Magnhild Meltveit Kleppa (Senterpartiet), 2003-12-15:
Det går tydeleg fram av innstillinga frå kommunalkomiteen at her er eit alternativ til Regjeringa. Senterpartiet, Arbeidarpartiet og SV ynskjer alle eit sterkare offentleg engasjement for å få fleire i arbeid, for ein meir offensiv distrikts- og bustadpolitikk og for ein styrkt og meir solidarisk kommuneøkonomi. Det undrar meg mykje om ikkje Kristeleg Folkeparti òg inst inne ville meint det same. Dei ulike partia kjem til å gjera greie for sine respektive opplegg. Lat meg berre innleiingsvis retta merksemda mot merknader og forslag som Senterpartiet, Arbeidarpartiet, Framstegspartiet og SV syter for fleirtal for: Fire forslag til vedtak sist i innstillinga gjeld tingingar for å sikra fleire yrkeshemma arbeid. Fire gjeld betre organisering og prosessar for asylmottak og busetjing av flyktningar, mellom dei eit senterpartiinitiativ om at Regjeringa legg fram ei eiga sak om asylmottakssituasjonen, medrekna betre kontakt mellom mottak og lokalsamfunn. Regjeringa blir elles pålagd ei rekkje tilbakemeldingar i kommuneproposisjonen for 2005 om følgjene av innlemming av øyremerkte tilskot. Under punkt 2.6 i innstillinga er slik tinging gitt både for leirskulane, musikk- og kulturskulane og dei elleve institusjonane der det blir gitt grunnskuleopplæring. Under 2.6 får Regjeringa òg klar melding om å følgja nøye ordninga med ressurskrevjande brukarar og om å gå ein ny runde med kystkommunane for å retta opp uheldige verknader av endra ansvar for skyss av helsepersonell. På vegner av det fleirtalet som står bak 2.6.14., kan eg understreka: Fleirtalet meiner dei fire kommunane som har meldt feil om sine psykisk utviklingshemma, har retta tala sine og skal ha same 100 pst. dekning som andre. Senterpartiet har prioritert tre område i budsjettarbeidet for 2004: ein målretta, desentralisert næringspolitikklokal velferd, skule og omsorgein rettferdig skatte- og fordelingsprofil Vi har brukt mykje tid og krefter på å medverka til å halda skansen overfor ESA sine krav når det gjeld framtida for det viktigaste distriktspolitiske verkemidlet Noreg har, den differensierte arbeidsgivaravgifta. Vi er svært nøgde med det konstruktive samarbeidet som fyrst vart etablert mellom Arbeidarpartiet, SV og Senterpartiet, deretter med Framstegspartiet og også etter kvart regjeringspartia. Dette arbeidet førte til at Regjeringa må gå ein ny runde for å få til ei betre ordning, m.a. unntak for flest mogleg bransjar både i offentleg og privat verksemd. Elavgiftsbløffen vart avslørt, og det blir tilført 145 mill. kr meir til kompensasjon. Det er brei semje om varig kompensasjon og oversikt over denne i dei årlege budsjetta og om fylkeskommunane si regionale utviklingsrolle i denne samanhengen. Komitemerknadene er klare oppdrag til Regjeringa om å intensivera innsatsen. Senterpartiet er nøgd med retninga i budsjettavtalen mellom regjeringspartia og Arbeidarpartiet. Eit usosialt forslag med eit klart høgrestempel har vorte noko betre. Handsaminga av fleire fagbudsjett har likevel vist til fulle at Arbeidarpartiet har vore svært forsiktig i krava sine. Dei tek no ansvar også i kommunalkomiteen sitt budsjett for dramatiske innstrammingar som vil gjera ein vanskeleg kvardag endå tyngre både for mange lokale folkevalde og for mange som har trudd at Arbeidarpartiet ville sikra eit finmaska sosialt tryggingsnett for dei som har behov for det. Senterpartiet meiner det trengst ei heilskapleg og offensiv satsing på distrikta for å stansa sentraliseringa av kunnskap, makt, kapital og busetjing. Folk skal oppleva reell valfridom når det gjeld bu- og arbeidsstad. Noreg er i ein spesiell situasjon med mange lokalsamfunn med lågt folketal og store avstandar. Mange av dei viktigaste ressursane ligg i desse områda. Det er nødvendig å føra ein politikk som medverkar til å nytta dei rike ressursane vi har både på land og i havområda. Ein offensiv distriktspolitikk gir fleire arbeid. Dette krev at heile landet får høve til ei positiv utvikling. Auka midlar på område som samferdsel, næringsutvikling, kommunal velferd, breiband og tiltak retta mot ungdom og kvinner er livsviktig. Ny teknologi kan gi heilt andre høve enn før til meir varierte arbeidsplassar i mange distrikt. Erfaringane tilseier at det også er om å gjera av omsyn til innbyggjarane i dei største byane å dempa det presset dei no kjenner med ei sterk sentralisering. Vi er djupt ueinige i nivået på Regjeringa sitt forslag til løyvingar. Regjeringa legg seg til den uvanen å overføra tunge verkemiddelområde og oppgåver utan å følgja opp med tilstrekkeleg med midlar. Kommunale næringsfond og program for vassforsyning er døme på område der ansvaret no er overført til fylkeskommunane. Då må