Magnhild Meltveit Kleppa (Senterpartiet), 2006-02-02:
Dokument nr. 3:12 for 2004–2005 gjeld Riksrevisjonen si undersøking av styring og oppfølging av tiltak for rusmiddelmisbrukarar. Ein samla komite er einig i Riksrevisjonen sitt utgangspunkt, at rusmiddelmisbruk er eit av våre største samfunnsproblem. Komiteen uttrykkjer òg sine synspunkt på rapporten i ein felles merknad. Framstegspartiet finn det nødvendig med ein eigen tilleggsmerknad og eit forslag. Det er avgjerande viktig for den enkelte som treng hjelp for misbruket sitt, for pårørande og for mange arbeidsplassar og lokalsamfunn i dette landet at det er samsvar mellom tilbod og hjelpetiltak. Det framgår av rapporten at SIRUS reknar dei totale utgiftene som følgje av misbruk til 2,2 milliardar kr i 2001. Det er all grunn til å tru at utgiftene har auka sidan 2001, og at menneskelege påkjenningar og omkostnader er aukande. Kommunane har ei sentral rolle i oppfølginga av rusmiddelmisbrukarar. Slik sett kan Riksrevisjonen si undersøking vera ein viktig reiskap for vidareutvikling av gode tenester. Riksrevisjonen stiller spørsmål ved om departementet har naudsynt styringsinformasjon på dette området. Det er verdt å merka seg at undersøkinga ikkje omfattar tida etter 2003, og at eventuelle endringar som følgje av statleg ansvar for delar av rusfeltet såleis ikkje er vurderte. I nokon grad kan difor omgrepet «snøen som fall i fjor» – for ikkje å seia i forfjor – vera dekkjande. Utfordringane på rusfeltet har auka vesentleg på få år. Innsatsen er òg monaleg forsterka. Riksrevisjonen peiker på at det i samband med handlingsplanen Kunnskap og brubygging, for 1998–2001, vart etablert sosialfaglege og rusfaglege forum, men at desse seinare i liten grad er vedlikehaldne. Med denne planen har eg ei personleg erfaring. Eg hadde ansvaret i Bondevik I-regjeringa for å setja planen i verk. Det var eit beskjede, lite hefte i utganspunktet. Det følgde med 20 mill. kr over tre år. Men det gav altså mange einsame saksbehandlarar rundt omkring i kommunane moglegheit til eit felles forum i eige fylke. I førre periode, då planen var avslutta, vart eg som leiar av kommunalkomiteen invitert til Buskerud og fekk høyra kor nøgde dei i Buskerud fylke var med at dei hadde hatt moglegheit til å delta i dette arbeidet. Men dessverre er desse fora i liten grad vedlikehaldne i ettertid. Komiteen merkar seg at dei sju kompetansesentra ikkje har hatt ei tilstrekkeleg aktiv rolle overfor sosialtenesta i kommunane. Eit landsdekkjande tilsyn av tenestene innanfor rusfeltet vart for fyrste gong gjennomført så seint som i 2004. Heile komiteen finn det urovekkjande at undersøkinga viser at rusklientar ikkje i tilstrekkeleg grad får den hjelpa, den oppfølginga og dei tiltak dei har behov for og krav på. Det er eit klart potensial for betring av måten mange kommunar møter rusmiddelklientane sine på. Dette gjeld sentrale område som kartlegging, dokumentasjon, rutinar for systematisk råd og rettleiing, dobbeltdiagnosar, legemiddelassistert rehabilitering og bruk av tvang. Departementet understrekar i sitt svar til Riksrevisjonen bl.a. Stortinget sitt mål om kommunalt sjølvstyre og den desentraliseringa av avgjerder og oppgåver som følgjer av det. Komiteen ser ikkje noka sjølvmotseiing mellom gode lokale løysingar og behovet for reiskapar som varetek overordna omsyn. Komiteen skriv i sin merknad noko meir om det som har skjedd etter 2003, for vi synest det høyrer med når denne rapporten no skal brukast vidare. I 2003 vart det vedteke ei rusreform som gir personar med rusproblem pasientrettar på lik linje med andre pasientar, og under dette òg rett til vurdering innan ti dagar og rett til behandling. Behandlingskapasiteten er auka. Men komiteen meiner det er behov for ytterlegare auke, slik at køane kan avviklast. Vi peiker på retten til ein individuell plan som ein viktig reiskap i så måte. Det er faktisk viktig å sikra at ein misbrukar med rett til individuell plan faktisk får ein slik plan. Vi går ikkje inn på det sjølvsagde i alle saker som har med rusmiddelmisbrukarar å gjera, nemleg at førebygging og auka satsing på det er heilt avgjerande for å sikra at rusmiddelmisbruket går ned. Til slutt høyrer det òg med i denne saka at Regjeringa i Soria Moria-erklæringa har varsla ein nasjonal, forpliktande opptrappingsplan for rusfeltet for å samordna og forsterka innsatsen overfor rusmiddelavhengige. Her er eit eige kapittel med overskrifta «Habiliterings- og behandlingstiltak for rusmiddelavhengige» som for Regjeringa vil vera ein god reiskap til ei detaljert styrking på dette feltet. Komiteen legg til grunn at departementet med utarbeidinga av den planen som er varsla, òg er opptatt av å utvikla nødvendig rettleiing samt verkty og modellar som medverkar til større systematikk og kunnskap i kommunane for deira del av ansvaret. Framstegspartiet har utforma dette i eit eige forslag. Det synest vi andre er unødvendig. Vi føreset at påpeikinga til Riksrevisjonen av eit betre samspel mellom dei ulike aktørane innan rusfeltet blir vareteke i den planen som Regjeringa no skal utarbeida.