Sigvald Oppebøen Hansen (Arbeiderpartiet), 2002-04-30:
Arbeidarpartiet støtta i all hovudsak innhaldet i Ot. prp. nr. 48 for 1998-99. Målet da var at ytingane i all hovudsak skulle sjåast på som ei yting lik arbeidsløysetrygda – altså ei korttidsyting – og ikkje som uføre- og alderstrygd. Da regelendringa blei varsla i media tidleg i desember i fjor, sendte Arbeidarpartiet sine medlemmer i kommunalkomiteen brev til statsråden der me bad om ei utsetjing av regelendringane, dette fordi me da klart såg at regelendringa ville få uheldige utslag for mange grupper. Ei slik utsetjing ville ikkje statsråden akseptere. Etter få dagar kom det mange og sterke reaksjonar til Stortinget over uheldige utslag av regelendringane. Dei nye reglane, i kombinasjon med nedbemanning og nytt datasystem i Aetat, førte til at mange som var under attføring og rehabilitering, opplevde å kome i ein særs vanskeleg situasjon. Enkelte fortalde om vanskar knytte til utfylling av meldekort, og andre om store forseinkingar i utbetalinga. Mange fekk store reduksjonar i sine ytingar. Fleire stønadsmottakarar opplyste at dei nå hadde fått så store økonomiske problem at dei vurderte å avbryte attføringsopplegget og heller søkje om uføretrygd. Fleire måtte også gå den tunge vegen å oppsøkje sosialkontoret for å få hjelp. Slike tilbakemeldingar var det heilt nødvendig å ta på alvor. Derfor fremja Arbeidarpartiet eit Dokument nr. 8- forslag, slik at ein kunne få ein rask gjennomgang av dei uheldige utslaga som nå blei oppdaga. Når målet er å få til eit meir inkluderande arbeidsliv, og det målet har me alle saman, må me ikkje etablere eit regelverk som i praksis støyter enkelte folk ut av arbeidslivet. Dersom me meiner alvor med å satse på fattigdomsførebyggjande tiltak, kan me ikkje svekkje dei verkemidla me har. Regelendringa og eit nytt datasystem i Aetat kravde stor ekstrainnsats frå arbeidsmarknaden. Når etaten i tillegg fekk svekt sitt budsjett, med omorganisering, effektivisering og nedbemanning som resultat, er det ikkje vanskeleg å forstå at det blei problem med å gje brukarane god hjelp og rettleiing. I dag er over 70 000 personar under attføring. Det er over 10 pst. fleire enn det som var situasjonen for eit år sidan. I tillegg ser me ein tendens til aukande arbeidsløyse. Det inneber at brukarane står lenger i kø, saksmengda veks og arbeidspresset for sakshandsamarane blir enormt. Fleire kontor melder om stor auke i talet på sjukmeldingar. Eg er glad for at det nå er stor semje om å gjere noko fort. Regjeringa bør så snart som råd gå grundig gjennom regelverket, slik at ein kan rette opp uheldige og utilsikta utslag. Vidare er det viktig å føre vidare overgangsordninga for dei som den 1. januar 2002 var under attføring, og at dei som kan dokumentere ekstrautgifter på grunn av manglar eller feil frå Aetats side, blir sikra kompensasjon for desse ekstrautgiftene. Denne kompensasjonen bør òg gjelde for dei som blei registrerte til attføring etter 1. januar 2002. Arbeidarpartiet meiner òg at det er viktig å ha fleksible ordningar om fritak frå meldeplikta. Det kan vere mange årsaker til at enkelte bør få fritak for meldeplikta. I tillegg må meldekorta utformast på ein slik måte at ingen kan misforstå korleis korta skal fyllast ut. For Arbeidarpartiet er det viktig at Regjeringa gjennomgår også dette raskt. I tillegg må utbetalinga bli kvalitetssikra slik at mottakarane får utbetalinga i rett tid. Konsekvens av bortfall av hushaldsutgifter og moglegheit for friinntekt må òg vurderast nærare. Eg skal ikkje gjere det til vane å gje politiske motstandarar ros, men her finn eg grunn til å gje saksordføraren ros for å ha ført fram ei innstilling som har samla komiteen i gode og viktige merknader og framlegg til vedtak. Dette vil nok få fleire personar under attføring til å sjå litt ljosare på framtida.