Unn Aarrestad (Senterpartiet), 1999-05-11:
Utgangspunktet for frivillige organisasjonar er at eit aktivt og levande lokalsamfunn er av grunnleggjande verdi for vidare utvikling av velferdssamfunnet. Dette er det meldinga trekkjer opp prinsippa for. Alt Aristoteles oppdaga at det fanst ein tredje sektor mellom det kommersielle og det statlege. Menneske vil nemleg alltid koma saman og skapa den eigenaktivitet som organisasjonslivet er. Me kan så spørja om lokalsamfunnet kan klara seg utan frivillige organisasjonar. Svaret må vera eit klart nei. Likevel syner det seg at oppslutninga om dei fleste ideelle organisasjonane dessverre har hatt ein dramatisk tilbakegang. På den eine sida veit me at ei rekkje idrettslag og klubbar tek vare på born og unge som elles ville ha vorte ei belastning for barnevern, politi og sosialetat. Det er difor ikkje vanskeleg å dokumentera at eit samfunn utan det ideelle engasjementet vil kunna verta eit samfunn i krise. Me kan også snu på dette og sjå det frå ein annen innfallsvinkel. Sanitetsforeiningane i landet samlar kvart år inn 100 mill. kr gjennom ulike typar lokale aktivitetar. Dei gjer ikkje dette for å verta ein velståande organisasjon, men for å pløya det tilbake til lokalsamfunnet gjennom ulike hjelpetiltak. At menneske kjem saman om slik verksemd, er ei stor hjelp for samfunnet og med på å skapa velferd for oss alle. Det er ikkje tvil om at frivillige organisasjonar har ei evne til å skapa tillit. Organisasjonane kan tilby medlemene sine tilknyting til eit sosialt fellesskap, og dei har også ein ting felles, nemleg evna til å byggja og halda ved like identitetsskapande og meiningsberande fellesskap. Det er viktige berebjelkar på alle samfunnsområde. Begge meldingane som ligg til grunn for denne innstillinga, går inn for at det også bør vera ei statleg oppgåve å styrkja det lokale foreiningslivet, men det er måten pengane til dei lokale organisasjonane skal fordelast på, som har skapt størst debatt i denne saka. Målsetjinga for den statlege støtta er å stimulera til heilskap og mangfald innanfor det lokale organisasjonslivet. Det vert teke utgangspunkt i at lokale foreiningar og lag er sjølvstendige organisasjonar, ikkje berre ein del av ei større organisasjonseining – ein paraply. Lokallaga utgjer kjernen i det medlemsbaserte virket. Ei eventuell tildeling gjennom paraplyorganisasjonane vil måtta ta utgangspunkt i at det nasjonale nivået har eit overordna ansvar for heile organisasjonen si utvikling. Men når målet er å styrkja aktivitet og deltaking på lokalt nivå for dei yngste, må det vera både føremålstenleg og rett at støtta vert gitt direkte til det nivået som står for denne aktiviteten. Dette må òg kunna omfatta lokale lag og organisasjonar som ikkje er tilknytte ein nasjonal overbygning, og som ved nasjonal tildeling lett vil falla utanfor alt. Det lèt seg nemleg ikkje gjera ved ei fordeling gjennom organisasjonar på sentralt nivå å ta vare på nettopp desse. Tildeling av midlar frå den føreslåtte tilskotsordninga må ta utgangspunkt i lokal aktivitet og lokale behov for støtte. Dei veit best lokalt kva som skjer. Når det gjeld støtta til sentralorganisasjonar, vil nåverande sektoransvar mellom departementa verta haldne oppe. Det er viktig å merka seg at Regjeringa si satsing på lokalledda vil koma i tillegg til eksisterande støtteordning til sentralledda – altså ikkje i staden for, som veldig mange har innbilt seg. Eg trur det har vore ei utbreidd misforståing her; paraplyorganisasjonane har oppfatta dette som mistillit. Men det har aldri vore meininga. Dei skulle få det same – berre lokalt skulle ein få eit tillegg. Det er nemleg organisasjonane sine lokallag som skal styrkjast, for det er her det medlemsbaserte virket vert utført.