Astrid Aarhus Byrknes (Kristelig Folkeparti), 2016-05-18:
Høve til å bevega seg og tilgang på frisk luft er heilt grunnleggjande behov som mange av oss tek som sjølvsagt. Men slik er det ikkje for alle. Vi veit at inaktivitet er eit aukande problem. Difor er regelmessig fysisk aktivitet viktig også for eldres helse. Ved mangel på aktivitet, som igjen ofte er årsak til einsemd, ser vi altfor ofte at dette kan forsterka både depresjonar og utvikling av demens. Morgondagens omsorgstenester må difor satsa offensivt på aktivitet i alderdommen og tilretteleggja for fysisk, sosial og kulturell aktivitet både i og utanfor institusjon. Kristeleg Folkeparti vil ha ei offensiv satsing på førebyggjande tiltak som styrkjer livskvaliteten blant heimebuande eldre, for dei som er på eit korttidsopphald eller innom sjukeheimen for opptrening, og for dei sjukaste eldre som har fått ein langtidsplass på ein sjukeheim eller eit anna butilbod. Ein kvardag med innhald, der brukaren får oppretthalda sitt funksjonsnivå og koma raskt i gang med rehabilitering når det krevst, vil gje ein helsegevinst òg for den enkelte eldre, og dermed auka livskvalitet. Dessverre ser vi altfor ofte at på sjukeheimen blir bebuarane best til å gjera det dei gjer oftast, nemleg å sitja. Dette gjer at dei fort tapar sitt funksjonsnivå. Medisinsk oppfølging og eit heilskapleg tilbod som blir tilpassa den enkelte, er viktig. Kristeleg Folkeparti føreslo i sitt alternative budsjett for 2016 å løyva 500 mill. kr ekstra til landets kommunar for bl.a. å styrkja bemanninga i norske sjukeheimar, for bemanninga må vera i samsvar med dei oppgåvene som skal løysast, slik at den einskilde bebuar blir vareteken. Difor treng institusjonane og andre typar butilbod for eldre riktig kompetanse og ei bemanningsnorm som stettar behova til bebuaren, både på det fysiske, det psykiske, det sosiale og det åndelege planet. Vi har utruleg mange gode kommunar i landet vårt som gjer det yttarste for eldreomsorga. Eg vil berømma alt helsepersonell som kvar einaste dag yter ein viktig jobb i ein svært travel kvardag. Eg skal gje eit lite eksempel frå min eigen region i Nordhordland når det gjeld fysisk aktivitet. Her har vi gått til innkjøp av noko ein kallar «motiview-sykkelen». «Motiview» er eit motivasjonsverktøy som er ganske så innovativt. Det stimulerer dei eldre, med både demens og andre, til auka fysisk aktivitet. Denne sykkelen er teken i bruk både i heimetenesta og på sjukeheimane. Ved hjelp av levande bilete og lyd kan brukaren faktisk dra på sykkeltur i kjende omgjevnader og gjenoppleva barndomsminne. Dette har gjeve resultat. Vi ser betre mobilitet og reduksjon i fallførekomstane, raskare rehabilitering ved skadar og faktisk auka matlyst. Vi ser at medisinbruken går ned, og vi ser betre svevn og mindre smerter. Trivselen aukar, og ikkje minst er det til stor inspirasjon for personalet og pårørande. Når bebuaren får lov til å bruka dette verktøyet, får dei ei stor oppleving av å meistre. Det er viktig med fysisk aktivitet. Kristeleg Folkeparti har lenge sett fram til den varsla opptrappingsplanen for habilitering og rehabilitering, han er heilt nødvendig. Betre helse, høgare livskvalitet og sjølvmeistring blir overraskande raskt eit faktum når målretta tiltak blir sette inn. Gjeldande forskrift om ei verdig eldreomsorg legg i tillegg til det reint medisinske vekt på at den enkelte har rett til å få koma seg ut i frisk luft, til aktivitet, eit variert kosthald og kulturopplevingar. For å lykkast med dagens og morgondagens eldreomsorg treng ein auka fysioterapi- og ergoterapiressursar, slik dette representantforslaget presiserer. Kristeleg Folkeparti meiner det er sjølvsagt og forventar ein sterk og tydeleg plan frå regjeringa i tråd med vår felles forståing av den heilt sentrale rolla til habilitering og rehabilitering i førebyggingsarbeidet og i oppfølginga av den enkelte brukaren. Då vil vi få ei heilskapleg teneste.