Anita Apelthun Sæle (Kristelig Folkeparti), 1999-12-08:
Det står bra til i Noreg. Det er ikkje håplaust verken å produsera eller eksportera varer og tenester. Noreg eksporterte i september for heile 33,4 milliardar kr. Det var ein førebels rekord då. Importen var på 21,5 milliardar kr, og dermed hadde vi eit gigantisk overskot på handelsbalansen. Vel, halvparten av eksporten var olje og gass, så eg ser ikkje bort frå dei utfordringane vi faktisk har. Noreg er eit lite land med ein open økonomi i ei stadig mindre verd. Men vi har olje, vi har gass, vi har fisk og havbruk, vi har skipsfart, vi har vasskraft og natur, og vi har skog. Vi må verta gode på kunnskap og teknologi. Regjeringa vil med dette og framtidige budsjett leggja til rette for eit nyskapande Noreg. Utfordringane ligg nettopp der. Vi treng 200 000 nye bedrifter, er det sagt, i dei neste 20-30 åra for å overleva i konkurransen og skapa arbeid til alle. Berre slik er det mogleg å dela goda slik at fleire enn i dag kan føla at dei lever eit godt og trygt liv. Det er ingen sjølvsagd ting at nye bedrifter vert etablerte, men positive haldningar til å driva eiga verksemd, kombinert med gode rammevilkår og å fjerna unødvendige hindringar er ein føresetnad. Litt etter litt skapar Regjeringa desse føresetnadene. Nokre av representantane frå næringskomiteen har nettopp vore i Amerika, i Silicon Valley. Det er mykje som kan seiast om California, men det finst ei fantastisk gründerånd der, og innovasjonen er imponerande – heile 11 pst. begynte faktisk for seg sjølve. To viktige ting som eg vil trekkja fram som positive der borte, er: For det fyrste er det lov å feila. Personar som har mislukkast både ein og to gonger, var gjerne dei som hadde suksess i tredje eller fjerde forsøk. Det var innkalkulert at 20 pst. av nyskapingane faktisk var mislukka, og at berre 20 pst. var ein absolutt suksess. For det andre finst det god tilgang på privat risikovillig kapital. Personar som hadde gjort suksess og sat igjen med ein monaleg kapital, satsa på unge, entusiastiske personar med gode idear. Desse «angel investors», som dei vart kalla, finansierte monalege delar av framtidas næringsliv på ein ypparleg måte. Vi har for lite av gründerånda i Noreg. At berre 2,3 pst. av dei unge begynner for seg sjølve, er bekymringsfullt. Men gründerånda var her før, og den må dyrkast fram att. Kampen mot skjemaveldet er ein føresetnad for å lukkast, men vi må også sørgja for at resten av rammevilkåra for næringslivet gjev stabilitet og føreseielegheit som grunnlag for nødvendig omstillingsarbeid i bedriftene. Dette budsjettet sikrar næringslivet stabilitet, og Kristeleg Folkeparti trur at Noreg har gode føresetnader for å møta globaliseringa sine utfordringar og liggja i front av endringsprosessane. Havbruk og fiskeri er vår nest største eksportnæring. Verdas største eksportør av sjømat er vi faktisk. Det er viktig å leggja til at for at desse næringane skal kunna auka si lønsemd, må dei vidareforedla råstoffet meir i Noreg. På dette området ligg Noreg i teten, og det er dermed naturleg og riktig at marin forsking er satsingsområde frå Regjeringa si side. Budsjettet og budsjettforliket styrkjer også denne sektoren vesentleg med auka tilskot til fornying av fiskeflåten. Men ikkje minst vil eg understreka at tilskotet til farleier og fyr fekk ein kraftig auke. Den tragiske ulukka på Vestlandet avdekte at den kysten som vi alle er så avhengige av, ikkje er merkt tilstrekkeleg for trygg ferdsle. Eg er glad for at komiteen samrøystes understrekar kva det har å seia å ha eit aktivt jordbruk i heile landet. Jordbruket har ei multifunksjonell rolle, og skal vi ta heile landet i bruk, må vi satsa på ei jordbruksnæring som vil gje bonden løn for strevet. Rein mat er eit ubetaleleg gode. Norsk landbruk har mange føremoner. Vi har god dyrehelse og småskalaproduksjon, som vi må ta vare på. Ein globalisert handel med mat fører dessverre med seg smitte og sjukdom over landegrensene, og dei økonomiske konsekvensane trur eg vi på langt nær har sett enno. Sjølv om budsjettforliket har gjort det nødvendig å kutta i budsjettet til Statens næringsmiddeltilsyn, har tilsynet likevel fått ein monaleg auke nettopp for å garantera rein mat til forbrukarane. Leverandørindustrien har vanskar. Det er svært viktig at dei ikkje misser den kompetansen som det har teke 25 år å byggja opp, og eg ser den pakken som ein i budsjettforliket har fått til, slik at vi faktisk kan klara dette.