Helge André Njåstad (Fremskrittspartiet), 2020-12-15:
Først vil eg starta med å takka komiteen for godt samarbeid, som vanleg, om budsjettet, og eg vil spesielt takka komitésekretæren, Marianne Brænden, og apparatet rundt henne, som i ei hektisk tid har hjelpt oss med veldig godt arbeid for å få innstillinga klar. Eg trur me alle kan vera einige om at 2020 har vore eit spesielt år. Noreg, husstandane, bedriftene og kommunane har stått overfor store utfordringar med ein uføreseieleg kvardag. Eg vil, som mange andre tidlegare i dag, takka kommunane og dei kommunalt tilsette for innsatsen i 2020. 2021 kjem òg til å bli eit krevjande år, med handtering av pandemien, pluss at kommunane som samfunnsutviklar må sørgja for at det er eit vel fungerande samfunn igjen når me forhåpentlegvis snart kjem tilbake til normalen. Mange har mista levebrødet sitt. Velferdsstatens sikkerheitsnett har ikkje vore stort nok til at alle bedriftene har kunna overlevd. I åra som kjem, må ein fokusera meir på korleis ein betre kan rusta opp og ta vare på norsk næringsliv og arbeidsplassar. Me politikarar må lytta meir til kva bedriftene sjølve etterspør når me møter dei. Difor er eg glad for at Framstegspartiet fekk solide gjennomslag i budsjettet for å styrkja arbeidsplassar. Me fekk avgiftskutt som skapar arbeidsplassar i Noreg og ikkje sponsa arbeidsplassar i Sverige. Når me reiser rundt, er det ein ting bedriftseigarar fortel oss veldig tydeleg, og det er at dei er opptekne av konkurransevilkåra for norske, lokale eigarar samanlikna med utanlandske eigarar. Det er bodskapen me får når me er ute og snakkar med næringslivet. Det er berre så rart at ikkje dei andre partia, på den andre sida, får den same bodskapen og tek inn over seg den same situasjonen. Me har no faktisk ein litt rar situasjon, for om ein lokal og utanlandsk eigar skal konkurrera, stiller ein ikkje likt på startstreken. Når ein skal springa hundre meter, er det faktisk ein fordel å starta på likt – ikkje la den norske, lokale eigaren starta ti meter bak den utanlandske eigaren. Framstegspartiet har den siste tida lagt vekt på kor viktig det er å fjerna den urettferdige formuesskatten. Det er med glede me ser at nokre kommunar går føre i å gjera dei skattekutta som næringslivet etterspør. I vårt alternative statsbudsjett har me lagt inn vesentlege formuesskattekutt. I tillegg har me foreslått å kutta den statlege delen, sånn at kommunane ytterlegare kan konkurrera om å kutta formuesskatten sin. Eg vil nytta høvet til å gratulera Høgres ordførar i Bø, Sture Pedersen, med at han har sett nasjonal dagsorden. I ei sak som har vore debattert lenge, er det ein distriktsordførar som klarer å lyfta debatten og få gjort noko med det. Han har verkeleg sett dette på dagsordenen, så han fortener så absolutt å få tittelen årets kommuneprofil, som han fekk av Kommunal Rapport. Eg besøkte han i september. Makan til ordførar skal ein leita lenge etter. Han står på for kommunen sin 24 timar i døgnet og legg til rette for at kommunen får vekst. Eg synest det er positivt at me har sånne ordførarar. Eg synest det er fantastisk gøy å besøka dei. Difor er eg litt bekymra når eg ser at partia på venstresida synest det er ein god idé å auka formuesskatten i staden for å redusera han. Det er denne skatten som skadar norskeigde bedrifter. Det er veldig rart at både Arbeidarpartiet og Senterpartiet er tilhengarar av å auka denne skatten. Senterpartiet gjev uttrykk for at dei er eit parti som er oppteke av distriktspolitikk og distrikta, men dei er altså for å auka ein skatt som er den mest distriktsfiendtlege skatten me har i Noreg. Alle me som er frå distrikta, veit at ein av grunnene til at distrikta går godt, er at me ha lokale eigarar som er opptekne av lokalsamfunnet, som har eit generasjonsperspektiv, og som brenn for lokalsamfunnet sitt. Ein skulle tru at det trefte Senterpartiet midt i hjartet, men i deira alternative budsjett foreslår dei å auka skatten. Like overraska er eg over at Arbeidarpartiet er så kritiske til formuesskatten at dei vil svekkja eigenkapitalen til bedriftene, som er arbeidsplassen til arbeidstakarane. Det ligg i namnet Arbeidarpartiet at ein