Fredric Holen Bjørdal (Arbeiderpartiet), 2014-11-11:
Takk, president, for eksemplarisk nynorsk. Vi forsøkjer å organisere den norske olje- og gassindustrien på same måten som den andre industrien på fastlandet – godt samarbeid mellom arbeidsgjevar, arbeidstakar og myndigheiter, stabile og gode arbeidsforhold, fokus på helse, miljø og tryggleik, satsing på innovasjon og utvikling av nye arbeidsmetodar og kamp mot sosial dumping. Petroleumsselskapa er generelt kjenneteikna av systematisk jobbing for å gjere risikoen for ulukker mindre, både for menneske og miljøet. Eit velfungerande samarbeid mellom ansvarlege aktørar og eit sterkt overvakingstilsyn er avgjerande faktorar i dagens situasjon. Utfordringane er å halde fram med den positive utviklinga vi har sett dei siste ti åra, og å leggje til rette for vidare forbetringar. Sjølv om det potensielt er stor fare for ulukker i petroleumsbransjen, er det veldig få arbeidsulukker, dødsfall og storulukker. Rett nok har vi sett ein auke i nestenulukker relatert til hydrokarbonlekkasjar og brønnkontrollhendingar mellom 2000 og 2010, som kunne ha resultert i store ulukker. Det krev ekstra merksemd. Det er særleg utfordrande å reversere den negative trenden relatert til brønnkontrollulukker og til ein viss grad hydrokarbonlekkasjane dei siste fem åra. Målet må vere å få talet på slike hendingar ytterlegare ned til der vi var, ikkje berre reversere auken dei siste ti åra. Industrien er sjølvsagt sjølv ansvarleg for å syte for gode tryggleikstilhøve til kvar tid og har lansert fleire tiltak for å oppnå forbetringar i område der ein har sett negativ utvikling. For myndigheitene er det særleg viktig å syte for at forbetringstiltaka industrien har sett i verk, er effektive, og at dei blir implementerte i heile industrien. Ein hovudprioritet for oss og Petroleumstilsynet er å overvake grupper av arbeidstakarar som er særleg utsette for risiko. Til dømes er tilsette i entreprise og innleigebyrå sett på som risikogrupper, og eit område ein må ha i fokus i framtida, må vere å forbetre tilhøva for arbeidstakarar som er særleg utsette for støy som kan øydeleggje høyrselen. Skal vi nå fram med positiv utvikling i t.d. desse risikogruppene, må alle partane kontinuerleg bli oppmoda til å halde fram med det positive arbeidet og identifisere område med forbetringspotensial. Den kanskje viktigaste faktoren i så måte er trepartssamarbeidet. God og open kommunikasjon, framforhandla semje om roller og ansvar er eit fundamentalt prinsipp for godt samarbeid. Hard HR, eller såkalla amerikanisert HR, er ikkje vår rollemodell. Mykje har skjedd innanfor HMT-arbeidet sidan pionertida på 1970- og 1980-talet, og det er takka vere den norske arbeidslivsmodellen der ein saman finn løysingar på utfordringar. På 1990-talet var det t.d. klare signal om at partane i petroleumsindustrien mangla eit felles utgangspunkt og felles forståing av risikobildet i industrien. I ei stortingsmelding frå 2003 vart det peika på at i dei seinare åra hadde ein ikkje sett nok styrke bak trepartssamarbeidet, og at det var eit behov for fornya og forsterka innsats. Konfliktnivået mellom partane såg ut til å auke, og inntrykket var at verken trepartssamarbeidet eller styringssignala frå arbeidsgjevarane i dei enkelte selskapa var gode nok. På bakgrunn av desse negative signala vart det teke spesifikke initiativ til å forbetre samarbeidet i industrien, og ein etablerte nye og vellykka trepartsarenaer, som t.d. Sikkerhetsforum. Det førte til det faktum at petroleumsindustrien no ofte