Kjersti Toppe (Senterpartiet), 2017-06-07:
Historia om «Glassjenta» har dei siste åra sett barnevernet på den politiske dagsordenen. Historia om jenta, som under barnevernet si omsorg opplevde massiv tvang, flyttingar og svikt både frå hjelpeapparatet og frå tilsynsmyndigheitene, opprørte alle. Regjeringa lova at saka skulle føra til systemendringar. Ingen barn skulle oppleva det same som ho. Det var difor store forventningar til regjeringas barnevernsreform. Meldinga er til behandling i Stortinget i dag. Regjeringa har dessverre øydelagt for seg sjølv. I iveren etter å leggja til rette for fleire private tilbydarar innanfor barnevernet og innføra meir marknadstenking, vart gode intensjonar om barnets beste, auka lokalt ansvar og kompetanse ikkje følgt opp. Regjeringa har i regjeringsplattforma si slått fast at produksjon av velferdstenester ikkje skil seg frå produksjon av andre varer og tenester. Barnevernet slepp ikkje unna. Auka priskonkurranse og meir bruk av økonomiske incentiv er det regjeringa føreslår for å sikra barn stabilitet i hjelpetenester og eit best mogleg fagleg tilbod med tidleg innsats. Kommunane skal no få fullt betalingsansvar for fosterheimar. Kommunane skal få høgare eigendelar ved bruk av institusjon og betala ein viss prosentdel av institusjonsplassanes faktiske utgifter. Dette vert kallas full prisdifferensiering. Ein skulle tru det var ei melding om handelsbransjen vi snakkar om i dag, ikkje om barnevernet! Regjeringa vil òg innføra kommunal valfridom. Det betyr at kommunar på bakgrunn av ordninga med full prisdifferensiering skal kunna velja fritt blant dei institusjonane staten tilbyr barnet. Slik meiner regjeringa at kommunar skal tvingast til å prioritera førebyggjande tiltak, og at institusjonar skal konkurrera hardare om barna på bakgrunn av pris. Ved å gi kommunane fullt betalingsansvar for fosterheimar, full prisdifferensiering på institusjonsplassar og kommunal valfridom vert fokuset på kjøp og sal av tenester for barn i barnevernet sett enda meir i system. Senterpartiet fryktar at økonomi og kostnader vert det styrande prinsippet og ikkje det faglege. Regjeringa trur på at økonomiske konsekvensar for kommunane skal tvinga fram dei rette barnefaglege vedtaka med tidleg innsats. Kommunane skal tena på å driva med førebyggjande tiltak, men tapa på å søkja spesialisert hjelp. Vil dette økonomi- og marknadsfokuset i barnevernet gi tryggleik for barn og sikra dei den hjelpa dei treng? Sjølvsagt ikkje. Barnevernet må finansierast etter behov, og nødvendige faglege tiltak for barn må ikkje overstyrast av marknadstilpassa finansieringsordningar. Å gi anbod, konkurranse og økonomiske incentiv større plass i barnevernet, slik regjeringa vil, er det siste barnevernet treng. Dei einaste eit slikt system gagnar, er dei som vil ha fram fleire private kommersielle aktørar på feltet. At desse skal ta ut profitt, er også heilt i orden for regjeringa. Det burde det ikkje vera. Det burde vore heilt sentralt at offentlege skattepengar som går til barnevernet, må brukast til nettopp dette og ikkje til utbytte hos private tilbydarar. Senterpartiet er for å lata kommunane få meir ansvar for barnevernet, men ei slik omfattande oppgåveoverføring til kommunane må skje trinnvis og må fullfinansierast, og pengane må vera øyremerkte i ein opptrappingsfase. Senterpartiet ber regjeringa difor om å trekkja heile reforma, koma tilbake til Stortinget med ei heilskapleg og trinnvis fullfinansiert barnevernsreform. Ei slik reform må leggja til grunn eit nærleiksprinsipp, der barn får lovmessig rett til tilbod i nærleiken av heimstaden sin så sant det er til barnets beste, og reglar for kor mange gonger eit barn faktisk kan flyttast mellom ulike barnevernstiltak. Familie og nettverk må alltid vurderast ved omsorgsovertaking, og barn i barnevernet må sikrast tilgang til grunnleggjande helsetenester i både primærhelsetenesta og spesialisthelsetenesta, slik som andre barn. Mange meiner at «Glassjenta» opplevde systemsvikt i barnevernet. Eg meiner at ho opplevde svik sett i system – svik frå barnevernet, frå helsetenesta, frå politiet og frå tilsynsmyndigheita. For å endra dette trengst ei heilt anna barnevernreform enn ho regjeringa har levert. Regjeringa burde starta heilt enkelt med å skrota produktivitetsfokuset og marknadstankegangen i barnevernet. Å anbodsutsetja barns tryggleik er eit svært dårleg utgangspunkt dersom målet er barnets beste. Senterpartiet kjem i denne saka til å fremja eit eige heilskapleg alternativ som vi stemmer for. Vi kjem til å stemma mot alle forslaga i innstillinga og andre forslag i salen. Vi vil òg stemma mot forslag til vedtak og lova i det heile. Frå Dokument 8:38, vårt representantforslag, fremjar vi opp att tre av dei forslaga. Dei er delte ut. Dermed tar eg opp forslaga.