trymtv/norwegian-parliament-speeches huggingface dataset:
Margunn Ebbesen (Høyre), 2019-06-13:
For det første behandler vi nå nedleggelse og forbud mot en næringsaktivitet. Jeg synes det er veldig beklagelig at vi er der at vi skal gjøre det, men det er et flertall for det, og representanten Sandtrøen er også med på det vedtaket. Jeg er overbevist om at vi skal klare å få til gode løsninger for de pelsdyrbønder som blir rammet av denne saken. Det er det som har vært mitt mål og min intensjon med det arbeidet som jeg har lagt ned i denne saken.
Margunn Ebbesen (Høyre), 2019-06-13:
Jeg tror det er viktig å ha med seg at det man legger opp til her, er individuelle vurderinger. Det er bokført verdi. Det er viktig å ta med seg at når man går inn i vurderingen av erstatning her, skal det gjøres ut fra visse kriterier og gitte forutsetninger. Jeg vet ikke om dette er mer uoversiktlig enn det som representanten selv er med på i sine forslag i Stortinget her i dag. Jeg tror vi alle sammen ville ha bidratt mer konstruktivt i denne saken ved å forstå at dette er en vanskelig sak. Vi har fått tydelige signaler fra juridisk hold om at ekspropriasjonsrettslige prinsipper, som representanten Sandtrøen og hans parti ønsker, er sterkt å fraråde. At han fremdeles holder på at det er en riktig løsning, overrasker meg veldig.
Margunn Ebbesen (Høyre), 2019-06-13:
For det første er det veldig viktig at man gjør en individuell vurdering. Det er viktig for meg å være sikker på at pelsdyrbøndene blir både sett og hørt i det oppgjøret som skal skje. Da er det viktig at vi ikke skaper tvil og usikkerhet. Og hvis representanten har fått med seg det forslaget som regjeringspartiet har fremmet i dag, forslag nr. 15, tydeliggjør vi det ytterligere at man er nødt til å komme tilbake til Stortinget hvis det viser seg at det er store urimeligheter i de oppgjørene som man kommer fram til.
Margunn Ebbesen (Høyre), 2019-06-13:
Jeg lurer virkelig på hva pelsdyrbøndene som har fulgt debatten her i dag, sitter igjen med av inntrykk. Her har vi holdt på med å kaste ball til hverandre og snakket ned hverandres intensjoner. Har det vært opplysende for debatten? Jeg synes ikke det. Og man har gitt karakteristikker av hverandre som er helt unødvendige. Når vårt forslag og våre intensjoner blir omtalt av representanten Pollestad som juks, synes jeg det er trist – det var fint at presidenten påpekte det, det synes jeg var bra – og unødvendig. Det er ikke juks når vi legger inn en stor forbedring i kompensasjonsordningen, med den intensjonen at vi ønsker å styrke den overfor pelsdyrbøndene. Så har vi ytterligere styrket den i dag, med en intensjon om at det skal bli enda bedre oppgjør for pelsdyrbøndene. Og så får vi høre fra representanten Navarsete at det ikke har kostet oss noen verdens ting. Vi har stått her på talerstolen og sagt at det har kostet oss. Jo, det har kostet oss, det har kostet oss mye. Så får vi fra andre representanter igjen høre: Slutt med krokodilletårene! Hva er da lov fra denne talerstolen? Jeg synes ikke dette er en slik debatt verdig. Vi har gjort det beste, og vi ønsker å gjøre det beste overfor dem som sitter oppe på galleriet. Det synes jeg vi alle skal gjøre i felleskap.
Bengt Rune Strifeldt (Fremskrittspartiet), 2019-06-13:
Reindrift er en av de viktigste samiske kulturbærerne og er viktig å ivareta, både med tanke på økologisk og – ikke minst – økonomisk bærekraft. Norsk reindrift drives på et tilnærmet konstant areal, der det er viktig at det totale antallet rein er tilpasset beitegrunnlaget. Det er en knapphet på beiteressurser, og det kreves god forvaltning for å opprettholde god vekt på dyrene og god dyrevelferd. Det er slik at en næring må være økonomisk lønnsom for å overleve over tid. Derfor er det viktig at reindriftsnæringen fortsetter markedsorienteringen, tilpasset en moderne tid. Regjeringen arbeider for å legge til rette for en reindriftsnæring som er både bærekraftig og mer økonomisk lønnsom, samtidig som de kulturelle aspektene av reindriften ivaretas. I innstillingen støtter vi at sidaandelens reintall skal offentliggjøres. Motargumentet om at det ikke er tradisjon for å opplyse om reintall, holder ikke, fordi det ikke er enkeltutøveres reintall som skal offentliggjøres, men antallet rein i sidaandelen. Antallet skal heller ikke offentliggjøres utenfor næringen. Dette mener jeg er et viktig tiltak for at reineierne kan planlegge driften bedre. Det vil også fremme tillit og samarbeid internt i næringen. Usikkerhet rundt dette kan eksempelvis føre til at en reineier holder flokkene større en nødvendig «for sikkerhets skyld». Vi støtter også proposisjonens forslag om at det innføres en obligatorisk individmerking av rein. Dette betyr ikke at den tradisjonelle merkingen, øresnittet, skal forbys – tvert imot. For første gang blir krav om tradisjonell øremerking tatt inn i loven. Denne merkingen er av stor kulturell betydning i reindriften. Men det er viktig å dreie næringen til en drift tilpasset moderne krav. Individmerking vil gi mer presise og mindre ressurskrevende reintellinger, bedre avlsarbeidet, gi enklere rapportering og slakteoppgjør samt gi en bedre forvaltning av beiteressursene. Individmerking vil også føre til mer sikkerhet i tilskuddsforvaltningen og gi bedre dokumentasjon av tap av rein til bl.a. rovvilt. Det er knyttet bekymring til type merke og kostnader tilknyttet denne merkingen. Derfor er det viktig at departementet går i dialog med næringen for å finne de beste løsningene når forskriften skal utarbeides. Jeg mener at en enkel chip under huden vil være hensiktsmessig; det vil ikke komme i konflikt med den tradisjonelle øremerkingen. Mange påpeker at dette blir dyrt. En mulighet er at reineierne gjør dette selv, og at de vil kunne gjøre det samtidig med den tradisjonelle øremerkingen. Når reinen slaktes, skanner slakteriene reinen, bekrefter eierskap og returnerer chipene til eieren, som kan bruke disse på nytt. Det får ned kostnadene. En chip vil også fjerne problemet med rein på avveier på vei til slakteriet ved at reinen blir registrert på riktig eier.
