Oddbjørg Ausdal Starrfelt (Arbeiderpartiet), 2003-12-18:
St.prp. nr. 29 for 2003-2004 omfattar ganske mange saker. Eg skal kommentera tre av dei. Den fyrste er Flytoget. Som saksordføraren allereie har nemnt, er det spørsmål om å auka eigenkapitalen. Men eg vil gjerne minna forsamlinga om at Arbeidarpartiet var blant dei partia som var imot å flytta eigarskapen til Flytoget. Me meiner framleis at det ville ha lege ein stor gevinst i å samordna drift, vedlikehald, rutemateriell osv. mellom Flytoget og NSB. Men når det er sagt, har fleirtalet bestemt at det skal vera eit aksjeselskap, og då støttar me det. Me er glade for at det går bra med Flytoget, at det er mange som reiser med Flytoget, og me må ta vare på den suksessen innanfor det aksjeselskapssystemet som fleirtalet har skapt. Me går altså inn for å auka eigenkapitalen. Men me går ut frå, og då i hop med regjeringspartia, at dersom det skal skje endringar når det gjeld Flytogets eigarskap og organisering, må ein koma tilbake til Stortinget. Så det skulle då vera i trygge hender dersom vi får det tilbake om det skulle skje ytterlegare liberaliseringar. Når det så gjeld BaneService, som saksordføraren allereie har sagt ein del om, ser me dette som nok eit steg til høgre. Kanskje det er fleire steg i dei vedtaka som vert gjorde i dag. Fleirtalet sluttar seg ikkje berre til å omdanna BaneService til eit statleg eigd aksjeselskap – ein har trass i alt førebudd dette ei stund i systemet – men i tillegg ber fleirtalet, som då er regjeringspartia og Framstegspartiet, om at større delar av Jernbaneverkets produksjon, herunder oppgåver i BanePartner og BaneProduksjon, vert omdanna og konkurranseutsette. Det høyrest heilt klårt ut, men det er eigentleg veldig uklårt kven det gjeld, og kva det omfattar. Så er det slik at me i Arbeidarpartiet har sagt at me treng ein pause i dette med konkurranseutsetjing. Me må vurdera om dette vart slik som me hadde tenkt, om det vart den effektiviseringa ut av det som me hadde tenkt, om me klarar å ta godt nok vare på samfunnets omsyn til f.eks. tryggleik i dei nye systema, og kva problem som eventuelt er knytt til dei einskilde tilsette innanfor dette systemet. I tillegg er det slik i denne heilt konkrete saka, at det berre er gjort ei vurdering, og der kom ein til at det nok ikkje var liv laga i marknaden for denne nye bedrifta, som altså i utgangspunktet var BaneService AS. Ein går motsett veg av alle andre land, som heller trekkjer tilbake for å vera heilt trygge på at det med tryggleik i alle fall ikkje skal ut på anbod. Tryggleiken må verta teken vare på av folk som ikkje berre tenkjer butikk. I tillegg er det grunn til å tru at utvidinga, som fleirtalet gjer i dag, ved å la dette omfatta fleire, kanskje opp mot 2 000 tilsette, vil nullstilla den omstillingsprosessen som allereie er på gang i Jernbaneverket, og føra til at ei mengd arbeid vert utan nytte. Det at det ikkje har forankring korkje hos leiinga eller hos dei tilsette, for det har det ikkje vore sett av tid til, gjev i grunnen fleire spørsmål enn svar. No håpar eg statsråden i dag kan klårgjera litt om kva dei har tenkt å gjera med dette. Til slutt må eg seia på dette punktet at eg er veldig forbausa over korleis denne regjeringa og dei ulike departementa turar fram når det gjeld omstillingar, og ikkje tek omsyn til dei som jobbar i systema, korkje på leiarsida eller – i alle fall ikkje – på dei tillitsvalde si side. Det er mykje som tyder på at det er uklok politikk å tura fram på den måten. Det er mykje som tyder på at det er ganske klokt å ha med seg dei tilsette, dei som òg er fagfolk i dei ulike systema, i omstillingsprosessar, og ikkje ha dei imot seg. For å få til det, vert det kravt meir tid. Den tida vil ikkje denne regjeringa og departementa knytte til denne regjeringa ta. Det trur eg landet vårt skal få betala dyrt for. Så til eit siste punkt, og det gjeld tilsyn. Det er ein oversikt over omfang og bruk av gebyr til å finansiera lov- og forskriftsarbeid på Samferdsledepartementets område i denne proposisjonen, som seier litt om kor mykje som vert betalt av det offentlege, og kor mykje som vert betalt av private og eventuelt av andre. Er det slik at brukarane kan verta pålagde å finansiera lov- og forskriftsarbeid? Det er ei kort orientering, og me har ikkje nokon merknad til denne i innstillinga. Eg vil berre seia at Arbeidarpartiet jobbar med dette med tilsyn i det heile. Me har over 40 tilsyn i Noreg, og me meiner at me må finna fram til nokre reglar som gjeld på tvers av typen tilsyn. Me er noko skeptiske til at brukarane skal betala styresmaktene sitt arbeid, men det får me koma tilbake til i ei seinare sak.