Kjersti Toppe (Senterpartiet), 2015-04-14:
Fritt behandlingsval er ei ideologisk basert reform som byggjer på éin premiss: konkurranse om helsekroner. Konkurranse om helsekroner er eit mål i seg sjølv med reforma. Konkurranse om helsekroner skal vera drivkrafta som gjer at offentlege sjukehus vert meir effektive. Kristeleg Folkeparti og Venstre gav lett opp kampen om dei offentlege sjukehusa. Det vart avgjort alt i Nydalen. Fritt behandlingsval skulle innførast, først på området rus og psykiatri. Medan andre land, som Skottland og New Zealand, har gått vekk frå marknadstankegangen i helsevesenet og byggjer sitt helsevesen på samarbeid – ikkje konkurranse – går Noreg no motsett veg. Regjeringsplattforma slår det tydeleg fast: «Regjeringen mener i utgangspunktet at produksjon av velferdstjenester skiller seg lite fra andre tjenester. Bruk av konkurranse stimulerer til verdiskaping, bedre tjenester og effektivisering. Det er derfor helt nødvendig at konkurranse blir et gjennomgående element i offentlig virksomhet.» No vert dette innført som eit prinsipp i helsevesenet i Noreg, og det er det som er viktig i dag: at konkurranse vert innført som eit prinsipp for utvikling av norske helsetenester. Fritt behandlingsval betyr at ein skal påleggja regionale helseføretak å kjøpa fleire helsetenester frå private tilbydarar, samtidig som private tilbydarar skal få driva pasientbehandling, betalt av staten − utan å trenga nokon avtale med det offentlege sjukehuset. Vi meiner at det vil kunna føra til ei sterk privatisering og ei svekking av det offentlege helsevesenet. Det vil til sist gå ut over dei som helsevesenet er til for, nemleg pasientane. Senterpartiet vil kjempa for eit sterkt offentleg eigd og styrt helsevesen, der ideelle tilbydarar er viktige samarbeidspartnarar og private kommersielle tilbydarar er eit nyttig supplement. Fritt behandlingsval er ei reform for dei ressurssterke pasientane og for dei som vil tena pengar på pasientbehandling. Reforma vil føra til at Stortinget mister eit verktøy for å planleggja helsetilbodet for heile befolkninga, og distrikta risikerer å mista endå meir av sitt nærmaste behandlingstilbod. Offentlege sjukehus har ansvar for utdanning, forsking og strakshjelp. Når det gjeld fritt behandlingsval, er det fleire som har åtvara mot at offentlege sjukehus kan tappast for kompetanse, samtidig som dei vil sitja igjen med ansvaret for dei vanskelegaste og mest kostbare behandlingane. Innføringa av fritt behandlingsval er av mange omtala som den største helsereforma på mange år. Vi ser at dette vil tena pasientane med avklarte tilstandar og dei mest lønsame behandlingane. Dei ideelle har eg vore innom. Det er klart at ønskjer ein at ideell sektor skal stå for ein stor del av velferdsproduksjonen, så er ikkje ein fri konkurranse med private med heilt andre pensjonsutfordringar vegen å gå. Då kan ein heller gå inn i langsiktige avtalar, som denne regjeringa ikkje har gjort. Det hastar med tanke på det nye EU-direktivet. Det skal ikkje leggjast vekt på helsepolitiske omsyn i vurderinga av om ein skal gi godkjenning til nye private tilbod. Det har vore eit forslag i høyringsrunden. Det har regjeringa gått vekk frå. Dette kunne Kristeleg Folkeparti og Venstre i alle fall fått inn igjen, men ein skal altså ikkje leggja vekt på helsepolitiske omsyn som f.eks. kampen om dei utdanna legane og kor dei skal jobba. Vi må sjå fritt behandlingsval i samanheng med Nasjonal sjukehusplan. Ein innfører fri konkurranse om dagtilbodet, som mange lokalsjukehus er avhengige av for å kunne sørgja for også strakshjelp og ha ein vaktberedskap heile døgnet. Legeforeininga seier at med fritt behandlingsval vil ein få store problem med at ein ikkje har det same IKT-systemet, og meiner at dette ikkje må innførast før ein har fått orden på det. Men likevel vert det innført. Her kunne Kristelig Folkeparti og Venstre sett foten ned og i alle fall sett det som eit krav. Men dette vert heller ikkje gjort. Senterpartiet vil stemma imot forslaget og ta opp forslaga som vi har fremja saman med SV i saka.