Kjersti Toppe (Senterpartiet), 2014-06-17:
Senterpartiet vil ha ein konkret opptrappingsplan for psykisk helse, finansiert gjennom nye øyremerkte midlar, og vi fremmer forslag om det i Dokument 8:41 S. Psykiske plagar og lidingar utgjer ein av dei store helse- og samfunnsutfordringane i Noreg. Evalueringa av opptrappingsplanen for psykisk helse som var frå 1998 til 2008, viser at psykisk helse fekk ein høgare prioritet og ei betydeleg utbygging av tenestetilbodet i den perioden. Årsverksinnsatsen i kommunalt psykisk helsearbeid auka sterkt i perioden, men det er òg vist at etter opptrappingsplanen er det framleis eit udekt behov for kommunale tenester på feltet psykisk helse. Det er òg store forskjellar mellom kommunane. Årsverksinnsatsen i kommunane har ikkje auka sidan 2007, og det er urovekkjande. For mens pasientar i dag vert skrivne ut raskare enn tidlegare frå spesialisthelsetenesta, brukar altså bustadkommunane samla sett ikkje fleire årsverk til kommunalt psykisk helsearbeid. Ein kommunal opptrappingsplan må omhandla førebygging, diagnostisering, tidleg hjelp og behandling elles, rehabilitering, oppfølging, psykososial støtte og rettleiing, og tilvising til spesialisthelsetenesta. Pårørande må òg inkluderast i ei slik satsing. Det må etablerast lågterskeltilbod i kommunane, og ikkje minst må ein ha ein offensiv strategi for utbygging og etablering av tilstrekkeleg med tilpassa bustadtilbod til menneske med psykiske lidingar. Senterpartiet vil at ein kommunal opptrappingsplan særleg må fokusere på barn og unge og innehalda ei forpliktande styrking av helsestasjon og skulehelseteneste. Også alderspsykiatrien og den psykiske helsa til innvandrarar må få særskild merksemd. Senterpartiet viser i representantforslaget til rapporten «Bedre føre var» frå Folkehelseinstituttet, der det er ei samla framstilling av tiltak som kan fremma psykisk helse og førebyggja psykiske plagar og lidingar. Det dreier seg m.a. om høg sysselsetting, helsefremmande skular, høgkvalitets barnehagar, førebyggjande tiltak på eldresenter, heimebesøk til førskulebarn, styrking av foreldreferdigheiter, arbeid med støtte, grupper, kurs og program for meistring av angst og depresjon – mellom anna. Vi understrekar at ein ny kommunal opptrappingsplan må ha særleg merksemd på kvaliteten i tenestene og omhandla ein ny pårørandepolitikk. Senterpartiet vil ha ein opptrappingsplan med øyremerkte midlar til psykisk helsearbeid. Då vil kommunane sjølve kunne prioritera kva for område innan feltet psykisk helsearbeid som treng å styrkjast mest i deira kommune ut frå lokale behov, og vi meiner at dette er meir treffsikkert enn øyremerkte satsingar på enkelttiltak, som det har vore erfaringar med dei siste åra. SINTEFs rapport viser at årsverksinnsatsen i kommunalt psykisk helsearbeid auka sterkt gjennom opptrappingsperioden, men at han ikkje har auka sidan 2007, trass i at vi har hatt fleire meldingar og lovforslag som skulle bidra til å styrkja kommunehelsetenesta, også psykisk helse, slik som samhandlingsreform, folkehelselov og ny helse- og omsorgstenestelov. Ifølgje SINTEF-rapporten er 6,7 pst. av innlagde pasientar i psykisk helsevern utskrivingsklare og ventar på eit kommunalt tilbod. Halvparten ventar på bustad. Ifølgje SINTEF-rapporten melder kommunane òg at det har vore ei sterk omlegging frå spesialisthelsetenesta, og at omlegginga har skjedd fort – utan at kommunane i tilstrekkeleg grad har fått bygd opp tilsvarande tilbod. Rapporten viser òg at éin av fire pasientar kunne unngått å verta innlagd i spesialisthelsetenesta dersom det kommunale tilbod hadde vore bygd ut. I dag er det to saker som vert behandla saman i debatten, og i sak 7 går fleirtalet inn for at Stortinget skal be regjeringa greia ut ei opptrapping av psykisk førstelineteneste. Dette vert sett opp mot Senterpartiet sitt forslag i den andre saka, der vi saman med Arbeiderpartiet og SV går inn for ein 5-årig kommunal opptrappingsplan for psykisk helse, finansiert gjennom nye, øyremerkte midlar. Senterpartiet meiner det ikkje er nokon som helst grunn for ikkje å ha ein opptrappingsplan òg på dette feltet. Når regjeringa varslar ei opptrapping på rus og på rehabilitering, meiner vi det òg må koma på psykisk helse. Eg forstår ikkje motargumenta. Det er eit uforpliktande forslag som vert fremma i Venstre sitt representantforslag. Senterpartiet kjem til å stemma på det forslaget subsidiært, slik at det får stemmene frå alle parti.