Heidi Grande Røys (Sosialistisk Venstreparti), 2006-04-25:
Regjeringa har nyleg lagt fram eit nytt og forbetra regelverk om offentlege innkjøp. I dette arbeidet har vi òg vurdert om det skal innførast ei plikt til forenkla kunngjering under den nasjonale terskelverdien på 500 000 kr. Det offentlege gjer innkjøp, som fleire har vore inne på, for over 200 milliardar kr kvart år. Difor er det samfunnsøkonomisk viktig å stimulere til gode og effektive offentlege innkjøp. Det er òg viktig for næringslivet, spesielt for små og mellomstore bedrifter, at det vert gjennomført opne innkjøpsprosessar som sikrar verksemdene marknadstilgang. Fordelane ved ei kunngjeringsplikt for små innkjøp må likevel vurderast opp mot dei administrative kostnadene som kunngjeringsplikta kan medføre, og ikkje minst trongen for forenkling. Etter høyringsrunden om forenkla kunngjeringsplikt var eit klart fleirtal av høyringsinstansane kritisk til ei forenkla kunngjeringsplikt, fordi det ville medføre auka ressursbruk og auka byråkrati. Ved ei kunngjering av mindre innkjøp vil det kunne melde seg eit stort tal interesserte leverandørar. Lov om offentlege innkjøp stiller m.a. krav om lik handsaming, etterprøvbarheit og gjennomsiktigheit i handsaminga av tilbod. For å handtere eit stort tal interesserte leverandørar og tilbod i samsvar med desse krava vil det lett kunne oppstå krav om ekstra prosedyre og press på utvikling av ytterlegare reglar. Det er altså ikkje kunngjeringsplikta isolert sett, det å leggje eit kjøp ut på Doffin, som er utfordringa, men det å handtere 30, 40, 50 interessentar i samband med den same kunngjeringa. Det er det som mange innkjøparar opplever som arbeidskrevjande og byråkratisk. Ei plikt til forenkla kunngjering må vurderast i samanheng med nivået på den nasjonale terskelverdien. Denne vart heva frå 200 000 kr til 500 000 kr den 9. september i fjor av den førre regjeringa. Den sitjande regjeringa har valt å vidareføre det nivået. Deretter vil vi, i løpet av ein toårsperiode, gjennomføre ei evaluering av korleis dette har verka. I samband med den evalueringa vil vi på nytt vurdere om det er ynskjeleg å innføre ei kunngjeringsplikt ved kjøp på under 500 000 kr, eller over 500 000 kr dersom ein vel å auke terskelverdien ytterlegare. I denne samanhengen vil vi òg vurdere nivået på den nasjonale terskelverdien på nytt. Det har òg gitt oss rom for å utvikle eit regelverk rundt enkel kunngjering som både innkjøpar og næringslivet veit eksisterer. Vi kan ikkje ha det slik at 40 tilbydarar er usikre og begynner å setje spørsmålsteikn ved avgjerda til ein kommune, fordi ein ikkje har hatt eit regelsett til stades. Så vil ein begynne å få avisskriveri, mistenkeleggjering osv., og det vil heilt opplagt veldig fort verte stilt krav ikkje minst frå kommunane si side, som ikkje kan ha det slik at ein vert mistenkeleggjord for å ha valt det ein har valt. Vi snakkar ikkje om kommunar som får tre–fire tilbydarar. Vi snakkar om kommunar og store helseføretak som får 30, 40, 50 tilbydarar, og som har behov for eit regelsett i den samanhengen. I Dokument nr. 8-forslaget peikar stortingsrepresentantane på at det å ikkje innføre forenkla kunngjering byggjer ned regelverket som skal forhindre korrupsjon. Det er i beste fall ei forenkling. Regelverket om offentlege innkjøp er eitt av fleire tiltak som skal førebyggje korrupsjon. I tillegg til å forenkle regelverket har vi altså sikra auka etterleving av regelverket ved å fremje forslag om å innføre sanksjonar ved brot på kunngjeringsplikta, såkalla ulovlege direkte innkjøp. Forslaget vil føre til at offentlege verksemder kan bli pålagde eit gebyr på inntil 15 pst. av verdien av innkjøpet. Vidare har Regjeringa i den nye forskrifta om offentlege innkjøp innført ei plikt til å føre protokoll ved alle innkjøp over 100 000 kr. Det vil medverke til å skjerpe rutinane hos innkjøparane og sikre gjennomsiktigheit ved offentlege innkjøp. Stortinget har til behandling eit forslag til ny offentlegheitslov med tilhøyrande forskrifter, der det er foreslått å endre reglane slik at ein får auka innsyn i samband med offentlege innkjøp. I tillegg til reglane om offentlege innkjøp vil det vere viktig for å sikre gjennomsiktigheit og etterprøvbarheit ved offentlege innkjøp. Så vil eg understreke at det kan vere ulike årsaker til brot på regelverket. Eit vanskeleg regelverk og mangel på kompetanse er to av dei. Difor er det viktig at offentlege verksemder satsar på kompetanseheving. Vi veit at KS jobbar kontinuerleg med å betre oppfølginga og forståinga av regelverket i kommunane. I tillegg har mitt departement akkurat starta arbeidet med ein ny rettleiar til regelverket. Det er tiltak som i sum vil medverke til auka etterleving av regelverket.