Magnhild Meltveit Kleppa (Senterpartiet), 2001-02-20:
Senterpartiet meiner Husbanken skal vera eit instrument som skal spela ei viktig rolle framover ved å sikra bustader av nøktern standard i bustadmarknaden. Til det forslaget som ligg føre i dag, har vi merka oss at Husbanken alt i dag bruker ein vesentleg del av ressursane sine inn mot dei som etablerer seg for fyrste gong. Både etableringslån, etableringtilskott og oppføringslån går i stor grad til denne gruppa. Det har vi fått stadfesta i brev frå statsråden. Men det er òg andre sider ved verksemda til Husbanken som det er viktig å sikra. Husbanken medverkar gjennom dei mange låne- og tilskottsordningane sine til å fremja ei rekkje bustadpolitiske løysingar som marknadskreftene aleine ikkje tek godt nok vare på. Dette er forhold som gjeld både investeringar og fordeling. Husbanken medverkar til å fremja bustad- og miljøkvalitet i samband med både nybygging og utbetring – det gjeld variert bygging, f.eks. studentbustader, utleigebustader, omsorgsbustader, barnehagar osb. I tillegg til dei økonomiske verkemidla som Husbanken rår over, har denne institusjonen samla sett ein stor fagleg kompetanse som kjem både kundar og storsamfunnet til gode. Eg meiner Høgre med sitt forslag undervurderer desse andre sidene ved Husbanken si verksemd. Så er det slik at mens den private finansmarknaden byggjer vurderingane sine aleine på den betalingsevna den enkelte har, og på panteverdien av låneobjektet, har Husbanken si rolle heile tida vore at òg husstandar med låg betalingsevne skal få lån til å kjøpa bustad dersom dei kan klara utgiftene på sikt. Husbanken sine rentevilkår for generelle lån er uavhengige av inntektene til lånekunden. Den private finansmarknaden gir lågare rente når betalingsevna er god og tryggleiken for at lånet blir tilbakebetalt, er høg. Eg hadde ein periode sjølv sans for å gjera Husbanken til ein fyrsteheimsbank. Eg trudde at vi då kunne bruka midlane endå meir fornuftig og målretta. Eg har kome til at det er for snever tenking. Eg er ikkje i tvil om at Husbanken slik den fungerer i dag, medverkar til nøktern ressursbruk og til at det på marknaden for bruktbustader etter kvart vil vera god tilgang på slike mindre, nøkterne bustader. Det er særs viktig for at grupper med låg betalingsevne likevel skal kunna skaffa seg sin eigen bustad. Det er nødvendig for at det offentlege skal kunna hjelpa svake grupper utan at dei statlege tilskotta blir altfor høge. Erfaring viser at bustader som er finansierte av private bankar, gjennomgåande har ein heilt annan storleik og kostnad enn bustader som er finansierte gjennom Husbanken. Og med stadig større mangel på areal i byar og tettstader er det viktig at staten stimulerer til god utforming av bustadene og til god bustadkvalitet. Husbanken er staten sitt viktigaste verkemiddel i bustadpolitikken. Det er nødvendig å ha høve til å sjå bustadpolitikken og bruken av verkemiddel som ein heilskap. Oppføringslånet er i praksis det viktigaste verkemidlet etter at rentesubsidieringa er borte. Husbanken er òg særs viktig som ein reiskap for å driva motkonjunkturpolitikk. Staten kan gjennom Husbanken best medverka til å dempa uynskte svingingar i byggjebransjen gjennom ein god kredittpolitikk. Erfaring viser at i periodar med svært høg marknadsrente hadde bustadbygginga stoppa nesten heilt opp dersom Husbanken ikkje hadde gitt tilbod om rimelegare lån. Vi meiner at det er behov for større fleksibilitet når det gjeld arealgrenser og er der med på eit forslag som eg håpar får fleirtal. Vi vil på det sterkaste åtvara mot å gjera Husbanken om til ein bank for dei som etablerer seg for fyrste gong, ut frå det eg allereie har sagt. Det vil sterkt redusera den politiske styringa over bustadpolitikken og gjera det svært vanskeleg å nå sentrale bustadpolitiske mål. Og vi er overraska over at ikkje Arbeidarpartiet er med og slik medverkar til fleirtal for at dette forslaget blir avvist. Eg vil til slutt ta opp det mindretalsforslaget som går på å avvisa Dokument nr. 8:23.