Bjørn Lødemel (Høyre), 2012-05-15:
Utbygging av overføringsnettet for elektrisk kraft er den viktigaste faktoren om ein skal klare å utnytte dei moglegheitene ein kraftig forbetra kraftbalanse gjev. Eit tilfredsstillande utbygt nett er også ein føresetnad for at potensialet for ny kraftproduksjon skal bli utløyst. Eit godt utbygt straumnett, både innanlands og utanlands og til resten av Europa, er eit viktig tiltak for å redusere utslepp av klimagassar og for å leggje forholda til rette for næringsutvikling i heile landet. Høgre har lenge etterlyst ei slik melding. Når meldinga endeleg no har kome, er det ei svakheit at ho ikkje omhandlar regional- og lokalnettet, og at ho i liten grad omhandlar finansiering og framtidig kostnadsfordeling i nettet. Det hadde også vore ein fordel om meldinga hadde vore ein del av ei heilskapleg energimelding. Dessverre har det teke uforholdsmessig lang tid å få på plass viktig nettutbygging, bl.a. på grunn av manglande førearbeid og svak forankring i dei aktuelle lokalsamfunna. Praksisen må endrast dersom ein skal realisere ambisjonen om eit moderne og framtidsretta nett i heile landet. For å få til dette bør Stortinget involverast sterkare i arbeidet med retningslinjer og prinsipp for framføring av kraftlinjer i Noreg. Det bør derfor utarbeidast ein nasjonal plan for kraftlinjer, som blir oppdatert og fremja for behandling i Stortinget ein gong kvar stortingsperiode. Høgre meiner at det ved forsterkinga av sentralnettet bør vere eit sterkt fokus også på estetiske omsyn og konsekvensar for miljø og nærføring til busetnad. Mange stader kan kraftlinjer i luftspenn også skape frykt for stråling og redusert livskvalitet. Det er viktig at desse omsyna også blir vektlagde ved vurderingar om ulike traséval og ved val av kabelløysing kontra luftspenn. Høgre har tidlegare peika på at det bør opprettast eit fagleg utval som består av m.a. representantar for kabelprodusentar, forskingsmiljø og Statnett, for å gå igjennom nye teknologiske løysingar som kan takast i bruk i framtidas kraftnett. Statnett og andre nettselskap bør vere pådrivarar for utvikling og kvalifisering av ny teknologi. Høgre støttar regjeringa sitt framlegg om endringar i konsesjonshandsaminga, sjølv om ein er skeptisk til om dette vil korte ned den totale handsamingstida. Ei politisk avklaring av prinsipielle spørsmål rundt behov og konseptval og ei tidleg involvering av dei aktuelle interessene er fornuftig og vil redusere konfliktnivået i utbyggingssaker. Høgre meiner det er positivt at nettselskapa sine konseptvalutgreiingar knytte til store nettprosjekt blir offentleggjorde og underlagde ei ekstern kvalitetssikring. Det er også positivt at det blir lagt fram ulike konseptval, slik at styresmaktene utover i prosessen har reelle valmoglegheiter. Høgre saknar ei langt meir offensiv haldning i meldinga når det gjeld å styrkje utvekslingskapasiteten mot Storbritannia og kontinentet. Dagens lunkne kabelambisjonar er ein unødig brems på norsk verdiskaping, og Høgre etterlyser ein større grad av tydelegheit på kva for strategiske og politiske vurderingar som bør gjerast for å sikre det naudsynte tempoet for utbyggingar. Høgre viser til at auka fokus på fornybar energi i Europa gjev store moglegheiter for norsk energiproduksjon. Norsk vasskraft vil få auka verdi – ikkje berre i form av å forsyne Europa med meir rein, fornybar energi, men også i form av reguleringsevne for å balansere den kraftige satsinga på vindkraft i resten av Europa. I dag er overføringskapasiteten frå Noreg til resten av Europa, og internt i Noreg, for å bringe krafta fram til innmatingspunktet ein betydeleg flaskehals når det gjeld å kunne utnytte Noreg sine fortrinn innan fornybar energiproduksjon. Det er viktig at Noreg har ei aktiv rolle i samarbeidet med andre EU-/EØS-land om å utvikle eit såkalla supernett til havs. Høgre er imot den nye regionalnettsordninga som NVE vedtok 7. mars 2012. Derfor vil Høgre føreslå: «Stortinget ber regjeringa stille i bero dei varsla endringane i regionalnettsordninga og leggje fram ei heilskapleg tilnærming til spørsmålet om framtidas regional- og lokalnett.» Høgre meiner at den nye modellen er unødvendig kostbar sett i forhold til det beløpet som skal fordelast. Dessutan vil dei regionale nettselskapa bli svekte ved at dei misser kundekontakten med brukarane av regionalnettet, som er både produsentar, distributørar og industrikundar. Dei vil også på sikt kunne misse viktig kompetanse til analyse og avrekning. Høgre skulle ønskje at det vi handsama her i dag, var ei heilskapleg energimelding, og at dette viktige feltet kunne ha fått ei brei handsaming her i Stortinget. Denne nettmeldinga er ein del av ei slik melding, og Høgre ser fram til å arbeide vidare med å utvikle ny politikk på dette området.