ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀ, ୧୯୨୧ ମସିହାରୁ ୧୯୪୬ ମସିହା ମଧ୍ୟରେ ୮ଥର ଓଡ଼ିଶା ଗସ୍ତରେ ଆସିଥିଲେ । ପ୍ରଥମ ଗସ୍ତ  (୨୩ ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୯୨୧ - ୨୯ ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୯୨୧) ୧୯୨୧ ମସିହା ମାର୍ଚ୍ଚ ୨୩ ତାରିଖରେ କଟକରେ ପହଞ୍ଚିଥିଲେ  । ମାର୍ଚ୍ଚ ୨୪ ତାରିଖ ଦିନ ସେ କଟକର କଦମ-ଏ-ରସୁଲଠାରେ ଏକ ସଭାରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ । ଏଠାରେ ସେ ଜନସାଧାରଣଙ୍କୁ ଅସହଯୋଗ ଆନ୍ଦୋଳନ ବାବଦରେ ବୁଝାଇଥିଲେ । ସେ ବିନୋଦ-ବିହାରୀଠାରେ ଓ କାଠଯୋଡ଼ି ନଦୀପଠାରେ ଏକ ମହିଳାମାନଙ୍କ ସମାବେଶରେ ଉଦବୋଧନ ଦେଇଥିଲେ । ମାର୍ଚ୍ଚ ୨୫ତାରିଖରେ ସେ ଭଦ୍ରକର ଗାନ୍ଧୀ ପଡ଼ିଆଠାରେ ଜନସାଧାରଣଙ୍କୁ ଉଦବୋଧନ ଦେଇଥିଲେ । ସେହିଦିନ ସେ ସତ୍ୟବାଦୀ ବନ ବିଦ୍ୟାଳୟ ଗସ୍ତରେ ମଧ୍ୟ ଯାଇଥିଲେ । ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ସେ ପୁରୀ ଚାଲି ଯାଇଥିଲେ । ମାର୍ଚ୍ଚ ୨୭ତାରିଖରେ ସେ ପୁରୀରେ ଏକ ସମାବେଶରେ ଭାରତର ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମ ବିଷୟରେ ଲୋକଙ୍କୁ ବୁଝାଇଥିଲେ । ମାର୍ଚ୍ଚ ୨୯ତାରିଖରେ ସେ ଗୋପବନ୍ଧୁ ଦାସଙ୍କ ସହ ବ୍ରହ୍ମପୁର ଗସ୍ତରେ ଯାଇ ବ୍ରହ୍ମପୁର ଷ୍ଟାଡ଼ିୟମରେ ଲୋକଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରିଥିଲେ । ୨୯ ମାର୍ଚ୍ଚ ଦିନ ହିଁ ସେ ଓଡ଼ିଶାରୁ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ କରିଥିଲେ । ୨୦୨୧ ମସିହାରେ ଗାନ୍ଧୀଜୀଙ୍କର ଏହି ପ୍ରଥମ ଗସ୍ତର ଶତବାର୍ଷିକୀ ପାଳନ କରାଯାଇଥିଲା । ଦ୍ୱିତୀୟ ଗସ୍ତ  (୧୯ ଅଗଷ୍ଟ ୧୯୨୫ - ୨୦ ଅଗଷ୍ଟ ୧୯୨୫) ଏହି ଗସ୍ତରେ ଗାନ୍ଧୀଜୀ ମଧୁସୂଦନ ଦାସଙ୍କଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଉତ୍କଳ ଟ୍ୟାନେରୀକୁ ବୁଲି ଦେଖିଥିଲେ  । କଟକରେ ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନ ମଧ୍ୟ ସେ ଏହି ଗସ୍ତମଧ୍ୟରେ ବୁଲିଥିଲେ । ଅଗଷ୍ଟ ୨୦ ତାରିଖ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ସେ ଓଡ଼ିଶା ଗସ୍ତ ସାରି କଲିକତା ଚାଲି ଯାଇଥିଲେ । ତୃତୀୟ ଗସ୍ତ  (୪ ଡିସେମ୍ବର ୧୯୨୭ - ୨୧ ଡିସେମ୍ବର ୧୯୨୭) ଏହି ଗସ୍ତରେ ଗାନ୍ଧୀଜୀ ଖଦିର ମହତ୍ତ୍ୱ ବାବଦରେ ଲୋକଙ୍କୁ ବୁଝାଇଥିଲେ  । ବ୍ରହ୍ମପୁର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କେତେକ ସ୍ଥାନର ଖଦି ବୁଣା କେନ୍ଦ୍ରମାନ ବୁଲି ଦେଇଥିଲେ । ସେ ଭଦ୍ରକ ଜିଲ୍ଲାର ବନ୍ୟାପ୍ଲାବିତ ସ୍ଥାନ ବୁଲି ଦେଖିଥିଲେ । ଅତ୍ୟଧିକ ଭ୍ରମଣ ଯୋଗୁ ସେ ଏହି ସମୟରେ ଅସୁସ୍ଥ ହୋଇପଡ଼ିଥିଲେ ଓ ବହୁତ ସମୟ ଘର ଭିତରେ ରହିଥିଲେ । ଡିସେମ୍ବର ୨୦ ତାରିଖରେ ସେ କଟକରେ ଏକ ସଭାରେ ଯୋଗଦେଇଥିଲେ । ଡିସେମ୍ବର ୨୧ ତାରିଖରେ ସେ ଓଡ଼ିଶାରୁ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ କରିଥିଲେ । ଚତୁର୍ଥ ଗସ୍ତ  (ଡିସେମ୍ବର ୧୯୨୮ ) ୧୯୨୮ ମସିହା ଡିସେମ୍ବର ମାସରେ ଗାନ୍ଧୀଜୀ କଲିକତା ଯାଉଥିବା ସମୟରେ ଝାରସୁଗୁଡ଼ାଠାରେ ଟ୍ରେନରୁ ଓହ୍ଲେଇ ପଡ଼ିଥିଲେ  । ସେଠାରେ ଏକ ଜନସମାବେଶକୁ ସେ ଉଦବୋଧନ ଦେଇଥିଲେ । ସେଠାରୁ ସେ ସମ୍ବଲପୁର ଗସ୍ତ କରିଥିଲେ । ସମ୍ବଲପୁରରେ ମହାନଦୀ କୂଳରେ ସେ ଜନସାଧାରଣଙ୍କୁ ଭେଟି ତାଙ୍କ ଦୁଃଖ ଅସୁବିଧା ବାବଦରେ ଅବଗତ ହୋଇଥିଲେ । ପଞ୍ଚମ ଗସ୍ତ  (୫ ମଇ ୧୯୩୪ - ୧୬ ମଇ ୧୯୩୪ ) ଏହି ଗସ୍ତରେ ଗାନ୍ଧୀଜୀ ଓଡ଼ିଶାରେ ପଦଯାତ୍ରା କରିଥିଲେ  । ମଇ ୫ ତାରିଖରେ ସେ ଝାରସୁଗୁଡ଼ା ଓ ସମ୍ବଲପୁରଠାରେ ଜନସାଧାରଣଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧିତ କରିଥିଲେ । ଏଥିରେ ସେ ଅସ୍ପୃଶ୍ୟତା ବିରୋଧରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଜାଗ୍ରତ କରିଥିଲେ । ତହିଁ ପରଦିନ ସେ ଅନୁଗୋଳ ଅଭିମୁଖେ କାରଯାତ୍ରା କରିଥିଲେ । ମଇ ମାସ ୭ ତାରିଖରେ ସେ ପୁରୀରେ ପହଞ୍ଚିଥିଲେ । ମଇ ମାସ ୮ ତାରିଖରେ ସେ ପୁରୀଠାରେ ଉତ୍କଳମଣୀ ଗୋପବନ୍ଧୁ ଦାସଙ୍କର ଏକ ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତୀ ଉନ୍ମୋଚନ କରିବା ପରେ ପୁରୀରୁ କଟକ ଅଭିମୁଖେ ସେ ପଦଯାତ୍ରା କରିଥିଲେ । ଏହି ପଦଯାତ୍ରା ମଧ୍ୟରେ ସେ କାଦୁଆ ଆଶ୍ରମ, ସତ୍ୟଭାମାପୁର ଓ ବାଲିଅନ୍ତାଠାରେ ବିଶ୍ରାମ ନେଇଥିଲେ ଓ ଜନସାଧାରଣଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଦିତ କରିଥିଲେ । ୧୬ ମଇ ଦିନ ସେ ପାଟଣା ଅଭିମୁଖେ ଯାତ୍ରାରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ଷଷ୍ଠ ଗସ୍ତ  (୨୧ ମଇ ୧୯୩୪ - ୭ ଜୁନ ୧୯୩୪ ) ଗାନ୍ଧୀଜୀ ନିଜର ପଦଯାତ୍ରା କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଜାରିରଖି ମଇ ମାସ ୨୧ ତାରିଖ ଦିନ ପୁଣି ଓଡ଼ିଶା ଆସିଥିଲେ  । ଯାଜପୁର ଜିଲ୍ଲାର ବୈରୀଠାରୁ ନିଜର ପଦଯାତ୍ରା ଆରମ୍ଭ କରି ସେ କଟକ ଜିଲ୍ଲା, କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ା ଜିଲ୍ଲା, ବରୀ, କବୀରପୁର ଓ ଭଦ୍ରକ ଜିଲ୍ଲାର ଅନେକ ସ୍ଥାନ ଗସ୍ତ କରିଥିଲେ । ସପ୍ତମ ଗସ୍ତ  (୨୫ ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୯୩୮ - ୩୧ ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୯୩୮ ) ଏହି ଗସ୍ତ ସମୟରେ ଗାନ୍ଧୀଜୀ ଗାନ୍ଧୀ ସେବା ସଂଘ ଆନୁକୁଲ୍ୟରେ ଏକ ସପ୍ତାହବ୍ୟାପୀ ଆଲୋଚନାଚକ୍ରରେ ଭାଗନେଇଥିଲେ  । ପୁରୀ ଜିଲ୍ଲାର ଡେଲାଙ୍ଗ ଅନ୍ତର୍ଗତ ବେରାବୋଈଠାରେ ଏକ କୃଷି ଓ ଗ୍ରାମ୍ୟ ଭିତ୍ତିକ ପ୍ରଦର୍ଶନୀ ସେ ବୁଲି ଦେଖିଥିଲେ । ଏହି ପ୍ରଦର୍ଶନୀକୁ ଗାନ୍ଧୀଜୀଙ୍କ ସହିତ ସର୍ଦ୍ଦାର ବଲ୍ଲଭଭାଇ ପଟେଲ ଓ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରସାଦ ମଧ୍ୟ ବୁଲି ଦେଖିଥିଲେ । ଅଷ୍ଟମ ଗସ୍ତ  (୨୦ ଜାନୁଆରୀ ୧୯୪୬ ) ଚେନ୍ନାଇ ଅଭିମୁଖେ ଯାଉଥିବା ସମୟରେ ଗାନ୍ଧୀଜୀ ଏହି ଗସ୍ତ ମଧ୍ୟରେ ବାଲେଶ୍ୱର, ଭଦ୍ରକ, କଟକ ଓ ବ୍ରହ୍ମପୁରଠାରେ ନିଜ ସମର୍ଥକମାନଙ୍କୁ ଭେଟିଥିଲେ  । ସେହି ଷ୍ଟେସନ ଗୁଡ଼ିକରେ ପ୍ରବଳ ଜନସମାଗମ ହୋଇଥିଲା ।