Kjersti Toppe (Senterpartiet), 2021-06-02:
Ei av velferdsstaten si viktigaste oppgåve er å gi trygge og gode tenester for dei med størst behov. Regjeringa har lagt fram likeverdsreforma, som skal retta merksemda mot tilboda til barn og barnefamiliar som har behov for samansette tenester. Målet er alle einige i, at desse skal ta imot samanhengande tenester, skal vera sjef i eige liv, ha ein meiningsfylt kvardag og oppleva ivaretaking og inkludering som pårørande. Det er òg desse fire innsatsområda som vert tatt opp i planen, og som skal bidra til at vi når desse måla. Regjeringa skriv at reforma skal gjennomførast i perioden 2019–2023. I meldinga vert det vist til både gjennomførte, pågåande og nye tiltak. Fleire offentlege rapportar har synleggjort behovet for ei likeverdsreform, og vi har hatt mange debattar her i Stortinget. For barn og unge med funksjonsnedsettingar er det ei særleg utfordring knytt til umyndiggjering og manglande brukarmedverknad. Sjølv om ein samla komité står bak intensjonen og i stor grad er einige om tiltaka, er meldinga òg kritisert for å vera for lite konkret, og for at mange av tiltaka er enda fleire utgreiingar, nye gjennomgangar, meir kunnskapsinnhenting og varsel om fleire handlingsplanar og stortingsmeldingar. Dei konkrete lovendringane vert presenterte i Prop. 100 L for 2020–2021, som vi òg debatterer i dag i denne samledebatten. Eit forslag til lovendring er at ein vil leggja til rette for auka behandling av personopplysningar for å nå måla om betre velferdstenester for barn og unge. Det vert òg føreslått å tydeleggjera, harmonisera og styrkja sektorens plikt til samarbeid, og at merksemdsplikt og opplysningsplikt til barnevernstenesta skal omfatta alle som utøver teneste eller har arbeid etter opplæringslova og friskulelova. Eit forslag som eg vil trekkja fram, er forslaget om lovpålagte samarbeidsavtaler som skal utvidast til òg å gjelda barn og unge med behov. Eit fleirtal i komiteen vil gå lenger og ber om ei utgreiing av å lovfesta barns rett til heilskaplege og koordinerte tenester. Desse partia vil gjera greie for det i sine innlegg. Forslaget om barnekoordinator har fått størst merksemd. Det skal innførast som både eit pliktvedtak og ein rett. Forslaget får oppslutning av ein samla komité. Rett til barnekoordinator skal gjelda for familiar med barn, eller som ventar barn, med alvorleg sjukdom. Samtidig vert det føreslått å fastsetja retten til den etablerte koordinatorordninga vi har i dag. Mange foreldre opplever at informasjonen om tenestene og hjelpesystemet er mangelfull, tilfeldig og personavhengig, og at det er dei sjølve som må vera sin eigen koordinator og finna ut av, utløysa og koordinera den hjelpa dei har behov for. Mange opplever òg at hjelpetilbodet er for knapt, at det er for fragmentert og for lite koordinert. Håpet er at rett til barnekoordinator vil kunna gi foreldre avlasting og hjelp til å manøvrera behova til kvar tid. Ein samla komité strekar under at kravet om «alvorlighet» ikkje må tolkast for strengt. I innstillinga er Senterpartiet med i merknader der vi viser til at fleire høyringsinstansar problematiserer at det kan verta uklart kva som er barnekoordinatoren sitt ansvar, og kva som er ansvaret til den eksisterande koordinatorordninga. Vi skriv òg at det er ei generell utfordring i dagens helsevesen at Stortinget lovfestar nye pasientrettar utan at dette får særlege konsekvensar for pasientane likevel fordi ordninga ikkje er finansiert og ikkje vert tilbydd. Eit eksempel er kontaktlegeordninga og retten til koordinator i dagens spesialisthelseteneste. Vi fremjar òg eit forslag om fullfinansiering. Med det vil eg ta opp dei forslaga Senterpartiet er med på saman med Arbeidarpartiet og SV.