Jenny Klinge (Senterpartiet), 2014-04-24:
Naudetatane i Noreg gjer dagleg mykje godt arbeid for å redde liv og berge helsa til folk. Føremålet med denne interpellasjonen er å understreke kor viktig eit velfungerande beredskapsarbeid er og å peike på eit viktig middel for å oppnå eit best mogleg resultat når ulukka eller krisa inntreffer. Naudetatane er eit viktig nav i samfunnshjulet. I tillegg til å anerkjenne og styrkje det som fungerer godt, må vi heile tida sjå på korleis tenestene kan bli endå betre. Dette handlar om kompetansen til alle dei som dagleg utfører livsnødvendig arbeid. Korleis sikrar vi at desse samhandlar optimalt? Eit forbetringspotensial ligg i å styrkje kommunikasjonen og kompetanseflyten mellom naudetatane. Det er derfor viktig å sjå på opplæringa og grunnutdanninga dei gjennomfører. Eit viktig grep vil vere å få plass eit felles utdanningstilbod med vekt på samvirket mellom naudetatane. I Noreg i dag blir beredskap heftig diskutert på mange nivå. Korleis skal vi organisere oss, kor store ressursar trengst, og kor er det viktig å vere stasjonert, er tema som går igjen. Men eit sentralt tema er også korleis ein konkret handterer akutte naudsituasjonar. Politi, helse, brannvesen, heimevern, sivilforsvar og fleire har viktige funksjonar når ei ulukke og ein alvorleg situasjon oppstår. Dei må kunne kommunisere godt for å løyse oppdraga optimalt. Når ein skal redde liv, er det ikkje rom for misforståingar og unødvendig forvirring om ansvarsoppgåvene. Den tragiske hendinga med brannen i Lærdal viste kor viktig nettopp samhandling er. Naudetatane i Noreg held eit svært godt og høgt fagleg nivå. Dei har alle gode utdanningsløp som set dei i stand til å utføre oppgåvene sine. Dette er dedikerte menneske som kvar dag går på jobb for å gjere kvardagen vår tryggare og redde liv. Når ulukka rammar oss, skal vi vite at vi får den beste hjelpa. Men vi må spørje oss korleis rolleforståinga mellom etatane er: Kan den bli betre? Og vil hjelpa vi får, i så fall også kunne bli betre? Beredskapsstyrkane våre består av mange ulike grupper, frå statleg tilsette til frivillige styrkar, og alle er nødvendige brikker i det store puslespelet. Politiet har sine klart definerte ansvarsområde, regulerte gjennom lovverket, helsevesenet har sine oppgåver, og likeins brannvesenet. Dette er liner som er og skal vere klåre. Skadestadsarbeid krev effektivt og synkronisert arbeid mellom etatar og funksjonar. For å sikre dette er ein heilt avhengig av god samhandling. Den norske modellen er basert på at vi har ein sektorovergripande kriseberedskap. Kvar enkelt naudetat har forskjellig taktikk, men i fellesskap skal dei oppnå den optimale beredskapen i gitte situasjonar. Korleis kan ein gjera dette endå betre? Vi i Senterpartiet meiner at eit særleg viktig skritt på vegen er å etablere eit sektorovergripande utdanningstilbod på høgskulenivå, som kan styrkje denne rolleforståinga. Kurs og liknande kan ein alltids arrangere, men det er viktig å få dette inn i formaliserte rammer og unngå at ein er avhengig av lokale eller regionale initiativ. Det vil innebere eit klårt framskritt om ein gir politiutdanna personell, ambulansearbeidarar og brannmenn høve til å ta eit kort felles studium kor denne problematikken er sentral. Dette handlar om at dei som rykker ut til ein skadestad, i størst mogleg grad skal kunne sjå det same bildet når dei kjem dit, med mål om å gjere gode taktiske vurderingar og å handle synkronisert og effektivt. I og med at det ikkje eksisterer eit felles opplæringstilbod – kall det gjerne eit «samvirkefag» – i utdanningsinstitusjonane som tilbyr studiar til redningsetatane, er det rimeleg å anta at føresetnadene for å etablere felles mentale modellar er små. Ei felles forståing av kva slags grunnleggjande taktiske utfordringar som finst på ein skadestad, vil gjere at arbeidet sannsynligvis skjer raskare og med eit betre samspel mellom dei ulike aktørane, enn om ein ikkje har denne felles forståinga. At ein ikkje har vore gode nok på dette området, blir illustrert ved at ein i dag opererer med ei redningshandbok frå 1980. Det er behov for å etablere ein nasjonal standard for samvirke og skadestadstaktikk i nødetatane. Etter det eg kjenner til, har det vorte teke initiativ både frå ambulansetenesta og Politihøgskulen til å etablere noko slikt som eit felles studium. Det er uttrykt eit sterkt ønske om at eit samvirkefag må inn i høgskuletilbodet. Det er viktig at eit slikt fag er ein del av grunnutdanninga til nye kandidatar, men også at dei som praktiserer i dag, kan nyttiggjere seg slik kunnskap. Derfor er det interessant å høyre frå justis- og beredskapsministeren kva slags tankar han har om dette. For å få kontinuitet og få etablert gode fagmiljø er vi avhengige av at dette faget kjem inn i høgskulesystemet. Samfunnet utviklar seg. I takt med denne utviklinga vil også skade- og ulukkesbildet kunne endre seg. Fleire skarpe situasjonar kan oppstå, og skadeomfanget kan vere enormt. Naturkatastrofar vil også komme frå tid til anna. I kritiske situasjonar er det viktig at dei som hindrar, reparerer og kjempar mot, er trygge på kvarandre sine roller og kunnskap og at dei har ein grunnleggjande tillit til kvarandre. Eg håpar regjeringa vil gi eit klårt signal til relevante utdanningsinstitusjonar og sørgje for at dei blir sette i stand til å etablere eit utdanningsløp med eit felles studium raskt.