Anita Apelthun Sæle (Kristelig Folkeparti), 1999-01-26:
Vi har ei sentrumsregjering, og det viser seg i denne meldinga og i hovudstrategiane for eigarskap i norsk næringsliv. Regjeringa vil medverka til ein spreidd og mangfaldig eigarskap, den vil stimulera til privat eigarskap, styrkja bedriftene sine moglegheiter til å byggja opp eigenkapital og ta vare på det offentlege engasjementet innanfor viktige område som forvaltar naturressursar. Mange har vore inne på Telenor-saka. Dette er ikkje ein debatt om framtida til Telenor, eller til eit selskap med eit namn som begynner med «Tele». Og det er slett ikkje ein debatt om om Telenor skal driva distriktspolitikk. Ansvaret for distriktspolitikken ligg i dette huset. Den er ikkje bestemt av eigarskap, men av vår rolle som regulator. Det nye selskapet vil naturlegvis måtta retta seg etter dei konsesjonsvilkåra som storting og regjering vedtek. Tidlegare regjeringar og fleirtalet i Stortinget har, så vidt eg veit, sytt for at «den ytterste, nøkne ø» i Noreg har teletenester til same prisen som ein f.eks. har i Pilestredet. Dette må sjølvsagt førast vidare, noko anna er uakseptabelt for ei sentrumsregjering. Sjølv om det nye selskapet får sterkare kapital og ny eigarsamansetnad, skal heile Noreg ha tenester som før. Den internasjonale trenden er deregulering og privatisering. Noreg har eit stort innslag av statleg eigarskap og er atypisk. Kristeleg Folkeparti meiner at Regjeringa sin innsats må vera å betra moglegheitene for den aktive og private eigarskapen i næringslivet. Dette er viktig for å betra konkurranseevna, omstillingsevna og produktutviklinga, og også for å spreia makt og få innverknad. Det er sagt at makt korrumperer, og total makt korrumperer totalt. Skal ein lukkast med å auka privat eigarskap i ei verd der globaliseringa og konkurransen aukar, må rammevilkåra for bedriftene våre ikkje berre vera stabile og langsiktige, men også tenlege for å gjera bedriftene kapitalsterke og motstandsdyktige for svingande marknader. Den største utfordringa for Noreg, som for dei fleste andre landa, vert å sikra at etablering av bedrifter og kompetanse skjer her. Teknologien kan føra til at vi vert utkonkurrerte dersom ikkje rammevilkåra er tenlege og konkurransedyktige. Gunstige eigarskapsvilkår og skattevilkår er nødvendige i den samanhengen, men også generell forenkling og kamp mot skjemavelde og byråkrati. Eigenkapitalen er ein viktig konkurransefaktor, og kombinert med ein engasjert og aktiv eigarskap vert den eit verdfullt bidrag til bedriftene sin stabilitet. Det er viktigare for Noreg at verdiskapinga skjer her enn at eigarskapen nødvendigvis er nasjonal, sjølv om ein unekteleg føler at nasjonal eigarskap både er trygt og stabilt. Eit lite land med ein open økonomi er likevel avhengig av internasjonale, konkurransedyktige rammevilkår for å trekkja til seg nødvendig utanlandsk kapital og eigarinteresse. Kristeleg Folkeparti meiner at det er grunn til å vera kritisk til at statleg eigarskap i Noreg ikkje berre er sterkt, men at det også har auka dei siste åra. Derfor vil Regjeringa drøfta nærare både omfanget og organiseringa av denne eigarskapen. Store delar av etterkrigstida har vore kjenneteikna av at sparing har vore ei tapsforretning. Inflasjon, formuesskatt og skatt på renteinntekter har redusert kroneverdien i løpet av eit år. Dette stimulerer ikkje nemnande til sparing. Men eit samfunn er svært avhengig av at befolkninga sparer, og at sparinga kanaliserer eigenkapital til bedriftene. Kristeleg Folkeparti er einig med Regjeringa når den ynskjer å bruka skattesystemet for å stimulera til at hushalda sparar i aksjar. AMS-ordninga er ein slik stimulans. Aksjerabatten for ikkje-børsnoterte bedrifter er av same grunn ført vidare. Skatt er alltid eit vesentleg spørsmål i samband med eigarskap. Skattlegging av formue er jo skatt på sparing, og der denne skatten gjer at sparing vert noko negativt, kan den få svært uheldige konsekvensar. Verda har vorte mindre, og norsk næringsliv må på det næraste få same vilkår for eigarskap som utanlandske konkurrentar, som eg har nemnt før. Regjeringa tek dette på alvor og vil gjennomgå formuesskatten i samanheng med utgreiinga om eit flatare skattesystem. Sentrumspartia er av den oppfatning at fjerning av formuesskatten naturlegvis vil styrkja norsk privat eigarskap, sjølv om det ikkje er den einaste effekten det kan ha. Kristeleg Folkeparti ser positivt på alle former for løn eller aksjehandel der arbeidarane kan verta medeigarar i eiga bedrift. Derfor gjekk vi også inn for å auka den skattefrie rabatten ved årets budsjettbehandling. Opsjonar og bedriftsaksjar vil i tillegg kunna vera lønsdempande og stabilisera ekspertise i kunnskapsbedrifter der mangelen på kvalifisert arbeidskraft er stor. Forliket i 1999-budsjettet om 600 000 kr som tak for opsjonar er eit positivt bidrag for å lukkast. Kristeleg Folkeparti har lenge hatt eit spesielt engasjement for familiebedrifter. Desse bedriftene forbind ein med stor stabilitet og med lange tradisjonar, og mange av dei står føre eit generasjonsskifte. Kristeleg Folkeparti og Regjeringa er opptekne av at dette ikkje må tappa bedriftene for kapital på ein slik måte at det rokkar ved familiens eigarskap. Arveavgifta og dokumentavgifta må derfor reduserast, sjølv om noko alt har skjedd ved at fribeløpet i arveavgifta vart auka ved det siste budsjettet. Det viser jo at Regjeringa er handledyktig. Regjeringa sin politikk er framtidsretta og er tilpassa dei behova næringslivet har for ein aktiv privat eigarskap. Og sjølv om Regjeringa ser behov for å sjå nærare på omfanget av statleg eigarskap, er ein, i god norsk tradisjon, framleis open for statleg medverknad der viktige naturressursar er forretningsgrunnlag eller der statleg medverknad er gunstig av andre årsaker – det er nemleg god sentrumspolitikk.