Sigvald Oppebøen Hansen (Arbeiderpartiet), 2002-05-07:
Stortinget handsamar i dag ei viktig sak for dei tilsette i petroleumssektoren. Stortingsmeldinga har fått ei god mottaking både frå arbeidsgjevarsida og frå arbeidstakarsida. Det skulle tilseie at det har vore ein god prosess i forkant av denne meldinga. Slik sett har det òg vore ein god prosess i komiteens arbeid med meldinga. I tillegg har arbeidet gitt oss eit betre innblikk i petroleumsverksemda, og slik sett har me fått ei framstilling av dagens situasjon som har gitt oss mykje lærdom innanfor området helse, miljø og tryggleik. Før komiteen sitt arbeid blei avslutta, blei innstillinga lagd fram for energi- og miljøkomiteen til utsegn. Komiteen sluttar seg i all hovudsak til den generelle situasjonen slik meldinga omtalar den. Det gjeld også dei tiltaka som det er gjort framlegg om. Komiteen er einig i at det har vore ei utflating av tryggleiksnivået dei siste åra, og at det på enkelte område har vore ei negativ utvikling. Petroleumsnæringa har både på 1980-talet og inn i 1990-talet på mange måtar vore ei foregangsnæring i norsk industri. Når det gjeld området tryggleik og arbeidsmiljø, har arbeidstakarorganisasjonane vore sterke pådrivarar i dette arbeidet. Det har også ført med seg at landbasert industri har sett på denne næringa som eit førebilete i sitt arbeid på dette området. I dei siste åra har me som sagt sett negative utviklingstrekk på område som helse, miljø og tryggleik. Derfor vil denne innstillinga bere preg av ei klarare målsetjing i dette arbeidet, med andre ord stille krav og ikkje minst ansvarleggjere industrien og myndigheitene i høve til krav om ei kontinuerleg forbetring. Sidan dette er den første meldinga av eit slikt omfang sidan 1993, vil meldinga og innstillinga vere viktige og verdfulle dokument i det vidare arbeidet. For å halde sterkt fokus på dette arbeidet ønskjer ein samrøystes komite at Stortinget skal få ei slik melding oftare enn det som har vore situasjonen fram til i dag. På denne bakgrunn ber me Regjeringa om å fremme ei stortingsmelding om HMT-tilstanden i petroleumssektoren kvart fjerde år. Oljebransjen har vore gjennom store og omfattande endringsprosessar og omorganiseringar på 1990-talet. I tillegg har det vore eit aukande aktivitetsnivå som følgje av nye utbyggingar. Det har vore stor aktivitet på vedlikehaldssida, og dei tekniske problema har også vore ei utfordring. Ein kan heller ikkje sjå bort frå at store svingingar i aktivitetsnivået også har medverka til svekt merksemd på HMT-nivået. Dette gjeld både i leverandørindustrien og i petroleumsverksemda generelt. Komiteen sluttar seg som sagt i all hovudsak til innhaldet i stortingsmeldinga. Derfor skal eg avgrense meg til å omtale område der fleirtalet ønskjer forbetringar, eller område som komiteen meiner bør ha sterkare fokus. I kapittel 7 i stortingsmeldinga er satsingsområde og tiltak omtala. Departementet har her lagt fram sju konkrete tiltak. Eg skal kommentere desse litt nærmare. For det første gjer departementet framlegg om å etablere eit nytt «Forum for beste praksis». Intensjonen i dette er bra, men komiteen går samrøystes mot dette. Eg skal kort grunngi kvifor. Me er sjølvsagt einige i at det er viktig å ha eit forum, ein samarbeidsarena, for å utveksle røynsler mellom dei ulike aktørane. Når me likevel går mot ei slik etablering, har det samanheng med frykta for at eit så stort forum ikkje vil fungere særleg godt. Derfor meiner komiteen at dette best kan løysast gjennom ei vidareføring av «Samarbeid for Sikkerhet», arbeidet i NORSOK og ikkje minst gjennom eit systematisk samarbeid om dei etablerte standardane og ei utforming av nye retningslinjer mellom partane. Når det gjeld området utstøyting, sjukefråvær og aldring, er komiteen einig i dei tiltaka som departementet gjer framlegg om. Framlegget skisserer ei løysing der dei praktiske diskusjonane og gjennomføring av tiltak blir følgde opp i samarbeidsprosjektet «Aldring og helse» og ved at departementet skal nedsetje eit partssamansett utval for å gå nærare inn i dei meir overordna problemstillingane. Og dette er etter komiteen si meining tilfredsstillande i første omgang. Når det gjeld spørsmålet om arbeidstakarrepresentasjon i lisenskomiteane, er komiteen delt. Eit fleirtal, beståande av medlemene frå Arbeidarpartiet, Sosialistisk Venstreparti og Senterpartiet, meiner at arbeidstakarane skal vere representerte i desse komiteane. Me meiner at dette vil vere eit gode for HMT-arbeidet og ikkje minst for bedriftsdemokratiet. Fleirtalet meiner at dei praktiske utfordringane rundt dette spørsmålet må finne si løysing i arbeidsgruppa under Sikkerhetsforum, som skal greie ut dette spørsmålet i ljos av lovfesta rettar og røynsler frå verksemda, utan at dette er i konflikt med det arbeidet Arbeidslivslovutvalet held på med. Det er litt leitt at fleirtalet i komiteen ikkje gjenspeglar seg i eit fleirtal her i salen, men det er som sagt ikkje for seint å snu. Når det gjeld punktet