Unn Aarrestad (Senterpartiet), 1999-05-10:
Den norske forvaltninga har gjennom dei 200 åra ho har eksistert, gjennomgått store endringar. Nå går me inn i kunnskaps- og informasjonssamfunnet. Me er ved eit nytt tidsskilje. Aktive og innsiktsfulle borgarar vil forventa ei forvaltning som er open og tilgjengeleg, som gjer det mogleg med innsyn og deltaking, og som møter enkeltmennesket med respekt. Senterpartiet meiner at nærleik er eit hovudprinsipp for å nå dette målet. Kjennskap, kunnskap, oversikt og tilhøyring gjer at ein lettare veit kva saka gjeld, og dermed lettare kan fatta dei rette vedtaka. Dette vil i tillegg binda folket saman. Diskusjonen som nå har pågått i lengre tid om å slå saman kommunar og fylke til store einingar, vil klart verka negativt inn på dette og skapa framandgjering. Dersom me meiner noko med demokrati og deltaking, må me gå imot dei store endringane her. Senterpartiet ønskjer å ta heile landet i bruk. Som eit ledd i dette må staten gå føre for å desentralisera verksemda si. Utflytting av offentlege aktivitetar kan hjelpa til med å laga skapande miljø, samstundes med at lokalsamfunnet får tilført auka kunnskap. Dette kan vera både nye oppgåver og overføringar av nåverande funksjonar frå sentralt til lokalt nivå, altså så nær brukarane som mogleg. Her er det viktig å utvikla nye løysingar for samhandling og oppgåveløysing på tvers av geografiske grenser og forvaltningsnivå. Dette kan medføra ei positiv utvikling til næringsfattige strok av landet. Eg ser fram til vidare handsaming av dette etter at den nedsette embetsmannsgruppa har kome med sitt forslag. Eg tykkjer det er positivt at Regjeringa nå går inn for å innføra offentlege sevicekontor. Slike kontor vil kunna berga mange lokalmiljø frå fråflytting, særleg av unge folk. Me veit at den dagen skulen, postkontoret, bensinstasjonen og butikken vert nedlagde, når ein mistar kvardagsfunksjonane ein hadde i nærmiljøet, då er ofte vegen ikkje lang til at tanken om flytting melder seg. Men servicekontor må likevel ikkje verta eit vikarierande motiv for nettopp å leggja ned posten, likningskontoret osv., for då vil det ha motsett verknad – då verkar det sentraliserande. Ei undersøking frå Møreforsking, synte at nærbutikken var mest like viktig som grendeskulen for å hindra utflytting frå ei utkantbygd. Når ein i tillegg veit at talet på butikkar har vorte sterkt redusert dei siste åra, er det på høg tid med mottiltak. Elles finst det positive erfaringar frå rundt om i landet der ein har prøvt seg på samarbeid. Eg kjenner t.d. til at i Namsskogan har folkebiblioteket samlokalisert seg med trygde- og sosialkontoret og kommunal informasjonsteneste. I tillegg har biblioteket, saman med lokal butikk og post, synleggjort sin eigen eksistens. Sidan desse bibliotekfilialane er plasserte i butikkane i bygda, har dei vore tilgjengelege i heile opningstida til butikkane, altså ca. 70 timar i veka. Dette har igjen synt kva som kan vera mogleg å gjera i ein vidstrakt kommune med svært spreidd busetjing. Dette er eit godt døme på noko ein har fått til. Derfor må det vera rett ikkje å setja detaljerte og snevre grenser for kva offentlege servicekontor skal bestå i, og korleis dei skal drivast. Her er det vel berre fantasien som kan setja grensene for kva ein kan få til når berre viljen er til stades. Ei arbeidsgruppe som nå ser på dette, skal òg tilrå løysingar innan februar i år 2000. Dette ser eg fram til å få vera med og drøfta vidare. Elles vil eg gjerne få kommentera ein statistikk som følgde med statsråden si utgreiing. Når det gjeld totale offentlege utgifter i prosent av bruttonasjonalprodukt, som t.d. Inger Stolt-Nielsen frå Høgre i dag kritiserte, syner det seg at Noreg klart har dei lågaste utgiftene av alle dei nordiske landa, med 10-18 pst. under nivået i dei andre landa. Dette gjeld òg i høve til andre europeiske land som vi kan samanlikne oss med, så nær som Storbritannia, som ligg litt under oss. Dette kan gi oss verkeleg grunn til ettertanke.