Magnhild Meltveit Kleppa (Senterpartiet), 2004-06-08:
St.meld. nr. 21 for 2003-2004 omhandlar større politisk styring på utlendingsfeltet. Komiteen er einig i at det trengst sterkare politisk styring og dermed endringar i lovverket. Eit fleirtal peiker på at det er eit uutnytta rom for styring gjennom forskrifter, men berre SV og Senterpartiet vil påleggja departementet å styra gjennom forskrifter. Komiteen meiner at Kongen i statsråd skal vera ankeinstans for vedtak i UDI som har med nasjonal tryggleik og utanrikspolitiske omsyn å gjera. Alle, bortsett frå Framstegspartiet, vil oppretta ei stornemnd i UNE. Arbeidarpartiet, Framstegspartiet, Senterpartiet og SV går ut frå at departementet kjem tilbake med dei delane av evalueringa av UNE som departementet ikkje tek opp i denne omgangen. Dei same partia meiner UNHCR sin landkunnskap bør tilleggjast større vekt enn i dag. 10 organisasjonar som arbeider blant flyktningar, har levert ein felles kritisk uttale til fleire av forslaga i meldinga. Dei grunngjev skepsisen sin til departementet sitt forslag om myndigheit til å instruera UDI i lovtolking og skjønnsutøving, m.a. med følgjande: Departementet har inga eiga saksbehandling, og på den måten såleis ikkje direkte kjennskap til enkeltsaker eller landforhold. Dei peiker på faren for tilfeldige inngrep på kostnad av rettstryggleik og likebehandling. Departementet sitt høyringsbrev blir eintydig oppfatta som forsøk på ein meir restriktiv politikk. Organisasjonane er òg kritiske til forslaget om at departementet skal kunna påklaga positive vedtak, og meiner det har alvorlege ulemper og ingen fordelar når det gjeld rettstryggleiken. Arbeidarpartiet, SV og Senterpartiet står saman om å understreka at «det er eit uutnytta rom for politisk styring gjennom forskrift ved klarare presisering av sentrale omgrep som «sterke menneskelege omsyn», «særlege omsyn», «innvandringspolitiske omsyn», «vesentlege tvilsspørsmål» og «særleg tilknytning til riket»». Framstegspartiet står i lag med SV og Senterpartiet om å seia at departementet ikkje har nytta dei moglegheitene dei i dag har til gjennom forskrifter å ha større styring over utlendingsfeltet. I Senterpartiet er vi overbeviste om at styring gjennom forskrifter er vegen å gå. I den løpande debatten vil det vera ein fordel for både utlendingsmyndigheitene, saksbehandlarane, rettleiarane og den enkelte søkjaren å sikra føreseielegheit, stabilitet og større grad av likebehandling enn i dag. Det er jo ikkje slik at forskrifter treng å ta lang tid. Vi vektlegg at ei utdjuping gjennom ei forskrift altså kan sikra ei høyring, med føregåande demokratiske prosessar. Arbeidarpartiet sikrar Regjeringa fleirtal når det gjeld generell instruksjonsmyndigheit over UDI i forhold til lovtolking og skjønnsutøving. Arbeidarpartiet sikrar òg høve til å overprøva eit positivt vedtak i UDI. Utlendingsfeltet, og særleg flyktningpolitikken, er eit område der Kristeleg Folkeparti synest å ha skifta syn og side. I denne innstillinga ser vi det på minst tre område, for det fyrste når det gjeld synet på verdien av forskrifter. Bondevik I-regjeringa varsla uttømmande forskrifter, dei varsla ein gjennomgang og ei presisering i forhold til menneskelege omsyn. No har Kristeleg Folkeparti eit anna syn. For det andre var Kristeleg Folkeparti ved opprettinga av UNE oppteke av at i asylsaker skulle hovudregelen vera at ei oppmoding om å møta i Utlendingsnemnda skulle imøtekommast. Ved asylliknande saker vart det understreka at adgangen skulle vera lettare jo større konsekvensar vedtaket ville ha for søkjaren. No viser ei evaluering av Utlendingsnemnda at på dette punktet har ikkje UNE følgt opp. Det er då beklageleg å konstatera at Kristeleg Folkeparti i dag forsvarer praksisen som er i dag, ein praksis som altså ikkje stemmer, som det utvalet som evaluerte Utlendingsnemnda, påpeikte. Senterpartiet og SV meiner at dette no må rettast opp. Kristeleg Folkeparti er òg overraskande i standpunktet sitt når det gjeld samansetjinga av stornemnda. Det er det tredje punktet. Dei pleier å gå høgt på banen når det gjeld frivillige organisasjonar sin plass. Ved samansetjinga av stornemnda er det frå organisasjonane si side bedt om at dei blir representerte ved to av sju medlemmer. Frå Senterpartiet si side synest vi det er eit rettkomme krav. Då dei fyrste nemndene blei oppretta, møtte det to frå organisasjonane. Dei vart seinare reduserte til éin, slik at dei i dag er éin av tre. Organisasjonane har sjølve påpeikt at det er vanskeleg for dei å vera åleina og representera ein sjuandedel. Det er den same utsegna frå ti tunge organisasjonar på dette feltet som understrekar det. I innstillinga tek komiteen òg opp nokre saker på eige initiativ. Det er praksisen med 48-timarsregelen, altså den som skal gjelde i høve til dei ein trur er grunnlause asylsøkjarar. Eit fleirtal i komiteen meiner at ankebehandling bør føregå før den einskilde blir send ut av landet. Det skal ikkje vera eit tiltak for å forlengja opphaldet i nokon særleg grad, vi meiner at dette kan gå veldig fort, men vi synest at det er ryddig og mest rett med omsyn til rettstryggleiken at det skjer på den måten. Vi ynskjer òg at denne regelen skal ekskludera arbeid i helgar, slik at ein tøyer desse 48 timane noko. UNHCR si oppfatning av norsk flyktningpolitikk blir òg klartgjord. Frå Senterpartiet si side synest vi det er urovekkjande at UNHCR ved komiteen sitt besøk i Genève gav uttrykk for stor overrasking i forhold til at Noreg hadde redusert talet på kvoteflyktningar. Vi veit at dei òg har innvendingar i forhold til den praksisen som Noreg legg seg på når det gjeld retur. Dette handlar bl.a. om retur til Irak. Regjeringa framstiller det som at dei berre legg opp til frivillig retur. Det ligg ikkje så mykje «frivillig» i den returen som føregår pr. dato. Det vil seia at akkurat no har sjølv IOM, den organisasjonen som Noreg bruker, meldt pass. Dei såkalla MUF-arane sin situasjon blir òg teken opp. Vi veit at UDI har teke eit initiativ og ynskjer å behandla dei sakene som der er ubehandla, med sikte på å vera imøtekommande. Dei peiker på at dette stort sett dreier seg om folk som både er i arbeid, har hus og er godt integrerte. Senterpartiet og SV står aleine om å be Regjeringa vurdera nøye både det initiativet som UDI har teke, og det at Utlendingsnemnda har eit anna syn, og komma tilbake til Stortinget i samband med det. Heilt til slutt: Senterpartiet ynskjer ein streng innvandrings- og flyktningpolitikk, men meiner at det skal vera større rom enn i dag for menneskelege omsyn. Eg ser fram til at statsråden no vil utdjupa korleis ho har tenkt på det feltet.