skal vera oppteken av arbeidsplassen til arbeidarane, men å ha ein formuesskatt som slår negativt ut for botnlinja, betyr at ein tappar eigenkapitalen til bedriftene i distrikta. Eg er overraska over at Arbeidarpartiet har den fiendtlege haldninga og står her, som representanten Lauvås gjorde, og nærmast gjer narr av regjeringa som anerkjenner at Bø har gått føre, og at ein faktisk har fått ein debatt som handlar om at formuesskatten er urettferdig for distrikta, urettferdig for norske eigarar. Og så gjer ein i eit politisk spel narr av det. Ein burde ha reist meir rundt og møtt dei bedriftene som skapar arbeidsplassar. Me i Framstegspartiet synest det er fantastisk at kommunar konkurrerer om å vera mest attraktive. Eg var sjølv ordførar frå 2003 av. Me hadde som motto å vera ein ja-kommune. Det betyr at ein skal seia ja til alt som det ikkje er god grunn til å seia nei til. Eg synest det er fantastisk å sjå at Sture og andre har den same haldninga, at ein skal gjera kva ein kan for å leggja til rette for at folk skal flytta til kommunen og skapa arbeidsplassar og optimisme. Og det verkar. Berre den omdømegevinsten som Bø får, som gjer at kommunen blir sett på kartet, er verdt mange millionar kroner, og vil plassere Bø på kartet på ein heilt annan måte enn kommunen var tidlegare. Difor er eg veldig glad for at fleire har teke til orde for å kopiera Bø. Eg har dialog med fleire av mine i ulike kommunar. Yngve Monrad i Tvedestrand vil foreslå det. Boris Groth i Vaksdal jobbar med saka. Varaordførar i Sveio, Ruth Eriksen, jobbar òg med eit forslag om å sjå på dette. Og nettopp fekk eg ei tekstmelding frå vår gruppeleiar, Petter Korneliussen, i Strand, som har eit godt forslag, som han vil prøva å lufta i den kommunen i morgon. Det er fantastisk å sjå at det er kreativitet i Kommune-Noreg, og at ein forsøkjer å gjera kva ein kan for å leggja til rette for ein optimisme. Så er det gøy å sjå at det finst nokre andre parti lokalt som kan tenkja dei tankane – eg har fått med meg Vestnes i Møre og Romsdal, ein senterpartistyrt kommune. Eg gler meg over at det finst senterpartistar med borgarleg anlegg, sjølv om det er langt mellom dei i denne salen. Det er heldigvis fleire av dei ute i Kommune-Noreg som tenkjer som oss, at ein må leggja forholda til rette. Viss me går vidare, er det òg andre ting som er viktige. Samferdsel er alltid viktig. Eg er glad for at me har styrkt løyvingane til fylkesvegnettet, og at me har fått på plass einigheit med regjeringspartia om å fordela ferjepengar, sånn at det går til dei som har gått føre i å ta i bruk ny teknologi. Her skulle me likevel gjort meir, og eg håpar at me i åra som kjem, kan gjera meir for å sørgja for at ikkje næringslivet og folk flest blir skadelidande fordi fylkespolitikarar ikkje prioriterer ferjer nok. Difor bør me styra dette meir sentralt og setja eit tak på prisar, slik at ikkje næringslivet blir straffa gjennom prioriteringar i fylkeskommunane. Ferjeavløysing har vore ei sak som me har vore opptekne av sidan 2013. Den ordninga vert stadig forbetra. I kommuneproposisjonen fekk me ytterlegare forbetringar på plass. Regjeringa skulle koma tilbake med detaljane om korleis ein skulle setja forbetringane ut i livet. Det gjorde dei, og sa at dei skulle koma med detaljane hausten 2021. Heldigvis er regjeringspartia einige med oss i merknadane om at dette skal koma i revidert. Det betyr at fylkeskommunane og eldsjelene som står på for å erstatta ferjene med bru, veit at det vil koma forbetringar, og kan jobba med det i siktet. Me er opptekne av å skapa resultat. Me oppmodar alle fylkeskommunar til å leggja til grunn at ordninga blir forbetra i tråd med dei signala som kom i kommuneproposisjonen. Kommuneøkonomien må me omtala. Debatten om han er rimeleg føreseieleg. Sånn har det vore i åtte år. Kvar gong me har debattert dette sidan 2013, har dei raud-grøne sagt at det er litt for lite pengar. Det er vel kjent at det er meir pengar enn det var under Stoltenberg-regjeringa, og at det er meir pengar på bok i Kommune-Noreg i dag enn då ulike borgarlege parti – eg heldt på å seia me – overtok og kom inn i regjeringskontora. I dag er det atskilleg meir