Jon Lilletun (Kristelig Folkeparti), 1999-02-17:
Spørsmålet som representanten Tingelstad tek opp, rører ved to sentrale problemstillingar: behovet for arbeidskraft i grunnskulen og bruk av innvandrarars kompetanse. Forhold som gjeld behov for arbeidskraft i opplæringssystemet, vil som kjent bli lagde fram for Stortinget i samband med ein handlingsplan for rekruttering til læraryrket. Når det gjeld godkjenning av utanlandsk lærarutdanning, er det ulike ordningar og avtalar som gjeld. Dei nordiske landa og EU/EØS-landa har inngått avtalar, slik at desse områda fungerer som ein felles arbeidsmarknad. For å få godkjenning som lærar i Noreg er det for statsborgarar av EØS-land som hovudregel tilstrekkeleg å leggje fram dokumentasjon som viser at ein er kvalifisert for yrket i heimlandet eller i eit anna EØS-land. Dersom det er vesentlege skilnader i utdanningas lengd eller innhald, kan det krevjast at søkjaren kompenserer for dette i form av yrkeserfaring eller praksisperiode. For godkjenning av lærarutdanning frå land utafor EØS-området gjeld eigne reglar, med bl.a. krav om tilleggsprøve. Utanlandsk lærarutdanning kan godkjennast av Kyrkje-, utdannings- og forskingsdepartementet ved dei statlege utdanningskontora etter råd frå Informasjonssenter for internasjonal utdanning – NAIC – og i einskilde høve av dei høgre lærestadene. I samsvar med Stortingets ynske er NAIC styrkt med to stillingar, og organet er frå 1. januar 1999 lagt under Noregsnettrådet. Eg trur dette vil gjere søknadsprosedyren til NAIC enklare og sakshandsamingstida kortare enn tidlegare, slik at ein sikrar meir effektiv og heilskapleg vurdering av utanlandsk utdanning. Framandspråklege som ikkje har lærarutdanning frå heimlandet, men som har høgre utdanning i heimlandets språk og kultur, kan òg kvalifisere seg til læraryrket i Noreg ved å ta eittårig, tilrettelagd pedagogisk utdanning. Eg meiner at vi såleis har lagt til rette for ordningar som langt på veg er føremålstenlege for godkjenning av utanlandsk lærarutdanning, og som sikrar dei kvalitetskrava som er ynskjelege for arbeid i den norske einskapsskulen. Eg ser likevel, slik representanten Tingelstad peikar på, at det er fleire utfordringar å gripe tak i for betre å kunne utnytte den kompetansen som mange av våre nye landsmenn har med seg. Mellom anna må vi verte flinkare til å gje informasjon om og leggje til rette for ein utdanningsveg for dei personane som har behov for å komplettere si utdanning for å få godkjenning som lærar. For betre å kunne ta omsyn til slike individuelle behov har Skolenes Landsforbund og Norsk Lærerlag sett i verk eit prosjekt for å kartleggje behov og vurdere modellar for kompetansegjevande utdanning for utanlandsk lærarutdanning. Prosjektet er støtta av Arbeids – og administrasjonsdepartementet og har m.a. lagt vekt på samarbeid med høgskulane i Oslo, Agder og Sør-Trøndelag. I 1998 vart ca. 60 studentar tekne opp til kompetansegjevande kompletteringsutdanning ved desse høgskulane. I tillegg er det andre høgskular som vurderer å etablere eit slikt tilbod. Dette er eit prosjekt som eg ser har fleire verdfulle sider med tanke på å leggje til rette for individuelt tilpassa utdanningsopplegg, og eg vil med interesse fylgje det vidare. I tillegg til dei ordningar og tiltak som er skisserte ovanfor, har departementet i noverande lærarutdanningslov ein heimel til å dispensere frå dei utdanningskrava som er nedfelte i forskrift, når særlege omsyn gjer dette ynskjeleg. Eg vil leggje vekt på at departementet skal nytte eit slikt høve når det er fagleg og pedagogisk grunnlag for det.