Solfrid Lerbrekk (Sosialistisk Venstreparti), 2020-12-08:
Nærmast dagleg kan me lesa og høyra om bekymringar og historier frå dagens arbeidsliv, om korleis koronakrisen vert brukt som ei brekkstang for å skapa eit arbeidsliv med meir lausarbeid og meir utryggleik for dei tilsette. Det er ei velkjend problemstilling at ut av ein økonomisk krise kjem det ofte verre vilkår for arbeidstakarar, meir lausarbeid enn då ein gjekk inn i krisen. Det er f.eks. fast hotelltilsette gjennom mange år som no opplever at dei vart oppsagde til fordel for tilsette med lausare tilknyting, kortare kontraktar og kortare erfaring i bransjen. Skal me stoppa den aukande ulikskapen og sikra eit trygt arbeidsliv for framtida, må me prioritera nettopp det. Men denne regjeringa seier gong på gong nei til strengare krav til bedriftene som tek imot f.eks. krisestøtte i samband med koronapandemien. I tillegg vidarefører dei ABE-reforma, ostehøvelkutta i offentleg sektor, som ifølgje ein rapport frå Fafo har ført til færre tilsette, større arbeidsmengd for den enkelte tilsette og dårlegare kvalitet på tenesta. Arbeidstilsynet er blant dei ramma av denne velkjende ABE-reforma. Men ikkje nok med det, denne regjeringa og Framstegspartiet kom i førre veke fram til at dei ville ha ytterlegare effektivisering og ein såkalla effektiviseringsstrategi for offentleg sektor. Dei meiner altså at det går rett veg når det vert meir arbeid for den enkelte tilsette – som dermed fører til dårlegare kvalitet på tenestene som vert utførte. Noregs høge produktivitet byggjer på eit arbeidsliv med faste tilsetjingar og tett samarbeid og høg tillit mellom arbeidsgjevar, tillitsvalde og tilsette. SV er ein stor forkjempar for eit trygt organisert arbeidsliv. Eit ryddig arbeidsliv er nødvendig for å hindra kriminalitet og sosial dumping. Stor bruk av innleige, mellombelse tilsetjingar og lausarbeid er med på å underminera den norske arbeidslivsmodellen, som me i så mange år har vore veldig stolte av. Difor fremjar me i dag mange forslag for eit tryggare arbeidsliv, no og for framtidas generasjonar, som min gode representantkollega Lundteigen drog fram så bra eksempel på. I dag pressar bemanningsbyråa lønene ned for å vinna oppdrag og sørgjer samtidig for at norma om fast tilsetjing i det norske arbeidslivet vert undergraven. SV gjekk saman med fagrørsla i front i kampen for å innføra kollektiv søksmålsrett før den raud-grøne regjeringa fekk dette på plass. Det var eit viktig steg på vegen for å redusera bruken av ulovleg innleige. Dette fjerna høgreregjeringa då dei gjekk til angrep på arbeidsmiljølova i 2015. Kollektiv søksmålsrett kan hindra sosial dumping og sikra likskap for lova når det gjeld både løn og arbeidstid. Ein Fafo-rapport frå februar 2020 viser at mange bedrifter bryt reglane, og at tusenvis av arbeidsfolk med mellombelse kontraktar skulle ha vore fast tilsette. Difor går me i dag inn for igjen å gjeninnføra kollektiv søksmålsrett. Byggebransjen brukar innleige for å dekkja varige behov, ikkje for å ta toppar og sesongvariasjonar. Dette øydelegg for den norske modellen, ved at innleige frå bemanningsbyrå erstattar fast tilsette i produksjonsbedriftene. Ein annan bransje som er særleg utsett for inntoget til bemanningsbyråa, er helsesektoren – og hotellbransjen, som eg har nemnt. Før korona var om lag ein tredjedel av dei tilsette i fleire hotellkjeder tilsette som ekstrahjelp utan garantert arbeidstid i bransjen. Fleire fagforeiningar har gjeve klart uttrykk for store bekymringar for effekten av denne pandemien, for korleis han rammar dei tilsette og forverrar arbeidsvilkåra deira ytterlegare. Difor har SV fremja dei forslaga me har i sak nr. 12, og med dette tek eg dei opp.