Torgeir Knag Fylkesnes (Sosialistisk Venstreparti), 2020-12-08:
: Saksordførar og komitéleiar er forhindra frå å møte, og derfor tar eg som første nestleiar rolla som saksordførar i denne saka. Eg vil først nytte høvet til å vise til innstillinga, takke komiteen for samarbeidet i ei tett tid og gjere merksam på at innhaldet i ordninga vi skal diskutere i dag, også blir handtert gjennom finanskomiteen. Og eg fremjar, for ordens skuld, dei forslaga SV står inne i, allereie no. Vi står i ein alvorleg situasjon. Vi er inne i bølgje nummer to av ein pandemi. Vi har innført ei rekkje inngripande tiltak som har store konsekvensar for barn, unge, eldre, arbeidsfolk og næringsliv. Heile samfunnet blir ramma av den situasjonen vi er i no. Det skulle berre mangle at staten ikkje stilte opp i ein sånn situasjon. Dette ser vi også i heile verda. Statane stiller opp så godt dei berre kan. Dei som ikkje har mange pengar på bok, tar opp enorme lån for å hjelpe folk og næringar over kneika. For alle veit at alternativet – konkursar og ei bølgje av arbeidsløyse – er mykje verre. Det er mykje meir kostbart for både folk, samfunn og økonomi, så ein kraftfull innsats no for å hindre unødvendige lidingar er derfor mykje betre for absolutt alle. For pandemien går over. Dei inngripande tiltaka vil bli avslutta. Vi kjem til å gå tilbake til ei eller anna form for normaltilstand. Men kva for type tilstand er det vi skal tilbake til? Korleis skal det gå med folka etter dette – han som levde av ein deltidsjobb på hotell, men som no er arbeidslaus, ho som finansierte studia ved å jobbe på restaurant, hen som levde som taxisjåfør? Og korleis kjem næringsstrukturen i Noreg til å sjå ut? Kven står igjen når støvet etter pandemien har lagt seg? Det er det vi i dag diskuterer. Korleis kan vi som stat hindre at dei verste utfalla slår inn? Regjeringa har lagt fram forslaga sine. Dei har fått støtte av støttepartiet sitt Framstegspartiet til å gjennomføre desse tinga. Til det kan vi vel seie at det er for lite i støtte – her er det faste, uunngåelege utgifter. Det betyr at det er nokre utgifter ein får dekt, og veldig mange ein ikkje får dekt. I går hadde eg ein runde med utelivsbransjen her i Oslo. Der var det utestader som ikkje fekk støtte på noko område, nokre som fikk rundt 20 pst. av utgiftene dekte, og dei som fekk mest i den runden vi hadde hos rundt ti ulike bedrifter, fekk rundt 40 pst. Dei faste, uunngåelege utgiftene er altså berre nokre av utgiftene, og for veldig mange er det veldig lite. Ta f.eks. leasing. Viss ein har leasa inventaret på ein utestad, får ein dekt det det kostar å leige det. Men viss ein har investert sjølv i både inventar og til og med bygg, får ein ikkje dekt utgiftene ein har på det. Det slår veldig ujamt ut og set folk i ein veldig vanskeleg situasjon. Ein har lagt seg på faste, uunngåelege utgifter, ikkje på tapt omsetning, som vi føreslår i dette forslaget. Det er fallet i omsetninga staten skal dekkje opp. Det er jo det reelle uttrykket for det ein har tapt, ikkje ei tenkt fast, uunngåeleg utgift. Lønskompensasjonar føreslår vi også i denne ordninga. Det er openbert at løn har mykje å seie for dei utgiftene dei har. Så det er for lite. Og det er for seint. Her har ein visst at det ville kome ei bølgje til. Heile samfunnet har forberedt seg på at det ville kome ei ny bølgje når det nærma seg vinter – bortsett frå regjeringa, som plutseleg da dette skjedde, heiv seg rundt og til og med bytte aktør frå skatteetaten til Brønnøysundregistra, som i det heile ikkje var rigga for denne typen oppgåver, noko som gjer at utbetalingane først vil skje i januar, kanskje enda seinare enn det. Berre det i seg sjølv vil kunne føre til at folk hamnar i ei akutt krise. Og det varer for kort. Her har ein altså sett ein tidsfrist som ikkje heng saman med kor lenge dei inngripande tiltaka skal vare. Kvifor kan det ikkje vere ein samanheng mellom tiltak og smitteverntiltak, altså at det skal vere ei kompensasjonsordning så lenge det er inngripande tiltak? Det er det ikkje, og dermed skaper ein usikkerheit for aktørane. Det er heller ingen sosiale krav her. Det betyr at f.eks. dei som eig dei store gardane, leiger dei ut og tener ganske greitt på dette og ikkje har noko usikker tid i vente, fort kan ta ut utbytte. Dette kunne ein ha stilt krav om, som ein har gjort i andre land. Der har ein stilt krav om den typen ting, sånn at dette går til ordninga. Her er det mykje å gjere, og viss det kjem eit stort konkursras, kan veldig mykje vere på grunn av unødvendige tiltak frå regjeringa si side.