Thông tư 31/2012/TT-BYT
Hướng dẫn hoạt động dược lâm sàng trong bệnh viện
Cơ quan ban hành: Bộ Y tế
Ngày ban hành: 2012-12-20

THÔNG TƯ Hướng dẫn họat động dược lâm sàng trong bệnh viện ______________________ Căn cứ Nghị định số 63/2012/NĐ-CP ngày 31 tháng 8 năm 2012 của Chính phủ quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Bộ Y tế; Xét đề nghị của Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh; Bộ trưởng Bộ Y tế ban hành Thông tư hướng dẫn họat động dược lâm sàng trong bệnh viện. Chương I QUY ĐỊNH CHUNG Điều 1. Phạm vi điều chỉnh Thông tư này hướng dẫn họat động dược lâm sàng trong các bệnh viện có khoa Dược với cơ cấu đầy đủ theo quy định. Điều 2. Giải thích từ ngữ 1. Dược lâm sàng là họat động thực hành thuộc lĩnh vực khoa học sức khỏe, trong đó người dược sĩ thực hiện vai trò tư vấn về thuốc cho thầy thuốc, giúp tối ưu hóa phác đồ điều trị; đồng thời thực hiện vai trò cung cấp thông tin, tư vấn, hướng dẫn sử dụng thuốc an tòan, hợp lý, hiệu quả cho cán bộ y tế và cho người bệnh. 2. Dược sĩ lâm sàng là những dược sĩ làm việc trong lĩnh vực dược lâm sàng tại các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh; thực hiện tư vấn về thuốc cho thầy thuốc trong chỉ định, điều trị và hướng dẫn sử dụng thuốc cho cán bộ y tế và cho người bệnh. Chương II ĐIỀU KIỆN TRIỂN KHAI HỌAT ĐỘNG DƯỢC LÂM SÀNG Điều 3. Điều kiện của dược sĩ lâm sàng Dược sĩ chuyên trách làm công tác dược lâm sàng là dược sĩ đại học và phải đáp ứng một trong ba điều kiện sau: 1. Được đào tạo liên tục và có chứng chỉ thực hành dược lâm sàng. 2. Được đào tạo đại học chuyên ngành định hướng dược lâm sàng. 3. Được đào tạo sau đại học chuyên ngành dược lý - dược lâm sàng. Điều 4. Điều kiện bảo đảm về nhân lực và cơ sở vật chất 1. Nhân lực: a) Dược sĩ lâm sàng phải được đào tạo và cập nhật thường xuyên các hướng dẫn điều trị của Việt Nam, của thế giới, tài liệu về y dược có liên quan, các vấn đề khoa học, công nghệ phục vụ họat động thực hành dược lâm sàng; b) Dược sĩ lâm sàng phải được tham dự các hội thảo khoa học, lớp học chuyên đề để tiếp cận với dược lâm sàng trong nước, khu vực và trên thế giới. 2. Cơ sở vật chất: a) Trang thiết bị: phải có hệ thống máy vi tính, nối mạng internet, máy in, máy fax, điện thọai; b) Bàn, ghế làm việc, tủ sách; c) Tài liệu, sách, báo, tạp chí, phần mềm tra cứu thông tin thuốc khoa học: phải có tối thiểu các tài liệu, sách, báo, tạp chí, phần mềm tra cứu thông tin thuốc thuộc danh mục ưu tiên phải có theo Phụ lục 1 được ban hành kèm theo Thông tư này. Chương III NHIỆM VỤ CHUYÊN MÔN CỦA DƯỢC SĨ LÂM SÀNG Điều 5. Các nhiệm vụ chung Dược sĩ lâm sàng có các nhiệm vụ chung sau: 1. Tham gia phân tích, đánh giá tình hình sử dụng thuốc; 2. Tham gia tư vấn trong quá trình xây dựng danh mục thuốc của đơn vị, đưa ra ý kiến hoặc cung cấp thông tin dựa trên bằng chứng về việc thuốc nào nên đưa vào hoặc bỏ ra khỏi danh mục thuốc để bảo đảm mục tiêu sử dụng thuốc an tòan, hợp lý và hiệu quả; 3. Tham gia xây dựng các quy trình chuyên môn liên quan đến sử dụng thuốc: quy trình pha chế thuốc (dùng cho