Knut Arild Hareide (Kristelig Folkeparti), 2016-12-05:
Kristeleg Folkeparti gjekk inn i denne budsjetthausten med ei klar innstilling: Me ville gi landet eit budsjett med ei tydeleg satsing på barn, familie, distrikt, miljø og klima. Det har me lukkast med, og eg vil gi ein takk til partia Høgre, Framstegspartiet og Venstre for at me har fått til det. Så har det vore snakk om at me har møtst på hemmeleg stad. Me veit vel kvar dei raud-grøne møttest, det var på møterom 3, men eg er nesten glad for at eg ikkje visste heilt nøyaktig kva som skjedde der. Det har likevel vore krevjande veker for nokon kvar. På overtid av overtida fekk me gjennomslag, både på viktige saker for oss, og på det som var kjernen i brotet, nemleg klimapolitikken. La meg først understreke at me ikkje kunne ha vore med på denne budsjettavtalen utan at me hadde sett betydelege endringar i klimapolitikken og eit grønare budsjett. Klimaendringane er den største trusselen for kloden vår. Det er me nøydde til å ta konsekvensen av. Me kan slå fast at statsbudsjettet har blitt langt meir offensivt på klima. Med dette opplegget vil påskjøninga av dei fossile bilane, som var eit hovudpoeng for Kristeleg Folkeparti, bli tatt betydeleg ned. Me kuttar meir i klimagassutsleppa, me satsar på kollektiv og jernbane – og det er ei rekkje andre tiltak. Me har òg fått på plass ei skikkeleg klimalov. Dette bringar oss eit stort steg i riktig retning, sjølv om me alle må gjere meir for at me skal vere i rute til å nå klimaforpliktingane frå Paris. Eit statsbudsjett er sjølvsagt mykje meir. Dei viktige prioriteringane Kristeleg Folkeparti har fått gjennomslag for gjennom denne avtalen, kjem til å bety mykje for enkeltmenneske, for familiar, for barn – ja for heile samfunnet vårt. Eg har lyst til å trekkje fram ei sak som er spesielt viktig for meg. Dei siste åra har eg lese mange grufulle historier om barn som er utsette for vald, overgrep og drap, alt frå spedbarn til tenåringar – historier som eg ikkje trudde var moglege. I kvart klasserom sit det i gjennomsnitt eitt til to barn som er utsette for alvorleg vald eller overgrep. Det einaste håpet desse barna har, er at nokon av dei som er rundt dei, skal sjå kva som skjer. Nyare omfangsstudiar viser at vald rammar ein stor del av befolkninga – 6 pst. har blitt utsette for alvorleg fysisk vald frå foreldra sine. Alvorleg fysisk vald inneber anten at dei har blitt banka opp, sparka, slått med knyttneve eller har blitt angripne fysisk på andre måtar. Bak tala er det enkeltpersonar og enkeltskjebnar. Barn og vaksne blir utsette for store belastingar, og nokre blir skada for livet. Samtidig klarer – heldigvis – òg mange seg godt, om enn med eit mykje meir krevjande utgangspunkt. Trygg oppvekst har vore eit slagord Kristeleg Folkeparti har brukt lenge. Slagordet har blitt viktigare og viktigare for meg, men òg fått ei meir alvorleg tyding. Sjølvsagt er stabile og gode familiar framleis det sentrale for å sikre ein trygg oppvekst, men konsekvensen av det motsette er blitt så mykje meir tydeleg for meg. Derfor var det heilt avgjerande for Kristeleg Folkeparti å få eit løft for desse barna da me skulle forhandle om statsbudsjettet for 2017. Regjeringa hadde føreslått 176 mill. kr til ulike tiltak for å kjempe mot vald mot barn. No har me sikra tiltak for over 500 mill. kr. Dette er likevel berre eit første skritt, for no behandlar Stortinget ein eigen opptrappingsplan mot vald og overgrep, og da vil Kristeleg Folkeparti kjempe for at me skal få forpliktande satsing på førebygging, betre avdekking og etterforsking og betre oppfølging av dei barna som er utsette for vald og overgrep. La meg seie det tydeleg: Arbeidet med opptrappingsplanen denne vinteren er ein av dei viktigaste kampane mine så langt. Eg kunne nemnt mange fleire saker. Sidan det har vore kort tid for Stortinget, vil eg anbefale budsjettavtalen