Hallgeir H. Langeland (Sosialistisk Venstreparti), 2001-06-13:
Eg tar opp SV sine forslag, sånn at eg ikkje gløymer det. Så ein kommentar til Restad og dette hemmelege brevet. Det er jo klart at for oss som er vane med å ha hemmelege tenester på nakken, er det viktig. Når det blir brukt i ein argumentasjon for Reitan, slik eg forstår det, og ein bruker dette offisielt, så blir det noko rart for SV. Forsvaret blir i dag igjen ein budsjettvinnar for dei neste fire åra. Forsvarsbudsjettet blir på minimum 29 milliardar kr kvart år. Det inneber ein vekst på 6,5 pst. Ingen andre budsjett vil kunna få ein slik vekst. Nokre burde hatt det – miljøvernbudsjettet f.eks. Det budsjettet er på 2,3 milliardar kr, altså snautt 10 pst. av forsvarsbudsjettet. SV meiner at forsvarsbudsjettet bør ligga på mellom 23 og 25 milliardar kr i året. Det er meir enn nok, ikkje minst når me ser oss rundt og prøver å finna dei reelle fiendane som gjer at alle parti, unntatt SV, meiner det er heilt nødvendig å bruka mest pengar på Forsvaret. Dagens debatt viser alle som kan sjå, kva som blir prioritert av dette Stortinget. SV vil prioritera framtida, me vil prioritera barn og unge og miljø. Me kunne f.eks. kjøpt ein berbar PC til alle ungane i grunnskulen berre for dei pengane fleirtalet i dag bruker på MTB-ar. Ja, tenk om viljen til å prioritera skulen hadde vore like stor som den er til å prioritera Forsvaret! Då ville ungar som elles må gå heim med vondt i hovudet på grunn av dårleg ventilasjon, fått ordna opp i det, og ungar som må betala skyhøge eigendelar for å koma seg på leirskule, hadde sloppe det, elles hadde ein òg fått pussa opp dei skulane som ser ut som dei skulle vore pussa opp for 50 år sidan. Grunnen til at dei andre partia ikkje prioriterer dette, er sjølvsagt at dei prioriterer Forsvaret. Dei prioriterer investeringar i Forsvaret. Dei prioriterer ikkje barn og unge og miljøet først, som SV gjer. Ja, seinast i går stemte altså alle parti, unntatt SV, mot forslaget vårt om å løyva 10 milliardar kr over ein fireårsperiode til satsing på ungdomsskulen. Då viser fleirtalet sitt sanne ansikt. SV ønskjer ikkje å følgja opp NATOs nye konsept, verdspolitikonseptet. Me ønskjer ikkje at norske styrkar skal brukast rundt omkring i verda for å forsvara NATO-medlemmene sine interesser. Den dreiinga av Noregs forsvar som blir vidareført i dag, vil SV åtvara sterkt mot. SV har derfor lagt fram eit forslag som slår fast, og som Restad nå sa at Senterpartiet er einig i, at FN er verdssamfunnets organisasjon – ikkje NATO, eller EU med sine militære ambisjonar for den saks skuld. SV forutset dermed at Senterpartiet og andre parti som meiner at folkeretten kjem først, at FN kjem først, og at det skal vera eit sånt mandat før Noreg kan delta i militære operasjonar, støttar SV sitt forslag om dette. SV ønskjer med dette utgangspunktet ikkje å styrkja NATOs posisjon i Noreg. Me ønskjer altså ikkje å legga til rette for det nye NATO-konseptet. Dette er noko av bakgrunnen for at me ikkje skal bygga opp meir NATO-aktivitet på Jåttå ved heimbyen min. Dette er, som òg Godal stadfestar i sitt innlegg, hovudgrunngjevinga for at bl.a. Høgre går inn for å legga hovudkvarteret til Jåttå – for å syta for at NATO får det som det vil. Det er meir i samsvar med SV sin politikk å plassera dette på Reitan. Det er i samsvar med SV sine forsvarspolitiske prioriteringar av miljø- og ressursvern, vår prioritering av kystvakt og kystovervaking samt det å vera til stades i Midt-Noreg. Eit samla SV kjem derfor til å gå inn for Reitan. I SV er det ikkje behov for at dei