Liv Signe Navarsete (Senterpartiet), 2021-05-18:
Takk til statsministeren for ei grundig utgreiing om både situasjonen og kva regjeringa planlegg å gjere framover. På vegner av Senterpartiet vil eg òg rette ein stor takk til alle dei som har delteke frå Noregs side i Afghanistan, både militært og sivilt, og spesielt til dei familiane som har mista nokon av sine – dei som har betalt den største prisen ved å gi livet sitt i kampar, og deira familiar som har mista nokon dei var glad i. Mange av våre veteranar har djupe skadar, både fysisk og psykisk, og det er gjort ein enorm innsats frå Noreg si side. Det er viktig å understreke det, sjølv om ein kan vere kritisk til resultata, for det er gjort ein stor jobb av dei som landet vårt har sendt ut. Og me er stolte over den innsatsen. Førre talar gav nokre smakebitar frå Afghanistan-utvalet, eller Godal-utvalet, som gav ein grundig analyse av det norske bidraget til Afghanistan. Me skal ikkje dvele for mykje ved det i dag, no skal me diskutere meir kva som skjer framover. Likevel er det viktig å peike på, som òg statsministeren gjorde, at det å byggje fred og demokrati gjennom militær intervensjon har vist seg særdeles vanskeleg. Me har sett det i Afghanistan, me har sett det i Irak, og me har sett det i Libya – å byggje stabilt demokrati i krigsherja område har vist seg nesten umogleg. Godal-utvalet slo òg fast nettopp det. Krigshandlingar undergrev grunnlaget for økonomisk og sosial utvikling, truar oppnådde resultat og svekkjer moglegheitene for å byggje ei stabilt fungerande statsmakt på demokratisk grunnlag, skreiv dei i det fyrste avsnittet av rapporten som kom i 2017. Det må me lære av. Me må lære at me må ha ein exit-strategi før me går inn i slike militære aksjonar saman med allierte. Men kva no? Krigen i Afghanistan har kosta mykje både økonomisk og menneskeleg. Kva kan Noreg gjere for å medverke til at alt håp om fred og eit betre liv ikkje svinn for det hardt prøvde afghanske folket? Sjølv om resultata etter 20 år er nedslåande, er det òg nokre lyspunkt: Fleire har fått utdanning, fleire jenter har fått utdanning, kvinner er vortne meir synlege og har fått rettar dei vil mista straks Taliban får makta. Det er eit skjørt sivilsamfunn, men det er òg institusjonar som er verde å byggje vidare på. Taliban har sagt seg villige til å forhandle med NATO og USA. Det gir òg Noreg moglegheit til å påverka. Sivilsamfunnet må vernast. Sjølv om me militært går ut av Afghanistan, saman med våre allierte, er det ikkje mindre viktig at me deltek i den vidare oppbygginga av landet. Dei unge som har fått utdanning, må vere grunnstammen i eit hjelpearbeid som går ut på å byggje institusjonar, utvikla arbeidsplassar, byggja eit samfunn. Slik er Senterpartiet nøgd med statsministerens tydelege understreking av at Noreg vil bidra med utviklingsbistand og humanitær bistand òg vidare. Men fyrst må USA og NATO seie tydeleg nei til eit islamsk emirat. Om Taliban vinn fram og får styra etter sharialover, vil det som er bygd opp, raskt verte rive ned. Og statsministeren var òg tydeleg på at det er føresetnader for norsk bistand. Taliban må vere ein del av ei politisk løysing, men ikkje løysinga. Me må ikkje kome tilbake dit der fotballstadion vart brukte til åstad for offentlege avrettingar. Men fotballstadion kan brukast til leik og fredelege idrettskampar. Å sende norske soldatar i krig er av dei viktigaste og vanskelegaste avgjerdene ein kan ta, og det har vidtrekkande konsekvensar – kanskje meir vidtrekkande enn me folkevalde maktar å føresjå. Til dømes kunne ingen i 2001 føresjå kor lenge konflikten i Afghanistan ville vare, eller kva som ville verte konsekvensane. Sanninga er vel at det er knapt nokon som ser det heilt klårt i dag heller. Å verta verande med militære styrkar er ikkje eit alternativ i dag. Men Senterpartiet vil sterkt støtta at Noreg bidreg til vidare oppbygging av det afghanske samfunnet, me har eit ansvar for det. Det er det afghanske folket som må vise veg, men dei treng oss, og dei treng internasjonal solidaritet for å lukkast. Og eg er glad for at statsministeren tydeleg understreka at Noreg skal bidra til det.