Rita Tveiten (Arbeiderpartiet), 2001-06-07:
Stortinget har nyleg høyrt fiskeriministeren si utgreiing om lovkrenkingar i fiskerinæringa, og debatterte same temaet den 8. mai. Debatten den gongen viste stor semje, og i dag følgjer Stortinget opp med ei rekkje endringar i lov om saltvassfiske og i lov om omsetjing av råfisk. Eg vil understreka at komiteen er samstemt i denne saka, noko som er ein stor styrke når ein tenkjer på kor høgt lydnivået kring fiskefusksakene har vore i media og elles dei siste månadene. Fiskeressursane våre høyrer til det norske folket i fellesskap. Kven som har rett til å fangsta på desse ressursane, er regulert gjennom fiskerilovgjevinga vår. Ved handsaminga av St.meld. nr. 51 for 1997-1998, om Perspektiver på utvikling av norsk fiskerinæring, uttalte Stortinget at Noreg skal vera fremst i verda når det gjeld m.a. fiskeriforvalting. Noreg er eit lite land, men ei stormakt når det gjeld fiskeri, medrekna at me er ein av verdas største eksportørar av sjømat. Det er klår samanhang mellom det å lukkast med marknadsarbeidet og det at det er tiltru til dei forvaltingsregima me nyttar oss av i Noreg. Det er vidare heilt avgjerande for kvotetilrådingane frå år til år at utrekningsmodellane vert fylde med pålitelege og fullstendige data. Uregistrerte uttak gjer eit slikt arbeid umogeleg, noko som er heilt uakseptabelt. Det slår dessutan tilbake på næringsutøvarane ved at det før eller seinare kan bety ei krise ved at ulike fiskebestandar syner eit så lavt nivå at det kan verta nødvendig med dramatiske kutt i kvotetilrådingane – og i verste fall full stopp i det aktuelle fisket. Det er positivt at det no vert innført ei ordning der fiskarar og mottak på land eller fartøy som tek imot fangsten, må ferda ut og underskriva eit dokument med relevante opplysingar – ein landingssetel – også når fisken vert levert med tanke på at omsetjinga skal skje på eit anna tidspunkt enn landingstidspunktet. Eit døme kan vera levering til eit frysehotell. Heile poenget er at myndigheitene må ha kunnskap om den mengda fisk som faktisk er tatt opp, for å kunna utøva ei forsvarleg forvalting av fiskeressursane våre. Det er grunn til å minna om at dei levande marine ressursane er fornybare, men ikkje uuttømmelege, og at hausting og anna verksemd difor må utøvast og regulerast både på kort og lang sikt. Dette står og fell med haldningane knytte til hausting av levande ressursar i eit langsiktig perspektiv. Eg meiner departementet bør vurdera å innføra eit eige ressurssertifikat for den som sit med ansvaret om bord på det einskilde fiskefartøyet. I dag trengst det eit utvida kompetansefelt for å styrkja haldningane knytte til utnytting av våre marine ressursar. Ein måte å gjera dette på er å stilla krav om også fiskerifagleg kompetanse i tillegg til den reint navigasjonsmessige. I arbeidet med å skjerpa kontrolltiltaka er det bruk for ein del større og mindre endringar i fleire lover innan fiskerilovgjevinga. Ein samla komite legg til grunn at den fiskerilovgjevinga me endar opp med, skal ha nødvendig legitimitet og vera av eit omfang og på eit detaljeringsnivå som både sikrar ei berekraftig ressursforvalting og er utforma slik at fiskarane har høve til å halda seg innanfor lova i det som er normal utøving av deira virke. Det same må gjelda andre yrkesutøvarar innan fiskerinæringa, t.d. i fiskemottaka. Det må takast i bruk eit sett av reaksjonsmåtar i arbeidet med å koma fiskefusket til livs, og sanksjonane må stå i forhold til lovbrota. Sanksjonane må klart avspegla at kostnadene ved å bryta regelverket er større enn vinsten av slik verksemd. Det må nyttast strenge sanksjonar når tillitsbrotet mellom fellesskapet og den einskilde konsesjons- og løyvehavar er av særleg grov karakter. Sanksjonen kan i slike tilfelle òg vera at løyve til å kjøpa fisk, driva fiske eller anna tilknytt aktivitet vert inndrege for kortare eller lengre tidsrom, eller på permanent basis. Det er grunn til å minna om at slike reaksjonar har det vore veldig få av til no. Det er naturleg at fiskeriverksemder, anten dei er å finna til sjøs eller på land, må omfattast med same form for innsyn som andre verksemder, også når det gjeld bakomliggjande dokumentasjon av forretningsdrifta. Det same gjeld straffereaksjonar. Dette er ei naturleg utvikling ettersom fiskerisektoren er forventa å få ei rivande utvikling i åra som kjem, men det vil ikkje vera fri etableringsrett, jf. både deltakarlova og råfisklova. Spelereglane skal altså vera tydelege, slik at næringsutøvarane og samfunnet har klart føre seg kva som er kontrakten dei imellom.