Jon Lilletun (Kristelig Folkeparti), 2005-12-09:
Eg vil takke utanriksministeren for ei god utgreiing om prosessane i WTO-forhandlingane. Eg vil òg gratulere og uttrykkje støtte til utanriksministeren, som skal ha ei sentral rolle i forhandlingane på området handelsreglar og antidumping. Det aukar moglegheita for reell norsk innverknad. Vi er likevel kjende med at det er kompliserte forhandlingar, og at dei norske posisjonane er under press. Forventningane til møtet i Hongkong er reduserte, men Kristeleg Folkeparti håper det vert teke reelle og konkrete avgjerder på ministermøtet, slik at forhandlingane kan avsluttast innan utgangen av 2006, som planlagt i Doha-erklæringa. Kristeleg Folkeparti ynskjer å styrkje det globale regelverket. Vi trur at utfordringane i ei stadig meir globalisert verd best kan løysast ved samordning og samhandling og gjennom eit meir robust og regelbasert multilateralt handelssystem. Kristeleg Folkeparti ber difor Regjeringa aktivt medverke på ministerkonferansen i Hongkong, tryggje prosessane og den vidare framdrifta for forhandlingane. På landbruksområdet skal det forhandlast om marknadstilgang, internstøtte og eksportstøtte. På landbruksområdet har vi hovudsakleg defensive interesser. Det vil vere svært krevjande forhandlingar for Noreg, og utfallet vil få mykje å seie for korleis vi kan tryggje landbruket og levande bygder i heile Noreg i framtida. Eg vil streke under det som utanriksministeren sa om dei spesielle utfordringane land som Noreg har på landbruksområdet. Det er nødvendig med den typen nyanseringar, og her er det kome innspel som er dramatiske for næringa det dreier seg om, og da må vi ikkje akseptere ei slik problemstilling, som m.a. representanten Høglund har presentert her i dag, at vi på det området ikkje er til å rikke. Sanninga er at vi har rikka oss svært mykje, slik at det vert ei skikkeleg utfordring å bevare eit landbruk i heile landet. Det skal vi klare, men vi må snakke sant om den situasjonen. Kristeleg Folkeparti støttar målsetjinga om at utviklingsland får spesiell behandling. Det er nettopp dei som skal stå i fokus i denne runden, og sjølv om ambisjonsnivået med omsyn til Hongkong-møtet er redusert, må vi ikkje samstundes redusere ambisjonsnivået for Doha-runden samla sett. Kristeleg Folkeparti har tru på handel som ein viktig faktor for å oppnå berekraftig vekst og velstand i utviklingsland. Ei hovudutfordring for utviklingslanda er at dei ikkje er i stand til å eksportere varene sine. Vi må difor bruke denne runden til å auke marknadstilgangen for utviklingsland både når det gjeld landbruk, og når det gjeld industrivarer. Landbruket har hatt ei sentral rolle i utviklinga av det moderne Noreg. På same måten vil landbruket vere ein viktig faktor for å få til ei berekraftig utvikling for mange utviklingsland. I einskilde utviklingsland sysselset landbruket over 80 pst. av befolkninga. Men her igjen er det nødvendig at vi òg set i gang tiltak som set utviklingsland i stand til å få ein infrastruktur som gjer at dei kan eksportere. Kvifor er det nesten ingen MUL-land som har kunna utnytta den tollfridomen som vi har gjeve så langt? Det er jo fordi det ikkje finst ein infrastruktur og eit kvalitetssikringssystem akkurat der. Utan det systemet og dei store endringane som det er gjort framlegg om, så vil utviklingsland tape for dei avanserte landa når det gjeld jordbruksproduksjon. Det vil gå ut over dei fattige. Eg har eit spørsmål på eit område som utanriksministeren ikkje var innom, og det gjeld TRIPS-avtalen – forhandlingar om patent og legemiddel. Det sentrale i avtalen er at den stiller visse minimumskrav til vern av immaterielle rettar som medlemslanda pliktar å innarbeide i si lovgjeving. Her har utviklingslanda hatt betydeleg uro for at dette vil hindre dei i å få livsviktig medisin til ein pris som dei faktisk er i stand til å betale. Eg håper at utanriksministeren kan stadfeste at ein har auge for dei behova som utviklingslanda har der, og at ein òg har det med i det norske forhandlingsopplegget. Det vart varsla at ein trekkjer krav når det gjeld straumforsyning, vassforsyning og høgare utdanning. Eg meiner det er viktig at utviklingslanda sjølve har kontroll på akkurat dei sektorane. Om dette er ei substansiell endring, er eg ikkje så overtydd om, men som eit signal kan det vere viktig, og Kristeleg Folkeparti støttar det. Eg ynskjer utanriksministeren lukke til med å finne balansen mellom å sørgje for at dei fattige utviklingslanda får det betre, og at levande bygder framleis kan eksistere i Noreg.