som kjem frå ulike delar av landet, skal få lov å stemma slik dei vil for å halda seg inne med dei lokale veljarane. Det synest SV er lite prinsipielt. Så til musikken. I dag tidleg dukka det i hui og hast opp nokre trombonespelarar, som saksordføraren òg var inne på, som gjer, slik det ser ut, at det kan bli fleirtal for at me kan oppretthalda korpsa i Halden og Kristiansand og behalda dei sju korpsa. Det er positivt om så skjer. SV vel i utgangspunktet å stemma for sentrumspartia sitt forslag om å oppretthalda dei viktige kulturinstitusjonane som dette er. Det er viktig òg for Forsvaret sin legitimitet at ein faktisk driv med andre ting enn kuler og krut, at ein faktisk viser at ein òg driv med kultur i Forsvaret, som desse korpsa er eit eksempel på. Skandalen i høve til Regionfelt Østlandet rullar vidare, og nå kjem støyproblematikken for fullt. At eit fleirtal har vedtatt dette hundreårets største naturinngrep, bør ikkje føra til at ein ikkje brukar vettet, heller ikkje for Høgre og Hernæs. Rett nok viser pengebruken her i dag at kostnader og store rekningar ikkje er det største problemet, men det må vera mogleg å venta med anleggsarbeida til spørsmål som gjeld støykonsesjonar, er avklarte. SV støttar sentrumspartia sitt forslag om dette. Verneplikta ser nå ut til å bli uthola, og det vil ikkje SV vera med på. SV er svært fornøgd med at eit fleirtal vil greia ut ein tredje kategori verneplikt. Det kan medverka til å styrkja verneplikta. Eg viser i den samanhengen til eit SV-forslag om ein ny militær/sivil konstruksjon for å takla miljøforureining, som ein tredje kategori. SV trur ikkje det er mogleg å koma utanom ei ny vurdering av lengda på verneplikta. Ei utgreiing av nedkorting av lengda på verneplikta samsvarer òg med den tenkinga som er velkjend i samband med utdaningsgangen i høgare utdaning. Her arbeider ein med å få meir ut av utdaninga på kortare tid. Då er det forunderleg at me ikkje skal gjera det same innan Forsvaret. Vi må kunna gå ut frå at det er mogleg å bruka mindre tid til utdaning også av vernepliktige. SV sit som kjent ikkje i forsvarskomiteen – somme vil hevda at det er eit minus. Det er det nok. Men etter å ha lese denne innstillinga med 33 romartalsforslag og 36 mindretalsforslag, i tillegg til at det i dag har dukka opp ei mengd forslag frå folk som sit i komiteen, og med så mykje som er usikkert i høve til det me held på med her og nå og med så lite semje etter mi meining, vil eg seia at her er det nokon som ikkje har gjort jobben sin, og det trur eg ein samla komite må ta ansvar for. Det blei snakka om at ein ønskjer eit nasjonalt forlik i forsvarspolitikken. Det nasjonale forliket består av 60-70 forskjellige forslag på ofte viktige punkt. Det er ikkje mykje forlik. Det er grunn til å peika på noko som eg har vore inne på før. Ein tenkjer framleis for tradisjonelt i forsvarspolitikken. Når me veit at ein kan sitta heime i stova si og driva med hacking og sabotera kommunikasjons- og styringssystem som har mykje å seia for vår forsvarsevne, er det urovekkande at forsvarskomiteen på siste eksamensdag tenkjer mest på bomber og tanks og på dyre og lite framtidsretta investeringar. Eg håpar derfor på støtte til SV sitt forslag om å fremma tiltak for ytterlegare å avgrensa datasabotasje. Forsvarskomiteen sine medlemmer har sikkert eit ulikt syn på karaktersystem og vurderingsformer i skulen. Men det er grunn til å tru at dei mest iherdige karakterskalatilhengarane i komiteen helst ikkje vil bli vurderte med skulekarakterar i dag. Det er grunn til å tru at den karakteren ville vore nedslåande.