Jorunn Ringstad (Senterpartiet), 2000-01-11:
I Innst. S. nr. 85 for 1999-2000, som vi skal debattere i dag, utgjer Arbeidarpartiet og sentrumspartia fleirtalet i merknadene. Bortsett frå ein merknad om krav om språkkunnskapar, er også SV ein del av fleirtalet. I innlegget mitt tek eg utgangspunkt i merknadene frå fleirtalet. Regelverket for det lospliktsystemet vi har i dag, tredde i kraft 1. mai 1995. Den viktigaste grunngjevinga for lospliktordninga ligg i omsynet til tryggleiken i sjøtrafikken langs kysten. Det er viktig å streke under at lospliktordninga er eitt av fleire tiltak for å sikre tryggleiken. Andre tiltak er t.d. merking av leia og vidare utarbeiding av elektroniske kart. St.meld. nr. 47 for 1998-1999, som er grunnlaget for den innstillinga vi debatterer, er ei evaluering av losordninga som vart innførd i 1995. Meldinga tek spesielt føre seg dei områda der det har vore sett fram spørsmål om endringar, eller der erfaringane tilseier at ei nærare vurdering er påkravd for å gjere systemet betre og meir kostnadseffektivt. Ved endringa av losordninga i 1995 vart det geografiske området der det er losplikt, utvida. Losplikta vart òg utvida til å gjelde norske fartøy. Samtidig vart det innført eit system med farleibevis som tok sikte på å gje særleg kvalifiserte navigatørar høve til å segle i lospliktig farvatn utan å ha los om bord. Det var med andre ord ganske omfattande endringar som skjedde i lossystemet i 1995. Trafikken langs norskekysten har auka mykje dei seinare åra. Samtidig har òg transport av farleg gods auka. Dette skulle ein statistisk rekne med kunne føre til auka ulukkesfrekvens. Når dette ikkje har skjedd, er det grunn til å tru at ei medverkande årsak er at lostenesta held eit høgt fagleg nivå, og at lostenesta varetek oppgåvene sine på ein god måte. Ein av føresetnadene for endringa i lossystemet i 1995 var at losgebyra skulle dekkje alle kostnadene med lostenesta. Ved innføringa av det nye lospliktsystemet måtte ein innføre gebyrsatsar i eit gebyrsystem ein ikkje hadde noka erfaring med. For å unngå at misforhold mellom gebyrinntektene og kostnadene ved lostenesta skal føre til auke i gebyrsatsane, har fleirtalet peika på det ein samla komite tidlegare har sagt, nemleg at departementet må vurdere å opprette eit reguleringsfond for å ha stabile og føreseielege gebyr. Ved omlegginga av gebyrsystemet i 1995 var det ei målsetjing at ein større del av kostnadene skulle berast av dei lospliktige fartøya som har los om bord. Fleirtalet i komiteen har registrert at denne omlegginga i hovudsak har vore vellukka. Regjeringa har signalisert at det blir vurdert å gjere gebyrsystemet meir kostnadsorientert. Dette har ikkje fleirtalet innvendingar mot, men det føreset at det i denne prosessen blir sett på konsekvensar av eventuelle endringar for dei enkelte brukargruppene. Losgebyra har innverknad på sjøtransporten sin konkurransesituasjon. Skal sjøtransporten sin del av godstransporten aukast, kan ikkje kostnadene bli for høge. Difor må m.a. lostenesta drivast effektivt. Fleirtalet har difor bede departementet om å optimalisere lostenesta når det gjeld kostnadseffektiv drift, samtidig som tryggleiken blir vareteken på best mogleg måte. Det må t.d. vurderast kva som kan liggje av nyvinning i ny teknologi og nytenking. Fjernlosing frå trafikksentralane kan t.d. vere kostnadseffektiviserande. Fleirtalet ser difor fram til den utgreiinga som skal kome om mogleg fjernlosing frå trafikksentralen i Horten. Fleirtalet har i sine merknader streka under at regelverket for losordninga må vere lett å forstå og å praktisere, slik at ein unngår ulike tolkingar. Samtidig må det arbeidast med endringar for å byggje større fleksibilitet inn i regelverket. Ved evaluering av lossystemet er det viktig at utilsikta problem ved regelverket blir luka bort. Regjeringa har t.d. sjølv peika på at regelverket for å få farleibevis kan ha skapt problem for fartøy/navigatørar med blanda fartsform. Fleirtalet er difor oppteke av at det blir funne løysingar som verkar rimelege for gruppa av skip som i hovudsak går i innanriksfart, men som av og til utfører internasjonale turar. Til slutt vil eg berre streke under at med enkelte presiseringar i fleirtalet sine merknader får Regjeringa tilslutning til dei vurderingar som er gjorde i meldinga, og dei utgreiingane som skal setjast i gang.