Thông tư 105/2003/TT-BTC
Hướng dẫn kế toán thực hiện sáu (6) chuẩn mực kế toán ban hành theo của Bộ trưởng Bộ Tài chính
Cơ quan ban hành: Bộ Tài chính
Ngày ban hành: 2003-11-04

THÔNG TƯ Của Bộ Tài chính số 105/2003/TT-BTC ngày 4 tháng 11 năm 2003 hướng dẫn kế tóan thực hiện sáu (06) chuẩn mực kế tóan ban hành theo Quyết định số 165/2002/QĐ-BTC ngày 31/12/2002 của Bộ trưởng Bộ Tài chính Căn cứ Quyết định số 165/2002/QĐ-BTC ngày 31/12/2002 của Bộ trưởng Bộ Tài chính về việc ban hành và công bố sáu (06) Chuẩn mực kế tóan Việt Nam (đợt 2); Căn cứ Chế độ kế tóan doanh nghiệp ban hành theo Quyết định số 1141TC/QĐ/CĐKT ngày 1/11/1995 và các Thông tư hướng dẫn sửa đổi, bổ sung Chế độ kế tóan doanh nghiệp của Bộ Tài chính; Bộ Tài chính hướng dẫn kế tóan thực hiện sáu (06) Chuẩn mực kế tóan trên áp dụng cho các doanh nghiệp thuộc các ngành, các thành phần kinh tế trong cả nước. I. HƯỚNG DẪN KẾ TÓAN CHUẨN MỰC "THUÊ TÀI SẢN" A. PHÂN LỌAI THUÊ TÀI SẢN 1.1. Phân lọai thuê tài sản phải căn cứ vào bản chất các điều khỏan trong hợp đồng và phải thực hiện ngay tại thời điểm khởi đầu thuê tài sản. Sau thời điểm khởi đầu thuê tài sản nếu có thay đổi các điều khỏan của hợp đồng (trừ gia hạn hợp đồng) thì các điều khỏan mới này được áp dụng cho suốt thời hạn hợp đồng. Nhưng thay đổi về ước tính (thay đổi ước tính thời gian sử dụng kinh tế hoặc giá trị còn lại của tài sản thuê) hoặc thay đổi khả năng thanh tóan của bên thuê thì không làm thay đổi sự phân lọai thuê tài sản đối với ghi sổ kế tóan. 1.2. Phân lọai thuê tài sản được căn cứ vào mức độ chuyển giao các rủi ro và lợi ích gắn liền với quyền sở hữu tài sản thuê từ bên cho thuê cho bên thuê. Thuê tài sản bao gồm thuê tài chính và thuê họat động. 1.2.1. Thuê tài chính: - Thuê tài chính: Là thuê tài sản mà bên cho thuê có sự chuyển giao phần lớn rủi ro và lợi ích gắn liền với quyền sở hữu tài sản cho bên thuê. Quyền sở hữu tài sản có thể chuyển giao vào cuối thời hạn thuê. - Các trường hợp thuê tài sản dưới đây thường dẫn đến hợp đồng thuê tài chính : a) Bên cho thuê chuyển giao quyền sở hữu tài sản cho bên thuê khi hết thời hạn thuê. b) Tại thời điểm khởi đầu thuê tài sản, bên thuê có quyền lựa chọn mua lại tài sản thuê với mức giá ước tính thấp hơn giá trị hợp lý vào cuối thời hạn thuê. c) Thời hạn thuê tài sản tối thiểu phải chiếm phần lớn thời gian sử dụng kinh tế của tài sản cho dù không có sự chuyển giao quyền sở hữu. d) Tại thời điểm khởi đầu thuê tài sản, giá trị hiện tại của khỏan thanh tóan tiền thuê tối thiểu chiếm phần lớn (tương đương) giá trị hợp lý của tài sản thuê. e) Tài sản thuê thuộc lọai chuyên dùng mà chỉ có bên thuê có khả năng sử dụng không cần có sự thay đổi, sửa chữa lớn nào. - Hợp đồng thuê tài sản cũng được coi là hợp đồng thuê tài chính nếu hợp đồng thỏa mãn ít nhất một trong ba (3) trường hợp sau: a) Nếu bên thuê hủy hợp đồng và đền bù tổn thất phát sinh liên quan đến việc hủy hợp đồng cho bên cho thuê; b) Thu nhập hoặc tổn thất do sự thay đổi giá trị hợp lý của giá trị còn lại của tài sản thuê gắn với bên thuê; c) Bên thuê có khả năng tiếp tục thuê lại tài sản sau khi hết hạn hợp đồng thuê với tiền thuê thấp hơn giá thuê thị trường. 1.2.2. Thuê họat động: - Thuê tài sản được phân lọai là thuê họat động nếu nội dung của hợp đồng thuê tài sản không có sự chuyển giao phần lớn rủi ro và lợi ích gắn liền với quyền sở hữu tài sản. - Thuê tài sản là quyền sử dụng đất thường được phân lọai là thuê họat động vì quyền sử dụng đất thường có thời gian sử dụng kinh tế vô hạn và quyền sở hữu sẽ không chuyển giao cho bên thuê khi hết thời hạn thuê. B. HƯỚNG DẪN KẾ TÓAN THUÊ TÀI SẢN LÀ THUÊ TÀI CHÍNH 1. Ghi nhận tài sản thuê tài chính đối với bên thuê 1.1. Tại thời điểm nhận tài sản thuê, bên thuê ghi nhận giá trị tài sản thuê tài chính và nợ gốc phải trả về thuê tài chính với cùng một giá trị bằng với giá trị hợp lý của tài sản thuê. Nếu giá trị hợp lý của tài sản thuê cao hơn giá trị hiện tại của khỏan thanh tóan tiền thuê tối thiểu thì ghi theo giá trị hiện tại của khỏan thanh tóan tiền thuê tối thiểu. Khi tính giá trị hiện tại của khỏan thanh tóan tiền thuê tối thiểu cho việc thuê tài sản, doanh nghiệp có thể sử dụng tỷ lệ lãi suất ngầm định hoặc tỷ lệ lãi suất được ghi trong hợp đồng thuê hoặc tỷ lệ lãi suất biên đi vay của bên thuê. Trường hợp trong hợp đồng thuê tài chính đã ghi rõ số nợ gốc phải trả bằng giá trị hợp lý tài sản thuê thì tài sản thuê và nợ phải trả về thuê tài chính được ghi theo cùng giá trị này. Giá trị hợp lý hoặc giá trị hiện tại của khỏan thanh tóan tiền thuê tối thiểu ghi nhận giá trị TSCĐ thuê tài chính là giá chưa có thuế GTGT (Kể cả trường hợp TSCĐ thuê tài chính dùng vào họat động SXKD hàng hóa, dịch vụ thuộc đối tượng chịu thuế GTGT tính theo phương pháp khấu trừ thuế và trường hợp TSCĐ thuê tài chính dùng vào họat động SXKD hàng hóa, dịch vụ thuộc đối tượng không chịu thuế GTGT hoặc chịu thuế GTGT tính theo phương pháp trực tiếp). 1.2. Các chi phí trực tiếp phát sinh ban đầu liên quan đến họat động thuê tài chính được tính vào nguyên giá của tài sản thuê. 1.3. Khỏan thanh tóan tiền thuê tài sản thuê tài chính phải được chia ra thành chi phí tài chính (số tiền lãi thuê tài chính) và khỏan phải trả nợ gốc từng kỳ. Số tiền lãi thuê tài chính phải trả được hạch tóan vào chi phí tài chính trong suốt thời hạn thuê. Số tiền lãi thuê tài chính ghi nhận vào chi phí tài chính từng kỳ được xác định bằng số dư nợ gốc còn lại nhân (x) với tỷ lệ lãi suất định kỳ cố định. Trường hợp số thuế GTGT do bên cho thuê đã trả khi mua TSCĐ để cho thuê mà bên thuê phải hòan lại thì số tiền lãi thuê tài chính phải trả bao gồm cả số lãi tính trên số thuế GTGT mà bên thuê chưa trả cho bên cho thuê. 1.4. Bên thuê có trách nhiệm tính, trích khấu hao tài sản cố định vào chi phí sản xuất, kinh doanh theo định kỳ trên cơ sở áp dụng chính sách khấu hao nhất quán với chính sách khấu hao của tài sản cùng lọai thuộc sở hữu của doanh nghiệp đi thuê. Nếu không chắc chắn là bên thuê sẽ có quyền sở hữu tài sản thuê khi hết hạn hợp đồng thuê thì tài sản thuê sẽ được khấu hao theo thời hạn thuê nếu thời hạn thuê ngắn hơn thời gian sử dụng hữu ích của tài sản thuê. 1.5. Trường hợp lãi thuê tài chính đủ điều kiện được vốn hóa vào giá trị tài sản dở dang thì thực hiện theo quy định tại phần IV Thông tư này. 2. Kế tóan TSCĐ thuê tài chính 2.1. Tài khỏan kế tóan Kế tóan TSCĐ thuê tài chính sử dụng TK 212 - Tài sản cố định thuê tài chính. Tài khỏan này phản ánh giá trị hiện có và tình hình biến động của tòan bộ TSCĐ thuê tài chính của doanh nghiệp. Hạch tóan TK 212- TSCĐ thuê tài chính cần tôn trọng các quy định sau: 1. Tài khỏan này dùng cho doanh nghiệp thuê hạch tóan nguyên giá của TSCĐ đi thuê tài chính. Đây là những TSCĐ chưa thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp nhưng doanh nghiệp có nghĩa vụ và trách nhiệm pháp lý quản lý và sử dụng như tài sản của doanh nghiệp. Nguyên giá của TSCĐ đi thuê tài chính không bao gồm số thuế GTGT bên cho thuê đã trả khi mua TSCĐ để cho thuê (Kể cả trường hợp TSCĐ thuê tài chính dùng vào họat động SXKD hàng hóa, dịch vụ thuộc đối tượng chịu thuế GTGT tính theo phương pháp khấu trừ thuế và trường hợp TSCĐ thuê tài chính dùng vào họat động SXKD hàng hóa, dịch vụ thuộc đối tượng không chịu thuế GTGT hoặc chịu thuế GTGT tính theo phương pháp trực tiếp). 2. Không phản ánh vào tài khỏan này giá trị của các TSCĐ đi thuê họat động. 3. Tài khỏan 212 được mở chi tiết để theo dõi từng lọai, từng TSCĐ đi thuê. 4. Việc ghi nhận nguyên giá của TSCĐ thuê tài chính tại thời điểm khởi đầu thuê được thực hiện theo quy định của chuẩn mực kế tóan số 06 "Thuê tài sản". Sau thời điểm đó, kế tóan TSCĐ thuê tài chính trên TK 212 được thực hiện theo quy định của chuẩn mực kế tóan số 03 "TSCĐ hữu hình". 5. Số thuế GTGT bên thuê phải trả cho bên cho thuê theo định kỳ nhận được hóa đơn thanh tóan tiền thuê tài chính được hạch tóan như sau: - Trường hợp TSCĐ thuê tài chính dùng vào họat động SXKD hàng hóa, dịch vụ thuộc đối tượng chịu thuế GTGT tính theo phương pháp khấu trừ thuế thì số thuế GTGT phải trả từng kỳ được ghi vào bên Nợ TK 133- Thuế GTGT được khấu trừ (1332); - Trường hợp TSCĐ thuê tài chính dùng vào họat động SXKD hàng hóa, dịch vụ thuộc đối tượng không chịu thuế GTGT hoặc chịu thuế GTGT tính theo phương pháp trực tiếp thì số thuế GTGT phải trả từng kỳ được ghi vào chi phí SXKD trong kỳ. Kết cấu và nội dung phản ánh của Tài khỏan 212 - TSCĐ thuê tài chính Bên Nợ: Nguyên giá của TSCĐ thuê tài chính tăng. Bên Có: Nguyên giá của TSCĐ thuê tài chính giảm do chuyển trả lại cho bên cho thuê khi hết hạn hợp đồng hoặc mua lại thành TSCĐ của doanh nghiệp. Số dư bên Nợ: Nguyên giá của TSCĐ thuê tài chính hiện có. 2.2. Phương pháp kế tóan các họat động kinh tế liên quan đến thuê tài sản là thuê tài chính a. Khi phát sinh các chi phí trực tiếp ban đầu liên quan đến tài sản thuê tài chính trước khi nhận tài sản thuê như đàm phán, ký kết hợp đồng..., ghi: Nợ TK 142 - Chi phí trả trước Có các TK 111, 112... b. Khi chi tiền ứng trước khỏan tiền thuê tài chính, ký qũy đảm bảo việc thuê tài sản, ghi: Nợ TK 342- Nợ dài hạn (Số tiền thuê trả trước - nếu có) Nợ TK 244- Ký qũy, ký cược dài hạn Có các TK 111, 112... c. Trường hợp nợ gốc phải trả về thuê tài chính xác định theo giá mua chưa có thuế GTGT mà bên cho thuê đã trả khi mua TSCĐ để cho thuê. c.1. Khi nhận TSCĐ thuê tài chính, kế tóan căn cứ vào hợp đồng thuê tài sản và các chứng từ có liên quan phản ánh giá trị TSCĐ thuê tài chính theo giá chưa có thuế GTGT đầu vào, ghi: Nợ TK 212- TSCĐ thuê tài chính (Giá chưa có thuế GTGT) Có TK 342 - Nợ dài hạn (Giá trị hiện tại của khỏan thanh tóan tiền thuê tối thiểu hoặc giá trị hợp lý của tài sản thuê trừ (-) Số nợ gốc phải trả kỳ này) Có TK 315- Nợ dài hạn đến hạn trả (Số nợ gốc phải trả kỳ này). c.2. Chi phí trực tiếp ban đầu liên quan đến họat động thuê tài chính được ghi nhận vào nguyên giá TSCĐ thuê tài chính, ghi: Nợ TK 212 - TSCĐ thuê tài chính Có TK 142 - Chi phí trả trước, hoặc Có các TK 111, 112 (Số chi phí trực tiếp liên quan đến họat động thuê phát sinh khi nhận tài sản thuê tài chính). c.3. Cuối niên độ kế tóan, căn cứ vào hợp đồng thuê tài sản xác định số nợ gốc thuê tài chính đến hạn trả trong niên độ kế tóan tiếp theo, ghi: Nợ TK 342- Nợ dài hạn Có TK 315- Nợ dài hạn đến hạn trả. c.4. Định kỳ, nhận được hóa đơn thanh tóan tiền thuê tài chính: c.4.1. Trường hợp TSCĐ thuê tài chính dùng vào họat động sản xuất kinh doanh hàng hóa, dịch vụ thuộc đối tượng chịu thuế GTGT tính theo phương pháp khấu trừ thuế: - Khi xuất tiền trả nợ gốc, tiền lãi thuê và thuế GTGT cho đơn vị cho thuê, ghi: Nợ TK 635- Chi phí tài chính (Tiền lãi thuê trả kỳ này) Nợ TK 315- Nợ dài hạn đến hạn trả (Nợ gốc trả kỳ này) Nợ TK 133- Thuế GTGT được khấu trừ (1332) Có các TK 111, 112. - Khi nhận được hóa đơn thanh tóan tiền thuê tài sản nhưng doanh nghiệp chưa trả tiền ngay, căn cứ vào hóa đơn phản ánh số nợ phải trả lãi thuê tài chính và số thuế GTGT vào TK 315- Nợ dài hạn đến hạn trả, ghi: Nợ TK 635- Chi phí tài chính (Tiền lãi thuê) Nợ TK 133- Thuế GTGT được khấu trừ (1332) Có TK 315- Nợ dài hạn đến hạn trả. c.4.2. Trường hợp TSCĐ thuê tài chính dùng vào họat động sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ thuộc đối tượng không chịu thuế GTGT hoặc chịu thuế GTGT tính theo phương pháp trực tiếp: - Khi xuất tiền trả nợ gốc, tiền lãi thuê và thuế GTGT cho đơn vị cho thuê, ghi: Nợ TK 635- Chi phí tài chính (Tiền lãi thuê trả kỳ này) Nợ TK 315- Nợ dài hạn đến hạn trả (Nợ gốc trả kỳ này) Nợ TK 623, TK 627, TK 641, TK 642 (Số thuế GTGT trả kỳ này) Có các TK 111, 112. - Khi nhận được hóa đơn thanh tóan tiền thuê tài chính nhưng doanh nghiệp chưa trả tiền ngay, căn cứ vào hóa đơn phản ánh số nợ phải trả lãi thuê tài chính và số thuế GTGT phải trả vào TK 315- Nợ dài hạn đến hạn trả, ghi: Nợ TK 635- Chi phí tài chính (Tiền lãi thuê) Nợ TK 623, TK 627, TK 641, TK 642 (Số thuế GTGT) Có TK 315- Nợ dài hạn đến hạn trả. d. Trường hợp nợ gốc phải trả về thuê tài chính xác định theo giá mua có thuế GTGT mà bên cho thuê đã trả khi mua TSCĐ để cho thuê: d.1. Khi nhận TSCĐ thuê tài chính bên đi thuê nhận nợ cả số thuế GTGT do bên cho thuê đã trả khi mua TSCĐ để cho thuê mà bên thuê phải hòan lại cho bên cho thuê, kế tóan căn cứ vào hợp đồng thuê tài chính và các chứng từ liên quan phản ánh giá trị TSCĐ thuê tài chính theo giá chưa có thuế GTGT phải hòan lại cho bên cho thuê, ghi: Nợ TK 212 - TSCĐ thuê tài chính (Giá chưa có thuế GTGT) Nợ TK 138 - Phải thu khác (Số thuế GTGT đầu vào của TSCĐ thuê tài chính) Có TK 315 - Nợ dài hạn đến hạn trả (Số nợ phải trả kỳ này có cả thuế GTGT) Có TK 342 - Nợ dài hạn (Giá trị hiện tại của khỏan thanh tóan tiền thuê tối thiểu hoặc giá trị hợp lý của tài sản thuê trừ (-) Số nợ phải trả kỳ này cộng (+) Số thuế GTGT bên thuê còn phải trả dần trong suốt thời hạn thuê). d.2. Chi phí trực tiếp ban đầu được ghi nhận vào nguyên giá TSCĐ thuê tài chính, ghi: Nợ TK 212 - TSCĐ thuê tài chính Có TK 142 - Chi phí trả trước Có các TK 111, 112 (Chi phí trực tiếp phát sinh liên quan đến họat động thuê tài chính khi nhận tài sản thuê tài chính). d.3. Cuối niên độ kế tóan, căn cứ vào hợp đồng thuê tài chính xác định số nợ gốc thuê tài chính đến hạn trả trong niên độ kế tóan tiếp theo, ghi: Nợ TK 342- Nợ dài hạn Có TK 315- Nợ dài hạn đến hạn trả. d.4. Định kỳ, nhận được hóa đơn thanh tóan tiền thuê tài chính: d.4.1. Khi chi tiền trả nợ gốc và tiền lãi thuê tài sản cho đơn vị cho thuê, ghi: Nợ TK 635 - Chi phí tài chính (Tiền lãi thuê trả kỳ này) Nợ TK 315 - Nợ dài hạn đến hạn trả (Nợ gốc phải trả kỳ này có cả thuế GTGT) Có các TK 111, 112 ... d.4.2. Căn cứ vào hóa đơn thanh tóan tiền thuê phản ánh số thuế GTGT phải thanh tóan cho bên cho thuê trong kỳ, ghi: Nợ TK 133 - Thuế GTGT được khấu trừ (1332), hoặc Nợ các TK 627, 641, 642 (Thuế GTGT tính theo phương pháp trực tiếp hạch tóan vào chi phí SXKD trong kỳ) Có TK 138 - Phải thu khác. d.4.3. Khi nhận được hóa đơn thanh tóan tiền thuê tài chính nhưng doanh nghiệp chưa trả tiền ngay, căn cứ vào hóa đơn phản ánh số lãi thuê tài chính phải trả kỳ này vào TK 315- Nợ dài hạn đến hạn trả, ghi: Nợ TK 635- Chi phí tài chính Có TK 315- Nợ dài hạn đến hạn trả (Tiền lãi thuê phải trả kỳ này). - Căn cứ hóa đơn thanh tóan tiền thuê phản ánh số thuế GTGT được khấu trừ hoặc tính vào chi phí trong kỳ giống như trường hợp chi tiền trả nợ khi nhận được hóa đơn (như bút tóan d.4.2). đ. Khi trả phí cam kết sử dụng vốn phải trả cho bên cho thuê tài sản, ghi: Nợ TK 635 - Chi phí tài chính Có các TK 111, 112... e. Định kỳ, kế tóan tính, trích khấu hao TSCĐ thuê tài chính vào chi phí sản xuất, kinh doanh hoặc vốn hóa vào giá trị tài sản dở dang, ghi: Nợ các TK 623, 627, 641, 642, 241 ... Có TK 214 - Hao mòn TSCĐ thuê tài chính (2142). Đồng thời ghi đơn bên Nợ TK 009- Nguồn vốn khấu hao TSCĐ. g. Khi trả lại TSCĐ thuê tài chính theo quy định của hợp đồng thuê cho bên cho thuê, kế tóan ghi giảm giá trị TSCĐ thuê tài chính, ghi: Nợ TK 214 - Hao mòn TSCĐ (2142) Có TK 212 - TSCĐ thuê tài chính. h. Trường hợp trong hợp đồng thuê tài sản quy định bên đi thuê chỉ thuê hết một phần giá trị tài sản, sau đó mua lại thì khi nhận chuyển giao quyền sở hữu tài sản, kế tóan ghi giảm TSCĐ thuê tài chính và ghi tăng TSCĐ hữu hình thuộc sở hữu của doanh nghiệp: - Khi chuyển từ tài sản thuê tài chính sang tài sản thuộc sở hữu, ghi: Nợ TK 211 - TSCĐ hữu hình Có TK 212 - TSCĐ thuê tài chính. - Số tiền trả khi mua lại TSCĐ thuê tài chính, ghi: Nợ TK 211- TSCĐ hữu hình Có các TK 111, 112. Đồng thời chuyển giá trị hao mòn, ghi: Nợ TK 2142 - Hao mòn TSCĐ thuê tài chính Có TK 2141 - Hao mòn TSCĐ hữu hình. C. HƯỚNG DẪN KẾ TÓAN THUÊ TÀI SẢN LÀ THUÊ HỌAT ĐỘNG 1. Ghi nhận thuê tài sản là thuê họat động đối với doanh nghiệp thuê Thuê tài sản là thuê họat động thì doanh nghiệp thuê không phản ánh giá trị tài sản đi thuê trên Bảng cân đối kế tóan của doanh nghiệp, mà chỉ phản ánh chi phí tiền thuê họat động vào chi phí sản xuất, kinh doanh theo phương pháp đường thẳng cho suốt thời hạn thuê tài sản, không phụ thuộc vào phương thức thanh tóan tiền thuê (Trả tiền thuê từng kỳ hay trả trước, trả sau). 