Sigrun Eng (Arbeiderpartiet), 2007-02-06:
Interpellanten sa ho hadde tenkt lenge på å setje sjølvmordsproblematikken på dagsordenen. Eg kan innrømme at tanken har vore der hos fleire andre òg. Derfor gir eg honnør til representanten Ljunggren, som tok steget fullt ut. Dette er eit vanskeleg område – eit område der det ikkje finst eit fasitsvar, men der medmenneskelege relasjonar kan ha ein stor verdi. Gro Harlem Brundtland etterlyste nabokjerringa for ein del år sidan, og folk drog på smilebandet. Men nabokjerringa skal ein ikkje kimse av. Ho var der, og ho er der, både i sorg og i glede. Ho bryr seg om deg, men ikkje med deg – ho bryr seg ikkje om kva du gjer. Nabokjerringa er ein utdøyande rase. Vi har fått det så travelt. Vi har nok med oss sjølve. Vi traktar etter status og fine titlar og lever ofte i eit skal omkransa av spisse olbogar. Vi har mindre tid til kvarandre, iallfall er det det vi seier. Vi lever gjennomorganisert frå time til time mest heile døgnet. Det blir lite tid til samtaler der ein kan observere signal om at ikkje alt er som det skal vere. Eg har heller inga løysing på korleis ein skal få ned desse høge sjølvmordstala – pluss mørketala. Psykiatritilbod kan nok hjelpe mange. Når unge gutar synest livet ikkje er verdt å leve dersom kjærasten slår opp – og ein berre er 20 år – da er det vanskeleg å forstå at døden er den einaste utvegen. Psykiatritilbodet er heller ikkje godt nok i mange kommunar, som statsråden òg var inne på. Nokre timar i ungdomsskulen med informasjon og dialog med elevane, som representanten Ljunggren var inne på, kunne verke førebyggjande. Kanskje det kunne gi tankar og bidra til vidare diskusjonar elevane imellom om eit emne som så langt nær sagt har vore tabu. Kanskje kan ein få nokon som sjølve har opplevd sjølvmord i nær familie, nokon som er flinke til å setje ord på sorg, men aller mest på skuld og usvara spørsmål som ein skal slåst med i årevis, til å vere med i slike grupper. Alle må vi bli flinkare til å snakke om det. Vi må vere med og dele sorga og børa. Ho er ufatteleg tung. Interpellanten var inne på at den andre gruppa som klart skil seg ut i statistikken, er godt vaksne. Da blir spørsmåla: Er karrierejaget for tøft for somme? Er det å føle at ein ikkje strekk til, medverkande? Om så er: Bør medarbeidarsamtale vere obligatorisk? Ein eg kjende som gav beskjed til ein overordna, er ikkje blant oss lenger. Ein skal faktisk vere sterk om ein skal ta opp psykiske problem med sambygdingar, med kollegaer, på ein stad der alle kjenner alle. Og kor går ein vidare med informasjonen som ein har fått som arbeidsgivar? Er helsevesenet den rette staden i denne fasen, eller bør ein, iallfall i små lokalsamfunn, i fyrste omgang spele på nabokjerringa, på turkameraten, på barndomsvenen, på nokon som «berre» har eit stort hjarte utan å vere fagfolk? Eg etterlyser lågterskeltilbodet. Eg må seie at eg har tru på det siste, men her er kanskje personvernet ein hemsko. Vi må akte oss vel for å bli så gjennomregulerte at vi gløymer å vere medmenneske, gløymer å leve for kvarandre litt utafor husets fire vegger. Einsemda er på tur til å bli den nye folkesjukdommen i det landet som er kåra til eitt av dei beste å bu i – materielt sett. Nabokjerringa bør få den heiderlege omtala ho fortener. Ho er god å ha, og vi treng ho kanskje vel så mykje i dag som i tidlegare tider. Frivilligheitsarbeid har mange gode i seg som ikkje kan kjøpast for pengar.