Jenny Klinge (Senterpartiet), 2011-12-02:
Når vi endrar ordbruk og omgrepsbruk kan det vere eit resultat av ei endring i samfunnet og i verkelegheita, men eit skifte i ordbruk kan også leggje grunnlaget for ei ny verkelegheitsforståing. I dette innlegget vil eg ta utgangspunkt i det namneskiftet vi hadde nyleg i det departementet vi i justiskomiteen held oss til. Justis- og politidepartementet vart til Justis- og beredskapsdepartementet. Bakgrunnen er, som vi alle kjenner til, den 22. juli og hendingane den dagen – tida før og tida etter. Det vart ei ny verkelegheit for oss alle, men det peiker også fram mot ei noko anna føring på politikken vår. Til no har det vore mykje politi. Politiet er sterkt, dei står på for sine krav, og dei har vunne fram rettmessig, sjølvsagt, fordi dei er viktige, og ein treng dei i heile landet. Vi har utdanna langt fleire, og vi har gitt meir pengar. Vi veit at det heller ikkje er enkelt i politietaten, men vi har vist ei tydeleg satsing, og det er ei viktig satsing. Men no er vi kanskje endå meir bevisste på at mange andre aktørar, i samspel med politiet, er avgjerande for ein god beredskap. Eg trur vi framover kjem til å lyfte fram – i endå større grad – mangfaldet. Det var ein imponerande innsats frå mange i sommar under desse terrorangrepa. Enkeltpersonar – med fare for liv og helse – trødde til, politiet gjorde ein stor innsats, helsepersonell osv. – ikkje minst også frivillige organisasjonar etter kvart. Vi har i sterkare grad synleggjort at tilsette i beredskapsetatar, i redningsetatar og frivillige ikkje kan klare jobben aleine. Eg meiner at vi ikkje kan innføre krisetiltak i ei akutt krise, som vi har hatt no, som kan endre samfunnet vårt. Vi opplevde å få gode ord frå statens øvste leiarar om eit ope og inkluderande samfunn i etterkant av det som skjedde. Det er bra, etter mi meining, at 22. juli-kommisjonen skal gjere eit langsiktig arbeid for å gå gjennom det som har skjedd, og ikkje minst peike mot tiltak framover. Om vi skulle skunde oss med å innføre ulike typar tiltak og gjere lovendringar no, meiner eg vi kunne ha mista noko viktig – grunnleggjande verdiar – i samfunnet vårt. Vi kan aldri sikre oss mot ein natur som slepper kreftene laus, eller enkeltpersonar/grupper som går amok. Vi veit ikkje kor neste terrorangrep kan skje – det kan være på ein oljeinstallasjon, det kan vere mot institusjonar i andre byar enn i Oslo. Nettopp derfor må vi sjå kor viktig den mangfaldige og breitt samansette beredskapen er, med ulike aktørar. Eg er derfor glad for at vi i innstillinga foreslår 5 mill. kr ekstra til frivillige organisasjonar i redningsetatar. Det kan sjå ut som om Heimevernet er truga av å bli svekt. Det er ikkje vår komité som har Heimevernet, men eg meiner det er høgst relevant likevel, og eg vil nemne det kort. Heimevernet er Forsvarets bindeledd til innbyggjarane og til ulike delar av landet vårt. Heimevernet skal kunne tryggje viktig infrastruktur i heile landet, i både krig og fred og under ulike kriser. Så Heimevernet er ein viktig del av den samla beredskapen, og eg håper vi alle saman står på for at det framleis skal vere det. Politiet er, som eg sa i stad, ein sterk og dyktig etat, som er til stades i store delar av landet vårt. I etterkant av sommarens terrorhandlingar vart det fort mykje snakk om sentral beredskap og politi i Oslo. Det er heilt rett at vi no i neste års budsjett også styrkjer sentrale einingar og politiet her i byen for å kunne ta unna den situasjonen som oppstod, og det enorme arbeidet i etterkant av det. Men så er også det tragiske som skjedde på Utøya, eit eksempel på at andre distrikt kan bli ramma, og vi veit aldri når og kor det