Sigvald Oppebøen Hansen (Arbeiderpartiet), 2001-03-29:
I dag skal me ta stilling til utdanningane på det såkalla mellomnivået – altså mellom vidaregåande opplæring og høgare utdanning. Desse har naturleg nok ikkje funne sin rettmessige plass etter at Reform 94 blei innført og den nye opplæringslova tok til å gjelde for eit par år sidan. Desse utdanningane er i all hovudsak tekniske fagskular, kunstskular og bibelskular. Da Stortinget handsama St.meld. nr. 42 for 1997-98, Kompetansereforma, blei det sagt at departementet ville kome attende til Stortinget med framlegg til lovheimel og med ei finansieringsordning for teknisk fagskule. Vidare skulle ein òg sjå på andre offentlege og private tilbod som låg på dette nivået. Dette er altså bakgrunnen for at Berg-utvalet i si tid blei nedsett. Dei la fram si innstilling for vel eit år sidan. Når det gjeld korte yrkesretta utdanningar etter vidaregåande skule sitt nivå, meiner Arbeidarpartiet at det er viktig å legge slike utdanningstilbod til rette innafor våre statlege høgskular og slik sett ikkje legge opp til eit permanent eige nivå mellom vidaregåande opplæring og høgare utdanning, slik eit fleirtal går inn for. Eit eige nivå kan lett føre til blindvegar og omvegar for studentar som ønskjer seg vidare i det høgare utdanningssystemet. Eit eige nivå kan etter vår meining på sikt svekke det desentraliserte utdanningsmønsteret me i dag har innafor høgare utdanning. Det overraskar meg at Senterpartiet går inn for ei slik svekking av dagens distriktsprofil. Eit unntak for eit eige mellomnivå er teknisk fagskule. Her meiner Arbeidarpartiet og SV at dette tilbodet må oppretthaldast som ein del av fylkeskommunen sitt ansvar, men med ei eiga lov om teknisk fagskule. Me kan fort bli einige om at dagens lov ikkje har fungert så veldig godt. Skuleslaget er utsett, og i fleire fylke blir tilbodet truga av nedlegging. Årsaksforholda er, slik eg oppfattar det, ikkje uvilje hjå fylkeskommunen, men rett og slett manglande økonomiske rammer. Arbeidarpartiet legg opp til at lova om teknisk fagskule skal innehalde ei styrande presisering om at alle fylkeskommunar skal gje tilbod om teknisk fagskule. Så får ein i neste omgang vurdere dette i forhold til det økonomiske aspektet. Arbeidarpartiet har lita tru på det som fleirtalet nå legg opp til, nemleg at staten skal overta ansvaret og økonomien, medan fylkeskommunen skal bli pålagd driftsansvaret. Med andre ord legg fleirtalet opp til ei ordning tilsvarande landslinjeordninga i vidaregåande opplæring, ei ordning som me heller ikkje i dag har så gode røynsler med, og som me faktisk primært har ønskt å fjerne til fordel for meir landsdekkande ordningar. Me veit at tilbodet innafor teknisk fagskule er ulikt organisert i fylkeskommunane. I mange fylkeskommunar er slike tilbod integrerte i ein vidaregåande skule, og ved ei slik integrering og samlokalisering dreg fylkeskommunen vekslar på både lærarkrefter og skuleleiing. Dette må da vere fornuftig bruk av ressursar. Dersom fleirtalet er bekymra for fagskulen si framtid, kan eg ikkje forstå at dei nå legg opp til eit løp som etter vår meining ikkje inneber ei snarleg løysing for dei utfordringane dette skuleslaget står overfor. Når det gjeld opplæringstilbod som berre er godkjende for studiefinansiering, så meiner Arbeidarpartiet at slike tilbod minst må ha ei lengd på tre månader på full tid eller fem månader på halv tid for å bli godkjende. Me ønskjer ikkje å sette nokon faglege avgrensingar på slike tilbod. Derimot må det bli etablert eit system for eigenkontroll som inneber eit ansvar for den enkelte arrangør når det gjeld å sikre kvaliteten på opplæringa si. I tillegg må dei som bruker studiestøtte for å ta privat opplæring, i sterkare grad sjølve vurdere utdanninga i eit perspektiv som tilseier at utdanninga representerer den relevante kompetansen dei er ute etter. Til slutt konstaterer eg at fleirtalet ønskjer at det skal vere fritt fram for private opplæringstilbod, ved å gjere framlegg om å behalde dagens § 3 e og § 3 d i privatskule-lova og i tillegg opne for at privatskulelova òg skal gjelde for fagskuleutdanningar. Det er altså dette saksordføraren kallar mangfald. Dette kan bli ei både kostbar og dårleg ordning, som kan bli krevjande for departementet å administrere, og ikkje minst er det ei svekking av det offentlege tilbodet.