Laila Reiertsen (Fremskrittspartiet), 2010-03-19:
Prop. 64 L omhandlar fleire forslag til lovendringar i arbeidsmiljølova og folketrygdlova, bl.a. forslag om retten til permisjon i ti dagar for å kunna yta pleie og omsorg til nære familiemedlemer over 18 år, forslag om å utvida retten til permisjon og pleiepengar ved pleie av nære pårørande i terminalfasen frå 20 til 60 dagar og forslag om at foreldre som i minst tre år har teke imot pleiepengar og/eller auka hjelpestønad får rett til ytingar i inntil tre månader etter at behovet for tilsyn og pleie har teke slutt fordi barnet døyr. Dagens samfunn er i endring. Den store bekymringa ein har i dagens omsorgssamfunn er at ein manglar tilsette og folk til å hjelpa dei mange som har behov for det. Omsorgstenestene er blitt store i omfang, og det ser dessverre ikkje ut til at behovet blir mindre i framtida. Det er positivt at mange pårørande yter omsorg til sine nære på ulike måtar. Det som dei ulike lovforslaga omhandlar, er at dette skal det bli sett pris på, òg ut frå eit samfunnsperspektiv. Ein legg til rette for at yrkesaktive får moglegheit i form av omsorgsdagar til å yta pleie og omsorg, og at foreldre, som er dei beste omsorgspersonane for eigne barn, får ein utvida periode etter omsorgsperioden med rett til betaling frå det offentlege, slik at ein får tid på seg til å koma inn på arbeidsmarknaden eller i utdanning. Utgangspunktet i lovendringane er ein unisont samstemde om, noko det er viktig å påpeika i denne salen, sidan ein ikkje alltid er det. Lovendringa om utviding av rett til permisjon, frå 20 til 60 dagar, for pleie av nære pårørande i ein terminalfase er det ingen diskusjon rundt. Det er full semje om at denne utvidinga er nødvendig og riktig, for det er stor usikkerheit når det gjeld varigheita av pleie- og omsorgsbehov, både medisinske faktorar så vel som planleggingsmessige forhold i ein terminalfase. Eg er glad for at det kjem inn ein rett til permisjon på inntil ti dagar for å yta pleie og omsorg til nære familiemedlemer over 18 år. Men eg er ikkje fullt så glad for at desse dagane er utan kompensasjon. I 2007 blei dette med betalte omsorgsdagar for nære familiemedlemer – då fortrinnsvis foreldre – teke opp som eiga sak av underteikna i min heimkommune. Bakgrunnen var at mange hadde sakna eit slik forslag, og at ein fekk tilbakemeldingar om at fleire nytta eigenmeldingar til ulike behov for å gi omsorg til sine nære. I den IA-debatten vi har lagt bak oss, burde dette temaet ha vore meir oppe. Eigenmeldingsdagar skal jo brukast ved eigen sjukdom, og berre det. I min heimkommune starta vi med to omsorgsdagar med løn, noko det var full semje om frå alle partia i kommunestyret, og i kommunen vår er – forutan Framstegspartiet og Høgre – Kristeleg Folkeparti, Arbeidarpartiet, SV, Venstre og Senterpartiet representerte. Då dette skulle evaluerast etter eit år, kom det klart fram at dette ville ein fortsetja med. Det kom svært positive tilbakemeldingar frå arbeidstakarar og omsorgsmottakarar, og organisasjonane støtta dette heilhjarta. Det blei større moglegheit for den enkelte tilsette til å yta omsorg, og ein rydda opp i forhold til feil bruk av eigenmeldingsdagar. Kanskje er det slike for så vidt beskjedne tiltak – på to dagar – som gjer at arbeidskvardagen og omsorgskvardagen til den enkelte blir betre, noko som er svært positivt. Forslaget her i dag gjeld ti dagar, men då utan kompensasjon. Då er kanskje dei to dagane i min kommune meir verde for den enkelte, men det er dessverre ikkje ei moglegheit elles i landet. Kanskje er det slik at politikarane ute i kommunane som har ein annan nærleik til samfunnet, ser på eit slikt forslag som meir viktig enn dei som er her inne? I alle fall viser dette temaet det. Mange som utøver denne omsorga, er kvinner, og ofte kvinner i låglønsyrke. Skal ein få inn andre på banen, er det ein feil veg å gå ikkje å ha lønskompensasjon for desse dagane. I ei IA-bedrift har ein trass alt 24 eigenmeldingsdagar til rådigheit innan eit år, og då er eg redd for at dei som brukar permisjonsdagar utan kompensasjon, blir eit mindretal, og at ein fortset som før og tek ut IA-dagar til andre formål enn eigne sjukedagar. Framstegspartiet og Kristeleg Folkeparti er einige om at det bør vera ein kompensasjon som ikkje skal gå ut over arbeidsgivar. Ein trur at fleire som ønskjer det, vil ta ut omsorgsdagar til det beste for sine, og at ein ryddar opp i forhold til feil bruk av IA-dagar. Lovendringa om rett til yting i ein overgangsperiode etter at pleie av barn er avslutta, er viktig og noko vi alle er einige om. Det som gjer at vi ser denne saka litt forskjellig, er grunnlaget for at vidare ytingar vil bli gitt. Forslaget frå Regjeringa går ut på at når ein pleieytar har pleia eit barn i minst tre år, skal ein ha rett til pleiepengar og auka hjelpestønad i ein periode på tre månader etter at pleieforholdet er avslutta fordi barnet dør. Nokre høyringsinstansar og Framstegspartiet, Kristeleg Folkeparti og Høgre meiner at dette er altfor strengt. Dei som utøver ei slik hjelp overfor barn med store behov, gjer ein stor og krevjande innsats. Det å gjera denne innsatsen i eitt eller tre år er like tyngande både fysisk og psykisk – uansett talet på år. Ein treng denne moglegheita for ei forlenging på tre månader, uansett tyngda eller lengda av pleia. Derfor blir det feil å meina at ein har eit større behov for forlenging av stønaden etter tre år enn etter eitt år, då dette er svært individuelt både utifrå familiesituasjonen og fysisk og psykisk oppleving i det heile. Ein veit at tilknytinga til arbeidslivet fort blir svekt. Ved langtidsjukefråver har ein vanskar med å koma inn igjen i arbeidslivet allereie etter nokre månader. Derfor er det, som sagt, feil å straffa omsorgsytaren ved å ha ein så lang periode som tre år for å få rett til vidare stønad i tre månader. Derfor legg Framstegspartiet, Kristeleg Folkeparti og Høgre fram forslag om minst eit år for å få rett til vidare yting i tre månader. Til slutt må eg få lov til å retta opp ein feil i eit av forslaga frå mindretalet, på side 9 i innstillinga. Ved § 9-11 skal det stå «nytt fjerde ledd» i staden for «første ledd». Så vil eg ta opp forslaga der Framstegspartiet er medforslagsstillar.