Torill Eidsheim (Høyre), 2015-06-15:
I fleire år har det vore snakk om behov for radikale endringar innan norsk vegbygging. No er det blitt ein realitet, og vi skal sjå til at vi held det vi har lova. Vi treng meir heilskapleg bygging, meir effektiv organisering og ikkje minst meir veg for kvar krone. Velfungerande infrastruktur er heilt vesentleg for at vi skal kunne innfri dei forventingane som finst blant innbyggjarane og i næringslivet om at vi skal sikre eit konkurransedyktig Noreg – eit Noreg som er klar for omstilling, der nye arbeidsplassar skal skapast og næringslivet skal styrkjast. Vegreforma er grunnfundamentet for raskare realisering av etterlengta infrastruktur. Den raud-grøne regjeringa tok ikkje dei fornyingsgrepa som var nødvendige. Det blei plukka lite av dei påståtte løysingane som representanten Rommetveit viste til i innlegget sitt. Den norske modellen var lang planleggingstid, klattvise utbyggingar og uføreseieleg finansiering. Det var ikkje mykje å vere stolt av. Dagens politiske fleirtal etterlyste, og fremja forslag om, eit finansieringssystem der planlagde og påbyrja prosjekt i større grad kunne gjennomførast i samanheng, men vi blei nedstemde av dei raud-grøne gong på gong. No presenterer vi ei reform – eit heilt nytt verktøy og ein heilt ny måte å planleggje og byggje veg på i Noreg – med vegselskap, OPS og bompengereform. Når det gjeld vegselskapet, vil eg berre kort poengtere at det er eit viktig prinsipp at selskapet har ansvaret for vesentlege hovudvegar. Gradvis bør òg selskapet få utvide ansvaret til heile TEN-T-vegnettet i Noreg. Det neste grepet som blei gjort i vegreforma, er OPS. Ved behandlinga av Prop. 97 S for 2013–2014 bad Stortinget om at det blei fremja ein strategi for bruk av offentleg–privat samarbeid i utbygginga av infrastrukturtiltak. Det er svært gledeleg at OPS-strategien no er blitt ein del av vegreforma, og at det allereie er vedteke å starte planlegginga av tre prosjekt som skal gjennomførast som OPS. Desse prosjekta er: E10 / rv. 85 i Nordland og Troms, rv. 3 / rv. 25 i Hedmark og rv. 555 Sotrasambandet i Hordaland. OPS er valt som ein gjennomføringsstrategi, for å gje meirverdi i prosjekta. Løyvingar skal skje i tråd med aktiviteten i det enkelte prosjektet, og mesteparten av investeringskostnadene skal utbetalast kort tid etter opninga av prosjektet. Tidleg utbetaling av investeringskostnadene vil redusere finansieringskostnadene. Så til bompengereforma: Bompengar har vore ein del av den norske vegfinansieringa i mange år. Betaling for bruk av vegnettet, bruer og ferjer oppstod faktisk for fleire hundre år sidan. Noreg har gjort seg avhengig av brukarfinansiering som eit vesentleg bidrag for å kunne realisere planlagd vegutbygging i Noreg, men utvikling av og tilrettelegging for ei effektiv innkrevjing har ikkje vore politisk prioritert. No tek vi grep òg i denne sektoren, for å leggje til rette for ei betre forvalting som skal sikre meir veg for pengane. Det blir lagt opp til færre selskap, og i den prosessen er det viktig at fylka sikrar at regionane blir hensiktsmessige og store nok. I tillegg er det grunnlag for å overføre nokre oppgåver frå Statens vegvesen, og reindyrke dei rollene og oppgåvene ein har, slik at ein legg eit godt grunnlag for samarbeid, for effektivitet og ikkje minst for modernisering. Vi har peika på at Statens vegvesen bør fokusere på sin forvaltingstekniske funksjon og styrkje denne. Dei bør òg trekkje seg ut av driftsoppgåver der det er mogleg. AutoPASS er eit velfungerande nasjonalt system for kundane, med einskapleg innkrevjingsløysing overalt i Noreg. Dette skal vi behalde. Regionale løysingar overfor kundane vil kanskje berre verke mot si hensikt. Det er viktig at det blir lagt til rette for gode incentiv for auka brikkebruk, og det bør vurderast om ein bør opne for konkurranse på oppgåvene til utferdaren. Utferding av brikker er etter vår meining ikkje optimalisert i dag. Her bør ein gje fleire moglegheit til å etablere ny næringsverksemd, òg norske bedrifter. Det burde ikkje vere grunnlag for å monopolisere utferdarrollen. Konkurranse kan gje betre service og nye tenester på sikt. Difor er det godt at regjeringa no i vegreforma signaliserer vidare arbeid, og at det er ei prioritert oppgåve å finne gode kundetilpassa løysingar. Å innføre obligatorisk brikke ville løyst ein del utfordringar, spesielt knytte til tap på krav – altså at pengar frå dei som ikkje betaler, aldri blir kravde inn – men det ville òg skapt nye utfordringar når forholda ikkje er lagde til rette for det. Difor ønskjer ikkje vi på dette tidspunktet å innføre obligatorisk brikke. Vi er meir opptekne av å finne dei gode incentiva for at folk faktisk skal velje å bruke brikke, enn å krevje at alle skal ha brikke i bilen sin. Det overordna er òg her at vi skal leggje til rette for effektiv vegutbygging, og vi skal sikre vel fungerande infrastruktur for eit konkurransedyktig Noreg. Vi tek no grep gjennom vegreforma fordi vi er overtydde om at dette vil gje oss betre utnytting av dei ressursane vi bruker til vegbygging. Og vi treng kvar krone vel investert.