Jorunn Ringstad (Senterpartiet), 2003-05-28:
Innstillinga frå kontroll- og konstitusjonskomiteen om kontrollfunksjonane er ei omfattande og svært viktig sak for Stortinget sitt arbeid. Eg vil kommentere nokre få punkt i innstillinga. Først litt om dei ordinære komitehøyringane. Ved sida av dei ordinære spørjeordningane er komitehøyringane Stortinget sitt viktigaste verkemiddel for å innhente munnlege forklaringar frå statsrådar eller andre. Hittil har eit fleirtal i kvar komite avgjort om det skal haldast høyringar eller ikkje. Senterpartiet er oppteke av mindretalet sine rettar i spørsmålet om ein komite skal ha høyringar eller ikkje. Vi innser at behovet for mindretalsrettar er klarare i kontrollsaker enn elles, særleg i kontroversielle kontrollsaker. Kontrollkomiteen står både formelt og reelt i ei særstilling, samanlikna med dei andre komiteane. Men vi meiner òg at det er sterke omsyn som talar for at også andre komitear skal kunne gjennomføre høyringar når ein tredjedel av medlemmene ber om det. Vi vil difor støtte mindretalet sitt forslag om dette. Eg må gi uttrykk for at eg ikkje deler den frykta som den føregåande talaren har for at det er politisk gevinst som i ei sak skal vere den viktigaste drivkrafta for å be om høyringar i komiteen. Dessutan er det eit fleirtal i Stortinget som kan innføre ei slik ordning, og eit fleirtal i Stortinget kan avvikle ei slik ordning. Den frykta som føregåande talar uttrykte, deler eg altså ikkje på dette punktet. Eit anna viktig tema i innstillinga er den innsynsretten Stortinget har. Av Grunnlova § 75 f går det bl.a. fram at Stortinget har rett til å krevje innsyn i, som det heiter, alle offentlege dokument som skal handsamast her. Formelt skjer det nesten aldri at det er krav om innsynsrett etter Grunnlova § 75 f. I praksis fungerer innsynsretten ved at Stortinget får nødvendige dokument frå regjeringa og elles ved tilleggsdokument etter spørsmål frå komitear eller enkeltrepresentantar. Senterpartiet støttar fleirtalet i komiteen i at Stortinget etter Grunnlova § 75 f kan krevje innsyn i alle offentlege dokument frå regjering eller forvaltning. Eg vil likevel leggje til at det er ein langvarig tradisjon for at Stortinget i praksis ikkje ber om dokument som knyter seg til interne drøftingar på reint politisk nivå i regjeringskollegiet, såkalla R-notat. I eit par tilfelle har rett nok stortingsoppnemnde granskingskommisjonar bede om å få utlevert R-notat på frivillig grunnlag, men i praksis har det ikkje skjedd at Stortinget formelt eller uformelt har bede om innsyn i slike dokument. Etter Senterpartiet sitt syn er det ein veldig god praksis. Senterpartiet støttar kontroll- og konstitusjonskomiteen i at det skal vere på sin plass at den innsynsretten Stortinget har, kjem klarare fram gjennom ein ny paragraf i Stortingets forretningsorden. Men vi er også her opptekne av å ta vare på mindretalet sine rettar. Vi vil difor røyste for mindretalet sitt forslag til ny § 49 a andre ledd. Senterpartiet støttar komiteen i at det må kunne stillast krav til den informasjonen regjeringa gir Stortinget. Sidan det er regjeringa som førebur og legg fram dei fleste sakene for Stortinget, og regjeringa også har råderetten over det offentlege utgreiingsapparatet, er det naturleg å stille krav om at regjeringa legg fram eit forsvarleg grunnlag for vedtak. Etter mitt syn bør det difor stillast krav om at regjeringa skal melde frå til Stortinget om alle opplysningar som er nødvendige for handsaming av dei sakene som blir lagde fram. Opplysningane skal vere korrekte og dekkjande. Riksretten er eit viktig tema i debatten om kontrollfunksjonen til Stortinget. Senterpartiet meiner at det er naturleg å vurdere den riksrettsordninga vi har i dag. Samanlikna med svært mange europeiske land har Noreg ei svært politisert riksrettsordning. Det er naturleg at nettopp dette blir vurdert i ei ny ordning. Men det er eit langt steg frå den ordninga vi har i dag, til slik som enkelte gir uttrykk for, å overlate desse sakene heilt og fullt til det ordinære domstolsapparatet. Eg har merka meg at fleirtalet i komiteen har kome til at ulike alternativ til riksretten bør utgreiast vidare, og at dette fleirtalet ber Presidentskapet om å setje ned eit utval med eit slikt mandat. Dette støttar vi i Senterpartiet. Heilt til slutt nokre få ord om Riksrevisjonen. Senterpartiet kan i hovudsak slutte seg til innhaldet i fleirtalsmerknadene frå komiteen, både der det er ein samla komite, og der eit fleirtal i komiteen har merknader. Elles ventar vi med ein meir omfattande debatt om Riksrevisjonen til Stortinget skal debattere ny lov og instruks for Riksrevisjonen. Før eg avsluttar innlegget mitt, vil eg, sidan vi ikkje har medlem i kontroll- og konstitusjonskomiteen, kort kome med ei røysteforklaring: Senterpartiet vil røyste for innstillinga og mindretalsforslaga.