Sigvald Oppebøen Hansen (Arbeiderpartiet), 2003-11-28:
Stortingsfleirtalet vil i dag følgje opp Regjeringas forslag om å opne opp for konkurranseutsetjing av fylkeskommunal og kommunal revisjon. Denne saka føyer seg fint inn i rekkja av Samarbeidsregjeringas store prosjekt, nemleg konkurranseutsetjing og privatisering. For meg er det underleg, men ikkje overraskande, at Kristeleg Folkeparti kan vere med på dette. Det er eit paradoks at marknadsliberalismen no er i ferd med å ekspandere på område der marknadstenking og konkurranseutsetjing passar dårleg. Arbeidarpartiet er overtydd om at konkurranseutsetjing av kommunal revisjon er eit slikt område. Den offentlege revisjonen har i alle år sidan me fekk folkestyre, hatt ein sentral posisjon i forvaltinga. Ved innføringa av det lokale sjølvstyret blei den kommunale revisjonen lovfesta som eit viktig ledd i den interne kontrollen til kommunen og fylkeskommunen. Her i Stortinget har det heile tida blitt uttalt at kommunerevisjonen skulle vere kontrollorganet til kommunestyret, på same måte som Riksrevisjonen er det for Stortinget. Eg kan ikkje sjå at det på nokon måte er føremålstenleg å konkurranseutsetje revisjonen. For det første er innhaldet i revisjonsoppgåvene svært ulike i private næringsverksemder og i offentleg forvalting. Ein viktig del av oppgåvene for kommunal revisjon er ein kritisk forvaltingsrevisjon. Den kommunale revisjonen ser det som ei sentral oppgåve for revisjonen å avdekkje økonomisk regelløyse og kriminalitet i forvaltinga, for så å bringe slike forhold inn til dei politiske styresmaktene. I tillegg har kommunerevisjonen visse tilsynsoppgåver – m.a. å sjå etter at kommunelova og ei omfattande såkalla særlovgjeving blir etterlevde i kommunane. Verdien av denne oppgåva er aukande, m.a. som ei følgje av delegering av myndigheit til administrasjonen i kommunen. God revisjonsskikk i privat revisjon har etter Arbeidarpartiet si meining heilt andre mål og eit heilt anna innhald enn god kommunal revisjonsskikk. Arbeidarpartiet meiner at eit privat revisjonsbyrå som må ta på seg revisjonen i ein kommune, lett vil kunne få ein uhaldbar situasjon i forhold til inhabilitet. Me ser at det fort kan bli ein situasjon der eit privat revisjonsbyrå vil bli sitjande på begge sider av bordet, som det heiter. Den største «bedrifta» i ein kommune vil som regel vere kommunen sjølv. På den måten er kommunen stor, både som kunde og som leverandør av varer og tenester til næringslivet. Etter vår meining er det openbert at eit privat revisjonsbyrå får vanskar dersom dei tar på seg oppdrag både for kommunen og for næringslivet i kommunen. Regjeringa og stortingsfleirtalet har – naturleg nok – innsett at det ville vere heilt uråd å overlate revisjonen av den særskilde skatterekneskapen til eit privat revisjonsbyrå. Der konkluderer nemleg fleirtalet paradoksalt nok med at kontrollen med skatteinnkrevjing og -rekneskap skal overførast til Riksrevisjonen, som både er offentleg og statleg. Regjeringas proposisjon og forslag til lovendring, samt innstillinga frå regjeringspartia og Framstegspartiet, har møtt stor og sterk motstand både frå kommunane, fagrørsla og det kommunale revisjonsmiljøet. Så litt om sekretariatsfunksjonen for kontrollutvalet. I proposisjonen står det på side 54 følgjande: «Det er på det rene at sekretariatet for kommunens kontrollutvalg må ha tilgang på en bredt sammensatt kompetanse. Det kommunale kontrollutvalgets virkeområde vil f.eks. ofte omfatte problemer som reiser juridiske spørsmål.» Og vidare: «Av prinsipielle grunner knyttet til kontrollutvalgets uavhengighet, bør