Reidar Sandal (Arbeiderpartiet), 2006-12-01:
For regjeringspartia er skattepolitikken svært viktig. Utforminga av han har mykje å seie for kva slags fordelingspolitikk vi får i samfunnet vårt. Regjeringspartia vil arbeide for eit skattesystem som m.a. gir stabile inntekter, og som er med på å sikre ei rettferdig fordeling. Det har dessutan svært mykje å seie at skattepolitikken er med på å fremme sysselsetjinga, og at han er med på å betre verkemåten i økonomien. I erklæringa frå Regjeringa heiter det at skattesystemet i sterkare grad enn tilfellet er i dag, skal vere med på å skape ei meir rettferdig inntektsfordeling i samfunnet. Dette arbeidet er regjeringspartia i full gang med. Vi er opptekne av at næringslivet skal ha stabile og konkurransedyktige rammevilkår. Det gjeld også på skatteområdet. Regjeringspartia har hatt og har ein annan kurs i skattepolitikken enn regjeringa Bondevik II hadde. Vi har avvist den omfattande skatteletten som dei tidlegare regjeringspartia og Framstegspartiet har drive gjennom i Stortinget. Som ein del av arbeidet for å styrkje fordelingsprofilen og skape grunnlag for meir velferd i samfunnet vårt har regjeringspartia forplikta seg til å halde på det samla skatte- og avgiftsnivået frå 2004. Dette løftet blir innfridd gjennom finansinnstillinga og den skatteinnstillinga som vi no debatterer. I praksis gir dette oss 12 milliardar kr meir å drive velferd for enn det den førre regjeringa ville hatt. Ein klar konsekvens av denne politikken er derfor at det blir satsa sterkt neste år på bygging av barnehagar, på å styrkje eldreomsorga og på å gi god opplæring i grunnskulen og god vidaregåande opplæring. Det er også gledeleg at vi i 2007 får midlar nok til eit sterkt lyft for utbygging av vegar og jernbane. Det er ein politikk som i stor grad kjem arbeids- og næringslivet vårt til stor nytte. I skatteopplegget frå Regjeringa skjer det ei klar omfordeling. Dei som tener lite, skal betale mindre skatt enn dei som tener mykje. Generelt er det slik at personar som har ei bruttoinntekt på under 400 000 kr, får skattelette eller uendra skatt. Dei som har ei inntekt over dette nivået, får skatteauke. Størst blir sjølvsagt skatteauken for skattytarar med inntekt på over 1 mill. kr. Det er særleg innstramminga i toppskatten og formuesskatten som fører til at personar med høg inntekt og stor formue må yte meir til fellesskapet. Auka satsar i minstefrådraget vil derimot gi lette til skattytarar med lågare inntekt og dermed føre til at fordelingsprofilen blir endå betre enn før. Framstegspartiet er på ein heilt annan kurs enn regjeringspartia, også når det gjeld skattepolitikken. Dei gir skattelette til alle inntektsgrupper. Men det er skattytarane med dei høgaste inntektene som får desidert størst lette. Vi arbeider for å redusere forskjellar i samfunnet. Framstegspartiet fremmar forslag som vil gjere forskjellen mellom folk større enn han er i dag. Det meiner vi er direkte usosialt. I ein stor del av dei sakene som er omtalte i tilrådinga til Odelstinget, er det avvikande syn mellom partia. Som ordførar for saka vil eg særleg kommentere nokre av dei tema som det er strid om. Elles viser eg til innlegget frå Torgeir Micaelsen seinare i debatten. For inneverande skatteår slepp ungdom under utdanning som berre har ei inntekt på 30 000 kr, å betale skatt. Neste år skjer det ei positiv endring på dette området for dei utdanningssøkjande. Den såkalla frikortgrensa blir auka til 40 000 kr. Det betrar vilkåra for personar som kvalifiserer seg for arbeidslivet. Ønsket frå dei unge har vore uttrykt lenge; no skjer det eit stort lyft. Den endringa som blir gjord med frikortgrensa, er også i samsvar med ein av lovnadene i regjeringserklæringa. Framstegspartiet fremmar forslag om ei vesentleg utviding av ordninga utover det som