Gunvald Ludvigsen (Venstre), 2008-04-01:
Dette er ein viktig interpellasjon. Det er spesielt viktig at vi får snakke om ei gruppe menneske som har psykiske problem og psykiske lidingar, og om dei omsorgstilboda som eit rikt land kan tilby denne gruppa. Det er kanskje på dette området at framstega når det gjeld behandling og måtar å handtere dette på, har vore mest synlege. Det synest eg vi skal ha med oss. Eg representerer eit fylke som hadde ein stor spesialistinstitusjon, Harastølen. Han var i sving frå 1959 til 1991 og var ein heim for dei som var såkalla tungpsykiatripasientar, dei tyngste av dei tyngste. Det var plass til over 170 menneske. Det er her snakk om eit grisgrendt strøk, ein liten kommune, og der var det 170 menneske. Og som nokre sa: Dei var ikkje berre stuva bort, dei var gøymde bort. Dei var gøymde bort på ei fjellhylle 500 meter over havet, innarst i ein vestlandsfjord. Ein som vil prøve å kome seg til Harastølen i dag, vil finne at han er ganske utilgjengeleg også for folk som er fysisk friske. Det som skjedde for dei som var på Harastølen, var at vi heldigvis fekk ei utvikling i norsk psykiatri som gjorde at ein skulle integrere desse pasientane og ta dei tilbake til kommunane, og ein fekk ei kontrollert tilbakeføring. For dei som kjenner til psykiatrien i Sogn og Fjordane, vil eg seie at det har vore ei vellukka tilbakeføring i det alt vesentlege. Det er sikkert nokre enkeltpunkt som ikkje har vore så vellukka, men i store trekk har det vore vellukka. Vi fekk også utbygginga av DPS-a, som fleire har vore inne på. Det var på ein måte ei nedbygging som var kontrollert, og så var det ei kontrollert oppbygging. Det var eit system på dette, eit utruleg interessant prosjekt, som det også har vore forska på. Ein hadde ein utruleg god forskingsbase når ein kunne følgje desse personane fysisk og sjå på kvar dei vart flytta, og det er forska på dette. Leiaren for psykiatrisenteret på Nordfjordeid, Torleif Ruud, som sikkert nokre vil kjenne, har saman med andre drive forsking på dette. Det er ganske interessant og unikt, det som har foregått her. I alle fall vil eg slå fast at Venstre ikkje vil tilbake til ei tid med gigantinstitusjonar, der ein rett og slett fekk ei sterk stigmatisering av menneska. Representanten Skjælaaen sa, og det støttar eg fullstendig, at det er viktig at kommunane peikar på forhold og tek ansvar. Det gjer kommunane. Dei tek ansvar, og det skulle berre mangle. Dette er jo innbyggjarar i kommunen, og dette er kanskje dei innbyggjarane som mest treng å bli tekne vare på. Så det skulle berre mangle. Her har kommunane alt ansvar, men dei må sjølvsagt få hjelp dersom det er behov for det. Dei må få hjelp til å få betre kunnskap, betre kompetanse, og til å drive tverrfagleg, som mange har nemnt. Det er klart at det er viktig. Eit anna stikkord her, som er kjempeviktig, er samhandling mellom dei forskjellige nivåa. Eg veit i alle fall at når det gjeld det DPS-et som eg kjenner best, psykiatrisenteret på Nordfjordeid, er det veldig aktivt i forhold til kommunane. Dei prøver på kunnskapsoverføring, og det blir svært godt motteke av kommunane. I det store og heile vil eg seie at den integreringa som har skjedd, har vore bra. Ho har ført til meir openheit. Ein har fått ei normalisering av desse personane, og ein har naturlegvis også fått mykje større verdigheit for denne menneskegruppa. Eit lite moment som nokre representantar var inne på, var dette med tvang. I Sogn og Fjordane er det faktisk minst tvangsbruk i landet. Dei små kommunane er oversiktlege. Eg trur at årsaka til dette er at det her har vore kunnskapsoverføring og god samhandling mellom første- og andrelinjetenesta - altså ein god miks.