Olav Akselsen (Arbeiderpartiet), 2008-11-27:
For oss i Arbeidarpartiet er det arbeid til alle, rettferdig fordeling og vidareutvikling av velferdssamfunnet som er styrande for politikken. Det gjeld i oppgangstider, og det gjeld i nedgangstider. Desse prioriteringane går som ein raud tråd gjennom den politikken som har vore ført i Noreg sidan regjeringsskiftet. Desse prioriteringane viser me òg i budsjettet for neste år og i dei tiltaka som Regjeringa har sett i verk for å redusera verknaden av den internasjonale finanskrisa. Me har gjeve Noreg ein ny kurs. Me har fått eit meir rettferdig skattesystem, særleg har tiltak for dei fattige auka, og me har hatt gode trygdeoppgjer. Me har fått ei meir rettferdig fordeling av ressursane i samfunnet vårt. Internasjonal solidaritet er òg viktig. Løyvingane til internasjonal bistand og utvikling har auka kraftig dei siste åra, og neste år når me målet om at 1 pst. av nasjonalinntekta vår skal gå til dei fattige i verda. Det har vore satsa stort på å betra dei offentlege tenestene. Kommunane har fått meir pengar dei siste åra, og nærmare 40 000 fleire har blitt tilsette i kommunane. Dei jobbar med pleie og omsorg, i barnehagane og i skulen. Løyvingane til helse har auka, og stadig fleire får behandling ved sjukehusa våre. Samferdsel har fått eit betydeleg lyft etter regjeringsskiftet. Det same har løyvingane til kultur. Løftet frå valkampen om heller å bruka pengane på dei viktige fellesoppgåvene enn på skattelette er halde. Debatten så langt i dag har naturleg nok vore sterkt prega av den internasjonale finanskrisa. Ingen kan i dag med sikkerheit seia korleis denne krisa vil utvikla seg, og korleis ho vil påverka utviklinga her i landet. Det som er klart, er at situasjonen er alvorleg, og at òg Noreg vil bli ramma. Det er òg ein del andre ting som er klart. Krisa vil ikkje løysa seg sjølv. Det er behov for politiske tiltak for å stimulera økonomien. Statlege redningspakker blir presenterte, sjølv i dei mest liberalistiske og marknadsorienterte landa. Det blir lenger og lenger mellom politikarar og økonomar som hevdar at marknaden aleine er den einaste frelsa. Den liberalistiske marknadsøkonomien og tilhengarane hans har fått seg alvorlege skot for baugen. Marknaden ordnar ikkje opp likevel. Sjølv dei med den største statsskrekken ropar no på meir stat og fleire statlege tiltak. Krisa viser òg at økonomiane i ulike land er samanvovne, og at smitteeffekten frå land til land er stor. Sjølv land som har halde orden i eigen økonomi, blir ramma. Men det er òg klart at land blir ramma ulikt. Ulik næringsstruktur og ikkje minst ulik organisering av samfunn har mykje å seia for korleis ulike land blir påverka av krisa, og korleis denne krisa slår ut for vanlege folk. Ein stor offentleg sektor dempar verknadene av krisa. Dei offentleg tilsette har tryggare jobbar og er mindre utsette. Men òg offentlege tenester som sjukehus, skule og barnehage er viktige. Måten me har organisert samfunnet på, sikrar folk grunnleggjande velferdstilbod om dei skulle bli direkte ramma av krisa. Eg er glad for at desse ordningane ikkje er ein del av marknadsøkonomien. Eg er òg glad for at me har gode og trygge trygdeordningar og offensive arbeidsmarknadstiltak. Land som har orden i eigen økonomi, står sterkare rusta til å møta nedgangen i verdsøkonomien. Me veit som sagt i dag ikkje kor alvorleg denne krisa vil ramma Noreg, men me veit at Noreg står sterkare enn dei fleste landa til å takla ho. Me har orden i økonomien. Me har stort overskot på handelsbalansen. Me har stort overskot på statsbudsjettet. Og me har store valutareservar. Ein stor offentleg sektor kan brukast aktivt til å dempa nedgangen. Staten er ein sterk eigar og næringsutviklar. Me har eit godt utvikla støtteapparat og gode og utprøvde ordningar som kan setjast inn for å motverka krisa i privat næring, og staten kan stimulera etterspurnaden gjennom satsing på bygg og anlegg. Budsjettet frå Regjeringa er offensivt. Det tok inn over seg at oppgangstidene var i ferd med å snu. På grunn av press i økonomien har ein i dei siste åra brukt mindre pengar i