Ingmar Ljones (Kristelig Folkeparti), 2002-04-11:
Kvar dag nyttar mange tusen menneske den mangfaldige og rike naturen som vi har i Noreg, til å gå turar i nærområdet og i skog og mark, opphalda seg ved sjøen, driva sportsfiske eller gå turar i fjellet, til fots eller på ski. Ein del driv også ekstremsport og tøyer stendig grenser. Måtar å nytta naturen på til friluftsliv er mangfaldige. Tida er over då friluftsliv var synonymt med raud anorakk og knickers og ryggsekk med kaffikjele i, sjølv om nokre av oss framleis brukar både raud anorakk og ryggsekk. Vi kan vel alle vera einige i at vi har eit spesielt godt utgangspunkt for å utøva friluftsliv her til lands. Dette stiller oss som lovgivarar overfor nye problemstillingar når vi skal leggja rammer for friluftslivet tilpassa dagens krav. Stortingsmeldinga «Friluftsliv. Ein veg til høgare livskvalitet» inneheld tiltak som skal sikra at naturen også i framtida kan brukast til rekreasjon og friluftsformål. I debatten om denne stortingsmeldinga har Kristeleg Folkeparti lagt vekt på følgjande tre hovudmål: 1. Bruken av den norske naturen til rekreasjon, naturopplevingar og trim skal aukast ytterlegare.2. Allemannsretten skal sikrast samstundes som grunneigarane sine rettar skal respekterast.3. Konfliktnivået når det gjeld bruken av norsk natur, bør haldast på eit slikt nivå at friluftsfolket, styresmakter og grunneigarar kan koma fram til konstruktive løysingar på dei utfordringane som eit rikt friluftsliv kan innebera. Kristeleg Folkeparti meiner det er overlag viktig å verna om allemannsretten. I stortingsmeldinga er det signalisert ulike tiltak for at denne skal sikrast. For å sikra allmenta tilgang til tenleg ferdsel i strandsona blei det reist forslag om å foreslå ein ny regel i friluftslova om at der avstanden frå hytte eller hus er minst 25 meter til middels høgvasstand, kan allmenta ferdast omsynsfullt forbi nærast sjøkanten, også der tomta sitt innmarksareal strekkjer seg heilt ned til sjøen. Dette er seinare omtalt som 25-meterssona. Men kva konsekvensar det vil kunna få, er langt frå skikkeleg utgreidd. Kristeleg Folkeparti meiner at det berande prinsippet må vera å sikra allemannsretten, samstundes som det må takast omsyn til – og visast vørdnad for – grunneigarane sine rettar. Å utdjupa dei ulike sidene ved desse to omsyna i vel ei spalte – på side 55 i meldinga – er uråd. Det er ikkje mogleg å få med innhaldet og bakgrunnen gjennom ei så tynn framstilling. Ved behandlinga av meldinga i komiteen stilte vi mange spørsmål som vi ikkje fekk svar på. Eg er overraska over at representantar med utgangspunkt i meldinga kan gi dei skråsikre svara på kva følgjer det vil få å opna for allmenn ferdsle i 25-meterssona og gå inn for endringar som vi – etter mi vurdering – ikkje kjenner følgjene av. Men for all del: Kristeleg Folkeparti er oppteke av at område i 25-meterssona langs strandlinja kan brukast fornuftig for flest mogleg. Høgre og Kristeleg Folkeparti ber difor Regjeringa koma tilbake til Stortinget med ei vurdering av ulike tiltak som skal sikra allmenta tilgang til strandsona. Ein eventuell 25-metersregel kan vera ein måte å sikra dette på. Grunnen til at vi ikkje støttar det no, er at dette forslaget har skapt så mange uklåre problemstillingar at vi har sett behovet for å få vurdert dette punktet ytterlegare. Arbeidet med å sikra allemannsretten i strandsona er ikkje tent med uvisse om konsekvensar og høgt støynivå. Grunneigarar, styresmakter og friluftsfolket må finna løysingar som alle kan leva med. Arbeidarpartiet og Sosialistisk Venstreparti har i denne saka etter mi meining bygd opp under ein konflikt som var stor nok frå før. I forslaget frå Arbeidarpartiet og Sosialistisk Venstreparti ber ein Regjeringa foreslå endringar i friluftslova når det gjeld 25-meterssona, «slik at alle kan ferdes fritt i strandsonen». Dersom denne formuleringa blir vedteken, vil det etter mi