Reidar Sandal (Arbeiderpartiet), 2008-10-24:
I dag behandlar Stortinget ei tiltakspakke for det norske bankvesenet, som har kome i ei akutt likviditetskrise. Kanskje burde både banknæringa og styresmaktene på eit tidlegare tidspunkt ha sett at den noverande situasjonen kunne oppstå. Norske bankar er likevel solide, med god kapitaldekning og låge tap. Problema i Noreg kjem derfor overraskande på dei fleste. Den internasjonale finansuroa starta for over eitt år sidan og har berre auka i omfang og alvor frå månad til månad. Bakgrunnen for krisa er at mange finansinstitusjonar har gitt lån dei ikkje burde ha gitt. Det har resultert i at bankar har gått over ende. Likviditetskrisa er nærast ein bieffekt av den eigentlege krisa. Bankane tør ikkje låne kvarandre pengar, av frykt for at låntakaren skal gå konkurs. Det er eit paradoks at norske bankar som hittil har hatt få misleghaldne lån, og låge tap, også blir ramma av mangelen på likviditet. Likviditet, som er eit fint ord for pengar, er oljen som får hjula til å gå rundt. Utan likviditet stoppar ikkje berre bankvesenet, men heile samfunnsmaskineriet. Det er derfor det er så viktig å få vedteke dei tiltaka vi behandlar i dag – ikkje fordi bankane har køyrt seg sjølve i grøfta og treng å bli redda, men fordi den internasjonale tillitskrisa har smitta over på Noreg og i verste fall kan resultere i at folk ikkje får bustadlån, bedrifter ikkje får gjennomført investeringar og arbeidsplassar blir nedlagde. Det er nettopp dette som er poenget med å få tiltakspakka vedteken og sett ut i livet. Eg sluttar meg til dei grundige vurderingane som saksordføraren gjorde i innleiinga av debatten, og vil særleg streke under kor viktig det er at tiltakspakka blir gjennomført raskt. Næringsaktørane som møtte på høyringa i finanskomiteen om saka, gav eit eintydig råd om umiddelbar iverksetjing. Stortinget har agert svært raskt, og det har vore mogleg fordi alle partia har vore konstruktive og sett kor viktig det er at saka ikkje blir brukt i eit politisk spel. Framstegspartiet har riktignok fremma eit forslag som utvilsamt ville ført til utsetjing av pakka dersom Stortinget hadde slutta seg til det. Heldigvis står Framstegspartiet åleine om dette forslaget. Finanskomiteen og Stortinget har i denne saka vist stor effektivitet og teke ansvar. Under høyringa sa administrerande direktør Arne Skauge i Finansnæringens Hovedorganisasjon at her har Stortinget vore på sitt beste. Det var ei klok utsegn av Arne Skauge. Det som har vore særleg viktig for regjeringspartia i denne saka, er at likviditetskrisa ikkje må ramme vanlege folk. Renta i pengemarknaden må ned på eit meir naturleg nivå, slik at bustadrentene kan stabilisere seg og etter kvart gå ned. Dessutan er det avgjerande at hjula i bedriftene må haldast i gang, slik at arbeidsplassar ikkje kjem i fare og blir lagde ned. Tiltakspakka som vi no debatterer, er godt teken imot i banknæringa. Det er klart positivt. Finanskomiteen har i innstillinga poengtert at ein i den vidare handteringa av saka må sørgje for at også frittståande sparebankar utan bustadkredittføretak kan dra nytte av ho. Eg legg til grunn at finansministeren og sentralbanksjefen sørgjer for at dette vilkåret blir innfridd. Finansmarknaden er for tida heilt klart turbulent. Derfor må vi vere audmjuke og erkjenne at den vidare utviklinga i saka har vi ikkje full kontroll på, verken i Noreg eller internasjonalt. Det er av den grunnen eit sentralt poeng at Regjeringa, Noregs Bank og Kredittilsynet må følgje situasjonen svært nøye, at det blir halde tett kontakt med Stortinget, og at nye tiltak blir sette i verk raskt dersom det blir nødvendig. Eg har full tillit til at finansministeren vil handtere saka ut frå desse føresetnadene.