2. Kế tóan TSCĐ thuê họat động 2.1. Khi xác định chi phí tiền thuê tài sản là thuê họat động phải trả trong kỳ, ghi: Nợ các TK 623, 627, 641, 642 Nợ TK 133- Thuế GTGT được khấu trừ (1332) Có TK 331 - Phải trả cho người bán, hoặc Có các TK 111, 112,... 2.2. Trường hợp doanh nghiệp phải trả trước tiền thuê tài sản là thuê họat động cho nhiều kỳ. a. Khi xuất tiền trả trước tiền thuê cho nhiều kỳ, ghi: Nợ các TK 623, 627, 641, 642 (Số trả cho kỳ này) Nợ TK 142 - Chi phí trả trước Nợ TK 242 - Chi phí trả trước dài hạn Nợ TK 133 - Thuế GTGT được khấu trừ (nếu có) Có các TK 111, 112... b. Định kỳ, phân bổ tiền thuê tài sản là thuê họat động đã trả trước vào chi phí sản xuất, kinh doanh, ghi: Nợ các TK 623, 627, 641, 642 Có TK 142 - Chi phí trả trước, hoặc Có TK 242 - Chi phí trả trước dài hạn. D. HƯỚNG DẪN KẾ TÓAN CHO THUÊ TÀI SẢN LÀ CHO THUÊ HỌAT ĐỘNG 1. Ghi nhận TSCĐ cho thuê họat động 1.1. Cho thuê họat động là bên cho thuê không có sự chuyển giao phần lớn rủi ro và lợi ích gắn với quyền sở hữu tài sản cho thuê. Bên cho thuê vẫn ghi nhận tài sản cho thuê họat động trên Bảng cân đối kế tóan theo cách phân lọai tài sản của doanh nghiệp cho thuê. 1.2. Doanh thu cho thuê tài sản từ cho thuê họat động phải được ghi nhận theo phương pháp đường thẳng trong suốt thời hạn cho thuê mà không phụ thuộc vào phương thức thanh tóan, trừ khi áp dụng phương pháp tính khác hợp lý hơn. 1.3. Chi phí cho thuê họat động trong kỳ bao gồm khỏan khấu hao tài sản cho thuê họat động và số chi phí trực tiếp ban đầu được ghi nhận ngay hoặc phân bổ dần cho suốt thời hạn cho thuê phù hợp với việc ghi nhận doanh thu. 1.4. Khấu hao tài sản cố định cho thuê họat động theo quy định của Chuẩn mực kế tóan TSCĐ hữu hình hoặc Chuẩn mực kế tóan TSCĐ vô hình phù hợp với chính sách khấu hao của doanh nghiệp. 2. Kế tóan TSCĐ cho thuê họat động 2.1. Khi phát sinh các chi phí trực tiếp ban đầu liên quan đến cho thuê họat động, ghi: Nợ TK 627- Chi phí sản xuất chung (Được ghi nhận ngay vào chi phí trong kỳ) Nợ TK 142- Chi phí trả trước, hoặc Nợ TK 242- Chi phí trả trước dài hạn Có các TK 111, 112, 331,... 2.2. Đối với doanh nghiệp tính thuế GTGT phải nộp theo phương pháp khấu trừ thuế. a. Trường hợp thu tiền cho thuê họat động theo định kỳ: - Khi phát hành hóa đơn thanh tóan tiền thuê tài sản, ghi: Nợ TK 131- Phải thu của khách hàng Có TK 511- Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ (Tiền cho thuê chưa có thuế GTGT) Có TK 3331- Thuế GTGT phải nộp. - Khi thu được tiền, ghi: Nợ các TK 111, 112,... Có TK 131- Phải thu của khách hàng. b. Trường hợp thu trước tiền cho thuê họat động nhiều kỳ. - Khi nhận tiền của khách hàng trả trước về họat động cho thuê tài sản cho nhiều kỳ, ghi: Nợ các TK 111, 112,... (Tổng số tiền nhận trước) Có TK 3387- Doanh thu chưa thực hiện (Theo giá chưa có thuế GTGT) Có TK 3331- Thuế GTGT phải nộp. - Định kỳ, tính và kết chuyển doanh thu của kỳ kế tóan, ghi: Nợ TK 3387 - Doanh thu chưa thực hiện Có TK 511- Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ. - Số tiền phải trả lại cho khách hàng vì hợp đồng cho thuê tài sản không được thực hiện tiếp hoặc thời gian thực hiện ngắn hơn thời gian đã thu tiền trước (nếu có), ghi: Nợ TK 3387- Doanh thu chưa thực hiện (Giá chưa có thuế GTGT) Nợ TK 3331- Thuế GTGT phải nộp (Số tiền trả lại cho người đi thuê về thuế GTGT của họat động cho thuê tài sản không được thực hiện) Có các TK 111, 112 (Tổng số tiền trả lại). 2.3. Đối với đơn vị tính thuế GTGT phải nộp theo phương pháp trực tiếp. a. Trường hợp thu tiền cho thuê họat động theo định kỳ. - Khi phát hành hóa đơn dịch vụ cho thuê tài sản, ghi: Nợ TK 131- Phải thu của khách hàng Có TK 511- Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ (Tổng giá thanh tóan). - Khi thu được tiền, ghi: Nợ các TK 111, 112,... Có TK 131- Phải thu của khách hàng. b. Trường hợp thu trước tiền cho thuê họat động nhiều kỳ. - Khi nhận tiền của khách hàng trả trước về cho thuê họat động cho nhiều năm, ghi: Nợ các TK 111, 112... (Tổng số tiền nhận trước) Có TK 3387 - Doanh thu chưa thực hiện (Tổng số tiền nhận trước). - Định kỳ, tính và kết chuyển doanh thu của kỳ kế tóan, ghi: Nợ TK 3387- Doanh thu chưa thực hiện Có TK 511- Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ. - Cuối kỳ kế tóan, tính và phản ánh số thuế GTGT phải nộp theo phương pháp trực tiếp, ghi: Nợ TK 511- Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ Có TK 3331- Thuế GTGT phải nộp. - Số tiền phải trả lại cho khách hàng vì hợp đồng cung cấp dịch vụ về cho thuê tài sản không được thực hiện, ghi: Nợ TK 3387 - Doanh thu chưa thực hiện Có các TK 111, 112,... (Tổng số tiền trả lại). 2.4. Định kỳ, tính, trích khấu hao TSCĐ cho thuê họat động vào chi phí SXKD, ghi: Nợ TK 627- Chi phí sản xuất chung Có TK 214- Hao mòn TSCĐ (Hao mòn TSCĐ cho thuê họat động). Đồng thời, ghi đơn bên Nợ TK 009- Nguồn vốn khấu hao TSCĐ. 2.5. Định kỳ, phân bổ số chi phí trực tiếp ban đầu liên quan đến cho thuê họat động (nếu phân bổ dần) phù hợp với việc ghi nhận doanh thu cho thuê họat động, ghi: Nợ TK 627 - Chi phí sản xuất chung Có TK 142- Chi phí trả trước Có TK 242- Chi phí trả trước dài hạn. Đ. KẾ TÓAN GIAO DỊCH BÁN VÀ THUÊ LẠI TSCĐ LÀ THUÊ TÀI CHÍNH 1. Ghi nhận giao dịch bán và thuê lại tài sản là thuê tài chính Giao dịch bán và thuê lại tài sản được thực hiện khi tài sản được bán và được thuê lại bởi chính người bán. Khỏan chênh lệch giữa thu nhập bán tài sản với giá trị còn lại trên sổ kế tóan không được ghi nhận ngay là một khỏan lãi hoặc lỗ từ việc bán tài sản mà phải ghi nhận là thu nhập chưa thực hiện hoặc chi phí trả trước dài hạn và phân bổ cho suốt thời gian thuê tài sản. Trong giao dịch bán và thuê lại, nếu có chi phí phát sinh ngòai chi phí khấu hao thì được hạch tóan vào chi phí sản xuất, kinh doanh trong kỳ. 2. Kế tóan giao dịch bán và thuê lại tài sản là thuê tài chính 2.1. Trường hợp giao dịch bán và thuê lại với giá bán tài sản cao hơn giá trị còn lại của TSCĐ. a. Khi hòan tất thủ tục bán tài sản, căn cứ vào hóa đơn và các chứng từ liên quan, ghi: Nợ các TK 111, 112, 131(Tổng giá thanh tóan) Có TK 711- Thu nhập khác (Theo giá trị còn lại của TSCĐ bán và thuê lại) Có TK 3387 - Doanh thu chưa thực hiện (Chênh lệch giữa giá bán lớn hơn giá trị còn lại của TSCĐ) Có TK 3331 - Thuế GTGT phải nộp. Đồng thời, ghi giảm TSCĐ: Nợ TK 811 - Chi phí khác (Giá trị còn lại của TSCĐ bán và thuê lại) Nợ TK 214 - Hao mòn TSCĐ (Nếu có) Có TK 211 - TSCĐ hữu hình (Nguyên giá TSCĐ). b. Các bút tóan ghi nhận tài sản thuê và nợ phải trả về thuê tài chính, trả tiền thuê từng kỳ thực hiện theo bút tóan 2.2.c và 2.2.d - Phần B "Kế tóan thuê tài sản là thuê tài chính". c. Định kỳ, kế tóan tính, trích khấu hao TSCĐ thuê tài chính vào chi phí sản xuất, kinh doanh, ghi: Nợ các TK 623, 627, 641, 642 Có TK 2142 - Hao mòn TSCĐ thuê tài chính. Đồng thời, ghi đơn bên Nợ TK 009 - Nguồn vốn khấu hao TSCĐ- Tài khỏan ngòai Bảng cân đối kế tóan. d. Định kỳ, kết chuyển chênh lệch lớn hơn (lãi) giữa giá bán và giá trị còn lại của tài sản cố định bán và thuê lại ghi giảm chi phí sản xuất, kinh doanh trong kỳ phù hợp thời gian thuê tài sản, ghi: Nợ TK 3387 - Doanh thu chưa thực hiện Có các TK 623, 627, 641, 642,... 2.2. Trường hợp giao dịch bán và thuê lại với giá thấp hơn giá trị còn lại của TSCĐ. a. Khi hòan tất thủ tục bán tài sản, căn cứ vào hóa đơn và các chứng từ liên quan, ghi: Nợ các TK 111, 112, 131 (Tổng giá thanh tóan) Có TK 711 - Thu nhập khác (Giá bán TSCĐ) Có TK 3331 - Thuế GTGT phải nộp (Nếu có). Đồng thời, ghi giảm TSCĐ: Nợ TK 811 - Chi phí khác (Tính bằng giá bán TSCĐ) Nợ TK 242 - Chi phí trả trước dài hạn (Chênh lệch giá bán nhỏ hơn giá trị còn lại của TSCĐ) Nợ TK 214 - Hao mòn TSCĐ (Nếu có) Có TK 211 - TSCĐ hữu hình (Nguyên giá TSCĐ). b. Các bút tóan ghi nhận tài sản, nợ phải trả về thuê tài chính, trả tiền thuê từng kỳ và tính, trích khấu hao TSCĐ thuê tài chính thực hiện theo bút tóan 2.2.c, 2.2.d và 2.2.g - Phần B "Kế tóan thuê tài sản là thuê tài chính". c. Định kỳ, kết chuyển số chênh lệch nhỏ hơn (lỗ) giữa giá bán và giá trị còn lại của TSCĐ bán và thuê lại ghi tăng chi phí sản xuất, kinh doanh trong kỳ, ghi: Nợ các TK 623, 627, 641, 642,... Có TK 242 - Chi phí trả trước dài hạn. E. KẾ TÓAN GIAO DỊCH BÁN VÀ THUÊ LẠI TSCĐ LÀ THUÊ HỌAT ĐỘNG 1. Ghi nhận giao dịch bán và thuê lại TSCĐ là thuê họat động 1.1. Nếu giá bán được thỏa thuận ở mức giá trị hợp lý thì các khỏan lỗ hoặc lãi phải được ghi nhận ngay vào Báo cáo kết quả họat động kinh doanh trong kỳ phát sinh; 1.2. Nếu giá bán được thỏa thuận thấp hơn giá trị hợp lý thì các khỏan lãi hoặc lỗ cũng phải được ghi nhận ngay trong kỳ phát sinh, trừ trường hợp khỏan lỗ được bù đắp bằng khỏan tiền thuê trong tương lai ở một mức giá thuê thấp hơn giá thuê thị trường, thì khỏan lỗ này không được ghi nhận ngay mà phải phân bổ dần phù hợp với khỏan thanh tóan tiền thuê trong suốt thời gian mà tài sản đó được dự kiến sử dụng; 1.3. Nếu giá bán cao hơn giá trị hợp lý thì khỏan chênh lệch cao hơn giá trị hợp lý không được ghi nhận ngay là một khỏan lãi trong kỳ mà phải được phân bổ dần trong suốt thời gian mà tài sản đó được dự kiến sử dụng; 1.4. Đối với thuê họat động, nếu giá trị hợp lý tại thời điểm bán và thuê lại tài sản thấp hơn giá trị còn lại của tài sản, khỏan lỗ bằng số chênh lệch giữa giá trị còn lại và giá trị hợp lý phải được ghi nhận ngay trong kỳ phát sinh. 2. Bổ sung nội dung phản ánh của Tài khỏan 242 "Chi phí trả trước dài hạn" Bổ sung thêm nội dung bên Nợ TK 242: - Số chênh lệch giá bán nhỏ hơn giá trị còn lại của TSCĐ bán và thuê lại là thuê họat động. Bổ sung thêm nội dung bên Có TK 242: - Phân bổ số chênh lệch giá bán nhỏ hơn giá trị còn lại của TSCĐ bán và thuê lại vào chi phí sản xuất, kinh doanh trong suốt thời hạn thuê lại tài sản. 3. Kế tóan giao dịch bán và thuê lại TSCĐ là thuê họat động 3.1. Khi bán TSCĐ và thuê lại, căn cứ vào hóa đơn GTGT và các chứng từ liên quan đến việc bán TSCĐ, kế tóan phản ánh giao dịch bán theo các trường hợp sau: a. Nếu giá bán được thỏa thuận ở mức giá trị hợp lý thì các khỏan lỗ hay lãi phải được ghi nhận ngay trong kỳ phát sinh, căn cứ vào hóa đơn chứng từ: - Phản ánh số thu nhập bán TSCĐ, ghi: Nợ các TK 111, 112, 131,... Có TK 711 - Thu nhập khác (Giá bán TSCĐ) Có TK 3331 - Thuế GTGT phải nộp (Nếu có). Đồng thời, ghi giảm TSCĐ: Nợ TK 811 - Chi phí khác (Giá trị còn lại của TSCĐ bán và thuê lại) Nợ TK 214 - Hao mòn TSCĐ (Số đã hao mòn - Nếu có) Có TK 211- TSCĐ hữu hình (Nguyên giá TSCĐ). b. Nếu giá bán được thỏa thuận ở mức thấp hơn giá trị hợp lý thì các khỏan lãi hoặc lỗ cũng phải được ghi nhận ngay, kế tóan ghi sổ các bút tóan như ở điểm 3.1(a). Trường hợp giá bán và thuê lại TSCĐ thấp hơn giá trị hợp lý nhưng mức giá thuê thấp hơn giá thuê thị trường thì khỏan lỗ này không được ghi nhận ngay mà phải phân bổ dần phù hợp với khỏan thanh tóan tiền thuê trong thời gian thuê tài sản, ghi: - Căn cứ vào hóa đơn GTGT và các chứng từ liên quan đến việc bán TSCĐ, phản ánh thu nhập bán TSCĐ, ghi: Nợ các TK 111, 112,... Có TK 711 - Thu nhập khác (Giá bán TSCĐ) Có TK 3331 - Thuế GTGT phải nộp. Đồng thời, ghi giảm TSCĐ: Nợ TK 811 - Chi phí khác (Tính bằng giá bán của TSCĐ) Nợ TK 242 - Chi phí trả trước dài hạn (Chênh lệch giá trị còn lại của TSCĐ lớn hơn giá bán) Nợ TK 214 - Hao mòn TSCĐ Có TK 211 - TSCĐ hữu hình. - Trong các kỳ tiếp theo phân bổ số lỗ về giao dịch bán và thuê lại tài sản là thuê họat động vào chi phí sản xuất, kinh doanh trong kỳ phù hợp với khỏan thanh tóan tiền thuê trong suốt thời gian mà tài sản đó dự kiến sử dụng, ghi: Nợ các TK 623, 627, 641, 642 Có TK 242 - Chi phí trả trước dài hạn. c. Nếu giá bán và thuê lại tài sản cao hơn giá trị hợp lý thì khỏan chênh lệch cao hơn giá trị hợp lý không được ghi nhận ngay là một khỏan lãi trong kỳ mà được phân bổ dần trong suốt thời gian mà tài sản đó được dự kiến sử dụng còn số chênh lệch giữa giá trị hợp lý và giá trị còn lại được ghi nhận ngay là một khỏan lãi hay lỗ trong kỳ. c.1. Căn cứ vào hóa đơn GTGT bán TSCĐ, ghi: Nợ các TK 111, 112, 131 Có TK 711 - Thu nhập khác (Tính bằng giá trị hợp lý của TSCĐ) Có TK 3387- Doanh thu chưa thực hiện (Chênh lệch giá bán cao hơn giá trị hợp lý của TSCĐ) Có TK 3331 - Thuế GTGT phải nộp (Nếu có). Đồng thời, ghi giảm giá trị TSCĐ bán và thuê lại: Nợ TK 811 - Chi phí khác (Giá trị còn lại của TSCĐ bán và thuê lại) Nợ TK 214 - Hao mòn TSCĐ (Nếu có) Có TK 211 - TSCĐ hữu hình. c.2. Định kỳ, phân bổ số lãi về giao dịch bán và thuê lại tài sản là thuê họat động ghi giảm chi phí sản xuất, kinh doanh trong kỳ phù hợp với khỏan thanh tóan tiền thuê trong suốt thời gian mà tài sản đó dự kiến sử dụng, ghi: Nợ TK 3387 - Doanh thu chưa thực hiện Có các TK 623, 627, 641, 642. 