Tor Bremer (Arbeiderpartiet), 2013-06-10:
Litt ute i debatten vil eg slutta meg til honnøren til saksordføraren. Rett nok tilstod saksordføraren – sikkert med rette – at arbeidet hadde vore ei slags form for «dannelsesreise» for han personleg. Eg skal ikkje på vegner av komiteen påstå at det var eit stort og openbert behov for det, men eg registrerer at han opplever det slik sjølv etter åtte år på Stortinget og i Framstegspartiet si gruppe. Så til debatten om stortingsmeldinga: Det er ikkje tvil om at forskingsmeldinga vil vera eit særdeles godt grunnlag for å løfta Noreg som kunnskapsnasjon. For Arbeiderpartiet er det viktig å peika på at verdiskaping og velferd i framtida ikkje skal vera basert på verken billege råvarer eller låge arbeidslønningar. Verdiskaping og velferd skal vera basert på – ikkje middelmåtig kunnskap, men kunnskap og forsking på høgt internasjonalt nivå. Om me berre blir middels gode, ja, då er faren stor for at me ikkje når dei ambisiøse måla som me har sett oss for samfunnet vårt. Forskingsinnsatsen skal på den eine sida vera ein fin miks mellom den langsiktige, grunnleggjande kunnskapsoppbygginga som i all hovudsak skjer ved universiteta og høgskulane våre, og som dei sjølve bestemmer innretninga på. På den andre sida har me dei tydelege tematiske satsingane på områder der Noreg har naturgitte fordelar, eller som eit bidrag til å møta globale utfordringar. Parallelt med dette har me dei tematisk opne verkemidla, som skal stimulera forskarar og verksemder til å følgja eigne spennande idear. Dette – kombinert med eit forskingssystem som er velfungerande – gjer at norsk forsking held eit høgt internasjonalt nivå. Når regjeringa no i tillegg set i gang arbeidet med ein langtidsplan for forsking, er det mogleg å heva ambisjonane for auka kvalitet ytterlegare. Få område er så langsiktige som forsking, og få område er så avhengige av å bli delt med andre for å bli ein suksess som kunnskap. Kunnskap og forskingsresultat som blir delt med andre, er ein føresetnad for samfunnsbygginga. Det å tenkja langsiktig og å ha trygge rammer med fokus på kvalitet er viktige stikkord i forskingspolitikken. Det er difor ikkje rart at forskingsmeldinga blir godt motteken i store delar av samfunnet. Ikkje eingong opposisjonen klarte å samla seg om ei svartmåling av stoda i starten. Det var lenge stille i stova, og det kom ingenting frå opposisjonen, som vanlegvis er både sjokkert og skuffa. Jau, det kom litt, naturlegvis, men det var slikt som var trykt opp fleire veker i forkant og var gamle kopiar. Då opposisjonen så endeleg fekk summa seg, sprikte merknadene meir enn nokon gong. Jau, dei er naturlegvis samde om at det blir brukt for lite pengar. Men til det er det å seia at talbruken er verken forskings- eller kunnskapsbasert. Dei er rett nok komne til at det faktisk er ein vekst i forskingsløyvingane – ja, til og med Venstre har etter kvart fått med seg dette. Men når opposisjonen etter fleire månader med rekning er komen til at veksten i forskingsløyvingane er om lag lik med veksten i budsjettet, må eg peika på at realveksten til forskinga er auka 2,5 gonger meir enn veksten i handlingsrommet i budsjettet i vår periode. Knapt noko område har ein tilsvarande vekst. Men opposisjonen sprik i hytt og vêr når det gjeld bruken av forskingsløyvingane. Det er verre. Det sprikjer i synet på noko så viktig som langtidsplanen. Knapt noko område er så basert på det å vera langsiktig som forsking. Men opposisjonen maktar ikkje å samla seg om ein langsiktig politikk for forsking og utvikling. I synet på tidfesting av 3 pst.-målet er det igjen fullt sprik. Den sjølvoppnemnde framtidige forskingsministaren frå Venstre blir omtala i forskingsmiljøa som populistisk når partiet forfektar at dei skal innfri 3 pst.-målet innan 2020. I spørsmålet om å tidfesta 3 pst.-målet er det openbert ikkje samsvar mellom kven som har ansvaret og kven som har myndigheita til å gjennomføra dette. Det er også beklageleg at når opposisjonen no legg all energi i dette temaet, så får det følgjer for dei andre forskingsfaglege spørsmåla. Men kanskje det mest alvorlege av alt, er at opposisjonspartia – inklusive det aller største opposisjonspartiet, Høgre – ikkje har makta å bli einige om målformuleringar for norsk forsking. Dei har heller ikkje makta å bli samde om alternative forskingsformuleringar. Og då er det godt at posisjonen utgjer fleirtalet og kan vedta St. Meld. nr. 18 for 2012–2013, Lange linjer – kunnskap gir muligheter!