Haakon Blankenborg (Arbeiderpartiet), 2002-02-28:
Eg er faktisk litt usikker på kva som no er Regjeringas haldning til spørsmålet om bruk av globale skattar og avgifter. Eg er naturlegvis samd i det som statsministeren seier, at dette er veldig vanskeleg å få til. Eg er også samd i at det kan vere dei som er litt skeptiske til Tobin-skatten, dei som meiner at det er vanskeleg å få gjennomslag for den. Men det er jo eit faktum at det er eit forslag som ligg på bordet, som blir diskutert. Då blir utfordringa, dersom ein meiner at dette er veldig vanskeleg, for ikkje å seie umogleg å få til, å kome opp med alternative forslag. Då vel eg å tolke statsministeren slik at han går inn for at globale skattar og avgifter absolutt er eit system som bør utprøvast for å finansiere globale organisasjonar, og at dette også blir reflektert i den globaliseringsmeldinga som blir lagd fram for Stortinget. Det er på det reine at det er vanskeleg å få til globale skattar og avgifter, men det er neimen ikkje enkelt å få til at samtlege land i verda går opp til 0,7 pst. av BNI i vanleg bistand heller! Det er ikkje slik at det å få opp bistandsbudsjettet er enkelt, og skattar og avgifter er vanskeleg. Eg trur begge delar er vanskeleg, og derfor bør ein også strekkje seg på begge områda. Utgreiinga frå utanriksministeren har mange sagt er ei plattform som dei fleste kan stille seg bak. Så er det nokre kommentarar som går på at debattar på bakgrunn av den typen utgreiingar blir kjedelege og uinteressante. Eg meiner at det er viktig å få slått fast at nettopp dette at ein har utgreiingar og får utvikla breie utanrikspolitiske plattformer der dei fleste partia er med, og der ein får fram eit klart fleirtal i Stortinget, har ein verdi i seg sjølv. Det er ikkje spenninga og motsetnadene i forhold til ein utanrikspolitisk debatt som er målet. Poenget er å strekkje den utanrikspolitiske semja så langt som det er mogleg, for at det skal vere mogleg å føre ein konsistent, norsk utanrikspolitikk som gjer at Norge er ein føreseieleg og sikker samarbeidspartnar i det internasjonale samfunnet. Det er ein konsekvens av å vere liten. Det er det dei store slepp å ta så mykje omsyn til, men der vi har til oppgåve å få dei store til å oppføre seg slik som dei små. Det er eit forsøk på understatement når eg seier at det å skulle operere i spenninga mellom tre av dei store, som er ein gjengangar i alle utanrikspolitiske debattar, mellom Russland, EU og USA, slett ikkje blir mindre interessant i tida som kjem. Men eg vil åtvare litt mot det som veldig ofte blir inntrykket, at den såkalte transatlantiske spenninga først og fremst er ein diskusjon om militære operasjonar eller ikkje militære operasjonar. Dette er, etter mitt syn, først og fremst ei spenning som går på viljen til multilateralt og internasjonalt samarbeid. Problemet oppstår først og fremst dersom USA fell tilbake til ein rein unilateralisme og ikkje ønskjer å delta i det globale, internasjonale samarbeidet. Samtidig er det ei oppgåve både for oss og for Europa elles å strekkje seg langt for å få USA til å vere ein aktiv deltakar i det internasjonale og i det globale. Utanriksministeren var i innlegget sitt inne på eit område som har fått relativt lita merksemd, og det gjeld det som utanriksministeren kallar området «mellom Afghanistan og Russland». Det er like greitt å kalle det det, for vi har ikkje geografiske omgrep for det nye problemområdet som har dukka opp. Det er eit område som kan kallast Sør-Asia, det kan kallast Sentral-Asia, men vi bør også føye til andre delar: mot Kaukasus og inn mot det tradisjonelle Europa, men også Midtausten, som Thorbjørn Jagland var inne på. Dette er eit område med potensial for store konfliktar i tida som kjem. Det var eit innlegg her tidlegare i dag som peikte på problemet med amerikansk nærvær i fleire av desse landa. Georgia vart nemnd. Eg trur det er fornuftig å nemne Georgia, for det er eit område som kan kome til å oppleve ei form for kollaps i tida som kjem, i og med at delar av landet allereie er under andres styre, og at fleire har kasta sine auge på dette. Men der vil eg også åtvare mot at ein gjer dette til eit reint spørsmål om amerikansk eller ikkje amerikansk nærvær i ulike land i dette området, fordi det er suverene statar som ønskjer samarbeid med USA og eventuelt NATO, og det er ein legitim rett for desse landa. Utfordringa ligg i å involvere desse nye statane i eit internasjonalt samarbeid og samtidig sørgje for at legitime russiske tryggleiksinteresser blir tekne vare på i dette arbeidet. Og når utanriksministeren legg stor vekt på samarbeidet med Russland, håper eg at desse russiske tryggleiksinteressene i det sørlege området må stå sentralt i den dialogen med Russland, både den som Norge står for, den som NATO står for, og den som EU står for. Det er også ein av nøklane til ei vellukka NATO-utviding, etter mitt syn.