Olav Akselsen (Arbeiderpartiet), 1999-12-09:
Utover hausten i fjor og våren i år blei det klart at den offshorebaserte leverandørindustrien vår gjekk tøffe tider i møte. Denne tendensen har halde fram. Leverandørindustrien slit med tomme ordrebøker, permitteringar og oppseiingar. Ei oversikt frå bransjen viser at offshoreverfta frå neste år vil måtta redusera aktiviteten med opp mot 60 pst. Heilt sidan det blei klart at denne situasjonen ville oppstå, har Regjeringa lukka augo for utviklinga. Den har rett nok i haust fremja dei rammevilkårsforbetringane som eit fleirtal på Stortinget har pålagt dei å gjera. Sjølv om alvoret ikkje har gått opp for Regjeringa enno, er situasjonen i ferd med å bli alvor for mange tusen tilsette. Permitteringar og oppseiingar er i ferd med å bli ein del av kvardagen langs kysten vår. Samstundes veit me at det enno er store olje- og gassressursar på norsk sokkel, og at denne næringa vil spela ei viktig rolle òg i framtida. Ei rask nedbygging no og ein lang periode utan nye oppdrag vil innebera stor fare for kompetansetap og svekt konkurranseevne i framtida. Tiltak for å ta vare på kompetansen slik at denne industrien er konkurransedyktig når det på nytt blir sett i gong nye prosjekt, var derfor eit av dei viktigaste krava Arbeidarpartiet sette for å inngå budsjettavtale med Regjeringa. Eg er derfor glad for den tiltaksplanen for oppsagde og permitterte ved offshoreverfta og i leverandørindustrien som er tatt med i avtalen mellom Arbeidarpartiet og regjeringspartia. Sjølv om mange av dei tiltaka som er lista opp der, skal administrerast av andre departement, reknar eg det som sjølvsagt at olje- og energiministeren følgjer ekstra med og syter for at innhaldet i pakken blir følgt opp. Enøkløyvingane for inneverande år er sett til null. Det må vera litt av eit vonbrot for energiministeren å sjå at ho ikkje har greidd å bruka opp dei pengane som Stortinget har løyvd til dette formålet, særleg når me veit at dette er eit satsingsområde for Regjeringa. Det set i alle fall den retorikken som tidlegare har vore brukt på dette området, i eit heilt nytt lys. Eit område som openbert ikkje har vore eit satsingsområde for denne regjeringa, er innanlands bruk av gass. Trass i at mellompartia i samband med behandlinga av stortingsmeldinga om innanlands bruk av gass våren 1996 kritiserte dåverande arbeidarpartiregjering for passiv politikk, og fremja ei rekkje forslag for å betra den, er det lite og ingenting som har skjedd på dette området etter regjeringsskiftet, dersom ein då ikkje tar med at løyvingane er gått ned. Gass er ei miljøvenleg energiform, og Noreg har eit stort potensial for å ta den i bruk. Arbeidarpartiet vil ha ein langt meir offensiv politikk på dette området. Holdninga til Regjeringa ser ut til å vera eit av dei største hindera for auka innanlands bruk av gass, men eg reknar med at energiministeren har merka seg at fleirtalet seier at ein må starta opptrappinga av støtte til introduksjon av naturgass allereie no. Sjølv om endringane i forhold til Regjeringa sitt budsjett kanskje ikkje er så store, er det slik at forholdsvis små kutt eller påplussingar kan ha verknad. Eit slikt felt er kulturminnevernet, der løyvinga aukar med 7,2 mill. kr i forhold til Regjeringa sitt opplegg. Særleg med tanke på at komiteen i fjor kutta eit tilsvarande beløp på dette området, er dette ei viktig opp-prioritering – og særleg når Regjeringa i budsjettproposisjonen slår fast: «Store deler av den fredete bygningsmassen og middelalderruinene er i en kritisk forfatning. Det er et stort etterslep når det gjelder istandsetting og vedlikehold.» Spesielt når ein ser på dette sitatet, blir det kuttet som sentrumspartia, Høgre og Framstegspartiet føretok i fjor, sett i eit underleg lys. Dess gledelegare er det at eit fleirtal i år pålegg Regjeringa å koma tilbake med ein opptrappingsplan i samband med neste års budsjett. Vonleg byr då staten på ein ny æra for kulturminnevernet. Dei siste dagane har det vore oppslag i Aftenposten, der Riksantikvaren ymtar om at det er behov for å auka løyvingane, eller i alle fall bruka opp imot 2,5 milliardar kr på dette området. Dette er heilt andre tal enn dei tala me har fått i brevveksling med miljøvernministeren. Eg kunne tenkja meg at ministeren kommenterte den forskjellen. For ordens skyld vil eg minna om at kulturminnevern òg dreier seg om vår flytande historie, og at fartøyvernet òg treng ei