Magne Aarøen (Kristelig Folkeparti), 2001-12-12:
Det er brei oppslutnad i sosialkomiteen om Samarbeidsregjeringa sin innsats mot alkohol- og narkotikabruk. Norske 15-16-åringar drikk i dag dobbelt så mykje som for ti år sidan. Den auka tilgangen på alkohol, som Kristeleg Folkeparti har kjempa imot, er ein av grunnane til denne auken. Regjeringa har meldt ein handlingsplan mot rusmiddelproblem, og det trengst. Regjeringa og særleg Kristeleg Folkeparti har vore kritisert for lempinga av avgiftsnivået på budsjettet for neste år. Kristeleg Folkeparti har gått med på den reduksjonen med bakgrunn i at vi ynskjer å halde ein brei oppslutnad om Vinmonopolet og, om mogleg, redusere grensehandelen og ulovleg omsetnad. Etter Kristeleg Folkeparti sitt syn har det vore opna altfor mange vinmonopol dei siste åra. Vi har gått imot, vi ynskjer ikkje at det skal verte opna fleire denne perioden, og vi ser det heller ikkje nødvendig med ytterlegare senking av avgiftene. No får ein vurdere korleis dette vert. Vi er også kritiske til Vinmonopolet sitt nettsal, og til at alkohol vert meir tilgjengeleg med sjølvbetente pol. Det er ikkje oppgåva til Vinmonopolet å auke omsetnaden. Tilgang og pris er hovudfaktorar som påverkar forbruket mest. Samarbeidsregjeringa si satsing på førebyggjande og lækjande tiltak for narkomane er også gledeleg. I høve til Stoltenberg-regjeringa har Samarbeidsregjeringa synt eit langt større ansvar for dei utsette og svake gruppene som rusmisbrukarar og deira familiar ofte er. Regjeringa vil kome attende til dette på brei basis i ein handlingsplan. Tannlækjarmangelen i Noreg er alarmerande. Ein samla komite er oppteken av at utdaningskapasiteten vert auka. Eit mindretal i komiteen har bede om at denne utdaninga vert lagd til Universitetet i Tromsø. Kristeleg Folkeparti har ikkje slutta seg til denne merknaden, fordi vi meiner at Regjeringa får kome attende og avklare kva den meiner. Men for Kristeleg Folkeparti sin del har vi ei klar føring i at vi ynskjer at ein skal kome til den konklusjonen at denne utdaninga bør leggjast til Tromsø. Det trur vi gjev den beste rekrutteringa av studentar frå landsdelen og den beste rekrutteringa av utdana tannlækjarar til landsdelen. Når det er sagt, vil eg leggje til at det også i andre delar av landet er underskot på tannlækjarar, m.a. i min eigen landsdel, Vestlandet. Eit avsnitt som er styrkt i budsjettet, er støtta til rehabiliteringssentera. Komiteen er gjort rikeleg kjend med at desse slit tungt økonomisk, også dei fire spesielle sentera. Lat meg i denne samanhengen få peike på eit senter i mitt eige heimfylke, Hauglandsenteret, som har ein kompetanse og eit nivå på linje med dei fire spesielle. Helseregion vest har bede om at det vert godkjent som eit spesielt helsesportsenter. Eg vonar at Regjeringa vil ta opp denne søknaden og gje den eit positivt utfall i budsjettet for 2003. Statleg overtaking av sjukehusa var Kristeleg Folkeparti imot. Ein av grunnane var frykta for sentralisering av lokalsjukehusa og den funksjonen med beredskap og fødeavdeling som dei i mange tilfelle har. Lokalsjukehusa sin funksjon er viktig. Eg er trygg på at helseministeren vil følgje tett opp og sjå korleis dette utviklar seg, slik at det ikkje vert slik som mange fryktar. Dei ulike framlegga frå sosialkomiteen er i det vesentlege positive. Men når familiar med behov for sosialhjelp av Senterpartiet, SV, Framstegspartiet og Arbeidarpartiet vert fråtekne 36 000 kr dersom dei har barn i kontantstønadsalder, er det ille. Den valfridomen som alle andre heimar har, skal ikkje dei svake blant oss ha når dei i ein periode treng ekstra hjelp. Det er ei diskriminering, og det er ikkje ei verdig handsaming av denne gruppa. Til slutt vil eg peike på at mangelen på helsepersonell er stor. Kristeleg Folkeparti er med og peiker på det i budsjettet, og vi peiker på at forhold som løns- og arbeidsvilkår må opp til drøfting med organisasjonane for å finne gode løysingar. La meg også seie til representanten Hildeng frå Arbeidarpartiet at då ho prøvde for litt sidan å så tvil om Regjeringas haldning til denne avtala som gjeld sjukelønsproblematikken, var det eit forsøk på å finne fotfeste. Ho vart ståande i tomme lufta. Det er ei veldig klar oppfølging frå Regjeringa i merknadene, at det eventuelt skal vurderast å gjere noko dersom dette ikkje fell på plass. Inga regjering, ingen med ansvar, kan seie at same korleis dette går, skal ein ingenting gjere. Eg håpar at det kan verte brei semje også om dette. Til slutt: Eg er ein av dei mange som stiller seg undrande til korleis Arbeidarpartiet kan vente seg auka innsats frå sjukehusa, meir aktivitet, når ein samstundes gjer kutt på 200 mill. kr. Er det stor forventing om pris- og lønsnedgang som ligg bak, eller kva?