Sveinung Rotevatn (Venstre), 2014-06-13:
Interpellanten føyer seg inn i ein europeisk trend, iallfall ein trend i rike europeiske land, som er å vere veldig oppteken av desse såkalla velferdsturistane. Både i Danmark, Tyskland og Storbritannia har leiande politikarar brukt veldig harde ord mot innvandrarar frå andre EU-land som belastar velferdssystemet, heiter det seg, og tek med seg velferdsrettar når dei flyttar heim. Dette var også eit viktig tema i europavalet i dei same landa. Spørsmålet om trygdeeksport er på mange måtar det perfekte politiske angrepsmålet. Ved å snakke om det kan ein gje inntrykk av at ein er tøff mot velferdssnyltarar og samtidig vere litt innvandrings- og EØS-kritisk – eit skikkeleg politisk kinderegg, med andre ord. Spørsmålet er likevel: Kor stort er dette problemet eigentleg? Sidan mange har vorte så veldig opptekne av det, må det jo vere snakk om store summar og omtrent ein trussel mot velferdsstaten. Dette er ei sanning med store modifikasjonar. I 2012 var den totale trygdeeksporten, dvs. velferdskroner som vart sende ut av landet, på omtrent 6 mrd. kr. Det er ein ganske stor sum, nesten like mykje som rekninga etter månelandingsprosjektet på Mongstad. Det er rett som representanten Wiborg seier, at trygdeeksporten har auka sidan 2004, men det har nok lite med den raud-grøne regjeringa å gjere. Eg vil faktisk påstå at det har ingenting med den raud-grøne regjeringa å gjere. Det har med EØS-samarbeidet å gjere – som Framstegspartiet elles er for. Sidan 2004 har EØS fått 13 nye medlemsland. Vi har vore gjennom ei global finanskrise, ei europeisk gjeldskrise, og vi har hatt rekordhøg arbeidsinnvandring til Noreg for å dekkje etterspurnaden i den norske arbeidsmarknaden. Det kan vere nyttig å nemne at 78 pst. av dei som fekk denne trygda i 2012, var alderspensjonistar. Legg vi til uførepensjonistar, er vi over 90 pst. Blant dei er norske statsborgarar ikkje berre den største gruppa, dei er fleire enn alle andre nasjonalitetar til saman. Det meste av den såkalla trygdeeksporten går altså til Ola og Kari Nordmann, som nyt pensjonisttilveret på f.eks. den spanske solkysten. Noko seier meg at det ikkje er den gruppa Framstegspartiet har i tankane når dei no reiser denne debatten. Den veldige auken det blir snakka om, gjeld også då i hovudsak pensjonsutbetalingar, slik vi også ser her heime. Korleis er det med andre ytingar? Vel, vi kan skremme med at heile 600 utlendingar i utlandet fekk arbeidsavklaringspengar i 2012 – under 1 pst. av dei samla utbetalingane – eller at 24 mill. kr vart eksporterte i form av dagpengar – 0,22 pst. av totalen. Kva så med kontantstøtta, som så ofte elles er den fremste prygelknaben? I mars 2013 var det totalt 20 385 personar som fekk kontantstøtte. 748 av dei var utlendingar med barn busett i eit anna EØS-land. To tredjedelar var polakkar. Dette er då 3,7 pst., og det var ned frå 3,9 pst. året før, så det går ikkje opp – det går ned. Vi snakkar om ein totalsum på 30 mill. kr. Løysinga på det problemet er eigentleg ganske enkel: No når vi har tilnærma full barnehagedekning, kan vi jo vurdere å avskaffe kontantstøtta, som er lett eksporterbar, dersom ein ser det som eit problem, og det er uansett liten grunn til å halde på ei velferdsyting som målretta hindrar likestilling og integrering. Sjølvsagt er det eit viktig mål at færrast mogleg skal gå på trygd – nordmenn og utlendingar – og sjølvsagt er det eit mål at alle skal vere i nyttig arbeid, men samanlikna med dei enorme verdiane og veksten som arbeidsinnvandrarane i Noreg bidreg til gjennom arbeid i byggenæringa, reiselivsnæringa, helsevesenet og andre sektorar, er den såkalla trygdeeksporten eit minimalt problem. Venstre skal vere med og diskutere korleis vi innrettar velferdsordningane våre, både for nordmenn og andre, men vi skal vakte oss vel for å gå i retning av eit system som kan bli så vanskeleg og byråkratisk at det hindrar arbeidskraft og mobilitet – det er det heilt avgjerande for Europa å auke, ikkje å minske. Denne diskusjonen er uansett ein diskusjon som høyrer heime på europeisk nivå. Som statsråden var innom, så er dette felles reglar, som Noreg er med på gjennom EØS-avtalen. Det betyr ikkje at dei ikkje kan forandrast, men det betyr at då må regjeringa gjere ein aktiv jobb med å påverke på europeisk nivå. Det er sjølvsagt vanskeleg som eit utanforland utan stemmerett, men det er likevel mogleg å påverke og framføre sine standpunkt, og det er det i og for seg bra at statsråden gjev uttrykk for at han ønskjer å gjere.