Sveinung Rotevatn (Venstre), 2016-04-05:
Arbeidsmiljølova § 14-12, andre avsnitt, opnar for at tariffbundne verksemder, etter avtale med fagforeining, kan leige inn personell frå bemanningsbedrifter utover hovudregelen i lova om midlertidig behov. Forslaget vart teke inn i lova i 2000 og var den gongen ei oppfølging av det samrøystes forslaget frå Blaalid-utvalget om å gje lokale partar større høve til å inngå avtale om innleige. Den aktuelle føresegna har ikkje vore mykje brukt, men har i ein del tilfelle vore ein nyttig nødventil for å sikre løysingar som er i både arbeidstakars og arbeidsgjevars interesse i usikre tider. Typisk har dette vore aktuelt hos industribedrifter i distrikta som har hatt utfordringar knytte til det å skaffe tilstrekkeleg kvalifisert arbeidskraft. Forslagsstillarane hevdar at årsaka til at talet fast tilsette hos dei store entreprenørane i Oslo-regionen har falle sidan 2007, har samanheng med at talet på innleigde arbeidstakarar frå bemanningsbransjen har auka rikeleg. Forslagsstillarane meiner at denne utviklinga fører til sosial dumping og føreslår å oppheve paragrafen eg har beskrive. Venstre er ueinig i problemomtalen, og vi støttar heller ikkje forslaget. For det første er det ikkje dokumentert at ordninga truar hovudregelen om fast tilsetjing i Noreg. For det andre stemmer det ikkje at det har vore ein formidabel vekst i bemanningsbransjen på dette området. For det tredje blir paragrafen om utvida høve til innleige først og fremst nytta i andre delar av arbeidslivet enn i entreprenørbransjen, og ei oppheving av dette høvet vil difor ramme heilt andre område i norsk næringsliv enn det som er målsetjinga til forslagsstillarane. For det fjerde er eg ikkje einig i at bruken av innleigd arbeidskraft frå seriøse bemanningsbedrifter på generelt grunnlag fører til sosial dumping i norsk arbeidsliv, og for det femte er forslaget basert på ein såkalla rapport frå Manifest senter for samfunnsanalyse som inneheld så mange feil og fantasifulle omskrivingar av verkelegheita, at det vil gå utover mi tildelte taletid å gå gjennom alt. Eg får nøye meg med å seie at ein treng ikkje ta alt som fell ned i posthylla, for god fisk. Aktiviteten i bemanningsbransjen utgjer i dag i overkant av 1 pst. av alle årsverk i Noreg. Dette talet har halde seg ganske konstant over mange år. I 2008–2009 førte finanskrisa til full stopp i entreprenørbransjen. Leveransane frå bemanningsbransjen fall med 50 pst. Då marknaden tok seg opp igjen, vart det også vekst i bruken av innleige. Bakgrunnen var primært at ein ikkje klarte å finne nok kvalifisert arbeidskraft i Noreg og difor måtte hente inn personell frå andre EU/EØS-land. Denne veksten fortsette fram til 2013, då ein innførte likebehandlingsprinsippet, som følgjer vikarbyrådirektivet. Likebehandlingsprinsippet førte til at personell som arbeider via eit bemanningsbyrå, har rett til same løns- og arbeidsvilkår som om dei var tilsette hos innleigebedrifta. Dette var ei viktig lovendring for å sikre like arbeidsvilkår mellom vanlege arbeidstakarar og innleigd personell. I dag blir likebehandling rekna som oppfylt ved at dei innleigde er omfatta av ein tariffavtale inngått mellom bemanningsbyrået og ei fagforeining med minst 10 000 medlemer. Etter innføring av likebehandlingsprinsippet steig kostnadane ved innleige, naturlig nok, særleg for dei store entreprenørane som hadde inngått gunstige lokale avtalar med sine tilsette. Desse entreprenørane avgrensa då si innleige, men auka derimot bruken av m.a. utanlandske underentreprenørar, som hadde eit lågare kostnadsbilde enn dei store entreprenørane. I 2014 gjekk difor bruken av innleige endå meir ned, og i 2015 vart det omsett 11,5 pst. færre timar innanfor dette området enn året før. Mykje talar for at forslagsstillarane blandar bemanningsbransjen saman med underentreprenørverksemd. Det er ei heilt vanleg misforståing blant folk å oppfatte underentreprenørar med utanlandsk arbeidskraft som bemanningsbedrifter – tydelegvis også blant stortingsrepresentantar. Men forskjellen er som følgjer: Bemanningsbedrifter leverer personell som går inn under kundens arbeidsleiing, men dei tek ikkje ansvar for resultatet av arbeidet. Gjer dei det, er dei ikkje ei bemanningsbedrift, men ein underentreprenør. Bemanningsbedrifter er nøydde til å følgje likebehandlingsprinsippet. Det gjer ikkje underentreprenørar og kan slik sett tilby dårlegare arbeidsvilkår. For ein utanlandsk bygningsarbeidar som kjem til Noreg, er det difor, etter mitt syn, mykje tryggare å arbeide via ei velregulert bemanningsbedrift enn hos ein underentreprenør som med vitende omgår regelverket, dersom det er tilfelle. Eg meiner at bemanningsbransjen er ein god inngang til arbeidslivet, og i dei tider vi no opplever, med auka arbeidsløyse, kan han også vere ein god mellomstasjon mellom arbeidsløyse og nytt, fast arbeid. På den måten kan bransjen vere ein god bidragsytar ved den omstillinga som Noreg skal gjennom. Forslaget frå Senterpartiet vil vere det stikk motsette.