Anita Apelthun Sæle (Kristelig Folkeparti), 1999-03-26:
Den økonomiske situasjonen i landet er igjen på rett veg. Børsen går opp, krona går opp, oljeprisen stig og renta går ned. Rentenedgangen viser aukande tillit til Regjeringa sin økonomiske politikk. Den er grunnlaget for utvikling og stabilitet i næringslivet. Noreg står overfor store utfordringar det neste hundreåret. Inntekta frå petroleumssektoren er venta å verta lågare, samtidig med at dei eldre utgjer ein større del av befolkninga. Noreg vil då vera avhengig av eit lønsamt, fastlandsbasert næringsliv for å kunna halda oppe velferdssamfunnet. Eg ser lyst på framtida for norsk næringsliv når Regjeringa si næringsmelding no får brei støtte i Stortinget. Regjeringa har utarbeidd ein firepunktsstrategi for næringspolitikken: 1. Bedrifter må skapast, dei vert ikkje vedtekne, difor skal det verta enklare å starta og driva bedrift i Noreg. 2. Mennesket er vår viktigaste ressurs, difor skal det satsast på utvikling av kunnskap og kompetanse. 3. Mellom bakkar og berg bur vi, difor skal det leggjast til rette for eit allsidig, miljøvenleg næringsliv. 4. Noreg er eit lite land, difor skal det leggjast til rette for at norsk næringsliv kan utnytta mogelegheitene i ein globalisert økonomi. Eit sentralt element i den framtidige næringspolitikken er nøytralitet, heilskapstenking og samordning. Regjeringa har sett i gang ein handlingsplan for små bedrifter, med tiltak for å gjera tilværet enklare for dei minste bedriftene. Komiteen peikar på at næringslivet skal møta ein offentleg sektor som står til teneste. Næringslivet skal møta eit enklare Noreg ved at skjemaveldet og omfanget av lovar og reglar skal reduserast. Det må vera ein ny trend som gjer seg gjeldande når ein samla komite i eit forslag no «ber Regjeringen intensivere arbeidet med å redusere omfanget av lover og forskrifter som næringslivet må forholde seg til. Stortinget ber Regjeringen spesielt om å vurdere alle økonomiske og administrative konsekvenser for næringslivet før nye lover og forskrifter innføres». Eg registrerer at Regjeringa alt har sett i gang eit slikt arbeid. Denne regjeringa er altså i forkant. Kvifor satsa på små bedrifter? Fyrst og fremst fordi nesten alle bedrifter er små. Næringspolitikken tar no konsekvensane av det faktum at 96 pst. av bedriftene har færre enn 20 tilsette. Dessutan skjer mykje av nyskapinga nettopp i dei små bedriftene. Econ-rapporten fortel at mengder av bedrifter vil forsvinna, og at 85 pst. av dei norske bedriftene i år 2020 ikkje eksisterer i dag. Nyskaping er difor eit nøkkelomgrep for ei trygg framtid. Næringsmeldinga fokuserer nettopp på det. Mennesket er vår viktigaste ressurs. Kunnskap og kompetanse vil bli ein stadig viktigare konkurransefaktor. I eit kinesisk ordspråk heiter det at vil du hausta ein gong, plant ris, vil du hausta 10 gonger, plant eit epletre, vil du hausta 100 gonger, undervis ungdommen. Noreg har hatt ein utdanningseksplosjon det siste ti-året. Vi har verdas mest utdanna arbeidsstokk. No må vi satsa på meir IT-kompetanse og samarbeid med næringslivet for å få mest mogeleg effektiv opplæring. Det er ei veksande erkjenning at læring kan skje meir effektivt enn tilfellet er i samfunnet i dag. Framtida krev at det vert satsa på nettbasert opplæring. Det er ei fleksibel opplæringsform, ho gjev auka motivasjon, reduserte kostnader og er oppdatert til kvar tid. Denne teknologien gjer det òg mogeleg å nytta arbeidsstaden som læringsarena, noko som er viktig, spesielt for dei minste bedriftene. Vi er òg opptekne av å fremja entreprenørskap i skulen. Sverige har hatt gode resultat, der over 20 pst. av dei unge er vortne gründarar etter slik opplæring, mot gjennomsnittleg 2 pst. Det er viktig å vera merksam på at kvinner vel annleis enn menn. Difor er det ei utfordring at rettleiingstenesta fungerer slik at næringslivet fullt ut får nyttiggjere seg den kompetansen som kvinner faktisk representerer. Korleis får vi eit miljøvenleg næringsliv i heile