Gjermund Hagesæter (Fremskrittspartiet), 2012-05-07:
Eg synest det er veldig flott at representanten Marit Nybakk tek opp denne problemstillinga. Det er ingen tvil om at det er ei bekymringsfull utvikling når vi ser at talet på dei med betalingsproblem aukar. Spesielt blant unge aukar det – og det er også spesielt bekymringsfullt. Når vi også ser på situasjonen der vi i dag har eit utgangspunkt med ekstremt låg rente, er det sjølvsagt grunn til å frykte at dette er noko som kan forverre seg dramatisk dersom renta på eit eller anna tidspunkt, om nokre år, begynner å bli vesentleg høgare enn ho er no. Det er sjølvsagt forskjellige årsaker til dette. Det er ikkje nokon fasit på kvifor ein kjem ut i gjeldsuføre. Dette med bustad blir nemnt her. No trur eg ikkje at det først og fremst er dei som er inne på bustadmarknaden, som har kome i gjeldsuføre dei siste åra. Dei siste åra har vi jo hatt ein veldig sterk bustadprisoppgang, og dei som har lånt til bustad, har vel no kome rimeleg bra ut av det. Situasjonen var sjølvsagt ein annan på slutten av 1980-talet og på starten av 1990-talet, då bustadprisane fall. Det er sjølvsagt også ein situasjon som kan oppstå ein eller annan gong i framtida. Det blei også peikt på av interpellanten at skjønslikning enkelte gonger var årsaka. Også eg har registrert ei tilbakemelding om at det er veldig mange som har kome i ein vanskeleg situasjon. Dei har rett og slett ikkje greidd å levere inn alle opplysningar til likningskontoret, kanskje på grunn av psykiske problem, og så har ein altså blitt skjønslikna, noko som har gjort dette langt verre. Så eg trur at vi skal sjå på om likningsmyndigheitenes moglegheit til å skjønslikne også burde bli gjennomgått, slik at det ikkje er fleire som får problem. Statsråd Inga Marte Thorkildsen tok opp dette med gjeldsregister. Det er veldig bra; det er noko som Framstegspartiet har teke til orde for tidlegare. Det er nok eit faktum at det er mange som får lån som dei ikkje skulle hatt. Vi har hatt ei veldig sterk gjeldsoppbygging dei siste åra i private hushaldningar, og mange av dei skulle kanskje ikkje fått dei låna. Det er slik at ein har ikkje i dag ei fullstendig oversikt. Når ein går til ein bank, til ein kredittinstitusjon, vil ikkje desse ha ei fullstendig oversikt over kor mykje gjeld vedkomande har frå før. Dersom ein då ikkje tek med den gjelda ein har teke opp for to–tre månader sidan, vil banken, kredittinstitusjonen, ha lita moglegheit til å finne ut av det. Då er det folk som får gjeld som dei ikkje i det heile skulle hatt. Eit gjeldsregister kan hindre det, og det vil vere bra for alle partar. Det er, som interpellanten seier, viktig å få folk ut av gjeldsfella – og det er openbert riktig. Men det er kanskje endå viktigare å hindre at folk hamnar i gjeldsproblem. Her er det viktig med førebyggjande tiltak, som statsråden var inne på, og også at ein har gjeldsrådgivarar, som gjer ein viktig jobb i kommunane. På starten av 1990-talet jobba eg som juridisk konsulent i ein kommune der eg var ansvarleg for gjeldsrådgiving og også var saksbehandlar for forliksrådet. Det var mange som tok kontakt. Dessverre var det som regel slik at ein først registrerte namna i forliksrådsystemet før dei tok kontakt med meg som gjeldsrådgivar. Derfor er det sjølvsagt ein terskel med omsyn til å ta kontakt med gjeldsrådgivaren i kommunen. Terskelen må vere låg, og ein må kunne hjelpe på eit tidleg tidspunkt. Når det gjeld gjeldsordningsloven, er det sikkert fornuftig å gjennomgå loven på nytt, men det at ein får gjeldsordning éin gong, har sine grunnar, har si grunngiving. Det kan i mange tilfelle vere støytande å få gjeldsordning fleire gonger, og det kan også vere eit feil signal. Så er det også slik at før ein kjem fram til ei gjeldsordning, gjer ein eit forsøk med ei frivillig gjeldsordning. Mitt inntrykk der er at dei absolutt vanskelegaste kreditorane ein kan få til ei frivillig gjeldsordning med, er offentlege kreditorar. Dei er vanskelege, og det er også ein av dei tinga vi burde sett nærmare på.