Gjermund Hagesæter (Fremskrittspartiet), 2011-06-16:
Framstegspartiet har eit anna kommunalpolitisk utgangspunkt enn regjeringa og dei raud-grøne partia. Kjernen i vår kommunepolitikk er setje mennesket i sentrum. Kommunen er til for innbyggjarane og ikkje omvendt. Det offentlege har eit overordna ansvar for å kontrollere kvaliteten på tenestene og finansiere dei grunnleggjande velferdstenestene som blir leverte, men treng ikkje ta på seg oppgåver som private kan løyse like godt eller betre. Derfor ønskjer vi ei behovsstyrt statleg finansiering av dei grunnleggjande velferdstenestene. Det betyr at når det oppstår eit behov, utløyser det automatisk ei finansiering. Om nokon har behov for ein sjukeheimsplass, vil det utløyse ei statleg finansiering. Om ein bur i ein fattig eller ein rik kommune, vil ikkje vere avgjerande for kva tenester ein får, for tenestene vil vere finansierte av staten. Oppgåver som kommunane tek på seg utover grunnleggjande velferdstenester, skal hovudsakleg finansierast ved lokal skattlegging. Men inntil vi får gjennomslag for vår primærpolitikk, tek vi sjølvsagt utgangspunkt i dagens rammeløyvingssystem og dei utfordringane det gir. Framstegspartiet er tydeleg på at dei rammene som Regjeringa har signalisert gjennom kommuneproposisjonen for 2012, langt frå er tilstrekkeleg i forhold til dei utfordringane kommunane står overfor. Regjeringa og talspersonen frå Arbeidarpartiet skryter av at opplegget i kommuneproposisjonen vil gi ein realvekst på mellom 5 og 6 mrd. kr neste år. Det kan skape eit inntrykk av at den reelle, verkelege og faktiske veksten til kommunane neste år er i den storleiken. Dette er med respekt å melde feil. Korfor er det feil? Jo, fordi ein i den summen, når ein altså bereknar denne realveksten, berre tek omsyn til lønns- og prisvekst. Auka kostnader som kommunane får neste år på grunn av befolkningsvekst, aldrande befolkning, auka rentekostnader – om renteprognosane slår til – auka pensjonskostnader og auka kostnader på grunn av nye, pålagte oppgåver, er det ikkje teke omsyn til. Derfor er dette villeiande, og vi meiner at det som er foreslått frå regjeringa, ikkje er nok for å sikre kommunane ein tilstrekkeleg økonomi. Derfor foreslår Framstegspartiet å auke kommunerammene neste år med 5 mrd. kr meir enn det regjeringa og regjeringspartia går inn for. Vi meiner at ein slik auke er nødvendig for å sikre grunnleggjande velferdstenester til innbyggjarane i kommunane, og derfor foreslår vi også følgjande fordeling: 1,5 mrd. kr meir i driftsmidlar til kommunal eldreomsorg 1 mrd. kr meir øyremerkt grunnskulen 300 mill. kr meir til kommunal rusomsorg og psykiatri 200 mill. kr meir til kommunalt barnevern 2 mrd. kr meir til oppgradering av fylkesvegnettet enn det regjeringa har foreslått No er det altså ikkje berre Framstegspartiet som meiner at kommunane treng meir pengar. Også kommunesektorens interesse- og arbeidsgivarorganisasjon, KS, meiner at kommunane må få auka rammene i forhold til det regjeringa har foreslått. Mykje går feil veg i Kommune-Noreg. Kommunane slit med dårleg økonomi. Det tyder veldig mange tilbakemeldingar på. Gjeldsbyrda til kommunane har dobla seg dei seks åra Senterpartiet har hatt kommunalministeren. Nye oppgåver er blitt pålagde kommunane, f.eks. Samhandlingsreforma, som vil medføre betydelege utfordringar for kommunane i tida framover. Framstegspartiet fryktar at ein allereie anstrengd økonomi i mange kommunar vil forverrast neste år. Det betyr også at dei enorme etterslepa mange kommunar opplever i forhold til rehabilitering av kommunal bygningsmasse og infrastruktur som følgje av ein anstrengd kommuneøkonomi, ikkje blir reduserte, men vil auke ytterlegare. Dette er også noko som Framstegspartiet ønskjer å ta tak i når statsbudsjettet for 2012 skal behandlast. Når det gjeld eldreomsorga, er det òg store svakheiter. Det er klart at det her trengst meir handling, og