Jon Lilletun (Kristelig Folkeparti), 2001-04-26:
Dagens regelverk har som utgangspunkt at kvotar er fordelte med utgangspunkt i dei fartøya som skal delta i fisket. Unnataket frå denne regelen er den konsesjonspliktige trål- og ringnotflåten og fartøy over 28 meter som fiskar med konvensjonelle reiskap med adgangsavgrensing. Dette er heimla i § 5a i saltvassfiskelova. For denne gruppa av båtar kan kvotane fordelast ulikt mellom båtane ved at det vert fordelt fleire kvoteeiningar enn det er båtar. Denne ordninga har medverka til at talet på båtar som deltek i fisket, har gått ned, medan dei båtane som er igjen, har større kvotar, meir effektiv drift og betre lønsemd. I det minste er det dette vi ynskte med å innføre einingskvotar. Men i den proposisjonen Regjeringa har lagt fram, er ikkje einingskvoteordninga evaluert, og det er ikkje dokumentert om resultata av einingskvoteordninga har vorte slik vi ynskte. Eit anna mål med å innføre einingskvotar har vore å redusere overkapasiteten i flåten. Når båtar vert tekne ut av fisket, vil det redusere kapasiteten, men dersom to gamle båtar vert erstatta av ein ny som er langt meir effektiv, har langt større kapasitet, og som krev avkasting på ei stor investering, er det langt frå sikkert at presset for å få tildelt størst mogleg kvote er mindre enn før. Den lovendringa som eit fleirtal i dag ser ut til å ville stemme for, inneber ikkje at einingskvotar vert innførte, men at Regjeringa vert gjeven heimel til å innføre dette gjennom forskrift. Frå Kristeleg Folkeparti si side har vi tidlegare peika på at einingskvotar burde vurderast for fartøy mellom 21 og 28 meter. Forslaget Regjeringa sende ut på høyring, hadde ei slik nedre grense, men forslaget til lovtekst som Regjeringa har lagt fram for Stortinget, har ikkje ei slik minstegrense. Det finn vi noko underleg, og vi finn det uheldig. Det er ein stor skilnad mellom å opne for einingskvotar for båtar ned til 21 meter, slik lovforslaget som vart sendt ut på høyring, tok til orde for, og å opne for einingskvotar utan omsyn til fartøyets storleik. I og med at det som ser ut til å verte vedteke, er å gje Regjeringa heimel til å innføre einingskvotar, kan forslaget verke ufarleg. Det er jo opp til Regjeringa å setje grenser seinare. For Kristeleg Folkeparti er ikkje det tilstrekkeleg garanti for at viktige omsyn vil verte lagde vekt på. Frå Kristeleg Folkeparti si side har vi lagt stor vekt på at tre av fylka har gått mot innføring av einingskvotar, og at to fylke ber om at den ordninga med einingskvotar vi har i dag, vert evaluert. Vi legg òg vekt på at Kystfiskarlaget går mot einingskvotar. I tillegg har vi merka oss at det internt i Fiskarlaget er til dels stor usemje om den utsegna Fiskarlaget har gjeve til høyringsforslaget, og at mykje tyder på at det på landsmøtet til Fiskarlaget vil verte debatt om Fiskarlaget sin ståstad med omsyn til einingskvotar. Frå Kristeleg Folkeparti si side ser vi at einingskvotar kan medverke til å redusere overkapasitet i flåten, og at dei fartøya som vert igjen, kan få større fangstrettar. Men vi fryktar at einingskvotar fort kan utløyse bygging av nye båtar tett oppunder grensa for fartøygruppa. Vi er redde for ei auka kapitalisering av næringa. Vi er redde for ei utvikling der auka krav til kapitalavkasting kan føre til eit auka press for større kvotar. Med auka krav til avkasting på kapitalen og meir effektive båtar med større kapasitet er det lite hjelp i om det er færre båtar som tek del i fisket. Vi har òg i denne samanhengen merka oss at Kystfiskarlaget i si utsegn har framheva at «innføring av enhetskvoter vil stort sett ha samme effekt som å innføre et system med omsettlige kvoter», og at det «vil med et slikt system bli lagt til rette for en strukturrasjonalisering gjennom økt kapitaliseringsgrad snarere enn kapasitetstilpasning». Kristeleg Folkeparti ynskjer ikkje å innføre omsetjelege kvotar – det har vi òg programfesta – og det er ikkje direkte det forslaget går ut på, men konsekvensen kan verte det. Frå Kristeleg Folkeparti si side ynskjer vi altså å få klarlagt kva som er dei mest sannsynlege konsekvensane av å innføre einingskvotar òg for båtar under 28 meter. Difor ynskjer vi ei evaluering av den gjeldande ordninga med einingskvotar for den konsesjonspliktige trål- og ringnotflåten og for båtar over 28 meter som fiskar med konvensjonelle reiskapar med adgangsavgrensing. Ei slik evaluering vil gje eit betre grunnlag for å vurdere om einingskvotar er eit eigna verkemiddel òg for mindre båtar. Frå Kristeleg Folkeparti si side vil vi òg understreke at kystflåten i dag har ei sterk lokal forankring. Ei restrukturering av kystflåten der ein del fartøy vert tekne ut og fangstrettane samla på færre fartøy, kan føre til at båtar som har vore ein viktig del av grunnlaget for eit fiskemottak, forsvinn ut. Dei båtane som overtek fangstrettane, kan vere tilhøyrande andre stader. Slik kan ein miste noko av grunnlaget òg for arbeidsplassar på land. Vi har ikkje grunnlag for å slå fast at dette vil skje, men dersom vi skal opne for einingskvotar for mindre fartøy, må vi vite at det ikkje er det som vil verte konsekvensen. Eg kan slutte meg til svært mykje av det som saksordførar Rita Tveiten sa i sitt innlegg, som hadde ein annan konklusjon. Det fortel at det ikkje berre er svart og kvitt i denne saka. Men det er ei næring med svært mange fullmakter, svært mange heimlar som er gjevne til departementet. Og det har ingen ting med noverande fiskeriminister å gjere at vi er skeptiske til at så mykje er heimelsoverført til eit departement. Det vil seie at ein ikkje heile tida i så stor grad kan sjå alle konsekvensar av dei eventuelle forskrifter og heimlar som vil verte tekne i bruk. Samla sett vil Kristeleg Folkeparti gå mot denne endringa og be om at ein i staden får ei evaluering av ordninga ein har hatt til no, før ein kjem tilbake.