Heidi Grande Røys (Sosialistisk Venstreparti), 2006-02-02:
Riksrevisjonen peiker på tre område der ein stiller spørsmål om dåverande Moderniseringsdepartementet og Arbeids- og administrasjonsdepartementet si rolle i omorganiseringsprosessane. Som fleire har vore inne på, har departementet skifta namn nokre gonger i denne perioden, så i dette innlegget skal eg konsentrere meg om å bruke ordet departementet. Det har i den perioden som Riksrevisjonen har undersøkt, 1997–2002, vore lite merksemd på utgiftene til omorganiseringane ved både planlegging, gjennomføring og oppfølging, endå om utgiftene til omorganisering har vore vesentlege. Riksrevisjonen stiller spørsmål ved om ikkje departementet burde ha vore ein meir aktiv pådrivar overfor fagdepartementa for å sikre at utgiftsvurderingar i større grad låg som ein del av grunnlaget for avgjerder. Riksrevisjonen peikar vidare på at departementet hadde ei avgrensa kunnskapsoversikt når det gjaldt utgifter, måloppnåing og effektar av statlege omorganiseringar. Samla sett gir granskinga grunn til å etterlyse meir systematisk kunnskap om planlegging, gjennomføring og effekt av statlege omorganiseringar, slik at omstillingsprosessar kan setjast i verk og gjennomførast på eit breiare erfaringsgrunnlag. Riksrevisjonen peikar òg på at departementet i avgrensa grad gav sektordepartementa systematisk og formell rettleiing til hjelp i utgreiingsarbeidet i den perioden som vart undersøkt. Når det gjeld kontroll- og konstitusjonskomiteen sine merknader, har eg merka meg at komiteen meiner at det å gi eitt departement eit oppfølgingsansvar for slike saker kan ha sine fordelar, men at komiteen og òg saksordføraren understrekar at det er opp til den enkelte regjeringa å velje korleis forvaltninga vil organisere si verksemd. Ut frå norsk forvaltningstradisjon står statsrådsansvaret, i tydinga statsråden sitt ansvar for sitt fagområde, sterkt, og det vil vere naturleg at hovudansvaret ligg hos den einskilde fagstatsråden. Samstundes har Fornyings- og administrasjonsdepartementet eit allment ansvar for å sikre tilfredsstillande underlag for utgreiingsarbeid i det offentlege, i lag med eit ansvar for erfaringsutveksling og kunnskapsoppbygging på tvers. Det er eit ansvar og ei forvaltningspolitisk rolle som eg tek alvorleg, og eg er der i gang med å styrkje departementet sin innsats. Eg merka meg funnet om manglar og svakheiter ved grunnlaget for avgjerder og gjennomføringar av statlege omorganiseringsprosessar. Eg ser ikkje bort frå at det kan vere utslag av systemsvikt. Mitt departement – det var jo òg representanten Foss inne på – har difor i lang tid, lengre enn denne regjeringa si tid, prioritert og lagt vekt på å forbetre desse systema. Komiteen legg vekt på behovet for ein så god kunnskap som mogleg ved omorganiseringar. I dette arbeidet ser Regjeringa bruken av utgreiingsinstruksen som eit viktig verkemiddel. Fornyings- og administrasjonsdepartementet har difor utarbeidd ein eigen rettleiar til instruksen som ytterlegare skal hjelpe til med å styrkje arbeidet med konsekvensutgreiingar. Regjeringa vil òg styrkje kapasiteten. Dette arbeidet har ein vore i gang med før vi kom inn i kontora, og vi vil i tida som kjem, styrkje kapasiteten, for å støtte departementet i å planleggje og gjennomføre samfunnsøkonomiske analysar generelt. Som eit ledd i dette arbeidet er det bygt opp betre kompetanse på slike analysar i mitt departement, og det er rigga til eit eige fagpanel for å assistere departementet i arbeidet med konsekvensanalysar og samfunnsøkonomiske analysar av ulike forslag og tiltak som vert vurderte. Dessutan har òg Finansdepartementet oppdatert rettleiaren i samfunnsøkonomiske analysar. Mitt departement er i ferd med å sjå på korleis ein kan utvikle modellar for å identifisere og talfeste samfunnsøkonomiske kostnader og gevinstar som er knytte til statlege omstillingar og omorganiseringar. Regjeringa vil leggje vekt på å betre kunnskapen om korleis dei ulike verkemidla som vert brukte ved omorganiseringar, fungerer. Eit slikt kunnskapsbasert underlag for utgreiingar og avgjerder vil òg omfatte utvikling og betre samanstilling av informasjon om offentleg sektor. Det er her viktig å nemne StatRes, som skal gi oversikt over ressursbruk og måloppnåing i statleg verksemd. Eg vil òg nemne Forvaltningsdatabasen, som skal danne grunnlag for betre kunnskap om utviklinga i forvaltninga, m.a. organisatoriske endringar. Dette skal – i lag med ein del andre tiltak som eg trur eg skal få lov til å kome tilbake til seinare – danne grunnlaget for betre styring av sektorar og verksemder, slik at òg betre kunnskap om konsekvensar ved framtidige omorganiseringar kjem fram. Til utfordringa frå representanten Foss kan eg seie at vi har ikkje lagt vekk heile den førre regjeringas moderniseringsplan. Vi går gjennom han, for å sjå om det er ting vi heilt automatisk kan følgje opp vidare. Ein del ting vil vi nok gjere annleis, men det er heilt opplagt at òg denne regjeringa vil fokusere på å gå vidare i det etterprøvingsarbeidet som må gjerast for at framtidige omorganiseringar skal lykkast betre enn kanskje Riksrevisjonens rapport kan tyde på at dei tidlegare har gjort.