Magnhild Meltveit Kleppa (Senterpartiet), 2007-06-08:
I 1931 vart det danna ei koalisjonsregjering i Storbritannia med Labour-politikaren Ramsey MacDonald som statsminister. Noko av det fyrste den regjeringa gjorde, var å forlata gullstandarden. Verdien til pund sterling skulle ikkje lenger vera kopla til gull. Ein tidlegare statsråd under MacDonald, Sidney Webb, uttalte då: «Nobody ever told us we could do that!» Politikkskiftet var så radikalt, så i strid med vanleg tenking og så raskt gjennomført at det nesten ikkje var til å tru. Dette politikkskiftet endra mentale kart, andre land følgde etter. Diskusjonar om økonomisk politikk vart annleis etter dette, ordskifta måtte førast innanfor eit nytt paradigme, ein ny tenkjemåte. Samanslåinga av Statoil og Hydro si petroleumsverksemd handlar ikkje om å forlata gullstandarden. Den kan og bør likevel sjåast på som ei radikal endring. Samanslåinga har kome raskt på. Den vil endra debattar om olje, gass og energipolitikk i framtida. Slik sett er det snakk om eit paradigmeskifte. I dag skal Stortinget gjera vedtak som vil bli ståande, som vil føra til store endringar som vil bli forska på og få ein plass i norsk historie, nett som opprettinga av Statoil i si tid, nett som det breie kompromisset Stortinget samla seg om i 1984, då for å avgrensa Statoil si makt og påverknadskraft i det norske samfunnet. Opprettinga av SDØE og debatten rundt Statoil si rolle i norsk samfunnsliv i 1984 er både lærerik og tankevekkjande også i dag. StatoilHydro blir eit stort selskap, definitivt ein gigant jamført med andre norske verksemder og ikkje minst vurdert i forhold til det norske politiske systemet. Dette er ei utfordring, både i forhold til bruk og fordeling av makt. Senterpartiet er difor særleg nøgd med at staten i framtida skal eiga 67 pst. av aksjane i det nye selskapet. Dette handlar djupast sett om folkestyre, om demokratisk fundert makt til å møta dei utfordringane denne samanslåinga vil kunna føra med seg. Nasjonal, demokratisk makt og eigarskap går som ein raud tråd gjennom norsk olje- og gasshistorie. Slik skal det halda fram: Folket, borgarane sine valde representantar, er dei som legg dei overordna føringane på kva dette selskapet skal vera, korleis det skal drivast og oppføra seg, både i det norske samfunnet og internasjonalt. Samanslåinga vil endra mykje. Noko ligg fast: Hovudkontoret skal vera i Stavanger. Stavanger skal halda fram som geografisk tyngdepunkt og utgangspunkt for framtidig aktivitet i sør og nord. Like viktig er dette: ein offensiv, aktiv politikk overfor det nye selskapet for å sikra best mogleg ressursforvaltning og auka verdiskaping frå petroleumsverksemda. Tidlegare har sterk og intens konkurranse mellom nettopp Statoil og Hydro medverka til det. Ei samanslåing trekkjer isolert sett i retning av mindre sunn kappestrid. Men den opnar også eit rom for ny politikk, for betre tilsyn, for aktiv tilrettelegging for nye, mindre aktørar, nettopp fordi norsk sokkel også i framtida vil vera avgjerande for inntekter frå petroleumsverksemd og finansiering av offentlege gode og velferd. Dei grunnleggjande motiva bak og den djupe argumentasjonen for denne samanslåinga botnar i visjonar om storfelt internasjonal satsing, ikkje berre i velfungerande, demokratiske land med robuste institusjonar, som USA og Canada. Selskapet vil også engasjera seg meir ambisiøst i land der rike naturressursar – historisk sett – like mykje har vore ei forbanning som ei velsigning, land der ressursane ikkje utan vidare har ført til auka velferd for breie lag, man jamvel har forårsaka krigar og øydeleggjande korrupsjon og vanstyre. Etikk, sømeleg og legitim åtferd og opne prosessar vil difor i aukande grad vera påkravd og representera harde verdiar som StatoilHydro må leva og driva i samsvar med, ikkje minst på grunn av majoritetseigaren i selskapet. Indirekte handlar dette om Noreg sitt omdømme. Senterpartiet er glad for at Stortinget står samla bak samanslåinga. Dette er ein historisk dag. I denne salen bør vi leva opp til det: ein ærleg, kritisk debatt og så ei verdig avslutting – vedtak som fører både oss, Statoil og Hydro inn i ei ny framtid.