Hallgeir H. Langeland (Sosialistisk Venstreparti), 2011-12-07:
«Det nytte ikkje å nå stjernene med sykkel.» «Men stjernene forsvinne ikkje når me bruge sykkel.» Det seier kristensosialisten Gunnar Roalkvam i eitt av sine dikt. Det er jo veldig rett, for det me ser, er at me forureinar ganske mykje på denne kloden, ikkje minst innanfor transportområdet. Tenk korleis det hadde vore i byområda dersom fleire sykla, med lokal forureining, støy og klimagassutslepp! Tenk kva slags byluft det kunne bli, som ikkje var farleg korkje for astmatikarar eller for barna i barnehagar, som må stengja! «Loftå e så fodle av gassar og av røyg», seier òg Gunnar Roalkvam, og «det e’kje greit å vera foggel i dag». Men det er faktisk heller ikkje så godt å vera menneske i byane på vinterstid, når lufta er stinn av gassar og røyk. Så her er det noko å gjera. SV er derfor glad for at me raud-grøne på Stortinget, i samarbeid med ein fornuftig statsråd, fekk til å løyva 20 mill. kr meir til gang- og sykkelstigar i budsjettet. Det var syklistane glade for, men det er òg bylufta glad for, for me kan få fleire på sykkel og mindre forureining i byane, bl.a. Heile verda er samla i Durban. Kyoto-avtalen skal reviderast. Kinesarane ser ut til å bevega seg i riktig retning. No er det berre amerikanarane, Saudi-Arabia og andre igjen, men sannsynlegheita for eit godt resultat er ikkje spesielt stor. I klimaforliket, som alle parti står bak, med unntak av Framstegspartiet, er det mange offensive grep me kan ta. Nokre tek me i forhold til ei belønningsordning, med auka kollektivtransport og redusert biltrafikk – det er veldig bra. Me tek mange grep når det gjeld jernbane. Me tek andre grep når det gjeld bybaner, me tek grep når det gjeld gangvegar og sykkelstigar, osv. osv. Men det er framleis veldig mykje igjen. Eg meiner at på heimebane er fotballlaget best. Det skal me òg vera på klima. Me skal vera best på heimebane og ta dei to tredjedelane som me har lovt å ta i klimaforliket. Då må folk frå Høgre i sine innlegg etter min replikk vera pragmatiske når det gjeld korleis me skal løysa klimaproblemet. Det er SV innstilt på i fortsetjinga, men me må òg vera villige til å sjå på faktiske restriksjonar for å få ned klimagassutsleppa. Her er byområda, som høgresida ofte styrer, ikkje særleg offensive. Tvert imot er dei pingler og verstingar når det gjeld å føreta grep som verkar. NHO spør oss i SV om me ikkje kan få innført rushtidsavgift, som dei har gjort i Stockholm, slik at transporten kan gå enklare i byane. Det vil ikkje Høgre vera med på. Det er eitt grep som dei seier nei til trass i omsyna til klimagassutsleppa og til at næringslivet ikkje skal tapa så mykje pengar som i dag. Det er dei raud-grøne, med SV i spissen, som er næringslivets beste venn, for me vil ha ein transport i byane som gjer at folk ikkje står i kø og ikkje forureinar, men som faktisk fører til at næringslivet tener meir pengar. Der har Høgre eit stort forklaringsproblem. I Bergen, i Stavanger og i andre byområde er dei ikkje villige til å ta nokon grep som helst, for dei fryktar for biltrafikken – trass i gigantiske bilkøar. Det er slik at jernbanesektoren verkeleg har fått eit lyft med denne regjeringa. Me hadde Hareide i regjering, me hadde Schou i regjering – den førre regjeringa. Då var jernbaneløyvingane foreslått til 1,3 mrd. kr, i 2006-budsjettet. No kjekkar ein seg opp med mykje meir pengar til jernbanen – det er bra. Men berre for å slå det fast: Denne regjeringa har altså ei jernbanesatsinga som er mange, mange gonger større enn det Kristeleg Folkeparti og Høgre fekk til då dei sat i regjering – inklusiv Venstre, som eg gløymde, som då hadde statsråden – og faktisk fremma dette elendige jernbaneforslaget, som no er totalt utradert i forhold til det me har med SV i regjering. Så her skjer det mykje. Me skal utgreia lyntog – og me utgreier lyntog. Her vil eg berømma Deutsche Bahn og Norsk Bane blant mange andre aktørar, men dei har vore lengst på banen for å få bevist at lyntog er fornuftig i Noreg. No bruker me 50 mill. kr på å gjera dette sjølve. Det er kjempebra, det er eg veldig fornøgd