Torgeir Knag Fylkesnes (Sosialistisk Venstreparti), 2016-04-12:
Folk har krav på å få vite om økonomiske interesser stortingsrepresentantar har, sånn at alle kan kontrollere om ein som eig aksjar i oppdrett, bruker rolla til å lobbyere for oppdrett, om ein som eig aksjar i Telenor, prøver å auke inntektsmoglegheitene til selskapet, eller om ein som sit i styret i ein organisasjon, forsøkjer å auke tilskota til organisasjonen. Det skal folket vite. Da Stortinget i 2008 vedtok det obligatoriske systemet, stod det i innstillinga: «Presidentskapet mener(…) at nasjonalforsamlingens autoritet og integritet er best tjent med å fjerne ethvert grunnlag for mistanke om at representantene handler ut fra skjulte motiver.» (…) Det er kjernen. Det er berre gjennom eksplisitt openheit vi kan fjerne mistankar om skjulte motiv, og det er gjennom openheit vi kan førebyggje korrupsjon, kriminalitet og at representantar utnyttar stillinga si til eiga vinning. Dessverre fungerer ikkje dagens system. I fjor avslørte Dagbladet at mange stortingsrepresentantar ikkje har registrert selskapsinteressene sine i registeret, at nokon også hadde lobbymøte om investeringar med selskap der dei sjølve eig aksjar, og at representantar hadde føreslått innspel til både eigarskapsmeldinga og havbruksmeldinga som angjekk selskap der dei sjølve eigde solide aksjepostar. Dette burde vore ein vekkjar for Stortinget. Vi burde gått gjennom systemet, sett på rutinane og fjerna alle moglegheiter som kastar mistanke over arbeidet til Stortinget. Eg hadde forventa at stortingspresidenten var leiande i dette arbeidet, men det skjer ikkje. Kvifor? I staden, når nokon faktisk føreslår tiltak, ser presidentskapet det som si rolle å problematisere forslaget bort og ikkje gjere noko. Slik tar ikkje presidentskapet problemet på alvor. La meg minne presidenten om at desse reglane er forankra i Grunnloven, sånn som resten av Stortingets forretningsorden er. Kvifor tar Stortinget lett på brot på desse reglane, men ikkje på andre reglar i forretningsordenen? Hadde eg leke eit utkast frå ei komitébehandling til aktørar utanfor Stortinget, ville eg fått fortent refs av presidenten. Det hadde blitt tatt opp som ei svært alvorleg sak. Kvifor skjer ikkje dette når rapporteringsplikta ikkje blir følgd? Eg er sikker på at om eg hadde banna frå talarstolen – masse, her og no – hadde det blitt tatt meir alvorleg opp enn viss eg ikkje hadde registrert mine eigne selskapsinteresser. Banning står det ikkje eksplisitt om i forretningsordenen. Respekten for reglane blir heller ikkje styrkt når heller ikkje stortingspresidenten følgjer eigne reglar. Forslaga våre er enkle, og dei er ubyråkratiske. Vi er fleksible i SV. Vi diskuterer gjerne innretninga, sånn at forslaga kan bli betre. For oss er det viktigaste at vi skaper meir openheit. For det første meiner vi at grensa på 1 G er ugrunna. Vi ønskjer å fjerne ho, sånn at alle interesser blir rapporterte. Det er einslydande med forslaget frå Senterpartiet. Vi er opne for å kunne støtte det, viss det er fleirtal for det i denne salen. For det andre meiner vi at det at openheita berre er tilgjengeleg for dyktige, gravande journalistar, som Eiliv Flydal i Dagbladet, er eit problem. Dei representerer folket. Da må ein ikkje ha gravejournalistisk kompetanse for å få tilgang til denne informasjonen. Difor føreslår vi at det eksplisitt i saksinnstillinga står at representantar har personlege interesser i saka. Avsløringa frå Dagbladet viste nettopp behovet for det. Til slutt: Vi må ikkje vere naive. Panama-saka, som rasar over samfunnet vårt no, viser kor stort hemmelegheitsproblemet er, og korleis ein politisk og økonomisk elite verda over har klart å skjule enorme verdiar for demokratiske institusjonar. Panama er eit lite skatteparadis, Mossack Fonseca eit lite advokatkontor. Vi kan førestille oss omfanget av dette. Stortinget forvaltar enorme verdiar. Så lenge det er mistanke om at det kan vere skjulte hensikter som ikkje kjem fram i lyset, har vi ei utfordring. Vi skal vere gode eksempel på openheit og habilitet. Berre la meg ha sagt det: Eg har full tillit til stortingspresidenten. Det er difor eg synest det er synd at vi har eit system som ikkje blir følgt, og eit system der det er unødvendige grenser. Eg ønskjer eit system som er mykje meir eksplisitt, sånn at vi kan fjerne kvar ein mistanke om dette. Eg håper vi i alle fall kan få nokre av desse forslaga vedtatt i denne omgangen, og så kan vi kome vidare med andre forslag som kan styrkje openheita. Eg vil med dette ta opp forslaga frå SV i saka.