Fredric Holen Bjørdal (Arbeiderpartiet), 2015-03-05:
Bakgrunnen for dette representantforslaget er at undersøkingar over fleire år har vist at det er nokre yrkesgrupper som er særleg utsette for vald og/eller truslar om vald i arbeidet sitt. For eksempel viser ein Fafo-rapport frå 2009 at 60 pst. av barnevernstilsette og tilsette i bustader for psykisk utviklingshemma har opplevd dette i løpet av det siste året. Det er ingenting som tyder på at desse tala har gått ned sidan 2009. Så store tal tydeleggjer at for ganske mange arbeidstakarar er vald på jobb vorten daglegdags. Det bryt med intensjonen i arbeidsmiljølova om å sikre eit arbeidsmiljø som er helsefremjande, og som gjev full tryggleik mot fysiske og psykiske skadeverknader. Seinare års alvorlege hendingar i t.d. Nav og barnevernet har aktualisert dette, og det viser at det er behov for ytterlegare tiltak. Å bli utsett for vald og truslar kan leie til alvorlege fysiske, psykiske og sosiale konsekvensar for arbeidstakarar. I mange tilfelle vil dette gå ut over arbeidsevna. 137 000 arbeidstakarar blir utsette for vald eller truslar minst ein gong i månaden, ifølgje Arbeidstilsynet. Å bli utsett for dette er ikkje ei privatsak, men ei arbeidsmiljøutfordring som må løysast gjennom tett samarbeid mellom partane i arbeidslivet. Dette er heilt i samsvar med arbeidsmiljølova, som seier at arbeidstakarar så langt det er mogleg skal beskyttast mot vald, truslar og uheldige belastningar som følgje av kontakt med andre på jobb. Det er mange yrke som har vald og truslar som ei arbeidsmiljøutfordring. Maktutøvande yrke, som politi- og fengselsvesen, arbeidstakarar som handterer verdisaker, helsepersonell og andre i omsorgs- og servicebransjen, er blant dei mest utsette. Dobbelt så mange kvinner som menn rapporterer om vald og truslar. Det er ein del bransjar som har ei negativ utvikling. For eksempel vart talet på registrete hendingar i Nav nesten firedobla frå 2010 til 2013. Nav har sjølv presentert ei rekkje tiltak som bør vurderast innførte for å betre tryggleiken. Fleire tilsetteorganisasjonar meiner at dei må ta grep for å betre situasjonen. Dette høyrer med til bakgrunnen for at Arbeidarpartiet no meiner regjeringa må setje i verk fleire tiltak. Difor er vi veldig tilfredse med at ein samla komité i dag kjem med viktige signal til statsråden på dette området. Eg vil takke heile komiteen for godt samarbeid – og ein særleg takk til saksordføraren for hennar bidrag til å skape einigheit. Statsråden får i dag ei klår tilråding frå arbeids- og sosialkomiteen om at ei forskrift til arbeidsmiljølova om vald og truslar kan vere eit viktig verktøy for å møte desse utfordringane. Eg trur at ei slik forskrift er det viktigaste tiltaket i representantforslaget vi behandlar i dag. Difor er det veldig gledeleg at komiteen samrøystes anbefaler dette. Sverige har hatt ei slik forskrift sidan 1993. Dersom vi innfører tilsvarande i Noreg, blir det mogleg å få på plass systematiske, heilskaplege analysar i tryggleiksarbeidet. Det blir eit systematisk verktøy for arbeidsgjevar som bidrar til å ta på alvor dei tilsette som står i krevjande arbeidssituasjonar. Ei slik forskrift vil plassere ansvaret for tryggleikstiltak og utgreiing av desse hos arbeidsgjevar. Det må omfatte alt arbeid der det er risiko for vald eller truslar. Vidare må det i ei slik forskrift liggje krav om at arbeidsgjevar skal greie ut alle forhold som har noko å seie for vald eller truslar om vald, og setje i verk dei tiltaka som er nødvendige, f.eks. kva slags bemanning arbeidsplassen må ha for å løyse oppgåvene, eller kva slags kompetanse, korleis arbeidet må organiserast, og, vidare, korleis dei fysiske rammevilkåra må vere – i tillegg til ei vurdering av om arbeidsplassen har kompetanse og moglegheit til å løyse oppgåvene, eller om risikoen er så stor at det er andre som må involverast. Tryggleiksutstyr for raskt å kunne tilkalle hjelp i farlege situasjonar, strenge krav til risikovurdering ved aleinearbeid og ansvar for god oppfølging av valds- og trusselutsette arbeidstakarar er også sentralt innhald i ei eventuell ny forskrift. Truleg finst det mange tilfelle der sjukefråveret og uførleik kunne vorte unngått dersom oppfølginga hadde vore betre og meir systematisk. Heile komiteen er einige om utfordringsbildet her. Vi ventar no på tiltak frå regjeringa. Det blir veldig interessant å høyre korleis statsråden vil følgje opp denne komitéinnstillinga.