Jon Lilletun (Kristelig Folkeparti), 2001-06-08:
Den norske kapitalmarknaden er ikkje perfekt. Det er ikkje alle som treng kapital til gode prosjekt, som finn den kapitalen dei treng. Ulike verksemder kan ha ulike behov. Nokre har berre ein idé og treng kapital for å vidareutvikle ideen. I denne fasen har vi såkornfonda. Nokre har ein idé som er temmeleg ferdig utvikla, dei har kanskje ein prototyp og er i gang med produksjonen, men treng kapital for å vidareutvikle verksemda med tanke på forteneste. Ikkje minst vil mange verksemder trenge ekstra kapital og ekstra kompetanse om dei skal prøve seg på marknader utanfor landet sine grenser. I budsjettinnstillinga frå næringskomiteen var Arbeidarpartiet, Kristeleg Folkeparti, Senterpartiet og Venstre samde om at det er trong for risikokapital i det nyskapande næringslivet utover det såkornfonda og andre offentlege verkemiddel ein har i dag, yter. Dei same partia – med unntak av Venstre – bad Regjeringa leggje fram ei eiga sak om korleis staten kan medverke til å styrkje tilgangen til slik risikokapital, og løyvde 2 450 mill. kr til dette. Ein bad Regjeringa i den samanhengen m.a. å gjere greie for formål og organisering av eitt eller fleire investeringsselskap. Fleirtalet bad om at fondet/fonda i hovudsak skulle rette seg mot det forskingsbaserte, nyskapande næringslivet innanfor dei fire hovudsatsingsområda i forskingsmeldinga. Departementet har på ein god måte følgt opp dette. Det er òg stor oppslutnad om etablering av eit slikt fond i departementet sin høyringsrunde, i høyringa og i førespurnadene til komiteen. Eit fleirtal i komiteen slår no fast at formålet med eit investeringsselskap skal vere å betre tilgangen til risikovillig kapital og eigenkapital for det nyskapande, forskingsbaserte næringslivet. Manglande tilgang til risikovillig kapital er i dag ein bremsekloss for auka verdiskaping og utvikling av næringslivet. Selskapet skal vere ein langsiktig investor som skal medverke til å styrkje norske kompetansemiljø og kontakten mellom desse. Vi legg vekt på følgjande mål: å styrkje norsk næringsliv si konkurranseevne og framtidige verdiskaping å utløyse nye moglegheiter innan bransjar og næringsklyngjer der Noreg allereie står sterkt å mobilisere privat kapital til investeringar i nyskapande og forskingsbasert næringsliv å byggje verdifulle nettverk mellom eigarar, forvaltarar, FoU-miljø og verksemder Det skal i tråd med Regjeringa sitt forslag opprettast eit heileigd, statleg investeringsselskap. Dette investeringsselskapet skal investere i ulike fond innanfor ulike bransjar. I kvart av desse fonda skal private investorar ha majoritet. Staten skal aldri ha meir enn 49 pst. eigardel. Ved å ha eit statleg selskap som investerer saman med dei private i ulike fond, kan private velje kva for bransjar dei vil satse i. Dei kan òg i større grad ta på seg ei rolle som aktiv eigar i eit fond enn dei kunne gjort om dei private skulle ha direkte eigardel i eit samla investeringsselskap med nesten 2 450 mill. kr i statleg kapital. Fleirtalet er samd om at ein storleik på 300 mill. kr eller meir i kvart fond kan vere høveleg, men vi gjev òg styret høve til å gå inn i mindre fond ved særskilde høve. Vi har vorte samde om at SND og SIVA skal eige selskapet med like store delar, men at næringsministeren skal vere den som er konstitusjonelt ansvarleg overfor Stortinget. I tråd med det fleirtalet la til grunn ved handsaminga av budsjettet, har vi peika på dei utvalde satsingsområda for forskinga som område der det vil vere naturleg å etablere fond. Tilgangen til privat kapital og dei private investorane sine preferansar med omsyn til bransjar vil imidlertid verte avgjerande for kor investeringane hamnar. Vi legg stor vekt på at selskapet skal vere ein langsiktig eigar og ein profesjonell eigar. Det er ikkje aktuelt å påleggje selskapet politiske føringar for investeringane. Eg vil òg tilføye: Styret som skal oppnemnast i det statlege selskapet, er eit profesjonelt styre som vert oppnemnt ut frå kompetanse og profesjonalitet. Eitt av dei formåla som har vore nemnde knytt til eit investeringsselskap, er etablering av eit såkalla PE-fond. Eit slikt fond vil i større grad kunne investere i meir modne verksemder som treng kapital f.eks. til restrukturering eller til internasjonal satsing. Innanfor dei rammene som er lagde med 2 450 mill. kr, har vi ikkje funne rom for å opprette eit PE-fond, men vi meiner det er viktig med ei vurdering av eigenkapitalsituasjonen i den norske marknaden, m.a. med tanke på å sikre eigenkapital i den norske marknaden for strategisk viktige norske selskap. Difor ber vi om at departementet kjem attende til Stortinget med eit framlegg om retningsliner og utvida ramme for eit eventuelt PE-fond. Det som er grunngjevinga for det, er godt beskrive både i førre innstillinga frå komiteen vedrørande denne saka og i meldinga frå departementet. Noko av det fleire har peika på som ein fordel med staten som medeigar, er høvet til betre tilknyting til nettverk for forsking. For Kristeleg Folkeparti er det viktig å leggje til rette for auka kontakt mellom næringslivet og forskinga. Difor er vi glade for at eit fleirtal har bedt om å få vurdert Norges forskningsråd si rolle i innovasjonsarbeidet, og om det kan vere naturleg at forskinga er representert i styret i det statlege investeringsselskapet når det skal veljast. I media i dag er der ein del oppslag som må byggje på galne føresetnader. Der står det at det vert eit selskap som skal ha spesielle føringar. Mitt innlegg må klargjere at det stemmer ikkje når det gjeld geografi, er det sagt, og når det gjeld kor det skal investerast, osv. Vidare vert det sagt at det skal verte eit blandingsselskap av SND og SIVA. Eg skal kort klargjere kva slags misforståingar dette er. Det er nemleg slik at for å få eit steg frå departementet til dei som oppnemner styret, har vi valt dei som er profesjonelle på innovasjon, som sit med eit verkemiddelapparat, og som kjenner desse miljøa i heile landet, altså SIVA og SND. Dei skal velje det profesjonelle styret. Det skal ikkje vere noka blanding av roller e.l. Det skal vere heilt klart at dette er eit nytt, statleg selskap. Men det må jo vere ein fordel for alle at ein ser ting i samanheng, og at desse selskapa som vert etablerte, kan ha kunnskap om og ha til disposisjon, når dei skal investere i nye bedrifter, eit verkemiddelapparat, slik som andre bedrifter har. Difor er det i og for seg påfallande at det er dei som har vore minst interesserte i at eit slikt selskap og ei slik ordning skal etablerast, som i sine merknader skaper misforståingar som det ikkje er grunn til å hente ut frå innstillinga.