Lene Vågslid (Arbeiderpartiet), 2018-04-10:
I dag behandlar me den fyrste stortingsmeldinga om IKT-tryggleik, og dette er ei viktig melding. Me ligg langt framme i Noreg med digitale løysingar, og det gjev landet vårt og innbyggjarane våre nye og raske moglegheiter for tenester, samtidig som det òg gjer landet vårt meir sårbart. Det er positivt at det blir lagt fram ei melding som samlar kunnskapen som ligg føre på dette feltet. Og eg vil takke komiteen for eit godt samarbeid med saka. IKT-tryggleik på eit overordna plan handlar om å beskytte den enkelte borgar og nasjonen som heilskap mot digitale sårbarheiter og angrep. I tillegg er god datatryggleik og godt personvern essensielt for at befolkninga skal ha tillit til IKT-systema. Trusselvurderinga viser at framande statar er villige til å bruke verkemiddel for å få tilgang til sensitiv og skjermingsverdig informasjon og påverke politiske, økonomiske og forvaltningsmessige avgjerder. Det er store økonomiske tap knytte til IKT-kriminalitet, og i tillegg skjer det ei rekkje gonger at IKT-system sviktar på grunn av menneskelege feil, programvarefeil, utstyrsfeil, naturhendingar eller ein kombinasjon av desse, som er godt beskrive i denne meldinga. Noreg er eit av dei mest digitaliserte landa i verda, og det er avgjerande, etter komiteens syn, at samfunnet får tilgang til kunnskap og ei større bevisstgjering om sårbarheiter i det digitale rommet. Komiteen støttar derfor regjeringa sitt arbeid med å leggje til rette for eit styrkt samarbeid på tvers av private og offentlege verksemder, mellom sivile og militære verksemder, på tvers av landegrenser, for å avdekkje og redusere digital sårbarheit i samfunnet. Under høyringa til saka fekk justiskomiteen mange veldig gode innspel. Fleire aktørar var tydelege på at dei meinte at dette var ei god melding, men at ho ikkje var konkret nok. Fleire av dei som var på høyring, peikte på at analysane gjort av Lysne 1-utvalet ikkje var vidareførde i tilstrekkeleg nok grad. Og fleirtalet i komiteen, som består av Arbeidarpartiet, Senterpartiet og SV, har teke til seg mange av desse innspela og fremjar derfor òg veldig mange forslag til saka i dag. Ein svakheit eg vil trekkje fram, er at meldinga ikkje anerkjenner at både enkeltindivid og små verksemder kan ha avgrensa kapasitet til å sikre seg mot truslar på det digitale feltet. Fleirtalet i komiteen er derfor kritiske til at det ikkje er føreslått tiltak for å redusere denne sårbarheita. Kunnskap om IKT-tryggleik er avgjerande for bevisstgjering og førebygging, og denne kunnskapen er av stor betyding for å kunne fremje ein kultur for sikker åtferd. Me meiner at staten bør årleg ta ansvar for at viktig styringsinformasjon blir innhenta, og føreslår det. Me støttar òg Abelia sitt innspel om at Stortinget bør drøfte behovet for ein folkeopplysningskampanje som har som målsetting å gjere IKT-tryggleikskulturen i Noreg betre. Eg og fleirtalet i komiteen er bekymra for mangelen på IKT-kompetanse. Det same gav ei rekkje av aktørane i høyringa uttrykk for. Nå har eg ikkje tid til å gjere greie for alt, ein kan jo sjå det i merknadene, men eit par av forslaga som me fremjar i dag, handlar bl.a. om at IKT-tryggleik må prioriterast i neste langtidsplan for forsking og høgare utdanning, og at alle elevar gjennom grunnskulen får erfaring med programmering, og at dette arbeidet startar allereie på barneskulen. Det har ei stund vore mykje merksemd knytt til mangelen på kandidatar som kan tryggleiksklarerast og utdannast til kryptologar. Det er ei krise under oppsegling innanfor kryptografi, som òg kom tydeleg til uttrykk under høyringa til denne meldinga. Fleirtalet i komiteen, som fortsatt er Arbeidarpartiet, Senterpartiet og SV, meiner ein treng konkrete tiltak for å auke rekrutteringa av ph.d.-kandidatar som kan tryggleiksklarerast. Det er noko ueinigheit i komiteen om både omfanget av og bruken av tenesteutsetjing, eller «outsourcing» på godt norsk. Eg vil vise til merknadene til Arbeiderpartiet både i denne saka og i sikkerheitslova, Prop. 153 L for 2017–2018, der me tydeleg slår fast at informasjon knytt til nasjonale tryggleiksinteresser må påleggjast å bli både drifta og lagra i Noreg. Så er det ein inkurie i innstillinga: Arbeidarpartiet skal òg stå inne i det forslaget frå Senterpartiet som omtalar òg lagring når det gjeld nasjonale tryggleiksinteresser, og kjem til å stemme for det under voteringa i dag.