Bård Vegar Solhjell (Sosialistisk Venstreparti), 2016-04-26:
Det er liten tvil om at krig, væpna konflikt og for den saks skyld terror, og eg vil leggje til grenseoverskridande kriminalitet, ikkje berre utgjer dei største sikkerheitsutfordringane vi står overfor, men er blant dei største utviklings- og utanrikspolitiske utfordringane vi står overfor i tida framover. Det er ikkje noko nytt i det, men for det første kan ein nok seie at det har vorte globalisert, at moglegheita for terrornettverk og kriminelle til å krysse landegrensene og spele ei rolle over store delar av verda har auka. Og truleg har det nok vorte mykje meir synleg for oss også, for det er ikkje lenger slik at ein stor konflikt kan føregå utan at det er mogleg å skaffe seg kunnskap og innsikt i han kvar som helst. Det kan øydeleggje utvikling og framgang for land og for regionar, og det må det kjempast mot. Det er nok òg grunnen til at meldinga er prega av analysar som det er brei einigheit om, og bekymringar som dei fleste deler. Lat meg likevel seie at det er viktig at sikkerheitsperspektivet ikkje overtek utanriks- og utviklingspolitikken, at det ikkje vert slik at vi begynner å sjå alle forhold med sikkerheitsbrillene på, men at det vert eitt av mange perspektiv vi ser i samanheng. Akkurat som krig kan hindre utvikling, er det òg slik at mangel på vellukka utvikling, mangel på demokrati eller dårleg fungerande statar er med på å skape grobotn for terrororganisasjonar, eller for den saks skyld for krig og væpna konflikt. Sagt på ein annan måte: Vi skal vere tøffe mot terror og andre sikkerheitsutfordringar. Vi må vere like tøffe mot årsakene til terror og andre sikkerheitsutfordringar. Det er også slik at dei siste åra har bringa, opplever eg, meir forståing for korleis veldig mange av dei utfordringane vi diskuterer her, føregår innanfor landegrensene, og at den verda der ein kunne halde seg til at nasjonalstatane hadde ansvaret for alt innanfor eigne grenser og verte einige, er over. Men det er òg skapt innsikt i kor utruleg vanskeleg det er å bidra til løysingar mot eit regime innanfor landegrensene – med ulike verkemiddel og ikkje minst med militære verkemiddel, som representanten Gahr Støre var inne på tidlegare. Det kan ikkje vere eit argument for å late vere å bry seg og engasjere seg i dei utfordringane som har avgjerande betyding for fred og sikkerheit for menneske, og som i siste instans òg har mykje større konsekvensar utover regionen. Men det er definitivt eit argument for å vise at det kan vere nøye gjennomtenkt i forhold til kva verkemiddel ein brukar, og òg om nødvendig tilbakehalden når det er snakk om bruk av militærmakt – forstå dei moglege konsekvensane av det. Mange har kanskje, som eg, lese det store intervjuet med Barack Obama i The Atlantic, der han, kanskje meir enn nokon president i moderne tid i USA, viser grunnleggjande innsikt i kva problem bruk av militærmakt kan gje, sjølv der det kan framstå som sterke argument for å gjere det. I lys av dette må eg òg seie at eg, som førre talar, finn det vanskeleg å forstå kvifor det ikkje er fleire som støttar forslaga om å evaluere Libya-operasjonen og om å gjere det til fast praksis å evaluere større militære operasjonar som vi er ein del av – ikkje minst i lys av det å kjempe mot terror og sikre stabile statar. Vi evaluerer jo ganske mykje i dette samfunnet. Heldigvis, vil eg seie. Det er ein klok måte å lære på. Burde vi ikkje då evaluere det mest grunnleggjande – nemleg at vi deltok i ein krig, og at vi sikkert kjem til å gjere det i framtida òg. Libya er i dag ein mislukka og kaotisk stat. Det var ikkje bra der før heller, det var eit brutalt diktatur, men målet med operasjonen var bl.a. eit anna. Vi må kunne stille oss spørsmålet: Var det vellukka? Ikkje minst var det ein stor og skarp operasjon. Det er viktig å trekkje erfaringar, ikkje minst for dei som deltok, og for det norske forsvaret sjølv. Heilt til slutt: Det er svært positivt at det no er eit breitt stortingsfleirtal som ønskjer at regjeringa skal arbeide for eit forbod mot atomvåpen, og at det er ein samrøystes komité som legg til grunn at vi skal arbeide for ei verd fri for atomvåpen, og som vil styrkje det norske arbeidet med det – som fleire talarar har vore inne på. Vi hadde ein oppheta debatt her for ein periode sidan. Der stilte eg utanriksministeren eit spørsmål, som eg lét hengje til debatten no fordi det var ei rekkje talarar som kritiserte det fleirtalet. Det spørsmålet vil eg no eigentleg gjenta: Kan utanriksministeren bekrefte at regjeringa vil jobbe med det stortingsfleirtalet som vil jobbe for eit forbod, eller vil regjeringa jobbe mot det?