Liv Signe Navarsete (Senterpartiet), 2016-06-08:
I denne saka har Senterpartiet eit noko anna syn enn fleirtalet på fleire punkt. Eg vil teikne meg for eit treminuttarsinnlegg om EØS-midlane etterpå og konsentrere meg om marknadstilgang for fisk i dette innlegget. For drygt 20 år sidan meinte EU-tilhengarane at Noreg måtte melde seg inn i EU, elles ville tollsatsane nærast stanse eksporten av norsk fisk. EU-tilhengarane såg færre problem med det faktum at Noreg ville miste kontroll over dei norske fiskeressursane. Kven som hadde eigarskapen til fisken, verka å vere mindre vesentleg enn kor mange prosent toll det var lagt på han. Under EU-kampen, etter rettare sagt EEC-kampen, i 1972, hadde nei-rørsla eit glitrande slagord: Nei til sal av Noreg! Det er interessant at ein del av dei som ikkje såg problem med å miste norsk kontroll over norske fiskeressursar under EU-kampen, i fjor markerte seg aktivt i Nei til sal av Noreg-kampanjen. Senterpartiet vert seinast i dag kritisert for å nedvurdere tydinga av tollsatsar på norsk fisk, spesielt no som me snart kan stå overfor ein stor debatt kring norsk tilknyting til TTIP-avtalen. Eg er glad for debatten som vert reist. Senterpartiet ønskjer ein debatt basert på fakta og våre historiske erfaringar med effektane av endringar i tollsatsar på fisk. EU-tilhengarar og gryande TTIP-forsvararar prøver å nytte fisk som argument for å svekkje norsk sjølvstende og knyte Noreg tettare til EU. Det er med andre ord gode grunnar til å gå nærare inn på fakta i denne debatten. Eg vil her sitere direkte frå ein rapport, utarbeidd ved Universitetet i Tromsø i 2011: «Konklusjonen på de undersøkelser som er gjort i denne rapporten er at det faktisk ikke finnes noe eksempel på at land som har fjernet tollen helt, som følge av dette har fått en sterk økning i importen av norsk fisk. Det er ingen empiri som støtter antakelsene om at en fjerning av toll skal resultere i sterk vekst i norsk fiskeeksport eller inntekter til norsk fiskeindustri. Dette er derfor ikke statistisk signifikant(…) (…) Dersom rapporten frå Universitetet i Tromsø er rett, endrar dette mykje av premissane i debatten kring norsk handelspolitikk. I fjor lanserte NUPI boka «Interessekonflikter i norsk handelspolitikk». Ei av problemstillingane som vert prøvd teikna, er at norsk landbruk står i vegen for eksport av norsk fisk. Under eit møte om boka vart det spurt om NUPI hadde data som viste samanhengen mellom endringar i tollsatsar på fisk og endringar i eksportert kvantum. Heile premissen for at det skal vere ein konflikt mellom landbruk og fisk, må jo vere at dagens tollsatsar på norsk fisk er til vesentleg skade for fiskeeksporten. Samanhengen mellom endringar i tollsatsar og eksport av fisk hadde NUPI like fullt ikkje nokon dokumentasjon på. I media er representanten Svein Roald Hansen sitert på at det «er nesten ikke bearbeidelse av fisk i Norge lenger, og det er ingen tvil om at det skyldes tollbarriérene». Kan representanten Hansen vise til ei einaste bedrift som reduserte produksjonen i Noreg på grunn av tollsatsar? Om han ikkje kan det, korleis kan han då klage Senterpartiet for å bagatellisere verknaden av toll? Det er tydeleg at det er bruk for ein slik studie som Senterpartiet føreslår. Då Findus og Frionor la ned si drift i Noreg, hadde alle kvitfiskprodukta deira nulltoll uansett foredlingsgrad. I dag ser me at Noreg ikkje fyller sine tollfrie kvotar på foredla fiskeprodukt, og at regjeringa i forhandlingane med EU difor føreslo å byte dette bort mot andre produkt. Nettopp for å leggje til rette for ein kunnskapsbasert debatt fremjar me i dag frå Senterpartiet eit framlegg. Her ber me regjeringa utarbeide ein studie som viser samanhengen mellom endringar i eksportert kvantum av alle relevante sortar norsk fisk og endringar i tollsatsane på desse fiskeslaga, frå 1990 og fram til i dag. Når representanten Hansen, tidlegare leiar av Europarørsla, meiner at eg bagatelliserer tollsatsar på norsk fisk, forventar eg at han vil støtte dette forslaget. Alle vil vel få fakta på bordet?