Hallgeir H. Langeland (Sosialistisk Venstreparti), 1999-03-23:
La meg først få gjera det klart for representanten Hernæs: Det er enkeltpersonar i SV som er NATO-vennlege, ikkje partiet. Så til sjølve saka. Saksordførar Røsjorde har presisert at SV har hatt ei klar haldning heile vegen, og den står me framleis på. Me ønskte primært at det var energi- og miljøkomiteen som skulle behandla denne saka, og ikkje forsvarskomiteen. SV har to forslag i dagens debatt om tidenes største naturinngrep. Det eine forslaget er enkelt: «Regionfelt Østlandet etableres ikke.» Det andre er eit utsettingsforslag som tar utgangspunkt i det statsminister Bondevik sa i si NATO-utgreiing sist torsdag, altså at det er behov for å drøfta heile forsvarskonseptet vårt, med tanke på å få eit forsvar for framtida. Då tar me i SV statsministeren på ordet. Rekkefølgja blir jo heilt feil om me etablerer eit skytefelt og øydelegg naturen og det blir eit skytefelt som framtidas forsvar ikkje har bruk for! Det logiske må altså vera å venta. – Eg tar med dette opp dei to forslaga våre. Først litt om Arbeidarpartiets måte å opptre på i denne naturvernsaka. Jagland reiser nå land og strand rundt og forklarer at Hagen og Petersen har for stor makt i Noreg – seinast i Østfold i helga. Nå må sentrum velja mellom oss og Hagen, er Jaglands melodi. Ja, tenkte eg – og kom på IT Fornebu, og så tenkte eg på energi-, miljø- og forsvarsspørsmål, som eg jobbar mest med. Er det Jagland og Hagen som står mot kvarandre? Kva tid då? Faktum er at Jagland og Hagen som oftast er venner når det gjeld miljøsaker. Dei har vore for høgt oljeutvinningstempo, dei er samde i gasskraftsaka, og i budsjettbehandlinga for 1999 var forskjellen svært liten i miljø-, energi- og forsvarssaker. Og kva ser me i dag? Dei såkalla erkefiendane er jo perlevenner! Jagland og Hagen står skulder ved skulder mot lokaldemokrati og mot alt som kan krypa og gå når det gjeld miljørørsle, kulturminnevern og friluftsinteresser. Organisasjonar med 600 000 medlemmer, lokale kommunestyre og grasrotrørsler ser kven som har valt Hagen som sin kompanjong. Det er ikkje sentrumsregjeringa som må velja i denne saka, Jagland! Det er fleirtalet i Arbeidarpartiet som har valet – og så langt har det blitt Hagen. Men i dag kan altså Arbeidarpartiet auka sitt truverde ved å velja SV som samarbeidspartnar. Valet er ditt, Jagland! Og for å bruka din eigen retorikk: Nå må Arbeidarpartiet velja mellom oss og Framstegspartiet. Det burde vera enkelt, dersom Framstegspartiet er hovudmotstandaren. Dersom Arbeidarpartiet i dag vel å vera i same båsen som høgrepartia, vil truverdet i Arbeidarpartiets uttalte fiendebilete stå til null. Det er trass i alt den praktiske politikken, slik den vil koma til uttrykk i voteringa her i dag, som tel. For Arbeidarpartiets representantar vil eg derfor sitera frå eit brev energi- og miljøkomiteen har fått frå ei ung jente frå Reinsvoll, Heidi Tokerud: «Dere har alle makt til å gjøre en forskjell hver en av dere som gir den utslagsgivende stemmen.» Og vidare: «Et skytefelt i Hedmark vil ødelegge utrolig mye i veldig lang tid framover.» Heidi Tokerud, ein representant for komande generasjonar, avsluttar med å seia: «Vær så snill, tenk på framtiden, istedenfor kortsiktige og kortvarige løsninger.» Den enkelte arbeidarpartirepresentanten må lytta til Heidi Tokerud: Din stemme blir utslagsgjevande. Du kan stoppa tidenes største naturinngrep. Statsministeren sa i si NATO-utgreiing sist torsdag følgjande: «Det er Regjeringens syn at det er behov for en gjennomgang av forsvarspolitikken med vekt på Forsvarets oppgaver og ambisjonsnivå.» Vidare sa han: «Formålet vil være å sikre at Forsvaret kan møte de sikkerhetspolitiske utfordringene, slik disse fremstår nå og i årene fremover.» SV tar derfor statsministeren på ordet og