Hanne Maren Blåfjelldal (Fremskrittspartiet), 2008-11-14:
At unge menneske vel å kutte ut skulen, er eit symptom på at ikkje alt er som det skal i Skule-Noreg, og sjølv om dette er eit spesielt stort problem blant mange grupperingar og på enkelte studieretningar, er det eit generelt problem som famnar breitt, og eg synest derfor det er riktig å fokusere på forhold som gjer at mange elevar vel å ikkje fullføre vidaregåande skule. Det er i Noreg blitt skapt ei forventning om at alle elevar, uansett motivasjon, skal på vidaregåande. Eg er oppteken av at ein også skal ha respekt for dei unge menneska som vel noko anna enn vidaregåande skule. Eg kjem frå Valdres, og der kjenner eg ein del unge menneske, ofte gutar, som ikkje fullførte vidaregåande, men som valde å gå rett ut i arbeid. Ofte gjekk dei ei veke eller ein månad på vidaregåande, og då på yrkesfag. I møte med yrkesfag opplevde dei at faga var altfor lite tilpassa den verkelege verda og det yrket dei ønskte å utdanne seg til. Kven har ikkje møtt han som sleit seg igjennom ti års skulegang, med einaste motivasjon å kunne begynne på yrkesfag, for der skulle han endeleg få drive med det han hadde gledd seg til, anten det var å mekke bil, lage tømmerhus eller programmere datamaskinar? Dette er menneske som synest det er gjevande å skru i ein motor, men som ikkje synest det er like gjevande å måtte lære om Stortingets oppbygging eller domstolspyramiden. Eg trur derfor den beste løysinga for å redusere fråfallet i vidaregåande skule er å redusere teoridelen på yrkesfag, og dette har Framstegspartiet fremja forslag om mange gonger. Dessverre har regjeringspartia stemt mot våre forslag. Rådgjevingstenesta i norsk skule er i dag for dårleg. Det er veldig ofte teoretikarar som sit på rådgjevingskontora, og ofte har dei lite kompetanse på yrkesfag og på yrkeslivet. Eg hugsar eg møtte ei ung jente som var elev i vidaregåande, og som gjekk studiespesialiserande. Ho fortalde meg at hennes største drøm var å bli kokk. Eg spurde ho korfor i alle dagar ho hadde enda opp på studiespesialiserande, og ho fortalde at rådgjevaren hennar på ungdomsskulen hadde sagt til ho: Jammen, du har jo så gode karakterar, så du bør jo søkje deg inn på studiespesialiserande. Ho gjorde som rådgjevaren sa. Å hindre fråfall og bortval handlar i siste instans om tilpassa opplæring – omgrepet alle elskar å bruke, men som få forstår kva betyr. Det er ikkje alle elevar som klarer, vil eller orkar å oppnå studie- eller yrkeskompetanse, og dette må samfunnet, skulen og politikarane ta inn over seg. Eg er sjølv snart ferdig utdanna lektor, og eg møter ganske mange som underviser i vidaregåande skule med solid fagleg og pedagogisk kompetanse, og som gjer ein kjempejobb. Dei brenn verkeleg for det dei gjer, og dei elskar å formidle kunnskap. Men dei er ganske fortvila, fordi dei ofte er ansvarlege for opptil 30 elevar, og alle desse elevane er ikkje like dedikerte til faget sitt, og mange fell frå i løpet av året. Dei veit likevel at alle dei 30 elevane har ein lovfesta rett til tilpassa opplæring, og dette må læraren eller lektoren oppfylle, uansett. Eg har ofte fått spørsmål: Kor langt skal den tilpassa opplæringa gå? Er det meininga at læraren skal slite seg ut på elevar ved å gje dei tilpassa undervisningsopplegg når eleven sjølv ikkje er villig til å lære og til å gjere ein innsats? Dette er eit spørsmål eg har til gode å få eit godt svar på. Eg har møtt lektorar som meiner at eleven sjølv har ansvar for eiga læring, og eg har møtt dei som ville jobbe og slite 24 timar i døgnet for å gje ein umotivert enkeltelev all den tilpassa opplæringa ho klarer, men så endar eleven opp med å slutte i vidaregåande skule uansett, og læraren endar opp med å føle seg mislykka. Læring er hardt arbeid, og det krev ein innsats frå den enkelte elev. Me kan ikkje forvente at ein enkelt lærar i vidaregåande skule med knappe ressursar skal klare å gje alle elevane alt dei treng, om elevane ikkje sjølve har motivasjon for å lære lærestoffet. Det viktigaste for å hindre fråfall i den vidaregåande skulen er etter mi meining å redusere teoridelen for mange elevar i yrkesfag, betre rådgjevingstenesta og ikkje minst formidle ei haldning i heile samfunnet om at kunnskap er kult, at det skal lønne seg å gjere det bra, og at kunnskap krev hardt arbeid. I tillegg må me akseptere at ikkje alle menneske ønskjer å gå i vidaregåande skule, og desse menneskas kompetanse må verdsetjast på lik line med akademisk kunnskap.