Magnhild Meltveit Kleppa (Senterpartiet), 2004-11-18:
Eg vil innleiingsvis stilla statsråden fire spørsmål: Er ho einig i at ferjer er vegen for mange lokalsamfunn, og at det krev forsterka innsats frå staten si side? Meiner ho at 45 000 personbileiningar i oversitjing på eitt samband i løpet av ni månader er akseptabelt, eller vil ho setja inn strakstiltak? Meiner ho at 1 time og 20 minutt er akseptabel tid mellom avgangane i eit så trafikkert samband som Tau-sambandet? Kva gjer ho for å sikra reserveferjer, slik at ikkje trafikantar vert belasta med timar i ventetid når noko uventa skjer? Det føregår eit stort arbeid i mange fylke for å sikra eit betre ferjetilbod. Eit av dei siste initiativa er Fosen Regionråds fokusering på Flakk–Rørvik. Eg reknar med at salen følgjer opp med andre døme. Eg vel å ta utgangspunkt i mitt eige fylke. I Rogaland er det eit sterkt engasjement for fastlandssamband. Senterpartiet er oppteke av at lokale vedtak på dette området skal følgjast raskt opp frå Regjeringa og Stortinget si side. Men vi er også opptekne av at ferjetilboda i mellomtida, t.d. før Ryfast og Rogfast, skal vera så gode at dei ikkje, som i dag, påfører både lokalt næringsliv, pendlarar og andre fastbuande urimelege meirkostnader og høgst unødvendig og slitsam ventetid. Departementet har teke imot delegasjonar samansette av folk som ikkje ropar ulv i utide. Ordførarane frå Ryfylke har bedt om ei tredje ferje i Tau-sambandet. Det gjeld eit nødrop om 6–7 mill. kr for å sikra at Fiskå Mølle, Marine Harvest og andre verksemder som er avhengige av å få produkta sine raskt fram, veit at det går ei ferje, og at det er plass til bilane deira. Det handlar om styrking av eit samband der trafikken aukar, og der trafikken no vert avvist. Talet på attståande bilar er 3,1 pst. så langt i år. I sambandet Tau–Stavanger er det framleis opptil 1 time og 20 minutt mellom einskilde avgangar. Då snakkar vi om landets nest største pendlarsamband. Statsråden har teke imot brev frå fylkesordføraren frå Høgre og frå NHO Rogaland som ber om det same. Dei ber også om betre flyt i stamvegsambandet Mortavika–Arsvågen inntil gassferjene er på plass. Både næringsliv og lokalt folkevalde møter forståing i departementet. Men det er òg alt dei har oppnådd så langt. Regjeringa har oppsiktsvekkjande lite fokus på ferjesituasjonen i kommande transportplan. Ein auke i løyvingane på 1,4 pst. er i realiteten ein nedgang. Fokus på nedklassifisering og dermed lågare bemanning og redusert kapasitet skaper uro i mange lokalsamfunn. På tampen av handsaminga av kommande transportplan tok Senterpartiet initiativ til at Stortinget fekk innsyn i departementet sine standardar for ferjer. Det gir grunn til ytterlegare uro. Riksvegferjesambanda er delte inn i ti klassar, to for stamvegar og åtte for riksvegar. Det er til dels store avvik mellom dei måla som er sette, og dagens frekvensar. 22 av 75 såkalla andre riksvegsamband avvik på frekvens. Ser vi nærare på dei standardane som no er sette for opningstid, ser det faktisk ut som om departementet har som langsiktig målsetjing at opningstida i ei lang rekkje samband skal reduserast. Tre ferjesamband i Rogaland, mellom dei Tau-sambandet, er på den lista. Er det verkeleg slik? Det inneber i tilfelle at Regjeringa har som langsiktig målsetjing å redusera opningstida på 21 samband. Det er ei så totalt manglande forståing for kystfolk sin situasjon at eg må be statsråden om ei oppklaring. Ferjene er vegen for mange innbyggjarar langs kysten vår. På same måten som det er eit statleg ansvar å byggja gratis vegar, meiner Senterpartiet det er eit statleg ansvar å syta for gratis ferjer. Vi innser at det er ei langsiktig målsetjing. Like fullt er det ei viktig og rett målsetjing. Dei reisande betalar i dag størstedelen av billettane sjølve. Statsstøtte til kjøp av riksvegferjetenester er overraskande låg. Framlegget frå Regjeringa for 2005 er på 1 166 mill. kr. Senterpartiet vil ha 100 mill. kr meir til neste år og ei dobling av det totale tilskottet i løpet av neste planperiode. Vi er glade for at det er fleire parti i Stortinget som er einige med oss i det. Vi har stor tru på at gassferjer inneber ei nyvinning når det gjeld både miljø og kapasitet, og er nøgde med at konsesjonar der er tildelte. Vi er likevel svært overraska over at Regjeringa overlèt til konsesjonshavarane å avgjera om ferjene skal byggjast i Noreg. Regjeringa hadde òg her eit unikt høve til å sikra utvikling av kompetanse og teknologi og til å sikra norske underleverandørar svært verdfulle oppdrag. Det er bra at Regjeringa er oppteken av å få mest mogleg ut av pengane når det gjeld ferjedrift. Senterpartiet er einig i det. Men vi er svært ueinige i dei premissane Regjeringa legg til grunn for arbeidet sitt. Konsekvensane av ei rå anbodsutsetjing kan etter kvart truleg målast på andre felt. Vi registrerer med forundring at Regjeringa no i budsjettet melder at dei vil trappa kraftig opp nettopp prinsippet om anbodsutsetjing. Manglande lokalkunnskap hos ferjeselskap og mannskap, utryggleik og uføreseielegheit hos både selskap og tilsette – ikkje alt innan desse to felta kan målast i pengar, men det er svært viktige element å ta omsyn til når ein skal leggja den framtidige ferjestrukturen. No er Regjeringa sjølv den fremste premissleverandøren for at selskap med kompetanse og lokalkunnskap ikkje har nødvendig handlingsrom til langsiktig tenking, f.eks. ved bestilling av nye ferjer. I går kveld gjekk det ut ei særs merkeleg melding på NRK Sogn og Fjordane. Vegdirektoratet kuttar no anboda i Mannheller–Fodnes-sambandet. Det var innlevert åtte anbod etter initiativ frå direktoratet. Overrasking og forvirring er reaksjonane. Grunngjevinga frå direktoratet er at anboda var for billege! Dette må vera nok eit eksempel på ei oppsiktsvekkjande, uføreseieleg og utrygg holdning. Det trengst ei kraftig og føreseieleg styrking av ferjetilbodet i dette landet. Eg håpar debatten i dag vil visa at det er større vilje i Stortinget til dette enn dei tilbakelente signala som kjem frå Regjeringa. Det er jo slik at det i samferdselsdebattar vanlegvis er mange tema som skal dekkjast på forholdsvis få minutt. Vi frå Senterpartiet synest det er viktig å gi rom for ein eigen debatt om situasjonen for kystfylka, ein eigen debatt om situasjonen for kystfolket, for næringslivet og for busetjinga der. Det er jo slik at same kor ein spør næringslivsorganisasjonar, kjem styrkt samferdsel alltid opp som prioritet nr. 1 i forhold til regional politikk. Eg håpar at statsråden i dag får klare signal om det behovet som er, ikkje for ei tilbakelent holdning, men for ei aktiv medverking til ei styrking på det viktige området som gjeld ferjetilbod.