Astrid Aarhus Byrknes (Kristelig Folkeparti), 2014-02-25:
Innsatsen til Noreg i Afghanistan har stilt oss overfor krevjande utfordringar både når det gjeld sivil utviklingsinnsats, den militære innsatsen for å bera tryggleiken og arbeidet for å finna ei politisk løysing som kan sikra dette krigstrøytte landet ei betre og meir stabil framtid. Norsk Afghanistan-politikk har gjennom alle desse åra blitt lagt fram for Stortinget, og her har partia i stor grad klart å bli samde om både politikk og løyvingar til den samla norske innsatsen. Gjennom arbeidet med denne innstillinga har vi òg fått klar semje om hovudinnrettinga på den breie evalueringa som no skal gjennomførast. Frå departementet har vi fått stadfesta at regjeringa vil starta førebuingane i år og gjennomføra evalueringa i 2015. Vi har dermed kome eit godt stykke vidare sidan Stortinget sist drøfta saka i fjor vår. Som saksordførar er eg svært glad for dette. Eg vil takka mine kollegaer i utanriks- og forsvarskomiteen for konstruktivt samarbeid om innstillinga og Venstre for på ny å ta initiativet til dette gjennom representantforslaget. I arbeidet med saka blei både Utanriksdepartementet og Forsvarsdepartementet kontakta, og dei har i eit felles svarbrev opplyst at regjeringa vil vedtaka eit mandat for gjennomgangen av Afghanistan-innsatsen midtvegs dette året. Dei legg opp til at gjennomgangen blir utført av ei gruppe ekspertar, med støtte frå ei fagleg referansegruppe. Departementet varslar òg at dei vil informera Stortinget om det vidare arbeidet. I arbeidet med saka har vi oppnådd semje om at dette ikkje berre skal vera informasjon til Stortinget, men at Stortinget skal bli konsultert om mandat, samansetjing og framtidsplanar for gjennomgangen. Det viser at ein frå regjeringspartia legg opp til ein inkluderande prosess, som eg finn svært positivt. Den breie evalueringa som ein nå står framfor, blir både viktig og krevjande. Eg vil understreka at det skal vera ein heilskapleg gjennomgang der ein evaluerer både den internasjonale militære innsatsen, den sivile bistanden og den politiske prosessen vi har søkt å medverka til. Det er òg viktig å sjå på korleis desse ulike komponentane har påverka resultatoppnåinga på tvers av ulike sektorar. Det internasjonale perspektivet er òg viktig å ta med, for norsk innsats på alle desse tre felta har gått inn i eit større internasjonalt samarbeid der internasjonale organ som t.d. FN og NATO har hatt viktige roller. Her kan det vera lærdomar å hausta, både om vår vilje og evne til å påverka utforminga av dei internasjonale strategiane og ikkje minst korleis vi har utnytta det handlingsrommet vi har hatt til å utforma dei norske bidraga. På grunnlag av desse føringane er det ein samla komité som konstaterer at intensjonen i representantforslaget nå vil bli følgt opp, med dei presiseringane om innrettinga av gjennomgangen som eg har vist til. Det er på dette grunnlag vi foreslår at Dokument 8:12 blir vedlagt protokollen. Frå Kristeleg Folkeparti si side vil vi særleg understreka kort kor viktig det er at det ikkje berre blir ein teknisk prega gjennomgang. Vi ser fram til ei heilskapleg evaluering som søkjer å gje svar på dei store spørsmåla om kva effekten har vore av den norske innsatsen, som ein del av det breiare internasjonale samarbeidet innanfor sivil, militær og politisk sektor. Vi trur her kan vera mykje lærdom å henta, og vårt inntrykk er at norsk personell og norske institusjonar har gjort ein framifrå innsats, men at føresetnadane har vore svært krevjande. Personleg trur eg at sider ved den overordna strategien, mangelfull koordinering og ulike motstridande interesser hos styresmaktene i Afghanistan, tradisjonelle maktstrukturar, lokale krigsherrar, Taliban og andre mektige nettverk i sum har skapt ein situasjon som har gjort det vanskeleg å oppnå så gode resultat som ein har ønskt. Å utvikla ein rettsstat med demokrati, menneskerettar og eit velutdanna folk har nok meir preg av eit generasjonsprosjekt enn noko som kan gjerast på eit tiår. Difor trur eg at ingen skal slå seg på brystet og berre seia kva var det eg sa. Vi har alle noko å læra, både med tanke på den vidare innsatsen i Afghanistan og erfaringar vi kan dra nytte av i utviklingstiltak og militære operasjonar andre stader i åra som kjem.