Lodve Solholm (Fremskrittspartiet), 2001-06-14:
Kommunesektoren skal konsentrere all si verksemd rundt nærare definerte primæroppgåver. Etter vår meining er det særs viktig at staten sikrar eit godt tenestetilbod innanfor basistenester som helsevesen, eldreomsorg og skule, og at kommunane blir gitt fridom til utvikling av lokalt tilpassa tenester utover dette. Det kommunale sjølvstyret må styrkjast. Men innbyggarane må òg sikrast velferdsgode som helse, omsorg og utdanning, utan omsyn til kvar dei bur, og utan omsyn til kommunal økonomi og prioritering. Dette kan best gjerast ved at desse tenestene blir stykkprisfinansierte av staten. Ved å frigjere kommunane for det økonomiske ansvaret for desse basistenestene vil kommunane kunne få tilstrekkeleg fridom til å styre sine andre inntekter og utgifter. Vi ønskjer eit nytt system der alle får dei same grunnleggande rettane. Ulike kommunale prioriteringar vil dermed ikkje lenger kunne svekke basistenestene overfor folket. Ved innføring av målstyring, stykkprisfinansiering, rasjonalisering og effektivisering er det mogleg å føreta innsparingar utan å redusere tilbodet, heller auke det, både kvantitativt og kvalitativt. Særleg viktig er sjølvsagt dette med kvaliteten på tenestetilbodet. Framstegspartiet si grunnleggande målsetting er å auke enkeltmennesket sin handlefridom. Tryggleik og livsglede er ein føresetnad for at den enkelte kan føle at ein har innverknad på sitt eige liv. Framstegspartiet har derfor som sitt mål eit samfunn der dei fleste avgjerder blir tekne direkte av innbyggarane sjølve. Kommunane skal vere levande lokalsamfunn der menneske kjenner seg heime og kan påverke sin kvardag. Framtida blir ikkje vedteken, den blir skapt. Kommunesektoren sett under eitt legg beslag på store ressursar, og mykje kunne vore spart ved konkurranseutsetting av kommunale tenester. Det er sørgjeleg at Arbeidarpartiet sitt landsmøte la den ballen død. Kan dette vere ei av årsakene til nedgangen? Mitt svar er eit heilt klart ja. Tilknytinga mellom Regjeringa og fagforbunda er for sterk. Det er ingen tvil om at det er Kommuneforbundet spesielt og LO generelt som vann denne kampen på landsmøtet i Arbeidarpartiet. Politikken burde ha vore spart for slike sambuarskap som det mellom Arbeidarpartiet og LO. Kommunale styresmakter skal vere serviceorgan som har til primæroppgåve å hjelpe innbyggarane. Politikarar og byråkratar skal derfor ikkje legge unødvendige hindringar og forbod i vegen for enkeltmenneske, næringsdrivande, lag og organisasjonar. Framstegspartiet meiner at alle menneske skal ha lovfesta rett til sjukehus, omsorg, utdanning og økonomisk sosialhjelp, uavhengig av kvar i landet ein bur. Produksjonen av desse tenestene kan òg gjerast av andre enn det offentlege. Staten finansierer og varetek kontrollen. Framstegspartiet ønskjer at innbyggarane skal ha fridom til å velje det sjukehuset, dei omsorgstenestene og den skulen som høver dei best. Valfridommen skal sikrast gjennom at folketrygda og staten garanterer for og dekker utgiftene. Ettersom det handlar om å sikre den enkelte fridom og tryggleik, uavhengig av kvar i landet ein bur, er det naturleg at staten tek ansvaret for dette og ikkje kommunane. Kommunesektoren har store innsparingspotensial. Dersom ein konkurranseutset kommunale tenester, ikkje berre dei enkle tekniske, men også dei tunge innanfor helse og omsorg, er innsparingspotensialet særs stort. Dette vil òg føre til ein betra kommunal økonomi. Eg konstaterer at trass i at ein ved fleire høve har erfart at sal av kommunale eigedomar, som t.d. aksjar i kraftselskap, og konkurranseutsetting har betra den kommunale økonomien, er det mange kommunar som ikkje har prøvd dette, mest grunna politiske prinsipp. Dersom kommunepolitikarane endrar haldning til prinsippa, kan inntektene aukast og utgiftene reduserast – monaleg. Eg vil derfor hevde at kommunane sjølve har ein del av skulda for sin eigen økonomiske situasjon. Eg er likevel samd med dei som hevdar at Stortinget pålegg kommunane den eine reforma etter den andre, der pengar ikkje følgjer med. Derfor er vi i Framstegspartiet motstandarar av å legge eldresatsinga inn i rammene. Då veit vi resultatet: Pengar vil ikkje lenger følgje reforma. Berre i ord og tankar, og ikkje i gjerningar! Vi i Framstegspartiet ser positivt på at kommunar frivillig slår seg saman, og på at tilhøva blir lagde til rette for det. Men vi meiner at å utvide ordninga med at basistilskotet kan bli gitt i ti år, ikkje er vegen å gå. Eit likt basistilskot til alle kommunar verkar som ei sperre mot samanslåing, fordi ei samanslåing fører til at ein etter ei tid berre vil ha eitt basistilskot, i staden for