Olav Akselsen (Arbeiderpartiet), 2001-12-06:
Denne budsjettinnstillinga omhandlar budsjetta til Fiskeridepartementet, Landbruksdepartementet og Næringsdepartementet. Ein må berre konstatera at det er nedskjeringar på alle dei tre departementa sine budsjett i forhold til forslaga frå Stoltenberg-regjeringa, nedskjeringar som skal finansiera skattelette. Fiskeri og havbruk er ei av våre viktigaste næringar. Noreg ligg alt langt framme på grunn av tilgang på råvarer og kompetanse. Men skal Noreg framleis vera leiande på dette feltet, må kunnskapen utviklast vidare. Det er nødvendig med ei sterk satsing på forsking og utvikling. Difor føreslo regjeringa Stoltenberg auka satsing på marin forsking og utvikling med til saman 422 mill. kr, eller ein auke på over 60 pst. Av dette går 307 mill. kr til nytt forskingsskip. Dessverre føreslår den nye Bondevik-regjeringa å kutta heile løyvinga til næringsutvikling i marin sektor. Dette kjem i tillegg til kutta i Statens nærings- og distriktsutviklingsfond sine ordningar, ordningar som fiskeri- og havbruksnæringa i stor grad har nytta. Den nye Regjeringa sitt budsjett vil gjera det vanskelegare å få til nødvendig utvikling og fornying. Kutta vil òg vera ein trussel for framtida til skjelnæringa i Noreg. Det er all grunn til å vera bekymra over kuttet på 300 mill. kr i løyvingane til jordbruksavtalen. Alt tyder på at dette er eit kutt som Regjeringa har tatt for å saldera sitt eige budsjett. I Arbeidarpartiet er me redde for at dette kuttet til sist vil gå ytterlegare ut over dei ordningane som er administrerte av SND, som f.eks. midlar til bygdeutvikling. Det er merkeleg at ein gjer eit slikt kutt lenge før forhandlingane om jordbruksavtalen har starta, og eg trur det i dag er vanskeleg å føresjå kva verknader desse kutta til sjuande og sist vil få. Sjølv om det er stor usemje om tala i budsjettet, synest det å vera stor semje om at Næringsdepartementets budsjett, som blir vedtatt seinare i kveld, varslar ein ny kurs i næringspolitikken. Det er sjølvsagt heilt legitimt for ei ny regjering å føra ein ny politikk. På den andre sida behandla Stortinget i vår to viktige saker om nærings- og distriktspolitikken, stortingsmeldinga om distrikts- og regionalpolitikken og stortingsmeldinga om SND. I begge desse sakene var det eit stort fleirtal for å vidareføra innsatsen minst på dagens nivå. Sjølv om valet i haust gav store endringar i samansetjinga av Stortinget, har dei partia som utgjorde eit fleirtal i vår, framleis fleirtal her i salen. Det Regjeringa no gjer, er å gjennomføra politikken til mindretalet, den politikken som Høgre og til dels Framstegspartiet gjekk inn for i vår – den gongen til sterke protestar frå Kristeleg Folkeparti og Venstre. I innstillinga til meldinga om distrikts- og regionalpolitikken uttalte Kristeleg Folkeparti, saman med Senterpartiet og SV at det var «naudsynt med ei ekstraordinær satsing for å nå hovudmåla i distrikts- og regionalpolitikken i komande periode». Og i innstillinga til meldinga om SND sa Kristeleg Folkeparti og Venstre saman med tidlegare sentrumskamerat, Senterpartiet: «Disse medlemmer vil også legge til rette for et bredt register av offentlige støtte- og utviklingstiltak og gjøre risikokapital mer tilgjengelig for små og mellomstore bedrifter. I dette viktige arbeidet står SND helt sentralt.» Dette var i vår og ikkje no. Mindre enn eit halvt år seinare har Kristeleg Folkeparti og Venstre nemleg ofra store delar av distrikts- og næringspolitikken sin for å kunna regjera saman med Høgre. Skattelette synest å vera einaste gyldige resept. Viktige ordningar som i vår hadde brei oppslutning i Stortinget, blir no raserte fordi Venstre og Kristeleg Folkeparti har skifta side. Kutta til SND og til regional- og distriktspolitikk er drastiske og svært alvorlege for næringslivet, særleg i Distrikts-Noreg. At regjeringspartia har gjort desse kutta for å finansiera andre tiltak, kan kanskje forklarast, men at Kristeleg Folkeparti kan vera med på å skryta så uhemma av denne omlegginga som dei gjer i sine fellesmerknader med Høgre i innstillinga, er for meg komplett uforståeleg. Og som om ikkje omlegginga har vore stor nok, og som om ikkje kutta er store nok, blir det varsla at dette berre er byrjinga. Endringane viser kva veg Regjeringa vil gå, heiter det. Regjeringa skal med andre ord halda fram med å føra mindretalet sin politikk. Og den skal forsterkast – større skattelette og større