Kjersti Toppe (Senterpartiet), 2013-03-18:
Meld. St. 30 for 2011–2012 Se meg! er ein god plattform for å redusera russkadane i samfunnet. Ho drøftar rusproblemet i heile sin breidde og peikar på ei rekke tiltak som må til for at ruspolitikken skal gi resultat. Ho legg vekt på å førebyggja og løysa rusproblem på eit tidleg stadium. Noreg ligg gunstig an på statistikk over alkohol- og narkotikaforbruk samanlikna med andre land i Europa. Vår restriktive politikk har nytta. Likevel er det stor grunn til bekymring når vi ser på auka i alkoholbruk dei siste åra. Alkoholkonsumet i Noreg har auka med 50 pst. på 15 år. Vinforbruket er dobla på 20 år. Alkohol er i dag det rusmiddelet som er mest utbreitt. Konsekvensane er eit samfunnsproblem. I 2009 var det 387 som døydde av langvarig og direkte alkoholskade, og 285 døydde av overdose med narkotika. For alkohol er dette nesten dobbelt så mange som det døydde i trafikkulykker same året. Det er ein tragedie at så mange unge menneske mistar livet sitt i overdosar, og at så mange liv går tapt på grunn av alkohol. Dette må det bli ei endring på, og vi må hindra at unge menneske sine liv går tapt i rus. Da må vi førebyggja betre, behandla fleire og auka ettervernet. Rusmeldinga varslar auka kompetanse og betre kvalitet som eit satsingsområde. Eg er spesielt glad for at vi endeleg har fått på plass ein ny spesialitet i rus- og avhengigheitsmedisin for legar. Den femårige strategien mot overdosar er òg svært viktig. Det er positivt at skadereduserande tiltak blir vidareført, og at ein får tilbod om helsehjelp i staden for straff. Meldinga omhandlar òg doping. Senterpartiet er glad for at det i meldinga blir varsla – som vi òg har i vårt program – at ein vil kriminalisera dopingbruk. Dette er heilt nødvendige tiltak som saman med mobiliseringa mot doping som regjeringa varslar, kan bidra til å førebyggja dopingbruk blant unge. Doping må integrerast i det rusførebyggjande arbeidet. Vi må nyttiggjera oss av Idrettsforbundet og Antidoping Norge sin kompetanse på feltet. 800 000 nordmenn får årleg utlevert vanedannande legemiddel. Målt etter alkohol er vanedannande medisin det mest vanlege avhengigheitsproblemet i Noreg. Meldinga varslar større fokus på og aktive tiltak mot det stigande blandingsforbruket som skjer med kombinasjonsbruk av alkohol og pillar. Dette er ei svært viktig satsing. Dei siste åra har det vore stort fokus på helseforetaka sitt anbodssystem innanfor rusfeltet. Det har vore stilt spørsmål om helseforetaka vrir behandlinga vekk frå langtidsbehandling og behandlingsformer med rusfridom som mål. Difor var det nødvendig at foretaka no har blitt bedne om å gjennomgå den samla kapasiteten innan tverrfagleg spesialisert behandling. Senterpartiet er opptatt av at vi fortsatt skal ha eit mangfaldig behandlingstilbod i rusfeltet, og dei ideelle organisasjonane skal få føreseielege rammer, i langsiktige avtalar med det offentlege basert på kvalitet. Pårørande er ein viktig ressurs for personar med rusproblem. Det er positivt at meldinga er så tydeleg på at pårørande skal bli tatt på alvor og har krav på rettleiing og råd frå helse- og omsorgstenesta. Det skal bl.a. bli gjennomført ei levekårundersøking om pårørande og vaksne barn av rusavhengige. Denne skal leggjast til grunn for vidare tiltak, og det ser eg fram til. I behandling, ettervern og førebygging er det sentralt at vi òg i framtida legg til rette for at pårørande og frivillige kan bidra. Eg har lyst å visa til det Anonyme Alkoholikarar gjer med sitt rehabiliteringsprogram blant alkoholikarar. Det er eit likemannsarbeid som gjerne det offentlege burde dra enda meir vekslar på, i arbeidet med dei personane dette kunne vera aktuelt for. Alkohol er eit av verdas store helseproblem. Meldinga slår fast at vi framleis skal ha ei restriktiv linje når det gjeld opningstider, aldersgrenser, reklame og avgifter. Eg er glad for at regjeringa vidarefører ein førebyggjande, solidarisk ruspolitikk der det er eit overordna mål å avgrensa forbruket og skadane av alkohol og narkotika. Regjeringa varslar òg at den skal fortsetta å arbeida for at alkohol som helseutfordring blir sett høgt på den internasjonale dagsordenen. Det er òg veldig bra. Eg kunne på torsdag lesa i Vårt Land at «oljefondet kjøper alkoholselskap som erobrar Afrika». Alkohol er den fremste dødsårsaka i Afrika. Eg vil difor koma med ei klar oppmoding avslutningsvis, sjølv om det er litt på sida av vår sak: Eg meiner at vi må vidareføra vår solidaritetslinje i alkoholpolitikken i utlandet òg. Eg meiner at tida er overmoden for at Statens pensjonsfond utland bør selja seg ut av alkoholindustrien, på akkurat same vis som at denne regjeringa bestemte at oljefondet skulle selja seg ut av tobakksindustrien i 2009.