Lisa Marie Ness Klungland (Senterpartiet), 2022-02-15:
Den offentlege debatten om psykisk helse har vore stor dei siste åra, og for mange var det den viktigaste saka i fjorårets val. Ein av grunnane til det er at mange opplever at nedbygginga av spesialiserte tenester og flyttinga av ansvar over til kommunane har gått for langt. Talet på innleggingar har gått opp, mens liggetida har gått ned. Mange endar som svingdørspasientar og møter fleire forskjellige behandlarar i eit fragmentert system. Det rammar dei sjukaste hardast, og det gjer at personar med lette lidingar kan bli sjukare. Å bli avvist av dei som skal hjelpe oss, kan òg gjere oss sjukare. Utfordringane er komplekse og samansette, og det var bl.a. bakteppet for fjorårets rusreform, utan tiltak for opptrapping av behandlingstilbod eller friske midlar. Før helga hadde eg ein samtale med ein kollega her på huset, der me bl.a. snakka om at eg saknar min tidlegare arbeidsplass som sjukepleiar innan psykisk helse. Eg saknar kollegaene mine der, dei dåverande kollegaene mine, og pasientane. Som sjukepleiar kan ein gjere ein forskjell for pasientane der og då, men det er her i denne salen eg kan gjere den største forskjellen. Rapporten til Riksrevisjonen er ei omfattande totalvurdering som viser at tilbodet ikkje har vore godt nok. Oppsummeringa er at psykisk helsevern ikkje er prioritert i tråd med politiske målsettingar, og det er manglande kunnskap om kva behandling som gjev effekt. Der kunnskap om effekt finst, blir han ikkje teken i bruk, og måten ein har styrt på for å følgje opp kvalitet, har ikkje fanga opp desse svakheitene. Me skal ikkje ha det sånn at postadressa vår skal avgjere kva hjelp me får, eller om me får hjelp i det heile. Via forskjellige endringar føreslår kontroll- og konstitusjonskomiteen og helseministeren å følgje opp helseføretaka på ein mykje betre måte enn den førre. Eg skal ikkje svare på vegner av henne, men eg veit at føretaka allereie har fått fleire føringar om at dei skal prioritere psykisk helse. Skal me få til ei større satsing på psykisk helse, treng me ein helseminister som set større krav til sjukehusa våre. Det har me fått no. Som ei følgd av særleg pandemien, men òg alle forholda som er skildra i rapporten, treng ein ein særleg innsats for den psykiske helsa til barn og unge. Senterparti–Arbeidarparti-regjeringa vil rette opp i uverdige forhold og har difor styrkt arbeidet retta mot barn og unge i årets statsbudsjett. Samanlikna med 2021 er det gjeve 55,5 mill. kr til etablering og evaluering av FACT ung-team, som er tverrfaglege og oppsøkjande team retta mot barn og unge med langvarige og samansette behov, og totalt har Senterparti–Arbeidarparti-regjeringa løyvd ei styrking på 250 mill. kr til arbeidet med den psykiske helsa til barn og unge i 2022. I tillegg har regjeringa løyvd ei styrking på 40 mill. kr til ACT- og FACT-team for vaksne. Regjeringa har òg auka løyvinga til kommunane og fylkeskommunane og auka grunnfinansieringa av sjukehusa for å leggje til rette for auka behandling innan psykisk helsevern og tverrfagleg spesialisert rusbehandling. I tiltakspakken for helse var psykisk helse prioritert, både lågterskeltilbod og tilbod spesielt retta mot studentane. Eg kan snakke meg varm om det me har gjort sidan Senterpartiet og Arbeidarpartiet kom inn i regjering i oktober. Det som er poenget mitt, er at Senterparti–Arbeidarparti-regjeringa vil rette opp i uverdige forhold, og dette er berre starten. Me har forplikta oss til ein opptrappingsplan for psykisk helse og ei reform for rusomsorga. Arbeidet er allereie i gang, og eg ser fram til å ha betre hjelpetilbod, sånn at me kan rette opp i kritikken Riksrevisjonen har hatt mot førre regjering. Det vil gje ei verdig og fagleg forsvarleg helsehjelp for bl.a. pasientane mine.