Bjørn Lødemel (Høyre), 2010-05-10:
Den private eigedomsretten er djupt rotfesta i norsk kultur og i det norske folks medvit. På same tid er det allmenn aksept for plikta til å ta vare på miljøet, slik at komande generasjonar kan ha like stor glede og nytte av naturen som dei som lever i dag. I denne samanhengen står forvaltninga av landets areal sentralt. Høgre meiner at samfunnet må sørgje for at befolkninga får innverknad på arealpolitikken, både lokalt og nasjonalt. Det er avgjerande for at folk skal ha respekt for dei lovene og det regelverket som regulerer natur og miljøvern. Høgre har bak seg eit inspirerande landsmøte, der privat eigedomsrett var ei viktig sak. Partileiar Erna Solbergs oppslag i Aftenposten 6. mai er klar tale. Høgre ønskjer større makt til lokal forvaltning i folkevalde organ. Ho uttalar bl.a.: «Ingen statlig byråkrat skal kunne overprøve en lokal, folkevalgt forsamling.» Erna Solberg uttalar vidare at kommunane sjølve skal avgjere byggjesaker, naturforvaltning og dispensasjonar for strandsona. Høgre vil ha full reorganisering av maktfordelinga mellom stat og kommunar for å hindre at lokaldemokratiet blir meir og meir utvatna, og hindre at stadig fleire avgjerder blir flytta over til ansiktslause byråkrati. Det er mange som har merka seg at leiaren for Senterpartiet, Liv Signe Navarsete, 1. desember 2009 inviterte til debatt om Oslo-dominansen i Noreg, på same tid som ho lanserte MOTMAKT- kampanjen sin. Sidan den tid har den mektige partileiaren, kommunalministeren og medlemen av regjeringas underutval reist land og strand rundt for så å seie å servere Oslo-folk sitt hovud på eit fat. Paradoksalt nok gjev nettopp MOTMAKT-kampanjen eit veleigna perspektiv på ein debatt om maktspørsmåla i arealpolitikken. Dette er ein debatt vi i Høgre meiner burde haldast i denne sal, ikkje blant dei statsbyråkratane Liv Signe Navarsete så hånleg ønskjer å ta makt frå. INON-saka og kampen mot dette omgrepet hadde vore eit fornuftig MOTMAKT-initiativ. Vi i Høgre er meir opptekne av at det no faktisk må skje noko når det gjeld kommunalt sjølvstyre og lokaldemokrati, enn både Senterpartiet og regjeringa. Det kjem klart fram i denne saka. Såkalla inngrepsfrie naturområde, INON, er område med fråver av nærare definerte tiltak, for eksempel vegar. Med landareal som blir rørt, meiner ein beltet på 1 km rundt tyngre tekniske inngrep, der det ikkje kan setjast i gang slike tiltak utan at grensa for inngrepsfrie område blir flytta. Cirka 70 pst. av landarealet er omfatta av ein slik berekningsmetode. På toppen av dette gjev definisjonen av INON fleire spørsmål enn svar. Ei sak vi kunne lese om i Nationen 21. november 2009, illustrerer dette godt. Ein veg vest for Femunden blir vurdert til å ha bygd ned natur på austsida. Etter det som blir opplyst, ser ein nesten ikkje vegen frå fjellet eller frå sjøen, og han gav det veglause folket på Femundshytta bilveg i 1999. Den 10 km lange vegen er rundt 5 meter brei frå grøft til grøft og byggjer ned 0,05 km2 natur, men det er registrert at han har medført at 72 km2, eller 1 440 gonger så mykje natur, er falle bort. Vegen skal etter dette vere det femte største naturinngrepet i nyare tid. Den upresise definisjonen av inngrepsfrie naturområde er ikkje eit så stort problem dersom inngrepsfrie naturområde berre skal brukast som ein indikator. Dersom inngrepsfrie naturområde derimot skal brukast som eit kriterium, som det skal leggjast avgjerande vekt på ved forvaltningsavgjerder, blir dette annleis. For mange bygder har inngrepsfrie naturområde på mange måtar utvikla seg til ein effektiv flaskehals i høve til arealplanlegginga og den lokale utviklinga. Det er nettopp slik bruk av INON vi stadig får fleire rapportar om. I Nationen 18. november 2009 skriv Utmarkskommunenes Sammenslutning, USS, sine juridiske sekretærar: «Mange kommuner opplever innsigelser mot arealplaner utelukkende med henvisning til at området er Inon. USS reiser spørsmål ved om dette er rettslig holdbart.» Sjølv om vi opplever at regjeringa tek lett på utfordringane knytte til INON, har handsaminga av denne saka vist at det ikkje er tilfelle med alle raud-grøne politikarar. Både Senterpartiet og Arbeidarpartiet ønskjer ein gjennomgang av INON. Saksordførar Rudihagen seier i Nationen: «Vi må ta hensyn til dyrket mark, friluftsliv og naturmangfold, men vi skal også ha en aktiv skogsdrift i dette landet.» Då er det svært skuffande at ikkje desse partia sine representantar nyttar dette høve til å kome med klåre signal på om dei ønskjer at INON-omgrepet skal nyttast, og kva innhald det skal ha. Særleg skuffande er det å sjå at Senterpartiet ikkje vågar å bruke denne saka som ein del av MOTMAKT-kampanjen sin.