Heidi Grande Røys (Sosialistisk Venstreparti), 2006-03-07:
Representanten Bent Høie spør om kva for initiativ Regjeringa vil ta for å betre opningstidene i offentleg sektor, og kva mål Regjeringa vil leggje til grunn for arbeidet. Bent Høie gjekk ganske nøye igjennom mange døme på at ein i mange statlege etatar og i ein del kommunar har avgrensa opningstid innanfor offentleg tenesteyting. Det er ei utfordring. Lat meg difor berre gjere det heilt klårt at Regjeringa allereie i Soria Moria-erklæringa slår fast at ho vil «fornye og utvikle offentlig sektor ved økt brukermedvirkning, bedre samordning serviceerklæringer, utvidete åpningstider og bedre tjenester på internett». Heile fornyingsarbeidet som eg og mitt departement driv med, har i seg veldig mange av dei utfordringane som ligg i det som interpellanten tok opp. Det gjeld ikkje berre dette at opningstidene nødvendigvis skal verte utvida, men òg den måten vi handterer førespurnader til offentlege kontor på, og korleis vi brukar dei pengane som vi frigjer ved å bruke IKT, til å auke kvaliteten på dei tenestene vi faktisk leverer. Men det er ikkje spørsmål om fornyingsarbeidet eg skal svare på i dag – eg skal gå litt meir inn på det som har med opningstider å gjere. Opningstidene må sjåast nettopp i eit breiare perspektiv, og det gjorde jo òg interpellanten. Eg er glad for at opposisjonen er oppteken av dette. Høgre har jo hatt både kommunalministeren og moderniseringsministeren i fire år – utan at eg har sett at opningstidene har vorte monaleg utvida. Men eg er glad for at interpellanten er oppteken av å støtte denne regjeringa sine initiativ på området. Vi er alle avhengige av offentlege tenester. Offentlege verksemder må leggje vekt på å tilpasse tenestetilbodet, slik at det er tilgjengeleg for innbyggjarane og for næringslivet. Berre slik sikrar vi at vi får dei tenestene som vi ynskjer, som vi har krav på, og som vi har rett til. Eg vil streke under at Regjeringa fokuserer sterkt på å tilby gode, døgnopne og brukarvenlege tenester på nett. Dette er ein del av den heilskaplege brukarrettinga av offentleg sektor. Spørsmålet om fysiske opningstider i forvaltninga er ein viktig del av debatten. Det skal setjast på den politiske dagsordenen, men då som ein del av ei samla brukarretting innanfor fornyingsarbeidet. Forvaltninga si satsing på elektronisk tenesteyting via Internett kan medverke til at offentleg forvaltning står fram som meir fleksibel når det gjeld opningstider. Innbyggjarar og næringsliv kan i større grad få tilgang til tenester og informasjon frå det offentlege, utan at dei treng å tenkje på opningstider. Etableringa av Altinn-portalen for innrapportering frå næringslivet syner at det har gitt gode effektar. Vi har allereie fått innrapportert 580 sparte årsverk i næringslivet. Altinn er på ein måte i begynninga, og vi har ein jobb å gjere i høve til å gjere han endå betre. Altinn som portal er vettig og har ei veldig brei politisk forankring bak seg når det gjeld det arbeidet som er gjort der. Likeins nemnde interpellanten òg MiSide, ei side for innbyggjarane der offentlege tenester er samla på nett. Dette jobbar vi vidare med i høgt tempo. MiSide svarar til Altinn for næringslivet og er altså innbyggjarane sin portal. Der kan ein, når det passar, gå inn og fylle ut skjema, sende skjema, søkje informasjon og skifte fastlege – heilt uavhengig av det å måtte oppsøkje eit kommunalt kontor. Det er sjølvsagt eit problem at ein del av dei offentlege tenestene kan ein nå berre innanfor dei fysiske opningstidene. Dei fleste av oss er då anten på arbeid eller på skulen – og vi bør vere på arbeid eller på skulen og bruke tida vår der. Så har vi den utfordringa – og det var òg interpellanten inne på – at det er fleire enn 500 000 personar i aldersgruppa over 55 år som av ulike grunnar ikkje nyttar PC eller Internett og difor er meir avhengige av fysiske opningstider enn dei av oss som brukar IKT, som til og med kanskje har IKT på jobben, og som har ein slik type jobb at vi kan sende ein privat mail midt i arbeidstida, utan at det tek for mykje merksemd vekk frå arbeidet. Vi har òg sjølvsagt den digitale klasseskiljedebatten om kven som har tilgang til og kven som ikkje har tilgang til IKT, som vi ikkje skal ta opp her, men som vi må ta omsyn til som tilretteleggjarar for bruk av offentlege tenester òg for dei. Brukarretting må vi, som òg interpellanten heilt riktig er inne på, passe på, og vi må sørgje for at vi når alle, òg dei som av kompetanseårsaker eller kanskje av økonomiske årsaker ikkje har moglegheit til å ta i bruk det nye verktøyet. Når det gjeld statleg sektor, er det viktig å få fram at noverande avtale- og regelverk ikkje er til hinder for meir fleksible arbeidstider og dermed betre tilpassa opningstider i forhold til brukarane