Ingunn Gjerstad (Sosialistisk Venstreparti), 2014-12-18:
I dag snakkar vi om det som øydelegg helsa til ungane våre, til gravide, til eldre og til dei som allereie lir av sjukdomar. Luftkvaliteten i Oslo er til tider så dårleg at fleire med hjarte- og lungeplager døyr kort tid etter desse dagane med ekstra høg forureining som vi har ofte om vinteren. Barn med astma- og allergiplager kan ikkje gå ut og leika fordi lufta er så forureina. Eldre, barn, gravide og sjuke er dei som blir råka hardast av at vi har politisk aksept for å ha livsfarleg luft i byane våre. Særleg opprører dette meg som bur langs E6 i Alna bydel i Groruddalen, der ein måler dei farlegaste konsentrasjonane av luftforureining. Men det er òg ei sak for Bergen og andre byar, og derfor er eg veldig glad for at interpellanten løftar denne saka i dag. Kva gjer regjeringa i denne situasjonen? Set dei menneska først og handlar når bystyrefleirtalet i storbyane våre sviktar? Vi veit mykje om kva som skaper problema. Det er mange tekniske ting som er nemnde her i dag, men det er person- og godstrafikk på veg som er den største årsaka til luftforureininga. I tillegg kjem fyring til oppvarming, og i hamnene våre ligg det òg utsleppskjelder. Etter elleve år med borgarleg byråd i Bergen går det 10 000 bilar over Bryggen. SV vil ha Bryggen bilfri og miljøgate i Øvregate, Nye Sandviksvei og Sandviksveien. Etter snart to tiår med borgarleg fleirtal i Oslo finn det politiske fleirtalet ut at det trengst å byggjast tolvfelts E18 inn mot Oslo. Klima- og miljøministeren uttaler at det ikkje er motorvegane som er problemet, men bilane. Vi vanlege dødelege vil hevda at det er ein samanheng mellom vegane og bilane, og det har forskinga sagt noko om òg. Forskarane ved Transportøkonomisk institutt har slått fast at bygging av meir veg stort sett gjev auka utslepp. Eg siterer: «Men utslippene øker også som følge av at transportmengden øker ved at den enkelte utfører flere og lengre turer, og ved at det skjer overgang fra kollektive transportmidler og gang- og sykkeltrafikk til personbil som følge av at forholdene for personbilreiser blir relativt bedre.» Eg undrast om klima- og miljøministeren tviler på at større motorvegar inn mot dei større byane vil gjera at transportmengda aukar, og at ein får ein overgang frå kollektivtransport, sykkel og gange til bil. Vi vil ikkje ha dei store motorvegutbyggingane som E18, Vestkorridoren og delar av E39 inn mot Bergen. Vi ser det i strid med politiske målsetjingar om at veksten i persontransporten i storbyområda skal takast med kollektivtransport, sykkel og gange. I SV meiner vi at bilar må vika for folk. SV vil ha ei knallgrøn byutvikling. I staden får vi stadig større motorvegar som gjer at ungane i Groruddalen og andre plassar blir sjuke og døyr. Sist veke såg eg ein hardtarbeidande, dyktig og leiande statsråd i aksjon i Lima. Eg trur på viljestyrken hennar. Den førre regjeringa sette m.a. i verk ein areal- og transportstrategi for Oslo og Akershus fordi Oslo kommune ikkje tok nok tak i problema her. Kva har klima- og miljøministeren gjort for å kutta ned på biltrafikken inn mot dei store byane sidan ho sette seg i ministerstolen? Ho har høve til å setja av fleire felt på motorvegane til kompiskøyring og kollektivtransport. Ho har høve til å redusera statlege parkeringsplassar i byane. Kva nye grep har ho gjort? Interpellanten har mange forslag som vi må drøfta, og fleire har nemnt hamnene. Kva kan klima- og miljøministeren gjera for å fjerna farleg forureining frå hamnene i byane våre? Jau, ho kan påleggja landstraum. Det har faktisk SV på Stortinget føreslått, og saka ligg no til handsaming i komiteen. Dersom Høgre er det minste uroa for lufta i dei store byane, forventar eg støtte i denne saka. Og eg seier meg lei for at vi er så dårlege i storbyane våre her i landet når det gjeld dette viktige spørsmålet, at vi må kanskje dømmast i EFTA-domstolen. Men kanskje det er det som må til for at vi skal klara dette. For det er avgjerande at vi i eit sterkare samarbeid mellom stat og kommune lykkast for at folk skal kunna gå ut om vinteren òg, og for at ikkje ungane våre skal døy på grunn av forureining.