blir sett på som ein pionerindustri når det gjeld samarbeid om HMT-arbeidet. Mange land ser no til oss og til arbeidet som blir gjort her. Noreg har no snart ei 50 år lang historie som olje- og gassnasjon. I denne bransjen finn vi mange av våre mest kompetente fagarbeidarar, og dei mange tusen som jobbar på sokkelen, gjer eit veldig viktig bidrag til vår samla verdiskaping. Som eg no har gjort greie for, skjer ikkje utvinning av olje og gass utan risiko. Stoltenberg-regjeringa hadde difor ein svært viktig ambisjon: Norsk petroleumsaktivitet skal vere verdsleiande innanfor helse, miljø og tryggleik. HMT-arbeid inneber å leie, kontrollere og handtere alle aspekt av helse, miljø og tryggleik i petroleumsindustrien med fokus på risiko for storulukker. Solberg-regjeringa har diverre teke ut denne formuleringa i sitt tildelingsbrev til Petroleumstilsynet. Arbeidarpartiet er kritisk til at denne formuleringa er teken bort, og finn det urovekkjande av mange grunnar. Om vi forsøkjer å konkretisere utfordringane rundt HMT-tilstanden på sokkelen, er det fleire forhold som eg meiner gjer at den ambisjonen bør bli ståande. For det første er det – sjølv om vi no er inne i ein periode med låg oljepris og nedbemanningar – venta vekst i åra framover, særleg nordpå. Debatten om oljeboring i nord skal vi la liggje til ein annan gong og til ein annan statsråd. Spørsmålet her blir om vi er førebudde på dei tøffe arktiske forholda. Eg er særleg uroa for om dei mindre rettshavarane har den kompetansen som våre store operatørselskap har, og om det i det heile er nokon andre enn Statoil som har kompetanse til å operere under arktiske forhold. Då er det interessant å høyre statsråden si vurdering av om det er nødvendig for regjeringa å setje i verk tiltak for å sikre at eventuell oljeverksemd i nye område lenger nord blir gjennomført med same HMT-standard som elles. Så er det mange som er uroa for den låge rekrutteringa innanfor offshore. Det kan gje stort press på dei tilsette og bemanningssituasjonen, samtidig som det i større og større grad blir nytta importert personell frå andre stader enn Skandinavia. Manglande språkkunnskapar kan vere ei HMT-utfordring, og eg høyrer gjerne statsråden si vurdering av om det framleis bør vere norsk språk som arbeidsspråk på norsk sokkel. Omgrepet kost–nytte har fått ein større og større plass hos operatørselskapa. Eg er veldig einig i at ein skal drive kostnadseffektivt, men det må ikkje gå på kostnad av tryggleiken, på kostnad av HMT. Vi får no høyre frå fleire hald at HMT lid under kostnadskutt. Eit døme er kutt i sikkerheitsopplæring av personell som har beredskapsoppgåver. I tillegg er det mange stader vedlikehaldsutfordringar. Installasjonane våre blir stadig eldre, og etterslepet på førebyggjande vedlikehald blir stadig større. Noko av dette er HMT-kritisk. I tillegg ser vi også tendensar til at ein går frå demokratiske til meir autoritære styrings- og leiingsideal, der selskapa i større grad enn før nyttar styringsretten framfor samarbeid med organisasjonane. Det svekkjer den norske arbeidslivsmodellen, som har lagt grunnlaget for det gode HMT-arbeidet. Alt dette er eksempel på utfordringar som potensielt truar HMT-forholda på norsk sokkel – utfordringar som eg meiner må møtast av tydelege, ambisiøse politikarar og eit sterkt trepartssamarbeid. Mitt spørsmål til statsråden blir då i dag: Kvifor har regjeringa teke ut ambisjonen om at Noreg skal vere verdsleiande innan HMT på sokkelen, og kva er eigentleg regjeringa sine ambisjonar for dette området?