Torgeir Knag Fylkesnes (Sosialistisk Venstreparti), 2015-01-06:
Godt nytt år, president. Mobbing er noko av det som gjer meg mørkast i sjela, når eg får høyre forskjellige typar forteljingar, historier, anten gjennom media eller fortalt direkte. Eg møtte ein familie som hadde ein treåring i barnehage, og dei syntest det var noko rart med henne, for ho oppførte seg litt merkeleg. Dei la også merke til at i barnehagen leika ho veldig mykje for seg sjølv. Så oppdaga dei at denne treåringen var rett og slett blitt isolert, og ho fekk ikkje lov til å vere med på leiken saman med dei andre barnehageungane. Da dei snakka med barnehagelærarane, fortalde dei at det er ikkje uvanleg med mobbing også blant dei aller yngste av oss – ein treåring som blir mobba. Da vi snakka med treåringen og spurde korleis det gjekk, korleis det var å ikkje ha nokon å leike med, sa ho at det gjekk heilt greitt fordi ho leika berre med sin eigen skugge. – Ein kan bli svart i sjela av mykje mindre enn det. Vi veit at det antakeleg er mest mobbing i barneskolen, men det er veldig usikkert talmateriale vi sit på her. Veldig mykje av det som blir rapportert, er det grunn til å vere utrygg på, men at det er eit vesentleg samfunnsproblem, veit vi. Vi veit at gutane truleg er verst. Eg gjekk på to skolar, ein barneskole og ein ungdomsskole i Tromsø. På Borgtun skole var det vesentleg mindre mobbing, mens på ungdomsskolen var det meir. Eg har ofte tenkt på kva som kunne vere grunnen til det. På barneskolen, på Borgtun, hadde vi ein vaktmeister. Eg hugsar den høge, skipperrøysta hans som av og til dundra ut i skolegarden når det skjedde noko gale. Hans rolle er antakeleg heilt uvurderleg, mens på ungdomsskolen på Grønnåsen var det ikkje den typen skikkelse som hadde oppgåver utanfor klasserommet. Der var problemet vesentleg større. Ein kan kanskje dele dette inn i to domene. Det eine er førebygging av mobbinga, skolens evne til å fange opp problema tidleg og barns evne til rett og slett å bry seg. Utan at eg skal gå inn i ein større ressursproblematikk i denne samanhengen, trur eg at det at det er fleire lærarar til stades, at det er ei aktiv skolehelseteneste som klarer å sjå kva som føregår på skolen, har mykje å seie. Det å styrkje skolehelsetenesta vil kunne påverke mobbetala vesentleg. Det er ikkje berre noko eg trur; det er noko som helsesøstrene også meiner er nødvendig i samanheng med å ha ei meir aktiv rolle i skoleverket. Det andre domenet som interpellanten trekkjer opp, tiltaka mot allereie dokumentert mobbing, sanksjonane, ansvarsfordelinga, erstatningssystemet, straffesanksjonane, er også viktig, og vi har nok lenge hatt uklare ansvarsroller. Mobbemanifestet til den raud-grøne regjeringa der ein fekk etablert delt ansvar mellom kommune og den som saksøkte, der kommunane måtte kunne dokumentere at dei har gjennomført tiltak i erstatningssaker, har antakeleg vore viktig, og det at ein har forlengt foreldingsfristen for den typen saker frå to til fem år, har også vore viktig. Det å gå straffevegen er ein del av løysinga, men som SV-ar er eg nok meir opptatt av å jobbe med den førebyggande delen av dette, med skolens evne til å fange opp og barns evne til å bry seg. Der meiner eg at ein nok er altfor lite modig til å ta tak i problema rundt omkring i Skole-Noreg. Folk, vaksne og barn, må bli mykje flinkare til å tore å ta tak. Eg tippar alle som er i denne salen, har på eit eller anna tidspunkt gjennom oppveksten og seinare sett mobbing og kanskje irritert seg over at ein ikkje tok tak sjølv. Kanskje ein til og med har vore mobbar sjølv og skammar seg i dag over det. Men eg trur at den delen av kampen mot mobbing er vel så viktig, det å tore å gripe inn, det å tore å ta ansvar, som vaksne og som barn. Der meiner eg at vi er nok for lite flinke. Vi er nok rett og slett for lite modige.