Olav Akselsen (Arbeiderpartiet), 2003-12-09:
Eg skal avgrensa merknadene mine til spørsmålet om Statkraft. Statkraft er Noregs tredje største selskap. Statkraft har ein verdi som tilsvarar 10 pst. av petroleumsfondet. Statkraft er Noregs desidert største kraftprodusent. Statkraft er i realiteten det einaste norske selskapet som spelar ei rolle i den nordiske energimarknaden. Stortinget har fleire gonger diskutert og har gjeve støtte til Statkrafts strategi. Stortinget har slått fast at Statkraft skal bli ein leiande aktør i den nordiske marknaden, og at selskapet skal vera leiande innan fornybare energikjelder som m.a. vind- og vasskraft. Desse målsetjingane frå Stortinget krev kapital. Det er ei stor omstrukturering innanfor kraftbransjen, og for å vera med der må ein ha pengar til å driva oppkjøp. Men nye investeringar i ny kapasitet krev kapital. Mellom anna er det slik at det å byggja vindkraft kostar pengar. Den situasjonen som Statkraft er i i dag, gjer den satsinga som Stortinget tidlegare har sagt at me ønskjer på dette området, umogleg. Selskapet treng kapital, og for å nå dei målsetjingane Stortinget tidlegare har trekt opp for selskapet, har ein fleire gonger gjeve selskapet denne typen kapital, seinast våren 2001. Det har vore stor semje her i salen om den rolla Statkraft skal spela. Unntaket har vore Høgre og Framstegspartiet, som har hatt som mål å privatisera dette selskapet – helst snarast mogleg. Desse partia har tidlegare òg røysta mot kapitalpåfylling. No ser det ut som om Framstegspartiet har skifta syn. Det er eg sjølvsagt glad for. Det som eg er mindre glad for, er at det ser ut som om dei òg har skifta plass med Kristeleg Folkeparti, som i denne omgangen ikkje stiller opp slik som dei tidlegare har gjort. Eg tolkar det slik at her har Kristeleg Folkeparti ofra eit område der dei tidlegare har hatt eit offensivt syn. Mens Stortinget og tidlegare regjeringar har hatt store ambisjonar for Statkraft, synest det som om Regjeringa, med næringsministeren i spissen, berre har ein ambisjon, nemleg å visa at staten er ein dårleg eigar. Det må eg seia at næringsministeren har lukkast særdeles godt med. Det er no snart to år sidan Næringsdepartementet sjølv varsla Stortinget om at dei ville koma med ei eiga sak om Statkraft. Det skulle skje i løpet av 2002. Denne saka har enno ikkje kome. For over eit år sidan søkte Statkraft om kapitalpåfylling. Dei har enno ikkje fått svar. Bortfall av statsgarantiar og brot med vedteken utbytepolitikk har sett selskapet i ein situasjon der dei ikkje kan følgja opp tidlegare stortingsvedtak. Selskapet har i dag ikkje økonomi til å delta i den omstruktureringa som skjer i Noreg og i resten av Norden. Derimot har Statkrafts utanlandske konkurrentar pengebøkene sine fylte opp. Statkraft har heller ikkje pengar til nødvendige nyinvesteringar i Noreg, noko som m.a. har gjort at dei har mått leggja planane sine om å spela ei aktiv rolle for å byggja ut vindkraft, i skuffen. Stortinget har tidlegare sett som mål å byggja 3 TWh med vindkraft innan 2010. Denne målsetjinga er heilt urealistisk utan Statkrafts deltaking. I juni i år vedtok Stortinget å be Regjeringa tilføra Statkraft ny eigenkapital for å styrkja selskapet. Dette vedtaket har Regjeringa ikkje følgt opp. Ein del av motivasjonen bak vedtaket i vår var at då var eit av dei største norske kraftselskapa, Hafslund, til sals. For at det òg skulle vera norske tilbydarar, meinte me i Arbeidarpartiet det var nødvendig med ein del tiltak. Eitt av dei tiltaka var kapitalpåfylling i Statkraft. Ei slik påfylling kunne gjera selskapet i stand til å by på dette eller på andre norske selskap som ville koma til sals. Per i dag er det ingen store norske selskap som er lagde ut for sal. Regjeringa har no varsla at dei utpå nyåret vil koma med ei eiga sak om Statkrafts situasjon. Eigenkapitalsituasjonen i Statkraft vil vera ein viktig del av den saka. Me i Arbeidarpartiet vil då undersøkja og vurdera spørsmålet om ytterlegare kapitalpåfylling. Arbeidarpartiet har lenge satsa på at Statkraft skulle vera det viktigaste verktyet for å demma opp mot utanlandsk eigarskap i norsk vasskraftsektor. Slik vil det framleis vera, men me innser òg at Statkraft åleine ikkje kan gjera den jobben. Me må derfor satsa på at dei regionale selskapa skal kunna spela ei rolle. Me har òg ønskt ei vurdering av om staten direkte kan spela ei rolle for å ta vare på desse interessene. Dette er ein modell me har hatt stort hell med på norsk sokkel, der staten gjennom SDØE faktisk er den største eigaren. Eg sa i innleiinga at Statkraft er eit av Noregs absolutt viktigaste selskap. Eg er heilt samd med saksordføraren i at dette selskapet ikkje burde bli behandla gjennom eit Dokument nr. 8-forslag eller på den måten som fleirtalet no gjer. Problemet er at Regjeringa ikkje har gjeve oss noko alternativ. Dei har lovd å koma med saker, men har stadig vekk late vera å gjera det. I mellomtida har problema for selskapet tårna seg opp. Derfor er det Regjeringa som må ta ansvaret for at Stortinget i dag vel denne forma for kapitalpåfylling. For oss i Arbeidarpartiet er det viktig at dette store selskapet ikkje blir ein politisk kasteball. Det er eit ansvar som me alle har. Det er derfor eg har valt å vera mild i tonen i mitt innlegg her i dag. For viss eg hadde sagt det eg eigentleg meiner om den måten me har opptredd på overfor dette selskapet, trur eg kanskje det kunne ha gjort det vanskelegare å oppnå semje framover. No er det slik at Regjeringa har varsla ei eiga sak om Statkraft. Arbeidarpartiet vil ha ein ambisjon knytt til den behandlinga, nemleg at me på dette området skal kunna skapa ro, få ei semje som gjer at selskapet veit kva dei har å retta seg etter, og ikkje slik som no, då dei med stor bekymring og uro går kvart enkelt statsbudsjett i møte. Men viss ein skal oppnå den semja, kan ikkje Arbeidarpartiet bidra til det åleine. Ein er òg avhengig av at andre stiller opp. Eg vil minna om at dei partia som tidlegare har utgjort fleirtalet og støtta opp om den strategien me har valt for Statkraft, framleis har fleirtal i denne salen. Eg vil håpa at ikkje Høgre nyttar denne sjansen til å prøva å trumfa igjennom det som er deira politikk, for dei står altså for mindretalet sin politikk på dette området. Eg håpar at Kristeleg Folkeparti gjer ein innsats, at dei står ved tidlegare vedtak og på den måten bidreg til at me på nytt kan skapa ro rundt selskapet, og dermed gje dei ein moglegheit til å gjera den jobben Stortinget tidlegare har sagt at dei skal gjera.