Ingebrigt S. Sørfonn (Kristelig Folkeparti), 2004-03-05:
I Kristeleg Folkeparti er me godt nøgde med at komiteen ønskjer ein global handel som er fri, og som er rettferdig. Friare handel og meir handel er viktige grep i kampen mot fattigdom. Samtidig må me berre erkjenna at dei internasjonale handelsmønstra som me finn i dag, for det meste føregår på dei rike landa sine premissar, og med det også i deira favør. Slik Kristeleg Folkeparti ser det, er styrking av FN og finansiering av utvikling viktige verkemiddel for å skapa ei meir rettferdig verd. Derfor er det så bra at så å seia heile komiteen, alle utanom Framstegspartiet, uttalar at det «i tillegg til bistand … er nødvendig med en større grad av omfordeling mellom fattige og rike i verden», og at det da er «nødvendig å styrke FN og eventuelt andre globale institusjoner». Det nemnde fleirtalet er også positivt til ulike former for global skattlegging. Eg siterer igjen: «Flertallet vil imidlertid være åpen for å vurdere andre finansieringskilder som karbonskatt og andre internasjonale miljøavgifter». Dette er inntekter som bl.a. kan brukast til å styrkja FN. Kristeleg Folkeparti har ved ulike høve teke til orde for ei nærare vurdering av ein Tobin-skatt. Men skal eit slikt system vera effektivt, krev det at dei fleste landa tek del i systemet. Så langt har ikkje dette vist seg å vera praktisk mogleg. Mykje vatn har runne i havet sidan ideen om Tobin-skatt vart lansert for ca. 20 år sidan. Forslaget den gongen var ein enkel grunnskatt på 1 pst. på kjøp og sal av valuta. Enkelte snakkar no om ein «totrinnsskatt», ein grunnskatt på 0,01 pst. og så ein høg sats, kanskje oppimot 40 pst., når det f.eks. oppstår store ras i ein valuta på grunn av spekulasjon og krise i valutamarknadene. Eg har ingen ambisjon om å føreslå innføring av ein Tobin-skatt no. Eg nemner likevel dette ut frå ei prinsipiell tilnærming, nemleg den at det i ei globalisert verd er viktig å ha system og mekanismar som kan dempa og hindra både uheldige og uønskte handlingar og reaksjonar, og som samtidig kan vera med på å finansiera nødvendige internasjonale institusjonar. Når komiteen nemner karbonskatt og andre internasjonale miljøavgifter, er nok det langt meir realistisk. Det kan også framførast ei heilt logisk grunngjeving for slike avgifter, nemleg den at globalisering og auka internasjonal handel fører med seg auka transport. Dette fører igjen til auka miljøforureinande utslepp. Då er det rimeleg at denne forureinande sida ved globaliseringa er med på å finansiera internasjonale institusjonar, som f.eks. FN, og at slike avgifter i tillegg kan medverka til auka global rettferd, bl.a. gjennom utviklingsbistand. Mot slutten av innlegget mitt må eg òg få peika på eit anna viktig tema i globaliseringsmeldinga, nemleg kampen mot økonomisk kriminalitet og for globale etiske prinsipp. Det skulle vera heilt unødvendig å argumentera for kvifor dette er rett, viktig og ikkje minst nødvendig. Dei siste par åra har verda opplevd eit ras av finansskandalar og økonomisk kriminalitet. Dette åleine talar sitt sterke språk om naudsynet av ei globalisering som byggjer på trygge og fastsette etiske standardar. Derfor er det flott at ein samla komite slår fast at dei globale marknadskreftene må styrast av etiske prinsipp. Komiteen listar på ein prisverdig måte opp ei rekkje viktige tiltak som konkretiserer dette. Landet vårt har ein over tusenårig tradisjon når det gjeld internasjonal handel og globalt samkvem. Det har me tenkt å halda fram med, og derfor er det viktig at me heile tida har ein gjennomtenkt og vel fungerande utanrikspolitikk. I debatten i dag har enkelte prøvd å framstilla det slik at EU-medlemskap er nødvendig for ei slik utvikling. Det er eit fullstendig blindspor, og det er eit argument utan reelt innhald. EU-medlemskap er ikkje nødvendig for at Noreg skal vidareføra vår lange tradisjon med openheit mot omverda og med eit vidt globalt samkvem Eg vil heller seia snarare tvert om.