Jenny Klinge (Senterpartiet), 2018-05-14:
God samhandling mellom beredskapsaktørane er vesentleg for at innbyggjarane skal vere trygge. Vi i Senterpartiet har fremja forslaget om å setje ned ein totalberedskapskommisjon fordi vi meiner det er på tide å sjå heilskapleg på den militære og den sivile beredskapen igjen. Vi set stor pris på støtte frå både Arbeidarpartiet og SV, men tykkjer det er synd at regjeringspartia og Kristeleg Folkeparti avviser forslaget. Dette vil eg kome tilbake til, men først vil eg seie noko om kva støtte forslaget har fått frå ulikt hald. Bakteppet for forslaget vårt er at det var i år 2000 at eit tilsvarande utval la fram ein rapport, og det begynner å bli mange år sidan. Svært mykje har skjedd både nasjonalt og internasjonalt sidan då. Under høyringa som justiskomiteen heldt om vårt forslag om ein ny totalberedskapskommisjon, møtte m.a. Politiets Fellesforbund, Sanitetskvinnene, Norges Rederiforbund, Norges Forsvarsforening og Norges Offisersforbund. Fleire enn desse var til stades, og somme sende også skriftlege innspel. Den klåre beskjeden var at samhandlinga mellom beredskapsaktørane kan bli mykje betre. Politidistrikta bør bli endå betre kjende med kva for frivillige organisasjonar dei kan dra vekslar på i beredskapsarbeidet. Ikkje minst var konklusjonen frå høyringa og frå dei skriftlege innspela komiteen fekk, at ein totalberedskapskommisjon trengst, og det hastar. Når regjeringspartia og Kristeleg Folkeparti avviser forslaget om å setje ned ein totalberedskapskommisjon, er det av sprikande og dels uklåre grunnar. Eg viser først til svaret frå tidlegare justisminister Amundsen. Han svarte at det er mykje arbeid i gang på området, og at det for så vidt gjerne kan setjast ned eit utval. Han ville likevel vente med dette til etter den store NATO-øvinga Trident Juncture, som skal haldast i haust. Det er snakk om den største fullskalaøvinga på norsk jord sidan den kalde krigen. Amundsen viste òg til Totalforsvarsprogrammet som regjeringa sette i gang i 2016, og som skal vera avslutta i 2020, og at dette programmet bør vere avslutta før ein eventuelt set ned ein kommisjon. Eg er open for at regjeringa har gode intensjonar på området totalberedskap, men eg blir uroleg når verken regjeringa sjølv eller regjeringspartia i justiskomiteen lyttar betre til det høyringsinstansane seier. Derifrå fekk vi klår melding om at det faktisk er eit snarleg behov for ein totalberedskapskommisjon. Dette tyder på at det totalforsvarsprogrammet som regjeringa har sett i gang, ikkje heilt dekkjer behovet for å sjå beredskapen i samanheng, og ikkje er målretta nok. Alternativt har ikkje det breie spekteret av beredskapsaktørarar fått med seg kor viktig arbeid regjeringa gjer no, og då er det regjeringa sjølv som har svikta i å forankre og spreie arbeidet slik at det reelt sett kan betre totalberedskapen. I begge tilfelle viser det berre tydeleg kvifor det er behov for ein ny kommisjon. Vi har også sett dette eksemplifisert i krisa kring luftambulansen i nord den siste tida. Her vil ikkje justisministeren sjå den rolla han sjølv har som koordinerande beredskapsminister overfor dei andre departementa, og ansvarsfråskyvinga blir tydeleg, jf. spørsmål frå Senterpartiet i spontanspørjetimen onsdag den 9. mai. Dette kjem vi tilbake til i seinare innlegg i debatten. Regjeringspartia Høgre og Framstegspartiet, som er representerte i justiskomiteen, skriv i merknadene sine til saka at det ikkje er hensiktsmessig å setje ned ein totalberedskapskommisjon, fordi det etter deira meining vil ta ressursar bort frå det viktige gjennomføringsarbeidet med den såkalla nærpolitireforma, arbeidet med IKT-sikkerheitsmeldinga, Totalforsvarsprogrammet osv. Eg hadde vore freista til å vere einig med dei viss desse prosessane dei nemnde, trekte i rett retning og bidrog til betre totalberedskap – og ikkje minst viss regjeringa evna å verdsetje frivillig beredskapsinnsats i større grad. Men forslaget til Høgre og Framstegspartiet om å be regjeringa vurdere å setje ned ein totalberedskapskommisjon når viktige reformarbeid i justissektoren er avslutta, er eigentleg berre ei bøn om å sleppe innvendingar mot pågåande og planlagde reformer. Dei kjem i praksis ikkje til å ønskje ein slik kommisjon før dei er ferdige i regjering sjølve. Eg skal ikkje føreseie kva ein slik totalberedskapskommisjon ville konkludere med på ulike felt, men eg er ganske sikker på at mindre matproduksjon på norske fôrressursar ikkje var tilrådinga deira, og eg er ganske sikker på at ein slik kommisjon ville meine at det var ein fordel å sjå ulike reformer og endringar i samanheng, som politireforma og utviklinga i Heimevernet. Då tek eg opp Senterpartiets forslag i saka.