Liv Signe Navarsete (Senterpartiet), 2013-06-20:
Folk sine buforhold og bustadmarknaden set sentrale rammer for korleis me som samfunn utviklar oss. Ein god og trygg bustad er ein grunnpilar i livet til den enkelte, men òg ein av grunnpilarane i velferdssamfunnet. I stortingsmeldinga om bustadpolitikken, Byggje – bu – leve, legg eg på vegner av regjeringa premissane for ein offensiv og brei bustadpolitikk – tydelege målsetjingar: bustad for alle i gode bumiljø, trygg etablering i eigd og leigd bustad og buforhold som fremjar velferd og deltaking. Dette er tydelege mål for den enkelte og for samfunnet. Skattelette for dei som brukar bustad som investeringsobjekt og slik pressar prisane opp i konkurranse med folk med mindre midlar, f.eks. ungdommar, inngår ikkje i regjeringa sine mål for bustadpolitikken, jamfør representanten Tetzschner, som ikkje hadde lese måla, men som hadde desto større omsut for investorar. Jamt over bur me godt her i landet – særs godt. Fire av fem eig bustaden sin. Me har større bustader enn i dei fleste andre land, og me er flinke på vedlikehald. I fjor brukte me 60 mrd. kr til å pusse opp heimane våre. Bustadmassen i Noreg er verd 600 billionar kr. Det er ein svær sektor i samfunnet, men aller viktigast for den enkelte sitt liv. Bustadbygginga er tilbake på eit høgt nivå etter ein nedgang i samband med finanskrisa nokre år tilbake. Me har høg sysselsetjing. Inntektsutviklinga har vore god. Saman med lett tilgang til lån er dette med på å gjere bustaddraumen mogleg for mange. Folk flest bur bra – likevel er det mange som slit på bustadmarknaden. Det viktigaste me som styresmakter gjer, er å leggje til rette for å byggje fleire bustader – raskt. Me vil at det skal byggjast meir, raskare og betre. Om kort tid kjem omfattande forenklingstiltak når det gjeld byggjesaker, i plan- og bygningsloven, som oppfølging av bygningsmeldinga frå i fjor. Med bustadmeldinga set me inn støytet mot planprosessane. Langdryge planprosessar og usikkerheit om utfallet gjer bustadene unødvendig dyre, og det forseinkar nødvendig bygging. Difor skjerpar me inn at praktiseringa av motsegner må vere i tråd med intensjonen i lova. Det er viktige regionale og nasjonale omsyn som gjev grunnlag for statleg motsegn. Statlege aktørar skal tidleg inn i prosessen og dei må samordna seg mykje betre. I det biletet inngår òg tidsfristar i plansaker. I seks fylke skal det no praktiserast ny motsegnsordning, som eit pilotprosjekt. Staten skal snakke med éi stemme. Me må betre samarbeidet mellom kommunane og staten og mellom kommunane på regionalt nivå. I dei store byregionane må kommunar og fylkeskommunar samarbeide betre for å sikre bustadbygging og god arealbruk. Fylkeskommunane skal leggje særleg vekt på bustadbygging og god fordeling av bustadbygginga mellom kommunane i dei regionale planane. Me ynskjer at dei regionale planane blir lagde til grunn for frivillige avtalar mellom fylkeskommunen og kommunane. Då får me smart planlegging av bustader og me førebyggjer motsegner. For fyrste gong skal staten lage planretningsliner for bustadbygging. Kommunane og regionane skal sjå nye bustadfelt og fortetting rundt kollektivknutepunkt i samanheng med areal- og transportplanane sine. Me må fortette, me må nytte areala betre, og slik hindre at me brukar verdifulle område, både dyrka jord og andre område med viktige miljøkvalitetar. Meldinga varslar òg andre tiltak for å få fart i bustadbygginga – evaluering av reglane for utbyggingsavtalar, rekkjefølgjekrav i bustadbygginga og femårsfristen for private planframlegg. Byggjer me for få bustader, blir terskelen for å etablere seg høgast for dei med dei lågaste inntektene. Men trass i prisveksten har det dei siste tiåra vorte stadig fleire unge bustadeigarar: I fjor eigde fire av ti einslege i aldersgruppa 25–29 år bustaden sin. For ti år sidan, i 2003, var talet tre av ti. Det går iallfall i rett retning. Mange husstandar har høg gjeldsbør. Det går greitt for dei fleste – med låge renter og låg arbeidsløyse. Men dersom marknaden snur, kan risikoen for mange vere stor. Difor er det å føre ein sunn økonomisk politikk på den eine sida – og å få opp bustadbygginga på den andre sida – noko av det viktigaste me kan gjere for å hjelpe unge inn på bustadmarknaden. Startlånet skal vere for dei med langvarige bustad- og finansieringsproblem – ikkje for dei som kan spare nokre år før dei har råd til å kjøpe bustad sjølv. Enkelte vanskelegstilte som likevel har stabil inntekt, kan greie å handtere eit bustadlån. Difor har me forlenga nedbetalingstida, og startlånet kan vere ei viktig ordning for dei. Tida går fort. Eg trur eg må kome tilbake til nasjonal strategi for bustadsosialt arbeid, for det er kanskje noko av det aller viktigaste me skal gjere i tida framover.