Ingvald Godal (Høyre), 1998-12-04:
Eg vil fyrst seia litt om den tryggingspolitiske bakgrunnen for forsvarsbudsjettet og den situasjonen me er i. Det er ein del forsvarspolitikarar – framståande slike– som går rundt og snakkar om at det ikkje ligg føre nokon militær trussel mot Noreg. Det trur eg er ein uheldig måte å uttrykke seg på, for det har som konsekvens at det norske folk kan få det inntrykket at dei som er dei fremste på dette området, meiner at den evige fred har kome til vår jord, og slik er det som kjent ikkje. Det fundamentale tryggingspoltiske faktum for oss er at nokre få mil utanfor vår grense finn me den einaste konsentrasjonen av militær slagkraft som kan øydelegge store delar av USA og Europa i løpet av ein halv time eller så. Og me veit òg at dersom det oppstår ein liten konflikt, same kvar – det kan vera i Kosovo, i Golfen eller kvar som helst – og denne får eit aust-vest-perspektiv, vil me straks vera i fokus for stor merksemd på grunn av vår nærleik til dette veldig sensitive området. Difor trur eg at me i større grad skal taka med den store uvissa som me lever med, ikkje minst på grunn av at denne reiskapen like utanfor vår grense blir disponert av regime som er totalt uføreseielege. Ingen kan i dag vita kven som om nokre månader eller år kontrollerer den utløysande knappen på denne reiskapen. Når det så gjeld budsjettet, har Høgre som alltid lagt si haldning i langtidsmeldinga til grunn. Det vil seia at me vurderte det slik at for å nå dei måla som var fastlagde i langtidsmeldinga, måtte me ha 1,5 pst. vekst i budsjetta, slik forsvarssjefen hadde peika på. Det som har skjedd i haust, har etter mitt syn berre understreka at forsvarssjefen hadde rett i denne samanhengen. Me har lagt det til grunn, og det gjorde at me då fyrst måtte plusse på dei 815 mill. kr som var kutta, og så måtte me legge på 1,5 pst. dvs.. 345 mill. kr, og me kom då til ei bruttopåplussing på litt over 1,1 milliardar kr – me kutta litt her og litt der, slik at nettopåplussinga vart på 1,1 milliardar kr. Det var då for å gjennomføra langtidsmeldinga. Til min namnebror har eg lyst til å seia: Dersom Arbeidarpartiet hadde stått på langtidsmeldinga, hadde det vore fleirtal for den i Stortinget. Me i Høgre har ikkje fleirtal, me har ikkje fleirtal saman med Framstegspartiet ein gong. Men saman med Arbeidarpartiet vil me ha det, og det er det som gjer den store forskjellen. Når det gjeld Regjeringas forslag, må eg seia at etter den debatten me hadde om langtidsmeldinga om kor nødvendig det er å få samsvar mellom mål og verkemiddel når det gjeld ressursar til Forsvaret, som er det store fundamentale problemet for norsk forsvar, var det utruleg skuffande at me fekk ein proposisjon, eit forsvarsbudsjett, med det store kuttet på 815 mill. kr, og ikkje berre det, men at ein gjorde fyrstegongstenesta til ein salderingspost. Det er heilt håplaust dersom fyrstegongstenesta no skal bli ein salderingspost i dei årlege budsjetta, slik at opplegget for gjennomføringa av den for neste år blir fastlagt like før jul eller kanskje litt etter jul. Det blir heilt håplaust. Det er like håplaust som at skuleåret skulle bli vedteke i samband med ein stortingsproposisjon like før jul – akkurat like håplaust for befalet som det ville ha vore for lærarane. Eg kan nesten ikkje seia kor ille eg synest det er, og konsekvensen av og konklusjonen på det som har skjedd i haust, må bli at det må aldri meir skje. Å forandre på fyrstegongstenestas lengd og innhald er greitt, det gjer me stadig. Men det må skje i eigne proposisjonar, slik ein alltid har gjort før, slik at det kan gjennomførast på ein rimeleg måte tidsmessig. Når det gjeld forslaget om reduksjon i Kystvakta, ser me det også som veldig uheldig. Den får stadig viktigare oppgåver, ikkje minst med det nye som no skjer på dette området – Schengen osv. – og då er ikkje vegen å gå å kutte på den, så det går me imot. Eg vil forresten ta med at det var ikkje berre det som gjekk på fyrstegongstenesta, me var veldig skeptiske til, men òg den reduksjonen i befalsutdanninga som låg i dette, og ikkje minst det at ikkje alle skulle kallast inn. Det vil seia at ein bryt med det som Stortinget år etter år har understreka er nødvendig, nemleg at likskapsprinsippet