May Britt Vihovde (Venstre), 2002-12-12:
Innanfor eit stramt budsjett er kommunesektoren prioritert av Regjeringa. I budsjettavtalen med Framstegspartiet fekk ein ytterlegare plussa på 1 milliard kr til kommunesektoren. Veksten er om lag på same nivå som han har vore gjennom heile 1990-talet under skiftande regjeringar. Derfor er det mykje lettvinn propaganda i denne saka, spesielt frå Arbeidarpartiet og Senterpartiet, som begge har hatt regjeringsansvar og statsrådar i Kommunaldepartementet. Ein ærleg analyse burde dempa tonen nokre hakk hos desse, som har vel så mykje ansvar for underfinansierte reformer som andre parti. Eg registrerer at i ulike debattar om budsjettet har òg representantar frå Arbeidarpartiet innrømt det. At Sosialistisk Venstreparti kan lova mest til kommunane, blir òg litt på sida, når dei finansierer gåvene med milliardkutt i Forsvaret og med stor skatteauke for næringslivet – langt unna ein realistisk fleirtalspolitikk. Ifølgje avisoppslag i Dagsavisen den 10. desember skal dei tre partia gå saman om ein ny kurs for kommunane som eit alternativ til Regjeringas skattelette. Det er vanskeleg å sjå ein slik felles kurs i denne innstillinga, anna enn som sverjingar. Både i nivå på løyvingar og ikkje minst i finansieringa av dei sprikjer dei tre partia. Det er heller ikkje snakk om alternativ til skattelette, slik det står i avisa, men om monaleg skatteauke, ikkje for dei rike, men for folk med låge og middels inntekter og for næringslivet. Hovudskiljet i kommunepolitikken går ikkje mellom dei som vil styrkja og dei som vil svekkja kommuneøkonomien, men det går mellom dei som ser at velferdssamfunnet må fornyast om det ikkje skal forvitra, og dei som ikkje har noka anna løysing enn å pøsa meir pengar inn i all offentleg verksemd og finansiera dette med nye byrder på vanlege lønstakarar og eit næringsliv som treng betre og ikkje verre arbeidsvilkår. Vi kan snakka om ein sosialdemokratisk strukturkonservatisme frå dei tre partia som no – kanskje – vil samarbeida. Venstre forstår til fulle dei problema mange kommunar har, og vårt landsstyre har bede Regjeringa arbeida for å retta opp den underbalansen som er der, og som ikkje kjem av lågare inntekter, men av ein sterkare auke på utgiftssida. Dette arbeidet er Regjeringa i gang med, og det er derfor unødvendig av Stortinget å be om dette, slik eit av forslaga i dag lyder. Utfordringa med å retta opp ubalansen i kommuneøkonomien må dessutan rettast tilbake til opposisjonen. Mykje av den tapte handlefridomen lokalt kjem av den overstyringa som skjer frå denne salen. Ho svekkjer både lokaldemokratiet og kommunane si evne til å løysa oppgåvene der dei skal løysast – og røyndomen der. Ein radikal og framtidsretta politikk for kommunane er å sleppa kommunane fri og la det lokale sjølvstyret rå. Grunnleggjande for haldninga til det lokale sjølvstyret og folkestyret er trua på at dei folkevalde i kommunane sjølv best veit korleis ting bør ordnast. Vettet er jamt fordelt, og den veit best kor skoen trykkjer, som har han på. Det er ei stor mistyding å tru at styring gjennom øyremerking fører til større likskap i tenestetilbodet. Svært ofte er det motsett, sidan øyremerking ofte også krev eigendelar. Det er dei rike kommunane som fullt ut får utnytta ordninga. Det er nokre godord om dette frå ulike opposisjonsparti i innstillinga, men i praksis er det motsett. I sin sterke iver etter å overstyra Regjeringa og markera verbal handlekraft i saker som lokalsamfunna har ansvaret for, undergrev opposisjonen systematisk det lokale sjølvstyret, den lokale fridomen og den lokale politiske debatten. Utan eit oppgjer med denne politikken kan ikkje problema i kommunane løysast. Det har vore stille om distriktspolitikken denne budsjetthausten. I fjor var det den alle angrepa på Regjeringa dreidde seg om – på tynt sakleg grunnlag, etter Venstre si meining. I år dreier det seg om eit «usosialt budsjett» – på like svakt grunnlag. Med det høge nivået på energiprisen, og som truleg vil halda seg utover vinteren, vil mange husstandar med låg inntekt få store utfordringar. Debatten om eit budsjett tidlegare i dag fokuserte òg veldig sterkt på dagens straumprisar. Venstre er svært glad for at innspel vi har hatt mot Regjeringa, har gitt det resultatet at kommunalministeren i dag har varsla at bustønadsordninga må målrettast for å kompensera auka straumpris, og at satsane for lys og varme blir oppjusterte. Regjeringa tek nye grep i distrikts- og regionalpolitikken, og tek heile landet i bruk på ein måte som den førre regjeringa ikkje var nær. Det er Venstre svært nøgd med. Venstre støttar sjølvsagt budsjettinnstillinga samt dei forslaga som Høgre og Kristeleg Folkeparti støttar.