pengar, faktisk dobbelt så mykje pengar på bok, i Kommune-Noreg. Då er det umogleg å ha ein seriøs debatt når ein seier at det er smalt og lite pengar i Kommune-Noreg. Me ser veldig tydeleg at resultata motbeviser det. Sjølvsagt vil kommunane alltid ha meir pengar. Det har me stor forståing for. Men eg synest me skal vera ærlege og seia at kommunane har fått meir pengar, og at kommunane aldri har hatt meir pengar på bok og aldri hatt betre resultat enn dei har hatt under denne regjeringa og dette stortingsfleirtalet dei siste sju–åtte åra. Kommunereforma har me òg landa i desse to periodane med dette fleirtalet. Det har gjeve oss fleire og meir robuste kommunar. Framleis har me utfordringar med kommunar som har for små fagmiljø, som gjer at dei må vurdera sin eigen situasjon. Ressurskrevjande tenester har òg vore omtala. I sitt alternative budsjett har Framstegspartiet ønskt å gå endå lengre. Me fekk ei budsjettsemje som går i riktig retning. Me sørgjer for å auka summen som er sett av til dei små. Her vil eg spesielt trekkja fram Framstegspartiets varaordførar i Fitjar, Sigurd Andre Maraas, som har stått veldig på for ordninga for dei små kommunane. Han har bidrege til at me har endra talet frå 3 000 til 3 200 og lagt inn meir pengar, sånn at Fitjar og andre små kommunar, som Moskenes og Lødingen, går ein litt lettare budsjetthaust i møte, ved at Stortinget sørgjer for å gje pengar til dei små. Eg skulle gjerne sett at eigendelen ikkje vart endra, men det var ein av de tinga me ikkje lykkast med i forhandlingane. Neste år skal me ha mange spennande debattar. Den me gler oss mest til, gjeld plan- og bygningslova. Me har eit forslag om makta til Fylkesmannen. Det gleda meg å høyra representanten Trellevik i replikkordskiftet. Han snakka om at kommunane må få lov til å bestemma meir sjølv. Når Stortinget får den saka til debatt, håpar eg at me kan nå ut med felles politikk om at kommunane skal bestemma meir, og at Fylkesmannen skal bestemma mindre. Me får òg ei sak frå regjeringa om dispensasjonar. Me håpar at lokaldemokratiet vil bli meir anerkjent enn det er i dag. Eigedomsskatt er òg ei sak Framstegspartiet er veldig oppteke av. Me ser på eigedom som huset, heimen til folk – medan dei raud-grøne ser på han som eit skatteobjekt. Me har forsøkt å gjera endringar som senkar promillen, men me slit med politikarar lokalt som gjer kva dei kan for likevel å skattleggja innbyggjarane sine. Sjølv om stortingsfleirtalet er tydeleg på at eigedomsskatten skal ned, ser me eksempel etter eksempel på at politikarar lokalt likevel snur seg rundt og skattelegg innbyggjarane sine hardare. Difor er ikkje kampen vår over. Sjølv om ein har gått frå 7 til no 4 promille i eigedomsskatt, er ikkje kampen vår mot eigedomsskatten over. Me kjem nok ikkje til å gje oss før me har fått eigedomsskatten heilt fjerna. Men me er glade for at me har gjort såpass mykje. Så beklagar me at det er lokalpolitikarar som ikkje fangar opp signalet om at Stortinget vil at eigedomsskatten skal gå ned, og ikkje opp. Det er ingen grunn til å ha eigedomsskatt. Han utgjer berre 1,6 pst. av inntektene til kommunane. Det er ganske lite. Me har mange eksempel på kommunar som har store overskot. Oslo og Trondheim er eksempel som har større overskot enn dei har i eigedomsskatteinntekter. Det hadde vore mogleg å fjerna eigedomsskatten og likevel gå med overskot. Så vårt syn på eigedomsskatt er ikkje at det er teikn på dårleg kommuneøkonomi, men heller dårleg styring. Vidare vil me òg det neste året jobba for å styrkja eigedomsretten. Me anerkjenner at folk har ein eigedomsrett. Det gjer me ved at me skal gå gjennom verneføresegner. Me skal diskutera om Fylkesmannen og Statens vegvesen kan gripa inn i arealsaker. Me vil ha ein slutt på overstyringa me ser. Eg har inga tru på sentralisering. Eg har tru på at verdiane i stor grad blir skapte langs kysten, i fjellheimen eller i sentrale strok. Eg vil at fleire skal behalda eigne, skapte verdiar. Då må me som politikarar ha magemål. Me må leggja band på oss sjølve i skattepolitikken. Det er berre då me oppnår ein distriktspolitikk og ein politikk for heile landet som gjer at ein skapar verdiar.