Alf Egil Holmelid (Sosialistisk Venstreparti), 2013-04-16:
Eg vil til liks med dei andre talarane som har vore framme her i dag, takke for at det blir teke opp ei svært viktig sak. Eg skal prøve å gi perspektiv på kor viktig denne saka er. Når vi snakkar om landbruksmeldinga, snakkar vi om at vi hadde ein ambisjon om å auke matproduksjonen i Noreg i tråd med folkeveksten, altså auke matproduksjonen i Noreg med nokre prosent i året. Når vi då ser at vi kastar fjerdeparten av den maten som blir produsert, ser vi kva dimensjon denne saka har. Dei ambisjonane vi har for å auke matproduksjonen i Noreg, må vi halde på med veldig lenge før vi har auka matproduksjonen tilsvarande som det vi kastar. Ein reduksjon av kastinga vil då vere eit viktig grep også i forhold til matproduksjonen. Dette er, som mange har vore inne på, eit moralsk og etisk spørsmål. Ein ting er dei klimautsleppa som vi får – unødige klimautslepp på grunn av produksjon av mat som vi ikkje tek i bruk, men i staden kastar. Det andre er at vi står overfor ein situasjon der delar av verda svelt, og der FNs matvareorganisasjon har sagt at vi må auke matvareproduksjonen på verdsbasis. Det er her som i dei fleste andre situasjonar: Den beste måten å auke produksjonen på, er å redusere svinnet, for det har vi allereie produsert. Slik sett er dette ei sak som vi i altfor liten grad snakkar om. Kvifor har det blitt slik? Eg er vaksen opp på ein liten gard på Vestlandet. Der trur eg knapt vi hadde noko særleg matavfall. I den grad vi ikkje klarte å bruke om igjen dei råvarene vi produserte på garden eller fiska i fjorden, var det kort veg til skulerbøtta som grisen skulle ha. Eg trur at ei av årsakene til dette, er at i den tida hadde ein eit nært forhold til råvarene som skulle bli mat. Ei av utfordringane i dag, er at vi har ei framandgjering når det gjeld dei råvarene som vi skal lage mat av. Råvarene i dag er ikkje fisk som ser ut som fisk eller kjøt som ein kan sjå på og få eit fysisk forhold til, det er ei plastpakke. Uansett kva mat ein kjøper, er det ei plastpakke. Då mister ein forholdet til råvara, det å vurdere kvalitet og haldbarheit osv. Då må ein stole på det som står utanpå pakka, og då får ein den situasjonen at ein kastar med ein gong i den augneblinken datoen for haldbarheit har gått ut, utan å sjekke kva som er inni. Men ikkje berre det: Eg trur også det har begynt å bli ein del forvirring rundt «best før» og «siste forbruksdag». Det å få skikkeleg opplysning om kva som står på den plastpakka maten, trur eg er ein av dei viktige tinga vi kan bidra med. Det er også litt haldningsendring når det gjeld å forstå kvaliteten på maten og ikkje berre stole på det som står på pakka. Informasjon om dette trur eg er ei viktig sak. Eg trur også vi har grunn til å ta fatt i forbrukssamfunnets tenking. Vi har kome i ein situasjon der alle problema i verda skal løysast med auka produksjon. Men det er faktisk ein del problem i verda som blir betre løyste med redusert forbruk. Det er ikkje tvil om at redusert forbruk utan samanlikning er det beste tiltaket for å redusere klimautsleppa. Det er ikkje tvil om at vi ikkje når måla i klimautsleppambisjonane på verdsbasis eller nasjonalt om vi ikkje også fokuserer på redusert forbruk. Når det gjeld mat, er det eit veldig godt eksempel på at vi får betre utteljing ved å fokusere på ikkje nødvendigvis redusert forbruk, men redusert sløsing. Det å få ei haldning i samfunnet der ein fokuserer på redusert sløsing – for så vidt også redusert forbruk – og ikkje auka produksjon, trur eg vi må over på viss vi skal få ei god framtid både når det gjeld klima og på annan måte.