Sverre J. Hoddevik (Høyre), 1999-03-04:
Dagens innstilling omhandlar altså lovverket som regulerer husleige og husleigeavtalane mellom utleigar og leigetakar. Samtidig vil det få mykje å seie for tilgjenget til leilegheiter på leigemarknaden, og få mykje å seie for strukturen på dei kontraktane som blir inngått. Lat oss likevel tidleg slå fast at vi i dag avsluttar prosessen med å oppheve husleigereguleringslova. Den har gått føre seg gjennom heile 1990-talet – frå Regjeringa Syse i 1990 sette ned det førebuande utvalet som la fram si innstilling i 1993. Dagens behandling av sluttar no ein overmoden prosess, der vi likevel i hovudsak vil drøfte innhaldet i ei ny husleigelov. Husleigereguleringslova – den strenge reguleringa – blir avvikla eine og aleine mot SV sine stemmer. Høgre er tilfreds med den nye lova si formulering om deponering av leige, som er omhandla i § 3-8. Vi er spesielt nøgde med gjennomslaget for at § 3-8 om deponering ikkje blir gjort gjeldande for lokalleige. Hovudregelen blir her at lova er fråvikeleg for slike leigeforhold, med unntak for heilt spesielle presiseringar. Like eins er vi fornøgde med den føringa lovteksten gir på handtering av depositum. Forfallen husleige vil kunne utgjere eit langt større og økonomisk avgjerande beløp enn eksempelvis reinhaldsutgifter. Utleigaren sin kontrollerte rett til forfallen husleige er det viktigaste poenget her gjennom depositum. Når det gjeld framtidig leigefastsetting, vil vi halde fram at marknadsleige etter kvart bør aksepterast som eit tenleg omgrep. Det konkurrerande omgrepet som fleirtalet no innfører, gjengs leige, er vi tilsvarande spørjande til. Dersom dette viser seg å vere noko særleg anna enn marknadsleige, som blir omhandla under § 3-1, vil det få innverknad på korleis marknaden vil oppføre seg, og også i forhold til partane sitt val av kontraktsformular. Ut frå dette kan tidsbestemte kontraktar få eit oppsving. Det vil likevel vere slik at sterke leigetakarrettar knytte til leige, prosedyre eller oppseiingsvern kan ha innverknad på tilgjengeleg utleigevolum. Det som er spesielt med den norske marknaden, er at størsteparten av utleige volumet blir stilt til disposisjon av uprofesjonelle privatpersonar. Skulle denne marknaden delvis tørke inn på grunn av vegring hos utleigarane, vil dette sjølvsagt gå ut over dei leigesøkjande som fleirtalet har omsut for. Derfor er det også at Høgre går inn for større fleksibilitet med omsyn til tidsavgrensa leigeavtale. Det er ikkje berre langsiktig tryggleik som er gjeldande argument i denne debatten. Vi forlèt som sagt ein spesielt streng leigemarknad der leigetakaren slett ikkje er så einsarta som mange vil ha det til. Leigemarknaden elles er sjølvsagt minst like mykje prega av ulike kategoriar bustadsøkjande med ulike behov, også når det gjeld langsiktigheit. Einslege, personar i kortvarige arbeidssituasjonar, 35 år gamle meklarar utan spesiell lang bustadhorisont har neppe bruk for fleirtalet sin omsut for langvarige løysingar og oppseiingsvern i tidsubestemte kontraktar. Innstillinga skildrar ein situasjon der kombinasjonen av tidsbestemte avtalar og offentlege vedtak om byfornying påkallar ekspropriasjon som nøkkelen til å løyse problema. Dette meiner både Framstegspartiet og Høgre er unødig komplisert, og fremmer derfor følgjande forslag i innstillinga: «Leieren kan ikke motsette seg rehabilitering etter regulering til fornyelse, utbedringsprogram eller ut bedringsavtale med kommunen, forutsatt at husrommet etter rehabilitering fremdeles er tjenlig til leiers bruk. Slik rehabilitering gir grunnlag for at leier kan si opp leiekontrakten. » Dette meiner vi er fullt på høgd med tilsvarande oppseiingsgrunn i tidsubestemte leigekontraktar. Det er vidare grunn til å påpeike at fleirtalet i denne lovteksten senkar presisjonsnivået frå førre lovregel med omsyn til frist for å påpeike mindre manglar ved overtaking av bustad. Etter vår meining vil vidareføring av dagens 14-dagars frist vere klargjerande for kva vi meiner med rimeleg tid i tilknyting til mindre manglar. Vår oppfatning er i tillegg at større manglar derimot er bustad eigaren sitt ansvar, uavhengig av frist. Så litt om opninga i tilrådinga for forskrift med tanke på gjengs leige, leigestopp og maksimalsats for leige. Etter vårt syn er dette eit ikkje uvesentleg tilbakesteg i forhold til den prinsipielle råderetten vi i dag oppnår for privat eigedom. Skulle behovet for å gripe inn på noko tidspunkt melde seg, er det vårt syn at mellombels lov til vedtak i Stortinget snarare bør kome på tale enn å overlate spørsmålet til Regjeringa. Til slutt nokre ord om dei prosessuelle føresegnene. Høgre er med i fleirtalet som opnar for forsøk med husleigetvistutval. Dette vil vere ei prøveordning over tre år som skal evaluerast. Her er det eit poeng at Regjeringa blir gitt fullmakt til å suspendere krava i loven om forliksrådsbehandling i desse tilfella. Men Høgre vil gå monaleg lenger enn fleirtalet i å spare tid og ressursar ved å opne for generell forbigåing av forliksrådet i slike saker det her er snakk om, dersom partane er einige om dette. Denne merknaden blir konkretisert i forslag nr. 4, som vi står saman med Framstegspartiet om. Eg tar opp Høgre sitt forslag.