3.2. Định kỳ, xác định tiền thuê TSCĐ phải trả, ghi: Nợ các TK 623, 627, 641, 642 Nợ TK 133 - Thuế GTGT được khấu trừ (nếu có) Có các TK 111, 112, 331. II. HƯỚNG DẪN KẾ TÓAN CHUẨN MỰC "ẢNH HƯỞNG CỦA VIỆC THAY ĐỔI TỶ GIÁ HỐI ĐÓAI" 1. Chênh lệch tỷ giá hối đóai Trường hợp doanh nghiệp phát sinh các đơn vị tiền tệ khác với đơn vị tiền tệ chính thức sử dụng trong kế tóan và lập báo cáo tài chính, thì khi quy đổi từ đơn vị tiền tệ khác sang đơn vị tiền tệ sử dụng trong kế tóan sẽ phát sinh chênh lệch tỷ giá hối đóai. Chênh lệch tỷ giá hối đóai là chênh lệch từ việc trao đổi thực tế hoặc quy đổi cùng một số lượng tiền tệ khác sang đơn vị tiền tệ kế tóan theo tỷ giá hối đóai khác nhau. Chênh lệch tỷ giá hối đóai chủ yếu phát sinh trong các trường hợp: a) Thực tế mua bán, trao đổi, thanh tóan các nghiệp vụ bằng ngọai tệ trong kỳ (chênh lệch tỷ giá hối đóai đã thực hiện): Là khỏan chênh lệch từ việc trao đổi thực tế hoặc quy đổi cùng một số lượng đơn vị tiền tệ khác sang đơn vị tiền tệ kế tóan theo tỷ giá hối đóai khác nhau. Chênh lệch tỷ giá hối đóai này thường phát sinh trong các giao dịch mua, bán hàng hóa, dịch vụ; hoặc thanh tóan nợ phải trả, hay ứng trước để mua hàng; hoặc vay, hay cho vay,... bằng đơn vị tiền tệ khác với đơn vị tiền tệ kế tóan. Trong các trường hợp nêu trên, tỷ giá hối đóai giữa đơn vị tiền tệ khác với đơn vị tiền tệ kế tóan sẽ được ghi theo tỷ giá hối đóai ngày giao dịch (tỷ giá hối đóai giao dịch thực tế, tỷ giá giao dịch bình quân trên thị trường ngọai tệ liên ngân hàng do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam công bố tại thời điểm phát sinh giao dịch). Chênh lệch tỷ giá hối đóai thực tế phát sinh trong kỳ (chênh lệch tỷ giá hối đóai đã thực hiện) ở doanh nghiệp bao gồm: * Chênh lệch tỷ giá hối đóai thực tế phát sinh trong kỳ của họat động đầu tư xây dựng để hình thành tài sản cố định (giai đọan trước họat động); * Chênh lệch tỷ giá hối đóai thực tế phát sinh trong kỳ của họat động kinh doanh, kể cả của họat động đầu tư XDCB của doanh nghiệp vừa kinh doanh vừa có họat động đầu tư xây dựng. b) Đánh giá lại các khỏan mục tiền tệ có gốc ngọai tệ tại ngày lập bảng CĐKT ở thời điểm cuối năm tài chính: Ở thời điểm kết thúc năm tài chính về nguyên tắc các khỏan mục tiền tệ (Số dư của các Tài khỏan tiền mặt, Tiền gửi Ngân hàng, nợ phải thu, nợ phải trả được phản ánh đồng thời theo đơn vị tiền tệ kế tóan và theo đơn vị tiền tệ khác với đơn vị tiền tệ kế tóan) phải được báo cáo bằng tỷ giá cuối năm tài chính. Vì vậy, ở thời điểm này doanh nghiệp phải đánh giá lại các khỏan mục tiền tệ có gốc ngọai tệ theo tỷ giá hối đóai giao dịch bình quân trên thị trường ngọai tệ liên ngân hàng do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam công bố tại thời điểm cuối năm tài chính. Chênh lệch tỷ giá hối đóai do đánh giá lại các khỏan mục tiền tệ có gốc ngọai tệ tại ngày lập bảng CĐKT ở thời điểm cuối năm tài chính, gồm: * Chênh lệch tỷ giá hối đóai tại ngày lập Bảng CĐKT ở thời điểm cuối năm tài chính do đánh giá lại các khỏan mục tiền tệ có gốc ngọai tệ liên quan đến giai đọan đầu tư xây dựng (giai đọan trước họat động); * Chênh lệch tỷ giá hối đóai tại ngày lập Bảng CĐKT ở thời điểm cuối năm tài chính do đánh giá lại các khỏan mục tiền tệ có gốc ngọai tệ liên quan đến họat động sản xuất, kinh doanh. c) Đối với các doanh nghiệp sử dụng công cụ tài chính để dự phòng rủi ro hối đóai thì các khỏan vay, nợ phải trả có gốc ngọai tệ được hạch tóan theo tỷ giá hối đóai thực tế phát sinh. Doanh nghiệp không được đánh giá lại các khỏan vay, nợ phải trả có gốc ngọai tệ đã sử dụng công cụ tài chính để dự phòng rủi ro hối đóai. 2. Nguyên tắc ghi nhận các nghiệp vụ kinh tế phát sinh bằng ngọai tệ và đánh giá lại các khỏan mục tiền tệ có gốc ngọai tệ tại ngày lập Bảng CĐKT ở thời điểm cuối năm tài chính 2.1. Các doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh có các nghiệp vụ kinh tế phát sinh bằng ngọai tệ phải thực hiện ghi sổ kế tóan và lập báo cáo tài chính theo một đơn vị tiền tệ thống nhất là Đồng Việt Nam, hoặc đơn vị tiền tệ chính thức sử dụng trong kế tóan (nếu được chấp thuận). Việc quy đổi đồng ngọai tệ ra Đồng Việt Nam, hoặc ra đơn vị tiền tệ chính thức sử dụng trong kế tóan về nguyên tắc doanh nghiệp phải căn cứ vào tỷ giá giao dịch thực tế của nghiệp vụ kinh tế phát sinh hoặc tỷ giá giao dịch bình quân trên thị trường ngọai tệ liên ngân hàng do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam công bố tại thời điểm phát sinh nghiệp vụ kinh tế (sau đây gọi tắt là tỷ giá giao dịch) để ghi sổ kế tóan. Doanh nghiệp đồng thời phải theo dõi nguyên tệ trên sổ kế tóan chi tiết các Tài khỏan: Tiền mặt, Tiền gửi Ngân hàng, Tiền đang chuyển, các khỏan phải thu, các khỏan phải trả và Tài khỏan 007 “Ngọai tệ các lọai” (Tài khỏan ngòai Bảng Cân đối kế tóan). 2.2. Đối với Tài khỏan thuộc lọai doanh thu, hàng tồn kho, TSCĐ, chi phí sản xuất, kinh doanh, chi phí khác, bên Nợ các Tài khỏan vốn bằng tiền,... khi phát sinh các nghiệp vụ kinh tế bằng ngọai tệ phải được ghi sổ kế tóan bằng Đồng Việt Nam, hoặc bằng đơn vị tiền tệ chính thức sử dụng trong kế tóan theo tỷ giá giao dịch thực tế hoặc tỷ giá giao dịch bình quân liên ngân hàng tại thời điểm nghiệp vụ kinh tế phát sinh. 2.3. Đối với bên Có của các Tài khỏan vốn bằng tiền, khi phát sinh các nghiệp vụ kinh tế bằng ngọai tệ phải được ghi sổ kế tóan bằng Đồng Việt Nam, hoặc bằng đơn vị tiền tệ chính thức sử dụng trong kế tóan theo tỷ giá ghi trên sổ kế tóan (tỷ giá bình quân gia quyền; tỷ giá nhập trước, xuất trước...). 2.4. Đối với bên Có của các Tài khỏan nợ phải trả, hoặc bên Nợ của các Tài khỏan nợ phải thu, khi phát sinh các nghiệp vụ kinh tế bằng ngọai tệ phải được ghi sổ kế tóan bằng Đồng Việt Nam, hoặc bằng đơn vị tiền tệ chính thức sử dụng trong kế tóan theo tỷ giá giao dịch; Cuối năm tài chính các số dư Nợ phải trả hoặc dư Nợ phải thu có gốc ngọai tệ được đánh giá lại theo tỷ giá giao dịch bình quân trên thị trường ngọai tệ liên ngân hàng do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam công bố tại thời điểm cuối năm tài chính. 2.5. Đối với bên Nợ của các Tài khỏan nợ phải trả, hoặc bên Có của các Tài khỏan nợ phải thu, khi phát sinh các nghiệp vụ kinh tế bằng ngọai tệ phải được ghi sổ kế tóan bằng Đồng Việt Nam, hoặc bằng đơn vị tiền tệ chính thức sử dụng trong kế tóan theo tỷ giá ghi trên sổ kế tóan. 2.6. Cuối năm tài chính, doanh nghiệp phải đánh giá lại các khỏan mục tiền tệ có gốc ngọai tệ theo tỷ giá giao dịch bình quân trên thị trường ngọai tệ liên ngân hàng do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam công bố tại thời điểm lập Bảng CĐKT cuối năm tài chính. 2.7. Trường hợp mua, bán ngọai tệ bằng Đồng Việt Nam thì hạch tóan theo tỷ giá thực tế mua, bán. 3. Nguyên tắc xử lý chênh lệch tỷ giá hối đóai 3.1. Xử lý chênh lệch tỷ giá hối đóai phát sinh trong kỳ và chênh lệch đánh giá lại cuối kỳ liên quan đến họat động sản xuất, kinh doanh: - Tòan bộ chênh lệch tỷ giá hối đóai phát sinh trong kỳ và chênh lệch tỷ giá hối đóai đánh giá lại các khỏan mục tiền tệ có gốc ngọai tệ cuối năm tài chính hoặc ngày kết thúc năm tài chính khác với năm dương lịch (đã được chấp thuận) của các khỏan mục tiền tệ có gốc ngọai tệ được ghi nhận ngay vào chi phí tài chính, hoặc doanh thu họat động tài chính trên Báo cáo kết quả họat động kinh doanh của năm tài chính. - Đối với doanh nghiệp vừa có họat động kinh doanh, vừa có họat động đầu tư XDCB, nếu phát sinh chênh lệch tỷ giá hối đóai trong kỳ và chênh lệch đánh giá lại cuối kỳ liên quan đến họat động đầu tư XDCB thì cũng xử lý các chênh lệch tỷ giá hối đóai này vào chi phí tài chính, hoặc doanh thu họat động tài chính trên Báo cáo kết quả họat động kinh doanh của năm tài chính. - Doanh nghiệp không được chia lợi nhuận hoặc trả cổ tức trên lãi chênh lệch tỷ giá hối đóai đánh giá lại cuối năm tài chính của các khỏan mục tiền tệ có gốc ngọai tệ. 3.2. Xử lý chênh lệch tỷ giá hối đóai phát sinh trong kỳ và chênh lệch do đánh giá lại cuối kỳ liên quan đến họat động đầu tư xây dựng (giai đọan trước họat động) như sau: - Trong giai đọan đầu tư xây dựng, khỏan chênh lệch tỷ giá hối đóai đã thực hiện và chênh lệch tỷ giá đánh giá lại cuối năm tài chính của các khỏan mục tiền tệ có gốc ngọai tệ phản ánh lũy kế trên Bảng cân đối kế tóan (Chỉ tiêu Chênh lệch tỷ giá hối đóai). - Khi kết thúc quá trình đầu tư xây dựng, chênh lệch tỷ giá hối đóai thực tế phát sinh trong giai đọan đầu tư xây dựng (lỗ hoặc lãi tỷ giá hối đóai) không tính vào trị giá TSCĐ mà kết chuyển tòan bộ vào chi phí tài chính, hoặc doanh thu họat động tài chính của năm tài chính có TSCĐ và các tài sản đầu tư hòan thành đưa vào họat động hoặc phân bổ tối đa là 5 năm (kể từ khi công trình đưa vào họat động). - Chênh lệch tỷ giá hối đóai đánh giá lại của các khỏan mục tiền tệ có gốc ngọai tệ cuối năm tài chính và ở thời điểm quyết tóan, bàn giao đưa TSCĐ vào sử dụng (lỗ hoặc lãi tỷ giá hối đóai) không tính vào trị giá TSCĐ hòan thành đầu tư mà phân bổ vào chi phí tài chính, hoặc doanh thu họat động tài chính của các kỳ kinh doanh tiếp theo với thời gian tối đa là 5 năm (kể từ khi công trình đưa vào họat động). 3.3. Xử lý chênh lệch tỷ giá hối đóai phát sinh từ chuyển đổi báo cáo tài chính của họat động ở nước ngòai - Chênh lệch tỷ giá hối đóai phát sinh từ chuyển đổi báo cáo tài chính của họat động ở nước ngòai không thể tách rời với họat động của doanh nghiệp báo cáo được tính ngay vào chi phí tài chính hoặc doanh thu họat động tài chính trong kỳ như quy định tại điểm 3.1 phần II Thông tư này. - Chênh lệch tỷ giá hối đóai phát sinh từ chuyển đổi báo cáo tài chính của cơ sở nước ngòai họat động độc lập được phản ánh lũy kế trên Tài khỏan 413 - Chênh lệch tỷ giá hối đóai và chỉ được tính vào chi phí tài chính, hoặc doanh thu họat động tài chính khi doanh nghiệp thanh lý khỏan đầu tư thuần đó ở cơ sở nước ngòai. 4. Kế tóan chênh lệch tỷ giá hối đóai 4.1. Tài khỏan 413 "Chênh lệch tỷ giá hối đóai" Tài khỏan này dùng để phản ánh số chênh lệch tỷ giá hối đóai phát sinh trong họat động đầu tư XDCB (giai đọan trước họat động); chênh lệch tỷ giá hối đóai do đánh giá lại các khỏan mục tiền tệ có gốc ngọai tệ cuối năm tài chính; khỏan chênh lệch tỷ giá hối đóai khi chuyển đổi báo cáo tài chính của cơ sở ở nước ngòai và tình hình xử lý số chênh lệch tỷ giá hối đóai đó. Hạch tóan Tài khỏan 413 - Chênh lệch tỷ giá hối đóai cần tôn trọng một số quy định sau: 1. Doanh nghiệp chỉ phản ánh các khỏan chênh lệch tỷ giá hối đóai vào TK 413 - Chênh lệch tỷ giá hối đóai, trong các trường hợp: - Chênh lệch tỷ giá hối đóai đã thực hiện và chênh lệch tỷ giá hối đóai do đánh giá lại của các khỏan mục tiền tệ có gốc ngọai tệ cuối năm tài chính của họat động đầu tư XDCB trong giai đọan trước họat động của doanh nghiệp mới thành lập (Khi chưa hòan thành đầu tư); - Khỏan chênh lệch tỷ giá hối đóai do đánh giá lại của các khỏan mục tiền tệ có gốc ngọai tệ cuối năm tài chính của họat động kinh doanh, kể cả họat động đầu tư XDCB (doanh nghiệp kinh doanh vừa có họat động đầu tư XDCB); - Khỏan chênh lệch tỷ giá hối đóai khi chuyển đổi báo cáo tài chính của cơ sở ở nước ngòai họat động độc lập. 2. Cuối năm tài chính, kế tóan đánh giá lại số dư các Tài khỏan “Tiền mặt”, “Tiền gửi Ngân hàng”, “Tiền đang chuyển”, các khỏan tương đương tiền, các khỏan phải thu, các khỏan phải trả có gốc ngọai tệ theo tỷ giá giao dịch bình quân trên thị trường ngọai tệ liên ngân hàng do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam công bố tại thời điểm lập bảng CĐKT cuối năm tài chính. Khỏan chênh lệch tỷ giá do đánh giá lại số dư ngọai tệ của các khỏan mục tiền tệ có gốc ngọai tệ được hạch tóan vào Tài khỏan 413 “Chênh lệch tỷ giá hối đóai”; sau khi bù trừ giữa chênh lệch tỷ giá hối đóai tăng, hoặc giảm do đánh giá lại phải kết chuyển ngay vào chi phí tài chính hoặc doanh thu họat động tài chính. 3. Khỏan chênh lệch tỷ giá hối đóai đã thực hiện và chênh lệch tỷ giá hối đóai đánh giá lại cuối năm tài chính đối với các khỏan mục tiền tệ có gốc ngọai tệ của họat động đầu tư XDCB (giai đọan trước họat động) được phản ánh lũy kế trên Bảng cân đối kế tóan {khỏan mục Chênh lệch tỷ giá (TK 413)}. Khi kết thúc quá trình đầu tư xây dựng, khỏan chênh lệch hối đóai này được tính ngay, hoặc phân bổ tối đa là 5 năm vào doanh thu họat động tài chính, hoặc chi phí tài chính kể từ khi công trình hòan thành đưa vào họat động. 4. Khỏan chênh lệch tỷ giá hối đóai khi chuyển đổi báo cáo tài chính của cơ sở ở nước ngòai phải tuân thủ quy định tại Đọan 24, Chuẩn mực số 10- ảnh hưởng của việc thay đổi tỷ giá hối đóai và được hạch tóan trên TK 413 - "Chênh lệch tỷ giá hối đóai" và được ghi nhận vào Báo cáo kết quả họat động kinh doanh theo quy định của Đọan 30, Chuẩn mực số 10 "ảnh hưởng của việc thay đổi tỷ giá hối đóai". 5. Đối với doanh nghiệp không chuyên kinh doanh mua, bán ngọai tệ, thì các nghiệp vụ kinh tế mua, bán ngọai tệ phát sinh được quy đổi ra Đồng Việt Nam theo tỷ giá mua, bán thực tế phát sinh. Chênh lệch giữa tỷ giá thực tế mua vào và tỷ giá thực tế bán ra của ngọai tệ được hạch tóan vào Tài khỏan 515 “Doanh thu họat động tài chính”, hoặc vào Tài khỏan 635 “Chi phí tài chính”. 6. Đối với các Tổng công ty, khỏan chênh lệch tỷ giá hối đóai phản ánh trên Bảng CĐKT hợp nhất chỉ phản ánh khỏan chênh lệch tỷ giá khi chuyển đổi báo cáo tài chính của cơ sở nước ngòai để hợp nhất báo cáo tài chính và khỏan chênh lệch tỷ giá của họat động đầu tư XDCB chưa hòan thành (giai đọan trước họat động) của các đơn vị thành viên. Kết cấu và nội dung phản ánh của Tài khỏan 413 - Chênh lệch tỷ giá hối đóai Bên Nợ: - Chênh lệch tỷ giá hối đóai do đánh giá lại các khỏan mục tiền tệ có gốc ngọai tệ (lỗ tỷ giá) cuối năm tài chính của họat động kinh doanh, kể cả họat động đầu tư XDCB (doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh có cả họat động đầu tư XDCB); - Chênh lệch tỷ giá hối đóai phát sinh và đánh giá lại các khỏan mục tiền tệ có gốc ngọai tệ (lỗ tỷ giá) của họat động đầu tư XDCB (giai đọan trước họat động); - Chênh lệch tỷ giá hối đóai khi chuyển đổi báo cáo tài chính của cơ sở ở nước ngòai (lỗ tỷ giá); - Kết chuyển chênh lệch tỷ giá hối đóai do đánh giá lại khỏan mục tiền tệ có gốc ngọai tệ cuối năm tài chính (lãi tỷ giá) của họat động kinh doanh vào doanh thu họat động tài chính; - Kết chuyển chênh lệch tỷ giá hối đóai phát sinh và đánh giá lại các khỏan mục tiền tệ có gốc ngọai tệ (lãi tỷ giá) của họat động đầu tư XDCB (khi kết thúc giai đọan đầu tư XDCB) vào doanh thu họat động tài chính, hoặc phân bổ dần; - Kết chuyển chênh lệch tỷ giá hối đóai khi chuyển đổi báo cáo tài chính của cơ sở ở nước ngòai (lãi tỷ giá) vào doanh thu họat động tài chính khi thanh lý khỏan đầu tư thuần đó ở cơ sở nước ngòai. Bên Có: - Chênh lệch tỷ giá hối đóai do đánh giá lại các khỏan mục tiền tệ có gốc ngọai tệ (lãi tỷ giá) cuối năm tài chính của họat động kinh doanh, kể cả họat động đầu tư XDCB (doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh có cả họat động đầu tư XDCB); - Chênh lệch tỷ giá hối đóai phát sinh, hoặc đánh giá lại các khỏan mục tiền tệ có gốc ngọai tệ (lãi tỷ giá) của họat động đầu tư XDCB (giai đọan trước họat động); - Chênh lệch tỷ giá hối đóai khi chuyển đổi báo cáo tài chính của cơ sở ở nước ngòai (lãi tỷ giá); - Kết chuyển chênh lệch tỷ giá hối đóai do đánh giá lại các khỏan mục tiền tệ có gốc ngọai tệ (lỗ tỷ giá) cuối năm tài chính của họat động kinh doanh vào chi phí tài chính; - Kết chuyển chênh lệch tỷ giá hối đóai phát sinh, hoặc đánh giá lại các khỏan mục tiền tệ có gốc ngọai tệ (lỗ tỷ giá) của họat động đầu tư XDCB (khi hòan thành đầu tư giai đọan trước họat động) vào chi phí họat động tài chính hoặc phân bổ dần; - Kết chuyển chênh lệch tỷ giá hối đóai khi chuyển đổi báo cáo tài chính của cơ sở ở nước ngòai (lỗ tỷ giá) vào chi phí tài chính khi thanh lý khỏan đầu tư thuần đó ở cơ sở nước ngòai. Tài khỏan 413 “Chênh lệch tỷ giá hối đóai” có thể có số dư bên Nợ hoặc số dư bên Có. Số dư bên Nợ: - Số chênh lệch tỷ giá hối đóai phát sinh, hoặc đánh giá lại các khỏan mục tiền tệ có gốc ngọai tệ (lỗ tỷ giá) của họat động đầu tư XDCB (giai đọan trước họat động, chưa hòan thành đầu tư) ở thời điểm lập Bảng CĐKT cuối năm tài chính; - Số chênh lệch tỷ giá hối đóai từ chuyển đổi báo cáo tài chính của cơ sở ở nước ngòai chưa xử lý ở thời điểm lập Bảng CĐKT cuối năm tài chính. Số dư bên Có: - Số chênh lệch tỷ giá hối đóai phát sinh và đánh giá lại các khỏan mục tiền tệ có gốc ngọai tệ (lãi tỷ giá) của họat động đầu tư XDCB (giai đọan trước họat động, chưa hòan thành đầu tư) ở thời điểm lập Bảng CĐKT cuối năm tài chính; - Số chênh lệch tỷ giá hối đóai từ chuyển đổi báo cáo tài chính của cơ sở ở nước ngòai chưa xử lý ở thời điểm lập Bảng CĐKT cuối năm tài chính. Tài khỏan 413 - Chênh lệch tỷ giá hối đóai, có 3 Tài