Ingebrigt S. Sørfonn (Kristelig Folkeparti), 2006-04-04:
Kina er ei politisk og økonomisk stormakt i vekst. Kina har ein kultur og ei historie som er heilt unik. Når Kina i tillegg er den leiande regionale aktøren, i stadig aukande grad med globale konsekvensar, gjer dette Kina til eit både viktig og interessant land for Noreg – først og fremst gjeld dette næringssamarbeid, men òg på andre område. Statusen i dag er at det er ein betydeleg handel og eit betydeleg næringssamarbeid mellom Kina og Noreg. Blant anna veit me at import av billege varer frå Kina har medverka til den låge norske prisstigninga. Samtidig veit me at det går ein betydeleg vare- og tenestestraum òg den andre vegen. Ikkje minst innanfor maritim industri er det mange eksempel på eit positivt næringssamarbeid, både næringsetablering og næringsutvikling. Det er nok eit samarbeid som har eit stort potensial for å veksa ytterlegare. Me veit òg at norsk olje i ganske stor grad går til Kina. No forstår eg det slik at det først og fremst er på spotmarknaden dei handlar, og det gjer at handelen vert noko syklisk. Fisk er allereie nemnt, og det er ein betydeleg del fisk som går til Kina, ikkje minst til vidareforedling. Det seier noko om at avstandsulempene ikkje finst lenger. Kina er eit interessant land, men me må òg innsjå at det er ganske store forskjellar mellom Noreg og Kina. Ein av forskjellane og ei av utfordringane går på at Kina har enormt mange hender. Sysselsetjing er faktisk utfordring nr. 1 for Kina. Det gjer at Kina aldri – i alle fall ikkje i oversynleg framtid – vil kunna konkurrera med Noreg når det gjeld rasjonalisering, effektivisering og automatisering. Det veit me at ein del norske bedrifter er veldig bevisste på. Ein annan ting som skil Kina og Noreg, går på dette med energi. Sjølv om Kina ligg langt framme – dei har ratifisert Kyoto-forpliktingane – veit me at det er ein god del skitten kraft i Kina framleis, frå kolkraftverk osv. Men så langt eg kjenner til, er Kina det landet som investerer mest i fornybar energi for tida. Så det skjer ting, men det er òg noko som skil oss. Ein annan ting som skil oss – og det er veldig viktig, og det er eg glad for at næringsministeren allereie var inne på innleiingsvis – er at dei har eit heilt anna forhold til demokrati og menneskerettar i Kina enn det me har i Noreg, og at det er ei stor utfordring for oss i alt samkvem med Kina. Slik me i Kristeleg Folkeparti ser det, bør nokre av hovudpunkta i ein norsk Kina-strategi gå på ein auka Kina-kompetanse i Noreg når det gjeld både språk, samfunnsforhold, kultur osv., men me treng nok òg i motsett veg ein sterkare Noregs-profil i Kina enn auka kunnskap om Noreg hos kinesiske avgjerdstakarar. Eg kan berre nemne som eit eksempel: Eg har vore i Kina eit par gonger, og ved eit heilt tilfeldig møte på ein liten kafé ein gong fekk eg spørsmål om eg kjende Jens Evensen. Det var like etter at han døydde, så eg kunne formidle det, men verda er ikkje så stor. Kinesarane kjenner òg faktisk betre til Noreg enn det vi av og til er klar over. Me har vidare det største potensialet når det gjeld næringslivsutvikling, for samkvemmet ligg på næringssamarbeid, næringslivsutvikling osv., òg når det gjeld mattryggleik. Det kjenner me til i Noreg. Kanskje ligg det òg noko der, og ikkje minst når det gjeld naturforvalting og miljø. Forsking og utvikling er òg eit område der det heilt klårt – sjølv om det vert gjort ganske mykje – ligg eit stort potensial innanfor økonomiske og tekniske disiplinar, men òg både i større breidde og djupne, kanskje spesielt på helse- og sosialområdet. Eg synest det òg var svært interessant at næringsministeren kunne bekrefta utviklinga av ein frihandelsavtale med Kina. Det er aktuelt, og det er eit rett og positivt spor, slik me ser det. Avslutningsvis vil eg seia det slik at det er viktig for Noreg at me utviklar vårt forhold til Kina på alle måtar, både når det gjeld handel, og på andre område. Men ein klår føresetnad må vera at i alt samarbeid og i all kontakt med Kina må Noreg ha ei klår fokusering på verdien av og viktigheita av demokrati og menneskerettar.