Bård Vegar Solhjell (Sosialistisk Venstreparti), 2017-01-31:
Kort tid etter at innstillinga til denne saka var avgjeven, feira utanriks- og forsvarskomiteen 100-årsjubileet sitt med stor stas her på huset. Ein av dei inviterte innleiarane var førsteamanuensis i internasjonal historie, Hanne Hagtvedt Vik, som gjekk gjennom historia til menneskerettsarbeidet i norsk utanrikspolitikk. Ho fortalde at vi var ein av til saman 14 statar som frå 1949 til 1950 utforma Den europeiske menneskerettskonvensjon, men ho sa at Noreg førte ein bremsande politikk og fortsette med det etterpå. Vi argumenterte først mot ein konvensjon og var skeptiske til forslaga om individuell klagerett og ein domstol. Så stemte vi for konvensjonen for ikkje å skilje oss ut, gav samtykke til å ratifisere, men var einige med regjeringa om å vente med dei frivillige klausulane, og vi anerkjente altså ikkje den individuelle klageretten før i 1955, og domstolen i 1964. Sidan den gongen har vi altså gått frå å vere bremsande til å vere ein viktig pådrivar i ei rekkje internasjonale menneskerettsspørsmål – men ikkje i denne saka. Ei tilslutning vil bidra til ei styrking av menneskerettane og gje oss eit legitimt grunnlag for å leggje press på andre statar der behovet for overnasjonale individklageordningar er stort. Det vil ikkje minst bidra til å styrkje FNs konvensjonsorgan, og det er heilt i tråd med det regjeringa sjølv skriv om betydninga til menneskerettane som mål og middel – og Noregs pådrivarrolle – i stortingsmeldinga om arbeidet med menneskerettar. Å la vere er det motsette av å vere ein pådrivar. Dersom alle statar hadde inntatt Noregs haldning om å avvente praksis i konvensjonsorganet, ville ingen FNs konvensjonsorgan fått nokon praksis. Å vere pådrivar er nødvendigvis å vere tidleg ute. Utan pådrivar vert det inga endring. Vi er ikkje det landet i verda som har størst behov for overvaking av menneskerettane, men når Noreg ikkje sjølv er villig til å slutte seg til den typen overvaking, er det vanskeleg for Noreg å ha truverde dersom ein ber andre statar om å gjere det. Og mens vi i det daglege ofte tenkjer på det slik at vi skal beskytte barna våre endå betre enn oss sjølve – ja, ekstra godt – er det eit faktum at i dei fleste statar, Noreg inkludert, har barn dårlegare rettstryggleik enn vaksne. Dette er òg viktig i Noreg: Ein ratifikasjon av alle tilleggsprotokollane omtalt i denne meldinga vil styrkje rettsstillinga til norske borgarar ved at det vert opna for uavhengige klageordningar gjennom ein slik ratifikasjon. Særleg ratifikasjonen av individklageordninga til barnekonvensjonen og konvensjonen om personar med nedsett funksjonsevne vart støtta av alle sivilsamfunnsorganisasjonane som deltok på høyringa. Frode Elgesem, som tidlegare er nemnd her, og som har greidd ut saka for UD, Barneombodet og ei rekkje juridiske ekspertar har anbefalt ratifikasjon av individklageordninga til barnekonvensjonen, òg etter å ha vurdert om statens handlingsrom ville ha vorte avgrensa. Eit samla uavhengig fagmiljø og sivilsamfunn meiner at ratifikasjon er eit viktig bidrag til å styrkje barns rettsstilling og fremje barns rettigheiter internasjonalt. Det same samla fagmiljøet meiner motargumenta som regjeringa og fleirtalet i komiteen framhevar, er sterkt overdrivne. Noreg er allereie tilslutta konvensjonane, og klageordninga vil ikkje medføre nye materielle forpliktingar. FN-komiteens utsegner har ikkje rettskraftsverknad i Noreg, og norske myndigheiter kan la vere å følgje utsegnene dersom ein er ueinig. Noreg er allereie tilslutta fire FN-konvensjonar på menneskerettsområdet, og vi har fått svært få klagar mot Noreg. Fleire av våre naboland har ratifisert fleire av tilleggsprotokollane utan at det har fått tydelege, dokumenterbare negative konsekvensar for handlingsrommet til desse statane. Så dette utgjer ikkje ei vesentleg svekking av handlingsrommet til nasjonale myndigheiter, men det utgjer ei styrking av rettstryggleiken til barn i Noreg og er kanskje særleg eit bidrag til å styrkje barns rettstryggleik i statar der han er svært mykje svakare enn i vårt land. Eg kan akseptere argumentet viss det er bekymringa for bindinga, som eg forstår, men så kunne ein jo – som SV her har tatt opp forslag om – greie ut og fremje forslag om ei uavhengig ordning i Noreg der barn kan klage inn brot på norsk lov og på barnekonvensjonen. Vi vil likevel føretrekkje at vi sluttar oss til – og dermed òg bidreg til oppslutnad om ein brei internasjonal konvensjon. Eg seier som statsråd Ine Eriksen Søreide sa, at det er «uforståelig og meget beklagelig» at vi ikkje sluttar oss til – det vil seie: dette sa ho før ho vart statsråd, med støtte frå alle dei andre borgarlege partia på det tidspunktet.