Bjørn Jacobsen (Sosialistisk Venstreparti), 2005-12-05:
Vi har i dag eigentleg fått klarlagt at volumet på bistanden ikkje er det store problemet. Der er vi stort sett einige. Ute er dette enno eit stort problem, ikkje minst det som skjer i OECD sin DAC-komite. Der skjer det delvis ei utholing av kva som skal vere bistand. Ein søkjer å få bistanden over til militære føremål, og ein søkjer å endre reglane for korleis ein skal rekne ut kva som er prosenten på måla. Her prøver ein altså å renne frå dei løfta ein har gjeve, ikkje minst i samband med Tusenårsmåla. Den nye regjeringa må også følgje godt opp det arbeidet som går føre seg i DAC-komiteen, slik at det ikkje blir ei utholing av bistanden. Den bistanden vi gjev i dag, veit vi er lommerusk. Det er drygt 50–60 milliardar dollar, så dette er lommerusk – men dette skal sjølvsagt aukast. Men eg trur at vi i Noreg stort sett er der vi skal vere i den debatten. Det er mange som har komme fram og sagt at bistanden må bli betre. Rett oppe i Pilestredet, på Høgskolen i Oslo, kan ein utdanne seg til bistandsarbeidar. Bistand er altså meir og meir blitt eit fag, meir og meir sjølvsagt. Det er sjølvsagt at bistanden skal bli god, og han skal bli betre. Der er vi komne langt på veg. Eg har lyst til å nemne ei lita historie frå den gongen Ålesund brann. Alexander Kielland har skrive om dette utmerkt, om korleis han først og fremst fekk det som ikkje er uvanleg blant bistandsarbeidarar, eit kick. «Aldri har jeg gledet meg slik som amtmann» – han viste til at han skulle leie hjelpearbeidet i Ålesund. Så slo han fast: «Aldri har det ligget så mye varer og råtnet i Ålesunds kjellere.» Dette er ikkje noko nytt. Det har skjedd i Noreg, og det skjer rundt i verda i dag også. Så til Verdsbanken og FN, som har vore nemnde tidlegare: Ser vi på gjeldssituasjonen i verda, er den største trusselen mot IMF og Verdsbanken at maktgrunnlaget deira forvitrast. Det kan berre forvitrast på ein måte, ved at vi får ei ordning som er reell i forhold til den enormt tyngjande gjelda som dei fattige landa har. Den dagen vi får ei løysing på det problemet, er IMF og Verdsbanken hardt ute å kjøre, for då er maktgrunnlaget deira borte. Om det kjem til å skje, er ikkje godt å seie i dag. Vi veit at IMF har hatt ei historisk betydning, ikkje minst i Søraust-Asia. Dei speler delvis ei viktig rolle overfor latinamerikanske land. Verdsbanken gjev prosjekt som FN like godt kunne gjeve, med det same personalet osv., så det er ikkje nødvendig i seg sjølv å halde Bretton Woods-institusjonane oppe. Dei må i alle fall bli dyktigare, og vi skal ikkje bli redde om det eigentlege maktgrunnlaget deira blir heilt borte. Konklusjonen av det som har blitt sagt i dag, går etter mitt skjønn mykje på at vi må oppnå resultat, og eg trur kanskje det aller viktigaste området er handelssida. Eg var så heldig at eg for ein månad sia fekk lov å vere med HSH, Handels- og Servicenæringens Hovedorganisasjon. Dei har ein styreleiar, ein person som representerer seg sjølv i det dei kallar Forum for utviklingshandel. Dei er opptekne av resultat. Dei opna i Molde, saman med Ica Noreg, Noregsgruppen og Coop Noreg – dei har opna i mange andre byar også – ei direkte linje mellom oss som kundar og den fattige bonden i Sør-Amerika, i Asia og i Afrika. Dei har klart det vi politikarar hittil ikkje har klart: å få til ei direktelinje, få til direkte handel. Vi har delvis gjort det med MUL. Vi veit at MUL på langt nær fungerer. Vi veit at her må det gjerast mykje meir, for vi veit at det er ikkje berre å produsere ei vare i steinrøysa og forvente at ho skal kunne seljast på Karl Johan. Så enkelt er det ikkje. På ein måte er det eit Pontius Pilatus-system når vi seier at vi har opna opp, fri toll og ver så god, utan at vi følgjer opp og bruker det faglege innafor bistand – hjelpe land med korleis dei skal kunne komme hit og vere ein reell aktør i ein vanleg norsk butikk. Grunnen til at dette kom til, var sjølvsagt at Møre-bispen, Kyrkja og praktiske handelsorganisasjonar slo seg i hop, dei kombinerte ein idé, dei hadde ånd nok til å gjennomføre han, og dei er store nok. Så det gjeld faktisk alle. I opptil 75 pst. av det som foregår av daglegvarehandel i dag, har ein moglegheit til å møte den afrikanske, den latinamerikanske og den asiatiske bonden. Vi som politikarar må bli like flinke til å finne gode måtar å sleppe fattige bønder til på våre marknader på.