Lene Vågslid (Arbeiderpartiet), 2020-12-08:
Arbeidarpartiet ynskjer moderne og desentraliserte domstolar. Me har gode domstolar i Noreg, og heilt sidan domstolkommisjonen blei sett ned i 2017, har det vore mykje debatt i avisene mellom partia om kva som er det beste for domstolane i framtida. Det er stort engasjement i saka, og eg vil begynne med å seie at eg har stor respekt for at det er ulike syn på kva som er den beste løysinga. Arbeidarpartiet var det fyrste partiet som tydeleg sa, då domstolkommisjonens forslag blei lagt fram, at det var uaktuelt for oss å gå for ei løysing der to av tre tingrettar blir fysisk lagde ned. Høgre – som me høyrde i stad – har me jo kjent som eit parti som har ivra for fysiske nedleggingar. Peter Frølich uttalte bl.a. til Nationen i 2019 at det er kunstig mange domstolar i Noreg, og at det er fare for rettssikkerheita til folk med tanke på dei små tingrettane. Etter mange debattar om dette temaet har eg enno til gode å få faktadokumentasjon som belegg ein påstand om at kvaliteten i mindre domstolar heng saman med struktur. Det regjeringa legg fram for Stortinget i dag, er formelt ei nedlegging av 44 sjølvstendige tingrettar. Dei blir gjorde om til filialar eller rettsstader, som det no heiter, utan stadleg leiing. Dei blir då gjorde om til desse rettsstadene. Det er jo her forskjellen ligg. Det er ei nedlegging av sjølvstendige tingrettar, dei blir gjorde om til noko anna. Arbeidarpartiet er ikkje eit parti som er verken imot alle reformer eller imot fornying, men det er lov å bruke hovudet og ha fleire tankar i hovudet samtidig. Me har gjort oss nokre erfaringar med forlik og reformer med høgreregjeringa. Me har endåtil fatta vedtak i Stortinget om at alle attverande tenestestader i politiet skulle styrkast etter politireforma. Det har jo ikkje betydd nokon ting. Me har ei regjering som behandlar vedtak i Stortinget som om det var valfag å fylgje dei opp. Eg har sjølv for eit par år sidan på vegner av Arbeidarpartiet uttalt, då kommisjonsdebatten begynte, at me ikkje avviste å sjå på større rettskretsar. Eit ansvarleg parti gjer gjerne det, og me sa at me ville sjå på om det fanst andre moglegheiter fyrst, for me meiner at ein bør sentralisere berre det ein må, men desentralisere det ein kan. Og det fanst andre moglegheiter. Me sette oss ned, fekk mange gode innspel frå fleire dyktige domstolsleiarar i Noreg og frå advokatar, som peikte på openberre moglegheiter i dagens regelverk både for forsterkingar og for å sørgje for meir saksdeling, dommardeling og fleksibilitet i lovverket, utan strukturendringar. Derfor var gleda og overraskinga òg litt stor i vår då Framstegspartiet blei einig med Arbeidarpartiet, Senterpartiet og SV i å seie nei til strukturreforma til regjeringa. Den gleda skulle dessverre vere veldig kortvarig. Mindre enn fem månader tok det før Framstegspartiet snudde ryggen til det heile. I saka i dag kan Frølich godt kalle det for ordflikkeri og detaljar, men Stortinget må altså bry seg om detaljar, for det er ikkje så mange andre som gjer det. Me må sjå på kva som står i innstillinga, og det ligg ikkje noko i innstillinga i dag som belegg det som blir sagt ute no, at ein lovfestar at Stortinget skal behandle og avgjere domstolstrukturen. Det er realiteten av forslag nr. 2 i Dokument 8:36 S for 2019–2020, som kunne ha sørgt for det. Så har me heller ikkje forslaget til domstolstruktur til votering i dag, det ligg omtalt i proposisjonen. Som me føreslår i Dokument 8:36 S for 2019–2020, burde me ha stemt over det. Men Arbeidarpartiet, Senterpartiet og SV sørgjer jo for det. Me fremjar forslag i dag om å halde ved lag alle dei sjølvstendige tingrettane og jordskifterettane fordi me meiner det finst andre måtar å gjere dette på. Me har fått mange tilbakemeldingar, òg då me hadde høyring i saka, om at det er fullt mogleg. Så er det heilt legitimt å vere ueinig i det. Det kan nok tenkast at det kan vere noko meir effektivt å gjere det som regjeringa no føreslår. Det som mest sannsynleg ville vore det aller mest effektive, hadde vore å ha éin domstol i Noreg. Men det er ikkje Arbeidarparti-politikk. Me meiner at ein òg skal ta omsyn til desentraliserte løysingar, og at domstolane skal vere sjølvstendige og over heile landet. Derfor fremjar me dei forslaga me gjer i dag, òg forslag om å be regjeringa sjå på domstolloven § 55, om me kan sjå på andre måtar for å imøtekome ein del av den rette kritikken domstolkommisjonen har presentert.