Oddbjørg Ausdal Starrfelt (Arbeiderpartiet), 2002-06-11:
Dette er ein av to samleproposisjonar me har fått til handsaming etter påske, med veldig mange og til dels omfattande saker som er svært så summarisk omtala. Det er me i Arbeidarpartiet kritiske til. Fleire av sakene er så omfattande at dei burde vore handsama som eigne saker, med eit mykje breiare grunnlag for Stortinget til å ta dei avgjerdene me er inviterte til å ta. Dette gjeld særleg omorganiseringa av Statens vegvesen. Når saka om omstilling av Statens vegvesen i tillegg kjem stykkevis og delt, og når statsråden har nølt med å gje Stortinget naudsynt informasjon, ja, då ser me i mindretalet – Arbeidarpartiet, Sosialistisk Venstreparti og Senterpartiet – grunn til å kritisera. Me seier det såpass sterkt som: «Disse medlemmer mener statsråden har utøvd dårleg politisk skjønn i forhold til den sterke informasjonsplikten hun har overfor Stortinget. Dette gjelder særlig i saker Regjeringen legger fram for Stortinget. Disse medlemmer forutsetter at statsråden i sitt videre virke viser vilje til å gi samferdselskomiteen all den informasjon den trenger.» Komiteen fann det til slutt naudsynt å kalla inn statsråden til open høyring. Her gjentok statsråden at ho hadde oppfylt informasjonsplikta si, og ho viste gong på gong til at ho hadde svara på spørsmåla. Det mest omtala spørsmålet gjaldt kostnader knytte til omstillinga. Her svarte statsråden innsnevrande og berre på kostnadene knytte til etableringa av eit interimsselskap, ikkje dei totale kostnadene. Det merkelege var at ho svara mykje breiare på andre spørsmål i same saka. Det gav oss – og det gjev oss – ei kjensle av at ho helst såg at Stortinget ikkje fekk den informasjonen ho hadde så langt. Kollega Nistad uttala då òg at han trudde dei 680 mill. kr som er omtala i den saka me handsamar i dag, var dei fulle og heile kostnadene ved omorganiseringa. Eg vonar han i dag er glad for at me i Arbeidarpartiet byrja å stilla spørsmål, slik at alle tilgjengelege tal til slutt kom fram. Diverre skjedde ikkje dette før VG hadde grave fram dei same tala. Men eg undrar meg på om representanten Nistad og Framstegspartiet i dag er nøgde med den måten saka er lagd fram på, og med den informasjonen statsråden valde å leggja fram for komiteen, eller om dei støttar dei kritiske merknadene frå mindretalet. Eg har gjeve opp å få statsråden til å innrømma at ho har utøvd dårleg skjønn når det gjeld informasjonsplikta overfor Stortinget. Det som er sikkert, er at ho hadde spart seg for mykje bry dersom ho hadde teke meir sjølvstendig ansvar for å gje komiteen den informasjonen som er naudsynt for å fatta vedtak i saka. Eg vonar ho har lært av dette. Omorganiseringa av Statens vegvesen er ei svært omfattande sak som omhandlar eit svært så viktig samfunnsområde. Denne sektoren sysselset ca. 10 000 personar. Først i samband med statsbudsjettet vil Stortinget få saka i si fulle breidde til handsaming. Denne framgangsmåten er uheldig av to grunnar: Stortinget tek alt i vår avgjerder med vesentlege budsjettverknader og konsekvensar – og dette før me ser heilskapen i saka.Stortinget får ikkje høve til å ta stilling til avgjerande spørsmål for det nye selskapet, som opningsbalanse og viktige rammevilkår for selskapet, før få veker før selskapet skal ut i ein sterkt konkurranseutsett kvardag. Eg føler med dei tilsette i selskapet, særleg dei som er på min alder og eldre. Dei kan gå ei tøff tid i møte på ein svært usikker og utsett arbeidsplass, som kanskje vil kvitta seg med dei. Dette kan fort verta eit nytt døme på det brutaliserte arbeidslivet, med staten i førarsetet. For oss i Arbeidarpartiet hadde det vore eit betre og meir seriøst alternativ om denne saka hadde vore innleidd med å leggja fram ei større sak for Stortinget, ei sak med prinsipp og mål for omorganiseringa med anslag for kostnader og moglege effektiviseringar, med eit opplegg for korleis dei tilsette var tenkte ivaretekne, og med eit forslag til opningsbalanse. Alt dette burde vore utarbeidd i eit nært samarbeid med Statens vegvesen – både leiing og tilsette. Dei tilsette har i prosessen så langt vist stor vilje til omstilling. Statsråden kunne sikkert fått mange gode råd, og ho hadde sloppe den massive kritikken ho har fått frå dei tilsette sine organisasjonar. Det endelege resultatet ville då både vore betre forankra i etaten og ville gjeve Stortinget høve til på ein ordentleg måte å handsama saka. No vil ho på mange måtar verta liggjande som ein verkebyll. Etter mykje om og men kan me slå fast følgjande når det gjeld omorganiseringa av Statens vegvesen: 1. Førebels kostnader ved omorganisering og forventa underskot dei fyrste åra ser ut til å koma på nærare 4 milliardar kr. Summen kan auka dersom