Magnhild Meltveit Kleppa (Senterpartiet), 2009-06-02:
Regjeringa har ulike verkemiddel til rådvelde for å bidra til å nå måla i transportpolitikken. Eigarskapen til fleire sentrale statlege selskap, bl.a. NSB AS, er eitt av desse verkemidla. I denne andre eigarmeldinga om verksemda i NSB under sitjande regjering blir Stortinget orientert om utviklinga NSB-konsernet har hatt dei siste åra. I tillegg blir det gjeve ei vurdering av dei planar og strategiar konsernet har for dei komande fire åra. Meldinga trekkjer samstundes opp dei måla og forventningane eigaren har til konsernet på ei rekkje område. Det er grunn til å understreka at Regjeringa ikkje legg opp til ei innskrenking i styret sitt ansvar for drifta av NSB. I selskap der eigaren ikkje sit i styret, slik vanleg er i statleg eigde selskap, er det desto viktigare at det blir gjeve klare og tydelege signal frå eigaren til styret om mål og forventningar. Det er difor gjort i denne meldinga. Regjeringa legg opp til å vidareføra NSB som eit transportkonsern med fleire verksemdsområde, og legg til grunn at konsernet arbeider vidare med å utnytta dei synergiane dette gjev. Regjeringa held fast ved at det ikkje er ynskeleg å konkurranseutsetja drifta av persontogtilbodet på fleire jernbanestrekningar. Dette har bl.a. samanheng med dei stordriftsfordelane som ligg innanfor ein samla produksjon av persontogtilbodet i Noreg. Ei konkurranseutsetjing vil potensielt kunna føra til eit mindre persontrafikkselskap, og slik eit mindre slagkraftig NSB. Regjeringa er godt nøgd med den utviklinga NSB har hatt innanfor dei fleste områda sidan siste eigarmelding. Både talet på transporterte personar med jernbane og buss samt volum gods har gått i positiv retning. Dette er ei gledeleg utvikling ut frå bl.a. omsynet til miljø, trafikktryggleik og ei meir effektiv trafikkavvikling. Den økonomiske utviklinga betra seg fram til og med 2007, men òg NSB er råka av etterverknadene frå finanskrisa. 2008 blei slik sett eit langt dårlegare år i økonomisk forstand. Lågkonjunkturen vil nødvendigvis òg påverka NSB i tida framover, men dei ulike delane av konsernet vil merka dette i varierande grad og på ulikt sett. Regjeringa har sidan 2005 auka løyvingane til jernbaneinfrastrukturen kraftig, ein auke som skal følgjast vidare opp dei komande åra. Denne auken vil gje seg utslag i ein betre og utvida køyreveg, der i fyrste omgang opninga av dobbeltsporet Sandnes–Stavanger i 2010 og Vestkorridoren i 2012 vil bety ein ny kvardag for svært mange togreisande. NSB står klar til å køyra meir tog, men dette krev òg monalege investeringar. Regjeringa innfører no ein ny utbyttemodell som i større grad tek omsyn til selskapa sine investeringsbehov. For NSB skal det for dei komande tre til fem åra leggjast til grunn ei forventing om 50 pst. utbytte, ein reduksjon frå 75 pst. som har vore praksis dei siste åra. Endeleg fastsetjing av utbytte skal vurderast kvart enkelt år. I eit normalår for NSB tilsvarer dette ein reduksjon av utbyttet til staten på mellom 100 og 150 mill. kr. Dette vil bidra til at konsernet enklare kan realisera planane om eit auka og betra tilbod innanfor person- og godstrafikken i åra framover. Det er òg viktig at NSB har økonomi til å utvikla vidare dei eigedomane dotterselskapet ROM Eiendom AS forvaltar. Dette er store og viktige areal som ikkje berre har mykje å seia for jernbanesektoren, men òg for bl.a. byutviklingsføremål. Det er ikkje minst viktig at areala blir vidareutvikla slik at dei er med på å generera meir persontrafikk med jernbane. Regjeringa vil dei komande åra leggja til rette for at kapasiteten til å frakta gods på dei viktigaste jernbanestrekningane skal kunna aukast monaleg. Det er difor viktig når CargoNet, som den dominerande aktøren innanfor containertransport, i planperioden legg opp til å skaffa nye lokomotiv. Desse investeringane vil kunna utnytta den auka kapasiteten infrastrukturtiltaka gjev. NSB er, som nemnt, eit av verkemidla i transportpolitikken, og satsinga i Noreg er, slik sett, heilt klårt det viktigaste. Meldinga skisserer likevel forhold der ei satsing i Norden kan vera i tråd med målsetjingane med eigarskapen. Med dei betydelege kapitalbehova NSB vil ha dei nærmaste åra, må styret vurdera viktigheita av å vinna erfaring frå utlandet opp mot den ressursbruken ei slik satsing vil krevja. Lat meg avslutningsvis streka under at som eit statleg ått konsern har Regjeringa forventningar ikkje berre knytte direkte til drift og økonomi, men òg til at NSB er seg sitt samfunnsansvar bevisst.