Bård Vegar Solhjell (Sosialistisk Venstreparti), 2012-12-18:
Problemet med dei grenseoverskridande forureiningane frå nikkelproduksjonen på russisk side av grensa er og har vore ei særs vanskeleg sak. For regjeringa er det ei høgt prioritert sak å finne ei løysing som tek vare på omsynet til helse og miljø i grenseområdet. Representantforslaget gjeld same problemstilling som interpellasjonen frå representanten Jan-Henrik Fredriksen som eg svarte på i Stortinget 17. april i år. Eg vil i innlegget mitt derfor nøye meg med å gje ei oppdatering av status i saka og ei vurdering av kva vi bør gjere vidare. Sidan president Medvedevs besøk i Noreg i 2010 har vi jobba iherdig med å følgje opp felleserklæringa frå det møtet, der ein på høgste hald i Russland har erkjent at utsleppa frå nikkelproduksjonen i grenseområda er eit problem, og at russiske styresmakter skal medverke til å setje i verk nødvendige tiltak for å redusere utsleppa til eit nivå som ikkje skader helse og miljø. Som eit ledd i denne oppfølginga vart det i juli i år halde eit møte mellom norske og russiske styresmakter og ekspertar. Også bedrifta var godt representert. Det vart her heilt klart at sjølv om begge sider meiner at dei står overfor eit miljøproblem som det må gjerast noko med, er det ulike oppfatningar av kor alvorleg problemet er. På russisk side er ein mest oppteken av utslepp av svoveldioksid, medan på norsk side meiner fagfolka våre at tungmetall er det største problemet, noko som får mindre merksemd i Russland. Det var einigheit om at miljøovervakinga i grenseområdet bør styrkjast, og at ein må betre informasjonen til lokalbefolkninga om den faktiske miljøsituasjonen. Det arbeider vi no med å følgje opp. Russiske styresmakter seier til oss at ein ikkje kan krevje raskare reduksjonar enn det bedrifta toler. Det er for meg eit tankekors, all den tid selskapet har hatt store overskot dei seinare åra. Frå bedrifta si side er det vorte opplyst at dei har som mål å tilfredsstille krava i det ordinære utsleppsløyvet i løpet av 2015, noko dei ikkje gjer i dag. Det vil truleg resultere i utslepp på omkring 70 000 tonn svoveldioksid per år. På bakgrunn av det trur eg vi bør ha eit nøkternt forhold til moglegheitene for å oppnå raske reduksjonar i utslepp. Det er likevel enkelte moment som tyder på at det kan vere grunnlag for ein forsiktig optimisme i denne saka: Det eine er moderniseringa av russisk økonomi, som tvingar seg fram fordi det er eit skrikande behov for utskifting av ineffektivt og utdatert produksjonsutstyr. Det gjeld i høgste grad òg anlegget i Nikel. Det andre er den revisjonen av russisk miljøvernlovgjeving som er i gang, og som vil kunne gje Russland eit miljølovverk av internasjonal standard. Det tredje er at Russland ønskjer å verte medlem av Organisasjonen for økonomisk samarbeid og utvikling, OECD. Eit medlemskap her vil bety at Russland må akseptere dei grunnleggjande prinsippa som gjeld på miljøområdet for OECD. Det fjerde er arbeidet for å få Russland til å slutte seg til relevante internasjonale konvensjonar og avtalar på miljøområdet. Tilslutning til slike avtalar vil gje Russland dei same forpliktingane som vestlege land, noko som vil stille større krav til handling, også i denne saka. Eg meiner at den einaste farbare vegen framover i denne saka er ein aktiv dialog med russiske styresmakter og konsernet i tillegg til styrkt miljøovervaking. Vi har sjølvsagt ingen moglegheit til å setje makt bak krava om reduserte utslepp, og eg trur ikkje vi er tente med å setje denne saka opp mot anna samarbeid mellom Noreg og Russland. Noreg vil halde fram med å ta opp bekymringa over utsleppa frå Petsjenganikel på ein tydeleg måte overfor russiske styresmakter. Det vil m.a. skje i den norsk-russiske kommisjonen for økonomisk samarbeid, som skal ha sitt neste møte i februar 2013. Eg har òg skrive eit brev til Russlands minister for naturressursar og miljø, Sergej Donskoj, og bedt om eit møte med han. Vi ønskjer ein best mogleg dialog med russiske styresmakter og deler gjerne erfaringane våre for å finne gode løysingar. Eg vil likevel understreke at det er Norilsk Nickel-konsernet og russiske styresmakter som har ansvaret for at utsleppa kjem ned på eit nivå som ikkje skader helse og miljø i grenseområdet.