khỏan cấp hai: Tài khỏan 4131 - Chênh lệch tỷ giá hối đóai đánh giá lại cuối năm tài chính: Phản ánh khỏan chênh lệch tỷ giá hối đóai do đánh giá lại các khỏan mục tiền tệ có gốc ngọai tệ (lãi, lỗ tỷ giá) cuối năm tài chính của họat động kinh doanh, kể cả họat động đầu tư XDCB (doanh nghiệp kinh doanh có họat động đầu tư XDCB). Tài khỏan 4132 - Chênh lệch tỷ giá hối đóai trong giai đọan đầu tư XDCB: Phản ánh khỏan chênh lệch tỷ giá hối đóai phát sinh, và chênh lệch tỷ giá do đánh giá lại các khỏan mục tiền tệ có gốc ngọai tệ (lãi, lỗ tỷ giá) của họat động đầu tư XDCB (giai đọan trước họat động, chưa hòan thành đầu tư). Tài khỏan 4133 - Chênh lệch tỷ giá hối đóai từ chuyển đổi báo cáo tài chính: Phản ánh khỏan chênh lệch tỷ giá hối đóai khi chuyển đổi báo cáo tài chính của cơ sở ở nước ngòai họat động độc lập. 4.2. Tài khỏan 242 - Chi phí trả trước dài hạn Bổ sung nội dung phản ánh của Tài khỏan 242 - Chi phí trả trước dài hạn: Bên Nợ: Phản ánh số kết chuyển chênh lệch tỷ giá hối đóai phát sinh và chênh lệch tỷ giá do đánh giá lại các khỏan mục tiền tệ có gốc ngọai tệ (trường hợp lỗ tỷ giá) của họat động đầu tư XDCB (giai đọan trước họat động) khi hòan thành đầu tư. Bên Có: Phản ánh số phân bổ chênh lệch tỷ giá hối đóai phát sinh và đánh giá lại các khỏan mục tiền tệ có gốc ngọai tệ (lỗ tỷ giá) của họat động đầu tư XDCB (giai đọan trước họat động) khi hòan thành đầu tư vào chi phí tài chính. Số dư bên Nợ: Phản ánh chênh lệch tỷ giá hối đóai phát sinh, hoặc đánh giá lại các khỏan mục tiền tệ có gốc ngọai tệ (lỗ tỷ giá) của họat động đầu tư XDCB (giai đọan trước họat động) khi hòan thành đầu tư chưa xử lý tại thời điểm lập Bảng CĐKT cuối năm tài chính. Doanh nghiệp phải mở sổ chi tiết theo dõi riêng biệt chênh lệch tỷ giá hối đóai (lỗ tỷ giá) phát sinh trong giai đọan trước họat động của họat động đầu tư XDCB chưa phân bổ. 4.3. Tài khỏan 3387 - Doanh thu chưa thực hiện Bổ sung nội dung phản ánh của Tài khỏan 3387 - Doanh thu chưa thực hiện: Bên Nợ: Phản ánh số phân bổ chênh lệch tỷ giá hối đóai phát sinh, và đánh giá lại các khỏan mục tiền tệ có gốc ngọai tệ (lãi tỷ giá) của họat động đầu tư XDCB (giai đọan trước họat động) đã hòan thành vào doanh thu họat động tài chính trong kỳ. Bên Có: Phản ánh số kết chuyển chênh lệch tỷ giá hối đóai phát sinh và đánh giá lại các khỏan mục tiền tệ có gốc ngọai tệ (trường hợp lãi tỷ giá) của họat động đầu tư XDCB (giai đọan trước họat động) khi hòan thành đầu tư để phân bổ dần vào doanh thu họat động tài chính. Số dư Bên Có: Phản ánh chênh lệch tỷ giá hối đóai phát sinh, và đánh giá lại các khỏan mục tiền tệ có gốc ngọai tệ (lãi tỷ giá) của họat động đầu tư XDCB (giai đọan trước họat động) khi hòan thành đầu tư chưa xử lý tại thời điểm lập Bảng CĐKT cuối năm tài chính. Doanh nghiệp phải mở sổ kế tóan chi tiết theo dõi riêng biệt về chênh lệch tỷ giá hối đóai (lãi tỷ giá) chưa phân bổ. 4.4. Tài khỏan 515 - Doanh thu họat động tài chính Bổ sung nội dung phản ánh của Tài khỏan 515 - Doanh thu họat động tài chính: Bên Nợ: - Kết chuyển số phân bổ chênh lệch tỷ giá hối đóai của họat động đầu tư XDCB (lãi tỷ giá) (giai đọan trước họat động, khi hòan thành đầu tư) để xác định kết quả kinh doanh; - Kết chuyển khỏan xử lý chênh lệch tỷ giá hối đóai từ chuyển đổi báo cáo tài chính của họat động ở nước ngòai để xác định kết quả kinh doanh. Bên Có: - Phản ánh số phân bổ chênh lệch tỷ giá hối đóai của họat động đầu tư XDCB (lãi tỷ giá) (giai đọan trước họat động) đã hòan thành đầu tư vào doanh thu họat động tài chính; - Phản ánh khỏan xử lý chênh lệch tỷ giá hối đóai từ chuyển đổi báo cáo tài chính của họat động ở nước ngòai vào doanh thu họat động tài chính. 4.5. Tài khỏan 635 - Chi phí tài chính Bổ sung nội dung phản ánh của Tài khỏan 635 - Chi phí tài chính: Bên Nợ: - Phản ánh số phân bổ chênh lệch tỷ giá hối đóai của họat động đầu tư XDCB (lỗ tỷ giá) (giai đọan trước họat động) đã hòan thành đầu tư vào chi phí tài chính; - Phản ánh khỏan xử lý chênh lệch tỷ giá hối đóai từ chuyển đổi báo cáo tài chính của họat động ở nước ngòai (lỗ tỷ giá) vào chi phí tài chính. Bên Có: - Phản ánh số kết chuyển khỏan xử lý chênh lệch tỷ giá hối đóai của họat động đầu tư XDCB (lỗ tỷ giá) (giai đọan trước họat động) đã hòan thành đầu tư để xác định kết quả kinh doanh; - Phản ánh khỏan xử lý chênh lệch tỷ giá hối đóai từ chuyển đổi báo cáo tài chính của họat động ở nước ngòai (lỗ tỷ giá) để xác định kết quả kinh doanh. 5. Phương pháp hạch tóan kế tóan một số nghiệp vụ kinh tế chủ yếu 5.1. Kế tóan chênh lệch tỷ giá hối đóai phát sinh trong kỳ 5.1.1. Kế tóan chênh lệch tỷ giá hối đóai phát sinh trong kỳ của họat động kinh doanh, kể cả họat động đầu tư XDCB của doanh nghiệp đang sản xuất, kinh doanh a) Khi mua hàng hóa, dịch vụ thanh tóan bằng ngọai tệ: - Nếu phát sinh lỗ tỷ giá hối đóai trong giao dịch mua ngòai vật tư, hàng hóa, TSCĐ, dịch vụ, ghi: Nợ các TK 151,152,153,156,157,211,213,241,623,627,641,642, 133,...(Theo tỷ giá hối đóai ngày giao dịch) Nợ TK 635 - Chi phí tài chính (Lỗ tỷ giá hối đóai) Có các TK 111 (1112), 112 (1122) (Theo tỷ giá hối đóai ghi sổ kế tóan). - Nếu phát sinh lãi tỷ giá hối đóai trong giao dịch mua ngòai hàng hóa, dịch vụ, ghi: Nợ các TK 151,152,153,156,157,211,213,241,623,627,641,642,133,...(Theo tỷ giá hối đóai ngày giao dịch) Có các TK 111 (1112), 112 (1122) (Theo tỷ giá ghi sổ kế tóan) Có TK 515 - Doanh thu họat động tài chính (Lãi tỷ giá hối đóai). b) Khi nhận hàng hóa, dịch vụ của nhà cung cấp, hoặc khi vay ngắn hạn, vay dài hạn, nợ dài hạn, hoặc nhận nợ nội bộ,... bằng ngọai tệ, căn cứ tỷ giá hối đóai thực tế ngày giao dịch, ghi: Nợ các TK có liên quan (Theo tỷ giá hối đóai ngày giao dịch) Có các TK 331, 311, 341, 342, 336,.. (Theo tỷ giá hối đóai ngày giao dịch). c) Khi thanh tóan nợ phải trả (nợ phải trả người bán, nợ vay ngắn hạn, vay dài hạn, nợ dài hạn, nợ nội bộ,...): - Nếu phát sinh lỗ tỷ giá hối đóai trong giao dịch thanh tóan nợ phải trả, ghi: Nợ các TK 311, 315, 331, 336, 341, 342,... (Tỷ giá hối đóai ghi sổ kế tóan) Nợ TK 635 - Chi phí tài chính (Lỗ tỷ giá hối đóai) Có các TK 111 (1112), 112 (1122) (Tỷ giá hối đóai ghi sổ kế tóan). - Nếu phát sinh lãi tỷ giá hối đóai trong giao dịch thanh tóan nợ phải trả, ghi: Nợ các TK 311, 315, 331, 336, 341, 342,... (Tỷ giá hối đóai ghi sổ kế tóan) Có TK 515 - Doanh thu họat động tài chính (Lãi tỷ giá hối đóai) Có các TK 111 (1112), 112 (1122) (Tỷ giá hối đóai ghi sổ kế tóan). d) Khi phát sinh doanh thu, thu nhập khác bằng các đơn vị tiền tệ khác với đơn vị tiền tệ sử dụng để ghi sổ kế tóan, ghi: Nợ các TK 111(1112), 112(1122), 131,... (Tỷ giá hối đóai BQLNH) Có các TK 511, 711 (Tỷ giá hối đóai giao dịch thực tế hoặc BQLNH). e) Khi phát sinh các khỏan nợ phải thu bằng ngọai tệ, ghi: Nợ các TK 136, 138 (tỷ giá hối đóai ngày giao dịch) Nợ TK 635 - Chi phí tài chính (Nếu lỗ tỷ giá hối đóai) Có các TK 111 (1112), 112 (1122) (Tỷ giá hối đóai ghi sổ kế tóan) Có TK 515 - Doanh thu họat động tài chính (Nếu lãi tỷ giá hối đóai). f) Khi thu được tiền nợ phải thu bằng ngọai tệ (Phải thu khách hàng, phải thu nội bộ,...): - Nếu phát sinh lỗ chênh lệch tỷ giá trong giao dịch thanh tóan nợ phải thu, ghi: Nợ các TK 111 (1112), 112 (1122) (Tỷ giá hối đóai ngày giao dịch) Nợ TK 635 - Chi phí tài chính (Lỗ tỷ giá hối đóai) Có các TK 131, 136, 138 (Tỷ giá hối đóai ghi sổ kế tóan). - Nếu phát sinh lãi chênh lệch tỷ giá hối đóai khi thanh tóan nợ phải thu bằng ngọai tệ, ghi: Nợ các TK 111 (1112), 112 (1122) (Tỷ giá hối đóai ngày giao dịch) Có TK 515 - Doanh thu họat động tài chính (Lãi tỷ giá hối đóai) Có các TK 131, 136, 138... (Tỷ giá hối đóai ghi sổ kế tóan). 5.1.2. Kế tóan chênh lệch tỷ giá phát sinh trong kỳ của họat động đầu tư XDCB (giai đọan trước họat động) a) Khi mua ngòai hàng hóa, dịch vụ, TSCĐ, thiết bị, khối lượng xây dựng, lắp đặt do người bán hoặc bên nhận thầu bàn giao: - Nếu phát sinh lỗ chênh lệch tỷ giá trong giao dịch bằng ngọai tệ thanh tóan mua hàng hóa, dịch vụ, TSCĐ, thiết bị, khối lượng xây dựng, lắp đặt do bên nhận thầu bàn giao, ghi: Nợ các TK 151, 152, 211, 213, 241,...(Tỷ giá hối đóai ngày giao dịch) Nợ TK 413 - Chênh lệch tỷ giá hối đóai(4131) (Lỗ tỷ giá hối đóai) Có các TK 111 (1112), 112 (1122)(Tỷ giá hối đóai ghi sổ kế tóan). - Nếu phát sinh lãi chênh lệch tỷ giá hối đóai trong giao dịch bằng ngọai tệ thanh tóan mua hàng hóa, dịch vụ, TSCĐ, thiết bị, khối lượng xây dựng, lắp đặt do bên nhận thầu bàn giao, ghi: Nợ các TK 151, 152, 211, 213, 241,...(Tỷ giá hối đóai ngày giao dịch) Có các TK 111 (1112), 112 (1122)(Tỷ giá hối đóai ghi sổ kế tóan) Có TK 413 - Chênh lệch tỷ giá hối đóai (4131) (Lãi tỷ giá). b) Khi thanh tóan nợ phải trả bằng ngọai tệ (nợ phải trả người bán, nợ vay dài hạn, ngắn hạn, nợ nội bộ (nếu có),...): - Nếu phát sinh lỗ chênh lệch tỷ giá hối đóai trong giao dịch thanh tóan nợ phải trả, ghi: Nợ các TK 311, 315, 331, 336, 341, 342,... (Tỷ giá hối đóai ghi sổ kế tóan) Nợ TK 413 - Chênh lệch tỷ giá hối đóai (4131) (Lỗ tỷ giá) Có các TK 111 (1112), 112 (1122) (Tỷ giá hối đóai ghi sổ kế tóan). - Nếu phát sinh lãi chênh lệch tỷ giá hối đóai trong giao dịch thanh tóan nợ phải trả, ghi: Nợ các TK 311, 315, 331, 336, 341, 342,...(Tỷ giá hối đóai ghi sổ kế tóan) Có các TK 111 (1112), 112 (1122) (Tỷ giá hối đóai ghi sổ kế tóan) Có TK 413 - Chênh lệch tỷ giá hối đóai (4131) (Lãi tỷ giá hối đóai). c) Hàng năm, chênh lệch tỷ giá đã thực hiện phát sinh trong giai đọan đầu tư xây dựng (giai đọan trước họat động) được phản ánh lũy kế trên TK 413 - Chênh lệch tỷ giá hối đóai (4132) cho đến khi hòan thành đầu tư XDCB. d) Kết thúc giai đọan đầu tư xây dựng (giai đọan trước họat động), kết chuyển chênh lệch tỷ giá hối đóai đã thực hiện (theo số thuần sau khi bù trừ số dư bên Nợ và bên Có Tài khỏan 4132) của họat động đầu tư (giai đọan trước họat động) trên TK 413 - Chênh lệch tỷ giá hối đóai (TK 4132) tính ngay vào chi phí tài chính, hoặc doanh thu họat động tài chính, hoặc kết chuyển sang TK 242 - Chi phí trả trước dài hạn (nếu lỗ tỷ giá); hoặc TK 3387 - Doanh thu chưa thực hiện (nếu lãi tỷ giá) để phân bổ trong thời gian tối đa là 5 năm, ghi: Nợ TK 413 - Chênh lệch tỷ giá hối đóai (4132) Có TK 3387 - Doanh thu chưa thực hiện (Lãi tỷ giá hối đóai). Hoặc Nợ TK 242 - Chi phí trả trước dài hạn (Lỗ tỷ giá hối đóai) Có TK 413 - Chênh lệch tỷ giá hối đóai (4132). đ) Xử lý chênh lệch tỷ giá hối đóai (Lỗ hoặc lãi) đã thực hiện trong giai đọan đầu tư được lũy kế trong giai đọan đầu tư đến thời điểm quyết tóan bàn giao đưa công trình vào họat động sẽ kết chuyển ngay tòan bộ, hoặc phân bổ trong thời gian đối đa là 5 năm (phản ánh trên TK 242, hoặc TK 3387) vào chi phí tài chính, hoặc doanh thu họat động tài chính. - Phân bổ chênh lệch lỗ tỷ giá hối đóai đã thực hiện phát sinh trong giai đọan đầu tư xây dựng vào chi phí tài chính của năm tài chính khi kết thúc giai đọan đầu tư, xây dựng đưa TSCĐ vào sử dụng, ghi: Nợ TK 635 - Chi phí tài chính (Lỗ tỷ giá hối đóai) Có TK 242 - Chi phí trả trước dài hạn. - Phân bổ chênh lệch lãi tỷ giá ngọai tệ đã thực hiện phát sinh trong giai đọan đầu tư xây dựng vào doanh thu họat động tài chính của năm tài chính khi kết thúc giai đọan đầu tư, xây dựng đưa TSCĐ vào sử dụng, ghi: Nợ TK 3387 - Doanh thu chưa thực hiện Có TK 515 - Doanh thu họat động tài chính (Lãi tỷ giá hối đóai). 5.2. Kế tóan chênh lệch tỷ giá hối đóai đánh giá lại cuối năm 5.2.1. Kế tóan chênh lệch tỷ giá hối đóai đánh giá lại cuối năm Ở thời điểm cuối năm tài chính, doanh nghiệp phải đánh giá lại các khỏan mục tiền tệ có gốc ngọai tệ (đơn vị tiền tệ khác với đơn vị tiền tệ chính thức sử dụng trong kế tóan) theo tỷ giá hối đóai ở thời điểm cuối năm tài chính theo tỷ giá hối đóai bình quân liên ngân hàng do Ngân hàng Nhà nước công bố tại thời điểm cuối năm tài chính, có thể phát sinh chênh lệch tỷ giá hối đóai (lãi hoặc lỗ). Doanh nghiệp phải chi tiết khỏan chênh lệch tỷ giá hối đóai phát sinh do đánh giá lại các khỏan mục tiền tệ này của họat động đầu tư xây dựng cơ bản (giai đọan trước họat động) (TK 4132) và của họat động sản xuất, kinh doanh (TK 4131): - Nếu phát sinh lãi tỷ giá hối đóai, ghi: Nợ các TK 111 (1112), 112 (1122), 131, 136, 138, 311, 315, 331, 341, 342,... Có TK 413 - Chênh lệch tỷ giá hối đóai (4131, 4132). - Nếu phát sinh lỗ tỷ giá hối đóai, ghi: Nợ TK 413 - Chênh lệch tỷ giá hối đóai (4131, 4132) Có các TK111(1112), 112(1122), 131, 136, 138, 311, 315, 331, 341,342,... 5.2.2. Xử lý chênh lệch tỷ giá hối đóai đánh giá lại cuối năm a. Xử lý chênh lệch tỷ giá hối đóai đánh giá lại cuối năm của các khỏan mục tiền tệ của họat động sản xuất, kinh doanh, kể cả họat động đầu tư xây dựng (của doanh nghiệp đang sản xuất, kinh doanh): - Kết chuyển tòan bộ khỏan chênh lệch tỷ giá hối đóai đánh giá lại cuối năm tài chính của họat động kinh doanh (theo số thuần sau khi bù trừ số dư bên Nợ và bên Có của TK 4132) vào chi phí tài chính (nếu lỗ tỷ giá hối đóai), hoặc doanh thu họat động tài chính (nếu lãi tỷ giá hối đóai) để xác định kết quả họat động kinh doanh: + Kết chuyển lãi chênh lệch tỷ giá hối đóai đánh giá lại cuối năm tài chính vào doanh thu họat động tài chính, ghi: Nợ TK 413 - Chênh lệch tỷ giá hối đóai (4131) Có TK 515 - Doanh thu họat động tài chính (Nếu lãi tỷ giá hối đóai). + Kết chuyển lỗ chênh lệch tỷ giá hối đóai đánh giá lại cuối năm tài chính vào chi phí tài chính, ghi: Nợ TK 635 - Chi phí tài chính (Nếu lỗ tỷ giá hối đóai) Có TK 413 - Chênh lệch tỷ giá hối đóai (4131). b. Xử lý chênh lệch tỷ giá hối đóai đánh giá lại cuối năm của các khỏan mục tiền tệ của họat động đầu tư xây dựng cơ bản: - Ở giai đọan đang đầu tư xây dựng, doanh nghiệp chưa đi vào họat động thì chênh lệch tỷ giá hối đóai đánh giá lại cuối năm được phản ánh lũy kế trên TK 413 - Chênh lệch tỷ giá hối đóai, số dư Nợ, hoặc Có phản ánh trên Bảng Cân đối kế tóan. - Khi kết thúc giai đọan đầu tư, xây dựng chuyển sang họat động sản xuất, kinh doanh số dư Nợ, hoặc số dư Có TK 413 - Chênh lệch tỷ giá hối đóai phản ánh chênh lệch tỷ giá hối đóai đánh giá lại các khỏan mục tiền tệ cuối mỗi năm tài chính (không bao gồm khỏan đánh giá lại các khỏan mục tiền tệ liên quan đến họat động đầu tư xây dựng ở thời điểm bàn giao tài sản để đưa vào sử dụng) sẽ được xử lý như sau: + Kết chuyển số dư Nợ TK 413 - Chênh lệch tỷ giá hối đóai (4132) về TK 242 - Chi phí trả trước dài hạn để phân bổ dần số lỗ tỷ giá hối đóai của giai đọan đầu tư xây dựng trong các năm tài chính tiếp theo trong thời gian tối đa 5 năm (kể từ khi kết thúc giai đọan đầu tư) vào chi phí tài chính, ghi: Nợ TK 242 - Chi phí trả trước dài hạn Có TK 413 - Chênh lệch tỷ giá hối đóai (4132). + Kết chuyển số dư Có TK 413 - Chênh lệch tỷ giá hối đóai (4132) về TK 3387 - Doanh thu chưa thực hiện để phân bổ dần số lãi tỷ giá hối đóai của giai đọan đầu tư xây dựng trong các năm tài chính tiếp theo trong thời gian tối đa 5 năm (kể từ khi kết thúc giai đọan đầu tư) vào doanh thu họat động tài chính, ghi: Nợ TK 413 - Chênh lệch tỷ giá hối đóai (4132) Có TK 3387 - Doanh thu chưa thực hiện. 6. Kế tóan chênh lệch tỷ giá hối đóai khi chuyển đổi báo cáo tài chính của họat động ở nước ngòai 6.1. Kế tóan chênh lệch tỷ giá hối đóai khi chuyển đổi báo cáo tài chính của họat động nước ngòai không thể tách rời với