Torgeir Knag Fylkesnes (Sosialistisk Venstreparti), 2015-11-10:
Første skuledag er spesiell. Bursdagar, feriar og forelskingar kjem og går, men det finst berre éin første skuledag. Mange barn hugsar den, eg hugsar den, foreldre hugsar den gjerne endå betre enn vi som har opplevd den. Frå og med denne dagen og eit tiår framover skal mykje skje i og rundt skulen. Og der – i klasserommet – sit ulike, unge menneske samla med svært forskjellig bakgrunn, svært forskjellige føresetnader, med svært forskjellige evner og talent. Det er denne situasjonen som må vere utgangspunktet for omgrepet «tidleg innsats». Tidleg innsats må bety at ein frå dag éin rettar inn store ressursar der målet er at alle, uavhengig av sosial bakgrunn og uavhengig av evner, tidlegast mogleg får like moglegheiter i skulen. Utfordringa vi står overfor på første skuledag, er difor monumental og kan ikkje løysast med enkle tryllegrep aleine. Ja, elevane skal lære seg lesing, skriving, å rekne og snakke eit verdsspråk, men vegen dit er ikkje rettlinja. Det krev at elevane får eit tilpassa opplegg, tilpassa deira evner, behov, avgrensingar og talent. Det krev engasjement og entusiasme. For SV handlar difor tidleg innsats om korleis skulen som heilheit er i stand til å møte kvar enkelt elev på elevens premissar. Det krev for det første at lærarane har tid til eleven. Når kontaktlæraren har 30 elevar i klassen, seier det seg sjølv at det er nærmast umogleg å tilpasse opplegget til kvar enkelt elev. For det andre krev det ein skule som ser at livet på skulen heng saman med livet utanfor skulen. Mange kjem på skulen utan matpakke, mange har foreldre som av ulike grunnar ikkje er like gode til å hjelpe til med leksene, mange sit mykje stille heime på kveldane, og mange har helsemessige utfordringar. Alt dette påverkar læringa. Difor har SV foreslått ein heildagsskule med ei lærarnorm der det skal vere maksimalt 15 elevar per lærar på dei lågaste trinna, der leksene primært skal gjerast på skulen, der det er meir fysisk aktivitet, skulemat, ei sterkare skulehelseteneste og ein billegare SFO med meir kultur og idrett. Det har møtt motstand frå regjeringshald først og fremst fordi det er ambisiøst, og det kostar mykje pengar, men i møte med første skuledag spør eg: Har vi råd til å la vere? Tenk kva det kunne hindre av problem seinare i livet. Tenk kva dette kunne utløyse av meistring og skaparkraft. Arbeidarpartiet har fremma to forslag. Det første er SV einig i – det handlar nettopp om korleis vi skal kunne utruste skulen for tidleg innsats. Det andre er SV meir skeptisk til. Utfordringa i norsk skule i dag er ikkje først og fremst lite spesielt tilrettelagd undervisning for dei med utfordringar, men rett og slett for få lærarar til ordinær undervisning. Dette botnar kanskje ut i at Arbeidarpartiet per dags dato ikkje har tatt stilling til spørsmålet om lærarnorm på skulenivå. Elles blei det tydeleg for meg i denne debatten at vi frå regjeringshald har å gjere med eit relativt – kan vi kalle det – schizofrent forhold til iallfall to spørsmål: Lærarens autonomi og lærartettleikens rolle i tilpassa opplæring. Det første – lærarens autonomi, ei løpande veksling av motsett argumentasjon, avhengig av om ein snakkar om nasjonale testar eller kommuneøkonomi. Det andre er meir tidsbestemt, avhengig av om vi er før eller etter budsjett. Da er ein opptatt av lærartettleik, da ser ein at det heng saman med meir tilpassa opplæring. Når det gjeld Venstre, er eg litt overraska over innlegget frå representanten Abrahamsen i dag som understreka betydninga av fleire lærarar, for det er nettopp det Venstre ikkje har gjort i innstillinga, dei har ikkje støtta den merknaden som seier at det er ein samanheng mellom fleire lærarar og tilpassa opplæring. Eg håpar at det blir framtida til Venstres skulepolitikk, at ein kanskje kan leggje seg på det same nivået som dei andre som har stilt seg bak den merknaden. Elles må eg seie at Venstre demonstrerer også i denne innstillinga at dei ikkje er ei sjølvstendig kraft i utdanningspolitikken. Dei har nok ein gong lagt seg på regjeringas politikk, og eg klarer ikkje å spore politikken som dei elles framfører på landsmøta og i andre offentlege samanhengar, i denne saka.