Kjersti Toppe (Senterpartiet), 2016-02-04:
Dette representantforslaget frå stortingsrepresentantane frå SV er eit veldig viktig og dessverre veldig tidsaktuelt forslag. Eg skal gjera greie for Senterpartiet sitt standpunkt til dei ulike forslaga. Vi er heilt einige i at det skal og må vera eit mål at menneske som mottar omsorgstenester, sjølve skal kunna bestemma over delar av tenesta – at tenesta må vera fleksibel. Det får ein ikkje til utan at ein klarer å vektleggja kompetansen og vurderingsevna til dei tilsette meir enn det som er tilfellet i dagens tenestetilbod. Det er da nødvendig at ein fjernar unødvendig byråkrati, og det er nødvendig at dei tilsette får fullmakt til å setja nødvendige vedtak i bestilling utan at dette må skje med skriftlege søknader, andre saksbehandlarar og eventuelt ei ventetid på fleire veker, som det står i forslaget. Eg kan bekrefta at det òg kan vera snakk om månader. Vi støttar difor forslaget frå SV om å invitera kommunar til samarbeid om ei tillitsreform i heimetenestene. Det er interessante forsøk som no er i gang i enkelte kommunar. Det gir håp. Til forslaget om ei statleg støtteordning for kommunar som vil ha forsøk med det å bestemma sjølve, såkalla klippekort: Vi er heilt einige i ideen, eller sjølve forslaget, om eit klippekort: at den som mottar tenestene, sjølv må kunna disponera – innanfor ei ramme – kva hjelpa skal brukast til. Det vi er imot, er ei støtteordning for dette. Vi meiner at dette må kommunane få økonomi og sjølvstyre til å setja i verk på eige initiativ, og det har vi stor tru på skal kunna skje. I debatten la eg merke til at representanten Wilhelmsen Trøen var veldig opptatt av kompetanseheving, og det er eg einig i. Samtidig er det påvist svært alvorlege menneskerettsbrot i norsk eldreomsorg, og vi veit nok om at også det å ikkje ha tilstrekkeleg bemanning utgjer ein fare for kvaliteten og pasientsikkerheita. Vi viser til det som det òg står om i forslaget, rapporten frå Velferdsforskingsinstituttet, NOVA, frå 2014, som fortel – frå verkelegheita – at tilsette opplever stort tidspress i tenestene, dei opplever dagleg eller kvar veke at tida til kvar enkelt pasient ikkje strekk til. Rapporten viser også til svært sterk korrelasjon mellom arbeidsmiljø og opplevd kvalitet for pasientane og til samanhengen mellom bemanninga i sjukeheimar på ulike tidspunkt – altså talet på pleiarar per pasient – og opplevd kvalitet på tenestene. Vi skal snakka svært mykje om kompetanseheving og kvalitet, men vi må ikkje undervurdera kva bemanning faktisk betyr. Difor er forslaget om bemanningsnorm veldig, veldig forståeleg. Når Senterpartiet likevel ikkje stemmer for det, er det ikkje fordi vi ikkje er opptatt av å auka bemanninga, det er fleire forhold. Det eine er at eg registrerer at statsråden sjølv i svar til komiteen er utydeleg – i alle fall for meg – med omsyn til kva regjeringa eigentleg planlegg å koma med. Skal dei koma med ei forpliktande norm, eller skal dei koma med ei rettleiing for bemanning og kvalitet? Vi har erfaring for at ei rettleiing for bemanning og kvalitet kombinert med økonomiske ordningar også kan føra til å heva bemanninga. Med ei forpliktande norm er faren at det vert ei minimumsnorm, og at norma kan vera så låg at ho ikkje har nokon stor verdi. Vil norma som kjem, kanskje vera det same som er praksis i mange kommunar i dag? For eksempel er det om natta veldig vanleg å ha éin helsefagarbeidar per 16 pasientar og éin sjukepleiar per 32. Det er eit absolutt minimum, og eg har sjølv sett at det kan oppstå ganske mange situasjonar. Spesielt for dei skrøpelege eldre er det ei bemanning som eg meiner bør hevast. Vi ventar på det som regjeringa faktisk kjem med. Det Senterpartiet vil vera heilt tydeleg på, er at uansett bemanningsnorm eller rettleiing er det kommuneøkonomien som er avgjerande.