Haakon Blankenborg (Arbeiderpartiet), 1999-03-25:
Denne tilleggsløyvinga dreier seg om det praktiske samarbeidet over landegrensene i dei nordlege delane av Europa. Siktemålet er eit utvida praktisk samarbeid med Russland. Denne saka er såleis ikkje noko malapropos til den dramatiske utviklinga som vi ser i andre delar av Europa, snarare tvert imot ei understreking av at det praktiske samarbeidet er viktig og skal halde fram, og at det er viktig å ha eit langt perspektiv på det som skjer. Alle partia i Stortinget, unntatt Framstegspartiet, sluttar seg til framlegget om å løyve 100 mill. kr ekstra til samarbeidet med Russland og Baltikum. Framstegspartiet er imot å løyve pengar til Russland. Eg er glad for at dette er eit sjeldant syn blant dei store politiske partia i Europa. Russiske styresmakter har sjølvsagt hovudansvaret for å kome ut av det økonomiske uføret som landet er oppe i. Men heile Europa, ja heile verda har nytte av at Russland kan kvitte seg med den tyngste arven frå den totalitære tida. Heile Europa skulle vere interessert i eit velståande, demokratisk og stabilt Russland, som er ein naturleg partnar i samarbeidet med resten av Europa. Dette bør også vi medverke til. Framstegspartiet legg tydelegvis ikkje vekt på at det er i norsk interesse at atominstallasjonane i Russland blir sikra, og at havområda i nord blir sikra. Dersom ein meinte at dette hadde vore i klar norsk interesse, burde ein naturlegvis støtta eit forslag som dette. Det blir også framstilt i merknadene frå Framstegspartiet som om den humanitære innsatsen for Russland er rein matvarehjelp. Dette er berre ein liten del av sanninga. Men partiet er heldigvis åleine om å seie at vi ikkje bør kjenne ansvar for korleis folk i grannelandet har det. Dei seier nærast at dei kan ha det så godt som har ei slik regjering. Innstillinga frå komiteen og framlegget frå Regjeringa bør heller ikkje få passere utan nokre andre merknader, som er meir til innvortes bruk i Stortinget. Bak det vedtaket som vi heldigvis kjem til å fatte i dag, mot røystene til Framstegspartiet, finn vi eit merkeleg spel, i verste fall eit dobbeltspel om budsjettet for 1999. Hovudtiltalte i denne samanhengen er ikkje Regjeringa, men fleirtalet i Stortinget, dei som stod bak budsjettforliket sist haust – alle unntatt SV og Arbeidarpartiet. Fleirtalet berga seg ut av ei budsjettknipe ved m.a. å redusere løyvinga til Russland og Aust- og Sentral-Europa med 40 mill. kr i høve til det som Regjeringa gjorde framlegg om. Arbeidarpartiet meinte at løyvinga burde bli auka med 30 mill. kr. Regjeringspartia, Høgre og Framstegspartiet reduserte løyvinga frå 95,5 mill. kr, som Regjeringa hadde foreslått, til 55 mill. kr. Til samanlikning vart det for 1998 løyvt 271 mill. kr til det same føremålet. I 1997 vart det brukt 428 mill. kr. Sjølv med ei tilsagnsfullmakt på 200 mill. kr i tillegg til dei 55 mill. kr for 1999 er dette ei underbudsjettering når ein ser på dei måla ein har sett seg. Tilsagnsfullmakta vil først og fremst bli aktuell for nye tiltak for neste år. I 1999 såg den økonomiske og sosiale situasjonen i Nordvest-Russland ut til å bli verre enn på lenge, medan på den andre sida utsiktene til nye miljøtiltak kunne sjå ut til å vere ganske gode. I orienteringa si om samarbeidet i nærområda den 15. mai 1998 var utanriksministeren svært optimistisk då han m.a. sa: «Atomsikkerhetsavtalen vil utløse prosjekter for mellom 200 mill. og 250 mill. kr fordelt over 3-4 år og vil stå som modell også for andre lands samarbeid med Russland på dette området.» Vi vonar dette no er i ferd med å gå i oppfylling. Eg forstår godt at Regjeringa ville sjå kor store ubrukte beløp som ville stå att for 1998 og som kunne overførast til 1999. Men ein kraftig reduksjon av løyvinga i 1998 saman med utsikter til stor aktivitet skulle tilseie at det ubrukte beløpet vart mindre enn for tidlegare år. Utsiktene til eit mindre ubrukt beløp for 1999, samtidig som eit stort behov såg ut til å dukke opp, skulle ikkje tilseie ein slik dramatisk reduksjon som vart resultatet av budsjettbehandlinga. Det var innlysande at budsjettvedtaket ikkje var i samsvar med dei måla som vart sette i Stortinget. Allereie i samband med behandlinga av budsjettet for 1999 var det klart at reduksjonane i løyvinga til Øst- og Sentral-Europa ville få negative konsekvensar for aktiviteten. Og i eit svarbrev til komiteen som er lagt ved Budsjett-innst. S. nr. 3 for 1998-99, skriv Utanriksdepartementet m.a.: «Når det gjelder 1999 isolert sett er det imidlertid klart prosjektaktiviteten vil bli påvirket negativt av at bevilgningen reduseres til et såpass lavt nivå som nå foreslås. I tillegg til at en rekke prosjektsøknader vil måtte avslås, vil andre prosjekt få redusert sin støtte, alternativt at større deler av støtten først utbetales i år 2000.» I denne samanhengen held Framstegspartiet stø kurs. Dei fekk redusert løyvinga for 1999. Dei meinte det, og vil såleis heller ikkje i dag auke løyvinga til Russland og Baltikum. Høgre plasserer seg i den andre enden av skalaen. Dei medverka til den kraftige reduksjonen for 1999, men lèt no som om dei eigenleg var for ein auke i løyvinga. Ja, no varslar dei til og med eit konkret framlegg om ytterlegare auke i samband med revideringa av budsjettet for i år. Hadde dei meint å auke løyvinga i haust, så hadde dei vel ikkje gått inn for ein reduksjon – eller var det, som vi tidlegare har vore inne på, dei tre regjeringspartia som pressa fram den dramatiske reduksjonen i løyvinga? Svaret er ikkje veldig viktig. Det viktige er at vi har vore vitne til det som liknar på eit spel om statsbudsjettet, der budsjettvedtaket ikkje var alvorleg meint. Då er eg komen til den nye løyvinga, som vil få brei oppslutning. Når det gjeld bruken av tilleggsløyvinga, syner eg til proposisjonen og dei tidlegare debattane, og sluttar meg til det Regjeringa har foreslått her – slik også Stortinget gjer, med unnatak av Framstegspartiet.