kutt. Det er i så tilfelle all grunn til å gratulera Høgre med fullt gjennomslag. Både kommunale næringsfond og SND spelar ei viktig rolle for å hjelpa fram gründerar og småbedrifter i ein vanskeleg oppstartingsfase. Men òg etablerte bedrifter nyttar seg av desse ordningane. Sjølv innan vekstnæringar kan det vera behov for fødselshjelp. Det er synd å konstatera at store delar av denne fødselshjelpa no blir fjerna, og at mange gode nyetableringar difor aldri vil sjå dagens lys. Kuttet kjem på det verst tenkjelege tidspunktet. Terrorhandlingane den 11. september forsterka nedgangen i den internasjonale økonomien. Marknaden for mange norske eksportvarer går nedover. Regjeringa har sjølv varsla auka arbeidsløyse. Veksten i ledige sist månad var den største på ti år. Næringslivet slit, og etterspørselen etter risikokapital er større enn på lenge. Samtidig har den private kapitalmarknaden tørka inn. Uvissa er stor – her heime og internasjonalt. Kutt i statlege støtteordningar og risikokapital er difor heilt feil signal slik situasjonen er no. Reaksjonane i næringslivet og i distrikta har ikkje late venta på seg. Distrikta er i opprør. Lågare skatt er vel og bra for dei som får det. Men faktum er at svært mange av dei som nyttar seg av SND sine ordningar, ikkje betaler skatt i det heile. Særleg gjeld dette nyetablerte og småbedrifter i ein tidleg utviklingsfase. I praksis slår den nye politikken ut til fordel for byar og store bedrifter. Omlegginga av næringspolitikken fører til ei overføring av pengar frå distrikta til sentrale strøk, frå små bedrifter i oppstartingsfasen til store, veletablerte konsern og ikkje minst til eigarane av desse. Regjeringa har t.d. prioritert å fjerna utbytteskatten. Halvparten av denne skatteletten på 1,3 milliardar kr hamnar i Oslo-området. Resten hamnar stort sett i dei andre store byregionane. I desse dagar fløymer det over med negative meldingar om kva kutta vil føra til i praksis. Næringskomiteen har fått bunkevis med protestskriv og fortvila meldingar frå dei som blir ramma av kutta. Også lokalpolitikarar land og strand rundt protesterer, og det er blitt tatt til orde for eit distriktsopprør internt i Kristeleg Folkeparti – forståeleg nok, all den tid desse kutta strir heilt mot Kristeleg Folkeparti sitt program. Men òg i Høgre er det mange som reagerer med vantru når dei no ser verknadene av den politikken Regjeringa fører. Både ordførarar og bedriftsleiarar med tilknyting til Høgre protesterer. I vår blei det kjent at svenske styresmakter ville endra rammevilkåra for si skipsfartsnæring. Det vil føra til totalt endra konkurranseforhold særleg for norske ferjereiarlag. Regjeringa Stoltenberg føreslo difor liknande ordningar i Noreg som i Sverige. Den nye Bondevik-regjeringa ville ikkje ha ei slik ordning og føreslo den difor fjerna igjen, noko som mest truleg ville ha ført til utflagging og tap av mange tusen arbeidsplassar dersom Regjeringa hadde fått gjennomslag. Heldigvis er dette ikkje tilfellet. Dei siste åra har det vore mange forslag om endringar i rammevilkåra for skipsfartsnæringa. Dette har gjeve ustabile forhold for dei som jobbar i næringa. Eg er difor glad for at eit stort fleirtal i komiteen no samlar seg bak kravet om at Regjeringa må utgreia eit forslag til eit system som skal sikra norske sjøfolk sin konkurranseposisjon. Eg håpar at dette kan føra til litt meir ro rundt og ikkje minst meir stabile rammevilkår for denne viktige næringa. I tråd med Høgre sin ideologi vil Regjeringa at staten skal selja seg mest mogleg ned i norsk næringsliv. Arbeidarpartiet er ikkje prinsipielt mot sal av heile eller delar av selskap som staten eig. Men det statlege engasjementet er forskjellig frå selskap til selskap, og det er difor etter vårt syn viktig å vurdera kvart selskap for seg. Når no den nye regjeringa har varsla ein total gjennomgang av staten sin eigarpolitikk, ser me ingen grunn til i dag å gje Regjeringa fullmakt til ytterlegare nedsal i selskap. Det får me eventuelt ta stilling til etter ei konkret vurdering av dei ulike selskapa. Eg vil likevel presisera at Arbeidarpartiet forstår det slik at der Stortinget før har gjort konkrete vurderingar og vedtatt å gje fullmakter, står desse ved lag inntil Stortinget eventuelt gjer dei om. For å oppsummera: Me må kunna slå fast at sjølv om me no har ei regjering leidd av Kristeleg Folkeparti, er det Høgre sin distrikts- og næringspolitikk som i dag blir sett ut i livet.