Gunvald Ludvigsen (Venstre), 2008-06-19:
Temaet tvang i psykiatrien hadde vi oppe i november i fjor i ein interpellasjonsdebatt. Då sette Venstre fokus på det store talet på tvangsinnlagde som Noreg har, samanlikna med andre land. Vi har notert oss kva helseministeren sa den gongen. Ho sa som følgjer: «Bevissthet om bruk av tvang er grunnleggende for å lykkes med å etablere en godt fungerende tjeneste for psykisk sjuke og andre som kan utsettes for tvangsbehandling. Det er viktig med et godt regelverk og gode metoder basert på frivillighet. Men like viktig er det at de ansatte er bevisste på hvordan de skal unngå unødig tvangsbruk i det daglige.» Eg synest dette er veldig fint sagt, og eg støttar det fullstendig. Det som er poenget, er jo at vi må flytte oss frå dei fine orda og gå over til handling. Det er det vi forsøkjer, vi set søkjelyset på handling når vi no tek opp denne saka i representantforslaget vårt. Det er jo i det daglege, praktiske livet at tvangen skjer. Det er i møte med faglærte og ufaglærte og gammal fagkultur at bruken av tvang oppstår og foregår. Resultatet blir at vi får mange sjuke menneske som sit og er redde for å protestere, og dei blir tvangsmedisinerte år etter år. Så over til forslaget vårt, som har to punkt. Eg skal kome tilbake til punkt to. Punkt ein går på handlingsplan. Eg kan naturlegvis vere einig med alle som har sagt at vi har nok planar. Men det som vi ønskte då vi tok opp forslaget, var å setje søkjelyset på tvang i psykiatrien. Vi veit det er mykje tvang i Noreg, og vi treng å finne andre løysingar. Vi har hatt tiltaksplanar, vi har hatt opptrappingsplanar, men det er jo noko som ikkje har fungert, når det stikk i strid med alles ønske blir meir tvang og ikkje mindre tvang. Det som må til, er å prøve å finne andre løysingar. Då trur eg vi også må diskutere det i denne sal, for kvar gong dette spørsmålet blir teke opp frå denne talarstolen, sender det viktige signal ut i alle slags miljø. Ikkje minst til fagmiljøa bør det kome signal frå denne sal og denne talarstolen. Det finst mange ulike typar behandlingsmåtar innanfor psykiatrien. Det veit vi, og der kan ein ha sterke meiningar og ulike oppfatningar. Det vi ønskjer, er at fagmiljøa skal leggje endå meir vekt på ei tilnærming om kva som er såkalla beste praksis, altså den beste løysinga: at psykiatrien i mykje større grad må ta brukaren sitt perspektiv inn over seg og lære av dei som får det til. For det er jo nokre fagmiljø rundt omkring i vårt land som får det betre til enn andre. Som vi har høyrt andre har sagt: Det er store forskjellar i tvangsbruken - altfor store forskjellar, etter Venstre si oppfatning. I dag var det ei markering utanfor Stortinget, med bl.a. foreininga We Shall Overcome. Dei fortel jo om pasienterfaringar på veldig interessante måtar. Det er sterke historier ein får høyre. Denne markeringa hadde ein hovudparole, så vidt eg kunne sjå, som gjekk på to ting: mot tvang, for menneskerettar. Det er det vi har som tema her - mot tvang, for menneskerettar. Forslag nr. 2 går på menneskerettar spesielt. SVs Kirsti Saxi nemnde jo Gro Hillestad Thune, som har jobba mykje med dette, og som har skrive denne boka som vi kjenner. Å få det inn i undervisninga trur eg er viktig. Eg oppfattar det slik at alle parti har ytra seg positivt om forslag nr. 2, også regjeringspartia. Så det ville vere synd dersom eit forslag som har fleirtal i salen, skulle bli nedstemt. Derfor vil eg, i samråd med min medforslagsstillar frå Kristeleg Folkeparti, be om at forslag nr. 2 blir gjort om til eit oversendingsforslag. Eg føreset at statsråden kjem tilbake ganske fort på høveleg vis, slik at det blir ei ordning på det.