Erling Sande (Senterpartiet), 2005-12-13:
I valkampen sa vi i Senterpartiet til veljarane våre at vi ville arbeide for ei målretta satsing på kultur og frivillig arbeid. Grunnlaget for ei slik satsing var allereie lagt gjennom samarbeidet med Arbeidarpartiet og SV om Kulturløftet. Det er svært gledeleg, vil eg seie, at satsinga på kultur og frivillig arbeid kjem tydeleg til syne allereie i det fyrste budsjettet frå den nye regjeringa. Senterpartiet ser dette som eit viktig steg på veg mot målet om eit mangfald av ulike kulturtilbod og kunstnarlege uttrykk over heile landet. Vi bur i eit land der mange nyttar delar av tida si på frivillig arbeid. Gjennom verv i lag og organisasjonar, dugnader, folkemøte, kyrkjeleg aktivitet, kulturelle tilstellingar og idrettsarrangement gjer mange menneske ein stor innsats. Dei gjer livet rikare for seg sjølve og for andre. Det frivillige arbeidet er ein viktig byggjekloss i mange lokalsamfunn. Vi veit at tre av fire nordmenn er med i ein frivillig organisasjon, og nesten halvparten av oss er med i minst to. Dei frivillige organisasjonane produserer varer og tenester til ein verdi av om lag 38 milliardar kr og sysselset 54 000 personar i lønt arbeid. I tillegg blir det utført 100 000 ulønte årsverk i regi av ideelle organisasjonar. Dette gjer at vi er eit av dei fremste landa i verda på frivillig arbeid. Men i mange land er frivilligheita i stor endring. Harvard-professor Robert D. Putnam viser i boka «Bowling alone» korleis det sivile samfunnet og den sosiale kapitalen dette produserer, har blitt redusert dei 25 siste åra i USA. Deltaking i lag og organisasjonar er meir enn halvert, involvering i det lokale samfunnslivet er redusert med 35 pst., og den delen av inntekta amerikanarane gjev som gåve til dei frivillige organisasjonane, har gått ned med om lag ein tredel. Vi treng å føre ein politikk som tek høgd for den utviklinga som skjer i frivillig sektor, slik at vi kan demme opp for denne typen utvikling òg her i landet. Vi treng å føre ein politikk som er offensiv, og som styrkjer den frivillige sektoren. Då må vi auke innsatsen for å forenkle og avbyråkratisere arbeidet i frivillige organisasjonar. Eg er glad for at vi har fått ei regjering som viser stor vilje til å ta fatt på dette arbeidet, m.a. ved å fullføre arbeidet med eit frivilligheitsregister. Det er òg svært gledeleg at Regjeringa har starta på arbeidet med å auke støtta til dei frivillige organisasjonane. Frifond-potten er auka, og vi har auka overføringane til frivilligheitssentralane. Dette er viktige grep, som viser at ein ynskjer å gå i motsett retning av den førre regjeringa. Bondevik II kutta i den delen av Frifond-løyvinga som gjekk direkte over statsbudsjettet, stikk i strid med det som var intensjonen. Samtidig stod Bondevik-regjeringa ansvarleg for ein kommuneøkonomi som gjorde at kommunane stadig måtte kutte i viktige velferdsoppgåver. Dette har òg ramma det lokale kulturtilbodet mange stader og har ført til at mange unge rundt om i landet har fått eit dårlegare kulturtilbod. For Senterpartiet har det vore viktig å snu utviklinga på dette feltet. Styrkinga av Frifond i lag med ei kraftig styrking av kommuneøkonomien har vore ein viktig bit av dette arbeidet. Senterpartiet vil at det skal spire i kultur- og organisasjonslivet over heile landet. Vi veit at når kommunane får meir pengar, blir det òg lettare å prioritere kultur lokalt. Med ei satsing på kultur bidreg vi til at fleire får meir å leve for, ikkje berre leve av. Eg har brukt mykje av dette innlegget til å snakke om frivillig arbeid. Men i Senterpartiet gleder vi oss sjølvsagt like mykje over det vi i lag med våre regjeringspartnarar har fått til på andre område i kulturpolitikken: styrking av norsk film, auka innsats innan formidling av musikk, dans og teater, innkjøpsordning for instrument til korpsa, og vi har sikra starten på arbeidet med å få på plass eit nynorsk digitalt leksikon. Mykje av dette gjorde representanten Gjul greie for i innlegget sitt. Tidlegare kulturminister Valgerd Svarstad Haugland sa om Kulturløftet at det var å slå inn opne dører. Eg er stolt av at den nye regjeringa i løpet av nokre få veker har opna dører for 168 mill. kr og dermed gjort kultur meir tilgjengeleg for folk. Dette er satsingar som dei tidlegare regjeringskameratane i Høgre, Venstre og Kristeleg Folkeparti ikkje hadde råd til for nokre veker sidan. I dag er dei likevel ivrig med på å fordele kulturpengane som sentrum-venstre-regjeringa har fått på plass. Det er ingenting som gleder oss meir enn det.