Magnhild Meltveit Kleppa (Senterpartiet), 2003-01-14:
Senterpartiet ynskjer desentralisering av makt, kapital og busetjing. Vi trur det er slik vi best kan nytta dei rike naturressursane som landet vårt har, og vi trur òg det er slik dei menneskelege ressursane best kan nyttast. Vi meiner SV her har teke eit viktig initiativ. Det er nødvendig å fokusera på rekrutteringa til eit mangfald av arbeidsplassar i Distrikts-Noreg. Vi er samde i det som SV peikar på i sitt framlegg, at låg rekruttering av unge folk på sikt vil føra til mindre nyskaping, utvikling og dynamikk i næringane. Difor er det spesielt viktig å få fram ulike årsaker til manglande rekruttering i dei ulike næringane, og få fram tiltak som kan løysa desse utfordringane. Departementet har levert ein omfattande kommentar til dette framlegget – ein kommentar som dokumenterer at årsakene til at busetjingsmønsteret er som det er, og at det ser ut til å gå i ei sentraliserande retning, er kompliserte. Eg finn grunn til å retta merksemda mot ei utsegn frå departementet der det vert sagt at det ser ut til å vera ein overkapasitet i nokre av dei mest dominerande distriktsnæringane. Frå min ståstad vil eg nok seia at når landbruk og fiske der er nemnde, må ein kunna stilla spørsmål ved om det er overkapasiteten som er poenget, eller om det faktisk er slik at det her hadde vore rom for fleire om det hadde vore gitt andre signal, om det hadde vore eit anna engasjement for å få fram dei moglegheitene som ligg føre. Det er jo slik at dersom ein vil undergrava betydninga av ei næring, så driv ein systematisk med utryggleik, haldningsskapande utsegner, som skapar tvil om dette verkeleg er ei næring å satsa på framover. Eg skulle ynskja at ein frå Regjeringa si side på ein heilt annan måte ville ta eit initiativ for å skapa føreseielegheit og dermed òg optimisme. Fleirtalet har peikt på kommunane si avgjerande rolle for å sikra fleire unge varierte arbeidsplassar. Det kan ikkje reisast tvil om at kommunane sine eigne moglegheiter her, både dei ressursane som dei har til å setja inn i skulane, dei moglegheitene som er gjennom kommunale næringsfond, og òg gjennom sjølv å ta initiativ til varierte arbeidsplassar, har betydning. Når det gjeld den vidaregåande skulen, er det slik at det at det er ein vidaregåande skule med eit breitt spekter av tilbod innanfor den regionen der den enkelte veks opp, har sjølvsagt òg betydning for den tilknytinga som mange føler, og det har betydning for den lokale kjennskapen som ein får til det lokale næringslivet og dei moglegheitene som ligg der. Eg trur det er rett, som representantane Andersen og Schjøtt-Pedersen har peikt på, at det i seg sjølv å gi både grunnskulen og den vidaregåande skulen moglegheit til tett kontakt med det lokale næringslivet er eit viktig verkemiddel i forhold til å bevisstgjera den enkelte ungdommen. Lat meg der peika på dei moglegheitene som ligg innanfor dei prosjekta som kallast «Distriktsaktiv skule». Her har det no rundt omkring grodd opp ei rekkje elevbedrifter der elevane har hatt både moglegheit til å prøva ut ulike stillingar innanfor ei bedrift og moglegheit til tett kontakt med ulike sider av det lokale næringslivet. Og det er faktisk slik at på enkelte skular har dette føregått over så lang tid at nokre elevar no kan finnast igjen i leiande stillingar og innanfor yrke som dei frå før ikkje hadde vurdert. Frå mitt eige område har steintrolla frå Årdal skule vore eitt eksempel på ein lokal ressurs som har vorte utnytta, som faktisk har skapt ny verksemd, og som har gitt mange unge moglegheit til å bruka sider av seg sjølve som dei frå før ikkje hadde høve til innanfor den ordinære skuleverksemda. Når det gjeld det å satsa på entreprenørskap i skulen, håpar eg at verkemiddelmeldinga vil betona nettopp denne kontakten som bør vera der, og at ho vil understreka korleis ein kan stimulera kommunane til ytterlegare å satsa på det. Per Sandberg har peikt på dei store moglegheitene som ligg innan reiseliv, innan breiband og innan ny teknologi. Eg deler hans oppfatning av det tragiske i at vi innanfor både årets budsjett og meir på lengre sikt ikkje skal vera villige til å finna rom for å styrkja infrastrukturen og bidra med statleg medverking, slik at tilgangen til breiband kan oppnåast for langt fleire. Det er eit typisk eksempel på at ein ikkje kan lena seg til marknadskreftene, slik som regjeringspartia uavlateleg synest å vilja understreka. Det er nødvendig i den meldinga som no skal koma, og i andre stortingsdokument, at Regjeringa er kreativ. Det er ikkje alltid det er dei store midlane som skal til. Lat meg minna om kva ein har fått til innanfor Kvinnebanken Norgesnett. Difor ynskjer eg òg at denne stortingsmeldinga nemner konkrete, positive eksempel som kan øverførast til andre område. Så har sjølvsagt òg denne debatten og innstillinga i denne saka vist at det går skiljelinjer i denne salen i forhold til kva som her skal til, men likevel: Lat oss òg vera opptekne av dei positive moglegheitene som kan liggja her, dei moglegheitene som kan vera til å få til fleirtal for å sikra fleire unge reelle valmoglegheiter òg til å busetja seg i Distrikts-Noreg. Det er til det beste for Distrikts-Noreg, ja vel, men det er faktisk òg det beste for dei største pressområda i landet vårt at vi utnyttar moglegheitene i distrikta òg framover.