Knut Arild Hareide (Kristelig Folkeparti), 2010-01-07:
Det nordiske samarbeidet har ei lang historie, og me nordmenn har mange og tette band til våre nordiske nabofolk. Eg vil derfor først ta opp den svært vanskelege situasjonen som våre islandske vener har kome opp i. Eg er veldig glad for det representanten Lundteigen tek opp i sitt innlegg knytt til finanskrisa, som ikkje har ramma Noreg så hardt som vårt nordiske broderfolk på Island. Fleire av deira finansinstitusjonar hadde ekspandert sterkt i utlandet, og då dei gjekk over ende, skapte det ei nasjonal økonomisk krise. Den islandske bankkrisa er den største krisa, relativt til landets størrelse, som noko land nokon gong har opplevd. Dei tre største bankane på Island tok i 2007 opp lån tilsvarande om lag ni gonger landets årlege vare- og tenesteproduksjon. Islendingane kjem til å slite i mange år med å nedbetale den gjelda som bankkollapsen etterlét seg, sjølv om verdiane i buet vil gi islendingane tilbake to tredelar av denne summen. For at Island skal gjere opp for bankane sine forpliktingar til kundar i Storbritannia og Nederland, har den islandske regjeringa gjennom den såkalla Icesave-avtalen teke på seg et gjeldsansvar som tilsvarer om lag eit hundre tusen kroner for kvar islending. No er situasjonen tilspissa fordi den islandske presidenten ikkje vil godkjenne avtalen og vil sende saka ut til ei folkerøysting. Eg er uroleg for situasjonen. IMF, dei nordiske landa, Russland, Polen og Færøyane har lånt Island om lag 5 milliardar dollar for å hjelpe landet med å importere heilt naudsynte basisvarer som mat og brensel. Desse pengane blir utbetalte i porsjonar, og mykje av utbetalingane står att. Dersom Island no seier nei til Icesave-avtalen, vil IMF truleg stanse utbetalingane. Eg vil derfor nytte høvet til å spørje utanriksministeren om Noreg vil gjere som IMF og stanse hjelpa til islendingane dersom dei nektar å betale Icesave-gjelda, eller om Noreg kan velje ei anna linje og vise meir solidaritet med vårt islandske broderfolk enn det IMF eventuelt vil gjere. Eg synest orda frå Lundteigen om ei utstrekt hand er viktig å ta med seg, og eg vil utfordre utanriksministeren på dette. Kristeleg Folkeparti vil vidareutvikle det gode samarbeidet me har i Norden og bruke den nordiske kanalen i vårt arbeid med andre utfordringar i europeisk samanheng. I møte med globaliseringa må me i det nordiske samarbeidet ha sterkt fokus på utfordringane knytte til klima, miljø, energi, forsking, innovasjon og grensehinder mellom dei nordiske landa. Når det gjeld grensehinder, vil eg slutte meg til orda frå saksordføraren, men eg vil òg vise til fleirtalsmerknaden frå Høgre, Framstegspartiet og Kristeleg Folkeparti i Innst. 125 S. Me må ikkje berre arbeide for å byggje ned gamle hinder, men også gjere det me kan for at det ikkje veks fram nye, m.a. som følgje av implementeringa av nye EU-direktiv. Saman med Høgre har Kristeleg Folkeparti òg ein mindretalsmerknad om språkpolitikken. Han er viktig ikkje berre i skulen, men òg på andre område, som medie- og kulturpolitikk. Betre forståing av våre nabospråk er viktig med det store samkvemmet me no har over dei nordiske grensene. Frå Kristeleg Folkeparti si side har me elles eit særleg engasjement for å stø arbeidet for demokratisering i Kviterussland. Det ville vere flott om me frå nordisk side kan nytte våre røynsler til å hjelpe fram demokratiet der. Kristeleg Folkeparti har for sin del kontakt med kristendemokratar i Kviterussland. For oss som lever i eit veletablert demokrati, er det forstemmande å sjå korleis våre kolleger i eit europeisk naboland blir nekta ein heilt elementær rett dei har – retten til å opprette eit eige parti. Eit reelt demokrati føreset at også opposisjonen sine grunnleggjande demokratiske rettar blir respekterte.