Anita Apelthun Sæle (Kristelig Folkeparti), 1999-02-23:
«… men der leikade fisk nedi kavet, og den leiken, den ville han sjå», heiter det i songen som vel heile Noreg kjenner. For Kyst-Noreg har fisken, eller havets sølv, alltid vore av stor verdi. Det viser sangskatten vår. Det kjenner vi til som bur langs kysten. Likevel har vel fiskeri og oppdrett aldri fått den statusen og den merksemda som dei t.d. har fått på Island. Det bør det no vera slutt på. Fiskeri og havbruk er Noregs nest største eksportnæring. Det er ein fornybar ressurs som kan vara og vara om vi forvaltar den forstandig. Heile 27,9 milliardar kr var eksportinntektene i 1997. Sjølv om marknadene pr. i dag er meir usikre, med krise både i Japan og i tidlegare Sovjet, må ein kunna rekna med at etterspørselen etter reine havprodukt vil auka heller enn å minka i åra som kjem. EU er framleis den viktigaste mottakaren av norsk fisk, men andre marknader har hatt ein større auke. Innstillinga i dag viser eit breitt politisk fleirtal for den fiskeripolitikken som Regjeringa har lagt opp til. Fiskeridepartementet legg eit verdikjedeperspektiv til grunn for fiskeripolitikken. Marknadsutfordringar er utgangspunktet for å drøfta forbetringar i verdikjeda, i strukturspørsmål, i ressursfordeling, når det gjeld kontroll, i forsking og i utviklingsspørsmål. Fattigfolk vart aldri så fattige vestpå som austpå. Sjøen var allmenning, og der henta fattig som rik middagsmat – god , næringsrik og sunn mat. Denne kvalitetsmaten har verda også fått kjennskap til, og marknadene for våre svært gode fiskeslag veks. Noreg er eit råvareeksporterande land. Altfor mykje fisk går rund og frosen til marknadene i andre land. Den største utfordringa i åra frametter er då å kunna vidareforedla meir til konkurransedyktige prisar. Ressurstilgang og naturgjevne føresetnader for havbruk er grunnlaget for næringa. Ressurstilgangen i Barentshavet og Norskehavet ser ut til å vera god, mens situasjonen er meir urovekkjande for Nordsjøen. Havpattedyr – kval og sel – haustar det dobbelte av det vi nordmenn tek ut. Det gjer det påkravd å redusera bestanden av havpattedyr sterkt. Det er grenser for kor mykje råstoff vi kan ta opp. Noreg må derfor søkja å optimalisera den verdiskapinga vi kan få av rikdommane i havet, og blanke på vidareforedling er vi naturlegvis ikkje. Alt no eksporterer vi 2 000 ulike produkt til 150 land. Det går an å gjera meir av det som vi gjer for lite av i dag. Fiskeri og havbruk sysselset direkte 40 000 menneske. Dette tryggjer busetnaden og skapar store ringverknader i Kyst-Noreg. Forsking og utvikling er viktig for at kystbefolkninga, som er avhengig av fiskeri eller havbruk, skal få fleire bein å stå på. Kveite, torsk, steinbit, hummar og skjel i oppdrett gjev nye moglegheiter for sjømat frå Noreg. Det er òg viktig at dumpingtollen som USA har mot norsk laks, vert avvikla. Særleg er det viktig på grunn av den usikre økonomiske situasjonen i dag, der USA trass i alt har den mest stabile økonomien. Kyst-Noreg har tradisjon for at fiskebåtreiaren var fiskar om bord på eigen båt. Kristeleg Folkeparti er nøgd med at dette prinsippet vert vidareført ved at fiskeflåten skal vera fiskareigd, og likevel med moglegheit for dispensasjon. Kristeleg Folkeparti meiner at råfisklova sikrar fiskaren marknadspris for vara. Dette er eit godt system som bør haldast ved lag. Likevel bør ein kunne få til eit system for langsiktige kontraktar som sikrar industrien råvarer, men då altså til marknadspris. Når det gjeld utskiftingsmoglegheiter for ein altfor gammal fiskeflåte, overlèt eg det til innlegget til ein annan representant frå Kristeleg Folkeparti, Modulf Aukan. Til sist vil eg seia at forsking og utvikling er avgjerande for framtida både for fiskeri og havbruk. Komiteen har også samrøystes lagt til grunn at Havforskningsinstituttet i Bergen og Fiskeriforskning i Tromsø må byggja vidare på den semja desse miljøa har kome fram til når det gjeld oppgåvefordeling i åra frametter. Så slik må det verta. Det er nødvendig og rett ressursbruk å byggja opp om Havforskningsinstituttet som eit av dei viktigaste fagmiljøa innan forsking og forvaltning, ikkje berre i Noreg, men i Europa.