Anita Apelthun Sæle (Kristelig Folkeparti), 2004-06-08:
Kristeleg Folkeparti var med på å oppretta Utlendingsnemnda. Vi hadde tru på at nemnda, som skulle ha domstolsliknande karakter, skulle auka rettstryggleiken for asylsøkjarane. Det vart særleg grunngjeve med at asylsøkjarane skulle få møta for nemnda og leggja fram si sak. Det står ved lag at ein skal kunna det. Vi har ikkje endra dei føresetnadene. Så la vi til grunn at humanitære organisasjonar med landkunnskap skulle vera sterkt til stades i nemnda. Det er dei framleis. Det var også viktig å få klagebehandlinga ut av departementet, og alle parti som har hatt ein statsråd med ansvar på dette området, skjønnar kvifor. Så vart statsråden etter måten vengeklipt i enkeltsaker der det ikkje dreia seg om rikets sikkerheit. Eg er tilfreds med at statsråd og regjering no får moglegheit til ein smule styring, slik at praksis i utlendingssaker skal vera i samsvar med politiske mål og prioriteringar. Det er det viktigaste i denne saka, slik eg ser det. Kristeleg Folkeparti er ikkje klar for å føra enkeltsakene tilbake til Regjeringa, berre for å ha understreka det. Så er det vorte problematisert at dette berre skal gjelda positive vedtak frå UDI, og at det derfor berre er ei innstramming. Det er ikkje riktig. Og det er heller ikkje poenget. Statsråden får ei generell instruksjons- og kontrollmyndigheit i denne saka. Men negative vedtak i UDI kan verta overprøvde ved anke, både til UNE og til domstolane. Det vil jo ikkje positive vedtak verta. Kristeleg Folkeparti vil understreka at vi ikkje er ueinige i at politisk styring gjennom forskrifter er ei moglegheit som kan utnyttast betre. Likevel er det bruk for eit litt meir lettbeint system, nemleg instruksjonsmyndigheita, som no vert tilgjengeleg for statsråden. Kristeleg Folkeparti er oppteke av at ein gjennom ei hurtig behandling av grunnlause asylsøknader skal få meir ressursar til dei som bør få ei breiare behandling, eller som kanskje bør få vera her. Kristeleg Folkeparti synest det er positivt at 48-timarsregelen har ført til nedgang i talet på søknader som ein reknar med er grunnlause. Men ved den aller minste tvil, og det vil eg understreka, skal søknaden takast ut frå dette systemet og behandlast individuelt eller likt med søknader frå andre asylsøkjarar. Dersom det er tvil om at dette er ein grunnlaus søknad, skal han heller ikkje behandlast som ein grunnlaus søknad. Vi registrerer at mange klagar på at klagebehandlinga ikkje vert reell når ho etter 48-timersregelen må skje frå heimlandet. Men eg ser det slik at det er stor fare for at 48-timersregelen vert til 48-dagarsregelen dersom vi skal akseptera klage frå norsk jord. Vi føreset dermed at grunnlause asylsøkjarar har ein grunnlaus søknad, men at klagen sjølvsagt skal verta seriøst behandla når han kjem. Føresetnadene for UNE var at ein skulle styrkja rettstryggleiken. Kristeleg Folkeparti vil derfor understreka at berre heilt grunnlause klagar skal kunna avvisast av sekretariatet åleine. Elles vil eg presisera at UNE får medhald også ved domstolane i 90 pst. av sakene. Det er eit ganske høgt tal. Men 10 pst. går altså asylsøkjaren sin veg. Det er jo grunn til å merka seg at etter så mange avslag fungerer likevel rettssystemet og endrar nokre avslag, sjølv om dei har gått igjennom alle instansar med klagar og fyrst får medhald heilt på slutten. Kristeleg Folkeparti gjev også si tilslutning til ei stornemnd, og at nemnda skal erstatta det eksisterande koordineringsutvalet. Det er forskjellige meiningar om kven som bør sitja i stornemnda. Regjeringa har ei brei tilnærming. Fleirtalet i komiteen meiner at dei humanitære organisasjonane skal ha to medlemmer. Eg har nok ein viss sans for det, eg skal innrømma det, men vil òg understreka at dei humanitære organisasjonane uansett vil vera representerte. Kristeleg Folkeparti ser det slik at Regjeringa har ei tilnærming som tek omsyn til fleire instansar. Vi har derfor funne at vi kan gå med på det. Det som er svært viktig med dei humanitære organisasjonane, er at dei representerer ein kunnskap om forholda i landet som asylsøkjaren kjem frå. Dei har ein landkunnskap. Faktagrunnlaget er ofte grunnleggjande for om asylsøkjarane vert trudde. Alle instansar har då også ei sjølvstendig plikt til å etterprøva faktagrunnlaget. Sjølv om vi no får ei felles avdeling for landkunnskap i UDI og UNE, er det altså fleire instansar som skal ha faktakunnskap om landet i desse sakene. Så vil eg understreka at anbefalingar frå UNHCR vert tillagde svært stor vekt i Noreg – det skulle elles berre mangla. Kristeleg Folkeparti vil påpeika at ingen i dag vert tvangsreturnert til Irak. Vi har også merka oss UDI sine utsegner om dei med MUF-status, men meiner vel – og det meiner vel for så vidt heile komiteen – at dette er enkeltsaker, og at dei må behandlast andre stader enn i denne sal. Eg vil berre understreka at vi har merka oss kva som er sagt om dei, men dette er ikkje staden for å behandla det.