Bård Vegar Solhjell (Sosialistisk Venstreparti), 2012-12-18:
Eg meiner motsegnsinstituttet er nødvendig for å vareta nasjonale interesser, men det er behov for å betre praksis. I 2011 vart det vedteke ca. 2 100 arealplanar i Noreg. Av dei vart 770, eller om lag 34 pst., møtte med motsegner. Det har vore ein svak auke det siste tiåret, noko som gjer at det kan vere grunn til å sjå nærmare på det. Eg trur at når mange avgjerder som vert tekne i ein kommune, får konsekvensar for langt fleire av dei som avgjerda angår, enn for dei som tek ho, er kjernen her korleis vi handterer det. Når avgjerda får konsekvensar for andre i kommunen og for andre kommunar med omsyn til statleg vedteken politikk – korleis handterer vi det? Motsegnsinstituttet er svaret på det, altså ei moglegheit til å kome med innvendingar, motsegner, mot eit vedtak, basert på at det er overordna retningslinjer og føringar som er viktige, og som dei kan bryte med. I 99 pst. av tilfella, som det har vore sagt her, fører slike innvendingar til endringar, store eller mindre, der ein tek omsyn til innvendingane og vert einig. I 1 pst. av tilfella klarer ein ikkje å bli einig, og saka går til Miljøverndepartementet. Det er òg uttrykk for at vi legg vekt på det vi kaller kollektiv fornuft. Kvar og ein av oss kan kanskje ønskje oss ei hytte på stranda, men det kan faktisk øydeleggje for andres tilgang til viktige friluftsområde. Å fjerne eller sterkt avgrense motsegnstilgangen betyr å styrkje den enkeltes utbyggingsinteresse som går ut over fellesskapets interesser, og det vil gjere det vanskelegare å få til ei langsiktig, berekraftig arealforvalting i landet, slik Stortinget har vedteke. På bakgrunn av debatten rundt motsegnsinstituttet har Miljøverndepartementet sett i gang eit arbeid med gjennomgang av motsegnsinstituttet i plan- og bygningslova. Vi har òg starta ein gjennomgang av ansvarsfordeling og rutinar med tolv involverte departementer for å innhente fakta og erfaringar, med sikte på å gjere ei heilskapleg vurdering av om praksisen er i tråd med lovas intensjonar. I tillegg skal KOSTRA-tal verte analyserte, der vi skal gå inn og sjå nærmare på enkelte utvalde kommunar og fylke. Det er tre perspektiv eg særleg har lyst til å nemne, som er viktige i denne gjennomgangen. Det første er at det må vere eit mål at det berre vert varsla eller fremja motsegner ved viktige regionale og nasjonale interesser, eller i spørsmål som av andre grunnar har vesentleg betydning for vedkomande organs saksområde – altså det å unngå unødvendig statleg innblanding. Som ein av representantane sa tidlegare, ein skal berre ha nødvendig statleg innblanding. For det andre skal motsegnsorgana vere tidleg inne i planprosessane. Det trur eg er noko som alle som jobbar med politikk eller vedtak på ulike måtar, vil kjenne igjen, at ein er open for innvendingar, men legg vekt på at innvendingane må kome tidleg i ein prosess, slik at ein raskt kan ha oversikt over det fulle biletet når ein går vidare. For det tredje bør det vurderast samordning av statlege motsegner. Det er i dag mange instansar av forskjellig slag. Fylkesmannen har mest, fylkeskommunen har ein ganske stor del av motsegnene, og det er nokre andre statlege instansar som har motsegnstilgang. Så korleis ein skal sikre ei betre samordning, vil vere eit viktig arbeid å sjå på. Eg vil òg leggje vekt på at det kan vere aktuelt å vurdere å sjå på om det i delar av landet vert gjort på gode måtar som andre kan lære av. Spørsmålet om ein eigen forvaltingsdomstol for kommunale plansaker har tidlegare vore behandla og avvist av Stortinget, på grunnlag av representantforslag og behandling av plan- og bygningslova. Eg meiner motsegnssystemet er ein betre måte å kontrollere at planvedtaka er innanfor lovas rammer, enn å opprette ein forvaltingsdomstol. For det første er eg sterkt skeptisk til ei ytterlegare rettsleggjering. Eg trur at det er folkevalde organ som i størst mogleg grad må ta avgjerda, basert på innvendingar og overordna retningslinjer. For det andre kan eg ikke sjå behovet for eit nytt byråkrati. Eg trur det er viktig å halde seg med eit godt embetsverk og eit godt byråkrati, men eg kan ikkje sjå at det er klokt å byggje opp eit nytt element. Til slutt: Eit land må forvalte dei viktigaste ressursane saman etter overordna praksis – menneska, naturressursane og areala.