med, og det ser veldig lovande ut. Men ikkje berre det: Faktisk er det slik at Stortinget er eit klokt storting; dei seier at når du byggjer nye trasear som kan visa seg å vera framtidige høgfartstrasear, byggjer ein dei som det. Det var det eg utfordra representanten Hoksrud frå Telemark på, men han svarte ikkje på problemstillinga om han meiner me no skal byggja med ein lågare standard, slik at det ikkje blir lyntog til Telemark. Det ville han ikkje svara på, for han vil nok ha begge delar, slik Framstegspartiet vil, og som dei har pengar til. Når me byggjer Oslo–Ski, byggjer me altså mot Göteborg og mot Europa med høgfartsstandard, slik at me verkeleg kan kopla oss på det europeiske høgfartsnettet. Kvifor skal me ikkje det? Kvifor skal me ikkje gjera det som nesten alle andre land i verda gjer, byggja eit høgfartsnett, med den flytrafikken som er f.eks. frå Vestlandet til Oslo, som er størst i Europa. Då må me ta grep, og høgfartstog vil òg vera eit grep for å få til utvikling i distrikta, slik dei ulike utgreiingane har vist i dei førre vekene. Så er det viktig òg at me held fokus på nærtrafikken. Eg vil seia at der har statsråden gjort ein veldig god jobb i Oslo. Der har me hatt store problem, og der har me hatt masse forseinkingar. Mange folk har skjelt meg ut fordi eg har snakka om lyntog, og så har deira lokaltog stått. No har me teke grep. Punktlegheita har gått opp, fleire tog kjem, og nye tog skal koma. Dei som bur i østlandsområdet, kan gleda seg til at det skal bli endå betre på toget, og så skal me sjølvsagt òg byggja ut intercity. Det er berre å seia òg at me beklagar at me ikkje fekk til ei 250 km/t-løysing – ser det ut til – langs Mjøsa. Men me kan òg tenkja at den løysinga oppi åsen kan koma likevel. I Nord-Noreg satsar me på Nordlandsbanen. Me brukar 100 mill. kr på å rusta han opp. Dersom Elisabeth Enger les innstillinga frå komiteen, vil ho sjå at me òg tek for oss Saltenpendelen og Ofotbanen som viktige område – spesielt Ofotbanen, for der er kapasiteten sprengd, og der har me behov for kryssingsspor. Der seier komiteen at det må ein jobba meir aktivt med frå statsråden si side for eventuelt å få til eit spleiselag med LKAB og andre partar i området. Det er ei problemstilling som eg meiner høgresida overser. Dei seier ja takk, begge delar i Høgre og Framstegspartiet. Dei skal ha masse nye motorvegar over heile landet. Framstegspartiet skal bruka 300 mrd. kr på vegar, men dei skal òg byggja tog. Høgre meiner at lyntog skal vera lønnsamt. Dersom ein byggjer ut motorvegar, seier Deutsche Bahn, reduserer ein lønnsemda til toget. Altså er Høgre med sin samferdsels- og vegpolitikk med på å driva fram ein politikk som gjer lyntoget til ei umoglegheit dersom det skal vera lønnsamt, med den modellen Høgre legg opp til. Høgre må prioritera slik som regjeringa gjer, og koma med ei skikkeleg utgreiing som på ein måte vil setja fokus på at me må sikra oss at dette blir lønnsamt, som Høgre er så oppteke av. Med den politikken Halleraker legg opp til no, er det ikkje sånn. Eg meiner det er heilt nødvendig for stortingsfleirtalet, med utgangspunkt i klimaforliket, å laga ei anna finansiering for jernbanen. Eg meiner at det me ser, er at jernbanen blir diskriminert. Hamner har avgifter, fly har avgifter, pluss at når me kjøper brennevin på taxfree, går det òg i kassa til Avinor, og vegane har bompengar. Jernbanen har berre Sigbjørn Johnsen og Finansdepartementet å satsa på kvart år. Me må finna ein modell som er meir langsiktig. Eg har ikkje noko imot Sigbjørn Johnsen, det var ikkje det eg meinte, men me må finna ein modell som gjer at me har langsiktigheit i dette. Det har Sveits klart. Det må Noreg òg klara, og då meiner eg at Sveits sin modell kan me berre importera direkte og innføra han i Noreg. Det vil vera i samsvar med fleirtalsvedtaket frå Senterpartiet, SV og Arbeidarpartiet. Heilt til slutt: Det er veldig viktig at me ser enda meir på sjøsektoren og hamnesektoren. Der har me eit for dårleg opplegg. Me har kome oss mye, synest eg, med ny statsråd, men me har framleis eit stykke å gå for å få dette koordinert på ein betre måte.