Jon Lilletun (Kristelig Folkeparti), 2004-06-16:
Fyrst vil eg få lov å takke utanriksministeren for ei grundig, god og nyansert utgreiing. Det er dessverre grunn til å konstatere at han har heilt rett når han seier at verda ikkje er blitt noko tryggare eller mindre valdeleg sidan den førre utgreiinga. Eg vil starte med å takke spesielt for den veldig tydelege talen som utanriksministeren hadde i forhold til overgrep som har skjedd mot fangar i Irak. Det er nødvendig at ein snakkar så tydeleg som utanriksministeren gjorde der. Difor vil eg spesielt takke for det. Når det er sagt, trur eg ikkje at vi her i Noreg eller i Vesten berre skal slå oss på brystet og seie at dette er ei legning som amerikanarane har eller britane har. Når vi ser meiningsmålingar som har vore gjennomførte i Danmark og i Noreg om aksept av såkalla mild tortur, ser vi at det er ein sørgjeleg stor prosent som seier at det er all right i kampen mot terror. Det viser at i denne kampen mot terror kan det vere ein fare for at vi kjem tilbake til det gamle jesuittiske slagordet "hensikten helliger middelet". Difor er det, for å bruke bibelsk språkbruk, "en torn i kjødet" på oss alle saman, som òg i våre samfunn må vekkje ein levande debatt om at vi må halde høgt dei ideala som ligg i Genèvekonvensjonen. Folket i Irak har krav på sikkerheit. Sjølv om Irak formelt blir suverent frå 1. juli, har amerikanske og britiske myndigheiter eit stort ansvar for å bidra til sikkerheit, fram til Irak sjølv klarer å få fram eit skikkelig politivesen og styrkar som kan gje sivile sikkerheit. Difor må det internasjonale samfunnet stille opp her. Noreg gjer det symbolsk i ein multinasjonal styrke, men det er heilt klart at når okkupasjonen er oppheva, er dette eit felles internasjonalt ansvar. Eg er glad for både det svaret som leiaren i komiteen gav i dag, og delvis det som representanten Halvorsen gav, der dei gav uttrykk for at det var meir eit praktisk spørsmål ut frå kva kapasitet vi hadde, og kor vi skulle bruke han, enn motstand mot at ein deltok i Irak. Det synest eg er ei viktig avklaring, og det avdramatiserer etter mitt syn totalt det som representanten Halvorsen sa var ein historisk situasjon, at ein deltok sjølv om det tilsynelatande var eit smalt fleirtal her på Stortinget som meinte ein skulle gjere det, så lenge det i hovudsak er ei praktisk grunngjeving som ligg til grunn for at ein er ueinig. Krigen mot terror er ein kamp mot ekstremistar. Som eg sa i mitt replikkspørsmål til representanten Halvorsen: Det er nødvendig å arbeide på brei basis, men eg vedgår at vi treng den spisse enden. Men det er først og fremst ved å gjere verda meir rettferdig at vi kan kome vidare. Israel-Palestina-konflikten er ein av dei alvorlegaste og mest spreiingseffektive konfliktane vi har. Det skal vi erkjenne. Det har fått stor merksemd her i dag òg. Eg synest at innfallsvinkelen til leiaren i komiteen er interessant når han snakkar om korleis ein no skal gjennomføre tilbaketrekkinga frå Gaza-stripa. For det fyrste: Eg synest nok at vi i litt liten grad har gjeve positive signal når Sharon her faktisk har gjort eit vedtak som ein har venta på i mange år. Den mest meiningslause av alle busetnader er busetnaden i Gaza. Det er det grunn til å vere merksam på, slik at ein òg nokre gonger faktisk seier noko positivt om vedtak som vert gjorde. Det kan godt hende at representanten Jagland har rett i at ein må ha den typen kontroll på tilbaketrekkinga, og eg syntest dei punkta var kloke. Men når han samanliknar med Libanon, minner eg om eit forhold, og det er at i den tilbaketrekkinga vart det gjort ting frå FN si side som har skapt ytterlegare sår i eit vanskeleg forhold mellom FN og Israel. Det er at dei oversåg kidnappinga, bortføringa og mordet på israelarar, som dei først underslo, og som det var ganske audmjukande for FN i ettertid å måtte erkjenne hadde skjedd på den måten. Det gjer jo at i eit forhold som allereie er anstrengt, har ikkje FN den høgste "standing" i verda, og det kan jo hende at det kunne vere andre, som t.d. NATO eller andre, som i større grad hadde legitimitet òg i denne samanhengen, og som kunne gjennomføre ein slik kontroll. Tankegangen som Jagland har, er interessant, og eg synest det er viktig at tilbaketrekkinga skjer på ein god måte. Så har SV i dag fremja eit forslag om sanksjonar mot Israel. Dei fremjar altså forslag om sanksjonar mot det einaste reelle demokratiet som er i Midtausten. Israel må sjølvsagt prøvast mot folkeretten. Det seier seg sjølv. Og dei må kritiserast for brudd på folkeretten. Det er òg sjølvsagt. Men samstundes vert det noko aldeles gale når det vert berre den eine parten som her skal kritiserast. Når representanten Halvorsen seier at Israel må bere ansvaret åleine for at konflikten held fram, er ho heilt historielaus. Terror slik vi kjenner han internasjonalt, oppstod i stor grad i forhold til PLO, som sidan kom på andre og betre tankar. Vi veit at det var Arafat og PLO som avslo eit forhandlingsopplegg som ville ha gjeve ein palestinsk stat som stort sett følgde grensene frå 1967. Desse tinga går det ikkje an å underslå. Og så kan vi alle vere einige om at ein del av dei maktmidla som vert brukte, og det som Israel gjer, er det nødvendig å prøve mot folkeretten, og å kritisere. Men å gjennomføre sanksjonar slik som SV føreslår, er i alle fall ein isolasjonspolitikk mot éi makt som slett ikkje vil føre til fred, men som vil føre til det totalt motsette. Eg er faktisk litt skuffa over at ein er så einsidig som ein er i denne kritikken, og eg er òg noko overraska over at leiaren i komiteen kritiserer Regjeringa for å seie at den einaste vegen til fred i Midtausten er å følgje Vegkartet for fred, slik som utanriksministeren sa. Eg trur leiaren i utanrikskomiteen, utanriksministeren, Regjeringa og Kristeleg Folkeparti er einige om at det er det som er vegen. Det ligg det gjensidigheit i. Eg er heilt samd med utanriksministeren i det spørsmålet. Det er veldig lett når vi står i denne kampen mot terror, å gløyme kva som eigentleg framleis er den største internasjonale utfordringa: kampen mot svolt, fattigdom, forslumming, det at det døyr 30 000-40 000 barn kvar dag på grunn av mangel på elementære ting. Det er ikkje nokon terroraksjonar, det er ikkje nokon grufulle hendingar i nokon verdsdel som kan måle seg med den forferdelege skjebnen som rammar alle desse menneska. Difor er det viktig at vi òg har det framme i ein utanriksdebatt. Vi har grunn til å vere stolte - ikkje for å kunne slå oss på brystet - over at vi i stort fellesskap i dette stortinget no ligg fremst i verda med omsyn til å ville gje bistand til utvikling. Eg trur vi òg kan trekkje det inn i ein sikkerheitspolitisk samanheng. Akkurat ut frå den analysen som fleire, m.a. representanten Halvorsen, hadde her, er behandlinga av utviklingsmeldinga, som kjem til hausten, kanskje eit like stort bidrag til fred i verda i framtida som kvart av dei temaa som vi elles har hatt oppe her i dag.