Kjersti Toppe (Senterpartiet), 2018-02-13:
Fastlegeordninga, som vart innført i 2001, har i all hovudsak vore ei vellukka ordning. Føremålet, som var at alle skulle få helsetenester av god kvalitet til rett tid og gi alle personar busett i Noreg ein fast allmennlege å halda seg til, har vorte følgt opp. Då samhandlingsreforma vart innført i 2012, var fastlegeordningas betydning for helsetenesta tydeleg forankra. Fastlegane skulle vera eit fast haldepunkt i ei helseteneste der innsatsen vart sett inn på lågast mogleg behandlingsnivå, og ein skulle arbeida førebyggjande. Veksten i legeårsverk skulle i all hovudsak skje i kommunane. Slik skulle ein gi rom for auka innsats til prioriterte grupper på fastleganes lister. I tillegg skulle det skje ei styrking av allmennmedisinen i det offentlege – som på sjukeheim, helsestasjon, skulehelseteneste og fengselshelseteneste. I meldinga vart det vist til ei departementsnedsett faggruppe, som anslo eit behov for 2 000 fleire legeårsverk i kommunane i tidsrommet 2009–2015 for å oppnå dette, altså ein auke på 50 pst. Riksrevisjonens siste evaluering av samhandlingsreforma viser at det frå 2011–2014 vart knapt 490 fleire legeårsverk i kommunane, mens det vart nesten 1 300 fleire legeårsverk på sjukehus – altså ingen større vekst i talet på legeårsverk i primærhelsetenesta enn i spesialisthelsetenesta. Men rapporten viste at kommunane har tatt over pasientar som tidlegare låg på sjukehus. Den viste at kommunane i liten grad har auka kapasiteten og styrkt kompetansen etter innføringa av samhandlingsreforma, men at liggjetida har vorte redusert særleg blant eldre. Samla sett har talet på liggjedagar i sjukehus vorte redusert med 308 000 frå 2010–2014, og halvparten av dette gjaldt for personar over 80 år. Dette har utfordra fastlegeordninga. Vi har lenge visst at fastlegeordninga vår er pressa, og at ho har rekrutteringssvikt. Særleg har dette vore vanleg i distriktsfylke, men no er det vorte eit problem i pressområde og i heile landet. VG gjorde i sommar ei kartlegging som viste dette. Fleire gjekk ut og sa at ordninga vil kunna bryta saman. Og legane som VG snakka med, viste til den endringa som skjedde nettopp med samhandlingsreforma, men dei viste òg til at medisinske nyvinningar og nye behandlingsmetodar påla fastlegane meir arbeid og òg til den utviklinga som er i samfunnet generelt med fleire eldre som bur heime, og som fastlegane skal ta ansvar for. Det er ikkje berre VG som har gitt oss desse opplysningane. Nasjonalt senter for distriktsmedisin har i mange år påpeikt overfor Stortinget tilsvarande rekrutteringsutfordringar. Dei har vist til store og systematiske forskjellar i kor lenge ein fastlegeavtale varer – kort tid i små kommunar, lengre tid i større kommunar. Generelt er det ei utvikling der mange heimlar står ledige i altfor lang tid. Det er òg slik at den fastlegeforskrifta vi har i dag, pålegg fastlegane ei heil rekkje arbeidsoppgåver som er i sørgja-for-ansvaret for pasientane på lista. Dei skal driva med heimebesøk, dei skal ha oppfølgingsmøte om sjukmeldingar osv. Men i tillegg er det i det siste kome eit omfattande dokumentasjonsarbeid – fråværsattestar, førarkortattestar, anna dokumentasjonsarbeid i forbindelse med helseforsikringar osv., som gjer at mange legar har svært mange timar med ekstraarbeid. Eg kjenner ein fastlege som sa ho måtta gå ned til 50 pst. stilling for å klara å jobba 100 pst. I dag er det ikkje samsvar mellom kapasiteten i fastlegeordninga og oppgåver og ansvar. Det er hovudproblemet. Det er difor Senterpartiet har fremma dette forslaget om å styrkja rekrutteringa og finansieringa av fastlegeordninga i tråd med samhandlingsreformas intensjonar. Vi har fått eit samrøystes storting med på at det no skal vera opptrapping i talet på fastlegar i allmennlegetenesta. Vi har òg fått fleirtal for å gjennomgå finansieringsordninga og redusera listelengde. ALIS- og utdanningsstillingar er viktige, for vi må begynna med rekruttering. Det er òg andre forslag til vedtak – for eksempel om å få ei sak om legevakt. Med dette tar eg opp forslaga som Senterpartiet er med på i saka.