oppgradering. Der er det ei ekstraløyving på 1 mill. kr som me har fått til i år – eit første steg på vegen – men her er det òg eit etterslep som ein bør ta igjen. Eg har tidlegare nemnt situasjonen i verftsindustrien. Med tanke på dei mange restaureringsobjekta som ligg langs kysten vår, har ein her ei moglegheit til å slå to fluger i ein smekk. Eg vil derfor be miljøvernministeren gripa tak i den merknaden som komiteen her har kome med, og eg vil òg minna om at statsråden her kan ha eit godt høve til å samarbeida med sin Venstre-kollega Sponheim, for eit fleirtal i næringskomiteen har nemleg den same merknaden. Så her har Venstre ei skikkeleg sak dei har moglegheit til å profilera seg på, nemleg å kombinera opprusting av gamle båtar med situasjonen ved verfta våre. Den gamle kraftstasjonen i Tyssedal og området rundt den er eit unikt kulturminne. Dessverre har forfallet auka på etter at kraftturbinane blei slått av for nokre år sidan. Det er derfor svært gledeleg at ein no får ei endeleg løysing på finansieringsproblema knytt til oppgradering og vedlikehald av anlegget. Eg viser her til dei forpliktingane som A/S Tyssefaldene har tatt på seg, og eg reknar med at merknadene frå komiteen om at dette ikkje må gå ut over dei løyvingane som det offentlege tidlegare har kome med, blir lagt merke til av Regjeringa. No er me halvvegs i denne stortingsperioden, og det er på mange måtar Regjeringa sitt tredje budsjett me behandlar. Rett nok var det første påverka av den førre regjeringa. Men det er likevel slik at det må vera grunnlag for å sjå dette i ein meir historisk samanheng, og samanlikna budsjetta no så langt med dei forslaga som kom i opposisjon, og ikkje minst dei forslaga som er tatt med i regjeringserklæringa, den såkalla Voksenåserklæringa. Mens regjeringspartia då dei var i opposisjon, førte ein massiv kritikk av den energi- og miljøpolitikken som blei ført av dåverande regjering, og lova ein heilt annan kurs berre desse partia fekk ei hand om rattet, så ser me no at ambisjonane er skrudde atskilleg ned. Det skjedde først i Voksenåserklæringen, og det har seinare skjedd omtrent dagleg. Det var før eit mål å redusera forbruket. Forbruket har aldri vore større enn det er i dag. Ein hadde som mål redusert oljeproduksjon. Oljeproduksjonen i Noreg har aldri vore større enn den er i dag. Det var eit mål å redusera energiforbruket. Energiforbruket har aldri vore større i Noreg enn det er i dag. Men eg kan heller ikkje sjå at Regjeringa på nokon av desse områda har fremja forslag som vil endra situasjonen. Rett nok er det fremja ei energimelding, men også der er ambisjonane reduserte. Det er ikkje lenger eit mål å stabilisera forbruket, no er det veksten som skal reduserast. Og det er heller ikkje eit mål å vera sjølvforsynt med fornybar energi, no er det import av kolkraft som er svaret. Mens sentrumspartia i førre periode hadde påplussingar på energi- og miljøbudsjetta opp i fleire hundretals millionar, så ser ein at dei budsjetta dei sjølve har lagt fram, i all hovudsak er ei vidareføring av dei budsjetta som arbeidarpartiregjeringane la fram. I tillegg er det svært få saker som er fremja, spesielt på miljøområdet. I seinare tid har det vore aukande kritikk av Regjeringa sin miljøinnsats. Eg synest denne kritikken er heilt forståeleg. Det var svært mange som hadde tru på desse partia i miljøspørsmål. Når ein no etter at dei har sete to år i regjering, ikkje ser noko til den varsla kursendringa, må det vera lov for dei som hadde tru på desse partia, å vera skuffa. Det er tydeleg at folk frå regjeringsapparatet ikkje liker denne kritikken, men i staden for å forsvara nye standpunkt, vel ein altså å skylda på alle andre. Sjølv om eg synest det er direkte puslete å skylda på opposisjonen når ein sit med regjeringsansvaret, slik som statssekretæren i Miljøverndepartementet gjorde i Dagsavisen i går, viser likevel den utsegna to ting, nemleg at folk i regjeringsapparatet meiner det i dag blir ført ein for dårleg politikk, og òg at dei administrerer ein politikk som ein eigentleg er heilt ueinig i. Med andre ord: Det er andre område enn miljøområdet som er det viktigaste for partia. Slagordet frå tidlegare om at miljøet skulle vera styrande over alle andre område, er forlate. Det må vera lov å stilla spørsmål til miljøstatsråden om ho er einig med statssekretæren sin i at Regjeringa no administrerer ein politikk som den eigentleg ikkje synest er god nok.