Per Steinar Osmundnes (Kristelig Folkeparti), 2003-12-10:
Budsjettforslaget og budsjettforliket sikrar ein god profil innanfor rammeområda 15 og 16, og mange viktige saker for Kristeleg Folkeparti blir på denne måten understreka og forsterka. Alkoholmisbruk er ei av våre største sosialmedisinske utfordringar, og det er såleis viktig å motverke nyrekruttering av unge rusmiddelmisbrukarar. Kristeleg Folkeparti er derfor glad for at det i 2004 blir sett i gang ein haldningskampanje mot alkohol, retta inn både mot befolkninga generelt og mot ungdomsgruppene spesielt. Det blir sett av 15 mill. kr til kampanjen i 2004. Ein slik kampanje er gledeleg nytt for Kristeleg Folkeparti, og vi håper at kampanjen vil få minst like gode resultat som haldningskampanjane mot tobakk har hatt det siste året. Mange skjebnar kunne sett annleis ut om foreldre og ungdom hadde hatt betre kunnskap om rus. Samarbeidsregjeringa har peika på at i arbeidet med rusmiddelpolitikken er det viktigaste å fokusere på ungdom og førebygging. Det at foreldre og ungdom bryr seg og har kunnskap om rusmiddel, er den beste måten å førebyggje på. Kristeleg Folkeparti er derfor glad for at denne regjeringa har sett i gang prosjektet RUS-telefonen, og at dette prosjektet blir vidareført i 2004. Rusmiddelmisbruk påfører den enkelte store problem og samfunnet betydelege kostnader. Denne byrda blir ikkje styrt av ukontrollerbare krefter, men kan bli redusert gjennom ein aktiv offentleg politikk. Sjølvsagt finst det ikkje noko politisk universalmiddel eller enkle grep som løyser alle problem, men førebygging og rusfrie miljø er tiltak som fleirtalet i komiteen har understreka sterkt i budsjettinnstillinga. Fleirtalet ser på rusfrie miljø som ein viktig delstrategi i det førebyggjande arbeidet, og føreset at det kulturbaserte førebyggingsaspektet framleis skal stimulerast gjennom tilskot til rusfrie miljø. Det har vore eit klart uttrykt ønske om ein toppfinansieringsmodell for ressurskrevjande brukarar. Dei ulike partia i dette huset har hatt ulike modellar og ønske, men ein har alle hatt eit felles ønske om at ein statleg toppfinansieringsmodell skulle bli etablert. Samarbeidsregjeringa har altså, som den første regjeringa, gjennomført dette og foreslått ei slik toppfinansiering sett i gang for året 2004. Denne ordninga vil sikre at kommunane får kompensert ein større del av utgiftene sine, og vil dermed leggje til rette for eit godt tenestetilbod til denne gruppa. Staten vil kompensere for kommunane sine utgifter over 700 000 kr, tilsvarande 80 pst. på landsbasis. Kommunar som har særleg høge utgifter i forhold til folketalet, vil også få ein høgare kompensasjon. Denne ordninga blir finansiert som ei overslagsløyving, og det er foreslått 1,2 milliardar kr til føremålet i 2004. Dette er ein auke på 550 mill. kr, samanlikna med budsjettet for 2003, og dette må såleis karakteriserast som ei storsatsing. Denne nye ordninga vil kunne sikre betre tenestetilbod for brukarane og meir føreseielegheit for kommunane. For Kristeleg Folkeparti er det avgjerande at unge funksjonshemma ikkje må bu på aldersinstitusjonar mot sin vilje. Sosialdepartementet har varsla at innan utgangen av 2005 skal alle unge funksjonshemma få flytte til alternativ bustad dersom dei ønskjer det. Dette signalet er Kristeleg Folkeparti glad for. For å gjere kommunane i stand til å gi funksjonshemma eit godt tilbod, blir nettopp innføringa av denne nye toppfinansieringsmodellen for ressurskrevjande brukarar avgjerande. Med ei slik toppfinansiering kan ein ikkje lenger bortforklare eit dårleg tilbod til funksjonshemma i kommunane. Amathea er den einaste instansen, både blant offentlege og private, som har abortrådgiving til gravide som hovudoppgave. Valet mellom å fullføre eller avbryte svangerskapet kan opplevast som vanskeleg, og det er derfor heilt avgjerande at ein har instansar som tilbyr slike samtalar. Klienten får også tilbod om oppfølging etter at valet er teke, uansett utfallet av valet. Kristeleg Folkeparti meiner at Amathea gjer ein viktig jobb, og at rådgivingskontoret er ein særdeles viktig bidragsytar i det abortførebyggjande arbeidet. Det er derfor positivt at Amathea får auka tilskot med 0,5 mill. kr på årets budsjett. Kristeleg Folkeparti er nøgd med at Regjeringa følgjer opp St.meld. nr. 16 for 2002-2003, Resept for et sunnere Norge.Helsepolitikken vert med dette dreia meir i retning av førebyggjande arbeid. Folkehelsearbeidet skal styrkjast i alle samfunnssektorar. Det viktigaste staten kan bidra med er å skape gode rammevilkår for det lokale folkehelsearbeidet – gi føreseielegheit og moglegheiter for tilpassing ut frå lokale behov. Kristeleg Folkeparti vil ha folkehelse inn på dei ulike arenaene for samfunnsplanlegging, fordi det handlar om å leggje forholda til rette for eit godt samfunn. Og skal folkehelsearbeidet gi resultat, må det vere forankra lokalt, det må byggje både på kunnskap og på dialog med dei berørte. Eit prosjekt som ein samla komite viser til innan folkehelsearbeidet, er Trivselshagen på Sandane i Gloppen. Ein samla komite seier at dette er eit veldig godt prosjekt. Trivsel utviklar sjølvtillit, slik at vi torer meir og toler meir, både som enkeltpersonar og som grupper. Trivselshagen skal vere ein møteplass i lokalsamfunnet – eit tanketorg for nasjonal kunnskapsutvikling innan feltet trivsel og folkehelse. Det er derfor ein merkedag for Trivselshagen på Sandane og for lokalt folkehelsearbeid når ein samla komite peiker på at Trivselshagen er eit nasjonalt pilotprosjekt, og seier at prosjektet er veldig godt, og at det skal bli teke vare på og sett i verk. Målet for sosial- og helsepolitikken må vere respekt for menneskelivet og menneskeverdet, omsorg for svakare stilte, satsing på førebygging og å sikre tryggleik for enkeltmenneske og skape nye moglegheiter. Slik eg ser det, ligg prioriteringane på statsbudsjettet for 2004 godt innanfor dette føremålet.