Knut Arild Hareide (Kristelig Folkeparti), 2015-11-16:
Dette er ein ekstraordinær situasjon som treng ekstraordinære tiltak. Det er viktig å forhindre at menneske utan beskyttelsesbehov legg ut på reise til Noreg, og at dei som treng beskyttelse, får det. Desse tiltaka, som Kristeleg Folkeparti støttar, er tiltak for å handtere situasjonen på Storskog. Det spørsmål me derimot stiller, er om alle tiltaka er nødvendige, og om dei treffer riktig i samband med nettopp dette spørsmålet. Kristeleg Folkeparti kjem til å stemme for forslaga i dag, men me har mange spørsmål. Spørsmåla vil eg ta opp i innlegget mitt, og eg håpar også departementet i etterkant av dagens debatt vil vere villig til å gi svar. Dette er ikkje i tråd med den typen prosessar me normalt har her på huset, men det er slik at me er i gang med ei ekstraordinær behandling. Kristeleg Folkeparti støttar forslaga, men me fremjar også eit forslag om eit tillegg, eit III: «Loven oppheves fra og med 1. januar 2018.» Dette er eit forslag i tråd med det som blei fremja da me vedtok fengselsplassar i Nederland. Det låg i det forslaget at det var mellombels, fordi det var så tydeleg også i den saka at me ikkje ønskte at det skulle vere ein langvarig praksis. Med behandlinga i dag synest eg det er naturleg. Eg ser også det er omdelt eit forslag frå Arbeidarpartiet om evaluering. Me ventar at det blir formelt fremja, men me støttar fullt og heilt intensjonen i forslaget frå Arbeidarpartiet om at me treng ei evaluering med bakgrunn i den saksbehandlinga som ligg til grunn i dag. Eg håpar presidenten vil ta imot det forslaget. Så til dei forslaga som ligg her. Det eine er det som går på instruksjonsmyndigheit overfor UNE. Formålet med opprettinga av UNE var at det skulle vere eit uavhengig klageorgan, slik at ein skulle få ei reell to-instansbehandling. Me vil vise til at forslaget vil gi regjeringa same instruksjonsmyndigheit som ein har overfor UDI, og at dette ikkje gir regjeringa instruksjonsmyndigheit i enkeltsaker. Me stiller oss spørjande til dette, og eg har lyst til å stille følgjande spørsmål: Vil endringa medføre at UNE ikkje kan behandle enkelte sakstypar, slik at saka må fremjast for domstolen i staden? Dersom det skjer, vil det vere ein byråkratiseringsprosess og dermed ikkje ei forenkling. På kva måte vil forslaget om å gi instruksjonsmyndigheit overfor UNE avhjelpe den ekstraordinære situasjonen på Storskog, er eit anna spørsmål. Eg kan gjerne be statsråden kome med eksempel som kan gjere tydeleg behovet for nettopp denne endringa. Når det gjeld retur til tredjeland: Formålet med forslaget framstår som at fleire saker skal kunne bli unntatt realitetsbehandling, altså der søkjaren har passert gjennom trygt tredjeland. Men kva praktiske konsekvensar dette eventuelt vil få, er ikkje like tydeleg. Det er viktig at me sikrar at me ikkje bryt internasjonale forpliktingar og sender menneske tilbake til land der dei ikkje vil få beskyttelse eller risikerer å bli sende vidare til tredjeland. Kristeleg Folkeparti kan vere med og støtte dette forslaget så lenge me sikrar oss at me ikkje sender personar med behov for beskyttelse tilbake til land der dei i realiteten ikkje får den beskyttelsen dei treng. Spørsmålet eg har lyst til å stille til dette forslaget, er: Vil ein få realitetsbehandle søknaden sin om ein har brukt tredjeland som fluktrute? Eit anna spørsmål er: Vil denne endringa ha noko å seie for dei som er blitt utviste frå Russland og eventuelt søkjer asyl i Noreg etter det behovet? Fengsling er også tatt opp i denne stortingsproposisjonen. Fridomstap er eit stort inngrep overfor enkeltindivid. Det taler sterkt for at ein ikkje bør vedta eit slikt forslag utan å gjennomføre vanleg saksprosedyre med høyring. I tillegg framstår det som vilkårleg om ein skal bli pågripen og fengsla, eller om meldeplikt og bestemt opphaldsstad er tilfredsstillande nok. Spørsmålet eg har til dette, er: Forslaget framstår vilkårleg knytt til om ein vil kome inn under § 105 i utlendingslova, meldeplikt og bestemt opphaldsstad, eller § 106, pågriping og fengsling. I kva tilfelle vil ein falle inn under § 105, og i kva tilfelle vil ein falle inn under § 106, er Kristeleg Folkepartis spørsmål. Det er også eit spørsmål til forslaget om korleis dette stiller seg opp mot EUs returdirektiv artikkel 15, med tanke på at fengsling for å gjennomføre retur hovudsakeleg berre kan skje dersom det føreligg unndragingsfare eller motarbeiding av retur. Kristeleg Folkeparti sluttar seg til forslaget om utlendingsinternat og utreisefrist, altså § 107 og § 90. For å summere opp: Kristeleg Folkeparti støttar i dag forslaga. Me trur det er nødvendig i den situasjonen me står overfor, men me meiner det er grunn til å gjere dette mellombels, først med ei evaluering og at lova blir oppheva dersom me meiner det ikkje er riktig å vidareføre. Tidshorisonten er fram til 1. januar 2018. Eg har stilt mange spørsmål. Eg forstår at statsråden i denne debatten ikkje kan gi svar på alle, men eg håpar at statsråden kan gi eit signal på om det blir mogleg å stille spørsmål til departementet, fordi me i dag støttar alle forslaga, men på eit visst utrygt grunnlag, og gjerne ønskjer ein betre dokumentasjon før me går til endeleg votering førstkomande torsdag.