Erling Sande (Senterpartiet), 2012-06-11:
Arbeidet med å unngå menneskeskapte klimaendringar er ei av dei største globale utfordringane i vår tid. Rapportane til det internasjonale klimapanelet viser at vi er nasjonale folkevalde i ei tid då det blir gjort avgjerande val for framtida – val som kjem til å forme framtida, val som vil kunne vere avgjerande for dei rammene og livsvilkåra komande slekter har å halde seg til. Nokon spør kanskje: Gjeld ikkje dette alle politiske område? Jau, i alle fall mange, men det er ikkje på alle politikkområde at feil val er så vanskelege å snu, at konsekvensane blir så vanskelege å rette opp. Den grøne tråden gjennom senterpartihistoria er forvaltartanken: Vår forvalting skal handle om å overlevere jorda i minst like god stand til neste generasjon som vi sjølve overtok ho i, at dei vurderingane og vala vi gjer, skal gjerast med tanke på dei komande slekter og ikkje byggje på mål om kortsiktig gevinst. Når tidsdimensjonen blir lagd til, er det mange reknestykke som endrar seg, og ein del økonomar får problem med å få likningane sine til å gå opp. Men det er slett ikkje noko nytt at langsiktige satsingar svarar seg – også økonomisk – og det er heller ikkje noko nytt at jakta på kortsiktig gevinst gjev konsekvensar for dei som kjem etter. Vi har etter kvart nok tilgjengeleg kunnskap om menneska sin aktivitet og den påverknad det har på klimaet på jorda, til at dette åleine bør føre til ein offensiv global klimapolitikk. Det er rett – som også Framstegspartiet seier – at vi ikkje veit alt, men det talar ikkje for ikkje å gjere noko; det talar jo tvert om for å leggje føre-var-prinsippet til grunn. Samla sett gjev forvaltartanken og føre-var-prinsippet Senterpartiet den ideologiske og politiske forankringa som vi treng for å delta i utforminga av ein offensiv klimapolitikk. Vi bur i eit land som har enorme naturressursar, både fossile og fornybare. Vi har bygd opp det velstandsnivået vi har, m.a. ved å selje fossil energi. Etter Senterpartiet sitt syn gjev dette oss eit særleg ansvar for å bidra til å utvikle teknologi for å redusere klimabelastinga ved bruk av fossil energi. Klimafondet, som etter kvart skal utgjere 50 mrd. kr, er ein viktig del av teknologisatsinga. For Senterpartiet er dette eit av dei viktigaste elementa i klimameldinga: Klimautfordringa er reell og må møtast gjennom tiltak, men det ligg store næringsmessige moglegheiter i utviklinga av ny teknologi for ei ny grøn framtid. Vi har eit stort ansvar for å sikre at norsk næringsliv har verktøy til å gjennomføre ei omstilling til eit grønare næringsliv – på ein slik måte at det også dukkar opp interessante forretningsmoglegheiter. Det er rett det som saksordføraren seier: Vi løyser ikkje klimaproblem med å føre ein politikk som gjer at verda sin reinaste kraftforedlande industri flyttar ut av landet og legg om til fossile energikjelder. Noreg har eit stort uutnytta potensial innafor fornybar energi. Senterpartiet meiner det er rett å ta i bruk meir av denne, anten vi snakkar om vasskraft, vindkraft eller bioenergi. I tillegg har vi store ressursar innan energiformer og teknologiar som enno ikkje er kommersielt lønsame. Eit viktig bidrag til klimaarbeidet må òg vere å ta i bruk meir av desse ressursane gjennom produksjon og teknologiutvikling. Vi har lange tradisjonar for dette, vi har kunnskap om både produksjon og bruk av elektrisk kraft – og denne må vi vidareutvikle. Dette utelukkar ikkje ein offensiv politikk når det gjeld energieffektivisering. Klimameldinga varslar ei tydeleg satsing både på jernbane, kollektivtransport og tilrettelegging for gåande og syklande. Med den folketalsauken som er varsla i storbyane våre, er det svært viktig – som fleirtalet peikar på – at transportveksten skal kome gjennom kollektivtransport, sykkel og gange. Det er viktig for framtida til og miljøet i byane, men også for resten av landet, der vegmidlar framleis er viktige. Om