Kjersti Toppe (Senterpartiet), 2014-04-10:
Helse- og omsorgskomiteen har behandla eit forslag frå stortingsrepresentantane Audun Lysbakken og Bård Vegar Solhjell om trygg rusomsorg gjennom langsiktige avtalar med ideelle aktørar. Forslagsstillarane held fram ideelle aktørar si viktige rolle i rusomsorga, og at dei treng trygge avtalar og klare vilkår. Det vert peikt på at anbod ofte har ført til nedlegging av viktige behandlingstilbod, sjølv om kvaliteten har vore god. Det vert vist til at Helse Sør-Øst i 2012 gjekk inn i fortløpande avtalar med ideelle aktørar på rusfeltet, og forslagsstillarane meiner at alle helseføretaka bør verta instruerte om å gjera dette. Ein samla komité stiller seg bak forslagsstillarane i at ein viktig føresetnad for god rusbehandling er at det vert bygt opp trygge og mest mogleg langsiktige behandlingsvilkår. Komiteen understrekar at rusomsorg er eit offentleg ansvar, men at privat sektor er viktige bidragsytarar, og at private og ideelle står for heile 58 pst. av den samla døgnkapasiteten for tverrfagleg, spesialisert behandling. Komiteen anerkjenner det historiske partnarskapet mellom offentleg og ideell verksemd i helse- og sosialsektoren og påpeiker særleg det viktige arbeidet som dei ideelle og frivillige gjer på rusfeltet. Komiteen sluttar seg til det som også statsråden skriv om at dei regionale helseføretaka må søkja å nytta dei moglegheitene som ligg innanfor regelverket for offentlege innkjøp og dei rettslege rammene som EØS-avtalen gir. Komiteen ser positivt på at Helse Sør-Øst har gått over til å bruka fortløpande avtalar på rusfeltet. Komiteen har merka seg at fleire av høyringsinstansane sluttar seg til representantforslaget. Forslagsstillarane meiner at helseføretaka skal instruerast om at dei ved kjøp av private institusjonsplassar skal prioritera ideelle aktørar framfor kommersielle. Komiteen legg vekt på at alle aktørar innanfor rusomsorga må anerkjennast, men påpeiker at ideelle aktørar yter ein svært stor del av det offentlege tilbodet. Komiteen meiner at det er bra at det allereie er gjort prioriteringar av dei ideelle ved at det i statsbudsjettet for 2014 vart prioritert ein vekst for ideelle behandlingsplassar innan rusbehandling tilsvarande 200 plassar. Behandlinga av denne saka i komiteen har tatt tid, i og med at spørsmålet om EU sitt reviderte direktiv om offentlege anskaffingar vil kunna hindra Noreg i å vidareføra det unntaket ein har hatt om å reservera konkurransar for ideelle organisasjonar ved innkjøp med ein verdi på over 750 000 euro etter 1. januar 2016, kom opp. Komiteen er delt i synet på om ein skal påleggja helseføretaka å prioritera ideelle framfor private tilbydarar dersom krav til kvalitet og innhald er oppfylt. Komiteen er også delt i synet på om ein i nye avtalar med ideelle leverandørar og rusbehandlingstenester skal erstatta tidsavgrensa kontraktar med langsiktige samarbeidsavtalar med moglegheit for oppseiing. Eit mindretal i komiteen, beståande av Arbeidarpartiet, Kristeleg Folkeparti, Senterpartiet og SV, foreslår dette, og eg vil med dette ta opp dette forslaget på vegner av desse partia. Senterpartiet har programfesta at vi vil utvida samarbeidet med frivillig sektor gjennom å innføra langsiktige og forhandlingsbaserte avtalar om kvalitet og pris. Vi meiner generelt at anbod er ein dårleg måte å sikra mangfald og kvalitet på i behandlingstilboda. Erfaring viser at dette tvert om fører til monopolsituasjon og einsretting av tilbod. Hagen-utvalet la stor vekt på at sosial verdiskaping både i form av frivillige organisasjonar og tiltak og nye former for brukarsamvirke bør verta gitt betydeleg større rom og armslag i drift og framtidig utvikling av omsorgstenester og velferdsordningar. Dei foreslår at innan 2020 må anslagsvis 25 pst. av den samla omsorgssektoren vera organisert og drivast som ideell verksemd. I dag er denne delen knapt 5 pst. Senterpartiet er mot EØS-avtalen, og vi står saman med Arbeidarpartiet og SV om ein merknad der vi understrekar betydninga av at regjeringa no gjer det den kan for at ein kan få vidareført dagens praksis, og at ein gjer det i god tid før ein tar stilling til om aktuelle endringar i EU-direktiva skal innlemmast i norsk lov. Eg vil til slutt takka representanten Olaug Bollestad frå Kristeleg Folkeparti for hennar innsats i denne saka for dei frivillige og ideelle organisasjonane, og eg er glad for at Kristeleg Folkeparti stemmer saman med Senterpartiet, Arbeidarpartiet og SV i dag. Eg vil òg heilt til slutt gjera greie for at eg set pris på at helseministeren no slår fast at regjeringa skal vidareføra samarbeidsavtalen med ideell sektor, for det har det vore ein del usikkerheit om tidlegare.