representantforslaget vert dette brukt som ein indikasjon på at det går feil veg med den kommunale innsatsen på kulturfeltet, og at kulturloven dermed ikkje har hatt nokon effekt. Men av og til svarer det seg å gå bak tala på ein tabell. Frå 2010 til 2011 vart dei øyremerkte tilskota til barnehagane overførte til rammetilskotet for kommunane. Det innebar at dei totale netto driftsutgiftene i kommunane auka med 28 mrd. kr. Dermed gjekk den relative delen av kulturutgiftene ned, på same måten som den relative delen av utgiftene for dei andre sektorane i kommunane gjekk ned. Frå 2007 til 2011 har den offentlege økonomiinnsatsen til kulturtiltak auka sterkt i nominelle kroner på alle forvaltingsnivå. I kommunane er det snakk om ein auke på over 2 mrd. kr, eller om lag 30 pst. og i fylkeskommunane er auken på 30 pst. Eg nemner ikkje desse tala for å påstå at auken er eit resultat av kulturloven – den økonomiske veksten er eit resultat av ein politisk vilje til å satse på kulturtiltak. Tala viser korleis det lovfesta ansvaret i kulturloven vert forvalta og konkretisert gjennom bevisste økonomiske prioriteringar som politikarar gjer både på statleg, fylkeskommunalt og kommunalt nivå. Mi vurdering er at kulturloven står seg godt slik som han er formulert, som ei stadfesting av det offentlege ansvaret. Ein bevisst politikk og prioriteringsvilje er den beste måten å leve opp til det ansvaret som følgjer av kulturloven. I forslag nr. 2 vil representantane Skei Grande og Tenden at kulturloven skal supplerast med formuleringar som understrekar den kunstnariske fridomen som kunstnarane og kulturinstitusjonane skal ha. Her får forslagsstillarane støtte frå Framstegspartiet og Høgre. Lat meg få understreke at diskusjonen om kunstnarisk fridom er veldig viktig. Men eg opplever at forslaget botnar i ein påstand om at departementet gjennom årlege tilskots- og tildelingsbrev legg kulturpolitiske føringar for verksemda i institusjonane på ein måte som bryt med prinsippet om armlengdes avstand mellom politikk, forvalting og den kulturfaglege fridomen. For å underbyggje påstanden om at departementet grip for mykje inn i den konkrete verksemda i institusjonane, har Framstegspartiet og Kristeleg Folkeparti ein merknad i innstillinga der dei siterer frå tildelingsbrevet til Sogn og Fjordane Teater om grunnlovsmarkeringa i 2014. Men sitatbruken er litt spesiell, for sitatet sluttar midt i ei setning utan å markere at det berre er eit utdrag av setninga som står der. Dermed kjem ei viktig presisering ikkje med, nemleg at prosjekt og arrangement i tilknyting til grunnlovsmarkeringa skal vere utforma i tråd med den profilen som institusjonen har. Sitatet tek heller ikkje med at det i tildelingsbrevet er vist til Stortingets hovudkomité for grunnlovsjubileet, som i sitt eige måldokument formulerer klare forventingar til kva kunst- og kulturfeltet skal gjere i markeringsåret. Det departementet har gjort, er å konkretisere det som Stortingets hovudkomité for grunnlovsjubileet har uttrykt. Slik eg ser det, er det ikkje behov for å lage eigne lovformuleringar som skal understreke det hevdvunne prinsippet om armlengdes avstand mellom politikk, forvalting og kulturlivet, men diskusjonen om kunstnarisk fridom er veldig viktig. Det er òg viktig for meg, og eg vil gjerne jobbe kontinuerleg for dette.