Kjersti Toppe (Senterpartiet), 2014-10-21:
Takk til interpellanten for å fremja ein livsviktig interpellasjon. Det er uakseptabelt at berre halvparten av elevane på 5. trinn i grunnskulen i Noreg kan svømma 200 meter. Det er minst 150 000 barn frå 1. til 5. klasse i Noreg som ikkje kan svømma. Noreg ligg langt etter Danmark og Sverige med tanke på kor mange barn og unge som er svømmedyktige. Ser ein på gjennomsnittet dei siste åra, ser ein at det har skjedd 92 drukningsulykker kvart år. Det er eit svært høgt tal om vi samanliknar med nabolanda våre. Manglande svømmeferdigheiter aukar ikkje berre faren for drukningsulykker, manglande svømmeferdigheiter er òg sosialt stigmatiserande og kan hindra barn i å delta i sosiale aktivitetar, som t.d. padling, fiske og strandliv. Senterpartiet meiner at svømmeopplæring er og må vera ein del av skulen sitt ansvar. Det er i dag nedfelt i læreplanen som kompetansemål etter 4. årstrinn, 7. årstrinn og 10. årstrinn, som omtalt her før i dag. Men undersøkingar viser at altfor mange barn ikkje får den opplæringa som dei har krav på. Det burde bekymra kunnskapsministeren. Svømmeferdigheiter må verta ein rett – alle elevar skal kunna tileigna seg slike ferdigheiter i skulen. Det må vera eit offentleg ansvar å gi alle barn, uavhengig av bakgrunn, ei slik moglegheit. Mange barn lærer seg å svømma av foreldre, men dette gjeld langt frå alle. Dei sosiale skilnadene er tydelege. Særleg viser det seg at barn med innvandrarbakgrunn i mindre grad lærer seg å svømma av familie og vener. Min eigen son fekk 10 timar i eit basseng i løpet av ti år i grunnskulen. Svømming er i ferd med å verta eit klasseskilje i Noreg, og det kan vi ikkje tola. Senterpartiet meiner det er eit problem at myndigheitene ikkje har gitt ein klar definisjon på svømmedyktigheit. Norges Svømmeforbund meiner at det å vera svømmedyktig må definerast til å kunna svømma 200 meter. Senterpartiet støttar dette. Berre slik kan skuleeigar gi alle elevar tilpassa svømmeundervisning, i tråd med kompetansemåla. Så vil eg peika på at det er stort behov for anleggsrehabilitering og nye svømmeanlegg. Mange svømmeanlegg i Noreg i dag er eldre, mange treng rehabilitering, og mange treng å verta skifta ut. Senterpartiet ser at rentekompensasjonsordninga har fungert dårlegare for svømmeanlegg, då ordninga har vorte prioritert til skulebygg. Det er fordi dei kommunane som har dårlege skulebygg, òg er dei som har dårlege svømmeanlegg. I tillegg er erfaringa at i mange kommunar vert nye skulebygg bygde utan basseng. Slik vert svømmearenaen redusert og sentralisert. Det er ikkje bra, sett i eit folkehelseperspektiv. Vi meiner det trengst meir målretta økonomiske verkemiddel for å ta igjen vedlikehaldsetterslepet og sikra ei desentralisert utbygging av nye svømmeanlegg. Då er det òg viktig å hugsa på at svømmeanlegg i stor grad vert brukte til uorganisert fysisk aktivitet – og difor òg er eit godt folkehelsetiltak. Senterpartiet vil òg peika på at det er behov for å sikra kompetansehevande tiltak for lærarar som skal undervisa i svømming og livberging. I dag er det innanfor ulike idrettsorganisasjonar stor kompetanse i å driva svømmeopplæring. Vi må leggja betre til rette for samarbeid mellom skule, barnehage, idrettsorganisasjonar og andre frivillige organisasjonar for å sikra kvalitet og kompetanseoverføring når det gjeld betre svømmeopplæring i skulen. Det trengst ei konkret satsing og klåre politiske målsetjingar for svømmeopplæringa. Senterpartiet har levert eit forslag til Stortinget om ein konkret handlingsplan med både overordna målsetjing og klåre tiltak for å sikra betre svømmeferdigheiter blant barn og unge. Målet som vi føreslår, er at alle elevar på 5. trinn skal vera svømmedyktige innan 2020, dvs. at dei skal kunna svømma 200 meter. Kompetansemålet på 7. og 10. trinn må òg vera nådd. Difor vil vi innføra ein statleg definisjon på svømmedyktigheit: å kunna svømma 200 meter. Vi vil gjennomgå kompetansemåla i læreplanen for å laga ferdigheitskrav tidlegare enn for 4. trinn, slik at alle skular vert nøydde til å starta svømmeundervisning tidlegare enn i dag. Vi vil innføra svømmeknappen igjen: Alle kommunar må innføra ferdigheitsprøve i svømming – for å sikra at alle elevar er svømmedyktige og får tilpassa undervisning. Vi vil gjennomføra kompetansehevande tiltak, som nemnt, og vi vil sjå på den statlege garantiordninga og på rentekompensasjonsordninga, slik at dei på ein heilt annan måte vert prioriterte til rehabilitering og nybygg av svømmeanlegg.