Bjørn Jacobsen (Sosialistisk Venstreparti), 2008-12-03:
Denne samfunns- og sikkerheitsmeldinga har undertittelen «samvirke og samordning». Vi veit at vi bruker mange ressursar på samfunnssikkerheit, men om det er god nok samordning, kan vi heile tida stille spørsmål om – organiserer ein dette på ein god nok måte? Den førre samfunns- og sikkerheitsmeldinga hadde som undertittel «Samfunssikkerhet og sivilt-militært samarbeid», og den debatten var ikkje minst prega av terrorfaren, som også representanten Petersen tok opp som eit tema. Det er ingen tvil om at vi da fekk slått fast at terrornedkjemping er ei sivil oppgåve. Det er sjølvsagt også ei politioppgåve. Så det har vi fått rimeleg godt på plass. Så er det ingen tvil om at klima er ein del av samfunnssikkerheitsarbeidet. Om vi går til Sverige og ser på deira «försvarsberedning», og om vi går til USA og ser på trusselbileta deira, er klimaet sjølvsagt på topp 10-lista. Det er slått klart fast for alle. Vi veit at dette også gjev seg utslag i lokale avgjerder i heile Noregs land, f.eks. når det gjeld kor ein skal plassere eit sjukehus. Tør ein plassere eit sjukehus i strandkanten? Det gjer ein ikkje. I Molde flytta ein sjukehuset ti kilometer nettopp fordi ein ikkje torde å leggje det der det kunne bli ei flodbølgje. Ein flytta det dit det kan liggje viss havnivået skulle stige. Vi veit at det er mange som skal sørgje for sikkerheita til det norske folk, og vi har over lang tid bygd opp store ressursar for å få dette til. Men er samvirket godt nok, og blir dette samordna godt nok, slik at ressursane kjem folk til gode? Ei stor hending som vi hadde her i Noreg for nokre år sidan, kunne ein oppsummere slik: Kvifor ringde ingen til politimeisteren i Troms? Det var Elektron-saka. Politimeisteren opptredde som litt foruretta. Det folk sat igjen med av inntrykk, var at her var det ikkje samordna godt nok. Her var ein litt usikker på kven som hadde ansvaret. Ingen var i tvil om at dette gjekk opp på høgste nivå i landet – ingen tvil om det. Samtidig ville ein ikkje gjere saka meir politisert enn godt var. Men vi bør bli endå flinkare til å utnytte ressursane på best mogleg måte. Vi har også sett ved mindre, lokale redningsoperasjonar at forholdet mellom Heimevernet, Sivilforsvaret og sivile organisasjonar har vore litt uklart. Dei ulike aktørane har vore usikre på si rolle: Skal vi vere med der? Til kva tid skal vi tre inn? Kven er det som leier dette? Vi veit at vi er dyktige på dette i samband med fylkesmannen og kommunane si rolle – men har vi øvd nok på det, og er det klar nok og god nok juridisk bakgrunn for å utnytte ressursane på best mogleg måte? Vi har sett nokre eksempel på at dette kan vi bli endå betre på, og eg stolar fullt og heilt på at statsråden gjer det beste han kan for å få dette til. Slik som meldinga ligg føre no, er det ikkje noko i vegen for at det beste skulle kunne skje. Men her må ein også leggje til grunn at det er dei lokale sjølve som må vete kva dei skal ta ansvaret for, slik at vi held oppe det såkalla nærleiksprinsippet – at alle kriser skal tolkast på lågast mogleg nivå. Så veit vi at ansvarsprinsippet og likskapsprinsippet ligg til grunn. Der har det ikkje vore nokre endringar. Her er det gode moglegheiter for dei som vil, til å gjere det dei kan lokalt. Vi veit at klimaet også delvis speler inn i forhold til dette med ras. Vi har i Møre og Romsdal store utfordringar, ikkje minst i Stranda kommune. Her overvaker vi situasjonen. Vi seier frå til folk. Vi har hatt ei stor øving, der statsråden og fleire andre var til stades, slik at vi gjennom det gjev tryggleik til folk, at vi faktisk prøver å følgje med. Viss den eventuelle store krisa skulle oppstå i Storfjorden, veit vi at vi må kunne evakuere, og då må vi kunne varsle. Men vi er der oppe. Vi har løyvd dei pengane som skal til, og vi har fått til eit slags nasjonalt rassikringssenter når det gjeld den type ras. At ein no også går inn og seier at NVE skal ha det overordna ansvaret, er vi veldig godt nøgde med. Så skal vi også ha i mente at det kan vere noko å hente i plan- og bygningsloven, for «gamlingane», som vi seier der eg kjem frå, bygde ikkje der det var fare for ras. Dei bygde ikkje der det var fare for flaum. Vi har kanskje med våre teknologiske framsteg gått litt «på tross av» naturen, pluss at naturen oppfører seg meir ekstremt no enn før. Det er viktig å få ei grundig behandling av dette i dei kommunale etatane, slik at ein ikkje byggjer der ein veit det kan komme flaum eller ras. Det trur eg denne meldinga legg opp til på ein veldig god måte. Når det gjeld eit felles nødnummer, vil eg seie kort at vi frå SV si side er veldig positive til det. Det går igjen ut på det å kunne bruke ressursane til felles beste. Dette må vere mogleg. Vi registrerer dei innspela som har komme frå nokre i helsevesenet. No ventar vi på arbeidsutvalet, så får vi sjå om vi får til ei best mogleg avgjerd for å få bruke ressursane på best mogleg måte. Så vil eg heilt til slutt seie at eg er veldig glad for at vi har fått til ein felles merknad om sivilt-militært samarbeid – igjen, utnytte ressursar i Forsvaret og mellom dei sivile her heime, i totalforsvaret, og sjølvsagt ute i internasjonale operasjonar. Vi ser at det som skjer i Afghanistan, kan vere begynninga på ei samordning mellom bistandsorganisasjonar – nasjonale og utanlandske – for å få gode proporsjonar mellom det militære bidraget og sjølvsagt politi- og bistandsorganisasjonar. Her kan vi vere med på å gjere noko banebrytande. Derfor høyrer det sjølvsagt heime i ei samfunns- og sikkerheitsmelding, for det vil kunne utgjere auka sikkerheit både for dei sivile i dei landa vi er i, og sjølvsagt for det sivile og militære personellet frå Noreg som er til stades.