Reidar Sandal (Arbeiderpartiet), 2007-12-18:
Stortinget blei sist informert om staten sine inntekter for inneverande år då nasjonalbudsjettet for 2008 blei lagt fram 5. oktober. I St.prp. nr. 28 for 2007–2008 om nysaldering for 2007 har vi fått ny informasjon om skatte- og avgiftsinngangen i år. Den er i all hovudsak positiv. Det oljekorrigerte underskotet blir no stipulert til 2,8 milliardar kr, som svarer til den faktiske bruken av petroleumsinntekter. Statens pensjonsfond – Utland overfører eit beløp i same storleik for å dekkje underskotet. Då Stortinget vedtok budsjettet for 2007, var det oljekorrigerte underskotet sett til 51,3 milliardar kr høgare enn det ein no baserer seg på. Reduksjonen har i stor grad si årsak i auka skatteinntekter frå fastlandsøkonomien på 41,8 milliardar kr. Ein vesentleg del kan tilskrivast konjunktursituasjonen. Det har dessutan skjedd endringar på grunn av auka renteinntekter og inntekter eksklusiv dei to sistnemnde inntektskjeldene, m.a. auka utbetaling av utbytte. Det økonomiske biletet blir endå lysare ved at utgiftene er reduserte med 3,4 milliardar kr frå saldert budsjett til nysaldert budsjett. Det er gledeleg at utgiftene til folketrygda blir redusert med 3,6 milliardar kr. Utbetalingane av dagpengar kan setjast ned med 2,4 milliardar kr. Det er endå ein positiv konsekvens av tilstanden på arbeidsmarknaden. Stadig fleire kjem i arbeid. Særleg gledeleg er det at talet på langtidsledige går sterkt ned. På eitt område er situasjonen mindre positiv no enn då Stortinget vedtok saldert budsjett. Netto kontantstraum frå petroleumsverksemda er redusert med 45,2 milliardar kr i den nemnde perioden. Dette kjem m.a. av at skattar og avgifter frå olje- og gassverksemda er redusert med vel 33 milliardar kr. Innbetalingane frå SDØE går ned med ca. 13 milliardar kr. Nedjusteringa har i hovudsak si årsak i lågare petroleumsproduksjon i 2007 enn det som opphavleg var lagt til grunn. I tillegg er både investeringar og driftskostnader høgare i år enn det som var forventa. Rett nok har gjennomsnittleg oljepris i år vore høgare enn det ein tidlegare baserte seg på. I sin tur har dette medverka til å dempe nedgangen i kontantstraumen noko. Sjølv om det har vore ei positiv utvikling i inntektene til staten sidan saldert budsjett for 2007 blei vedteke, kan vi ikkje vere sikre på at ny saldering av 2007-budsjettet gir dei endelege tala. Det gjeld både på inntektssida og på utgiftssida. Vi må sjå dette i samanheng med den utryggleiken som knyter seg til endeleg forbruk på regelstyrte utgiftsordningar, skatte- og avgiftsinntekter og nivået på overførte løyvingar frå 2007 til 2008. I budsjettinnstillinga er det fleirtal for alle forslaga frå Regjeringa. Det er tilleggsforslag berre frå Framstegspartiet. Dette partiet står åleine om den alternative kursen sin. Tradisjonen tru fremmar Framstegspartiet forslag om tilleggsløyvingar på fleire område, f. eks. sletting av gjeld i helseføretak, tilleggsløyving til helseføretak, auka rammetilskott til kommunesektoren, ekstra utbetaling til minstepensjonistar inneverande månad, sletting av gjeld til bompengeselskap og auka investeringar for politiet. Framstegspartiet meiner at sletting av gjelda i helseføretaka skal finansierast gjennom lånetransaksjonar. Alle dei andre forslaga sine vil Framstegspartiet finansiere gjennom auka bruk av petroleumsinntekter. Samla sett vil Framstegspartiet dermed auke bruken av oljepengar med vel 15 milliardar kr. Det er ingen tvil om at effekten av Framstegspartiets forslag vil føre til vesentlege impulsar mot norsk økonomi. Det er i ein situasjon der aktiviteten er svært høg. Eg meiner at ein slik kraftig auke i bruken av petroleumsinntekter vil skape større utryggleik rundt innretninga av budsjettpolitikken – ikkje berre på kort sikt, men òg i komande år. Tunge fagøkonomiske miljø har gong etter gong peikt på at verknadene av ein slik økonomisk politikk vil vere uheldige både for rentenivået og for valutakursen. Eit breitt fleirtal i finanskomiteen og Stortinget legg stor vekt på slike råd og tek klart omsyn til desse erkjenningane i utforminga av sin politikk. Det meiner eg er politisk klokt. Framstegspartiet gjer eit nummer av at det hadde vore rom for deira alternative budsjett for i år utan noko inntektstap i forhold til det opphavlege budsjettanslaget frå Regjeringa. I den samanhengen vil eg peike på at det ofte er usikkert kor høgt budsjettanslag skal