om oppfølging av arbeidstid, har komiteen merka seg den omtala som er gitt i meldinga. Eg vil likevel streke under at lange arbeidstidsperiodar kan vere ein tryggleiksrisiko, og eg vil peike på at verneombodet har ei viktig rolle når det gjeld å sjå etter at arbeidet skjer på ein forsvarleg måte. Regjeringa gjer vidare framlegg om å etablere ein fast undersøkingskommisjon for petroleumssektoren. Denne kommisjonen skal granske eller undersøkje alvorlege ulykker eller nestenulykker i næringa. Komiteen er tilfreds med ei slik etablering, men vil ikkje nå ta stilling til om dette skal organiserast i ein eigen kommisjon eller om det er mest fornuftig å etablere dette i ein eventuell felles kommisjon for ulykker. Forsking og utvikling er eit viktig område. Utviklinga på sektoren tilseier store utfordringar når det gjeld bruk av nytt teknologisk utstyr, og ikkje minst når det gjeld forsking rundt helse, miljø og tryggleik. Det er derfor viktig at både staten og industrien følgjer opp med midlar, slik at langsiktige prosjekt kan førast vidare. Når det gjeld endringar og samordningstiltak på myndigheitssida, viser Regjeringa til at dei ønskjer å vurdere ein fullstendig gjennomgang av Oljedirektoratet i løpet av 2002. Dette er komiteen positiv til. I den samanheng er det viktig ikkje berre at selskapa i industrien kjem med innspel, men òg at dei tilsette sine organisasjonar blir tekne med på råd. Komiteen er vidare einig i at Ojedirektoratet får ansvaret for koordinering av tilsynet med landanlegga, og meiner at transportdelen må bli ein del av det totale tilsynet. Eit fleirtal, Arbeidarpartiet, Framstegspartiet, SV og Senterpartiet, peikar òg på eit meir synleg tilsyn, og at det i så måte må fokuserast på Oljedirektoratet sin kompetanse og økonomiske situasjon. Dette er viktig, slik at Oljedirektoratet blir betre i stand til å gjennomføre tilsynet sitt og òg å auke aktiviteten. Når det gjeld SUT-ordninga, «Samsvarsuttalelse for flyttbare innretninger», viser alle tilbakemeldingar at denne har vore vellukka. I tillegg har den sørgt for at regelverkskompetansen i næringa har blitt betra. Eit fleirtal i komiteen gjer framlegg om at denne ordninga blir gjord obligatorisk, og får her full støtte frå ein samrøystes energi- og miljøkomite. Derfor er det med undring eg registrerer at regjeringspartia i kommunalkomiteen ikkje har det same synet som sine partifellar i energi- og miljøkomiteen. Korleis dette heng saman, kan me kanskje få svar på seinare i debatten. Eg håper, som sagt, at både Høgre og Kristeleg Folkeparti vil snu under voteringa i saka. Men eg er i alle fall glad for at Framstegspartiet nå har endra syn og stør framlegget om at SUT-ordninga skal bli gjord obligatorisk. Stortingsmeldinga peikar på at verneombodsordninga ikkje alltid fungerer etter formålet. Mellom anna har komiteen fått tilbakemelding om at lokal verneteneste opplever liten påverknad og medverknad i omstillingsprosessar. Oljedirektoratet har gjennom tilsyn registrert det same. Vidare har vervet låg status, og sjansane for ein karriere kan bli reduserte. Fleirtalet i komiteen meiner at praksis her må bli endra. Mange tilsette har vore opptekne av innkvarteringsforholda på sokkelen. Meldinga seier klart at det er eit problem for tryggleiken dersom dei tilsette ikkje får nok restitusjon og kvile. Vidare seier meldinga at innkvarteringsforholda har blitt forverra dei seinare åra. Komiteen meiner at det er viktig at alle skal få lov til å sove aleine, og ber Oljedirektoratet følgje opp dette som eit sentralt punkt i tilsynet sitt. I mange år nå har arbeidslivet sine partar jobba for å etablere eit eige fagbrev for kranførarar. Altfor mange ulykker har skjedd i samband med kran- og løfteoperasjonar. I dag får ein kranførar to til tre vekers opplæring, og dette er altfor dårleg. Etablering av ei ordning med fagbrev vil representere eit viktig framsteg, og komiteen vil be om at dette arbeidet blir forsert, og at kranfag som eit nytt lærefag er på plass så snart som råd er – seinast i 2003. Gjennomsnittsalderen på flyttbare innretningar på norsk sokkel nærmar seg nå 20 år. Komiteen meiner at det ikkje dermed inneber at innretningane er dårlege og farlege. Det kan ikkje dokumenterast at det er nokon samanheng mellom alder og tryggleik dersom vedlikehaldet har vore godt. Eg ser likevel at dette kan bli eit problem på sikt, men at langsiktige kontraktar for eigarar av riggar kan vere med og snu denne utviklinga. Arbeidet med denne stortingsmeldinga må ikkje skape det inntrykket at ein nå er tilfreds med det arbeidet som er gjort. Føremålet må vere at det nå er gjort ei undersøking av statusen for HMT-arbeidet, og at myndigheitene på denne måten pålegg industrien å intensivere arbeidet, og ikkje minst at tilsynet blir styrkt. Berre slik vil denne meldinga vere eit positivt bidrag til utviklinga i framtida. Eg tek med dette opp tilrådinga frå komiteen og dessutan mindretalsforslaget frå Arbeidarpartiet og Sosialistisk Venstreparti.