dei også ha reell moglegheit til å følgja opp. Det same gjeld forpliktingar overfor 14-kommunegruppa. Senterpartiet vil bruka 375 mill. kr meir til regional utvikling enn Regjeringa. Vi meiner at det er svært viktige og vel anvende investeringar. Det er i kommunane folk bur. Det er der det er behov for eit godt førebyggjande arbeid for å sikra trygge oppvekstmiljø. Barnehage, skule, kulturskule og eit breitt friviljug arbeid – alt er avhengig av at kommunane har midlar til å utføra sin avgjerande viktige del av arbeidet for trygge og inkluderande nærmiljø. Det er i kommunane det no er nødvendig å arbeida for ei omsorg der folk blir møtte med verdigheit og respekt. Senterpartiet vil også at kommunane skal ha ei viktig rolle som medspelarar for å sikra eit variert næringsliv. Vi vil at fylkeskommunane skal ha ressursar til ein desentralisert vidaregåande skule, til kultur og samferdsel, inklusiv ei trygg TT-ordning. Vi vil ha ei reell styrking av oppgåva som regional utviklingsaktør. Det er pinleg at Regjeringa ikkje ordna opp etter seg med eit meir rettferdig oppgjer etter statleg overtaking av sjukehusa, og at fleirtalet no må påleggja henne å gå ein ny runde når det gjeld oppgjeret etter statleg overtaking av barne- og familievern, rusfeltet og tekniske fagskular. Vi meiner Stortinget konsekvent skal avvisa nye oppgåver til kommunesektoren utan at det følgjer pengar med. Kommunalkomiteen har nyleg fått overlevert opprop frå 138 ordførarar, der hovudbodskapen er: Nok er nok! Tid for handling! Det er naudrop som endå fleire kommunar hadde vore med på om tidsfristen ikkje hadde vore så kort. Det er rop om hjelp som må takast på det yttarste alvor, og som også Regjeringa bør merka seg når kommuneproposisjonen skal førebuast. Senterpartiet meiner det blir eit skeivt bilete når ein, som Regjeringa, berre ser på veksten i inntektene i kommunesektoren og ikkje på veksten i utgiftene, ei heller tek omsyn til ein dramatisk svekt skatteinngang. Nye oppgåver er tilførde dei siste åra utan at pengar har følgt med. Til dømes har fleire kommunar både praktiske og økonomiske problem knytte til ein stadig meir rå utskrivingspraksis frå sjukehusa. Det er ansvarsfråskriving frå Regjeringa og stortingsfleirtalet når kommunar og fylkeskommunar no får skulda for at innbyggjarane ikkje får dei tenestene dei har krav på. Senterpartiet sitt alternative budsjett inneheld ei kommunepakke på om lag 4,9 milliardar kr. Det er ei oppfølging av vårt opplegg i kommuneproposisjonen for 2004 og inneber 4 milliardar kr meir i frie inntekter. Vårt utgangspunkt er at alle kommunar, anten vi snakkar om by-, vekst- eller fråflyttingskommunar, treng meir pengar til oppgåvene sine. Vi vil ha ein opptrappingsplan for å retta opp den økonomiske ubalansen, sanering av gjeld og ei meir forpliktande konsultasjonsordning mellom Regjeringa og KS. Vi er djupt ueinige i den gigantoverføringa Regjeringa no føretek frå dei mindre til dei større kommunane. Momsnøytralitet, ny kostnadsnøkkel for sosiale tenester, endringar av kraftskatten og nedtrappinga av Rattsø-utvalet synest å vera ledd i same strategien, ei svekking av mindre, men i all hovudsak velfungerande kommunar med tilfredse brukarar og gode tilbod. Vi er også djupt ueinige i kommunalministeren si framstilling av ein uhemma vekst i talet på tilsette i kommunane. Ho bør halda seg til talet på årsverk. Då blir biletet både annleis og dessutan rett. Senterpartiet vil at det skal førast ein aktiv bustadpolitikk. Vi held fast ved at Husbanken er det beste bustadpolitiske verkemidlet. Vi er ueinige med Regjeringa når det gjeld å endra Husbanken til ein fyrsteheimsbank. Vi føreslår at ramma for Husbanken skal setjast til 15,5 milliardar kr – 2 milliardar kr utover Regjeringa sitt framlegg. Vi vil auka bustadtilskotet og tilskotet til bukvalitet med til saman 330 mill. kr. Av omsyn til einpersonshushalda vil vi ha departementet med på å få fram gode døme frå kommunane på avgifter etter forbruk. Vi etterlyser den bustadmeldinga som Regjeringa lova før jul. Det hastar med den. I eit seinare innlegg får eg koma tilbake til tiltak for å få fleire i arbeid og til kor viktig det er å styrkja integreringa. Men lat meg heilt til slutt seia: Forslaga nr. 4–20 samt romartalsforslaga XIV –XIX blir tilrådde på det sterkaste. Her er søkjelyset sett på tiltak for einslege mindreårige asylsøkjarar, på fjerning av det låge taket for kostnader med attføringsopplegg og gjeninnføring av friinntekta for attføringsklientar. Her er òg forslag om ei høgst nødvendig utgreiing om omfordelingsverknadene ved den nye momsreforma og elles ei rekkje andre forslag til beste for Kommune-Noreg. Så tek eg opp dei mindretalsforslaga som Senterpartiet er medforslagsstillar til.