Erling Sande (Senterpartiet), 2009-06-09:
Fossil energi brukt til transport utgjer ein betydeleg del av dei norske klimagassutsleppa. Skal vi nå dei klimamåla som vi har sett oss, er det heilt naudsynt med ambisiøse og sterke verkemiddel i transportsektoren. Dagens utvikling kan ikkje fortsetje. Dei årlege rapportane frå Statistisk sentralbyrå viser framleis ei jamn stigning i utsleppa frå transportsektoren, sjølv om nye bilar blir meir og meir gjerrige på drivstofforbruket. I åra 1990–2007 auka utsleppa frå vegtrafikk med ca. 2 pst. kvart einaste år. Frå 2007 til 2008 var det berre 0,4 pst. auke i veksten, men den reduserte veksten er det nok i hovudsak finanskrisa som har æra for. Det er venta at utsleppa vil fortsetje å auke. Det skjer sjølv om dei gjennomsnittlege utsleppa frå personbilar stadig går ned. Forklaringa ligg i at sjølv om kvar bil slepper ut mindre, så køyrer vi stadig meir, og vi eig stadig fleire bilar. Vi treng kraftige verkemiddel for å snu denne utviklinga. Å innføre høgare vrakpant på gamle og forureinande bilar utan å ha nokon ambisjon om kva type bilar som skal erstatte dei på vegane, er ikkje rette medisin. Vi må ha to tankar i hovudet samtidig: Dels må vi få til gode løysingar for å redusere personbiltrafikken og få fram gode kollektivalternativ. Å produsere ein bil fører til nesten like store utslepp som bilen slepper ut under tre års køyring. No står vi overfor eit teknologiskifte. Ein treng ikkje ei krystallkule for å sjå at løysinga for framtida ikkje er bilar som går på bensin og diesel – sjølv om dei er aldri så gjerrige – men bilar som kan køyre på utsleppsfrie alternativ. Neste generasjons miljøbilar er på veg. Derfor meiner Senterpartiet at det vil vere heilt feil å stimulere til ei stor utskifting av bilar og dermed til meir kjøp av nye bilar med dagens teknologi. Nye bilar som blir kjøpte no, vil i gjennomsnitt vere på vegane våre i 15 år framover. Dermed vil ei stor bilutskifting no, før eit gjennombrot av nullutsleppsbilar og hybridar, sjølv om intensjonen er god, kunne bidra til å dempe etterspurnaden etter dagens elbilar eller framtidas plug-in hybridbilar når dei kjem på marknaden for fullt om kort tid. For klimaet sin del må vi syte for at flest mogleg av framtida sine bilar kan køyre utsleppsfritt. Om vi får opp salet av bilar utan CO2-utslepp, vil det gje umiddelbar klimaeffekt. Senterpartiet trur ikkje løysinga er berre å auke vrakpanten for dei eldste og mest forureinande bilane. Vi er einige i at miljøbombene må vekk frå vegane våre, men dei må erstattast med bilar som kan køyre på elektrisitet eller andre utsleppsfrie alternativ. Plug-in bilane kjem allereie i 2010 eller 2011. Elbilar har vi allereie. Det er slike alternativ dei forureinande bilane må skiftast ut med. Derfor gjekk Senterpartiet sitt landsmøte inn for å gje ein vrakpant på heile 40 000 kr viss ein kjøper ein miljøbil i staden for ein bil med gammal teknologi. Skal vi lukkast i å få utsleppa frå personbiltrafikken langt nok ned, har vi ikkje råd til å gå omvegar. Nær 80 pst. av personbilbruken vår er korte turar, som allereie med dagens teknologi kan vere utførte med bilar drivne med elektrisk kraft. Vi har store ambisjonar for produksjon av ny fornybar kraft, energisparing og energieffektivisering i Noreg, samtidig som vi ynskjer å redusere utslepp frå personbiltrafikken. Derfor bør det liggje til rette for ei storstila elektrifisering av personbiltrafikken, og dei verkemidla vi som politikarar set inn, må nettopp vere retta mot dette. Elektrifisering av personbiltrafikken vil ikkje berre vere ressurseffektivt, det vil òg vere langt meir treffsikkert som tiltak enn ei stadig større innblanding av biodrivstoff, som i verste fall bidreg til å fortrengje livsviktig matproduksjon og føre til auka matprisar i ei verd der allereie altfor mange menneske ikkje får ete seg mette.