Reidar Sandal (Arbeiderpartiet), 2003-11-28:
Framstegspartiet har lagt fram eit forslag om å innføre fri kommunal skattøyre og statleg stykkprisfinansiering av dei primære velferdstenestene. Det er eigentleg ikkje noko overraskande i det. I Stortinget har vi i lengre tid høyrt representantar frå Framstegspartiet argumentere for liknande synspunkt. Eg konstaterer at Framstegspartiet er heilt isolert i denne saka. Partiet har ikkje tilslutning frå noka anna gruppering. Innstillinga fortel oss at eit breitt fleirtal i Stortinget aktivt avviser forslaget. Forslagsstillarane argumenterer mot rammefinansiering, som vi har i dag. Faktisk er det slik at dette er den viktigaste finansieringsforma for kommunesektoren. Ho har svært brei tilslutning her i huset. Framstegspartiet er på kollisjonskurs med resten av Stortinget når det blir hevda at rammefinansieringa fører til spelsituasjonar. At det til tider kan vere spenningar i kampen om midlar til ulike kommunale velferdsoppgåver, spenningar som ofte går mellom ulike forvaltningsnivå, er ikkje noko bevis på at Framstegspartiets påstand er rett. I eit ope og demokratisk system må vi leve med denne striden, denne kampen om midlane. Statleg stykkprisfinansiering av dei grunnleggjande velferdsoppgåvene er eitt av hovudpunkta i Framstegspartiets forslag. Det er opplagt at eit slikt system vil svekkje kommunane si rolle som den sentrale aktøren når tenester skal produserast. Når kommunane skal vere eigar av grunnskulen og stå for drifta av han, når kommunane skal vere ansvarlege for eldreomsorga rundt om i landet, må det vere rett å la kommunane bestemme korleis tilbodet skal finansierast og styrast. Eg er overtydd om at forslaget frå Framstegspartiet i sin tur vil gjere det vanskeleg for kommunane å planleggje og styre velferdstilbodet til innbyggjarane. Den klare effekten av forslaget vil vere framandgjering for kommunepolitikarar og kommunalt tilsette som arbeider på feltet. Forslagsstillarane gjer det til eit poeng at det kommunale sjølvstyret må få eit reelt innhald. Det blir m.a. peikt på at veljarane og lokalpolitikarane skal få auka styringskontroll. Effekten av Framstegspartiets forslag blir den motsette. Lokalpolitikarane får mindre å seie enn no når velferdstilboda skal bestemmast. Det vil gjelde innhald, omfang og kvalitet. Også det vil vere eit klart tilbakesteg. Arbeidarpartiet har sterk tru på at utforminga av tilboda til elevane i grunnskulen og til personar som treng eldreomsorg, i størst mogleg grad skal skje lokalt. Storsamfunnet må fastleggje dei ytre rammene og vere med på å skaffe ei tilfredsstillande finansiering for å sikre likeverdige tilbod. Men eit marknadsinspirert system, slik Framstegspartiet foreslår, vil vi arbeide aktivt imot. Fri kommunal skattøyre er det andre hovudpunktet i forslaget frå Framstegspartiet. Forslagsstillarane er einsidig opptekne av at det tenkte systemet skal gi større inntekter til kommunane. Mange kan nok i første omgang la seg fascinere av den tanken. Det poenget som Framstegspartiet ikkje reflekterer over, er den verknaden forslaget vil få for dei skattesvake kommunane. Dei har få ressursar å ause av. Dei har små moglegheiter til å hente større gevinstar frå innbyggjarane sine. Dei vil i alle fall komme til kort i finansieringa av lokale tilbod i forhold til dei skattesterke kommunane. Eit system med fri kommunal skattøyre vil redusere staten si moglegheit til å jamne ut inntektene og utgiftene mellom kommunane. Sjølv om det finst svake sider ved inntektssystemet vårt, har det iallfall ein viss solidarisk funksjon. Det skaper definitivt større likskap mellom kommunane og er med på å skaffe innbyggjarane meir likeverdige tilbod. Sjansen for å få til ein slik utjamnande effekt vil bli vesentleg svekt med Framstegspartiets forslag. Mykje av filosofien bak forslaget frå Framstegspartiet er utan tvil å få innført ei marknadstilpassa løysing. Det må partiet få lov til å meine. Men det er gledeleg at eit breitt fleirtal i Stortinget avviser forslaget. Arbeidarpartiet meiner vi skal ha god politisk styring med dei grunnleggjande velferdstilboda våre. Det oppnår vi ikkje ved å støtte forslaget frå Framstegspartiet.