May-Helen Molvær Grimstad (Kristelig Folkeparti), 2006-11-07:
Kristeleg Folkeparti har i lang tid vore oppteke av problem knytte til speleautomatar. Derfor fremma Bondevik II-regjeringa forslag om at Norsk Tipping skulle få einerett til å drive speleautomatar, noko Stortinget slutta seg til i 2003. Så kjenner vi historia om kor vanskeleg det har vore å få gjennomført dette, med den eine rettssaka etter den andre, og at Noreg har blitt klaga inn for EFTA-domstolen. Samstundes har omsetninga på automatmarknaden i Noreg vakse frå 8,5 milliardar kr i 2001 til 27 milliardar kr i 2005. Ei undersøking frå MMI i 2005 viser at 71 000 menneske er vurderte som speleavhengige og ytterlegare 130 000 personar er i faresona. Nettopp derfor har Kristeleg Folkeparti gått i ein prosess. Vi har vore med og fronta og fremma forslag om ei monopolordning. Hadde vi fått gjennomført ordninga då vi ville ha gjennomført ho, ville problemet med speleavhengigheit vore betydeleg mindre enn det det har blitt i denne tida, når ein høyrer at omsetninga har auka frå 8,5 milliardar kr i 2001 til 27 milliardar kr i 2005. Derfor har vi endra kurs. Ut frå den totale situasjonen og det omfanget som speleproblemet har vakse seg til, har vi faktisk sagt at vi erkjenner at tida no kanskje ville vere inne til å forby automatane, for dermed å bli kvitt eit stort problem. Eg har fått mange meldingar frå enkeltpersonar som har spelt seg frå jobb og heim. Eg har snakka med folk som ville gå på butikken for å handle mat og drikke, men som har kome ut igjen utan både mat og drikke og pengar fordi speleautomaten hadde stått der og blinka mot dei, og dei hadde ikkje greidd å gå forbi. Eg har høyrt om familiar som har gått i oppløysing, og eg har høyrt om ei rekkje sosiale problem som følgje av speleavhengigheit. Det er eit stort nederlag for dei som opplever dette, og mange av desse har vore tøffe og delt historiene med oss. Dette har gjort eit djupt inntrykk på Kristeleg Folkeparti, så djupt inntrykk at vi ser at nye verkemiddel må til for å kome ein del av desse problema til livs. Så vil kanskje enkelte skulde oss for å ha skifta standpunkt. Men då seier eg heller: Ja, vi har skifta standpunkt, og det er også lov i politikken. Det er mange som har lidd mykje på grunn av speleavhengigheit, både dei det gjeld, og omgivnadene. Valgerd Svarstad Haugland la fram ein handlingsplan mot speleavhengigheit før Bondevik II-regjeringa gjekk av. Eg er glad for at Stoltenberg-regjeringa no har gjennomført fleire punkt frå den handlingsplanen, bl.a. det med setelforbod, noko vi allereie no kan sjå effekten av når det gjeld omsetning. Det er bra. Kristeleg Folkeparti vil også gi honnør til Regjeringa for å vilje fjerne automatane frå 1. juli, sjølv om vi helst skulle sett at dei speleavhengige kunne glede seg over eit automatfritt Noreg på nyåret. Eg har ikkje forståing for at setelforbod på bingoautomatar ikkje har blitt gjeldande. Hadde monopolordninga blitt innført, hadde ikkje dei politiske partia hatt moglegheit for inntekter frå automatar. Men sidan ein ikkje har fått gjennomført denne ordninga, har dei moglegheit til det i dag. Eg meiner at ein eigentleg burde ha eit opplegg der dei politiske partia ikkje hadde moglegheit til å få inntekter av automatar. Det har vore mykje snakk om frivillige lag og organisasjonar og inntektene deira. Kristeleg Folkeparti er genuint oppteke av frivillig sektor. Men når vi ser kor stort sosialt problem avhengigheit av spel er, har vi sagt at vi er nøydde til å gjere noko med det. Det inntektsnivået som laga og organisasjonane har i dag, vil same kva – og det er dei førebudde på – bli lågare. Men vi har sagt at ein bør ha ein gjennomgang av inntektsgrunnlaget for frivillige lag og organisasjonar og vere med og fremje ei frivilligheitsmelding. Når det gjeld oppgåvene til f.eks. Kreftforeininga, Landsforeininga for Hjarte- og Lungesjuke eller Redningsselskapet, er det også oppgåver som dei utfører der det vil vere naturleg at dei fekk eit betydeleg større bidrag frå staten for – ta f.eks. kreftforskinga. Kreftforeininga står for mesteparten av kreftforskinga, så der burde staten vere meir med. Derfor er det viktig at Regjeringa går igjennom alle desse tiltaka. Til slutt vil eg fremje det forslaget som vi har i innstillinga.