Liv Signe Navarsete (Senterpartiet), 2011-06-16:
Eg vil byrje med å setje Noreg i eit større perspektiv: Samanlikna med mange land i Europa er me privilegerte. Medan andre land må handtere ei veksande statsgjeld og skjere ned på velferdsordningar, kan me debattere kor stor inntektsveksten til kommunane skal verte i 2012. Eg reiser mykje rundt i Noreg og erfarer at det vert gjort mykje godt arbeid i kommunane til beste for innbyggjarane, som t.d. Tolga kommune. Ungdomsskuleelevane i Tolga kan vise til særs gode resultat i matematikk, faktisk blant dei beste i landet. 9.-klassingar frå ungdomsskulen der vann tidlegare i vår andrepremie i den landsomfattande matematikkonkurransen KappAbel. Tolga kommune er òg ein utviklingsorientert skuleeigar som satsar på vidareutdanning, og som prioriterer deltaking i vidareutdanningsprogrammet Kompetanse for kvalitet. Eit anna døme er Salangen. Kommunen har etablert eit tilflyttarkontor som gjer det lettare for dei som ynskjer å flytte til kommunen. På spørsmål om jobbtilbod, bustad og barnehage står tilflyttarkontoret klar til å svare. Kommunen gjer òg ein framifrå innsats for å integrere flyktningar. Salangen har gjennom 20 år vist at dei er ein av dei kommunane og lokalsamfunna i Distrikts-Noreg som lukkast best i arbeidet med mottak, busetting og integrering av einslege mindreårige asylsøkjarar. Regjeringa sitt opplegg for 2012 legg til rette for vidare utbygging av kommunale tenester som t.d. barnehage, skule og omsorgstenester, og til styrking av drift og vedlikehald av fylkesvegane. Samhandlingsreforma inneber at om lag 5 mrd. kr vert overførte til kommunane i samband med dei nye oppgåvene. Eg registrerer at kommunane har mange spørsmål om reforma, som trer i kraft 1. januar 2012. Mitt svar til kommunane er at dette er ei stor reform som skal tre i kraft over fleire år. Mykje avklaring skal skje på statleg hald. Kommunane skal starte planlegginga, men alt må ikkje vere på plass 1. januar. Samstundes merkar eg ei stor semje om intensjonane i reforma. Det vert fleire eldre, sjukdomsbiletet vert endra, og det er behov for meir førebygging og folkehelsearbeid. Det er behov for ei reform for desentralisering og førebygging. Mitt inntrykk er at Kommune-Noreg sjølv meiner det er rett å leggje denne oppgåva til kommunalt nivå. Me etablerer ei følgjeevaluering, slik at me kan korrigere kursen undervegs dersom det er behov for det. Og det er mange av dei små distriktskommunane som har gått saman og laga distriktsmedisinske senter, som er modellen for mykje av innhaldet og intensjonen i Samhandlingsreforma. Regjeringa prioriterer kommunane. Vi har auka inntektene deira med 48 mrd. kr. Det svarar til ein årleg realvekst på 2,7 pst. i perioden 2005–2011. Dette er faktiske rekneskapstal frå Det tekniske berekningsutvalet for kommunal og fylkeskommunal økonomi. Høgre og Kristeleg Folkeparti hevdar i innstillinga at kommunane under den borgarlege regjeringa vart høgare prioritert, ved at dei fekk ein årleg realvekst på 4,2 pst. i gjennomsnitt. Dette er feil. Tala frå Det tekniske berekningsutvalet viser ein årleg gjennomsnittleg realvekst på 2,2 pst. for åra 2002 til 2005. Sidan 2005 har det vorte 72 000 fleire tilsette i kommunal sektor, tilsvarande 48 000 årsverk. Det har vore heilt nødvendig for å få til t.d. full barnehagedekning og utbygging av pleie- og omsorgstenesta. Til samanlikning vart det 8 600 fleire tilsette under den førre regjeringa. Og eg er glad for at årsverka i all hovudsak går til tenester og ikkje meir byråkrati. Talet på tilsette i kommunane auka frå 2005 til 2010 med 14 pst., medan tilsette i administrasjonen berre auka med 2,2 pst. Høgre og Framstegspartiet føreslår å auke skattedelen av inntektene til 50 pst. Kva for konsekvensar vil det ha? Til dømes vil framstegspartiordføraren i Stranda få 1,4 mill. kr mindre å rutte med. Framstegspartiordføraren i Os vil få 3,4 mill. kr mindre, og Høgre-ordføraren i Sørreisa vil få 1,1 mill. kr mindre. Framstegspartiordføraren i Fredrikstad vil få 23 mill. kr mindre. Og slik kunne ein fortsetje med mange mindre og mellomstore kommunar, der både Framstegspartiet, Høgre og dei andre partia har ordførarar og mange folkevalde som ville få ein stor skuffelse. Derimot vil Bærum få 126 mill. kr meir. Eg er imot ei slik omfordeling til kommunar med høgt inntektsnivå. Det vil gi meir ulikskap i tenestetilbodet i landet, og det er ikkje påvist nokon samanheng mellom tilbakeføringa av skatteinntekter og ei sterkare satsing på næringsarbeid. Det vil alltid vere trong for meir pengar. Mitt inntrykk – etter å ha reist land og strand rundt og vore på mange kommunekonferansar – er at Kommune-Noreg er rimeleg nøgd med inntektsramma for 2012. Så er eg klar over at det er variasjonar i den økonomiske situasjonen mellom kommunar. Nokre kommunar slit med å balansere budsjetta. Eg har stor tillit til at dei folkevalde greier og evnar å prioritere oppgåvene.