May-Helen Molvær Grimstad (Kristelig Folkeparti), 2006-03-09:
Kristeleg Folkeparti gir ikkje si tilslutning til Dokument nr. 8-forslaget frå Framstegspartiet i dag. Alle unnateke Framstegspartiet har gått inn for å leggje det ved protokollen, og viser til at fleire av desse problemstillingane er under utgreiing i departementet. Det er ein menneskerett å kunne velje sin eigen ektefelle. Tvangsekteskap handlar om unge jenter og gutar med minoritetsbakgrunn som blir tekne med til heimlandet til foreldra og gifte bort mot sin vilje. Ein eller begge partar har som oftast blitt pressa inn i ekteskap gjennom vald, truslar om vald eller andre represaliar. Tvangsekteskap er forbode ved lov i Noreg, og er ikkje ei kulturell eller religiøs handling, men eit overgrep. Det har vi som politikarar teke på alvor, og mange tiltak er allereie sette i verk. Den opphavlege handlingsplanen mot tvangsekteskap inneheldt 40 tiltak. Siktemålet med tiltaka var å førebyggje at ungdom blir truga med eller utsette for tvangsekteskap, og å gi hjelp og støtte til dei ungdommane som har vore utsette for tvangsekteskap. Det er gitt midlar til utarbeiding av informasjonsmateriell til arbeid direkte overfor målgrupper og til krisehjelp for ungdom. Informasjonstelefonen når det gjeld tvangsekteskap, blei oppretta våren 2000. Fleire tiltak er gjennomførte i regi av frivillige organisasjonar. I 2002 blei programmet «Fornyet innsats mot tvangsekteskap våren 2002» lagt fram. Dette programmet omfattar 30 tiltak som fleire departement har ansvaret for å følgje opp. Innsatsprogrammet har vidareført fleire tiltak frå handlingsplanen, og ein har lagt vekt på å heve kompetansen på området i offentleg sektor. I tillegg la regjeringa Bondevik II vekt på å få gjennomført fleire lov- og regelendringar for å få slutt på tvangsekteskap. Når det gjeld aldersgrense for familiegjenforeining, er Kristeleg Folkeparti samd med statsråden i at dette må utgreiast vidare. Det er viktig at ei slik grense ikkje gjeld berre for nokre etniske grupper. Vi vil ha eit lovverk for alle anten ektefellen kjem frå USA, Australia eller Pakistan. Barne- og familiedepartementet sende sommaren 2005 ut eit høyringsnotat med forslag til endringar i ekteskapslova og straffeprosesslova som ledd i innsatsen mot tvangsekteskap. I høyringsnotatet er det m.a. foreslått ikkje å godkjenne ekteskap inngått i utlandet der ein eller båe partar er under 18 år, norske statsborgarar eller fast busette i Noreg. Når det gjeld ekteskap mellom syskenborn, støttar Kristeleg Folkeparti statsrådens utgreiing av omfanget og eventuelle skadeverknader, for å sjå på kva for tiltak som er naudsynte. I mange land er arrangerte ekteskap vanleg, familien er i endå større grad enn i Noreg ei grunneining i samfunnet, og ekteskap er m.a. ein allianse mellom familiar, og ikkje i same grad som her hos oss, ein allianse mellom to personar. Sterke kjensler for familien si ære, fedrane si leiarrolle i familien og frykt for å bli støytte ut frå familie og sosiale nettverk kan føre til at ungdommane følgjer ønska til foreldra. Familien sine motiv kan òg vere økonomiske eller statusmessige. Mange av problema kan sjåast i samanheng med at eldre innvandrarar i Noreg freistar å leve etter tradisjonane i sine eigne heimland, medan dei unge har vakse opp som tokulturelle og opplever motstridande normer når det gjeld den norske kulturen og heimlandet til foreldra. Eg meiner at vi må ha ein viss grensegang mellom tvangsekteskap og arrangerte ekteskap. I grenselandet mellom tvangsekteskap og arrangerte ekteskap finn vi ein kategori giftarmål som for omverda kan verke frivillig arrangerte, men der ungdommane sjølve ikkje får leggje fram si meining, eller blir overhøyrde. For å få fram nyansane må ein skilje mellom arrangerte ekteskap og tvangsgifte. Eg vil streke under at ulike etniske minoritetar i Noreg har særs varierande tradisjonar når det gjeld giftarmål. Dette gjeld òg blant muslimar. Igjen vil eg streke under skilnaden mellom arrangerte ekteskap og tvangsekteskap. Heller ikkje blant muslimar er tvangsekteskap eigentleg akseptert. Tvangsekteskap er ei samansett problemstilling, og det er naudsynt å trekkje inn fleire offentlege etatar, som t.d. skule, barnevern, sosialkontor og politi. Det er svært viktig at desse har eit godt samarbeid. Dei må også ha god kunnskap. Det er avgjerande at dei som søkjer hjelp for å unngå tvangsekteskap, blir møtte med kunnskap og respekt og får den hjelpa dei treng – på ein god måte.