landet? Det er Regjeringa sin føresetnad at verdiskapinga i det nye hundreåret må skje i pakt med toleevna til naturen. Næringslivet i alle land må leggja til grunn at miljøskadeleg aktivitet vil verta dyrare i framtida. Ein må rett og slett produsera meir med mindre ressursinnsats. Det er mykje lovande som skjer. Komiteen var på Møre og såg ei evigheitsmaskin. Med spillvarme frå Tjeldbergodden, lys og ei eincella plante sette ein i gang ein fantastisk, uendeleg produksjon av mat. Godt smakte det, og proteinrikt var det. Det er sannsynleg at vi vil oppleva teknologiske sprang, t.d. innanfor bioteknologien, som gjev framvekst av nye produkt og dermed ei ny næringsverksemd. Det er viktig å vurdera nye mogelegheiter òg frå ein etisk synsvinkel. Miljøomsyn må vegast mot økonomisk vekst. Ein vekst som ukritisk tappar ikkje-fornybare ressursar eller fører til helseskade eller skadelege klimaendringar, er ikkje akseptabel. Komiteen meiner at miljøkonsekvensane må integrerast i næringspolitikken. Informasjonsteknologien eliminerer i større og større grad avstandar. Næringslivet i framtida vil leggja til rette for heimekontor og fleksibilitet på mange plan som vi no knapt kan tenkja oss. Då vil utkanten verta like attraktiv som sentrum i høve til jobben. Så kan nordmannen igjen bu mellom bakkar og berg. Det er naudsynt for Noreg å vera i front innan IT, ikkje minst for å eliminera den avstanden som gjer at heile Noreg er ein utkant i verda. Noreg er eit lite land i ei stadig mindre verd. Geografien gjer at vi ligg i periferien av dei marknadene som er mest aktuelle for oss. Det kan vi lite gjera med. Men dette fordrar ein næringspolitikk som fremjar norske bedrifter si mogelegheit til å tilby sine varer og tenester i den internasjonale marknaden. Internasjonalt regelverk og samarbeidsordningar utgjer viktige rammevilkår i denne samanhengen. For Noreg må det vera eit prioritert mål å medverka til føreseielege, opne og ikkje-diskriminerande rammevilkår for næringslivet. Omgrepet «lokalisering Noreg» gjev viktige signal om Regjeringa si sterke fokusering på at det må vera attraktivt for bedrifter å etablera seg i Noreg. Dette vert fylgt opp i innstillinga frå næringskomiteen. I framtida vil det verta ei av Noreg sine hovudutfordringar å hevda seg i konkurransen om lokalisering av bedrifter og kompetanse. Rammevilkår som er naudsynte for at Noreg skal vera eit attraktivt land å etablera seg i, må på plass. Eg vil òg streka under at energitilgang er ein av Noreg sine konkurranseføremoner, som vi må ta vare på. Noreg har mange gode føresetnader for å lykkast i internasjonaliseringsprosessen. Nordmenn har levd etter regelen: Kom deg ut og bygg Noreg. Fleirtalet er oppteke av å understreka verdien av den mjuke norske infrastrukturen, også representert ved det verdsomspennande nettverket som Den Norske Sjømannsmisjonen representerer. Vi ser i dag ein tendens til at bedrifter flytter utanlands heilt eller delvis. Vi må unngå at Noreg blir eit filialland. Problemet for næringslivsnasjonen Noreg er at industriell kompetanse og utviklingskraft gjerne følgjer med på kjøpet når nøkkelbedrifter, deira hovudkontor eller forskingsavdelingar flytter utanlands. NHO sitt konkurransebarometer fokuserer på elleve konkurranseområde som NHO meiner er viktige når bedrifter skal ta sine lokaliseringsval. Der kom vi ikkje så heldig ut som vi burde. Vår lønnsvekst var for stor, og vi kom svakt ut med tanke på forsking og utvikling. Infrastrukturen – vegar – er heller ikkje på plass, sjølv om Noreg ligg blant dei fremste i verda innanfor telekommunikasjon. Det er derfor behov for ein «lokalisering Noreg»-kommisjon for nettopp å kunna sjå på desse forholda. Noreg må ha ein næringspolitisk strategi som inneber samordning og koordinering av alle politikkområde som påverkar bedriftenes lokaliseringsval i ein globalisert økonomi. Der har vi gjort eit godt forarbeid gjennom næringsmeldinga, som i dag vert vedteken, og som samlar brei støtte i Stortinget.