Knut Arild Hareide (Kristelig Folkeparti), 2017-04-18:
Eg vil til liks med føregåande talarar framheve den personlege innsatsen som enkeltmenneske og organisasjonar har stått for under svært krevjande og kompliserte forhold. Ein spesiell tanke går til dei som mista livet og deira næraste. Eg vil på vegner av Kristeleg Folkeparti òg uttrykkje ein stor takk til dei soldatane og avdelingane som har bidratt militært, dei diplomatane som har bidratt til den politiske prosessen og dei mange bistandsarbeidarane og organisasjonane som har gjort ein formidabel innsats innan humanitær bistand og langsiktig utviklingsarbeid. Terrorangrepet som ramma USA den 11. september 2001 innleia ein ny epoke. Sidan den gongen har det internasjonale samfunnet måtta innrette seg etter ein ny internasjonal sikkerheitstrussel – ekstrem islamistisk terror. Spora etter terroristane bak 9. september leia til al-Qaida-nettverket. Det hadde treningsbasar og leiarfigurar i fjella i Afghanistan. Der var Osama bin Laden og al-Qaida velkomne gjester hos Taliban-regimet. Den internasjonale militære operasjonen i Afghanistan skulle gjere slutt på det. Militæroffensiven med Nordalliansens bakkestyrkar og internasjonal flystøtte førte raskt til at Taliban-regimet fall. Det var langt meir krevjande å byggje opp eit stabilt, alternativt regime som sikra at Afghanstan ikkje blei verande ei frihamn for internasjonal terrorisme. Det er no gått over 15 år sidan 9. september. Det har vore ei tid prega av prøving og feiling, lærdomar og erfaringar – ikkje berre i Afghanistan, men òg i andre konfliktområde med ekstrem islamistisk terror. Denne internasjonale sikkerheitstrusselen er ikkje blitt nedkjempa. Dei norske bidraga i Afghanistan var berre ein liten del av ein stor internasjonal innsats. Det er vanskeleg å lausrive den norske delen og evaluere verknaden av han isolert, men det er klart at måla som blei sette, i svært ulik grad er oppnådde. Det første målet var ifølgje afghanistanutgreiinga å opptre som ein god alliert av USA og NATO-medlem. Alliansepolitisk omsyn var dominerande for Noregs vedtak om å bidra militært. Noreg makta å framstå som ein god alliert. Det andre målet var ifølgje utvalet å bidra til internasjonal terrorbekjemping ved å hindre at Afghanistan igjen blei ein årestad for internasjonal terror. Det målet er berre delvis nådd. Det tredje målet var å byggje ein stabil og demokratisk afghansk stat gjennom bistand og fredsdiplomati. Dette målet er ikkje nådd. Målet var òg altfor ambisiøst formulert. Å endre det afghanske samfunnet og byggje ein berekraftig stat, som eit generasjonsprosjekt, er ikkje noko «quick-fix» i ein krigssituasjon. I tillegg kom problema som blei skapte fordi bistanden til mange givarland blei knytte opp til den militære kampen og brukt som middel til å oppnå støtte frå lokalbefolkninga. Denne samanblandinga forkludra skiljet mellom krigføring og humanitært utviklingsengasjement. Mens forsvarsministeren er kritisk til det tydelege skiljet som Noreg gjorde mellom sivil og militær innsats, viser komiteens fleirtal til det Afghanistan-utvalet påpeiker: «Den norske linjen med et klart skille mellom sivil og militær innsats er prinsipielt godt begrunnet i ønsket om å unngå at bistandsprosjekter rammes av væpnet strid.» Utanriksministeren er tydeleg på at det krevst ei politisk løysing med Taliban, men samtidig må løysinga vere inkluderande og ikkje vere få følgjer for menneskerettane. Dette er krevjande når Taliban så aktivt motarbeider kvinners rettar generelt og jenters rett til utdanning spesielt. Å sikre ei positiv involvering av sentrale naboland må òg til for å stabilisere landet, men både Pakistan og andre naboland har andre interesser som gjer nettopp dette målet vanskeleg. Godal-utvalet meiner at Stortingets involvering i viktige vedtak om internasjonale militære operasjonar bør forbetrast. Regjeringa bør meir systematisk informere Stortinget om mål, midlar, forventa resultat og erfaringar undervegs. Det er Kristeleg Folkeparti einig i. Me er derfor med på fleire oppmodingsvedtak og fleire mindretalsforslag. Eg tek opp forslag nr. 3, der me er medforslagsstillarar. Kristeleg Folkeparti vil òg støtte forslaget frå Miljøpartiet Dei Grøne.