Magnhild Meltveit Kleppa (Senterpartiet), 2001-02-27:
Regjeringa får i dag fleirtal for medlemskap i folketrygda for personar som er i arbeid på norsk kontinentalsokkel, men busette i andre land. I tillegg får dei som tilhøyrer personkrinsen i EØS-avtalen, rett til helsetenester og barnetrygd for forsørgde familiemedlemmer busette i EØS-området. Senterpartiet meiner det er viktig å sikra alle arbeidstakarar i norsk verksemd på land, til sjøs og på kontinentalsokkelen velferdsordningar som gir den einskilde tryggleik for inntekt ved arbeidsløyse, sjukdom, uførleik og alderdom. Senterpartiet har vore og vil framleis vera garantist for viktige faglege rettar. Dei er for tida under hardt press. Men det er ikkje det saka handlar om i dag. Med unntak av manglande oppfølging av pionerdykkarane har det ikkje vore ei einaste sak der det er meldt om mangelfulle rettar på kontinentalsokkelen. Vi høyrer for tida om manglande tryggleik på sokkelen, men det er ikkje trygderettar det då handlar om. Arbeidarane på norsk sokkel som er busette i Noreg, er medlemmer av folketrygda. Andre arbeidstakarar, anten dei er norske statsborgarar eller av annan nasjonalitet, er i all hovudsak anten dekte av bustadlandet sine trygdeordningar eller inkluderte i private forsikringsordningar dersom dei ikkje er busette i Noreg. EFTAs overvakingsorgan, ESA, mottok 16. september 1999 klage frå ein norsk statsborgar som var busett i Frankrike og arbeidstakar på norsk sokkel. Klagaren fekk ikkje barnetrygd frå Noreg. ESA har følgt dette opp med ei såkalla grunngitt utsegn overfor Noreg. Det handlar om å gjera forordning nr. 1408/71 gjeldande på sokkelen. I barnetrygdlova krevst det at barnet er busett i Noreg for å få barnetrygd. I dag får Arbeidarpartiet støtte frå stortingsfleirtalet til å underordna norsk trygdelovgiving EØS-avtalen sin trygdedel. Dette skjer sjølv om Regjeringa sjølv argumenterer mot ESA ved å halda fram at EØS-avtalen ikkje gjeld for kontinentalsokkelen. Vedtaket blir gitt tilbakeverkande kraft til 1. januar 1994, dagen då EØS-avtalen vart gjort gjeldande i Noreg. Regjeringa og også fleirtalet si grunngiving er eit «rimelighets- og rettferdighetssynspunkt». Ei utviding av folketrygda til å omfatta utlendingar busette i utlandet har tidlegare blitt avvist fordi det ville vera for kostbart og dessutan komplisert å administrera. Regjeringa gir i lovproposisjonen inga særleg grunngiving for å oppgi tidlegare prinsipielle standpunkt. Etter forslaget får ikkje norske tilsette tilsvarande rettar i det land vedkomande utlending kjem frå. Senterpartiet meiner Regjeringa heller bør ta initiativ til fleire internasjonale gjensidige trygdeavtalar. Viktige sokkelstatar som Storbritannia og Nederland praktiserer ikkje forordninga i dag. Storbritannia har fått liknande krav mot seg frå EU som Noreg no har fått frå ESA, men har avvist å imøtekoma krava. Regjeringa får i dag fleirtal for at EØS-borgarar som framleis bur i heimlanda sine, ikkje berre får fulle trygderettar, men også rett til medisinsk stønad, gravferdshjelp frå folketrygda og barnetrygd – utan omsyn til om dei også er dekte i heimlandet. Dette er ei oppsiktsvekkjande ny form for generøsitet. Den er særleg vanskeleg å forstå fordi Arbeidarpartiet ved å visa til utgiftsveksten i folketrygda ikkje så langt har funne rom for å følgja opp målretta forslag frå utjamningsmeldinga, forslag som ville gitt større økonomisk tryggleik for vanskelegstilte grupper, t.d. uføre som har barn å forsyta. Det ligg òg nær å halda denne saka saman med forslaget til rettleiande sosialhjelpsnormer, som sosialministeren nyleg la fram. Der ser det ut som om ho tek frå einslege forsytarar den økonomiske fordelen det er med dobbel barnetrygd og dobbelt småbarnstillegg. Er ein EØS-borgar og tilsett i det som ofte er godt betalt arbeid i Nordsjøen, får ein altså barnetrygd i tillegg til inntekta sjølv om barnet ikkje har sett Noreg, kanskje ikkje eingong på globusen heime. Det at personar som ikkje er EØS-borgarar, ikkje vil ha krav på barnetrygd sjølv om dei og barna bur i eit EØS-land, viser at det ikkje er dei tilsette sin tryggleik eller «rimelighet og rettferdighet» som er i høgsetet. Det dette handlar om, er ein utilsløra vilje til å tekkjast EU. Regjeringa seier at dei økonomiske overslaga er usikre. Det kan sjå ut som om det ikkje har vore dei store forsøka på å få dei særleg fram heller. I Ot.prp. nr. 16 heiter det at trygdeinnbetalingane vil dekkja utgiftene. På spørsmål frå Ola D. Gløtvold seier statsråden at kostnadene på sikt og på usikkert grunnlag kan bli 200 mill. kr. Ut frå Arbeidarpartiet sine eigne ord om rettferd og solidaritet, ut frå deira eigne ord om å styrkja situasjonen til fattige barn i Noreg, kunne ein kanskje venta ei anna prioritering av utgifter på 200 mill. kr.