Framstegspartiet og representanten Amundsen reelt var opptekne av fordeling av vegmidlar, måtte det jo vere i interessa hans nettopp å sikre at ikkje folketalsveksten i dei store byane og transportveksten som følgje av det skal løysast gjennom vegtrafikk, men tvert imot takast gjennom offensive tiltak på kollektivtrafikk og sykkel t.d. Satsinga på elbil blir vidareført og spissa, og det er vi i Senterpartiet nøgde med. Eg reknar med at samferdselsministeren kanskje går nøyare inn på tiltaka innafor samferdselsområdet. Som sagt kan vi produsere og frigjere mykje elektrisk kraft som kan nyttast i industrien, som elektrisitet til norsk sokkel, i transportsektoren til elbil og jernbane og til nye næringar, som t.d. datalagring. Vi treng òg nytt nett som skal sikre at den nye energiproduksjonen når fram til brukarane. Satsinga på kraftproduksjon gjennom t.d. grøne sertifikat og ny satsing på infrastrukturnett er allereie sett fokus på av regjeringa. Klimameldinga legg til rette for og fokuserer på å fase inn rein energi på område som i dag har stor del fossil energi, og dette er eit viktig steg vidare. Fokuset på energieffektivisering er styrkt, og fokuset på skog og bioenergi legg til rette for vidare satsing på desse ressursane t.d. innan varme- og transportsektoren. Ikkje minst er det viktig at skogpolitikken har fått eit tydeleg signal om at ein god og aktiv skogpolitikk òg er ein god klimapolitikk. Skog bind CO2. Ei satsing på skogplanting og auka uttak av hogstmogen skog, samtidig med at ein utnyttar den energien som skogvirke inneheld, er altså ein viktig del av den framtidige norsk klimapolitikken. Brukar ein tremateriale i bygningar, bind ein opp CO2 i endå lengre tid. Det ligg altså store klimagevinstar i skogen, og det veit eg at også landbruksministeren vil kome attende til seinare i debatten. Det er mange grunnar til å vere kry av klimameldinga. Ein av dei er den klare internasjonale forpliktinga som regjeringa og Stortinget no varslar. Vi skal vere ein nasjon som spelar ei rolle utover storleiken vår når det gjeld klima, både ved å ta på oss innanlandske klimakutt og vise at eit velferdssamfunn med eit lågutslepp er mogleg, og også gjennom å bidra med kutt gjennom internasjonale kvotesystem og ved ei regnskogsatsing som Noreg får stor internasjonal merksemd kring. Vi skal vere eit land som tek ansvar internasjonalt, fordi det vil vere andre land og deira befolkningar som vil bli hardare ramma ved ein sterk global temperaturauke. Klimameldinga har blitt til gjennom ein lang og grundig prosess i storting og regjering. Senterpartiet har, til liks med dei andre regjeringspartia, lagt ned mykje arbeid i meldinga. I samarbeid med Høgre, Venstre og Kristeleg Folkeparti har meldinga i stortingsbehandlinga blitt endå meir konkret og fleire av satsingane ytterlegare styrkte. Ein av verda sine mest offensive nasjonale klimastrategiar – kanskje den mest offensive – er ytterligare styrkte. Difor er det rett å dele ut ros både til regjeringspartia og til dei partia i Stortinget som såg viktigheita av å byggje eit breitt forlik i denne viktige saka. Framstegspartiet var ikkje ein del av det breie forliket. Eg trur at kvar og ein som lyttar til representanten Amundsens innlegg her, forstår at det er ein stor avstand mellom det Framstegspartiet står for i klimapolitikken, og det dei andre partia i denne salen har som utgangspunkt. Det må vere lov å ha andre syn. Men ein kan då heller ikkje vente å bli møtt på tiltak og synspunkt som dreg i ei heilt anna retning enn det fleirtalet ynskjer. Det må ein akseptere. Eg meiner òg saksordføraren i alle fall bør tenkje over det når han oppsummerer samarbeidet i Stortinget slik han gjer. Ville eit forlik som også innebar eit parti som så tydeleg i merknadar skil politikken sin frå det fleirtalet ynskjer, bidra til ei meir offensiv, framoverlent klimamelding og ein meir offensiv klimapolitikk – eller ville det ha drege i den andre retninga?