Lene Vågslid (Arbeiderpartiet), 2015-06-08:
I dag ligg det føre ei fleirtalsinnstilling for Stortinget om å be regjeringa fremje forslag om å oppheve juryordninga. Det er ei ordning me har hatt i Noreg sidan 1887, og slik sett er dette ein dag som spesielt vil bli skriven inn i noregshistoria. Eg vil takke for samarbeidet med dei andre partia i komiteen i denne saka og er glad for at fleirtalet står bak innstillinga. Senterpartiet er ueinige med fleirtalet, og eg lèt det vere opp til dei sjølve å gjere greie for synet sitt. Juryordninga blei innført i 1887 og har vore gjennom store endringar. I dag blir ho berre brukt i dei mest alvorlege straffesakene. Av 1 500 saker i retten går om lag 300 for jury. For Arbeidarpartiet er det viktig å bevare det folkelege og demokratiske meddomsprinsippet i norske domstolar. Det vil seie at me er opptekne av at når ein erstattar juryen med ein meddomsrett, skal lekfolket vere i fleirtal. Eit hovudproblem med dagens juryordning er at juryen ikkje grunngjev dommen sin. Skuldspørsmåla blir avgjorde i lagmannsretten berre med eit «ja» eller eit «nei». Ein fornærma part, f.eks. i ei valdtektssak, får ikkje vite om han eller ho er trudd, om det var mangel på bevis eller kva som var orsaka til at ein tiltalt f.eks. går fri. Ein person som er tiltalt og dømd, får ikkje vite kva som faktisk felte han eller ho. Dette er openbert eit problem for rettssikkerheita til alle partar i ei straffesak. Med ei slik ordning kan ein ikkje etterprøve om avgjerda er teken på rett grunnlag, om bevissida er vurdert korrekt og om rettsreglane er anvende på rett måte. I saker som blir behandla med jury i lagmannsrettane, føreligg ein grunngjeven rett frå tingrettane med open votering, medan ankebehandlinga av lagmannsretten i jurysaker endar saka med ei ikkje grunngjeven og anonym rettsavgjerd av skuldspørsmålet. Dette talar etter komiteens fleirtal for at juryordninga bør erstattast med ein meddomsrett. Det er etter fleirtalets meining ein rettssikkerheitsgaranti at grunngjevingar er korrekte, presise og fullstendige. Det er også etter fleirtalets syn avgjerande at denne prosessen ikkje skjer etter at avgjerda er teken, men at dette blir teke som ein del av sjølve behandlinga. Me meiner at det er ein føresetnad for godt gjennomtenkte og grunngjevne avgjerder at ein arbeider med grunngjevinga når ein skal fatte avgjerda. Argumentasjonsrekkja eg nettopp var gjennom, grunngjev kvifor fleirtalet i komiteen ikkje støttar den såkalla lagrettefraksjonen i juryutvalet, men heller støttar meddomsrettsfraksjonen. Juryutvalet som gav oss NOU 2011: 13 Juryutvalget, Når sant skal skrives, var nemleg delt i dette spørsmålet, men var einige om at meddomsretten skulle vidareførast som prosessform for alle saker utanom dei mest alvorlege. Meddomsretten som prosessordning har ikkje vore gjenstand for fagleg kritikk. Det har juryordninga. Alle høyringsinstansar som deltok i høyringa vår den 3. mars, var for å avvikle juryordninga. Me merkar oss at ingen hadde ei spesiell meining om storleiken på meddomsretten, men alle meinte det var viktig at lekfolk skulle vere i fleirtal. Avslutningsvis vil eg òg vise til eit økonomisk forhold i denne saka. Komiteen blei opplyst av Domstoladministrasjonen under høyringa i saka om at ein kunne spare om lag 16 mill. kr på å avvikle juryordninga. Det er midlar som Arbeidarpartiet meiner må bli att i domstolane ved ei slik endring, ikkje at ein tek midlane ut ved ei endring frå jury til meddomsrett. Med dette avsluttar eg saksordførarinnlegget mitt og er veldig glad for at det no er fleirtal i Stortinget for å avvikle juryordninga.