Olav Akselsen (Arbeiderpartiet), 2004-05-18:
Så langt har me i Noreg heldigvis vore skåna for dei heilt store oljeutsleppa knytte til skipsulukker. Men internasjonalt har det vore mange alvorlege ulukker dei siste åra. Ulukker som dei med «Exxon Valdez», «Erika» og «Prestige» har ført til miljøskadar i eit enormt omfang, og oppryddingsarbeidet har kosta milliardar av kroner. Fleire ulukker har òg påført fisk og dyreliv nærmast ubotelege skadar, i alle fall skadar som det vil ta naturen fleire tiår å rydda opp i. Sjølv om omfanget har vore mindre, har det òg her i landet vore ulukker dei siste åra. Fleire av desse har i alle fall i lokal målestokk påført miljøet skadar. Me har òg hatt ein god del nestenulukker, m.a. ein motorstopp på hurtigruta. Me har òg ein del andre eksempel der me har vore svært nær store, alvorlege ulukker i forhold til faren for miljøskadeleg utslepp. I januar hadde me så det tragiske «Rocknes»-forliset. Det er sjølvsagt slik at ved kvar ulukke må ein ha hovudfokus på redningsarbeidet og søket etter overlevande og eventuelt sakna. Men det må òg vera slik at me har eit apparat som fungerer slik at miljøskadane ved ei ulukke blir minst mogleg. I samband med «Rocknes»-ulukka er det komme fram påstandar om at oljevernarbeidet kom i gang altfor seint, og at f.eks. lense først blei lagt ut då oljen hadde spreidd seg over eit svært stort område. Det er også hevda at det blei rekvirert oljelense og anna utstyr frå Horten og Stavanger, mens det same utstyret faktisk fanst i nærleiken av der ulukka skjedde. Det blei vidare påstått at eit raskare oljevern ville redusert omfanget av oljesølet monaleg. Likevel: I dag kan me i alle fall slå fast at ulukka fekk store miljøkonsekvensar. Store delar av strendene i Bergensområdet er tilgrisa. Når eit uhell først er ute, er det viktig at me kartlegg mest mogleg av det som har skjedd, og at me eventuelt tek lærdom av korleis ting er blitt gjorde, og ser om ting kan gjerast annleis i framtida. Når det gjeld årsak og hendingsgang knytt til ulukka, har det komme fram opplysningar om at ulike offentlege instansar har eit ulikt faktagrunnlag, og at det har vore for dårleg samarbeid og kommunikasjon mellom dei ulike offentlege instansane. Den problemstillinga har eg tidlegare teke opp med næringsministeren. Eg skjønnar det slik at det vil bli føreteke ei grundig evaluering av samarbeidet og ansvarsfordelinga mellom dei ulike instansane. Men òg når det gjeld oljevern, ser me at det er ulike instansar som er inne i biletet. Det er òg slik at oljevern og behova knytte til oljevern kan komma i konflikt med det som dreiar seg om redningsarbeidet. Så eg håpar at fiskeriministeren vil undersøkja nærmare det som blei gjort i tilknyting til oljevernet, og vurdera om det går an å læra noko av denne ulukka. Noreg har ein svært lang kyst. Store delar av denne kysten er svært vêrutsett. Derfor vil det alltid vera fare for at ei større ulukke òg skal kunna ramma Noreg. Særleg alvorleg blir dette når me snakkar om transport av olje. I dag veit me alle at det skjer ein etter måten stor oljetransport til og frå Noreg. Svært mykje av denne trafikken er knytt til olje- og gassanlegga i Nord-Hordaland. Lokalt er det stor uro over at beredskapen ikkje skal vera god nok. Særleg stiller mange seg undrande til at ministeren har bestemt å flytta oljeverndepotet frå Fedje, som ligg midt i innseglinga til den delen av kysten vår som utan samanlikning har flest anløp. Det er òg utan samanlikning den delen av landet der det blir transportert mest olje, og der faren for ulukker er størst. Eg kan ikkje sjå at det finst eit fagleg grunnlag for flyttinga. Men det som må vera avgjerande, er om beredskapen er god nok. Eg vil spørja ministeren om beredskapen og ikkje minst materiellsituasjonen i dette området no er god, sjølv etter at deponiet på Fedje er nedlagt. Me har ikkje berre stor transport av olje til og frå Noreg, alt tyder òg på at me vil få ein svært stor auke i transporten langs kysten av Noreg. Ingen veit i dag heilt kor stor oljeaktiviteten i Nord-Russland vil bli, men det er all grunn til å tru at omfanget vil bli eit heilt anna enn i dag. Me veit at det er stor leiteaktivitet i dette området, og me veit at USA og Russland har skrive under ein avtale om at det skal eksporterast svært store oljeressursar frå Russland til USA. Me veit òg at ein byggjer røyrleidning til Murmansk hamn, og at det er store planar for utskiping av olje frå dette området. Så det er all grunn til å anslå at transporten av olje langs kysten vår vil bli mangedobla i høve til det som er tilfellet i dag. Dersom ein med russiske auge ser optimistisk på det, vil ein kunna rekna med at om nokre få år kan det vera så mange som fire til fem store tankskip langs norskekysten til kvar tid. Det er klart at dette vil auka faren for ulukker nokså mykje. Eg reknar sjølvsagt med at dei båtane som vil trafikkera Murmansk og resten av Nord-Russland, har ein internasjonal standard. Eg vil ikkje overdramatisera, slik enkelte har gjort, i forhold til kva type båtar me her snakkar om, men likevel er det slik at med aukande frekvens er det òg aukande ulukkesfare. Det me vil oppleva, er at større delar av kysten vår no vil bli eksponert for ei mogleg ulukke. Det finst nokså mange eksempel dei siste ti åra på at båtar og slep av båtar til Nord-Russland faktisk har stranda langs kysten av Noreg. Desse vraka ligg langs kysten til skrekk og åtvaring, og ikkje minst er det grunn til å stilla spørsmålet: Kva ville skjedd om det var ein oljetankar som gjekk på grunn? Det viktigaste er sjølvsagt at me unngår ulukker, men det er òg viktig at me har ein beredskap som er i orden dersom ulukka først skulle vera ute. Det er bakgrunnen for at eg fremmar denne interpellasjonen – eg ønskjer eit fokus på denne problemstillinga. Eg vil spørja ministeren om han meiner at me i dag har nok utstyr, om dette utstyret er tilgjengeleg på rett plass, og om det er mogleg å få utstyret raskt nok fram, slik at ein faktisk kan gjera ein jobb før konsekvensane er uopprettelege. Derfor er spørsmålet: Er beredskapen god nok, eller finst det nødvendige tiltak som må setjast i gang? Kva vil i så tilfelle ministeren gjera, slik at Stortinget kan få gjort dei nødvendige vedtaka?