Torgeir Knag Fylkesnes (Sosialistisk Venstreparti), 2014-06-12:
Ein av dei mest brukte frasane i valkampen i fjor var at stortingsvalet var «eit retningsval». Vi raud-grøne åtvara mot ei borgarleg regjering som ville satse på skattekutt og privatisering føre velferd og fellesskap. Høgre sitt svar var å krype så tett inntil sentrum i norsk politikk som dei berre klarte. Torbjørn Røe Isaksen kalla da Høgre for det nye Arbeidarpartiet, og Erna Solberg forsikra om at det ikkje ville skje nokon store endringar; det ville berre bli nye idear og betre løysingar. Oppsummeringa etter nokre månader med Høgre–Framstegsparti-regjering er at Noreg langsamt blir tatt i feil retning, også i skulepolitikken. Les ein partiprogramma til Høgre og Framstegspartiet, er deira skulepolitiske prosjekt heilt tydeleg – fleire private skular, auka konkurranse. Kunnskapsministeren veit at dette er eit syn som ikkje har brei støtte blant lærarar, elevar og foreldre, og sakte, men sikkert blir norsk skule tatt i blå retning. Det blir ikkje innført karakterar i barneskulen – det blir berre opna for forsøk med karakterar i barneskulen. Og i dag står vi her og debatterer forslaget om ein dispensasjonstilgang for godkjenning av private skular. Krava i privatskuleloven er i dag omfattande og etablerte gjennom eit grundig forarbeid og politiske forhandlingar, og krava har støtte frå eit breitt spekter av partia på Stortinget. Utan tilsvarande forarbeid føreslår Røe Isaksen no å gje seg sjølv fullmakt til å godkjenne private skular etter eige skjøn. Det blir ikkje noko «frislipp», kan statsråden forsikre, det er berre snakk om «en snever dispensasjonstilgang», men på sikt vil Røe Isaksen fjerne dagens krav om «særskilt grunnlag» for å få godkjenning til å starte privatskule. Derfor er dette det første steget på vegen mot ei privatisering av norsk skule, slik vi ser ønske om i Høgre og Framstegspartiet sine program. Gjennom mange år har Høgre og Framstegspartiet tatt til orde for ei privatisering av norsk skule, med nokre små nyanseforskjellar. Begge vil opne for private skular, begge vil ha såkalla fritt skuleval, og begge vil ha meir testing og opne testresultat for å gje foreldra auka valfridom. Den største forskjellen mellom desse to er at Framstegspartiet også opnar for at kommersielle skuleeigarar skal kunne ta ut overskotet av skuledrifta, noko Høgre-landsmøtet gjekk imot. Denne politikken er lite kunnskapsbasert og er heller ikkje svar på eit krav om privatisering hos folk flest. Privatisering har liten oppslutning hos lærarane. Utdanningsforbundet kallar forslaget «uheldig og betenkelig». Elevane har ikkje bedt om fleire privatskular. Elevorganisasjonane er «skremt» av forslaget. Det er heller ikkje slik at forskarar eller internasjonale undersøkingar viser at elevar lærer meir i land med mange privatskular. Tvert om har erfaringane frå Sverige vist at systemet med privatskular, konkurranse og fritt skuleval har ført til auka sosial og etnisk skulesegregering, utbreidd juks og svakare læringsresultat. Røe Isaksens privatiseringsiver er ikkje kunnskapsbasert – han er ideologisk og interessedriven. I dag står det køar av kommersielle aktørar klare til å få ein del av den norske skulekaka. Da kunnskapsministeren overtok som statsråd, var han rask til å roe ned dei som frykta ei omvelting av norsk skule, men det tok altså ikkje lang tid før han ville opne for forsøk med karakterar i skulen og fleire private skular. Med det beviser han at det går fint an å vere kunnskapsminister utan å lytte til verken forskarar, lærarar, foreldre eller elevar. Høgre sine marknadsliberalistar ser ut til å vere impregnerte mot kunnskap om skular og læring. Når det gjeld privatskular, lyttar ikkje kunnskapsministeren til forsking, og erfaringar frå andre land synest heller ikkje å bite på han. Den blåøygde trua på at ein skulemarknad skal skape betre skule, er utan fagleg støtte og utan fagleg forankring hos dei som arbeider i sektoren. I dag er siste sjanse til å setje ein stoppar for kunnskapsministerens prosjekt. Kristeleg Folkeparti har vore tydeleg frå starten. Det er Venstre som sikrar fleirtal for dette forslaget. Med det vil eg seie at Venstre for alvor har valt side i skulepolitikken. Venstre seier at dei støttar forslaget fordi det berre er snakk om ein snever dispensasjonstilgang. Eg meiner det er blåøygd av Venstre. Dei vel no å gje statsråden eit stort handlingsrom når dei gjev han tilgang til skjønsmessig å godkjenne private skular. Eg hadde forventa eit meir kunnskapsbasert forsvar for den norske fellesskulen.