Ingebrigt S. Sørfonn (Kristelig Folkeparti), 2002-02-12:
Kredittmeldinga gjev ein brei gjennomgang av eit stort og omfattande fagområde. Likevel er det nesten alltid slik at det er eitt eller få utvalde delområde som får merksemd, og som dermed også debatten dreier seg om. Denne kredittmeldinga er ikkje noko unnatak i så måte. Denne gongen er det spørsmålet om me skal gje sparebankane moglegheit for omdanning til aksjeselskap som står i fokus. Eg vil difor i det følgjande konsentrera innlegget mitt om dette temaet. Med si tradisjonsrike lokale og regionale tilknyting har sparebankane i langt på veg 200 år spela ei viktig og vesentleg rolle i både person- og bedriftsmarknaden. Denne lokale og regionale nærleiken har ført med seg naturlege tilpassingar etter kvart som tidene og tilhøva har endra seg. Historia viser òg at sparebankane har hatt sine krisetider, men sparebankideen har overlevd. Kanskje nett på grunn av denne blandinga av tradisjon og nærleik vert det ofte engasjement – og litt temperatur til tider – når endringar som gjeld sparebankane, skal drøftast. Sett frå min synsstad er det me no står føre, ein konsekvens av den utviklinga me har sett gjennom dei to siste tiåra. Grovt skissert har me gjennom denne perioden fått ei todeling i den norske sparebankstrukturen, med ei gruppe der einingane har vorte store gjennom samanslåingar, og ei anna gruppe som stort sett har valt å fortsetja som mindre, sjølvstendige einingar. Gjennom denne todelinga har me også fått ei viss differensiering i nisjeval og kundegrunnlag. Sparebankane representerer ein viktig del av finansmarknaden og finansnæringa. Difor er det frå tid til anna viktig å korrigera rammevilkåra for næringa, slik at dei til kvar tid er så tilpassa dei aktuelle utfordringane som mogleg. Den direkte bakgrunnen for at denne saka kjem nett no, er Gjensidige NORs brev til Finansdepartementet den 31. august 2000, der dei oppmodar om at det vert føreteke ei endring av regelverket slik at det vert mogleg å omdanna Sparebanken NOR til aksjeselskap. Det er vel få, eller ingen, som ikkje meiner at det er på tide at Gjensidige NOR etter kvart får eit svar på dette. I vurderinga av spørsmålet er det lagt vekt på at aksjar som eigenkapitalinstrument synest å ha visse fortrinn framfor grunnfondsbevis. Med omsyn til eigenkapitaltilgang vil denne skilnaden mellom grunnfondsbevis og aksjar merkast i ein heilt annan grad for dei store sparebankane enn for dei små. Slik som eg forstår det, må ein opp i ein betydeleg storleik før dette er ei aktuell problemstilling. På denne bakgrunnen skulle det ikkje vera grunnlag for å frykta eit ras av omdanningar. På den andre sida må det vera rett å opna for ei generell omdanningsmoglegheit, når det først er teke eit prinsipielt standpunkt til at det skal vera høve til omdanning for ein sparebank. Eg har merka meg at departementet i Kredittmeldinga 2000 gjev uttrykk for at det i samanheng med det påfølgjande lovarbeidet vert teke sikte på å etablera eit fornuftig oppkjøpsvern. Fleirtalsmerknadene i saka støttar opp om dette synet. Eg har òg merka meg at departementet uttrykkjer: «Parallelt med lovarbeidet vil det bli vurdert tiltak for å betre rammevilkåra for mindre sparebankar.» Det er svært bra at departementet tek sikte på en parallellitet i arbeidet med høve til omdanning og i arbeidet med betring av rammevilkåra for mindre sparebankar. På denne måten vert det sikra at heile sparebankstrukturen får eit lyft og ei modernisering. Eg går ut frå at det i arbeidet med å betra rammevilkåra vert sett både på ei styrking av grunnfondsbevisa si stilling og på andre styrkingstiltak. Når det gjeld forslag til ulike styrkingstiltak, har både Sparebankforeningen og Terra-Gruppen kome med innspel. Gjennom høyringane i saka, som vart gjennomførde den 18. januar i år, kom det fram at tre høyringsinstansar gjekk inn for at det vert gjeve høve til å omdanna sparebankar til aksjeselskap, medan ein høyringsinstans gjekk mot. Med dei endringane som det her er lagt opp til, skulle det liggja vel til rette for eit lyft til beste for heile Sparebank-Noreg. Tradisjonelt har sparebankane sitt engasjement vore knytt til bankverksemd der den lokale og regionale tilknytinga har vore sterk. Gjennom det opplegget som me no drøftar, kan denne tradisjonen styrkjast, vidareutviklast og vidareførast. Alt i alt kjenner eg meg trygg på at Regjeringa sitt forslag, som innstillinga i denne saka viser at det er fleirtal for, vil føra til ei modernisering og ei tilpassing som vil styrkja den totale sparebankverksemda i Noreg. Når det så gjeld dei andre områda som er omtala i Kredittmeldinga, går eg ikkje nærare inn på dei. Eg vil då berre vise til merknadene som er knytte til dei ulike tema.