Magnhild Meltveit Kleppa (Senterpartiet), 2005-04-19:
Seinare i dag skal Odelstinget behandla eit lovverk mot diskriminering på etnisk grunnlag. Det kan synast sjølvmotseiande at Regjeringa i ei sak tek eit prisverdig initiativ for å kjempa mot rasisme, samtidig som ho med si nølande haldning overfor ikkje-returnerbare asylsøkjarar kan ha medverka til nettopp det. Det er Regjeringa som har teke initiativ til utkasting frå mottak. Kommunalministeren prøvde endåtil bevisst å skremma bystyret i Trondheim frå å ta ansvar for kost og losji for denne gruppa då Regjeringa svikta. Det lykkast heldigvis ikkje. Sosial- og arbeidsdepartementet sende eit utkast til forskrift ut på høyring, der meininga heilt tydeleg var å stramma inn i forhold til naudhjelp. Departementet endra oppfatning undervegs. Men eg synest det er på sin plass å seia at det er oppsiktsvekkjande at statssekretærane frå begge desse to departementa i media, seinast i førre veke, uttrykkjer undring over at kommunane ikkje tek det ansvaret som Regjeringa både har oppfordra dei til og tydeleg uttrykt at dei har plikt til. Det er Regjeringa sjølv som her har endra oppfatning undervegs og skapt heilt unødig forvirring. Lat meg presisera: Ein asylsøkjar som har fått avslag, skal uttransporterast. Tilbakesendingsavtalar må difor prioriterast. Men situasjonen slik den er i dag, krev ei erkjenning av at det er medmenneske i vårt land, enkeltmenneske, som ikkje kan reisa tilbake til noko anna land, fordi det ikkje er nokon som tek imot dei, eller som absolutt ikkje vil returnera fordi det er ueinigheit mellom asylsøkjaren og norske styresmakter om kva som møter dei ved retur. SV har teke eit prisverdig initiativ ved å setja situasjonen for desse asylsøkjarane på dagsordenen. Det er veldig bra at Høgre og Kristeleg Folkeparti heilt tydeleg har medverka til at Regjeringa snur og ser at noko må gjerast. Senterpartiet støttar oppretting av ventemottak. Det går fram av innstillinga at vi er ueinige i dei stramme kriteria som Regjeringa legg til grunn i sitt oppdrag til UDI. Vi meiner at dei signala som kjem frå NOAS, må takast med det djupaste alvor. NOAS er ein organisasjon som har erfaring med denne gruppa menneske, og når NOAS påpeiker den trykkokar som slike mottak kan bli, må det takast på alvor i den vidare oppfølginga. No kjem det ei sak i revidert nasjonalbudsjett om oppretting av ventemottak. Eg ber statsråden om nok ein gong å vurdera det som Arbeidarpartiet, Senterpartiet og SV står saman om, slik at det blir ei moglegheit til å gå ut og inn, slik at det altså blir noko betre forhold i desse mottaka. Så er det ei anna side som er svært viktig, som desse tre partia står saman om, og det er at ingen skal sendast ut av mottak før det er oppretta eit slikt ventemottak, og at kommunane skal ha ei godtgjering for det ansvaret som dei no har teke på seg for dei som er i kommunane. Senterpartiet meiner, til liks med SV, at det ville ha vore ein klar fordel, ein betre måte å handtera den enkelte på, viss ein i utgangspunktet gav desse personane ein juridisk status. Då ville ein ha moglegheit til å ta vare på både rettstryggleik og likebehandling på ein annan måte. Regjeringa har altså vist at ho kan vurdera saker på nytt. Difor vil eg komma med ei påminning i dag om at det er inga skam å snu. Regjeringa har altså endra haldning når det gjeld naudhjelp, når det gjeld ventemottak, og når det gjeld kurdarar, som dei ville senda tilbake til Nord-Irak. Men det er eitt punkt, eit svært viktig punkt, som eg finn det nødvendig å understreka, og det er behovet for ei ny vurdering av status for dei med eit avslag som no har vore i Noreg i fleire år, ei ny vurdering, ein heimel for vurdering av opphaldsløyve. Det finst altså i dag for statslause, det finst for dei som samarbeider om retur, men der det ikkje lèt seg gjennomføra. Vi i Senterpartiet synest det er ille at både Danmark og Sverige har ei slik ordning, at UDI for lengst har bedt om det, men at Regjeringa ikkje får støtte i denne salen for ei slik ordning. Heilt til slutt vil eg berre seia at Senterpartiet er einig med SV i at uavhengige fagmiljø jamleg må føreta ein gjennomgang av landvurderingane. Vi er overraska over at det ikkje er fleire som støttar forslaget om uavhengige undersøkingar for å sjå på kva som skjer med enkeltpersonar som blir returnerte til land med høgt konfliktnivå. Så er det slik at kanskje noko av det aller viktigaste som er sagt i denne innstillinga frå alle parti, med unntak av eitt, er at viss ein er i tvil, skal dei ikkje returnerast.