Ranveig Frøiland (Arbeiderpartiet), 2000-02-24:
Når vi veit at det er i underkant av 1 mill. arbeidstakarar som i dag ikkje har noka form for tenestepensjon i tillegg til folketrygda, er det på tide at vi får ei lov som kan gjera det lettare å inngå avtale om ytingsbasert pensjon i private bedrifter. I dag er det, som det er sagt, berre 35 pst. av dei tilsette i private bedrifter som har ei tenestepensjonsordning etter skattelova. Eg vil understreka at ordninga etter denne lova er frivillig, og at bedriftene kan velja ordningar som ligg utanfor dette regelverket, men då sjølvsagt utan skattefordel. Heile komiteen ser det som eit mål at fleire skal få tilbod om føretakspensjon som eit supplement til folketrygda si yting. Derfor har vi vore opptekne av å laga ei lov som skal gjera det enklare for bedriftene og dei tilsette å få dette til. Frå Arbeidarpartiet si side vil eg streka under at når vi i dag vedtar ei lov om pensjonsordning der ein skal nyta godt av lempelege skattereglar, må den ha ein sosial profil, og det er viktig at flest mogleg av dei tilsette vert omfatta av ei slik ordning. Ut frå dette meinte Arbeidarpartiet og SV at det i bedrifta skulle vera ei styringsgruppe for pensjonsordninga uavhengig av kor mange tilsette det er i bedrifta. Ei slik styringsgruppe vil innebera at dei tilsette vert betre informerte både når det gjeld pensjonsordningar og eventuelle endringar. Men dessverre får Regjeringa fleirtal for at bedrifta må ha fleire enn 15 tilsette før den pliktar å oppretta ei slik styringsgruppe. Dette fleirtalet får den med Høgre og Framstegspartiet. Med tanke på den debatten som vi hadde her i Stortinget i går kveld, er også den saka som vi handsamar no, ei sak der Regjeringa ikkje har hatt styringa. Frå Arbeidarpartiet si side vil eg seia at det er eg glad for. Det er to element i denne saka som har vore veldig viktige for Arbeidarpartiet. Det første er retten til medlemskap i pensjonsordningar etter førtidspensjonering med avtalefesta pensjon. Regjeringa sitt framlegg ville hindra medlemskap i pensjonsordningar dersom ein går av med AFP-ordning ved t.d. fylte 62 år, og det ville gjera denne ordninga uaktuell for veldig mange arbeidstakarar. Heldigvis har regjeringspartia her i Stortinget endra syn, og dermed støttar dei Arbeidarpartiet og SV. Eg vil streka under at når partane i arbeidslivet har vorte samde om å etablera ei avtalefesta pensjonsordning med rett for yrkesaktive til å gå av ved fylte 62 år, bør vi leggja til rette for at dette kan skje. Regjeringa har fleire gonger det siste året utfordra denne ordninga ved å gjera framlegg om å svekkja den. Både i den lova som vi handsamar no, og i nasjonalbudsjettet i fjor prøvde Restad seg, og så må han gå tilbake på forslaget når han kjem til Stortinget. Eg lurar på om Restad har ein slags skrekkblanda fryd når han får visa LO kva han eigenleg meiner, vel vitande om at dersom det skal vera eit nokolunde klima i det inntektspolitiske samarbeidet, må han gå bort frå framlegget sitt og akseptera nederlag. For Arbeidarpartiet er det viktigaste å respektera det som partane i arbeidslivet har inngått av avtalar, og vi er glade for at det i dag vert vedteke at arbeidstakarar kan gå av med avtalefesta pensjon når dei er 62 år og likevel opparbeida tenestetid fram til fylte 67 år. Det andre forholdet som vi har vore opptekne av i Arbeidarpartiet, er skattemessig likebehandling av private og offentlege pensjonsordningar i kommunal og statleg sektor. Her har Regjeringa stritta imot. Trass i at heile komiteen viste til ved handsaminga av budsjettet i fjor haust at kommunalt tilknytte verksemder som har kommunale tenestepensjonar, i praksis tidlegare har fått inntektsfrådrag for innbetalt premie, og at dette skulle vidareførast, har vi hatt ei brevveksling med departementet, som framleis ikkje synest dette var noka god ordning. Derfor er eg òg glad for at heile komiteen, inklusiv regjeringspartia, no lovfestar at det skal gjevast frådrag for kostnad til sikring av pensjon i offentleg pensjonsordning i arbeidstilhøve, og at lova skal gjelda frå 1. januar i år. Dette er òg ei svært viktig sak for dei tilsette i offentlege verksemder, som no kan behalda sine avtalte bruttoordningar. Desse to punkta har vore dei viktigaste for Arbeidarpartiet å få gjennomslag for i denne saka, og det har vi faktisk klart. Regjeringspartia røystar òg med oss, mot Regjeringa sitt forslag. Det er viktig at ein kan begynna opptening tidleg i arbeidslivet. Derfor var det eit svært godt framlegg frå Regjeringa at rett til opptening kan ta til frå ein fyller 20 år, og når ein har ei deltidsstilling på 20 pst. Så opplever vi altså at regjeringspartia her i Stortinget vil svekkja