Torgeir Knag Fylkesnes (Sosialistisk Venstreparti), 2015-11-24:
Eg blei fødd i 1975, det same året som den første barnehagelova blei vedtatt i Stortinget. Sidan den gongen har det ikkje vore nokon endringar i lovkravet om delen barnehagelærarar. Sidan den gongen – det er 40 år sidan – har det skjedd kolossalt mykje. På forskingsfeltet har det skjedd mykje. Vi veit meir no om kva ein god barnehage er. Barnehagepedagogikken har eksplodert i både innsikt og i forsking generelt. Vi veit langt betre no at det å ha kompetente barnehagar har enormt mykje å seie for barn – spesielt for dei aller minste barna. Vi veit at det å vere ein eittåring eller toåring i barnehage med låg kompetanse og låg vaksentettheit ikkje er spesielt positivt. Det kan faktisk vere negativt. Det betyr at når vi har ei ordning der rundt 300 000 barn kvar dag er i barnehagane, har vi eit spesielt ansvar for at dei har eit høgt fagleg nivå. Det er i barnehagane at barnas utdanning begynner. Der skal dei bli trygge, der skal dei få venner. Dei skal få hjelp med språket, og dei skal få lærelyst og meistringskjensle. Dei som går i gode barnehagar, trivst betre, og dei gjer det også betre på skolen. Alle er einige i at nøkkelen til betre kvalitet i barnehagen, er høgare kompetanse. Ved ulike merknader og ved ulike stortingsbehandlingar har alle partia vektlagt akkurat det. Likevel er Noreg det einaste landet der 50 pst. av dei tilsette i barnehagane ikkje har barnehagelærarutdanning, og det er også 80 pst. som ikkje har former for barnehagefagleg kompetanse. Dette forslaget handlar rett og slett om å løfte nivået generelt i barnehagane – få eit nytt nivå på det samanlikna med det vi har i dag. Den gode nyheita er at det er fullt mogleg. Barnehagelærarane har slutta å slutte. No blir det utdanna fleire enn det sluttar. Det går raskare enn vi tidlegare har trudd. Det er meir lukrativt å jobbe i barnehagen enn vi tidlegare har antatt. Målet om 2020 kan vi no nedjustere. Vi kan faktisk ha ambisjonsnivå om å nå det målet enda nærmare oss i tid – litt i tråd med det Kristeleg Folkeparti tidlegare har tatt til orde for. No ser statistikken ut slik at vi faktisk kan innføre nye reglar tidlegare – både når det gjeld kompetansekrav og vaksentettheit. Det er berre nokre få fylke der dette vil vere problematisk. I dei aller fleste fylka er det fullt ut gjennomførbart i dag. Dessverre er det altfor store forskjellar i kompetansen mellom barnehagane. Etter KOSTRA-tala for i fjor er det berre seks kommunar som har ein barnehagelærardel over 50 pst. Nesten kvar tredje kommune har ein barnehagelærardel på 30 pst. eller mindre. I dei verste tilfella er delen på 10 pst. Vi skal ikkje «oute» nokon kommune her, men det er heilt tilfeldig kva for kommunar dette er. Du har f.eks. på Helgeland ein kommune der det er 10 pst. Så har vi ein annan kommune, Vega, som har over 50 pst. Her er det rett og slett barnehageeigarar og kommunar rundt omkring som ikkje gjer jobben sin, sjølv om det er fullt mogleg for dei å gjennomføre det. Det betyr at vi treng eit nasjonalt løft på dette området. Vi treng nasjonale reglar. Når forskinga er så tydeleg på kva gode barnehagar inneber – at det krevst kompetanse i alle ledd – så må vi gjere som vi gjer i skoleverket, setje nokon standardar. Det er ein absurditet at vi på skoleområdet stiller strengare og strengare krav, medan vi på barnehagefeltet fortset å dei same reglane frå 1975. Vi har vore gjennom ei enorm demografisk utvikling på barnehagefeltet dei siste tiåra. Kapasiteten har auka – alle har no rett til barnehageplass. No er tida moden for eit stort kvalitetsforlik for barnehagesektoren. Eg er veldig glad for at både Venstre, Kristeleg Folkeparti, Arbeidarpartiet og Senterpartiet – viss eg forstod dei riktig frå talarstolen – støttar forslaga. Dermed har vi faktisk fleirtal i denne salen for dette. Dette kan teikne seg til å bli ein veldig fin dag for landets barnehagar, og eg håpar at også Høgre og Framstegspartiet blir med på kakekalaset etterpå.