Valgerd Svarstad Haugland (Kristelig Folkeparti), 2002-04-09:
Eg er glad for at fleirtalet i komiteen, alle utanom Framstegspartiet, har slutta seg til dei analysar og tiltak som departementet har presentert i meldinga. Det er godt å ha dette å visa til når vi skal gå i gang med å intensivera arbeidet vårt. For det er heilt nødvendig å ta eit krafttak, slik at vi får alle departement og andre statsorgan til å ta mållova på alvor. I tillegg arbeider vi intenst med spørsmål som har med verkeområdet for lova å gjera. Situasjonen for helseføretaka meiner vi kan avklarast utan lovendring. På ein del andre område vil det krevjast eit meir omfattande arbeid, men vi prøver der å finna løysingar som er av meir mellombels karakter. Vi kjem i alle høve tilbake til problemstillinga i den varsla kulturmeldinga. Vi har i meldinga lagt vekt på å få fram formålet med det målstrevet som staten har pålagt seg sjølv gjennom lov og forskrift. Og det er helst det eg vil bruka taletida mi til. For prosent og kontroll er ikkje viktig i seg sjølv, det er berre ein del av den reiskapen som trengst for å sikra språkleg rettferd for alle som kjem i kontakt med statleg verksemd. Målet er å halda begge dei offisielle variantane av skriftspråket vårt i levande bruk. Og i siste instans er målet med målarbeidet å halda det språklege jordsmonnet i landet vårt i hevd. Det krev at også nynorsken slepp til i det offentlege rommet, at han er godt synleg. Vi som har nynorskbakgrunn, må òg finna støtte for skriftmålet vårt, særleg gjennom det vi les, men òg gjennom det vi høyrer, t.d. i radio og fjernsyn. Slik kan vi kanskje unngå at stadig fleire av oss i praksis blir tvinga til å blanda oss i bokmålskoret, og at nynorsken etter kvart druknar i bokmålsflaumen. Vi vil unngå at ungdom med nynorskbakgrunn blir utsette for språktvang, som lett følgjer av slik einsrettande dominans av den eine målforma framfor den andre. I dette ligg det sjølvsagt ingen brodd mot bokmål. Vi vil berre ikkje at den eine målforma skal rå grunnen åleine. Vi blir så mykje fattigare som kulturnasjon, vi går glipp av eit mangfald med lange røter i norsk historie og norsk tradisjon dersom vi tillèt oss å la nynorsken klara seg på eiga hand. Dersom vi nøyer oss med å tala fint om nynorsk i dikt og song, og seier at nynorsk er likeverdig med bokmål, må vi òg dra nokre praktiske konsekvensar av det. Det kostar litt, både pengar og strev – ja, kall det gjerne målstrev! Vi må ikkje bli så fortrylla og fortrolla av ord som modernisering og effektivisering at vi kastar vrak på det å realisera sektormålsetjingar gjennom sektorovergripande verkemiddel ved å stilla visse krav til det offentlege språket vårt, til korleis statleg forvaltning og verksemd brukar norsk språk. Det går ikkje an å driva språkpolitikk berre som sektorpolitikk, som noko for seg sjølv. Språkpolitikken må gjennomsyra heile forvaltningsapparatet, slik språket sjølv gjennomsyrer alt samfunnsliv. Det er ingen sterkt inngripande og tvangsprega politikk det er tale om. Vi har i meldinga slått fast at det går klare grenser for i kva grad språk og språkutvikling er noko som kan og bør dirigerast av offentlege styremakter i det heile. Det er likevel ikkje urimeleg å venta av våre offentlege tenestemenn, dei fleste med lang akademisk utdanning, at dei innrettar seg på å skriva begge målformer. Det er lang tradisjon for det i landet vårt, og det byggjer jo på den språkopplæringa som skjer i skulen. Offentlege tenestemenn har ei servicerolle. Det er dei som skal visa språkleg respekt for dei dei kommuniserer med, og – ikkje mindre viktig – for språksituasjonen i landet vårt. Skulle ikkje vi i dette landet ha råd til å dra omsorg for språket vårt – også for å halda levande den kulturarven som språket representerer – kven skulle då makta ei slik oppgåve? Dominansen av bokmål og riksmål er i dag stor nok som han er. Då kan vi ikkje tillata at òg staten sviktar eit kulturelt ansvar av høgaste orden, for språket er vår fremste kulturberar. Norsk skriftkultur er både nynorsk og bokmål, og norsk kulturpolitikk er å halda denne skriftkulturen levande. Då må vi ikkje berre plassera nynorsken på museum, ikkje berre ta han fram ved høgtid og fest. Kampen for nynorsk språk og kultur er ein del av kampen for å verna og styrkja norsk språk og kultur i det heile. Også andre land er i dag opptekne av å utvikla ein politikk for å verna nasjonalspråket og for å ta vare på språklege rettferdskrav. Det er berre ei veke sidan ein parlamentarisk kommisjon la fram ei omfattande utgreiing om det «svenska språkets ställning». Språk og språkpolitikk er altså sett på dagsordenen i grannelandet vårt. Opplegget er at staten skal engasjera seg sterkare enn før(presidenten klubbar) (presidenten klubbar)