Sveinung Rotevatn (Venstre), 2014-06-13:
Takk til interpellanten Dag Terje Andersen for å ta opp ein spennande diskusjon. Det er alltid kjekt å kunne avslutte ei travel stortingsveke med å diskutere korleis alt det eksisterande er såre vel og all endring av det farlege. Det er mange tema som blir tekne opp. Eg trur interpellanten var innom landbruk, industripolitikk, energipolitikk og skule-, fiskeri-, arbeidslivs- og distriktspolitikk – og statsministeren la vel også til EU/EØS-politikk og klimapolitikk. Det siste var forresten gledeleg. Så det er eit breitt felt vi diskuterer her. Eg vil dvele litt ved ein faktor som openbert er bra i det norske samfunnet og i den nordiske modellen, og det handlar om at vi har låg arbeidsløyse og høg sysselsetjing. Det har vi hatt veldig lenge, og det er gledeleg. Men som enkelte har vore inne på, har Noreg ei betydeleg skjult arbeidsløyse. Det er mange hundre tusen menneske som står utanfor arbeidsmarknaden – ikkje registrerte som arbeidslause, men som ein del av verdas høgaste sjukefråvær – som uførepensjonistar, som menneske på arbeidsavklaringspengar. Det er der den store utfordringa vår ligg, det å få dei menneska, som i veldig mange andre land ville vore sette i rubrikken «arbeidslaus», inn i arbeidsmarknaden – for ikkje å snakke om alle dei som jobbar deltid. Vi har ei relativt høg sysselsetjing, absolutt, men dersom vi justerer for deltid, er ho mykje lågare. Enkelte i denne salen og i den førre regjeringa sverma jo for den såkalla 6-timarsdagen. Norske kvinner jobbar allereie 6 timar om dagen i snitt, på grunn av den høge deltidsgraden vi har – ei stor utfordring. Mykje av dette handlar om å sørgje for at det alltid skal løne seg å jobbe. Då må vi våge å sjå på dei ulike trygde- og velferdsordningane våre med eit kritisk blikk, sørgje for at vi har tryggleik i botnen, men at det alltid løner seg meir å gå på jobb. Representanten Wiborg var innom eit interessant poeng, som eg trur vi kjem til å kome tilbake til i åra framover. Det gjeld dei nabolanda vi har i Europa, som ikkje har vore like heldige/dyktige – alt etter auga som ser – gjennom finanskrisa, og som har hatt store utfordringar. Det har vore krevjande, men det har også ført til omstillingar. Det er også behov for omstillingar i Noreg, og vi har vore skåna frå å måtte ta ein del vanskelege val hittil, men i framtida vil dei vala måtte kome også her. Ikkje minst handlar det om at vi har ein økonomi som er svært oljeavhengig, både gjennom statsbudsjetta vi vedtek i denne salen, og gjennom arbeidsmarknaden og sysselsetjinga vår. Det kjem ikkje til å vare; det kjem til å vare ei stund til, men vala vil måtte kome. Tidlegare denne veka sende omsider regjeringa ut på høyring forslag til endringar i arbeidsmiljølova. Det er noko Venstre har etterlyst lenge. Vi er glade for at vi no endeleg får ein debatt som det har vore lagt lokk på i åtte år, men som er heilt nødvendig for norsk arbeidsliv. Det har vore mykje diskusjon om mellombelse stillingar. Det er openbert ein viktig diskusjon. For Venstre sin del meiner vi at det å sørgje for at ein får ei opning for å ha mellombelse tilsette også i privat sektor, ikkje berre i staten, kan vere viktig for mange som treng å få sjansen til å vise seg fram, vise kva dei er gode for, få ein fot innanfor. Halvparten av dei som er mellombels tilsette, får jobb etter eitt år, to tredjedelar etter to år – altså fast jobb. Men det må vere klare rammer. Mellombelse stillingar er noko som er eit krevjande felt å gå inn i. Venstre meiner det bør vere eit krav at ein får rett til fast jobb etter to år, og det bør også gjelde i statleg sektor, der veldig mange har gått for lut og kaldt vatn i altfor mange år. I f.eks. høgskule- og universitetssektoren går 40 pst. i mellombelse stillingar. Her er det openbert behov for ei innstramming – ein kunne heller opne litt opp i privat sektor. I den diskusjonen som har vore dei siste dagane også her, vart det snakka om at det som no skjer – at ei demokratisk vald regjering med eit demokratisk valt stortingsfleirtal i ryggen sender ut på høyring politikk dei har gått til val på – er eit slags brot på trepartssamarbeidet. Det har eg store problem med å forstå. Venstre er oppteke av eit organisert og trygt arbeidsliv, vi er opptekne av trepartssamarbeidet – det har jo vore frå tidenes morgon, hadde eg nær sagt, og i alle fall sidan vi var med og la til rette for nettopp den hovudavtalen som interpellanten viste til, i 1935. Men det er no ein gong slik at ingen har nokon rett til å førehandsgodkjenne ting før dei blir sende på høyring, men alle skal få lov til å kome med gode innspel i løpet av ein viktig høyringsprosess. Så kjem debatten til denne salen til hausten – det gleder vi oss til – og alle innspela skal sjølvsagt bli tekne med.