Jon Lilletun (Kristelig Folkeparti), 2001-05-14:
Eg må seie at då eg høyrde innlegget frå førre talar, syntest eg nok at det hadde så mykje substans i seg at det hadde fortent meir enn berre ryggar borte ved glaset. Men det er godt at det kjem eit referat, så går det an å finne ut kva som vart sagt. Næringsministeren si IT-politiske utgreiing hadde ingen store overraskingar. Vi fekk ei grei innføring i korleis Regjeringa har organisert arbeidet med eNorge, og korleis vi skal få nye utgåver av prosessplanen eNorge to gonger i året. Utgåve 2.0 vil kome i juni. Om få år har tala passert nummereringa i vanlege dataprogram, som trass i at kommersielle krefter har eit sterkt ynske om å skifte dei ut oftast mogleg, sjeldan har nye utgåver meir enn ein gong årleg. Eg har merka meg at eNorge skal byggje på tre søyler: tilgang, kompetanse og tillit. Desse tre elementa er alle viktige. Ikkje minst er det viktig å fokusere på kompetanse. Utviklinga i retning av eit samfunn der IT-teknologi vert stadig vanlegare, må ikkje få føre til at mange vert sette på sidelinja, verken i arbeidslivet eller i kvardagslivet elles. Vi har alt i dag eit samfunn der kompetanse er ein større bremsekloss enn tilgang, m.a. i høve til å ta i bruk nye tilbod f.eks. på Internett. Tillit er òg eit viktig moment. Mykje tyder på at manglande tillit kan vere ein større barriere i høve til f.eks. handel over Internett enn tilgang og kompetanse. Eg har merka meg at Regjeringa har definert breiband som høg overføringskapasitet, ikkje som ei fysisk overføringslinje. Slik opnar ein for at ulike teknologiar kan takast i bruk ut frå lokale tilhøve. Eg er glad for at dette vart tydeleg streka under i ministeren si utgreiing. Etter kva ministeren sa, har Regjeringa ein breibandsplan, der strategien er å stimulere utbygging av breiband gjennom marknadsmekanismen, med auka offentleg etterspurnad som innsats. Det er òg heilt i samsvar med den førre regjeringa sin plan. Men etter som tida går, saknar eg ein meir konkret plan – ei oversikt over kor det er bygt ut eit nett, kor det er planar om utbygging, og kor det enno ikkje ligg føre planar om utbygging. Eg merka meg at statsråden peika på to viktige mål for utbygginga av breiband. Innan 2004 skal alle husstandar få gode marknadstilbod og tilknyting til breiband, og innan utløpet av 2002 skal alle grunnskular og vidaregåande skular samt alle folkebibliotek, sjukehus og kommuneadministrasjonar få gode marknadstilbod om tilknyting til breiband. Statsråden har med det ikkje sagt at alle skular skal knytast til breiband, men at dei skal få gode marknadstilbod. Då vert det opp til kommunane å vurdere om dei har råd til å knyte skulane til nettet. Med den økonomiske situasjonen som rår i mange kommunar, kan vi fort få mange skular utan breiband. Eg har òg merka meg at statsråden ikkje sa noko om pris. Eit godt marknadstilbod – kva er det? Dersom IT og breiband skal gje lågare avstandskostnader, må vi sikre at det ikkje vert store prisforskjellar, der distrikta får ein langt høgare pris enn ein får i byane. Eg vil difor utfordre statsråden. Vil Regjeringa leggje fram ei skikkeleg oversikt over kjende utbyggingsplanar? Vil statsråden leggje fram ein plan der det kjem fram kor mange skular, bibliotek, sjukehus og kommuneadministrasjonar ein ventar vil vere knytte til breiband innen utgangen av 2002? Og vil statsråden leggje fram ein plan for korleis ein skal sikre at dei som eventuelt ikkje vil verte tilknytte breiband den 1. januar 2003, får tilknyting raskast mogleg? Eg vil òg utfordre statsråden til å vurdere kva