Jon Georg Dale (Fremskrittspartiet), 2016-06-07:
Ein samla norsk matproduksjon er basert på og bygd opp rundt at den enkelte bonden sjølv produserer det han meiner det er etterspørsel etter i marknaden. Som representanten Lundteigen frå Senterpartiet var inne på, er det slik at norsk landbruk i stort er ganske godt regulert. Det er til og med så godt regulert at fleire av oss har hatt ønske om å liberalisere store delar av det. Men i denne reguleringa ligg altså for all konvensjonell produksjon ei forståing av at produksjonen er sett i samanheng med kva som er etterspurt i marknaden – ei marknadsbasert tilnærming til korleis vi vel å stimulere produksjonen på ulikt vis. Det gjer at vi har marknadsreguleringsordningar, det gjer at vi har marknadsbalanseringsordningar, og det har det vore brei tilslutning til i Stortinget, spesielt frå dei partia som i dag kritiserer at produksjonen av økologisk mat i stort er kopla opp mot kva som er etterspurt. For det er den grunnleggjande utfordringa vi står overfor: Korleis sørgjer vi for at vi produserer den maten som forbrukarane etterspør? Riksrevisjonen peikar på at ein ikkje har nådd målsetjinga om at 15 pst. av norsk jordbruksproduksjon og 15 pst. av forbruket skal vere økologisk innan 2020. Eg er einig i at det er eit ambisiøst mål, eg er einig med dei som har sagt det tidlegare, og det vil vere krevjande å nå det. Samtidig trur eg at eg skal vere ærleg på at eg meiner det er nødvendig at det er ein balanse mellom desse to 15 pst.-måla. Dersom det ikkje er forbruk og etterspørsel, bør vi produsere konvensjonelt. Dersom forbruket endrar seg og etterspørselen går opp, bør produksjonen følgje med. Det har vore det berande i norsk jordbrukspolitikk over tid, at vi innrettar politikken slik. Då kjem vi til kjernen av det som er Riksrevisjonens konklusjonar, og det er samanhengen mellom det som er etterspurt og det som er produsert, opp mot Stortingets målsetjing. Eg registrerer kritikken av Landbruks- og matdepartementet frå ulike representantar i salen i dag. Samtidig føler eg behov for å klargjere at det er den regjeringa som til kvar tid sit, som svarer for desse måla og måloppnåinga. Det gjer at denne regjeringa er ansvarleg for dei to åra som vi har regjert, og som omfattar denne perioden. Og det betyr at Senterpartiet er ansvarleg for dei andre åtte åra i perioden. Eg reagerer på at representanten Lundteigen så tydeleg seier at det er bevisst dobbeltkommunikasjon frå departementet over tid, og at departementet på bakgrunn av det må skjerpe seg. Ein slik kritikk av eiga regjering, som sat frå 2005 til 2013, er det lenge sidan eg har høyrt. Samtidig er det slik at eg tek på alvor den oppgåva som Landbruks- og matdepartementet har, om å nå dei måla Stortinget har sett seg. Det skal vi gjere fortløpande. I årets jordbruksavtale som er inngått mellom staten og Norges Bondelag, men som endå ikkje er sluttbehandla i Stortinget, meiner eg at vi brukar noko av det økonomiske handlingsrommet vi har, til på nytt å stimulere den økologiske produksjonen. At det ikkje er nok til å nå 15 pst.-målet allereie i 2017, trur eg vi kan leggje til grunn, men det er eit bevisst politisk val å vri stimulans over på auka produksjon der det er marknadsmoglegheiter. Men det er også slik at om lag halvparten av den mjølka vi produserer som økologisk mjølk, vert slått i lag med den konvensjonelle og selt som konvensjonell vare. To tredelar av kjøtet som vert produsert, gjer vi det same med i periodar, vi flyttar det frå økologisk-merket, riv merkelappen av dyra etter at dei er slakta, og blandar det i konvensjonell produksjon – fordi det er manglande etterspørsel. Og då er spørsmålet som også Stortinget kjem til å verte invitert til ein debatt om: I kva grad skal den økologiske målsetjinga hengje saman med den etterspørselen som er i marknaden? Eg kjem til å drøfte dette i den jordbruksmeldinga regjeringa kjem til å levere i neste stortingssesjon, fordi eg meiner dei er relevante, dei innvendingane som også representanten Lundteigen og representantar frå både SV og Miljøpartiet Dei Grøne kjem med i dag, nemleg at det bør vere ein samanheng mellom dei måla Stortinget set, og kva som er realistisk å oppnå, på den eine sida, men eg meiner det er grunnlag for å kople det tett på etterspørselen i marknaden. Økologisk produksjon er i vinden, sa representanten frå Kristeleg Folkeparti. Det er iallfall slik at fleire og fleire etterspør nye sortiment i økologisk produksjon. Det gjer at eg trur at vi vil ha behov for å auke produksjonen av økologiske matvarer i framtida, og eg trur det er lurt at vi brukar den økologiske produksjonen som ein læringsarena for det konvensjonelle jordbruket. Men det er openbert også slik at noko av det beste vi har med norsk matproduksjon, er høg tillit blant forbrukarane når det gjeld måten vi produserer maten vår på. Vi produserer ikkje mat i det som enkelte likar å definere som eit industrialisert jordbruk i Noreg. Vi produserer basert på dei ressursane vi har tilgjengeleg, og vi produserer på ein måte som gjer at forbrukarane har høg tillit. Norske bønder har i generasjonar avla friske dyr framfor å medisinere dei sjuke. Norske bønder har i årevis og i generasjonar brukt utmarksressursane våre til å hauste gode fôrressursar og til å bidra til å produsere produkt som har høg tillit blant forbrukarane. At det er vanskelegare å nå nye marknader basert på ein økologisk produksjon i Noreg enn det vil vere i land der det er større avstand mellom den konvensjonelle produksjonen og den økologiske, har eg ikkje grunnlag for å slå fast, men eg meiner det er grunnlag for å problematisere det spørsmålet, først og fremst med tanke på at det er noko av det mest positive vi har med norsk jordbruksproduksjon i stort. Eg meiner at Riksrevisjonen peikar på mange relevante problemstillingar om korleis økologisk-målet har vore handtert over tid. Det gjer at eg vil kome igjen med ei ytterlegare problematisering rundt dette i den komande jordbruksmeldinga, og eg vil ta på alvor dei signala som kjem frå Stortinget om at som ein konsekvens av det som vi melde i jordbruksmeldinga, er det naturleg å følgje det opp med ein konkret strategi på korleis vi handterer dette vidare.