Alf Egil Holmelid (Sosialistisk Venstreparti), 2010-06-15:
Representantane Nesvik, Bredvold og Trældal har foreslått at staten skal seie opp hovudavtalen med jordbruksorganisasjonane. Fleirtalet i komiteen avviser dette forslaget. Hovudavtalen for jordbruket regulerer forhandlingane om næringsavtale mellom staten og næringa. Fleirtalet i komiteen, alle med unntak av Framstegspartiet, legg vekt på verdien av eit forpliktande samarbeid mellom staten og næringa. Hovudavtalen legg opp til at det skal vere samsvar mellom dei rettane næringa får, og dei pliktane næringa tek på seg. Gjennom hovudavtalen tek næringa også på seg ansvaret for å gjennomføre jordbruksavtalen, noko som er veldig viktig for den praktiske gjennomføringa av eit viktig avtaleverk. Fleirtalet peikar på at jordbruket er ei ressursbasert næring, og at dei naturgitte føresetnadene for å drive jordbruk er svært varierande i vårt langstrakte land. Derfor kan ikkje marknadsmekanismen aleine ta vare på dei landbrukspolitiske og dei samfunnsmessige interessene som Stortinget har vedteke i ulike samanhengar. Avtaleverket skal ikkje berre ta vare på inntektspolitikken og forholdet i næringa. Jordbruket skapar viktige samfunnsmessige verdiar som mattryggleik, kultur, miljøkvalitetar og levande bygder. Derfor er det rimeleg at staten er ein aktiv part i forholdet og i samarbeidet med landbruksorganisasjonane. Landbruket er også ein viktig basis for andre næringar som næringsmiddelindustri og opplevingsbasert turisme og reiseliv. Det er viktig at vi har eit avtaleverk som kan sikre stabile forhold for næringa og for dei næringane som byggjer på landbruket, samtidig som vi tek vare på viktige samfunnsmessige interesser som skapar livskvalitet rundt om i heile landet. Den økonomiske utviklinga i Noreg har vore meir stabil enn i alle land det er naturleg å samanlikne seg med. Regjeringspartia konstaterer i innstillinga at trepartssamarbeidet mellom staten, arbeidstakarane og arbeidsgivarane kan vere ei viktig årsak til den stabiliteten vi har i norsk økonomi. Og jordbruksavtalen er ein viktig del av den heilskapen: den norske, eller nordiske, modellen, som gir god stabilitet for livskvalitet og for arbeidsplassar. Medlemmene frå Framstegspartiet ønskjer å seie opp hovudavtalen for landbruket og la landbruket utvikle seg ut frå dei rammevilkåra som marknaden og samfunnet elles gir. Medlemmene frå Høgre støttar ikkje forslaget frå Framstegspartiet om å seie opp hovudavtalen, men dei ønskjer å fjerne ein del reguleringar og styrkje konkurransen og redusere overføringane til jordbruket. Eg reknar med at representantane frå mindretalspartia vil argumentere for sitt syn i løpet av debatten her i salen i dag. SV konstaterer at denne saka tydeleg viser skiljelinene i norsk politikk. Høgresida i politikken vil fjerne solidariteten og erstatte han med marknadsstyring. I dette tilfellet vil det føre til omfattande fråflytting frå distrikta. Det vil i sin tur føre til mindre utnytting av viktige nasjonale ressursar som utmarksbeite og grovfôrproduksjon. Avreguleringa vil føre til at det blir meir lønsamt å slutte som bonde og mindre lønsamt å halde fram i landbruket. Det vil kome til å bli ei sterk avfolking av bygdene kring om i landet. Høgresida viser til at vi også i dag har fråflytting og sentralisering. Det er riktig at vi over tid har hatt tilbakegang i talet på bruk, men vi ser no konturane av ei stabilisering av den utviklinga. Og løysinga er ikkje å gi opp kampen mot sentralisering og fråflytting frå bygdene, løysinga er å bruke verkemidla som kan skape levande bygder også i framtida. Det er liten tvil om at avregulering og marknadsstyring av landbruket vil føre til dramatisk fråflytting og konsentrasjon av landbruksaktiviteten. Framstegspartiet bør vedgå at dette er prisen dei er villige til å betale for å redusere dei statlege overføringane og kanskje få ned matprisane noko. Framstegspartiet bør vere ærleg nok til å innrømme at deira politikk vil føre til ei dramatisk fråflytting, ein dramatisk reduksjon i bruk av naturgitte ressursar som grovfôr og beite.