Modulf Aukan (Kristelig Folkeparti), 2002-03-21:
Riksrevisjonen legg kvart år fram dokumentet om kontroll med statsrådens, altså departementets, forvaltning av statens interesser i selskap og bankar. For 2000 har Riksrevisjonen merknader til statsrådens forvaltning av Selskapet for industrivekst, SIVA, som er omtalt her i dag. SIVA er eit nasjonalt føretak for auka verdiskaping og sysselsetjing i distrikta. Føretaket hadde gjennomsnittleg 40 tilsette i 2000 og 32 dotterselskap. Føretaket hadde pr. 31. desember 2000 ein innskotskapital på 514,5 mill. kr mot 244,5 mill. kr i 1999. Merknaden frå Riksrevisjonen går ut på at dei er nekta innsyn i eit dokument som omhandlar spørsmål knytte til Kommunal- og regionaldepartementets forvaltning av statens interesser i SIVA. Riksrevisjonen har overfor Kommunal- og regionaldepartementet bede om å få tilsendt kopi eller avgrensa utdrag frå eit notat frå Regionalpolitisk avdeling om «SIVA – Framtidig organisering og geografidimensjon». Departementet har nekta innsyn i dokumentet. Riksrevisjonen uttrykkjer at den vanskeleg kan utføra den kontrolloppgåva den er pålagd av Stortinget, om forvaltninga skal bestemma kva for dokument Riksrevisjonen kan få innsyn i. Departementet stiller spørsmål om kor langt Riksrevisjonen sin rett går når det gjeld å krevja innsyn i notat som inneheld interne drøftingar og diskusjonar. Kommunal- og regionaldepartementet viser til at dei ikkje kan sjå at Stortinget har gjeve støtte til den rettsoppfatninga Riksrevisjonen her er talsmann for. Kommunal- og regionaldepartementet meiner derfor at det ikkje bør gjerast endringar i noverande praksis før Stortinget har behandla forslag til ny lov om og instruks for Riksrevisjonen. Departementet har elles sagt at dei står til disposisjon for Riksrevisjonen med omsyn til å gje alle opplysningar om departementet sin politikk på det enkelte området. Saka omhandlar ikkje berre det særskilde tilfellet med SIVA. Saka med SIVA er viktig å omtala, men når eg tek den opp, er det først og fremst av omsyn til at problemstillinga er prinsipiell. Saka dreier seg om innsyn i dokument på generell basis. Det gjeld viktige spørsmål for Stortinget sin kontroll med Regjeringa, og det har derfor konsekvensar for maktbalansen i vårt politiske system. Kristeleg Folkeparti vil understreka at Stortinget sin kontroll med forvaltninga er eit grunnleggjande element i vår statsskikk, og at Riksrevisjonen er ein nødvendig reiskap for at Stortinget skal kunna føra ein slik kontroll. Det er derfor positivt at det no er teke initiativ til ein gjennomgang av det samla regelverket for Riksrevisjonen. Stortinget har sjøv vedteke reglar om offentlegheit for store delar av si verksemd. Ein har m.a. vedteke at dokument og høyringar i saker som komiteane behandlar, skal vera offentlege. Sidan det ser ut til å vera litt ulikt syn på praksisen med innsyn, ser Kristeleg Folkeparti det derfor som positivt at det no er ein gjennomgang av det samla regelverket for Riksrevisjonen. Vi er for auka openheit og offentlegheit som eit ideal, og vi er mot eit lukka samfunn. Det gjeld òg arbeidet i departementet. Samarbeidsregjeringa arbeider for meir openheit og innsyn i forvaltninga. Det legg ein vekt på i Sem-erklæringa, og det har vore eit ønske om at offentlegheitsprinsippet skal bli meir konsekvent gjennomført. Likeins skal folk flest veta om at Stortinget har eit organ som er i stand til å passa på at ting går rett for seg. Det er særskilt viktig m.a. for å kunna førebyggja korrupsjon og økonomisk utruskap. Riksrevisjonen bør derfor ha eit best mogleg grunnlag for å kunna gjera sine vurderingar. Men når det er sagt, ser Kristeleg Folkeparti klart at det i visse tilfelle kan bli vanskeleg å etterleva total openheit. Behovet for å bevara fortrulegheita når det gjeld Regjeringa og departementet sine interne drøftingar, er ein godteken og parlamentarisk praksis som det er viktig å ta omsyn til. Eg vil derfor peika på at regjeringsnotat og det som skjer før det av politiske vurderingar, som m.a. notat til statsrådane og mellom statsrådane, klart bør vera unnateke Riksrevisjonen sitt innsyn. Om desse skal vera opne, vert det vanskeleg å ha fortrulege drøftingar, og det gjer det såleis svært vanskeleg å utforma politikken. Riksrevisjonen kan likevel ikkje formidla slik informasjon til Stortinget, så dokumenta vil ikkje bli opne for offentleg innsyn. Kristeleg Folkeparti ønskjer eit ope samfunn, men det treng ikkje vera motsetningar mellom ei slik openheit og moglegheita til reelt å kunna utforma ein politikk i praksis.