Regjeringa og staten kan gjere for å sikre eit mest mogleg likeverdig tilbod i heile landet til mest mogleg like prisar. Vil statsråden vurdere om staten skal kompensere for høgare utbyggingskostnader i nokre kommunar? Etterspurnad er Regjeringa sitt hovudverkemiddel for å sikre utbygging av eit landsomfattande breibandsnett, og det er kommunale institusjonar som skal sikre denne offentlege etterspurnaden. Vil Regjeringa sikre at kommunar der kostnadene er høgare enn snittet, får dekt sine ekstrautgifter? Eg har merka meg dei eksempla statsråden brukte, bl.a. Ryfylke-prosjektet. Og det er heilt rett, det er eit godt opplegg. Men då er det viktig at vi klarer å finne ein storleik på budsjettet som gjer det mogleg for alle kommunar å gå inn i ei slik samarbeidsløysing eller dugnadsløysing for å oppnå det som Ryfylke har klart. Der er det igjen at vi på ein måte treng ein analyse: Kvar og korleis skal dette skje? Eg er glad for at vi skal få eit landsomfattande nett. Eg er glad for at vi i Noreg allereie er mellom dei landa som har prosentvis flest som har tilgang til Internett. Likevel ser vi ikkje dei resultata vi gjerne skulle. IT-teknologien har ikkje ført til den desentraliseringa teknologien i seg sjølv opnar for. Det er positivt at Regjeringa vil sikre utbygging over heile landet. Men kva vil Regjeringa gjere for å sikre etablering over heile landet? Korleis vil Regjeringa stimulere til at den nye teknologien og breiband i heile landet – til kvar einaste husstand innan 2004 – skal medverke til etablering av nye arbeidsplassar, ikkje berre på Fornebu, men i heile landet? Eg har merka meg at næringsministeren sjølv understreka at teknologien aldri må bli sjølve målet, men at IT er eit kraftfullt verktøy som kan nyttast for å nå større politiske mål, og at utan styring vil den teknologiske utviklinga falle oss i ryggen og drive oss inn i eit samfunn vi ikkje ynskjer. Eg er svært glad for at ministeren har teke med seg dette. Teknologien gjev oss nye utfordringar. Dersom teknologien vert brukt feil, er det inga utvikling. Men om vi nyttar teknologien rett, gjev IT nye moglegheiter som vi enno ikkje kjenner omfanget av. Ein nyleg kunngjord OECD-rapport viser at nyskapinga i Noreg ikkje har det omfanget som gjennomsnittet i OECD, og som ein kunne forvente med dei gode tala vi har på mange område når det gjeld utbreiing av IT-løysingar, PC- og Internett-tilgang osv. Så langt har eg berre sett dette kommentert og konstatert, og i liten grad sett ein analyse av kvifor det er slik, og kva for konkrete tiltak det er i utgreiinga og i planane framover om korleis vi skal endre på dette. Eg trur at vi gjer feil om vi berre møter dei tala som er komne, med å vise til andre statistikkar som ser noko betre ut for oss. Vi skal gle oss over dei, men samstundes har Noreg i alle år lagt veldig stor vekt på OECD sine rapportar på dei fleste områda. Sjølvsagt skal vi ha ei sjølvstendig vurdering av dei, men det er urovekkjande at vi ikkje greier å nytte oss av dette til nyskaping. Eg vil difor òg utfordre ministeren på dette området. Har ho gjort seg tankar så langt om kva som er årsaka? Og utover den nyttige, interessante og substansielle utgreiinga som er levert, kva er det av satsingar som ein på ein måte trur vil kunne endre den situasjonen vi er oppe i? Eg ser fram til statsråd Knudsens innlegg her i dag og til replikkordskiftet, og om ho tek opp ein del av dei hanskane som eg kasta. Eg har i hovudsak ei positiv innstilling til utreiinga, men samstundes er det ein del spørsmål og ein del visjonar som vi treng å få avklart.