Lars Gunnar Lie (Kristelig Folkeparti), 1999-12-21:
Ny saldering av statsbudsjettet medrekna folketrygda har i år fått litt større merksemd enn det som har vore vanleg dei seinare åra. Eg ser på det som positivt, for det er viktig òg frå Stortinget si side å ha merksemd på korleis budsjettstyringa har vore gjennom året. Ved sida av å svara på skriftlege spørsmål frå medlemer av komiteen har finansministeren òg vore i komiteen, der han gjorde greie for dei endringane som har kome til. Budsjettet er eit heilt naudsynt styringsverktøy, både på einskilde område som eit einskilt prosjekt og departement, og i den makroøkonomiske styringa. Det er viktig at budsjetteringa er realistisk, både i framlegget frå Regjeringa, i det budsjettet som vert vedteke, og i dei eventuelle endringane som vert gjorde gjennom budsjettåret. Eg meiner det har vore tilfellet ved gjennomføringa av 1999-budsjettet. Kvifor vil eg hevda det? Jau, fordi dei endringane som er gjorde, er forsvarlege og har ikkje svekt tilliten til den økonomiske styringa i landet vårt. Alle forstår at når ekstraordinære ting hender, må ein òg inn med ekstraordinære tiltak, slik ein m.a. måtte på grunn av krigen i Kosovo og kostnadene med den. Når det gjeld ein stor del av auken i det oljekorrigerte underskotet, skuldast det vesentlege endringar i dei påreknelege skatte- og renteinntektene, og i tillegg at det vart selt færre bankaksjar enn rekna med då budsjettet vart vedteke i fjor haust. Endringar gjorde fordi vurderingane av kva ein kan venta i skatte-, avgifts- og renteinntekter er annleis enn rekna med frå først av, kan etter mi meining ikkje brukast som argument for at økonomistyringa ikkje har vore god nok. Av auken i det oljekorrigerte underskotet på ca. 12,5 milliardar kr er netto auka utgifter ca. 5,1 milliardar kr. Lat meg med ein gong leggja til at også det er mykje, og det er langt frå ønskjeleg med slike overskridingar, sjølv om det er ekstraordinært. Eg meiner stram styring av budsjetta er naudsynt. Dei største postane i utgiftsauken som til saman utgjer desse vel 5 milliardar kr, har m.a. samanheng med den tragiske situasjonen vi har hatt og har i det tidlegare Jugoslavia, med krigen i Kosovo, meirutgiftene til ferdigstillinga av Rikshospitalet og meirkostnadene i samband med innsatsstyrt finansiering i sjukehussektoren, noko som er positivt, fordi det mest skuldast auka handsaming av pasientar. Når det gjeld helsesektoren, vil eg syna til at komiteen har vist helsetenesta i fylkeskommunane særleg merksemd. I innstillinga er det merknader med synspunkt både frå fleirtalet og mindretalet i komiteen. Dersom eg skal våga meg på noko samandrag av det som der vert sagt, må det vera at ein samla komite tek situasjonen som er oppstått, på alvor. Vidare reknar eg med at den tilbakemeldinga som Sosial- og helsedepartementet har varsla, vil gje betre grunnlag for å kunna avgjera dei rammevilkåra som sjukehusa bør ha for å kunna utnytta ressursane best mogleg. I innstillinga er det teke inn omtale av to orienteringar til Stortinget. Den eine gjeld brev frå nærings- og handelsminister Lars Sponheim til Stortinget 14. desember om sal av staten sine aksjar i Sydvaranger ASA. Dette brevet følgjer som vedlegg til innstillinga. Fleirtalet i komiteen har også merknader til sal av aksjane i Arcus AS, og meiner det ligg inne i den fullmakta Regjeringa har til å selja statsaksjar. Den andre orienteringa gjeld sak under Olje- og energidepartementet, der komiteen har teke omsyn til dei endringane som vart gjorde i Stortinget i samband med handsaminga av Innst. S. nr. 66 for 1999-2000. Etter å ha fått informasjon frå statsråd Marit Arnstad vedtok ikkje Stortinget den føreslegne auken i kap. 5608 post 81, slik det var gjort framlegg om i innstillinga. Dette har finanskomiteen no teke omsyn til i innstillinga til ny saldering, som vi i dag handsamar. Tiltrua til norsk økonomi har gjennom 1999, etter mitt syn, vorte styrkt. Dette skuldast fleire tilhøve. Eg vil peika på følgjande punkt: 1. Eit relativt stramt budsjett.2. Årslønsveksten ligg an til å verta vesentleg lågare i 1999 enn i 1998, og lønsoverheng inn i 2000 er moderat. 3. Valutakursen er attende til om lag same nivå som før valuta-uroa tok til i fjor, og Noregs Bank har sett renta ned med 2,5 prosent-einingar sidan årsskiftet. 4. Den gjennomsnittlege arbeidsløysa ser ut til å verta om lag uendra frå 1998 til 1999. Eg vil til sist peika på at vi i samband med budsjetthandsamingane framover må ha eit kritisk søkjelys på den reelle underliggjande veksten i budsjettet. Her har vi også frå Stortinget si side ei viktig oppgåve, fordi det kanskje er her i huset vi er sterkast utsette for press til å auka løyvingane til alle god føremål. Eg meiner vi, om ikkje for lang tid fram, må sjå på dei regelstyrte utgiftspostane i budsjettet. Med dette vil eg tilrå innstillinga frå finanskomiteen.