Magnhild Meltveit Kleppa (Senterpartiet), 2002-03-14:
Denne saka handlar om lov om tvungen lønsnemndhandsaming av arbeidstvisten mellom Norsk Sykepleierforbund og arbeidsgjevarorganisasjonen NAVO ved statleg overtaking av spesialisthelsetenesta. Det er ei spesiell sak. Staten har overteke ansvaret for sjukehusdrifta. Staten har dermed òg overteke arbeidsgjevaransvaret for store arbeidstakargrupper. Staten har ført forhandlingar. Mellom Sykepleierforbundet og NAVO førte ikkje forhandlingane fram. Eit breitt fleirtal i komiteen, alle unnateke SV, støttar Regjeringa sitt forslag og eg reknar med at mindretalet kjem til å gjera greie for sitt syn. Det har vore lita tid til å arbeida eventuelle merknader inn i innstillinga, difor fylgjande kommentar frå mi side: Norsk Sykepleierforbund har gjennom streiken vist noko som er vel kjent frå før: helsepersonell er nøkkelpersonell. Sjukepleiarane har ute blant folk flest oppnådd sympati og forståing for sine krav. Det kan synast uskjønleg at statleg overtaking skal medføra ulik løn avhengig av kva statleg sjukehus ein blir tilsett ved, og om det er før eller etter 1. januar. Det kan òg synast uskjønleg at vegen å gå for sjukepleiarar som vil ha høgare løn, er gjennom vikarbyrå og private tilsetjingsforhold. Stortinget har dei seinaste åra vedteke ei rekkje omfattande helsereformer. Dei kan berre realiserast til beste for pasientane ved tilstrekkeleg tilgang på kompetent helsepersonell. Mangelen på kvalifisert personell er i dag eit hinder for god kapasitetsutnytting og for kapasitetsutviding på fleire område innan norsk helsevesen. Stabil og kompetent arbeidskraft vil vera det beste grunnlaget for eit godt helsestell, der pasientane sine behov er i sentrum, og der ressursane blir nytta på ein effektiv og fleksibel måte. Så har òg Stortinget gjentekne gonger understreka nettopp dette, f.eks. nemner eg for det fyrste at i samband med handsaminga av Budsjett-innst. S. nr. 11 for 2000-2001 gjorde Stortinget fylgjande samrøystes vedtak: «Stortinget ber Regjeringen utarbeide en ny handlingsplan med ytterligere rekrutterings- og stabiliseringstiltak for sykepleiere og annet helsepersonell samt tiltak for å fremme mer fleksibel arbeidsdeling mellom personellgrupper. Handlingsplanen må også inneholde tiltak for hvordan man får flere utdannede sykepleiere tilbake til sykepleieryrket.» Og i budsjettinnstillinga som gjeld for inneverande år, vart følgjande forslag vedteke: «Stortinget ber Regjeringen utarbeide en ny handlingsplan for rekruttering av helsepersonell 2002-2005 der det legges vekt på konkrete tiltak for å rekruttere sykepleiere og annet pleie- og omsorgspersonell og på å stabilisere bemanningssituasjonen.» Slik eg les Statens helsetilsyn sin rapport av 5. mars, finn eg grunn for å påpeika at det ikkje kan vera heilt på sida å reisa spørsmål ved om det ikkje òg er sjølve grunnbemanninga – altså at den er så låg som den er – og kanskje av og til den meir enn streiken, som skaper tilhøve på grensa til det uforsvarlege. Det kviler eit stort ansvar på Regjeringa for å følgja opp Stortinget sine klare vedtak for å sikra kvalifisert helsepersonell. Ved statleg overtaking av eigarskapen til sjukehusa var føremålet, gjennom å samla verkemiddelbruken på ei hand å betra tilgjenget og effektiviteten i helsevesenet. Det kan i dag konstaterast at ved innfasinga av sjukehusreforma er diverre ikkje rammevilkåra for alle dei tilsette, herunder heller ikkje naudsynt harmonisering av avtaleverket, på plass og løyst som ein del av reforma. Noreg har ratifisert fleire ILO-konvensjonar som vernar streikeretten. Eg deler departementet si vurdering av tolkinga frå ILO sine eigne organ, som tilseier at inngrep i streikeretten berre kan tillatast dersom streiken set liv, helse eller personleg tryggleik i fare for heile eller store delar av innbyggjarane. Ved handsaminga av politilova i Stortinget i 1993 var det fleire parti, inklusiv Senterpartiet, som gjekk imot å gi streikeretten tilbake til politiet. Vi meinte streikeretten ikkje ville bli reell. Det same spørsmålet kan faktisk reisast når det gjeld tilsette i helsesektoren. Her er det behov for å skapa større tillit mellom styresmaktene og organisasjonane. Her er det behov for eit forhandlingsklima som over tid medverkar til opphøyr av ein uverdig konfliktsituasjon. Helsetilsynet konkluderer med at ein ikkje lenger kan utelukka at streiken vil medføra fare for liv og helse. Det er særleg grunn til å merka seg situasjonen for Helse Sunnmøre HF Ålesund sjukehus og utsegner frå Helse Førde der det heiter at dei ikkje lenger kan gi eit forsvarleg tilbod om naudsynt helsehjelp. Fleirtalet i komiteen finn ikkje å kunna overprøva Helsetilsynet sin rapport, og vi gir difor vår tilslutning til Regjeringa si tilråding.