Anita Apelthun Sæle (Kristelig Folkeparti), 2005-05-31:
Å skaffa seg norsk statsborgarskap er i enkelte delar av verda oppfatta omtrent som å vinna i lotto. Noreg er eit rettssamfunn. Norske borgarrettar er omfattande. Velferdssamfunnet gjev sikringsnett og trygderettar. Ein har beint fram rett til å bu i verdas beste land. Sjølv om debattane dei tre siste vekene i denne stortingssesjonen kjem til å bera preg av krav om reformer og påplussingar nærast i alle retningar, som vanleg, trur eg at Stortinget må vedgå at å vera norsk gjev ein gode vilkår i verda. Då er det rimeleg at ein krev noko av ein person som søkjer om å få del i dette godet. Den statsborgarloven som vi vedtek i dag, er relativt streng. Han krev sju års butid. Ein skal i praksis ikkje vera straffa, og ein skal ha klarlagt identiteten sin. Ein skal vera minst 12 år, vera busett i Noreg, i praksis meistra norsk, og ein krev at lojalitet og identitet skal vera så norsk at ein vel bort andre statsborgarskap når ein søkjer om norsk. Når det gjeld det siste, er ein ikkje i tråd med ein del andre land, som i aukande grad godkjenner dobbelt statsborgarskap, men det er eit slikt val det norske stortinget gjer i dag. Loven som vert vedteken, har som utgangspunkt at ein i størst mogleg grad skal unngå dobbelt statsborgarskap. Eg er glad for at det er eit breitt fleirtal, alle unnateke SV, som står for ei slik linje. Det finst sjølvsagt argument for dobbelt statsborgarskap. Vi bur ikkje lenger i same bygd, i same land, livet ut. Å ha to statsborgarskap, to land – eller kanskje fleire for den saks skyld – som ein identifiserer seg med, er ikkje uvanleg lenger. Ynsket om å behalda denne tilknytinga er forståeleg. Vi er klar over at det er sannsynleg at ein del innvandrarar som i dag vel ikkje å verta heilt norske, ville ha valt annleis dersom dei kunna behalda sitt opphavlege statsborgarskap. Men i ei globalisert verd, der ein flyttar jorda rundt for å oppnå jobb, økonomisk tryggleik eller tryggleik for liv og helse, er det viktig at ein knyter sterke band der ein skaper seg eit nytt liv. Statsborgarskap er den sterkaste og mest fullstendige forma for tilknyting til Noreg som stat. Komiteen meiner derfor klart at søkjer ein norsk statsborgarskap, med dei rettar og plikter det inneber, må ein velja bort andre statsborgarskap. Automatisk statsborgarskap ved fødsel og adopsjon før fylte 18 år vil nokre gonger føra til dobbelt statsborgarskap, noko som komiteen meiner vil vera til det beste for barnet i desse tilfella. Det tøffaste punktet i loven er vel forslaget om tilbakekalling av innvilga statsborgarskap etter søknad som følgje av manglande løysing frå opphavleg statsborgarskap, men det er ein logisk konsekvens ut frå ynsket om berre eitt statsborgarskap. Barn av norsk mor eller far vert norsk statsborgar ved fødsel. Endringane på dette punktet er minimale og går ut på at barn også av norsk far automatisk vert norsk statsborgar, uavhengig av foreldras sivile status, og ikkje etter melding, som i dag. Norsk statsborgarskapslovgjeving byggjer på nedstammingsprinsippet, i motsetnad til territorialprinsippet. Eg vil gjera merksam på at Europarådskonvensjonen av 1997 også anbefaler dette nedstammingsprinsippet. Komiteen ynskjer at det skal vera ei viss høgtid ved det å få statsborgarskap. Partia divergerer noko ved om seremonien skal vera obligatorisk, og om truskapsløfte skal vera ein del av seremonien. Fleirtalet meiner at ein slik seremoni skal vera frivillig, men at lojalitetsløfte inngår som eit sentralt ledd i seremonien. Eg trur personleg at dei som har sagt frå seg det gamle statsborgarskapet sitt til fordel for norsk statsborgarskap, vil ha glede av å få dette overrekt ved ein høgtidleg seremoni. Eit lojalitetsløfte som liknar det frå Australia, vil også vera ei glede å gje. Det betyr faktisk at ein bekreftar lojalitet, tru på fridom og demokrati og respekt for loven. Det skulle elles berre mangla! På kommunalkomiteens reise i Pakistan møtte eg ei gruppe internasjonale hjelpearbeidarar på grensa til Afghanistan. Vi snakka om forholda, og ein svenske tok opp passet sitt og sa at han hadde takka Gud mange gonger for det svenske passet sitt. Då tok amerikanaren, kanadiaren og dansken opp sine pass og bekrefta det same. Å ha eit pass og dermed statsborgarrettar i eit vestleg rettssamfunn er gull verdt. Det veit alle som ikkje har det. Vi vedtek her ein restriktiv, men rimeleg forståeleg statsborgarlov. Eg anbefaler innstillinga, med unntak av nokre mindre feil som skal ha snike seg inn i SVs merknader. Eg reknar med at SV ordnar opp i det.