Trond Lode (Senterpartiet), 2009-06-08:
I St.meld. nr. 16 for 2006–2007, Tidleg innsats for livslang læring, fikk vi synleggjort ein del manglar ved norsk skule. Noko av det viktigaste var at vi i Noreg sette inn nødvendige hjelpetiltak for elevane altfor seint. Det er viktig å styrkja innsatsen tidleg for at den enkelte elev skal få høgast mogleg læringsutbytte og lukkast i skulen. Jo, tidlegare tiltaka blir sette inn, desto meir verknadsfullt og mindre ressurskrevjande vil det vera. Det er i dag for mange elevar som ikkje lærer godt nok å lesa og skriva, eller som ikkje har god nok talforståing dei første skuleåra. I St.meld. nr. 31 for 2007–2008, Kvalitet i skulen, vert det peika på mange gode verkemiddel for å få ein betre skule. Det er noko av dette vi «ordnar» opp i med dei lovendringane som blir fremma i dag. I meldinga om kvalitet i skulen vart det sagt at det ville koma forslag om ei lovfesta plikt til tidleg innsats i norsk eller samisk og matematikk på 1.–4. trinn samt ressursar til gjennomføring av plikta. Vi kan i dag konstatera at det er følgt opp. Det er avsett midlar til å innføra plikt til tidleg innsats frå hausten 2009. Det vil òg verta lagt inn midlar for heilårleg verknad i statsbudsjettet for 2010, som vil vera om lag 1 milliard kr. Auka lærartettleik er eit sentralt verkemiddel for å oppfylla plikta til tidleg innsats på 1.–4. trinn. Skuleeigaren har fridom til sjølv å velja korleis ein ønskjer å innretta seg for å innfri loven. Men det er viktig at skulen har lærarar med kompetanse i lese- og rekneopplæring. I tillegg kan det vera hensiktsmessig å nytta spesialisert fagpersonell med slik kompetanse. Men det er sjølvsagt òg viktig å understreka at auken av lærartettleiken på 1.–4. trinn ikkje skal skje på kostnad av lærartettleiken i andre fag og på andre trinn. I St.meld. nr. 31, Kvalitet i skulen, som det òg er vist til tidlegare, varsla departementet justering av opplæringslova § 8-2 om organisering av elevane i grupper, slik at den sosial tilhøyringa til ei gruppe blir styrkt. Det er viktig at det går tydeleg fram av loven at elevane i opplæringa skal bli delte i klassar eller basisgrupper som skal ivareta deira behov for sosial tilhøyring. Lovforslaget inneber at klassen/basisgruppa vert kopla til kontaktlærarordninga. Forslaget inneber ei lovfesting av at klassen/basisgruppa skal ha ein eller fleire kontaktlærarar som har særleg ansvar for dei praktiske, administrative og sosialpedagogiske gjeremåla som gjeld klassen/basisgruppa og dei elevane som er der, m.a. kontakten med heimen. Det vart òg varsla ei lovfesting av plikt for skuleeigaren til å utarbeida ein årleg rapport om tilstanden innafor grunnskuleopplæring og vidaregåande opplæring i den nemnde St.meld. nr. 31. Etter opplæringsloven har kommunar og fylkeskommunar og privatskular plikt til å ha eit forsvarleg system for å vurdera om krava i opplæringsloven og forskriftene til loven blir oppfylde. Men det blir ikkje stilt krav til rapportskriving på dette feltet. Det er etter Senterpartiet sitt syn heilt klart fornuftig at Noreg lovfestar eit krav til skuleeigaren om at det skal verta utarbeidd ein årleg rapport om tilstanden innafor den opplæringa skulen har ansvaret for. Formålet er at ein på ein betre måte kan setja i verk dei tiltaka det er avdekt behov for. Fysisk aktivitet utanom kroppsøvingsfaget er ikkje etablert i grunnskulen i dag. Senterpartiet høyrer med til dei som meiner at innføring av to veketimar til fysisk aktivitet på barnetrinnet utanom kroppsøvingsfaget vil gje positive effektar som betre læringsutbytte for elevane, samtidig som det vil vera eit helsefremjande tiltak for den enkelte. Fysisk aktivitet skal vera ein del av den obligatoriske grunnskuleopplæringa og inngå som ein del av ein meir heilskapleg skuledag, der ein legg til rette for ein meir variert og aktiv skuledag for elevane. Fysisk aktivitet verkar positivt både for psykisk og fysisk helse, for læringsmiljøet og læringsutbyttet. Kommunane har vidare ei lovpålagt plikt til å halda elevane med gratis frukt og grønt i skuletida. Ordninga gjeld alle elevane der det er ungdomstrinn, 8.– 10. trinn, og kombinerte skular, 1.–10. trinn. Det er løyvd ekstra midlar til kommunane som skal brukast til frukt og grønt i skulen. Senterpartiet meiner det er viktig å sikra at kommunane følgjer opp ordninga med frukt og grønt. Dette er eit viktig tiltak som kan bidra til gode kosthaldsvanar hjå barn og unge og leggja grunnlaget for meir læring, sidan kosthald og næringsinntak påverkar konsentrasjonen og føresetnadene for god læring.