Erlend Nornes (Høyre), 2004-06-15:
For tredje året på rad har partane i jordbruksoppgjeret vorte einige om ein avtale. Som det er gjort greie for av andre, er jordbruksinntektene berekna til å auka med om lag 18 pst. pr. årsverk frå 2002 til 2004. Inntektsauken for andre grupper har i same perioden auka med om lag 8,5 pst. Dette inneber at jordbruket har fått behalda ein vesentleg del av produktivitetsveksten. Innafor ramma av avtalen ventar partane at jordbruket skal kunna få ein inntektsvekst på 3 pst. også neste år. Partane konstaterer at jordbruksavtalen for 2004 gjev ein inntektsauke for perioden 2002-2005 som i prosent er høgare enn for andre grupper. Dette skjer samstundes med at overføringane over statsbudsjettet er reduserte med nær 1,2 milliardar kr dei siste tre åra, i ein periode med trong for ein stram finanspolitikk. Sidan 1985 er overføringane i prosent av statsbudsjettet reduserte frå 7 pst. til 2 pst. Høgre er også godt nøgd med fleire av dei strukturgrepa som vert tekne i avtalen, særleg gjeld dette mjølkeproduksjonen. Verkemiddelbruken vert endra m.a. med sikte på ei harmonisering av regelverket for mjølkeprodusentar, slik at enkeltbruk i større grad vert likestilte med samdrifter. Dette inneber ei forenkling av regelverket. Ein auke i mjølkekvoten for enkeltbruk på 125 000 liter gjev høve til stordriftsfordelar. Aktivitetskravet til samdrifter vert avvikla, og ein forbetrar vilkåra for samdrifter. Det vert også ei friare omsetjing av mjølkekvotar. Inntil 60 pst. av mjølkekvoten kan no seljast i marknaden innan kvart fylke, til fritt avtala pris - ei dobling i høve til i dag. Østfold, Vestfold, Oslo og Akershus vert slegne saman til éin mjølkeregion, slik at mjølkekvotane kan seljast og kjøpast i heile denne Oslofjordregionen. Etter Høgre sitt syn slepp Regjeringas landbrukspolitikk bonden fri, og gjev bønder høve til å driva meir lønnsamt, anten ved å driva større bruk eller ved å satsa på nisjeproduksjon. Som eit resultat av strukturutviklinga har talet på jordbruksbedrifter gått ned med 40 pst. i perioden 1989-2003, altså i ein periode med skiftande regjeringar, med deltaking frå både Arbeidarpartiet, Senterpartiet, Venstre, Kristeleg Folkeparti og Høgre. Reduksjonen har relativt sett vore størst på Austlandet og i Nord-Noreg. Jordbruket stod for 3,6 pst. av samla sysselsetjing i 2003. Arealet på dei bruka som går ut av drift, vert i hovudsak overteke av andre bruk, anten ved sal eller ved utleige. Dei siste fem åra er reduksjonen i totalt jordbruksareal estimert til 0,2 pst. Reduksjonen i jordbruksarealet kjem av reduksjonen i arealet med korn og andre åkervekstar, og har i hovudsak komme på Austlandet. Effektivisering og strukturrasjonalisering vil over tid gje reduksjon i kostnadene i vareproduksjonen. Dette er naudsynt for at jordbruket skal vera konkurransedyktig i ei framtid med aukande handel og internasjonalisering i industri- og handelsledda, og skal framleis vera i stand til å produsera dei fellesgoda som er hovudgrunngjevinga for overføringsnivået. Internasjonale forhold legg i aukande grad føringar for utviklinga av den nasjonale landbrukspolitikken. Spesielt vil ein ny WTO-avtale kunna få stor innverknad på utforminga av landbrukspolitikken framover. Dette vil sannsynlegvis gjelda både nivået på tilskotsordningane, innrettinga og marknadsordningane. Sjølv om det er uklart på kva tidspunkt ein ny WTO-avtale vil vera klar, og kva omfang han vil få, synest retninga å vera klar. Forhandlingsleiaren for jordbruk har nett vore på besøk her på Stortinget. Ambisjonen hans er å ha eit rammeverk for ein avtale klart i slutten av juli. Dette er ein ambisjon medlemslanda i WTO støttar. Regjeringa meiner gradvise tilpassingar i ein slik situasjon er eit viktig bidrag til at det norske landbruket i framtida skal kunna oppfylla samfunnsoppgåvene sine. Sjølv om foredling og omsetning av jordbruksvarer i hovudsak ligg utafor jordbruksavtalen sitt verkeområde, er foredlings- og omsetjingsledda viktige både for sysselsetjing og verdiskaping og for inntektsmoglegheitene i jordbruket. Store delar av næringsmiddelindustrien er basert på norsk råstoff, samstundes som han i aukande grad er eksponert for internasjonal konkurranse. Det vil vera særs alvorleg for norsk landbruk om norsk næringsmiddelindustri skulle verta utkonkurrert. Høgre er difor glad for at dette oppgjeret berre inneber ein marginal auke i målprisane, og at det er ein reduksjon i målprisane på dei fleste kjøttvarer. Det er mange andre område ein gjerne skulle ha komme inn på, men tida strekk dessverre ikkje til. Eg vil til slutt berre kort nemna økologisk landbruk. Marknadsutviklinga for dei fleste økologiske varene er ikkje tilfredsstillande. Eg trur ein delvis kan forklara dette med ein generelt høg tillit i det norske folk til måten norsk landbruk blir drive på.