May Britt Vihovde (Venstre), 2002-12-12:
Dokument nr. 8:25 om konsesjonskraftpris tek for seg ein liten del av det kraftskattesystemet som kraftbransjen er underlagd. Det er det same skattesystemet som Regjeringa har sagt at ho skal gjennomgå og koma tilbake til Stortinget med i 2003. Det er etter Venstre si oppfatning gode grunnar til å sjå på dette. Men dette skattesystemet er eit eksempel på eit så komplisert system at få skjøner det eller er fullt ut i stand til å forklara konsekvensane av det. Det er difor urovekkjande å trekkja ut ein liten del av skatteberekningane, for konsekvensane er uoversiktlege. Den marknadssituasjonen vi no står overfor, gjer det endå meir alvorleg om Stortinget føregrip den heilskapsvurderinga som vil bli lagd fram for Stortinget allereie neste år. Venstre ser med uro på moglege konsekvensar av at ein forhasta grip inn i eit komplisert og samansett skattesystem, og på moglege konsekvensar for forbrukarane. Berre grunnrenteskatten, som er ein del av skattebelastinga på norske kraftverk, er utforma slik at med systemprisen i dag, den 12. desember, på 66,7 øre pr. kWh, vil alt som blir produsert i dag, bli belasta med 18 øre pr. kWh berre i denne skatten. Andre skattar kjem i tillegg. Grunnrenteskatten er som kjent 27 pst. av spotprisen multiplisert med den krafta som blir produsert. Størstedelen av norsk kraftproduksjon blir seld på faste kontraktar, til prisar som har vore lågare enn kva grunnrenteskatten aleine synest å belasta produksjonen med denne vinteren. Venstre er bekymra for kva konsekvensar dette kan få for interessa for å inngå langtidskontraktar for levering av kraft. Om ein ikkje har moglegheit til å inngå langtidskontraktar, må det einskilde hushaldet sjølv ta risikoen for svingingane i straumprisen. Det er ikkje ønskjeleg. Relatert til dagens tema betaler dagens produsentar denne vinteren meir enn dobbelt så mykje i skatt som verdien av konsesjonskraftprisen. Venstre er oppteke av stabile og føreseielege rammevilkår. Kompliserte og detaljerte lover og reglar gir ikkje det, fordi det heile blir uoversiktleg, og ein mister fokus på overordna problemstillingar, som å ha eit effektivt kraftsystem, høg leveringstryggleik og kvalitet. Ein reduksjon av konsesjonskraftprisen, som dette forslaget inneber, vil auka utgiftene til dei same selskapa som ville ha rusta opp eksisterande vasskraftanlegg. Då kunne effektiviteten blitt auka, og Noreg ville fått meir elektrisitet ut av same mengd med vatn. Noreg har i 30 år vore samkjørt med Sverige for å utnytta kraftsystemet effektivt i begge land. Utan den nordiske marknaden ville vi hatt behov for vesentleg større investeringar i Noreg. Dette er investeringar som fram til no berre ville vore lønnsame i tørre år, altså ei fordyrande og lite samfunnsøkonomisk løysing. Det viktige no må difor vera å finna fram til dei rette prosjekta som kan gi miljøvennleg energi i mengder som gjenskaper balansen i ein nordisk marknad. Men manglande koordinering blant nordiske systemoperatørar fører til at lønnsame samband mellom landa ikkje blir bygde. Dagens fokusering på kraftsituasjonen har ført til at forbruket har stagnert og gitt ein viss nedgang. Med andre ord er auka prisar eit incitament vi treng for å tenkja gjennom måten vi bruker energi på. Moderne teknologi, som tovegskommunikasjon og timesmåling, opnar for enklare regulering og styring frå kvart einskilt hushald. Dokument nr. 8-forslaget om konsesjonskraftprisen har store konsekvensar for norske eigarkommunar. Det blir teke frå nokre og gitt til andre, og ikkje berre frå rike til fattige kommunar, på ein måte som burde tilseia ei skikkeleg utgreiing og ein konsekvensanalyse. Det er beklageleg at fleirtalet ikkje ønskjer det og til og med gir lova tilbakeverkande kraft. Moglegheita for våre folkevalde til å planleggja i dei kommunane som blir ramma, er lita.