Valgerd Svarstad Haugland (Kristelig Folkeparti), 2003-06-16:
EUs kulturhovudstadsprogram, som vart etablert av kulturministrane i EU i 1985, har vore viktig for å synleggjera kulturen sin plass i Europa og styrkja oppfatninga av ein felles europeisk kulturtradisjon. Erfaringa viser at det å få status som europeisk kulturhovudstad har gitt både kulturell og økonomisk gevinst for dei aktuelle byane og også for vedkomande land. Programmet er også ope for land utanfor EU. Som kjent fekk Bergen status som europeisk kulturby saman med åtte andre byar i 2000. Basert på ein søknad frå kommunane Stavanger og Sandnes og Rogaland fylkeskommune går Regjeringa inn for å søkja EU om at Stavanger-regionen får status som europeisk kulturhovudstad i 2008. Føresetnaden er at Stortinget sluttar seg til forslaget i denne proposisjonen. Svært mange kulturaktørar i Stavanger-regionen er involverte i prosjektet, og søknaden er støtta av dei største byane i Noreg. Stavanger by og Stavanger-regionen har dei beste føresetnader for å gjennomføra prosjektet på ein måte som vil gi positiv internasjonal merksemd, og som vil inkludera norsk kulturliv generelt. Stavanger-regionen har lenge vore ein møtestad både for heimlege tradisjonar og framande impulsar. Kontakten med dei britiske øyane, kontinentet og med landa rundt Austersjøen har vore tette og omfattande. Stavanger har sidan 1997 vore medlem av det internasjonale forfattarparlamentet sitt nettverk av fribyar for forfølgde forfattarar. Byen og regionen kan i dag visa til eit rikt kulturliv, med stor breidd og høg kvalitet. Som fleire er kjende med, er Stavanger utpeikt av Norsk Kulturforum som Noregs kulturkommune i 2003. Status som europeisk kulturhovudstad vil gi ytterlegare drivkraft for å forsterka denne positive utviklinga. På dette tidspunktet har søknaden frå Stavanger og regionen karakter av å vera ei meir generell ramme for arrangementet. Prosjektplanen vil bli vesentleg meir detaljert dei nærmaste åra dersom søknaden blir innvilga i Brussel. Verdiar som blir framheva i søknaden, er kunstnarleg fridom, kulturelt mangfald og fellesskap, og at den viktigaste målgruppa for arrangementet vil vera born og unge. I medhald av rådsavgjerda av 25. mai 1999 med nye føresegner om dei europeiske kulturhovudstadene, er det Storbritannia blant EUs medlemsland som skal nominera kulturhovudstad i 2008. Stavanger-regionen har valt året 2008 på grunn av sine noverande og historiske band til Storbritannia. Stavanger har alt invitert til samarbeid med Liverpool, som nyleg vart nominert som kulturhovudstad. Stavanger-regionen har søkt om eit statleg tilskot på 100 mill. kr av eit totalbudsjett på 300 mill. kr til gjennomføring av arrangementet. Resten vil bli dekt av dei tre regionale partane, private sponsorar og eigeninntekter. Regionen vil ha ansvaret for den inntektsdelen som skal koma frå private sponsorar og eigeninntekter. Aktiviteten i prosjektet vil bli redusert dersom dei ikkje greier å skaffa heile beløpet. Det vil med andre ord ikkje bli søkt om ekstra støtte frå staten for å dekkja inn eventuelle mindreinntekter. I denne proposisjonen blir det foreslått å gi tilsegn til Stavanger og Sandnes kommunar og Rogaland fylkeskommune om eit statstilskot på inntil ein tredjedel av driftsutgiftene ved gjennomføring av det europeiske kulturhovudstadsåret. Stønaden er avgrensa oppetter til 100 mill. kr og vil bli fordelt over åra 2006–2008, dersom Brussel går inn for Stavanger. Det er frå EU si side enno ikkje avklara om det på bakgrunn av utvidinga av EU frå 1. mai 2004 vil bli lagt opp til om det skal vera inntil to eller tre kulturhovudstader pr. år i tida framover. Eg meiner at ein søknad til EU om kulturhovudstadsstatus for Stavanger-regionen vil gi eit positivt signal om Noreg sin vilje til å delta aktivt i kultursamarbeidet i EU i åra framover. Dette er særleg viktig i samband med utvidinga av EU og EØS-avtalen. Eg er difor veldig glad for at fleirtalet i komiteen ser positivt på dette initiativet. Eg er òg glad for at komitefleirtalet, liksom eg sjølv, har lagt stor vekt på det regionale samarbeidet og den sterke viljen regionen har til å satsa på dette prosjektet. Så få vi håpa at vi får støtte i Brussel, slik at Stavanger verkeleg blir ein kulturhovudstad i 2008.