họat động của doanh nghiệp báo cáo Kế tóan chênh lệch tỷ giá hối đóai khi chuyển đổi báo cáo tài chính của họat động nước ngòai không thể tách rời với họat động của doanh nghiệp báo cáo được hạch tóan tương tự như hướng dẫn kế tóan của các điểm 1, 2, 3, 4 - Phần II - Thông tư này. 6.2. Kế tóan chênh lệch tỷ giá hối đóai khi chuyển đổi báo cáo tài chính của cở sở ở nước ngòai họat động độc lập - Khi hợp nhất báo cáo tài chính của cở sở ở nước ngòai họat động độc lập để tổng hợp vào báo cáo tài chính của doanh nghiệp báo cáo, nếu phát sinh chênh lệch tỷ giá hối đóai khi chuyển đổi báo cáo tài chính, ghi: Nợ TK 413 - Chênh lệch tỷ giá hối đóai Có các TK có liên quan. Hoặc Nợ các TK có liên quan Có TK 413 - Chênh lệch tỷ giá hối đóai. - Khi xử lý chênh lệch tỷ giá hối đóai lũy kế đã bị hõan lại do chuyển đổi báo cáo tài chính của cơ sở ở nước ngòai họat động độc lập, khi hợp nhất báo cáo tài chính của doanh nghiệp báo cáo tại thời điểm thanh lý khỏan đầu tư này, ghi: Nợ TK 413 - Chênh lệch tỷ giá hối đóai (4133) Có TK 515 - Doanh thu họat động tài chính. Hoặc Nợ TK 635 - Chi phí tài chính Có TK 413 - Chênh lệch tỷ giá hối đóai (4133). III . HƯỚNG DẪN KẾ TÓAN CHUẨN MỰC "HỢP ĐỒNG XÂY DỰNG" 1. Hạch tóan hợp đồng xây dựng phải tôn trọng một số quy định sau : 1.1. Doanh thu của hợp đồng xây dựng bao gồm: a) Doanh thu ban đầu được ghi trong hợp đồng; b) Các khỏan tăng, giảm khi thực hiện hợp đồng, các khỏan tiền thưởng và các khỏan thanh tóan khác nếu các khỏan này có khả năng làm thay đổi doanh thu, và có thể xác định được một cách đáng tin cậy; - Doanh thu của hợp đồng có thể tăng hay giảm ở từng thời kỳ, ví dụ: + Nhà thầu và khách hàng có thể đồng ý với nhau về các thay đổi và các yêu cầu làm tăng hoặc giảm doanh thu của hợp đồng trong kỳ tiếp theo so với hợp đồng được chấp thuận lần đầu tiên; + Doanh thu đã được thỏa thuận trong hợp đồng với giá cố định có thể tăng vì lý do giá cả tăng lên; + Doanh thu theo hợp đồng có thể bị giảm do nhà thầu không thực hiện đúng tiến độ hoặc không đảm bảo chất lượng xây dựng theo thỏa thuận trong hợp đồng; + Khi hợp đồng với giá cố định quy định mức giá cố định cho một đơn vị sản phẩm hòan thành thì doanh thu theo hợp đồng sẽ tăng hoặc giảm khi khối lượng sản phẩm tăng hoặc giảm. - Khỏan tiền thưởng là các khỏan phụ thêm trả cho nhà thầu nếu nhà thầu thực hiện hợp đồng đạt hay vượt mức yêu cầu. Khỏan tiền thưởng được tính vào doanh thu của hợp đồng xây dựng khi: + Chắc chắn đạt hoặc vượt mức một số tiêu chuẩn cụ thể đã được ghi trong hợp đồng; và + Khỏan tiền thưởng được xác định một cách đáng tin cậy. - Một khỏan thanh tóan khác mà nhà thầu thu được từ khách hàng hay một bên khác để bù đắp cho các chi phí không bao gồm trong giá hợp đồng. Ví dụ: Sự chậm trễ do khách hàng gây nên; sai sót trong các chỉ tiêu kỹ thuật hoặc thiết kế và các tranh chấp về các thay đổi trong việc thực hiện hợp đồng. Việc xác định doanh thu tăng thêm từ các khỏan thanh tóan trên còn tùy thuộc vào rất nhiều yếu tố không chắc chắn và thường phụ thuộc vào kết quả của nhiều cuộc đàm phán. Do đó, các khỏan thanh tóan khác chỉ được tính vào doanh thu của hợp đồng xây dựng khi: + Các cuộc thỏa thuận đã đạt được kết quả là khách hàng sẽ chấp thuận bồi thường; + Khỏan thanh tóan khác được khách hàng chấp thuận và có thể xác định được một cách đáng tin cậy. 1.2. Chi phí của hợp đồng xây dựng bao gồm: a) Chi phí liên quan trực tiếp đến từng hợp đồng: Chi phí liên quan trực tiếp đến từng hợp đồng có thể được giảm khi có các khỏan thu khác không bao gồm trong doanh thu của hợp đồng. Ví dụ: Các khỏan thu từ việc bán nguyên, vật liệu thừa và thanh lý máy móc, thiết bị xây dựng khi kết thúc hợp đồng... b) Chi phí chung liên quan đến họat động của các hợp đồng và có thể phân bổ cho từng hợp đồng cụ thể: Chi phí chung liên quan đến họat động của các hợp đồng xây dựng và có thể phân bổ cho từng hợp đồng bao gồm chi phí bảo hiểm, chi phí thiết kế và trợ giúp kỹ thuật không liên quan trực tiếp đến một hợp đồng cụ thể, chi phí quản lý chung trong xây dựng và các chi phí đi vay nếu thỏa mãn các điều kiện chi phí đi vay được vốn hóa quy định trong chuẩn mực chi phí đi vay. c) Các chi phí khác có thể thu lại từ khách hàng theo các điều khỏan của hợp đồng. 1.3. Ghi nhận doanh thu và chi phí của hợp đồng xây dựng theo 1 trong 2 trường hợp sau: a) Trường hợp hợp đồng xây dựng quy định nhà thầu được thanh tóan theo tiến độ kế họach, khi kết quả thực hiện hợp đồng xây dựng được ước tính một cách đáng tin cậy, thì doanh thu và chi phí của hợp đồng xây dựng được ghi nhận tương ứng với phần công việc đã hòan thành do nhà thầu tự xác định vào ngày lập báo cáo tài chính mà không phụ thuộc vào hóa đơn thanh tóan theo tiến độ kế họach đã lập hay chưa và số tiền ghi trên hóa đơn là bao nhiêu; b) Trường hợp hợp đồng xây dựng quy định nhà thầu được thanh tóan theo giá trị khối lượng thực hiện, khi kết quả thực hiện hợp đồng xây dựng được xác định một cách đáng tin cậy và được khách hàng xác nhận, thì doanh thu và chi phí liên quan đến hợp đồng được ghi nhận tương ứng với phần công việc đã hòan thành được khách hàng xác nhận trong kỳ phản ánh trên hóa đơn đã lập. 1.4. Phần công việc đã hòan thành của hợp đồng làm cơ sở xác định doanh thu có thể được xác định bằng nhiều cách khác nhau. Doanh nghiệp cần sử dụng phương pháp tính tóan thích hợp để xác định phần công việc đã hòan thành. Tùy thuộc vào bản chất của hợp đồng, các phương pháp đó có thể là: a) Tỷ lệ phần trăm (%) giữa chi phí thực tế đã phát sinh của phần công việc đã hòan thành tại một thời điểm so với tổng chi phí dự tóan của hợp đồng; b) Đánh giá phần công việc đã hòan thành; hoặc c) Tỷ lệ phần trăm (%) giữa khối lượng xây lắp đã hòan thành so với tổng khối lượng xây lắp phải hòan thành của hợp đồng. Ví dụ: (1) Doanh thu hợp đồng xây dựng với giá cố định được xác định theo phương pháp tỷ lệ phần trăm (%) công việc hòan thành, được đo bằng tỷ lệ phần trăm (%) giữa giờ công lao động đã thực hiện đến thời điểm hiện tại so với tổng số giờ công lao động dự tính cho hợp đồng đó. (2) Doanh thu hợp đồng xây dựng được xác định theo phương pháp tỷ lệ phần trăm (%) giữa chi phí thực tế đã phát sinh tính đến thời điểm hiện tại so với tổng chi phí dự tóan của hợp đồng (Xem phụ lục số 01). 1.5. Khi kết quả của hợp đồng xây dựng không thể ước tính được một cách đáng tin cậy, thì: a) Doanh thu chỉ được ghi nhận tương ứng với chi phí thực tế của hợp đồng xây dựng đã phát sinh mà việc được hòan trả là tương đối chắc chắn; b) Các chi phí của hợp đồng chỉ được ghi nhận là chi phí trong kỳ khi các khỏan chi phí này đã phát sinh. 1.6. Trường hợp hợp đồng xây dựng quy định nhà thầu được thanh tóan theo tiến độ kế họach thì: a. Nhà thầu phải lựa chọn phương pháp xác định phần công việc đã hòan thành và giao trách nhiệm cho các bộ phận liên quan xác định giá trị phần công việc đã hòan thành và lập chứng từ phản ánh doanh thu hợp đồng xây dựng trong kỳ: - Nếu áp dụng phương pháp (a) "Tỷ lệ phần trăm (%) giữa chi phí thực tế đã phát sinh của phần công việc đã hòan thành tại một thời điểm so với tổng chi phí dự tóan của hợp đồng" thì giao cho bộ phận kế tóan phối hợp với các bộ phận khác thực hiện; - Nếu áp dụng phương pháp (b) "Đánh giá phần công việc đã hòan thành" hoặc phương pháp (c) "Tỷ lệ phần trăm (%) giữa khối lượng xây lắp đã hòan thành so với tổng khối lượng xây lắp phải hòan thành của hợp đồng" thì giao cho bộ phận kỹ thuật thi công phối hợp với các bộ phận khác thực hiện. b. Khi kết quả thực hiện hợp đồng xây dựng được ước tính một cách đáng tin cậy, kế tóan căn cứ vào chứng từ xác định doanh thu trên cơ sở phần công việc đã hòan thành trong kỳ (không phải hóa đơn) làm căn cứ ghi nhận doanh thu trong kỳ kế tóan. Đồng thời nhà thầu phải căn cứ vào hợp đồng xây dựng để lập hóa đơn thanh tóan theo tiến độ kế họach gửi cho khách hàng đòi tiền. Kế tóan căn cứ vào hóa đơn để ghi sổ kế tóan số tiền khách hàng phải thanh tóan theo tiến độ kế họach. 1.7. Trường hợp hợp đồng xây dựng quy định nhà thầu được thanh tóan theo giá trị khối lượng thực hiện, được khách hàng xác nhận thì nhà thầu phải căn cứ vào phương pháp tính tóan thích hợp để xác định giá trị khối lượng xây lắp hòan thành trong kỳ. Khi kết quả thực hiện hợp đồng xây dựng được xác định một cách đáng tin cậy và được khách hàng xác nhận, kế tóan phải lập hóa đơn gửi cho khách hàng đòi tiền và phản ánh doanh thu và nợ phải thu trong kỳ tương ứng với phần công việc đã hòan thành được khách hàng xác nhận. 1.8. Việc trích trước chi phí sửa chữa và bảo hành công trình được thực hiện theo từng lần ghi nhận doanh thu hợp đồng xây dựng hoặc khi kết thúc năm tài chính. 2. Phương pháp kế tóan doanh thu và chi phí của hợp đồng xây dựng 2.1. Bổ sung Tài khỏan 337 – “Thanh tóan theo tiến độ kế họach hợp đồng xây dựng” để kế tóan doanh thu và chi phí hợp đồng xây dựng trong trường hợp thanh tóan theo tiến độ kế họach: Tài khỏan 337 “Thanh tóan theo tiến độ kế họach hợp đồng xây dựng” dùng để phản ánh số tiền khách hàng phải trả theo tiến độ kế họach và số tiền phải thu theo doanh thu tương ứng với phần công việc đã hòan thành do nhà thầu tự xác nhận của hợp đồng xây dựng dở dang. Hạch tóan Tài khỏan 337 cần tôn trọng một số quy định sau: Tài khỏan 337 “Thanh tóan theo tiến độ kế họach hợp đồng xây dựng” chỉ áp dụng đối với trường hợp hợp đồng xây dựng quy định nhà thầu được thanh tóan theo tiến độ kế họach. Tài khỏan này không áp dụng đối với trường hợp hợp đồng xây dựng quy định nhà thầu được thanh tóan theo giá trị khối lượng thực hiện được khách hàng xác nhận. - Căn cứ để ghi vào bên Nợ TK 337 là chứng từ xác định doanh thu tương ứng với phần công việc đã hòan thành trong kỳ (không phải hóa đơn) do nhà thầu tự lập, không phải chờ khách hàng xác nhận. - Căn cứ để ghi vào bên Có TK 337 là hóa đơn được lập trên cơ sở tiến độ thanh tóan theo kế họach đã được quy định trong hợp đồng. Số tiền ghi trên hóa đơn là căn cứ để ghi nhận số tiền nhà thầu phải thu của khách hàng, không là căn cứ để ghi nhận doanh thu trong kỳ kế tóan. Kết cấu và nội dung phản ánh của TK 337 “Thanh tóan theo tiến độ kế họach hợp đồng xây dựng” Bên Nợ: Phản ánh số tiền phải thu theo doanh thu đã ghi nhận tương ứng với phần công việc đã hòan thành của hợp đồng xây dựng dở dang. Bên Có: Phản ánh số tiền khách hàng phải trả theo tiến độ kế họach của hợp đồng xây dựng dở dang. Số dư bên Nợ: Phản ánh số tiền chênh lệch giữa doanh thu đã ghi nhận của hợp đồng lớn hơn số tiền khách hàng phải trả theo tiến độ kế họach của hợp đồng xây dựng dở dang. Số dư bên Có: Phản ánh số tiền chênh lệch giữa doanh thu đã ghi nhận của hợp đồng nhỏ hơn số tiền khách hàng phải trả theo tiến độ kế họach của hợp đồng xây dựng dở dang. Phương pháp hạch tóan kế tóan Tài khỏan 337 - Trường hợp hợp đồng xây dựng quy định nhà thầu được thanh tóan theo tiến độ kế họach, khi kết quả thực hiện hợp đồng xây dựng được ước tính một cách đáng tin cậy, thì kế tóan căn cứ vào chứng từ phản ánh doanh thu tương ứng với phần công việc đã hòan thành (không phải hóa đơn) do nhà thầu tự xác định, ghi: Nợ TK 337 - Thanh tóan theo tiến độ kế họach hợp đồng xây dựng Có TK 511 - Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ. - Căn cứ vào hóa đơn được lập theo tiến độ kế họach để phản ánh số tiền phải thu theo tiến độ kế họach đã ghi trong hợp đồng, ghi: Nợ TK 131 - Phải thu của khách hàng Có TK 337 - Thanh tóan theo tiến độ kế họach hợp đồng xây dựng Có TK 3331 - Thuế GTGT phải nộp. 2.2. Phương pháp kế tóan doanh thu và chi phí hợp đồng xây dựng 2.2.1. Trường hợp hợp đồng xây dựng quy định nhà thầu được thanh tóan theo tiến độ kế họach, khi kết quả thực hiện hợp đồng xây dựng được ước tính một cách đáng tin cậy, thì kế tóan căn cứ vào chứng từ phản ánh doanh thu tương ứng với phần công việc đã hòan thành (không phải hóa đơn) do nhà thầu tự xác định, ghi: Nợ TK 337 - Thanh tóan theo tiến độ kế họach hợp đồng xây dựng Có TK 511 - Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ. - Căn cứ vào hóa đơn được lập theo tiến độ kế họach để phản ánh số tiền khách hàng phải trả theo tiến độ kế họach đã ghi trong hợp đồng, ghi: Nợ TK 131 - Phải thu của khách hàng Có TK 337 - Thanh tóan theo tiến độ kế họach hợp đồng xây dựng Có TK 3331 - Thuế GTGT phải nộp. - Khi nhận được tiền do khách hàng trả, hoặc nhận tiền khách hàng ứng trước, ghi: Nợ các TK 111, 112... Có TK 131 - Phải thu của khách hàng. 2.2.2. Trường hợp hợp đồng xây dựng quy định nhà thầu được thanh tóan theo giá trị khối lượng thực hiện, khi kết quả thực hiện hợp đồng xây dựng được xác định một cách đáng tin cậy và được khách hàng xác nhận, thì kế tóan phải lập hóa đơn trên cơ sở phần công việc đã hòan thành được khách hàng xác nhận, căn cứ vào hóa đơn, ghi: Nợ các TK 111, 112, 131 Có TK 3331 - Thuế GTGT phải nộp Có TK 511 - Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ. 2.2.3. Khỏan tiền thưởng thu được từ khách hàng trả phụ thêm cho nhà thầu khi thực hiện hợp đồng đạt hoặc vượt một số chỉ tiêu cụ thể đã được ghi trong hợp đồng, ghi: Nợ các TK 111, 112, 131 Có TK 3331 - Thuế GTGT phải nộp Có TK 511 - Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ. 2.2.4. Khỏan bồi thường thu được từ khách hàng hay bên khác để bù đắp cho các chi phí không bao gồm trong giá trị hợp đồng (Ví dụ: Sự chậm trễ do khách hàng gây nên; sai sót trong các chỉ tiêu kỹ thuật hoặc thiết kế và các tranh chấp về các thay đổi trong việc thực hiện hợp đồng), ghi: Nợ các TK 111, 112, 131 Có TK 3331 - Thuế GTGT phải nộp (nếu có) Có TK 511 - Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ. 2.2.5. Khi nhận được tiền thanh tóan khối lượng công trình hòan thành hoặc khỏan ứng trước từ khách hàng, ghi: Nợ các TK 111, 112... Có TK 131 - Phải thu của khách hàng. 2.2.6. Hạch tóan chi phí sửa chữa và bảo hành công trình: - Khi trích trước chi phí sửa chữa và bảo hành công trình, ghi: Nợ TK 627 - Chi phí sản xuất chung Có TK 335 - Chi phí phải trả. - Khi phát sinh chi phí sửa chữa và bảo hành công trình, như chi phí nguyên, vật liệu trực tiếp, chi phí nhân công trực tiếp, chi phí sử dụng máy thi công, chi phí sản xuất chung, kế tóan phản ánh vào các Tài khỏan chi phí có liên quan, ghi: Nợ TK 621 - Chi phí nguyên liệu, vật liệu trực tiếp Nợ TK 622 - Chi phí nhân công trực tiếp Nợ TK 623 - Chi phí sử dụng máy thi công Nợ TK 627 - Chi phí sản xuất chung Nợ TK 133 - Thuế GTGT được khấu trừ Có các TK 112, 152, 153, 214, 331, 334, 338... - Cuối kỳ, kết chuyển chi phí thực tế phát sinh trong kỳ về nguyên, vật liệu trực tiếp, nhân công trực tiếp, chi phí sử dụng máy thi công, chi phí sản xuất chung liên quan đến họat động sửa chữa và bảo hành công trình xây lắp để tập hợp chi phí sửa chữa và bảo hành và tính giá thành bảo hành, ghi: Nợ TK 154 - Chi phí sản xuất, kinh doanh dở dang Có TK 621 - Chi phí nguyên liệu, vật liệu trực tiếp Có TK 622 - Chi phí nhân công trực tiếp Có TK 623 - Chi phí sử dụng máy thi công Có TK 627 - Chi phí sản xuất chung. - Khi công việc sửa chữa và bảo hành công trình hòan thành bàn giao cho khách hàng, ghi: Nợ TK 335 - Chi phí phải trả (Nếu đã trích trước) Có TK 154 - Chi phí sản xuất, kinh doanh dở dang. - Hết thời hạn bảo hành công trình xây, lắp, nếu công trình không phải bảo hành hoặc số trích trước chi phí bảo hành công trình lớn hơn chi phí thực tế phát sinh, phải hòan nhập số trích trước về chi phí bảo hành còn lại, ghi: Nợ TK 335 - Chi phí phải trả Có TK 711 - Thu nhập khác. 2.2.7. Khi tạm ứng tiền cho nhà thầu phụ trước khi hợp đồng phụ hòan thành, ghi: Nợ TK 331- Phải trả cho người bán Có các TK 111, 112,... 