Bjørn Jacobsen (Sosialistisk Venstreparti), 2007-12-04:
Via TV-en på kontoret mitt hadde eg i går gleda av å følgje med på den same typen debatt som vi har i dag, i Riksdagen i Sverige. Der var veldig mange opptekne av det som hadde komme ut av det svensk–norske samarbeidet, som kan vere ein gryande start på meir nordisk samarbeid. Ein skrytte av dei norske fagmilitære og den norske statsråden for at det her er lagt eit godt grunnlag for samarbeid. Ein gjekk inn på det gode når det gjeld materiellsamarbeid, øving og utdanning. Ein nemnde også moglegheitene for medivac, som i internasjonale operasjonar kan gje våre soldatar endå meir sikkerheit. Her er det lagt eit verkeleg godt grunnlag, og det var godt å sjå at det var grunnlaget for debatten i Riksdagen. Når det gjeld økonomien i Forsvaret, som vi diskuterer, vil eg understreke at Sverige og Noreg kan få til mange lønsame samarbeidsmodellar i samband med materiellanskaffingar. Tek vi stridsvogner, f.eks. midtlivsoppgraderingar av Leopard 2 og CV90 stormpanservogner, har Forsvarets forskningsinstitutt, saman med svenske kollegaer i det såkalla Totalforsvarets forskningsinstitutt, føreteke ein grovanalyse av innsparingspotensialet ved eit eventuelt samarbeid om desse oppgraderingane. Konklusjonen er at vi kan spare 5 pst. av utgiftene til dei midtlivsoppdateringane, renoveringane og modifiseringane som allereie er planlagde, ved eit samarbeid over Kjølen. I kroner og øre vil dette seie at vi på norsk side kan spare ca. 120 mill. norske kroner, medan ein på svensk side vil kunne spare 350 mill. svenske kroner. Dersom samarbeidet utviklar seg til å omfatte heile materiellprosessen, dvs. utvikling, anskaffing, drift og avvikling, indikerer analysen eit innsparingspotensial samanlikna med dagens nasjonale løysingar på heile 800 mill. svenske kroner for begge landa. Dette er store pengar å spare ved relativt enkle grep, og det arbeidet må fortsetje. Vi ser at svenskane er gira på dette. Eg vil frå mi side seie at det også kan vere med på å styrkje det framtidige nordiske sikkerheitspolitiske samarbeidet. Vi veit alle saman at etterretning er grunnlaget for å halde oppe nasjonale avgjerder. Det er kanskje skam å seie det, men vi bruker omtrent like mykje i Noreg på etterretning som vi gjer her i huset. Vi er omtrent like kostbare som E-tenesta. Det viser kor viktig dette er. I dag kom meldinga om at 15 ulike amerikanske etterretningsorganisasjonar seier at det ikkje er noko grunnlag for å seie at Iran innan fem–ti år vil vere i stand til å kunne utvikle atomvåpen. Ein seier ikkje at det er umogleg utover den tidsramma, men det er ingen akutt trussel. Så veit vi at det akkurat no går føre seg ein krig i Irak som heilt klart var grunngjeven i feil bruk av etterretningstenesta. Ein sette i gang ein krig som har skapt så enorme lidingar, som skaper enorme lidingar, og som vil skape enorme lidingar, på grunn av heilt feil bruk av etterretning. Det skal vi take med oss, for det viser kor nøye det er å vere grundig når ein skal definere truslar. Har ein brukt politiske bakteppe for å gå til åtak i staden for å finne forhandlingsløysingar, vil misbruk av etterretningstenesta vere det som kan få oss på gal veg. Vi veit at i desse dagane startar eit av verdas viktigaste møte, nemleg klimaforhandlingane på Bali. Eg har allereie blitt kritisert, og eg vil sikkert bli kritisert fleire gonger, for å trekkje klima inn i forsvarspolitikken. Vi skal vere klar over at for mange menneske, både i Noreg og i utlandet, er klimaet den store trusselen, og det som folk faktisk fryktar. Forsvarets hovudoppgåve er å vere med på å skape fridom frå frykt. Då må ikkje vi vere opphengde i gamle trusselbilete. Vi må sjå på korleis Forsvaret kan bidra til at folk faktisk føler seg trygge. Ingen andre plassar er det meir naturleg å trekkje fram den satsinga vi gjer i nordområda. Eg er sikker på at Forsvaret har vist at dei i praksis køyrer på. Eg ser også ut frå den innstillinga som ligg føre, at Forsvarets opplegg når det gjeld miljø i interne operasjonar osv., begynner å komme seg. Eg trur ein må vere flink