Torgeir Knag Fylkesnes (Sosialistisk Venstreparti), 2016-04-28:
Regjeringa har lagt fram ein plan med tre hovudsatsingsområde: tidleg innsats, behandling og ettervern. Frå SV sitt perspektiv inneheld planen mange fornuftige tiltak, men det er også nokre vesentlege manglar. Så får vi sjå om eg klarer å gå laus på noko av det som vi ser på som utfordringar i dette dokumentet. Eg kan starte med ei: politisk vanetenking. Når menneske er sjuke eller lid, er det samfunnet si plikt å ta i bruk den aller beste kunnskapen som er tilgjengeleg for å hjelpe. Det er samfunnet si oppgåve å sikre at flest mogleg får leve trygge og gode liv og bidra til at kvar enkelt får realisert så mykje som mogleg av sitt potensial som menneske. For å oppnå dette må tenesteytarar etablere eit samarbeid med kvar enkelt som treng hjelp og støtte. Det er utgangspunktet. Rusfeltet i Noreg held ofte høg kvalitet. Det er likevel openberre utfordringar når det gjeld samhandling mellom behandlingsnivåa, kapasitet både i første- og andrelinjetenesta og kommunar som manglar tilbod om bustader og meiningsfull aktivitet. Det viktigaste for å hjelpe fleire menneske er å investere meir i ulike former for behandlingstilbod, at ventetida går ned og å forbetre samarbeidet mellom kommunar og spesialisthelsetenester, mellom helsetenester og sosialfaglege tenester og mellom rusbehandling og psykiatri i helsevesenet. SV har i denne stortingsperioden derfor tidlegare foreslått ein omfattande opptrappingsplan for meir ressursar generelt til rusfeltet og eit nasjonalt løft for betre ettervern. Vi møter – ikkje overraskande, kanskje – ikkje særleg gehør hos regjeringa for våre forslag til tiltak. Men det er ikkje berre auka ressursar som må til. Vi har også tatt til orde for å tenkje nytt, utvide tenkinga rundt behandlingsmetodane og tenkje nytt også i førebyggingsarbeidet. Vi meiner dette feltet treng ei meir kunnskapsbasert tilnærming til kva for behandlingsmetodar som blir aksepterte, ikkje politisk overstyring av fagfolk. Eit eksempel på det motsette var da omsorgsministeren, Bent Høie, avviste forsøk på å utvide behandlingsmetodane og ikkje eingong realitetsbehandla ein mykje omtalt søknad frå Helse Bergen. I rusdebatten blir faglege diskusjonar lett politiserte eller gjenstand for vanetenking. Ikkje på noko anna felt enn rusomsorg vil ein statsråd eller politiske parti gå inn for å bestemme at eit legemiddel ikkje er moralsk eller politisk akseptabelt. I rusmiddelpolitikken har det vore motsett, og det er stor politisk debatt rundt spørsmål som i utgangspunktet er reint medisinsk-faglege. Dette brotet med vanetenkinga meiner SV også bør gjelde for kriminalisering av rusavhengige. Rusmiddelavhengigheit har for lenge blitt betrakta meir som ein kriminalitet enn som sjukdom. Skal vi kunne gi eit fullgodt tilbod, må vi som samfunn slutte å behandle rusmiddelavhengige som kriminelle. Oppfølgingsprogrammet Tidlig Ute i Bergen er eit av fleire eksempel på at behandling heller enn straff gir gode resultat. Resultata var veldig lovande, og omlegginga av arbeidet har ikkje medført auka kostnader for nokon av dei samarbeidande partane. Det er viktig at det er stor breidde i rusbehandlinga i Noreg, noko det er, fordi menneska som treng hjelp, har veldig forskjellige behov. Både offentlege og private tilbod trengst, og vi har tidlegare foreslått betre og meir føreseielege rammevilkår for ideelle aktørar gjennom å fjerne bruken av anbod i rusomsorga. Vidare: Trygge liv treng, krev, trygge stader å bu. For rusmiddelavhengige er dette veldig viktig. Stabilitet i livet gir betre moglegheiter både før og etter behandling. Gjennom å styrkje arbeidet med å gi rusmiddelavhengige trygge bustader i normale bumiljø styrkjer ein moglegheita til friskare og kanskje rusfrie liv. Det er også ei oppgåve for fellesskapet å bidra direkte til at dei som bruker narkotika, blir utsette for minst mogleg skade. Også her må vi tenkje nytt. Det inneber utdeling av brukarutstyr, råd, rettleiing rundt bruk og prioritering av gatenæretiltak for rusmiddelavhengige. Sprøyteromdebatten kjenner vi godt til. SV vil derfor støtte forslaga nr. 2–7 og forslaga nr. 11–15. Eg vil avslutte med ei betraktning. Tidleg innsats er veldig bra, og det kjem på ein måte inn som det første punktet i denne planen. Men som eg kan lese mellom linjene i komiteens innstilling, er vektlegginga av tidleg innsats frå komiteen si side vesentleg større enn ho er frå regjeringa si side. Berre for å ta eit veldig viktig ledd i dette: Skolehelseteneste og helsestasjonar har ikkje fått den sentrale rolla i planen, men i komiteen er det blitt mykje meir vektlagt. Det håper eg regjeringa tar inn over seg.