Jon Lilletun (Kristelig Folkeparti), 2001-11-15:
Eg må seie at eg har høyrt representanten Kristin Halvorsen argumentere meir overtydande for ting enn ho gjorde no i siste runden, men det var sjølvsagt ei subjektiv oppfatning frå mi side. Det er gledeleg med så brei oppslutning om den nyanserte og gode utgreiinga som statsministeren hadde førre veke. Det er allereie på ei veke skjedd store endringar, men utgreiinga står seg fordi ho var nyansert og langsiktig. Av det som har skjedd av hendingar, er jo òg eit flykrasj i New York. Det viste oss korleis redsla sit i oss. I Afghanistan derimot ser det no ut til at vi er nærare ei politisk løysing: Ei strime av håp er tent. Inga løysing i ein situasjon som etter 11. september har vore enkel. Det har vore mange grunnar til tvil. Like fullt, den militære utviklinga i Afghanistan dei siste dagane viser at bombinga så langt har verka etter si meining. Bombing var ei omstridd løysing, men den var naudsynt – det var ingen andre truverdige alternativ. Terroren handlar likevel om mykje meir enn forsvar, teknologi og pengar. For meg er det naturleg å fokusere på det humanitære. Terror er ein djup trussel mot den einskilde, mot det sivile samfunnet og mot grunnleggjande verdiar som fridom og tryggleik. Den svært spente situasjonen i Afghanistan kallar på storstilt humanitær hjelp. Mary Robinson appellerer no til verdssamfunnet. Her skal vi ta del! Vi må handle raskt for å unngå ein humanitær katastrofe i Afghanistan, før den svært kalde vinteren set inn. Verdssamfunnet følgjer situasjonen tett, og må m.a. syte for at eit nytt regime i Kabul må byggje på menneskerettane og representere dei mange ulike folkegruppene i landet. FN må spele ei sentral rolle når eit nytt styresett skal verte etablert og landet byggjast opp. Koordinering og langsiktigheit i gjenoppbygginga vil vere sentralt i arbeidet når Noreg overtek formannsskapen i Afghanistan Support Group på nyåret. Utviklingsministeren er no i Pakistan, på grensa til Afghanistan. Ho har allereie besøkt nokre av leirane for afghanske flyktningar, og fortel om sterke inntrykk. Vi må no ta på alvor den uretten som har vore noko av kimen til angrepa. Den lidinga vi ser i Afghanistan no, er meir ei forklaring på kva som har skapt dei desperate terrorhandlingane, enn ein konsekvens av bombinga. Eksemplet Afghanistan viser behovet for å omdele ressursar frå rike til fattige land. Det vi treng, er heilskaplege strategiar som tek utgangspunkt i ei globalisert og samstundes sårbar verd. Bistand, handel og gjeldslette er her dei viktigaste pilarane. Kampen mot fattigdom og fornedring er den viktigaste kampen vi står i. Lat oss aldri miste det av syne. Den nye situasjonen i Afghanistan aukar heldigvis moglegheitene for å få inn hjelpesendingar og hjelpeordningar i landet. Mellom anna er det oppretta base i Usbekistan for å klare dette. I Utanriksdepartementets budsjett har Regjeringa foreslått å auke løyvingane til område som er på veg ut av alvorlege humanitære kriser, opp til 345 mill. kr. Noreg gjev i tillegg 80 mill. kr til humanitære tiltak i Afghanistan. Over halvparten av dette beløpet går til FN. Så til ei heilt anna sak som vedkjem det same. Det kan sjå ut som om livssynsdimensjonen ikkje ofte er synleg i internasjonal politikk. Dette kan få alvorlege konsekvensar for forståing av konfliktar, også denne. Mange i Vesten brukar for lett omgrepet «fundamentalisme» når vi omtalar den muslimske verda. Naudsynt empati blir diverre erstatta av uklåre fiendebilete. Vi må tvert imot arbeide for å etablere og betre dialogen. Dette må skje nasjonalt og globalt. Politiske løysingar må òg inkludere dialog om livssyn. Fundamentalistiske haldningar som at dialog er svik, må bli motarbeidde. Tillit og respekt – ikkje mistru – må vere utgangspunktet mot utvitskap og frykt. Eg synest det er trist å sjå at unge muslimske barn i Noreg opplever å få nedsetjande karakteristikkar knytte til sin religion. Eg vil difor rose dei som står bak annonsekampanjar med plakatar som «Hemnen er ikkje søt» og «Ikkje skjer alle over ein kam». Lat det gjelde oss alle. Med sine slør er ein del kvinner tydelege i forhold til si tru. For desse er det difor viktig at vi kan skilje mellom skruppellause terroristar og alle dei som tilber sin religion i fred og tolsemd. Avstanden mellom ein fredeleg muslim i Oslos gater og ein fanatisk sjølmordsterrorist er uendeleg lang. Endå fleire uskuldige må ikkje bli ramma – det har ingen av oss råd til.