Olaf Gjedrem (Kristelig Folkeparti), 1999-04-27:
Eg vil takka kommunal- og regionalministeren for ein brei og offensiv gjennomgang om distrikta sine moglegheiter for å koma på offensiven i ei tid som på mange måtar er prega av sentralisering. Distrikta bør sjå på denne situasjonen som sin historiske sjanse til å snu ei negativ utvikling som har vart i generasjonar. Landet har ei regjering som har det som ei prioritert målsetjing å snu ei negativ utvikling og på sikt styrkja distriktskommunane, slik at det – for det fyrste – er mogleg å bu i distrikta og få tilstrekkeleg tilbod om arbeid og andre kvalitetar i nærmiljøet, som – for det andre – gjer at befolkninga ynskjer å bu i og flytta til distriktsområda. Noreg er vel eit av dei vakraste landa i verda, og til nå har me vore heldige som har hatt busetjingar spreidde over heile landet. Me må ikkje stella oss slik at denne busetjingssituasjonen slår sprekkar og fører til ei aukande fråflytting frå distrikta. Dette er grunnen til at Regjeringa så sterkt ynskjer å spela aktivt på lag med distriktskommunane for å hjelpa til, slik at dei kan tilby sine innbyggjarar eit attraktivt og fullverdig liv. Derfor foreslo òg Regjeringa i statsbudsjettet for 1999 å løyva over ein halv milliard kroner til spesielle tiltak for at distriktskommunane kunne satsa meir breitt og offensivt på å få tilflytting og behalda sine eigne. Stortinget slutta seg til denne distriktspakka, som skapar og har skapt ei lang rekkje tiltak i ei brei offensiv distriktssatsing. Departementet tek stadig nye initiativ, og samarbeider med organisasjonar og andre gode krefter som vil den same utviklinga. Dette har ført til ein aktiv og positiv debatt som fokuserer på distriktskommunane sine føremoner og dei mange gode grunnane til at folk skal kunna skapa seg eit godt tilvere i desse områda. Lenge har det vore slik at bymiljøet har verka attraktivt, og det har trekt folk frå sine opphavlege miljø. Kommunane må i større grad innsjå og ta konsekvensen av at ein tek del i ein sterk konkurranse med sentrale kommunar om å få fleire innbyggjarar. På denne bakgrunnen vil eg støtta Lodve Solholms synspunkt om at konkurranse er ein realitet og viktig å gå inn i. Situasjonen til no har vore konkurransevridande. Sentrum har hatt for mange fordelar og eit psykologisk overtak. Distriktskommunane må særleg få ein diskusjon som tek sikte på ei bevisstgjering av dei positive levekåra som desse kommunane har. Dette er ein konkurranse som sentrale strøk har vunne i lang tid. Det er nå på tide at distrikta sine føremoner blir meir verdsette og fokuserte på, slik at distrikta klarar å tre fram som gode bustadsalternativ for breie befolkningsgrupper. Svært mykje av verdiskapinga skjer nettopp i distrikta. Store ressursar, både materielle og menneskelege, finst heldigvis i distrikta. Saman med ei ny, rivande utvikling for kommunikasjonssektoren aukar dette sjansane for at distriktsområda kan tilby sine innbyggjarar eit meir variert yrkesliv. Distriktskommunane har mange føremoner når det gjeld natur, kulturlandskap, god plass, gode og breie kulturtilbod, stadig betre kommunikasjonar, ein god sosial tryggleik og god grunnutdanning, og endeleg, som Grete Knudsen var inne på, ei stadig meir desentralisert utdanning. Alternativet til å styrkja distrikta er å gå mot ei framtid der busetjinga i distrikta kan rakna, slik at mange gjev opp å bu i utsette distriktsområde. Dette kan føra til at viktige delar av vår kultur døyr ut. Kommunalkomiteen var nyleg på tur i Finland og Sverige. Tal for desse to landa syner at om lag 80 pst. av kommunane hadde stagnasjon eller tilbakegang i folketalet. Dei sa seg leie for den situasjonen dei var komne i, som førte til avfolking av distrikta og store pressproblem på byar og sentrale område. I Noreg har heldigvis ikkje utviklinga kome så langt. Ennå har me tid til realistisk å satsa på ei positiv utvikling i distrikta. Det er svært gledeleg at både regjering og storting stiller opp i denne satsinga. Etter mi vurdering er Stortinget si beste deltaking nå å støtta og stilla seg bak distriktskommunane i deira kamp for å auka befolkninga. Alle burde kunna støtta opp om ei slik positiv utvikling i distriktskommunane. Alternativet til å lukkast i distriktspolitikken er utarming av bygdene og omfattande pressproblem i byane. Difor håpar eg sterkt at den satsinga som nå er etablert for å styrkja Distrikts-Noreg både mentalt og reelt, vil lukkast. Det kan ta noko tid å snu ei så sterk og vedvarande utvikling. Det krev mange sterke verkemiddel. Difor må me ikkje gje opp, men stadig søka nye verkemiddel for å nå vårt felles mål.