Lene Vågslid (Arbeiderpartiet), 2020-11-26:
Takk til saksordføraren, og takk til NIM for ein god og veldig viktig rapport. Me skulle eigentleg ha behandla han i vår, men slik situasjonen er, får me behandla han no, og det er bra. Eg er veldig glad for at NIM i rapporten i år har gjort veldig tydeleg fire klare anbefalingar, og eg vil begynne med å kommentere det som går på barnevernet. Både Arbeidarpartiet og SV seier i innstillinga at me meiner det er heilt avgjerande at anbefalingane på barnevernsfeltet blir følgde opp. Det er alvorleg at Noreg er dømt fire gonger i EMK for brot på retten til familieliv. Samtidig understrekar me òg frå Arbeidarpartiet og SVs side at barns rett til beskyttelse mot vald og omsorgssvikt må vege vel så tungt. Dette handlar om krevjande avvegingar mellom barns og foreldres menneskerettar og må også i tida framover vere oppe til politisk debatt. Som me viser til i saka, meiner me at det frå regjeringa si side bør sørgjast for at det blir gjeve konkrete grunngjevingar både for omsorgsovertaking og for kvifor tilbakeføring ikkje er i barnets interesse. Me viser òg til det forslaget som Arbeidarpartiet fremja under trontaledebatten, og som blei samrøystes vedteke, der me bad regjeringa «sette ned et ekspertutvalg som skal gjennomgå norsk barnevern med mål om å bedre rettssikkerheten i alle ledd av tjenesten, der hensynet til barnets beste skal ligge til grunn for utvalgets arbeid». Arbeidarpartiet har i fleire år i budsjetta sine peikt på mangelen på tilsette i det kommunale barnevernet og føreslege øyremerkte midlar for å styrkje dette feltet. Dette er påpeikt av organisasjonane til dei tilsette, av Barneombodet og av Helsetilsynet. Isolasjon i fengsel er ein tematikk me har debattert mykje det siste året, og dette er svært alvorleg. Me kjenner alle godt til anbefalingane i Sivilombodsmannens særskilde melding til Stortinget. Dei raud-grøne partia i justiskomiteen er tydelege på at desse anbefalingane må følgjast opp. Me meiner òg det er viktig å sørgje for at Grunnlova § 92 blir følgd, og me fremjar difor òg eit forslag i saka om at regjeringa må «legge til rette for mindre bruk av isolasjon i fengsel slik at Grunnloven § 92 følges». Det er òg grunn til å framheve den særskilde stillinga til kvinner i fengsel. Her er verken politikkutforminga eller praksisen god nok til å ta omsyn til at kvinner er i eit stort mindretal og har særskilde utfordringar i norske fengsel. Arbeidarpartiet har mange gonger dei siste åra trekt fram dei mangelfulle soningsforholda for kvinnelege innsette. Me veit at kvinner risikerer å sone meir restriktivt. Kanskje særleg etter at regjeringa Solberg la ned ei rekkje av dei opne fengsla, har kvinnene fått dårlegare tilbod frå soningsstart til soningsslutt. Her vil eg vise til forslaga me fremja i samband med behandlinga av Dokument 8:33 S for 2019–2020. Vald i nære relasjonar er grov kriminalitet og eit stort samfunnsproblem. Det er rett og slett synd at me enno ikkje har fått på plass ein handlingsplan mot vald i nære relasjonar. Den førre gjekk ut for mange år sidan, og me veit at dette er eit godt verktøy fordi det er målretta, det er sektorstyrt, det skal samarbeidast om og evaluerast. Arbeidarpartiet har i mange år teke til orde for at slike handlingsplanar må me òg ha lokalt. Som Arbeidarpartiet skriv i innstillinga, saman med SV, handlar òg arbeidet mot og med vald i nære relasjonar mykje om ressursar. I går og dagen før kunne me sjå at fleire hundre tusen straffesaker ligg i bunkar i kø hjå påtalemyndigheita i politiet. Arbeidarpartiet meiner at her er ein av dei store proppane til at rettssikkerheits- og menneskerettsbrota både mot offer og mot tiltalte framleis kan skje i Noreg. Eg vil òg vise til saksordføraren sitt innlegg om tvang i helse- og omsorgssektoren. Her meiner me det er kjempeviktig å følgje opp både observasjonane og anbefalingane, og me ser fram til oppfølginga av tvangslovutvalet, som òg blir vist til i innstillinga. Arbeidarpartiet, SV og Senterpartiet meiner at me må gjere meir enn berre å sende anbefalingane over til regjeringa, me meiner at anbefalingane bør realitetsbehandlast i Stortinget. Eg tek opp forslaget i innstillinga.