Magnhild Meltveit Kleppa (Senterpartiet), 1999-06-09:
Store delar av velferdspolitikken kan ikkje realiserast gjennom eit snevert sektorperspektiv. I stortingsmeldinga, Ansvar og meistring, har Regjeringa lagt til rette for ei ny forståing av rehabilitering. Medisinsk rehabilitering er berre ein del av ei meir omfattande rehabiliteringsverksemd. Å få kronisk sjuke og funksjonshemma ut av isolasjon og inn på samfunnsarenaene, f.eks. inn i utdanning og arbeid, er ei oppgåve for helsetenestene, men ikkje berre for dei. Sosial rehabilitering er ei viktig side for at brukaren kan oppnå størst mogleg deltaking i samfunnet. Regjeringa har som mål enkeltmennesket i sentrum. Det inneber òg at rehabiliteringsprosessen må vera brukaren sin eigen prosess. Omsynet til brukaren sine verdiar, ynske og framtidshåp må vera retningsgivande for kva tenester som blir sette inn. Ofte treng dei same brukarane assistanse frå kommunane, trygde- og arbeidsmarknadsetaten og andre lokale instansar. Sosial- og helsedepartementet vil saman med andre departement meir aktivt enn tidlegare leggja til rette for at samarbeid og samordning blir utvikla lokalt. Saman med Arbeids- og administrasjonsdepartementet vil Sosial- og helsedepartementet leggja til rette for at det blir utvikla tverretatlege motivasjons- og meistringstiltak som kan byggja bru mellom behandling og attføring. Eg vil ta initiativ til at ulike departement på ein betre måte enn i dag harmoniserer sine respektive styringssignal gjennom ulike sentrale dokument og fora. Regjeringa vil òg sjå nærmare på om ein gjennom særlovgivinga på ein betre måte enn i dag kan ansvarleggjera den enkelte faginstans til å samarbeida med instansar på andre sektorar om den enkelte brukaren. Tverretatlege fora på leiarnivå er viktige. Det er ein reiskap for samordning av tiltak for felles brukargrupper. Eg vil arbeida for at desse fora blir oppretta i fleire kommunar enn tilfellet er i dag. Helseministeren vil sjå til at den lokale helsetenesta tek større del. Frivillige organisasjonar, ikkje minst brukarane sine eigne organisasjonar, kan òg spela ei viktig rolle i det lokale samarbeidet. Mange personar i yrkesaktiv alder er heilt eller delvis ute av arbeid på grunn av helseplager eller sosiale problem – i periodar eller på varig basis. Oppfylgingsarbeidet skal bli meir målretta og tilpassa den enkelte som står i fare for å enda i ein varig trygdesituasjon. Eg har lagt stor vekt på tiltak for å redusera sjukefråværet, bl.a. gjennom etablering av ein idébank for dei gode eksempla frå bedriftene. La meg òg understreka ordninga aktiv sjukmelding, som kan medverka til at fleire har moglegheit til å behalda tilknytinga til arbeidslivet – òg i ein sjukdomssituasjon. Det er med glede eg kan konstatera at det har vore ein auke i talet på aktive sjukmeldingar så lenge denne regjeringa har hatt makta, men det er enno eit stort potensial for forbetring. Eg har merka meg at eit fleirtal i komiteen har fremja forslag som inneber større fleksibilitet i høve til å samordna arbeid og trygd. Mange uførepensjonistar har ei attverande arbeidsevne som dei kan nytta i lønt arbeid. Etter dagens reglar er det eit vilkår for å få uførepensjon at arbeidsevna er redusert med minst 50 pst. Etter eit år kan uførepensjonistane trappa opp arbeidsinnsatsen og få uførepensjon heilt ned til 20 pst. Ordninga har vore lite nytta og er truleg òg lite kjend. Regjeringa vil i stortingsmeldinga om utjamning i levekår vurdera tiltak som kan medverka til større fleksibilitet i uførepensjonsordninga. Når det gjeld personar med varierande yteevne, og som vanlegvis ikkje fyller vilkåra for uførepensjon, vil Regjeringa i utjamningsmeldinga vurdera direkte lønnstilskott av meir varig karakter til arbeidsgivar. Tekniske hjelpemiddel er for mange svært viktig for å løysa praktiske problem. Dei er avgjerande viktige for at mange funksjonshemma kan meistra meir med eiga hjelp. Ei utfordring framover vil vera å la formidlinga av hjelpemiddel bli ein meir integrert del av rehabiliteringsprosessen som kommunen har ansvar for. Eit fleirtal i komiteen ber Regjeringa leggja fram forslag om ei ordning med statleg finansiering av utleige av hjelpemiddel frå hjelpemiddelsentralane. Eg vil fylgja opp vedtaket med i fyrste omgang å greia ut dei praktiske og økonomiske sidene. Eg har merka meg at Stortinget, som Regjeringa, er oppteke av ei meir heilskapleg høyrselsomsorg. Gjennomgangen vi varsla i handlingsplanen for funksjonshemma, er godt i gang. Ei arbeidsgruppe, der òg brukarorganisasjonane er med, vil før årsskiftet leggja fram status og skisser til løysingar for ei meir heilskapleg teneste for høyrselshemma. Når det gjeld å få unge funksjonshemma ut av institusjon, vil eg koma tilbake til det i eit seinare innlegg.