Valgerd Svarstad Haugland (Kristelig Folkeparti), 2002-05-21:
Som kultur- og kyrkjeminister er eg sjølvsagt glad for at Stortinget ynskjer å auka midlane til idrett og kultur med nærare 1 milliard kr gjennom dei neste tre åra. Pengane kjem godt med for å styrkja kultur- og idrettsarbeidet, særleg på lokalt og regionalt nivå. Slik sett er vedtaka òg i samsvar med Regjeringa sin politikk. Etter mi meining er det god bruk av staten sine midlar både å auka investeringane i idretts- og kulturbygg og å auka satsinga på barn og unge, slik ein foreslår gjennom å styrkja den lokale idrettslege aktiviteten og den kulturelle skulesekken. Eg er meir usikker på om den uvanlege framgangsmåten som er vald, er den beste for å sikra gode, langsiktige og heilskaplege løysingar innanfor områda kultur, idrett og forsking. Dei endringane i tippenøkkelen som det er gjort framlegg om, skjer lausrive frå den ordinære handsaminga av budsjettet. Dette meiner eg er prinsipielt uheldig, særleg når det gjeld så vidt mykje pengar som i denne saka. Eg er òg uroleg for at partia som i dag er einige om korleis midlane skal nyttast, langt frå er einige om inndekkinga. Framlegget vil redusera inntektssida på statsbudsjettet med 850–900 mill. kr pr. år når endringa er sett i verk fullt ut. Komitefleirtalet legg ved hjelp av ulike romartalsvedtak stor vekt på å unngå at dette bortfallet av inntekt vert dekt av kultur- og forskingssektoren. Men same korleis fleirtalet snur og vender på problemet, må pengane bli dekte inn ved innsparing i budsjettet. Budsjetthandsaminga i både regjering og storting er no eingong slik at vi ikkje kjem utanom denne realiteten. Dette gjer at gleda over vedtaket blir blanda med skepsis til fleirtalets framlegg. I botnen av uroa ligg det òg ei undring om kvifor Arbeidarpartiet i regjering ikkje hadde råd til å prioritera framlegget frå Noregs Idrettsforbund om endring av tippenøkkelen, medan dei no etter berre nokre få månader i opposisjon ser seg i stand til det – og det utan å venta nokre få månader på den varsla proposisjonen om ei samla utgreiing om spele- og lotterimarknaden eller på Sundberg-utvalet si innstilling. Dette er ikkje vanleg kost frå eit parti som etter eiga utsegn alltid følgjer ei ansvarleg line i budsjettpolitikken. Eg er òg oppteken av at dei store utfordringane elles på kulturbudsjettet ikkje er omfatta av forslaget om ny tippenøkkel. Eg er klar over at fleirtalet sitt framlegg i seg sjølv ikkje inneber nedgang i kulturbudsjettet elles. Men eg vil minna om at det er ei rekkje føremål som Stortinget allereie har gitt høg prioritet, som t.d. auka satsing på arkiv, på bibliotek- og museumssektoren, på orkester, kulturbygg osb. I høve til konsekvensane for idretten vil departementet sjå nærare på i kor stor grad tildelingane kan differensierast mellom ulike område, slik at meir midlar vert brukte der dei trengst mest. Sem-erklæringa legg opp til satsing på idrettsanlegg som passar for barn og unge i dag, og på at spelemidlar i større grad vert kanaliserte til stader med for få anlegg. Større ressurstilgang gjer det òg mogleg å prioritera friluftsanlegg, slik både komitefleirtalet og Regjeringa ynskjer. Departementet vil sjå nøye på kor langt staten bør gå i å stilla krav til kommunane om gratis leige av hallar og anlegg for barn og ungdom. Tilskotsordninga til Friluftslivets fellesorganisasjon er under evaluering og vil saman med komitemerknaden utgjera grunnlaget for innretninga på tilskotsordninga. Når det gjeld konsekvensar i høve til forskingspolitikken, vil eg peika på at Samarbeidsregjeringa har som mål å trappa opp forskingsinnsatsen til gjennomsnittleg OECD-nivå innan 2005. Dette er ei ambisiøs målsetjing. Eg er glad for at fleirtalet bak innstillinga er samd i dette målet. Det er likevel vanskeleg å sjå at framlegget om ny tippenøkkel kan medverka til at målet vert nådd. Framlegget gir eit inntrykk av å styrkja forskinga gjennom auken i Forskingsfondet, men vi veit alle at uttak av midlar vil måtta konkurrera med andre område innan den ramma handlingsregelen gir oss. Komitefleirtalet ynskjer ikkje at omlegginga skal ha som følgje at fordelinga av midlar mellom ulike typar forsking eller institusjonar vert endra, og ber Regjeringa sjå til at grunnforskinga sin del av dei samla forskingsløyvingane vert halden oppe. Dette krev at Forskingsfondet vert ein meir generell mekanisme for å finansiera forskinga. Fondet får med det ein annan funksjon enn før. Det er vanskeleg å vedta slike endringar utan at spørsmåla i det heile er utgreidde og drøfta på førehand. Regjeringa kjem tilbake til dette spørsmålet, m.a. med bakgrunn i at Sem-erklæringa varslar ein gjennomgang av bruken av avkastinga frå Fondet for forsking og nyskaping. Eg kan leggja til at oppfordringa frå Eirin Faldet om å sjå på forskriftene når det gjeld søknad om tippemidlar, vil eg sjølvsagt følgja opp. Desse forskriftene er blitt endra fleire gonger før, og dersom vi kan finna betre ordningar for å dekkja behovet som finst, skal vi sjølvsagt sjå på det.