Bjørn Lødemel (Høyre), 2015-12-17:
Eg vil takke komiteen for godt samarbeid med å få fram saka. Sametinget si årsmelding frå 2014 blei vedteken i Sametinget i plenum 5. mars 2015. Dei totale rammene som Sametinget forvalta i 2014, var 427,8 mill. kr. I årsmeldinga gjer Sametinget greie for sitt politiske arbeid, dei oppgåvene som Sametinget forvaltar, og ulike økonomiske og administrative utfordringar. 2014 var eit merkeår for Sametinget. Sametinget markerte sitt 25-årsjubileum for Sametinget i plenumssamlinga i oktober 2014. Sametinget markerte òg 200-årsjubileet for Grunnlova i 2014. Sametinget arbeider òg med internasjonale spørsmål. I 2014 var dette konsentrert om prosessen fram mot FN sin verdskonferanse for urfolk, som blei arrangert 22.–23. september 2014 i New York. Norske myndigheiter og dei norske samane sine representantar spelte ei sentral rolle både for at konferansen blei halden, og i forhandlingane om sluttdokumentet frå konferansen. Årsmeldinga peikar òg på at prosedyrane for konsultasjonar mellom statlege myndigheiter og Sametinget er eit av dei viktigaste rammeverka for å sikre samane sin folkerettslege rett til deltaking i saker som angår dei. Eg vil òg vise til at Kommunal- og moderniseringsdepartementet deler Sametinget sitt syn på at gjennomføring av konsultasjonsprosedyrane har styrkt samspelet og samarbeidet mellom statlege myndigheiter og Sametinget. I årsmeldinga for Sametinget blir det vist til at regjeringa er oppteken av å ta vare på samiske språk. Dei samiske språka er viktige kulturberarar og er viktige for vidareføring av samiske verdiar og kunnskap mellom generasjonar. Språka er små og sårbare, særleg sør- og lulesamisk. I årsmeldinga blir det òg vist til at regjeringa i samråd med Sametinget har sett ned eit utval som skal sjå på lovverk, tiltak og ordningar for dei samiske språka i Noreg. Utvalet skal levere ein delrapport om struktur og kommunane sine plikter knytte til språkreglane i samelova i februar 2016. Den endelege rapporten vil bli lagd fram i august 2016. Ein del viktige forhandlingar som gjeld samiske interesser, er òg trekte fram i årsmeldinga. Regjeringa vidarefører forhandlingar med Sverige og Finland om ein felles nordisk samekonvensjon. Det er gjennom konsultasjonar semje med Sametinget om eit mandat for forhandlingane. Etter initiativ frå Noreg i 2012 blei det sett i gang forhandlingar for å få på plass ei ny avtale med Finland om fiske i Tanaelva. Målet var å få på plass ei avtale som kunne redusere fiskepresset på laksebestanden i elva frå og med 2015. Etter dei siste forhandlingsmøta i november 2014 blei det klart at ei ny avtale tidlegast kan vere på plass i 2017. Det kan her nemnast at dei norske og finske forhandlarane no er enige om forslag til ei ny avtale. Avtala skal signerast så tidleg som mogleg i 2016 og tre i kraft før fiskesesongen 2017. Avtaleteksten blir ferdigstilt og offentleggjord tidleg i 2016. Kommunereforma er òg eit høgst aktuelt tema i dei samiske områda. I årsmeldinga blir det vist til at Sametinget har fått tildelt 600 000 kr for å hjelpe kommunar i og utanfor samisk forvaltningsområde i kommunereforma, for at samiske språkbrukarar ikkje skal kome dårlegare ut som følgje av endringar i kommuneinndelinga. Sametinget bidreg òg med sine verkemiddel til vekst og utvikling m.a. innan primærnæringane, kulturnæringane og samisk reiseliv. I 2014 tildelte Sametinget totalt 34,2 mill. kr til ulike næringsføremål. Komiteen viser m.a. til at Stortinget vedtok i 2014 å løyve midlar til å starte opp eit nytt redusert forprosjekt for Saemien Sijte i statsbudsjettet for 2105, og at Kulturdepartementet i 2015 har gjeve Statsbygg i oppdrag å utarbeide forprosjekt for eit nytt, redusert bygg. I komitémerknadane blir det òg vist til ulike konkrete saker frå dei forskjellige partia. Eg reknar med at partia sjølve kommenterer dei. Eit fleirtal i komiteen, med Høgre, Framstegspartiet, Kristeleg Folkeparti og Venstre, viser til partia si budsjettavtale, der det blir vist til at arbeidet med prosjekteringa av Saemien Sijte er sett i gang, men ikkje ferdigstilt. Desse partia føreset at regjeringa følgjer framdrifta nøye og informerer Stortinget om framdrifta i revidert nasjonalbudsjett for 2016. Det er verdt å merke seg at dei gamle planane som den førre regjeringa fekk utarbeidd, var kostnadsrekna til mellom 200 og 300 mill. kr. Det blei brukt over 20 mill. kr til planlegging utan verken vilje eller evne til å gjennomføre planane.