fleirtalet går inn for. Frådraget for fagforeiningskontingent har lenge vore eit stridstema i Stortinget. Slik er det også no. For 2006 er frådraget på 2 250 kr. Framstegspartiet og Venstre er ueinige i at ordninga i det heile eksisterer. Som ein konsekvens av dette foreslår dei to partia at den gjeldande paragrafen i skattelova blir oppheva. Høgre meiner at frådraget skal setjast til 1 800 kr. Kristeleg Folkeparti foreslår å auke inneverande års frådrag med 100 kr. Fleirtalet støttar forslaget frå Regjeringa om å auke frådraget for fagforeiningskontingent med 20 pst., til 2 700 kr. På denne måten blir det teke eit nytt og viktig skritt i retning av å innfri løftet i regjeringserklæringa om å doble fagforeiningsfrådraget i forhold til det som var nivået fram til 1. januar 2006. Frådraget for avsetningar til fellesått partskapital i visse samvirkeføretak er ei anna sak det er ulike oppfatningar om i finanskomiteen. Den aktuelle frådragsordninga blei innført i samband med skattereforma i 1992. Formålet var å føre vidare ein skattefordel for samvirkeføretaka fordi dei har svakare tilgang til eksterne eigenkapitalkjelder enn andre føretaksformer, f.eks. aksjeselskap. Frådragsordninga blei avvikla under regjeringa Bondevik II, med verknad frå inntektsåret 2005. Regjeringa foreslår at retten til frådrag for avsetningar til fellesått partskapital i visse samvirkeføretak blir innført igjen. Det vil gi dei aktuelle føretaka ein skattefordel. Dermed motverkar ein den ulempa som samvirkeføretaka har med å skaffe seg eigenkapital i forhold til andre selskapsformer. På denne måten reverserer ein det vedtaket som blei gjort i førre periode etter initiativ frå den dåverande regjeringa. Fleirtalet i komiteen foreslår at frådrag for avsetningar til fellesått partskapital i visse samvirkeføretak også skal omfatte bustadbyggjelag. Det vil føre til likestilling med dei meir omfattande samvirkeføretaka innanfor landbruks-, fiskeri- og forbrukarsektorane. Vedtaket som Odelstinget gjer i denne saka seinare i dag, kan ikkje setjast i verk før det har skjedd ei avklaring i høve til støttereglane i EØS-avtala. Det er årsaka til at iverksetjinga av vedtaket ikkje kan skje frå nyttår. Men sjølv om vedtaket blir sett i verk seinare i 2007, vil det kunne gjerast gjeldande for heile neste år. Høgre, Kristeleg Folkeparti og Venstre går imot tilrådinga frå fleirtalet i komiteen i denne saka. Dei held dermed fast ved den oppfatninga som dei hadde i regjeringsposisjon. På den måten meiner dei å oppnå større grad av skattemessig likebehandling mellom samvirkeføretak og verksemder organiserte på ein annan måte. Når det gjeld avvikling av skattefavorisering for individuell pensjonssparing, IPA, og livrenter, er det klart ulike meiningar i finanskomiteen. Fleirtalet støttar i all hovudsak forslaget i proposisjonen. Resten av komitemedlemmene, som utgjer mindretalet, går imot forslaget frå Regjeringa. Det var i St.meld. nr. 2 for 2005-2006 at Regjeringa varsla ei innstramming i skattefavoriseringa av pensjonsspareordningane som går utover lov om innskottspensjon, lov om føretakspensjon, andre lovregulerte pensjonsordningar og offentlege pensjonsordningar i arbeidsforhold. Regjeringa foreslår i Ot.prp. nr. 1 for 2006-2007 at frådragsretten for individuell pensjonssparing blir fjerna med verknad for innbetalingar gjorde frå og med 12. mai 2006. Vidare blir det foreslått å avvikle formuesskattefritaket for individuelle livrenter og å avvikle fritaket frå skattlegging av lønn av kollektive livrenter betalte av arbeidsgivar. Arbeidstakaren vil følgjeleg bli skattlagd for premiebeløpet som lønn. Innføringa av obligatorisk tenestepensjon i 2006 sikra praktisk talt alle yrkesaktive rett til skattefavorisert pensjonssparing gjennom arbeidsforhold eller næring. Det er eit heilt sentralt