Sveinung Rotevatn (Venstre), 2017-06-12:
Ei felles likestillings- og diskrimineringslov vil vere eit løft for ei rekkje grupper som i dag opplever at ein ikkje har tilstrekkeleg vern mot diskriminering. Det handlar om at alle skal ha like moglegheiter til å utnytte sine evner, leve sitt liv og delta aktivt i samfunnet. Venstres intensjon med ei felles lov er eit sterkare og breiare vern mot diskriminering. Eit sterkare og breiare vern mot diskriminering skal ikkje gå ut over arbeidet mot kjønnsdiskriminering og diskriminering av minoritetspersonar. Lova tek særleg sikte på å betre stillinga til kvinner og minoritetar. I den nye lova blir plikta til universell utforming av IKT utvida, slik at ho også omfattar utdanings- og opplæringssektoren. Det blir gjeve lik tilgang til positiv særbehandling av kvinner og menn, utviding av lista over sjølvstendige diskrimineringsgrunnlag ved graviditet, permisjon ved fødsel eller adopsjons- og omsorgsoppgåver, samansett diskriminering blir eksplisitt forbode, og alder blir inkludert som diskrimineringsgrunnlag, med fornuftige avgrensingar. Dette støttar Venstre. På nokre viktige område er det likevel behov for endringar. Venstre meiner det er viktig at lova tek høgd for at det kan vere andre forhold enn dei som er lista opp, som kan føre til diskriminering av menneske. Tidlegare har vi hatt for dårleg beskyttelse av grupper som ingen såg føre seg ville oppleve diskriminering. For eksempel fell personar med hiv og heterofile transpersonar mellom kategoriane lova av i dag beskyttar. Difor støttar Venstre forslag nr. 5 i innstillinga til sak nr. 6, der det går fram at opplisting av diskrimineringsgrunnlag i likestillings- og diskrimineringslova § 1 første ledd skal inkludere andre vesentlege forhold ved ein person. Venstre ønskjer også å behalde aktivitets- og utgreiingsplikta. Førebyggjande arbeid er avgjerande for å forhindre diskriminering. Berre gjennom bevisstgjering og målretta tiltak vil vi klare å kjempe mot diskriminering i arbeidslivet. Det handlar ofte om å endre haldningar, og det må gjerast gjennom systematisk arbeid over tid. Difor er aktivitetsplikta viktig. For bedrifter som jobbar aktivt for likestilling og mot diskriminering, gjev utgreiingsplikta ei moglegheit til å vise fram kva ein gjer, og kva resultat det gjev. Venstre støttar difor forslag nr. 3 i innstillinga til sak nr. 6, om å bevare aktivitets- og utgreiingsplikta og å styrkje ho ved å følgje opp Skjeie-utvalets tilrådingar til endringar. For Venstre er det viktig at vernet mot diskriminering gjeld på alle samfunnsområde, sjølv om det ikkje i like stor grad kan handhevast på alle område. Lova er normdannande, og signaleffekt er viktig. Det overordna signalet er at vi ikkje aksepterer diskriminering. Vi vil difor støtte forslag nr. 4 i innstillinga til sak nr. 6, om at lova skal gjelde på alle samfunnsområde, og dermed støttar vi ei anna formulering av § 2 første ledd i lova enn det som følgjer av tilrådinga. Regjeringa har føreslått ei endring i oppgåvefordelinga mellom Likestillings- og diskrimineringsombodet og Likestillings- og diskrimineringsnemnda. Venstre har kome til at vi ikkje støttar denne endringa. Med felles lov og inkludering av fleire grunnlag i lova fryktar vi at ei overføring av oppgåver og ressursar frå ombodet til nemnda vil kunne medføre ei svekking av diskrimineringsvernet. Vi er vidare opptekne av å sikre lågterskeltilbodet hos ombodet og fryktar at ei eininstansbehandling med krav om skriftlegheit vil høgje terskelen for å melde inn saker. Dersom terskelen blir for høg, er ikkje vernet reelt. Vi føreslår difor å behalde oppgåvefordelinga av i dag, men at nemnda av i dag blir gjeven kompetanse til å gje pålegg om oppreisning i arbeidsforhold og erstatning i enkle saker. Vi har levert eit eige forslag om dette, som hermed er teke opp. Ei profesjonalisering av nemnda, slik regjeringa skisserer, vil krevje meir ressursar av begge partar. Vi meiner difor at ei eventuell løysing som det gjer det nødvendig på ny å vurdere behovet for å innvilge fri rettshjelp med behovsprøving på dette området. Forslaget vårt om det er dermed teke opp. Vidare meiner vi at ein også må vurdere eit lågterskeltilbod for handheving av forbodet mot seksuell trakassering. Det treng ikkje vere ombodet, det kan også bli handtert av Arbeidstilsynet. Seksuell trakassering i arbeidslivet er ei stor utfordring for mange, og i nokre sektorar er ein meir utsett enn i andre. Ifølgje dei årlege levekårsundersøkingane frå SSB er talet på personar som kjenner seg seksuelt trakassert på norske arbeidsplassar, aukande. Forbodet mot seksuell trakassering blir handheva via domstolane i dag, men svært få saker blir bringa inn. Difor ønskjer Venstre å greie ut eit lågterskeltilbod, og forslaget om det er hermed teke opp. Kampen for likestilling er ein viktig del av historia til Venstre. Likestillingskampen står i ei særstilling, og Noreg har kome langt i arbeidet med å fremje likestilling mellom kjønna. Likevel må vi erkjenne at vi ikkje har vore like flinke til å løfte fram andre grupper. Difor er det viktig at vi no inkluderer andre grunnlag for diskriminering enn kjønn i den nye lova. Likestillingslova har ei viktig symbolkraft som vil bidra til å gje heile feltet eit løft.