Bengt Rune Strifeldt (Fremskrittspartiet), 2019-06-13:
Jeg skal kommentere litt av det som er kommet, og så må jeg si at mange reinbeitedistrikter fortsatt sliter med økonomisk bærekraft. Det finnes distrikter innenfor alle reinbeiteområder som har et godt økonomisk utbytte, men det er ikke alle. Skal man ha økologisk bærekraftig reindrift, må man også ha slaktevekt, dyrevelferd og dyrehold som er godt. Når man ser at det skiller fra 13 kilo til 26 kilo i slaktevekt på kalv, er det et potensial for å forbedre reindriften i mange områder. Representanten Knag Fylkesnes var innom at det er to momenter i denne saken, et kontrollhensyn og et næringshensyn. Kontrollhensynet trenger jeg ikke utdype noe mer, men næringshensynet er også viktig med tanke på at man skal utvikle næringen, og man skal ha kontroll på utviklingen av helsen til reinflokkene. Men så kom representanten Knag Fylkesnes inn på at hele reindriftsnæringen er mot. Det stemmer ikke. Reindriftsnæringen er delt. Jeg får mange tilbakemeldinger fra reindriftsutøvere og reindriftsaktører som imøteser dette. Jeg skal henvise til en mail fra en reindriftsutøver, som skriver: Men når man først har fått dette gjennomført, blir alt mye mer oversiktlig, og man kan sjekke på datoen om det er rein som er på avveier, og om det er mange simler med kalv som ikke har kommet i gjerdet. Da kan man spørre seg om det ikke er en flokk levende rein som ikke har vært i gjerdet og ta en runde til etter ca. en måned med telling, og da er reinene som var på avveier, i flokken. Men hvis man derimot forholder seg til når folk merker kalvene, har man mye bedre oversikt. Avslutningsvis: Jeg håper og tror dette gjennomføres, slik at man får oversikt over reintallene i framtiden, og at reinen som sendes til slakteriene, blir registrert på riktig eier. Det er en bekymring fra Senterpartiet om reindriften i Norge og reindriftens videre eksistens. Jeg deler den bekymringen, jeg er bekymret for reindriftens videre eksistens. Det hevdes at reindriften må utvikle seg i sitt eget tempo. Det så vi resultatet av sist Senterpartiet hadde ministeren – det var helt ute av kontroll. Vi hadde et reintall som var helt hinsides, som vi faktisk sliter med ennå i dag. Vi er nødt til å få reindriften økologisk bærekraftig for å kunne fortsette den utviklingen og fortsatt ha den som en viktig kulturbærer for den samiske kulturen.
Bengt Rune Strifeldt (Fremskrittspartiet), 2019-06-13:
Det har vært en omfattende prosess med tanke på dette lovforslaget, og ikke minst behandlingen i komiteen. Jeg har ikke drevet med rein, men jeg har god kontakt med reindriftsaktører og lytter til dem. Tilbakemeldingene fra næringen om individmerkingen er delt. De store ønsker den ikke, mens de små gjerne imøteser den. Det er litt spesielt at SV kjemper imot de små når man har sett andre saker som har vært debattert i sak. Dette forslaget om individmerking vil definitivt gagne de minste reineierne, og også eliminere mulighetene for helmerking, for å bruke et mildt utrykk.
Bengt Rune Strifeldt (Fremskrittspartiet), 2019-06-13:
Det har vært en lang debatt, og det er forståelig at ikke alt går på skinner – men over til saken vi skal diskutere nå. Først vil jeg takke for samarbeidet i komiteen i forbindelse med behandlingen av denne saken. Prop. 95 L for 2018–2019, om endringer i akvakulturloven, er en oppfølging av stortingsmeldingen om forutsigbarhet og miljømessig bærekraftig vekst i norsk lakse- og ørretoppdrett. I denne stortingsmeldingen ble grunnlaget for hvorfor og hvordan myndighetene bør regulere produksjonskapasiteten i norsk lakse- og ørretoppdrett drøftet og redegjort for, og et forslag til nytt system for regulering av produksjonskapasiteten ble lagt fram – det såkalte trafikklyssystemet. Dette systemet skal regulere produksjonen i oppdrettsnæringen med hensyn til miljøbelastningen. Mer konkret innebærer dette at kysten har blitt delt opp i 13 produksjonsområder, der produksjonen av oppdrettslaks ses opp mot miljøpåvirkningen, målt i forekomsten av lakselus. Der miljøpåvirkningen er akseptabel, gis grønt lys, og det kan gis tillatelse for økt produksjonskapasitet. Der miljøpåvirkningen derimot er uakseptabel, altså rødt lys, vil produksjonskapasiteten kunne senkes. Hvorvidt det skal gjennomføres endringer i produksjonskapasiteten, skal i henhold til trafikklyssystemet vurderes annethvert år. Høsten 2017 ble det tildelt økt kapasitet på eksisterende tillatelser og tildelt nye tillatelser. Spørsmålet som reiser seg, er hva som skjer hvis trafikklyset står på rødt. Flere aktører innenfor havbruksnæringen har hevdet at loven ikke gir staten hjemmel til å kunne senke produksjonskapasiteten i rødt område, og det har blitt varslet søksmål mot staten ved beslutning om redusert produksjon. Flertallet på Stortinget er enige med regjeringen i at det allerede er en klar hjemmel i eksisterende akvakulturlov for å redusere produksjonskapasiteten i rødt område, slik man også kan heve den i grønt. Vi mener likevel det er en fordel at denne hjemmelen klargjøres i loven gjennom stortingsbehandling. Det vil redusere usikkerheten rundt lovtolkningen, redusere incentivet til søksmål og øke legitimiteten til trafikklyssystemet. Opposisjonen mener imidlertid at proposisjonen er for dårlig utredet, og ønsker at den skal sendes tilbake til regjeringen. Dette er det ikke grunnlag for. For det første, som jeg har gjort greie for allerede: Den foreslåtte lovendringen innebærer ikke en endring i gjeldende rett. Det er kun en klargjøring. For det andre vil framtidig reduksjon i kapasitet bli gjennomført gjennom forskrift, som er gjenstand for alminnelig høring. For det tredje gis det innsyn i det faglige grunnlaget for reduksjonen, og for det fjerde kan gyldigheten av forskriften prøves for domstolene. Avslutningsvis vil jeg i tillegg si at disse virkemidlene allerede lå til grunn da Stortinget tilsluttet seg Meld. St. 16 for 2014–2015, og da trafikklyssystemet trådte i kraft i oktober 2017.
