Lodve Solholm (Fremskrittspartiet), 1999-06-01:
Representanten Øye var oppteken av det lett komiske. Men eg må seie at når ein høyrer på saksordføraren sin gjennomgang av dette, blir det ikkje berre litt komisk, det blir ganske mykje komisk. Når representanten Øye ikkje klarar å få med seg korleis ein skal fordele dette, og kven denne staten er, bør ein kanskje ta for seg blyanten i lag med representanten Øye og gå inn og sjå på desse sakene. Då kan ein krysse av på lista og føre på stykkprisfinansiering i helsevesenet, omsorg og utdanning, og då ser vi det reelle i saka, at gjennom at staten har det økonomiske ansvaret for helse, omsorg og utdanning, treng ein ikkje ein fylkeskommune for å administrere. At ikkje fylkeskommunen har mista ein del av styringsretten sin på grunn av DRG-systemet, er takka vere at ein del av fleirtalet her i denne salen enno ikkje er innforstått med at skal dette systemet fungere best mogleg, må stykkprisen gå direkte til kvart enkelt sjukehus og ikkje til fylkeskommunen, som så deler ut rammer frå fylkeskassa til det enkelte sjukehuset. Det betyr at sjukehuset i ein by ved effektiv drift gjennom stykkprisfinansiering ikkje får noko igjen fordi desse pengane som går direkte til fylkeskommunen, blir fordelte til andre sjukehus som kanskje ikkje er så effektive. Men vi har kome eit stykke på veg ved at vi har fått med oss regjeringspartia på m.a. å auke delen. Vi går i rett lei, og eg trur at regjeringspartia vil fylgje Framstegspartiet og Høgre når det gjeld det at stykkprisfinansieringa bør organiserast slik at pengane går direkte til det enkelte sjukehus ut frå det arbeidet som blir gjort der. Når ein har teke med det, er det ikkje mykje igjen av argumentasjonen til Signe Øye. For då har barnevernet, HVPU, sjukehusa, og skulane fått ei ordning. Kven som eventuelt driv eit sjukehus, eller kven som driv ein skule og produserer den tenesta som staten må kjøpe, spelar vel ikkje så stor rolle så lenge som vi har det tilbodet som folk har behov for. Så skulle eit av glansnummera frå representanten Øye vere at fylkesvegane skulle bli statlege. Ja, gjev det var så vel, for er det noko som viser fylkeskommunane sin manglande dugleik, er det nettopp fylkesvegane. Ein kan reise land og strand rundt, og så får ein vite av kommunepolitikarar og fylkespolitikarar også for så vidt, og ikkje minst av næringslivet, at det som hindrar effektiv transport, veldig ofte ikkje er dei kommunale vegane og heller ikkje dei statlege vegane, men fylkesvegen, som er i ei slik forfatning at dei må lesse ei vanleg vogntoglast på kanskje både to og tre vogntog for å frakte den aktuelle vara på eit fylkesvegnett. Det er m.a. fordi fylkeskommunen aldri har teke fylkesvegane på alvor. Dei har vore salderingsposten i budsjetta. Eg har sete i fylkestinget i tre periodar og har litt kjennskap til korleis dette har vore. Derfor seier vi: La dei fylkesvegane som det i dag er naturleg at tilfell ein kommune, bli kommunale vegar, og la fylkesvegar som det er naturleg at kanskje blir ein del av det vanlege riksvegnettet, bli det, og så har vi stamvegnettet, som vi kan overføre til Statens vegvesen og statleg finansiering. Signe Øyes innlegg var eit elles godt forsvar for å oppretthalde dei godt betalte politikarlønene for hennar partifellar rundt om i landet. Fylkeskommunen har etter mitt skjønn utspela si rolle. Vi er 4,2 millionar menneske i dette landet, og vi skulle ikkje ha bruk for så mange forvaltningsorgan som vi har. Fylkeskommunen er heller ikkje eit organ som folk flest kjenner så mykje til; det er ikkje noko val som har så låg valdeltaking som fylkestingsvalet. Og no har fylkeskommunen i den nye forma hatt over 20 år på