Hallgeir H. Langeland (Sosialistisk Venstreparti), 2009-12-15:
Som medlem av den tidlegare transportkomiteen takkar eg Arne Sortevik for saksordførarskapet. Eg veit at dette er eit område han kjempa for å få fram ei melding på i den gamle komiteen. No har han endeleg nådd det målet og fekk presentera saka. Så kan me vera ueinige politisk, men takk for saksordførarskapet. Eg synest den nye transportkomiteen må ønskja den gamle samferdselsministeren, som no er tilbake på sitt gamle fagfelt, velkomen. Ho er sikkert lei seg for at ho har skifta til eit anna fagfelt! Det dreier seg mykje om København for tida. Det dreier seg om klima, det dreier seg om å gje folk moglegheita å velja klimavenleg. I går var eg med og opna dobbeltsporet Stavanger–Sandnes, som gjer at fleire kan parkera bilen sin og ta toget. Det betyr at me kan redusera klimagassutsleppa. Den same moglegheita har me ikkje på lengre avstandar. Der er det ikkje mogleg for folk å velja eit miljøvenleg alternativ. Hanne Bjurstrøm, vår sjefsforhandlar i København, sa at ho gjerne ville velja bort fly og kunna ta toget til København og Europa og kopla seg på det europeiske høgfartsnettet. Det synest eg er eit godt utgangspunkt når me skal snakka om flytrafikk, at me òg må tenkja på dei alternativa som faktisk reduserer klimagassutsleppa – berre for å ha sagt det. Det er ein del som fyk til København, har eg registrert, med meir private løysingar. Men dersom ein tek eit rutefly til København frå Oslo, har ein like mykje klimagassutslepp på den eine turen som to innbyggjarar i Bangladesh har på eit heilt år. Då er det forståeleg at ansvaret ligg meir her heime hos oss når det gjeld å gjera noko med det. Det har me moglegheita til gjennom dei utgreiingane som skal gjerast knytte opp mot høgfartsnettet i Noreg. Me kan starta på det og kopla oss til Europa når me byggjer Oslo–Ski. For å ha sagt det til Sverre Quale og andre som er til stades her frå Avinor: Eg vil gjerne ha flytoget til Stavanger – ikkje via Gardermoen – på sikt. Når det er sagt, er det ikkje slik at eg får viljen min så raskt som eg ønskjer meg. Det betyr at eg må vera med og forsvara ein del ordningar som i dag eksisterer. Det gjeld kryssubsidieringsproblematikken. For me ser alle at me treng ein del flyplassar der det ikkje er valgmoglegheiter, og der flyet er det kollektivtilbodet ein har. Det gjeld sjølvsagt i nord, men òg ein del plassar på Vestlandet. Då må me ha eit finansieringssystem som er solidarisk. Det er vel i dag fire flyplassar som går med overskot, og Gardermoen er drivkrafta i dette. Ved å riva grunnlaget vekk for den vil me ramma distriktsflyplassane. Nokon har som vanleg billege løysingar, og dei betalar seg ut av det med statens pengar når ein kjem med nye forslag til korleis ting skal løysast. Eg trur det er kjempeviktig at me gjer det som står i Soria Moria II – sørgjer for at me ikkje svekkjer dei flyplassane me har som tener pengar, og sørgja for at me har gode distriktsflyplassar. Det er nemleg det som er eit faremoment med dei to private flyplassane som no er private og offentlege flyplassar, som me har på Torp og Rygge. Dette står fast i Soria Moria II at me ikkje skal gjera. Til slutt eit par kritiske merknader til Avinor og styret i Avinor. Me har gjennom politikken dei siste åra endra mykje på rammevilkåra. Me har ikkje teke utbytte, me har gjeve moglegheiter for låneopptak, og me har til og med løyvd pengar til Avinor for kort tid sidan. Då synest eg det er rart at det på min eigen flyplass – Sola – ikkje er bygd universelt, og at ein òg set opp eit nytt hotell, som etter mi meining er gambling med det som skjer i verda i dag knytt til finanskrisa. Eg trur at Avinor godt kan gå kritisk gjennom dei planane dei har, med tanke på at dei har ein viktig samfunnsfunksjon å vareta.