Kjersti Toppe (Senterpartiet), 2016-11-29:
Senterpartiet sluttar seg til dei tre føreslegne prioriteringskriteria og prinsippa som ligg til grunn i denne meldinga. Noreg har i mange år vore langt framme når det gjeld helseprioritering. Likevel er det nødvendig med enda meir bevisste prioriteringar i norsk helsevesen. Trass i Lønning I og II vert ikkje pasientar i Noreg priorterte berre ut frå behov. Folk i distrikta med lang veg til legevakt får sjeldnare hjelp òg ved akutt sjukdom. Kvinner med høgare utdanning vert lettare viste til spesialisthjelp enn kvinner med lågare utdanning. Pasientar med ruslidingar og psykiske lidingar har ei kortare forventa levetid enn andre pasientar og har til no fått mindre hjelp og omsorg frå helsetenesta enn pasientar med somatiske sjukdomar. Prioriteringsmeldinga omhandlar berre prioriteringar i sjukehus. Det er den største svakheita ved meldinga. Den største skeivprioriteringa i dagens Helse-Noreg er nedprioritering av folkehelse og primærhelseteneste. Norheim-utvalet løftar spesielt fram tre område som ein bør satsa meir på når det gjeld førebygging. Det er inaktivitet, fallførebygging hos eldre og depresjon hos ungdom. Senterpartiet meiner at førebygging generelt, og desse områda spesielt, må løftast i åra framover. Det største knappheitsgodet i helsetenesta er ofte ikkje pengar, men tilgang på kompetanse og fagfolk, og særleg spesialistmangel. Korleis rekruttering av legespesialistar vert fordelt, er difor bestemmande for prioritering av pasientgrupper. Når det er svært få geriatarar i norsk helsevesen i forhold til behovet, vert det òg vanskeleg å få rett prioritering av denne pasientgruppa. God prioritering i norsk helsevesen får vi ikkje utan eit sterkt offentleg helsevesen. Difor er regjeringas privatiseringslinje – med fleire anbod og fritt behandlingsval – på sikt ein trussel mot rettferdig prioritering. Å opna opp for høgare betaling for høgare standard er starten på slutten av eit rettferdig offentleg helsevesen for alle, uansett bakgrunn. God prioritering i helsevesenet er basert på openheit. Difor må det verta slutt på hemmeleghald av kostnaden av behandlingar. Når stortingsfleirtalet rokkar ved dette, vil rettferdig prioritering aldri kunna skje. Prioritering i helsevesenet må baserast på aksept og forståing i befolkninga. Det handlar om tillit. Når helseføretak opererer med hemmelege prisar og hemmelege rabattar, vert denne tilliten svekka. Hemmelege prisar på legemiddel undergrev demokratiske prinsipp og prinsipp for transparens, og dimed heile det etiske verdigrunnlaget for den norske helsetenesta. Både Beslutningsforum og Legemiddelverket får no auka ansvar for helseprioriteringane. Senterpartiet meiner det må vurderast om Beslutningsforum vert tatt vekk frå helseføretaka og lagt inn under forvaltninga, og ber regjeringa fremja sak om innretninga på dette. For vi ser at det no skjer skjulte prioriteringar i helseføretak som konsekvens av prioriteringar Beslutningsforum gjer. Da er ein på ein måte like langt. Senterpartiet meiner at ein òg treng ei brei evaluering av korleis dagens finansiering av sjukehustenester og den auka ISF-delen som regjeringa har innført, påverkar prioriteringar i behandlingstilbodet, som representanten Bollestad var inne på. Vi meiner òg at bruken av graderte eigendelar kan vera eit tiltak, eit supplement, som kan underbyggja prioritering. Tunge rusavhengige burde f.eks. fått fritak for eigendelar i helsevesenet. Vi er skeptiske til å fjerna den generelle bidragsordninga når legemiddel ikkje kan skrivast på blå resept, og meiner òg at ordningar med individuell refusjon må vidareførast. Begge desse ordningane er eit sikkerheitsnett for ein del pasientar med kronisk sjukdom. Vi ber òg om grundigare vurdering av nivået på alternativkostnad, som i meldinga – nokså tilfeldig, etter Senterpartiet sitt syn – er sett til 275 000 kr per gode leveår. Vi ber regjeringa setja i gang eit slikt vurderingsarbeid. Denne meldinga sikrar ikkje rett prioritering i helsevesenet. Det er det implementering av denne meldinga og kriteria i helsevesenet som sikrar, og berre slik kan ein få ei open og rettferdig prioritering i norsk helseteneste. Det kan ikkje understrekast nok at det er eit leiingsansvar å sikra dette, og det øvste ansvaret ligg hos helse- og omsorgsministeren. Eg vil avslutningsvis ønskja han lykke til med det arbeidet, og med det fremjar eg Senterpartiet sine forslag i saka.