Torgeir Knag Fylkesnes (Sosialistisk Venstreparti), 2018-04-12:
FHF er eit fond som har vakse i takt med at inntektene frå fiskeri- og sjømatnæringa har auka. Det er i dag ein heilt annan størrelse på det fondet enn det var for berre nokre år sidan, og det er eit fond som betyr mykje for utviklinga av fiskeri- og sjømatnæringa i Noreg. Den omorganiseringa vi gjer i dag, er eit resultat av ein prosess i departementet og også i Riksrevisjonen, for den tilknytingsforma som ein har hatt til no, har vore uklar. Riksrevisjonen påpeikte dette og stilte spørsmål ved kva slags tilknytingsform FHF hadde til departementet, og hadde fleire kritiske merknader til det. Departementet har, meiner eg, gjort ei heilt riktig vurdering ved å knyte dette til aksjeselskapsforma. Det vil skape mykje ryddigare forhold den vegen, altså mellom departementet og FHF. Det har også frå fleire hald kome andre kritiske merknader til verksemda til FHF. Det har bl.a. kome kritikk av openheita knytt til tildeling av forsking. Som vi veit, er ikkje forsking ein del av anskaffingslovgivinga som vi har i Noreg i dag. Det ligg utanfor det, så dei krava som er til vanlege offentlege anskaffingar, vanlege anbod, gjeld ikkje for forsking, med mindre institusjonar og aktørar eksplisitt har nedfelt det i reglane sine. I FHFs tilfelle har dette vore ein grunn til at mange har kritisert FHF for måten dei har tildelt midlar på. Ein gjennomgang Morgenbladet gjorde, der dei fekk tilgang til interne dokument frå FHF, viste at det kunne sjå ut som om forskarar blei handplukka, at ein forsøkte å halde skjult negative resultat, og at ein veldig stor del av dei midlane som blei fordelte, blei fordelt utan anbod på førehand og utan ein anskaffingsprotokoll som gjorde at ein kunne gå igjennom og sjå om det var gjort på riktig måte, slik som ein har i annan forsking. Det betyr, som også fiskeriministeren påpeikte i sitt svar til Stortinget på spørsmål frå Arbeidarpartiets representant Terje Aasland, at det var rom for forbetringar i FHF, og at ein var i gang med å rette opp delar av det. Slik eg vurderer det, er det å endre tilknytingsforma til AS ein del av det. Neste steg trur eg er avgjerande for å ha legitimitet til det FHF gjer, det at ein sikrar openheit rundt tildeling av forsking. Da vil eg vise til Forskningsinstituttenes fellesarena, som i samband med dei kritiske merknadene sine om anskaffingspraksis hos FHF har bedt departementet vurdere om FHF skal liggje inn under Forskingsrådet, for gjennom det å bli knytt til deira openheitspraksis. Eg registrerer at fiskeriministeren legg opp til at hovudregelen skal vere at forskingsmidlar frå FHF skal utlysast, konkurranseutsetjast. Det er positivt. Men den anskaffingspraksisen som FHF har lagt seg på, kan ein ikkje seie er riktig. Det har skapt eit uryddig og ugjennomsiktig system som gjer at dei resultata og den forskinga FHF finansierer, kjem under kritisk lys og svekkjer legitimiteten bak denne viktige forskinga. Det er bakgrunnen for det lause forslaget som vi har fremja i dag, og forslaget lyder: «Stortinget ber regjeringen foreslå tiltak som kan styrke åpenheten rundt forvaltningen av FHFs forskningsmidler, for eksempel å legge administrasjonen av fondet til Forskningsrådet.» Eg er open for å endre ordlyden dersom det er ønske om det. Eg har bl.a. fått eit innspel om å endre ordlyden til: «Stortinget ber regjeringen vurdere tiltak som kan styrke åpenheten rundt forvaltningen av FHFs forskningsmidler.» Mitt oppriktige ønske er at Stortinget tar tak, og ikkje at minst departementet tar tak, for å sikre at FHF ikkje får den skarpe kritikken som dei har fått frå veldig ulike hald i forskingsmiljøa i Noreg.