Oddbjørg Ausdal Starrfelt (Arbeiderpartiet), 2000-06-13:
I kveld tek me nokre viktige steg for å betra barn sine oppvekstvilkår og for å auka likestillinga i dette landet. Dei lovendringane me gjer vedtak om, gjer det i større grad mogleg for far å vera heime med barna sine etter ein fødsel eller ein adopsjon. Det trur me i Arbeidarpartiet vil medverka til å gjera oppveksten endå betre for endå fleire barn. Endringa gjev òg far rett til på sjølvstendig grunnlag å tena seg opp rettar til fødsels- og adopsjonspengar. Likestillinga går denne gongen i far sin favør. Konsekvensen av denne likestillinga kan i tillegg vera at mor si likestilling i arbeidslivet vert auka, og slik kjem reforma heile familien til gode. Endringa for familiar der mor er sjuk, er kanskje endå viktigare. Det vil betra situasjonen for familiar som er ramma av sjukdom, monaleg. Spesielt den delen av reforma er overmogen etter mi vurdering. Saka har diverre måtta handsamast i raskaste laget her i huset. Det har me klart – trass i ein motstand det går an å skjøna. Men for det fyrste er det nok ikkje siste gongen me har spørsmål knytte til fødsels- og adopsjonspengar til handsaming, og me kan difor koma tilbake til saka seinare dersom det skulle syna seg at me ikkje har klart å skaffa oss heile oversikten over konsekvensane på få dagar. Og for det andre kan me no sjå ivrige nybakte fedrar i augo det komande halvåret vel vitande om at me fekk gjennom lovendringa slik me hadde lova det i budsjettet. Etter handsaming av denne saka i odelsting og lagting vil far få fødselspengar basert på eiga opptening og stilling, på visse vilkår. Desse vilkåra er at mor etter fødselen går ut i arbeid tek offentleg godkjend utdanning på heiltid tek offentleg godkjend utdanning i kombinasjon med arbeid, som i sum gjev heiltid på grunn av sjukdom eller skade er heilt avhengig av hjelp til å ta seg av barnet er innlagt i helseinstitusjon og ikkje kan ta seg av barnet Dersom mor etter fødselen arbeider deltid, vert fødselspengane til far reduserte tilsvarande reduksjonen i hennar arbeidstid. Dette gjeld berre dersom arbeid og/eller utdanning tilsvarer mindre enn 75 pst. stilling. Arbeidarpartiet er av den meining at denne lovendringa betrar situasjonen for mange barn og foreldre, som eg sa innleiingsvis. Me meiner òg at det er rimeleg å stilla krav om omsorgsbehov i nokon grad, slik det er gjort i proposisjonen. Eit alternativ i framtida kan vera at mor og far tener opp kvar sin del av fødsels- og adopsjonspengane, og at dei då kan ha denne retten uavhengig av kvarandre. Fedrekvoten held fram etter den gamle måten, altså ut frå mor sin oppteningsrett. Her vert det på den andre sida ikkje stilt same strenge krav til faktisk omsorgsbehov. Eg vil spå at dette er spørsmål me vil koma tilbake til i Stortinget. Å endra dette no kostar meir pengar enn det som ligg i proposisjonen. Det er heller ikkje ein del av budsjettforliket mellom oss og sentrumspartia, etter vår vurdering. Til slutt vil eg nemna at det ikkje i denne omgangen er gjort framlegg om å avkorta eingongsstønaden, men at det ikkje vert opna for at fedrar med låg inntekt skal kunna velja å motta eingongsstønad i staden for løpande fødselspengar. Det vert opna for at avtening av verneplikt skal gje opptening til fødsels- og adopsjonspengar på line med yrkesaktivitet. Så her har ein tenkt på alle grupper. Det er med glede eg rår Odelstinget til å støtta den framlagde proposisjonen og innstillinga. Alle parti, unntatt Framstegspartiet, støttar hovudgrepa i saka. Dei andre partia vil sjølve gjera greie for framlegg dei har i tillegg.