Valgerd Svarstad Haugland (Kristelig Folkeparti), 2002-04-09:
I 2000 vart fondslova og åndsverklova endra i samband med gjennomføringa av eit EU-direktiv som styrkte rettane til utøvande kunstnarar og plateprodusentar. Fond for utøvende kunstnere vart då omgjort til eit reint kulturfond. Heilt frå Fond for utøvende kunstnere vart oppretta i 1956, har det i lov vore lagt til departementet å fastsetja dei nærmare reglane for styret. I forskrift har det vore bestemt at to av styremedlemene skal representera dei utøvande kunstnarane, ein medlem skal representera produsentsida, og ein medlem skal oppnemnast på fritt grunnlag. Det har ikkje vore nokon innstillingsrett for organisasjonane, men høve til å koma med forslag til styresamansetjinga. Familie-, kultur- og administrasjonskomiteen har uttala seg om styringa av fondet, fyrst ved lovhandsaminga våren 2001 og seinare i samband med budsjettinnstillinga. Komiteen har ikkje gitt føringar om eit bestemt tal når det gjeld utvidinga av styret. I debatten om lovendringa opplyste dåverande kulturminister Ellen Horn at ho ville utvida styret med ein utøvande kunstnar. Det kom ingen merknader til dette. Då eit utkast til nye føresegner var på høyring i fjor haust, støtta eit stort fleirtal av høyringsinstansane forslaget frå departementet om å utvida styret med ein medlem. No er det gjort framlegg om å utvida styret med endå ein medlem. For meg er det viktig å taka vare på styringsevna til fondet. Og fordi dette framlegget ligg så tett opptil det som allereie er vedteke, har eg ikkje noko mot å gjera denne endringa, sjølv om eg meiner at endringa er heilt unødvendig. Fondsstyret har hatt fire medlemer heilt sidan etableringa i 1957, og ei utviding no, med ein medlem, burde vera tilstrekkeleg. I budsjettinnstillinga sa komiteen sitt fleirtal at det òg var viktig at «musikkutøveres interesser blir styrket gjennom innstillingsretten til deres respektive organisasjoner». For meg har det vore viktig å gi alle organisasjonane like vilkår. Musikarorganisasjonane har, som dei andre organisasjonane, hatt høve til å koma med forslag til styresamansetjing, men likevel slik at departementet har det endelege ordet. Slik er organisasjonane sikra ynskjeleg påverknad, samstundes som departementet har fridom til å tenkja heilskapleg rundt styresamansetjinga. Eg må no berre ta til etterretning at eit fleirtal i komiteen meiner at departementet skal vera bunde til å velja blant dei som er føreslåtte. Eg er likevel glad for at fleirtalet i komiteen no har gjort det klart at dei meiner innstillingsretten skal gjelda alle relevante organisasjonar. Fondet vart etablert i 1956. Initiativet kom frå Norsk Musikarforbund. Ordninga vart innført fordi det på den tida var vanskeleg å gjennomføra ein individuell vederlagsrett for utøvande kunstnarar. Fondsordninga har blitt vidareført sjølv om utøvarane no har fått individuelle rettar etter åndsverklova. Ho er vidareført fordi ordninga har ein viktig kulturpolitisk funksjon, m.a. ved å gi støtte til nyskapande og mindre kommersielle tiltak. Eg meiner at styringa av fondet burde reflektera at fondet er ei kulturpolitisk ordning. Då forslaget om endringar i fondslova vart behandla i Stortinget, gjekk arbeidarpartimedlemene i komiteen mot at Stortinget skulle gi føringar om utviding. I innstillinga heiter det at desse representantane «går imot at det fra komiteens side skal legges noen føringer med hensyn til styrerepresentasjon i et fond som finansieres av en offentlig avgift». Eg kan ikkje sjå at representanten frå Arbeidarpartiet som hadde ordet her i dag, forklarte den endringa som har skjedd i Arbeidarpartiet sidan førre innstilling, for Arbeidarpartiet har snudd i opposisjon. Eg kan ikkje sjå at heilomvendinga er basert på faglege grunnar. Dette har skapt mykje styr og bråk, er det blitt sagt frå talarstolen i dag. Eg skal ikkje blanda meg inn i kvifor dette har skapt mykje bråk og styr, men eg har lagt merke til at dei som har hatt ordet, legg skulda på statsråden for ikkje å ha følgt opp ei samrøystes innstilling frå Stortinget. Vurderinga av ordet «vesentleg» er her ganske interessant. Ein auke på ein representant i eit stort styre på 15 eller 20 er ikkje vesentleg, men det er ein vesentleg auke i eit styre som før talte to–tre. Det er faktisk ein ganske vesentleg auke etter mi fatteevne. Og hadde vi sagt ein auke på to, altså til fire, så hadde det vore ei fordobling. Då kunne innstillinga frå Stortinget eventuelt ha krevd det. Det er òg sagt at eg berre kan auka talet på nye representantar i styret. Men det er viktig at dette utvalet er samansett på ein slik måte at så mykje som mogleg av ressursane går tilbake til kunstnarane, og at vi ikkje byråkratiserer arbeidet for mykje. Difor vil eg ikkje gå inn for at vi skal nemna opp endå fleire enn det Stortinget seier at eg skal nemna opp. Eg har faktisk heile tida lagt Stortingets merknader til grunn – trass i at enkelte representantar seier at eg ikkje har gjort det – slik eg har forstått dei, og slik eg har definert ordet «vesentleg». I arbeidet med å omsetja desse merknadene til reglar i ei føresegn har eg lagt vekt på å skapa gode, fleksible reglar som lar seg følgja i praksis. Eg har elles lagt merke til at fleirtalet i komiteen meiner at det ikkje er naudsynt å senda utkastet på høyring. Det er eg einig i, for når instruksen ligg der, er det ikkje nødvendig å senda den ut på ei såkalla høyring.