Frida Melvær (Høyre), 2018-04-05:
Eg vil fyrst og fremst òg slutte meg til gratulasjonane til den nye justisministeren og ser fram til samarbeid i tida som kjem. Eg vil minne om at grunngjevinga for å inngå soningsavtala med Nederland i 2015 var at det var ei midlertidig løysing på dei akutte kapasitetsutfordringane som vi då hadde i kriminalomsorga. Soningskøane var på vel 1 200 personar, og belegget i fengsla var nær 100 pst. – ein uhaldbar situasjon for dei tilsette, for dei innsette og for samfunnet generelt. Det høge belegget gjorde det tilnærma umogleg å gjennomføre nødvendige vedlikehaldstiltak og rehabilitering ved fengsla. I tillegg var varetektskapasiteten svært utfordrande. Regjeringa har i perioden soningsavtala har vore gjeldande, vedteke ei historisk kapasitetsmelding for kriminalomsorga og i tillegg vedteke ei rekordhøg utbygging av lukka fengselsplassar i Noreg. Dette arbeidet har alt gjeve resultat med den konsekvensen at regjeringa no har bestemt ikkje å forlengje den midlertidige soningsavtala med Nederland. Kriminalomsorgsdirektoratet, KDI, arbeider no med ein plan for avvikling av leige av plassar i Norgerhaven fengsel og tiltak for å kunne gjennomføre ei forholdsvis omfattande dublering i norske fengsel. Kapasitetsutnyttinga i norske fengsel er i dag på litt i underkant av 90 pst. Dette er heilt i tråd med kriminalomsorga sine mål og strategiar. Ei kapasitetsutnytting på rundt 90 pst. gjev optimal balanse mellom kapasitetsbruk og moglegheiter for rehabilitering. I tillegg gjev det kriminalomsorga nødvendig fleksibilitet til å tilpasse og leggje til rette soninga best mogleg for den enkelte, og denne fleksibiliteten har vorte trekt fram som nødvendig og svært positiv frå fleire hald i kriminalomsorga. Den kritiske mangelen på varetektsplassar som vi såg i 2013, der mistenkte for alvorleg kriminalitet måtte sleppast ut som følgje av kapasitetsutfordringane, er no løyst. Utan avtala med Nederland ville dette ha vore svært utfordrande. Eg vil generelt meine at fengselsplassane i Nederland var ei nødvendig og god midlertidig erstatning for mangelen på lukka soningsplassar i Noreg. Ei grundig vurdering av kvar enkelt innsett vart føreteken før det vart gjort vedtak om overføring til Norgerhaven. Helse, opplæring og familiesituasjon har vore nokre av vurderingsmomenta. Dei innsette i fengselet har kunna halde ved lag kontakten med vener og familie ved bruk av Skype, og dei innsette har jamt over vore godt fornøgde med kontakten dei har hatt med familien. I Norgerhaven fengsel har dei innsette vore tilbydd ei rekkje rehabiliteringsprogram, m.a. Alternativ til Vold og Lifestyle. Det har vore tilsett ein norsk lærar i regi av Akershus fylkeskommune, og ei rekkje fordjupingsprogram innanfor m.a. engelsk, matematikk og data har vore tilgjengelege. Fengselet har hatt eige bibliotek der det var lagt til rette for norsk innhald, aktivitetssal, treningsrom, kunst og handverk, fiskekonkurransar og idrettsturneringar. Med den arven som dei raud-grøne etterlét seg i 2013, undrar det meg stort å oppleve den kritikken som er sett fram ifrå opposisjonen i denne saka, når ein ser no kor raskt ein har oppnådd måla, å redusere soningskøane og starte rehabiliteringa av fengsla i Noreg. Vi vil understreke at det heilt frå starten av har vore tydeleg kommunisert at avtala med Nederland alltid har vore meint å vere midlertidig. Fram til dei 300 nye lukka soningsplassane i Agder står klare i 2020, må vi vise forståing for at ei oppseiing av denne soningsavtala vil medføre eit auka behov for dublering i norske fengsel, og – som tidlegare nemnt – er KDI i gang med planlegginga. Dei budsjettmessige konsekvensane kjem ein tilbake til i revidert nasjonalbudsjett.