Magnhild Meltveit Kleppa (Senterpartiet), 2010-06-10:
Denne saka gjeld gjennomføring av forordning EF 1370/2007, kollektivforordninga i norsk rett. Det er ei forordning som vart iverksett i EU 3. desember 2009. Stortinget har i Innst. S. nr. 32 for 2008–2009 gjeve sitt samtykke til at forordninga blir innlemma i EØS-avtalen. Kollektivtransport skal etter dette som hovudprinsipp i løpet av ti år, innan 2019, konkurranseutsetjast, men med klare unntak: Forordninga fastset korleis kompetente styresmakter, innanfor rammene av EØS-retten, kan gripa inn i kollektivtransporten for å sikra levering av tenester av allmenn interesse, som har høgre frekvens, er tryggare, betre og rimelegare, enn det ein kan oppnå gjennom marknadskreftene åleine. Forordninga slår fast på kva måte styresmaktene kan gje tilskot og/eller einerettar til operatørar innan buss- og banesektoren i tilknyting til oppfylling av plikt til offentleg teneste. Slik sett er desse unntaka eksempel på at òg EU ser at marknadsløysingar har sine grenser. Hovudregelen for tildeling av kontraktar om offentleg teneste er at dei skal tildelast etter konkurranseutsetjing. Dei viktigaste unntaka er at det ikkje blir stilt krav om konkurranse når det gjeld for det fyrste jernbane på det nasjonale jernbanenettet, for det andre der styresmaktene sjølve eller ein intern operatør utfører tenesta, for det tredje der verdien av kontrakten eller produksjonen som er avtala i kontrakten, ligg under visse tersklar og for det fjerde i naudsituasjonar. Kva så med dei tilsette? Når det gjeld rettane til dei tilsette ved bruk av konkurranse, følgjer det av forordninga at dei tilsette kan gjevast dei same rettane som ved overdraging av verksemd. Det inneber at reglane om sikring av rettane til dei tilsette vil bli vidareførte, slik dei framgår av yrkestransportlova og jernbanelova. Det er ei vidareføring av tidlegare vedtak. Regjeringa har valt ei minimumsløysing. Framlegget til lovendring er i all hovudsak avgrensa til endringar som er naudsynte for å gjennomføra forordninga i norsk rett. Eg meiner at det held å inkorporera denne forordninga i forskrift. Yrkestransportlova slår i dag fast at tildeling av løyve kan skje ved konkurranse. Denne regelen må endrast, slik at han ikkje er i strid med forordninga. Dei andre endringane i yrkestransportlova er i all hovudsak tilpassingar til den endringa. For jernbane må det takast inn ein ny regel i jernbanelova, som gjev heimel for å gje forskrift om inkorporering av kollektivtransportordninga på jernbaneområdet. På nokre punkt gjev forordninga nasjonale styresmakter høve til å velja kva som skal gjelda. Mellom anna er det opp til nasjonale styresmakter om dei vil gjera reglane i forordninga gjeldande for nasjonal sjøtransport og om dei vil nytta dei moglegheitene for unntak frå kravet til konkurranse som forordninga set opp. Eg meiner nasjonale og lokale styresmakter bør ha størst mogleg grad av fridom til å tilpassa reglane til dei lokale tilhøva, og legg difor ikkje opp til å innskrenka regionale og lokale styresmakter sin handlingsfridom meir enn høgst naudsynt. Mellom anna når det gjeld overgangsperioden på ti år, før reglane om å nytta anbod skal gjelda fullt ut, vil eg la det vera opp til lokale styresmakter å syta for at kontraktar gradvis blir etablerte i samsvar med prinsippa om konkurranseutsetjing. Så er det positivt at dei tilsette sine rettar kan varetakast. Fylkeskryssande ekspressbussruter som blir drivne på kommersielt grunnlag, blir ikkje omfatta av reglane i forordninga. Nokre fylkeskryssande ekspressbussruter mottek i dag tilskot frå fylkeskommunane på delar av strekninga, og er då omfatta. Eg er einig med ein samla komité som meiner at ekspressbusstilbodet er ein viktig del av det samla kollektivtilbodet i landet. Eg er bedt om å fylgja utviklinga nøye vidare. Det skal eg gjera.