Tor Bremer (Arbeiderpartiet), 2010-03-04:
Debatten som Stjernø-utvalet starta om ein ny struktur i høgare utdanning, har ikkje stoppa opp. Det vil seia at sektoren no går frå ord til handling. Det vitnar om at ein ikkje berre har teke konsekvensane av dei store utfordringane ein ser, men at ein òg ser dei spennande moglegheitene som opnar seg. Eg trur at timinga og retninga for dei prosessane som går, er god. Dei ber preg av at utdanningsinstitusjonane møter stigande forventningar. Dei møter krav til internasjonal kvalitet i undervisninga, og forskinga blir berre større. Det er bra. Vi kan faktisk ikkje tillata oss at Noreg som kunnskapsnasjon berre er middelmåtig på dette området. Det er av ulike årsaker god grunn til å tru at det norske kostnadsnivået kjem til å liggja høgt i ganske lang tid framover. Difor må vi ikkje sakka akterut når det gjeld kvaliteten på undervisninga og forskinga. Vi må faktisk vera i forkant. Noreg har i dag ein godt utbygd struktur av universitet og høgskular som på ein vellykka måte har sikra alle delar av landet tilgang til høgare utdanning. Men denne strukturen blir no opplevd av mange som å vera under press. Nokre studiestader opplever svak rekruttering av studentar, og vi ser at evalueringa har påvist sviktande kvalitet i mange sentrale utdanningar. Dette er naturlegvis urovekkjande. Mange av dei prosessane vi no er vitne til, som statsråd Aasland gjekk gjennom, er eit resultat av denne utviklinga. I Arbeidarpartiet ønskjer vi naturlegvis dette velkome. Det er viktig at institusjonane, gjerne i samspel med nasjonale myndigheiter, finn dei løysingane som på ein best mogleg måte kan balansera omsynet til fremjing av kvalitet i undervisning og forsking med framleis tilgang til høgare utdanning i heile landet. Det er også slik at meir og meir av forskinga er basert på eit internasjonalt samarbeid. Det er utelukkande positivt, men det kan vera utfordrande og til dels vanskeleg å meistra for dei minste institusjonane og dei svakaste faglege miljøa våre. Men det er grunn til å tru at mange institusjonar gjennom ei nødvendig oppgåvefordeling og spissing av tilbodet vil kunna utfylla kvarandre på ein økonomisk og rasjonell måte, slik at dei møter desse utfordringane på ein god måte. Dette vil også gjera dei meir attraktive når det gjeld tilgangen på studentar og ikkje minst tilgangen på høgkvalifiserte fagfolk, noko som er ei stor utfordring for mange institusjonar. Ei slik spissing av tilbodet på spesielt dei små studiestadene vil kunne styrkja det faglege miljøet og gjera det meir attraktivt for personar med t.d. doktorgradsutdanning. I framtida vil institusjonane innan høgare utdanning bli heilt sentrale kryssingspunkt i den regionale utviklinga. Dette kjem tydeleg til uttrykk gjennom aukande forventningar til høgskulane om å bidra til utvikling av regionalt og lokalt næringsliv og offentleg sektor. Den regionale utviklinga må i framtida bli endå tydelegare på at ho er forskings- og kunnskapsbasert. Men desse forventningane blir vanskelege å koma i møte utan ein høgare kompetanse enn kva mange av dei minste miljøa har i dag. Det er difor naudsynt også av denne grunn med ei spesialisering og spissing av tilboda. Etter Høgskulereforma i 1994 har den geografiske strukturen på studiestadene vore tilnærma fastfrosen. Dei pågåande samtalene som har som siktemål tettare samarbeid, oppgåvefordeling og i nokre tilfelle samanslåing, er difor heilt naturlege. Lat gå at representanten Aspaker frå Høgre skrur på sjarmen og prøver seg med verbale slengkyss til heimbygda frå Stortinget sin talarstol. Men dersom vi tolkar representanten sin interpellasjon rett når det gjeld at Regjeringa bør gripa inn i dei pågåande prosessane, er eg veldig spørjande til det, og eg er veldig spørjande til kva som er Høgre sin overordna prinsipielle politikk. Eller kanskje det er slik at Høgre ikkje har nokon overordna politikk på eit så viktig område og at det berre er dei situasjonsavhengige lokalpolitiske omsyna som er styrande? Eg vil, som statsråden gjorde, tillata meg å minna Aspaker og Høgre om at det faktisk er opp til styra i dei ulike høgskulane og universiteta å fastsetja dei strategiske måla og den interne organiseringa.