Sveinung Rotevatn (Venstre), 2021-12-21:
I den delen av budsjettet som vi no diskuterer, ligg nokre av dei viktigaste verkemidla vi har for å gje folk tilgang til arbeid, kvalifisering til jobb, trygd og føreseielegheit dersom ein fell på utsida av arbeidslivet. For oss i Venstre er utgangspunktet at sjølv om velferdsordningar er med på å gje inntektssikring og skal hegnast om, er det ikkje dei som løyser fattigdomsutfordringane i samfunnet. Det er det inntekt frå arbeid som gjer. Det er den viktigaste inntektskjelda – heldigvis – for dei fleste hushald, og målet må alltid vere at alle som kan jobbe, får moglegheita til å jobbe. I Venstre trur vi at menneske ønskjer å lykkast i eige liv med dei måla dei set seg, og at det viktigaste vi kan gjere, er å føre ein politikk som gjev folk flest moglegheita til nettopp å søkje å oppnå dei måla. Venstre har gjennom fleire år i Stortinget jobba for å inkludere fleire i arbeidslivet vårt. Vi har gjennomført omfattande endringar for å sørgje for at fleire fullfører vidaregåande skule, fordi vi veit at det fungerer. Vi har lagt om introduksjonsordninga slik at fleire skal få ta i bruk ressursane dei har, og får eit tilbod tilpassa sine mål og sin bakgrunn. Vi har lagt fram ein eigen strategi for å auke kvaliteten på tilboda Nav har til arbeidssøkjarar som treng å kvalifisere seg, for det er viktig at vi ikkje berre aukar talet på tiltaksplassar, men at vi også har mangfald og kvalitet i dei tilboda. I regjering har vi styrkt samarbeidet mellom Nav og arbeidsgjevarar, både gjennom marknadsarbeid i Nav og gjennom auka bruk av lønstilskot og inkluderingstilskot, for å ta risikoen saman med arbeidsgjevarane og løne verksemder som tilset personar som står utanfor arbeidslivet. Ikkje minst har vi stilt fleire krav til offentleg sektor om å ha målsetjingar om å vere inkluderande arbeidsgjevarar, fordi vi veit kor viktig det er å sørgje for at dei som har hòl i cv-en, får ein sjanse i arbeidslivet. Pandemien har ramma dei som har minst, hardast. Utvalet som såg på levekår i byar, er bekymra for dei langsiktige konsekvensane krisa vil ha for levekår og segregering nettopp der. Det er ein fare for at krisa forsterkar ulikskap på lang sikt. Utvalet konkluderte med at negativ effekt under pandemien er størst hos dei som bur i levekårsutsette område. Fleire av tenestene som gjev bistand til utsette innbyggjarar med behov for hjelp og tryggleik, har også hatt redusert kapasitet under koronakrisa, og det er slik at nokre vil ha behov for meir hjelp enn andre framover. Difor må vi vere villige til å målrette tiltak mot dei som har dei største behova. Det er vi opptekne av i Venstre, sjølv om det kan bety at vi ikkje alltid kan utvide og gjennomføre nye, universelle velferdsordningar som treff mindre målretta. Mange av dei som jobbar i bransjane som har vore hardast ramma av nedstenging og smitteverntiltak, er dei som er i risikosona for å hamne i fattigdom, nettopp fordi serverings- og utelivsbransjen er flinke til å inkludere personar med laus tilknyting til arbeidslivet, ofte med låg formell utdanning eller hòl i cv-en. No er det dei same bransjane som vert stengde ned på ny. Dei ønskte seg ei lønsstøtteordning. Den somla regjeringa betrakteleg med å få på plass. Då ho kom på plass, var ho for svak. No har ho vorte forbetra, men framleis er ho langt frå god nok, ikkje minst fordi bedriftene vert stilte overfor eit val som er permittering eller ikkje permittering – ingen kombinasjonar, ingen fleksibilitet. Då løysinga vart lagd fram, sa finansministeren at vi ikkje skal snakke ned permitteringsordninga. Det skal vi ikkje gjere, men det er heller ikkje eit mål på vellykka politikk at flest mogleg vert permitterte. Den demonstrasjonen som var på Eidsvolls plass her utanfor på laurdag, viste tydeleg at arbeidsfolk heller vil ha jobbane sine, og at dei heller vil ha lønstilskot og moglegheita til det enn å verte permitterte. Det er i all hovudsak to ulike budsjettforslag vi diskuterer. Etter Venstres syn var budsjettforslaget som vart lagt fram frå Solberg-regjeringa, godt på dette området. På ein del område er det dessverre vorte svekt av den nye regjeringa. Det gjeld f.eks. forsøket med å leggje opplæring til rette for elevar som står i fare for å droppe ut av vidaregåande skule. Vi veit at fullføring av skule er noko av det aller viktigaste for å nå måla ein har i livet, for å kome i jobb, for å kome i vidare utdanning. At ein her kuttar i målretta innsats, synest vi er beklageleg og i grunnen uforståeleg. Vidare er det henta inn og kutta i ulike målretta ordningar som vi føreslo, anten det handlar om hjelp til tolketenester, ungdom som fell utanfor arbeidslivet, eller kva det måtte vere. Det er også lempa på ein del andre ordningar, i stor grad som følge av budsjettforliket med SV, men som dessverre i liten grad er finansierte med varige inntekter. Vi får kome tilbake til budsjettet neste år og sjå korleis det då skal finansierast, anten det er auka oljepengebruk eller eit endå høgare skattenivå.