Torgeir Knag Fylkesnes (Sosialistisk Venstreparti), 2018-12-05:
Det har vore ein fascinerande debatt å følgje, og det som er interessant med regjeringspartia, er at dei ikkje har vilja gå med på noko som helst kritikk. Dei har lagt ansvar og skyld over på alle andre. Det er gjennomgangstonen – nei, det var ikkje dei, det var andre, det var andre forhold som slo inn. Slik verkar det gjennomgåande å vere, og det er utruleg svakt, både menneskeleg og prinsipielt – ein utruleg svak strategi. Så har sikkert fleire enn meg lagt merke til at Venstre ikkje er i salen i det heile. Dei har ikkje vore i salen i heile dag. I den førre innstillinga formulerte dei veldig kraftig kritikk – altså i 2017, ved den førre rapporten. Da sa dei i merknadene sine at «det er svært alvorlig og kritikkverdig», som faktisk er den kritikken som går lengst. Så er vi alle einige i at situasjonen ikkje er blitt mindre ille – han er faktisk blitt verre sidan den første rapporten. Og der fordufta Venstre ut av saka og ut av debatten, i ei så avgjerande sak som dette. Eg synest representanten Kolberg hadde eit godt omgrep for det: at det er noko maktstrukturerande over det. På same måten er det med Kristeleg Folkeparti. No går dei rett nok mykje lenger, dei har akkurat den same analysen som vi har, men dei vel ikkje å ta den nødvendige konsekvensen av forslaget – også det på grunn av maktstrukturerande situasjonar. Det er eit reelt fleirtal i denne salen som ser det same, som ser at regjeringa ikkje har gjort jobben sin. Det er vel dokumentert. Dei har ikkje prioritert jobben dei skulle gjere. Det er vel dokumentert. Og dei har feilinformert jamleg til Stortinget, og det er akkurat som om dei ikkje klarer å stoppe med det heller. Lat meg ta for meg nokre av dei utsegnene som er komne. Erna Solberg sa noko som var veldig oppsiktsvekkjande. Ho sa at det er openbert at vi er i denne situasjonen fordi fristane har vore for knappe. Det er altså grunnen til at vi er i den situasjonen vi er i no – ikkje fordi regjeringa har gjort noko gale, ikkje fordi regjeringa i det heile har noka skyld; det er på grunn av dei fristane som blei etablerte før tida. Ikkje berre er det ein vanvitig måte å fråskrive seg ansvar for dei fem åra ein faktisk har vore i regjering på. Det er også holt, når Stortinget først får vite at ein ikkje har klart å halde fristane i loven – seinast ved utgangen av 2014 – gjennom Riksrevisjonen. I mellomtida har regjeringa forsøkt å halde dette skjult overfor Stortinget, aktivt. Vi veit også at regjeringa sjølv ikkje har prioritert dette. Politidirektoratet har kome med innspel i 2013, 2014, 2015, 2016 og 2017. Ingen av gongene har regjeringa prioritert dette. Og så har vi ein statsminister som står her og påstår at det var på grunn av at fristane var for knappe. Vi har ikkje høyrt noko, regjeringa har ikkje prioritert det, og dei har feilinformert Stortinget om det. Det er fascinerande. Å leggje skylda på tidlegare regjeringar, leggje skylda på Stortinget, når ein er i ei knipe – det verkar å vere strategien. Så kjem dette poenget med at det var føresett at dette ikkje skulle koste pengar. Lat oss ta det skikkeleg på alvor. Ja, det stemmer at i odelstingsproposisjonen i forkant, som bl.a. la til rette for objektsikringsforskrifta, blir det med kostnader relativisert. Det er heilt rett. Men det som ein unnlèt å seie, er at i forarbeidet til denne forskrifta, ein NOU frå 2006 med tittelen «Når sikkerheten er viktigst – beskyttelse av landets kritiske infrastrukturer og kritiske samfunnsfunksjoner», står det eksplisitt: «Utvalget har merket seg at arbeidsgruppen under Forsvarsdepartementet som la frem forslag til forskrift om objektsikkerhet også hadde vurdert mulige økonomiske konsekvenser. Selv om det i den foreslåtte forskriften slås fast at den enkelte virksomhet skulle dekke egne omkostninger som følge av pålegg, ble det også åpnet for mulighet til å søke om dispensasjon fra sikkerhetskravene eller om å få offentlig tilskudd for å dekke omkostninger ved objektsikkerhet som virker urimelig tyngende.» Det visste også regjeringa. Det visste også regjeringspartia. Det unnlèt