dette forslaget, ved at dei går i lag med Høgre om ein overgangsregel på sju år. For meg verkar det som om regjeringspartia er så fokuserte på seniorpolitikk at dei heilt har gløymt juniorpolitikken. Omsynet til yrkesdeltaking gjer at yngre arbeidstakarar må få rett til medlemskap i pensjonsordningar ved bedrifta. Opptening over mange yrkesaktive år gjer òg at den årlege belastninga vert mindre. No får unge menneske svekt grunnlaget for tidleg tilknyting til arbeidslivet. Dette er dårleg arbeidsmarknadspolitikk, dårleg ungdomspolitikk og dårleg økonomisk politikk. Dette kunne altså Regjeringa fått full tilslutning til, men eg forstår det slik at for å understreka at dei er uavhengige av blokker, må regjeringspartia vera samde med Høgre og Framstegspartiet i nokre saker. Derfor går dei heller bort frå å støtta Regjeringa. Dei får eit fleirtal, men Regjeringa lir nederlag – og ungdommen må venta i endå nokre år. Når det gjeld forslaget frå Regjeringa om at livsforsikring med investeringsval skulle hindrast, er fleirtalet av ei anna meining. Fleirtalet tar til orde for at lova i utgangspunktet ikkje skal vera til hinder for investeringsval i føretakspensjon. Dette sikrar likebehandling mellom dei bedriftene som har eiga pensjonskasse, og dei som teiknar forsikring i livsforsikringsselskap. Forvaltninga av pensjonsmidlar vil utan omsyn til det vera underlagd dei kapitalforvaltningsreglane som gjeld generelt for livsforsikringsverksemd. Kredittilsynet har òg gått inn for at slike produkt skal kunna vurderast så lenge det er avkastningsgaranti knytt til ordninga. Men vi har sagt at departementet må koma tilbake igjen med ei nærare vurdering av reglane for investeringsval. Dette arbeidet må gjerast i samband med forslaget om innskotsbaserte ordningar, som kjem til Stortinget no i vår. Elles har ein på fleire område endra på Regjeringa sitt forslag, og eit fleirtal har gått inn for omfattande forenkling og meir fleksible løysingar, som gjer – som Brende var inne på i innlegget sitt – at fleire kan få delta i ordninga. Ein samla komite står bak forenklinga og føresegna om knekkpunktet og maksimal kompensasjonsgrad. Den regelen som no vert fastsett, varetar òg behovet for enkle og oversiktlege løysingar, samtidig som ein framleis klarer å ta omsyn til at ein skal vareta fordelingspolitikken. Eit fleirtal går òg inn for større avtalefridom når det gjeld pensjonen sin storleik og kor lenge den skal vara. Regjeringa føreslår her livslang yting. Det er veldig mange som meiner at det er for rigid, og at det blir vanskeleg å få avtalar dersom ein skal halda seg til det. Difor har Arbeidarpartiet vore med på å gå inn for større avtalefridom, og meiner at det er viktig at partane i arbeidslivet kan forhandla om det. Så går fleirtalet inn for at vi skal ha ein enklare regel som kan gjera at ein kan rekna med tidlegare ansiennitet. Dette medverkar faktisk til ein meir fleksibel arbeidsmarknad, og at det vert enklare for arbeidstakarane å forstå det ein har opptent av rettar. Også det å skifta stilling blir no enklare etter det vi har gjort i komiteen. Det er mange som har meint at lova om føretakspensjon og lova om innskotsbaserte pensjonar burde sjåast i samanheng, men Regjeringa har ønskt å sjå desse kvar for seg. Eg synest det er ok, sjølv om det er mange ting som her kjem til å falla saman. Ein må difor sjå på desse lovene saman før dei trer i kraft til neste år. Så det er viktig at ein når lova om innskotsbaserte pensjonar kjem, ser til at den på ein måte er tilpassa den lova vi no handsamar, slik at det ikkje skjer det ein elles kan oppleva, at det eine punktet slår det andre i hel i dei to lovene. Difor må vi altså få lov til å sjå dei i samanheng før dei vert sette i verk til neste år. Heilt til slutt har eg lyst til å peika på noko som likestillingsombodet har vore oppteke av. Det gjeld eigentleg ikkje denne lova, men er meir eit førebuande arbeid til neste lov. For likestillingsombodet har i høyringsfråsegnene til forslag om dei innskotsbaserte ordningane teke opp veldig mange viktige likestillingsspørsmål som er knytte til den typen ordningar. Og eg trur det er viktig å sjå på desse forslaga som likestillingsombodet har kome med. Dei må vurderast nøye. Dei må analyserast, og ein må gje ordentlege svar på dei i den neste lova som kjem, slik at vi slepp å bruka tid på å etterlysa det arbeidet når vi får lova. Difor ber eg om at Regjeringa tar det med seg og gjer den jobben som likestillingsombodet er oppteke av, og som sjølvsagt vi andre òg er opptekne av, i samband med det arbeidet som skal gjerast før ein legg fram lov om innskotsbaserte ordningar. Heilt til slutt vil eg ta opp forslaget til Arbeidarpartiet og SV.