2.2.8. Trường hợp xuất hiện nghi ngờ về khả năng không thu được một khỏan nào đó đã được tính trong doanh thu của hợp đồng và đã ghi trong Báo cáo kết quả họat động kinh doanh thì những khỏan không có khả năng thu được đó phải được lập dự phòng các khỏan phải thu khó đòi. Trường hợp số dự phòng phải thu khó đòi được lập ở cuối kỳ kế tóan năm nay lớn hơn số dự phòng phải thu khó đòi đã lập ở cuối kỳ kế tóan năm trước chưa sử dụng hết, thì số chênh lệch lớn hơn, ghi: Nợ TK 642 - Chi phí quản lý doanh nghiệp Có TK 139 - Dự phòng phải thu khó đòi. Trường hợp số dự phòng phải thu khó đòi được lập ở cuối kỳ kế tóan năm nay nhỏ hơn số dự phòng phải thu khó đòi đã lập ở cuối kỳ kế tóan năm trước chưa sử dụng hết thì số chênh lệch nhỏ hơn phải được hòan nhập, ghi: Nợ TK 139 - Dự phòng phải thu khó đòi Có TK 642 - Chi phí quản lý doanh nghiệp. 2.2.9. Các chi phí của hợp đồng không thể thu hồi (Ví dụ như không đủ tính thực thi về mặt pháp lý như có sự nghi ngờ về hiệu lực của nó, hoặc hợp đồng mà khách hàng không thể thực thi nghĩa vụ của mình...) phải được ghi nhận ngay là chi phí trong kỳ, ghi: Nợ TK 632 - Giá vốn hàng bán Có TK 154 - Chi phí sản xuất, kinh doanh dở dang. 2.2.10. Chi phí liên quan trực tiếp đến từng hợp đồng có thể được giảm nếu có các khỏan thu khác không bao gồm trong doanh thu của hợp đồng. Ví dụ: các khỏan thu từ việc bán nguyên, vật liệu thừa và thanh lý máy móc, thiết bị thi công khi kết thúc hợp đồng xây dựng: a) Nhập kho nguyên, vật liệu thừa khi kết thúc hợp đồng xây dựng, ghi: Nợ TK 152 - Nguyên liệu, vật liệu (Theo giá gốc) Có TK 154 - Chi phí sản xuất, kinh doanh dở dang. b) Phế liệu thu hồi nhập kho, ghi: Nợ TK 152 - Nguyên liệu, vật liệu (Theo giá có thể thu hồi) Có TK 154 - Chi phí sản xuất, kinh doanh dở dang. c) Trường hợp vật liệu thừa và phế liệu thu hồi không qua nhập kho mà tiêu thụ ngay, kế tóan phản ánh các khỏan thu bán vật liệu thừa và phế liệu, ghi giảm chi phí: Nợ các TK 111, 112, 131 (Tổng giá thanh tóan) Có TK 3331 - Thuế GTGT phải nộp Có TK 154 - Chi phí sản xuất, kinh doanh dở dang (Giá bán chưa có thuế GTGT). d) Kế tóan thanh lý máy móc, thiết bị thi công chuyên dùng cho một hợp đồng xây dựng và đã trích khấu hao hết vào giá trị hợp đồng khi kết thúc hợp đồng xây dựng, ghi: + Phản ánh số thu về thanh lý máy móc, thiết bị thi công, ghi: Nợ các TK 111, 112, 131 Có TK 3331 - Thuế GTGT phải nộp Có TK 154 - Chi phí sản xuất, kinh doanh dở dang (Giá bán chưa có thuế GTGT). + Phản ánh chi phí thanh lý máy móc, thiết bị (nếu có), ghi: Nợ TK 154 - Chi phí sản xuất, kinh doanh dở dang Nợ TK 133 Thuế GTGT được khấu trừ Có các TK 111, 112… + Ghi giảm TSCĐ là máy móc, thiết bị thi công chuyên dùng đã thanh lý, ghi: Nợ TK 214 - Hao mòn TSCĐ Có TK 211 - TSCĐ hữu hình. IV. HƯỚNG DẪN KẾ TÓAN CHUẨN MỰC "CHI PHÍ ĐI VAY" A. HẠCH TÓAN CHI PHÍ ĐI VAY PHẢI TÔN TRỌNG MỘT SỐ QUY ĐỊNH SAU : 1. Chi phí đi vay phải ghi nhận vào chi phí sản xuất, kinh doanh trong kỳ khi phát sinh, trừ khi được vốn hóa theo quy định. 2. Chi phí đi vay liên quan đến tài sản dở dang khi có đủ các điều kiện vốn hóa thì đơn vị phải thực hiện theo đúng quy định tại chuẩn mực kế tóan "Chi phí đi vay" về định nghĩa tài sản dở dang, xác định chi phí đi vay được vốn hóa, thời điểm bắt đầu vốn hóa, tạm ngừng vốn hóa và chấm dứt việc vốn hóa. 3. Chi phí đi vay liên quan trực tiếp đến việc đầu tư xây dựng hoặc sản xuất tài sản dở dang được tính vào giá trị của tài sản đó (được vốn hóa), bao gồm các khỏan lãi tiền vay, phân bổ các khỏan chiết khấu hoặc phụ trội khi phát hành trái phiếu, các khỏan chi phí phụ phát sinh liên quan tới quá trình làm thủ tục vay. 4. Đơn vị phải xác định chi phí đi vay được vốn hóa theo đúng quy định hiện hành của chuẩn mực kế tóan cho hai trường hợp: (1) Khỏan vay vốn riêng biệt sử dụng cho mục đích đầu tư xây dựng hoặc sản xuất một tài sản dở dang và (2) Các khỏan vốn vay chung trong đó có sử dụng cho mục đích đầu tư xây dựng hoặc sản xuất một tài sản dở dang. Các khỏan thu nhập phát sinh do đầu tư tạm thời các khỏan vay riêng biệt trong khi chờ sử dụng vào mục đích có được tài sản dở dang thì phải ghi giảm trừ (-) vào chi phí đi vay phát sinh khi vốn hóa. - Vốn hóa chi phí đi vay đối với khỏan vốn vay riêng biệt: Chi phí đi vay được vốn hóa cho mỗi kỳ kế tóan = Chi phí đi vay thực tế phát sinh của khỏan vay riêng biệt - Thu nhập phát sinh từ họat động đầu tư tạm thời của các khỏan vay đó - Vốn hóa chi phí đi vay đối với các khỏan vốn vay chung: Số chi phí đi vay được vốn hóa cho mỗi kỳ kế tóan (1) = Chi phí lũy kế bình quân gia quyền phát sinh cho đầu tư xây dựng hoặc sản xuất tài sản dở dang cho đến cuối kỳ kế tóan (2) x Tỷ lệ vốn hóa (%) (3) Chi phí lũy kế bình quân gia quyền (2) = S Chi phí cho từng tài sản (4) X Số tháng chi phí thực tế phát sinh trong kỳ kế tóan (5) Số tháng phát sinh của kỳ kế tóan (6) Tỷ lệ vốn hóa (%) (3) = Tổng số tiền lãi vay thực tế của các khỏan vay phát sinh trong kỳ (7) Số dư bình quân gia quyền các khỏan vay gốc (8) x 100% Số dư bình quân gia quyền các khỏan vay gốc (8) = Số dư của từng khỏan vay gốc (9) X Số tháng mà từng khỏan vay phát sinh trong kỳ kế tóan (5) Số tháng phát sinh của kỳ kế tóan (6) 5. Nếu có phát sinh các khỏan chiết khấu hoặc phụ trội của những khỏan vay bằng phát hành trái phiếu thì phải điều chỉnh lại chi phí đi vay bằng cách phân bổ giá trị các khỏan chiết khấu hoặc phụ trội theo một trong hai phương pháp cho phù hợp (phương pháp lãi suất thực tế hoặc phương pháp đường thẳng). Tuy nhiên doanh nghiệp phải áp dụng nhất quán phương pháp đã lựa chọn trong một kỳ kế tóan năm. 6. Việc vốn hóa chi phí đi vay sẽ được tạm ngừng lại trong các giai đọan mà quá trình đầu tư xây dựng hoặc sản xuất tài sản dở dang bị gián đọan, trừ khi sự gián đọan đó là cần thiết. 7. Việc vốn hóa chi phí đi vay sẽ chấm dứt khi các họat động chủ yếu cần thiết cho việc chuẩn bị đưa tài sản dở dang vào sử dụng hoặc bán đã hòan thành. Chi phí đi vay phát sinh sau đó sẽ được ghi nhận là chi phí sản xuất, kinh doanh trong kỳ khi phát sinh. B. PHƯƠNG PHÁP KẾ TÓAN 1. Kế tóan chi phí đi vay 1.1. Trường hợp chi phí đi vay ghi vào chi phí sản xuất, kinh doanh trong kỳ a) Đối với chi phí lãi vay: - Trường hợp đơn vị phải thanh tóan định kỳ lãi tiền vay cho bên cho vay, ghi: Nợ TK 635 - Chi phí tài chính Có các TK 111, 112,... - Trường hợp đơn vị trả trước lãi tiền vay cho bên cho vay, ghi: Nợ TK 142 - Chi phí trả trước (Nếu trả trước ngắn hạn lãi tiền vay) Nợ TK 242 - Chi phí trả trước dài hạn (Nếu trả trước dài hạn lãi tiền vay) Có các TK 111, 112,... - Định kỳ, khi phân bổ lãi tiền vay theo số phải trả từng kỳ vào chi phí tài chính, ghi: Nợ TK 635 - Chi phí tài chính Có TK 142 - Chi phí trả trước Có TK 242 - Chi phí trả trước dài hạn. - Trường hợp lãi tiền vay đơn vị trả sau cho bên cho vay (trả gốc và lãi khi hết thời hạn vay theo khế ước): + Định kỳ, khi tính lãi tiền vay phải trả từng kỳ để tính vào chi phí tài chính, ghi: Nợ TK 635 - Chi phí tài chính Có TK 335 - Chi phí phải trả. + Hết thời hạn vay, khi đơn vị trả gốc vay và lãi tiền vay dài hạn, ghi: Nợ TK 315 - Nợ dài hạn đến hạn trả (Nếu trả dần gốc vay dài hạn đến hạn trả) Nợ TK 341 - Vay dài hạn (Gốc vay dài hạn còn phải trả) Nợ TK 335 - Chi phí phải trả (Lãi tiền vay) Có các TK 111, 112,... b) Trường hợp đơn vị thanh tóan định kỳ tiền thuê tài chính cho bên cho thuê, kế tóan chi phí tiền lãi thuê tài chính được thực hiện theo quy định tại điểm 2.2 mục B phần I của Thông tư này. c) Trường hợp đơn vị thanh tóan định kỳ lãi trả chậm của tài sản mua theo phương thức trả chậm, trả góp cho bên bán: - Khi mua TSCĐ theo phương thức trả chậm, trả góp về sử dụng ngay cho họat động SXKD, ghi: Nợ các TK 211, 213 (Nguyên giá - ghi theo giá mua trả tiền ngay) Nợ TK 133 - Thuế GTGT được khấu trừ (nếu có) Nợ TK 242 - Chi phí trả trước dài hạn (Phần lãi trả chậm là số chênh lệch giữa tổng số tiền phải thanh tóan trừ (-) giá mua trả tiền ngay trừ (-) thuế GTGT (nếu được khấu trừ)) Có TK 331 - Phải trả cho người bán (Tổng giá thanh tóan). - Định kỳ, tính vào chi phí tài chính theo số lãi trả chậm, trả góp phải trả của từng kỳ, ghi: Nợ TK 635 - Chi phí tài chính Có TK 242 - Chi phí trả trước dài hạn. d) Trong kỳ, nếu đơn vị nhận được các khỏan hỗ trợ lãi suất đi vay của Nhà nước cho họat động kinh doanh, ghi: Nợ các TK 111, 112,... Có TK 515 - Doanh thu họat động tài chính. 1.2. Trường hợp chi phí đi vay đủ điều kiện vốn hóa Chi phí đi vay liên quan trực tiếp đến việc đầu tư xây dựng hoặc sản xuất tài sản dở dang khi có đủ các điều kiện được vốn hóa theo quy định thì xử lý như sau: a) Đối với khỏan vốn vay riêng biệt, chi phí đi vay được vốn hóa cho tài sản dở dang được xác định là chi phí đi vay thực tế phát sinh từ các khỏan vay trừ (-) đi các khỏan thu nhập phát sinh từ họat động đầu tư tạm thời của các khỏan vay này, ghi: Nợ các TK 111, 112 (Các khỏan thu nhập phát sinh do đầu tư tạm thời) Nợ TK 241 - Xây dựng cơ bản dở dang (Tài sản đầu tư xây dựng dở dang) Nợ TK 627 - Chi phí sản xuất chung (Tài sản đang sản xuất dở dang) Có các TK 111, 112 (Nếu trả lãi vay định kỳ) Có TK 142 - Chi phí trả trước (Chi phí đi vay phải trả trong kỳ - nếu trả trước ngắn hạn chi phí đi vay) Có TK 242 - Chi phí trả trước dài hạn (Phân bổ chi phí đi vay phải trả trong kỳ - nếu trả trước dài hạn chi phí đi vay) Có TK 335 - Chi phí phải trả (Trích trước chi phí đi vay phải trả trong kỳ - nếu chi phí đi vay trả sau). b) Đối với các khỏan vốn vay chung, chi phí đi vay được vốn hóa là tòan bộ chi phí đi vay liên quan trực tiếp đến đầu tư, xây dựng hoặc sản xuất tài sản dở dang được tính vào chi phí đầu tư XDCB hoặc chi phí sản xuất sản phẩm mà không phải điều chỉnh các khỏan thu nhập phát sinh do đầu tư tạm thời, ghi: Nợ TK 241 - Xây dựng cơ bản dở dang Nợ TK 627 - Chi phí sản xuất chung Có các TK 111, 112 (Nếu trả lãi vay định kỳ) Có TK 142 - Chi phí trả trước (Chi phí đi vay phải trả trong kỳ - nếu trả trước ngắn hạn chi phí đi vay) Có TK 242 - Chi phí trả trước dài hạn (Phân bổ chi phí đi vay phải trả trong kỳ - nếu trả trước dài hạn chi phí đi vay) Có TK 335 - Chi phí phải trả (Trích trước chi phí đi vay phải trả trong kỳ - nếu chi phí đi vay trả sau). - Các khỏan thu nhập phát sinh từ họat động đầu tư tạm thời của các khỏan vốn vay chung, ghi: Nợ các TK 111, 112 Có TK 515 - Doanh thu họat động tài chính. 1.3. Chi phí đi vay liên quan trực tiếp đến tài sản dở dang trong các giai đọan mà quá trình đầu tư xây dựng hoặc sản xuất tài sản dở dang bị gián đọan một cách bất thường hoặc kể từ khi chấm dứt vốn hóa phải tính vào chi phí tài chính, ghi: Nợ TK 635 - Chi phí tài chính Có các TK 111, 112, 142, 242, 335,… 2. Kế tóan chi phí đi vay trong trường hợp phát hành trái phiếu công ty 2.1. Các trường hợp phát hành trái phiếu công ty Khi doanh nghiệp vay vốn bằng phát hành trái phiếu có thể xảy ra 3 trường hợp: - Phát hành trái phiếu ngang giá (giá phát hành bằng mệnh giá): Là phát hành trái phiếu với giá đúng bằng mệnh giá của trái phiếu. Trường hợp này thường xảy ra khi lãi suất thị trường bằng lãi suất danh nghĩa của trái phiếu phát hành; - Phát hành trái phiếu có chiết khấu (giá phát hành nhỏ hơn mệnh giá): Là phát hành trái phiếu với giá nhỏ hơn mệnh giá của trái phiếu. Phần chênh lệch giữa giá phát hành trái phiếu nhỏ hơn mệnh giá của trái phiếu gọi là chiết khấu trái phiếu. Trường hợp này thường xảy ra khi lãi suất thị trường lớn hơn lãi suất danh nghĩa; - Phát hành trái phiếu có phụ trội (giá phát hành lớn hơn mệnh giá): Là phát hành trái phiếu với giá lớn hơn mệnh giá của trái phiếu. Phần chênh lệch giữa giá phát hành trái phiếu lớn hơn mệnh giá của trái phiếu gọi là phụ trội trái phiếu. Trường hợp này thường xảy ra khi lãi suất thị trường nhỏ hơn lãi suất danh nghĩa. Chiết khấu và phụ trội trái phiếu chỉ phát sinh khi doanh nghiệp đi vay bằng hình thức phát hành trái phiếu và tại thời điểm phát hành có sự chênh lệch giữa lãi suất thị trường và lãi suất danh nghĩa được các nhà đầu tư mua trái phiếu chấp nhận. Chiết khấu và phụ trội trái phiếu được xác định và ghi nhận ngay tại thời điểm phát hành trái phiếu. Sự chênh lệch giữa lãi suất thị trường và lãi suất danh nghĩa sau thời điểm phát hành trái phiếu không ảnh hưởng đến giá trị khỏan phụ trội hay chiết khấu đã xác định. - Chiết khấu trái phiếu được phân bổ dần để tính vào chi phí đi vay từng kỳ trong suốt thời hạn của trái phiếu. - Phụ trội trái phiếu được phân bổ dần để giảm trừ chi phí đi vay từng kỳ trong suốt thời hạn của trái phiếu. - Trường hợp chi phí lãi vay của trái phiếu đủ điều kiện vốn hóa, các khỏan lãi tiền vay và khỏan phân bổ chiết khấu hoặc phụ trội được vốn hóa trong từng kỳ không được vượt quá số lãi vay thực tế phát sinh và số phân bổ chiết khấu hoặc phụ trội trong kỳ đó. - Việc phân bổ khỏan chiết khấu hoặc phụ trội có thể sử dụng phương pháp lãi suất thực tế hoặc phương pháp đường thẳng. + Theo phương pháp lãi suất thực tế: Khỏan chiết khấu hoặc phụ trội phân bổ vào mỗi kỳ được tính bằng chênh lệch giữa chi phí lãi vay phải trả cho mỗi kỳ trả lãi (được tính bằng giá trị ghi sổ đầu kỳ của trái phiếu nhân (x) với tỷ lệ lãi thực tế trên thị trường) với số tiền phải trả từng kỳ. + Theo phương pháp đường thẳng: Khỏan chiết khấu hoặc phụ trội phân bổ đều trong suốt kỳ hạn của trái phiếu. 