ein å seie. Så har ein fått mange anledningar – i budsjettdialog, i rapportering frå både politiet og Forsvaret – til å vite at her treng ein meir midlar for å kome i gang. Det at det plutseleg er ei overrasking no – ja, men dette skulle jo ikkje koste pengar – er verkeleg eit fikenblad. Det er ein utruleg svak argumentasjon. Eg skal gi dei rett i éin ting: Det står i den odelstingsproposisjonen. Men det tar ikkje frå ein ansvaret. Når ein høyrer statsminister Solberg, får ein inntrykk av at det at ein ikkje er komen i mål med desse tinga, eigentleg heng saman med at ein prøver å orientere seg mot ei anna form for trusselbilete. Dette har omtrent vore planen heile tida – ein gjer eigentleg litt andre ting, og denne forskrifta og instruksen og alt det er for lite dynamisk. Vel, poenget er jo at vi framleis er på kartleggings- og planleggingsstadiet. Når det gjeld forsvar, er berre 25 pst. av Forsvarets eigne objekt synfarne. Ein har inga oversikt over kva situasjonen er – inga oversikt, for det har ikkje vore gjennomført nokon synfaringar enno. Så ein veit ikkje. På same måten er det med politiet: Det er framleis i kartleggingsfasen. Og dessutan er objektsikringsforskrifta og -instruksen dynamisk – det er masse spelerom der for til kvar tid å tilpasse korleis ein skal forstå den situasjonen ein står i. Det er ein situasjon der det faktisk er flaks som har gjort at ikkje noko gale har skjedd, for regjeringa har ikkje visst. Dei har ikkje hatt moglegheita til å vite kva situasjonen var, for dei har ikkje følgt opp lovforskrift og instruks. Dette er ein situasjon dei kanskje bør reflektere over, for representanten Harberg opnar for det: Korleis har vi hamna i ein situasjon der vi som land ikkje er i stand til å gjennomføre så klare vedtak og så klare føringar som Stortinget set, og at det går årevis? Kva er dette for noko? Korleis er det mogleg? Harberg meiner at den kritikken som opposisjonen noterer seg for, handlar om å kritisere fagfolka. Men det undersøkingane våre viser, er at det heldigvis ikkje kjem av at vi har udugelege fagfolk. Det er fordi regjeringa ikkje sjølv har prioritert dette. Dei har ikkje sett av nødvendige ressursar, dei har ikkje vore interesserte i å gjennomføre dette. Ved dei anledningane dei har hatt, har dei prioritert andre ting. Det er vel dokumentert. Det er grunnen til at dette ikkje kjem i gang før no. Først no begynner ein å kome med den nødvendige finansieringa. Så til representanten Leirstein og innlegget hans – eg var litt usikker på om eg skulle ta fatt i det. Men det minner meg om ei bok av filosofen Harry Frankfurt, som heiter «On Bullshit», der han definerer «bullshit» som ei taleform der målet er å overtyde utan omsyn til sanninga. Ein bryr seg berre om sanninga når ein er opptatt av å skjule ho. Ein bryr seg ikkje om det som blir sagt, er sant eller ikkje. Det er overtyding som er det einaste målet. Leirstein meiner at sidan det er Stortinget som er løyvande styresmakt, kvifor har ikkje Stortinget lagt pengar på bordet? Vel, heile gjennomgangen viser jo at Stortinget ikkje har visst kva situasjonen var. Vi er blitt førte bak lyset. Vi har ikkje visst at det har vore mangel på finansiering – vi har til og med fått vite at ein er i mål med objektsikringa, og det er først med den andre rapporten frå Riksrevisjonen at vi får dei første budsjettala på bordet. Riksrevisjonen måtte hale dette ut av regjeringa. Det er først no – i år 2018 – at vi får dei første tala på bordet om kva dette kan koste. Så at Leirstein klarer å få det til at det var Stortinget som skulle løyve pengar, mens Stortinget verken visste kva som skulle til eller kva det skulle koste, det er fascinerande argumentasjon. Ein må vel vere veldig inne i verda til Harry Frankfurt for å kunne ha godt samvit for den situasjonen som ein er i, slik Leirstein påstod at ein skal ha: at regjeringa skal ha godt samvit for det arbeidet ein har gjort. At ein ikkje har gjort jobben innan fastsett tidspunkt, at ein ikkje i det heile har prioritert arbeidet, og at ein har feilinformert Stortinget, det skal ein altså ha godt samvit for. Der har vi Harry Frankfurt.