Magnhild Meltveit Kleppa (Senterpartiet), 2000-02-22:
Riksrevisjonen har evaluert trygdeetaten sitt arbeid med oppfølging av sjukmelde frå 1994 og inn i 1998. Eg er i hovudsak samd i Riksrevisjonen sine vurderingar og konklusjonar. Det har teke for lang tid før trygdeetaten har innretta oppfølgingsarbeidet på meir kvalitative sider, det vil seia individuell oppfølging av den einskilde sjukmelde i samarbeid med lækjar og arbeidsgjevar. Det var nødvendig å få det formelle grunnlaget for oppfølgingsarbeidet på plass fyrst, men også det gjekk for tungt. Trygdeetaten er no på rett veg. Eg vil sjølvsagt syta for at det som er påpeikt av Riksrevisjonen, vil bli følgt ytterlegare opp. Betre kvalitet i oppfølgingsarbeidet, herunder betre samarbeid med helseteneste og arbeidsgjevar, vil bli prioritert i 2000. Fylkestrygdekontora skal laga konkrete fylkesplanar innan august 2000. Når det gjeld bruken av dei 100 stillingane som vart tilførte trygdeetaten frå 1994, utgangspunktet for Riksrevisjonens rapport, viser eg til brev til komiteen. Av same korrespondanse går det òg fram at styringssignala mellom Sosial- og helsedepartementet og Rikstrygdeverket har blitt meir detaljerte. Fokus er flytta frå kvantitet til kvalitet. Trygdekontora har forvaltingsansvaret for trygdeytingane. Dei skal syta for at den einskilde får dei ytingane dei har rett til, og samstundes at trygdeytingane blir brukte på rett måte. Så lenge folketrygda skal yta sjukepengar, må det vera trygdekontora sitt ansvar å følgja opp den sjukmelde, kontrollera at reglane blir følgde og hjelpa den sjukmelde til å koma attende til arbeid så raskt som mogleg. Førebygging av sjukefråvær, oppfølging og tilrettelegging av arbeid for sjukmelde arbeidstakarar må gjerast på arbeidsplassen. Dette følgjer òg av arbeidsmiljølova, og er eit leiaransvar i bedriftene. Trygdekontora si rolle er å vera vegvisar og pådrivar. Dette inneber at trygdekontora må ha god kontakt både med den sjukmelde og med arbeidsgjevaren. I mange bedrifter er førebygging av sjukefråvær ein integrert del av helse-, miljø- og tryggingsarbeidet. Mange bedrifter har gode rutinar for oppfølging av sjukmelde. Det er viktig at andre bedrifter som ikkje har fått det like godt til, kan dra nytte av desse erfaringane. Til forsøksverksemda i trygdesektoren, i samarbeid med arbeidslivet, løyver departementet årleg om lag 10 mill. kr til ulike prosjekt. For å få fram dei gode eksempla har eg teke initiativ til å oppretta ein idébank i arbeidslivet. Det er eit samarbeidsprosjekt mellom offentlege styresmakter og partane i arbeidslivet. Idébanken skal samla inn og systematisera kunnskap om sjukefråværsarbeid og spreia kunnskap og erfaringar til arbeidslivet. Aktiv sjukmelding er eit godt verkemiddel for å prøva ut kor mykje den sjukmelde klarer trass i sjukdom. Arbeidstakaren har høve til å halda kontakten med jobben på ein fleksibel måte. Han eller ho kan koma tidlegare attende i vanleg arbeid. Det er difor både gledeleg og ynskjeleg at ordninga blir meir brukt. I 1997 brukte 2 pst. av dei sjukmelde aktiv sjukmelding. I løpet av 1999 var 24 000, eller 5,4 pst. av alle sjukmelde, på aktiv sjukmelding. Det er 9 000 fleire enn i 1998. 5,4 pst. er då gjennomsnittet, så det betyr at det her var eit høgare tal på slutten av året. Eg er einig med komiteen i at her er det framleis eit stort potensial. Eg er oppteken av å utvikla verkemiddel som betrar samarbeid og samordning på tvers av sektorar og etatar. Det er viktig og heilt avgjerande for at mange med meir samansette problem skal få den hjelpa dei treng for å kunna halda fram i eller koma attende til arbeid. Som Regjeringa orienterte Stortinget om i budsjettframlegget i fjor haust, er det allereie i gang mykje arbeid som nettopp har samarbeid på tvers av forvaltingsnivå og område som tema. Stortinget har bede om ein plan for å betra samarbeidet mellom arbeidsmarknadsetaten, trygdeetaten og sosialtenesta i kommunane med sikte på å hindra at enkelte personar blir såkalla kasteballar mellom dei ulike etatane. Eg ser på det som ei støtte til eit engasjement for betre samarbeidsformer, og vil koma attende til det i budsjettsamanheng. Brukarkontor på Grünerløkka i Oslo opnar no i mars. Det er eit eksempel på og ei synleggjering av samarbeid på tvers av etatar. Regjeringa vil i løpet av våren 2000 gjennomgå ordninga med kjøp av helsetenester. Målet er ei landsomfattande og permanent utforming av ordninga i samsvar med vedtak i Stortinget. Gjennomgangen vil byggja på ei omfattande evaluering og på erfaringar i trygdeetaten. Dette er i samsvar med det Regjeringa gav uttrykk for i St.prp. nr. 65 for 1997-98, som vart lagt fram saman med revidert nasjonalbudsjett våren 1998. På bakgrunn av dette arbeidet vil Regjeringa leggja fram saka for Stortinget i løpet av 2000. Ei vurdering av bl.a. dei momenta som komiteen peikar på, vil sjølvsagt stå sentralt i den gjennomgangen som skal gjerast i departementet. Det er eit mål at tiltaket skal vera fullt integrert i trygdeetatens arbeid med oppfølging av sjukmelde fra 2001. Komiteen reiser spørsmål om vi har regelverk og verkemiddel tilpassa dagens situasjon og utfordringane framover. Komiteen ynskjer ei brei vurdering. Fyrste delen av det har vi alt sett i gang. Sandman-utvalet har fått mandat til å greia ut årsakene til auken i sjukefråværet og til nytilgangen til uførepensjon. Utvalet skal føreta ei samla vurdering av dei tiltak og regelendringar som er sette i verk. Tiltak som kan hjelpa til å redusera sjukefråværet og uføretilgangen, skal drøftast. Vidare skal utvalet drøfta miljøtiltak i bedriftene, behandlings- og oppfølgingstiltak overfor sjukmelde samt tiltak som kan styrkja den enkelte og bedriftene sitt ansvar for helse, miljø, sjukefråvær og arbeidstilknytting. Utvalet er breitt samansett, og NHO og LO er med i utvalet. Innstillinga skal liggja føre innan 1. juni 2000. Regjeringa legg til grunn at utvalsinnstillinga skal følgjast opp. Ei stortingsmelding vil vera ei tenleg form. Lat meg òg nemna to andre viktige dokument i forhold til det temaet som vi drøftar i dag. Det eine er oppfølging av rehabiliteringsmeldinga, som Stortinget har vedteke, og det er forslag som ligg i utjamningsmeldinga, som bl.a. set søkjelyset på større moglegheit til å kombinera arbeid og trygd, og det er ei melding som skal behandlast av Stortinget no i vår.