Torstein Rudihagen (Arbeiderpartiet), 1999-12-08:
Har forskarane rett, treng vi å skape 800 000 nye arbeidsplassar i Noreg dei første 20 åra, som erstatning for bortfallet i dei tradisjonelle næringane. Dette fortel om den store omstillingstakta og det omstillingsbehovet vi står oppe i, ei omstilling driven fram av nye marknader, ny teknologi og nye produkt. Vi har ei auka internasjonalisering av handel og verksemder, som gjer at Noreg og norske verksemder blir meir og meir konkurranseutsette, ikkje berre når det gjeld sal av produkt, men også når det gjeld å skaffe seg og halde på kompetanse. Ein viktig del av næringspolitikken blir derfor, som også statsråd Sponheim var inne på, å stimulere næringar der vi finn vekst- og utviklingsmoglegheiter, som t.d. i kunnskapsintensive og teknologibaserte verksemder. Vi har m.a. som uttrykt mål å vere ein utkant i forkant når det gjeld IT-relatert verksemd. Det har vi også vore, særleg når det gjeld telekommunikasjon, infrastruktur og bruk av informasjonsteknologi. I Dagens Næringsliv 2. november nyttast likevel overskrifta: «Norge taper it-racet». Grunnlaget for utsegna er ein OECD-rapport som viser at vi nå er i ferd med å sakke akterut på fleire område innan denne sektoren. I heile denne stortingsperioden har stortingsfleirtalet gong etter gong streka under at det hastar med å legge til rette for regionale utviklingsmiljø, styrking av utdanningstilbodet og ikkje minst med å få realisert eit internasjonalt konkurransedyktig IT- og kunnskapssenter på Fornebu. Dessverre har ikkje Regjeringa vist same vilje, korkje til rask realisering eller skikkeleg satsing på Fornebu-prosjektet. Det er derfor grunn til at vi også her i budsjettbehandlinga minner om at fleirtalet sist vi behandla Fornebu-saka, gjentok at staten må gå inn med ein verdi tilsvarande sine eigedomar i det aktuelle området. Vidare uttrykte fleirtalet at det største alternativet, på ca. 500 daa, best vil styrkje totalkonseptet. «Ut med kua og inn med IT», skreiv ei avis «oppi dalom» der eg kjem frå, og ironiserte over den oppfatninga at ny informasjonsteknologi er så saliggjerande. Eg håpar at ikkje mange ser IT som det einaste saliggjerande, men vi må likevel ta innover oss utviklinga og kva konsekvensar den har. Vi ser at i USA veks Internett-industrien med 68 pst. i året. I Noreg rapporterer SSB at IT-næringa nå har større omsetning enn oljeindustrien. Eit anna særtrekk ved kunnskapssamfunnet er at det er kompetansen langt meir enn kapitalen som blir prisa i IT-verksemdene. Når kompetansen er ein knappheitsfaktor, blir også prisen høg. Meir enn nokon gong er utdanningspolitikk med m.a. tilrettelegging for livslang læring blitt næringspolitikk. Dette er også distriktspolitikk. Opplæringssenteret på Otta i Gudbrandsdalen er eit godt døme på det. Her får ungdom og vaksne studentar m.a. nettdistribuert IT-undervisning og lærarutdanning frå høgskulen på Rena. Desse studentane bur i regionen, og jammen er det også ei veksande kunnskapskrevjande næringsverksemd rundt dei, som treng deira kompetanse, og som gir dei utviklingsmiljø. Regionale kunnskapsparkar, forskingsparkar, næringshagar – eller kva ein nå vel å kalle utviklingsmiljøa – vil vere naudsynte verkemiddel for å berge arbeid og busetting rundt i dette landet. Det planlagde skandinaviske språkteknologisenteret på Voss er òg ei interessant satsing og eit viktig bidrag til IT-satsing i regionane. I det heile er det mange teikn på at vi endeleg er i ferd med å ta ut noko av det distriktsvennlege potensialet som ligg i den nye informasjons- og kommunikasjonsteknologien. Med redusert arbeidsgivaravgift blir det interessant å etablere seg og vere ute i regionane for mange verksemder. Men det er altså ikkje slik at «kua skal ut og IT inn». Landbruket er ein berebjelke i mykje av Bygde-Noreg, ei næring som står framfor store utfordringar med overproduksjon, truleg auka frihandel og tak på nivået for produksjonsstøtte. Korleis desse utfordringane skal møtast og løysast, vil vi kome tilbake til i samband med landbruksmeldinga, men for å halde meg til den gleda som representanten Gabrielsen nå var innom, er eg òg glad for ein del ting her, m.a. at heile komiteen utanom Framstegspartiet i budsjettinnstillinga slår fast at dei overordna målsettingane for landbrukspolitikken ligg fast. At vi fokuserer så mykje på å skape nye arbeidsplassar, må ikkje føre til at situasjonen for eksisterande – gjerne små – verksemder blir gløymd. Det finst mange små verksemder som er dynamiske, har gode strategiske planar, men har små utviklingsmoglegheiter på grunn av gjeld og manglande kapital. Vi må bruke våre verkemiddel m.a. gjennom SND til å gi desse eksisterande småverksemdene langt betre utviklingsmoglegheiter.