Heidi Grande Røys (Sosialistisk Venstreparti), 2008-04-03:
Lat meg fyrst få begynne med å takke representanten Helleland for ein interpellasjon om noko som iallfall eg og interpellanten synest er eit viktig tema, og eg håpar at fleire hiv seg på i debatten, slik at vi òg oppfyller målsettinga mi med St.meld. nr. 17 for 2006-2007, nemleg å få fleire politiske debattar rundt IT-politikken. Det treng vi. Eg er veldig takksam for Helleland sin interpellasjon i så måte. Vi har dei siste åra hatt ein viktig framvekst av offentlege tenester over Internett. Til dømes leverer eit fleirtal av innbyggjarane sjølvmeldinga si elektronisk. Det er ein stor fordel, både for dei sjølve og ikkje minst for styresmaktene. Innbyggjarane slepp å halde seg til opningstider, og offentleg sektor sparar arbeidskraft som elles ville ha vore brukt til manuell handsaming av søknader. Denne arbeidskrafta kan heller brukast f.eks. til å ta skattekriminalitet. Lånekassa sine tenester er i all hovudsak tilgjengeleg via nettet. Dei fleste av dei er òg tilgjengelege via Miside. Gjennom Miside, som også representanten Helleland var inne på, har vi altså fått ein felles inngangsportal til offentlege tenester på Internett, og dermed òg ei felles identifikasjonsløysing mot offentlege tenester. For det er slik at dei tenestene som ligg på Miside, har ein felles offentleg eID på mellomhøgt nivå pr. i dag. Spørsmålet om korleis offentleg sektor skal løyse eID-problematikken, er ikkje enkelt, og det har ikkje vore enkelt. Mange land har arbeidd med ulike tilnærmingar til dette og hausta ulike erfaringar. Det finst ikkje ei løysing som passar for alle. Nokon vel å satse på marknaden, andre byggjer ut offentlege løysingar. Fleire land satsar på begge delar. Statleg forvalting, kommunal forvalting og brukarane av offentlege tenester vil måtte leve med dei langsiktige konsekvensane av eit strategival på dette området i mange år, kanskje i fleire tiår framover. Vi treng derfor ein robust strategi. Utfordringane med ei felles løysing for eID til bruk i elektronisk kommunikasjon i offentleg sektor er mange. Det er fleire interesser som må tilgodesjåast, samtidig som vi må ta vare på nokre grunnleggjande omsyn. Løysinga vi skal satse på, må m.a. sikre at alle får lik tilgang til elektroniske tenester frå det offentlege vareta personvernomsyn vere teknologisk framtidsretta ha ein berekraftig forretningsmodell som gir føreseielege kostnader for det offentlege og brukarane ha låg terskel for offentlege etatar å ta i brukhjelpe til å oppretthalde konkurransen om eID-løysingar i marknaden Det har vore prøvd ulike tilnærmingar til forsyningar av innbyggjarar med eigna eID, m.a. gjennom einsidig bruk av marknadsløysingar. Desse innfridde ikkje forventingane, men vi fekk ein del erfaringar som vi no byggjer vidare på. Vi lærte m.a. at det er viktig med offentleg styring og tilsyn med eID-løysingane, og at forretningsmodellar som vert lagde til grunn for bruk av eID, må vere langsiktige og robuste. På grunnlag av desse erfaringane har vi fått utarbeidt eit forslag til ny strategi for eID i det offentlege. Det var på omfattande høyring i 2007. Vi fekk mange svar, både frå offentlege instansar og frå marknadsaktørane. 80 pst. gav støtte til forslaget, men det kom ein del innvendingar, i hovudsak frå marknadsaktørane. Når representanten Helleland seier at vi har brukt tid, vil eg minne om at eg i år brukte tid på å vere tru mot ein modell som førre minister la på bordet, men som viste seg ikkje å la seg gjennomføre i praksis. Lat meg iallfall ha sagt det. Regjeringa har med bakgrunn i høyringa drøfta forslaget frå meg om ein ny strategi for elektronisk ID og e-signatur til bruk i offentleg sektor. For det første legg vi til grunn ei overordna tilråding for eID og e-signatur i offentleg sektor, i form av eit offentleg rammeverk. Dette er viktig. Rammeverket skal dels beskrive fire risikonivå med fire samsvarande tryggleiksnivå. Det skal hjelpe verksemdene i deira eigne tryggleiksvurderingar og kople tryggleiksvurderingane til anskaffing av eID-løysing. For det andre etablerer vi ein felles offentleg infrastruktur for identifisering. Denne skal alle offentlege verksemder kunne bruke for sine elektroniske tenester, enten det er kommune, fylkeskommune eller stat. Dette handlar om at brukarane skal få ei lik løysing å halde seg til, uavhengig av om ein skal levere sjølvmelding, søkje barnehageplass eller finne ut kor stort lånet i Lånekassa er. Det er slik vi ryddar opp i PIN-kodekaoset. Som representanten Helleland var inne på, ligg det 20 mill. kr i mitt budsjett for 2008, som Stortinget har slutta seg samrøystes til. Ein stor del av den summen skal gå til å etablere ein slik offentleg infrastruktur, også kalla eit samtrafikknav. Dette nye navet skal byggje på erfaringane med teknologi og løysingar som har vore brukte i tenesteportalane Miside og Altinn. Desse to tiltaka skal medverke til at ulike verksemder i offentleg sektor brukar eID, og i tillegg skal vi gjennomføre ytterlegare