Magne Rommetveit (Arbeiderpartiet), 2015-06-15:
Eg vil også takka saksordføraren for framlegginga hans og for at han har losa komiteen gjennom denne litt krunglete, smale vegen fram til i dag. Me er på god veg til å byggja dette landet, også med betre og sikrare vegar. Den vedtekne nasjonale transportplanen for inneverande periode, åra 2014–2023, er ein svært ambisiøs plan, ikkje minst innan området veg. Den sitjande regjeringa har heldigvis stadfesta at denne vedtekne planen skal følgjast, også innanfor vegområdet. Så langt er me ikkje berre på god veg, men også «På rett vei», som er hovudtittelen på denne meldinga. Når det gjeld resten av meldingstittelen, Reformer i vegsektoren, så er mykje av det som vert lansert, også ei direkte oppfølging og iverksetjing av det som vart lagt fram i NTP-en, og som altså også er raud-grøn politikk. Når statsråden i innlegget sitt gjer meg den ære å sitera noko eg skal ha sagt til Aftenposten i fjor, om at ting gjekk noko seint, så kan jo det ha noko å gjera med det at med dei nye grepa som kom i den nasjonale transportplanen som vart vedteken i slutten av juni – men der regjeringa måtte gå av og vart skifta ut med ei ny kort tid etterpå – så låg det ein god del arbeid, både i NTP og i det som var gjort i departementet, som var klart, og at det difor var nokså lågthengande, lett plukkbare raud-grøne frukter som den nye regjeringa då kunne leggja fram som om det var deira handlekraft og deira arbeid som no viste seg igjen. På ein del vesentlege felt skil denne meldinga seg frå det som er Arbeidarpartiet si oppfatning av kva som er rette vegen å gå, også når det gjeld strukturreformer innan sektoren. Eit nytt utbyggingsselskap for veg, utanfor Statens vegvesen, verkar unødvendig byråkratiserande. Her kunne det same vorte oppnådd innanfor rammene av det eksisterande vegvesenet. Og sjølv om dei prosjekta som er varsla i meldinga, vert kalla oppstartsportefølje, så er den geografiske fordelinga slik at det i alle fall så langt er vanskeleg å kalla dette for eit nasjonalt vegselskap. Eg fann det då heller ikkje så rart at Hordaland fylkeskommune, under komitéhøyringa, leverte inn ei fråsegn der dei ville ha både E39-prosjektet Hordfast og fellesprosjektet med veg og bane på E16 mellom Arna og Voss inn i det nye selskapet sin portefølje. Medan me sit her no og skal debattera saka og av og til gløttar litt på telefonen vår, har me som er representantar og medlemar i transport- og kommunikasjonskomiteen, fått inn ein e-post frå kontoret til ordføraren i Kristiansand, der det òg ligg ved ein PowerPoint som eg ikkje har fått tid til å sjå på enno, men det heile er reklame for at ein må leggja det nye vegselskapet til Kristiansand. Både der og i ein del andre byar rundt om har dei visst svært store og mange kontorlokale å by på, så forventningane til at dette skal koma både her og der, og at det vert eit stort selskap, er i alle fall nokså store. Før dette stortinget tredde saman i 2013, var OPS eit heitt valkamptema i samferdselspolitikken, og dåverande transportpolitiske talsperson i Framstegspartiet, Bård Hoksrud, karakteriserte Høgre si OPS-finansiering av vegbygging som «høl i hue». På ei anna side stod den same Hoksrud fram som garantisten mot bompengefinansiering av veg. No er det vel ikkje Høgre eller Framstegspartiet sine valprogram som gjeld mest lenger, men heller regjeringserklæringa, og me ser i denne meldinga at bompengar skal vera ein viktig del av vegfinansieringa i mange tiår framover, i alle fall til 2050, at OPS som finansieringsmåte er tona ned, og at det no meir er snakk om OPS som gjennomføringsstrategi. Og lat det vera sagt igjen: Arbeidarpartiet vil, også i framtida, bruka private firma både til å byggja og til å drifta veganlegg, men me meiner at privat finansiering av