Liv Signe Navarsete (Senterpartiet), 2012-05-31:
Den 30. mars i år la eg på vegner av Kommunal- og regionaldepartementet fram forslag til lov om bustøtte. Forslaget byggjer på eit høyringsnotat utarbeidd av departementet og høyringsføresegner til dette. Eg er svært glad for at innstillinga frå kommunal- og forvaltningskomiteen alt no er lagd fram til handsaming i Stortinget, og sjølvsagt spesielt glad for at komiteen samrøystes sluttar seg til dei framlegga som vart lagde fram i proposisjonen. Bustøtta er det viktigaste bustadsosiale verkemidlet me har. I snart 40 år har bustøtta medverka til å sikre at personar med låge inntekter og høge buutgifter skal kunne ha ein høveleg bustad. Regjeringa gjer no framlegg om å regulere føresegnene om bustøtta i ei eiga lov, ei lov om bustøtte. Føremålet med lovframlegget er å få eit oversiktleg og brukarvenleg regelverk. Det er hovudsakleg ei lovfesting av gjeldande rett. Føremålet og hovudprinsippa for tildeling og utrekning av bustøtte, som vart vedtekne av Stortinget 17. mars 2009, er uendra. Men i tillegg er det gjort framlegg om materielle endringar i enkelte av dei administrative føresegnene. Det er hovudsakleg endringar som skal sikre omsynet til rettstryggleiken og personvernet til dei som søkjer og mottek bustøtte. I dag er det Husbanken som avgjer klager på bustøtte ved ei fornya handsaming av saka. For å sikre rettstryggleik og gi dei som klagar, ei reell overprøving av klagesakene vert det gjort framlegg om ein heimel om å leggje klagesakene til ei uavhengig nemnd. Då me alt har ei klagenemnd for lån og tilskot frå Husbanken, vil det vere føremålstenleg at denne nemnda òg kan handsame klager på bustøtte. Under føresetnad av Stortinget si avgjerd vil me leggje til rette for ei slik ordning. Den eksklusive retten kommunane har til å inngå avtale med bustøttemottakaren om å få bustøtta utbetalt direkte til seg, vert føreslått vidareført. For å betre rettstryggleiken for søkjarane er det tilrådd å setje krav til at samtykket skal vere informert, frivillig og uttrykkjeleg. Det er kommunane som er ansvarlege for at samtykket oppfyller desse krava. Me gjer framlegg om å avvikle ordninga med tvungen transport, dvs. den retten kommunane har til å tre inn i krav på bustøtte utan at søkjaren samtykkjer. Å ta frå nokon retten til å disponere over eigen økonomi er eit for stort inngrep. Eg har merka meg at medlemene frå Høgre føretrekkjer at lova skal ha ein heimel for tvungen transport, som kan nyttast dersom røynslene med ordninga med frivillig transport syner at det òg er naudsynt med ei ordning med tvungen transport. No er det slik at kommunane i mange år har hatt høve til både frivillig og tvungen transport. Frivillig transport er nytta i monaleg grad – om lag 10 000 nytta denne ordninga eller slike avtalar i 2011. Som det kjem fram av proposisjonen, vert ordninga med tvungen transport nytta svært sjeldan – i 2011 var det ingen slike saker. Det er òg ei av årsakene til at ordninga no vert føreslått avvikla. Den andre årsaka er at tvungen transport grip inn i livet til menneske. Det smakar av overformynderi, og det ynskjer verken Senterpartiet, SV eller Arbeidarpartiet å stå for. Me gjer òg framlegg om å styrkje personvernet til søkjaren og dei andre i husstanden. Utan deira samtykke skal ikkje kommunen og Husbanken kunne handsame personopplysningar om søkjaren og dei andre i husstanden. Unntak kan gjerast der det er vanskeleg å få samtykke, og det er klart at den det gjeld, ville ynskt det. Me innfører òg ein systematisk etterkontroll av inntekt og formue til dei som får bustøtte. Urettmessig mottekne ytingar vil verte kravde tilbake utan omsyn til skuld. I tillegg vil me arbeide vidare med å styrkje det førebyggjande arbeidet, slik at ein kan hindre at søkjarar får utbetalt for mykje i fyrste hand. Det vert gitt ein heimel for at Statens innkrevjingssentral skal kunne drive inn krava på tilbakebetaling av for mykje utbetalt bustøtte.