Sigrun Eng (Arbeiderpartiet), 2005-12-06:
Det har skjedd mykje på mange av næringskomiteens område sidan eg sat i komiteen sist, frå 1993 til 1997. Den gongen var det godt over 88 000 bruk som søkte om driftsstøtte. No er talet nede på 50 800. Det er tal til ettertanke. Det har ikkje gått så mange år. Har stortingsfleirtalet sørgt for ei bevisst endring, eller har Stortinget meint at norsk matproduksjon ikkje er så viktig? Ein ting er iallfall sikkert: Nye krav, krav om kontroll, effektivisering, rapportering og dokumentasjon, og lite langsiktigheit i landbruksnæringa har gjort at mange har kasta inn kledet. Byråkratiet har eksplodert der òg. Mange administrative kostnader gir mindre att å leve av. Mange kvir seg for å ta over plikta til å gå i fjøset tidleg morgon og sein kveld, helg som sykn. Fleirtalet skriv i sine merknader at jordbruksavtala skal leggje føringar for ei inntektsutvikling og sosiale vilkår i landbruket på linje med andre yrkesgrupper – dette sett i lys av at landbruket har mange samfunnsoppgåver. Likeins må vi sørgje for at bruksstrukturen held fram med å vere mangfaldig, med moglegheiter for nisjeproduksjon, eller for å hente inntekter frå næringar av same type i landbruket. Mange av oss meiner at landbruket har si viktige rolle i dag, og at det òg vil ha det i framtida. Matproduksjon er viktig i beredskapssamanheng. Norsk matproduksjon er viktig ut ifrå at han skjer lokalt, er tradisjonsberar med lokale variasjonar, har kort transportveg og er leverandør til næringsmiddelindustrien. Han gir sysselsetjingseffekt langt utover det den enkelte bonden gjer. I tillegg, og kanskje det aller viktigaste: Norskprodusert mat er rein, produsert etter etiske reglar, sjukdomsfri, og bruken av sprøytemiddel er minimal. Om ein så skal driste seg til òg å ta med betydninga for reiselivet, vår framtidige vekstnæring, må vi spele på lag med primærnæringane i langt større grad enn vi så langt har gjort. I innstillinga til årets budsjett er det små endringar kronemessig. Men eg føler behov for å kommentere eit par av dei. Mattilsynet har fått 5 mill. kr spesielt for å overvake fugleinfluensaviruset og spreiinga av det. Som eit av landa i Norden burde vi kanskje i langt større grad samrå oss med våre naboland ved «varsel» om fugleinfluensa. Kunnskap og gjensidige tiltak burde kunne gi oss ein auka tryggleik. Når ein les i Bondevik II sitt budsjettframlegg om nettopp Mattilsynet, verkar det noko uoversiktleg på meg. Her må ein fortsetje effektiviseringa og i langt sterkare grad fokusere på dei reelle utfordringane ein har fått avdekt ikkje minst i den seinare tida. Dette gjeld ikkje minst på servingsstader og salsstader for ferskfisk. Noreg har – og burde gjere det i langt sterkare grad – marknadsført seg som eit trygt land med trygg mat. Turistar er opptekne av dette, les vi i avisene om dagen. Likeins er styrkinga i budsjettet når det gjeld skogformål, riktig, både med tanke på skogplanting og for å få auka biobrenselproduksjon. Store delar av landet er i ferd med å gro att av krattskog. Ein må leggje til rette for produksjon av meir miljøvenleg oppvarming om CO2-rekneskapen vår skal få ein puff framover i riktig retning. Her kan vi hauste av naturen, og mange kommunar gir tilskott til innbyggjarane sine for å investere i nyare omnar til dette formålet. Bioforsk er eit anna emne. Arbeidarpartiet vil så sterkt som dei kan, be statsråden følgje nøye med i omorganiseringa. Det må føre til meir effektivisering og betre forskings- og fagmiljø og ikkje byråkratisering. Så er det stor fokusering på Veterinæravtalen. I det området eg kjem ifrå, er det foreslått eitt vaktområde. Det er 18 mil langs hovudvegen, men der ligg det svært få gardsbruk. Seterdrift og vinterføre gir dyrlegane store utfordringar. Men for meg er det langt viktigare at dyrevelferda og respekten for bondens arbeid som matprodusent blir sett i høgsetet. Eg trur ein bør bruke kartet litt betre enn førre landbruksminister viste vilje til. Og kanskje bør ein sjå arbeidsoppgåver i tilsynet saman med vaktordninga. Her kan ein ta ut langt større gevinstar enn i dag. Det er iallfall den informasjonen som vi har fått.