Geir Pollestad (Senterpartiet), 2019-06-13:
Senterpartiet meiner forslaget om obligatorisk individmerking ikkje er greidd ut tilstrekkeleg til å verta vedteke. Konsekvensane for dyrevelferd, meirarbeid og kostnader til utstyr, anlegg og infrastruktur er ikkje greidde ut. Det er heller ikkje gjort nokon faglege utgreiingar for konsekvensane for den reindriftssamiske kulturutøvinga. Merkemetodane for samisk reindrift meiner Senterpartiet ligg innanfor den sjølvråderetten samane som urfolk har. Reindrift vert utøvd over store areal og under skiftande og ekstreme temperatur- og vêrforhold. System for varetaking av datasikkerheit for eit slikt digitalt system er ikkje på plass, og det finst i dag ikkje datanett og straumtilgang i felt der dette arbeidet vert utført. Reindrifta må sikrast ordningar som varetek levebrødet og eigedommen deira på ein sikker måte. Ei teknologisk løysing i forhold til dei evigvarande øyremerka av i dag vil gjera næringa sårbar for ytre påverknad. Av den grunn kan Senterpartiet ikkje støtta endringa i § 33, og me viser til at det tradisjonelle systemet er utforma gjennom generasjonar og er funksjonelt. Med lovgjevinga av i dag og bruksreglane som no kjem på plass, vil behovet for reinteljingar verta mindre. Senterpartiet meiner systemet av i dag fungerer godt ut frå behovet, der øyremerkekyndige vert engasjerte for teljing. Ei forenkling av teljeoperasjonar som vert gjennomførte enkelte år, ser Senterpartiet ikkje som tilstrekkeleg grunn til dette inngrepet i noko av det mest sentrale i den reindriftssamiske kulturen. Forenklinga som vert omtalt, er også ein påstand som det ikkje er greidd ut for kva vil innebere i praksis. Avlsarbeid og berekraftig bruk av beiteressursane har reindrifta sjølv best kompetanse på gjennom den erfaringsbaserte kunnskapen deira, som er nedarva i generasjonar. Fagkompetansen i reindrifta skal verta anerkjent, og den sterke motstanden som kom fram under høyringa, viser at næringa ikkje ser på dette som føremålstenleg. Reindriftsnæringa og Sametinget ser derimot lovendringsforslaget som ein trussel mot intensjonen om å bevara det særeigne ved reindrifta. Senterpartiet vil leggja vekt på den klare motstanden som kom fram under høyringa, ikkje berre frå næringa sjølv, men òg frå utøvande myndigheitsorgan som har uttalt seg. Dette meiner Senterpartiet viser at saka må greiast ut grundigare før ei lovendring eventuelt kan vurderast.
Geir Pollestad (Senterpartiet), 2019-06-13:
Saka i dag handlar om folk. Ann og Wegard Qvalbein er 30 og 31 år og bur i Hå kommune. Med den kompensasjonsordninga som er lagd fram, vil dei, samanlikna med taksert verdi, sitja igjen med eit tap på 3 mill. kr. Representanten Ebbesen har sagt at fylkesmennene skal rundt på kvar enkelt gard og vurdera dette. Samtidig seier ein i innstillinga at det er to forhold som skal liggja til grunn for erstatning, nemleg ein bokført verdi og eit såkalla tispetillegg. Kva er det då Fylkesmannen skal gjera i denne vurderinga, når dei f.eks. besøkjer Ann og Wegard Qvalbein? Mitt spørsmål er: Kva vil representanten Ebbesen seia til desse to som no er ramma, både av forbodet og av ei svak erstatningsordning?
Geir Pollestad (Senterpartiet), 2019-06-13:
Som eg sa i innlegget mitt: Senterpartiet er villig til å gjera det som me må, og alt som er mogleg, for at bøndene skal få full erstatning. Det verkar som om regjeringspartia er opptekne av å gjera alt som er mogleg for at dei ikkje skal få full erstatning. Eg er heilt trygg på at ingen  trur at Senterpartiet er for å leggja ned pelsdyrnæringa, og me ville ikkje stemt for eit heilskapleg lovforslag med mindre det er det som må til for å gje pelsdyrbøndene full erstatning. Endrar dette seg, er det § 3 som er endringa, som me vil støtta opp om. Dette er jo berre eit forsøk på å koma seg unna med å laga spel og spetakkel. Når regjeringspartia kjem med ting i siste time, må me tilpassa oss det, og det er det me har forsøkt å gjera her, men eg kan forsikra om at me kjem til å stemma for det som er best for landbruket, det som er best for norske bygder, og det som er best for pelsdyrbøndene.
Geir Pollestad (Senterpartiet), 2019-06-13:
Det er eit ganske uvesentleg spørsmål, for viss representanten Løvaas hadde vore kjend med dei ekspropriasjonsrettslege prinsippa, ville han visst at det er to måtar å måla ut det på, og det er dei to måtane me har beskrive i lovforslaget vårt. Ein gjer utrekningane på to forskjellige måtar, og så vel ein den måten der bøndene kjem best ut, for å sikra faktisk, reell erstatning. Eg skulle ønska at departementet tidlegare hadde vore bidragsytar, hadde gjeve nokre vurderingar av f.eks. dei ekspropriasjonsrettslege prinsippa, om teknisk verdi og korleis ein kunne ha utforma dette for å vareta det som er Senterpartiets poeng, eit ønske om at ingen skal tapa på denne avviklinga, og at folk skal vera sikra full erstatning.
Geir Pollestad (Senterpartiet), 2019-06-13:
Det er ikkje rett at dyrevelferd glimra med sitt fråvær i innlegget mitt. Eg starta med å seia at me ønskjer å halda ved lag ei pelsdyrnæring i Noreg. Det er faktisk det beste me kan gjera viss me er opptekne av dyrevelferd, både fordi Noreg er eit land som er leiande på dyrevelferd og fordi alternativet til det som Venstre føreslår, er å flytta produksjonen til land med lågare krav til dyrevelferd, samt at Venstre i seks år framover aksepterer at norsk pelsdyrhald vert drive med dårlegare dyrevelferd enn det som Stortinget gjorde vedtak om i januar 2017. Så forstår eg at representanten har mest lyst til å ha glede over vår iver etter å sikra pelsdyrbøndene full erstatning, men det skal ikkje vera tvil om at Senterpartiet er imot å leggja ned næringa, og Senterpartiet er villig til å gjera alt me kan for å sikra eit vedtak i dag som sikrar dei bøndene som er ramma av forbodet, full erstatning. Det er det me jobbar ut ifrå, og det kjem voteringa seinare i dag til å visa at me gjer.
Geir Pollestad (Senterpartiet), 2019-06-13:
Eg registrerer at Kristeleg Folkeparti er med på eit forbod, og når det kjem til temaet kompensasjon, vart det sagt i det førre svaret at det er det «ingen som vet». Men denne kompensasjonsordninga byggjer jo på to verdiar. Det eine er bokført verdi, og det andre er eit såkalla tispetillegg. Dette skal ein då tydelegvis gjera ei individuell behandling av. Det vil eg anta er å sjå kva den bokførte verdien er, og å sjå på talet på avlstisper. Men så legg representanten Reiten veldig mykje i potten til kva som skal skje i forskriftsarbeidet. Då er mitt spørsmål: Vil Kristeleg Folkeparti ha inn andre element som kan gje auka erstatning samanlikna med dei to forholda som ligg i kompensasjonsordninga i dag? Eller er dette berre snakk?
