Magnhild Meltveit Kleppa (Senterpartiet), 2005-06-16:
Regjeringa skulle ha eit særleg godt grunnlag for å laga ei regionalmelding med dei utvalsinnstillingane som no ligg føre. Eg tenkjer på Distriktskommisjonen, Effektutvalet, Handlingsromutvalet og òg fyrste del av Lokaldemokratikommisjonen. Dessverre ser vi få spor av dei råda som er gitt i desse dokumenta. Eg vil visa til merknadene i innstillinga frå Arbeidarpartiet, SV og Senterpartiet, som er klare alternativ til det Regjeringa legg fram. Vi har felles meir ambisiøse mål når det gjeld busetjing, –vi vil halda ved lag hovudtrekka i busetjingsmønsteret, men meiner det er behov for ein alternativ politikk, ein meir offensiv distrikts- og regionalpolitikk. Senterpartiet vil gå utover dei felles merknadene som vi står i lag med SV og Arbeidarpartiet om. Vi har endå høgare ambisjonar – langt høgare ambisjonar – på vegner av dei ulike regionane og distrikta. Vi la fram eit eige dokument på vårt landsmøte som hadde overskrifta: Det store distriktslyftet. Nokre av dei områda som eg vil komma inn på, finn ein igjen der. Eg har ikkje tid til å gå inn på alle, men m.a. omhandlar dokumentet ein tipunktsplan for å sikra eit ungt perspektiv på distrikts- og regionalpolitikken – altså attraktive distrikt med valmoglegheiter for ungdom på ein annan måte enn i dag. Senterpartiet ynskjer ein nasjonal næringslivsstrategi. Vi vil systematisk leggja til rette for å vidareutvikla næringslivet i heile landet med utgangspunkt i naturressursar, kapitalstyrke og kunnskap. Det inneber at prinsippet om næringsnøytralitet må vika til fordel for satsing på klart definerte område, som t.d. marine og maritime næringar, sektorar som energi, petroleum, reiseliv, matproduksjon, treforedling og IKT. Vi vil binda landet betre saman. Eg viser til at vi vil byggja fleire vegar, jf. Nasjonal transportplan. Vi ynskjer ein plan for vedlikehald av vegar – der er det no eit etterslep på 11 milliardar kr. Vi vil ha ikkje berre utbygging av breiband, men òg lik pris til alle innan 2007. Vi vil ha gratis ferjer. Ferjene er vegen for mange i dette landet – eg minner om det. Gratis ferjer er frå Senterpartiet si side eit langsiktig mål. Å halda ved lag flyplassnettet er viktig, merking av farleier, og faktisk er det òg slik at det å sikra betre mobiltelefondekning er avgjerande viktig for ein del bedrifter i distrikta i dag, og sjølvsagt òg for ei heil rekkje enkeltpersonar når det gjeld val av kor ein buset seg. Så ynskjer vi å styrkja dei gode ordningane som er i dag når det gjeld verkemiddel for næringsutvikling. Vi vil gjeninnføra den differensierte arbeidsgivaravgifta, dvs. at vi vil sikra næringshagane, og vi vil gjeninnføra det kommunale næringsfondet. Det er for oss eit stort paradoks at næringsfonda, som førte til 1 810 arbeidsplassar og 970 bedrifter årleg, er kutta. Det var eit feilgrep. Desse fonda må gjeninnførast. Så vil vi ha nokre nye ordningar. Vi ynskjer ein eigen gründerbank for å styrkja dei eksisterande ordningane for nyetablerarar. Då treng ein meir offensive instrument enn i dag, og ein slik bank kan forvaltast i ein kombinasjon mellom det regionale folkevalde nivået og Innovasjon Norge. Vi føreslår òg regionale næringsfond, ein eigen kapitalbase på 20 milliardar kr, der avkastinga kan nyttast i eit samarbeid mellom næringsaktørar og private investorar. Vi trur det vil utløysa eit stort potensial for verdiskaping rundt i landet. Vi er veldig fornøgde med at Arbeidarpartiet, SV og Senterpartiet står saman om ei nasjonal satsing for småsamfunn utover det som Regjeringa føreslår. Vi ynskjer eit nasjonalt senter som tek vare på både utkantprogrammet, småsamfunnssatsinga og bygdeutviklingsprogrammet for ytterlegare å fokusera på livskraftig næringsliv og bulyst i distrikta. Så ynskjer vi å oppretta eit verdiskapingsprogram for fersk fisk etter modell av verdiskapingsprogrammet for landbruket, som kvart år bidreg til å utvikla nye produkt innan den næringa. Vi vil ha meir ressursar til dei regionale forskingsinstitutta. Dei bør få auka grunnløyvingar. Tidlegare var det ei god og rettferdig ordning som heitte «fraktutjamningstilskott». Det er òg avvikla. Vi ser gjerne at ein får fleirtal for å gjeninnføra eit slikt tilskott. Så ynskjer vi å oppretta noko vi kallar distriktsovervakingsorgan, ein kan forkorta det til DSA, altså eit ESA, men som er plassert i Noreg og har Noreg og norsk distriktspolitikk i fokus, som tek vare på distriktas interesser, som sikrar at politiske myndigheiter legg til rette for ei positiv utvikling i distrikta og gjer dei rette vala, og som òg driv faktaopplysning overfor ålmenta, for media og politikarane. Eg viser til ein fyldig merknad om akkurat det. Vi ynskjer òg å innføra ein nærleiksgaranti for føde- og akutt-tenester. Vi veit at det ikkje er mogleg i vårt langstrakte land å sikra at ingen får meir enn to timars reisetid til føde- og akuttavdeling, men vi meiner det er rett å ha eit slikt mål, og at det må vera eit godt butilbod for dei gravide der dette ikkje er mogleg å oppnå – dette sett i forhold til den stadige fokuseringa på sentralisering av sjukehustenester som denne regjeringa medverkar til. Vårt forslag om vernepause er eit forslag for å hindra gjengroing. Vi er gjerne med på andre kreative forslag for å sikra eit aktivt reiseliv, og då er kampen mot gjengroing viktig for landet vårt. Så har det vore ein debatt her om eit regionalt folkevalt nivå. Senterpartiet meiner at det er ein svært god og haldbar argumentasjon for eit regionalt folkevalt nivå som tek avgjersler utover det som den enkelte kommunen, den enkelte generalistkommunen, skal ta hand om. Men for oss er det då ein viktig føresetnad at vi avklarer oppgåver, ansvar og myndigheit, og at vi er villige til å overføra makt og myndigheit frå det statlege nivået og over på det regionale. Difor har vi sju konkrete punkt med kva for oppgåver vi meiner bør overførast. Vi ser ingen grunn til å hala ut ei slik avklaring i tid. Difor støttar vi eit forslag om prinsippavklaring i løpet av 2006. Så til slutt. Eg var saksordførar i samband med den førre regionalmeldinga. Det er kvart fjerde år vi har ein slik prinsippdiskusjon. Eg må seia eg er overraska over eit parti som vi stod veldig tett saman med i mange merknader og forslag, nemleg Kristeleg Folkeparti, og det skiftet som dei har føreteke. Dei kjem i dag til å ta avstand frå forslag som dei openbert til og med har i programmet sitt, men som dei ikkje kan støtta her. Eg tek opp forslaga frå Senterpartiet.