offentlege veganlegg vil innebera større finanskostnader, som til sjuande og sist må betalast av bilistane og fellesskapet. Den varsla bompengereforma er langt på veg ei oppfølging av gjeldande NTP, og i så måte er regjeringa på rett veg, sjølv om endringane til færre bompengeselskap kunne ha kome tidlegare. Og det stemmer ikkje, som representanten Roy Steffensen påstod i innlegget sitt, at Arbeidarpartiet ville ha 19 bompengeselskap. Me synest at dette med nokre få er akkurat passeleg, medan Framstegspartiet, då dette vart diskutert i NTP-samanheng, ikkje ville vera med på diskusjonen fordi dei ville ha null selskap. Me vil ha få selskap. Framstegspartiet vil ha null fordi dei vil ha null bompengar. Det må vera eit klart mål at mest mogleg av bompengane skal gå til å finansiera vegbygging, og at minst mogleg vert brukt til innkrevjingskostnader og bakanforliggjande administrasjon. Men sjølv om meldinga legg opp til forenklingar, er det på eitt punkt ein vesentleg mangel når det gjeld bompengar. Riksrevisjonen har i ein rapport påpeika at manglande bruk av brikke inneber store kostnader ved bompengeinnkrevjinga. Dette, saman med at det er store tap på fordringar som følgje av at trafikantar ikkje betaler for passeringane sine, gjer at obligatorisk brikke vil vera det enkelttiltaket som vil gje størst effekt. Innføringa av obligatorisk brikke for køyretøy over 3 500 kg har vore eit steg i rett retning, men obligatorisk brikke bør også innførast på lettare køyretøy, nettopp for å sikra at mest mogleg av bompengane går til veg, og altså at minst mogleg av bompengane skal gå til innkrevjing og bakanforliggjande administrasjon. I komiteen sine merknadar vil ikkje regjeringspartia og Venstre vera med på innføring av obligatorisk brikke. Ved tidlegare rundar der dette har vore tema, har desse partia brukt omsynet til personvernet som argument for ikkje å innføra obligatorisk brikke. I ei anna sak frå transportkomiteen, som skal behandlast her i salen no på torsdag, har Venstre lagt inn merknad der dei viser til at partiet tidlegare var motstandar av streknings-ATK ut frå omsynet til personvern: «Dette medlem anser nå at dette argumentet er bortfalt, og viser til at Personvernnemnda i 2011 konkluderte med at streknings-ATK ikke strider mot personvernloven.» Eg meiner at den same vurderinga kring personvernet må gjelda ved brikkebruk, og at regjeringspartia og Venstre her gjer ein tabbe. Eg er veldig glad for at Grøvan understreka dette i innlegget sitt. Kristeleg Folkeparti har skjønt dette. Det som no er argumentasjonen i merknadsform ifrå regjeringspartia og Venstre, er at ein meiner at: «(…) krav om obligatorisk bombrikke vil være til ulempe for mange. Det er veldig mange bilister som i dag bor titalls mil fra nærmeste bomstasjon, og som sjelden eller aldri kjører gjennom en bomstasjon, som med krav om obligatorisk bombrikke vil risikere bot om de ikke har brikke i bilen de til vanlig bare kjører i sitt lokalsamfunn.» (…) Då har eg eit spørsmål til Høgre, Framstegspartiet og Venstre: Viss ein legg opp til ei ordning som er sånn at ein kan køyra utan brikke viss ein køyrer berre titals mil vekk frå der det er bomstasjonar, men at dersom ein skal køyra gjennom ein bomstasjon, må ein ha brikke – er det ei ordning som desse partia kunne ha vore med på? For her føler eg at ein sklir når det gjeld argumentasjonen. Det som òg er ein fordel med obligatorisk brikke, er at det eigentleg vil kunna fungera som eit elektronisk vognkort. Ein kan betala ut frå tid, kva for tid ein køyrer, ut frå kor hen, og ein kan ha miljødifferensiering ut frå utslepp. Eg synest det hadde vore litt greitt viss regjeringspartia og Venstre kunne avklart dette, for då kunne ein kanskje ha kome til ei løysing der ein kunne ha innført dette på ein fornuftig måte.