Frida Melvær (Høyre), 2018-10-03:
Det er eit faktum at vi lever lenger. Kvar femte av oss er no over 60 år. I 2040 vil vi vere dobbelt så mange over 80 samanlikna med i dag. Det er også eit faktum at vi held oss friske lenger og kan forvente mange gode leveår etter oppnådd pensjonsalder. Fleire eldre ønskjer å stå lenger i jobb. Dei bidreg i frivillige lag og organisasjonar. Dei reiser meir, og dei engasjerer seg i samfunnsdebatten, i familien og i nærmiljøet sitt. Dei er og vil vere viktige ressurspersonar på mange ulike område. I samtalane eg hadde med eldre i mine år som ordførar, vart behovet for og gleda ved fellesskap og aktivitet oftast framheva. Det å kome ut og møte andre gjorde f.eks. sorga og einsemda etter å ha vorte åleine litt lettare å bere. Andre framheva det å halde seg i form som viktig. For nokre var dagen med seniordans høgdepunktet, og like viktig som aktiviteten var drøset over ein kaffikopp og eit kakestykke etterpå. Samtaleemna var mange, og latteren sat laust, og eg elska å verte invitert på desse treffa. Det er dei eldre som kjenner sin eigen situasjon best, og som kan formidle kva som er viktig for å leve eit godt og rikt liv også i alderdomen. Omsorg for eldre har i mange år handla om ytre faktorar som bygningar eller talet på sjukeheimsplassar, sjeldnare om korleis dei eldre faktisk har det. Dette har regjeringa teke tak i. Med «Leve hele livet» har dei beste eksempla frå eldreomsorga vorte samla inn frå kommunar over heile landet. Resultatet er 25 løysingsforslag og fleire hundre eksempel som er baserte på innspel frå eldre og pårørande, frivillige og fagfolk, og som vi veit fungerer i praksis. Dei legg særleg vekt på aktivitet og fellesskap, mat, helsehjelp og betre samanheng i tenestene. Vi skal leggje til rette for eit meir aldersvenleg samfunn og syte for at alle får leve eit godt liv – heile livet. Det er likevel slik at alderen etter kvart vil merkast på ulike vis. Bestemora mi sa i si tid: Det er rart, kroppen fortel meg at eg er 85, men i hovudet mitt er eg framleis 18. Når helsa først sviktar, ser vi ofte at også dei grunnleggjande behova sviktar og gjer den siste delen av livet vanskeleg å meistre. Pårørande fortel at dei vert slitne, og mange tilsette i omsorgstenesta kjenner at dei ikkje strekk til i jobben. Høgre set pasienten i fokus. Det skal ikkje verte teke avgjerder om ein utan at ein sjølv får ta del i dei. Dette gjeld også i eldreomsorga. Høgre ønskjer ein nasjonal strategi for pårørande for å hjelpe dei som får store omsorgsoppgåver for personar i nær familie. Viss kommunen startar innsatsen sin tidlegare, vil fleire pårørande kunne orke å bidra lenger, dei eldre vil kunne bu heime lenger, og nokre vil kanskje sleppe å flytte på sjukeheim. Vi har utdanna 600 leiarar i dei kommunale helse- og omsorgstenestene i endringsleiing. Vi har også gjeve 20 000–30 000 tilsette etter- og vidareutdanning, og dette arbeidet skal vi sjølvsagt halde fram med. Når vi vert fleire eldre og samstundes færre yngre, vil det bety at vi i framtida må jobbe smartare. Ordninga med primærkontakt, færre ulike tilsette per brukar og at hjelpa kjem til avtalt tid, er viktige moment i dette. Mange kommunar gjer ein fantastisk jobb. Dessverre har det vore slik at mangfaldet av alle gode tiltak har halde fram med å vere ei lokal hemmelegheit. Gjennom «Leve hele livet» kjem dei gode eksempla fram i lyset, slik at alle kommunar kan få ta del i dei. Nye arbeids- og organisasjonsmodellar og alternative turnusordningar har vorte innførte. Velferdsteknologien gjer sitt inntog. Mange sjukeheimar har flytta tidspunktet for middagen og fått meir tid til aktivitetar tidlegare på dagen. Dei eldre er mette når dei legg seg. Dei søv betre om natta, og bruken av medisin har gått ned. For Høgre er det ikkje viktig kven som driv sjukeheimane, så lenge dei eldre har det godt og får eit tilbod som er tilpassa dei og deira behov. Vi treng eit mangfald av tenester og at alle gode krefter kan sleppe til – både offentlege, ideelle og private. Dette er Arbeidarpartiet imot. Senterpartiet skrota heile reforma i sitt alternative budsjett for 2018. Dei vil også avslutte prosjektet med primærhelseteam, oppfølgingsteam og pilotprosjektet på legevaktsfeltet, som alle er nye løysingar for å styrkje eldreomsorga. Dei kuttar for sikkerheits skuld også strategien for eit aldersvenleg samfunn.