chuyên khoa nhi, chuyên khoa ung bướu, dịch truyền nuôi dưỡng nhân tạo ngòai đường tiêu hóa), hướng dẫn điều trị, quy trình kỹ thuật của bệnh viện; 4. Tham gia xây dựng quy trình giám sát sử dụng đối với các thuốc trong danh mục (bao gồm các thuốc có khỏang điều trị hẹp, nhiều tác dụng phụ nghiêm trọng, kháng sinh, thuốc cần pha truyền đặc biệt (chuyên khoa nhi, ung bướu), thuốc cần điều kiện bảo quản đặc biệt) do Giám đốc bệnh viện ban hành trên cơ sở được tư vấn của Hội đồng Thuốc và Điều trị; 5. Hướng dẫn và giám sát việc sử dụng thuốc trong bệnh viện; 6. Thông tin thuốc cho người bệnh và cán bộ y tế: dược sĩ lâm sàng cập nhật thông tin sử dụng thuốc, thông tin về thuốc mới, thông tin cảnh giác dược gửi đến cán bộ y tế và đến người bệnh bằng nhiều hình thức khác nhau như: trực tiếp, văn bản, bảng tin bệnh viện, thư điện tử, tranh ảnh, tờ hướng dẫn, trang thông tin điện tử; 7. Tập huấn, đào tạo về dược lâm sàng: dược sĩ lâm sàng lập kế họach, chuẩn bị tài liệu, cập nhật kiến thức sử dụng thuốc cho bác sĩ, dược sĩ, điều dưỡng viên, kỹ thuật viên, hộ sinh viên của đơn vị mình. Kế họach và nội dung phải được Giám đốc bệnh viện phê duyệt; 8. Báo cáo định kỳ hằng tháng, hằng qúy, hằng năm và báo cáo đột xuất theo yêu cầu của Ban Giám đốc, Hội đồng Thuốc và Điều trị: Dược sĩ lâm sàng báo cáo công tác sử dụng thuốc trong buổi họp của Hội đồng Thuốc và Điều trị hoặc buổi giao ban của đơn vị, có ý kiến trong các trường hợp sử dụng thuốc chưa phù hợp; 9. Theo dõi, giám sát phản ứng có hại của thuốc (ADR) và là đầu mối báo cáo các phản ứng có hại của thuốc tại đơn vị theo quy định hiện hành; 10. Tham gia các họat động, công trình nghiên cứu khoa học, đặc biệt là các nghiên cứu liên quan đến vấn đề sử dụng thuốc an tòan - hợp lý, vấn đề cải tiến chất lượng và nâng cao hiệu quả công tác dược lâm sàng, nghiên cứu sử dụng thuốc trên lâm sàng; 11. Tham gia hội chẩn chuyên môn về thuốc, đặc biệt trong các trường hợp bệnh nặng, bệnh cần dùng thuốc đặc biệt, người bệnh bị nhiễm vi sinh vật kháng thuốc; 12. Tham gia bình ca lâm sàng định kỳ tại khoa lâm sàng, tại bệnh viện; 13. Giám sát chặt chẽ việc tuân thủ quy trình sử dụng thuốc đã được Hội đồng Thuốc và Điều trị thông qua và Giám đốc bệnh viện phê duyệt; 14. Tham gia xây dựng và thực hiện quy trình giám sát điều trị thông qua theo dõi nồng độ thuốc trong máu (Therapeutic Drug Monitoring - TDM) tại các bệnh viện có điều kiện triển khai TDM. Điều 6. Các nhiệm vụ tại khoa lâm sàng Dược sĩ lâm sàng tham gia đi buồng bệnh và phân tích về sử dụng thuốc của người bệnh. Tùy theo đặc thù của từng bệnh viện, mỗi bệnh viện sẽ lựa chọn khoa lâm sàng và đối tượng người bệnh cần ưu tiên để triển khai các họat động thực hành dược lâm sàng. Đối với từng người bệnh, dược sĩ lâm sàng phải thực hiện bốn nhóm nhiệm vụ sau: 1. Khai thác thông tin của người bệnh (bao gồm cả khai thác thông tin trên bệnh án và tiến hành phỏng vấn trực tiếp người bệnh) về: a) Tiền sử sử dụng thuốc; b) Tóm tắt các dữ kiện lâm sàng và các kết quả cận lâm sàng đã có. 2. Xem xét các thuốc được kê đơn cho