Modulf Aukan (Kristelig Folkeparti), 1999-06-17:
Jordbruksoppgjeret i år vart forhandla fram mellom staten og begge dei to landbruksorganisasjonane. Begge organisasjonane var med fram til mål i forhandlingane. Det tyder på at vi i dag handsamar ein solid avtale. Matskandalen i Belgia og tilfelle av kugalskap i Sør-Frankrike og i Holland har igjen vist oss kor viktig dette med mattryggleik er. Vi som nasjonalforsamling har eit monaleg ansvar for å sikra innbyggjarane gode og trygge matvarer frå eit landbruk som fungerer. Kristeleg Folkeparti ser det som viktig at dei aktive brukarane, anten dei driv jordbruk på heiltid eller deltid, vert tilgodesette med dei virkemidla som går over jordbruksavtalen. Skal landbruk vera attraktivt for unge folk i dag, må det vera mogeleg å skaffa seg ei rimeleg inntekt gjennom akseptabel arbeidsinnsats. Under handsaminga av denne avtalen i komiteen har det handla mykje om matpris til forbrukar. Det vert synt til at i våre EU-naboland peikar den såkalla Agenda 2000 fram mot endå lågare prisar, både på råvarer frå landbruket og på sluttproduktet til forbrukar. I den samanhengen er det interessant å registrere at den danske «fødevareminister» Henrik Dam Kristensen nyleg sa til avisa Politiken at vi må bruka 10 pst. meir av våre inntekter til mat dersom vi skal sikra kvaliteten på maten framover. Seinare seier den same ministeren i samme avis at han synest det er på tide at vi får ein meir ærleg pris på våre produkt. Den skal avspegle kva det reelt kostar å produsere dei. Dette seier ein statsråd i Danmark, i eit av Europas absolutt rimelegaste land å produsera mat i. I Noreg brukar vi ca. 13 pst. av lønna til å kjøpa mat for. Så meiner altså ansvarleg statsråd i EU-landet Danmark at dei der må rekna med å måtte bruka 10 pst. meir for å sikra befolkninga trygg tilgang på mat i framtida. I tidsskriftet Norsk Landbruk nr. 10/99 er det ein artikkel som synleggjer prisdanninga på svinekjøtt. Utsalsprisen i Samvirkelaget er i dette tilfellet 149,- kr pr. kg på bacon med svor. Utbetalingspris til bonden var 24,12 kr pr. kg. Med andre ord var dette topp klassifisering. Vi ser her ein prisauke på 745 pst. frå grisen forlèt bingen til fleskebiten er utlagd for sal i S-laget. Her vert det dokumentert at vi lever i eit høgkostland. Naturlegvis er det fleire operasjonar som er utførde i dette rekneeksempelet, men å angripa bonden for denne prisen til forbrukar vert som å retta bakar for smed. Det at prisen, serleg på svinekjøtt, akkurat no er rekordlåg både i Sverige og Danmark, har heilt spesielle årsaker. Det kjem av den epidemien med omsyn til kugalskap som oppstod i Storbritannia. Dermed vart det akutt mangel på kjøtt som kunne seljast, og først Danmark og seinare Sverige såg sin store sjanse til å fylla dette vakuumet med svinekjøtt. Etter kvart som forholda har normalisert seg i England, har satsinga på gris i våre to naboland ført til ein formidabel overproduksjon, og ein driv i dag til under sjølvkost både i Damark og Sverige. Naturlegvis kan dette ikkje halda fram slik, og det må vera m.a. i lys av dette den danske ministeren uttalar seg. Fleirtalet – Arbeidarpartiet og sentrumspartia – er einig med Regjeringa i at ein må prøva å få kontroll med overproduksjonen på mjølk, og at ordninga med oppkjøp av kvoter i år vert trekt inn. Dette ser ut til å vera nødvendig. Eit forhold har fått stor merksemd, nemleg at eit fleirtal grip inn i delar av ein framforhandla avtale. Det naturlege spørsmålet i så måte er om dette er ein ny strategi. Til sist. Alle parti utanom Framstegspartiet seier i ein felles merknad at det er behov for ei tilstrekkeleg inntektsutvikling i landbruket. Etter Kristeleg Folkeparti sitt syn gjev dette Regjeringa handlingsrom i arbeidet med landbruksmeldinga til hausten. Elles vil eg rå representantane frå sentrumspartia til å røysta for innstillinga, minus V om samdrift i mjølkeproduksjonen.