Kjersti Toppe (Senterpartiet), 2014-06-16:
Senterpartiet ønskjer velkomen denne lovproposisjonen om å rettigheitsfesta tilbodet om brukarstyrt personleg assistanse for brukarar med langvarig og stort behov. Senterpartiet har programfesta at vi vil rettigheitsfesta tilbodet om brukarstyrt personleg assistanse, og vi meiner det er mykje bra i lovproposisjonen som er lagd fram frå regjeringa etter høyringsrunden. Senterpartiet har i merknader til saka streka under det særeigne med ordninga, nemleg at arbeidsleiarrolla gir brukaren innflytelse over eigen livssituasjon, slik at brukaren får eit aktivt og mest mogleg uavhengig liv trass i funksjonsnedsetjing. Brukarstyring er altså heilt grunnleggjande i denne måten å organisera tenestene på. Vi tar avstand frå ei utvikling av tenestene der denne brukarstyringa vert uthola, f.eks. ved at det vert oppretta stillingar som BPA-koordinator e.l. Eg meiner derfor at rett til BPA skal ein som regel gi til brukarar som sjølve kan vareta rolla som arbeidsleiar – med unntak av born under 18 år der foreldre eller føresette ønskjer og kan vareta arbeidsleiarrolla. Senterpartiet er einig i at det må definerast og setjast ei ramme for kven rettane skal gjelda for, og vi er einige i at rettigheitsfesting kjem i tillegg til og ikkje i staden for kommunens plikt til å tilby brukarstyrt personleg assistanse i helse- og omsorgstenesteloven § 3-8. Kommunen skal framleis ha plikt til å vurdera om det er føremålstenleg å tilby BPA, også til brukarar som ikkje oppfyller vilkåra i retten. Senterpartiet stør at rettigheitsfestinga skal gjelda dei med langvarig og stort behov for tenesta. Vi meiner at denne retten ikkje bør definerast ut frå ei eksakt timegrense fordi det er lite hensiktsmessig for å nå dei personane som har størst behov. Ei timegrense vil òg kunna gi uheldige tilpassingar som vil kunna verta styrande for vurdering av behov. Vi meiner, slik Helsedirektoratet òg har foreslått, at rett til BPA bør baserast på ei individuell vurdering av brukaranes behov og ønske og faglege vurderingar. Senterpartiet legg også vekt på at mange kommunar i høyringsrunden nettopp har lagt vekt på at dei ønskjer rettleiarar framfor eit fastsett timetal. Vi stør tenestene som omfattast av rettane som er praktisk bistand og opplæring, støttekontakt og avlastning for foreldre med heimebuande born under 18 år med nedsett funksjonsevne. Vi stør òg at rettane i utgangspunktet ikkje skal omfatta tenester som krev meir enn éin tenesteytar til stades, eller natteneste. Regjeringa har foreslått eit unntak for at brukarar med kontinuerleg behov for nattenester eller fleire tenestytarar til stades vert omfatta av retten. Senterpartiet deler ikkje regjeringas syn på dette, og vi meiner at det ikkje skal vera noko unntak. Behovet for BPA om natta og ved behov for fleire tenesteytarar må i tilfelle vurderast ut frå den kommunale plikta til å tilby tenester der det er føremålstenleg. Senterpartiet har merka seg at eit stort tal av høyringsinstansane ikkje stør forslaget om å utelukka brukarar over 67 år frå ein rett. Blant anna har Helsedirektoratet uttalt at dei ikkje ser at BPA-ordninga vert dyrare dersom ein person som allereie har BPA, held fram med å ha det også etter nådd aldersgrense. Det vert framheva også at BPA kan føra til at fleire kan bu lenger heime. Vi kjem derfor ikkje til å stø ei øvre absolutt aldersgrense, og meiner at dei personane som oppfylte vilkåra for ein rett til BPA før oppnådd aldersgrense, må ha rett til vidareføring av ordninga om vilkåra elles er til stades. Senterpartiet er opptatt av at innføring av ein rett ikkje rokkar ved dagens ordning, slik at også dei som fell utanfor rettigheitsomgrepet, skal kunne få BPA dersom kommunane vurderer det som føremålstenleg. Dette må følgjeevalueringa spesielt sjå til og at utviklinga vert følgd nøye. Kontroll og tilsyn med ordninga er òg viktig for å sikra forsvarlege ordningar både for brukarar og assistentar. Det er viktig med ryddige kontraktsforhold mellom kommunar og eventuelle private leverandørar. Senterpartiet meiner derfor at det må stillast tydelege krav ved at norsk standard ved framskaffing av BPA vert lagd til grunn, og at det vert sett krav til tariffavtalar. Vi kjem med forslag om det. Vi meiner òg at det må setjast klare krav til arbeidsleiaren i forskrift. Med dette vil eg ta opp Senterpartiets forslag i saka.