Valgerd Svarstad Haugland (Kristelig Folkeparti), 1998-10-28:
Spørsmålet om born og reklame har blitt svært aktualisert den seinare tida, ikkje minst på grunn av oppslaget i Aftenposten den 26. september i år og seminaret som skal haldast i byrjinga av november under namnet «KIDS – Har du råd til å overse dem?». Fyrst vil eg nemna at marknadsføringslova har eit forbod mot marknadsføring i strid med god marknadsføringsskikk. Denne regelen tar m.a. sikte på å verna born og unge mot at deira manglande røynsler skal bli utnytta. Kringkastingslova har eit forbod mot i det heile å senda reklame retta særleg mot born i radio eller fjernsyn. Kringkastingslova har også eit forbod mot å senda reklame ti minutt før og etter eit barneprogram. Eg er veldig opptatt av og uroa over det kommersielle presset som born og unge blir utsette for. På Internett t.d. finst det mykje reklame retta mot born. Ofte er han skjult som spel eller andre aktivitetar som appellerer til borna. Generelt meiner eg å sjå ei negativ utvikling dei seinare åra. Når det gjeld å utvikla born til såkalla gode forbrukarar, er foreldra i dag hardt pressa av ein pågåande marknadsføringsbransje. Den tidlegare nemnde konferansen, «KIDS», er eit tydeleg teikn på at marknadsføringspresset mot born både aukar og blir meir aggressivt. I artikkelen i Aftenposten vart det frå marknadsføringshald sagt klårt frå at dei meiner at det ikkje lenger er grunn til å verna born mot reklame, slik ein hittil har gjort i Noreg. Folk frå departementet mitt vil vera til stades på konferansen, og vi vil sjølvsagt òg på andre måtar fylgja denne utviklinga nøye. Når borna alt frå tidleg alder blir utsette for massiv, kommersiell påverknad og kjem heim med ynsker om å kjøpa både det eine og det andre, anten det skuldast påverknad frå jamaldrande, reklamekatalogar eller anna, stiller det store krav til foreldra om at dei skal vera vakne med omsyn til kva slags haldningar til forbruk dei skal gje borna sine. Utan omsyn til press vil det vera foreldra som tar avgjerda og som har ansvaret for å seia ja eller nei. Påverknaden frå jamaldrande er òg stor. Derfor trur eg det òg er viktig at foreldra spelar på lag, t.d. med andre foreldre i barnehagen eller nærmiljøet. Regjeringa førebur ei melding til Stortinget om forbrukarpolitikken, som vi tar sikte på å legga fram for Stortinget til våren. I meldinga vil born og reklame vera eit viktig tema. Det finst ikkje noko enkelt svar på korleis vi skal takla det aukande kommersielle presset på born og unge. I meldinga vil vi skissera ulike tiltak og invitera til ein diskusjon særleg om balansen mellom å verna borna og å dyktiggjera dei, slik at dei sjølve kan velja. Som barneminister meiner eg at ein bør visa stor aktsemd på dette området, og at barndommen til ein viss grad bør skjermast for pågåande marknadsføring. Eg kan òg nemna at gjennom Reform 97 er forbrukarlære blitt innført frå andre klassetrinn i grunnskulen. Reklame og påverknad er eitt av dei tema som blir tatt opp der. Personleg trur eg at opplæring og bevisstgjering av born og unge når det gjeld korleis ein skal takla reklame eller andre marknadsføringsframstøt, er veldig viktig, i tillegg til at vi må ha eit godt og velfungerande regelverk. Eg vil òg nemne at born, reklame og Internett er tema for ei utgreiing som no skjer i regi av Nordisk Ministerråd.