Torgeir Knag Fylkesnes (Sosialistisk Venstreparti), 2014-05-23:
Lat meg først stille meg i rekkja av representantar som takkar Anders Tyvand for å reise eit veldig viktig spørsmål, som vi bør diskutere oftare enn vi gjer. Det er ein klassisk diskusjon som vi finn på veldig mange andre felt i samfunnet, enten det er helse, kriminalitet eller førebygging av transportulykker osv. Det er heile tida ein irritasjon, som vi antakeleg deler alle saman, over at vi kjem med tiltaka altfor seint i løpet – «sein innsats». Det er sjeldan vi har diskusjonar om at det er der vi skal rette søkjelyset, det er alltid at vi ønskjer å kome tidlegast mogleg inn i det heile. Dette opnar ein enorm diskusjon, for heile spennet av det som skulen representerer, er involvert i dette. Korleis skal vi som samfunn leggje til rette for at alle blir sett tidlegast mogleg, sånn at ein ikkje får problem seinare i livet eller får ut potensialet sitt seinare i livet? Då må ein tidleg til verks. Det er to omgrep – dersom ein koker ned alt dette – dette handlar om. Det er «tid» og «kompetanse». Det er altså tid til at lærarane kan sjå kvar enkelt elev, tid til å vere ein god lærar, rett og slett. Så er det også tid i den forstand at ein ikkje bruker tida si på andre ting enn læring. Det er klart at ein skal gjere noko anna enn berre å vere lærar, ein treng også å få litt informasjon, men politikarane og byråkratane må ha tillit til at lærarane gjer ein god jobb, slik at dei kan bruke mest mogleg av tida si på læring. Så er det kompetanse, og der er både etter- og vidareutdanning for lærarar avgjerande. For vi veit at oppdaterte lærarar er langt meir effektive, rett og slett når betre fram, ser betre kvar enkelt elev og kan gje dei betre hjelp. Men kompetanse handlar også om å få riktig kompetanse inn i skulen, altså fleire grupper inn i skulen, slik ein også er inne på. Så tid og kompetanse – det er det det koker ned til. Og det er eit reint prioriteringsspørsmål. Har ein lyst til at det skal vere fleire lærarar i skulen, eller har ein ikkje lyst til at det skal vere fleire lærarar i skulen? Det er openbert at fleire lærarar i skulen betyr at kvar enkelt elev får større anledning til å bli sett av læraren – openbert. Og igjen: Då er det eit spørsmål om prioritering. Fleire lærarar i skulen er noko av det dyraste vi kan gjere. Det betyr at ein politisk verkeleg må ønskje det. Da blir det mindre pengar til skattelette for dei rikaste eller avgiftssenking for påhengsmotorar. Ein må rett og slett velje kva som er viktig her. Vi har vore gjennom ein valkamp der høgresida har sagt at det ikkje er fleire lærarar som er den store utfordringa i skulen, det er betre lærarar. For SV er spørsmålet veldig enkelt: Vi har eit stort ambisjonsnivå på skulesida. Vi ønskjer å bruke dei store pengane på oppvekst og utdanning, noko vi kan sjå gjennom dei åtte raud-grøne åra også: Dei store pengane blei brukte på tidlig innsats gjennom barnehage, skule osv. Vi ønskjer ikkje å satse på skattelette for dei som allereie har nok frå før. Lat meg nemne fire ting som eg meiner vil vere avgjerande for tidleg innsats, om ein skal fylle omgrepet med innhald: Det eine er å lovfeste retten til etter- og vidareutdanning. Vi ønskjer også å setje eit normtal for kor mange lærarar ein skal ha i skulen. Vi ønskjer maks 15 elevar per lærar på 1.–4. trinn, og maks 20 elevar per lærar på 5.–10. trinn. Så ønskjer vi ei ny, stor nasjonal satsing på barn og unges folkehelse med å styrkje skulehelsetenesta og helsestasjonane med 1 500 nye årsverk. Som vi også veit frå forsking, har ernæring og fysisk aktivitet mykje å seie for korleis ein gjer det seinare i livet. Vi ønskjer å styrkje fysisk aktivitet. Vi har ein sak i komiteen om det akkurat no. Vi ønskjer også på sikt å innføre eit gratis måltid i skulen. Lat meg bruke dei aller siste sekunda på å seie at grunnlaget for heile skulen er forholdet mellom elev og lærar. Det er dette forholdet som må styrkjast, og alle tiltak må bidra inn mot det, ikkje svekkje det, ikkje ta merksemda bort gjennom byråkratisering, innsparing, kontroll og konkurransemekanismar.