ikkje berre prat. Vi synest det er eit stort paradoks at Noreg, som altså er eitt av verdas rikaste land, framleis har ei jamn nyheitsdekning i media om store problem og elende i eldreomsorgssystemet. Framstegspartiet meiner at denne situasjonen er heilt uakseptabel, men det er dessverre ein heilt naturleg konsekvens av eit sosialistisk system som rasjonerer eldreomsorgstilbodet basert på rammeløyvingane, med økonomiske rammer som er for små, og som fritt kan brukast til andre formål til trengsel for omsorg av pleietrengande eldre. Når det ikkje er automatikk i at det blir stilt midlar til rådvelde i takt med eit veksande behov og ei veksande eldrebefolkning, må køar, ventelister og høgare tersklar for hjelp nødvendigvis bli resultatet. Framstegspartiet er likevel glad for at tilskotsordninga for bygging av omsorgsbustader og sjukeheimsplassar tidlegare i år blei styrkt, men klare tilbakemeldingar frå kommunane viser at det dei no treng, er midlar til å drifte eldreomsorga – og det har altså Framstegspartiet følgt opp i denne innstillinga. Sjølv om kommunane treng meir pengar, er det avgjerande at dei avgrensa midlane som kommunane har til disposisjon, blir brukte på ein optimal måte, slik at ein får maksimalt med velferd ut av kvar krone. Derfor er det viktig at ein legg til rette for konkurranse, både intern konkurranse og ekstern konkurranse, slik at ein får ei god utvikling. Eg vil òg tilføye at konkurranseutsetjing ikkje er det same som privatisering, slik enkelte synest å tru. Så lenge finansieringa framleis skal vere offentleg, og det meiner Framstegspartiet, er dette ikkje privatisering, men konkurranseutsetjing. Vi har i dag også eit budsjetteringssystem i kommunane, eit rekneskapssystem, som er forelda, og som dekkjer til den reelle økonomiske situasjonen i kommunane. Det er ikkje avskriving, som kjent, men avdrag som går som ein driftskostnad. Om vi hadde gjort ei endring i tråd med den måten som private bedrifter fører rekneskapa sine på, ville det ha medført raude tall i kanskje dei fleste av landets kommunar. Men det er altså realiteten, og då meiner vi at det er viktig å synleggjere korleis det står til i Kommune-Noreg. Kommunestrukturen er òg eit tema som eg tenkte eg skulle komme innom. I dag har vi altså 430 kommunar i Noreg. Dei fleste – veldig mange, i allfall – meiner at det er litt i overkant, og at det hadde vore hensiktsmessig å få ein reduksjon. Framstegspartiet meiner også at vi burde fått ein reduksjon, men dette skal skje på ein frivillig måte. Det er sjølvsagt viktig at ein legg til rette for dette og bruker dei økonomiske verkemidla som ein har. No er det positivt at det i denne proposisjonen er lagt inn forslag om at ein skal auka overgangsordningane, frå 10 + 5 år til 15 + 5 år. Det er eit skritt i riktig retning og noko som Framstegspartiet har ivra for lenge. Det gjer sjølvsagt at tapet, i form av reduserte inntekter ved å slå saman kommunar, vil bli mindre. Men framleis vil det altså vere eit tap, spesielt for dei minste kommunane. Det ønskjer Framstegspartiet å gjere noko med, slik at det er ingen som skal tape på å slå seg saman. Eksempel viser, frå eit spørsmål som er stilt til statsråden, at når to kommunar på under 3 000 innbyggjarar i Nord-Troms eller Finnmark slår seg saman, vil dette medføra eit inntektstap for desse kommunane på 31,6 mill. kr 2010-kroner etter 20 år. Det betyr at kommunane må effektivisere tilsvarande for å komme i null. Derfor er dagens finansieringsløysing til hinder for at ein får til gode, frivillige kommunesamanslåingsprosessar. Om vi hadde fått til det, ville vi også kunne ha avvikla fylkeskommunen som eit eige politisk og administrativt nivå og frigjort ytterlegare milliardar som ein kunne ha nytta betre i kommunane. Til slutt vil eg på nytt fremme dei forslaga som Framstegspartiet står bak, anten aleine eller saman med våre venner i Høgre og Kristeleg Folkeparti.