Bård Vegar Solhjell (Sosialistisk Venstreparti), 2008-04-03:
I september 2007 gjennomførte alle elevane på 5. og 8. årssteg nasjonale prøver i lesing, rekning og lesing på engelsk, etter ein pause frå nasjonale prøver på nesten to år. Når ein høyrer på store delar av opposisjonen her i dag, kan ein få inntrykk av at det må ha vore ein fiasko. Sanninga er at gjennomføringa gjekk godt, og oppslutninga om prøvene frå skulane var god. Årsaka til at det har gått så bra, er at det har vore gjort eit grundig fagleg arbeid. I tillegg har det vore ein god dialog med organisasjonane, og det har vore stor semje om ikkje å publisere resultata frå prøvene på skulenivå. På oppdrag frå Utdanningsdirektoratet har Synnovate MMI gjennomført ei spørjeundersøking om gjennomføringa av dei nasjonale prøvene. Det er innhenta svar frå skuleleiar, lærarar, elevar og foreldre/føresette ved eit representativt utval av 500 grunnskular. Undersøkinga vart offentleggjord 1. mars 2008 og viser at informasjonen vedrørande dei nasjonale prøvene har nådd fram til alle brukargruppene. Eit stort fleirtal av skoleleiarane og lærarane meiner at informasjonsmaterialet held ein god kvalitet. Det er ei betydeleg forbetring samanlikna med sist ein gjennomførte nasjonale prøver, i 2005. Tre av fire elevar hadde fått tilbakemelding om eigne resultat på prøvene på det tidspunktet undersøkinga vart gjennomført. Det er bra, men det skal verte endå betre i framtida. Dei fleste foreldre/føresette opplyser om at dei har fått tilbakemelding om resultata for sitt barn. I 2005 fekk ein stor del av elevane inga tilbakemelding om eigne resultat på dei nasjonale prøvene. Fleire lærarar enn skuleleiarar meiner at prøvene berre i nokon grad gir informasjon om elevane som dei ikkje visste på førehand. Samtidig svarar berre eit lite mindretal, 2 pst., av skuleleiarane at dei ikkje planlegg å følgje opp resultata. Det er fleire skuleleiarar og lærarar i 2007 enn i 2005 som meiner at nasjonale prøver gir informasjon om korleis opplæringa for den einskilde eleven og elevgruppa kan styrkjast. Eg er godt nøgd med desse resultata. Samtidig skal vi jobbe for endå betre resultat framover. Prøvene følgjer offentlegheitslova. Regjeringa held fast ved at vi ikkje vil leggje til rette for rangering av skular, sjølv om det skjer i media. Det er først og fremst skulane og kommunane som skal bruke resultata frå prøvene på skulenivå som utgangspunkt for ein diskusjon om kvaliteten på opplæringa og om kva som må gjerast for å betre resultata til elevane. Undersøkinga viser at det vert gjort. Den største utfordringa for Noreg er dei store forskjellane vi har innanfor kvar skule. Det er ei utfordring både skular, kommunar og nasjonale styresmakter må ta alvorleg. Då må vi ikkje berre vere opptekne av skilnader mellom skulane. Det påpeika Andreas Schleicher, som leiar PISA-prosjektet i OECD, då han var i Oslo i desember 2007. Eg seier ikkje dette for å underkommunisere at det er viktige skilnader mellom skulane i Noreg - det er viktig at skular som slit, kan lære av dei som er gode - men tvert imot for å understreke at i alle skular i Noreg er det elevar som kan følgjast opp betre, som ikkje får ut sitt potensial, det er meir å gå på for skuleleiinga og lærarane, og det er altfor store skilnader mellom elevane i skulen. Finland er det landet som oppnår best resultat i PISA-undersøkingane. Landet har ikkje eit omfattande system med obligatoriske nasjonale testar, og dei offentleggjer ikkje resultata frå prøvene. Dei er dyktige til å vurdere og følgje opp den enkelte elev, slik at ekstra innsats kan setjast inn tidleg i opplæringa. I Danmark har den høgreleia regjeringa vedteke at resultata frå nasjonale prøver ikkje kan offentleggjerast. Resultata frå prøvane skal vere lett tilgjengelege for dei som treng dei. Skulane skal få tilgang til sine eigne resultat med ein gong. Elevar og foreldre/føresette skal få tilbakemelding om resultata til den einskilde eleven frå skolen. Resultata på kommunenivå er tilgjengelege. Bondevik-regjeringa publiserte resultata frå nasjonale prøver på skulenivå. Dette var ei medverkande årsak til strid om prøvene og boikott frå mange elevar i vidaregåande opplæring. Mange lærarar var òg skeptiske og oppfatta prøvene meir som ein kontrollmekanisme enn som ein reiskap for kvalitetsutvikling for den enkelte skulen. No har vi ro om dei nasjonale prøvene, og gjennomføringa har vore vellukka. Det har vore brei semje om at dei nasjonale prøvene er nyttige reiskapar for skular og kommunar, og at det er nødvendig med betre kjennskap til det utbyttet elevane har av opplæringa. Dette gir oss eit godt utgangspunkt for å arbeide vidare med å utvikle det nasjonale kvalitetsvurderingssystemet. Det vil vi kome attende til i fleire rundar seinare. Eg understrekar at målet er at vi skal skaffe oss eit godt nasjonalt kvalitetsutviklingssystem, ikkje eit rangeringssystem. Det må gjerast på ein måte som sikrar at det faktisk vert brukt i skulen. Det er det som er den store forskjellen mellom gjennomføringa av prøvene no og under den førre regjeringa.