Tor Bremer (Arbeiderpartiet), 2012-02-28:
Statistikk er, som kjent, ikkje nokon eksakt vitskap. Eg vil leggja til – for min eigen del – at det er heller ikkje interpellasjonar i Stortinget. Veksten i talet på uteksaminerte doktorar har så definitivt ikkje stoppa opp, som interpellasjonen antydar. Men gleda over å få ein debatt om forskarrekruttering gjer at eg ikkje vil laga noko større poeng ut av det her og no. Sjølv om talet på vellukka doktorgradsdisputasar var rekordstort i fjor, vil eg heller ikkje dvela så mykje ved det – ikkje fordi det er uvesentleg, for det er vesentleg å auka talet på fullførde doktorgradsutdanningar. Det er, som alle veit, eit veksande behov for fleire forskarar på alle nivå, både i næringslivet og i akademia. Så er det heldigvis slik at det er slutt på den tida da doktorgradsutdanningane utelukkande galdt universitets-, høgskule- og instituttsektoren. Skal næringslivet nå måla sine om 2 pst. av BNP til forsking, og skal kvaliteten på forskinga nå dei ønskte måla, må tilgangen på forskarar – også med ein doktorgrad – aukast. Situasjonen innan ei av våre viktigaste næringar for framtida, sjømatnæringa, som berre har 32 med doktorgrad sysselsette, synleggjer dette godt. Næringa slit med utfordringar som krev forskingsbaserte løysingar for å kunna veksa ytterlegare. Interpellanten har påpeika talet på avlagde doktorgradseksamenar. Eg er ikkje usamd i det, men vil peika på at realkompetansen til forskarane er det som er avgjerande. Det er slik at ein forskar med ein mastergrad og relevant arbeidserfaring i mange tilfelle vil vera eit godt alternativ til ein med doktorgrad for ein arbeidsgivar. I dag er doktorgradstettleiken blant forskarar i næringslivet på ca. 10 pst. Sjølv om det er i underkant av det ønskjelege, er det eit faktum at det finst svært mange forskarar utan doktorgrad som gjer ein vel så god innsats som kollegaer med doktorgrad. Når interpellanten peikar på at det ikkje er satsa på fleire stipendiatstillingar dei siste åra, er det for så vidt rett, isolert sett. Det er ein indikator, men det gir ikkje noko fullgodt bilete av nivået på talet doktorgradar. Det er ikkje alltid at ein går vegen om ei stipendiatstilling for å avleggja ein doktorgrad. Eksempelvis er det slik at innan humaniora, samfunnsvitskap og medisin/helsefag tek 25 pst. doktorgraden utan å gå vegen om ei stipendiatstilling. Innan landbruks- og fiskerifag er nivået 30 pst. Det er altså ikkje slik som representanten Warloe antydar, at fordi det ikkje har kome nye stipendiatstillingar kvart einaste år, blir det ikkje satsa på forskarrekruttering. Det har vore ein tydeleg og kontinuerleg vekst i avlagde doktorgradar i dei ti siste åra. Det eg ønskjer å peika på, er at det også er mange andre faktorar ein må fokusera på for å nå forskingspolitiske mål. Sjølv om evaluering av den norske forskarutdanninga viser at ho gjennomgåande er god, blir det peika på at kvaliteten kan koma under press dersom for mange små fagmiljø får ansvaret for doktorgradsopplæringa. Det er difor viktig at doktorgradsutdanningane skjer i aktive og stimulerande fagmiljø. Ved sida av å stimulera til kvalitet er det viktig at framtidig vekst kjem på rett fagområde. Det er dokumentert relativt god balanse mellom tilbod og etterspurnad innanfor humaniora, samfunnsvitskap og medisin/helsefag, rett nok med rom for ein liten vekst. På andre fagområde, som innanfor matematisk-naturvitskaplege og teknologiske fag, er det ei underdekning på doktorgradsutdanninga om ein ikkje aukar tilbodet. Så eg heldt på å seia at ein treng ikkje ha nokon doktorgrad for å spå at nettopp desse faga, MNT-faga, bør få ytterlegare politisk merksemd i tida framover. Det vil for så vidt vera ei naturleg vidareføring av den gjeldande realfagstrategien som me no ser ber frukter. Eg kan melda om at elevane i Sogn og Fjordane no strøymer til realfaga. Trenden er heilt tydeleg på dei vidaregåande skulane: Språkfaga krympar, og over halvparten av elevane på studieførebuande vel realfag. Dette vil i neste omgang også føra til ytterlegare auka tilgang og behov for kapasitetsauke i doktorgradsutdanning i dei matematisk-naturvitskaplege og teknologiske faga.