Kjersti Toppe (Senterpartiet), 2012-03-29:
Eg vil òg takka interpellanten for å ha teke opp eit viktig felt innan helse. Det angår ei stor gruppe menneske og eit felt der vi ikkje er gode nok på førebygging, og ei pasientgruppe som ikkje får tilstrekkeleg oppfølging når det gjeld diagnostikk og behandling. Når vi opererer med tal som at 30 pst. av den vaksne befolkninga lir av kroniske smertetilstandar, viser det at vi har eit betydeleg folkehelseproblem. Det plasserer oss i toppen av smertestatistikken av land i Europa. Mens ein av fem på kontinentet lir av kroniske smerter, lir ein av tre av kroniske smerter i Noreg. Som mange representantar har teke opp, gir smerte invalidiserande plager og er nok ei viktig årsak til sjukefråvær. Det er òg ei kjensgjerning at pasientar med kroniske smerter ofte slit med sosiale og økonomiske problem, og at ein av fire opplyser at dei har mista jobben på grunn av smertene. Desse pasientane kan utgjera heile 50 pst. av uførevedtaka. Det viser litt av kor alvorleg dette er. I ein artikkel i Dagens Medisin i haust står det ein statistikk som viser at det tek opp til sju år frå symptomdebut til ein får fullført diagnostikk og behandling, og at det er vesentleg lenger enn gjennomsnittet elles i Europa. Det viser at vi treng meir fokus på denne pasientgruppa på både diagnostisering og behandling. Eg vil takka statsråden for svaret hennar, og eg sluttar meg til behovet for styrking av både tilbodet i spesialisthelsetenesta og handteringa av smertepasientar hos fastlegane. Det er positivt at det no blir vurdert å utarbeida faglege retningslinjer. Men det viktigaste spørsmålet som vi treng svar på, er kvifor det er slik at nordmenn har mest vondt av alle i Europa, og om vi kan gjera meir for å bli betre på førebygging. Det er mange slags årsaker til dette – kor stor samanheng har det med at vi har eit lågt aktivitetsnivå i befolkninga f.eks.? Eit anna spørsmål er kvifor vi sidan 2000 har fått ei fordobling i ungdommens bruk av smertestillande. Er det slik at ungdom i dag har dobbelt så vondt som dei hadde for ti år sidan? Dette er vist i ein artikkel i Tidsskrift for Den norske legeforening nr. 15 i august 2009. Tala der er at 70 pst. av 16-årige jenter og 50 pst. av gutane bruker reseptfrie smertestillande medikament månadleg. Men ein av fire gutar, altså 25 pst. av gutane, og 26 pst. av jentene bruker smertestillande medikament dagleg. Det er ikkje heilt normalt, synest eg. Dette viser at det er viktig at vi òg ser på tiltak for denne gruppa og ser på årsakene til at det er blitt slik. Ungdomane opplyser sjølve lite drikke på skulen og uregelmessig eting som årsak. Det er det jo mogleg å gjera noko med. Det er eit faktum at overdriven bruk av smertestillande i seg sjølv kan gje hovudverk. Legemiddelverket opererer med tal som fortel at 30 000 nordmenn lir av medikamentindusert hovudverk. Endring av livsstil kan i mange tilfelle vera betre behandling for desse enn tablettbehandling. Meir fysisk aktivitet er òg eit veldig viktig tiltak – og viktigare enn vi trur. Vi må også snakke om haldningar. Då eg skulle google mine artiklar i dag, kom det opp ein annonse for smertestillande tablettar på Internett-sida. I butikkane dekkjer vi til snus, medan Paraceten står og lyser mot oss. Eg skal ikkje gå inn på butikksalet, men det gjer kanskje noko med haldningane til desse medikamenta, at dei er lette å ta, men kanskje ikkje alltid så lure å bruka. Vi må sjå til det sentrale målet vårt for legemiddelpolitikken, nemleg å sikra rett bruk – særleg for desse unge som brukar smertestillande ganske hyppig. Det som interpellanten tek opp, gjeld meir dei kroniske smertepasientane – og eg skal ikkje ta fokus vekk frå dei. Det er viktig å sikra eit betre tilbod for den gruppa, slik at det ikkje tek så lang tid før dei får rett diagnose, og at dei blir meir synlege som pasientar. Det må vi også ha fokus på i helsepolitikken vår.