Hans Inge Myrvold (Senterpartiet), 2022-04-05:
Denne stortingsmeldinga ber med seg ei heilskapleg tenking og dei viktige prioriteringskriteria nytte, ressurs og alvorlegheit. Samstundes vil ein frå i dag ta med seg meistring som eit nytt og viktig element i det vidare arbeidet med kriteria. Senterpartiet har tidlegare påpeika den store svakheita som har vore i den samla helsetenesta, då den kommunale helse- og omsorgstenesta ikkje har vore med i det sams prioriteringskriteriet. Det er heilt avgjerande no og for framtida å få sett dette i verk. Stortinget innfører ikkje, men set i dag rammer for at prioriteringskriteria skal vera gjeldande. Det vil krevja eit stort arbeid frå mange involverte partar, både stat, fylkeskommune, kommune og helsepersonell, for å sikra riktig implementering. Kriteria er relevante på alle nivå i helsetenesta. Difor vil det vera avgjerande for helsemyndigheitene å sikra nettopp god implementering og eit breitt kunnskapsstøttesystem som underbyggjer vårt vedtak her i dag. Både kommunar og fylkeskommunar vil ha behov for fagleg rettleiing og tilhøyrande oppfølging. Dei demografiske utviklingstrekka er godt kjende for oss – og eg la merke til at det begynte å lysa eit raudt lys under innlegget til den førre representanten. Andelen eldre som vil trenga helsehjelp framover, vil auka stort. Når ein har debattert prioriteringar i spesialisthelsetenesta tidlegare, har Senterpartiet vore tydeleg på at det å ha riktig kompetanse og tilstrekkeleg med personell i helsetenesta er den største utfordringa vår i ei samla helseteneste. Denne situasjonen har utvikla seg i sterk negativ retning. Av den grunn hastar det meir enn nokon gong å gå vekk frå marknadstenkinga som har regulert og styrt ein større og større del av den viktige ressursen, nemleg helsepersonell. I mange kommunar og sjukehus opplever ein no ein overbodskrig om kritisk personell, som t.d. legar og sjukepleiarar. Det er avgjerande at ansvarlege politikarar set tydelege rammer og prioriterer grep som vil sikra alle ei robust helseteneste, uansett kvar i landet ein bur. Samstundes er det naudsynt å sikra at den kommunale helse- og omsorgstenesta har handlingsrom nok å føreta reelle prioriteringar sett ut ifrå omsynet til lokalt sjølvstyre og lokalt skjønn. Våre kommunar er unike og har ulike erfaringar med tenesteutforminga. Dette må det framleis vera rom for. Dette er styrken i korleis me organiserer oss i dag. Det har for så vidt pandemihandteringa og den storstila mobiliseringa i alle landets kommunar vist oss. Det er mykje godt vit spreidd rundt i heile landet, nær der folk bur. Handlingsrom og tillit er avgjerande faktorar for å lukkast og ikkje statleg overstyring. Eit anna viktig område som eg vil trekkja fram, er førebyggjande arbeid. Kommunane sitt frisklivs- og meistringsarbeid vil nok potensielt ha med seg den viktigaste ingrediensen for å avbøta og avhjelpa varige og alvorlege helseplager i befolkninga. Difor er det viktig at kommunane held fram med ein brei profil på yting i sitt folkehelsearbeid, uavhengig av denne prioriteringsmeldinga. Avslutningsvis er det god grunn til å ynskja helse- og omsorgsministeren lukke til med det med vidare oppfølging og konkrete tiltak rundt implementering frå denne saka i dag. Regjeringa har sett i gang eit stort arbeid med å kartleggja og utvikla helsetenester på mange område. Til dømes vil det pågåande arbeidet med føretaksmodellen og samhandlingsreforma vera avgjerande for korleis ein handterer ei samla helsetenesta vidare. No hastar det òg med å få opp mandat og utval som skal sjå nærare på dei prehospitale tenestene.