Hallgeir H. Langeland (Sosialistisk Venstreparti), 2003-11-25:
Først ein kommentar til Arbeidarpartiet og budsjettforliket. SV har i sine kompromiss med Regjeringa lagt vekt på å forbetra den politikken som Regjeringa har, gjennom f.eks. klimameldinga og gassforliket. Derfor hadde ikkje SV selt seg for knappar og glansbilete i miljøpolitikken i eit forlik med Regjeringa. Me hadde forbetra budsjettet på miljøpolitikken, ikkje svekt det, som Arbeidarpartiet faktisk medverka til. Så har eg lyst til å seia noko i forhold til vår og verdas miljøvernminister, altså Børge Brende, som er godt synleg internasjonalt, og som tek opp ei rekkje positive problemstillingar, sett med SV sine auge. Han tek òg ein del gode initiativ, som f.eks. etter Svalbard-møtet. Det imponerte iallfall meg litt. Han jobbar òg med engasjement – no kom han, så no får han høyra skrytet – i forhold til problemstillingar knytte til fattige land og problemstillinga knytt til reint vatn. Alt dette synest me er bra og positivt sett med norske auge, også med SV sine. Det verkar som om miljøvernministeren har miljøambisjonar, og det gjev inntrykk av at Noreg ser ut til å vera eit føregangsland i spørsmålet om å takla klima- og miljøproblema. Men då startar problema, og der er det mindre å gå på på heimebane. Totalen er vel at miljøet tapar. Sjølv om ein kan peika på ei rekkje utslepp som går ned, er totalen at miljøet tapar, for det er ikkje ein aktiv politikk på alle område som sikrar at miljøet vinn. På nokre område er det bra – det visest, det er konkret og lett å koma i avisa på – men andre område som er viktige for miljøet, er ikkje like synlege i budsjettet. Så her må ein altså ikkje gjera som ein gjer i meldinga om rikets miljøtilstand, at ein skildrar situasjonen og viser til statistikk, men er altfor lite strategisk i korleis ein skal koma vidare og nå viktige mål i miljøvernpolitikken, f.eks. innanfor skogvern. Når ein då, som eg har vore inne på fleire gonger, ser på budsjetta, ser ein at den flagginga ein har internasjonalt, ikkje visest konkret i budsjettet heime. På svært mange område blir ho svekt i budsjettet, f.eks. når det gjeld dei frivillige organisasjonane og deira innsats. Og dersom ein ser på budsjettkompromisset, har ein altså svekt innsatsen ytterlegare gjennom å kutta i energifond, kutta i energiforsking, kutta i PCB-opprydding. I det heile trengst det, som SV og Arbeidarpartiet seier, eit oppsving for miljøpolitikken. Det trengst større ambisjonar enn det ein ser, og ein må vera konkret i forhold til bl.a. budsjetta, ikkje berre bruka store ord. Inntrykket av Noreg som føregangsland ute er altså ikkje i samsvar med den praksisen som ein har her heime. Og kva vil f.eks. resten av denne sesjonen bringa, knytt til to store utfordringar? Er det slik at miljøvernministeren og Regjeringa vil gå inn for å opna Nordland VI, eit område som SFT seier er yttarst sårbart, særleg med omsyn til fisk og sjøfugl? Fleire fiskebestandar i dette området er av dei viktigaste i verda, og fleire bestandar av sjøfugl har internasjonal verneverdi. Er det slik at miljøvernministeren no skal vera med og medverka til at dette området blir opna raskare enn det konsekvensutgreiingane skulle tilseia? Vil miljøvernministeren sørgja for at det no kjem boretårn inn blant Lofotveggens majestetiske tindar? Ei anna sak: Snøhvit. Regjeringa har eit klimaforlik med SV. Me har òg ratifisert Kyoto-avtalen. Det betyr at utsleppa, som no for tida går ned, må halda fram med å gå ned. Her har miljøvernministeren hatt eit internasjonalt engasjement i forhold til dei fattige landa, i forhold til klimaproblema, og prøver å medverka til eit regime, men når han er på heimebane, skjer altså det motsette: Regjeringa legg opp til det motsette i sin politikk. Det som skjer i forhold til Snøhvit og den anken, er at ein får ein auke på 900 000 tonn CO2, dersom ein ikkje gjer noko med det. Då kan ein krevja