Jette F. Christensen (Arbeiderpartiet), 2013-03-14:
Det er viktig av meg å seie at dette ikkje er ein debatt for eller imot lokaldemokratiets viktigheit eller posisjon i det norske samfunnet. Det er me alle einige om. Lokaldemokratiet er ein av dei viktigaste verdiane me har i den norske forvaltinga og i samfunnet elles. Me skal ha lokale folkevalde organ i Noreg. Denne oppfatninga er konstant og sterk i alle forvaltingsnivå og blant befolkninga – heldigvis. Lokaldemokratiet er jo ein viktig beskyttar av og grunnstolpe for sjølve demokratiet. Eg er oppteken av å ha ein løpande debatt om korleis me best mogleg skal leggje til rette for at lokaldemokratiet framleis skal vere akkurat det. Kommunane har vore og er ei avgjerande brikke i det puslespelet som heiter det norske representative demokratiet. Kommunane har sjølve flytta meir reell makt langt nærmare enkeltmennesket og lokalsamfunna, og dei finn stadig nye moglegheiter til å løyse velferdsoppgåver. Dette er ein grunnleggjande sosialdemokratisk verdi. Tidlegare har forslaget – som representanten Lundteigen var inne på – blitt avvist av fleire grunnar, særleg sist, ut frå om omgrepa «lokalt sjølvstyre» og «lokaldemokrati» vil ha ei forskjellig tolking i framtida. Kontroll- og konstitusjonskomiteen heldt høyring, der bl.a. det var eit av spørsmåla. Der framkom det frå alle saman at det ved ei framtidig tolking ikkje vil vere vesensforskjell mellom omgrepa, sett ut frå den norske forvaltingsstrukturen, sjølv om forslagsstillarane gjer det. Altså: Moglegheita for å tolke dette annleis ligg i det politiske landskapet i framtida – og sjølve framtida er ein av dei tinga denne salen ikkje kan styre. Under høyringa kom det òg fram opplysningar som ikkje kan ignorerast. Både KS, historikaren, statsvitaren og i andre samanhengar òg juristar fortalde at dette forslaget vil kunne endre praksisen med oppgåvefordelinga i Noreg ved framtidig tolking. Det kom òg fram at me kan oppleve – som Lundteigen var inne på – ei stagnering i dynamikken mellom stat og kommune. Det er jo det samspelet der som har løyst og finn løysingar for å skape kanskje verdas beste velferdssystem. Det vil altså kan hende ikkje styrkje kommunane, og det bør bekymre oss. Det er tungtvegande argument som representanten Lundteigen var inne på, at Noreg har forplikta seg gjennom Europarådets charter til å grunnlovfeste lokaldemokratiet. Målet med charteret og forslaget er eit ønske om å verne lokaldemokratiets posisjon og gje det vern. Det er målet. Blir dette styrkt i Noreg ved ei grunnlovfesting? Det er ikkje like sjølvsagt som det høyrast ut. Europas politiske kart viser oss at statar som har grunnlovfesta lokaldemokratiet, har langt svakare lokalt sjølvstyre og med mindre innverknad enn vårt, så det er altså ikkje nokon samanheng der. Noreg har hatt suksess med sin modell, kor staten er ein sterk aktør for ein rettferdig og lik behandling av innbyggjarane, uavhengig av kva for ein kommune dei bur i. Men det viktigaste for eit lokaldemokrati er at dei er nære effekten av beslutningane, og at dei har reell makt. Altså: Det viktigaste for lokaldemokratiet er at det er lokalt, at det er demokratisk, og at det er sterkt. Prinsippet om lokaldemokrati har forankring i vår nasjonale lovgjeving, og det er ein sterk og grunnleggjande verdi. Derfor seier fleire at Europarådskommisjonen er oppfylt i Noreg. Blant anna har Kommunelovutvalet òg sagt dette: «Etter utvalgets oppfatning kan det vanskelig sies å være direkte påkrevet med en grunnlovsfesting av det lokale selvstyret i Norge.» Usikkerheita om ein gjennom grunnlovfesting faktisk avgrensar sjølvstyret som politisk normsettar og faktisk ikkje oppnår det ein ønskjer, bør vere tungtvegande. Det er sjølvsagt og utvilsamt utfordringar knytte til ordninga mellom forvaltingsnivåa i dag. Kommunane opplever at dei får mange pålegg. Det er veldig nødvendig å gjere politisk grep for å sikre gode arbeidsvilkår og samarbeid, og eg er sikker på at det er mange lokalpolitikarar som er einige med meg i det. Men dei problema og dei utfordringane me har der, løysast gjennom politikk, ikkje gjennom grunnlova. Det å ønskje å ikkje verne om dette forslaget handlar ikkje om å vere imot lokaldemokratiet, men det handlar om ei bekymring for lokaldemokratiet. Me ønskjer det beste for lokaldemokratiet. Me ønskjer at landet skal tilby best mogleg tenester for befolkninga si. Men når me får kunnskap om at forslaget kan ha uheldige konsekvensar, er det ein risiko eg ikkje er villig til å ta.