Sveinung Rotevatn (Venstre), 2016-11-17:
Den norske arbeidsmarknaden er i endring. Låge oljeprisar har ført til auka arbeidsløyse, særleg på Sør-Vestlandet, samtidig som nye næringar også gjev nye moglegheiter for sysselsetjing for dei som søkjer arbeid. Vi får også ein stadig meir fleirkulturell arbeidsmarknad, noko som kan gjere arbeidsformidling meir utfordrande, og Nav står i dag overfor ei oppgåve som er svært stor. Då Nav først vart etablert, var tanken at arbeidsformidling skulle stå i sentrum. Sånn vart det nok ikkje, og Nav-kontor driv med ei rekkje andre oppgåver. Det meldinga tek sikte på, er å endre fokus frå sekundæroppgåver til nettopp arbeidsformidling. Fokuset bør vere å få folk i jobb. I dag må Nav-kontora følgje eit omfattande regelverk, og dei blir på mange måtar detaljstyrte, også frå denne salen. Meld. St. 33 for 2015–2016 tek sikte på å endre det – iallfall så langt det lèt seg gjere – og gje Nav-kontora større moglegheit til å bruke skjøn når dei behandlar saker. Eit så stort system som Nav må ta høgd for at menneske er forskjellige og treng forskjellig oppfølging. Den frustrasjonen vi ofte høyrer frå Nav-brukarar, er at systemet er for rigid, som ein gjerne seier. Den rigiditeten må ein sjølvsagt søkje å kome til livs. Den største utfordringa vi står overfor, er etter mitt syn korleis vi får fleire unge i arbeid, for det er eit av dei områda der statistikken dessverre ikkje har gått i lysteleg retning dei siste åra. Særleg auken i talet på unge uføre er urovekkjande, men det er også den store delen unge menneske som verken er på trygd, eller i arbeid eller under utdaning eller er arbeidssøkjande. Det er ei stor gruppe menneske, som i dag fell mellom dei fleste stolar, og som vi ikkje ser. For mange av dei unge kan nok Nav verke som ein litt uoversiktleg labyrint. Difor er det fint at meldinga legg opp til at vi skal få eit Nav der ungdomen føler seg varetekne. Det er viktig at brukarar får nok tid med saksbehandlaren sin, og det er viktig at kommunikasjon kan gjerast ufarleg gjennom å ta i bruk sosiale medium, nettpratfunksjonar, e-post og elektronisk kommunikasjon mot unge. Mange unge føler dessutan at dei ikkje har god nok kjennskap til kva rettar dei faktisk har. Meldinga ber difor Nav om å leggje større vekt på å informere unge om rettane deira. Det å vere velinformert som Nav-brukar gjev deg mykje betre føresetnader for å kome i jobb og å dra nytte av dei moglegheitene som faktisk finst. Meir skjøn, skreddarsydde tenester og betre kommunikasjon kjem ikkje av seg sjølv. Vi har difor – gjennom innstillinga, gjennom meldinga – lagt til rette for at det er moglegheit for å få større kontor, med betre fagkunnskap. Målet i meldinga om å få den typen endring på plass er noko vi støttar opp om. Det er likevel viktig at ei sånn utvikling er fundert i god dialog mellom kommunar og stat, for å sikre gjensidig tillit og eit tenestetilbod som er best mogleg tilpassa lokale forhold. Digitalisering kan sjølvsagt hjelpe på i prosessen. Det vil gje kontora endå meir fridom til å fokusere på arbeidsformidling og ikkje minst kunne drive oppsøkjande verksemd. For at Nav skal kunne fokusere meir på arbeidsformidling må vi gje dei noko større spelerom for å jobbe med ulike aktørar. Samarbeid med lokalt næringsliv er avgjerande. Også med skulen er det viktig å ha eit godt samarbeid, og ein må også kunne leige inn og nytte seg av eksterne tiltaksarrangørar, slik vi har god erfaring med, for å hjelpe til med avklaring og oppfølgingstenester. Nav kan ikkje eksistere i ei boble, og ein kan ikkje forvente at sjølv store kontor klarer alle oppgåver aleine. Den kunnskapen som er bygd opp hos tiltaksarrangørar over mange år, er verdifull for Nav, og dei bør ha føreseielege rammevilkår også framover. Større fridom for Nav-kontor til å arbeide med andre aktørar, tiltaksarrangørar, fridom til å tilby tenester tilpassa ungdom og dei lokale forholda – det er bra. Vi treng eit myndig Nav med kompetanse, som tek seg tid til brukarane sine. Meldinga går langt i å leggje til rette for nettopp det. Det er positivt. Eg vil også seie at gjennom komitéarbeidet har det kome på plass ein del nyttige og gode presiseringar, både i merknadsform og i forslagsform. Det at det er såpass stor einigheit i komiteen, og også så stor einigheit i høyringsrunden som var i forkant, trur eg viser at vi iallfall tenkjer riktig. Til sist vil eg seie at Venstre sjølvsagt stiller oss bak dei forslaga vi stiller oss bak, men at vi også kjem til å stemme for forslag nr. 4. Og etter god dialog med min kollega i Kristeleg Folkeparti har eg skjønt at også dei vil gjere det.