deponering, slik som SV subsidiært går inn for, i og med at Snøhvit er vedteken. Men ein kan òg gjera som Bellona er inne på i Aftenposten i dag, vurdera løysingar der ein kan flytta på CO2-gassen og bruka den som trykkstøtte på andre felt. Kva vil miljøvernministeren gjera i regjering med desse to sakene? Vil han følgja opp det han seier internasjonalt, eller vil han svikta nasjonalt? I innstillinga om rikets miljøtilstand forsøker SV å visa at me tek miljørørsla på alvor, gjennom å ta opp mange av dei problemstillingane som miljørørsla reiser. Der burde regjeringspartia lytta meir til miljørørsla og SV. I staden merkar ein altså at Venstre og Kristeleg Folkeparti no svekkjer sin miljøprofil gjennom at ein let Høgre styra miljøpolitikken. Det blir klart illustrert ved at ein får eit forlik i innstillinga om rikets miljøtilstand med Framstegspartiet når det gjeld f.eks. skogvern. Me veit alle at Framstegspartiet ikkje har miljø som sin første post. Skogvern og biomangfald er eit av dei områda me brukar mykje tid på. Det er forunderleg at ein ikkje no har klart å oppretta artsdatabanken, og at det er berre Framstegspartiet og SV som krev at han skal opprettast i løpet av 2003. Ein har hatt god tid på seg til å gjera dette, men ein har altså ikkje gjort det. Arbeidarpartiet og SV har eit forslag om ei målsetjing for skogvern tilsvarande den svenske, 4,6 pst. eller ei opptrapping i løpet av 10-15 år. Dei ambisjonane er det berre Arbeidarpartiet og SV som har. Regjeringspartia Kristeleg Folkeparti og Venstre, har ikkje ein slik ambisjon. Tvert imot, ein dekkjer seg bak at det er så mykje lettare for Sverige, noko som er vås. Det er ikkje mykje lettare for Sverige. Tvert imot er det slik at Noreg har mykje meir skog som burde vernast, og større variasjon som burde vernast. Sverige har gjort dette offensivt. Det gjer ikkje den norske regjeringa. SV har eit forslag om å oppretta eit skogvernfond. Det veit me at næringa sjølv er einig i, og det veit me at miljørørsla er einig i. At næringsparti som Høgre og Framstegspartiet ikkje ønskjer slike løysingar, forundrar SV. Hadde ein gjort dette, kunne ein verkeleg kome i gang med ein skikkeleg verneprosess. SV ønskjer også, og me foreslår, at ein skal få ei forskrift med minstekrav om miljøsertifisering ut frå dei problema ein har hatt knytte til miljøsertifisering. Heller ikkje det ønskjer ein å slutta seg til. Det betyr i korttekst at ein ønskjer større vekt på såkalla fri vilje, som i utgangspunktet er næringsinitiert. Det er ikkje vernet, det biologiske mangfaldet sine behov, som står i sentrum i denne sal i dag. Det er næringsinteressene som vinn fram. Dei faglege vurderingane som burde liggja til grunn, er svekte. Sosialistisk Venstreparti forsøkjer også offensivt å gripa fatt i PCB-problematikken gjennom eit forslag om å koma med ei tiltakspakke som kan ta vekk PCB-en i lyssstoffarmatur. I dag er det slik i mange offentlege bygg at PCB-en nærast drys i hovudet på elevane, og det blir sløst med energi på grunn av at ein ikkje tek dette grepet. Med SVs forslag til tiltakspakke vil ein ta bort gifta innan fristen, 2005. Ein ville spara energi tilsvarande to Sauda-utbyggingar, og ein ville skapa fleire arbeidsplassar og bl.a. setja dei 1 300 elektromontørane som er ledige, i arbeid. Kanskje kunne Glamox i Møre og Romsdal fått oppdrag med å levera ein del av dei nye armaturane. SV tek også opp problemstillinga knytt til søppel i Nordsjøen. No er det kome eit EU-direktiv som statsråden har implementert, og som gjer at dette problemet for framtida kanskje kan bli løyst, men no er det ikkje løyst. Derfor foreslår SV ein dugnad, men registrerer at me ikkje får fleirtal for dette. SV forsøkjer gjennom sin politikk og sin budsjettpolitikk å handla lokalt, å leggja opp til det, og på den måten tenkja globalt, men registrerer at det ikkje er fleirtal for ein slik politikk for tida. Eg tek opp forslaga frå SV.