foreslår i dag å venta med å etablera skytefeltet til me veit kva slags forsvar me vil ha. Me treng ikkje etablera eit skytefelt som det i neste omgang kan visa seg at me ikkje har bruk for. Derfor må me bli samde om forsvarskonseptet først, og så må me bli samde om kva slags øvingsmoglegheiter det nye forsvarskonseptet treng. Det vil vera å gjera ting i riktig rekkefølgje. Det kan sjå ut som om fleirtalet her gjer den tabben å rasera natur og bruka milliardar av kroner på noko som kan tilhøyra fortida. Skytefeltplanane kom på dagsordenen under den kalde krigen, ja faktisk for 38 år sidan, under Vietnamkrigen. Den kalde krigen er over. Det verkar ikkje som om alle her har tatt det inn over seg. Det me treng nå, er eit forsvarskonsept som ikkje er gått ut på dato. Då må me ikkje starta med å førebu oss på førre krig ved å etablera dette skytefeltet. Tilrådinga frå SV er logisk og rasjonell: Vent med skytefeltet til utgreiinga frå Regjeringa ligg føre, og til Stortinget har bestemt kva slags forsvarskonsept Noreg skal ha. SV foreslo at det var energi- og miljøkomiteen som skulle ha hovudansvaret for dette tidenes største naturinngrep. Det blei ikkje slik. Nå har me altså ei innstilling der Forsvaret sine påståtte behov overskygger alle andre samfunnsmessige behov og vurderingar. Naturvern, kulturminnevern og miljø kjem til slutt. Ei stadfesting på at Forsvaret går framfor alt, er den realiteten at energi- og miljøkomiteen, som altså har hovudansvaret for natur-, miljø- og kulturminnevern, brukte to dagar på å behandla dette største naturinngrepet i tida. Det fortel noko om det råkjøret som fleirtalet i Arbeidarpartiet og høgrepartia driv med i denne saka, og kor lite natur- og miljøspørsmål betyr for desse partia. Det skal me ikkje gløyma. SV meiner at skytefeltet er i konflikt med konvensjonen om biologisk mangfald og Bernkonvensjonen om vern av ville artar og deira leveområde. I skytefeltområdet finst det 127 fugleartar og 30 pattedyr, inklusive dei fire store rovdyra. 25 av artane står på nasjonal raud liste over trua og sårbare artar, og mange av artane er særleg sårbare for støy og forureining. Skytefeltet berører landskapsmessige kvalitetar der natur- og villmarksområde vekslar med velhaldne kulturlandskap, og vil øydelegga desse. Ein trur det er 3 500-8 000 automatisk freda kulturminne som vil bli frigitt og etterpå bygde ned og raserte. Skytefeltområdet er svært godt eigna for tradisjonelt friluftsliv og eignar seg svært godt for rekreasjon og turisme. Det finst altså eit heilt arsenal av argument mot å etablera skytefeltet. Og så finst det ei moglegheit til nordisk samarbeid i saka, og nordisk samarbeid er eit prioritert område, sa alle partia i langtidsmeldinga. Me snakkar altså om Älvdalen, eit skytefelt som ligg 14 mil frå Elverum, og som miljørørsla i Sverige ønskjer me skal bruka i staden for å øydelegga meir natur. Det er leitt at fleirtalet ikkje tar dette alternativet på alvor. Dersom Arbeidarpartiet og høgrepartia vedtar å etablera skytefelt i dag, startar det eit langvarig slag mot befolkninga i området, og nasjonale naturvern- og friluftsorganisasjonar vil kjempa mot dette. Dessutan vil alle forsøk på inngrep bli møtt av demonstrasjonar. Aksjonistar i alle aldrar vil aktivt prøva å forhindra etablering. Saka vil bli ei stor politisk belastning for Arbeidarpartiet og høgrepartia, og store offentlege midlar vil måtta gå med for i det heile å få utstyr inn i området dersom dette tidenes største naturinngrep skal gjennomførast. Det er nok å minna om Alta-utbygginga og det Gro sa om den etterpå. Ver så snill å tenka på framtida, ikkje bygg skytefeltet, skriv Heidi Tokerud, ein representant for dei framtidige generasjonane, til oss her på Stortinget. SVs råd til Stortinget er: Lytt til den unge jenta – sei nei til skytefeltet.