Knut Arild Hareide (Kristelig Folkeparti), 2008-04-01:
Interpellanten har teke opp eit viktig tema og ei verkelegheit som me politikarar, på alle nivå, må ta inn over oss og løyse på ein god måte. Det handlar om livskvalitet - og livskvalitet har inga aldersgrense. Derfor er det no tid for at alderspsykiatrien blir styrkt. Det er kjent at førekomst av sjukdom som gir varig funksjonsnedsetjing, både psykisk og fysisk, aukar med stigande alder. Denne gruppa har ikkje vore ein del av opptrappingsplanen for psykisk helse, men har dessverre vore ein del av den generelle eldreomsorga. Allereie på slutten av 1980-talet starta ei nedbygging og omorganisering av det alderspsykiatriske tilbodet i spesialisthelsetenesta. Det blei etablert alderspsykiatriske poliklinikkar i store delar av landet, og etter kvart kom det uteteam. Det har skjedd ein reduksjon i det alderspsykiatriske heildøgnstilbodet i dei seinare åra, og dei psykiatriske sjukeheimane i spesialisthelsetenesta blei lagde ned, utan at noko tilsvarande er blitt bygd opp i kommunane. Det har skapt store utfordringar for kommunehelsetenesta, som skal gi den nødvendige behandling, omsorg og tryggleik for den enkelte, anten ein er heimebuande eller i sjukeheim. Intensjonen om at den enkelte skal få hjelp der ein bur, fungerer ikkje godt nok for denne gruppa. Mange kommunar slit òg med kommuneøkonomien. Stramme budsjett fører til at helse- og omsorgsetatar må setje økonomien i sentrum i staden for pasienten. Individuelle planar blir brukte på psykiatriske institusjonar, men blir ikkje utarbeidde automatisk på kommunalt nivå for alderspsykiatriske pasientar som bur heime eller i sjukeheimar. Interpellanten tek i si problemstilling opp gruppa personar over 60 år med utagerande åtferd og tunge psykiske lidingar. Kristeleg Folkeparti vil påpeike at desse ikkje utgjer ei einsarta gruppe. Derfor blir det viktig å finne løysingar i samhandling mellom alderspsykiatriske avdelingar, distriktspsykiatriske senter og kommunane sine helse- og omsorgsetatar. Kompetanse og tilbod med fagleg innhald i institusjonar og heimesjukepleie må vere på plass for å få gode og koordinerte løysingar til den enkelte. Enkelte personar med demenssjukdom kan få store åtferdsmessige og psykologiske tilleggsproblem. Å takle utfordrande åtferd krev spesialkunnskap, tiltak og god bemanning. Små kommunar vil ha problem med å leggje til rette denne typen tilbod, både på grunn av behov for spesialkompetanse og fordi det kan dreie seg om få personar og varierande behov for tilbodet. Da kan interkommunalt samarbeid om ei forsterka eining vere ei god løysing. Kristeleg Folkeparti kjenner til at N.K.S Skyrud demenssenter i Kongsvinger er i ferd med å starte eit prosjekt for å dekkje behovet i regionen, på tvers av både kommunegrenser og fylkesgrenser. Men det synest å vere ei utfordring å finne dei gode og føremålstenelege løysingane for økonomien ved slike samarbeidsformer. Eg håper at prosjektet i Kongsvinger blir ein god modell, og reknar òg med at statsråden vil følgje med i utviklinga, som er særs spennande. Når me no veit at ca. 80 pst. av dei som i dag bur på sjukeheim, har ein demenssjukdom, kan det kallast feilplassering dersom ikkje avdelingane er innretta som skjerma einingar med ei vanleg sjukeheimsavdeling for dei resterande 20 pst. Derfor vil eg gi ros til Regjeringa for Demensplan 2015, som har sett demenssjukdom på dagsordenen her i landet. Den blir til god hjelp for dei vel 70 000 eldre med demens og deira pårørande. Forsking viser òg at det er ca. 120 000 eldre med depresjon og angst her i landet. Somme har hatt psykiske lidingar over fleire år, og sjukdommen sluttar ikkje den dagen ein fyller 60 eller 70 år. Somme får ei psykisk liding etter at dei har blitt eldre. Eg vil bruke statsråden sin eigen retorikk frå demensplanen om at «smått er godt», og overføre tenkinga for å utvikle tilbod i samhandling mellom spesialisthelsetenesta og kommunehelsetenesta for eldre med psykiske lidingar. Det er fleire ting som må på plass for å få eit godt tilbod, m.a. kompetanse. Derfor kan det vere aktuelt å lage ein delplan på linje med demensplanen. Orda frå statsråden tyder på at dette er ei problemstilling ho tek på alvor og ønskjer å prioritere.