Jon Lilletun (Kristelig Folkeparti), 2004-11-30:
Eg vil fyrst takke utanriksministeren for ei svært grundig og nyansert utgreiing om Irak og situasjonen i Midtausten. Eg vil òg takke leiaren i komiteen for eit spanande fyrsteinnlegg i dag, som eg absolutt synest inneheldt mange gode analysar av situasjonen både i Irak og i Midtausten. På eit par punkt vil eg likevel distansere meg noko i forhold til det. For det fyrste sa leiaren i komiteen, Thorbjørn Jagland, at utanriksministeren ikkje i særleg grad hadde opphalde seg ved årsaka til problemet og kvar ansvaret låg opprinneleg. Det meiner eg er feil. Utanriksministeren slo i utgreiinga fast at trass i at Irak hadde misleghalde resolusjon 1441, hadde ein ikkje prøvd ut dette tilstrekkeleg, og ein meinte at våpeninspektørane måtte få anledning til å arbeide vidare. For det andre meinte Regjeringa at det ikkje låg føre eit tilstrekkeleg folkerettsleg grunnlag for å gå til militæraksjon mot Irak, eit nytt vedtak om dette i FNs tryggingsråd ville vore nødvendig. Og så, etter å ha sitert statsministeren dagen etter at Irak-konflikten var broten ut, gjekk utanriksministeren inn på kva som har gått gale i Irak, både fangebehandlinga og, no sist, angrepa på desse to byane. Så eg meiner at utanriksministeren her på ein grundig måte illustrerte både at det var feil å gå til angrep, og kva som har gått gale. Så prøvde han på ein prisverdig måte å halde fram – og eg siterer, i og med at det er veldig få som har vore innom denne gode, konsekvente utgreiinga som låg føre frå utanriksministeren – tre punkt som er nødvendige no: «For det første å bidra til bedre sikkerhet og økt stabilitet i alle deler av landet. Vi får ingen positiv utvikling i Irak uten økt sikkerhet. For det andre å styrke den demokratiske politiske prosessen – en prosess hvor gjennomføring av valgene i januar neste år vil være en milepæl. Vi får ingen bred og stabil utvikling i landet uten styrket legitimitet for det irakiske styret. For det tredje å legge til rette for og etablere rammebetingelser for en økonomisk utvikling av landet. Gjenoppbygging og revitalisering av økonomien er også en forutsetning for en positiv utvikling i Irak.» Eg trur dei tre punkta er heilt grunnleggjande for å kome vidare. Før krigsutbrotet og i tida etter var vi i Noreg veldig opptekne av ein debatt om FN-sporet. Eg er glad for at Regjeringa på det tidspunktet følgde FN-sporet. Eg meiner òg at Regjeringa kan stå ganske trygt og seie at ho har følgt det vidare, og utgreiinga frå utanriksministeren dokumenterer òg klart at det er FN-sporet som har lege til grunn for Regjeringa sine disposisjonar heile tida. Det er òg det, saman med vedtaket i NATOs råd, som no ligg til grunn for ein eventuell kontingent med norske offiserar i Irak – det er FN-sporet, og det er NATO-sporet. Regjeringa seier ho vil vurdere det. Kristeleg Folkeparti vil ikkje motsetje seg at ein kjem til den konklusjonen ut frå det sporet som her er nemnt. Eg vil ikkje seie at Arbeidarpartiet ikkje er lojale i forhold til NATO og i forhold til FN-sporet fordi om dei kjem til ein annan konklusjon her, sjølv om det da eg høyrde leiaren i komiteen, verka som om argumentasjonen akkurat på det punktet var like mykje innanrikspolitisk som utanrikspolitisk. Når det gjeld det som er sagt av representanten Halvorsen om desse seks landa, og det nemnde òg leiaren i komiteen, var eg sjølv på eit møte der NATOs råd var til stades, der det vart sagt veldig klart av representanten frå Tyskland, NATO-ambassadøren frå Tyskland, at dei ikkje ville gå inn med styrkar, men derimot ville dei delta svært aktivt i opplæringa av styrkar for styresmaktene. Det viser at når representanten Halvorsen seier at desse ikkje vil delta, er det feil. Dei aller fleste av dei seks landa går aktivt inn i opplæring av styrkar. No kan ein kanskje ikkje forvente at SV følgjer opp eit NATO-spor, men her er det ein kombinasjon på den måten at NATO har gjort eit vedtak på grunnlag av FN sitt vedtak, og det er det som utløyser òg det som låg til grunn for utanriksministeren si vurdering. Difor igjen, eg vil gje ros til utanriksministeren og Regjeringa for veldig klar holdning heile vegen. Når det er sagt, er det klart at situasjonen gjev grunn til stor uro. Minoritetane sin situasjon har vore nemnt tidlegare i dag. Det var ei gruppe som ikkje var nemnt her, det var den store kristne minoriteten som finst i Irak, som paradoksalt nok hadde rimeleg gode forhold under Saddam Hussein, og som no flyktar i ganske store skarar etter okkupasjonen. Det viser at når fundamentalistane får tak på opposisjonen her, vil det gå ut over minoritetane – det gjeld alle minoritetane, men det gjeld ikkje minst den kristne minoriteten. Leiaren i komiteen sa at USA må få hjelp frå andre, f.eks. frå land i Midtausten. Det trur eg er ein god strategi. Men i og med at ein er einig i at USA treng å få auka legitimiteten for sikkerheitsutviklinga, må det jo òg vere fornuftig at land som var imot krigen, likevel er med på å rydde opp. Det bør jo, sjølv om det er ein symbolsk styrke vi snakkar om her, faktisk vere noko som taler i retning av at det burde vere lettare å få engasjert land i Midtausten om Noreg går inn. Så eg ser at det kan vere mest behageleg ikkje å delta, men samstundes ser eg ut frå både FN-vedtak og NATO-vedtak veldig gode grunnar for å delta. Eg vil òg seie meg glad for at Senterpartiet har kome til den konklusjonen. Dei har jo, til liks med Kristeleg Folkeparti, alltid vore opptekne av at FN skal ha stor legitimitet. Eg synest dei med det standpunktet dei har teke no, på ein god måte følgjer det opp. Til slutt: Eg synest at måten representanten Kristin Halvorsen omtaler Regjeringa sitt standpunkt på, og måten ho omtaler regjeringspartia si holdning på, har ein tendens til nesten å bli ein karikatur. Etter representanten Høglund sitt innlegg, der han seier at det ikkje er ein farbar veg på sikt at USA sine styrkar skal bli verande i Irak, seier Halvorsen at det er meir enn Regjeringa sine representantar har sagt. Eg ber om at det blir dokumentert. Så vidt eg har høyrt, har Regjeringa heile tida vore klar på at det er nødvendig at USA trekkjer seg tilbake så snart det er sikkerheitsmessig forsvarleg, og ikkje overlèt Irak til borgarkrig og indre kaos. Så når ein etterlyser audmjukskap, når ein ber andre om ikkje å forenkle, vil eg be representanten Halvorsen om det same, om ikkje å forenkle denne situasjonen. Han er vanskeleg nok. Men eg synest utanriksministeren på ein god måte har klargjort Regjeringa sin politikk, som har mi og Kristeleg Folkeparti si sterke støtte.