Torgeir Knag Fylkesnes (Sosialistisk Venstreparti), 2015-05-21:
SV støtter forslaga frå Arbeidarpartiet. Dei tar sjølvsagt ikkje tak i alle utfordringane for yrkesfag, men er eit steg på vegen. Svært mange av forslaga er også frå vår felles regjeringsperiode, tiltak som blei varsla av våre kunnskapsministrar, men som den sitjande regjeringa ikkje har kome i gang med, så her treng vi god, gamal gjennomføringskraft. Viss vi eit lite augeblikk zoomar ut på kva situasjonen her er: Halvparten av alle elevar vel fag- og yrkesutdanning. Kvart år begynner rundt 30 000 elevar på yrkesfaglege utdanningsprogram, og tal frå Statistisk sentralbyrå viser at det etter fem år berre er ein tredjedel av desse som har oppnådd fagbrev. Nokre av dei har i mellomtida valt studieførebuande løp, men til slutt er det altså om lag 13 000 personar som ikkje har nokon som helst form for brev, vitnemål eller bevis på at dei har ein kompetanse etter meir enn ti år i norsk skule. Det talet, 13 000, er altså det same som den samla befolkninga i Alta eller Lillestrøm eller Steinkjer – kvart år. Det seier mykje, og det er ei tapt moglegheit. Det seier mykje om norsk utdanning generelt, at ho ikkje er tilpassa alle. Frå SVs perspektiv meiner vi at vi treng meir tilpassa opplæringsløp tidleg i utdanninga, større moglegheiter til variert undervisning heile vegen. Praktisk-estetiske fag er dyre, men å miste alle som mistar motivasjonen av teoritunge fag, er enda dyrare. Vi treng fleire lærarar med ulik kompetanse. Dette er ein av grunnane til at SV går så hardt inn for fleire lærarar i norsk skule. Ikkje berre vil det føre til meir tilpassa opplæring, og at fleire får moglegheit til tidleg å meistre ting som dei er interesserte i, det vil også kunne gjere at vi kan tilpasse heile opplæringsløpet mykje meir til kvar enkelt elev allereie frå starten av. Vi treng rett og slett ein skule der heile mennesket blir utfordra, kor målet ikkje er instrumentelt å mate elevar med informasjon, men som appellerer til det kreative og det skapande mennesket, både teoretisk, praktisk, estetisk og eventuelt på andre måtar. Dei 13 000 seier også masse om fag- og yrkesutdanning spesielt. Vi veit at vi har utfordringar knytte til sjølve utdanninga. Fellesdelen på yrkesfaga er den største enkeltårsaka til at mange fell ut. Burde vi kanskje ha avvikla han og erstatta han med ein langt meir praksisnær fellesdel? Det ville ha kosta, men det ville kanskje ha vore verdt det. Yrkesfaglærarutdanninga må bli meir attraktiv. Vi bør kanskje sjå på om løns- og arbeidsvilkår for å ta den viktige jobben som yrkesfaglærar står i stil med det viktige samfunnsoppdraget. Vidare er det i mange bransjar store problem med å skaffe nok lærlingplassar. Dette er skammeleg. Her ligg ei stor forplikting på alle. Vi kan ikkje snakke om auka rekruttering til utdanninga utan å kunne gi alle eit relevant og godt lærlingtilbod. Så til slutt: Diskusjonane om yrkesfag har ein tendens til å eksistere i eit eige lite rom, i ein eigen liten kontekst. Men det vi ser no i norsk økonomi, frå situasjonen da statsbudsjettet blei lagt fram i oktober i fjor, og til det vi ser no i mai 2015, er to heilt forskjellige verder. Ingen ante at den krisa som no har kome i oljenæringa, skulle oppstå. Ingen såg det på førehand. Det kom som eit sjokk på oss alle. Da burde ein ha forventa, i behandlinga av eit revidert budsjett, at regjeringa kom med kraftfulle tiltak for å møte den alvorlege situasjonen heile den norske økonomien står i. Da burde vi, som ansvarlege for utdanningsfeltet for våre respektive parti, kunne forvente ein utdanningsminister, ein kunnskapsminister som på sitt felt gjer sitt for å møte dei utfordringane. Vi kunne førestilt oss ein auke av studieplassar, ei kraftfull nasjonal satsing på yrkesfagutdanninga, noko som verkeleg hadde overrumpla Stortinget i tyngde og kraft. I staden skjer det ingenting på dette feltet. Det er akkurat som at det ein sa i statsbudsjettet i oktober 2014, framleis står ved lag. Verda har forandra seg, men regjeringa står heilt stille. Her har ein enorme moglegheiter til å møte ei stor utfordring for norsk økonomi, og så blir det forspilt.