seg. Ei av dei store oppgåvene som eg blei presentert for då eg kom inn i fylkestinget ved valet i 1979, var at no skulle vi ut og profilere fylkeskommunen. Vi hadde den eine fylkesbåten etter den andre rundt om i Møre og Romsdal for liksom å gjere fylkekommunen kjend og fortelje kven som var fylkesordførar osb. Men når vi spurde folk om kven som var fylkesordførar i Møre og Romsdal, kunne vi godt få svaret at det var fylkesmannen, ordføraren i Molde eller ordføraren i Ålesund. Det var få som trefte på det riktige namnet, fordi folk har ikkje noko forhold til det. Dei har eit forhold til sjukehuset, det har dei, men dei har ikkje noko forhold til fylkeskommunen. Derfor har den utspela si rolle. Eit anna glansnummer frå representanten Øye var at ein har sett ned eit utval som skal sjå på ein del spørsmål her. Ja, men eg tør gjere representanten Øye merksam på at ho i lag med fleirtalet i denne salen røysta ned eit forslag som gjekk på at mandatet til dette utvalet skulle utvidast, slik at det skulle omfatte ei vurdering av nedlegging av fylkeskommunen. Det røysta fleirtalet ned! Og no skal ein då bruke det som eit argument for at det skulle ligge i mandatet at ein skal gjere den vurderinga. Det gjer ikkje det, Stortinget har røysta det ned. Representanten Øye prøver også å latterleggjere at det er hengt på eit punkt II om at vi skal avlyse fylkestingsvalet til hausten. Ja, ein kan gjerne latterleggjere det, men no er det slik at vi iallfall i dette partiet kanskje klarar å ha to tankar i hovudet samtidig, noko tydelegvis ikkje andre parti klarar. Ein klarar å førebu to ting, til liks med folk i Åram og Sande, som har stilt seg på forskjellige kommunelister alt etter kva som kunne komme til å skje her i huset. Men det var også tydeleg at der hadde representanten Øye visse problem med å fylgje med. Det er klart at dersom det skulle bli vedteke at ein skulle legge ned fylkeskommunen, kunne ein tenke den tanken at dei som i dag sit i fylkestinget, berre kunne halde fram i eitt – halvanna år til kanskje, til dette var med. At enkelte i Arbeidarpartiet ville bli sinte fordi dei ville gå glipp av ein del godt betalte jobbar som dei såg fram til, det har eg forståing for. Men at det skulle vere eit godt argument for å behalde fylkeskommunen, kan eg ikkje sjå. Elles vil eg berre vise til at den offentlege debatten utanfor dette huset nok er mykje meir nyansert enn debatten inne i huset. Det er stadig fleire som no stiller spørsmål ved grunnlaget for fylkeskommunen. Det er stadig fleire i den offentlege debatten som stiller spørsmålet: Er det riktig at vi har fylkeskommunen som ei politisk administrativ eining i eit land med 4,2 millionar menneske? Det er ikkje det at eg er all verdas glad i ei viss herverande avis som heiter Verdens Gang. Eg kunne sagt mykje om den, og den har for så vidt sagt mykje om oss – det er greitt nok. Men på leiarplass onsdag 26. mai i år, etter å ha skrive masse om politikarløner, som jo er den sida av saka, skriv ein: «Først og fremst bør vi få vurdert om fylkeskommunen fortsatt har sin berettigelse. Det blir flere og flere i tvil om. Mye tyder på at fylkeskommunen har overlevd seg selv og at dens oppgaver med fordel kan overlates til kommunale og statlige instanser.» Eg er så einig, så einig. Det er sjeldan eg har vore så einig med VG som akkurat i den saka. Og sjølv om dette forslaget blir avvist her i dag, er eg overtydd om at dette forslaget vil vinne fram, og at i løpet av ein tiårsperiode er fylkeskommunen til endes – og eg kunne tenkje meg å seie takk for det! Med desse orda vil eg ta opp dei forslaga – frå Høgre og Framstegspartiet, og frå Framstegspartiet – som er tekne inn i innstillinga på side 3.