Bård Vegar Solhjell (Sosialistisk Venstreparti), 2015-06-12:
Eg møter av og til menneske som opplev atomvåpen som eit problem frå 1970-talet og 1980-talet, men dessverre er atomvåpen i dag i høgste grad eit problem for framtida. Eg trur det er rimeleg å seie at atomvåpen utgjer ein reelt sett større risiko i dagens verd enn dei gjorde for nokre tiår sidan. Det er for det første fordi det er fleire og meir ustabile land som i dag har atomvåpen. Det er fordi det er større risiko for spreiing av dei, og fordi det er fleire ikkje-statlege aktørar som kan ha interesse av å få tak i dei, og som er villige til å bruke dei. Det er òg fordi dei atomvåpna vi har i dag, har ekstremt mykje større sprengkraft enn dei vi har sett i bruk tidlegare. Det må òg leggjast til at dei humanitære konsekvensane – dersom atomvåpen vert tekne i bruk – er slik at ingen menneske kan stå opp for eller forsvare bruken av dei. Det har gjennom fleire tiår knapt vore framgang i det heile i dei internasjonale nedrustingssamtalane. Det humanitære initiativet som Noreg var med på å setje i gang, og som no er i gang internasjonalt, er heilt openbert det største framsteget sidan den kalde krigen sin slutt når det gjeld å få framgang i arbeidet med å avskaffe atomvåpen. I komitéinnstillinga kan ein vel seie at det kjem tre ulike hovudsyn fram. For det første er det eit fleirtal som meiner at Noreg bør arbeide internasjonalt for å forby atomvåpen, og for på lang sikt å etablere eit forbod mot atomvåpen. Ei rekkje av talarane her oppe har argumentert svært godt for det og gått igjennom og avvist fleire av motargumenta, og eg meiner at essensen av det er at det vil vere ein norm som vil gjere terskelen for å bruke våpna høgare, og redusere dei – sånn som det har fungert når det gjeld biologiske og kjemiske våpen. Det eksisterer biologiske og kjemiske våpen i verda i dag, sjølv om vi har eit forbod, men det er ein heilt annan terskel for å ta dei i bruk, og det har ikkje på same måte skjedd den fornyinga og auken av dei som vi no ser når det gjeld atomvåpen. Eg føreset òg at regjeringa vil følgje fleirtalet i Stortinget, som i merknadsform uttrykkjer: «mener Norge må spille en aktiv rolle som pådriver i det internasjonale arbeidet mot spredning av atomvåpen og arbeide langsiktig for et forbud mot slike våpen.» Eg vil be utanriksministeren òg avklare eksplisitt om regjeringa har planar om ikkje å følgje opp den merknaden. Det er òg eit mindretal, som SV saman med andre parti er ein del av, som meiner at Noreg anten skal gje eit eige «pledge», eller løfte, eller slutte seg til eit anna – det som heiter Humanitarian Pledge. Det er no sånn at fleirtalet av landa i verda har gjeve ei erklæring i tråd med det. Per i dag er det 109 land i verda som har gjort det. Då er det viktig at vi ser om det kan ha nokon effekt. Vel, viss vi ser på dei førre to mest suksessrike internasjonale arbeida med å få redusert bruken av sentrale våpen, klasevåpen og landminer, har dei gått fram på akkurat den same måten, med små variasjonar, men akkurat den same hovudarbeidsmåten som no. Difor trur eg representanten Hansen tek heilt feil når han seier at eit arbeid som ikkje inkluderer atomstatane, ikkje kan ha suksess. Det er i så fall veldig merkeleg at nøyaktig den same arbeidsmåten – nemleg å begynne med land som ikkje sjølv ville bruke landminer eller klasevåpen, og gradvis utvide til fleire – i dag har ført til konvensjonar som langt frå alle land har slutta seg til, men som likevel fungerer normgjevande, og har fått marknaden for den typen våpen til å falle fullstendig saman. Så det er nettopp den arbeidsmåten som no kan sørgje for framgang og suksess, der Noreg har vore ein leiar, der Noreg inntil nyleg var initiativtakar, og som gjer det viktig at Noreg fortset å slutte opp om det. Noreg bør no ta ei leiande rolle i det humanitære initiativet, og ikkje minst føreset eg at regjeringa gjer det det er fleirtal for i Stortinget, nemleg arbeider internasjonalt for eit forbod.