Bård Vegar Solhjell (Sosialistisk Venstreparti), 2008-05-23:
Inneklima, bygg og omgivnader er viktige for elevane, for kva dei lærer og korleis dei har det. Eg har sjølv møtt mange elevar som har kunna fortelje om hovudverk og mangel på konsentrasjon i skulen på grunn av gamle, nedslitne bygg. Eg trur òg det speler ei signalrolle i forhold til kva vi vil med skulen, og kva vi signaliserer til foreldre og elevar om dei møter nye, flotte bygningar med moderne, godt utstyr eller gammalt, nedslite utstyr. Men eg har òg sett veldig mange nye, flotte skulebygg der ein har flytta inn den entusiasmen som følgjer elevar og lærarar. Eg var nyleg i Mosjøen og såg på ein flott, nyopna ungdomsskule. Eg var òg for kort tid sidan i Lillesand og såg på ein skule frå begynninga av 1960-talet som var ganske nedsliten, men der ein ny, moderne og flott skule var under bygging, og eg såg den entusiasmen som følgjer når ein er i gang med eit sånt prosjekt. Derfor prioriterer vi skulebygg. Vi har i dei siste åra sett opprusting av mange skulebygg rundt omkring. Heldigvis har vi òg utrusta norske kommunar og fylkeskommunar med ein økonomi som gjer at mange har kunna prioritere bygg rundt omkring i Noreg, sjølv om det framleis er eit stort etterslep som vi har hatt med oss frå mange år tilbake. Gjeldande krav til det fysiske miljøet ved offentlege og private grunnskular og vidaregåande skular er lovfesta i opplæringslova §§ 9a-1 og 9a-2 og privatskulelova § 2-4, der det vert slege fast at skulane skal planleggjast, byggjast, tilretteleggjast og drivast slik at det vert teke omsyn til tryggleiken, helsa, trivselen og læringa til elevane. Skulen og skuleeigarane har ansvaret for at krava i kapittel 9a i opplæringslova om fysisk skulemiljø vert teke omsyn til i det daglege arbeidet. Kunnskapsdepartementet har ansvaret for det statlege tilsynet med verksemda til skulen og om skuleeigarane oppfyller krava som følgjer av opplæringslova. Oppgåva har departementet delegert vidare, via Utdanningdirektoratet, til fylkesmannen. Dersom det ved eit statleg tilsyn vert oppdaga forhold som står i strid med krava i lova, kan Fylkesmannen gje pålegg om å rette på forholda. I tillegg til å gje pålegg skal Fylkesmannen gje rettleiing i korleis krava kan verte komne i møte, og samarbeide med skuleeigar for å sikre eit godt resultat for elevane. Kravet til det fysiske miljøet ved skulane er òg regulert i forskrift om miljøretta helsevern i barnehagar og skular, som er gjeve etter kommunehelsetenestelova, og som Helse- og omsorgsdepartementet har ansvaret for. Skulane skal etter forskrifta bl.a. ha ei godkjenning som inneber at dei oppfyller dei krava forskrifta set til bl.a. utforming, inneklima og reinhald. Kommunen som skuleeigar er ansvarleg for at skulane er godkjende. Det er Helsetilsynet i fylket, etter lov om statleg tilsyn med helsetenesta, som skal føre tilsyn. Eg meiner at Fylkesmannen ut frå sin lovfesta samordningsfunksjon framleis vil vere best rusta av aktuelle statlege instansar til å opprette nødvendig samarbeid der fleire instansar er involverte i eit tilsyn med kommunens tenesteproduksjon. I denne forbindelsen vil eg nemne at fleire fylkesmenn har rapportert tilsyn gjort i samarbeid med Arbeidstilsynet der både elevane sitt skulemiljø og lærarane sitt arbeidsmiljø har vore tema. Eg er ikkje kjend med at det er rapportert om at dagens deling av tilsynsansvaret har skapt problem knytte til desse tilsyna. Det går fram av forslaget at kontrollorganet òg skal kontrollere kvaliteten i grunnopplæringa, i tillegg til læringsmiljøet. Det å opprette eit eige kontrollorgan for grunnopplæringa som skal ha ansvar for kontroll av kvaliteten, vil medføre store organisatoriske, lovmessige og økonomiske konsekvensar. Eit slikt forslag bør i så fall byggje på kunnskap om at sjølve organiseringa av tilsynet er avgjerande for om lovene vert følgde. Eg er ikkje kjend med at slik kunnskap ligg føre i dag. Vi har som hovudprioritet å syte for at lovene vert følgde. Eg meiner det er viktigare enn organiseringa for oppfølginga i dag. På oppdrag frå Kunnskapsdepartementet og Helse- og omsorgsdepartementet har TNS Gallup gjennomført ei undersøking av skulemiljøet. Undersøkinga tek utgangspunkt i kravet om at alle skular skal vere godkjende. Kartlegginga viser bl.a. at halvparten av skulane ikkje er godkjende etter forskrift om miljøretta helsevern. Eg har derfor saman med helse- og omsorgsministeren bede fylkesmennene og Helsetilsynet om at dei må bruke desse resultata aktivt, og spesielt følgje opp dei kommunane der det er gjort ein for dårleg jobb, for å gje elevane det skulemiljøet dei har krav på. Eg meiner òg at vi må gjere det representanten Jensen var inne på, nemleg følgje opp etableringa av arbeidsmiljøutval ved skulane. Så har vi store utfordringar vidare med å syte for ein kommuneøkonomi som gjer at ein både kan pusse opp skular og vurdere andre tiltak frå stat og lokalt vidare.