Reidar Sandal (Arbeiderpartiet), 2005-11-29:
I skatte- og avgiftspolitikken er det viktig for Arbeidarpartiet, Sosialistisk Venstreparti og Senterpartiet å sikre inntekter til å løyse oppgåver for fellesskapet og å syte for rettferdig fordeling og eit betre miljø. Dessutan er det svært sentralt at det blir teke sterkt omsyn til sysselsetjinga og verdiskapinga i samfunnet. Skattesystemet må vere kjenneteikna av at det speglar av dei faktiske økonomiske forholda. Derfor må ein basere seg på breie skattegrunnlag kombinert med låge satsar. Dette er eit viktig vilkår både for at personar med same inntekt skal bli skattlagde likt, og for at ein skal få den tilsikta fordelinga. Skattlegginga av bedrifter og kapital må vere slik utforma at ho inspirerer til størst mogleg verdiskaping. Ulike næringar og investeringar må i stor grad skattleggjast likt. Derfor må alle reelle overskot bli skattlagde. Dei tre regjeringspartia vil føre vidare det samla skatte- og avgiftsnivået frå 2004. Dette gir rom for å auke nivået med 4,9 milliardar kr frå 2005. Størstedelen av denne auken, ca. 3 milliardar kr, blir gjennomført neste år. I 2006 vil auken i skattar og avgifter vere 6,4 milliardar kr samanlikna med forslaget frå regjeringa Bondevik II. Det skjer viktige endringar i skattesystemet neste år. Skatten på utbytte frå aksjar og gevinstar blir sterkt auka, frå 28 pst. til 48 pst. Det er ei heilt nødvendig endring. Det noverande systemet har nemleg gjort det mogleg for somme skattytarar å tilpasse seg og betale lite skatt. Forskjellen i skatt frå løn og skatt frå utbytte av aksjar og gevinstar har vore inntil 34 pst. Det har vore både uheldig og urimeleg. Den auken i skatt på utbytte som blir innført frå nyttår, vil føre til klart skjerpa skatt for dei rikaste. Fordelinga blir sterkt forbetra i det opplegget som no blir innført. Vi må ha i minne at dei hundre rikaste personane her i landet har berre 2 pst. av inntektene sine som løn. Det viser til fulle at det er nødvendig å ha ei brei tilnærming når dette politikkområdet blir vurdert. Alle sider av skatte- og avgiftspolitikken må under lupa. Det har regjeringspartia vilje til. Til denne tid har det vore mogleg å spare store beløp ved å tilpasse seg skattesystemet. Mange skattytarar har fått låg skatt ved å tilpasse seg delingsmodellen. Etter det nye systemet som no blir innført, må desse personane betale skatt på linje med andre lønstakarar. Dette vil styrkje omfordelinga i skattesystemet. Nyordninga, som på fagspråket blir kalla skjermingsmetoden, vil auke skatteinntektene neste år med vel 4 milliardar kr. Beløpet vil stige ytterlegare med ca. 1 milliard kr seinare. Eit viktig mål med omlegginga av skattesystemet er at personar på same inntektsnivå skal betale om lag like mykje skatt. Det inneber at skattesatsane på høge arbeidsinntekter blir justerte noko nedover. Av den grunn foreslår Regjeringa at det høgaste trinnet i toppskatten blir sett til 12 pst. Letten i toppskatten blir samla sett 2,3 milliardar kr mindre enn regjeringa Bondevik II foreslo. Formuesskatten har det stått stor politisk strid om. Den gamle regjeringa foreslo å redusere formuesskatten sterkt. Framstegspartiet vil avvikle han frå neste år. Dei noverande regjeringspartia er ueinige i ein slik politikk. Vi meiner at denne skatten bør aukast for grupper som har store formuar, men som betaler lite formuesskatt. Botnfrådraga blir vesentleg auka frå neste år. Fordelinga blir derfor klart betre ved at dei som har lågast formuar, blir skjerma. På høgresida i politikken blir det hevda at det er nødvendig å innføre vesentleg lette i formuesskatten for å nå måla i skattereforma. Den oppfatninga deler ikkje regjeringspartia. Derfor blir denne skatten auka frå neste år i forhold til opplegget til Bondevik-regjeringa. Det er eit faktum at det er nær samanheng mellom formue og inntekt til ein skattytar. Samanhengen er spesielt sterk