Hadia Tajik (Arbeiderpartiet), 2013-06-17:
I dag tar Noreg same skritt som andre store kulturnasjonar har gjort før oss. I snart 50 år har litteraturen vore regulert i ei unntaksforskrift til konkurranselovgjevinga. No er tida inne for å løfte litteraturen opp og inn i ein eigen lov. Litteratur bidrar til å bevare og utvikle verdiar som heile demokratiet vårt byggjer på, nemlig ytringsfridomen, ordskiftet, meiningsmangfaldet og moglegheita til å fordjupe oss i vår eiga verd eller i ei heilt anna verd. Det å produsere ei bok er ikkje som å produsere ein sykkel, joggesko eller dongeribukse. Bøker byggjer demokratiet, dei styrker ordskiftet – bak kvar einaste bok ligg det eit unikt kreativt arbeid. Loven me i dag skal behandle, er for forfattarane og for lesarane. Loven kviler på fire pilarar. Loven gjer det obligatorisk å ha fastpris på nyutgjevingar fram til 1. mai året etter. Og Framstegspartiet seier at det betyr at ein ikkje vil ha konkurranse. Jo, ein vil ha konkurranse, men ein vil at nye bøker skal kunne konkurrere på kvalitet og innhald og ikkje berre på pris. Me føreslår ein avanseregulering mellom forlag og bokhandlar med eit rabattak på 50 pst., sånn at det ikkje berre er marknadsmaktene som rår. Loven omfattar i tillegg til skjønnlitteratur og sakprosa både fagbøker og e-bøker. Den fjerde pilaren er ein rekkje avgjerder om meir eins konkurransevilkår, sånn at mindre forlag eller bokhandlarar ikkje vert pressa av aktørar med ein sterkare marknadsposisjon enn det dei har sjølve. Eg har merka meg at ein så godt som samla komité støttar regjeringa sine litteraturpolitiske målsettingar om mangfald, kvalitet og tilgjengelegheit, men at det er delte meiningar med omsyn til korleis ein skal nå desse måla. Mykje av debatten om bokloven har handla om korleis nye digitale utfordringar skal verte møtte. Kritikken av loven har m.a. vore at ei boklov vil vere til hinder for innovasjon og utvikling – ikkje minst med tanke på e-bøker, og at det vil fryse situasjonen sånn som han er i dag. Me meiner at det ikkje vil vere tilfellet. Ny teknologi og digitale plattformar vil gi fantastiske moglegheiter òg for spreiing av litteratur. Det er òg noko som loven legg til rette for. I dag kan ein lese eit intervju i Aftenposten med ein av dei som står bak det som heiter eReadz, det som kan verte ein norsk bokstrømmeteneste. Han seier der: «Loven er skrevet med henblikk på å la aktører som meg slippe til.» Han har hittil slite med at fleire forlag ikkje har vilja gjere avtalar med han. Forslaget til boklov pålegg alle forlaga å levere bøker òg til nye uavhengige aktørar. Det betyr at leveringsplikta sikrar at aktørar som t.d. eReadz, som ønskjer å lansere ny strømmeteneste – aktørar som ønskjer å ta i bruk ny teknologi og vere nyskapande – heilt reelt skal kunne gjere det og heilt reelt skal kunne konkurrere. Bokloven gir òg nye moglegheiter for å lage moderne prismodellar i takt med at strømme- og abonnementstenester for bøker på Internett vert vanleg. Det var det ikkje like enkelt å gjere før. Fastprisordninga gjev òg økonomisk rom for at ein skulle kunne satse på teknologi og på innovasjon. Det betyr i sum at bokloven gir dei beste rammevilkåra for å sikre utvikling av ein norsk e-bokmarknad. Det ligg òg eit sjølvstendig ansvar hos aktørane i litteraturmarknaden for å ta desse moglegheitene i bruk. Eg vil følgje e-bokutviklinga nøye, og innan tre år vil eg òg føreta ei evaluering. Eg er veldig stolt over at me i Noreg no tar dette viktige historiske skrittet. Me sikrar forfattarane sine vilkår, me varetar omsynet til lesarane om breidd, kvalitet og tilgjengelegheit til litteratur. Me lovfestar litteraturen sin demokratiske funksjon. På den måten gir me kulturen og litteraturen eit løft.