Gunvald Ludvigsen (Venstre), 2009-03-16:
Demente pasientar i norske sjukeheimar har alvorlege psykiske problem. Det har vi fått dokumentert mange gonger. Dei manglar diagnosar og riktig behandling. Demensomsorg har til dels dreidd seg om rein oppbevaring av menneske. Eg trur vi må vere så pass ærlege, sjølv om det har vore forbetringar etter kvart. Og det blir brukt mykje medisin – det handlar om å halde dei demente rolege meir enn at det hjelper den enkelte. Eg må òg nemne desse tala. Alle treng å hugse tala. Som vi har hørt mange gonger i dag, har 80 pst. av sjukeheimsbebuarane demens, men det er berre 20 pst. av dei demente som får plass på skjerma einingar. Det ser òg ut som om det er litt tilfeldig kven som hamnar på dei skjerma einingane. Denne studien viser at demente er ei stor gruppe som er oversett, og som får altfor dårleg oppfølging. Dette må bekymre oss alle saman. Vi veit at det store talet på eldre som kjem til å trenge meir pleie i framtida – det er ikkje så langt fram heller, det er berre i dei nærmaste åra – kjem til å ha demens. Då er det viktig at vi har tilrettelagde opplegg også for dei personane som har lettare demens, og som bur heime. For det er også slik at det er mange som bur heime som har demens. Det krev i tillegg at ein må ha andre tilbod: Ein må ha omsorgslønn for pårørande, ein må ha tilrettelagde dagtilbod, avlasting og moglegheiter for å få assistent. Også her kjem dette ordet «samhandling» inn. Her er mange aktørar, og vi må få til ei betre samhandling mellom dei forskjellige nivåa, dei forskjellige aktørane. I tillegg må vi naturlegvis ha større merksemd og betre forskingsgrunnlag rundt demens og psykiske lidingar blant eldre. Eg trur ?g at vi må få meir utdanning for fleire yrkesgrupper innanfor demensområdet. Det gjeld sjukepleiarar, hjelpepleiarar og også andre. Andre har vore inne på at legetilbodet ved norske sjukeheimar ikkje er godt nok. Det har vi vel konstatert så mange gonger at eg berre skal seie at eg er heilt einig i det. Dei sjukaste av dei sjuke i samfunnet vårt blir avspiste med mindre enn ti minutt pr. veke. Det er i alle fall ingenting å vere stolt av. Elles lite grann til interpellanten. Det er veldig bra at interpellanten tek opp denne diskusjonen, men korleis skal vi få betre løysingar? Eg vil nytte høvet til å seie at vi i Venstre meiner at denne gruppa eldre – altså dei demente – i alle fall vil ha store problem med å nyttiggjere seg Framstegspartiets løysingar på dette området. Rettigheitsdiskusjonar er fint for dei som er i stand til å klage, men det er ofte ikkje sjuke, pleietrengande og i alle fall ikkje demente eldre. Eg kunne ha sagt det same om stykkprisfinansieringssystemet, som Framstegspartiet også ønskjer. Det vil heller ikkje hjelpe dei som har samansette diagnosar, og vi får ikkje fleire sjukepleiarar og hjelpepleiarar eller legar ved å krangle om kven som skal drive ein sjukeheim. Venstre meiner at organisering av eldreomsorga er lokalpolitikarane sitt ansvar så vel som at dei har ansvar for å ha eit godt tilbod til sine eldre. Det er lokalpolitikarane som har ansvar for at sjukeheimsbebuarane skal få dusje, få god nok mat og ha eit godt aktivitetstilbod, og at dei som treng det, får skjerma omsorg. Statsråden var i innlegget sitt inne på dette med samhandlingsreforma. Vi i Venstre er veldig einige i intensjonen i det. Det trur eg at eg har sagt før, men eg skal gjenta det. Vi er som sagt heilt einige i at kommunane skal få ei sterkare stilling, for det betyr meir reelt lokaldemokrati. Men vi i Venstre trur òg at større kommunalt ansvar for helsetenestene, ikkje minst, krev sterkare og større kommunar. Eg trur at statsråden og Arbeidarpartiet er einige med Venstre i at det er ein samanheng her. Men så veit vi jo alle at Senterpartiet sit i regjering, så eg må heilt til slutt få lov til å utfordre statsråden: Kan samhandlingsreforma gjennomførast utan endra kommunestruktur?