Geir Pollestad (Senterpartiet), 2019-06-13:
Dette handlar om folk. Eg har lyst å ta fram eit eksempel, nemleg korleis dette rammar Jan Ove Horpestad på Klepp. Han vil med det forslaget som er lagt fram, med bokført verdi og tispetillegget, få ei erstatning på i overkant av 1,4 mill. kr. Han har ein takst på pelsdyranlegget sitt på 7 mill. kr. Det er eit gigantisk tap og viser kor svak erstatningsordninga er. Det har kome eit forslag frå regjeringspartia i dag der det står at ein «forventer at ordningen justeres dersom det blir urimelige utslag i samlet utmåling av kompensasjon». Då er mitt spørsmål til statsråden rett og slett: Er eit tap på 5 mill. kr for ein familie, på grunn av eit politisk vedtak, eit urimeleg utslag?
Geir Pollestad (Senterpartiet), 2019-06-13:
Det vert snakka mykje om individuell behandling, og i et svar til meg i dag har statsråden sagt at det er opp til fylkesmennene sjølve om dei i det heile vil reisa ut på gardane og besøkja dei. Den individuelle behandlinga er jo – ut ifrå det som ligg føre no – å sjå på bokført verdi. Det er ein størrelse som er gjeve. Ein treng ikkje reisa nokon plass for å sjå ein bokført verdi. Den finst i rekneskapen. Og tispetillegget er jo eit spørsmål om talet på dyr. Eg berre lurer på om statsråden kan forklara kva som skal gjerast i den individuelle behandlinga. Skal ein reisa ut, og så skal Fylkesmannen koma tilbake og seia til regjeringa, som så skal seia til Stortinget, at her må ein må forbetra ordningane? Hadde det ikkje vore mykje betre å ha dette klart før ein innførte forbodet, i staden for å hasta denne saka igjennom? Mitt spørsmål er: Er erstatninga til Horpestad eit urimeleg utslag av den samla utmålinga, eller treng ein meir tid for å vurdera det?
Geir Pollestad (Senterpartiet), 2019-06-13:
Det har vore mykje krokodilletårer frå teknokratane i dag, der det største problemet er at dei ikkje klarer å forstå korleis ein teknisk skal utforma ein lovparagraf, og dei greier å stilla spørsmål ved dei lovparagrafane me har kome med. Dei har hatt lang, lang tid på seg til å greia ut prinsippet om full erstatning. Så har me fått eit forslag der det står nemnt «urimelige utslag». Kva er urimelege utslag? Er det 90 pst. av tapet dekt? Er det 80 pst.? Er det 4 mill. kr i tap? Er det 5 mill. kr i tap? Er det 3 mill. kr i tap? Kva er det som er urimelege utslag? Eg har nokre vanskar som eg håpar statsråden kan oppklara litt, for eg reknar med at ho også har vore inne i samband med dette forslaget. Dersom ein oppdagar urimelege utslag i ordninga før ein fastset forskrifta, meiner statsråden då at ho har fullmakt frå Stortinget til å leggja til nye element som vil gjera at erstatningsordninga vert betre? Det er den typen spørsmål me vil ha svar på. Eg må dvela litt ved rolla til landbruksministeren i denne saka. For hugs: Landbruksministeren la fram ein proposisjon der ho ikkje eingong ønskte å dekkja kostnadene til riving. Det var utgangspunktet til landbruksministeren i denne saka. Eg har også eit spørsmål til landbruksministeren: Kva tidspunkt er det tenkt at denne forskrifta skal vera klar? Eg har ein mistanke om at ein av taktiske grunnar kjem til å koma nokre dagar etter lokalvalet, men i god tid før Stortinget møtest, med denne forskrifta, slik at Stortinget ikkje skal ha moglegheit til å gripa inn og korrigera, og slik at ein kan fortsetja med store ord i valkampen. Me får kritikk frå landbruksministeren fordi spørsmåla våre kom for seint. Regjeringa har visst sidan januar 2018 at dei skulle forby næringa, og så vert det halde ein pressekonferanse der me får vita kva som er regjeringa sin politikk, nokre få dagar før saka skal leggjast fram i komiteen. Konklusjonen er at me har stilt spørsmåla våre for seint. Det er rett og slett ikkje ein haldbar måte å utvikla politikk på. Når eg har høyrt kor mange spørsmål det er om denne ordninga, burde regjeringa ha greidd ut desse spørsmåla før dei kom til Stortinget, slik at me kunne vera trygge på det me behandlar i dag, og ikkje berre fått vage formuleringar. Til slutt vil eg seia til representanten Nævra, som var bekymra for Senterpartiet si rolle i dette, at me er for pelsdyrnæringa, men mot rovdyr og at me veldig ofte var aleine. Eg trur det er eit uttrykk som heiter at den sterkaste mannen i verda er han som står mest åleine. Det trengst eit parti som står opp for desse verdiane.
Geir Pollestad (Senterpartiet), 2019-06-13:
Eg vil berre gje ei stemmeforklaring fyrst. Senterpartiet kjem, som eg har sagt tidlegare òg, til å stemma for alle forslag som kan betra situasjonen for pelsdyrbøndene. Me vil då stemma subsidiært for SV sine forslag nr. 6–11. Eg vil gjera oppmerksam på at forslag nr. 1, frå Arbeidarpartiet og Senterpartiet, som er vårt primære forslag, vil gje regjeringa fullmakt til å utforma ei erstatningsordning som dekkjer det økonomiske tapet. Me kjem ikkje til å støtta forslaget frå regjeringspartia. Me fryktar at det er like hult og like mykje juks som den pressekonferansen me opplevde i Vandrehallen her tidlegare. Me har fått ei avklaring under debatten, og det er at statsråden meiner at 5 mill. kr i tap er urimeleg. Det er det nærmaste me har kome ei avklaring på regjeringspartia sitt forslag i denne debatten. Det er ikkje godt nok.
