Kjersti Toppe (Senterpartiet), 2018-05-24:
I vinter har det vore ein stor offentleg debatt om forholda i norsk føde- og barselomsorg. For eit par tiår sidan reiste dei fleste barselkvinner heim etter tre til fire dagar på sjukehus. No vert dei fleste fødande skrivne ut etter to dagar. Helseføretak planlegg for enda kortare gjennomsnittleg liggjetid. I Bergen vert det nye barne- og ungdomssjukehuset planlagt med at 40 pst. av kvinnene skal reisa heim seks til åtte timar etter fødsel. Samtidig viser tal frå Jordmorforeningen at det på landsbasis manglar så mange som 600–700 jordmorårsverk i Kommune-Noreg for å oppfylla dagens faglege retningslinje. Helseminister Høie og regjeringspartia har gått langt i å skulda opposisjonen for å laga eit skremmebilde av norsk fødsel- og barselomsorg. Det er ikkje tilfellet. Det er å skuva frå seg ansvar. Å visa til at Noreg har låg spedbarn- og mødredødelegheit er rett, men ein helseminister må tola at det vert ein offentleg debatt om at utviklinga i barselomsorga går i feil retning. Tendensen med kortare og kortare liggjetid på sjukehus fører til at fagfolk reagerer. Dei ser at tilbodet vert verre, at komplikasjonar ikkje vert oppdaga like tidleg som før. Barseltida på sjukehuset er ikkje eit hotellopphald. Det er ei tid da fagfolk skal fanga opp sjukdom og komplikasjonar hos mor og barn tidleg. Mor skal etablera amming. Barnelegeundersøking og screeningprøver vert tatt først etter 24 timar. Barnedødelegheita i Noreg har gått ned takk vere eit godt utbygd fødsel- og barseltilbod, men er vi i ferd med å gløyma kor viktig observasjonstida er for nettopp å behalda den låge barnedødelegheita? Gulsott ser ein vanlegvis først etter to levedøgn. Alvorleg gulsott kan gi barnet hjerneskade. I Noreg er det rapportert tre tilfelle av alvorleg gulsott dei siste åra, etter at tilstanden har vore fråverande i 20–30 år. Det seier litt. Det er fagmiljøa som no roper varsku. Det er jordmødrene, barnelegane og helsesøstrene. Pas-Opp-rapporten frå 2017 frå Folkehelseinstituttet viser at landets store sjukehus skårar dårleg på opplevd tilfredsheit med barselopphaldet. Kvinnene saknar tilgjengelege jordmødrer. Tal frå kommuneanalysen til UNICEF Noreg i 2017 viste at 60 pst. av kommunane ikkje tilbyr heimebesøk innan to veker etter heimkomst, slik den faglege retningslinja krev. Ved Haukeland fann forskarar ein auke i talet på reinnleggingar i perioden 2002 til 2010, samanfallande med ein reduksjon i liggjetid på barsel. I august 2017 sende Regional perinatalkomité i Helse Sør-Aust ei bekymringsmelding til sin medisinske direktør. Deira undersøkingar avdekte store manglar i tilbodet. Berre éi av tre fødeavdelingar varsla helsestasjonen ved tidleg heimreise. Kvinner ved store sjukehus vart oftare sende heim mot sin vilje, grunna kapasitetsmanglar. Det vart rapportert om auka førekomst av uheldige hendingar, som uoppdaga fødselsdepresjon, høgt blodtrykk, blødingar eller infeksjon hos mor, og om barn med dehydrering, vektnedgang, gulsott og infeksjonar eller uoppdaga hjartefeil, hendingar som ifølgje perinatalkomiteen i landets største helseregion kunne vore unngått. Leiaren i Norsk barnelegeforening er krystallklar. I Dagsavisen uttalte han at sjukehusa først og fremst er opptatt av å spara liggjedøgn, og han seier: «Vi frykter alvorlige konsekvenser for de nyfødte». Legeforeningen sa i komitéhøyringa at det ikkje er dokumentert at tidlegare utskriving er eit trygt alternativ. Tidlegare utskriving av barselkvinner og barna deira vil krevja ei heilt anna koordinering enn det vi synest å sjå vilje til i dag. Vi kan uansett ikkje begynna å kutta i liggjetida før oppfølging i kommunane er ordentleg etablert. Viss endring i praksis gir færre barselsenger, vert jordmor og lege i praksis sette i ein tvangssituasjon der fleire gråsonepasientar vert sende heim, anten kvinna vil det eller ei. Kvinners medbestemming vert vatna kraftig ut. Artikkel 24 i barnekonvensjonen slår fast at for å sikra barns «rett til å nyte godt av den høyest oppnåelige helsestandard og til behandlingstilbud» må statspartane «sikre egnet helseomsorg for mødre før og etter fødselen». Noreg er eit av verdas beste land å føda i. Vi har gode tenester for kvinner i alle fasar knytt til det å få barn, men i dei seinare åra har sentrale og viktige fagmiljø gitt uttrykk for at tenestene til kvinner under svangerskap, fødsel og i barselperioden er vortne gradvis svekte. Det kan ikkje vi tolerera. Senterpartiet tar opp sine forslag til saka og er glad for fleirtal i fleire av dei.