Erling Sande (Senterpartiet), 2009-04-27:
Setninga «du skal fare fint åt med dyra» er noko som sit prenta frå oppveksten til enkelte av oss, formidla av besteforeldre og foreldre. Respekten for alt levande og eigenverdien til dyr er ikkje noko nytt, men det er riktig å seie at det er noko som har kome meir i fokus gjennom lover og reglar i seinare tid. Filosofien er enkel, og han er òg tema for dagens debatt. God dyrevelferd er grunnleggjande i både husdyrproduksjon og for kjæledyr. Det er viktig at krava til dyrehald er oppdaterte etter kvart som både ny forsking og kunnskap og utviklinga av nye tekniske løysingar kjem til. Dei etiske måla for korleis ein skal behandle dyr, har hatt ei betydeleg utvikling, og vi set høge krav til standardane for god dyrevelferd. Det var derfor viktig og rett med ein gjennomgang og ei fornying av dyrevernlovgjevinga. Noreg skal vere i fremste rekkje på dyrevelferd, og det set krav til både lovgjeving og handheving av lova. Lovframlegget tek inn over seg dyr sin status og deira rettar og byggjer på omgrepet at dyr har ein eigenverdi. Lova legg òg viktige premissar for at vi i framtida skal tolke reglane i forhold til dei gjeldande etiske normene for dyrehald. Dyrevelferdslova er òg i internasjonal samanheng eit godt eksempel for vern av dyr sine interesser. Kontakt med dyr er viktig for mange menneske. Dyra kallar ofte fram det beste i oss, vi viser omsorg, vi tek ansvar og får mangedobbelt igjen. Folk i alle aldrar har glede av å vere i lag med dyr – vi ser det i oppvekst, i vaksenliv og som positiv stimulans i grøn omsorg for eldre og for demente. Husdyrproduksjonen representerer viktig verdiskaping i Noreg, ikkje minst for distrikta. God dyrevelferd er ein avgjerande premiss for tilliten til norsk matproduksjon. Dyr som trivst, gjev òg betre resultat og god kvalitet på råvarene. Ny lov om dyrevelferd har skapt stort engasjement og gjennom dette gjeve positiv merksemd kring dyra sine levevilkår. Dei enkelte innspela har bidrege til at lovframlegget og komiteen si handsaming av dette har gjeve eit endå betre resultat enn kva som elles ville ha vore tilfellet. For Senterpartiet er det viktig å understreke at den nye lova om dyrevelferd ikkje endrar gjeldande rettstilstand i forhold til dyreeigar sitt ansvar ved rovviltangrep. For å understreke denne intensjonen har komiteen i si handsaming av lovframlegget fjerna ordet «rovdyr» frå § 24. Dette medfører likevel ikkje at dyreeigar er friteken for ansvar for sine dyr i forhold til rovdyr. Ved akutt fare for rovdyrangrep skal framleis dyreeigar gjere det som er naudsynt for å hindre tap. Etter lova kan no Mattilsynet gjere vedtak om mellombelse beiterestriksjonar. Senterpartiet ser på beitenekt som eit svært inngripande tiltak og legg til grunn at det berre skal nyttast når andre tiltak ikkje er tilstrekkelege. Det må leggjast til grunn god samhandling mellom dyrevelferdsforvaltinga og rovviltforvaltinga, og at andre tiltak for å redusere rovviltfaren må bli vurderte. Lovframlegget gjev dyreeigar rett til kompensasjon ved vedtak om beiterestriksjonar. Senterpartiet ser på dette som ei vesentleg styrking av dyreeigar sine rettar og forventar at det blir stilt nok midlar til rådvelde. Føresetnadene for å utløyse kompensasjon må ikkje endrast i forhold til storleiken på den totale løyvinga og må framleis byggje på prinsippa i Høgsterett si utsegn i Rendalsdommen om at den enkelte «ikke skal påføres omkostninger ved påført skade eller ved tiltak for å forebygge skade». Senterpartiet legg til grunn at rovviltpolitikken som han er formulert i St.meld. nr. 15 for 2003–2004, rovviltforliket, ikkje skal endrast på bakgrunn av dyrevelferdslova sine formuleringar. Bestemmingane som omhandlar rovvilt, er derfor presiserte i komiteen si handsaming, slik at det ikkje skal vere nokon tvil om at verken rovviltpolitikken eller gjeldande rettstilstand er endra. Til slutt: Lova slår fast at agronomutdanning er og skal vere eit godt og tilstrekkeleg kompetansegrunnlag for å drive husdyrproduksjon. Samtidig blir husdyrprodusentane oppfordra til framleis å oppdatere fagkunnskapen sin òg på dyrevelferdsområdet på frivillig basis, slik dei fleste bønder allereie gjer. Senterpartiet meiner at auka fokus på kompetanse er einsidig positivt for næringa, både for den enkelte bonde og for landbruket sin legitimitet. Likevel, godkjend fagutdanning må vere tilstrekkeleg for å tilfredsstille styresmaktene sine krav. For husdyrprodusentar fødde før 1980 vil det ikkje kunne bli pålagt nokon krav til formell kompetanse. Dei som er fødde etter 1980, skal ha dokumentert kompetanse, i form av anten agronomutdanning eller kurs i dyrehald. Senterpartiet vil sjølvsagt gje støtte til lovframlegget slik det her ligg føre.