Gunvor Eldegard (Arbeiderpartiet), 2006-06-02:
Offentleg sektor gjer kvart år innkjøp for 240 milliardar kr. Regjeringspartia meiner difor det er samfunnsøkonomisk viktig at me har eit godt regelverk for offentlege innkjøp, som stimulerer til gode og effektive innkjøp. Dette utgjer ein viktig marknad, og det er viktig å vareta omsynet til konkurranse, spesielt i forhold til nyetablerte og mindre verksemder. I dag skal me handsama Ot. prp. nr. 62 om endringar i lova om offentlege innkjøp. Lova er eit sentralt verkemiddel for å sikra at det offentlege opptrer med høg integritet, slik at allmenta kan ha tillit til at offentlege anskaffingar skjer på ein samfunnsmessig riktig måte. Komiteen meiner difor det er føremålstenleg at det no kjem ei tilføying i føremålsparagrafen som framhevar dette omsynet. I odelstingsproposisjonen vert det synt til at Riksrevisjonen har avdekt at ei rekkje kjøp av varer og tenester skjer utan konkurranse, i strid med regelverket. I proposisjonen kjem det òg fram at det truleg er manglande forståing for og kjennskap til regelverket som ligg bak dei fleste tilfella av brot på innkjøpsreglane. Dette syner at det er behov for auka kompetanse på dette området, men det syner òg at det er eit komplisert og vanskeleg regelverk vi har med å gjera, og det er lett å trå feil. Hovudforslaget i proposisjonen er ein heimel til å gje gebyr ved ulovlege direkte innkjøp. Me støttar forslaget om å innføra eit slikt overtredingsgebyr for å sikra større etterleving av regelverket. Me støttar at det vert fastsett ein maksimumssats på 15 pst. av anskaffingsverdien for gebyret, og at storleiken på gebyret må vurderast i lys av kor alvorleg brotet er. Komiteen er samd i at overtredingsgebyret berre bør ileggast ved forsettlege og grovt aktlause eller gjentekne brot på regelverket, og understrekar at maksimalsatsen på 15 pst. berre bør brukast i svært alvorlege tilfelle. Fleirtalet er samd med Regjeringa i at handhevinga av gebyret bør leggjast til det organet som har høgast kompetanse på området. Fleirtalet støttar difor forslaget om at handhevingsmyndigheita vert lagd til Klagenemnda for offentlige anskaffelser, KOFA. Me registrerer at mange høyringsinstansar har vore negative til at KOFA skal ha denne rolla, men me vil syna til at denne regjeringa har varsla at KOFA skal evaluerast, og i den samanhengen vil ein bl.a. vurdera kva slags oppgåver KOFA skal ha i framtida. Mindretalet har m.a. vore bekymra for at KOFA har mange saker å behandla, og at det er lang sakshandsamingstid. Men no har Regjeringa i revidert nasjonalbudsjett foreslått å styrkja KOFA med 1,5 mill. kr., noko som vil auka kapasiteten og hjelpa til at regelverket vert etterlevt. Ei anna viktig endring me no vedtek i regelverket, er at offentlege innkjøparar skal vurdera omsynet til universiell utforming på same måten som omsynet til miljø- og livssykluskostnader når dei planlegg sine innkjøp. Dette vil medverka til auka tilgjenge for personar med nedsett funksjonsevne og er difor ei viktig endring. Under høyringa vart det frå fleire framstilt ønske om ei forsterking av plikta til universell utforming. Men me finn det ikkje tenleg å forsterka dette ytterlegare no. Me meiner at endringane som no vert gjorde i lova, vil vareta omsynet på ein god måte. Me er elles opptekne av å ha ein sterk og effektiv offentleg sektor, som gjev innbyggjarane gode tenester av høg kvalitet. På sikt er det eit mål for Arbeidarpartiet å forenkla regelverket for offentlege innkjøp, som av mange vert opplevt som komplisert og firkanta. Det er lett å trå feil for offentlege innkjøparar, sjølv om ein har dei beste intensjonane. Det er difor viktig at det vert satsa på kompetansetiltak på dette området. Departementet lagar no ein ny rettleiar til regelverket, og det er eit viktig arbeid. Det er òg naudsynt å leggja til rette for møteplassar for innkjøparar og leverandørar der ein gjev kvarandre informasjon om verksemda og forretningsmoglegheiter, innanfor dei moglegheitene regelverket gjev. Gode innkjøpsrutinar gjev profesjonelle innkjøparar, og det er bra for næringslivet og for samfunnet elles. Som innstillinga syner, er det stor semje om dette forslaget. Usemja går berre på kven som skal vera handhevingsorgan for gebyret. Elles er det stor semje i komiteen om dei andre endringane. Eg tilrår med dette innstillinga til Ot.prp. nr. 62.