Torstein Rudihagen (Arbeiderpartiet), 2001-05-15:
Ein møter ofte påstanden om at det er liten forskjell mellom dei politiske partia i Noreg. Veljarane er i villreie, og vandringa mellom partia er stor. I så måte er innstillinga til langtidsprogrammet og debatten her med på å klargjere forskjellane. Ja, eg meiner at ein ser det same i kvar budsjettdebatt og i sak etter sak, nemleg at det utkrystalliserer seg eit klart skilje mellom ei høgre- og ei venstreside. På mange måtar står vi overfor eit verdival – eit val om kva samfunnsmodell vi skal ha i framtida, eit val mellom ei vidareføring av den nordiske velferdsmodellen, der vi kombinerer verdiskaping med god fordeling, og ein modell der kvar enkelt i større grad må kjøpe seg velferd. Arbeidarpartiet ønskjer å vidareutvikle eit velferdssamfunn der utfordringa òg er å nå dei gruppene som ikkje godt nok har fått del i dette. Vi vil arbeide for ei rettferdig fordeling som òg må gjelde geografisk. Derfor må vi ha god kommunikasjon over heile landet, styrke regionale høgskular og utviklingsmiljø, regionale helsetenester, regionale nærings- og utviklingsmiljø og satse på regionsenter for å skape eit mangfald i arbeid, oppleving og tenestetilbod, kort sagt ei rekkje tiltak for busetting, aktivitet og velferd over heile landet. I ei tid der den eldre delen av folket utgjer ein stadig større del, og der ein stadig større del av folket har trygd eller tek utdanning, skaper dette ein del utfordringar. I ein slik situasjon gjer Høgre og Framstegspartiet nok ein gong lovnader om kraftige reduksjonar i skattar og avgifter til den store flaggsaka. Det er sjølvsagt populært. Det kunne vi alle lett gjere oss populære på. Det er vel ingen som ønskjer høge skattar og avgifter for moro skuld. Men samtidig vil vi ha betre velferdsordningar, betre kommunikasjonar, betre kommuneøkonomi, ja betre tilbod nær sagt på alle område. Da kjem ein ikkje utanom at dette må finansierast. Det blir eit spørsmål om kor mykje skattar og avgifter ein må ha, og korleis ein på mest rettferdig måte kan krevje det inn. Det må vere samsvar mellom utgifter og inntekter, så enkelt er dette. Vil vi la sjuke folk tape store summar i tillegg til byrder med sjukdom, vil vi ha dyrare barnehagar og skulefritidsordningar, vil vi ta bort overføringar til jordbruket og andre distriktspolitiske tiltak, vil vi ha dårlegare skule, helsetenester og eldreomsorg – ja, så kan vi sjølvsagt redusere skattar og avgifter drastisk. Framstegspartiet sin medisin er å ause inn mykje meir av oljefondet enn det Regjeringa legg opp til. Det er eit enkelt svar på utfordringane. Men dette vil stimulere etterspørselen sterkt i ei tid med manglande arbeidskraft, og dermed føre til aukande pris- og kostnadsvekst og renteoppgang. Korkje konkurranseutsett næringsliv eller folk flest vil tene på det – tvert imot. Høgre sine løysingar er òg mindre skattar og avgifter. Men dette må betalast med mindre offentleg velferd, m.a. mindre sjukeløn, reduserte overføringar til distrikta, dyrare skulefritidsordningar og auka privatisering. Og dette er jo eit klart val som det er greitt å halde seg til. Arbeidarpartiet vil vidareføre ein velferdsmodell der det offentlege får ansvar for at ikkje lommeboka eller kvar du bur, skal vere avgjerande for dine moglegheiter til rettmessige velferdstenester. Men da er det to klare føresetnader som må ligge i botnen. Vi må for det første ha ein næringspolitikk som stimulerer til nyskaping og verdiskaping over heile landet. Utan ei stor verdiskaping og produktivitet blir det ikkje noko å drive tilboda med eller noko å drive fordeling med. Vi må også få eit meir inkluderande arbeidsliv, der langt fleire kan få eit arbeidstilbod og utnytte sine ressursar. Langtidsprogrammet legg opp til klare tiltak for å få dette til. Den andre føresetnaden er at folk må få att effektive tenester som står i forhold til det skatte- og avgiftsnivået ein har. Derfor må vi ha ein sterk og effektiv offentleg sektor. Utan det blir det inga forståing for å betale skatt og avgifter. Utan det blir det rop på private løysingar. Dette har Arbeidarpartiet og Regjeringa i høgste grad gripe fatt i. Offentleg sektor må styrkast og dermed fornyast. Vi må redusere byråkratiet og auke tenestene. Ei stor verdiskaping og ein sterk offentleg sektor er dei avgjerande føresetnadene for å utvikle vår velferdsmodell vidare.