Liv Signe Navarsete (Senterpartiet), 2016-05-26:
Eg vil òg takke ministeren for utgreiinga om status for mange saker i høve Noregs forhold til EU. Samarbeid i Europa er viktig, men EU er dessverre feil svar på utfordringane me står overfor. Det viser det europeiske folk tydeleg ved dei ulike vala som er gjennomførde dei seinare åra. EU-finansieringsordningane er underskrivne etter ein lang prosess i EU. Ein skulle tru det gjekk raskare når gåvepakken frå Noreg er såpass stor. Veksten er formidabel, og berre byråkratiet som skal fordele pengane, utgjer meir enn 80 mill. kr i år. At det var Framstegspartiet i regjering som skulle stå for ein slik pengebruk, hadde vel ingen trudd var mogleg med deira retorikk før dei gjekk inn i regjeringskontora. Frå å vere eit fyord kan det sjå ut til at vekst i byråkratiet har vorte eit mål i seg sjølv. Senterpartiet meiner omfanget av EØS-finansieringa er kome ut av alle proporsjonar. Me er heller ikkje overtydde om at midlane vert brukte på beste måte. Senterpartiet er for å hjelpe dei som treng det mest. Det kan me gjere utan å gå om eit superbyråkrati i Brussel. EU- og EØS-ministeren la vekt på kor viktig gjennomslag Noreg har fått i den nye avtalen om fiskeeksport til EU, og at han gir vesentleg betre tilgang til marknaden. Sanninga er vel at dei nye lettane i toll berre er av marginal verdi for Noreg. Likevel har det vore omfattande interne prosedyrar i EU, som har forseinka avtaleinngangen mykje. At ein har gjort ei omdisponering av tollfrie kvotar som ikkje er utnytta, mot å få nye kvotar for filetproduksjon av makrell- og sildeprodukt, er positivt, men ikkje avgjerande. Om dette vil gi effekt i det heile, vil ikkje avhenge av kvotane til EU, men fyrst og fremst av om det høge norske nivået på arbeidskostnad vil hindre tilarbeiding som er flytta utanlands på grunn av kostnadsnivået i Noreg, i å flytte heim att. Heller ikkje denne gongen vart det semje om permanente kvoteordningar som går ut over dei Noreg alt har traktatfesta, anten via frihandelsavtalen av 1973, EØS-avtalen eller WTO. Den sterke eksportveksten til EU, i både kvantum og verdi, har skjedd trass i alle spådomar i over 25 år om at tollsatsar inn til EU ville kome til å ha ein sterk handelsdempande verknad. Alle slike profetiar er gjorde til skamme. Hovudproblemet for ferdigvareproduksjon i Noreg har vore høge arbeidskostnadar, mykje høgare enn i Kina, Polen og Latvia. Nulltoll har liten påverknad på produktgrupper som alt i dag har tilnærma nulltoll, som t.d. ferdigproduksjon – filet, panett osv. av torsk, hyse og sei. Verken Frionor eller Findus la ned på grunn av tollsatsar, dei la ned trass i at dei ikkje møtte høge tollsatsar. Det er synd om fiksjon om tollhinder skal styre norsk utanrikspolitikk med omsyn til handel med EU. Det at Noreg har ei rekkje tollfrie kvotar som Noreg no har bytt bort, talar sitt klare språk. Dagens tollsatsar til EU representerer ikkje noko avgjerande handelshinder. I Nationen kan me lese at artikkel 19-forhandlingane går på skjener. Kvar skjenegangen fører oss, vil ikkje statsråden seie noko om, difor er det lite me kan seie om det. Eg vil likevel minne om kor viktig prosenttoll og andre tiltak er for å gi rom for norsk matproduksjon innanfor WTO-avtalen og andre forpliktingar Noreg har. Eg vil åtvare regjeringa mot å tukle med pålar ved den norske landbaserte matproduksjonen. Stortingets fleirtal har sagt klart ifrå at me skal auke matproduksjonen. Regjeringa må fylgje det opp. I desse dagar hastehandsamar finanskomiteen den største avståinga av suverenitet sidan EØS-avtalen, der fleirtalet vil knyte Noreg til EUs finanstilsyn. Saka gir ESA og EFTA-domstolen nytt mynde på finanssektoren. Dei skal fatte bindande vedtak for norske styresmakter og finansføretak og gi pålegg om bøter. Men det reelle innhaldet i saka er at Noreg vert lagd under EUs finanstilsyn. ESA vert reint kopikontor. EU-byrået skal utføre tilsyn og gjere vedtak, og desse skal så kopierast via ESA og sendast til Noreg. Ifylgje proposisjonen skal ein berre tilsetje éin person i ESA for å løyse den såkalla tilsynsoppgåva. I tillegg må ein vel kjøpe ei stor og robust kopimaskin. Finanskrisa viste oss at Noreg har eit velfungerande finanstilsyn – langt betre enn EU sitt, sjølv om dei er komne etter dei siste åra. Me kom raskt på fote etter finanskrisa. I EU er eurokrisa eit vedvarande hinder for vekst og utvikling. Det er påvist tette band og stor påverknad frå finansnæringa på EU-regelverket, og eit leke dokument frå forhandlingar mellom EU og USA om TTIP-avtalen viser at EU-kommisjonen er mest oppteken av å avvikle såkalla handelshindringar og sikre kapitalflukt, heller enn reguleringar. Så kvifor då knyte Noreg til EUs finanstilsyn dersom ein ynskjer å sikre eit velfungerande tilsyn med norske bank- og finansføretak? Sjølvsagt fordi stortingsfleirtalet har eitt, og berre eitt, mål for auge, nemleg å integrere Noreg mest mogleg i EU. I går vart me vitner til at finansministeren stod i Stortinget og hevda at det ikkje er avståing av suverenitet å knyte Noreg til EUs finanstilsyn. Det var som om ein ikkje trudde sine eigne øyre. Professorar seier noko heilt anna, og eg vil be statsråden gjere greie for kva regjeringa sitt syn er på det. Avstår me suverenitet til EU når me knyter oss til EUs finanstilsyn? Eller er det slik som finansministeren sa i går?