Eli Sollied Øveraas (Senterpartiet), 2003-06-16:
Innleiingsvis vil eg gi uttrykk for at det er ei omfattande melding vi skal behandle, og at Senterpartiet i hovudsak stør innhaldet. Meldinga er full av fine ord om strategiar, statsingsområde og tiltak som nok vil krevje ressursar dersom ein skal kunne få dette gjennomført. Senterpartiet er einig i det meste av det som vert skissert. Men skal vi lykkast, vil det nok vere avgjerande at dei mange gode tiltaka vert følgde opp med nødvendige midlar. Det er med undring eg registrerer at representanten Rafiq bruka veldig mykje av tida si til å raljere over Senterpartiet, Arbeidarpartiet og SV, samtidig som representanten fokuserer på den gode kommuneøkonomien, når vi debatterer ei melding som går på barn og unges oppvekstvilkår. Senterpartiet legg vekt på at familien har vore og framleis skal vere ein viktig arena kring oppveksten for barn og unge. Sjølv om samfunnet er i stadig endring, med fleire og fleire utfordringar både for barn og vaksne, er det truleg slik at aldri har så mange foreldre følgt barna sine så tett som dei gjer i dag. Det er i dag annleis å vere barn og foreldre enn det var for berre få år sidan. Mange foreldre har eit meir krevjande arbeidsliv. Det er foreldre som har pengar, men ikkje tid. Det er mange som manglar eit nettverk og ikkje har familie rundt seg. Teknologien har invadert barnerommet, og stadig fleire barn brukar meir og meir av tida si framfor diverse skjermar. Mange har nok vorte det ein kan kalle tida sin fange, og har trudd at teknologien skulle løyse tidsklemma. Men vi må berre erkjenne følgjande: Teknologien gir fleire moglegheiter, som igjen krev meir tid. Derfor meiner Senterpartiet at omgrepet «tidspolitikk» må få større merksemd i norsk politikk. Det er på den bakgrunnen Senterpartiet har peika på ein del samfunnsmessige tiltak og grep for at foreldre skal få hjelp i ein tidsklemd kvardag og for å ta tida attende. Eg vil nemne ei styrking av tidskontoordningane og av omsorgslønnsordningane som eksempel på kva grep vi kan bidra med. Barnehageplass til ein overkomeleg pris er eit viktig element i ein heilskapleg familiepolitikk. Skal småbarnsforeldre ha reell valfridom, er dette etter mi meining heilt avgjerande. Vi må ha fleksible barnehageordningar tilpassa brukarane, skal det kome familiane til gode. Og med eit samla storting bak barnehagemeldinga, som vi skal behandle seinare i dag, har eg stor tru på at vi skal nå det målet. Og anten representanten Rafiq likar det eller ikkje, vil dette koste pengar. Barn og unge kan trygt karakteriserast som den viktigaste ressursen vi har. Investeringar til beste for barn og unge er ei investering for framtida. Her kunne eg nemnt ei rekkje tiltak for å leggje til rette for trygge og inkluderande lokalsamfunn, men eg vil spesielt peike på dei utfordringane vi har innanfor trafikktryggleik. I mitt heimfylke har vi jobba mykje med trafikktryggleiksplanar for kommunane med tanke på å få ein sikker skuleveg og få ned talet på trafikkulykker. Det er forstemmande at det er mangel på pengar som set grenser for det å sikre skulevegen for mange barn. Arbeidsløysa er høg og veksande, mange anleggsmaskiner står, medan hundrevis av samfunnsnyttige oppgåver står i kø for å bli løyste. Det er uforståande at vi har råd til å betale arbeidsløysepengar, men ikkje råd til å sikre skulevegen til barna våre. Eit nytt omgrep som gir grunn til ettertanke og uro, er den såkalla 20-årskrisa. Unge menneske er utsette for sterke krav og systempress i eit samfunn som dyrkar dei vellykka, og press når det gjeld karakterar, utdanning og krav i arbeidslivet. Den eksplosive auken i utbrentheit blant unge er ein varsellampe. Kampen for å framstå som vellykka både på skulen og i karrieren, sosialt og på heimefronten, kan nok redusere livskvaliteten til altfor mange. Mange av krava i tida er urealistiske og skadelege, f.eks. kravet til utsjånad. Det er ein tankekross for oss at den vanlegaste dødsårsaka blant unge kvinner er matvegring. Kommersialisering og reklame er med på å snevre inn normalitetsomgrepet, og det er mindre rom for mangfald og individualitet. For Senterpartiet er det viktig at vi ikkje får reklame direkte retta mot barn, t.d. gjennom etermedia, og at det er forbod mot reklame i skulebøker. Det er uråd å dekkje alle område i meldinga på 5 minutt. Til slutt vil eg berre seie at førebyggingstiltak bør setjast på dagsordenen, så slepp vi å bruke så mykje tid på reparasjon.