Liv Signe Navarsete (Senterpartiet), 2010-06-10:
Dei siste åra har det vore mykje negativt fokus på såkalla låginnskotsbustader og burettslag. I media har det særleg vore skrive om enkelte prosjekt der unge menneske har late seg lokke til å kjøpe bustader til ein tilsynelatande låg pris. Ansvar for fellesgjeld, moglegheit for auka felleskostnader og ansvaret for betalingsproblema til naboen har vorte underkommunisert til kjøparane. Dette har ført til at enkelte kjøparar har fått problem med å følgje opp sine gjeldsplikter, og heile burettslagsmodellen stod i fare for å kome i vanry. Etter at regjeringa 30. april i år la fram Prop. 115 L om endringar i burettslagslova mv., har eg stort sett berre høyrt godord om lovforslaga. Det er eg glad for – ikkje fordi regjeringa får ros, men fordi føremålet med desse reglane er å førebyggje nye problem for enkeltpersonar og burettslag. Eg har spesielt merka meg at det under høyringa av forslaga i kommunal- og forvaltningskomiteen den 12. mai i år, gjennomgåanda var ei positiv vurdering av regjeringa sine forslag, og at det kom fram få innvendingar mot lovforslaga. Eg er òg glad for at det ser ut til at alle forslaga vil verte vedtekne i dag, og at eit breitt fleirtal i stortingskomiteen sluttar opp om dei fleste forslaga. Spesielt er det viktig at alle parti vil hindre at spekulantar inngår avtalar med utbyggjar om kjøp av burettsbustader som dei ikkje har lov til å eige sjølve. Burettslagsforma skal vere ei trygg buform for privatpersonar som sjølve skal bu i bustaden, ikkje eit spekulasjonsobjekt for personar med kortsiktige profittmotiv. Dette brukareigeperspektivet har vore ein grunnpilar i burettslagsmodellen, og dette skal vi òg hegne om i framtida. Alle partia er samde om at informasjon om totalpris og kostnadsutvikling til burettslaga må verte betre. Det skal sikre potensielle kjøparar eit betre grunnlag for å vurdere om dei skal kjøpe den aktuelle burettslagsbustaden. Dette er eit svært viktig grep for å førebyggje nye problem med burettslagsbustader. Sal av burettslagsbustader skjer vanlegvis gjennom profesjonelle aktørar. Seljar si informasjonsplikt om totalpris vil berre gjelde for profesjonelle aktørar, som eigedomsmeklarar og advokatar. Dette kjem av at ein ikkje kan forvente tilsvarande kunnskap om regelverket hos private seljarar, og at slike sal gjerne skjer innanfor familien eller mellom andre kjende. Frå siste årsskifte kan privatpersonar avertere burettslagsbustader til sals på Finn.no og andre elektroniske salsportalar. I samband med dette har eg merka meg at fleirtalet i kommunal- og forvaltningskomiteen ber regjeringa følgje med på omfanget av private sal, og kome tilbake til Stortinget dersom det blir behov for å utvide informasjonsplikta til òg å omfatte private seljarar. Denne utviklinga skal me sjølvsagt følgje med på. Noko overraska registrerer eg at Høgre og Framstegspartiet går mot forslaget om å fastsetje ei øvre grense for burettslaga si fellesgjeld ved stifting av laget. Etter regjeringa si vurdering er fastsetjing av ei slik grense på 75 pst. eit viktig grep for å hindre nye problem med låginnskotsbustader. Denne regelen vil føre til at personar med liten eigenkapital må søkje om private tilleggslån for å finansiere kravet om eigenkapital. Dei må få ei kredittvurdering, og långivar har plikt til å åtvare mot låneopptak frå lånsøkjarar utan betalingsevne. Føremålet med regelen er sjølvsagt ikkje å gjere det vanskelegare å kome inn på bustadmarknaden. Personar med liten betalingsevne kan få lån i private bankar eller startlån gjennom kommunen, sjølv om dei har liten eigenkapital. Poenget med lovføresegna er derimot å spare personar utan betalingsevne frå å gå inn i ei gjeldsfelle og verne dei andre andelseigarane i burettslaget mot økonomisk tap på grunn av betalingsmisleghald frå personar utan midlar til å betale felleskostnadene. Eit anna viktig grep som vi føreslår, er fastsetjing av reglar om sikringsordningar mot at burettslag lid tap på grunn av betalingsmisleghald frå andelseigarane. Det er ikkje aktuelt å påby burettslag å inngå ei slik sikringsordning, eller å påby eksisterande sikringstilbydarar å ta opp alle burettslaga i ordninga. Tilbod og etterspørsel etter slike produkt vil det vere opp til partane å avklare ut frå ei vurdering av premie for å verte med og risikoen for å ta opp burettslag i ordninga. Føremålet med reguleringa er å sikre at tilboda som vert gitt, faktisk gir den nødvendige tryggleiken, og å hindre at nokon kjøper seg falsk tryggleik. Det gjenstår noko forskriftsarbeid. Det skal vere på plass i løpet av hausten. Til slutt til oversendingsforslag: Eg trur det er vanskeleg, sidan dette er lovforslag, men eg skal ta med meg dei innspela som er komne her og vidareformidle dei til Finansdepartementet, som er det ansvarlege departementet for den biten av lovarbeidet.