Tor Bremer (Arbeiderpartiet), 2010-04-15:
Det er kjekt at representanten Harberg tek opp dette. Eg registrerer ei erkjenning frå Høgre, at det er uheldig at dyktige tilsette må gå i midlertidige stillingar år etter år. Dersom det i spørsmålet frå Harberg også ligg ei erkjenning av at den lange og lite ærefulle kampen som Høgre har ført for meir bruk av midlertidige stillingar i arbeidslivet, no er over, ja då skal eg meir enn gjerne bøya meg i støvet for det. Innanfor høgare utdanning vil ein nok alltid oppleve ein viss bruk av midlertidige tilsetjingar fordi det faktisk er eit godt alternativ. Sektoren har eit ikkje ubetydeleg tal tilsette i stipendiatstillingar som skal ta ei utdanning. Alternativet for desse vil vera ordinære låne- og stipendordningar. Det vil i så fall gje mindre økonomisk og sosial tryggleik. Og sidan bl.a. doktorgradsutdanninga også bidreg med kompetanse til resten av samfunnet, seier det seg sjølv at ein ikkje kan gå inn i ei fast stilling i utdanningsperioden. Men sjølv om me korrigerer for desse faktorane, er omfanget altfor høgt. Me kan ikkje innanfor høgare utdanning over tid ha ein tilsetjingspolitikk som er basert på meir bruk av midlertidige tilsetjingar enn kva som er akseptert i andre sektorar. Noko av dei beste konkurransefortrinna ein kan ha innanfor offentleg sektor, er nettopp tryggleik i stillinga. I kampen om dei beste studentane må ein akseptera at ein i forhold til privat sektor lett tapar når det gjeld lønnsnivået. Men dersom ein tapar både på løn og på tryggleik, ja då vil det i neste omgang også gå ut over kvaliteten på norsk høgare utdanning. Det har me så definitivt ikkje råd til. Frå Arbeidarpartiet sin ståstad er me overbevist om at meir bruk av faste stillingar lettare kan gje oss både fagkritiske og engasjerte forskarar. I akademia er det alltid ein viss fare for at det kan utvikla seg ein ukultur, der det å leggja fram kontroversielle forskingsresultat og meiningar lett kan skapa frykt med omsyn til vidare karriere. Difor er retten til fast tilsetjing også viktig for karriereutvikling. Det verkar som om akademia den siste tida har opplevd ein auke i arbeidskonfliktane på mange institusjonar. Då er det passande å spørja om det er slik at det som er aksepterte og respekterte prinsipp i det norske arbeidslivet, ikkje blir praktisert innanfor høgare utdanning. Sjølv om mykje av grunnlaget for eit godt arbeidsmiljø er knytt opp til faktiske rettar og spelereglar i arbeidslivet, handlar dette også om styringsutfordingar og satsing på leiarkompetanse på dei fleste nivå innan høgare utdanning. Det handlar også om korleis utøving av godt leiarskap kan sikra god ressursutnytting til meiningsfull og god forsking. Svak fagleg leiing har vore påpeika i mange av dei evalueringane Noregs forskingsråd har gjort av universitetssektoren. Det er peika på fleire årsaker. Det har ved lærestadene herska mykje uklarleik kring kva fagleg leiing bør vera. Dette er synleggjort i debatten om vald eller tilsett leiing. Det har lenge vore ein praksis at fagleg leiing blir vald blant dei tilsette og difor fungerer som representantar og talsmenn for dei. Denne modellen gjev leiaren tillit, men samtidig eit avgrensa handlingsrom. Etter Kvalitetsreforma vart det auka fokus på strategisk og effektiv leiing, og det vart difor opna for at leiarane eventuelt kunne tilsetjast i staden for å bli valde. Det er eit problem at det kan vera vanskeleg å finna personar som er både fagleg dyktige og gode leiarar. Og sidan den faglege løna med å vera leiar er liten og belastningane desto større, er kampen om desse posisjonane på nivået under rektor heller liten. Då blir det som elles i samfunnet, at sidan prestisjen i desse verva ofte er låg, er det ikkje nødvendigvis dei som er best eigna som blir leiarar. Eg trur at dette er litt av bakteppet for at akademia i media den siste tida har opplevd mykje negativ omtale av arbeidsmiljøet. I dette perspektivet blir naturlegvis dei midlertidig tilsette dei store taparane. Og som han sa, stipendiaten frå Bergen som etter mange år ved universitetet vart hivd ut: Dei som står lågast på rangstigen, kan samanliknast med den som kjem sist inn i togkupeen – ein vil aldri vera heilt velkomen. Det er difor bra at statsråden har gripe fatt i dette.