Olav Akselsen (Arbeiderpartiet), 2000-06-14:
Først vil eg seia meg glad for at komiteen og Stortinget har tatt seg tid til å behandla denne saka, trass i korte fristar. Olje- og energidepartementet mottok brev frå ESA den 12. mai i år om deira syn på denne saka, derfor var det ikkje mogleg for departementet og Regjeringa å presentera denne saka for Stortinget før. Etter at Stortinget behandla St.prp. nr. 52 for 1998-99, blei 18 bedrifter i fjor sommar gjevne tilbod om langsiktige kraftkontraktar fram til 2020. I tillegg blei industrien gjeven tilbod om nye leigeavtalar for Saudavassdraget, Tysso II i Odda og Svelgen I og II i Bremanger fram til og med 2030. 2. juni i år la Regjeringa fram ein proposisjon med forslag om endringar i vilkåra for desse avtalane. Eg vil presisera at dette forslaget berre er ei mindre justering av det Stortinget vedtok i fjor sommar. EFTA sitt overvakingsorgan, ESA, har vore i kontakt med departementet fleire gonger som følgje av ei klage på industrikontraktane og leigeavtalane frå miljøstiftinga Bellona. Bellona hevda at dei nye avtalane inneheldt ulovleg statsstøtte og dermed var i strid med EØS-avtalen. Departementet har gjeve ESA utfyllande informasjon om desse avtalane. ESA har no, med eitt unntak, slått fast at det ikkje er i strid med EØS-avtalen å inngå langsiktige kraftkontraktar i tråd med Stortinget sitt vedtak frå i fjor sommar, dei såkalla 52-avtalane. 52-avtalane inneheld fleire vilkår. Eit av vilkåra er at bedriftene må avslutta gamle avtalar på myndigheitsbestemte vilkår med Statkraft. Verdien av dei gamle avtalane blir tatt omsyn til i prisen på dei nye 52-avtalane. ESA meiner at dette vilkåret, og prisane som følgjer av det, kan føra til at dei nye avtalane med Statkraft inneheld ulovleg statsstøtte. ESA skriv i eit brev til departementet at dei vil opna sak dersom Statkraft og industrien inngår kontraktar og leigeavtalar der dette vilkåret inngår. Regjeringa er ikkje einig med ESA, men meiner at avsluttinga av dei gamle avtalane berre er ei teknisk konvertering av dei økonomiske rettane som bedriftene har opparbeidt seg gjennom fleire år. Regjeringa har likevel valt å leggja fram forslag om å fjerna dette vilkåret. Me ønskjer ikkje å gå inn i ein lang og usikker prosess med ESA. Industrien, lokalsamfunna og Statkraft er best tente med ei rask avklaring av dei langsiktige kraftvilkåra. Ei sak med ESA ville utsetja heile prosessen på ubestemt tid. Regjeringa sitt forslag inneber at dei gamle avtalane blir uforandra fram til dei går ut i perioden frå 2004 til 2010. Det meste av dei nye avtalane vil no bli fasa inn når dei gamle avtalane går ut. Prisen på dei nye avtalane blir høgare enn den ville ha vore om vilkåret om avslutting av gamle avtalar blei halde ved lag. På den andre sida vil bedriftene no nyta godt av at dei gamle avtalane ikkje blir endra. For dei bedriftene som ikkje har gamle kontraktar med Statkraft, vil forslaget frå i fjor sommar ikkje bli endra. Fristen for å inngå 52-avtalane var først sett til 1. juli i år. Som følgje av justeringa har eg foreslått å utsetja fristen til 15. september, slik at bedriftene og Statkraft kan få noko tid til å vurdera endringane. Med desse endringane får ein ei endeleg avklaring på dei langsiktige kontraktane, noko eg ser på som ein stor fordel for dei involverte. Når det gjeld leigeavtalar, har det heile tida vore ein føresetnad at forhandlingspartane skulle bli einige. Det må vera eit mål som enno står ved lag. Som eg viste til i brevet av 8. juni, kan likevel Tyssefaldene og Statkraft, dersom semje ikkje blir oppnådd, be om at viktige tvistepunkt blir behandla av departementet. Departementet har no fått brev både frå Statkraft og AS Tyssefaldene der dei tar opp forhold dei er ueinige om. Departementet har enno ikkje sett seg inn i innhaldet i desse breva. Men eg kan lova at det skal bli gjort ein grundig jobb, først for å sjå om departementet kan medverka til semje mellom partane, og – dersom det blir nødvendig – før departementet tar endeleg avgjerd i saka. Eg har merka meg komiteen sin merknad på dette punktet, og vil i det vidare arbeidet leggja sterk vekt på signala frå Stortinget.