Magnhild Meltveit Kleppa (Senterpartiet), 2005-04-04:
Senterpartiet er ikkje representert i justiskomiteen. Lat meg difor fyrst streka under at Senterpartiet sluttar seg til dei kloke orda om unnskyldning og oppreising som både saksordføraren og andre talsfolk har framført. St.meld. nr. 44 for 2003-2004 omfattar erstatning for svært ulike grupper. Det er likevel nokre likskapsteikn. Det handlar om enkeltpersonar som fekk ein svært vanskeleg start i livet, som har lidd overlast – mange i fleire år – og som ber med seg utruleg fornedrande opplevingar, hendingar som norske styresmakter anten godkjende eller til og med var aktivt med og la grunnlag for. Lat meg kort kommentera dei tre gruppene som meldinga omfattar. Når det gjeld krigsbarna, hadde Senterpartiet håpt at komiteen hadde komme fram til ei rausare behandling enn det Regjeringa i utgangspunktet la grunnlag for. Det er tre forhold som eg synest det er viktig å streka under der. Så seint som i 1998 var det manglande kunnskap og oversikt i offentlege organ, så såleis var det lite hjelp å få for den som var på leit etter dokumentasjon av eigen identitet og eiga historie. Då kvitboka kom i 1999, gav ho noko meir hjelp, rydda noko meir opp i ansvarsdelinga i forhold til dåpsattestar og skulegang osv., men ho viser òg heilt klart dei hola som styresmaktene sjølve må ta ansvaret for. Eit av dei viktigaste argumenta er etter vårt syn likevel den vidare forskinga, som har avdekt omfattande haldningar og handlingar frå styresmaktene si side som har lagt grunnlag for eit for mange ekstra vanskeleg liv. Det er på den bakgrunnen vi meiner at når nedre grense for billigheitserstatning frå før svært ofte har lege på mellom 40 000 kr og 60 000 kr, burde det ha vore utgangspunktet. 60 000 kr, og ikkje 20 000 kr, skulle vore utgangspunktet for erstatning til krigsbarna. Eg blir overraska over at den siste forskinga til Lars Borgersrud ikkje er tillagd større vekt. Lars Borgersrud var på høyringa. Han viste korleis innkrevjing av barnebidrag vart stoppa frå Sosialdepartementet si side. Han viste korleis krigsbarna vart særbehandla når det gjaldt innføring av lov om barnetrygd, og han viste òg korleis statleg forskottering av barnebidrag etter kvart vart handtert slik at det i praksis ikkje gjaldt nokon. Alt dette burde etter vårt syn tilseia eit utgangspunkt på 60 000 kr. Når det gjeld romanifolket, har Regjeringa lagt eit svært godt utgangspunkt når den enkelte no skal vurderast i forhold til innbyggjarane elles, og når det no blir opna for at ein kan søkja på nytt, og av fleire grunnar. Vi er einige i komiteen si understreking av at eigenerklæringar i forhold til rettsstridig sterilisering skal vektleggjast, men vi hadde håpt at det hadde vorte ei endring i lova for å gjera det heilt klårt kva tilbodet blir når det gjeld rettshjelp. Til slutt – 5 minutt går fort – om samar og kvener: Vi finn det nødvendig å streka under at når mobbing blir tillagt vekt for både krigsbarn, romanifolk og taterar, må det òg gjelda for samar og kvener. Ein må òg streka under at det er behov for nødvendig hjelp for alle grupper til å fremma søknad, at det må bli mogleg å søkja på nytt, og at det er behov for ei rask saksbehandling. Så får eg komma tilbake i eit treminuttsinnlegg for ytterlegare å utdjupa situasjonen for samar og kvener.