2.2. Bổ sung thêm Tài khỏan 343 - Trái phiếu phát hành Tài khỏan này dùng để phản ánh tình hình phát hành trái phiếu và thanh tóan trái phiếu của doanh nghiệp. Tài khỏan này cũng dùng để phản ánh các khỏan chiết khấu, phụ trội trái phiếu phát sinh khi phát hành trái phiếu và tình hình phân bổ các khỏan chiết khấu, phụ trội khi xác định chi phí đi vay tính vào chi phí sản xuất, kinh doanh hoặc vốn hóa theo từng kỳ. Hạch tóan Tài khỏan 343 – Trái phiếu phát hành cần tôn trọng một số quy định sau: TK 343 chỉ áp dụng ở doanh nghiệp có vay vốn bằng phương thức phát hành trái phiếu. TK 343 phải phản ánh chi tiết các nội dung có liên quan đến trái phiếu phát hành, gồm: - Mệnh giá trái phiếu; - Chiết khấu trái phiếu; - Phụ trội trái phiếu. Đồng thời theo dõi chi tiết theo thời hạn phát hành trái phiếu. Doanh nghiệp phải theo dõi chiết khấu và phụ trội cho từng lọai trái phiếu phát hành và tình hình phân bổ từng khỏan chiết khấu, phụ trội khi xác định chi phí đi vay tính vào chi phí SXKD hoặc vốn hóa theo từng kỳ. Trường hợp trả lãi khi đáo hạn trái phiếu thì định kỳ doanh nghiệp phải tính lãi trái phiếu phải trả từng kỳ để ghi nhận vào chi phí sản xuất, kinh doanh hoặc vốn hóa vào giá trị của tài sản dở dang. 5. Khi lập báo cáo tài chính, trên Bảng cân đối kế tóan trong phần nợ phải trả thì chỉ tiêu trái phiếu phát hành được phản ánh trên cơ sở thuần (xác định bằng trị giá trái phiếu theo mệnh giá trừ (-) chiết khấu trái phiếu cộng (+) phụ trội trái phiếu). Kết cấu và nội dung phản ánh của Tài khỏan 343 - Trái phiếu phát hành Bên Nợ: Thanh tóan trái phiếu khi đáo hạn; Chiết khấu trái phiếu phát sinh trong kỳ; Phân bổ phụ trội trái phiếu trong kỳ. Bên Có: Trị giá trái phiếu phát hành theo mệnh giá trong kỳ; Phân bổ chiết khấu trái phiếu trong kỳ; Phụ trội trái phiếu phát sinh trong kỳ. Số dư bên Có: Trị giá khỏan nợ vay do phát hành trái phiếu đến thời điểm cuối kỳ. Tài khỏan này có 3 Tài khỏan cấp 2: TK 3431 - Mệnh giá trái phiếu TK 3432 - Chiết khấu trái phiếu TK 3433 - Phụ trội trái phiếu Tài khỏan 3431 - Mệnh giá trái phiếu: Tài khỏan này dùng để phản ánh trị giá trái phiếu phát hành theo mệnh giá khi doanh nghiệp đi vay bằng hình thức phát hành trái phiếu và việc thanh tóan trái phiếu đáo hạn trong kỳ. Kết cấu và nội dung phản ánh của Tài khỏan 3431 - Mệnh giá trái phiếu Bên Nợ: Thanh tóan trái phiếu khi đáo hạn. Bên Có: Trị giá trái phiếu phát hành theo mệnh giá trong kỳ. Số dư bên Có: Trị giá trái phiếu đã phát hành theo mệnh giá cuối kỳ. Tài khỏan 3432 - Chiết khấu trái phiếu: Tài khỏan này dùng để phản ánh chiết khấu trái phiếu phát sinh khi doanh nghiệp đi vay bằng hình thức phát hành trái phiếu có chiết khấu và việc phân bổ chiết khấu trái phiếu trong kỳ. Kết cấu và nội dung phản ánh của TK 3432 - Chiết khấu trái phiếu Bên Nợ: Chiết khấu trái phiếu phát sinh trong kỳ. Bên Có: Phân bổ chiết khấu trái phiếu trong kỳ. Số dư bên Nợ: Chiết khấu trái phiếu chưa phân bổ cuối kỳ. Tài khỏan 3433 - Phụ trội trái phiếu: Tài khỏan này dùng để phản ánh phụ trội trái phiếu phát sinh khi doanh nghiệp đi vay bằng hình thức phát hành trái phiếu có chiết khấu và việc phân bổ phụ trội trái phiếu trong kỳ. Kết cấu và nội dung phản ánh của TK 3433 - Phụ trội trái phiếu Bên Nợ: Phân bổ phụ trội trái phiếu trong kỳ. Bên Có: Phụ trội trái phiếu phát sinh trong kỳ. Số dư bên Có: Phụ trội trái phiếu chưa phân bổ cuối kỳ. 2.3. Kế tóan trường hợp phát hành trái phiếu theo mệnh giá a) Phản ánh số tiền thu về phát hành trái phiếu, ghi: Nợ các TK 111, 112 (Số tiền thu về bán trái phiếu) Có TK 3431 - Mệnh giá trái phiếu. b) Nếu trả lãi trái phiếu định kỳ, khi trả lãi tính vào chi phí SXKD hoặc vốn hóa, ghi: Nợ TK 635 - Chi phí tài chính (Nếu tính vào chi phí tài chính trong kỳ) Nợ TK 241 - Xây dựng cơ bản dở dang (Nếu được vốn hóa vào giá trị tài sản đầu tư xây dựng dở dang) Nợ TK 627 - Chi phí sản xuất chung (Nếu được vốn hóa vào giá trị tài sản sản xuất dở dang) Có các TK 111, 112 (Số tiền trả lãi trái phiếu trong kỳ). c) Nếu trả lãi trái phiếu sau (khi trái phiếu đáo hạn), từng kỳ doanh nghiệp phải tính trước chi phí lãi vay phải trả trong kỳ vào chi phí SXKD hoặc vốn hóa, ghi: Nợ TK 635 – Chi phí tài chính (Nếu tính vào chi phí tài chính trong kỳ) Nợ các TK 241, 627 (Nếu được vốn hóa vào giá trị tài sản dở dang) Có TK 335 - Chi phí phải trả (Phần lãi trái phiếu phải trả trong kỳ). - Cuối thời hạn của trái phiếu, doanh nghiệp thanh tóan gốc và lãi trái phiếu cho người mua trái phiếu, ghi: Nợ TK 335 - Chi phí phải trả (Tổng số tiền lãi trái phiếu) Nợ TK 3431 - Mệnh giá trái phiếu Có các TK 111, 112,... d) Trường hợp trả trước lãi trái phiếu ngay khi phát hành, chi phí lãi vay được phản ánh vào bên Nợ TK 242 (Chi tiết lãi trái phiếu trả trước), sau đó phân bổ dần vào các đối tượng chịu chi phí. - Tại thời điểm phát hành trái phiếu, ghi: Nợ các TK 111, 112 (Tổng số tiền thực thu) Nợ TK 242 (Chi tiết lãi trái phiếu trả trước) Có TK 3431 - Mệnh giá trái phiếu. - Định kỳ, phân bổ lãi trái phiếu trả trước vào chi phí đi vay từng kỳ, ghi: Nợ TK 635 - Chi phí tài chính (Nếu tính vào chi phí tài chính trong kỳ) Nợ TK 241- Xây dựng cơ bản dở dang (Nếu được vốn hóa vào giá trị tài sản đầu tư xây dựng dở dang) Nợ TK 627 - Chi phí sản xuất chung (Nếu được vốn hóa vào giá trị tài sản sản xuất dở dang) Có TK 242 - Chi phí trả trước dài hạn (Chi tiết lãi trái phiếu trả trước) (Số lãi trái phiếu phân bổ trong kỳ). đ) Chi phí phát hành trái phiếu: - Nếu chi phí phát hành trái phiếu có giá trị nhỏ, tính ngay vào chi phí trong kỳ, ghi: Nợ TK 635 - Chi phí tài chính Có các TK 111, 112,... - Nếu chi phí phát hành trái phiếu có giá trị lớn, phải phân bổ dần, ghi: Nợ TK 242 - Chi phí trả trước dài hạn (Chi tiết chi phí phát hành trái phiếu) Có các TK 111, 112, ... Định kỳ, phân bổ chi phí phát hành trái phiếu, ghi: Nợ các TK 635, 241,627 (Phần phân bổ chi phí phát hành trái phiếu trong kỳ) Có TK 242 - Chi phí trả trước dài hạn (Chi tiết chi phí phát hành trái phiếu). e) Thanh tóan trái phiếu khi đáo hạn, ghi: Nợ TK 3431 - Mệnh giá trái phiếu Có các TK 111, 112,... 2.4. Kế tóan phát hành trái phiếu có chiết khấu a) Phản ánh số tiền thực thu về phát hành trái phiếu, ghi: Nợ các TK 111, 112 (Số tiền thu về bán trái phiếu) Nợ TK 3432 - Chiết khấu trái phiếu (Chênh lệch giữa số tiền thu về bán trái phiếu nhỏ hơn mệnh giá trái phiếu) Có TK 3431 - Mệnh giá trái phiếu. b) Trường hợp trả lãi định kỳ, khi trả lãi vay tính vào chi phí SXKD hoặc vốn hóa, ghi: Nợ TK 635 - Chi phí tài chính (Nếu tính vào chi phí tài chính trong kỳ) Nợ TK 241 - Xây dựng cơ bản dở dang (Nếu được vốn hóa vào giá trị tài sản đầu tư xây dựng dở dang) Nợ TK 627 - Chi phí sản xuất chung (Nếu được vốn hóa vào giá trị tài sản sản xuất dở dang) Có các TK 111, 112 (Số tiền trả lãi trái phiếu trong kỳ) Có TK 3432 - Chiết khấu trái phiếu (Số phân bổ chiết khấu trái phiếu từng kỳ). c) Trường hợp trả lãi sau (khi trái phiếu đáo hạn): - Từng kỳ doanh nghiệp phải tính trước chi phí lãi vay phải trả trong kỳ, ghi: Nợ TK 635 - Chi phí tài chính (Nếu tính vào chi phí tài chính trong kỳ) Nợ các TK 241, 627 (Nếu được vốn hóa vào giá trị tài sản dở dang) Có TK 335 - Chi phí phải trả (Phần lãi trái phiếu phải trả trong kỳ) Có TK 3432- Chiết khấu trái phiếu (Số phân bổ chiết khấu trái phiếu trong kỳ). - Cuối thời hạn của trái phiếu, doanh nghiệp phải thanh tóan gốc và lãi trái phiếu cho người mua trái phiếu, ghi: Nợ TK 335 - Chi phí phải trả (Tổng số tiền lãi trái phiếu) Nợ TK 3431 - Mệnh giá trái phiếu Có các TK 111, 112,... d) Trường hợp trả trước lãi trái phiếu ngay khi phát hành, chi phí lãi vay được phản ánh vào bên Nợ TK 242 (Chi tiết lãi trái phiếu trả trước), sau đó phân bổ dần vào các đối tượng ghi nhận chi phí. - Khi phát hành trái phiếu, ghi: Nợ các TK 111, 112 (Tổng số tiền thực thu) Nợ TK 3432 - Chiết khấu trái phiếu Nợ TK 242 (Chi tiết lãi trái phiếu trả trước) (Số tiền lãi trái phiếu trả trước) Có TK 3431 - Mệnh giá trái phiếu. - Định kỳ tính chi phí lãi vay vào chi phí SXKD trong kỳ, hoặc vốn hóa, ghi: Nợ TK 635- Chi phí tài chính (Nếu tính vào chi phí tài chính trong kỳ) Nợ TK 241- Xây dựng cơ bản dở dang (Nếu được vốn hóa vào giá trị tài sản đầu tư, xây dựng dở dang) Nợ TK 627 - Chi phí sản xuất chung (Nếu được vốn hóa tính vào giá trị tài sản sản xuất dở dang) Có TK 242 (Chi tiết lãi trái phiếu trả trước) (Số lãi trái phiếu phân bổ trong kỳ) Có TK 3432- Chiết khấu trái phiếu (Số phân bổ chiết khấu trái phiếu từng kỳ). đ) Thanh tóan trái phiếu khi đáo hạn, ghi: Nợ TK 3431 - Mệnh giá trái phiếu Có các TK 111, 112,... e) Kế tóan chi phí phát hành trái phiếu được thực hiện theo điểm 2.3(đ) mục B phần IV Thông tư này. 2.5. Kế tóan phát hành trái phiếu có phụ trội a) Phản ánh số tiền thực thu về phát hành trái phiếu: Nợ các TK 111, 112 (Số tiền thu về bán trái phiếu) Có TK 3433 - Phụ trội trái phiếu (Chênh lệch giữa số tiền thực thu về bán trái phiếu lớn hơn mệnh giá trái phiếu) Có TK 3431 - Mệnh giá trái phiếu. b) Trường hợp trả lãi định kỳ: - Khi trả lãi tính vào chi phí SXKD hoặc vốn hóa, ghi: Nợ TK 635- Chi phí tài chính (Nếu được tính vào chi phí tài chính trong kỳ) Nợ TK 241- Xây dựng cơ bản dở dang (Nếu được vốn hóa vào giá trị tài sản đầu tư, xây dựng dở dang) Nợ TK 627- Chi phí sản xuất chung (Nếu được vốn hóa vào giá trị tài sản sản xuất dở dang) Có các TK 111, 112 (Số tiền trả lãi trái phiếu trong kỳ). - Đồng thời phân bổ dần phụ trội trái phiếu để ghi giảm chi phí đi vay từng kỳ, ghi: Nợ TK 3433 - Phụ trội trái phiếu (số phân bổ dần phụ trội trái phiếu từng kỳ) Có các TK 635, 241, 627. c) Trường hợp trả lãi sau (khi trái phiếu đáo hạn), từng kỳ doanh nghiệp phải ghi nhận trước chi phí lãi vay phải trả trong kỳ. - Khi tính chi phí lãi vay cho các đối tượng ghi nhận chi phí đi vay trong kỳ, ghi: Nợ các TK 635, 241, 627 Có TK 335 - Chi phí phải trả (Phần lãi trái phiếu phải trả trong kỳ). - Đồng thời phân bổ dần phụ trội trái phiếu để ghi giảm chi phí đi vay từng kỳ, ghi: Nợ TK 3433 - Phụ trội trái phiếu Có các TK 635, 241, 627. - Cuối thời hạn của trái phiếu, doanh nghiệp phải thanh tóan gốc và lãi trái phiếu cho người có trái phiếu, ghi: Nợ TK 335 - Chi phí phải trả (Tổng số tiền lãi trái phiếu) Nợ TK 3431 - Mệnh giá trái phiếu Có các TK 111, 112,... d) Trường hợp trả trước lãi trái phiếu ngay khi phát hành, chi phí lãi vay được phản ánh vào bên Nợ TK 242 (Chi tiết lãi trái phiếu trả trước), sau đó phân bổ dần vào các đối tượng chịu chi phí. - Khi phát hành trái phiếu, ghi: Nợ các TK 111, 112 (Tổng số tiền thực thu) Nợ TK 242 (Chi tiết lãi trái phiếu trả trước) (Số tiền lãi trái phiếu trả trước) Có TK 3433 - Phụ trội trái phiếu Có TK 3431 - Mệnh giá trái phiếu. - Định kỳ, tính chi phí lãi vay cho các đối tượng ghi nhận chi phí đi vay trong kỳ, ghi: Nợ TK 635- Chi phí tài chính (Nếu được tính vào chi phí tài chính trong kỳ) Nợ TK 241- Xây dựng cơ bản dở dang (Nếu được vốn hóa vào giá trị tài sản đầu tư, xây dựng dở dang) Nợ TK 627 - Chi phí sản xuất chung (Nếu được vốn hóa vào giá trị tài sản sản xuất dở dang) Có TK 242 (Chi tiết lãi trái phiếu trả trước) (Số lãi trái phiếu phân bổ trong kỳ). - Đồng thời phân bổ dần phụ trội trái phiếu ghi giảm chi phí đi vay từng kỳ, ghi: Nợ TK 3433 - Phụ trội trái phiếu (Số phân bổ phụ trội trái phiếu từng kỳ) Có các TK 635, 241, 627. đ) Kế tóan chi phí phát hành trái phiếu được thực hiện theo điểm 2.3(đ) Mục B – Phần IV Thông tư này.. V. HƯỚNG DẪN KẾ TÓAN CHUẨN MỰC "BÁO CÁO LƯU CHUYỂN TIỀN TỆ" 1. Trách nhiệm lập Báo cáo lưu chuyển tiền tệ - Tất cả các doanh nghiệp thuộc các ngành, các thành phần kinh tế đều phải lập Báo cáo lưu chuyển tiền tệ theo quy định của Chuẩn mực kế tóan số 24 "Báo cáo lưu chuyển tiền tệ" và hướng dẫn tại Thông tư này. - Riêng đối với các doanh nghiệp là ngân hàng, tổ chức tín dụng và tổ chức tài chính khác, việc lập Báo cáo lưu chuyển tiền tệ được hướng dẫn trong một văn bản riêng. 2. Thời hạn lập và gửi Báo cáo lưu chuyển tiền tệ Thời hạn lập và gửi Báo cáo lưu chuyển tiền tệ được thực hiện theo quy định hiện hành của Chế độ Báo cáo tài chính ban hành theo Quyết định số 167/2000/QĐ-BTC ngày 25/10/2000 của Bộ trưởng Bộ Tài chính. 3. Nguyên tắc lập và trình bày Báo cáo lưu chuyển tiền tệ 3.1. Các khỏan đầu tư ngắn hạn được coi là tương đương tiền trình bày trên báo cáo lưu chuyển tiền tệ chỉ bao gồm các khỏan đầu tư ngắn hạn có thời hạn thu hồi hoặc đáo hạn không quá 3 tháng kể từ ngày mua khỏan đầu tư đó. Ví dụ, kỳ phiếu ngân hàng, tín phiếu kho bạc, chứng chỉ tiền gửi… có thời hạn thu hồi hoặc đáo hạn không quá 3 tháng kể từ ngày mua. 3.2. Doanh nghiệp phải trình bày các luồng tiền trên Báo cáo lưu chuyển tiền tệ theo ba lọai họat động: Họat động kinh doanh, họat động đầu tư và họat động tài chính theo quy định của chuẩn mực "Báo cáo lưu chuyển tiền tệ": + Luồng tiền từ họat động kinh doanh là luồng tiền phát sinh từ các họat động tạo ra doanh thu chủ yếu của doanh nghiệp và các họat động khác không phải là các họat động đầu tư hay họat động tài chính; + Luồng tiền từ họat động đầu tư là luồng tiền phát sinh từ các họat động mua sắm, xây dựng, thanh lý, nhượng bán các tài sản dài hạn và các khỏan đầu tư khác không thuộc các khỏan tương đương tiền; + Luồng tiền từ họat động tài chính là luồng tiền phát sinh từ các họat động tạo ra các thay đổi về quy mô và kết cấu của vốn chủ sở hữu và vốn vay của doanh nghiệp. 3.3. Doanh nghiệp được trình bày luồng tiền từ các họat động kinh doanh, họat động đầu tư và họat động tài chính theo cách thức phù hợp nhất với đặc điểm kinh doanh của doanh nghiệp. 3.4. Các luồng tiền phát sinh từ các họat động kinh doanh, họat động đầu tư và họat động tài chính sau đây được báo cáo trên cơ sở thuần: + Thu tiền và chi trả tiền hộ khách hàng như tiền thuê thu hộ, chi hộ và trả lại cho chủ sở hữu tài sản; Các qũy đầu tư giữ cho khách hàng...; + Thu tiền và chi tiền đối với các khỏan có vòng quay nhanh, thời gian đáo hạn ngắn như: Mua, bán ngọai tệ; Mua, bán các khỏan đầu tư; Các khỏan đi vay hoặc cho vay ngắn hạn khác có thời hạn thanh tóan không quá 3 tháng. 3.5. Các luồng tiền phát sinh từ các giao dịch bằng ngọai tệ phải được quy đổi ra đồng tiền chính thức trong ghi sổ kế tóan và lập báo cáo tài chính theo tỷ giá hối đóai tại thời điểm phát sinh giao dịch. Báo cáo lưu chuyển tiền tệ của các tổ chức họat động ở nước ngòai phải được quy đổi ra đồng tiền ghi sổ kế tóan và lập báo cáo tài chính của công ty mẹ theo tỷ giá thực tế tại ngày lập Báo cáo lưu chuyển tiền tệ. 3.6. Các giao dịch về đầu tư và tài chính không trực tiếp sử dụng tiền hay các khỏan tương đương tiền không được trình bày trong Báo cáo lưu chuyển tiền tệ, Ví dụ: (a) Việc mua tài sản bằng cách nhận các khỏan nợ liên quan trực tiếp hoặc thông qua nghiệp vụ cho thuê tài chính; (b) Việc mua một doanh nghiệp thông qua phát hành cổ phiếu; (c) Việc chuyển nợ thành vốn chủ sở hữu. 3.7. Các khỏan mục tiền và tương đương tiền đầu kỳ và cuối kỳ, ảnh hưởng của thay đổi tỷ giá hối đóai quy đổi tiền và các khỏan tương đương tiền bằng ngọai tệ hiện có cuối kỳ phải được trình bày thành các chỉ tiêu riêng biệt trên Báo cáo lưu chuyển tiền tệ để đối chiếu số liệu với các khỏan mục tương ứng trên Bảng Cân đối kế tóan. 3.8. Doanh nghiệp phải trình bày giá trị và lý do của các khỏan tiền và tương đương tiền có số dư cuối kỳ lớn do doanh nghiệp nắm giữ nhưng không được sử dụng do có sự hạn chế của pháp luật hoặc các ràng buộc khác mà doanh nghiệp phải thực hiện. 4. Căn cứ lập Báo cáo lưu chuyển tiền tệ Việc lập Báo cáo lưu chuyển tiền tệ được căn cứ vào: - Bảng Cân đối kế tóan; - Báo cáo kết quả họat động kinh doanh; - Thuyết minh báo cáo tài chính; - Báo cáo lưu chuyển tiền tệ kỳ trước; - Các tài liệu kế tóan khác, như: Sổ kế tóan tổng hợp, sổ kế tóan chi tiết các Tài khỏan “Tiền mặt”, “Tiền gửi Ngân hàng”, “Tiền đang chuyển”; Sổ kế tóan tổng hợp và sổ kế tóan chi tiết của các Tài khỏan liên quan khác, bảng tính và phân bổ khấu hao TSCĐ và các tài liệu kế tóan chi tiết khác... 5. Yêu cầu về mở và ghi sổ kế tóan phục vụ lập Báo cáo lưu chuyển tiền tệ - Sổ kế tóan chi tiết các Tài khỏan phải thu, phải trả phải được mở chi tiết theo 3 lọai họat động: Họat động kinh doanh, họat động đầu tư và họat động tài chính. - Đối với sổ kế tóan chi tiết các Tài khỏan "Tiền mặt", "Tiền gửi Ngân hàng", "Tiền đang chuyển" phải mở chi tiết theo 3 lọai họat động: Họat động kinh doanh, họat động đầu tư và họat động tài chính để làm căn cứ đối chiếu. Ví dụ, đối với khỏan tiền trả ngân hàng về gốc và lãi vay, kế tóan phải phản ánh riêng số tiền trả lãi vay và số tiền trả gốc vay trên sổ kế tóan chi tiết. - Tại thời điểm cuối niên độ kế tóan, khi lập Báo cáo lưu chuyển tiền tệ, doanh nghiệp phải xác định các khỏan đầu tư ngắn hạn có thời hạn thu hồi hoặc đáo hạn không quá 3 tháng kể từ ngày mua thỏa mãn định nghĩa được coi là tương đương tiền phù hợp với