Gunvor Eldegard (Arbeiderpartiet), 2011-06-16:
Fleire tilhøve i norsk økonomi peikar no i riktig retning. Utviklinga i norsk økonomi lovar godt for etterspørselen etter varer og tenester i tida framover. Det er positivt. Men i Europa er det fleire land med store budsjettunderskot og høg statsgjeld, og det er ei uro for at dette kan spreia seg vidare. Me kan lesa i Dagens Næringsliv både i går og i dag om åtvaringar om ei ny finanskrise, og me såg òg at Obama åtvara mot dette her om dagen. Sjølv om ting går veldig bra i Noreg, er det viktig at me er vakne for det som kan skje, og det som faktisk skjer rundt oss. Da er det viktig at me får på plass internasjonale reglar som kan vera med på å hindra at ei ny krise oppstår. Mange land arbeider med forslag til nye reglar og med endringar av regelverket. Baselkomiteen har kome med strengare krav til kapital og likviditet for bankar – dei såkalla Basel III-krava. Desse krava skal bidra til lågare risiko i det internasjonale finanssystemet. Det kan likevel ta tid før ein får innført desse endringane. EU har òg etablert eit nytt finanstilsyn, og eg meiner at det er utruleg viktig at Noreg får delta der me kan i dei nye tilsynsordningane i EU. Eg meiner òg at me både her heime og i Norden kan, og må, vera i forkant. Med nye reglar kan me gå føre for å påverka internasjonalt. Eg synest òg det er viktig at me har eit godt forbrukarvern på finansmarknaden. Finanstilsynet har ansvar for forbrukarvern og forbrukarinformasjon. Det er ikkje så veldig lett for enkeltpersonar å manøvrera rett mellom alle produkt for sparing, lån, pensjonar osv. som finst på marknaden. Og sjølv om føretaka har plikt til å gje relevant og forståeleg informasjon om dei ulike finansprodukta, trur eg faktisk det er mange som likevel ikkje forstår kva dei går inn på. I Finankriseutvalets innstilling er dette òg påpeika. Dei føreslår tiltak som skal gjera det enklare for forbrukarane. Blant tiltaka er krav til rådgjeving om investeringsprodukt og utforming av standardrisikoprofilar i innskotspensjonsordning. Eg vil seia litt om IMF òg. Rapporten til IEO, som er IMF sitt overvakingsorgan, syner at frå 2004 til 2007 verken åtvara IMF landa der krisa oppstod, eller medlemslanda meir generelt, om risikomomenta og svakheitene som førte til finanskrisa. IMF drøfta heller ikkje farane ved ein stadig meir lausslept kredittpraksis for bustadlån i USA, eller farane ved dei lite transparente finansielle instrumenta som vart konstruerte i samband med dette. Tvert imot, styresmaktene i USA fekk ros for ikkje å regulera for mykje, og for at dei la til rette for finansiell innovasjon! Så seint som i 2007 uttrykte IMF at det var gode utsikter for verdsøkonomien. Eg meiner at dette er ganske alvorleg. Dette er faktisk verdas fremste økonomar. Men det er bra at IMF no ser ansvaret, og følgjer opp rapporten. Rapporten er viktig, og han legg eit godt grunnlag for å styrkja og forbetra IMF og det internasjonale vernet mot økonomiske kriser. Og me ser at etter kvart som verdsøkonomien fortset å betra seg, kunne IMF flytta fokuset frå krisehandtering til å prøva å læra av det som har skjedd. Likevel er det store behov for lån frå IMF, og IMF har store uteståande lån. Da er det veldig viktig at IMF ikkje på ideologisk grunnlag skal setja fram krav om privatisering og liberalisering når fondet gjev lån til statar, og eg er veldig glad for at Venstre og Kristeleg Folkeparti støttar oss i den merknaden. Men finanskrisa har skapt stor arbeidsløyse i verda. Over 30 millionar menneske har mista arbeidet sidan 2007. Den høge arbeidsløysa blant ungdom synest eg er veldig alvorleg. Eg kan ikkje tenkja meg noko meir sløseri med ressursar enn å ha ungdom gåande utan arbeid. I Spania er talet på arbeidslaus ungdom faktisk oppe i 25 pst. Eg er veldig glad for at IMF og ILO skal samarbeida om tiltak som skal medverka til økonomisk vekst og utvikling, og spesielt at dei skal demma opp for den aukande arbeidsløysa. IMF har ein viktig funksjon som det er viktig at me støttar opp om.