Jenny Klinge (Senterpartiet), 2013-04-23:
Fleire lauslatne frå norske fengsel har samanlikna situasjonen sin med det å vere ein flyktning, eller med det å kome frå ein annan planet. Dette er ein situasjon som det er vanskeleg for mange av oss å setje seg inn i. Det gjer det desto viktigare å lytte til dei erfaringane dei der ute har. Årsakene til at tidlegare innsette opplever frigjeringsdagen frå fengselet og tida etterpå som vanskeleg, kan vere mange. Nokre har gjerne vore skjerma så lenge frå samfunnet at verda der ute har forandra seg mykje. Nokre som kanskje har fått fred under soning, må igjen ved lauslating halde seg til gamle miljø og freistingar. Ei anna kjend årsak til at overgangen til livet der ute kan vere vanskeleg, er at ein etter eit lengre opphald i fengsel har ein risiko for å bli «prisonisert», som det så fint heiter. Det handlar om at ein tilpassar livet og oppførselen til det avstengde miljøet og regimet som er i fengselet. Dette er historier vi høyrer frå tidlegare innsette, og vi må ta dette på alvor. I justisdebatten i dag er det mykje snakk om kriminalisering, straff, politiressursar og kampen mot narkotika. Alt dette er viktige diskusjonsemne, men dei tek òg så mykje plass at ein annan viktig debatt kan drukne litt i det heile. Og da snakkar eg om nettopp denne debatten som vi har i dag, om korleis vi sikrar at folk kan kome tilbake til samfunnet etter eit opphald i fengsel. Eg tykkjer det er veldig bra at interpellanten tek opp nettopp dette temaet. Viss ein fordjupar seg i forskingslitteraturen på dette området, kan ein sjå nokre klare tendensar. Ein av dei er at mange av dei som sit i fengsel, har narkotikakriminalitet som ein del av dommen sin. Ein annan tendens er at den store massen av dei som sit inne, i tillegg sjølve har eit rusproblem og/eller ei psykisk liding. Det er også andre problem dei treng hjelp til å løyse, og det gjer at vi må satse på dei sosiale tiltaka. Dei som sit i norske fengsel, må bli gjeve ei moglegheit til å handtere problem mens dei sit inne. Det kan vere rusmeistring, sinnemeistring eller helsehjelp av både fysisk og psykisk art, og det å få utdanning og yrkespraksis er veldig nyttig for å kunne skape seg ei betre framtid. Det forstår vi alle. Alt dette er tiltak som denne regjeringa har auka fokuset på i soninga. I tillegg er det viktig at vi forbereder og gjev dei innsette dei reiskapane som trengst for å handtere verda best mogleg når dei kjem ut. Oppfølgingsapparatet må stå klart når dei slepp ut. Ein bustad bør helst vere der, klar til å flytte inn i. Det må vere eit arbeid eller ein aktivitet som sysselset ein, med eit tilhøyrande positivt miljø å bli ein del av. Mest mogleg må vere klart før den innsette blir sloppen ut. Her har vi framleis ein veg å gå. Men sjølv om vi har ein veg å gå, og at dette heller ikkje er lett å få på plass, er det mykje som er gjort. Eg er bl.a. svært glad for den innsatsen denne regjeringa har gjort for alternative soningsformer. Den sterke auken i bruken av lenkesoning er eit slikt tiltak, som har stor effekt med tanke på ei vellukka tilbakeføring. Det er også positivt når statsråden viser til snarlege endringar som skal gjere det lettare å få gjeldsordning for straffedømde i ein rehabiliteringssituasjon. Til slutt vil eg gje ros til alle frivillige der ute som gjer ein innsats for å hjelpe innsette tilbake til samfunnet. Eg vil òg presisere kor viktig det er med gode støtteordningar for frivilligheita på dette området. Vi er avhengige av hjelpa deira for å kunne lukkast med tilbakeføring.