Kjersti Toppe (Senterpartiet), 2012-11-22:
Takk til interpellanten for å fremma ein interessant politisk debatt. Eg registrerer at Høgre er bekymra for utviklinga av eit klassedelt helsetilbod og helsekøar. Eg har først lyst til å seia at eg synest det er eit lite paradoks at Høgre er så opptatt av helsekøar og så lite opptatt av å førebygga helsekøar. I sitt alternative budsjett har dei òg kutta ut ordninga med frukt og grønt til alle skuleelevar. Tysdag denne veka gav dei i ein debatt i Stortinget beskjed om at dei ikkje vil arbeida for ein times fysisk aktivitet kvar dag i skulen. Dei har foreslått å endra alkohollova, slik at alle kommunar skal kunna skjenka alkohol døgnet rundt. For å seia det slik: Det er jo dette som er den største trusselen med omsyn til eit klassedelt helsevesen, for fritt behandlingsval vil ikkje retta opp i skadane ved å ha ein fråverande helsepolitikk. Det offentlege helsevesenet skal vera berebjelken i helsetenesta. Det er berre ei berekraftig og kraftfull offentleg helseteneste som vil kunna skapa eit likeverdig tilbod for alle. Private tilbydarar skal vera eit supplement, og det skal vera styrt av det offentlege. Det blir brukt i stort omfang i dag, og det er bra. Vi har høyrt fleire eksempel på det i tidlegare innlegg. Å innføra fritt behandlingsval vil vera eit brot på ein lang og god tradisjon i Noreg for å ha eit behovsstyrt helsevesen og vera ein garantist for ei meir rettferdig prioritering av helsetilbod. Å innføra fritt behandlingsval vil bety innføring av eit meir marknadsstyrt helsevesen, noko som er heilt malplassert i eit 100 pst. offentleg finansiert helsevesen, men som passar i eit forsikringsbasert helsevesen, noko som vi heldigvis ikkje har i Noreg. Fritt behandlingsval vil ikkje bety at det er dei svakaste pasientane som blir prioriterte, som representanten Høie sa i sitt innlegg. Det vil kunna føra til det motsette. Riksrevisjonens rapport om fritt sjukehusval påpeikte nettopp desse svakheitene ved slike ordningar. Det er dei mest ressurssterke, dei med høgast inntekt og utdanning som brukar ordninga mest. Fritt behandlingsval vil altså kunna føra til eit meir klassedelt helsevesen, og ikkje det motsette. Det er òg eit paradoks at Høgre i veldig mange saker og debattar berre er oppteken av dei 30 pst. av døgnopphalda som gjeld planlagde innleggingar, og ikkje av dei 70 pst. av døgnopphalda som gjeld øyeblikkeleg hjelp. Eg meiner at det er ein fare for pasientsikkerheita og kvaliteten på øyeblikkeleg hjelp-tilbodet dersom fritt behandlingsval, som Høgre foreslår, skal få tappa det offentlege sjukehusvesenet for kvalifisert personale, der sjukehusa skal jamstillast og konkurrera og vera tilbydarar i eit marknadsstyrt og pasientstyrt tilbod. Så har eg lyst til å visa til eksempel frå kommunar. Mange høgrestyrte kommunar har innført det same. Det gjeld fritt val av heimesjukepleie. I Bergen kommune er dette innført. Der er det ingen gode erfaringar med det. Dei private, som er tilbydarar, får det ikkje til å bli lønnsamt. Etter det eg kjenner til, er det no berre ein privat tilbydar igjen. Denne tilbydaren har attpåtil fått fritak for å tilby teneste på natta. Kva betyr det? Jo, at det er dei svakaste, dei sjukaste eldre pasientane som likevel må bruka det offentlege. Høgre burde jo lært av erfaringane med fritt val av heimesjukepleie. Det er ei ordning som kan trua det offentlege tilbodet og utfordra kvaliteten på tilbodet til dei svakaste. Høgre seier at auka private tenester skal finansierast av det offentlege, og dei vil ha meir offentlege pengar til private sjukehus. Eg vil faktisk rosa Høgre, for det er ganske genialt – i mange budsjett har dei gjort stor suksess med å resirkulera offentlege sjukehuspengar ved å øyremerka dei til private formål og framstilla det som ein vekst. Men det bidreg jo ikkje til vekst eller mindre klassedelt helsevesen. Det bidreg til å svekka det offentlege helsevesenet, og det er ei farefull utvikling. Heilt til slutt: Det er i media no reist veldig viktige prioriteringsdebattar. Eg har ingen tru på at sterkare konkurranse mellom private og offentlege tilbydarar, private og offentlege sjukehus, vil føra til ei rettare prioritering i helsetenesta, men heller til det motsette.