Gunvor Eldegard (Arbeiderpartiet), 2014-12-15:
Då me fekk rapporten frå Riksrevisjonen, kunne ein kanskje få inntrykk av at ein kunne smugla nesten kva som helst inn i landet utan å verta oppdaga. Heldigvis er bildet noko meir nyansert. Me behandlar no Riksrevisjonens rapport om undersøking av Toll- og avgiftsetatens grensekontroll. Enkelte av medlemene i komiteen og rådgjevarar var på studiebesøk til Svinesund, slik at me kunne setja oss meir inn i arbeidet til etaten. Me fekk òg kopi av brevet som etaten hadde sendt Riksrevisjonen. Tolletaten har som verksemdsidé: «Vi beskytter samfunnet og sikrer statens inntekter.» Hovudoppgåvene deira er å motverka ulovleg inn- og utførsel av varer og å krevja inn avgifter og toll til finansiering av velferdssamfunnet, medrekna motarbeiding av økonomisk kriminalitet. Riksrevisjonen har mange merknader til etaten, og komiteen har i innstillinga kommentert ein del av dei. Eg har lyst til å seia at komiteen står samla om innstillinga. Den fyrste store merknaden frå Riksrevisjonen er: «Manglende prioritering av arbeidet med å avdekke alvorlige overtredelser for å bekjempe organisert kriminalitet» Riksrevisjonen seier at arbeidet mot smugling bør styrkjast. Vidare seier dei at undersøkinga syner at arbeidet med å avdekkja alvorlege brot i mindre grad vert følgt opp av Finansdepartementet i styringa av Toll- og avgiftsdirektoratet. Stortinget har tidlegare understreka kor viktig det er å motarbeida organisert kriminalitet ved å redusera distribusjon av narkotika. Me merkar oss at Toll- og avgiftsdirektoratet skriv om grensekontrollen at det viktigaste målet deira er å motarbeida den organiserte kriminaliteten – særleg narkotikakriminaliteten. Vidare skriv dei at dersom dei ikkje hadde prioritert dette, ville tollvesenet ha gjennomført langt fleire kontrollar med omsyn til småsmugling av alkohol og tobakk, der ein nærmast er sikra mange beslag og høg treffprosent. Eg registrerer òg at tollvesenet har satsa sterkt på etterretning og analyse dei seinare åra, at dei har etablert styringsparametrar for alvorlige hendingar og utvikla resultatindikatorar for AOT-poeng som honorerer dei store beslaga, og at dette no vert innført. Her er Riksrevisjonen og tollvesenet ueinige. Me meiner at ut frå den informasjonen som komiteen har fått, prioriterer etaten arbeidet med å avdekkja alvorlege hendingar. Riksrevisjonen seier at det er låge tal når det gjeld beslag av fleire typar narkotika og valuta. Sjølv om talet på beslag har auka i perioden frå 2007 til 2013, skriv Riksrevisjonen: «Sett opp mot anslått mengde narkotika som er i omløp, er det lite som tas i toll- og avgiftsetatens grensekontroll.» Her syner Riksrevisjonen til Innst. 207 S for 2012–2013 frå helse- og omsorgskomiteen, som utrykkjer at dei er tilfredse med at regjeringa vil sikra målretta arbeid for å avdekkja og avgrensa organisert narkotikakriminalitet og auka mengd av stoff som vert beslaglagd på den norske marknaden. Med dei opplysningane komiteen har fått frå tollvesenet, har me fått samanlikna tala for dei nordiske landa når det gjeld dei vanlegaste typane av narkotika. Desse tala syner at samanlikna med Sverige, Danmark og Finland er dei norske resultata i sum bra, særleg viss ein tek omsyn til storleiken til landet og til bruksmønsteret, og særleg det at Sverige og Danmark ikkje berre er sluttbrukarland, som Noreg er, men òg er transittland for smugling til Noreg. Tala for dette er refererte i innstillinga. Eg trur at det uansett er viktig at me alltid fokuserer på at me kan få betre resultat, og at arbeidet må ha høg prioritet framover. Nye utfordringar som at det f.eks. er eit større mangfald av nye stoff som er identifisert, og, ikkje minst, Internett som marknadsplass gjer det nødvendig med ei mykje sterkare fokusering. Riksrevisjonen har eit eige kapittel om bemanning og skriv at bemanninga i liten grad er tilpassa trafikkmengda i helger og feriar. Dette spurde me om då me var på besøk på Svinesund. Dette er òg kommentert i det brevet som eg har referert til tidlegare. Tolletaten seier til oss at ut frå det kontrollfaglege omsynet er det ikkje rett å fordela ressursane sterkare mot den auka helge- og ferietrafikken. Me i komiteen forstår at det er tolletaten som veit når det er forventa alvorleg smugling – og er einig med etaten i at det er rett å leggja kontrollfaglege omsyn til grunn. Det er ikkje sikkert at det er lurast å setja mykje folk inn på helgedagar og i feriar, dersom analysane til etaten ikkje tilseier det. Så må me hugsa på eit krav om effektivitet, som skal balanserast opp mot kontroll. Riksrevisjonen skriv at etaten manglar oversikt over fleire ubemanna grenseovergangar. Me i komiteen meiner at dei ubemanna grenseovergangane må byggjast ut med videoovervaking, slik ein har gjort når det gjeld pilotprosjektet i region aust. Undersøkinga syner òg at det er svakheiter i verkemiddel som IKT, kontrollfasilitetar, skannarar og kanalar for tips. Det er komiteen einig i og meiner at regjeringa må tilføra ressursar, slik at teknisk utstyr og tipskanalar kan bidra til betre grensekontrollar. Regjeringa og finansministeren har sagt at dei ser behovet for ein sterkare og betre grensekontroll. Det er bra, og komiteen har i ein merknad bedt regjeringa om å følgja opp rapporten. Eg har lyst til å leggja til at fyrste gong eg var på besøk på Svinesund, var i juni. Det var eigentleg som representant for Nordisk råd. Me skulle sjå på grensehinder. Me tok for oss grensekontrollen på spedisjon. Der fekk me demonstrert eit effektivt system. Ein kunne f.eks. stoppa berre på ei side av grensa og fekk kontrollert både for Noreg og for Sverige på det eine stoppet. Her fungerte òg datasystema veldig godt, noko som me må seia er eit ekstra pluss. Enkelte av oss i komiteen reiste på besøk til Svinesund i november for å sjå på grensekontrollen. Me fekk demonstrert korleis dei jobba med narkotikahundar. Me fekk ein gjennomgang av arbeidet på stasjonen. Me fekk sett korleis dei jobba med skanning av bilar, og korleis dei tyda dei skanna bilda. Med dette legg eg fram innstillinga frå kontroll- og konstitusjonskomiteen om Riksrevisjonens undersøking av Toll- og avgiftsetatens grensekontroll .