Hadia Tajik (Arbeiderpartiet), 2022-03-01:
Regjeringa har føreslått å fjerna den generelle åtgangen til mellombelse tilsetjingar, og eg er veldig glad for at Stortingets fleirtal no sluttar seg til dette. Forslaget er ein del av regjeringa si målsetjing om å styrkja arbeidstakarane sin rett til fast tilsetjing og det å leggja til rette for eit trygt og organisert arbeidsliv, fordi det skal vera lett å vera organisert. Me vil at arbeidsfolk skal ha meir makt over kvardagen sin, og det betyr òg at det forslaget som er til behandling her i dag, heng tett saman med forslaga når det gjeld innleige og retten til heiltid, som me har på høyring. Det handlar òg om forslaget knytt til kollektiv søksmålsrett, som etter kvart vil verta behandla, og forslag når det gjeld vidare oppfølging frå Fougner-utvalet, som eg seinare vil koma tilbake til. Målet om å styrkja retten til faste tilsetjingar er svært vel grunngjeve. Faste tilsetjingar gjev ikkje berre den enkelte meir føreseielegheit og tryggleik rundt det som er framtidig inntekt og det som er arbeidssituasjonen, men det å ha ein høg grad av faste tilsetjingar vil òg kunna bidra til eit meir konkurransedyktig og omstillingsdyktig næringsliv. Ikkje minst vil det kunna bidra til meir produktivitet fordi det bl.a. vert investert meir i kompetansen til dei fast tilsette enn dei som berre er innom på korte oppdrag. Bestemminga om ein generell åtgang til mellombelse tilsetjingar bryt med det grunnleggjande prinsippet om at varige arbeidskraftbehov skal dekkjast ved hjelp av faste tilsetjingar. Det skil seg frå dei andre grunnlaga i loven ved at ein ikkje set krav til særskild grunngjeving dersom ein skal tilsetja folk mellombels. Når målet vårt er å fremja faste tilsetjingar, må òg åtgangen til mellombelse tilsetjingar i størst mogleg grad verta avgrensa til situasjonar der det ligg føre eit særleg og tidsavgrensa behov. Det betyr òg at den bestemminga som me no har oppe til behandling, peiker i feil retning for utviklinga av arbeidslivet. Dette er ei bestemming som vart innført i 2015, og ho vart då spesielt grunngjeven med at ein utvida åtgang til mellombelse tilsetjingar ville kunna fungera som eit springbrett inn i arbeidslivet for grupper som tradisjonelt har hatt vanskar med å koma seg inn. Men dei kartleggingane som er gjennomførte, gjev ikkje haldepunkt for å konkludera med at bestemminga har bidratt til å nå ei sånn målsetjing. Tvert imot – kartleggingane viser at om lag halvparten av dei som er mellombels tilsette, rett nok oppnår fast stilling etter eitt år, men at for dei gruppene som har vanskar med å koma seg inn i arbeidslivet, er det mindre sannsynleg at dei går frå mellombels til fast jobb. Så har me òg fleire studiar som underbyggjer at sjølv om mellombelse tilsetjingar vil kunna fungera som ein inngangsport for nokre, kan dei òg fungera som ein blindveg, fordi det gjer det vanskelegare å koma seg vidare i arbeidsmarknaden. Med andre ord er auka bruk av mellombelse tilsetjingar derfor ikkje rette vegen å gå for å fremja eit inkluderande arbeidsliv. Kartleggingar viser òg at bestemminga i liten grad vert nytta, noko som tilseier at det behovet som verksemdene har for fleksibilitet, i tilstrekkeleg grad vert vareteke gjennom dei andre bestemmingane som loven allereie har. Så med andre ord er det ei rekkje grunnar til å oppheva denne bestemminga, og eg er veldig glad for at fleirtalet i komiteen stiller seg bak det forslaget.