Jenny Klinge (Senterpartiet), 2007-03-29:
Stortingsfleirtalet satsar på jarnbanen, og har m.a. auka jarnbaneinvesteringane med 50 pst. Dette er offensivt og framtidsretta – offensivt fordi det er eit reelt lyft for jarnbanen, framtidsretta fordi jarnbane er den mest miljøvenlege transportforma. For å sikre oss og kloden vår ei god framtid må vi få ned utsleppa av klimagassar. Forhåpentlegvis vil vi med ei målretta satsing på jarnbane redusere forureinande bilkøyring og varetransport med lastebilar. Som saksordføraren peika på, er infrastrukturen ein viktig føresetnad for NSB. Auka løyvingar til infrastruktur inneber at det blir mogleg å utvikle både person- og godstrafikken. Eg vil i innlegget mitt særleg ta for meg godstrafikken, fordi denne har mykje å seie både for miljøet og for næringslivet vårt. Eit døme er Meråkerbanen, der næringslivet har gjeve klår melding om at dei vil flytte mykje gods frå veg til bane dersom vi føretek ei oppgradering. No har vi sett av så mykje midlar at vi kan få til ei større, samanhengande oppgradering der. Aksellasta på Meråkerbanen kan såleis endeleg kome opp på standardnivået, som er 22,5 tonn. Berre for Norske Skog vil dette bety ei innsparing i transportkostnadene på mange millionar kroner. Vidare er vi no i ferd med å oppgradere aksellasten på Rørosbanen og Solørbanen til 25 tonn, og vi har forsert utbygginga av eit såkalla fjernstyringsanlegg på Nordlandsbanen, noko som vil auke kapasiteten på banen, redusere køyretida og i tillegg gjere det lettare å køyre inn forseinkingar. Vi har følgt opp med pengar til Alnabruterminalen, som er den største flaskehalsen for godstransporten. Det er også full framdrift på terminalen på Gandal i Stavanger. Dette fører til vesentleg meir effektive terminalar, som kan handtere større volum på kortare tid, og vil gjere det mogleg for eit godstog å køyre tur-retur Stavanger–Oslo i løpet av eit døgn. Det gjer igjen at eit tog kan ha faste ruter, og dermed får ein utnytta materiellet langt betre. Det er altså mange gode grep som allereie er tekne, eller som er i ferd med å bli tekne. Ei vidare satsing på dobbeltspor, kryssingsspor og oppgradering av infrastrukturen vil føre oss endå nærare målet om at mest mogleg av godstrafikken skal over frå veg til bane. Til slutt nokre ord om to viktige tema som NSB som ein offentleg aktør må ta omsyn til vidare. Det første er universell utforming. I 2007 er det pinleg at vi ikkje er komne lenger med å gjere bygningar og transportmiddel tilgjengelege for alle. Eg vil understreke ansvaret NSB har for å oppfylle det ambisiøse, men like fullt rettferdige målet om universell utforming. Det andre og siste eg vil ta opp, er noko som ikkje er omtalt i meldinga, nemleg språkpolitikken til konsernet. Utgangspunktet er NSB sine eigne vedtekter, som slår fast at prinsippa i mållova skal følgjast så langt råd er. I merknadene frå eit fleirtal i komiteen blir det påpeika at NSB som statleg bedrift har eit ansvar i denne samanhengen. Eg er glad for at Venstre og Kristeleg Folkeparti har stått saman med regjeringspartia om dette, og eg håpar at NSB tek med seg dette signalet frå eit breitt fleirtal. Det er viktig av to grunnar. NSB er ein språkleg aktør, ein språkprodusent, gjennom reklamemateriell, skilt og i det heile i sin kommunikasjon med omverda. Som statleg bedrift har NSB eit medansvar for tiltak som sikrar språkleg mangfald: nynorsk og bokmål. Det andre er NSB sitt omdømme. Over ein halv million nordmenn kan på eit eller anna vis klassifiserast som nynorskbrukarar. Mange av NSB sine kundar brukar nynorsk. Det vil styrkje og forbetre NSB sitt omdømme om selskapet er bevisst på å møte kundane på språket deira. Det viktigaste i denne saka er at toga går oftast mogleg og til rett tid, og at NSB leverer det dei lovar, men av og til – som her og no – er det også meiningsfullt å minne om oppgåver, plikter og ansvar som fort kjem i skuggen, som t.d. språkpolitikk. Uansett er det – som sagt – svært gledeleg at eit stort, breitt og kvalifisert fleirtal i Stortinget meiner at dette faktisk er eit poeng. Så ser vi fram til ei vidare satsing på jarnbane i tida som kjem, og ønskjer NSB lukke til med å gjere tilbodet innan person- og godstrafikken meir kundetilpassa på alle måtar.