budsjettet enn det handlingsregelen isolert sett skulle tilseia, slik at ein unngikk overstimulering i økonomien i oppgangstider. I budsjettet for neste år legg Regjeringa opp til rekordhøg bruk av oljepengar, 92 milliardar kr, for å stimulera og auka etterspurnaden i økonomien. Gjennom å auka aktiviteten i offentleg sektor og gjennom ei historisk satsing på veg og jernbane og eit omfattande program for statleg og kommunal byggjeaktivitet bidreg budsjettet til å halda hjula i gang. Budsjettet er med andre ord eit godt utgangspunkt for å møta dei utfordringane som norsk økonomi no står overfor. Men som det òg står i budsjettforslaget frå Regjeringa, er det vanskeleg å anslå utviklinga internasjonalt og for norsk økonomi. Me veit alle at den internasjonale økonomien har forverra seg kraftig den siste tida, og at dette påverkar utviklinga òg i vårt land. Regjeringa har følgt utviklinga nøye og har komme med fleire tiltak sidan budsjettet blei lagt fram, først ei krisepakke for bankane. Sjølv om norske bankar isolert sett er solide, blei dei ramma av den internasjonale finanstørken. Bankpakka på 350 milliardar kr har no begynt å verka. Reaksjonane frå banknæringa har vore positive, og i staden for den varsla renteauken har me no fått rentenedgang. Kommunalbanken har fått auka sine utlånsrammer med 15–20 milliardar kr. Dette sikrar gjennomføring av mange lokale og viktige prosjekt. Innovasjon Norge har fått utvida sine rammer, noko som sikrar tilgang til kapital for mange små og mellomstore bedrifter rundt om i landet. GIEK har fått utvida sine rammer med 50 milliardar kr, og ordninga med byggjelånsgaranti for skip er auka. Dette sikrar eit eksportretta næringsliv og verftsindustrien. Reaksjonane på tiltaka har vore veldig positive, og varsla oppseiingar og permitteringar er trekte tilbake som følgje av Regjeringas tiltak på dette området. I dag blei det klart at òg Eksportfinans får kraftig vekst i sine rammer. Nok eit målretta tiltak for å redusera verknadene av den internasjonale krisa, blir fremma. Dei tiltaka Regjeringa har sett i gang, er målretta, og dei verkar. Det er viktig for å halda oppe sysselsetjinga og hjelpa næringslivet gjennom ein vanskeleg periode. Likevel er det behov for fleire tiltak. Regjeringa har derfor varsla at ho vil følgja utviklinga nøye og komma med endå fleire tiltak dersom det skulle vera nødvendig. Eg trur me må ta inn over oss at me no er inne i ei heilt ekstraordinær tid, og at det er nødvendig med ekstraordinære tiltak. Derfor må eg seia at det undrar meg veldig at opposisjonen i dag er kritisk til at Regjeringa varslar at ho vil komma tilbake med nye tiltak over nyttår dersom det skulle vera nødvendig. Opposisjonspartia har i dag vore samstemde i sin kritikk av Regjeringa, men det er òg omtrent det einaste dei har greidd å vera einige om. Når me ser nærmare på opposisjonen sine alternative budsjett, ser me at dei sprikjer i alle retningar. For eksempel legg Framstegspartiet opp til å bruka 30 milliardar kr meir enn det Høgre og Venstre ønskjer å bruka. Og når me går inn og ser på korleis desse ulike partia brukar budsjetta sine, ser me at dei sprikjer betrakteleg. Det har no komme krav om å få til eit samarbeid med opposisjonen. Ja vel, spør eg då, kva vil det bety? Betyr det at det er Framstegspartiets forslag om 28 milliardar kr i usosiale skattelettar som skal vera utgangspunktet for dette samarbeidet? Eller er det Høgres kutt i bistanden som skal vera utgangspunktet? Eller er det kanskje Kristeleg Folkepartis forslag om å auka bistanden som er utgangspunktet? Sanninga er at opposisjonen ikkje har noko felles opplegg for budsjettet. Dei har heller ingen felles krav eller forslag til løysingar på denne krisen. Då blir det vanskeleg å få til eit felles opplegg med regjeringspartia. Eg er ein stor tilhengar av samarbeid og av å få til felles løysingar, men då må ein vera einige om kva ein skal få til løysingar om. Eit første steg for opposisjonen for å få til eit tettare samarbeid må i så tilfelle vera at ein greier å samarbeida seg imellom, noko dei openbert ikkje har greidd til no i prosessen.