người bệnh (trong quá trình đi buồng bệnh cùng với bác sĩ và xem xét y lệnh trong hồ sơ bệnh án, đơn thuốc) về: a) Chỉ định; b) Chống chỉ định; c) Lựa chọn thuốc; d) Dùng thuốc cho người bệnh: liều dùng, khỏang cách dùng, thời điểm dùng, đường dùng, dùng thuốc trên các đối tượng đặc biệt, thời gian dùng thuốc; đ) Các tương tác thuốc cần chú ý; e) Phản ứng có hại của thuốc. Sau khi hòan thành quá trình xem xét các thuốc được kê đơn cho người bệnh, nếu phát hiện có vấn đề liên quan đến sử dụng thuốc, dược sĩ lâm sàng trao đổi với bác sĩ điều trị để tối ưu hóa việc dùng thuốc đồng thời điền vào mẫu phân tích sử dụng thuốc trên người bệnh (theo mẫu được quy định tại Phụ lục 2 (bao gồm Phụ lục 2A và Phụ lục 2B) được ban hành kèm theo Thông tư này). Trong trường hợp cần thiết, báo cáo trưởng khoa Dược xin ý kiến chỉ đạo. 3. Hướng dẫn sử dụng thuốc cho điều dưỡng viên. 4. Phối hợp với bác sĩ điều trị để cung cấp thông tin tư vấn cho người bệnh về những điều cần lưu ý trong quá trình sử dụng thuốc. Chương IV TRÁCH NHIỆM TRONG HỌAT ĐỘNG DƯỢC LÂM SÀNG Điều 7. Trách nhiệm của Giám đốc bệnh viện 1. Tuyển dụng và đào tạo dược sĩ lâm sàng. 2. Chỉ đạo Trưởng khoa Dược xây dựng và thực hiện nhiệm vụ cụ thể của dược lâm sàng phù hợp với điều kiện của đơn vị trình Giám đốc bệnh viện phê duyệt; bố trí nhân lực và trang thiết bị cho họat động dược lâm sàng. 3. Chỉ đạo các khoa lâm sàng, khoa cận lâm sàng, khoa chống nhiễm khuẩn và các khoa, phòng liên quan phối hợp với khoa Dược để thực hiện họat động dược lâm sàng. Điều 8. Trách nhiệm của trưởng khoa Dược 1. Chịu trách nhiệm và phối hợp chặt chẽ với các khoa lâm sàng và cận lâm sàng để triển khai họat động dược lâm sàng. 2. Xây dựng nhiệm vụ và giám sát các dược sĩ lâm sàng triển khai họat động dược lâm sàng. 3. Báo cáo định kỳ hằng qúy, hằng năm hoặc đột xuất về họat động dược lâm sàng gửi Giám đốc bệnh viện. Điều 9. Trách nhiệm của trưởng phòng Kế họach tổng hợp Chủ trì, phối hợp với khoa Dược, khoa lâm sàng, khoa cận lâm sàng để xây dựng kế họach triển khai họat động dược lâm sàng. Điều 10. Trách nhiệm của Trưởng khoa lâm sàng 1. Phối hợp chặt chẽ với khoa Dược để triển khai họat động dược lâm sàng. Chỉ đạo bác sĩ điều trị phối hợp với các dược sĩ lâm sàng để thực hiện họat động dược lâm sàng. 2. Chủ động mời dược sĩ lâm sàng tham gia hội chẩn chuyên môn khi cần thiết. Điều 11. Trách nhiệm của dược sĩ lâm sàng 1. Thực hiện các nhiệm vụ được quy định tại Điều 5, Điều 6 của Thông tư này và kế họach công tác dược lâm sàng được Giám đốc bệnh viện phê duyệt. 2. Thực hiện các nhiệm vụ khác do Trưởng khoa Dược phân công. Chương V ĐIỀU KHỎAN THI HÀNH Điều 12 . Hiệu lực thi hành Thông tư này có hiệu lực thi hành kể từ ngày 04 tháng 02 năm 2013. Điều 1 3 . Trách nhiệm thi hành Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh có trách nhiệm tổ chức triển khai thực hiện Thông tư này. Trong quá trình thực hiện nếu có khó khăn, vướng mắc, các đơn vị, các địa phương cần phản ánh kịp thời về Bộ Y tế (Cục Quản lý Khám, chữa bệnh) để được hướng dẫn, xem xét và giải quyết./.