Helge André Njåstad (Fremskrittspartiet), 2014-10-06:
Eg synest tala til kongen var spesielt god i år. Eg har, som mange andre, lese trontaler frå tidlegare år, og synest at årets versjon var god. Eg òg merka meg at posisjonen til lokaldemokratiet hadde fått ein solid plass. Som leiar av kommunalkomiteen opptek det meg sjølvsagt aller mest å registrera kva som blir sagt om lokaldemokratiet og om kommunereforma. Me står no framfor tolv veldig spanande månader for lokaldemokratiet. Om mindre enn eit år er det kommuneval. Folk i val er det øvste lokalpolitiske organet me har, og det er eit viktig val som skal gjerast i landets kommunar og fylkeskommunar – om korleis den lokale utviklinga skal vera. Me står òg framfor viktige debattar i denne salen. Det er mogleg at grunnlovsbehandlinga knytt til lokaldemokratiet skal avgjerast dei neste tolv månadene. Det vil bli eit viktig spørsmål for lokaldemokratiet om me skal inkludera det i vår eiga grunnlov. Så diskuterer no departementa kva slag oppgåver me med fordel kan flytta nedover i systemet, til kommunesektoren. Eg håpar at kommunesektoren vil gripa moglegheita når det er varsla at ei melding kjem neste vår om kva oppgåver ein skal flytta ned til lokaldemokratiet. Eg håpar det ikkje berre er departementa som ser på kva dei kan gje frå seg, men òg at det er offensive kommunar som spelar inn til oss kva dei ønskjer å overta og kva dei meiner dei er betre i stand til å prioritera og løysa på vegner av innbyggjarane enn statleg og fylkeskommunalt nivå. Viktigast av alt er kommunereforma, som fekk god omtale i trontala. Ideane til reforma har ikkje kome til i denne salen eller i regjeringskontora. Det er faktisk lokalpolitikarane sjølve som har sett i gang kommunereforma. Gjennom deira deltaking på landsmøta til dei fleste partia i denne salen har lokalpolitikarane sjølve møtt opp og gjort formuleringar om at det er behov for ei kommunereform. No er det Stortinget og regjeringa som gjennomfører den reforma, som lokalpolitikarane sjølve har bedt om, og som det er behov for i landet vårt, ettersom det er 50 år sidan førre gongen ein sette seg ned for å sjå på kommuneinndelinga og kommuneoppgåvene i ein stor samanheng. Bakgrunnen for å gjennomføra kommunereforma er ikkje lik i Noreg som han var i Danmark, Finland og andre land – ut frå økonomi. Me har ikkje det utgangspunktet at ein skal gjera dette for å spara pengar. Difor blir det òg feil å samanlikna vår reform med reformer ein har sett i Europa, som har mått spara pengar på grunn av situasjonen der. Vår reform er meir tufta på at ein skal delegera oppgåver ned til lokaldemokratiet, og at ein skal skapa kommunar som skal få fleire oppgåver og kan løysa fleire oppgåver for sine innbyggjarar. Bakgrunnen er òg at me ønskjer å skapa gode, robuste fagmiljø, som sikrar at dei som treng kommunen aller mest, blir tekne imot av eit fagmiljø som kan ta imot utfordringa, og ikkje berre av ein fagperson. Ein er veldig sårbar med den oppgåveporteføljen norske kommunar har. Det er veldig mange kommunar som snakkar om fagpersonar og ikkje fagmiljø. Det ønskjer me å gjera noko med, slik at alle innbyggjarar skal vere trygge på at ein får løyst sine primære og største behov av eit fagmiljø. No, eit par månader etter at Stortinget gav eit breitt samtykke til å gjennomføra og starta prosessen, vil eg rosa lokalpolitikarane for at veldig mange av dei har teke dette offensivt. Ein har ikkje gått inn i situasjonen og sett på dette som ein trugsel, men ein ser på dette som ei moglegheit til å skapa betre kommunar for innbyggjarane. Lokalpolitikarane skal ha ros for det. Eg vil òg rosa fylkesmennene. Eg hadde aldri trudd eg skulle seia det frå denne talarstolen, men fylkesmennene har teke tak i reforma på ein god måte, og er gode lokale bindeledd som sørgjer for at reforma blir godt følgd opp i landets kommunar. Når me diskuterer trontala, er det som ein statsråd sa tidlegare: Ein kan løfta blikket litt. Ser me det i eit lokaldemokratiperspektiv, har me det godt i Noreg. Sjølv om me diskuterer statleg styring opp mot kommunesektoren, er me eit av dei samfunna som har delegert aller mest til kommunepolitikarane, som har stor tiltru til lokaldemokratiet, og som har utstyrt kommunane sine med store oppgåver og gjeve dei utruleg stor relevans. Men det tek ikkje frå oss at me likevel må jobba kvar einaste dag med å anerkjenna lokaldemokratiet og jobba for at det skal få den plassen i forvaltinga som det fortener, som eit viktig organ for innbyggjarane i landet vårt.