Kjersti Toppe (Senterpartiet), 2016-04-14:
Det var Senterpartiet som fremja dette Dokument 8-forslaget om å oppretthalda og styrkja dei åtte regionale statsarkiva som eigne institusjonar. I samband med arkivmeldinga slo Stortinget fast at eit nettverk av statsarkiv i regionane skal haldast oppe, og at vilkåra må leggjast til rette for at statsarkiva kan spela ei sentral rolle i etablering og drift av nye, integrerte løysingar. Statsarkiva skal ha kapasitet og nødvendig handlingsrom til å yta tilstrekkeleg innsats regionalt. Vi såg oss nøydde til – heilt presist – å fremja eit forslag for Stortinget i haust. Riksarkivaren prøvde da å få gjennomført ei omorganisering av Arkivverket til ei felles organisatorisk eining, styrt frå Oslo. Forslaget innebar at dei åtte regionale institusjonane, statsarkiva, ville verta lagde ned som eigne institusjonar, og omlegginga skulle tre i kraft allereie frå nyttår. Det førte til eit brot med fagforeiningane, som sette foten ned for forslaget frå riksarkivaren. I innstillinga seier komiteen at dei deler intensjonen i representantforslaget. Det er sjølvsagt positivt, og det er vi glade for. Så skriv komiteen at ein er tilfreds med at den politiske leiinga «slår fast at regjeringen vil vurdere organiseringen av Arkivverket grundig, og at en eventuell omorganisering vil bli lagt frem for Stortinget på egnet måte.» Den merknaden er også god, men problemet er at komiteen i innstillinga berre har halde seg til svaret frå statsråden datert den 15. desember 2015, slik eg les merknaden, og ikkje til det supplerande svaret frå statsråden datert den 29. februar 2016. I det supplerande svaret konkluderer statsråden med at regjeringa ikkje vil koma til Stortinget på eigna måte, at dette ikkje vil krevja ei lovendring, og at Stortinget berre skal verta orientert om status for omorganiseringsprosessen. Det svaret frå statsråden er jo noko anna enn det som komiteen skriv i merknaden. Difor er ikkje denne innstillinga eit svar på det som er utfordringa vår. Det er framleis veldig mykje usikkerheit om kva som eigentleg skjer, og kva Stortinget skal gripa inn i. Framlegget til riksarkivaren til ny organisering, som er lagt ved vedlegg 2 i brevet datert 29. februar, inneber at geografisk inndeling vert erstatta med landsomfattande avdelingar med underliggjande seksjonar som skal vera uavhengige av geografi, og med krav om nasjonal leiar. Dei tilsette skal fordelast på desse seksjonane. Dette framlegget som kjem frå riksarkivaren, og som ligg som vedlegg til innstillinga, er nærmast heilt identisk med det som førte til brot med fagorganisasjonane før jul. Det einaste nye er at statsarkivaren skal få behalda tittelen sin, og at namnet «statsarkiv» framleis skal stå på bygningane. Oppgåvefordelinga i det opprinnelege forslaget står ved lag, og det skal framleis berre vera depot og brukartenester som skal vera representerte ved alle statsarkiva. Senterpartiet fryktar for at det no er ei blankofullmakt til å gå i gang med det som alle var kritiske til før jul, og difor ser vi oss dessverre nøydde til å fremja forslaga i dag, for innstillinga er dessverre ikkje presis nok. «Er ikkje omorganisering av Arkivverket ei intern sak for etaten?» – Det spurde høgskulelektor Gudmund Valderhaug i eit blogginnlegg nyleg. Han svarer at det er ikkje slik. Omorganisering av Arkivverket handlar ikkje berre om organisering av Arkivverket, men dette handlar om arkivpolitikk. Ei svekking av det regionale nivået som framlegget ber bod om, er også ei sterk svekking av arkivpolitikken i Noreg.