Tor Bremer (Arbeiderpartiet), 2012-05-21:
Grunnlovsforsamlinga på Eidsvoll utforma Grunnlova i ei tid då det var heilt naturleg at dei ulike nasjonane tydeleg forankra sin konstitusjon i eit bestemt trusgrunnlag. Bakgrunnen for dette var naturlegvis dei sterke banda mellom religion og politikk, som prega alle landa i Europa på denne tida. Det norske samfunnet har endra seg fundamentalt sidan den gongen. Religion er framleis ein viktig del av eit menneskes liv, men i eit fleirreligiøst samfunn som det norske må den evangelisk-lutherske trua ha ein heilt annan plass i statsforvaltninga enn det ho hadde i 1814. Grunnlovsendringane som vert handsama her i dag, er endring i forfatninga til staten Noreg og i Den norske kyrkja. Den norske staten skal ikkje lenger vera konfesjonelt knytt til den evangelisk-lutherske religionen. Samstundes er det viktig å ta vare på dei grunnleggjande verdiane og tradisjonane som har forma og utvikla landet vårt gjennom tusen år. Verdigrunnlaget – og det er det viktige poenget her – vil framleis vera vår kristne og humanistiske arv. Religion er, som alle veit, ei sterk kraft. Han kan vera ein ressurs for å byggja fellesskap og verdiar i ei tid med endring. Det er difor viktig at samfunnet legg til rette for ein aktivt støttande religionspolitikk som fremjar viktige verdiar, som toleranse og respekt mellom menneske med ulike livssyn. Dei framlagde endringane har stor innverknad på det konstitusjonelle grunnlaget for Den norske kyrkja. Prinsippet om trus- og livssynsfridom vil føra til avgrensingar i Stortingets regulering av Kyrkjas indre liv. Endringane representerer eit nytt grunnlag for å vidareutvikla Den norske kyrkja som trussamfunn. Staten si oppgåve i framtida vert å understøtta Kyrkja på same vilkår som andre trus- og livssynssamfunn. For å sikra dette er det avgjerande nødvendig med ei skrittvis vidareutvikling av lovgrunnlaget for Den norske kyrkja. Eit naturleg første steg kan vera å gjennomføra ei evaluering av kyrkjelova frå 1996. Kyrkja, med sine nær fire millionar medlemmar, er ein viktig verdiformidlar i samfunnet vårt. Eg trur at endringane styrkjer Kyrkja i si rolle i samfunnet. I møte med ulike kulturar og religionar er kunnskap om eigen tradisjon og identitet det beste utgangspunktet for å møta andre med respekt og med toleranse. Kyrkja er ein viktig samfunnsinstitusjon for svært mange menneske. Det er eit viktig politisk mål for Arbeidarpartiet at Kyrkja er til stades i alle lokalsamfunn og tilgjengeleg når menneske treng det. Me kan gleda oss over at Kyrkja i dag yter tenester med høg kvalitet, både i glede og i sorg. Ei landsdekkjande og kvalitativt god presteteneste er her heilt sentralt. For Arbeidarpartiet er det viktig at endringane i Grunnlova tek vare på Den norske kyrkja sitt mål om å vera ei open, inkluderande og demokratisk folkekyrkje. Men for å nå dette målet vil eg, frå Stortinget sin talarstol på ein viktig dag for utvikling av Den norske kyrkja, få understreka klårt og tydeleg: Den norske kyrkja har framleis ein veg å gå når det gjeld det interne demokratiet i det som skal vera ei open og demokratisk folkekyrkje. Eg seier ikkje no at demokratiet er uakseptabelt i dag. Det er akseptabelt i forhold til kriteria, slik dei er formulerte i kyrkjeforliket. Men eg seier det utifrå forståinga om at det nødvendigvis tek litt tid å byggja ein kultur for demokrati og å byggja demokratiske prosessar. Slik sett får me håpa – eller me får tru – at representanten Skei Grande blir bønnhørt med tanke på at demokratiet vil bli styrkt når no Kyrkja får den nødvendige fridomen. For å konkretisera utfordringane og peika på viktige demokratiparameter vil eg nemna i stikkordsform valdeltakinga, veljarane sitt høve til å påverka nominasjonsprosessane, at det vil bli gitt reelle valmoglegheiter og naturlegvis utforminga av lettfattelege røystemetodar det er einigheit om. Ein må ha det for å unngå eit høgt tal på forkasta røystesetlar, slik me har sett i det siste. Det finst einskilde som i dag meiner at desse grunnlovsendringane vil avvikla kristendommen i kongeriket Noreg og innføra heidenskapen – kva no enn det kan vera – i både bygd og by. Nei, det er ei kraftig underkjenning av styrken og krafta i den norske folkekyrkja. Det er òg ein manglande tillit til Den norske kyrkja. Ein avviklar ikkje den samlande, inkluderande folkekyrkja, desse grunnlovsendringane styrkjer den opne, inkluderande folkekyrkja, som alle har eit tett og godt forhold til. Eg er trygg på at grunnlovsendringane – som dei aller fleste støttar her i dag – vil styrkja kyrkja, dei vil styrkja forholdet mellom folket og kyrkja, og dei vil definitivt styrkja utviklinga av Noreg som eit demokratisk samfunn.