Gunvald Ludvigsen (Venstre), 2007-06-11:
Venstre meiner Regjeringa må bidra til at kommunane fokuserer meir på førebygging innanfor eldreomsorgstenesta. Det er det som er bakgrunnen for forslaga som blir fremja i dag. Eit forslag om enkle vaktmeistertenester er etter Venstre sitt syn eit viktig ledd i ei slik førebygging. Førebygging slik forslaget legg opp til, vil vere samfunnsøkonomisk gunstig, samtidig som det vil setje eldre menneske i stand til å leve eit trygt og verdig liv i eigne heimar lenger. Vi kan rett nok, som andre har vist til i debatten i dag, vise til sosialtenestelova, og dessutan kan vi vise til at det er kommunane som har ansvaret. Det er heilt klart, der har ikkje vi heller noko anna syn, men det som er poenget, er at vi veit at skilnadene mellom kommunane er svært store, og at potensialet for dette tenestetilbodet er så lite utnytta. Derfor meiner Venstre at Regjeringa bør bidra til tilrettelegging og ikkje minst fokusere på eit tiltak som vil ha stor betydning for eldre som vil bu lengst mogleg heime, og som samtidig er god og fornuftig samfunnsøkonomi. Det er rett som andre har sagt her, at i omsorgsmeldinga var det ein fleirtalsmerknad, som er teken inn i innstillinga på side 1, som nettopp uttrykkjer at ei styrking av tilbodet om hjelp til enkle daglegdagse gjeremål vil vere skade- og fallførebyggjande og eit verkemiddel til å hindre lårhalsbrot og andre fallulykker som rammer mange eldre i heimen. Eg må berre seie at eg er veldig glad for at ein samla komite i denne saka forsterkar dette synspunktet og seier: «(...) det er av stor betydning å forebygge skader og ulykker blant eldre mennesker, samt at det bør tilrettelegges for at eldre mennesker skal kunne(…) bo i egen bolig så lenge de selv ønsker.» (...) (…) Det var eit sitat frå innstillinga. Fallulykker er alvorlege, og dei kan rett og slett medføre døden. Når vi veit at ein tredjedel av alle dødsfall som følgje av ulykker er fallulykker hos personar over 80 år, burde etter mitt syn alle ha stor merksemd på problemstillinga. Faren for varig hjelpavhengigheit er også stor dersom brot blir konsekvensen av fallet. Dessutan veit vi at alle fallulykker med døden til følgje skjer i dei eldre sine eigne heimar. Dette understrekar at saka vi no diskuterer, treng ein høgare prioritet. Det er mykje som er enkelt å gjere når ein er ung og frisk, men verre når ein er gammal og svak til beins. Skal ein skifte ei lyspære, er gammal og litt svimmel og må opp på ein krakk, er det fort gjort å falle ned og bryte lårhalsen – det er stort sett den som blir råka. Etter eit lårhalsbrot hamnar ein på sjukehus og deretter på sjukeheim, kanskje for resten av livet. Hovudpoenget med Venstre sitt forslag er å fokusere på at relativt enkle tiltak kan bidra til betre liv for mange eldre, samtidig som samfunnet får ein gevinst. Det har i nokre kommunar blitt sett i verk slike enkle tiltak med stor suksess. Representanten Skjælaaen viste til nokre. Eg kan konkret vise til Harstad, t.d. Der blei det påvist for perioden 1988–1993 at brot ved fall i heimene blant eldre over 65 år gjekk ned med 26 pst. Ute om vinteren, etter nokre tiltak, sandstrøing osv., blei fallprosenten redusert med heile 49 pst. Det er somme som har vore flinke, men det er relativt få som verkeleg har teke ut denne moglegheita. Desse tiltaka gjekk m.a. ut på at faktisk pensjonistar, altså amatørvaktmeistrar, utførte enkelt installasjonsarbeid for andre eldre, og pensjonisttenesta leverte sand til eldre, til å strø trapper og inngangsparti med. Vi har også lese om andre kommunar, f.eks. Os i Østerdalen, som har hatt liknande prosjekt, med like stor suksess. Det er altså ikkje tvil om at enkle tiltak bidreg til store reduksjonar i beinbrot blant eldre. Vårt innspel i denne saka er at fokuseringa på slike enkle tiltak generelt er for lita. Derfor meiner vi at Regjeringa bør vere ein sterkare pådrivar overfor kommunane.