Torgeir Knag Fylkesnes (Sosialistisk Venstreparti), 2016-11-29:
Nei, vi er vel ikkje i sentrum av universet akkurat no. Det går ikkje ei direkte linje mellom prioriteringsdebattar i Stortinget og ressursbruken i helsetenestene. Ressursbruken i helsetenestene er minst like mykje påverka av finansieringsordningane, den teknologisk-medisinske utviklinga, VG-oppslag og profesjonspolitiske endringar som av offentlege utgreiingar og stortingsbehandlingar. Dessutan er den stadig aukande privatiseringa av helsetenestene i direkte konflikt med debattar som dette. Det trekkjer teppet unna det demokratiske grunnlaget for ein prioriteringsdebatt. Likevel er det fundamentalt, ettersom vi framleis har ei stor offentleg helseteneste der målet er likeverdige helsetenester for alle, at prioriteringane i helsetenesta er demokratisk forankra. Dersom ein ikkje har nokon overordna prioriteringar, vil prioriteringane skje av seg sjølve, der dei sterkaste og mest taleføre gruppene får dei beste helsetenestene og ikkje nødvendigvis dei som treng det mest. Det er framleis slik at svake pasientgrupper som kronikarar, dei som treng habilitering eller rehabilitering, pasientar med psykiske sjukdomar, dei med misbruksproblem eller dei gamle ikkje får tilfredsstillande helsehjelp. Det er framleis slik at tiltak innanfor førebygging og helsefremming, som har desidert størst effekt på «flest mulig gode leveår for alle», er det som blir nedprioritert. Difor vil vi i SV fortsetje vår utrøyttelege kamp for gode barnehagar med nok kompetanse til å møte utviklings- og helsebehova til dei minste, for betre skular der både god mat og tilstrekkeleg fysisk aktivitet blir prioritert, for gode oppvekstmiljø der det er trygt å gå og sykle til skule og jobb, og for gode velferdsordningar for alle. Alle desse tiltaka har høgst sannsynleg større effekt på folkehelsa enn mange helsetenester. Men som sagt er det ikkje gitt at prioriteringane som blir vedtatt i denne salen, får direkte påverknad i klinikken. Kritikarane av tidlegare prioriteringsprosessar har ofte peika på at kriteria har vore vanskelege å omsetje til klinisk praksis. Ein må oppleve kriteria eller prinsippa som verdifulle og hjelpsame i kvardagen, dei må knyte seg til verdiar klinikarar kjenner seg igjen i, anten det er sentrale norske velferdsverdiar eller dei etiske prinsippa i profesjonane. Dessutan må ein ta tydelege overordna politiske val. At noko er uklart, er ikkje til hjelp når store helseressursar skal fordelast. Og til slutt: prioriteringsmeldinga og prioriteringsdebatten har ingen verdi dersom ikkje verdiane og kriteria får betydning i reformer for leiing, organisering og finansiering. I ei ideell verd skal jo helsetenestene styrast direkte av overordna verdiar, men slik er det ikkje i dag. Ein kan kanskje beskrive det som ei form for verdimosaikk, der det kan vere store sprang mellom verdiar uttrykte i prioriteringsmeldingar og profesjonsetikk på den eine sida og i finansieringssystem og organisering på den andre. SV støttar difor forslaget frå Kristeleg Folkeparti, Senterpartiet og Venstre. Vi finn det litt underleg at ikkje fleire parti gjer det same, for dei økonomiske perspektiva i dette, viss det er det ein fryktar, er jo baka inn i kriteria der dei skal høyre heime. Vi kjem også til å støtte fleire av dei andre forslaga.