Bård Vegar Solhjell (Sosialistisk Venstreparti), 2009-06-08:
Det var mogleg for meg å sjå forskjellen på Venstre sitt syn og Framstegspartiet sitt syn i denne saka. Dette er eit forslag som avdekkjer mange lag av veldig mange viktige debattar som vi kanskje i andre samanhengar burde føre langt breiare. Éin har vore kommentert av fleire, nemleg om skulen bør vere lokalt styrt eller statleg styrt i eit lite land som Noreg – kanskje ein god debatt. Det er eit breitt fleirtal for at han framleis bør vere lokalt styrt, sjølv om eg òg er blant dei som meiner at vi nok vil trenge noko klarare statleg styring. Men det er eit par andre element eg kort har lyst til å kommentere. Det første er at eg nok trur vi har ein tendens til å overdrive betydninga av finansieringssystem når det gjeld kor god skule vi har, kva elevane lærer, og korleis det er der. Viss vi ser på den internasjonale forskingslitteraturen, kommer det ganske langt ned på lista over ting som faktisk har avgjerande betydning for innhaldet i skulen. Det andre elementet som var teke opp her, bl.a. av representanten Geir-Ketil Hansen, var at den erfaringa ein har frå andre land, med å byggje opp eit styringssystem av denne typen, f.eks. på helsesektoren, er jo at det krev eit veldig stort statleg byråkrati for gjennomføring. Alle finansieringssystem krev ei gjennomføringskraft, men det vil jo i realiteten vere å flytte ein betydeleg del av det byråkratiet opp til statleg nivå. Det siste punktet eg berre hadde lyst til å nemne, er at betydelege delar av representantforslaget gjeld argumentasjonen for at ein del av dei ordningane som ein har innført i USA, og som bl.a. er knytte til Bush sin store skulereform, «No Child Left Behind», fungerer godt og er ei inspirasjonskjelde for dette forslaget. Dei kjeldene som då vert trekte fram, er forsking frå det såkalte Cato Institute i Washington D.C., ein forskingsinstitusjon som jo er tett knytt opp til den førre amerikanske administrasjonen, og som var ein viktig premissleverandør for dei politisk – òg ein viktig premissleverandør, har eg sett gjennom media, for Framstegspartiet gjennom besøk og kontakt. Eg har tatt ein sjekk på forskinga her. Vi har ein del forsking nettopp på korleis «charter schools» verkar, og korleis effekten av denne reforma har vore i USA. Det er sprikande forsking. Men oppsummeringsvis er det inga semje i forskingslitteraturen om at dei sterke marknadsincitamenta som der er innførte, har hatt den effekten at det har auka læringsutbyttet i USA. I ei stor og brei undersøking, såkalla metaforsking, der ein går igjennom eit breitt sett av internasjonal forsking som nyleg er gjort, skåra «charter schools» svært dårleg då 140 skular vart rangerte etter verkemiddel. «Charter schools» kom på rundt hundredeplass når det galdt effektive verkemiddel, med tilnærma ingen effekt på elevanes læring. Viss ein går til litt breiare og kanskje mindre politisk farga kjelder på dette området, finn ein nettopp at den reforma, og sentrale trekk ved ho, ikkje har ført til at elevane lærer meir. Tvert imot vert ho no sterkt kritisert fordi ho har ei rekkje uheldige incentiv, særleg samankoplinga av resultat og straff i form av at ein trekkjer tilbake pengeoverføringar til skulane. No er òg den nye administrasjonen i ferd med å endre kursen på vesentlege delar av nettopp desse områda av skulepolitikken. Så eg trur det er fornuftig at det er eit breitt fleirtal som avviser dette forslaget.