Magnhild Meltveit Kleppa (Senterpartiet), 2001-12-18:
Det er den økonomiske situasjonen generelt i kommunar og fylkeskommunar og dei manglande moglegheitene ein dermed har til å ta uventa kostnader, som gjer at eg har funne det nødvendig å fremma dette forslaget, og det er fordi det her er snakk om pensjonskostnader som må dekkjast inn. Då den økonomiske situasjonen er som den er, vil ei slik inndekking går ut over andre utgifter, det vil gå ut over tilbod til barn, unge og eldre. Det heiter i forslaget mitt: «Den økonomiske situasjonen skulle vore såpass robust at både kommunar og fylkeskommunar kunne dekka svingingar i utgiftene. Når dette ikkje er tilfelle utan at det må kuttast i tenestetilbodet, må Regjeringa og Stortinget gripa inn.» Det er ein ubalanse, det veit vi alle, mellom dei oppgåvene som kommunane i dag har, og dei midla som er til disposisjon. Difor har òg mange kommunar vendt seg både til departementet, vil eg tru, og til Stortinget, i den situasjonen dei no er komne opp i. Eit av breva er frå Glåmdal Regionråd. Dei fortel at når kjøpekrafta i Kommune-Noreg blir høgare en føresett i statsbudsjettet, blir dette gjenstand for nøye vurdering og – slik ein kommune ser det – «alltid inndratt». Når det motsette er tilfellet, må det – nok ein gong slik ein kommune ser det – eit svært stort påtrykk til før ein i det heile er villig til å vurdera problemstillinga. Dei viser òg til kva som skjedde på slutten på 1980-talet. Premiane til KLP vart sette ned i fleire omgangar. Konsekvensen av dette var at staten i neste omgang reduserte sine overføringar til kommunane i statsbudsjettet. Dei bed om at den same metodikken òg blir nytta denne gongen. Dei kallar det ein truverdig og heilskapleg politikk. Det siste eg har registrert på kommunesektoren, er at eit samrøystes formannskap i Stavanger har gjort vedtak om å be staten bidra til å dekkja desse uventa kostnadene, og det er etter initiativ frå Arbeidarpartiets gruppeleiar i Stavanger. Det er altså eit samrøystes vedtak. Så til situasjonen i Kommune-Noreg, som Reidar Sandal ryddig har gjort greie for. Stoltenberg-regjeringa oppjusterte skattar og inntekter med 1,7 milliardar kr. Bondevik II-regjeringa føretok ei ytterlegare oppjustering med 1,2 milliardar kr til, dvs. at det er meirinntekter på 2,9 milliardar kr. Så går det òg tydeleg fram av eit svar frå Finansdepartementet på spørsmål nr. 153 frå Senterpartiets stortingsgruppe og av brev til komiteen frå statsråd Solberg at det ikkje er alle kommunane som får like stor del av desse inntektene. Slik er fordelinga sjølv om ein har inntektsutjamning. Så har KS påvist i eit brev – det er innteke i innstillinga, så eg refererer ikkje det, det er teke inn i ein merknad frå mindretalet – at uansett auka skatteinngang er det her eit meirbehov på 0,5 milliardar kr for 2001. Når det gjeld situasjonen i 2002, er eg glad for at både den førre og den noverande regjeringa varslar ein gjennomgang av den, og at ein vil gi melding tilbake til Stortinget i samband med revidert nasjonalbudsjett. Det støttar heile komiteen opp om. Det det handlar om no, er ei løysing for 2001. Det har heile hausten blitt sagt mykje frå denne talarstolen både frå Arbeidarpartiet, frå regjeringspartia og frå oss andre om behovet for eit trygt og inkluderande oppvekstmiljø, om behovet for ei verdig omsorg og òg om behovet for dei midlane som skal til i ein slik samanheng. Eg finn det passande å sitera eit ordtak som lyder slik: «Hvor viljen er til stede, finnes alltid en vei.» Det å vedta eit forslag i dag om å løyva 500 mill. kr ekstra til kommunesektoren, fordelt med 360 mill. kr til kommunane og 140 mill. kr til fylkeskommunane, ville openbert ikkje auka aktiviteten i Kommune-Noreg. Det ville openbert ikkje gitt press i økonomien. Det ville heller ikkje hatt så svært mykje å seia for oljefondet, der ein ikkje har brukt midlar i samsvar med budsjettet i 2001. Men det ville gitt mange kommunar i dette landet moglegheit til å betra situasjonen på høgst nødvendige område, som fleire lærarar, fleire sjukepleiarar, støttekontaktar og tilrettelagd undervisning. Det ville gitt fleire funksjonshemma og foreldre til funksjonshemma moglegheit til ein betre og tryggare kvardag. Kanskje kunne ein òg håpa at det for nokon hadde hatt innverknad i forhold til nivået på barnehageprisar og på eigendelen i SFO. Det er trist å konstatera: Fleirtalet ville ikkje. Det var ikkje vilje. Senterpartiet og SV har her peika på ein veg, men vi har dessverre ikkje fått fleirtalet med oss. Eg tek med dette opp mindretalsforslaget frå Senterpartiet og SV.