Astrid Aarhus Byrknes (Kristelig Folkeparti), 2016-05-26:
Eg vil òg få takka statsråden for utgreiinga. I denne utgreiinga om EU- og EØS-spørsmål la statsråd Aspaker stor vekt på å styrkja det nordiske samarbeidet òg i Europa-politikken. Det er eit perspektiv vi verdset i Kristeleg Folkeparti. Vi har mykje å stå saman om i Norden. Og saman kan Norden visa veg i mange spørsmål. I 2017 vil Noreg ha formannskapen i det nordiske samarbeidet, i Nordisk ministerråd. Vi må bruka den posisjonen til aktivt å fremja eit nordisk europapolitisk samarbeid og styrkja Norden si konkurransekraft. Eit anna gjennomgangstema var aktiv bruk av Noregs moglegheiter til påverknad på grunnlag av EØS-avtalen og dei andre samarbeidsavtalane vi har med EU. Særleg i sektorar der Noreg er ein tung aktør med mykje ekspertise, som t.d. energi og shipping, er dette viktig. Men vi må òg vera aktive på andre felt. Det gjeld m.a. europeisk politikk for Arktis, der EU legg vekt på forsking og innovasjon innan prioriterte område som klima og miljø, berekraftig utvikling og internasjonalt samarbeid. Som ein sentral arktisk nasjon har Noreg mykje å tilby og mykje å vinna på å auka kunnskapen om Arktis og dei utfordringane vi står overfor der. Når det gjeld situasjonen i EU, og spesielt i eurosona, løfta statsråden særleg fram fem sentrale utfordringar. Då blei situasjonsanalysen – som naturleg er – meir problemfylt. I fjor haust skapa migrantstraumen dei store utfordringane i Europa. Resultatet var nær kaotiske tilhøve i nokre område. Striden om asylpolitikken blussa kraftig opp. Motsetningane i EU blei openberre for alle. Det røyner på når det på eitt år kjem vel ein million menneske, halvparten frå Syria, ein femtedel frå Afghanistan og 15 pst. frå afrikanske land. Det er inngått avtalar i EU om relokalisering og gjenbusetjing av asylsøkjarar. Etter EU-kommisjonens tidsskjema skulle det t.d. vore relokalisert 20 000 menneske innan midten av mai. Men til saman er det berre relokalisert 909 personar frå Hellas og 591 frå Italia. Og fleire EU-land nektar i praksis å medverka. Utfordringane er store. Viljen til å løysa problem i samarbeid har i praksis vore liten. I ein rapport frå det britiske overhuset House of Lords blei det slått fast at EUs marineoperasjon for å stansa migrasjonen over Middelhavet frå Libya til Italia ikkje fungerer. Dei har rett nok arrestert nokre titalls personar på lågaste nivå i smuglarnettverka, men det gjev liten effekt. Dei viktige bakmennene går fri, og forretningsmodellen til smuglarnettverka er ikkje øydelagd. Det er bra at Noreg aktivt bidreg til europeiske samarbeidsløysingar for å gje flyktningar med rett til vern ei verdig og rettferdig handsaming, samstundes som vi prøver å stoppe menneskesmuglarane som skor seg på kynisk handel med fattige menneske frå mange land. EU-kommisjonen ventar i år ei arbeidsløyse på 10,3 pst. i eurosona. I EU-land som ikkje er med der, er situasjonen noko betre. Samla i EU er det venta rundt 9 pst. arbeidsløyse. Arbeidet for å få opp sysselsetjinga går seint. Det er tragisk for mange, ikkje minst for dei mange ungdomane som ikkje kjem seg inn i arbeidslivet. Hellas er hardast råka, og dei treng gjeldsreduksjon eller ein svært lang nedbetalingsperiode for å koma inn i vekstmodus. Det internasjonale pengefondet har truga med å trekkja seg frå samarbeidet med EU for å løysa eurokrisa om det ikkje blir semje om ei betre gjeldsløysing. Likevel blei ministrane i eurosonen heller ikkje samde om ein ny avtale i møtet 8. mai. Eurosona har ein lang veg å gå. Det gjeld òg andre land enn Hellas. Til slutt: Kristeleg Folkeparti er òg nøgd med at statsråden fokuserte på kriminalitet i arbeidslivet i utgreiinga si til Stortinget. Svart arbeid er eit problem og ei stor utfordring som òg treffer Noreg. Svart arbeid må kjempast mot. Difor er Kristeleg Folkeparti nøgd med at Noreg gjennom bl.a. EØS-midlar kan bidra på dette feltet, som er viktig. I fellesskap kan vi kjempa mot svart arbeid og kriminalitet i arbeidslivet.