Torgeir Knag Fylkesnes (Sosialistisk Venstreparti), 2015-06-17:
Eg valde å ta ordet etter replikkvekslinga fordi eg ønskte svar på nokre av desse spørsmåla. Først: Reindrifta er jo ei viktig næring i store delar av landet. Ho har som alle næringar betydelege miljøpåverknader. Og så er det ein dimensjon i dette som aldri må bli gløymd: Reindrifta er også ei viktig kulturberande næring i mange samiske område, og det gjer at det å gjere inngrep i denne næringa krev litt meir av oss på Stortinget, det krev litt meir klokskap i forvaltinga. Det at det er ei viktig kulturberande næring betyr jo at vi må ha eit mangfald i næringa. Det kan ikkje vere få aktørar, for dersom det er få aktørar, er det få som har tilgang til næringa. Vi må ha eit mangfald av aktørar for å sikre at det er mange i dei samiske områda som kan ha tilgang til næringa. Dersom det er få aktørar, er det faktisk ikkje lenger ei kulturberande næring. Altså: Dersom ein anerkjenner at dette er ei kulturberande næring, må ein arbeide for å gjere dette til ei mangfaldig næring med mange aktørar, der mange har tilgang til næringa. Det må vere utgangspunktet for våre diskusjonar. Eg er opptatt av at den nedslaktinga som skjer – det skal skje ei nedslakting – må skje på eit berekraftig vis. Det er veldig viktig i dette arbeidet å få denne næringa inn i ei meir økologisk retning. Men da må dei tiltaka som vi treffer, vere skikkelege og rettferdige – ikkje sørgje for at færre får tilgang til denne viktige næringa i dei samiske områda. Det er det eg meiner blir sett på spissen i tilfellet Vest-Finnmark. I Vest-Finnmark veit vi at det har vore stor overpopulasjon av rein. Det er kanskje der i landet problemet er aller størst. Derfor har Reindriftsstyret vedtatt at ein skal gå inn for ei nedslakting av nær 50 pst. av all rein i området. Det er ei ganske drastisk handling, og det er jo truleg nødvendig. Men så er spørsmålet: Korleis skal ein gjere dette? Skal ein ramme alle heilt likt, eller bør ein gå annleis til verks? For det første: Regjeringa tar utgangspunkt i siste driftsåret for nedslaktinga, ikkje i historiske reintal som den enkelte reineigar eller sidapart har hatt over tid, men altså berre i siste driftsåret. Ein kunne f.eks. gått 10 år tilbake, eller 20 år tilbake, for å finne eit meir representativt grunnlag, men ein tar berre siste driftsåret. Dermed får ein ein veldig tilfeldig effekt med omsyn til kven som skal slakte ned. Det betyr at dei som kanskje har vore flinke med flokken, blir ramma, mens dei som har tatt seg til rette, blir ramma vesentleg mindre enn dei burde blitt. Og så kjem vi til beitegrunnlaget – for dette er vanskeleg å gjere utan eit fastsett beitegrunnlag. For meg høyrest det ut som ministeren seier at det som Stortinget vedtok i reindriftslova, ikkje kan bli gjennomført – at det rett og slett er for vanskeleg å fastsetje beitegrunnlag. Men vi veit at dette – så vidt eg veit – er gjort i våre naboland, så eg tenkjer at det kompliserte i dette også må kunne bli løyst i Noreg på ein tilsvarande måte, og avklare beitegrunnlaget. For med ein gong ein har avklart beitegrunnlaget, vil jo inngrep i forbindelse med tvangsslakt, i forbindelse med å gjere denne næringa meir berekraftig, vere ei mykje enklare oppgåve. Da vil ein unngå at dette kjem i strid med dei europeiske menneskerettsreglane, og at inngrep i næringa til enkelte utøvarar blir mykje, mykje større enn det som er til samfunnets nytte. Til slutt vil eg berre seie at det som er uklart i meldinga, er korleis regjeringa ønskjer å gjere denne næringa mangfaldig, altså korleis ein skal sikre at flest mogleg i dei samiske miljøa som det gjeld, og som er avhengige av reindrifta, får tilgang. For det vi veit, er at jo færre aktørar det er og jo hardare dei må slakte ned, jo større er sjansen for at dei truleg må leggje ned drifta si. – Dei mindre aktørane er altså dei første som forsvinn ut. Korleis skal regjeringa sikre, i sin kamp for miljø og økologi, at ein ikkje øydelegg tilgangen til ei viktig kulturberande næring? Det er spørsmål som ikkje er komne inn på i denne gjennomgangen, og eg saknar det frå ministeren.