Hadia Tajik (Arbeiderpartiet), 2021-06-18:
Dette er berre eit revidert budsjett. Dei lange linene vart jo lagde for lenge sidan. Dei vart lagde i budsjettet for 2014, då Høgre-regjeringa tiltredde, og i dei åtte åra dei har styrt dette landet. Noreg er eit fantastisk land. Me har ei høgt utdanna befolkning, me har naturressursar, me har sterke fagmiljø, me har stor grad av likestilling, og så har me mange moglegheiter. Men så er det òg sånn at Noreg står overfor ganske store utfordringar. Me ser at mens det i starten av 2021 har vore dobbelt så mange langtidsledige som det var i 2012, så har det vore færre på tiltak for å få jobb. Me ser òg at det no er dobbelt så mange unge uføre som det det var då Høgre-regjeringa tiltredde, og me ser at det er nesten ingen vesentlege satsingar for å gje dei moglegheita til å koma i jobb. Me er heller ikkje i nærleiken av å kutta klimautslepp raskt nok til å nå våre eigne klimamål og for å unngå store klimaendringar. Noreg må verta eit meir rettferdig samfunn med velferd for alle, der me kuttar klimautslepp og sørgjer for trygge jobbar. Arbeidarpartiet meiner at det snart må verta vanlege folk sin tur, og det vil det verta viss me får ei arbeidarpartileia regjering til hausten. Det er på tide å endra prioriteringane for landet – frå å handla om dei som tener pengar på å ha pengar frå før, til å handla om dei som tener pengar på å gå på jobben. Det er heilt vanlege liv og lommebøker, og ikkje skattekutt til dei rikaste, som no må stå øvst på agendaen. Det betyr at Arbeidarpartiet kjem til å prioritera trygt arbeid til alle, ein sterkare velferdsstat som er der for deg uansett kvar du bur eller kor mykje eller lite pengar du har, og ein rettferdig klimapolitikk som kuttar utslepp og skaper jobbar. I kjølvatnet av finanskrisa såg me at det i mange europeiske land voks fram eit arbeidsliv der det var dårlegare arbeidsvilkår. Me såg at det voks fram auka arbeidsløyse blant unge, auka bruk av midlertidige kontraktar og meir ufrivillig deltid. Ein kunne òg sjå konturane av ei haldning om at folk no måtte vera takknemlege for at dei i det heile teke hadde ein jobb å gå til, og at det å driva og masa om at det måtte vera trygge jobbar i tillegg, ville verta for mykje. Det er så viktig at me bidreg til at dei jobbane som kjem i kjølvatnet av denne krisa, er trygge jobbar, at det er heile faste stillingar i eit trygt og seriøst arbeidsliv. Det er noko av grunnen til at me føreslår ei satsing i dette reviderte budsjettet – for at det skal verta skapt fleire jobbar, og for å få fleire i trygge jobbar – ei satsing som svarar til nesten 2,8 mrd. kr meir. Innanfor dette ligg det òg ei satsing på eit seriøst og organisert arbeidsliv der tilsyna vert skjerpa sånn at det får konsekvensar å operera i gråsoner eller utføra arbeidslivskriminalitet. Dei siste åtte åra har òg velferdsstaten vorte barbert. Høgre har kalla det ei ABE-reform. Men det einaste ho har reformert, er budsjetta til den offentlege velferda – ikkje innhaldet, ikkje arbeidsforholda, ikkje kvaliteten. Ein veit at gjentekne årlege ostehøvelkutt er dokumenterte å vera den minst effektive måten å effektivisera på. Likevel er dette det arbeidsfolka i offentleg sektor har fått. Arbeidarpartiet vil heller styrkja den offentlege velferda. Reforma vår kjem ikkje til å gå ut på å gje mindre pengar, men på å bruka pengane betre – i samarbeid med dei tilsette og med vekt på behova til brukarane. Det er òg sånn at me treng ein meir rettferdig klimapolitikk. Difor er eg spesielt bekymra for utviklinga i norsk eksport. Handelsunderskotet har auka, og pandemien har sjølvsagt skaka norsk næringsliv, men det me ser, er at land som er våre tradisjonelle handelspartnarar i Europa og i USA, legg om kursen i industripolitikken sin sånn at dei kan skapa arbeidsplassar og kutta utslepp. Mens i Noreg heng me bakpå. Det vil Arbeidarpartiet gjera noko med. Det er noko av grunnen til at me har føreslege ein grøn industripakke på nesten 1,2 mrd. kr berre i dette reviderte budsjettet. Dette er det siste reviderte budsjettet i denne stortingsperioden. Til hausten vil det vera mogleg å velja ein ny kurs for Noreg, og med ei arbeidarpartileia regjering vil kursen verta at det endeleg vert vanlege folk sin tur – for trygge jobbar, for betre velferd og for ein rettferdig klimapolitikk som skaper jobbar og gjev folk fleire moglegheiter.