Tor Bremer (Arbeiderpartiet), 2010-03-25:
Mitt hovudfokus skal no vera kvifor Noreg som kunnskapsnasjon må vera i europeisk eliteserie innanfor høgare utdanning og forsking. Kvifor er det så nødvendig å vera tydeleg på dette perspektivet, president? – Eg forventar ikkje at presidenten skal svara, det skal eg gjera sjølv. Jau, det er basert på forventningane om at ikkje berre noverande, men også framtidig norsk offentleg velferdsproduksjon skal vera den fremste i verda både når det gjeld kvalitet og tilgjengelegheit for alle. Dei forventningane er og skal vera ambisiøse. Dette, kopla til det faktum at norsk økonomi, som er svært petroleumsbasert, og som difor med all sannsynlegheit vil halda eit høgt kostnadsnivå i oversiktleg framtid, tilseier at me må vera nettopp i europeisk eliteserie når det gjeld utdanninga og forskinga vår. For dersom me slår oss til ro og tenkjer som så at me har då så mykje pengar i dette landet at det er ikkje så farleg om me senkar litt på krava til kvalitet i skulen, slik som nettopp Høgre gjer når det gjeld yrkesutdanninga, eller om me i all bedagelegheit synest det er ok at utdanninga og forskinga ligg på middels europeisk nivå, ja då er det stor fare for at det går ut over innovasjonsevna i næringslivet, og at det går ut over sysselsetjinga, verdiskapinga og i neste omgang kvaliteten på dei offentlege velferdstenestene. Det er dette som må vera perspektivet når me diskuterer denne saka. Arbeidarpartiet og Regjeringa har teke eit prisverdig oppgjer med høgresida sin næringsnøytrale næringspolitikk. Sjølv om Noreg geografisk har eit visst omfang – ja, me er faktisk det 13. største i verda – så er me ikkje akkurat verdas mest folkerike land. La gå at me kan få inntrykk av det når me les norske aviser, men det får vera avisene sitt problem. Me har altså ei avgrensa folkemengd og difor også ein avgrensa humankapital, sjølv om utdanningsnivået er prisverdig høgt. Difor er Regjeringa sin næringspolitikk tydeleg innretta mot dei næringane og dei næringsklyngjene der Noreg i global samanheng har openberre komparative, altså anten menneskeskapte eller naturgitte, fortrinn. Eg vil minna om Torger Reve, som heilt korrekt har påpeika at vi innanfor maritim/marin sektor, energi, petroleum, fiskeri, havbruk, reiseliv – og for eigen del vil eg leggja til lettmetall – har internasjonale næringsklyngjer som ligg heilt i front. I motsetnad til høgresida meiner me i Arbeidarpartiet at dette er område der me må vera ekstra merksame. Desse næringsklyngjene har større innovasjon, dei har sterkare vekst, dei har høgare produktivitet, og for oss som er opptekne av arbeidarrørsla, er det hyggeleg å konstatera at her finn ein òg den høgaste gjennomsnittlege lønna til dei tilsette. Då er me ved litt av mitt hovudpoeng igjen. Skal vi lykkast med denne næringspolitikken, må også den næringsretta utdannings- og forskingspolitikken ha ei tydeleg kopling mot nettopp dette perspektivet. Eg vil skunda meg å leggja til at delar av den forskinga som alt føregår i næringslivet, er i global eliteserie. Eg vil her spesielt peika på Hydro si forskingsavdeling i Årdal, som ligg heilt i front når det gjeld både forsking og – i neste omgang – produksjon av miljøvennleg teknologi til aluminiumsindustrien. Her er Noreg verdsleiande. Det er elles denne industrien partiet Venstre sin leiar omtala som ei solnedgangsnæring som me bør kvitta oss med. På same måten som den overordna nasjonale utviklingspolitikken er forskingsbasert, må det regionale utviklingsarbeidet gå hand i hand med forskinga. Det er tenkinga bak dei regionale forskingsfonda, som Framstegspartiet utruleg nok vil nulla ut. Eg har hatt ein kort visitt innom den regionale og nasjonale forskingdimensjonen. Min konklusjon er at me har gode moglegheiter for å kunna hevda oss blant dei fremste i europeisk perspektiv, men då må me i større grad konsentrera oss om dei områda der me har eit fortrinn. Og me har gode moglegheiter til å lykkast, for det hyggelege er at 90 pst. av alle forskarar som har levd, ja dei lever i dag, dei lever framleis. Kunnskap, og ikkje minst læreevne, er no langt viktigare enn kapital, lønnsnivå og naturressursar for verdiskapinga og konkurranseevna i eit land. Kunnskap er med andre ord det viktigaste verktøyet for å skapa eit betre samfunn. Då er eg tilbake der eg starta: Norsk forsking og høgare utdanning må så absolutt spela i europeisk eliteserie.