til å ordne opp i eigen organisasjon før ein er i stand til å definere seg inn i nasjonens eigen miljøpolitikk. Eg synest Forsvaret her er på god veg, og eg håper at dette arbeidet vil fortsetje i endå større grad. Så blir det opp til oss politikarar å definere kva som skal vere Forsvarets rolle i den viktige miljøpolitikken i nordområda. Så er det dessverre for Noregs del slik at Russland, med president Putins endelege underskriving, har sagt opp og ikkje lenger føler seg forplikta av CFE-avtalen. Etter mitt skjøn er det ein tragedie for Noreg. For oss som eit flankeland vil dette kunne bety at vi får meir opprusting på Kola enn vi på noko vis ønskjer. Det kan nesten sjå ut som om15 års arbeid med nedrusting har vore mislykka. Vi får håpe at det ikkje går den vegen. Men vi må ta inn over oss at det kan vere eit press i forhold til rakettskjold, for det kan synast som om dette er eit russisk svar på NATOs og USAs rakettskjoldplanar. Håpet ligg i at ein har fått ei ny regjering i Polen, og motstanden i Tsjekkia er også stor. Eg registrerer òg at den amerikanske Kongressen i den seinare tida har nekta å løyve meir pengar til rakettskjoldplanane, som teknologisk sett på ingen måte er oppe og går. Det er vel kanskje der hunden ligg gravlagd, at det er teknologiindustrien og militærindustrien som aller mest ønskjer dette. For Noreg er dette alvorleg. Det er ikkje i Noregs interesser at den alliansen vi er med i, på nokon måte irriterer vår gode nabo i aust meir enn høgst nødvendig, iallfall ikkje unødig. Når det gjeld internasjonale operasjonar, synest eg vi skal ta inn over oss at afghanske kvinnelege parlamentarikarar seier rett ut: Vi liker ikkje dei utanlandske soldatane, men vi vil ikkje at dei skal dra. Dei er på ein måte mellom barken og veden. Dei ser at dei utanlandske soldatane skaper sikkerheit, men samtidig ser dei at det på lang sikt ikkje er heldig at utanlandske soldatar er der med sitt nærvere. I denne omgangen vel dei at soldatane skal vere der, for dei skaper den sikkerheita som er nødvendig i dagleglivet. Her må vi bli endå flinkare til å innrette internasjonale operasjonar på det viset at vi ikkje berre skaper sikkerheit, men også utvikling og styresett og sjølvsagt på lang sikt legg grunnlaget for at vi kan dra heim. Eg er glad for at vi i den norske debatten no har begynt å snakke meir og meir om exit-strategiar, korleis vi på sikt skal komme oss heim, slik at afghanarane sjølve kan styre sitt eige land. Eg er veldig glad for at både forsvars- og utanriksministeren begynner å diskutere, å ta denne debatten, for det er berre på den måten vi kan lykkast i internasjonale operasjonar og sjølvsagt bidra framover i andre ulike operasjonar, ut frå FN sitt heilt klare mål om R2P, Responsibility to Protect. Frå SV si side er det ingen tvil om at vi skal ha eit nasjonalt forsvar, men vi skal også ha eit forsvar som skal ut og kunne forsvare folkeretten. Men då skal det gå føre seg på ein skikkeleg og sjølvsagt best mogleg legitimert måte. Eg er freista til å seie at det vi treng aller mest no, er opprusting. Då snakkar eg ikkje om opprusting av militærbudsjett eller av våpenarsenal, men av menneskerettar. Først og fremst snakkar eg då sjølvsagt om Russland. Der vil eg gje ros ikkje minst til leiaren i Bellona, Frederic Hauge, som har samarbeidd med russiske NGO-ar i årevis. Hans rapportar derifrå er veldig illevarslande. Ser vi på dei siste valresultata frå Tsjetsjenia, var det 99,9 pst. som hadde stemt på president Putins parti. Dei fleste vil tru at dette ikkje kan vere noko reelt, demokratisk valresultat. Der er det vi treng opprusting for å få frivillige organisasjonar, alle moglege slags politiske grupperingar, til å stå opp og jobbe for demokrati og for menneskerettar. Dette vil sjølvsagt kunne ta både ein og to generasjonar for Russland, men der vil vi trenge opprusting og ikkje, som vi ser av ulike forslag, at vi må ruste opp meir militært. Vi veit at Noregs tarv ligg meir trygt i Utanriksdepartementets rettsavdeling, dei oppgangane og dei framtidige forhandlingane som skal vere om folkerett og havrett i nord.