Erling Sande (Senterpartiet), 2011-06-09:
For Senterpartiet er arbeidet med å leggje til rette for fornybar energi heilt sentralt. Verda står overfor store klima- og energiutfordringar i åra som kjem, og Noreg har kjempestore ressursar innanfor fornybare energikjelder – vatn, vind og bio, for å nemne nokre. Vi treng å gå frå det fossile energisamfunnet til det fornybare, og Noreg har gode føresetnader for å bidra til denne overgangen. Å utnytte meir av dei fornybare ressursane til å skape fornybar energi er ikkje berre rett miljøpolitikk, men det vil òg skape verdiar, det vil skape aktivitet, arbeidsplassar og kunnskap i heile landet. Av og til er det rett å gå lenger enn det marknaden sjølv legg til rette for, for å stimulere til ny teknologi eller miljøvenleg produksjon. Ordningar som kan stimulere til å fremje fornybarsektoren, er derfor viktige for Senterpartiet og regjeringa. Dette er ei sånn viktig ordning. Derfor er dette ein gladdag. Dette er ei viktig lov, og det er ei lov som vil setje spor etter seg i form av produksjon av fornybar energi og miljømessig rett tenking i åra framover. Det var svært viktig for Senterpartiet å få på plass ein grøn sertifikatmarknad – det er noko vi har jobba for i mange år – og det er svært gledeleg at vi behandlar lov om elsertifikat her i Stortinget i dag. Det er fyrste gongen at to land har blitt samde om ein sånn felles sertifikatmarknad. 26,4 TWh er mykje fornybar kraft – kraft som vil vere med og sikre kraftforsyninga innanlands, og som vil bidra til å hindre framtidige kraftkriser. Det er kraft som kan vidareforedlast eller brukast i nye marknader. Det er vonleg òg overskotskraft som kan bidra til å erstatte meir ureinande kraftproduksjon andre stader. Det ligg eit stort verdiskapingspotensial i produksjonen av denne fornybare krafta. Produksjonen vil skje over heile landet og leggje til rette for sysselsetjing og kompetanseutvikling. Satsinga vil kunne bidra til auka fokus på forsking og utvikling innanfor denne sektoren, og auka tilgang på kraft vil òg kunne ha positiv betydning for eksisterande og ny industri. Den lova vi behandlar her i dag, vil derfor bety store moglegheiter for landet vårt, men òg ha med seg nokre utfordringar. Eit av dei er nett. Det vil krevje oppdatering og nettutbygging på alle nettnivå. Det vil krevje at vi i framtida drøftar utfordringane knytte til kven som skal finansiere dette nettet. Det er klart at sentralnettet har ei jamn fordeling av kostnadene, mens behovet for utbygging på andre nettnivå i stor grad vil vere avhengig av den busetnadsstrukturen vi har, og den allereie eksisterande kraftproduksjonen. Dei fornybare ressursane finn vi ofte i område med dårleg nettkapasitet, og det blir derfor ei stor utfordring både å sikre utbygging av nødvendig nett og ei rettferdig fordeling av kostnadene ved bygging av dette nettet. Dersom ein lempar for mykje av desse kostnadene over på produsentane, kan ein risikere at produksjonen ikkje blir realisert, trass i at han er ynskt av samfunnet. Samtidig vil dei fleste av oss vere einige om at det er urimeleg dersom dei som bur i område med fornybarpotensial, skal betale ein urimeleg stor del, eller ein større del, av den kostnaden den infrastrukturen som er nødvendig, utgjer. Så eg er glad for at regjeringa varslar ei melding om nettpolitikken framover. Det vil vere viktig. Så treng ein auka fokus på konsesjonshandsaming både i departement og direktorat for å ta unna den køen av konsesjonssøknader som er, og som no kjem på fornybar kraft. Det vil vere eit viktig bidrag frå oss som styresmakter for å realisere den satsinga som det her er snakk om. Overgangsordninga som følgjer den felles sertifikatmarknaden, legg opp til at alle nye kraftverk med byggjestart etter den datoen avtala med Sverige blei inngått, vil inngå i sertifikatmarknaden frå 2012, med dei resterande av dei totalt 15 åra som er rekna inn i ordninga med sertifikata. I tillegg blir det gjort klart at ordninga får tilbakeverkande kraft for alle kraftverk som har effekt på inntil 1 MW. For Senterpartiet har dette vore ei utfordrande sak. Vi har både i denne sal og utanfor heile tida gjort det klart at vi ynskte at overgangsordninga femna breiare enn slik ho er utforma. Vi er nøgde med den utforminga overgangsordninga har når det gjeld fornybarkrafta som blei bygd frå hausten 2009 og fram til sertifikatmarknaden trer i kraft. Men vi hadde ynskt at fleire av dei små kraftverka kom inn i overgangsordinga som gjeld for småkraftverk med byggjestart etter 2004. Dette standpunktet har vi tidlegare i denne sal gjort greie for at vi ikkje har vunne fram med.