Torstein Rudihagen (Arbeiderpartiet), 2002-04-23:
Eg er samd med forslagsstillarane i at vi må ha fokus på både matkvaliteten og forbrukaromsynet. Men sjølv om det verkar relativt uskuldig å foreslå å ta bort det tollbaserte importvernet på poteter, kjem vi ikkje utanom at vi må sjå dette i ein litt større landbrukspolitisk samanheng. Da trur eg det er grunn til å minne om kva som er målet med landbrukspolitikken vår, som faktisk også eit fleirtal i denne salen har slutta seg til. Det er for så vidt to ting. Det eine er at vi skal ha eit landbruk i dette landet som skal produsere trygg og god mat. Det høyrest kanskje opplagt ut at vi skal ha ei slik målsetjing, men i dagens situasjon, der vi faktisk kunne importere stort sett det vi har behov for av landbruksprodukt frå andre land, er ikkje det ein opplagt ting – det er eit bevisst val. Det andre valet vi har gjort, den andre målsetjinga, er at vi skal ha eit landbruk over heile landet. Det er eit val vi har gjort fordi vi vil bruke landbruket som eit distriktspolitisk verkemiddel – for å halde ved lag levande bygder, kulturlandskap, og i det heile teke busetjinga rundt omkring i dette landet. Begge desse vala kostar. Men vi har gjort dei heilt bevisst, og den norske befolkninga har òg vore villig, så langt, til å vere med og betale for kva dette kostar, nettopp for å bevare busetjinga alle stader i landet. Vi bruker årleg om lag 13 milliardar kr i direkte landbruksstøtte, i tillegg til at det importvernet som vi nå diskuterer, er kostnadssett til 6–7 milliardar kr. Det som er utfordringa for landbruket i dag, er lønnsemda, eller rettare sagt mangelen på lønnsemd. Den kan ein ikkje møte ved å auke standardproduksjonen, for der har ein nådd eit tak stort sett på alle område. Vi har jo berre vår eigen marknad. Og di meir folk reiser til Sverige og Danmark for å handle, di mindre blir vår marknad. Ein kan altså ikkje møte dette ved å auke prisen på produkta, for då krympar jo marknaden endå meir. Då er det blitt slik at ein har blitt meir og meir avhengig av overføringar frå staten. Og når ein ser at desse overføringane nå møter eit tak, både i forhold til internasjonalt regelverk, særleg WTO, og i forhold til det som det kanskje er mogleg å få aksept for i det politiske miljøet, så ser ein at handlingsrommet ikkje er veldig stort. Då er det viktig å prøve å utvikle produkt mot ein meir kjøpe- og betalingsvillig marknad, slik at bonden kan få meir betalt. Det er det som ligg i det såkalla verdiskapingsprogrammet. Dersom vi nå er med på å redusere den marknaden som norsk jordbruk har, ved å svekkje det tollbaserte importvernet, får vi ein svært vanskeleg situasjon for det norske jordbruket, som eit stortingsfleirtal har sagt at ein vil halde oppe. Vi veit at importvernet er veldig sterkt pressa, særleg då frå WTO og dei nye forhandlingane vi skal inn i der. Og vi vil jo ha eit best mogleg forhandlingsutgangspunkt. Det var også derfor næringskomiteen og Stortinget understreka heilt klart i behandlinga av landbruksmeldinga i førre periode at importvernet er av avgjerande betydning, og at det må vi kjempe for. Det må vere utgangspunktet vårt i forhandlingane. Og da synest eg det på ein måte blir å svekkje vårt eige forhandlingsutgangspunkt nå einsidig å innføre tiltak for å redusere importvernet. Det får vi heller kome attende til gjennom dei forhandlingane som vi skal føre framover.