Torgeir Knag Fylkesnes (Sosialistisk Venstreparti), 2015-06-11:
Først: Det har jo vore ein prosess med omsyn til arbeidet i komiteen, og på tampen av arbeidet vende Sametingsrådet seg til oss. Derfor vil eg berre be om at ministeren klargjer korleis regjeringa vil arbeide vidare med dei innspela som kom frå Sametinget, og som dei ønskte ein konsultasjon om, men som dei ikkje fekk. Så privatskuleloven: I 2005 skilde Noreg og Sverige lag i utdanningspolitikken. Det første SV gjorde da vi tok over Kunnskapsdepartementet i 2005, var å slå ring om fellesskulen og stramme inn moglegheita til å få statsstøtte til private skular. 22 000 privatskuleplassar låg godkjende, klare til oppstart, men vi stansa Høgres privatiseringseksperiment. Derfor er delen privatskular i Noreg framleis svært låg samanlikna med andre land – berre 3 pst. av grunnskuleelevane og ca. 7 pst. av elevane i vidaregåande går i private skular. SV og den raud-grøne regjeringa valde å bruke ressursane på den offentlege skulen. Sverige valde ein annan veg. I dag går ein fjerdedel av vidaregåande elevar på privatskule. Sverige er av landa i OECD som har hatt aller størst nedgang i alle fag, målt som PISA-resultat. Skuleforskarar konkluderer med at konkurransen på privatskulane ikkje har ført til betre kvalitet i den svenske skulen, og at dei kommunale kostnadene har auka, mest i små kommunar. Kvalitetsforskjellane mellom skulane har også auka betydeleg, samtidig som heimebakgrunnen har fått meir å seie for kva rolle skulen har for elevane. No vil Høgre og regjeringa igjen satse meir på private skular, trass i erfaringane frå Sverige, trass i at dei aller fleste elevane går i den offentlege skulen, trass i at det på ingen måte er noko rop blant lærarar, elevar og foreldre etter privatisering av skulen, og trass i at ei rekkje forskarar peikar på negative konsekvensar av privatisering av offentleg utdanning. I ein fersk artikkel i tidsskriftet Skolelederen skriv dei innflytelsesrike skuleforskarane Pasi Sahlberg og Andy Hargreaves: «Hva PISA viser(…) er at(…) utdanningspolitikk, som er avhengig av konkurranse, standardisering, testing og privatisering av offentlig utdanning, er en feil vei å gå.» (…) (…) Høgre forsøkjer å bagatellisere erfaringa ein no gjer seg. Men problemet er at godkjenningsgrunnlaget for såkalla profilskular er så vagt at det kan føre til godkjenning av ei lang rekkje nye privatskular. Slik loven er utforma, kan ein privatskule godkjennast dersom ein satsar litt meir på språk, kultur eller realfag. Mange private aktørar vil søkje, og vi veit av erfaring frå andre land kva resultatet vil bli: større segregering av elevane og ei gradvis svekking av den offentlege skolen. Utbytteforbod er vel og bra, men vi veit at skuleselskapa er svært kreative når det gjeld å finne moglegheiter for utbytte. Det er Kristelig Folkeparti og Venstre som no gjev Høgre og Framstegspartiet stor fridom til privatisering av norsk skule. Eg er overraska over at spesielt Kristelig Folkeparti vel å ta ein slik skulepolitisk høgresving. Privatskuleloven i 2007 blei eit kompromiss Kristelig Folkeparti burde ha vore fornøgd med. No vel dei å setje privatskulane i spel på ny og opne opp for ein heilt ny type utvikling i norsk skule, med uklare konsekvensar. Til kjære Kristeleg Folkeparti – her er fem gode argument mot den nye privatskuleloven. Det er ingen skam å snu: Det er ein styrke for det norske samfunnet at elevar med ulik sosial bakgrunn, tru og kultur lærer saman og av kvarandre i den same offentlege fellesskulen. Det bidreg til eit samfunn med større forståing, større tillit og sterkare fellesskap. Fleire elevar i private skular betyr færre barn i fellesskulen. Erfaringane frå Sverige og andre land viser at større innslag av private skular fører til auka segregering. Eit mål med lovendringa er å gje meir nyskaping i skulen. Men ein OECD-rapport konkluderer med at privatskulemarknaden først og fremst fører til innovasjonar i marknadsføring, ikkje pedagogikk. Den nye loven vil ramme distrikta, der det ikkje er marknad for private skular. Valfridomen vil auke for nokre elevar i sentrale strøk, men i distrikta kan tilbodet bli dårlegare. Behovet for kontroll vil auke, og å sikre at elevar i nye private skular ikkje omgår regelverket for å ta ut overskot, vil bety auka offentlege ressursar til byråkrati. I 2005 skilde Noreg og Sverige lag i utdanningspolitikken. Sjølv om Røe Isaksen ikkje vil innføre ein svensk modell, tar han no skritt i retning av svenskegrensa. Vi veit ikkje kor stort skritt det blir, men vi veit at det er skritt i feil retning.