Bjørn Lødemel (Høyre), 2010-05-11:
Kraftforsyninga i Midt-Noreg har vore ei svært brennbar sak dei siste åra. Komiteen peikar i innstillinga på at det i fleire år har vore underbalanse i forholdet mellom produksjon og forbruk av elektrisk kraft i Midt-Noreg. Situasjonen i Midt-Noreg har vore dramatisk både for næringsliv og for privatpersonar. Det er svært beklageleg at tidlegare lovnader om å leggje fram ein handlingsplan for å møte den vanskelege situasjonen for kraftforsyninga i Midt-Noreg ikkje har blitt haldne. Tidlegare olje- og energiminister Odd Roger Enoksen lovde allereie 1. juni 2006 å leggje fram ein handlingsplan for kraftforsyninga. Verken Åslaug Haga eller noverande olje- og energiminister har halde denne lovnaden. I brev til komiteen viser statsråden til at regjeringa har ein plan for å betre kraftsituasjonen i Midt-Noreg. Den består av å byggje meir nett, sørgje for auka fornybar energiproduksjon og energieffektiviserande tiltak. Dersom den raud-grøne regjeringa hadde lagt fram ein konkret handlingsplan for korleis ein skulle løyse framtidige utfordringar med kraftsituasjonen i Midt-Noreg i 2006, hadde vi ikkje hatt dei katastrofale resultata av ein feilslått raud-grøn politikk som vi ser i dag. Planlegginga og utbygginga av nett som tek omsyn til viktige naturverdiar og nærføring til busetnad, og der ein i langt større grad hadde vore villige til å bruke kabling som avbøtande tiltak, hadde gjeve raskare behandlingstid og raskare utbygging. Løftebrot om grøne sertifikat skapar også mistillit til offentlege myndigheiter, og kan redusere utbygginga av fornybar energi. Vi ser mange eksempel på at regelverket i NVE og Enova set unødige avgrensingar i produksjonen av fornybar energi. I går blei det kjent at Enova hadde gjeve støtte til tre vindkraftprosjekt. Eit av desse var Ytre Vikna på 110 GWh. Det som ikkje står i pressemeldinga, er at det opphavleg var planar om å byggje ein vindmøllepark på 550 GWh. Det hadde gjeve fem gonger så mykje straum inn i underskotsområdet i Midt-Noreg. Mange vindprosjekt er kontroversielle med omsyn til miljø, synlegheit, nærføring til busetnad m.m. Området på Ytre Vikna er blant dei minst kontroversielle i heile landet, og dei er ønskte av både grunneigarar, kommunen og eit samstemt næringsliv. At ein ikkje kan få til ei verkeleg storsatsing i eit slikt område, står i sterk kontrast til behovet for straum i Midt-Noreg. Det er Enova sitt regelverk som hindrar ei større utbygging. Eit anna eksempel som ligg til handsaming i departementet, er Terråkvassdraget i Bindal kommune i Nordland. Alternativ A, som kommunen og fylkeskommunen vil byggje ut, vil gje ein årleg produksjon på 59,8 GWh. Alternativ D, som NVE vil byggje ut, vil gje ein årleg produksjon på 37 GWh. Dette betyr vel halvparten av produksjonen i eit område som allereie har vore brukt til kraftproduksjon. Regelverket i NVE gjer at det minste alternativet kan bli valt. Bindal kommune håpar at departementet vil støtte ei utbygging som gir mest GWh og best lokale ringverknader, særleg fordi utbygginga skjer i eit område som slit med kraftunderskot, slik det har vore stort fokus på i vinter. Ei anna viktig årsak til at det går altfor treigt med utbygging av kortreist straum, er handsamingstida for konsesjonar i NVE og departementet. Etter dei opplysningane eg har i dag, er det 528 konsesjonssøknader om kraftutbygging som ligg til handsaming. Det blir handsama ca. 70 konsesjonssøknader i året, og det betyr ei handsamingstid på meir enn sju år. Det er svært dramatisk for farten i utbygginga av fornybar energi. Overføring av konsesjonshandsaming av dei minste kraftverka til kommunane ville gje raskare handsaming av konsesjonssøknader. Det hadde òg vore eit viktig tiltak for å få fleire prosjekt sett i produksjon. Ein handlingsplan for å løyse kraftsituasjonen i Midt-Noreg, som var lova i 2006, kunne ha lagt til rette for å byggje kraftlinjer og kablar som tok omsyn til busetnad og naturverdiar. Det ville gjeve nett med større kapasitet og betre forsyningstryggleik. Massiv satsing på fornybar energi ville gjeve store mengder kortreist straum, og betre regelverk og effektivisering i statlege byråkrati ville gjeve raskare sakshandsaming og raskare utbygging. Dette er nokre av dei konkrete tiltaka ein handlingsplan for kraftforsyninga i Midt-Noreg burde innehalde, og som det er svært skuffande å sjå at raud-grøne politikarar ikkje klarer å gjennomføre.