som oppbyggjeleg lesestoff no i jula. Men la meg likevel knyte nokre kommentarar til prosessen som me har vore gjennom. Da me gjekk inn i denne budsjetthausten, blei me til vår store overrasking konfrontert med eit ultimatum. Me hadde ein avtale i fjor om eit grønt skifte. Me forhandla i nesten eitt år, men kom ikkje til einigheit. Da rekna me med at me kunne forsøkje å finne fram til ei løysing gjennom budsjettforhandlingane. Så valde regjeringa, nokre dagar før statsbudsjettet kom, å leggje fram sitt forslag som eit ultimatum. Eg vil seie at det ikkje er slik budsjettforhandlingar skal drivast, ved å starte med fastlåste standpunkt. Men enda viktigare: Det er ikkje slik ei mindretalsregjering skal opptre overfor sine samarbeidsparti. Ei mindretalsregjering som stiller ultimatum, styrer i realiteten mot ei mogleg regjeringskrise. Eit statsbudsjett peikar framover. Den saka som blei stridens kjerne i dette budsjettet, den saka som regjeringa valde å stille ultimatum på, kjem til å utfordre oss sterkare og sterkare i åra framover. Slik sett er striden om bilpakken berre eit signal om kva som kjem. Norske regjeringar på 2020-talet må vise ein heilt annan vilje til ambisiøs klimasatsing enn det ein har vist i denne salen i dag. Skal me kunne gjere vår del av den store jobben som må til på klimaområdet framover, treng me heilt andre ambisjonar til modig klimasatsing enn me har sett så langt. Det er ein av fleire grunnar til at landsstyret til Kristeleg Folkeparti var tydeleg på at me ønskjer ei ny regjering som består av sentrum og partiet Høgre. I dag ser eg at nestleiaren i Framstegspartiet seier at han ikkje ville ha felt noka tåre om dette ikkje hadde gått. Det er, slik eg les det, reine ord for pengane – at det ikkje vil ha så stor betyding om Framstegspartiet går ut av regjering, at det ikkje er så viktig for Framstegspartiet å sitje i regjering. Det er eit signal me merkar oss. For Kristeleg Folkeparti er det viktig å kome i regjering. Me vil ha større påverknad fordi Kristeleg Folkeparti har større draumar enn billeg bensin. Kristeleg Folkeparti vil kjempe mot fattigdom, både i vårt eige land og internasjonalt. Kristeleg Folkeparti meiner familiane må ha valfridom over eigen kvardag, og at ingen val er feil så lenge familiane har tatt dei sjølve. Kristeleg Folkeparti vil stå opp for dei som treng det mest, og stanse reisa mot eit sorteringssamfunn. Kristeleg Folkeparti vil stå opp for menneskeverdet i alle fasane av livet. Det er òg det me har vore med på å sikre gjennom den budsjetteinigheita me no ser. Me har altså fått 450 mill. kr til fleire lærarar i 1., 2., 3. og 4. klasse. Me veit at det er det mest målretta tiltaket for å hjelpe dei mest sårbare elevane. Det å få ein god start tidleg er utruleg viktig. Me har prioritert 4 000 kr meir til einslege minstepensjonistar. Det fekk me òg til i budsjettet for 2016. Me får det no til i budsjettet for 2017. Det vil seie at dei einslege minstepensjonistane kan få ein auke på 8 000 kr totalt sett. Me prioriterer både kvaliteten i barnehagane og aukar kontantstøtta fordi me ønskjer at familiane skal få lov til å gjere vala sine sjølve, utan at me seier kva val som er riktig. Og me har prioritert distrikta. Me har sikra ein tydeleg distriktsprofil med satsingar på mange hundre millionar kroner. Dei regionale utviklingsmidlane er eit godt eksempel, med 200 mill. kr nettopp for å skape fleire arbeidsplassar. Familielandbruket er eit anna eksempel. Eg vil likevel avslutte med å seie at som alltid prioriterer Kristeleg Folkeparti dei som treng det aller, aller mest, og i denne budsjetteinigheita aukar me altså internasjonal bistand med 700 mill. kr. Det går til å hjelpe flyktningar der dei er. Det er viktig at me i Noreg, der det òg er store utfordringar, har ei evne til å sjå utover oss sjølve. Vår nestekjærleik må aldri stoppe ved svenskegrensa.