Geir Pollestad (Senterpartiet), 2019-06-13:
Eg vil starta med å kommentera det at representanten Tom-Christer Nilsen viste til den førre saka. Eg vel å betrakta det som eit forsøk på å vera morosam, og ikkje eit uttrykk for forvirring om kva dette handlar om – det er to heilt ulike saker. Senterpartiet er einig med regjeringa i at det er ein fordel å klargjera heimelsgrunnlaget for å unngå usikkerheit rundt dette i offentlegheita samt å redusera risikoen for rettslege prosessar. Næringa har vore kjend med trafikklyssystemet, at dette ville kunna føra til nedjustering i produksjonskapasiteten i såkalla raude produksjonsområde, og at det hausten 2019 vil vera aktuelt å slå på det raude lyset der miljøpåverknaden er uakseptabel. Senterpartiet deler kritikken av prosessen som har vore, at forslaget vart sendt på høyring med ein frist som var vesentleg kortare enn minstefristen i utgreiingsinstruksen, utan at det er godtgjort noka grunngjeving for kvifor det var sånn. Men som sagt meiner me at unntaksbestemminga i produksjonsområdeforskrifta må tydeleggjerast. Då me behandla trafikklyssystemet, var ei av innvendingane frå Senterpartiet at me ikkje ønskte kollektiv straff, det vil seia at viss ein driv bra med låge lusenivå i eit område der det er høge lusenivå, skal ein kunna fritakast frå nedtrekk. Det er noko Senterpartiet framleis står på, at me vil ta omsyn til produsentar med gode lusenivå sjølv om dei driv i produksjonsområde som skal ha nedtrekk. Senterpartiet er òg oppteke av at trafikklysordninga ikkje må ramma dei små og mellomstore oppdrettsselskapa spesielt, sidan desse ikkje har moglegheit til å byta mellom lokasjonar, sånn som dei store selskapa har.
Torgeir Knag Fylkesnes (Sosialistisk Venstreparti), 2019-06-13:
Forslaget om å påleggje individmerking er eit direkte resultat av det regjeringa og regjeringspartia varsla gjennom reindriftsmeldinga, så dette er noko vi visste ville kome. Men det er noko rart med heile denne saka. Ein ønskjer å innføre og påleggje individmerking av to omsyn. Det eine er eit kontrollomsyn – betre kontroll – og det andre er eit slags næringsargument, at dette vil vere til det beste for næringa. Det kan samanliknast med at ein overfor oppdrettsnæringa går inn og pålegg eit bestemt matingssystem som heile næringa er mot, som alle aktørane er mot at ein skal påleggje, men at ein frå kontora langt borte meiner at dette må ein gjere, for det er bra for oppdrettsnæringa og havbruket. Det er massiv motstand mot pålagd individmerking i reindriftsnæringa sjølv. Det er òg motstand frå Sametinget. Likevel vel ein å gjennomføre dette. Dette er ei næring der ny teknologi blir innført kontinuerleg, ei næring der ein tar i bruk bl.a. dronar som teknologi for å overvake flokkane. Men ein er mot å påleggje dette i denne næringa. Stig Rune Smuk, som høyrer til Rákkonjárga reinbeitedistrikt, har på eiga hand sett i gong eit prøveprosjekt med eit chip-system i næringa. Erfaringa har vore blanda, men dei held på å utvikle system der ein kan kanalisere reinsdyra på ein slik måte at ein kan ta i bruk ein handskannar til å registrere reinen som løper gjennom. Ifølgje han gir teknologien potensielt reineigarar større kontroll over flokken, og dersom teknologien blir utvikla vidare, slik han held på å gjere, har den potensial til å skilje ut simlene som sjeldan har kalv, og dei simlene som har kalv kvart år. Det kan vere nyttig for reineigarar å skilje ut slakterein på ein slik måte. Men her er det da næringa sjølv som utviklar denne typen teknologi. Smuk er ueinig i at dette skal bli pålagt, for dette må kome frå næringa sjølv. Når det gjeld kontrollsporet, er det inga utgreiing som er gjort på dette området, som tilseier at dette vil betre kontrollen over næringa. Det er berre ein idé om at det vil gjere det. Så det er ikkje til å kome bort frå at for samar som driv med reindrift, og for reindriftsnæringa sjølv, blir dette opplevd som eit overtramp som held fram med å gå. Så SV går sjølvsagt mot dette lovforslaget og vil tilrå alle andre å gjere det.
Torgeir Knag Fylkesnes (Sosialistisk Venstreparti), 2019-06-13:
Ein enkel RFID-chip som ein kan bruke ein hand-skannar til å registrere, kostar rundt 15 kroner pluss moms, og ein handavlesar som skannar reinsdyret, kostar rundt 5 000 kr pluss moms. Har regjeringa på noko som helst tidspunkt berekna kva dette vil koste reindriftsnæringa?
Torgeir Knag Fylkesnes (Sosialistisk Venstreparti), 2019-06-13:
Grunnen til at eg spør, er at når det gjeld reindrifta, vedtar ein ei lov først, og så skal ein prøve å finne ut kva effekt dette vil ha. Ein aner ikkje om desse brikkene funkar i kulde, ein aner ikkje kva kostnadene eller fordelinga av kostnadene vil vere. Her dyttar ein store kostnader på reineigarane utan at det er gjort ei utgreiing. Da får ein sjølvsagt heile reindriftsnæringa imot seg med dette lovforslaget, og heile Sametinget også. Det er klart at dette er eit overformynderi. Det er jo definisjonen på overformynderi. Da er spørsmålet mitt til statsråden om det finst ei skikkeleg utgreiing på dette området som viser at ein får betre kontroll og ei betre næring.
Torgeir Knag Fylkesnes (Sosialistisk Venstreparti), 2019-06-13:
Det er heilt riktig at det er reineigarar som har prøvd dette ut, har forsøk med det. Og det er næringa sjølv som har utvikla teknologien dei tar i bruk. Det blir skapt eit bilete av at dette er ei næring som er anti ny teknologi. Det er ikkje det. Dei tar i bruk ny teknologi, anten det er ATV-ar, scooterar eller dronar, som ein no ser i stadig større utstrekning. Men så seier dei at individmerking er dei imot av mange ulike grunnar, og da burde det gå ein alarm ein eller annan stad. I staden blir det framført som om dette er ei næring som er imot framsteg. Her skal staten liksom kome inn og bestemme retninga. Ut frå svaret frå statsråden kan vi slå fast at det finst inga utgreiing på dette området. Her ønskjer ein berre å gjennomføre det med grunngiving i at det er best for næringa. Kan statsråden forklare korleis individmerkinga faktisk i praksis vil føre til betre økologisk forvaltning av reindriftsnæringa?
