Anita Apelthun Sæle (Kristelig Folkeparti), 2002-05-07:
Sjølv om opposisjonen her i Stortinget freistar å få det til å høyrast annleis ut, er faktisk overskrifta på den utgreiinga vi debatterer i dag, Vekst – i heile landet. Lat det vera klart: Samarbeidsregjeringa vil styrkja regionalpolitikken. Den vil «sikre bosettingen, verdiskapingen og levedyktige lokalsamfunn over hele landet». Statistikk kan vera interessant lesing. I dei siste 20 åra har flyttinga gått i strie straumar frå nord til sør, frå utkant til sentrale strøk og frå bygder til byar. Arbeidarpartiet har styrt og stelt det meste av denne perioden, og eg synest ærleg talt at det er rimeleg spesielt når representantar frå dette partiet i store ordelag freistar å framstilla det slik – ikkje minst i media – at den noverande regjeringa etter eit halvt år i posisjon dreg teppet unna distrikts- og regionalpolitikken. Det gjer vi ikkje, tvert imot. For det fyrste vil vi framleis bruka dei aller fleste verkemidla som tidlegare regjeringar har teke i bruk. Dei har tydelegvis ikkje verka bra nok, men vi fjernar dei ikkje. Det er sterke krefter som dreg i sentraliserande retning. Ikkje minst demografien fortel oss at det å oppretthalda folketalet i distrikt og regionar vert ei stor utfordring, uansett kven som sit i regjering. Når befolkninga går tilbake i mange utkantkommunar, skuldast det ikkje berre fråflytting, men at mange distriktskommunar faktisk har eit fødselsunderskot. Dette har mykje å seia for barnehage, for skule, for kultur og for omsorg. Demografi er faktisk overlevingsdebatt nr. 1 i Distrikts-Noreg, som det er i Europas regionar. I tillegg til det som alle regjeringar har gjort før, forsøkjer denne regjeringa også nye vegar. Når fråflyttinga har vore eit faktum år etter år – altså under Arbeidarpartiets regime – er det faktisk på tide med nye tankar, med alternative vegar og ein annleis politikk. Samarbeidsregjeringa tenkjer nytt og tek vare på det den trur er positivt ved det gamle. Men vi vil ha større fridom for kommunane til å forma si eiga framtid. Det er vår visjon. Regjeringa vil leggja til rette for å utløysa meir av det store potensialet i verdiskapinga som i dag ikkje er utnytta, særleg i Distrikts-Noreg. Korleis? Noreg er eit land der mange har eit Petter Smart-talent. Men altfor få prosjekt kjem vidare frå idestadiet til produksjon i Noreg, og stadig vert norske nyvinningar sette i produksjon i utlandet. Dei distrikts- og regionalpolitiske verkemidla må derfor målrettast spesialt mot gründerar. Eg vil gjera SV merksam på at det står i utgreiinga. I ein ECON-rapport vert det påstått at om 20 år vert 80 pst. av arbeidsplassane å finna i bedrifter som enno ikkje er starta. Då er det ikkje akseptabelt når Noreg får jumboplass som gründernasjon. Primærnæringane jordbruk, skogbruk, reiseliv, havbruk og fiske – havets sølv – finst i distrikta og for så vidt også det svarte gull, olja. Vi må gje næringslivet rammevilkår slik at distrikta kan gjera Noreg rikare, for pengestraumen går frå distrikta til dei sentrale strøka. Det er det som i nokon grad må stoppast. Ein viktig barriere for vekst og utvikling i distrikta er manglande infrastruktur, både når det gjeld breiband og veg. Derfor er det svært viktig at kommunal- og regionalministeren har streka under at distriktspolitikken vil vera blant dei viktigaste føresetnadene for prioriteringar i den neste nasjonale transportplanen. Å laga kortast mogleg veg for eksportindustrien vår til marknaden i Europa er rein fornuft og vil auka distriktsnæringane si moglegheit til å konkurrera internasjonalt. Samarbeidsregjeringa har også omsorg for dei minste lokalsamfunna på den yttarste øy. Der transporttenester, infrastruktur og offentlege tenester ikkje kan baserast på lønsemdkriterium, skal tenestene sikrast frå storsamfunnet. Vi vil streka under at dei lokalsamfunna som opplever stagnasjon og befolkningsreduksjon, likevel skal sikrast trygge, gode og likeverdige tenester. Overalt i landet skal folk kunna føla tryggleik for grunnleggjande tenester innanfor utdanning, helse, omsorg osb. Samarbeidsregjeringa vil verna om hovudtrekka i busetjingsmønsteret. Ja, Regjeringa går så langt at ein seier at alle landsdelar skal ha befolkningsvekst. Dette må verta meir enn ein «besvergelse». Det trengst arbeidsinnvandring for å klara det, trur eg. Og som den fyrste regjeringa med suksess på området, flytter Bondevik II-regjeringa statlege oppgåver og arbeidsplassar frå Oslo til distrikta. Mange tidlegare regjeringar har sagt at dei vil ein slik politikk, men ingen har gjort det før Bondevik II. Regjeringa vil også gjennom statleg lokaliseringspolitikk bidra til utvikling av regionale vekstsenter over heile landet. Regjeringa har ikkje gløymt utkantar og småsamfunn med problematisk næringsstruktur. Slike stader skal vera sikra tenester som gjer det godt å bu der.