Jon Lilletun (Kristelig Folkeparti), 2001-05-10:
Etter mi meining møtte vi ein ganske nyansert og reflekterande statsråd i innlegget hans i dag. Det skal eg prøve å følgje opp i innlegget mitt, og eg skal prøve å finne ein innfallsvinkel til ein samtale. Når det gjeld kugalskapsspørsmålet, gjorde saksordføraren i innlegget sitt ein visitt til Kristeleg Folkeparti og Venstre, og var litt overraska over desse partia. Det er kanskje nødvendig å minne om forhistoria: Desse partia røysta imot veterinæravtalen, men eit fleirtal i Stortinget ynskte den, og difor la regjeringa Bondevik til rette for den, og det må ein sjølvsagt forvalte ut frå. Det diskusjonen om skjønn har gått på, er: Når har ein nok helsefagleg grunnlag til å innføre mellombels forbod? I innstillinga går det klart fram at vi går inn for det, og at vi ynskjer å vurdere det vidare òg. Akkurat no vil eg konsentrere meg om dette med mellombels forbod mot import av levande dyr. Vi har fått ein heilt spesiell situasjon i Europa, og det måtte vere interessant – når det no held på å roe seg – å prøve ut ikkje nødvendigvis eit mellombels importforbod av slakt og varer, men eit mellombels forbod i forhold til levande dyr, slik at den plattforma vi har i Noreg – og delvis òg i resten av Skandinavia, men i alle fall i dette tilfellet i Noreg – ikkje vert tilført det største risikomomentet, som all forsking seier er levande dyr. Det måtte vere interessant å ta det opp i forhold til forhandlingane. Det er opplagt at vi må følgje dei avtalane som ligg føre, men samstundes burde det vere interessant for Europa at det finst nokre område som faktisk er smittefrie. Det går elles fram av innstillinga kva vi meiner om måten dette skal finansierast på, men vi sluttar oss altså til forslaga til vedtak. Så litt om tiltaka. Eg er samd i den vurderinga som statsråden no gjorde, at dersom EU bestemmer seg for eit så stort testprogram, så vil det vere uansvarleg at ikkje vi gjer det same. Det har noko med status å gjere. Samstundes er det eit paradoks – når ein ser kor mykje pengar ein brukar til dette. Vi held akkurat på og handsamar ei anna sak i komiteen, og det gjeld veterinæravtalen, der det fyrst og fremst dreiar seg om ei profesjonslov, men òg om nasjonal beredskap. Og ein av grunnane til at det ikkje ligg føre ein avtale no mellom Regjeringa og veterinærane, er mangelen på pengar i avtalen, slik det vart løyvt frå Stortinget. Når ein ser på kva ein brukar her, er det på ein måte eit paradoks: Kanskje kunne desse pengane vore investerte betre ein annan plass – for ei langsiktig dyrehelse. Eg meiner at som ein refleksjon er det interessant nok, men likevel er eg altså samd med statsråden i vurderinga hans. Dersom EU bestemmer seg for eit så stort program, er det nødvendig å gjennomføre det for oss òg. Om ikkje, kan akkurat det spørsmålet som statsråden nemnde, takast opp. Så til Q-meieria. Eg trur at samvirkeorganisasjonane og mjølkesamvirket har godt av konkurranse. Eg trur dei har godt av at dette alternativet har kome. Men samstundes er det klart at debatten er svært forenkla. Eg seier ikkje at den er det i proposisjonen, men den er veldig mykje forenkla i den totale samfunnsdebatten. I forhold til leveringsplikta og -retten og i forhold til heilskapen i dette systemet presenterer ein svært ofte reknestykke som er heilt meiningslause. Det er klart at ei slik totaldekning som ligg i avtalen i dag, inneber eit stort ansvar, og det kostar pengar. Og det er opplagt at dei frittståande som oppstår – og som eg gjerne ser at oppstår – er nøydde til å betale den rette prisen til fellesskapet for at systemet totalt sett skal fungere. Eg synest difor det er teke eit godt initiativ når vi faktisk får denne gjennomgangen. Eg ynskjer at nokon pustar samvirket i nakken, ikkje minst i forhold til den sentraliseringstendensen som har vore. Men det stiller òg eit klart krav til oss om at vi er nyanserte i forhold til den totale debatten som går på prisar på landbruksprodukt i samfunnet, ut frå totalsituasjonen i Europa i dag.