Bård Vegar Solhjell (Sosialistisk Venstreparti), 2008-03-03:
Regjeringa tek både den estetiske dimensjonen og dei estetiske faga i opplæringa på alvor. For å sikre at det nye læreplanverket speglar eit breitt kunnskapsomgrep og dei grunnleggjande ferdigheitene dagens unge treng, vedtok Regjeringa òg å tilføre læreplanverket ein ny del - «Prinsipp for opplæringa». I denne vert det bl.a. understreka at kulturell kompetanse er viktig for deltaking i eit samfunn sett saman av mange kulturar, og at elevane skal møte kunst- og kulturformer som stimulerer kreativiteten deira og nyskapande evner. Òg den generelle delen av læreplanen, som er vidareført frå L97, legg stor vekt på kulturell kompetanse, og det aktuelle kapitlet har som overskrift «Det skapande menneske». Som ein del av den generelle satsinga knytt til kunst og kultur i opplæringa vart Nasjonalt senter for kunst og kultur i opplæringa etablert i januar 2007, som representanten sa. Det nye senteret vart lagt til Høgskolen i Bodø. Senteret skal bl.a. medverke til styrking av kunst- og kulturkompetansen hos både elevar og lærarar. Parallelt med oppretting av Nasjonalt senter i Bodø vart det utarbeidd ein strategiplan for kunst og kultur i opplæringa. «Skapande læring» - strategiplanen for kunst og kultur i opplæringa - har fem satsingsområde og til saman 27 tiltak. Planen skal hjelpe til med å integrere og utvikle den plassen kunst og kultur skal ha innafor opplæringa, slik at barn og elevar får verdifull ballast til vidare utdanning og deltaking i samfunnet. Barnehagane og kulturskulane er ein viktig del av denne strategiplanen. Regjeringa er oppteken av at vi skal sjå utdanningssystemet vårt i heilskap, der òg barnehagar og kulturskular er viktige arenaer for implementering av kultur- og kunnskapsformidling i opplæringa. Regjeringa er oppteken av «tidleg innsats» på ei rekkje område, òg på dei felta som stimulerer fantasien, skapargleda og livsutfaldinga. I rammeplan for innhald og oppgåver i barnehagen vert kunst, kultur og kreativitet omtalt som eit eige fagområde. Arbeid med kunst, kultur og kreativitet i barnehagen skal m.a. medverke til at barna lærer å sjå og uttrykkje seg gjennom allsidig møte med og refleksjon over kultur, kunst og estetikk. Barna skal få ta i bruk fantasi, kreativ tenking og skaparglede. I program for praksisretta FoU er det sett i gang eit treårig forskingsprosjekt ved Høgskolen i Vestfold som skal undersøkje korleis barn lærer av og gjennom språket. Eitt av delprosjekta vil sjå spesielt på læring gjennom samtalar om kunst og kunstnarlege uttrykk. Med innføringa av Kunnskapslyftet vert det no for første gong i Noreg laga eit felles læreplanverk for både grunnskulen og vidaregåande opplæring. Det vert lagt vekt på at det skal vere ein heilskapleg læringsprosess frå 1. årstrinn til og med 13. årstrinn gjennom faga og på tvers av faga. Alt høyrer inn under grunnopplæringa. Mål for den skapande aktiviteten til elevane er særskilt varetekne i dei estetiske faga kunst og handverk og musikk i grunnskulen. Ein fellesnemnar i dei estetiske faga er oppleving, skapande evner og skapande arbeid. Kompetansemåla i desse faga vil kunne generere stor elevaktivitet og stort engasjement, som vidare fører til læring. I vidaregåande opplæring er det utvikla eigne programområde som gir rom for fagleg fordjuping innanfor estetiske fag, og som samtidig fører fram til generell studiekompetanse eller yrkeskompetanse. Elevar kan velje mellom programområde for formgivingsfag, musikk, dans og drama, design og handverk eller medium og kommunikasjon. I tillegg til desse fagtilboda innan «reine» estetiske fag vert det tilbode ulike programfag som språk og kultur i antikken, kommunikasjon og kultur og medie- og informasjonskunnskap. I denne samanhengen bør òg andre humanistiske fag verte nemnde. Blant dei gjennomgåande faga bør norskfaget trekkjast særskilt fram, fordi store delar av faget inneheld element frå kunst og kultur. Norskfaget vert difor av mange karakterisert som òg eit estetisk fag. I tillegg til dei satsingsområda som eg no har omtalt, har eg lyst til å nemne kulturskulane og Den kulturelle skulesekken særleg. Dette er viktige arenaer og tiltak som støttar opp om kunst og kultur i grunnopplæringa. Eg viser til St.meld. nr. 8, Kulturell skulesekk for framtida, som vart lagd fram i haust, og som skal behandlast i Stortinget i denne vårsesjonen. I førskulelærarutdanninga er dei estetiske faga drama, musikk og forming obligatoriske. I allmennlærarutdanninga er det ikkje obligatorisk med estetiske fag. Men det finst ulike faglærarutdanningar som gir større fordjuping i dei estetiske faga. Vi har ei fireårig faglærarutdanning i praktiske og estetiske fag, vi har ei treårig faglærarutdanning i musikk, dans og drama, og vi har ei treårig faglærarutdanning i formgiving, kunst og handverk. I samband med diskusjonen om lærarrolla og lærarutdanninga i framtida vert naturlegvis plassen til dei praktisk-estetiske faga, men òg til den estetiske og kulturelle kompetansen, viktig. Ifølgje rapporten «The Wow Factor» frå UNESCO i 2006, som representanten Knutsen sjølv nemnde, gir kunst- og kulturfaga i opplæringa betre haldningar blant elevane til skulen og læringsmiljøet, betre forståing av kulturell identitet, ei sterkare kjensle av personleg glede i opplæringsmiljøet og auka trivsel på skulen. Det er verdt å merke seg at dei resultata berre var synlege der det var god undervisning i faga, dvs. der kvalifisert fagpersonell i samarbeid med andre grupper og institusjonar i samfunnet tok seg av undervisninga på ein god og velfungerande måte. Dårleg undervisning i dei estetiske faga, derimot, hadde direkte negativ effekt på læringspotensialet til elevane, ved at det byggjer ned haldningar, identitetskjensle, trivsel og oppleving av meistring i skulen. Det er òg svært viktig å ta med seg i den vidare diskusjonen om dei estetiske faga og eigenskapane innafor skulen. Tiltak 25 i strategiplanen «Skapende læring» osv. er, slik eg ser det, eit svar på noko av det representanten spør om. Tiltaket har følgjande ordlyd: «Ta initiativ til opprettelse av et nytt nasjonalt og internasjonalt evalueringsprogram for kunst og kultur i barnehage og opplæring.» Kunnskapsdepartementet vil denne våren setje i gang arbeidet med eit slikt evalueringsprogram. Eg vil til slutt gjenta at dei perspektiva representanten Tove Karoline Knutsen tek opp og spør etter, i stor grad er varetekne i dagens skule. Men det er òg viktig å klare å vise det fram i debatten, og halde det oppe, samtidig som vi styrkjer mange andre viktige sider ved skulen som vi har sett behov for å styrkje i den debatten vi har hatt dei siste månadene. Det vil vi leggje vekt på ikkje minst i samanheng med den vidare innføringa av Kunnskapslyftet. Men òg i samanheng med evalueringa av denne reforma og i arbeidet med ny lærarutdanning vil vi sjå på den plassen dei estetiske faga har for læring.