Kjell Opseth (Arbeiderpartiet), 1999-03-26:
Den breie næringspolitikken som blir ført på kort og lengre sikt, vil vere avgjerande for sysselsetjinga, verdiskapinga og dermed velferden i åra som kjem. Det er synd å seie at den næringsmeldinga vi i dag drøftar, gjev svar på eller syner vegen ut av dei utfordringane vi står overfor. Overgangen frå industrisamfunnet til kunnskapssamfunnet skjer rasande fort. Det krev handling, ikkje passivitet – slik vi no ser frå næringsministeren si side – eller sågar motstand mot visjonar som er framtidsretta. Næringsmeldinga beskriv utfordringane vi har, på ein rimeleg måte, men er nesten fri for tankar om på kva måte vi skal løyse utfordringane inn i det neste årtusenet. Det å seie – som representanten Apelthun Sæle sa – at Regjeringa er i forkant, må vere eit fromt ønske meir enn ein realitet. Alle ser at dei største utfordringane er å dekkje eit aukande verdiskapingsgap samt eit stort kompetansegap. Skal vi makte å utvikle velferdssamfunnet, må verdiskapinga frå fastlandsindustrien dekkje det tapet reduserte oljeinntekter vil føre til. Ja, sjølv om oljeinntektene på nytt skulle auke på grunn av auke i oljeprisen eller nye større funn på norsk sokkel, bør vi innrette oss slik at vi blir mindre oljeavhengige. Ei slik moblisering kan vi ikkje overlate til næringslivet åleine. Staten må vere med på ei industriell satsing på alle felt. Satsinga må starte alt i skulen. Frå grunnskule til universitetet må det å skape sin eigen arbeidsplass få ein langt større plass. Gjennom heile skuleløpet blir det fokusert på at elevane skal velje yrkje og bli lønsmottakarar. Eg vil også – så sterkt eg kan – åtvare mot å nedprioritere dei yrkesfaglege studieretningane. Etter- og vidareutdanning vil bli mest avgjerande om vi skal makte å fylle kompetansegapet. Staten burde vere ein pådrivar, men er det ikkje. Til alt hell er det private, som IT-Fornebu, som tek utfordringa. Forsking er å investere i framtida. Å stimulere til auka forsking frå staten si side i partnarskap med private er å investere til beste for våre barn, det er ei utgift til «inntekts ervervelse». Finland og Island har sett det, og resultata ser vi. Komande generasjonar vil bli skadelidande om vi no ikkje satsar meir på den næringsretta forskinga. Forskingsrådet vil framleis måtte ha ein sentral plass. Forslaget om eit forskingsfond må ein sjå i eit slikt lys. I mange små og mellomstore bedrifter foregår det òg produktutvikling i stort mon, og denne må stimulerast. Ideane må også hjelpast fram til produkt. Vi må bli langt flinkare til å ta forskingsresultata i bruk. Vi må erkjenne at det er risikofylt og at det tek tid å bringe produktidear frå idé til produkt som folk vil kjøpe. På dette området må staten vere langt meir aktiv enn i dag. Ein kan starte med å målrette dei ordningane vi allereie har, men ein må òg leggje om ordningar som gjer at også staten haustar når resultata kjem. Vi må ha partnarskap mellom private og staten også på dette området. Resultata kjem ikkje utan god marknadsføring både heime og ute. Skal skogen av små og mellomstore verksemder få marknadsrom ute i den internasjonale marknaden for sine produkt eller tenester, må Eksportrådet bli slagkraftig og agressivt som støttespelar i marknadsføringsarbeidet. Alle andre norske offentlege organisasjonar ute må få målformuleringar som understrekar oppgåva, dei må ta del i å hjelpe fram norsk næringsliv. Noreg er eit land som stiller næringslivet overfor særlege utfordringar. Avstandsulempene er det ingen som dreg i tvil. Det er langt meir framtidsretta å investere for å redusere desse ulempene, enn å dempe dei. Ein betre og raskare infrastuktur er meir målretta enn å gjere avdempande tiltak. Vi ser også ei utvikling der Noreg er i ferd med å bli eit filialland. Det er nok fleire grunnar til det, men vi må ta utfordringane på alvor. Rammevilkåra her heime må ikkje i vesentleg grad skilje seg frå dei ein finn i land der norsk industri konkurrerer. Vi skal vere glade for at staten er eigar i strategisk viktige bedrifter. Det sikrer etablering i Noreg. Staten som ein større mindretalseigar i fleire strategisk viktige verksemder så vel heime som ute må ikkje møte ideologiske barrierar. Representanten Gabrielsen og Høgre har tydeleg vist at det er slike barrierar når dei prøver å latterleggjere eit samarbeid mellom staten og private på dette området. Som eigar bør staten vere langsiktig og tolmodig, men også villig til å ta vesentleg risiko, særleg i nystarta bedrifter. Det er først og fremst på det siste området ein må sjå forslaget frå Arbeidarpartiet om eit investeringsfond på 5 milliardar kr i samarbeid med private, der private skal ha eit fleirtal. Det er på dette området ein vil nytte desse ressursane. Skal skogen av små og mellomstore bedrifter blomstre, må dei private og staten dra i lag for å skaffe nok risikovillig kapital i dette landet. Eg er glad for at statsråd Sponheim så klart i den replikkvekslinga som vi hadde, gav uttrykk for eit slikt syn. Det ber bud om at vi kan finne saman på dette viktige området. Det er blitt hevda frå eit regjeringsoppnemnt utval at næringspolitikk og distriktspolitikk ikkje høyrer saman. Kva grunnlag ein har og kva vurderingar ein gjer når ein kjem til ein slik konklusjon, undrar eg meg på. Ein god næringspolitikk er også ein god distriktspolitikk, og omvendt. Det er faktisk slik allereie i dag at det er i distrikta det meste av den industrielle verdiskapinga skjer. Det er også i dei mange små og mellomstore bedriftene i distrikta at nyskapinga skjer. Denne må stimulerast. Eg er vidare sikker på at IT-industrien vil setje fart i nyskapinga også i distrikta. Ny teknologi blir teken i bruk like tidleg i distrikta som elles i landet. Det er likevel slik at også på dette området bør staten vere partnar. Det er på grunnlag av dette Arbeidarpartiet vil opprette eit teknologifond. Vil ikkje staten satse, skal ein ikkje vente at private vil stille opp i prosjekt med noko risiko. Eg må vedgå at eg er ottefull for framtida – ikkje for mangel på initiativ frå bedriftene, men for mangel på forståing og vilje frå Regjeringa si side til å spele på lag med næringslivet. Næringslivet hadde store forventningar til statsråd Sponheim. Til no er det lite å gle seg over. Det går ikkje å prate seg til resultat, det må handling til. Når kjem handlinga? Det lurer eg på. Statsråd Sponheim har i månadene som kjem, eit framifrå høve til å syne handlekraft. Eit nasjonalt IT-senter på Fornebu av internasjonalt format er å satse på framtida. Det vil kunne bringe produktidear fram til produkt og auke kompetansen i næringslivet. Faren er at næringsministeren også i denne saka ser det slik som elles: smått er godt! Eg vonar utvalet som er nedsett, er visjonært nok.