Erling Sande (Senterpartiet), 2010-05-10:
Debatten her i dag er ikkje ein debatt for eller imot å ta vare på inngrepsfri natur. Alle må vere einige i at det i inngrepsfrie naturområde kan finnast område som har særskilt stor verdi med tanke på leveområde for sårbare artar og sjeldne naturtypar, eller område som er viktige for friluftsliv. Det er likevel ikkje slik at all den såkalla inngrepsfrie naturen har desse verdiane. På same måten kan viktige leveområde for artar, sjeldne naturtypar og verdifulle friluftsområde liggje utanfor det området som er definert som inngrepsfri natur. INON er meint å vere ein målestokk for å følgje utviklinga av naturbruken i høve til tyngre inngrep i naturen. Det var ikkje tiltenkt ei rolle i forvaltninga utover det. Til det har òg måleininga for store manglar. I Senterpartiet stiller vi spørsmål både ved korleis inngrepsfri natur blir definert, og korleis definisjonen blir praktisert. Saka vi debatterer i dag, har bakgrunn i at det i enkelte tilfelle har etablert seg ein praksis der forvaltninga kjem med innvendingar på planar eller nektar enkelttiltak med bakgrunn i den generelle målsetjinga Stortinget har sett om å ta vare på inngrepsfri natur. Ein brukar INON som målestokk. Senterpartiet meiner at ikkje berre manglar denne praksisen god nok juridisk forankring i lover og forskrifter basert på vedtak i denne salen, han vil også i verste fall kunne føre til at utbyggingspresset aukar på verdifulle naturområde, matjord og friluftsområde som ikkje har nokon INON-definisjon knytt til seg. For å starte med definisjonen: I dag er det slik at m.a. skogsbilvegar, traktorvegar og anleggs- og setervegar med lengde over 50 meter er inkluderte i definisjonen «tekniske inngrep». I Senterpartiet er vi glade for det samarbeidet som er mellom Miljøverndepartementet og Landbruksdepartementet for å avklare desse definisjonane nøyare. Innanfor definisjonen ligg òg kraftliner med spenning på 33 kV eller meir. Derimot er kraftliner med spenning under 33 kV ikkje inkluderte, sjølv om skilnaden knapt kan sjåast med berre auget. Dømet med den 10 km lange vegen som byggjer ned 72 km2 inngrepsfri natur, og som dermed blir eit av dei fem største naturinngrepa i Noreg, som opposisjonen brukar i denne saka, er eigentleg eit godt døme på kor feil det kan bli dersom ein skal leggje desse definisjonane til grunn og ha dei som absolutt. Inngrepsfri natur vil etter INON altså omfatte store delar av det samla landarealet i Noreg. Vi har i alle fall ikkje frå Senterpartiet si side oppfatta det slik at det eksisterer nokon blankofullmakt til forvaltninga om å hindre inngrep i dette svære området berre basert på INON-målestokken. Det er òg viktig å hugse at inngrepsfrie naturområde ikkje må forvekslast med urørte naturområde. Omtrent alle produktive areal i Noreg har inntil nyleg vore intensivt utnytta til mange næringsføremål. Mange av områda som no er klassifiserte som inngrepsfrie, er t.d. kulturlandskap. Med andre ord: definisjonen slik han er i dag, blir opplevd som ulogisk mange stader. Når det gjeld korleis definisjonen blir praktisert, må vi sjå på kva konsekvensar han kan gje dersom han blir praktisert fullt ut. Til dømes vil 65 pst. av hogstmoden skog i Nord-Trøndelag stå innanfor INON-områda – utan skogsbilvegar. Med andre ord: hogging av skogen blir i beste fall vanskelegare og dyrare og i verste fall umogleg. Det må vere ein tankekross for både presidenten og andre. Det seier seg sjølv at dette ikkje hjelper oss å nå dei fornybarmåla vi har sett oss. I tillegg får det store konsekvensar for utøvinga av Nord-Trøndelags tredje største næring, nemleg skognæringa. Senterpartiet er glad for at statsråden tydeleg seier han vil kome tilbake til Stortinget på eigna måte med ei eiga sak om inngrepsfrie naturområde. Vi håpar dette kan skje så fort som råd. Eg trur det er viktig at saka får ei grundig behandling, slik som saksordføraren òg var inne på. Det er viktig for å sikre at inngrepsfrie naturområde blir forvalta på ein måte som er logisk, og som tener føremålet. I tillegg er det naudsynt at forvaltninga skjer i tråd med ei klar politisk og juridisk forankring. Her er naturmangfaldslova og plan- og bygningslova våre beste verkemiddel. Så er det slik at både Høgre og Framstegspartiet har kritisert Senterpartiet for å ikkje følgje opp det ein seier ein ønskjer. Vel, i dette tilfellet er det slik at statsråden tydeleg har sagt at han vil kome tilbake til Stortinget med ei sak om dette. Såleis følgjer ein opp intensjonen i forslaget.