to tiltak som skal medverke til at vi får eit omfang av elektroniske ID-ar som skal brukast mot samtrafikknavet. For det første: For å få til ei forenkling av innbyggjarane sin bruk av offentlege tenester på nett på kortare sikt og for at utviklinga av nye tenester ikkje skal stoppe opp, er det nødvendig med ein felles offentleg eID for innbyggjarane på eit mellomhøgt nivå, altså det vi kallar nivå 3. Vi har for så vidt den løysinga allereie gjennom den adhocløysinga vi måtte innføre etter at vi avvikla Sikkerheitsportalen. Vi forbetra denne for inneverande år ved at vi no kan få PIN-kode tilsendt på mobil, men vi ber Skatteetaten vidareutvikla ho, slik at det blir ei god, effektiv løysing på nivå 3. Ho vil òg sjølvsagt stette det behovet som mange offentlege verksemder har om å tilby ein eID til sine elektroniske tenester. Og løysinga er, som sagt, allereie tilgjengeleg gjennom portalane Miside og Altinn. For det andre meiner vi at ein felles offentleg utferda eID for innbyggjarane på det høgste tryggleiksnivået, nemleg nivå 4, skal sjåast i samanheng med Regjeringa sine planar om utferding av eit nasjonalt ID-kort, m.a. ut frå eit samfunnsøkonomisk perspektiv. eID på høgt tryggleiksnivå er nødvendig m.a. for tilgang til helseopplysingar, signering i tinglysing og sjølvbetening på tenester frå NAV. Men dei aller fleste tenestene som i dag er tilgjengelege, har høgt nok tryggleiksnivå med nivå 3. Etablering av ein offentleg utferda eID på nasjonalt ID-kort kan òg skape eit naudsynt marknadskorrektiv til dominerande leverandørar i marknaden. Etter drøftingar i Regjeringa vil Justisdepartementet no arbeide med å få laga ein lovproposisjon om eit nasjonalt ID-kort i Noreg. Justisdepartementet vil venteleg fremje lovproposisjonen om saka før utgangen av året. Som eg var inne på, har mange innbyggjarar allereie i dag ein eID på høgt tryggleiksnivå, altså nivå 4, som dei har fått i marknaden. Det er difor nødvendig at dette samtrafikknavet som vi no utviklar, legg til rette for eit teknisk samspel mellom marknadsaktørane. Kostnader med å nytte eID frå marknaden i sine eigne tenester må kvar enkelt etat dekkje sjølv, slik som det er pr. i dag, men vi tek altså kostnaden ved å utvikle samtrafikknavet. Representanten Helleland meiner at det må vere greitt å bruke løysingar i marknaden. Ja, det er vi i og for seg einige i, og det er heller ingenting i vegen for at offentlege verksemder nettopp gjer det, det er det dei har gjort, og det er det dei vil halde fram med å gjere, dersom dei følgjer reglane når det gjeld offentlege anskaffingar. Løysingane må òg oppfylle dei tryggleikskrava som er sette i forhold til offentleg standard, og som eID-leverandørane må levere ut ifrå. Dersom dei ikkje oppfyller desse krava, hjelper det ikkje å ha mange nok kundar i marknaden eller ei stort utbreiing, det er først og fremst krava til tryggleik og til den teknologiske løysinga i samtrafikknavet som desse løysingane må imøtekome. Regjeringa har altså valt ein strategi der vi skal gjennomføre fleire ting. Vi publiserer eit rammeverk som skal hjelpe offentlege verksemder i deira tryggleiksvurderingar med påfølgjande eID-investering. Vi utviklar ein felles offentleg infrastruktur for identifisering, nemleg samtrafikknavet. Vi vidareutviklar den offentlege eID-en på nivå 3, som vi allereie har, og vi set i gang utvikling av ein offentleg eID på nivå 4, samtidig som ein framleis kan nytte noverande marknadsløysingar. Slik legg vi enkelt til rette for at flest mogeleg offentlege tenester kan ta i bruk ein eller annan type felles eID. Det er faktisk utviklinga av navet som er det viktigaste fundamentet i den offentlege strategien - samtidig som vi gir brukarane eit val mellom ei offentleg eID-løysing og marknadsløysingane. Marknaden kan sjølvsagt hjelpe med å tilby gode løysingar som kan nyttast dersom dei oppfyller dei krava til tryggleik som blir stilte til eID på det høgaste nivået. Det forhindrar samtidig ikkje at vi arbeider vidare med eit offentleg alternativ, som vil gi brukarane endå fleire val. Dessutan vil det vere eit viktig marknadskorrektiv. Eg er oppteken av at vi ikkje skal hamne i ein monopolsituasjon med éin enkelt leverandør av eID. Det trur eg ikkje vil føre til korkje innovasjon eller vidareutvikling, noko vi er heilt avhengige av etter kvart som vi får avanserte tenester, og då først og fremst innan helse og NAV, som er dei to store der ein ser at ein fram i tid får mange gode elektroniske tenester som vil krevje nivå 4. Skal vi då ha gode eID-løysingar på det, må vi ha ein innovasjon og ei nyskaping i marknaden. Det får ein ved hjelp av konkurranse, ikkje ved hjelp av ein monopolsituasjon. Det håpar eg òg representanten Helleland er einig med meg i. Vi gjer dette for å sikre at norske innbyggjarar skal identifisere seg på ein trygg og enkel måte overfor offentlege verksemder, slik at vi i framtida i endå større grad enn i dag kan ta i bruk elektroniske tenester. Den ambisjonen er eg glad for at representanten Helleland òg støttar.