Liv Signe Navarsete (Senterpartiet), 2015-06-12:
Sist veke kom den største lekkasjen av forhandlingsdokument frå dei kontroversielle TISA-forhandlingane nokon gong. Lekkasjen viser kor ille hemmeleghaldet kring forhandlingane er. The European Federation of Public Service Unions – altså den europeiske unionen for tenestesektoren – som er stor, seier at TISA vil avgrense regjeringa sin rett til å regulere høgare standardar som er i befolkninga si interesse, innanfor klima, helse, utdanning, avfallshandtering og kraftverk. Det vert vanskelegare å regulere finansnæringa, energisektoren, telekommunikasjonar og dataflyt over landegrensene. Og i ei tid der mange land prøver å kome til hektene etter finanskrisa, vil det altså verte vanskelegare å regulere nett den sektoren – finanssektoren. Det er ikkje mine ord, det er orda til ei av dei store fagforeiningane som kanskje iallfall Arbeidarpartiet burde lytte litt nøyare til. Frihandelsavtale for handel med tenester – TISA-avtalen – vert i dag forhandla i løynd. Regjeringa er aktiv pådrivar, truleg for å sikre at privatisering og konkurranseutsetjing av tenester i Noreg skal skyte fart og gi profitt til private selskap. Eg har stilt mange spørsmål til statsråden, men fått lite meiningsfulle svar. Seinast stilte eg dette spørsmålet: Kan statsråden gi meg eitt einaste døme på ei bedrift som er nekta marknadstilgang til nokon av TISA-landa, ein marknadstilgang dei no vil få gjennom TISA, eller eit nytt land me vil få tilgang til, som me ikkje har i dag? Det er jo dette som er spørsmålet, ifølgje fleirtalet her i dag. Dersom regjeringa praktiserer openheit, kvifor vil ikkje utanriksministeren svare meg på mine spørsmål? Tid og energi vert brukt på å skrive svar som tildekkjer, snarare enn å opplyse. Saksordførar Agdestein, frå Høgre, sa i innlegget sitt at det ikkje vil ha følgjer for standardar innanfor ulike felt. Er det rett? Eg siterer regjeringa si eiga stortingsmelding, frå kapittel 10, om openheit i handelspolitikken: «Kjerneområdene for forhandlingene forflytter seg fra tollspørsmål og grensehåndtering til forhold innenfor grensene, inkludert reguleringer, standarder og støtteordninger». Dette er eit av vår tids største spørsmål. Ein kan spørje seg kvifor ikkje fleire representantar viser større interesse for det. Kvifor har ingen andre parti stilt spørsmål til utanriksministeren om avtalen? Kvifor vedtok Arbeidarpartiet «klare krav» til TISA-avtalen på landsmøtet sitt, når dei i dag ikkje viser reell interesse for kva som ligg i avtalen? Ein kan sanneleg spørje seg kvifor dette skjer. Me møter no mykje av den same forma for argumentasjon kring TISA-avtalen som me møtte i debatten før me underteikna EØS-avtalen – ein kombinasjon av latterleggjering og skjønnmåling. Før EØS-avtalen fekk me garantiar: Norske arbeidsreglar ville ikkje verte påverka. Differensiert arbeidsgivaravgift var ikkje på nokon måte trua. Konsesjonslovene for vasskrafta var ikkje relevant for EØS. Importmonopolet til Vinmonopolet hadde heller ikkje noko med EØS å gjere. Reguleringar av utanlandsk eigarskap i finanssektoren i Noreg kunne me fint styre som me ville. 100 pst. av løfta eg no ramsa opp, er brotne. Har nokon av dei som gav desse garantiane, nokon gong teke ansvar for det i etterkant? Svaret er nei. I dag høyrer me representantar frå dei same partia gi garantiar for offentleg kontroll med tenestemarknaden etter at ein TISA-avtale vert innført. EØS-debatten starta altfor seint. Konsekvensane av avtalen hadde ikkje vunne å kome godt nok fram i lyset. Det kan me ikkje late skje igjen. Dei representantane som røystar nei til at rammeverket i TISA vert lagt fram, her i dag, tek på seg eit stort ansvar. Dei tek på seg ansvaret for at dei set seg inn i, og greier å forstå, alle moglege konsekvensar av TISA-avtalen når han vert lagd fram – og truleg med tidsavgrensing for vedtak i Stortinget. Som representant har eg eit løfte til det norske folket: Same kor mange lover om TISA eller forsøk på latterleggjering og motførestellingar me møter, vil Senterpartiet arbeide hardt for å snu kvar einaste stein. Noreg skal ikkje meir oppleve at me gir nasjonal suverenitet utan å ha full oversikt over konsekvensane av det me gjer. Sjølv om framlegget vårt vert nedstemt i dag, vil me ikkje gi oss. Det kjem fleire spørsmål. Me skal til botnen i dette, same kor mykje arbeid det tek. Det krev ikkje svært mykje arbeid for å kunne halde eit generelt innlegg her i dag om at handel er viktig. Alle veit at handel har vore og er positivt for Noreg. Men å gå frå dette til å seie at om ein er for handel, må ein òg vere for TISA-avtalen, er ei feilslutning. Dei som prøver å gi inntrykk av dette, må i det minste kunne vere klåre på kva bedrifter som no får auka marknadstilgang der dei tidlegare møtte stengslar. Eg har spurt før, og eg spør igjen: Vis meg dei norske bedriftene som no får sleppe til der dei elles vert stengde ute.