Sankta Patriko

{{Translation of|Esperanto|Saint Patrick|an}}
[[File:Saint Patrick Catholic Church (Junction City, Ohio) - stained glass, Saint Patrick - detail.jpg|right|thumb|165px|Paĉjo Patĉjo.]]{{Christianity}}
En romkatolika mitologio, '''Sankta Patriko''' (irlande: ''Naomh Pádraig''; angle: ''Saint Patrick'') estas la patrona sanktulo de Irlando. Tamen li naskiĝis en Britio<ref>[https://www.history.com/topics/st-patricks-day/who-was-saint-patrick "Who was St. Patrick?"] en [[History Channel|History.com]]</ref><ref>[https://www.biography.com/people/st-patrick-9434729 "St. Patrick"] en Biography.com</ref> (aŭ eble en Francio)<ref>[https://www.irishcentral.com/news/new-book-claims-st-patrick-was-born-in-france-not-britain-218420661-237768351 "St. Patrick was born and raised in France not Britain says new book"], ''Irish Central'', 5-a de aŭgusto 2013</ref><ref>Marcus Losack (2013), ''Rediscovering Saint Patrick: A New Theory of Origins'', {{Isbn|1782180176}}</ref> dum tempo kiam la lando estis provinco de la Roma imperio. Kiam li estis 12-jaraĝa knabo, Patriko estis kaptita per irlandaj piratoj kaj kondukita al Irlando kiel sklavo. Li klopdois eskapi kaj revenis al Britio. Poste li decidis ke li volis kristanigi la irlandaj paganoj kaj revenis al Irlando kiel kristana misiisto. La kristanigo de Irlando estis grandega sukceso [[The Troubles|tute sen problemoj]].

Fakte, oni ne scias kiam naskiĝis aŭ kiam mortiğis Sankta Patriko. Laŭŝajne li estis viva dum la lastaj jaroj de la 5-a jarcento. Lia nomo estas trovebla en la verkoj de la irlanda episkopo Camméne Foth, skribitaj en la jaro 622 aŭ 623, sed ĝi estas tute ne trovebla en pli fruaj verkoj.<ref>Vidu la artiklon pri {{wpl|Saint Patrick|Sankta Patriko}} en la anglalingva Vikipedio.</ref> La verkaro de Sankta Patriko mem estas unu el la malmultaj kronikoj pri la vivo en Britio skribitaj post la fino de la romimperia tempo en la lando kaj antaŭ la komenco de la anglosaksa periodo.

La Tago de Sankta Patrko (irlande: ''La Fhéile Padraig''; angle: ''Saint Patrick's Day'') estas ĝoja festotago. Partoprenantoj en la festaĵoj ofte portas verdajn vestaĵojn. Ĝi ankaŭ estas ŝatata festotago de ebriuloj kiam oni trinkas irlandan viskion (ekzemple, Jameson) kaj irlandan malhelan bieron (ĉefe Guinness). En Irlando, oni slange nomiĝas la tagon ''Paddy's Day'' ĉar ''Paddy'' estas kutima irlanda mallongiĝo de la nomo Patriko. En Usono, oni ofte diras ''Patty's Day''. La angla vorto ''patty'' signifas "hakviandaĵo". Laŭŝajne la usonanoj ne povas ĉesi pensi pri hamburgeroj.

==Legendoj==
*Laŭ legendo, Sankta Patriko forpelis serpentojn el Irlando. Fakte, oni neniam trovis serpentan fosilion en Irlando do estas multe pli ebla ke serpentoj neniam alvenis al la insulo dank al la glaciepokoj kaj la Irlanda Maro.<ref>James Owen, [https://news.nationalgeographic.com/news/2014/03/140315-saint-patricks-day-2014-snakes-ireland-nation/ "Did St. Patrick really drive snakes out of Ireland?"], ''[[National Geographic]]'' 14-a de marto 2014</ref>
*Sankta Patriko uzis trifolion kiel ekzemplo por la Sankta Triuno.<ref>Tom Stuart, [http://whatsaiththescripture.com/Fellowship/Edit_Trinity.and.Shamrock.html "St. Patrick: The Trinity and the Shamrock"], 22-a de julio 2001</ref> La plej frua konata versio de la legendo estis skribita en 1726, pli ol 1,200 jaroj post la morto de la sanktulo.<ref>Vidu la sekcion "{{wpl|Saint Patrick#Patrick uses shamrock in an illustrative parable|Patrick uses shamrock in an illustrative parable}}" en la artikolo pri Sankta Patriko en la anglalingva Vikipedio.</ref>
*Druido kaj Sankta Patriko disputis pri kiu havis veran dion aŭ pli potencan dion. La sanktulo kaj la druido volis vidi se la sanktaj libroj de la alia homo ne estus detruitaj se oni metus akvon en ilin kaj bruligus ilin. Poste, la du homoj interŝanĝis vestaĵojn. La druido eniris en la preĝejo de Sankta Patriko kaj lumigis fajron. Sankta Patriko eniris en la templo de la druido kaj lumigis fajron. Laŭ la legendo, la druido mortigis bruligita sed la mantelo de Sankta Patriko kion li portis ne bruligis. La mantelo de la druido bruligis sed Sankta Patriko en la mantelo estis tute senvunda. La legendo sendube estas kopiita de sameca historio en la biblia Libro de Eliro.

==Li estis du homoj!==
Laŭ T. F. O'Reilly, multaj legendoj pri Sankta Patriko unue estis historioj pri Palladius, kristana misiisto sendita al Irlando per la papp Celesteno la 1-a en la jaro 431. En la verkoj de la 7-a jarcenta hagiografiisto Tierchán, Patriko estas fortulo kiu disputas kun druidoj kaj detruas paganajn idolojn. Ekzistas du latinlingvaj verkoj de Sankta Patriko, ''Confessio'' kaj ''Epistola ad milites Corotici''. En liaj verkoj, la sanktulo neniam diras pri la legendoj pri lia forteco. Do eble la mitologia Sankta Patriko estas kombino de du veraj homoj.<ref>Bernd Biege, [https://www.tripsavvy.com/a-tale-of-two-patricks-1541696 "A Tale of Two Patricks"] en Trip Savvy</ref> 
==Vidu ankaŭ==
*[[Kristnaska Viro]]
*[[Sankta Kristoforo]]
{{otherlang
|pagelang=eo
|en=Saint Patrick
|ga=Naomh Pádraig}}

==Eksteraj ligiloj==
*[[wikisource:la:Scriptor:Patricius|Verkoj de Sankta Patriko en la latinlingva Vikifontaro]] 

==Referencoj==
{{reflist|2}}

__NOTOC__
{{DEFAULTSORT:Patriko}}
[[Category:Esperanto]]
[[Category:Christians]]
[[Category:Christian mythology]]
[[Category:Ireland]]
[[category:Folklore]]
[[Category:Saints]]

Categories: Esperanto, Christians, Christian mythology, Ireland, Folklore, Saints