Torstein Rudihagen (Arbeiderpartiet), 2004-02-26:
Arbeidarpartiet støttar alt som saksordføraren har gjort greie for. Eg har òg merka meg det som finansministeren skriv om skattesystemet: «Omsynet til eit enkelt skattesystem talar for at ein bør unngå frådrag i inntekt som ikkje har direkte samanheng med å opptene inntekta.» Det er interessant å merke seg at finansministeren frå Høgre seier dette så klart og tydeleg, og som saksordføraren er eg heilt einig i det som finansministeren vidare skriv: «Som hovudregel vil også støtta vere meir målretta dersom den blir gjeven igjennom direkte støtte enn igjennom særskilte frådrag eller andre særordningar i skattesystemet.» Ei opning for stadig fleire frådragsordningar gjer for det første skattesystemet forferdeleg uoversiktleg, og for det andre mister vi fullstendig oversikt over kva vi eigentleg brukar på dei ulike formåla. Samtidig er eg einig med forslagsstillarane i at ein må satse på å få ei betre ordning for å ta vare på dei freda bygningane. Eg er einig i beskrivinga som forslagsstillarane kjem med, at det er mange utfordringar for eigarane, som det er vanskeleg for dei å meistre. Når styresmaktene går til freding, må ein òg ha eit opplegg for tilskot i forhold til dei meirkostnadene og dei driftsproblema som fredinga medfører. Difor ligg tilskota, som saksordføraren var innom, totalt sett på 120-130 mill. kr årleg. Likevel tyder mykje på at dette ikkje er nok. Då er det viktig endå ein gong å presisere kva fleirtalet seier i innstillinga når det gjeld dette: «Fleirtalet er samd i at det er behov for å auke satsinga på freda og verna bygningar, og vil be Regjeringa i den varsla meldinga om kulturminne kome tilbake med ei vurdering av ulike måtar å få til ei satsing i samsvar med ambisjonsnivået.» Det er veldig klart sagt frå fleirtalet at ein her ønskjer ei auka satsing, men at ein bør sjå dette i samanheng med dei eksisterande tilskotsordningane, og få synleggjort og målretta denne satsinga. Det beste høvet til å kome fram til noko her er gjennom behandlinga av den varsla meldinga. Det blir påstått at tilskotsordningane er byråkratiske. Ja, eg veit sanneleg ikkje kva som vil vere mest byråkratisk – å innføre enda ei ny unntaksordning for skatt, eller å auke eksisterande tilskotsordningar. Seljaren skal administrere systemet med 0 pst. moms i staden for 24 pst. på varer og tenester i samband med freda bygningar og anlegg i privat eige. Då oppstår det ei rekkje spørsmål med ein einaste gong. For det første: Kva er privat eige? Gjeld det stiftingar osv.? Ein del bygningar blir, som saksordføraren var inne på, nytta til avgiftspliktig næringsverksemd – gardsdrift, servering, sal. Det gir rett til frådrag for inngåande moms, og som Finansdepartementet skriv: «Eit fritak på innkjøp til freda bygningar som omfattar avgiftspliktig næringsverksemd, kan skape avgiftstekniske problem når det gjeld frådragsretten. Innkjøp til verksemda vil då delvis vere med meirverdiavgift, som kan trekkjast frå i avgiftsoppgjeret med staten, og delvis utan meirverdiavgift.» Her blir det altså ei rekkje byråkratiske avgrensings- og kontrollproblem i forhold til ulike hus, i forhold til ulike verksemder, f.eks. på ein gard, og i spørsmålet om kva for varer og tenester dette skal gjelde for. Eg vil berre understreke at fleirtalet her meiner at det må til ei auka satsing frå myndigheitene til hjelp for dei som eig slike freda bygningar, men at det må skje gjennom andre ordningar enn eit momsfritak, som forslaget her går ut på.