to. Ei samanslåing som i seg sjølv kan vere kostnadssparande og fornuftig, kan slik stoppast som ei følgje av denne ordninga. Lat meg ta eit eksempel: Tre kommunar kunne bli til ein og ville då få ein rådmann i staden for tre, ein ordførar i staden for tre, eitt kommunestyre i staden for tre osv. Det naturlege vil vere å avvikle basistilskotet, slik at dei kommunane som sjølve gjer eit val om ikkje å slå seg saman, sjølve må bere kostnadene for det, og slik at dei kommunane som gjer eit val om samanslåing, får halde på dei fordelane dette fører med seg. Innsparinga skal sjølvsagt inkluderast i den totale ramma for overføringane til kommunane. Skjønsposten må gradvis fjernast, og ikkje aukast. Kommunane må få større økonomisk ansvar ved at ein reduserer den statlege økonomiske overføringa mellom kommunane og baserer den på dei objektive kriteria som ligg i Rattsø I og II i høve til innbyggartilskotet. Det må lagast eit system som premierer kommunar som sjølve tek tak i utfordringane, og som set inn tiltak som aukar inntektsgrunnlaget. Det er ikkje rettvist at slike kommunar blir straffa, slik systemet er i dag. Derfor er det galt at staten skal ha selskapsskatten. Det er synd at ikkje fleirtalet innser det. Vi i Framstegspartiet meiner at øyremerkte tilskot må reduserast og på sikt fjernast. Dette gjeld berre øyremerkte tilskot som er av generell karakter, og det som er innført for å påverke prioriteringa av ulike oppgåver. Øyremerkte tilskot som i praksis er stykkprisfinansiering av tenester, er ikkje av den typen tilskot som må reduserast eller fjernast, då dette er øyremerking som har ein verknad som fremmar effektivitet, jf. Rattsø-utvalet si utgreiing. Framstegspartiet vil så lenge ikkje fleirtalet vil vere med på å endre kommuneopplegget til det Framstegspartiet vil, sjå på kommuneøkonomien ut frå dagens system. Vi vil derfor fram til handsaminga av statsbudsjettet i haust vurdere å auke rammene slik at særleg born og eldre ikkje blir råka av ein feilslått politikk. Vi ser no fleire døme på at kommunane ikkje lenger meistrar dei oppgåvene dei er pålagde, grunna at for lite ressursar følgjer reformer vi vedtek her i huset. Dette går ut over born og eldre. Dette vil ikkje Framstegspartiet vere med på. Vi er derfor villige til å medverke innanfor dagens system, jamvel om vi meiner dette er ein feil måte å gjere det på. Vi gjorde det same overfor sjukehusvesenet, før vi fekk stykkprisfinansiering og statleg overtaking av sjukehusa. Eg er glad for at ein no får ei ordning for dei kommunane som har stor belastning som følgje av at tunge brukarar har blitt flytta frå institusjonar til eigne bustader. Mange kommunar har eit særs stort ansvar for funksjonshemma med eit svært stort hjelpebehov. Derfor er det naudsynt med eit ekstraordinært tilskot til dei kommunane som har brukarar med eit hjelpebehov over eit visst nivå. Dette vil sikre at desse funksjonshemma får eit likt tilbod over heile landet, utan omsyn til kvar dei bur. Men det er faktisk berre Framstegspartiet og SV sitt forslag som dekker dette fullt ut. Senterpartiet sitt forslag er så bra at vi i Framstegspartiet vil gå for det, dersom vårt skulle falle. Så litt til sjukehusreforma: Eg er glad for og faktisk også stolt av den avtalen Arbeidarpartiet og Framstegspartiet har gjort. Endeleg har vi fått gjennomslag for ei av våre viktigaste saker, statleg overtaking av spesialhelsetenesta, sjølv om det ikkje heilt ut er slik som vi ønskte det og vil ha det. Men det er eit steg i riktig retning. Til diskusjonen om kompensasjon vil eg seie at vi er villige til å sjå på oppgjeret på nytt, dersom det skulle vise seg at det er ting i dag som vi ikkje ser og veit, som skulle få uventa konsekvensar. Vi har trass i alt lagt inn ein del pengar. Ingen andre har gjort det. Vi har også varsla i merknads form at vi skal vise vidsyn i dei kommande forhandlingane. Det blir då litt merkeleg at Høgre hevdar at vi får mindre helsetilbod frå fylkeskommunen neste år. Ja, då må jo spørsmålet vere: Kva slags helstilbod skal fylkeskommunen drive med til neste år, når staten overtek spesialhelsetenesta? Det er for meg ufatteleg. Mindretalet berre snakkar om valdgift. Føremålet skjønar vi: å stoppe reforma og gå bakover med ryggen vendt fram inn i framtida. Det er iallfall ikkje pasientane tente med. Så til eldreomsorga. Prisane stig, kommunane sin eigendel stig, staten gjer ingenting. Vårt forslag er å auke satsane med 300 000 kr. Det vil også gjere at den kommunale økonomien blir betre i dei kommande åra. Til slutt vil eg ta opp dei forslaga som Framstegspartiet er med på, eller har aleine, som ikkje allereie er opptekne, og som står i innstillinga.