Anita Apelthun Sæle (Kristelig Folkeparti), 2002-02-21:
Vi har høyrt om Fadime som vart skoten, og Sara som vart kvelt. Det må ikkje skje igjen. Men det er det fare for dersom vi ikkje maktar å endra haldningar og verdinormer og får ein integreringspolitikk som fungerer. Mykje kan gjerast med enkle grep dersom politikarane vågar, seier to innvandrarjenter, Nadia og Jeanette. At jentene sjølve tar opp kampen, er kanskje det viktigaste. Dei vil bana veg og gje innvandrarkvinnene mot til å ta opp kampen i eigen kultur. Men dei må ha vår støtte og politiets og hjelpeapparatets vern. Dei må verta tekne på alvor. Det er tydelegvis farleg å utfordra mannssamfunnet i nokon av våre minoritetsgrupper. Hjelpeapparatet må vera merksam på kor utsette enkelte ungdomar er, og hjelpeapparatet må ha middel og system for både krisehjelp og langsiktig hjelp. Eg trur at vi folkevalde vågar. For dei utsette ungdomane si skuld må vi nemleg våga. Men tiltaka må verka, det er det viktigaste. Dei må vera gjennomtenkte og målretta, slik at dette ikkje skjer igjen. Utfordringane er store. Når befolkninga består av menneske med ulik etnisk, nasjonal, kulturell og religiøs bakgrunn, treng ein ein bevisst politikk for å sikra at alle har like moglegheiter til å delta i samfunnet, likeverdige levevilkår, tryggleik og vern mot overgrep. Kva kan det norske samfunnet, det offentlege Noreg, storting og regjering, gjera? Vi må naturlegvis auka og forsterka krisetiltaka. Det er nok mange som ikkje finn fram når krisa er der. Det er ikkje slik at alle innvandrarjenter er like sterke, tøffe, velorienterte og modige som dei som har stått fram i media. Vi må beundra jenter som Kadra, som avdekte dobbeltmoralen hos islamske imamar, og Nadia, som tok seg tilbake til Noreg og saksøkte eigne foreldre. Men dei må også få oppleva at deira offer – for det er det det er – får positive resultat, slik at jenter ikkje vert kjønnslemlesta eller tvangsbortgifta i framtida. Men ikkje alle er så tøffe. Mange er vanlege menneske, og ingen er tøff heile tida. Derfor må informasjon og opplæring nå unge med minoritetsbakgrunn gjennom skule, sosialkontor, helsevesen. Kunnskap er viktig når krisa er der. Det er mange forslag på bordet frå jentene sjølve, frå parti og frå ressurspersonar. Kristeleg Folkeparti har også eit forslag som eg ber kommunalministeren vurdera når departementet nødvendigvis må fremma ei tiltakspakke for at barn og kvinner med minoritetsbakgrunn skal få hjelp. Det er slik at tre fjerdedelar av andregenerasjons innvandrarkvinner, i alle fall frå Marokko, Pakistan og Tyrkia, giftar seg med ein mann som er busett i desse landa. Det er eigentleg merkeleg og hadde neppe skjedd dersom det ikkje var arrangerte ekteskap. Eg vil håpa at dei fleste skjer frivillig og med dei unge sin medverknad, men eg trur at vi gjer lurt i å skjerpa krava ved familiegjenforeining der ekteskapet er inngått i utlandet. Dersom ekteskapet må sertifiserast eller stadfestast ved ein offisiell seremoni ved ein norsk utanriksstasjon der ein systematisk spør om ekteskapet er frivillig, oppnår vi at norske statsborgarar på norsk territorium kan gje beskjed og verta verna dersom tvang er inne i biletet. Det vil verka preventivt. Ungdomar er då ikkje overlatne fullstendig til seg sjølve i ein framand kultur i eit framandt land og med familiens overmakt. Det vil overgriparen vita. Vi unngår også at jenter – eller ungdomane, for det gjeld gutar òg – ikkje eingong er til stades ved giftarmålet. Dette kan vera eitt element eller eitt tiltak som vil minimalisera problemet med tvangsekteskap. Krisetiltak er viktig. Eg er fornøgd med at Regjeringa vil skolera lærarar, barnevernspersonell, helsesystrer og sosialarbeidarar for betre å kunna støtta ungdom som søkjer hjelp. Det er bra. Det er også svært positivt at ein i dette arbeidet har drege nytte av ein mangeårig opparbeidd kompetanse i organisasjonen Selvhjelp for innvandrere og flyktninger, kalt SEIF. Det er viktig å styrkja det eksisterande fagmiljøet. Samtidig trur eg at det er behov for nye tiltak. Eg vil oppfordra kommunalministeren og Regjeringa til å lytta til dei innspela som er komne, og til å vurdera alle dei konkrete innspela