vurdering automatisk føra til konflikt, og konflikt vil ta bort ein del av hugnaden ved å oppleva strandsona. Høgre og Kristeleg Folkeparti vil derimot byggja ned konflikten, og dette målet når vi best ved å gå ein runde til. Eit anna forslag er å innskjerpa avsnittet i plan- og bygningslova som gjeld bygging i 100-meterssona. Kristeleg Folkeparti er uroa over utviklinga med stendig meir utbygging i 100-meterssona frå strandkanten. Spesielt gjeld dette fleire område av kysten heilt frå svenskegrensa til Hordaland. Vi trur likevel ikkje det er lovverket som er problemet, men, som nemnt tidlegare, praktiseringa av det i ein del område. Det er viktig at det er kommunane sjølve som har rett til å gi dispensasjon frå det generelle byggjeforbodet i 100-meterssona. Eg tek utgangspunkt i at det er like mykje kunnskap hjå lokalpolitikarane som hjå politikarane sentralt. Lokalpolitikarane kjenner dei lokale tilhøva best, og dei må kunna ta ansvar for det som kan gjerast innanfor eigne kommunegrenser. Høgre og Kristeleg Folkeparti ber om at Regjeringa kjem tilbake til Stortinget med eit oversyn over bygging i 100-meterssona. Vi ber difor i komiteinnstillinga om at Regjeringa sikrar at dispensasjonspraksisen i kommunane blir utøvd i samsvar med intensjonane i gjeldande lover og retningsliner. Vi trur ikkje at det å ha ein generell regel for korleis dette skal behandlast langs heile kysten, er føremålstenleg. Situasjonen er svært ulik langs den langstrekte kysten vår, og vi trur at eit betre oversyn over situasjonen langs heile kysten vil hjelpa oss til å få målretta tiltak slik at strandsona ikkje blir bygd ned, men blir tilgjengeleg. Kristeleg Folkeparti er oppteke av at friluftslivet i størst mogleg grad skal vera – og organiserast – enkelt og ubyråkratisk. Dei friviljuge organisasjonane gjer ein svært viktig jobb for å sikra at folk skal kunna nytta naturen, både langs kysten og i innlandet. Eit eksempel på dette er Turistforeningen sin innsats for å gjera fjellheimen vår lettare tilgjengeleg for fotturistar gjennom hyttedrifta og merking av løyper og turstiar. I debatten rundt meldinga er det i form av ein merknad teke til orde for at friluftsorganisasjonane skal få tildelt tippemidlar. Kristeleg Folkeparti er for at friluftsorganisasjonane skal få gode vilkår, og vi er i utgangspunktet ikkje ueinig i dette målet, men vi meiner at dette ikkje kan avgjerast no og i denne saka. Det er spesielt viktig at barn og unge tek i bruk naturen til friluftsformål. Det vil føra til at dei får betre motorikk og fysisk fostring. Berre det å vera i naturen er jo i seg sjølv ei fantastisk oppleving. Det gjer dei vane med å fiska, gå i fjellet og i skog og mark og å nytta alle dei positive sidene som det inneber å vera ute i friluft. Det er mange tiltak som kan gi ytterlegare auke i dette. Regjeringspartia tek i innstillinga m.a. til orde for at grunneigarane skal tilby ungdom opp til 18 år ungdomskort som vil gi betydeleg rabatt på fiskekort etter nærare reglar. Vi trur dette forslaget er betre innretta enn det å auka aldersgrensa for retten til fritt fiske frå 16 til 18 år. Å nytta naturen på ulike måtar til rekreasjon og mosjon og gjennom dette skaffa seg opplevingar, er noko vi i Noreg har eit unikt høve til. Ein variert og mangfaldig natur legg forholda til rette for det. Friluftslivsorganisasjonane har på ein fin måte gitt tilskunding til at vi skal bruka naturen. Og tilboda som dei har, den måten dei markerer dette på og sjølv tek del på, er med og stimulerer oss til å bruka naturen. Det er ikkje tvil om at dette også vil føra til at vi kan gløyma ein del av stresset og på den måten få bygd oss opp til å møta mange av dagens utfordringar. Det er difor viktig at dei avgjerdene vi tek i dag, er riktige, slik at flest mogleg får tilgang til det privilegiet vi har fått gjennom norsk natur. Og som ein ekstra gevinst kan vi altså her få berekraftig bruk av naturen.