Jenny Klinge (Senterpartiet), 2011-11-15:
Trafikksikkerheit handlar om ulike ting. Det handlar om at færrast mogleg skal bli hardt skadde og drepne i trafikken. Det handlar òg om at folk skal kjenne seg trygge i trafikken – at dei ikkje skal bruke krefter på å frykte for sitt eige eller nær familie sitt liv. I gjeldande Nasjonal transportplan er etappemålet at vi skal få ned talet på drepne eller hardt skadde med minst ein tredel innan 2020. Den raud-grøne regjeringa har styrkt innsatsen for tryggare vegar betrakteleg. Vi har auka løyvingane mykje, vi byggjer mange mil med nye gang- og sykkelvegar, set opp midtrekkverk og utbetrar dårlege vegar med farlege svingar. Møteulukker saman med utforkøyringsulukker er den ulukkestypen som krev flest liv i vegtrafikken. Derfor er det å setje opp midtrekkverk og merke med det ein vel kan kalle «bråkete rumlestriper» mellom felta, eit godt tiltak. Eit godt døme frå mitt eige fylke, Møre og Romsdal, er at det i desse dagar kjem på plass midtrekkverk på innfartsvegen til Ålesund, som er den mest trafikkerte strekninga i fylket. Det er sjølvsagt at vi skal halde fram med denne satsinga på betre vegar. Samstundes er det ikkje til å kome bort frå at åtferda til bilførarane har mykje å seie for å unngå ulukker, slik det har vore sagt her. Eg las ein gong eit sitat som var slik: Dei fleste feila trafikkpolitiet finn i bilane, sit bak rattet. Dessverre er det slik at dei fleste alvorlege ulukkene skjer med gutar mellom 18 og 24 år bak rattet. Då går det ikkje an berre å skulde på dårlege vegar, som ein somtid får kjensla av at Framstegspartiet og delvis Høgre gjer, og sjå bort frå samanhengen mellom køyrestil og ulukker. Dagens interpellasjonsdebatt om trafikksikkerheit handlar nettopp om dette, kva haldningar og ikkje minst kva handlingar vi finn blant enkelte grupper sjåførar. Eg stør grepa vi har gjort når vi har innført strekningsvis automatisk trafikkontroll og skjerpa prikkbelastningsordninga. Det er òg viktig med klåre grenser for køyring under påverknad av andre rusmiddel enn alkohol og å bruke såkalla narkometer på line med dagens alkometer. Eg trur også det er viktig å sjå på kva effekt det har å stille vilkår til mannlege unge sjåførar når dei får førarkort. Det er likevel problematisk å skjere alle over éin kam. Særleg i distrikta vil det kunne få utilsikta negative konsekvensar dersom vi avgrensar når unge sjåførar kan køyre, om dei kan ta med passasjerar, osv. Det kan rett og slett ta frå dei moglegheita til både å ta utdanning og skaffe seg jobb. Såleis er det svært viktig at tiltak vi gjennomfører, er godt gjennomtenkte. Målet må vere ein målretta innsats mot dei ein kanskje kan kalle verstingane – dei som køyrer uforsvarleg utan omsyn til andre sitt liv og helse. Eg deler interpellanten sine tankar om mange av dei moglege tiltaka ho nemnde i innlegget sitt. Særleg interessant tykkjer eg det er med føraropplæring tilpassa den enkelte. Det er ingen tvil om at det er stor forskjell på kor modne unge sjåførar er. Somme kan vere utmerkte og ansvarlege bak rattet, medan andre rett og slett ikkje burde vore sleppte ut på vegane. Om det er mogleg å teste kor modne dei er, dei som er under føraropplæring, veit eg ikkje, men eg vil tru at det er mogleg å fange det opp. I den grad det er mogleg, bør ein faktisk følgje opp. Da tykkjer eg ikkje det er uaktuelt å setje strengare vilkår til somme, som nemnt. Verre er det nok at alle 18-åringar får sett strenge vilkår til førarkortet. Likevel avviser eg ikkje tanken på særskilde vilkår i ein overgangsperiode for unge mannlege sjåførar. Kanskje er det også ein god idé – eventuelt ein betre idé – med tettare oppfølging dei første to åra etter at ein får førarkort. Oppfølgingskurs, både teoretiske og praktiske ute på vegane, kan vere til nytte. No slepper vi jo unge sjåførar aleine ut i trafikken og håpar på det beste, utan eigentleg å gjere så mykje etterpå. Samferdselsministeren viser til at det blir innført eit prøveprosjekt med alkolås for unge sjåførar. Dette er positivt, men eg lurer på korleis dette kan gjennomførast i praksis når vi jo veit at ein del unge sjåførar ofte er avhengige av å låne bilar – ikkje berre av foreldre, men også av andre. Det kunne det vore interessant å høyre litt om, eventuelt seinare. Premiering av trafikksikker køyreåtferd i tråd med det ein del andre land har, kan også vere aktuelt, men vi må hugse på problematikken rundt personvern viss ei GPS-registrering blir omfattande. Også unge har rett på privatliv. Summa summarum er det i alle fall viktig at vi veg ulike omsyn opp mot kvarandre. Når eg problematiserer nokre av dei skisserte tiltaka, betyr det ikkje at eg avviser dei. Det bør vere mogleg å finne ein gyllen middelveg der tiltaka ikkje blir uforholdsmessig strenge for alle, men målretta tiltak som reddar liv. Det er det viktig å gjere.