Jenny Klinge (Senterpartiet), 2016-03-14:
Alle tingrettar skal leiast av ein sorenskrivar, jf. domstollova § 19, første ledd. For ei tid tilbake innførte Domstoladministrasjonen ei forskrift som opnar for at fleire tingrettar kan leiast av ein felles sorenskrivar. I praksis inneber dette at enkelte domstolar vil miste den daglege leiinga, ved at sorenskrivaren har fast kontorstad éin plass, og såleis ikkje kan delta i all dagleg drift for fleire kontor. Dette reiser mange praktiske og formelle problemstillingar. Per i dag er det ingen politisk initiert strukturdebatt når det gjeld dei alminnelege domstolane i Noreg, jf. budsjettbehandlinga hausten 2015, trass i at enkelte partar kan synast å gje litt tvitydige signal. Både Stortinget, regjeringa og Domstoladministrasjonen må derfor rette seg etter gjeldande inndeling av embetskretsar. Dette inneber òg, etter Senterpartiets syn, at desse skal bli leia av ein sorenskrivar på staden, og at dei ikkje skal fjernstyrast. Bakgrunnen for forslaget er at det verkar som om det har utvikla seg ein praksis enkelte plassar, særleg der det er snakk om mindre domstolar, med at domstolsleiarar ikkje blir erstatta når nokon sluttar. Dette er beklageleg, og då meiner vi at Stortinget må utforme lova slik at ho er klår og tydeleg. Kvar tingrett skal ha sin sorenskrivar, det er utgangspunktet for oss i Senterpartiet. Eg finn grunn til å referere frå budsjettinnstillinga for 2016: «Flertallet har likevel ingen intensjon om å gjennomføre flere sammenslåinger nå, og peker blant annet på at det kommer en påtalerefom som vil kunne få betydning for domstolsstrukturen.» Dagens ordning der enkelte domstolar blir tappa for ressursar når ein sorenskrivar ikkje lenger er til stades i den daglege drifta, er i verste fall ei form for sniknedlegging av domstolar, eit første steg på vegen mot nedlegging, utan at det er ein uttalt intensjon. Vi i Senterpartiet finn det merkverdig at partia som skreiv den refererte merknaden for berre få månader sidan, i dag ikkje stemmer for å stoppe ein praksis som kan medføre nedlegging av domstolar. Tingrettane er bygde opp slik at det er viktig at leiinga er til stades til dagleg. Dette gjeld anten domstolen er stor eller liten. Sorenskrivaren har eit overordna ansvar for at sakshandsaminga skjer på ein fagleg forsvarleg måte og innanfor akseptable tidsfristar. I tillegg til dette deltek sorenskrivarane ved dei aller fleste domstolane i Noreg i den dømmande verksemda på lik linje med andre dommarar. Utan sjølv å vera ein del av den daglege drifta av domstolen blir dette sjølvsagt langt vanskelegare. Kva er ein domstol utan sorenskrivar? Kva er eit sjukehus utan direktør? Og kva er ei skute utan skipper? Svaret på desse spørsmåla er i alle fall at det ikkje blir lagt opp til god leiing og føreseielegheit når desse funksjonane manglar. Domstollova er bygd opp rundt prinsippet om at alle domstolar skal ha sin eigen sorenskrivar. Det heng saman med at landets tingrettar utgjer eigne embetskretsar. Så er eg forundra over at Domstoladministrasjonen utfordrar lovverket ved å konstituere sorenskrivarar til også å styre naboembetet. Dette blir gjerne gjort i samband med at ein sorenskrivar har slutta. Sjølv om ein vel å innføre felles leiing for fleire tingrettar, blir det ikkje færre saker for domstolane. Eg kan derfor ikkje forstå kvifor enkelte domstolar skal tappast for ressursar. I staden fører det til ein auke i reise- og opphaldsutgifter m.m. når dei som får tildelt ansvaret for fleire embete, skal reise mellom embetskretsane. Eg meiner Stortinget ikkje kan stille seg passivt til dette. Eg vil avslutte med å sitere fra statsrådens brev til justiskomiteen i saka: «En leder som bare er til stede noe av tiden eller som hovedsakelig er på en annen lokasjon, vil nødvendigvis være mindre involvert i det som skjer i tingretten fra dag til dag. Man kan ikke utelukke at dette kan få arbeidsmiljømessige konsekvenser. Det skal også legges til at fagmiljøet kan bli mindre i den aktuelle domstol, men betydningen av dette vil være avhengig av domstolens størrelse og også hvordan man innretter seg for å operere med slik delt ledelse.» Heilt til slutt: Eg meiner fleirtalet i Stortinget ved ikkje å stemme for forslaget frå Senterpartiet stillteiande godtek at Domstoladministrasjonen legg til rette for ei nedlegging av domstolar på sikt. Senterpartiet vil derimot slå fast at kvar tingrett skal ha sin sorenskrivar, og at tingrettane i landet fortener føreseielegheit.