Sveinung Rotevatn (Venstre), 2014-11-25:
Denne månaden markerer vi to jubileum. Den 9. november var det 25 år sidan Berlinmuren fall. Jernteppet smuldra opp, Tyskland blei foreint på ny, og Aust-Europa og Vest-Europa gjekk etter kvart saman inn i eit breitt felleseuropeisk samarbeid. Det er ei hending vi bør minnast med udelt glede. Førstkomande helg er det eit anna jubileum, nemleg 20-årsjubileet for Noregs nei til medlemskap i EU. Kjenslene rundt den markeringa er nok atskilleg meir delte. Skal ein tru meiningsmålingane, står folket sitt nei frå 1994 framleis ved lag. Samtidig viste ei måling i Bergens Tidende i helga at 71 pst. av nordmennene kjenner seg sterkt eller svært sterkt knytte til Europa – dette er opp frå 60 pst. i 2003 og 57 pst. i 1995. Utgreiinga frå europaministeren reflekterer i stor grad dette. Noreg blir knytt stadig tettare til nabolanda sine, og gjennom mange prosessar på brei front er norske interesser i spel kvar einaste dag. Eksempelvis er Noreg djupt integrert i EU sitt forskingssamarbeid. Det er bra. Både norske forskarar og norske institusjonar bør vere aktive i å søkje midlar der. Frå Venstre si side er vi glade for at vi har fått med oss regjeringa på at vi også skal delta i Copernicus-samarbeidet framover. På nokre område har regjeringa lykkast godt i europapolitikken. Etterslepet av rettsakter som skal inn i EØS-avtalen, er på veg ned. Norske statsrådar er tilsynelatande meir til stades på den europeiske arenaen enn kva tilfellet var før, og, ikkje minst, ein har funne ei god løysing på det vanskelege spørsmålet om finanstilsyn. Eg vil også gje ros til europaministeren for det tydelege standpunktet regjeringa har teke i forholdet til Ungarn. Utviklinga i det landet går i feil retning. Både reforma av domstolsapparatet, kontrollen med pressa og, ikkje minst, behandlinga av nasjonale minoritetar undergrev effektivt Ungarn sin status som rettsstat og som liberalt demokrati. Samtidig skulle eg kanskje ønskje at regjeringspartiet Høgre og – for den saka si skuld – Kristeleg Folkeparti kunne vore endå tøffare med det ungarske regjeringspartiet Fidesz, som er søsterpartiet deira, m.a. gjennom EPP-samarbeidet. EU kan vanskeleg stå og sjå på at statsministeren i eit medlemsland erklærer at han har som mål å skape eit illiberalt demokrati, med Kina og Russland som forbilde. Høgre og Kristeleg Folkeparti bør definitivt ikkje sjå på at eit av søsterpartia deira gjer det same. At regjeringa forsøkjer å vere til stades i EU-prosessar før vedtaka er gjorde, er noko Venstre ser på som svært positivt. Så er vi nok ikkje alltid heilt einige med regjeringa i kva løysingar dei jobbar for. Venstre var eksempelvis sterkt ueinig med regjeringa i synet på EU sine framtidige klimamål. Heldigvis landa EU noko nærmare Venstre sitt syn enn regjeringa sitt syn. Ein skal framleis ha ein klimapolitikk med tydelege mål om både CO2-reduksjon, energisparing og auke i fornybar kraft-produksjon. Så står det att å sjå kva mål regjeringa ønskjer for den heimlege klimapolitikken vår. I vår sa klimaminister Sundtoft at vi ikkje kunne vere noko mindre ambisiøse enn EU. Eg er spent på om det framleis står ved lag. Det er tre pågåande prosessar som betyr mykje for Noreg: artikkel 19-forhandlingane, forhandlingar om Noreg sine EØS-bidrag og forhandlingar om tilgang for norsk fisk og sjømat. Venstre legg til grunn at regjeringa i alle desse prosessane jobbar for gode løysingar for Noreg, og forventar at dei held Europautvalet og Stortinget løpande oppdaterte om framdrifta. Så er det nokre andre forhandlingar der vi ikkje sit rundt bordet, men som likevel er potensielt svært viktige for Noreg. Det er TTIP-forhandlingane mellom USA og EU. At to så viktige handelspartnarar for oss jobbar for å skape ein felles marknad der 50 pst. av det globale BNP vil inngå, er i utgangspunktet svært positivt. Utfordringa for oss kjem sjølvsagt dersom vi ikkje klarer å bli ein del av den marknaden. Særleg norske fiskeriinteresser risikerer å bli sterkt skadelidande dersom den relative marknadstilgangen vår – og dermed konkurranseevna vår – blir svekte som følgje av ein handelsavtale. Vi er glade for at EFTA-landa og EU no har etablert eit felles dialogforum der vi skal bli oppdaterte på det som skjer, og som er relevant for oss. Samtidig er det vanskeleg å sjå – på noverande tidspunkt – dei fulle konsekvensane av den framtidige handelsavtalen. Det einaste som er sikkert, er at norske bedrifter og eksportørar må ha god tilgang både til EU og til ein stor aktør som USA. Noko alternativ finst rett og slett ikkje. Europaministeren bør sjå på det som ei av sine aller viktigaste oppgåver framover å følgje denne prosessen tett og vareta norske interesser i det som kan bli ein handelsavtale for historiebøkene.