Svein Gjelseth (Arbeiderpartiet), 2012-02-16:
Buplikta var historisk ein del av prestane si lønn. Ho er definert både i lovverket og i Tenesteordning for prestar. Eg tillet meg litt historikk: Først i 1955 vart prestane i Den norske kyrkja statslønte. Fram til då var prestegarden ein nødvendig del av prestane si lønn. Buplikta vart ikkje oppheva, sjølv om det å disponere prestegarden ikkje lenger var hovudinntekta til prestane. Den geistlege lønningslov av 1957, § 9, inneheld ein heimel om buplikt for prestane. Denne heimelen vart erstatta av ein ny – § 33 – i lov om Den norske kirke, av 7. juni 1996, som med omsyn til innhaldet er på linje med lønningslova frå 1957. Men vi skal merke oss at i den lova står det ikkje noko om buplikt. Buplikta er regulert i § 19 i Tjenesteordning for menighetsprester, som er fastsett ved kronprinsregentens resolusjon av 19. oktober 1990, i medhald av Grunnlova § 16. Dette viser at tenestebustadordninga har vore, og er, ein del av prestane sine normale tilsetjingsvilkår. Ut frå denne ordninga har prestane ikkje berre plikt, men også ein rett til å bu i den tenestebustaden som er lagd til stillinga. Dette betyr at oppheving av § 33 ikkje fjernar buplikta, men berre kommunen si plikt til å stille bustad til disposisjon for prestane. Dette vil i sin tur føre til store økonomiske og administrative konsekvensar for staten. Det har vore einigheit om buplikta og buplikta sine intensjonar. Det overordna formålet med buplikta har vore behovet for å ha presten busett innanfor soknet sine grenser ut frå nærleik, tryggleik, synlegheit og virke i lokalmiljøet ved tenestebudstadordninga å bidra til rekruttering til prestestillingar i heile landet å bidra til mobilitet i presteskapet Samfunnet og lokalsamfunna er i stadig endring. Dette må vi ta inn over oss. Nye ordningar må ofte tilpassast desse endringane. Slik er det kanskje også for prestane og ordningane deira. For andre yrkesgrupper i landet vårt er buplikta i all hovudsak oppheva. Slik sett er det nok på høg tid å sjå på om ordninga for prestane verkeleg fungerer etter intensjonane, og kva som eventuelt bør vidareførast. Etter mitt syn bør det, i tråd med utviklinga elles i samfunnet, utviklast ein praksis som er god både for presten og for soknet. Det vert for enkelt å behandle spørsmålet om buplikt utan å ta omsyn til dei store geografiske forskjellane knytte til bustadmarknaden, bustadprisar, bustadstandard og rekruttering til presteyrket. Difor vert det feil å vere heilt for eller heilt imot bupliktprinsippet før fleire sider av denne saka er grundigare utgreidde. Vi er kjende med at Presteforeningen skal behandle spørsmålet om buplikt på generalforsamlinga si no til våren. I Arbeidarpartiet finn vi det naturleg å avvente denne generalforsamlinga. Vi vil gjerne høyre og sjå innspel frå tenestemannsorganisasjonane før vi tek endeleg stilling i denne saka. Vi er glade for at Kristeleg Folkeparti og Venstre støttar regjeringspartia i dette synet. Eg synest det er noko underleg at Framstegspartiet, eit parti som vanlegvis er oppteke av å halde seg inne med Kyrkja, foreslår eit så radikalt tiltak som å fjerne heile bupliktordninga over natta, utan at dette vert drøfta med dei dette gjeld – prestane i Den norske kyrkja. Heilt til slutt vil eg takke saksordføraren for godt samarbeid. Vi får nok fleire moglegheiter til å snakke saman i denne saka.