Marianne Øren (Venstre), 2017-06-08:
I og med at det kom uvanleg mange flyktningar til Noreg og Europa hausten 2015, vart våre system sett på prøve. Det gjaldt både våre umiddelbare mottakssystem og òg innvandrings- og integreringspolitikken vår på lengre sikt. Skal me klare å gjere vår del i den internasjonale dugnaden det er å ta imot menneske på flukt, må me ha system som er robuste, som får folk i arbeid, og som bidreg til god integrering. I samband med flyktningforliket her på Stortinget fekk regjeringa i oppdrag å gjennomgå dei ulike trygdeordningane som me har, for å sjå om det er behov for å gjere endringar som sikrar berekraftige og riktige insentiv for arbeid. Eg vil takke regjeringa for å ha gjort denne jobben, som er bakgrunnen for proposisjonen me har til behandling i dag. Så er det likevel slik at Venstre ikkje kan støtte fleirtalet av dei forslaga som er lagde fram. Hovudgrunnen til det er at me fryktar at summen av desse forslaga vil føre til at ei gruppe som allereie er fattige, vil kunne verte endå fattigare, og fordi me ikkje har sett det godtgjort at dei ulike forslaga i særleg grad vil bidra til auka aktivitet. Nokre av forslaga er derimot gode og konstruktive og vil få støtte frå Venstre. Det gjeld forslaget om å fjerne butidskrav for tilgang til hjelpemiddel, og det gjeld forslaget om å innføre butidskrav for å kunne heve kontantstøtte. Venstre er prinsipielt imot heile ordninga med kontantstøtte, m.a. fordi ho hindrar integrering, arbeidsdeltaking og likestilling. Dette tilseier òg at det i det minste bør vere eit butidskrav før ein kan motta denne støtta. Dette var òg eitt av dei få konkrete einigheitspunkta i flyktningforliket. Forslaget om å flytte eldre og uføre flyktningar over frå alders- og uførepensjon til supplerande stønader får derimot ikkje vår støtte. Me kan vanskeleg sjå kva som skal vere føremålet med dette, anna enn å skape meir byråkrati og eit svekt sosialt tryggingsnett. Heller ikkje forslaget om å innføre butidskrav for at flyktningar skal kunne nyte godt av viktige ordningar som t.d. stønad til einsleg mor eller far, ser Venstre som særleg fornuftig. Me har eit ope sinn for å diskutere dei ulike forslaga i proposisjonen, men me har i tråd med innstillinga valt å avvise dei fleste. Dette har sitt grunnlag i dei faktiske realitetane ved dei ulike forslaga, men òg i at mykje av den underliggjande argumentasjonen ikkje er særleg god. For det første er det slik at det såkalla prinsippet om likebehandling mellom flyktningar og andre grupper ikkje treffer spesielt godt. Å samanlikne nokon som har eit bevisst val om å flytte til Noreg for å jobbe eller bu med nokon som kjem hit fordi dei er jaga på flukt, er ikkje ei god samanlikning. Folk som frivillig flyttar mellom land, må ein kunne forvente klarer å drive ei viss planlegging med tanke på sosialt sikkerheitsnett og eiga inntekt, og dei bør tole visse krav til butid etc. før dei kan nyte godt av velferdsordningane dei ikkje har betalt inn til. Men flyktningar, som gjerne har opparbeidd seg velferdsrettar og inntekter i sine heimland og deretter mista alt dei eig og vorte tvinga til å flykte, er det rett og slett ikkje rimeleg å ha dei same forventningane til. Likebehandling er å behandle like tilfelle likt, men ein flyktning og ein arbeidsinnvandrar er rett og slett ikkje like tilfelle. For det andre kan me vanskeleg sjå at regjeringa i denne proposisjonen har godtgjort nokon særleg grad av såkalla «pull»-effekt med norske velferdsordningar. I teorien kan det sjølvsagt stemme, men i realiteten er det neppe mogleg at det er overgangsstønad som avgjer om menneske i ein desperat situasjon vel å setje seg i ein stappfull gummibåt og gjennomføre ei farefull ferd over Middelhavet. Venstre er oppteke av at me skal føre ein god integreringspolitikk i Noreg. Då er det aller viktigaste at me har eit introduksjonsprogram som fungerer, at språkopplæringa er god, at me bidreg til varig byutvikling, og ikkje minst at flyktningar får høve til å kome i arbeid så fort som i det heile mogleg. Eg vil tilrå at regjeringa konsentrerer seg om å styrkje dette arbeidet framover, slik at me kan halde fram med å ønskje velkomen menneske til vårt land som fortener ein ny sjanse, og som kan bidra med sin kompetanse og sine erfaringar berre dei får moglegheita.