Gunvor Eldegard (Arbeiderpartiet), 2007-06-05:
Me har i dag til behandling den viktigaste fiskeripolitiske saka i denne sesjonen, og som er svært viktig for dei raud-grøne partia. Det dreier seg om fiskeressursane våre. Utgangspunktet for den fiskeripolitikken Regjeringa fører, er nedfelt i Soria Moria-erklæringa. Der vert det slått fast at verdiskapinga av våre nasjonale fiskeressursar i størst mogleg grad skal koma kystsamfunn som er avhengige av fiske, til gode. Målet er at det skal lysa i husa langs kysten! Det er òg viktig for Arbeidarpartiet at me har ei fiskerinæring med bedriftsøkonomisk lønnsemd både på fangstsida, i industrien og i havbruksnæringa. Me har rike naturressursar her i landet. Det gir oss eit fortrinn som me må forvalta til vårt felles beste, og desse ressursane må me nytta på ein god måte. Fiskerisektoren er ei av dei viktigaste næringane her i landet, som sørgjer for arbeidsplassar langs heile kysten og store eksportinntekter for landet vårt – faktisk er det vår største fornybare eksportvare. Me forvaltar eit havområde som er seks-sju gonger større enn fastlandet. Dette gir oss store moglegheiter, men det er òg eit stort ansvar å sikra at fiskebestandane vert forvalta på ein berekraftig måte. Fiske har i mange hundre år danna grunnlag for verdiskaping og busetjing langs kysten vår, og det skal det òg gjera i framtida. For å få til ei berekraftig forvaltning må fiskerinæringa endra seg i tråd med utviklinga elles i samfunnet. For sjølv om den teknologiske utviklinga gjer det mogleg å hausta ressursane stadig meir effektivt, er det ein avgrensa tilgang til ressursane. Noreg har grunn til å vera stolt av si historie når det gjeld forvaltning av fiske, som i motsetnad til i mange andre land har vist seg å vera berekraftig. Det finst nok av skrekkens eksempel på det motsette. Det styggaste er frå kysten utanfor Newfoundland i Canada på The Great Banks. Der heldt for 15–20 år sidan verdas største migrerande torskebestand til. Trålarar frå heile verda valfarta til staden, og trass i gjentekne protestar frå kystfiskarane på Newfoundland vart verdas trålarar ikkje stoppa før havet var svart. Fisken er enno ikkje komen tilbake, 15 år seinare. Det aller viktigaste er å ha ei forvaltning som ikkje resulterer i at det som skjedde på Newfoundland, skjer igjen. Det er det stor politisk einigheit om i Noreg i dag. Strukturordningane er eit viktig verktøy for å påverka omfanget og fordelinga av aktiviteten i norsk fiskerinæring. Med ordningane vert fartøy selde og flytta, verksemder konsentrerte, arbeidsplassar vert skapte eller dei forsvinn, både på sjø og på land. Det er eit politisk ansvar å vera merksam på dette og finna den rette balansen mellom bedriftsøkonomisk omsyn og samfunnspolitisk omsyn. Dette dreier seg om at ein skal ha både store havtrålarar og kystfiskarar, og me må finna ein balanse mellom store eigarkonsentrasjonar og enkeltmannsføretak. Me må òg finna ordningar som hentar opp og tek vare på ressursane, slik at me får maksimal verdiskaping pr. kilo fisk. Det betyr at fiskeressursane ikkje skal eigast av nokre få, slik som den førre regjeringa la opp til, og slik som det skjer på Island. Der har fisket no vorte «big business» og ei sak for bank, finans og storkapitalen. Den islandske fiskeripolitikken har ført til dramatiske konsekvensar for dei islandske fiskerisamfunna. Då næringsgrunnlaget forsvann, forsvann også busetjinga. Også her i landet ser me at små fiskeriavhengige kystsamfunn er spesielt sårbare for bortfall av fiskeriarbeidsplassar, fordi ein har ein meir einsidig næringsstruktur enn mange større samfunn har. Å gi gode vilkår for kystfisket kan difor visa seg å vera det mest lønsame i det lange løp, både for busetjing langs kysten og for lønsemda i næringa. Den førre regjeringa endra forskriftene i 2005 om kjøp og sal av kvotar utan å gå vegen via Stortinget. Endringane førte til at dei mest kapitalsterke aktørane i fiskerinæringa kunne kjøpa seg kvoterettar for evig tid og til prisar som berre dei færraste hadde moglegheit til å vera med på. Eg ser og stadfestar at opposisjonspartia framleis heng fast i den politikken. Men det kan ikkje vera slik at berre dei mest kapitalsterke skal kunna sikra seg fiskerettar – og det til evig tid. Eg er glad for at Regjeringa vår tek jobben med å rydda opp i dette.