Espen Granberg Johnsen (Arbeiderpartiet), 2009-05-12:
Dette er ein historisk dag. For første gong skal Stortinget behandle ei eiga stortingsmelding om menn, mannsroller og likestilling. Utan at eg har komplett oversikt over heile verda, trur eg det er grunn til å seie at vi i Noreg har verdas beste menn, ikkje minst gjeld det dersom vi snakkar om likestilling. Menn er gode på bleieskifting, vi er gode på bringing og henting i barnehagen, og vi er heller ikkje så aller verst på rydding og husvask. Men menn kan bli endå betre, og menn vil endå meir. Og meldinga legg opp til nettopp det. Det er ganske så mandig med pappaperm, det er ganske så mandig å vere heime med sjuke ungar, og det er ganske så mandig å vere med på helsestasjonen. Mi klare oppfatning er at menn gjerne vil vere endå meir menn på desse og mange andre område. På ei anna side er menn litt i overkant mykje menn når det er snakk om å ta vare på eiga helse. Menn er litt i overkant mykje menn når ein ser på fråfall frå vidaregåande utdanning, og menn er definitivt for mykje menn når det er snakk om vald og kriminalitet. Der bør menn bli litt mindre menn. Tradisjonelt har likestillingskamp i Noreg handla om kvinner og likeløn, kvinner og økonomisk sjølvstende, kvinner og makt og kvinners kamp mot undertrykking og vald. Det har vore og er framleis viktige kampar, men likestilling er altså noko meir. Likestillingskamp er også ein kamp for gutar, menn og fedrar. I dag veit vi at gutar og menn har mindre tid saman med eigne barn enn kvinner, er meir utsette for ulykker, er overrepresenterte i kriminalitetsstatistikken og fell oftare frå i vidaregåande utdanning. Det ønskjer vi å gjere noko med. Det er det vi er inviterte til å ta stilling til. Det er ein samla komité som er glad for at Regjeringa har lagt fram meldinga. Det varierer litt meir i kor stor grad ein støttar ulike tiltak og verkemiddel. Eg er sikker på at det enkelte parti kjem til å gjere greie for det på eiga hand. Frå Arbeidarpartiet si side støttar vi utvilsamt opp om alle dei strategiar, tiltak og verkemiddel som Regjeringa tek til orde for. På same måte som det har vore viktig å konkretisere og spesifisere mål og krav i kvinnekampen, er det viktig òg når det gjeld menn. Vi treng eigne strategiar retta mot menn anten det gjeld vidaregåande utdanning, kriminalitet eller helse. Og på same måte som kjønnskvotering og øyremerking er viktig for viktige kvinnekampar, er det same tilfellet for viktige mannskampar. Lat meg ta eitt eksempel: For 20 år sidan var det berre kvart 233. barn som opplevde at far tok permisjon i samband med fødselen. I dag tek dei aller fleste fedrar slik permisjon. Vi er på rett veg, men det er likevel framleis mykje å gjere. Fedrar tek ut berre 10 pst. av det totale talet på foreldrepengedagar kvart år. I Sverige og Danmark tek dei ut respektive 22 og 33 pst. av dagane. Då Jens Stoltenberg leia Mannsrolleutvalet for 20 år sidan, vart det bestemt at det var behov for ein eigen kvote for menn. Den vart sett til tre veker. Han har virka. No har vi utvida han. Frå 1. juli blir ti veker øyremerkt fedrar. Og i meldinga seier vi at pappapermisjonen skal utvidast ytterlegare, til 14 veker. Vi veit at øyremerking må til for å endre kjønnstradisjonelle val. Kvifor er det rett med øyremerking? Jau, fordi det forpliktar fedrar. Den delen blir etter kvart enklare og enklare å ivareta. Det andre er at det får augo opp på dei arbeidsgivarane som meiner fedrar først og fremst må kome seg tilbake på jobb, og som meiner at det er verdas mest naturlege ting at fedrar jobbar overtid mens mødrer reduserer arbeidstida. Og det siste: Det tvingar i mange samanhengar mødrer til å sleppe opp litt, la far få lov til å ta ansvar, sleppe fedrar til. Derfor bidreg det til å endre kjønnstradisjonelle val, òg på andre område. I dag er det ei grunnleggjande urettferdigheit i systemet vårt. Fedrar sine rettar til permisjon er knytte til mødrer si arbeidsdeltaking. Hadde vi snudd prinsippet på hovudet, ville det, naturleg nok, blitt ramaskrik. Eg trur ingen kan førestelle seg at nyvorne mødrer berre skulle få permisjon dersom faren har vore ute i jobb dei siste månadene før fødselen. Slik er det for menn i dag. Menn har rett på fedrekvote, ikkje basert på at dei sjølve har bidrege i arbeidslivet, men basert på om mor har gjort det. Derfor er det så viktig at Regjeringa skal arbeide for ei forenkla og likestilt ordning, slik at alle fedrar som har opptent rett til fedrekvote, skal få det. I likestillingas namn er det vanskeleg å forsvare noko anna. Denne meldinga inneheld grundige analysar, med strategiar og tiltak på ei rekkje område som er aktuelle for menn og likestilling, og som famnar mykje breiare enn det eg har hatt moglegheit til å gå inn på i dette innlegget. Andre frå Arbeidarpartiet vil kome inn på andre delar av meldinga, og vi sluttar oss heilt og fullt til meldinga slik som ho er lagt fram.