Bård Vegar Solhjell (Sosialistisk Venstreparti), 2016-03-11:
Eg vil òg takke utanriksministeren for ei analytisk sterk utgreiing. Med den dystre undertonen kan det kanskje vere verdt å begynne med å seie at 2015 nok òg samtidig var det året nokosinne i historia som for gjennomsnittsverdsborgaren var best. Store delar av verdas befolkning opplever faktisk framgang. Det er òg verdt å minne oss på at 2015 var eit suksessår – eit uventa suksessår – for internasjonalt diplomati. Paris-avtalen på slutten av året kom etter fleire andre multilaterale suksessar, noko vi gjennom mange år har hatt lite av. Det er såpass at det kanskje kunne vere verdt å undersøkje litt nærmare kvifor det gjekk ganske bra i ein del prosessar i 2015. Men det var òg året då det voks fram – eg vil kalle det – ei fundamental uro hos meg og eg trur hos mange andre når det gjelder situasjonen rundt oss, både fordi nokre langsiktige, svært alvorlege utfordringar truar oss, og fordi vår eigen verdsdel framstår med mindre stabilitet. Det er det eg vil kalle fundamentalt globaliserte eller gjennomført globaliserte utfordringar. Verdas land har lenge vore gjensidig avhengige av kvarandre, men eg trur det vert tydeleggjort og sett på ein heilt annan måte no. På grunn av teknologi, og ikkje minst spreiing av teknologi, kan menneske i fattige land sjå dei enorme globale forskjellane. Dei kan få informasjon om kva som skjer, anten det er om slektningar eller andre som er på flukt i Europa. Og vi kan tydelegare oppleve konsekvensane av dei store globale utfordringane knytte til flyktningar eller til klima. Dei store utfordringane som er knytte til flyktning- eller migrasjonssituasjonen og til klimaet, har òg det spesielle ved seg at årsakene fundamentalt ligg utanfor vår direkte kontroll. Det er reelt store globale utfordringar. Vi er kanskje vane med å tenkje sånn om verda at fattige land i sør er avhengige av rike land i nord, men i begge desse utfordringane er biletet snudd. For å løyse dei utfordringane er vi når det gjeld klima, heilt avhengige av dei store utsleppslanda i sør, og når det gjeld flyktningar, av t.d. Midtausten og andre delar av verda. Det tredje som eg vil leggje vekt på som ein del av denne uroa, er at ting vi kanskje har teke ganske for gjeve i vår eigen verdsdel, no er reelt utfordra og problematisert. Vi opplever det eg vil kalle ei langvarig økonomisk og sosial krise, med auka ulikskap i Europa og med massearbeidsløyse i mange land, sånn at ein no kan stille spørsmål ved heile fundamentet for den modellen, kanskje det viktigaste framskrittet i vår verdsdel i det førre hundreåret. Vi har truleg òg vant oss til eit stabilt forhold til Russland, som no vert utfordra. Ikkje minst er fundamentale demokratiske verdiar i tilbakegang i viktige land i og rundt Europa etter det vi har opplevd som tiår på tiår med like klar framgang. Ein slik situasjon stiller krav til korleis vi tenkjer om vår eigen utanrikspolitikk og vilje til å utvikle han. La meg kort ta fire punkt som eg synest er viktige. Representanten Halleraker sa at hovudlinjene i norsk utanrikspolitikk ligg fast, noko som har vore sagt i alle utanrikspolitiske debattar eg har delteke i. Så la han til: sjølv om verda er i stor endring. Det er i alle fall grunn til å stille seg spørsmål om logikken i det: Verda forandrar seg, men vi står fast. Ein kunne kanskje ta det motsette utgangspunktet: Verda utviklar seg, og vi treng å utvikle oss. Ingen ønskjer total stillstand. Ingen ønskjer å snu opp ned på alt. Men viss «mindsettet» er utvikling, trur eg kanskje vi kjem litt lenger enn med «mindsettet» alt må vere som før. Det er bra med brei einigheit om ein del ting, men der det vert tenkt for likt, vert det tenkt for lite. Så kanskje skulle vi vri «mindsettet» frå at konsensus er det overordna viktige, til at det å få god meiningsbryting utvidar og utviklar oss. Alle i ein vanskeleg situasjon tenkjer på sine kortsiktige interesser og si eiga sikkerheit, og det er nødvendig, men meir nødvendig er det å nedkjempe dei langsiktige årsakene til dei problema vi no ser, anten det er klima, flyktningsituasjonen eller krig og konflikt. Difor kan ein kanskje seie at idealismen er den nye realismen. Våre langsiktige interesser er òg avhengige av det.