Torgeir Knag Fylkesnes (Sosialistisk Venstreparti), 2017-01-10:
Altfor mange på denne jorda går svoltne til sengs om kvelden, og altfor mange menneske veit ikkje om dei har nok mat til barna sine neste dag. Vi som har nok mat, klarer ikkje å ta særleg godt vare på han. Vi kastar altfor mykje mat. Vi har tal frå FN som viser at ein tredjedel av all mat ikkje blir eten. Det er openbert dårleg for oss menneske, det er dårleg for klimaet, og det er dårleg for miljøet. Difor vil eg gi honnør til Framtiden i våre hender, som har drive aktivisme mot oss politikarar for å gjere noko med dette. Eg vil òg skryte av Kristeleg Folkeparti, som har tatt forslaget til Stortinget. Vi i SV stiller oss heilt bak det. Matsvinn skjer heile vegen frå maten blir produsert, til han kjem inn i kjøleskåpa til folk. Mykje av maten blir kasta i matbutikkane og i næringsmiddelindustrien før han kjem heim til folk. Det er på dette området det no er fleirtal for ei matkastelov, og det er veldig bra. Visst nok kastar norske butikkar 210 000 poteter kvar dag, 210 000 poteter kvar dag – tenk på det! Det er meir enn to poteter per innbyggjar i Tromsø som blir kasta kvar dag. Vi kunne hatt gratis potetfest kvar dag i Tromsø by dersom vi hadde brukt dei potetene skikkeleg. I norske butikkar blir det kasta meir enn 60 000 bananar kvar dag. Journalisten Jan-Erik Smilden skreiv om dette i Dagbladet i haust. Han fortalde korleis det var då han var liten, i 1955. Då hadde dei bananar på rasjoneringskortet og stod på bryggja i Oslo og venta på at bananbåten skulle kome. Kontrasten til i dag er stor. For å finne gode løysingar på all matkastinga må vi bl.a. få på plass nok stader å levere brukbar mat. Vi har Matsentralen i Oslo, og vi har høyrt om fleire som er interesserte i å starte opp matsentralar fleire stader. Det er gode initiativ. Også den maten som ikkje kan etast, kan likevel brukast til noko nyttig, f.eks. er det mogleg å sjå for seg at han kan gå til biogassanlegg. I dag har vi ikkje strukturane på plass for at dette er mogleg over heile landet. I landsdelen min sender vi det til Sverige. I SV vil vi jobbe vidare for å finne løysingar på akkurat det. Mykje mat blir også kasta heime hjå folk. Vi veit korleis det er, det er travle dagar, det er mat i kjøleskåpet, men så står ein der i butikken og hugsar ikkje heilt kva ein hadde, og så kjøper ein berre meir enn det ein treng. Eg trur teknologien kan hjelpe oss ut av det problemet. Vi har høyrt om smartkjøleskåp, som gjer det mogleg å sjekke kva som er i kjøleskåpet medan ein står i butikken. Vi har også fått termometer på kjøtpakkane, som gir ei meir realistisk vurdering av kor lenge kjøtet er haldbart. Vi treng fleire løysingar som dette. Difor er vi med på forslaget om å be regjeringa «legge til rette for utvikling av ny teknologi og emballasje som kan bidra til å redusere matsvinn». Eg lurer framleis på kvifor regjeringspartia, Arbeidarpartiet og Venstre ikkje vil vere med på eit slikt forslag. Denne saka handlar også om klima. Vi veit at vi har ein gigantisk jobb framfor oss. Klimagassutsleppa må ned, og hadde vi klart å redusere matkastinga til ingenting, ville det gitt like store kutt i klimagassutslepp som det å ta bort 400 000 bilar frå vegane – 400 000 bilar frå vegane er alternativet. Det burde kunne mobilisere kven FrP-ar som helst i salen til å ta opp kampen mot matsvinn. Når vi høyrer det talet, gir det oss ei plikt til å handle. Vi må bidra til at mindre mat blir kasta, og ikkje minst veit vi at norsk matsvinn åleine kan mette 800 000 menneske. Dette er ikkje noko å vente på. Eg er glad for at vi får eit fleirtal for ei matkastelov i Stortinget i dag. SV støttar dei to første forslaga frå Miljøpartiet Dei Grøne, altså forslaga nr. 3 og 4. Når det gjeld forslag nr. 5, er vi nesten heilt overbeviste om at det allereie ligg inne i norske læreplanar i dag. Eg vil også gjere Stortinget merksam på at det no føregår eit ganske stort arbeid i regjeringa med ny generell del av dei norske læreplanane. Eg vil åtvare mot at vi frå næringskomiteen på utilbørleg vis blandar oss inn i det arbeidet. Eg vil heilhjarta støtte forslaga nr. 3 og 4, og når det kjem til stykket, vil eg ikkje støtte forslag nr. 5. Det er ikkje av vrang vilje og motstand mot å kjempe mot matsvinn og haldningane til norske elevar, men rett og slett fordi vi må gjere det riktig.