Sveinung Rotevatn (Venstre), 2015-03-24:
Noreg har ei relativt låg arbeidsløyse, og det har vi hatt lenge. Samtidig er det altfor mange som står utanfor arbeidslivet. Desse er anten ikkje ein del av statistikken i det heile – t.d. dei anslagsvis 40 000 under 30 år som verken er i jobb, under utdanning eller del av Nav-systemet – eller blant dei 650 000 som står heilt eller delvis utanfor arbeidslivet gjennom å nytte seg av ulike ordningar i Nav. Mange vil aldri kome i arbeid, og det å vere sjuk – kortvarig eller langvarig – er ikkje noko ein skal skamme seg over. Tvert imot er det jo nettopp derfor vi har eit sosialt tryggingsnettet, slik at alle skal få moglegheit til å leve verdige liv uavhengig av personlege forhold. Samtidig må vi innrømme at vi ikkje er gode nok til å inkludere dei i arbeidslivet som kunne gjort ein innsats med betre tilrettelegging. Noko av dette handlar om eit stivbeint regelverk, som kan vere til hinder for at folk får sjansen til å prøve seg. Noko handlar om støtteordningar, som ikkje i tilstrekkeleg grad oppmuntrar til aktivitet. I dag gjer Stortinget viktige vedtak for å sikre at vi kan inkludere fleire i arbeidslivet. I meldingsdelen av Prop. 39 L er det ein god og grundig gjennomgang av verkemiddel vi har i arbeidsmarknadspolitikken, og eg oppfattar det slik at stort sett alle forslaga og skildringane som regjeringa her kjem med, samlar brei støtte i Stortinget. Meir kontroversielt har forslaget om å gje ein generell tilgang til mellombels tilsetting vore. Venstre er for dette. Vi meiner det vil gje større moglegheit til at fleire får prøvd seg i arbeidslivet, får vist kva dei er gode for og forhåpentleg få ein fast jobb etter kvart. Forslaga er ramma inn av strenge reglar kva gjeld prosentvis del av arbeidsstokken, og kva gjeld føresegner om karantene, så potensialet for misbruk er etter Venstres syn minimalt. Samtidig har vi vore opptekne av at vegen til fast jobb bør bli kortare enn det han er i dag. Derfor har vi i mange år vore kritiske til den såkalla fireårsregelen og ønskjer å stramme inn den. Det får vi gjennomslag for i dag. Dette er eit syn som Venstre og Kristeleg Folkeparti har stått aleine om i Stortinget, og det er derfor gledeleg at eit fleirtal i dag seier at dei som er mellombels tilsette, i vikariat, på generelt grunnlag – dei to i kombinasjon, eller i kombinasjon med ei prosjektstilling – skal ha krav på fast jobb etter tre år. Dette var eit viktig krav frå Venstres side då vi gjekk inn i forhandlingar om ei ny arbeidsmiljølov. Eit anna viktig krav for oss, som vi i dag får gjennomslag for, er at vi må få bukt med mellombelse stillingar i staten. Der høvet til å bruke mellombelse tilsetjingar har vore svært «smal» etter arbeidsmiljøloven, har den vore desto større i staten. Det handlar både om lovverket, dvs. tenestemannslova og universitets- og høgskulelova, men også om for dårleg arbeidsgjevarpraksis. I dag ber stortingsfleirtalet om at regjeringa – gjennom dei to utvala som er sette ned – skal kome til Stortinget med forslag som minskar bruken av mellombelse stillingar i staten. Dette er viktig for å skape større likskap mellom sektorane i arbeidslivet, både kva gjeld regelverk og kva gjeld praksis. Eit forslag som Venstre derimot har vore meir skeptisk til, er innføringa av aktivitetsplikt for sosialhjelpsmottakarar. Ikkje fordi vi ikkje trur at aktivitet kan vere bra, men fordi dette er ei ordning som kommunane har ansvaret for, og vårt generelle utgangspunkt er at vi har tillit til lokaldemokratiet. Vi har likevel, som del av forliket mellom Venstre, Høgre, Framstegspartiet og Kristeleg Folkeparti, gått med på at aktivitet ikkje berre skal vere ei moglegheit, men at det skal vere hovudregelen. Vi føler oss tilstrekkeleg trygge gjennom dei viktige merknadene som er komne på plass, der vi sikrar stor lokal handlefridom i gjennomføringa av aktivitet, der vi sikrar at finansieringa av eventuelle ekstrautgifter for kommunane skal følgje med, og der vi sikrar at byråkratiet rundt dette blir halde på eit absolutt minimum. Då står det sjølvsagt berre att å håpe – og det gjer vi – at tiltaket som no blir vedteke, vil ha gode resultat, og at flest mogleg kjem seg ut i ordinært arbeid eller utdanning etter kort tid. Det trur eg vi alle er einige om. Venstre meiner at desse to sakene sett i samanheng, Prop. 48 L og Prop. 39 L, legg eit godt grunnlag for eit meir moderne arbeidsliv, der vi jobbar for å redusere utanforskapen, der fleksibiliteten på den enkelte arbeidsplass blir styrkt, og der det sosiale tryggingsnettet rundt dei som fell utanfor, oppfordrar til å kome raskast mogleg inn i arbeidslivet. Kort sagt: Vi gjer døra inn til arbeidslivet meir open og vegen til fast arbeid kortare.