Solveig Vestenfor (Arbeiderpartiet), 2022-04-26:
Arbeids- og inkluderingsdepartementet har allereie levert mykje god politikk på arbeidslivsfeltet, og det har vore forventa frå veljarane. Det at det i det heile blir kalla for arbeid og inkludering, er fordi det heng så tett saman, og det seier mykje om den viljen som er der. I Hallingdal har me fleire gode døme på korleis næringsaktørar og frivillige har blitt viktige samarbeidspartar for Nav og for det offentlege tenesteapparatet ved å inkludere fleire og hjelpe folk som av ulike grunnar står utanfor arbeidslivet, inn i ein ny start. Skaugum bestikkfabrikk på Geilo er ein av dei som verkeleg har lykkast med å tenkje utanfor boksen. Dei har lenge praktisert inkludering i arbeidslivet med gode resultat for den enkelte arbeidstakar, og dei har godt økonomisk overskot. På Skaugum deltek dei som har vore utanfor arbeidslivet, i produksjonen via støtte frå Nav, og etter kvart går dei aller fleste over i ordinært arbeid. Målet er å rekruttere inn folk som leiaren beskriv som psykisk slitne, som er tappa for sjølvtillit, eller har manglande tru på eigne arbeidsevner. På Skaugum byggjer dei opp sjølvkjensla med kjærleik, tolmod og forståing, og dei tilpassar krava til kvar og ein. Eit anna eksempel er TID kafé på Ål, som også er ei stifting. Dei kombinerer ordinær kafédrift med språkopplæring og arbeidstrening. Dette er også eit eksempel på samarbeid der kaféen både sørgjer for arbeidstrening for unge vaksne som av ulike grunnar har vore utanfor arbeidslivet, og for flyktningar og andre som treng språktrening og kulturforståing for å skjøne kodane i norsk arbeidsliv. Grunnen til at stiftinga TID lykkast, handlar om menneskesynet – at alle blir møtte som likemenn, med behov og med evner. Den viktigaste grunnen til at så mange enkeltmenneske som av ulike grunnar har kjent på utanforskap, likevel – og for enkelte endeleg – lykkast når dei kjem innom dørene der, handlar om raske avklaringar og iverksetjing av tiltak, og sjølvsagt kva det betyr å bli sett som det mennesket ein er, med tillit, respekt, tryggleik og ikkje minst tru på kva som bur i den enkelte. Men det er sjølvsagt eit «men», og difor tek eg ordet når statsråden er til stades. For slik ordningane er i dag, har ein berre tre månaders frist før ein må avklare status og vidare skjebne for arbeidstakaren. Det er for kort tid, for det tek tid å byggje tillit. Det å ikkje vite om ein får bli verande eller blir dumpa, er forståeleg nok veldig stressande og fører til bekymring for vegen vidare når ryggsekken ein ber på, er tung nok frå før. Denne målgruppa treng meir tid og tolmod enn andre for å kjenne at ein er trygg, men det er verdt det, for etter kvart får dei fleste nok tru på ei framtid i arbeidslivet. Men ein treng altså meir tid til avklaring enn det som regelverket opnar for i dag. Dagens byråkrati baserer seg på tunge regelverk. Det er ikkje framtidsretta, for det er rapporteringskrav, og det er samtaler før ein – viss ein er heldig – får sjansen til å kome ut i arbeid. Det å vente i månadsvis på å få eit meiningsfullt arbeid og ei inntekt er ikkje framtidsretta. Me må unngå at folk med arbeidsevne og -lyst har kontakt med Nav i mange månader utan at dei kjem ut i praksis. Det at den enkelte kjem ut i aktivitet raskast mogleg, handlar om meistring og om å kunne bidra og kjenne at ein er verdt noko, at ein betyr noko for fellesskapet. Når livskvaliteten er høg og den mentale helsa er god, hindrar me utanforskap og er samtidig samfunnsøkonomisk kloke på både kort og lang sikt. Landet vårt treng all den arbeidskapasiteten og arbeidskrafta som finst hjå kvar og ein av oss. Det er mange med meg som er positivt utolmodige etter å endre regelverket for å inkludere fleire i meiningsfylt arbeid, for det løner seg for den enkelte og for samfunnet. Eg er trygg på at regjeringa vil gjere sitt for å finne dei gode løysingane for handlingsrommet i regelverket, for i kapittelet i Hurdalsplattforma «Arbeid til alle i et inkluderende arbeidsliv» stadfestar dei akkurat det. På tampen vil eg frimodig minne statsråden om invitasjonen frå Buskerud Arbeidarparti og LO til bedriftsbesøk i Hallingdal. Eg håpar ho tek turen.