Eli Sollied Øveraas (Senterpartiet), 2001-12-14:
Eg vil først gi uttrykk for glede over det økonomiske løftet som låg i kulturbudsjettet frå regjeringa Stoltenberg. Tilleggsproposisjonen frå Samarbeidsregjeringa inneheld endringar som etter Senterpartiet sitt syn er positive, men som dessverre vart endra under behandlinga i komiteen. Stortinget som eigar har eit spesielt ansvar for NRK, men NRK som lisensfinansiert, reklamefri allmennkringkastar har også eit stort ansvar. NRK sin økonomiske situasjon og framlegg til sparetiltak har skapt debatt og sterkt engasjement rundt i heile landet. Senterpartiet har vore, er og skal vere opptatt av at NRK skal ha ei sterk stilling i det mediepolitiske biletet. Då Stortinget så tidleg som hausten 1996 vedtok å auke lisensen utover departementet sitt forslag, var det ein klar føresetnad at utbyggingsplanane for distriktskontor skulle vidareførast og fullførast. Stortinget har ved fleire høve streka under at NRK ikkje har oppfylt Stortinget sine føresetnader om full utbygging av distriktskontor. Og under budsjettbehandlinga i fjor uttalte eit fleirtal at omfattande endringar i den distriktspolitiske profilen treng politisk behandling. Dette er ei klar politisk føring, som eg føreset at NRK har merka seg. Eg vil også minne om statsråd Sponheim sitt svar i spørjetimen den 21. november 2001, der han bekrefta at det frå 2002 skal etablerast eigne fjernsynssendingar i Nordland og Østfold – dei to siste fylka som står att før utbyggingsplanane er realiserte. Og med eigne sendingar meiner ein sjølvsagt sendingar på lik linje med det ein har i dei andre distriktskontora – ikkje repriseinnslag. At NRK sitt styre føreslår samanslåing av eksisterande kontor, finn eg oppsiktsvekkjande. Men når det er sagt, vil eg seie at Stortinget som eigar også må vere seg sitt økonomiske ansvar bevisst. Senterpartiet erkjenner at dei økonomiske rammetilhøva for NRK er vanskelege. Vi vil ha ein sterk allmennkringkastar, som skal lage norskproduserte program, som produserer barneprogram, og, som eg sa: Vi vil ha våre eigne distriktskontor. Skal NRK stette dei krava vi set, må vi vise vilje til å betre dei økonomiske rammene for NRK. Eg har registrert at statsråden har sagt seg villig til å gi Stortinget ei utgreiing om NRK sin situasjon. Senterpartiet har lagt inn eit forslag, forslag nr. 26, som går ut på å betre NRK sin økonomiske situasjon ved å gi NRK frådragsrett for inngåande moms og såleis likestille NRK med dei andre kommersielle TV- og radiokanalane. Det forslaget vil ikkje få fleirtal, og derfor trekkjer eg forslag nr. 26. Det er hermed varsla, og eg gir allereie nå melding om at dette vil eg kome tilbake til i samband med statsråden si utgreiing om NRK ut på nyåret. Senterpartiet meiner det hastar med å etablere ein felles nasjonal kunnskapsbase. Dette vil vi kome tilbake til under behandlinga av Dokument nr. 8:23 for 2001-2002. Men det er viktig å streke under at i ein offisielt finansiert kunnskapsbase skal båe målføra nyttast, både nynorsk og bokmål. Både Noregs Mållag og Det Norske Samlaget gjer ein stor innsats for å ta vare på nynorsken sin identitet. Ikkje minst gjeld dette sakprosa på nynorsk, som stort sett kjem ut på eitt forlag, nemleg Det Norske Samlaget. I vår internasjonaliserings- og globaliseringstid er det norske språket generelt sett under sterkt press. Ifølgje undersøkingar les norske barn dårleg, medan finnane er best i Norden. Noreg bruker meir pengar enn Finland på utdanning. Men i Finland vert det brukt i snitt 317 kr pr. innbyggjar på drift av bibliotek, medan Noreg bruker 203 kr. Finland har eit utlån på 19,3 bøker pr. innbyggjar pr. år, medan Noreg kjem ut med 5,21 bøker pr. innbyggjar pr. år. Auka ressursar til folkebiblioteka kan vere ein svært billig måte å betre leseferdigheitene på hos barn og unge. Det er stor interesse og stort engasjement for lokale og regionale kulturbygg. Ikkje alle får midlar. Totalt er det snakk om ein søknadsmasse tilsvarande 130 mill. kr som ikkje har fått tilsegn. Det skal eg kome tilbake til i eit seinare innlegg. Då vil eg på vegner av Senterpartiet sette fram dei forslaga vi står bak.