må respekterast dersom me skal kunna ha ei vernepliktsordning i vårt forsvar. Forsvaret er ein organisasjon som er samansett av ei rekkje forskjellige element, som alle veit: mannskap, utstyr, trening, utdanning og fasilitetar. For å få mest mogleg effekt ut av dei ressursane som er stilte til disposisjon, er det veldig nødvendig å kunna tenke langsiktig – det er heilt avgjerande. Berre på den måten kan ein få noko som fungerer bra i eit perspektiv over tid, og berre slik kan ein òg unngå monalege feilinvesteringar. Difor håpar eg at landets nasjonalforsamling no omsider, etter den tumulten me har hatt i haust, kan manne seg opp til å gjennomføre forsvarspolitikken på ein slik måte at me får føreseielegheit, og dermed får maksimalt att for dei summane som me investerer til dette formålet. Eg må seia at det var forferdeleg rart at det i løpet av hausten måtte så stort press til for å få Regjeringa med på eit opplegg som var – iallfall så nokolunde, om ikkje fullt ut – i samsvar med deira eiga langtidsmelding for tre månader sidan. At me måtte halde på i vekevis og nærmast truge dei på livet før dei gjekk med på det, var forferdeleg rart. Når det gjeld det reviderte budsjettet som me har fått, er eg glad for at det gjer at fyrstegongstenesta kan gjennomførast i samsvar med dei opprinnelege planane, at all den omkalfatringa som forsvarsministeren hadde sett i gang rundt omkring i avdelingane, kan leggast til side, og at dei kan jobbe på ein skikkeleg måte. Eg er glad for at det kjem noko meir til materiell, sjølv om det er altfor lite i forhold til behovet, og eg er glad for at internasjonale operasjonar no skal finansierast utanfor budsjettet. Det er heilt nødvendig. Dei kjem ofte brått på, og i tidlegare år har det altfor ofte skjedd slik: Det kjem ei oppgåve som me må vera med på – det er me alle samde om – men når det skal finansierast, gjer ein det ved å ta frå materiellinnkjøpa, og dermed blir den kassa så slunken at me t.d. må kutte ut ferdigforhandla kontraktar om heilt nødvendig materiell, som me måtte gjera i vinter når det galdt Hercules. Det er ikkje ein brukbar måte å arbeide på, så eg er glad for at eit samla storting no går inn for at dette skal finansierast utanfor. Då kan me få ro over dette. Eg vil elles understreke at me i Høgre er veldig sterke tilhengarar av at me skal ta vårt ansvar i internasjonale operasjonar. Me ser det slik at dersom me skal kunna nå eit stykke på veg når det gjeld å få ein internasjonal rettsorden, må me sjølvsagt ha eit internasjonalt politi. Det får me ved at dei forskjellige nasjonane medverkar, og difor må me òg medverke. Og som liten nasjon er me spesielt interesserte i ein slik internasjonal rettsorden. Når det gjeld eit par konkrete punkt, som dette med omskolering av russiske offiserar, trur eg det kan vera eit fornuftig tiltak. Eg er samd i det representanten Røsjorde sa i stad, at det er litt underleg at russarane skal bruke store summar på å utvikle nye angrepsubåtar samtidig som me skal måtte hjelpe dei med å rydde opp i skrotet av dei gamle og omskolere offiserar, bygge hus for dei osv. Men greitt, me gjer det. Me var òg med på å bygge hus for dei for nokre år sidan, men me kan ikkje vera med på at dette skal gå over Forsvarsdepartementet sitt budsjett. Det er stadige forsøk på å smugle alt mogleg rart inn på dette budsjettet, og der må me vera konsekvente. Bustadene for russiske offiserar vart finansierte utanom, det må òg denne utdanninga bli. Til slutt ein ting som eg synest er veldig urovekkande, og det er at Regjeringa no vil innføre kvotering på etnisk grunnlag når det gjeld opptak ved våre skular innanfor Forsvaret. Forsvaret har alltid, heilt sidan adelen vart avskaffa, vore ein stad der alle vart behandla absolutt likt. Om ein var son av ein godseigar eller ein husmann, same kva etnisk bakgrunn ein hadde, vart ein behandla fullstendig likt. Det var det ein stod for sjølv, det kom an på, og ingenting anna. No innfører me då kvotering på etnisk grunnlag. Motsatsen til det er diskriminering på etnisk grunnlag, og eg er redd for at dette vil føre til auka etniske motsetnader i samfunnet vårt i dag. Faren for at me får det, er stor nok allereie, om me ikkje skal stimulere til det på denne måten.