Bård Vegar Solhjell (Sosialistisk Venstreparti), 2014-02-25:
Det er svært mykje å seie om debatten om krigen i Afghanistan – vedtaka rundt det og ulike sider av det – men eg tenkte eg skulle la det liggje no. Det har vore mange høve før, og det kjem høve igjen til ein breiare debatt om det. Eg vil heller gå inn i det som er sjølve spørsmålet, nemlig behovet for ei evaluering. Eg deler det synet som alle andre som har hatt ordet her, har. Det er klokt å gjennomføre ei breitt grunnlagd evaluering. Eg trur at det tidspunktet regjeringa har antyda til komiteen, er riktig. Det høyrest ut som rett «timing» for å gjere det. Eg synest at hovudinnhaldet i det dei har meldt – det er jo foreløpig overordna – står riktig fram. Lat meg seie nokre utdjupande ord om nokre moment eg synest vil vere viktige. For det første er dette den absolutt største, mest langvarige og mest tøffe krigsdeltakinga og militære operasjonen Noreg har delteke i etter den andre verdskrigen. Det vert kolossalt viktig å evaluere grundig sjølve operasjonen, ikkje minst i forhold til dei enorme ressursane vi har brukt, og tap av menneskeliv. Eg vil òg leggje vekt på korleis soldatane i ettertid handterer det, og korleis det er for dei pårørande og familie i ettertid – eit moment eg synest det vil vere viktig at kjem fram i ei samla evaluering. Så synest eg at ein må ettergå den sivile utviklingsinnsatsen, kanskje ikkje berre spesifikt i forhold til korleis han fungerer, for det finst godt etablerte rutinar innanfor utviklingsverda, men eit fundamentalt spørsmål vi må stille oss, er forholdet mellom den sivile og den militære utviklingsinnsatsen. Viss vi samanliknar med Rest-Jugoslavia på 1990-tallet og Irak, er bildet at forholdstalet – kor lite som er brukt på utvikling i Afghanistan i forhold til den militære innsatsen – enormt forskjellig i dei operasjonane. Forholdstalet var langt høgare for sivile, og særleg stor er forskjellen i forhold til Jugoslavia. Det er eit tankekors. Korleis det samla bildet har påverka, er det viktig å sjå på, i tillegg til det som andre har vore inne på, korleis samhandling har fungert. Eg trur det samla politiske bildet av viljen til å gå tidleg nok inn i ein brei politisk prosess, i tillegg til den sivile utviklinga og den militære operasjonen, vil vere svært viktig. Etter mitt syn er det ein av dei feila som i mange år vart gjord, og som det var mogleg å forstå var feil den gongen òg. Det å gå villig inn i det er viktig. Så er mi erfaring at omtrent alle som har meiningar om Afghanistan, ikkje minst dei som har tenestegjort der på vegner av Noreg, er ekstremt opptekne av ærlegdom rundt det som skjer. Ein av dei måtane vi kan gjere ære på den innsatsen dei har lagt ned, er å ha ein dønn ærleg gjennomgang og evaluering av det som har skjedd. Det trur eg vil vere viktig for dei som har tenestegjort militært, for andre som har delteke i Afghanistan, og for at vi skal ha læring av det i ettertid. Så vil eg berre heilt til slutt nemne at det er ein liten merknad her som tre av partia, bl.a. SV, har, og som eg synest det er vanskeleg å forstå kvifor ikkje alle har slutta seg til. Det er fordi det vert understreka av ein samla komité at det er viktig med ein brei gjennomgang sivilt, militært, politisk, men så er det nokre av partia som skriv at det er viktig at alle dei perspektiva er representerte i gjennomgangen. Det har fleirtalet valt ikkje å slutte seg til. Det kan jo vere av tekniske årsaker, at dei ikkje vil at det skal stå i ei innstilling. Eg kunne tenkje meg å høyre anten forsvarsministeren eller utanriksministeren bekrefte at ein faktisk vil sørgje for ein brei representasjon. Det kan òg vere at det vil verte meir enn eitt utval osv. for alt eg veit, men eg vil understreke at det å ha ein brei kompetanse representert ser eg på som svært viktig, viss det skal verte ei god evaluering.