Torgeir Knag Fylkesnes (Sosialistisk Venstreparti), 2019-06-13:
Eg synest denne saka er veldig forstemmande, for det viser at det er veldig forskjell på folk og næringar. Stortinget ville aldri, viss ei heil næring var ueinig i innføringa av ein teknologi for produksjon, ha vedtatt det. Ein ville heller aldri ha vedtatt det utan at det hadde vore ei føregåande utgreiing. Men her går ein altså og vedtar ei lov utan utgreiing, utan støtte, overfor ei næring som er ei kulturberande næring for Noregs urfolk, som betyr, både ifølgje Grunnlova og dei internasjonale konvensjonane vi har skrive under på, at dei skal ha utstrekt sjølvbestemming. Men så er altså denne næringa den som har minst sjølvbestemming når det kjem til stykket. Ein veit best, medan dei som faktisk jobbar med reinsdyra, dei som faktisk tar i bruk ny teknologi, dei som utviklar næringa kvar dag, dei som er der ute – alle dei er imot lovforslaget. Da er det ikkje til å kome bort frå at dette er overformynderi. Eg har inga erfaring sjølv frå reindrifta, eg er ikkje same sjølv, men ein treng ikkje å forstå særleg mykje for å sjå eit overformynderi når det skjer, og dette er eit reint overformynderi overfor reindriftsnæringa og det samiske folket, stikk i strid med det vi har erklært at vi skal følgje sjølv. Da er det ikkje til å kome bort frå at ein trekk linjene tilbake i historia, til alle dei andre tilfella av overformynderi som har blitt gjort frå denne sal overfor det samiske folket. Dette er ei fortsetjing av det. Eg begrip det berre ikkje, for vi tenkjer annleis på alle andre næringar, men når det gjeld denne næringa, veit vi så ekstremt godt best korleis det skal gjerast. Individmerking av reinsdyr er tilsynelatande ei lita sak, men eg synest ho rører ved eit svært mørkt område i vår historie, og eg synest det er forstemmande å sjå at eit fleirtal berre turar i veg, utan utgreiing. Eg kunne ha snakka mykje om brot på utgreiingsinstruksen, for vanlegvis skal det vere solide utgreiingar forut for lovprosessar. Det har ikkje blitt gjort her, ein berre køyrer på, fordi ein veit best herifrå. Det er provoserande.
Torgeir Knag Fylkesnes (Sosialistisk Venstreparti), 2019-06-13:
Eg skal vere heilt ærleg og reieleg på det. Etter at Kristeleg Folkeparti tok over departementet, synest eg det er betring. Det ser vi bl.a. når vi skal ha oppgjeret med reindriftsnæringa no: mange positive ting. Prosessen rundt intensjonen i formålsparagrafen i loven etter at Olaug V. Bollestad overtok: veldig bra. Men fortsatt står vi her i dag og skal vedta ei lovendring som pålegg individmerking. Vi har framleis ein lang veg å gå. Det er betring, men vi står framleis i dag og pålegg ei lovendring, utan utgreiing eller noko, som heile næringa er imot – ei kulturbærande næring som eigentleg skal ha utstrekt sjølvbestemming. Det er situasjonen i dag.
Torgeir Knag Fylkesnes (Sosialistisk Venstreparti), 2019-06-13:
Lat meg forsøkje: Eg vil seie at bokført verdi, som regjeringa legg opp til, er det som gir den lågaste verdien. Så har vi kostnadsverdi, som gir ei høgare verdsetjing. Kostnadsverdi er f.eks. at ein gjer ei teknisk vurdering av bygg, og så korrigerer ein for alder, vedlikehald, tilstand osv. Så har ein bruksverdi, som gir den aller høgaste verdifastsetjinga. Dette er ei sak som har gjort at næringskomiteen har gått godt inn i takstspråket, som vi også har å halde oss til.
Torgeir Knag Fylkesnes (Sosialistisk Venstreparti), 2019-06-13:
Ein gjer ei teknisk utrekning av tilstanden til bygget – det er kostnadsverdien, altså ei rein teknisk utrekning av verdiane som ligg der, korrigert for alder, vedlikehald osv. Det er den modellen vi har lagt oss på i dette, at ein gjer ei konkret vurdering av kva for ein verdi som ligg i bygget.
Torgeir Knag Fylkesnes (Sosialistisk Venstreparti), 2019-06-13:
Den talarstolen eg står på no, er ofte den statsrådane står på når dei er i replikkveksling i Stortinget. Konsekvent avviser dei alle former for spekulativ verksemd: Det er spekulasjonar, og spekulasjonar kan vi ikkje svare på i Stortinget. Men eg skal gi representanten Reiten eit tankeeksperiment: Dersom vi får på plass ei avvikling av den næringa med ein raus kompensasjonsordning allereie no til hausten, da er det vedtaket gjort og prosessen sett i verk, og det vil ikkje på nokon som helst måte vere noka moglegheit til å gå tilbake på det. Det vil da vere eit endeleg vedtak frå Stortinget si side.
Torgeir Knag Fylkesnes (Sosialistisk Venstreparti), 2019-06-13:
Det har vore ein lang og omfattande debatt, og det fortener da også debatten. Det som gjer dagen tung for oss i SV, som støttar avvikling av pelsdyrhald, er at regjeringa ikkje tar godt vare på folka som sit igjen etter vedtaket. For oss er det ein stor dag for dyrevelferd, men så blir han trist fordi regjeringa ikkje er villig til å gjere opp for seg. Det er noko paradoksalt ved at eit parti som SV, som har vore for avvikling, vil ha ei vesentleg betre kompensasjonsordning for dei som blir igjen, mens regjeringa er på heilt motsett side – brorparten av partia i regjeringa var mot nedlegging, men når det er eit faktum, er det heilt i det blå kva som skal vere kompensasjonsordninga for dei folka som sit igjen. Det er for meg ein heilt ubegripeleg situasjon når ein ikkje vil gå inn på å seie kva type verdisetting ein skal leggje til grunn – vi har eit forslag om at kostnadsverdien skal leggjast til grunn. Ein er ikkje villig til å seie noko om at dersom aktørar ikkje kjem i anna arbeid, får dei kompensasjon – slik vi har eit forslag om: at det skal strekkast ut over tre år. Eller kva med dei som er i sekstiåra når dette sluttvedtaket er, i 2025, og som har dårlege utsikter til å få seg jobb etterpå – kva med at dei også får ordna forhold til pensjonsalderen, slik vi også føreslår i denne saka? Eller kva med at ein heller ikkje kan slå fast eit prinsipp om at ein ikkje skal sitje igjen med gjeld som eit resultat av nedlegging? Og ikkje minst: Ein er ikkje villig til å seie at ein no skal starte arbeidet med å forby import av pels frå utlandet. Da står ein i den rare situasjonen at det berre ikkje skal skje i Noreg, men at det er greitt å importere det frå utlandet. Kva slags dyrevelferdsmessige prinsipp er det ein står for da? Ein er altså ikkje villig til, frå Stortinget, å setje ei retning for korleis avviklinga skal skje. Det er det som gjer denne saka vond. Det er nokre lange linjer som Stortinget må halde seg til i dag, både fortid og framtid. Det vil kome situasjonar der vi kjem til å innføre forbod, gjere endringar, endre systemet og så vidare. Da er ikkje det viktige å seie at vi aldri skal gjennomføre noko slikt i framtida, men at vi har ordentlege ordningar for å ta vare på dei folka som tapar på dette. Det er det som er dei lange linjene, og derfor synest eg regjeringa har svikta i oppdraget sitt.
