Erling Sande (Senterpartiet), 2006-11-07:
Det siste året har dei samfunnsmessige og sosiale følgjene av det auka talet på personar med speleproblem hatt stor merksemd. Dette er utgangspunktet for framlegget vi handsamar i dag. Ei undersøking utførd av MMI i 2005 viste at det var eit urovekkjande høgt tal på speleavhengige, også blant barn og unge. Vidare blir det hevda at ni av ti inntektskroner på gevinstautomatane blir putta på av personar med speleproblem. I forslaget blir det vist til undersøkingar som syner at heile 40 pst. av dei som søkjer hjelp på grunn av speleproblema sine, har hatt alvorlege sjølvmordstankar. Låg inntekt er òg noko av det som er felles for ein stor del av dei speleavhengige. Dette seier oss noko om at også familiane, dei pårørande til dei speleavhengige, blir råka av speletrongen til den som slit med avhengigheit. Stadig meir aggressive speleautomatar og større premiar har dei siste åra vore noko av bakgrunnen for at fleire har fått problem. Omsetninga i automatmarknaden har auka frå 8,5 milliardar kr i 2001 til svimlande 27 milliardar kr i 2005. Denne auken var noko av bakgrunnen for at Stortinget i 2003 vedtok å la Norsk Tipping AS få einerett til gevinstautomatane. Vedtaket er som kjent seinare blitt klaga inn for EFTA-domstolen. EFTA sitt overvakingsorgan, ESA, meiner at Stortingets vedtak om oppretting av eit spelemonopol i regi av Norsk Tipping er i strid med dei norske forpliktingane gjennom EØS-avtalen. Det er venta at avgjerd i saka vil liggje føre i fyrste del av 2007. Forslagsstillarane er ikkje tilfredse med dagens situasjon og ynskjer å pålegge Regjeringa å førebu eit nasjonalt forbod mot speleautomatar, slik at det kan setjast i verk allereie frå januar 2007. Ein ber vidare Regjeringa om å utgreie korleis dei frivillige organisasjonane kan få statleg støtte til å vidareføre arbeidet sitt, og korleis ein kan hindre ei utvikling i retning av ein svart spelmarknad og auka nettgambling. Heile komiteen deler uroa over talet på speleavhengige. Med unnatak av representantane frå Framstegspartiet peikar samtlege på at dette òg var bakgrunnen for Stortingets vedtak om eit monopol på gevinstautomatane. Komiteen viser samtidig til at Regjeringa har gjennomført tiltak for å redusere problemet. Eit setelforbod på automatane blei innført med verknad frå 1. juli i år. Tal frå Lotteritilsynet syner at tiltaket har hatt ynskt effekt. Vidare vurderer Regjeringa no nattestenging av automatane samt avdempande tiltak som lyd- og lysregulering på gevinstautomatane. Regjeringa har samstundes gjort det klart at ingen av konsesjonane blir forlenga, og at dagens gevinstautomatar difor vil vere borte i løpet av det komande året. Det er altså eit viktig poeng at politikkområdet som framlegget omtalar, har hatt ei vesentleg utvikling det siste halvåret, og at Regjeringa ved effektive tiltak truleg har makta å snu den uheldige utviklinga med ein vidare auke i talet på speleavhengige. Forslagsstillarane frå Kristeleg Folkeparti har likevel valt å bryte med det breie kompromisset Stortinget gjorde med vedtaket om spelemonopol i 2003. Framstegspartiet har òg eigne framlegg i innstillinga, og eg reknar med at partiet sine representantar kjem til å gjere greie for desse. Fleirtalet i komiteen innstiller på å leggje framlegget ved protokollen. Senterpartiet har i likskap med Kristeleg Folkeparti vore svært oppteke av å ta tak i speleproblema, og har saman med dei andre regjeringspartia bidrege til å gjere den regjeringa vi har i dag, til den regjeringa som har gjort mest i nyare tid for å redusere dei sosiale og samfunnsmessige problema som følgje av speleproblem. Vi meiner alt anna hadde vore uforsvarleg. Arbeidet med å førebyggje speleproblem har skjedd i dialog med dei speleavhengige og deira pårørande sine organisasjonar. Dette har òg vore med og opna auga våre for dei store konsekvensane som speleproblem kan ha for den enkelte avhengige. Det er ikkje til å underslå at inntektene frå speleautomatane har gjeve dei frivillige organisasjonane store inntekter til allmennyttige formål. Den store auken i inntektene har gjort at dei organisasjonane som har denne typen inntekter, har hatt større inntekter enn fyrst venta. Det er likevel ingen tvil om at enkelte organisasjonar i så stor grad har gjort seg avhengig av inntektene frå automatane at det vil vere ei utfordring å tilpasse drifta til eit lågare inntektsnivå. Det er etter Senterpartiet sitt syn viktig at organisasjonane no nyttar tida fram mot sommaren godt, for å tilpasse seg bortfallet av desse inntektene. Samstundes som organisasjonane aktivt må sikre seg andre måtar å skaffe inntekter på, vil vi, gjennom Regjeringa, bidra til ei auka fokusering på frivillig sektor i året som kjem, og sjå på korleis vi på best mogleg måte kan leggje til rette for å styrkje frivillig sektor generelt.