utgifter til venteløn og tidlegpensjon vil gå ut over det ein har venta.2. Statsråden har ikkje godtgjort at me får meir veg for pengane. Ho har påstått dette, samstundes som ho ikkje har kunna gje klåre svar på kor store kostnadene vert, og ho har starta med å ta 255 mill. kr frå veg for å finansiera omorganiseringa allereie i år.3. Dei tilsette sine organisasjonar har i periodar vore svært misnøgde med framgangsmåten. Eg har merka meg at dei tilsette uttalte på TV2 at dei kjende statsråden sine utsegner om ineffektivitet i den opne høyringa som eit slag i ansiktet. Det burde kanskje vore usagt, og det kan vanskeleg oppfattast som ein invitasjon til eit godt og konstruktivt samarbeid. Eg har merka meg at statsråden har sagt seg lei for dette i eit brev til dei tilsette, og eg vonar at prosessen no kjem inn i eit meir konstruktivt spor. Arbeidarpartiet var imot at Statens vegvesen si produksjonsavdeling skulle gjerast om til eit aksjeselskap som skal konkurranseutsetjast 100 pst. frå 1. januar 2003. Me tek likevel fleirtalet si avgjerd om dette til etterretning. Så til nokre andre saker i denne proposisjonen. Først om elev- og studentrabatten. Det har svirra mange tal, prosentsatsar og påstandar i denne saka. Forslag til rabattar har nok vist seg å vera underfinansierte av dei to siste regjeringane. Det som er viktig no, er at det er eit fleirtal for 40 pst. rabatt. I Arbeidarpartiet har me i tillegg lagt inn pengar i revidert nasjonalbudsjett slik at dette òg kan omfatta NSB, Nord-Norgebussen og Hurtigruta frå 1. august. Me går inn for å gje 50 pst. rabatt frå neste år, og det kjem me tilbake til i samband med handsaminga av kollektivmeldinga. Så eit par saker på Luftfartsverket sitt ansvarsområde. Lat meg først nemna ei sak der medlemene komiteen er samde, nemleg i saka om at Luftfartsverket skal etablera eit treningssenter for brann- og redningsteneste i Tjeldsund. Omorganiseringa av Luftfartsverket til aksjeselskap kombinert med at eit fleirtal i styret for Luftfartsverket er imot ei slik etablering, har skapt tvil om denne etableringa lokalt. No skulle all slik tvil vera rydda av vegen. Eit fleirtal gjorde i samband med handsaminga av statsbudsjettet vedtak om ein gjennomgang av Luftfartsverkets økonomi, og bad om ei vurdering av behovet for tilleggsløyvingar eller andre tiltak. Me i Arbeidarpartiet ser på gjennomgangen i denne proposisjonen som heller mangelfull, og vil be om at ein grundigare gjennomgang vert gjord i samband med neste års budsjett. Me er svært lite nøgde med at fleirtalet utset naudsynt utbetring og utbygging av Stavanger lufthamn, Sola, på ubestemt tid, trass i at eit fleirtal, alle unnateke SV, lova noko anna i fjor haust. Dette skal verta vanskeleg for fylkesordførar og ordførarar frå Høgre i området å forsvara. Arbeidarpartiet ber Regjeringa om å koma med framlegg til startløyving i samband med budsjettet for 2003. Eg vonar det vil skje, trass i at dette ikkje får fleirtal i dag, men fordi eit fleirtal lova det så seint som i fjor haust. Arbeidarpartiet har gått inn for denne utbygginga før, sjølvsagt av omsyn til oss reisande, men ikkje minst av omsyn til Luftfartsverket sin økonomi, og av omsyn til dei mange flyplassane som har glede av det overskotet som vert skapt på Sola. Stortinget har ved fleire høve uttalt at Lofotens fastlandssamband skulle vidareførast snarast mogleg. Framdrifta har no stoppa opp etter at dei naudsynte reguleringsplanane ikkje vart godkjende av Hadsel kommunestyre. Eit stort fleirtal, alle unnateke SV, meiner at Regjeringa aktivt må syta for å få på plass naudsynte avklåringar i planarbeidet og sikra framdrifta i prosjektet. Her føreset me at statsråden tek affære umiddelbart. Eg må til slutt nemna: Det er positivt at ein framover kan rekna inn innsparte subsidiar til ferjedrift i 15 år når ein planlegg ferjeavløysingsprosjekt. Ekstra positivt er det at fleirtalet, alle unnateke SV, ber om at innsparingar som følgje av at ei brukt ferje kan erstatta ei ny, òg vert teke med i dette reknestykket.Det er positivt at det vert løyvt meir pengar til rassikring.Det er positivt at Listerpakka no er godkjend, og at reisetilhøva innanfor og gjennom Vest-Agder finn ei løysing.Det er positivt at planane om ny godsterminal i Trondheim ikkje vert lagde på is, og at både Brattøra og Leangen skal vurderast som alternativ i ny utgreiing.Det er positivt at me no får fleirtal for ei avviklingsordning for store fylkesvegprosjekt, og at det er eit fleirtal som pålegg Regjeringa å koma tilbake med framlegg til ei slik løyving til Jondalstunnelen i budsjettet for 2003. Det er stor glede i distriktet! Og sjølv om dette til slutt vart nokså langt, har eg på langt nær nemnt alle dei sakene som er omtalt i denne proposisjonen.