Torgeir Knag Fylkesnes (Sosialistisk Venstreparti), 2019-06-13:
Ei lita oppteljing: Etter debatten og stemmeforklaringa frå ulike parti er det no sånn at forslaga nr. 6–11 har støtte frå Raudt, Miljøpartiet Dei Grøne, SV, Arbeidarpartiet og Senterpartiet. Det vil gi pelsdyrbøndene ein skikkeleg kompensasjon, som eg har vore inne på i tidlegare innlegg. Det vil kompensere riving. Det vil også sikre at ein ikkje vil stå i gjeld. Det betyr at det er berre fire representantar det står om for å få fleirtal i denne saka. Avstemminga vil antakeleg skje omkring kl. 23. Nokre har vore på talarstolen og uttrykt uro over å stemme med regjeringspartia, men no står det altså om fire, så eg vil oppfordre alle til å tenkje godt gjennom kva dei kjem til å stemme i denne saka.
Torgeir Knag Fylkesnes (Sosialistisk Venstreparti), 2019-06-13:
Det blir ein lang dag – eg skal vere kortfatta. Da stortingsmeldinga som ligg til grunn for trafikklyssystemet, blei presentert i 2015, hadde vi ein debatt. I den debatten stilte eg spørsmål til daverande fiskeriminister om kvifor det berre er éin indikator. Her har vi miljøindikatorar, havmiljøindikatorar, og så er det berre lus som er i den indikatoren, og det er berre lus som skal regulere produksjonskapasiteten, og det er det vi har – kvifor det? Da sa ho: Nei, det blir jobba med fleire indikatorar. Ho sa heilt konkret at ein allereie da, i 2015, hadde starta arbeidet med utslippsindikator, og ho kunne også informere Stortinget om at indikatorar for folkehelse, nei, fiskehelse – folkehelse trur eg nok er godt varetatt – og svinn låg litt lenger fram i tid. Når det gjeld trafikklyssystemet, var vi veldig kritiske til vekstregimet ein la til grunn i den meldinga, men vi var veldige tilhengarar av trafikklyssystemet, dersom det er godt med indikatorar der. Eg hugsar veldig godt at resultatet av den debatten var at dei fleste var opptatte av at her må ein få fleire indikatorar, sånn at det faktisk blir eit reelt trafikklyssystem for miljøet i havet. Men vi veit jo ingenting om korleis dette ligg an. Representanten Nilsen frå Høgre sa her at det er eit arbeid undervegs. Ja, men det har jo vore eit arbeid undervegs i fire år på utsleppsindikator, som da kan omfatte både feces, rømming osv., som vi har i forslaget vårt. Vi har ikkje høyrt noko. Og når det gjeld det med fiskehelse og svinn, at det vel også skulle komme inn som indikatorar som skulle regulere produksjonskapasitet, veit vi heller ingenting om kor langt fram i tid vi her snakkar. Da er det store spørsmålet: Korleis kan vi da fortsetje å leggje trykk på dette trafikklyssystemet, når vi berre har ein einaste indikator, som alle må vere einige i ikkje gir noko uttrykk for berekrafta i systemet? Det er årsaka til at vi la inn forslag no, at det ikkje skal vere nokon vekst før vi får inn desse indikatorane, som antakeleg ligg der klare, men som ikkje kjem til implementering i trafikklyssystemet – ingen ny vekst før ein har fått ordentlege indikatorar i trafikklyssystemet. Før det kan vi ikkje kalle dette for eit berekraftssystem. Det veit alle i denne salen. Eg tar opp forslaget til SV.
Torgeir Knag Fylkesnes (Sosialistisk Venstreparti), 2019-06-13:
Eg beit meg merke i at statsråden venta på ein rapport om fleire indikatorar. I mellomtida har næringa utvikla indikatorar i samarbeid med Nofima, SINTEF og BarentsWatch, som dei gir ut årleg, der dei har eit eige system for utslepp, for legemiddel, osv. Det finst ein portal på BarentsWatch der ein kan følgje med på utviklinga i næringa. Denne regjeringa varsla heilt tilbake i 2015 at ein allereie var i gang med utsleppsindikatorar. Fiskehelse og svinn låg litt lenger fram i tid. Vi har ikkje sett noko til dette; det er framleis berre éin indikator i berekraftsindikatorane til trafikklyssystemet. Har det på noko som helst tidspunkt blitt lagt fram forslag til indikatorar for departementet?
Torgeir Knag Fylkesnes (Sosialistisk Venstreparti), 2019-06-13:
Er statsråden einig i at fire år for å utvikle utsleppsindikatorar er veldig lang tid?
Torgeir Knag Fylkesnes (Sosialistisk Venstreparti), 2019-06-13:
Denne debatten gjer meg litt uroleg. Det har vore ein lang dag. Vi har diskutert reindrift, pels, akvakulturlov osv., og det er på ein besynderleg måte nokre sterke likskapar her. For da vi behandla forbod mot pelsdyrhald, gjekk den eine representanten etter den andre frå regjeringspartia opp og sa at dei eigentleg var imot dette, men det hadde kome i stand gjennom forhandling. Dei var eigentleg imot, så dette var ein vond dag for dei, men dei stemmer no for det, for det dei har fått. I denne saka er det liksom ein heilt annan type dynamikk som slår inn, og det er at forstandige folk som har stått på det standpunktet eg har i denne saka, gjennom heile sitt politiske liv, no plutseleg begynner å argumentere seg inn i eit heilt anna standpunkt. Det blir eit slags bilde som berre bekreftar dei internasjonale samanlikningane som har blitt trekte i denne debatten, at vi faktisk ser ei dreiing i denne sal. Plutseleg har fleire blitt med på det moralske korstoget, det moralske korstoget dei aldri delte, ei moralisering i politikken som vi skal langt tilbake for å finne, noko vi trudde vi hadde tatt eit oppgjer med, men som kjem tilbake – at ein dyttar folk til å gjere ting dei ikkje vil gjere, eller stoppar folk i å gjere ting dei eigentleg har lyst til å gjere. Å vere liberalkonservativ – eg prøvde å forstå det ut frå eit reint ideologisk perspektiv, men det er jo berre ei personlegdomsforstyrring, det er ikkje eit ideologisk prosjekt. Og den personlegdomsforstyrringa slår veldig hardt inn i denne saka. Det har vore mange forstandige innlegg, og ei av dei som har hatt gode innlegg i denne saka, er Torill Eidsheim frå Høgre. Men eg ønskjer å ta tak i éin ting i hennar innlegg. Ho seier nemnd med lege/gynekolog, altså at det ikkje er eit tilsyn for høg moral, at det er ein saga blott. Eg går ut frå at ein med høg moral meiner peikefingermoral, altså frå dei som meiner dei har rett til å peike på korleis folk skal leve livet sitt, gjerne på det intime nivået. Kanskje det er ein saga blott, kanskje ikkje – vi veit jo ikkje kven som sit i desse nemndene. Men poenget er noko heilt anna. Det er at det ikkje er peikefingermoralen som er problemet, men at det er andre sin moral som skal bestemme kva ei kvinne til sjuande og sist gjer med sin kropp og sitt liv. Det er det som er skiftet i denne saka, og det er ei alvorleg utvikling vi ser i stortingssalen i dag.
