Sigvald Oppebøen Hansen (Arbeiderpartiet), 2010-03-04:
Sjølv om det i mange tilfelle har fungert godt med det kommunale overformynderiet i fleire kommunar, trur eg ganske bestemt at departementets forslag om å leggje det kommunale overformynderiet til fylkesmannen er fornuftig. Formålet med ei slik omorganisering er å sikre god kompetanse og tilfredsstillande rettstryggleik for dei verjetrengande over heile landet. Kommunane i Noreg er veldig forskjellige i storleik, og det er ikkje alltid like lett å ha eit godt kvalitativt tilbod i alle kommunane. Vår oppgåve som politikarar er å etablere lover og reglar som gagnar rettstryggleiken og integriteten til dei som er sette under verjemål. Då er eg overtydd om at forslaget om å organisere dette under fylkesmannen vil gje auka kompetanse og profesjonalitet. I dag har me eit lovverk som blei vedteke for mange tiår sidan. Derfor er det no på sin plass å føreta ein revisjon som er tilpassa dagens samfunn. I tillegg er det bra at det no vil bli eit individtilpassa verjemål. Med ny verjemålslov sørgjer Regjeringa for å gje sårbare grupper auka rettstryggleik, og lovforslaget understrekar at kvart individ har krav på respekt og vern om sine rettar. Det at enkelte personar blir sette under verjemål, kan i seg sjølv opplevast som dramatisk. Men det er ikkje meir dramatisk enn at det blir oppnemnd ei verje som både kan og har kunnskap til å handle på vegner av ein annan person. Det kan vere mange årsaker til at ein person får oppnemnd ei verje. Det kan vere på grunn av alder, på grunn av helsetilstand eller andre sosiale forhold. Det vil ikkje bety at personen er heilt utan innflytelse. Nei, når det gjeld eit ordinært verjemål, vil vedkomande ha si rettslege handleevne i behald og kan derfor òg disponere på eiga hand. Eg er einig med departementet i at når det gjeld det å ta frå den enkelte den rettslege handleevna i personlege forhold, må det skje med stor varsemd og berre på heilt særskilte område. Behovet til den enkelte personen skal stå i sentrum. Den rettslege handleevna skal derfor aldri bli teken frå han eller ho med mindre det er nødvendig. I dagens lov er det ei plikt å ta på seg vervet som verje. Det skal veldig mykje til for å nekte å ta på seg ei slik oppgåve. Med denne lovrevisjonen blir dette endra til å vere eit friviljug oppdrag. Gjennom dette lovvedtaket vil det òg vere mogleg for verjemålsstyresmaktene å etablere ordningar med faste verjer på friviljug basis, og desse skal ha plikt til å leggje fram politiattest. Så meiner eg òg, til liks med departementet, at det er fornuftig å slå fast at hovudregelen skal vere at oppnemnde verjer skal ha krav på ei viss godtgjering, og at nær familie berre har krav på godtgjering dersom særskilte årsaker taler for det. Det er naturleg å tenkje at nær familie i alle tilfelle har eit ønske om å hjelpe til overfor sin verjetrengande familiemedlem utan å tenkje at ein skal ha godtgjering for det. Men for langvarige og krevjande oppdrag bør det òg vurderast om det er rimeleg at nære familiemedlemer òg får ei viss godtgjering. Me skal hugse på at mange pårørande gjer ein stor, ansvarsfull og uerstatteleg innsats for sine familiemedlemer som har behov for hjelpeverje. Lovforslaget inneber òg ei modernisering av reglane om barns rett til å inngå avtaler og føreta andre rettslege handlingar. Hovudregelen om at barn under 18 år ikkje har rettsleg handleevne, blir halden ved lag. Dette gjeld òg der mobiltelefon eller nettet har vore brukt som hjelpemiddel for å slutte avtaler. Det blir foreslått ei viss oppmjuking av reglane for barn over 15 år, bl.a. at barn over 15 år kan inngå avtale om deltidsarbeid på eiga hand. Lovforslaget inneheld vidare reglar om framtidsfullmakter som skal vere eit privat og fleksibelt alternativ til verjemål. Reglane gjev alle myndige personar rett til å setje opp ei framtidsfullmakt som fastset kven som skal representere personen om han eller ho seinare i livet ikkje kan vareta sine interesser. I fullmakta kan fullmaktsgjevaren òg fastsetje nærmare føresegn for korleis hans eller hennar økonomiske eller meir personlege forhold skal ordnast. I lovforslaget blir det vidare gjort framlegg om ei eiga legalfullmakt for nærståande. Som nærståande reknar ein først ektefelle eller sambuar, deretter barn, barnebarn og foreldre. Føresegna gjev ein nærståande rett til å representere ein familiemedlem som på grunn av si sinnsliding eller alvorleg svekte helse ikkje lenger er i stand til å vareta sine økonomiske interesser. Denne legalfullmakta er avgrensa til å gjere økonomiske disposisjonar som gjeld familiemedlemens bustad og daglege underhald.