poeng når ein skal vurdere dei endringane som Regjeringa har foreslått for IPA og livrenter. Dei som er misnøgde med forslaget frå Regjeringa, legg vekt på at vanlege lønnsmottakarar blir hardt ramma av at skattefrådraget for individuelle pensjonsavtaler blir fjerna. Analysar viser derimot at forslaget frå Regjeringa har gode fordelingsverknader: Nesten 40 pst. av skatteauken ved å avvikle IPA fell på den tidelen av befolkninga som har høgast inntekt. Den halvdelen av befolkninga som har lågast inntekt, blir belasta med 15 pst. av skatteauken. Forklaringa på denne fordelinga er at personar med høg inntekt i større grad enn andre gjer bruk av IPA, og at personar med høg inntekt gjennomgåande har spart høgare beløp. Kapitalverdien av livrenter er etter gjeldande rett skattefri formue. Unntaket gjeld for både individuelle og kollektive livrenter. Livrenteordningane kan reknast meir som spareprodukt enn som pensjonssparing. Grunnen til dette er at det ikkje blir stilt krav til bestemt pensjonsalder, men krav om at avtalen skal vare ein viss periode. Det finst ingen beløpsgrenser for innbetalingane, og ordningane kan derfor brukast som meir kortsiktig kapitalplassering. Regjeringspartia legg sterk vekt på at ulike former for finansiell sparing skal behandlast skattemessig likt. Fritaket for formuesskatt for midlar plasserte i livrentepolisar fører til ei skattemessig forskjellsbehandling. Livrenter blir på den måten favoriserte i forhold til andre former for finansiell sparing. Når Regjeringa foreslår å avvikle formuesskattefritaket for individuelle livrenter, resulterer det i auka formuesskatt. Ein person må altså vere i formuesskatteposisjon for å få skattefordel av ordninga. Fordelinga av formue og satsane i formuesskatten tilseier at ei slik endring i stor grad vil ramme personane med høgast inntekt og høgast formue. Kollektive livrenter blir i hovudsak brukt av arbeidsgivarar for å sikre ytterlegare pensjonsrettar for enkelte grupper i bedrifta. Regjeringa foreslår at det blir innført skatteplikt for arbeidstakaren når arbeidsgivaren betaler premien. Det er eit sentralt poeng i saka at kollektive livrenter er ei ordning som i hovudsak er utforma for høginntektsgrupper. Det er derfor grunn til å tru at det har gode fordelingsverknader om denne skattefavoriseringa blir fjerna. Utrekningar viser nemleg at 80 pst. av skatteskjerpinga i livrenteordninga fell på personar med over 1 million kr i likningsformue. Regjeringspartia sluttar seg til forslaget frå Regjeringa når det gjeld IPA og livrenter, med unntak av to overgangsreglar. I staden blir det fremma forslag om to nye overgangsreglar, jf. forslag til skattelova § 6-47 første ledd bokstav c og forslag til skattelova § 6-47 første ledd bokstav d. Formålet med endringa er å gi departementet fullmakt til å gi forskrift. Dermed får Finansdepartementet høve til å tilpasse innhaldet i dei omtalte reglane og iverksetjinga av dei til avklaringa av ei mogleg framtidig spareordning. Når fleirtalet i finanskomiteen gjer den omtalte endringa i forslaget frå Regjeringa, har det sin bakgrunn i arbeidet som går føre seg i Stortinget med ny pensjonsreform. Dersom det skulle bli eit heilskapleg pensjonsforlik, forpliktar regjeringspartia seg til å etablere privat individuell pensjonssparing med skattemessig frådrag. Omfanget på og tidspunktet for iverksetjinga av ny ordning er ein del av pensjonsforhandlingane. Regjeringa vil eventuelt leggje fram forslag om slik spareordning i samband med Revidert nasjonalbudsjett for 2007. Retten til å spare i IPA-polisar og individuelle og kollektive livrenter blir vidareført utan skattefordelar i 2007. På grunnlag av denne omfattande framstillinga og det som er uttalt i det skriftlege tilfanget, rår eg til at Odelstinget sluttar seg til innstillinga frå finanskomiteen.