Torgeir Knag Fylkesnes (Sosialistisk Venstreparti), 2019-06-13:
Eg har gjennom innlegga til helseministeren prøvd å finne den moralske, prinsipielle grunngivinga til regjeringa her, men det er umogleg å finne, så det har eg hermed gitt opp. Det er ingen prinsipiell inngang på dette spørsmålet. Ein køyrer mykje historikk, som er veldig forvirrande, der det er uklart om dei faktisk er riktige, mange av dei tinga som statsråden kjem opp med. Eg må nesten ta tak i det som Nordby Lunde tok opp, at i Høgre er det rom for djupare diskusjonar. Det er jo kjernen her: Om ein skal ta abort, skal den djupe diskusjonen gå føre seg i Høgre, skal den gå føre seg i Kristeleg Folkeparti, skal den gå føre seg i SV, eller er den djupe diskusjonen noko som skal gå føre seg hos den det gjeld? Der verkar det som om ein faktisk har tatt eit ganske aktivt val i Høgre. No ønskjer ein faktisk å invitere den typen intime diskusjonar inn på Høgre sine landsmøte, sånn som ein allereie har gjort i lang tid i Kristeleg Folkeparti, fordi ein meiner å ha ein moralsk rett til å bevege seg inn i denne sfæren. Dette er sjølvsagt vanskelege etiske spørsmål, men det er ikkje dei politiske partia sine etiske spørsmål, det er ikkje vår oppgåve å ta stilling til det. Det er dei det gjeld si oppgåve, innanfor dei rammene vi har sett. Eg må berre rose Per-Willy Amundsen, den einaste i Framstegspartiet som tar ordet – det står det ein slags respekt av – i denne saka. Men her har vi altså partiet som går i krigen for folk sin rett til å køyre Segway, mens kvinner sin rett til å bestemme over eigen kropp er «greit». Det er greitt å gjere avgrensingar i det. Sånn har det blitt. Så det er ikkje noka grensa der heller på kor ein ønskjer å gå. Det er klart at dette er ein prinsipiell diskusjon, som må prinsipielt grunngivast. Og det er to ting som er interessante med Kristeleg Folkeparti sitt standpunkt i denne saka. For det første meiner dei at deira standpunkt er det einaste som er moralsk grunngitt. Eg anerkjenner det som eit moralsk standpunkt som Kristeleg Folkeparti har tatt, men at det er det einaste som er moralsk grunngitt, er feil. Det andre er at det er ei sjølvmotseiing i det – ta f.eks. diskusjonen om foreldreretten i valet av skole; da er plutseleg foreldra sin rett viktigare enn barna sin rett til sjølv å bestemme religiøs retning. Så her vel ein moralske prinsipp slik ein sjølv finn det for godt.
André N. Skjelstad (Venstre), 2019-06-13:
Samene er Norges urfolk, og vi har særlige forpliktelser til å ivareta og styrke samisk språk og kultur. Reindriften er en viktig samisk primærnæring som utnytter marginale naturressurser på fjell og vidde. Venstre ser det slik at med dette sikres reindriftens arealer for framtiden, og det kulturelle aspektet ved driften opprettholdes. Reindriften er en grunnpilar i den samiske tradisjonen, og det er derfor viktig for næringen, for den favner mer enn bare mattradisjon. Det er også viktig ettersom det gir oss god, næringsrik mat. Når det gjelder diskusjonen rundt innføring av obligatorisk individmerking og tilgjengeliggjøring av reintall internt i næringen, mener regjeringen at dette vil bli en forenkling og gi et raskere slakteoppgjør for reineierne, slik det er sagt tidligere. Det vil bidra til å forenkle og effektivisere reintellingen betydelig og sikre forbrukerne trygg mat med kjent opprinnelse. Vi har forståelse for at denne formen for individmerking er ny for næringen, og vi ønsker ikke at det skal ødelegge for den tradisjonelle merkingen med øresnitt. Det er viktig at de kulturbærende elementene ved den tradisjonelle merkingen består, og den tradisjonelle reinmerkingen med øresnitt er en grunnstein i den samiske reindriften. Det er det første ungene får av sine foreldre, og det knytter mennesket til reinen. Reinmerkingen er personlig, forteller om slekt og tilhørighet, og den er således en kulturbærer i seg selv. Vi er derfor opptatt av at forskriften for individmerking utarbeides i samråd med næringen for å finne de beste løsningene, slik at den obligatoriske individmerkingen ikke blir til hinder for det kulturbærende aspektet ved det tradisjonelle reinmerket. Ettersom obligatorisk individmerking har en økonomisk kostnad, mener jeg det er naturlig å invitere næringen til dialog om en løsning for dette i forbindelse med de årlige forhandlingene om reindriftsavtalen. I Granavolden-plattformen er det nedfelt at man med tanke på økologisk bærekraft skal prioritere målbestemmelsene i reindriftsloven. Vi har registrert at det har blitt oppfattet som om regjeringen vil svekke den kulturelle og økonomiske bærekraften. Det er definitivt ikke intensjonen.
André N. Skjelstad (Venstre), 2019-06-13:
Jeg tok med forslaget som ble levert inn i natt eller i morges av representanten Pollestad. Jeg legger merke til at i hele hans innlegg glimrer dyrevelferd med sitt fravær. Det overrasker meg for så vidt ikke, det var ikke mange ord som var nevnt om det. Så stiller jeg på samme måte som representanten Eidem Løvaas spørsmålet: Hvilken fot er det egentlig Senterpartiet står på i dag? Gjennom flere måneder har vi hørt hvor forferdelig det er at vi skal legge ned pelsdyrnæringen, men i dag kl. 8.25 ble det levert inn et forslag om forbud mot hold av pelsdyr. Er det egentlig sånn at Senterpartiet nå har tatt inn over seg at det vil være fornuftig å legge ned pelsdyrnæringen, eller er papiret dette er skrevet på, bare et skimt av lys?