dersom ein samanliknar reell formue og inntekt. Det er derfor gode grunnar for at skatt på formue framleis skal spele ei sentral rolle for å oppnå ei meir rettferdig fordeling. Å redusere formuesskatten eller å avvikle han, slik Framstegspartiet foreslår, er av den grunn å ta steg i feil retning. Skattesystemet må forbetrast. Fordelinga må bli meir rettferdig. Dei som har store formuar, må bidra meir til fellesskapet. Det er regjeringspartia sin politikk. Den såkalla kakseskatten blir fjerna. I realiteten er det ei arbeidsgivaravgift på høge lønsinntekter. Det er altså ikkje ein skatt som velståande lønsmottakarar må betale. Denne skatten står for ein vesentleg del av forskjellen i skatt av arbeid og skatt av kapital. Når kakseskatten blir fjerna, tek ein altså bort ein av fordelane ved å tilpasse seg skattesystemet slik det verkar i dag. Skatteopplegget til regjeringa Stoltenberg er meir sosialt og rettferdig enn det Bondevik leverte frå seg. Dei rikaste i samfunnet får vesentleg skatteauke. Personar med inntekt over 750 000 kr utgjer 3,4 pst. av befolkninga. Dei får totalt ein skatteauke på 2,1 milliardar kr. Personar med inntekt under 750 000 kr får ein samla skattelette på ca. 1 milliard kr. Det har vore gjort eit stort nummer av at maksimalskatten på arbeidsinntekt blir redusert frå neste år. Agitasjonen har gått ut på at Regjeringa gir skattelette til dei rike. Materiale som er lagt fram, viser at denne påstanden er feil. Nedgangen i maksimalskatten på arbeidsinntekt er berre ein liten del av eit totalopplegg som ikkje gir skattelette til dei rike. Tvert imot fører Regjeringa sitt skatteopplegg til ein vesentleg auke i skatten for dei mest velståande i samfunnet. Ein person som er av dei hundre rikaste i Noreg, vil i gjennomsnitt få 30 000 kr i redusert toppskatt. Den same personen vil derimot få 1,1 mill. kr i auka formuesskatt. I tillegg vil ho eller han få ein vesentleg auke i skatten på utbytte. Regjeringa foreslår at minstefrådraget for lønsinntekter blir auka frå neste år. Det skjer ved at frådragssatsen blir sett opp til 34 pst., og ved at den øvre grensa i frådraget blir sett til 61 100 kr. Regjeringa Bondevik hadde andre forslag på begge desse områda, forslag som var ugunstigare for skattytarane enn det dei noverande regjeringspartia går inn for. Det har vore eit sentralt krav frå fagorganiserte at frådraget for fagforeiningskontingenten skal aukast. Det same gjeld frådraget for kontingent til visse yrkes- eller næringsorganisasjonar. Frådraget for desse kontingentane blir auka til 2 250 kr. Det er eit første steg i arbeidet med å doble frådraget i forhold til det noverande nivået. Høgre, Kristeleg Folkeparti og Venstre går imot auken. Framstegspartiet meiner at frådraget skal fjernast. Regjeringa foreslår å endre reglane for arveavgift for sambuarar. Etter gjeldande reglar er ektefellar og sambuarar som har felles barn, fritekne for arveavgift. Regjeringa foreslår at også sambuarar som har budd saman i to år eller meir, skal vere fritekne for arveavgift på arv og gåve til kvarandre. På denne måten blir det reelt ein lik praksis i lovgivinga mellom ektefellar og sambuarar. Det er positivt. Neste år vil dei verkeleg rike her i landet få vesentleg høgare skatt. Det er ein konsekvens av det opplegget som regjeringspartia sikrar fleirtal for i Odelstinget i dag. Rett nok vil ei gruppe av lønsmottakarar som ikkje har aksjar eller formue, få skattelette. Men dette er ei lita gruppe. Dei aller fleste som får stor lette i skatten av løn, får også vesentleg skjerpa formuesskatt og skatt på utbytte. Regjeringspartia sikrar fleirtal for eit skatteopplegg for 2006 som er meir sosialt og meir rettferdig enn opposisjonspartia går inn for. Samtidig får vi større inntekter til dei viktige oppgåvene som fellesskapet skal ta seg av. Det er ein politikk som vi er stolte av, vi som legg sterk vekt på solidaritet og rettferd.