grundig. Ikkje minst gjeld dette dei tiltaka som er fremja av minoritetsungdomar sjølve. Det er også ein fordel om kommunalministeren tar koordineringsansvaret for integreringspolitikken, slik at ho med rette kan kallast integreringsminister. At det er mange departement involvert, fordrar at ein har ei heilskapsvurdering. Lat oss innrømma det: Jobben med integrering er ikkje gjord. Det behøver ikkje bety assimilering, men det betyr at ein skal vita kva som går føre seg i det norske samfunnet. Skal folk ha rettar, må ein også stilla krav. Det er lov å vera snill, men dumsnillskap er ikkje godt for nokon. Eg trur at Noreg må verta tøffare. Eg trur vi må setja nokre grenser for valfridom. Menneskerettar, demokrati og universelle verdinormer set nemleg grenser for kva for val og handlingar som kan aksepterast. Og det er nødvendig for å sikra alle ein reell fridom. Utan språk- og kulturkunnskap har ein person busett i Noreg ikkje noko reelt val i forhold til deltaking i arbeidsliv, i politikk, i organisasjonsliv og i daglegliv. Valmoglegheitene er då minimale, og ein er i stor grad prisgjeven sine næraste. Fridom er å ha reell og avgjerande innverknad på eige liv. Obligatorisk opplæring i språk og samfunnsforståing må følgjast opp med økonomiske sanksjonar ved fråvær, men då må også tilboda vera gode, tilpassa og tilstrekkelege. Språktest av barn og opplæring i barnehage er teikn på at Regjeringa har eit langsiktig perspektiv. Det er bra. Utfordringa er at tiltaka vert sette i verk når ein oppdagar at det er nødvendig. Det er eit sjukdomsteikn at vi i Noreg har ei så krisefokusert tilnærming til integreringsproblematikken. Media har tvinga fram ein debatt, det trur eg vi må innrømma, ved å dokumentera forhold som tvang, omskjering og skammelege «æresdrap». Det betyr ikkje at debatten ikkje har vore før, men det betyr at han blir gjenoppfriska og teken på alvor no. Og han burde ha vore her heile tida, for problema har vore her heile tida. Dei var nemleg langt på veg kjende, om vi skal vera ærlege. Men snart er kameralinsene vende ein annan veg, og eg ber Regjeringa sikra at arbeidet for ei betre integrering vert prioritert også i månader der media ikkje tvingar oss til handling og haldningar. For å sikra at debatten om menneskerettar vert halden varm, og for å sikra ei positiv utvikling trur eg at det er nødvendig å oppretta ressursgrupper, kanskje i regi av det offentlege, som får ansvar for å arrangera debattar, seminar og andre typar debattar i minoritetsmiljøa. Ei slik ressursgruppe ville i hovudsak måtta bestå av personar med minoritetsbakgrunn. Eg trur at dette er viktig for at ei slik gruppe skal ha tillit. Gruppa må vidare ha kulturell og religiøs kompetanse og dessutan kompetanse i pedagogikk, for det er eit stort problem i denne samanhengen. Eg trur at iverksetjinga av eit slikt tiltak vil vera svært viktig, for vi må erkjenna at førebygging av overgrep blant minoritetsbefolkninga best kan skje ved at ein i miljøa tek eit oppgjer med den ukulturen som finst der. Dette er dessutan eit tiltak som kan iverksetjast raskt, og der ein ikkje vil få store økonomiske utlegg. Det er også viktig for at det skal verta gjort. Det må ikkje skje igjen, har eg sagt fleire gongar. Men eg føler også til slutt at eg må seia at minoritetsbefolkninga i Noreg er mangearta. Svært mange er ein integrert del av det norske nærmiljøet. Slett ikkje alle personar med minoritetsbakgrunn treng å verta integrerte, og slett ikkje alle har behov for eit særskilt samfunnsmessig tryggleiksnett. Kristeleg Folkeparti har forståing for den frustrasjonen som minoritetsgrupper som ikkje er utsette verken for vald, tvang eller overgrep, føler når dei likevel vert stigmatiserte på grunn av etnisk tilknyting. At minoritetsungdom også ofte har kloke, forstandige og kjærlege foreldre som vil sine barn det aller beste, og som vel rett når dei vel for sine barn, er vi merksame på. Derfor er innsatsen for å motverka rasisme, diskriminering og framandfrykt om mogleg kanskje endå viktigare enn han har vore før. Men vår kunnskap og vårt mangfald må ikkje hindra at vi gjer alt for at dei som er ramma av kulturell eller religiøs uforstand, får hjelp.