Aud Folkestad (Venstre), 2000-06-15:
For ein som til dagleg driv med politikk på kommune- og fylkesplan, er det med glede, men også med ei viss undring eg lyttar til denne debatten. Det er med glede fordi det er mange vakre ord om kommunane sin plass i velferdssamfunnet, og det er ei rørande semje om å gje kommunane meir sjølvstyre og fridom. Det meste som er sagt om dette her i dag, kan eg slutte meg til. Spesielt synest eg det er gledeleg at den nye regjeringa har følgt opp Bondevik-regjeringa sitt arbeid for mindre øyremerking av statlege tilskot til kommunane og har kome med framlegg på same tidspunkt som sentrumspartia varsla at dette ville bli lagt fram. Men likevel er kanskje undringa sterkare enn gleda. Det er eit skremmande stort gap mellom den røyndomen som fleirtalet i salen legg til grunn for aktiviteten rundt om i kommunane, og den røyndomen eg opplever på kroppen som lokalpolitikar. Det er ikkje til å kome vekk frå at det oftast er alle lokalpolitikarane i landet som til sjuande og sist skal syte for at reformene som representantane i denne salen vedtek, blir sette ut i livet. Det er også dei lokale folkevalde som kvar einaste dag blir stilte til veggs for at forventingane til kva oppgåver det offentlege skal løyse, veks og veks utan at vi på nokon måte har økonomiske rammer til å fylle forventingane, ja i dei fleste tilfelle ikkje eingong høve til å påverke våre eigne inntekter. Det kan vere god grunn til å diskutere kor realistiske alle forventingane skapte av regjering og storting er, men resultatet på lokalplan er i alle fall veksande frustrasjon, mindre engasjement for folkestyret og ei tvungen prioritering av dei oppgåvene som er underlagde sterkast statleg øyremerking. Situasjonen svært mange stader i landet er difor at dei omfattande og viktige reformene innanfor helsevesenet dei siste åra har andre sektorar måtta lide smerteleg for. Særleg gjeld det skule og kultur. Dersom t.d. omfangsforskriftene for vidaregåande skule hadde vore like forpliktande som ulike helseforskrifter, er eg redd at fleire fylkeskommunar allereie hadde vore sette under statleg administrasjon. På den bakgrunnen blir det nærast ein parodi når Regjeringa framstiller det som at det er auka kommunal handlefridom å avvikle øyremerkte tilskot, f.eks. på kulturområdet, t.d. bokbussane. Sjølv om sosialøkonomien ser ut til å vere den nye sosialdemokratiske statsreligionen, skal det meir enn éin bokbuss med sosialøkonomar til for å overtyde meg om at mindre pengar gjev større handlefridom for kommunane. Statsminister Stoltenberg snakka nyleg om å ta eit kulturlyft for heile landet og gje barna våre ein kulturell skulesekk. Eg har lyst til å helse statsministeren velkomen etter. I Møre og Romsdal har vi dei seinare åra utvikla ei ordning med kulturniste til alle grunnskuleelevane, der menyen består av smakebitar frå ulike kulturområde. Ordninga har blitt svært populær. Diverre ser det ut til at komande skuleår blir det første og det siste då vi kan by fram denne kulturnista i alle kommunane. Grunnen er Stoltenberg-regjeringa sin økonomiske politikk. Ikkje berre står dei samla rammene til kommunesektoren i sterk kontrast til Arbeidarpartiet sine lovnader medan dei var i opposisjon. I tillegg blir økonomisk små, men for oss viktige kulturtiltak som bokbussar og kulturbåten «Innvik» raderte ut. I revidert nasjonalbudsjett vil Arbeidarpartiet også kutte løyvingane til lokale og regionale kulturhus og har fått Høgre med seg på det. Regjeringa og Arbeidarpartiet må forstå at ein god skule og eit blømande kulturliv i dag blir skapt med beinhard jobbing lokalt og ikkje ved høgtsvevande frasar frå rikspolitikarar som ikkje vil opne pengesekken. Venstre står fast ved at kommunane treng ein styrkt økonomi for å utføre dei tenestene dei er pålagde. Difor står Venstre saman med dei andre sentrumspartia i framlegget om ein reell vekst i kommunesektoren på 5 milliardar kr. Samtidig er det viktig å understreke at lokaldemokratiet er meir enn rein tenesteproduksjon. Det er minst like mykje eit uttrykk for fellesskap og samarbeid mellom borgarane for å løyse oppgåver og utvikle lokalsamfunnet. For oss som meiner at det enkelte mennesket skal ha størst mogleg innverknad på politiske avgjerder, er det sjølvsagt at desse avgjerdene blir fatta så nær den enkelte som mogleg.