Sveinung Rotevatn (Venstre), 2014-12-08:
Utfordringane for velferdsstaten blir store framover. Dette kunne vi lese i perspektivmeldinga frå den raud-grøne regjeringa. Og få plassar er denne utfordringa meir tydeleg enn i den delen av statsbudsjettet som vi behandlar i dag. Det er nok berre å sjå på eskalerande pensjonskostnader, så har ein eit blikk på korleis dette blir krevjande i framtida. Skal vi lykkast med å bevare eit solid sosialt sikkerheitsnett, er vi heilt avhengige av at det løner seg å jobbe, at fleire kjem i jobb, og at fleire står lenger i jobb. Statsbudsjettet har fått til dels hard medfart i offentlegheita på grunn av sin sosiale profil. Venstre delte i utgangspunktet ein del av den kritikken mot forslaget frå regjeringa, men etter at budsjettforliket mellom regjeringa, Venstre og Kristeleg Folkeparti kom i stand, er det etter vårt syn eit godt, framtidsretta og sosialt budsjett som vi vedtek i dag. Frå Venstre si side bør ikkje prioriteringane vere overraskande, det er dei same som dei har vore i mange år, nemleg arbeidet for fattige og vanskelegstilte barn. Vi har gjennom forhandlingane fått løfta det området i budsjettet med om lag 600 mill. kr. Det handlar bl.a. om ei kraftig satsing på barnehagar, på rusarbeid, på psykisk helse, på barnevern og på ordningar for barn i asylmottak. På denne komiteens område har det vore særleg mykje diskusjon rundt barnetillegget for uføre. Her meiner Venstre at vi har funne fram til ei god løysing, der vi tek vare på to viktige omsyn, nemleg omsynet til at det alltid skal løne seg å jobbe, og omsynet til at sosiale ordningar skal vere rause og behovsprøvde for dei som treng det. Med dette sikrar vi barnetillegget som ei framleis behovsprøvd ordning, men vi set eit tak på den samla ytinga på 95 pst. av inntektsgrunnlaget, slik at dei som forsøkjer seg i arbeid, ikkje kjem dårlegare ut enn dei som tek imot trygd. Dette er også noko som både mindretalet og fleirtalet i uførepensjonsutvalet såg på som ei fornuftig løysing, uavhengig av synet på om tillegget burde ha vore standardisert eller ikkje. Og eg trur – til liks med representanten Ropstad – at dette er ei ordning som vil kome til å stå seg. Det er viktig for alle dei barna og familiane det gjeld, at det er føreseieleg. Samtidig som vi har sørgt for å rette opp i ein del ting i budsjettet som frå Venstre sin ståstad ikkje var gode nok, får vi til ytterlegare satsingar på bl.a. barnehagar. I Venstre er vi glade for at vi no også får større differensiering, slik at dei som har dårleg råd, kan få billegare barnehagar. Så får heller dei som har betre råd, leve med at dei må bidra litt meir. Sosial utjamning kallar vi det. Vi er frå Venstre sin ståstad særleg glade for at vi no endeleg får til eit løft for dei sosiale vilkåra til sjølvstendig næringsdrivande og gründerar. Vi har ikkje i Noreg ein overflod av folk som ønskjer å ta ein risiko, starte sin eigen arbeidsplass for kanskje å lykkast med det, og tilsetje fleire – særleg ikkje når det gjeld kvinner. Etter Venstre sitt syn er det viktig at ein har gode sosiale ordningar også for dei som vil prøve å forfølgje ein god idé. Det at vi no får like rettar til pleie- og omsorgspengar, er bra. Vi er også glade for at Senterpartiet har funne grunn til å støtte det i innstillinga. Tida går, men eg vil også kome innom Venstre sitt forslag om ei utgreiing av lovfesta nasjonal minsteløn, som er til behandling i denne debatten. Fleirtalet har dessverre avvist det forslaget, men vi er glade for støtte frå Framstegspartiet i komiteen. Vi er alle opptekne av å kjempe imot sosial dumping. Det å ha ei lovfesta nasjonal minsteløn kan vere eit av dei mest målretta verkemidla vi tek fram frå verktøykassa dersom vi vågar å bruke det. Dei aller fleste europeiske land har eit minstenivå for kva som er ei lovleg løn – eit golv som ingen kan gå under. Eg synest det er underleg at dei partia som til vanleg ikkje har problem med å detaljregulere nær sagt alle andre sider ved eit arbeidsforhold gjennom lov, tilsynelatande meiner det skal vere fullt lovleg å ha eit uanstendig lågt lønsnivå. Så har også arbeidsmarknaden forandra seg noko, bl.a. som følgje av EØS-avtalen. Det meste av det er til det gode, men noko set også ting vi tradisjonelt har gjort her i Noreg, under press. Det at vi har fått allmenngjering av løn, er eit tydeleg teikn på at noko må endrast. Det å ha eit nasjonalt nivå, noko du ikkje kan gå under, er eit naturleg neste steg, noko bl.a. også hovudorganisasjonen Virke i høyringa var svært positiv til og ville utgreie. Det same var YS, som primært er imot, men som likevel såg på dette som interessant. Eg skjønar ikkje kva det for ein kunnskap ein er redd for skal kome fram i ei slik utgreiing, så eg ser fram til å kome tilbake til dette forslaget ved ei seinare anledning. Det er eg sikker på at vi kjem til å gjere.