Anita Apelthun Sæle (Kristelig Folkeparti), 2002-06-20:
Velferda vert skapt i kommunane. Det er skapt mykje velferd i mitt vaksne liv. Kommunane har auka sine tenester på alle plan, og har på 20 år dobla talet på tilsette. I denne debatten synest eg det høyrest ut som om Kommune-Noreg er totalt bankerott. Eg finn ikkje at det er slik når eg reiser rundt. Eg vil også påstå at for 20 år sidan var Kommune-Noreg ein god stad å bu, med gode oppvekstvilkår, med god skule, med aldersbustader som ikkje skapte mistrivsel. Eg er slett ikkje einig med SV i at elendet på 1960-talet var overveldande. På 1980-talet hadde vi iallfall mange kvalitetar. Og i dag har vi mykje, mykje meir. Lat oss halda fast på det faktumet. Regjeringas program om modernisering vil bety mindre rapportering og kontroll og meir tid til tenesteproduksjon. Det er nødvendig, fordi Noreg faktisk ikkje manglar pengar fyrst og fremst, men ledige hender til å gjera jobben, og det fører til nokre innskrenkingar. Tek så Kristleg Folkeparti ikkje ordføraropprør og fortvilte telefonar, e-post og brev på alvor? Jau, vi gjer det. Vi ser nemleg at mange – ofte underfinansierte – nyvinningar, krav og lovpålagde kommunale oppgåver, det som hende 11. september, med konsekvensar for aksjemarknaden og dermed for pensjonsfonda, i tillegg til eit dyrt lønnsoppgjer, har skapt alvorlege vanskar for mange av kommunane våre. I denne situasjonen gjev forliket med Framstegspartiet nokre gode svar. Kommunane får behalda meir av skatteveksten både i 2002 og 2003. Vi kan naturlegvis ikkje seia eksakt kva det måtte bety av forbetringar, men dette betydde heile 2,9 milliardar kr meir i 2001. Det gjorde at kommunane i haust kunne betala meirpensjonsutgiftene utan å skjera ned på velferdstilbodet. At dei auka pensjonsutgiftene heller ikkje vert så gigantiske som «worst case»-tala som har versert i KS og i kommunane dei siste vekene, er likevel roande. Tallause reknestykke er leverte med feil føresetnader og dermed feil konklusjonar. Regjeringspartia trur at meirskatteveksten kan tilsvara meirpensjonsutgiftene, dermed blir det ein reell vekst i Kommune-Noreg, som kanskje må brukast til å betala lønnsauken. Det er diverre eit faktum at sjølv om vi unner både lærarar og helsepersonell ein betre personleg økonomi, så slår lønnsoppgjeret beina under både eksportretta næringsliv og totaløkonomien i Kommune-Noreg. Det hadde vore det beste for alle om lønnsoppgjeret hadde vorte ein avtale der reallønnsforbetringar kom i form av f.eks. skattelette – det er ikkje alltid så negativt – i ei eller anna form, slik Nederland har gjort det i ti år og betra si konkurranseevne kontinuerleg. Eldrereforma ser no si avslutning. Men før siste spikar er spikra, har vi bygd alle dei sjukeheimsplassane som kommunane har søkt om. Det er eg glad for. 5 000 fleire sjukeheimsplassar – nokre av dei rett nok omsorgsplassar – betyr verdig alderdom. Eineromsreforma er sluttført. Eg håpar det ikkje har vorte ei aleineromsreform. Og eg håpar det er tilstrekkeleg med tomannsrom igjen til dei som blir engstelege av å bu heilt åleine, eller dei som vil bu på rom med ektefellen. Eg er glad for at vekstkommunane endeleg har fått merksemd. Det har vore høgst urimeleg, sjølv om det er positivt med befolkningsvekst, at enkelte kommunar ikkje har fått rekna med alle sine faktiske innbuarar når overføringane skulle utreknast. Det er også positivt at heile 650 mill. kr av skjønnsposten er sett av til tunge brukarar. Ei toppfinansiering kjem på plass i 2004, men i mellomtida er altså skjønnspostmidlar til tunge brukarar fordobla på få år. Trass i stramme rammer: Svartmalinga om neste års kommuneøkonomi synest eg er urimeleg. Eg skulle ynskja at dei som brukar dei svartaste og breiaste penslane kunne innrømma at inga rasering har skjedd sidan i fjor, og at folket der ute vil få omtrent same tilbod til neste år som i år. På nokre områder vil tilbodet også bli betre.