neste gong kan skje. Eg er også oppteken av ikkje å krisemaksimere – det kjem ikkje til å skje kvar dag, og forhåpentleg kjem det ikkje til å skje raskt igjen. Men vi veit at ting kan skje igjen og vil nok skje igjen. Senterpartiet er oppteke av å bevare nærpolitiet. Resultatreforma, som regjeringa arbeider med no, og som Stortinget skal starte å behandle neste år, er eit viktig arbeid. Men vi skal ha mest mogleg att for dei pengane vi gir til politiet. Det inneber for meg at vi samtidig må sjå på strukturen. Det er ulike meiningar om korleis politiet skal vere samansett, om vi skal ha mange lensmannskontor og mange politidistrikt osv., og vi i Senterpartiet er ikkje ueinige i at det kan vere aktuelt med nokre endringar. Men ein skikkeleg gjennomgang av det er nødvendig for å sjå på kva som skal gjerast, og kva endringar som både skal gjerast og ikkje skal gjerast. IKT-satsinga er svært viktig, og der er vi sjølvsagt nøydde til å kome med meir pengar. Ein ting er no dei investeringane som blir gjorde, men det handlar også om korleis vi vel å bruke IKT framover. Eg meiner at vi kan tenkje litt omvendt av kva vi vanlegvis gjer, at sentralisering ikkje nødvendigvis betyr å flytte til byar og større plassar, men at ein kan sentralisere motsett veg av vanleg praksis nettopp ved å overføre oppgåver til små kontor, fordi IKT gjer at ein kan samarbeide på tvers av kontor og distriktsgrenser. På den måten kan ein vere med og styrkje nærpolitiet, gjere arbeidsmiljøet større på enkelte plassar, lette rekrutteringa osv. Justisfeltet er eit stort politikkfelt. Denne debatten speglar nettopp det. Eg vil seie nokre få ord om andre tema enn hovudtemaet mitt, beredskap, som eg også synest er viktige å nemne. Vi har styrkt jordskiftedomstolane i neste års budsjett, noko som eg meiner er svært viktig for å hindre dei begynnande problema vi ser med å rekruttere jordskiftedommarar. Jordskifte er for mange ein litt ukjend del av det vi driv med i staten. Jordskiftedomstolane avklarar eigedomsforhold i landbruket i lokalsamfunn – i byane òg, ikkje berre på bygda. For den raud-grøne regjeringa, som er oppteken av å få unna gode og store samferdselsprosjekt og få i gang meir småkraftutbygging, er nettopp jordskiftedomstolane utruleg viktige for å få gjort det raskast mogleg. Så vil eg også nemne at eg er glad for dei 5 mill. kr som kom ekstra til den frivillige redningstenesta. Som eg var inne på i stad, er det nok eit signal om at vi ser breiare – kanskje breiare enn før – på beredskapen. Vi har alltid vore klare over at det er store samanhengar her, men det har vorte ekstra synleggjort no, og det er bra at vi følgjer det opp. Så vil eg til slutt stille meg attom det skrytet som Justisdepartementet har fått i etterkant av det som har skjedd. Eg trur ingen av oss kan fatte rekkevidda av det ein har opplevd, men det vi alle forstår, er at det har vore ei frykteleg vanskeleg tid med både sorg og frykt. Men samtidig er det levert ein stor arbeidsinnsats som gjer det mogleg for oss å gjere det vi skal. Det synest eg det er rett av heile komiteen å takke for, som fleire har gjort. Då vil eg avslutte der eg starta, med at ord somtid er resultat av endring, og at ord andre gonger har vore årsaka til endring. Dei orda vi har brukt etter terrorangrepa, har bidrege til at fleire av oss forstår kor viktig det er å stå saman om grunnleggjande verdiar. Det håpar eg vi gjer framleis. Vi var iallfall den første tida opptekne av at ein politisk debatt ikkje berre skal handle om konfliktar, men også om det å stå saman om dei viktige verdiane. Nettopp justispolitikken er openbert eit politisk felt der det er både nødvendig og etter mi meining også mogleg.