Ingunn Gjerstad (Sosialistisk Venstreparti), 2014-12-18:
Eg kan ikkje tenkja meg noko meir urettvist enn klimaendringane. Vårt storforbruk av fossil energi vil neppe stå fram som rettferdig for våre barnebarn. Forfattaren Kurt Vonnegut skreiv for eit par år sidan: «Dear future generations: Please accept our apologies. We were rolling drunk on petroleum.» Når skilnadene mellom fattige og rike er så store som dei er i verda, er det openbert at ulike land har ulik føresetnad for og kapasitet til å kunna klara å gjera ein innsats mot klimaendringane. Og som eg nemnde i mitt innlegg i stad, står det respekt av den innsatsen som statsråden la ned i Lima, der vi var sist veke. Der blei 190 land samde om eit rammeverk for den nye klimaavtalen som skal utformast vidare i Paris. Vår minister sa seg nøgd med kompromisset som blei forhandla fram, ut frå kva som var mogleg å få til. Men om vi skal vera fornøgde med det som kom ut av Lima-forhandlingane, har vi for låge ambisjonar om kva som trengst, og det er på tide å innsjå det. Vi har ikkje vore i nærleiken av nokon global pris på CO2 som monnar, slik aktørar i den norske klimadebatten har argumentert med hadde vore lurt og viktig. I mangel av ein forpliktande internasjonal avtale og globale verkemiddel må enkeltland ta ansvar og gå føre. Klimapolitikken framover kjem i stor grad til å bli utvikla nedanfrå og opp. Rike land som Noreg må visa at det grøne skiftet er mogleg. Interpellanten har utfordra oss på kva EUs nye klimamål vil ha å seia for norske klimamål. EUs klimamål er sjølvsagt relevante, men likevel meiner eg at vi startar debatten i feil ende. Først må vi svara på kor stort klimaansvar det er rettferdig og rimeleg at Noreg tek på seg i eit globalt perspektiv, for vår del av jobben med å unngå meir enn to gradar global oppvarming er stor. På same måten må EU gjera sin rettferdige del av jobben. Så er det ikkje alltid så lett å vita kva som er rettferdig. Mykje politisk usemje handlar jo om ulike syn på rettferd. Etter utfordring frå SV si stortingsgruppe har fem norske forskarar greia ut kor mykje klimagassar det er rimeleg og rettferdig at Noreg tek ansvar for å kutta fram mot 2030. Og forskarane har rekna ut at vår rettferdige del kan vurderast ut frå to ulike prinsipp for rettferd: kapasitet og historisk ansvar for utslipp. Hovudkonklusjonen deira er at Noreg bør ta ansvar for betydeleg større utslippskutt fram mot 2030 enn det vi gjer i dag. Den mest beskjedne vurderinga til forskarane er eit klimamål for Noreg i 2030 på om lag 50 pst. utsleppskutt, og då er det vårt historiske ansvar som blir vurdert. Dersom ein tek omsyn til prinsippet om kapasitet, får Noreg eit klimaansvar i ein heilt annan storleik enn det vi til no har diskutert i norsk klimadebatt. Det øvre spennet i tilrådinga er at Noreg må ta ansvar for klimakutt fram mot 2030 tilsvarande meir enn seks gonger Noregs utslipp fordi vi er eit rikt og ressurssterkt land – seks gonger. Skal vi følgja den siste tilrådinga, må vi gjera mykje klimainnsats i andre land enn Noreg. Eit klimaansvar i denne storleiken betyr at vi, fordi vi er eit rikt land, tek eit solidarisk ansvar for å stilla opp og betala for klimaomstillinga fattige land treng – det var mykje på dagsordenen i Lima. SV meiner det vil vera ryddigast for norsk klimadebatt framover om vi lagar eit eige mål for Noregs mål for utslippskutt og eit anna mål for korleis vi skal hjelpa fattige land med klimaomstillinga. Ei vesentleg ulempe med klimamåla i Stortingets klimaforlik er at det er innfløkt å skjøna kvar vi vil at utsleppa for 2020 skal liggja. Mitt parti har ikkje konkludert om kva som bør vera Noregs klimamål, men vi meiner måla skal fastsetjast basert på kva det er rettferdig at Noreg tek på seg av klimaansvar. SV meiner også at det er viktig at saker om måla blir handsama i Stortinget. Så eg ser fram til den vidare debatten og er glad for den stortingsmeldinga som kjem i februar. Vi har ein del felles tilnærmingar i klimapolitikken med dei andre mindre partia på Stortinget. Difor har vår leiar, Lysbakken, sendt ein særleg invitasjon til partileiarane i Senterpartiet, Kristeleg Folkeparti, Venstre og Miljøpartiet Dei Grøne for å diskutera om vi kan finna fram til noko sams, som ei begynning. Eg er utolmodig på vegner av jorda vår.