setjast. Eitt år kan budsjettet bli styrkt gjennom året; eit anna år kan vi få ein motsett effekt. Det strukturelle underskotet skal i utgangspunktet vere reinsa for verknader av konjunkturutviklinga. Dei endringane som vi har fått for 2007, kjem først og fremst av at ein ikkje fullt ut har fanga opp verknadene på budsjettet av den sterke aktivitetsveksten i norsk økonomi. Etter mi oppfatning er det avgjerande at vi unngår å kome i ein situasjon der konjunktursvingingane i skatteinntektene slår ut i budsjettpolitikken. Det vil i tilfelle gi ein medsyklisk budsjettpolitikk. Eit breitt fleirtal i Stortinget avviser ein slik kurs. Vi må leve med at det er noko usikkert kor høgt budsjettanslag skal setjast. Denne utryggleiken kan heller ikkje i seg sjølv vere noka grunngiving for å svekkje budsjettbalansen når Stortinget drøftar nysalderinga av budsjettet rett før jul. Inntektene og utgiftene til staten har reell effekt i økonomien utan omsyn til kor usikre anslaga i budsjettet måtte vere. Heller ikkje her kan vi skyggje unna realitetane. I innstillinga frå finanskomiteen hevdar Framstegspartiet at det finst eit skilje mellom forbruk og investeringar. Synspunktet blir ytra i samband med forslaget frå partiet om statleg nedbetaling av gjelda for bompengeselskapa. Det blir dessutan argumentert med at forslaget ikkje reduserer nasjonalformuen, fordi det gjeld ei investering i varige verdiar. Resonnementet frå Framstegspartiet må basere seg på at gjelda til bompengeselskapa ikkje har reell verknad i økonomien. Det må definitivt vere feil. All sletting av gjeld vil i realiteten vere overføring av midlar frå utlånar til låntakar. Det er faktisk slik at låntakaren slepp unna ein kostnad han elles måtte betale for. Den som ikkje treng betale ein forventa kostnad, kan bruke pengane på ein annan måte. Framstegspartiet har fremma ei rekkje forslag i innstillinga som vi no debatterer. Rett nok er forslaga lanserte under behandlinga av nysalderinga for 2007. Men det er all grunn til å tvile på at mange – om nokon i det heile –kan bli gjennomførte i år. Eg meiner det er lite realistisk at Regjeringa vil kunne greie å bruke pengane til sine formål før nyttår. Det inneber at forslaga kan vere problematiske i forhold til kravet om realistisk budsjettering. I den samanhengen viser eg til løyvingsreglementet i Stortinget, der det i § 3 heiter at løyvinga skal vere «basert på realistiske anslag over utgiftene og inntektene». Når ei løyving ikkje er brukt innan budsjettåret, fell ho normalt bort. Restmidlane går tilbake til statskassa. For dei fleste av forslaga sine har nok Framstegspartiet erkjent at midlane ikkje kan brukast i 2007. Mange av forslaga til løyving er påførte stikkorda «kan overføres». Det medfører at pengane òg kan brukast neste år. Eg vil poengtere at sjølv om ein fører stikkorda «kan overføres» til forslag, så inneber det ikkje noko avvik frå kravet om realistisk budsjettering. Riksrevisjonen har peikt på dette poenget fleire gonger. Etter mitt syn er det eit sentralt vilkår i denne samanhengen at midlar som er tenkt brukte i 2008, skal førast opp i budsjettet for det same året. Formålet med nysalderinga er å oppdatere budsjettet med dei siste anslaga for regelstyrte utgiftsordningar, endringar i anslaga for skatte- og avgiftsinntekter og endeleg avstemming av inneverande års budsjett. Derfor er det spesielt når det under behandlinga av denne saka blir fremma forslag om ny politikk. Ramma for t.d. transport- og kommunikasjonskomiteen er for 2008 fastsett til ca. 24,7 milliardar kr. Endeleg fordeling på kapittel og post blei vedteke av Stortinget 6. desember i år. Når Framstegspartiet i samband med behandlinga av nysalderinga fremmar forslag om å slette gjeld for bompengeselskapa, vil det i praksis seie at ramma for den nemnde komiteen blir overskriden med 11,7 milliardar kr. Det utgjer 47 pst. av den ramma som Stortinget vedtok så seint som 28. november 2007. Det ser elles ikkje ut til at dette forslaget om gjeldssletting er innarbeidd i Framstegspartiets eige forslag til rammefordeling i Budsjett-innst. S. nr. I for 2007-2008. Eg konstaterer at Framstegspartiet med ei rekkje av forslaga sine utfordrar krava til realistisk budsjettering og krava i løyvingsreglementet for Stortinget. Eit breitt fleirtal i finanskomiteen står bak tilrådinga som er lagd fram for Stortinget. Denne forsamlinga står på trygg grunn når ho seinare i dag sluttar seg til tilrådinga.