Odd Harald Hovland (Arbeiderpartiet), 2022-03-17:
Først vil eg takke medlemene i justiskomiteen for godt samarbeid i desse to sakene. Me behandlar i dag to proposisjonar som gjeld vidareutvikling av Schengen-regelverket. Proposisjon 231 S gjeld tre forordningar som etablerer eit inn- og utreisesystem, endringar som angår bruken av inn- og utreisesystemet, og etablering av framreisesystemet. Noreg skal på sjølvstendig grunnlag avgjere om innhaldet skal godtakast og innarbeidast i norsk rett. Det er altså det samtykket me behandlar no, og som er nødvendig etter Grunnlova § 26 andre ledd fordi det er ei sak av særleg stor viktigheit. Det er ein samla komité som legg fram innstillinga angåande proposisjon 231 S. Når det gjeld gjennomføringa av rettsaktene, krev det lovendringar i grenselova, utlendingslova og politiregisterlova. Desse er behandla i proposisjon 229 L. Her ligg det føre ei samla tilråding, med unntak av ny § 16 a i grenselova, som vert støtta av Arbeidarpartiet, Høgre, Senterpartiet og Framstegspartiet. Forordningane inneber at det vert etablert eit system for elektronisk registrering av tidspunkt og sted for inn- og utreise over Schengen-samarbeidets yttergrenser for tredjestatsborgarar på korttidsopphald på Schengen-territoriet, Entry/Exit System, forkorta EES. Registrering og kontroll i EES erstattar dagens praksis med manuell stempling i reisedokument. Systemet vert effektivisert og styrkjer kvaliteten i grensekontrollprosessen. Det vert vidare etablert ei ordning der medlemsstatane, gjennom utferding av eller avslag på løyve til å reise fram til Schengens yttergrense, kan vurdere og avgjere om visumfrie tredjestatsborgarar som ønskjer å reise til Schengen-området, utgjer ein risiko. På yttergrensa vil det verte føreteke grensekontroll som normalt før innreise. Den sentrale og mest omfattande delen av inn- og utreisesystemet EES vert utvikla og finansiert gjennom EUs indre tryggleiksfond. Det vil likevel kome til kostnader som må dekkjast av medlemsstatane. Dette er bl.a. tilpassingar og drift av nasjonale system, anskaffing av utstyr i grensekontrollen og bemanning. Det vert òg utvikla eit framreisesystem, European Travel Information and Authorisation System, forkorta ETIAS. Det vil i stor grad verte bygd på dei tekniske løysingane som vert utvikla for EES. Komiteen viser til at Noreg som deltakar i Schengen-samarbeidet har avvikla indre grensekontroll mot dei andre medlemsstatane. Indre reisefridom stiller sterke krav til at medlemsstatane varetek kontrollen med passering av de felles yttergrensene. Det er difor i Noregs interesse at denne kontrollen vert styrkt og skjer einskapleg i tråd med vedtekne standardar. Komiteen ser det som sentralt at det vert sett i verk tiltak for å forhindre at tilreisande ulovleg kan operere med fleire identitetar. Komiteen legg til grunn at inn- og utreisesystemet vil auke kvaliteten i grensekontrollprosessen, og det er eit sentralt verkemiddel for å styrkje den indre sikkerheita på Schengen-territoriet å kjempe mot ulovleg migrasjon. Opptak, lagring og kontroll ved inn- og utreise av opplysningar om tredjestatsborgarar, biometriske kjenneteikn frå denne og reisedokumenta til vedkomande avgrensar moglegheita til å nytte ulike identitetar i grensekontrollen og på Schengen-territoriet. Når det gjeld proposisjon 229 L, viser komiteen til viktigheita av at norske myndigheiter på ein god måte gjer oss i stand til å kjempe mot terrorisme og annan alvorleg kriminalitet gjennom lov og forskrift. I proposisjonen vert det bl.a. føreslått ein ny § 16 a i grenseloven, som etablerer ei nasjonal løysing for innsamling og bruk av PNR-opplysningar, altså passasjerlisteopplysningar, samt å leggje til rette for at Noreg kan delta i EUs PNR-samarbeid. Komiteens medlemer frå SV og Venstre støttar ikkje ny § 16 a i grenselova, som altså inneber førehandsmelding av passasjerar. Fleirtalet i komiteen, medlemene frå Arbeidarpartiet, Senterpartiet og Framstegspartiet, meiner dei føreslåtte lovendringane er viktige tiltak i møte med organisert kriminalitet og internasjonal terror, og at lovendringane vil kunne ha avgjerande betydning for etterforsking og bevisførsel i saker om grenseoverskridande kriminalitet. Fleirtalet meiner at omsynet til det førebyggjande arbeidet for å kjempe mot terror må vege tungt i Stortingets vurdering av det nye regelverket, og med tilvising til den avgrensa tilgangen og den restriktive bruken av dataa departementet har beskrive, støttar fleirtalet forslaga i proposisjonen. Oppsummert: Det er som sagt ein samla komité som tilrår eit vedtak i samsvar med proposisjon 231 S. Innstillinga er òg førelagd utanriks- og forsvarskomiteen, som sluttar seg til ho og ikkje har nokon merknader. Når det gjeld proposisjon 229 L, vert tilrådinga fremja av ein samla komité, med unntak av grenselova ny § 16 a, som vert støtta av Arbeidarpartiet, Høgre, Senterpartiet og Framstegspartiet.