Sveinung Rotevatn (Venstre), 2021-10-20:
Skal Noreg lykkast, treng vi ein sunn økonomi, og vi treng eit konkurransedyktig næringsliv. Difor har Venstre i mange år, i opposisjon og posisjon, jobba for å gjennomføre eit grønt skatteskifte. Med det meiner vi at det må løne seg å gjere meir av det vi vil ha meir av – skape jobbar, byggje sterke bedrifter – og det må løne seg mindre å gjere det vi vil ha mindre av, nemleg å forureine. Bedrifter som får for høge skattar, vågar ikkje å investere. Billege fossile løysingar kjem til å utkonkurrere dei berekraftige alternativa med mindre det kostar å forureine. Eller som Kongen las i trontalen – i og med at dette trass alt også er ein debatt om trontalen: «Det viktigste tiltaket er at prisen for å slippe ut klimagasser må gå opp.» Eit grønt skatteskifte stod sentralt for den borgarlege regjeringa. Det ser dessverre ut til at Gahr Støre-regjeringa har valt motsett inngang: Skattane skal opp slik at det løner seg mindre å skape arbeidsplassar, og klimaavgiftene skal ned slik at det løner seg meir å forureine. I Hurdalsplattforma er den nye regjeringa klar på at ho no skal auke skattane, sjølv om inntektene frå det sjølvsagt aldri vil kome i nærleiken av å finansiere dei løfta som vart gjevne gjennom valkampen, men det var venta. Det som var litt meir overraskande, var kor svak klimaprofilen i denne plattforma faktisk vart. Den borgarlege regjeringa sitt mål om å få ein CO 2 -pris på 2 000 kr i 2030, støttar også denne regjeringa. Det er bra. Men ein seier ingenting om kor raskt ein skal setje opp prisen, og jo saktare det går, jo mindre vert klimaeffekten. Og ein vil gjere unntak for ein av våre aller største utsleppskjelder, nemleg vegtrafikken. Dei vil gjere det dyrare å kjøpe miljøvenlege bilar og vil gje fleire unntak for kven som skal betale for utsleppa sine. Kort sagt set ein det grøne skatteskiftet i revers. Og dette gjer regjeringa under overskrifta «En rettferdig klimapolitikk». Det høyrest jo veldig fint ut – rettferdig klimapolitikk. Kven kan vel vere mot det? Problemet er at eg til dags dato aldri har høyrt nokon bruke omgrepet «rettferdig klimapolitikk» utan at dei brukar det for argumentere for å svekkje eit klimatiltak. Elbilar skal verte dyrare. Det er rettferdig. Drivstoffet skal verte billegare. Det er rettferdig. CO 2 -avgifta skal få fleire unntak. Det er rettferdig. Den grunnleggjande utfordringa er at ein i mangel på truverdige svar i klimapolitikken heller forsøkjer å gjere mykje av klimapolitikken til sosialpolitikk. Det må ein gjerne ønskje å gjere, for det er fint med sosialpolitikk. Problemet er at ein må få ned utsleppa. Det er utfordringa klimapolitikken skal løyse. Er det noko som er urettferdig klimapolitikk, så er det at utsleppa går opp, for ingenting er meir urettferdig enn klimaendringar. Rike land og rike personar har størst utslepp. Fattige land og fattige personar har lågast utslepp, men opplever dei største konsekvensane av klimaendringar utan kontroll – med ørkenspreiing, havstiging, dårlegare vilkår for jordbruk, m.m. Ein rettferdig klimapolitikk, i tillegg til å fungere, er også ein klimapolitikk som likebehandlar. Eitt tonn CO 2 er eitt tonn CO 2, og når regjeringspartia i ulike settingar vil gje unntak for forureinar betalar-prinsippet – for fiskerinæringa, for avfallsforbrenninga, for veksthusnæringa, for vegtransporten – ja, så må det bety at nokon andre skal kutte meir i staden, elles går det ikkje opp. Men kven dei andre er, det høyrer vi aldri noko om. Eg er litt usikker på om dei finst. I så fall står vi berre igjen med éin ting, og det er svekte klimatiltak, mindre klimakutt. Ein politikk der dei flinkaste lobbyistane skal få sleppe å vere med og betale for forureining, og dei aller flinkaste lobbyistane i tillegg skal få direkte statsstøtte og investeringar frå regjeringa, er ikkje rettferdig klimapolitikk. Det er heller ikkje effektiv klimapolitikk, og det er iallfall ikkje grøn politikk. Det er eit stort alvor over dette fordi det er ni år til 2030, og innan den tida skal vi kutte utsleppa med 50–55 pst. Då vil eg seie at det har kvilt eit tungt ansvar på den utgåande regjeringa, utsleppa har gått ned, men dei burde gått ned endå raskare, og det kviler eit tungt ansvar på den påtroppande og no sitjande regjeringa, som skal, får vi tru, leie dette landet til midt utpå 2020-talet. Då skal ein vere på god veg mot dei 50–55 pst. Og jo fleire som får unntak frå den dugnaden, jo vanskelegare vert det å nå målet.