Bård Vegar Solhjell (Sosialistisk Venstreparti), 2008-02-12:
Eg vel å tolke representanten Dørum i beste meining, at han ikkje meiner at vi i dag har ein inhuman rekrutteringspraksis i den norske skulen til realfag, men at vi ytterlegare kan styrkje og nyansere den humane rekrutteringspraksisen vi har. Realfag kjem til å spele ei enormt stor rolle i det norske samfunnet og internasjonalt i tiåra framover, og vi har store behov når det gjeld rekruttering innanfor realfag. Lat meg gi to litt ulike grunngivingar for det. For det første: Mange av dei største utfordringane vi står overfor i verda i åra framover, vil berre verte løyste dersom vi har tilstrekkeleg kompetanse basert på realfag. Klimautfordringa er den mest openberre. Her står vi overfor ei utfordring der vi skal stimulere til eit gigantisk teknologisk sprang i Noreg, i andre delar av den vestlege verda og i den tredje verda - ei av dei største utfordringane i vårt århundre. Men òg andre ting: Utfordringar knytte til å skaffe nok vatn og god tilførsel av vatn over heile verda krev faktisk betydeleg realfagleg kompetanse. Så har vi ei utfordring for oss i Noreg, for vi veit éin ting heilt sikkert: I Noreg kjem vi til å leve av kunnskapen i hendene våre og i hovuda våre i åra framover. Det kjem til å vere grunnlaget for vår velferd. Vi kjem ikkje til å kunne konkurrere med andre land på billig arbeidskraft. Vi må konkurrere på kompetanse, og ein betydeleg del av kompetansen vil vere realfagleg. Sjølvsagt vil vi òg ha andre store kompetansebehov. Dette er grunnlaget. Det betyr at vi treng ei systematisk satsing frå grunnskulenivå, der vi må ha enda større interesse for og kanskje òg ein betre praktisk pedagogikk knytt til realfaga. Så har vi vidaregåande nivå, der vi må få fleire til å velje realfag og fordjupe seg i det. Sjølv om vi har sett visse framskritt der, har vi store behov for å få fleire søkjarar inn mot høgare utdanning når det gjeld realfag. Og vi har sjølvsagt ei stor rekrutteringsutfordring når det gjeld lærarar. Det er mange med høg kompetanse i vidaregåande, ein god del i ungdomsskulen, men for mange på barnetrinnet i dag har ikkje vidare kompetanse i realfag utover lærarutdanninga. Og det er ei stor utfordring. Så vil eg kommentere det konkrete forslaget om etablering av teknologigymnas. Eit meir spesialisert tilbod innanfor vidaregåande opplæring kan vere eit godt bidrag til å heve kvaliteten på den realfaglege undervisninga og fange opp og stimulere den interessa mange har for realfag. Lagt opp riktig kan det òg vere ein måte å differensiere tilbodet på, slik at både gutar og jenter kjenner at verdiane og interessene deira blir fanga opp. Slik vil det vere mogleg for begge kjønn å få realisert ei framtid med kompetanse i realfaga. For å få til dette er det viktig at skular og kommunar nyttar seg av det handlingsrommet som ligg i Kunnskapslyftet. Gjennom å utnytte noverande høgare utdanningsinstitusjonar og næringsliv innanfor teknologiske yrke kan òg utstyrssituasjonen langt på veg avhjelpast. Det vil vere eit godt pedagogisk tiltak. Det vert peikt på behovet for at departementet skal gi forskrifter om eit spesialisert vidaregåande tilbod innanfor realfag og teknologi som inneber både fleire timar, fleire og/eller andre fag og ei anna organisering av undervisninga enn det som følgjer av ei ordinær vidaregåande utdanning. Eg meiner at det ikkje er behov for endringar i forskriftene. Etablering av teknologigymnas som eit spesialisert vidaregåande tilbod innanfor realfag kan i dag skje innanfor dei noverande rammene og i samarbeid med lokalt næringsliv og teknologimiljø ved høgare utdanningsinstitusjonar. Det er fleire vidaregåande skular som har utnytta tilboda på ein kreativ og positiv måte ved bl.a. å tilby god opplæring i realfag. Tiltak som dette bør gjennomførast innanfor dagens rammer. Deretter bør ein på sikt føreta ei evaluering av erfaringane for å avdekkje korleis desse ordningane fungerer, og om det er behov for fleire tillempingar. Skulen og fylkeskommunen må saman vurdere kva dei kan gjere innanfor dagens struktur i vidaregåande opplæring til beste for elevane som ønskjer å lære meir realfag. Som forslagsstillarane peikar på, har Sotra vidaregåande skule oppretta eit tilbod innanfor dagens rammer som er etterspurt. Elevane på teknologilinja ved Sotra vidaregåande skule har ein eigen mentor frå næringslivet og har jamleg praksis ute i bedrift. Det er òg mogleg for elevane å starte med fag på høgskule og universitet, og skulen kan trekkje vekslar på fagkunnskap frå høgare utdanning. I Kongsberg er det sett i gang planlegging og utgreiing av eit miljø- og teknologitilbod i vidaregåande opplæring i Buskerud. Det er ein føresetnad at tilbodet vert lagt til Kongsberg, i første omgang for å verte knytt til det teknologimiljøet som allereie finst, og at tilbodet så vert knytt til næringslivet. Andre tilbod har òg vorte nemnde her. Dagens rammer gir svært stor handlefridom for å ta tak i den veldig viktige utfordringa vi har med å styrkje realfagskompetansen i åra framover.