Laila Reiertsen (Fremskrittspartiet), 2011-04-12:
Eg vil takka interpellanten for å ha teke opp eit så viktig tema som trygdemisbruk. I det siste har det vore avdekt trygdesvindel blant somaliarar i Noreg, der ektefellar har teke ut skilsmisse etter norsk lov, men halde fram med å bu saman og vera gifte etter somalisk lov. Dette er ikkje eit fenomen vi berre ser i somaliske miljø, dessverre, men det er i dette miljøet utfordringane er størst. Somalia-prosjektet, som blei gjennomført i 2004–2005, var eit prosjekt som tok for seg trygdemisbruk blant somaliarar. Rapporten viser at dette ikkje er særeige for det somaliske miljøet. Men framleis i dag, seks–sju år etter, har vi altså eit så stort problem. I rapporten kjem det også fram at hovudårsaka til trygdemisbruken er den økonomiske situasjonen til somaliarane. Dei kjem frå eit krigsherja land utan velferdssystem. Dei skjønar ikkje kva det inneber at staten tek ansvar for dei. Éin av grunnane til at somaliarane slit i Noreg, er at dei har problem med å få jobb på grunn av manglande språkkunnskapar og kvalifikasjonar. Dei føler seg dårleg behandla hos sosialtenesta og har press frå heimlandet for å senda pengar heim. Moskeane har engasjert seg i få slutt på dette, m.a. ved å understreka for somaliarane at det er like gale å lyga overfor ikkje-muslimar som overfor muslimar. Det er veldig bra. Ubah Abduqadir var ein av prosjektmedarbeidarane i dette prosjektet. Ho uttalte seg om dette og meinte moskeane kunne vera ein nøkkel til å få bukt med problemet. Ho anbefalte Nav bl.a. å krevja attest frå moskeen ved tvilsame skilsmisser. Dåverande statssekretær Libe Rieber-Mohn ville ikkje kommentera tilfella ut frå ein etnisk bakgrunn. «Dette er trygdemisbruk og bedrageri. Men vi må forholde oss til trygdemisbruk på generelt grunnlag, ikke i forhold til etnisitet», sa Rieber-Mohn til bladet Velferd. Heller ikkje Karin Andersen, som den gongen var leiar for Stortingets arbeids- og sosialkomité, ville angripa problemet frå ein etnisk synsvinkel. Ho ville heller ikkje be moskeane om hjelp. «Det er ingen andre enn offisielle myndigheter som vier og skiller folk. En slik attest kan tolkes som en anerkjennelse av at skilsmisse må skje dobbelt», sa ho. Dersom ein skal få bukt med trygdemisbruk blant innvandrarar, må ein tora å snakka om problemet og ikkje teia om det. Gode representantar for nettopp å snakka om fakta er Kadra Yusuf og Amal Aden. Dei har i lang tid vore opne om trygdemisbruk, utan å ha blitt nemneverdig høyrde. Når det kjem til dei ubehagelege debattane og ein skal setja ord på det som er verkelegheita, sviktar ofte dei raud-grøne. Då opplever vi at ein ikkje kan snakka om det ut frå etniske grunnar eller synsvinklar. I staden opplever vi at dei som tør å ta bladet frå munnen, blir sedde på som syndebukkar. Vi kan ikkje stikka under stol at dette kan vera meir utbreidd enn det som er avdekt til no. Det kan hende at tida no er inne til å sjå på dei ulike trygdeordningane vi har totalt sett. Dessverre vil slike hendingar føre til at dei som treng slike trygdeytingar, blir skadelidande, fordi det alltid er andre som øydelegg. Norske trygdeordningar er baserte på tillit mellom trygdemottakar og trygdeytar, og det bør vi få til vidare her i landet.