Jenny Klinge (Senterpartiet), 2015-03-17:
For meg som forslagsstillar er det svært gledeleg at justiskomiteen legg fram ei einstemmig innstilling i denne saka om å oppheve foreldingsfristen for mordbrann. Lovendringa vil bidra til ei harmonisering av foreldingsreglane knytte til den mest alvorlege kriminaliteten. Ingen som har utført eller bidratt til slike kriminelle handlingar, skal føle seg trygge på at dei ikkje blir tekne. Straffelova § 148, også kalla mordbrannparagrafen, gjer det straffbart å ta liv ved hjelp av bl.a. brannstifting. Strafferamma er 21 år i fengsel, og den høge strafferamma understrekar kor alvorleg lovbrotet er. Med jamne mellomrom høyrer vi om påsette brannar i nyheitene, og det blir meldt om enkeltpersonar eller familiar som omkjem som følgje av handlingane. I 2014 fjerna Stortinget foreldingsfristen for ein del alvorlege typar kriminalitet. Drap var blant dei. Sett i lys av den lovendringa er det uheldig om ikkje mordbranntilfelle også blir omfatta. Senterpartiet si tilnærming i denne saka er at eit drap er eit drap, og at drap bør behandlast likt, sjølvsagt med ei grense mot dei aktlause tilfella. Spørsmålet Stortinget som lovgjevar må stille seg, er om tilfelle der nokon skyt ein annan person eller stikk han med kniv, slik at han døyr, skal ha andre foreldingsreglar enn om vedkomande hadde tent på eit hus der han måtte forstå at det oppheldt seg folk. Nei, meiner eg, akkurat dei same foreldingsreglane skal gjelde. Eg er derfor glad for at Stortinget tek grep når det gjeld denne problemstillinga, og rettar opp den juridiske ulikskapen som er i dag. Brot på straffelova § 148 er ofte krevjande å etterforske. Men konsekvensane av handlingane er svært store. Ved slike brannar kan mange uskyldige menneskeliv gå tapt, og i tillegg oppstår det store materielle skadar. I enkelte tilfelle kan det også vere sterke krefter som motarbeider etterforskinga og har stor interesse i at forholdet ikkje blir oppklart. Å fjerne foreldingsreglane gjev politiet høve til å halde fram med etterforskinga eller ta opp att etterforskinga viss det kjem inn nye opplysningar eller dukkar opp nye bevis. Dette kan skje også svært lenge etter at handlinga skjedde. Forslaget til lovendring er ikkje knytt til enkeltsaker. Likevel er det éi hending som er lett å knyte til den lovendringa vi skal gjere. Det eg tenkjer på, er tragedien på «Scandinavian Star», som er eit illustrerande eksempel. 159 menneskeliv gjekk tapt for snart 25 år sidan, og saka er framleis under etterforsking. Utan ei lovendring vil forholdet bli forelda den 7. april i år, og eventuelle gjerningspersonar vil ikkje kunne stillast til ansvar i samsvar med straffelova. Som éin av to forslagsstillarar som leverte dette representantforslaget om å oppheve foreldingsfristen for mordbrann allereie hausten 2014, er eg naturleg nok svært oppteken av at lovendringa skal vere vedteken og ferdig sanksjonert i regjering før den 7. april. Eg har fått forsikringar frå medlemmer av regjeringspartia om at dette skal gå i orden, og eg legg derfor til grunn at det skjer. Det er ikkje «Scandinavian Star»-katastrofen og det faktum at han skjedde for snart 25 år sidan, som er årsaka til forslaget om lovendring. For alle tilfelle av mordbrann, uavhengig av omfang, er det rett å oppheve foreldingsfristen. Men det ville vere openbert meiningslaust om storting og regjering ikkje skulle klare å gjere lovendringa gyldig i tide før ei så stor sak, som gjeld nettopp mordbrann, blir forelda. Denne saka viser kor vanskelege saker det er snakk om her. Utbrende hus, båtar og – for den del – bilar, gjer åstadsundersøkingar krevjande, men det kan også vere andre spor som kan føre fram til gjerningspersonen. Det seier seg sjølv at dette arbeidet er både tid- og ressurskrevjande. Som lovgjevar gjev vi i dag politiet høve til å kunne halde fram jakta på gjerningspersonar, og ingen skal føle seg trygge på at dei ikkje blir tekne for dei verste ugjerningane. Det er viktig å understreke at sjølv om vi fjernar foreldingsreglane, vil dei same strenge beviskrava gjelde ved domstolsbehandlinga. Vil denne endringa så medføre ei utholing av foreldingsreglane? Eg oppfattar at eit samla storting er oppteke av dette. Å fjerne foreldingsfristen skal – og må – vere avgrensa til dei mest alvorlege tilfella. For dei fleste typar kriminalitet vil det vere nødvendig å setje eit punktum, men den typen kriminalitet vi snakkar om her, er i ei særstilling, noko som også blir understreka av strafferamma.