denne kompetansen ikke være en del av kommunens administrasjon.» Regjeringspartia og Framstegspartiet støttar departementets vurderingar på dette området utan å ha ei klar meining om korleis sekretariatsfunksjonen skal løysast. Regjeringa og stortingsfleirtalet konkluderer også med at dagens kommunale revisjon ikkje kan ta vare på denne sekretariatsfunksjonen som i dag. Det inneber altså at kommunane dermed må etablere andre løysingar. Slik Arbeidarpartiet ser dette, vil ikkje dette innebere at ein oppfyller lovforslagets intensjon om å styrkje kontrollutvalet – snarare tvert imot. Erfaringane i dag er eintydig positive ved å bruke revisjonen som sekretariat. Ved å etablere eit eige sekretariat for kontrollutvalet reiser det seg ein del spørsmål knytte til økonomi, kompetanse og det kommunale sjølvstyret. Eit eige sekretariat vil bli eit nytt og fordyrande ledd i den kommunale tilsyns- og kontrollordninga. Det er berre dei store kommunane som kan forsvare å ha ein person på heiltid som sekretær for kontrollutvalet. I dei mindre og mellomstore kommunane vil det bli nødvendig å finne personar som kan ta denne oppgåva på deltid eller dekkje fleire kommunar på heiltid. Kostnadene til ei slik organisering er vanskeleg å berekne, men det blir iallfall ikkje gratis. Kontrollutvalet er kommunestyrets eige kontrollorgan. Sett i dette perspektivet er Arbeidarpartiet samd i at sekretariatet må ha ei uavhengig rolle i forhold til den andre delen av den kommunale administrasjonen. Men dette sjølvstendet må ikkje føre til sekretariatsløysingar som set heile kontrollordninga i vanry. For det er, etter vår meining, ikkje mogleg å få oppfylt departementets ønske og krav om «tilgang på en bredt sammensatt kompetanse», som det står i proposisjonen, i norske kommunar dersom det er «enkeltmannsbedrifter» som blir sekretær for kontrollutvala. Arbeidarpartiet meiner å tolke kommunalministeren og regjeringspartia dit at dei er svært opptekne av og tilhengarar av det kommunale sjølvstyret. Mitt spørsmål er: Kvar har det blitt av sjølvstyret i denne saka? Innafor den private revisjonen har me sett i media at det har vore fleire forhold som har vore sterkt kritikkverdige dei siste åra. Slike hendingar kjenner ikkje eg frå den kommunale revisjonen. Dersom kommunane skal få den valfridom som dei bør ha, slik fleirtalet legg opp til, både når det gjeld kven som skal vere sekretær for kontrollutvalet og for å sikre kvaliteten på revisjonstenestene, bør det etablerast ei statleg tilsynsordning med den kommunale revisjonen. Ei slik statleg tilsynsordning vil nok vere ein betre garantist for god kvalitet i den kommunale revisjonen enn at det enkelte kontrollutval skal utføre dette arbeidet, slik fleirtalet gjer framlegg om. Arbeidarpartiet meiner at det bør vurderast om ikkje Kredittilsynet kan ha ei slik tilsynsoppgåve. Private aktørar som tek på seg revisjon av ein kommune, vil ikkje vere underlagde offentlegheitslova og forvaltningslova. Arbeidarpartiet er bekymra for at kontrollutvalets moglegheiter til å utøve tilsyn med private revisorar vil bli vesentleg svekt ved mangel på slikt innsyn. Folk flest vil heller ikkje ha moglegheit for innsyn i private revisorars postjournalar eller i inn- og utgåande korrespondanse. Dette vil svekkje moglegheita for innsyn, og det vil samtidig meir svekkje enn auke tilliten til forvaltinga. Til slutt må eg få gje uttrykk for ei viss undring over at stortingsfleirtalet i dag vil gå inn for endringar i lovverket som vil føre til meir byråkrati, større offentlege utgifter og unødig bruk av pengane til skattebetalarane.