Åsa Elvik (Sosialistisk Venstreparti), 2003-11-25:
Fordi patentdirektivet ikkje harmoniserer gjeldande patentrett, er ikkje behandlinga i dag ein omkamp om patentdirektivet i seg sjølv. Dei alminnelege vilkåra for å få patent – krav til nyheit, oppfinningshøgd og industriell nytte – skal framleis regulerast av nasjonal rett. Vi har derfor eit visst handlingsrom i implementeringa av direktivet i norsk rett. Men direktivet er og har vore kontroversielt fordi motstridande omsyn, som næringsutvikling, forsking og globale ressurs- og fordelingsspørsmål har stått mot kvarandre. Vi har derfor lagt ned ein del arbeid i implementeringa i norsk rett, og vi har hatt ein del kommentarar og endringsforslag til det framlagde lovutkastet. Dei enkelte tinga går fram av merknadene våre. Vi kommenterer korleis vi meiner at den etiske nemnda skal fungere. Vi seier litt om fristar for å komme med innvendingar til eit patent. Vi kommenterer også høvet til å påleggje gebyr for innvendingar som er leverte innan fristen. Eg skal ikkje kommentere dette nærare i innlegget mitt, det går fram av merknadene våre i komiteen. Eg skal heller bruke tida mi til å snakke om dei vanskelege spørsmåla. Eg finn grunn til å presisere at komiteen seier at vi ønskjer at Noreg skal ha ein restriktiv praksis i forhold til patentering av biologisk materiale. Det er ikkje slik at næringslivet nødvendigvis er tent med ei liberal praktisering av patentkrava. Også frå eit næringsperspektiv er det eit poeng at patentsystemet balanserer ulike omsyn. For breie patent er ikkje ein god ting, heller ikkje for næringslivet. Dette gir spesielle utfordringar i forhold til patentering av planter og dyr. Målsetjinga med patentsystemet er at oppfinnaren skal få ein eksklusiv rett til den oppfinninga han har gjort – verken meir eller mindre. Det er både i samfunnets og i den enkelte næringsdrivandes interesse at patentkravet dekkjer det nye i oppfinninga så godt og så presist som mogleg. Det er dette vi har jobba litt med. Vi foreslår at ein ved utforminga av patentkrav knytt til naturleg førekommande materiale, skal leggje til grunn ein streng praksis ut frå intensjonen om at patenta ikkje skal vere breiare enn det som kan tilskrivast oppfinninga. Utforminga av patentkravet bestemmer kva som blir omfatta av den kommersielle eineretten som oppfinnaren får. Derfor er det så viktig at dette blir regulert i kravet og ikkje berre i den generelle søknaden. Vi har derfor foreslått ei konkret endring av lovteksten på dette punktet. Vi foreslår at ein skal ta inn i patentkravet kva som er det nye i den patenterte oppfinninga, og vidare kva i oppfinninga som har tilstrekkeleg oppfinningshøgd til å bli verna av eit patent. Vi har òg konsentrert oss om at Noreg gjennom Konvensjonen om biologisk mangfald har forplikta seg til å ta omsyn også til fordelingsspørsmål og miljøeffektar av immaterielle eigedomsrettar. Dette er eit vanskeleg spørsmål internasjonalt. Etter Biodiversitetskonvensjonen har det landet som leverer genressursane, krav på del av utbyttet ved utnyttinga av materialet. Patentdirektivet stiller ingen krav om å gi slike opplysningar om leverandør eller opphavsland for det genetiske materialet, men presiserer tvert imot at det ikkje skal ha noko å seie for handsaminga av søknaden eller for om patentet er gyldig, om det er gitt rette opplysningar om opphavsstad for det biologiske materialet. Dette kan derfor ikkje gjerast til vilkår for å få patent i nasjonal rett, men, som Regjeringa har funne ut, det kan gjerast straffbart å ikkje gi opplysningar. Regjeringa har derfor foreslått at patentsøkjar skal kunne straffast i samsvar med straffeloven § 166 ved manglande opplysningar om kvar det genetiske materialet er henta frå. Korrespondansen mellom departementet og komiteen er grunnlaget for at vi har foreslått at dette i staden skal regulerast som ein eigen paragraf i patentloven. Og vi er sikre på at det kanskje vil vere ei meir treffsikker føresegn. Vi har også foreslått at opplysningsplikta skal omfatte at oppfinnaren skal leggje fram ein avtale om overføring av ein del av sitt overskot til den som har levert eller er opphavsland for materialet, eller kan dokumentere korfor det ikkje ligg føre ein slik avtale, om det ikkje gjer det. Dette vil etter vår meining vere eit godt verkemiddel for å nå målsetjinga i Konvensjonen om biologisk mangfald. Ved å krevje dokumentasjon av ein slik avtale gjer vi oss sjølve betre i stand til å nå dei måla som vi har forplikta oss internasjonalt til å følgje. Lat meg til slutt seie at eg trur ikkje SV og Senterpartiets endringsforslag er ein føresetnad for ei streng praktisering. Eg set pris på det som er sagt tidlegare om at Stortinget ønskjer ein streng praksis i forhold til patentdirektivet. Eg tek opp dei forslaga eg har vist til.