Olav Akselsen (Arbeiderpartiet), 2005-05-31:
Bastesen har nok misforstått litt når han seier at me utfordrar EØS-avtalen. Det gjer me ikkje. Ein av Noregs største gründerar og industribyggjarar, Sam Eyde, hadde eit valspråk eller eit slagord, nemleg: «Hvor der er vilje, er der en vei!» Nok ein gong må me konstatera at me har ei viljelaus regjering. Nok ein gong er verktøykassa tom. I merknadene ser ein at ein berre leitar etter alle problema og finn fram motargumenta, mens ein nektar å sjå moglegheitene. Dei fleste av dei forslaga som er fremma i dag, har ingenting med EØS-avtalen å gjera, og er berre norsk lovgjeving. Eg er sjølvsagt heilt einig med regjeringspartia i at det er viktig å ha orden på dei generelle rammevilkåra. Me må ha orden i økonomien i Noreg. Me må sørgja for låg rente og ein fornuftig kronekurs, men i dette tilfellet er det ikkje nok. Den norske regjeringa må vera den einaste regjeringa som baserer seg så konsekvent på ein næringsnøytral politikk. Alle andre land prøver å leggja til rette for sine næringar. Kraftforedlande industri er ei av våre viktigaste næringar. Han knivar med fiskerisektoren om å vera den nest største næringa målt i eksportverdi. Han er òg ei av våre største og viktigaste næringar når det gjeld distrikt og sysselsetjing. Denne næringa er berebjelken i mange lokalsamfunn, og kraftforedlande industri er veldig ofte hjørnesteinar i sine lokalsamfunn. Denne bransjen har vore gjennom ei kontinuerleg og imponerande utvikling dei siste tiåra, både når det gjeld effektivisering og i forhold til miljøskadelege utslepp. Det er rett å slå fast at denne industrien i dag er høgteknologisk, og norsk prosessindustri og metallurgisk industri er verdsleiande på sine felt. Om me ikkje greier å laga gode nok vilkår for denne industrien her til lands, vil han smått om senn forvitra og flytta ut. Noreg vil tapa eit høgteknologisk miljø og viktige arbeidsplassar, særleg i distrikta, og verda vil få auka miljøutslepp fordi produksjonen vil bli flytta til land med heilt andre standardar og energikjelder enn det me har her i landet. Den viktigaste innsatsfaktoren for denne industrien er elektrisk kraft. Prisen på denne krafta vil vera heilt avgjerande for framtidsutsiktene til denne næringa her i landet. Prisane på dei kontraktane som no er i ferd med å gå ut, er internasjonalt konkurransedyktige, men slik prisbiletet i Norden ser ut framover, er det lett å sjå at denne industrien vil få eit kraftig hopp i sine straumutgifter. For fleire av bedriftene er det snakk om både to- og tredobling av det som er dagens straumpris. Overskott vil bli ete opp, og Noreg vil forandra seg frå å vera ei bra lokalisering til ein dårleg plass for denne typen industri. Avviklinga av dei politisk bestemte kraftprisane skjer på eit svært ugunstig tidspunkt. Trass i at Noreg har ein energirikdom som få andre land kan drøyma om, er me avhengige av å importera straum frå utlandet for å dekkja vårt eige forbruk. At Noreg er i ein underskottssituasjon, pressar prisane oppover. Eg ser at ein i merknadene og i debatten i dag har sagt at no må dei springa ut og skaffa seg kontraktar, dei som ikkje allereie har fått det. Problemet er at i dagens marknad finst det ingen tilbydarar. Det er ikkje mogleg å skaffa seg langsiktige kontraktar i dag til ein fornuftig pris. Marknaden fungerer ikkje. Det ser ein òg på dei siste kontraktane som er inngått. Dei er svært korte og småe i volum. Søral fekk ein kontrakt på fem år. Den viktigaste enkeltfaktoren for å sikra denne industrien levelege vilkår her i landet er å skaffa nok kraft. Det betyr at me må hushaldera meir med den krafta me har, men me må òg byggja meir. Slik det ligg an i dag, er det berre gasskraft som på kort sikt kan gje oss denne effekten. Energilova er 15 år gammal. Energilova har fungert på veldig mange område, men ho sviktar etter mitt syn på det viktigaste, nemleg når det gjeld å bidra til å skaffa balanse i energien i Noreg – balanse mellom tilbod og etterspurnad. Derfor er det viktig å evaluera denne lova med sikte på å finna verkemiddel som kan få fram ny kraft. Det er òg slik at skattlegginga av kraftsektoren i dag stimulerer til spottsal framfor langsiktige kontraktar. Dette har ingenting med EØS-avtalen å gjera. Det er me i Stortinget som bestemmer kva som skal vera regelverket her. Veldig mange bedrifter går bra i dag på grunn av internasjonale rammevilkår, men me ser òg at det er mange som slit. Det er behov for å ta i eit tak. Eg vil ikkje påstå at me i Arbeidarpartiet har alle løysingane, men me har viljen, og etter mitt syn finst det ein veg.