sine behov. Vi har, som òg interpellanten var inne på, nokre eksempel på at ein har fått på plass gode og fleksible arbeidstidsordningar som gir fleksible opningstider. Eitt døme er passkontoret ved Bergen politistasjon, som i fjor sommar hadde ei forskyving av arbeidstida, slik at ein hadde ope til kl. 17 alle dagar heile sommaren. Det er jo på dei tider at trykket på passutskriving er spesielt stort, og publikum var òg veldig fornøgde med det tilbodet. Så har vi den store arbeids- og velferdsreforma som vi no står overfor, som òg har brei politisk semje bak seg i Stortinget, og som vi no planlegg gjennomføringa av. I forhold til arbeids- og velferdsreforma er det veldig viktig at brukarane sine behov er det som ein grunnleggjande tek utgangspunkt i. Det er ei av dei største reformene i offentleg sektor i nyare tid – for å seie det slik. Reforma vil angå 16 000 tilsette: 11 000 i trygde- og arbeidsetaten og 5 000 kommunalt tilsette. Det er klårt at når vi – for å seie det slik – spikrar ein ny etat, ei ny forvaltning, som skal ha så mange brukarar innanfor dørene, trur eg ikkje alle dei 1,3 millionane som på eit eller anna tidspunkt i løpet av eit liv tek imot ei trygdeteneste, treng å oppsøkje trygdekontoret. Men mange vil ha behov for det, mange vil ha behov for å gå på Aetat for nettopp å få den fysiske ansikt til ansikt-rettleiinga. Ikkje minst er sosialtenesta òg ei ansikt til ansikt-handsaming av menneske. Det er klårt at den nye velferdsetaten må ha i seg brukarretting òg kva gjeld opningstider. NAV Interim følgjer tre spor i forhold til det. Dei utviklar standardar for opningstidene ved lokalkontora. Dette er ei utfordring som må løysast når ein forhandlar fram avtalar mellom den nye arbeids- og velferdsetaten og kvar enkelt kommune. Kommunalt og statleg tilsette har ulik arbeidstid. I tillegg må eventuelle endringar handsamast i forhold til dei tilsette sine organisasjonar. Så må ein etablere eigne brukarsenter som kan sikre effektiv og kompetent service over telefonen. Målet er å utvikle eit gjennomgåande konsept som kan tilby den same telefoniske servicen til brukarane over heile landet. Og så har ein ein meir langsiktig kanalstrategi, som tek omsyn til at mange brukarar i framtida vil vere teknologisk kompetente og vente å få levert flest mogleg tenester gjennom elektroniske kanalar. Slike tenester må utviklast over tid. Det er dei langsiktige grepa. Når det gjeld kommunal sektor, vil eg streke under at kommunelova ikkje inneheld føresegner som regulerer opningstidene for kommunale eller fylkeskommunale kontor. Det er opp til kvar enkelt kommune og fylkeskommune sjølv å fastsetje når kommunale kontor skal halde ope. Fleire kommunar praktiserer allereie utvida opningstider ved at ein f.eks. har servicekontor eller informasjonskontor som har ope seint éin eller fleire dagar i veka, eller held ope nokre timar på laurdagane. Her må kommunane sjølve vurdere effektane dette gir i forhold til dei ulike brukargruppene, og eg må seie at eg veit ikkje om Høgre-kommunane held lenger ope enn dei raud-grøne kommunane. Dette må det jo vere det lokale sjølvstyret som tek eit ansvar for. Men det er klårt at dei signala vi sender til Kommune-Noreg gjennom Soria Moria-erklæringa og gjennom dei 5,7 milliardane i kommuneøkonomien, gir iallfall kommunane ei moglegheit til å vurdere òg opningstidene, sjølv om det skulle ha ein kostnad ved seg som vi ikkje kan overskode her. For å lukkast med fornyinga av offentleg sektor er det ein viktig føresetnad for Regjeringa at det er eit godt samarbeid mellom etatane og mellom dei tilsette sine organisasjonar. Eg har allereie teke opp problemstillinga med utvida opningstider med hovudsamaslutningane og har invitert dei til eit samarbeid om det. Det har dei sagt at dei ynskjer å vere med på, og vi kjem til å setje oss ned. Vi skal ha ifrå oss eit lønsoppgjer og eit par andre ting vi forhandlar om i desse dagar, men i løpet av året kjem eg til å starte dialogen med dei tilsette sine organisasjonar. Vi er nøydde til å jobbe i lag om desse spørsmåla, for å få ei målretta og løysingsorientert løysing – skulle eg til å seie. Hovudmålet er at alle offentlege bedrifter må vurdere å tilpasse opningstidene sine ut frå eit brukarperspektiv. I fyrste omgang vil det vere naturleg å sjå nærare på dei publikumsretta etatane, der det kan vere naudsynt med tiltak for å utvide opningstidene. Det er aktuelt å bruke styringsdialogen med etatane som eit meir aktivt verkemiddel, slik at dei eventuelt kan verte pålagde å finne fram til tiltak som kan betre brukarrettinga – anten ved utvida opningstider åleine eller i lag med andre tiltak. Her må etatane vere offensive og gå ut og spørje brukarane, slik at dei tiltaka vi kjem fram til, er dei som treffer i forhold til det behovet ein har ute.