Sveinung Rotevatn (Venstre), 2017-05-29:
Det er enkelte saker som har meir historisk sus over seg enn andre, og den saka vi har føre oss i dag, har det. Eg oppfattar at fleirtalet av dei som har hatt ordet her i dag, oppfattar det som eit veldig positivt historisk sus – eg er av ei anna oppfatning. Juryordninga vart innført i 1887, for 130 år sidan, av Venstre, og Venstre står framleis bak prinsippet om at vi bør ha ei juryordning i Noreg. Viss vi skal begynne litt overordna, er det i alle fall grunn til å glede seg over noko, og det er at domstolane i Noreg nyt svært høg tillit, høgare tillit enn nokon andre statsmakter – sannsynlegvis høgare tillit enn dei fleste statsmakter som finst her i verda. Ein av grunnane til det er at ein har ei betydeleg demokratisk forankring, med høg deltaking av vanlege folk – lekmenn, som det heiter – på ulike nivå. Ein kan alltids diskutere kor balansen skal vere, og det er heilt fair å diskutere juryordninga. Det er ein interessant diskusjon, det er mange argument på begge sider i den saka. Men at det går representantar opp på talarstolen i dag og får det til å høyrast ut som at ein styrkjer lekmannselementet ved dei ein gjer i dag, synest eg er meir spesielt. Det er jo heilt openbert at ein gjer det motsette. Ein kan argumentere for det, men ved å gå vekk frå juryordning til ein meddomsrett, svekkjer ein lekmannselementet, både når det gjeld talet på folk, og når det gjeld kven som tek avgjerder. Det blir brukt mange ulike argument her i dag. Nokre av dei er gode og velkjende. Nokre er eg litt meir skeptisk til. Eg synest f.eks. at det er litt urovekkjande at saksordførar Vågslid – både i sitt hovudinnlegg og i gjentekne replikkar – stadig legg vekt på at det visstnok er vorte bevist at juryane frifinn fleire i valdtektssaker enn tingrettane gjer. Er det slik at føremålet med det ein gjer i dag, er å få domfelt fleire? Det er i så fall ganske interessant. Målet må jo ikkje vere å få flest mogleg domfellingar eller flest moglege frifinningar – målet må jo vere at ein får flest mogleg riktige rettsavgjerder. At det så tydeleg blir framheva at for mange blir frifunne, er interessant og ikkje så reint lite urovekkjande. Å ha ein meddomsrett har mange fordelar. Men det å ha ein jury har også ein del særlege fordelar som ein ikkje får i ein meddomsrett. For det første er det lekmenn aleine – ikkje fagdommarane – som tek avgjerda om skyldspørsmålet. Eg trur alle som har vore i ein meddomsrett, veit at det at fagdommarane sit der, utvilsamt kan vere ein god ting, men det kan også føre til ei viss styring av diskusjonen og eit press. For det andre skal ikkje juryane fastslå rettsreglane og drive med straffutmåling osv. Det dei gjer, er at dei avgjer skyldspørsmålet, i praksis bevisspørsmålet, etter å ha fått ei rettsutgreiing. Det er ikkje noko ein treng juridikum for å gjere. Då er spørsmålet: Er det her rimeleg tvil om kva som er fakta, og skal det føre til ei domfelling eller ikkje? Difor er heller ikkje det inntrykket som blir skapt av at her er det inga grunngjeving, riktig. Det er klart at ein grunngjev store delar av det som skjer, alt frå rettsreglar til straffutmåling, men sjølve bevisspørsmålet blir ikkje grunngjeve. Det kan ein sikkert diskutere om ein burde gjere. Eg tenkjer at det kan det vere fornuft i, men det er det også mogleg å løyse innanfor dagens system. Det blir stadig vist til at juryutvalets arbeid ligg til grunn for dette. Ja, det gjer for så vidt det, men juryutvalet var delt på midten, fem mot fem, i spørsmålet om ein skulle fortsetje med å ha jury, eller om ein skulle gå over til meddomsrett – og det var gode grunnar til det. Eg synest også at dei som ville vidareføre juryordninga i det utvalet, hadde mange gode forslag til forbetringar, som ville vore eit betre spor å følgje. Venstre kjem i dag til å stemme for forslaget frå Senterpartiet, og vi kjem til å stemme mot lovendringane som er føreslått av komiteen. Eg trur det kunne vore mykje fornuft i å fortsetje å styrkje juryordninga, men det er ikkje det ein gjer i dag. I dag avskaffar ein ho, og det kan ein gjerne vere for, men å seie at det er ei styrking av lekmannselementet i rettsvesenet, meiner eg er feil.