Sveinung Rotevatn (Venstre), 2015-11-10:
Eg vil takke stortingsrepresentantane Karin Andersen og Kirsti Bergstø for å løfte ein viktig debatt inn i Stortinget, og eg vil takke komiteen for eit godt samarbeid i saka. Det er viktig at reglane til Nav er forståelege og blir oppfatta som rimelege av brukarane. Dersom avstanden mellom byråkratiet og den enkelte borgaren blir for stor, vil det svekkje grunnlaget for vår felles velferd og skape unødvendig forvirring og unødvendig konflikt. Samtidig som Nav bør ha eit vidt rom for skjøn og ikkje minst rom for å finne rimelege løysingar i det enkelte tilfellet, er det viktig med tydelege reglar. Det skapar rettsvisse for den enkelte borgaren, det sørgjer for at vurderingane i Nav ikkje blir for mange og ressurskrevjande, og det hindrar urimeleg forskjellsbehandling. I den typen saker som forslagsstillarane peikar på, nemleg saker som ikkje handlar om trygdesvindel, men om mindre feil, må det vere rimeleg proporsjonalitet mellom feil og sanksjonar. Så til dei konkrete forslaga som blir sette fram i Dokument 8-forslaget og også her i salen i dag. Når det gjeld forslag nr. 1, blir det etterlyst større rom for Nav til å ta skjønsmessige vurderingar i saker som openbert ikkje er trygdesvindel. I eksemplet som det blir vist til i representantforslaget, har ein Nav-brukar bikka over friinntektsgrensa for uførepensjon på grunn av ikkje oppgjeven skattefordel frå forsikring. Det er tale om småsummar. Samtidig har ikkje Nav moglegheit til å sjå vekk frå pensjonsgjevande inntekt som skriv seg frå skattefordelar, og ein kan spørje seg kor denne grensa eventuelt skulle ha gått. Komiteen understrekar at det er trygdemottakaren sitt ansvar å føre opp rett pensjonsgjevande inntekt. Når ein kombinerer arbeid og trygd, noko som det definitivt er eit mål at flest mogleg skal klare, er det ikkje til å unngå at ein i enkelte periodar vil kunne få høgare inntekt enn forventa. Etter folketrygdlova § 22-16 kan for høgt utbetalte beløp då reknast mot framtidige utbetalingar. For personar som kombinerer arbeid og trygd, kan inntektsavhengige ytingar difor sjåast som ei slags førebels yting fram til etteroppgjeret er gjennomført. Målet med ordninga er å stille ein stønadsmottakar som ikkje har gjeve nødvendig melding om inntektsauke, likt med ein som faktisk har overhalde meldeplikta. Reduksjonen i yting bør vere den same, om ein vil hindre urimeleg forskjellsbehandling. Ei feilaktig utbetaling kan også krevjast tilbake etter folketrygdlova § 22-15, der ein – avhengig av graden av aktløyse – kan krevje tilbake heile eller delar av beløpet. Her har Nav moglegheit til å unnlate heilt å krevje tilbake betaling dersom beløpet er mindre enn fire gongar rettsgebyret, for tida 3 440 kr. Fleirtalet i komiteen har ikkje kunna gje si tilslutning til forslaget og meiner at Nav har tilstrekkelege rammer for å ta sine vurderingar i dag. Når det kjem til forslag nr. 2, ber forslagsstillarane i praksis om at saker med mindre feil for inntektsåret 2014, skal kunne fråfallast. Sjølv om intensjonen nok er god, er det fleire problematiske sider ved det. For det første vil det med ei slik endring ikkje vere mogleg å tilpasse seg det nye regelverket, sidan det etter uførereforma i praksis berre vil gjelde for fjoråret. For det andre er det rimeleg å tolke forslaget slik at det primært gjeld dei som av ulike årsaker har overstige friinntekta. Å gje ei form for amnesti i slike tilfelle, kan fort føre til urimeleg forskjellsbehandling i forhold til dei som har halde seg innanfor regelverket. Kva såkalla mindre feil som skal vere omfatta, er ikkje spesifiserte i forslaget, men dersom ein eksempelvis gjev eit slingringsmonn på 200 kr, vil i praksis fribeløpet bli utvida med det same beløpet, og ei overskriding på 201 kr kan opplevast like urimeleg. Komiteens fleirtal har forståing for at den enkelte kan oppleve det som vanskeleg å måtte betale tilbake beløp på grunn av mindre feil, og vi er glade for at ein med ny uføretrygd frå 1. januar i år har eit regelverk som gjer at mindre overskridingar ikkje får dei same alvorlege konsekvensane, med tanke på nedsett uføregrad. Det er ei av mange gode sider ved uførereforma som gjer det enklare å kombinere arbeid og trygd.