quy định của Chuẩn mực "Báo cáo lưu chuyển tiền tệ" để lọai trừ ra khỏi các khỏan mục liên quan đến họat động đầu tư ngắn hạn. Giá trị của các khỏan tương đương tiền được cộng (+) vào chỉ tiêu “Tiền và các khỏan tương đương tiền cuối kỳ” trên Báo cáo lưu chuyển tiền tệ. - Đối với các khỏan đầu tư chứng khóan và công cụ nợ không được coi là tương đương tiền, kế tóan phải căn cứ vào mục đích đầu tư để lập bảng kê chi tiết xác định các khỏan đầu tư chứng khóan và công cụ nợ phục vụ cho mục đích thương mại (mua vào để bán) và phục vụ cho mục đích nắm giữ đầu tư để thu lãi. 6. Phương pháp lập Báo cáo lưu chuyển tiền tệ 6.1. Lập báo cáo các chỉ tiêu luồng tiền từ họat động kinh doanh Luồng tiền từ họat động kinh doanh được lập và trình bày trong Báo cáo lưu chuyển tiền tệ theo một trong hai phương pháp sau: Phương pháp trực tiếp và phương pháp gián tiếp. 6.1.1. Lập báo cáo các chỉ tiêu luồng tiền từ họat động kinh doanh theo phương pháp trực tiếp - Nguyên tắc lập: Theo phương pháp trực tiếp, các luồng tiền vào và luồng tiền ra từ họat động kinh doanh được xác định và trình bày trong Báo cáo lưu chuyển tiền tệ bằng cách phân tích và tổng hợp trực tiếp các khỏan tiền thu vào và chi ra theo từng nội dung thu, chi từ các sổ kế tóan tổng hợp và chi tiết của doanh nghiệp. - Cơ sở lập: + Bảng Cân đối kế tóan; + Thuyết minh báo cáo tài chính; + Sổ kế tóan các Tài khỏan "Tiền mặt", "Tiền gửi Ngân hàng", "Tiền đang chuyển"; + Sổ kế tóan Tài khỏan "Đầu tư chứng khóan ngắn hạn"; + Sổ kế tóan các Tài khỏan phải thu, các Tài khỏan phải trả; + Sổ kế tóan các Tài khỏan có liên quan khác; + Báo cáo lưu chuyển tiền tệ kỳ trước. - Phương pháp lập các chỉ tiêu cụ thể (Xem Phụ lục số 03) (1) Tiền thu từ bán hàng, cung cấp dịch vụ và doanh thu khác - Mã số 01 Chỉ tiêu này được lập căn cứ vào tổng số tiền đã thu (tổng giá thanh tóan) trong kỳ do bán hàng hóa, thành phẩm, cung cấp dịch vụ, tiền bản quyền, phí, hoa hồng và các khỏan doanh thu khác (như bán chứng khóan vì mục đích thương mại) (nếu có), trừ các khỏan doanh thu được xác định là luồng tiền từ họat động đầu tư, kể cả các khỏan tiền đã thu từ các khỏan nợ phải thu liên quan đến các giao dịch bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ và doanh thu khác phát sinh từ các kỳ trước nhưng kỳ này mới thu được tiền và số tiền ứng trước của người mua hàng hóa, dịch vụ. Số liệu để ghi vào chỉ tiêu này được lấy từ sổ kế tóan các Tài khỏan "Tiền mặt", "Tiền gửi Ngân hàng" (phần thu tiền), sổ kế tóan các tài khỏan phải trả (Tiền thu từ bán hàng, cung cấp dịch vụ chuyển trả ngay các khỏan công nợ) trong kỳ báo cáo sau khi đối chiếu với sổ kế tóan các Tài khỏan "Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ" (Bán hàng, cung cấp dịch vụ thu tiền ngay) và sổ kế tóan Tài khỏan "Phải thu của khách hàng" (Bán hàng, cung cấp dịch vụ và doanh thu khác phát sinh từ các kỳ trước, đã thu được tiền trong kỳ này) hoặc số tiền ứng trước trong kỳ của người mua sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ, sổ kế tóan Tài khỏan "Đầu tư chứng khóan ngắn hạn" và Tài khỏan “Doanh thu họat động tài chính” (Bán chứng khóan vì mục đích thương mại thu tiền ngay). (2) Tiền trả cho người cung cấp hàng hóa, dịch vụ - Mã số 02 Chỉ tiêu này được lập căn cứ vào tổng số tiền đã trả (tổng giá thanh tóan) trong kỳ cho người cung cấp hàng hóa, dịch vụ, chi mua chứng khóan vì mục đích thương mại (nếu có), kể cả số tiền đã trả cho các khỏan nợ phải trả liên quan đến giao dịch mua hàng hóa, dịch vụ phát sinh từ các kỳ trước nhưng kỳ này mới trả tiền và số tiền chi ứng trước cho người cung cấp hàng hóa, dịch vụ. Số liệu để ghi vào chỉ tiêu này được lấy từ sổ kế tóan các Tài khỏan "Tiền mặt", "Tiền gửi Ngân hàng" và "Tiền đang chuyển" (phần chi tiền), sổ kế tóan Tài khỏan “Phải thu của khách hàng” (phần chi tiền từ thu các khỏan phải thu của khách hàng), sổ kế tóan Tài khỏan “Vay ngắn hạn” (Phần chi tiền từ tiền vay ngắn hạn nhận được chuyển trả ngay cho người bán) trong kỳ báo cáo, sau khi đối chiếu với sổ kế tóan Tài khỏan "Phải trả cho người bán", sổ kế tóan các Tài khỏan hàng tồn kho và các Tài khỏan có liên quan khác, chi tiết phần đã trả bằng tiền trong kỳ báo cáo, sổ kế tóan các Tài khỏan "Đầu tư chứng khóan ngắn hạn" (Chi mua chứng khóan vì mục đích thương mại). Chỉ tiêu này được ghi bằng số âm dưới hình thức ghi trong ngoặc đơn ( ***). (3) Tiền trả cho người lao động - Mã số 03 Chỉ tiêu này được lập căn cứ vào tổng số tiền đã trả cho người lao động trong kỳ báo cáo về tiền lương, tiền công, phụ cấp, tiền thưởng... do doanh nghiệp đã thanh tóan hoặc tạm ứng. Số liệu để ghi vào chỉ tiêu này được lấy từ sổ kế tóan các Tài khỏan "Tiền mặt", "Tiền gửi Ngân hàng" (phần chi tiền) trong kỳ báo cáo, sau khi đối chiếu với sổ kế tóan Tài khỏan "Phải trả công nhân viên" - phần đã trả bằng tiền trong kỳ báo cáo. Chỉ tiêu này được ghi bằng số âm dưới hình thức ghi trong ngoặc đơn ( ***). (4) Tiền lãi vay đã trả - Mã số 04 Chỉ tiêu này được lập căn cứ vào tổng số tiền lãi vay đã trả trong kỳ báo cáo, bao gồm tiền lãi vay phát sinh trong kỳ và trả ngay kỳ này, tiền lãi vay phải trả phát sinh từ các kỳ trước và đã trả trong kỳ này, lãi tiền vay trả trước trong kỳ này. Số liệu để ghi vào chỉ tiêu này được lấy từ sổ kế tóan các Tài khỏan "Tiền mặt", "Tiền gửi Ngân hàng" và "Tiền đang chuyển", sổ kế tóan Tài khỏan “Phải thu của khách hàng” (phần tiền trả lãi vay từ tiền thu các khỏan phải thu của khách hàng) trong kỳ báo cáo, sau khi đối chiếu với sổ kế tóan Tài khỏan "Chi phí phải trả" (theo dõi số tiền lãi vay phải trả) và các Tài khỏan liên quan khác. Chỉ tiêu này được ghi bằng số âm dưới hình thức ghi trong ngoặc đơn (***). (5) Tiền đã nộp thuế TNDN - Mã số 05 Chỉ tiêu này được lập căn cứ vào tổng số tiền đã nộp thuế TNDN cho Nhà nước trong kỳ báo cáo, bao gồm số tiền thuế TNDN đã nộp của kỳ này, số thuế TNDN còn nợ từ các kỳ trước đã nộp trong kỳ này và số thuế TNDN nộp trước (nếu có). Số liệu để ghi vào chỉ tiêu này được lấy từ sổ kế tóan các Tài khỏan "Tiền mặt", "Tiền gửi Ngân hàng" và "Tiền đang chuyển" (phần chi tiền), sổ kế tóan Tài khỏan “Phải thu của khách hàng” (phần tiền nộp thuế TNDN từ tiền thu các khỏan phải thu của khách hàng) trong kỳ báo cáo, sau khi đối chiếu với sổ kế tóan Tài khỏan "Thuế và các khỏan phải nộp Nhà nước" (phần thuế TNDN đã nộp trong kỳ báo cáo). Chỉ tiêu này được ghi bằng số âm dưới hình thức ghi trong ngoặc đơn ( ***). (6) Tiền thu khác từ họat động kinh doanh - Mã số 06 Chỉ tiêu này được lập căn cứ vào tổng số tiền đã thu từ các khỏan khác từ họat động kinh doanh, ngòai khỏan tiền thu được phản ánh ở Mã số 01, như: Tiền thu từ khỏan thu nhập khác (tiền thu về được bồi thường, được phạt, tiền thưởng, và các khỏan tiền thu khác...); Tiền đã thu do được hòan thuế; Tiền thu được do nhận ký qũy, ký cược; Tiền thu hồi các khỏan đưa đi ký cược, ký qũy; Tiền thu từ nguồn kinh phí sự nghiệp, dự án (nếu có); Tiền được các tổ chức, cá nhân bên ngòai thưởng, hỗ trợ ghi tăng các qũy của doanh nghiệp; Tiền nhận được ghi tăng các qũy do cấp trên cấp hoặc cấp dưới nộp... Số liệu để ghi vào chỉ tiêu này lấy từ sổ kế tóan các Tài khỏan "Tiền mặt", "Tiền gửi Ngân hàng" sau khi đối chiếu với sổ kế tóan các Tài khỏan "Thu nhập khác", Tài khỏan "Thuế GTGT được khấu trừ" và sổ kế tóan các Tài khỏan khác có liên quan trong kỳ báo cáo. (7) Tiền chi khác từ họat động kinh doanh - Mã số 07 Chỉ tiêu này được lập căn cứ vào tổng số tiền đã chi về các khỏan khác, ngòai các khỏan tiền chi liên quan đến họat động sản xuất, kinh doanh trong kỳ báo cáo được phản ánh ở Mã số 02, 03, 04, 05, như: Tiền chi bồi thường, bị phạt và các khỏan chi phí khác; Tiền nộp các lọai thuế (không bao gồm thuế TNDN); Tiền nộp các lọai phí, lệ phí, tiền thuê đất; Tiền chi đưa đi ký cược, ký qũy; Tiền trả lại các khỏan nhận ký cược, ký qũy; Tiền chi từ qũy khen thưởng, phúc lợi; Tiền chi từ nguồn kinh phí sự nghiệp, kinh phí dự án; Tiền chi nộp các qũy lên cấp trên hoặc cấp cho cấp dưới,... Số liệu để ghi vào chỉ tiêu này lấy từ sổ kế tóan các Tài khỏan "Tiền mặt", "Tiền gửi Ngân hàng" và "Tiền đang chuyển" trong kỳ báo cáo, sau khi đối chiếu với sổ kế tóan các Tài khỏan "Chi phí khác", "Thuế và các khỏan phải nộp Nhà nước", "Chi sự nghiệp" và các Tài khỏan liên quan khác. Chỉ tiêu này được ghi bằng số âm dưới hình thức ghi trong ngoặc đơn ( ***). (8) Lưu chuyển tiền thuần từ họat động kinh doanh - Mã số 20 Chỉ tiêu “Lưu chuyển tiền thuần từ họat động kinh doanh” phản ánh chênh lệch giữa tổng số tiền thu vào với tổng số tiền chi ra từ họat động kinh doanh trong kỳ báo cáo. Số liệu để ghi vào chỉ tiêu này được tính bằng tổng cộng số liệu các chỉ tiêu từ Mã số 01 đến Mã số 07. Nếu số liệu chỉ tiêu này là số âm thì ghi trong ngoặc đơn (***). Mã số 20 = Mã số 01 + Mã số 02 + Mã số 03 + Mã số 04 + Mã số 05 + Mã số 06 + Mã số 07 6.1.2. Lập báo cáo các chỉ tiêu luồng tiền từ họat động kinh doanh theo phương pháp gián tiếp - Nguyên tắc lập: Theo phương pháp gián tiếp, các luồng tiền vào và các luồng tiền ra từ họat động kinh doanh được tính và xác định trước hết bằng cách điều chỉnh lợi nhuận trước thuế TNDN của họat động kinh doanh khỏi ảnh hưởng của các khỏan mục không phải bằng tiền, các thay đổi trong kỳ của hàng tồn kho, các khỏan phải thu, phải trả từ họat động kinh doanh và các khỏan mà ảnh hưởng về tiền của chúng là luồng tiền từ họat động đầu tư, gồm: + Các khỏan chi phí không bằng tiền, như: Khấu hao TSCĐ, dự phòng...; + Các khỏan lãi, lỗ không phải bằng tiền, như: Lãi, lỗ chênh lệch tỷ giá hối đóai chưa thực hiện...; + Các khỏan lãi, lỗ được phân lọai là luồng tiền từ họat động đầu tư, như: Lãi, lỗ về thanh lý, nhượng bán TSCĐ và bất động sản đầu tư, tiền lãi cho vay, lãi tiền gửi, cổ tức và lợi nhuận được chia...; + Chi phí lãi vay đã ghi nhận vào Báo cáo kết quả họat động kinh doanh trong kỳ. Luồng tiền từ họat động kinh doanh được điều chỉnh tiếp tục với sự thay đổi vốn lưu động, chi phí trả trước dài hạn và các khỏan thu, chi khác từ họat động kinh doanh, như: + Các thay đổi trong kỳ báo cáo của khỏan mục hàng tồn kho, các khỏan phải thu, các khỏan phải trả từ họat động kinh doanh; + Các thay đổi của chi phí trả trước; + Lãi tiền vay đã trả; + Thuế TNDN đã nộp; + Tiền thu khác từ họat động kinh doanh; + Tiền chi khác từ họat động kinh doanh; - Cơ sở lập: + Bảng Cân đối kế tóan; + Báo cáo kết quả họat động kinh doanh; + Thuyết minh báo cáo tài chính; + Sổ kế tóan các Tài khỏan "Tiền mặt", "Tiền gửi Ngân hàng" và "Tiền đang chuyển"; + Sổ kế tóan các Tài khỏan hàng tồn kho, các Tài khỏan phải thu, các Tài khỏan phải trả liên quan đến họat động kinh doanh; + Sổ kế tóan các Tài khỏan khác có liên quan; + Bảng tính và phân bổ khấu hao TSCĐ; + Báo cáo lưu chuyển tiền tệ kỳ trước. - Phương pháp lập các chỉ tiêu cụ thể (Xem Phụ lục số 03) (1) Lợi nhuận trước thuế - Mã số 01 Chỉ tiêu này được lấy từ chỉ tiêu tổng lợi nhuận trước thuế (Mã số 50) trên Báo cáo kết quả họat động kinh doanh trong kỳ báo cáo. Nếu số liệu này là số âm (trường hợp lỗ), thì ghi trong ngoặc đơn (***). (2) Điều chỉnh cho các khỏan Khấu hao TSCĐ - Mã số 02 Chỉ tiêu này phản ánh số khấu hao TSCĐ đã trích được ghi nhận vào Báo cáo kết quả họat động kinh doanh trong kỳ báo cáo. Chỉ tiêu này được lập căn cứ vào số khấu hao TSCĐ đã trích trong kỳ trên Bảng tính và phân bổ khấu hao TSCĐ và sổ kế tóan các Tài khỏan có liên quan. Số liệu chỉ tiêu này được cộng (+) vào số liệu chỉ tiêu "Lợi nhuận trước thuế". Các khỏan dự phòng - Mã số 03 Chỉ tiêu này phản ánh các khỏan dự phòng giảm giá đã lập được ghi nhận vào Báo cáo kết quả họat động kinh doanh trong kỳ báo cáo. Chỉ tiêu này được lập căn cứ vào sổ kế tóan các Tài khỏan "Dự phòng giảm giá hàng tồn kho", "Dự phòng giảm giá đầu tư ngắn hạn", "Dự phòng giảm giá đầu tư dài hạn", "Dự phòng phải thu khó đòi", sau khi đối chiếu với sổ kế tóan các tài khỏan có liên quan. Số liệu chỉ tiêu này được cộng (+) vào số liệu chỉ tiêu "Lợi nhuận trước thuế". Trường hợp các khỏan dự phòng nêu trên được hòan nhập ghi giảm chi phí sản xuất, kinh doanh trong kỳ báo cáo thì được trừ (-) vào chỉ tiêu "Lợi nhuận trước thuế" và được ghi bằng số âm dưới hình thức ghi trong ngoặc đơn (***). Lãi/lỗ chênh lệch tỷ giá hối đóai chưa thực hiện - Mã số 04 Chỉ tiêu này phản ánh lãi (hoặc lỗ) chênh lệch tỷ giá hối đóai chưa thực hiện đã được phản ánh vào lợi nhuận trước thuế trong kỳ báo cáo. Chỉ tiêu này được lập căn cứ vào sổ kế tóan Tài khỏan "Doanh thu họat động tài chính", chi tiết phần lãi chênh lệch tỷ giá hối đóai do đánh giá lại các khỏan mục tiền tệ có gốc ngọai tệ cuối kỳ báo cáo hoặc sổ kế tóan Tài khỏan "Chi phí tài chính", chi tiết phần lỗ chênh lệch tỷ giá hối đóai do đánh giá lại các khỏan mục tiền tệ có gốc ngọai tệ cuối kỳ báo cáo được ghi nhận vào doanh thu họat động tài chính hoặc chi phí tài chính trong kỳ báo cáo. Số liệu chỉ tiêu này được trừ (-) vào số liệu chỉ tiêu "Lợi nhuận trước thuế", nếu có lãi chênh lệch tỷ giá hối đóai chưa thực hiện, hoặc được cộng (+) vào chỉ tiêu trên, nếu có lỗ chênh lệch tỷ giá hối đóai chưa thực hiện. Lãi/lỗ từ họat động đầu tư - Mã số 05 Chỉ tiêu này phản ánh lãi/lỗ phát sinh trong kỳ đã được phản ánh vào lợi nhuận trước thuế nhưng được phân lọai là luồng tiền từ họat động đầu tư, gồm lãi/lỗ từ việc thanh lý TSCĐ và các khỏan đầu tư dài hạn mà doanh nghiệp mua và nắm giữ vì mục đích đầu tư, như: Lãi/lỗ bán bất động sản đầu tư, lãi cho vay, lãi tiền gửi, lãi/lỗ từ việc mua và bán lại các công cụ nợ (Trái phiếu, kỳ phiếu, tín phiếu); Cổ tức và lợi nhuận được chia từ các khỏan đầu tư vốn vào đơn vị khác (không bao gồm lãi/lỗ mua bán chứng khóan vì mục đích thương mại). Chỉ tiêu này được lập căn cứ vào sổ kế tóan các Tài khỏan "Doanh thu họat động tài chính", "Thu nhập khác" và sổ kế tóan các Tài khỏan "Chi phí tài chính", "Chi phí khác", chi tiết phần lãi/lỗ được xác định là luồng tiền từ họat động đầu tư trong kỳ báo cáo. Số liệu chỉ tiêu này được trừ (-) vào số liệu chỉ tiêu "Lợi nhuận trước thuế", nếu có lãi họat động đầu tư và được ghi bằng số âm dưới hình thức ghi trong ngoặc đơn (***) ; hoặc được cộng (+) vào chỉ tiêu trên, nếu có lỗ họat động đầu tư. Chi phí lãi vay - Mã số 06 Chỉ tiêu này phản ánh chi phí lãi vay đã ghi nhận vào Báo cáo kết quả họat động kinh doanh trong kỳ báo cáo. Chỉ tiêu này được lập căn cứ vào sổ kế tóan Tài khỏan 635 "Chi phí tài chính", chi tiết chi phí lãi vay được ghi nhận vào Báo cáo kết quả họat động kinh doanh trong kỳ báo cáo sau khi đối chiếu với sổ kế tóan các Tài khỏan có liên quan, hoặc căn cứ vào chỉ tiêu “Chi phí lãi vay” trong Báo cáo kết quả họat động kinh doanh. Số liệu chỉ tiêu này được cộng vào số liệu chỉ tiêu "Lợi nhuận trước thuế". (3) Lợi nhuận kinh doanh trước những thay đổi vốn lưu động - Mã số 08 Chỉ tiêu này phản ánh luồng tiền được tạo ra từ họat động kinh doanh trong kỳ báo cáo sau khi đã lọai trừ ảnh hưởng của các khỏan mục thu nhập và chi phí không phải bằng tiền. Chỉ tiêu này được lập căn cứ vào lợi nhuận trước thuế TNDN cộng (+) các khỏan điều chỉnh. Mã số 08 = Mã số 01 + Mã số 02 + Mã số 03 + Mã số 04 + Mã số 05 + Mã số 06 Nếu số liệu chỉ tiêu này là số âm thì ghi trong ngoặc đơn (***). Tăng, giảm các khỏan phải thu - Mã số 09 Chỉ tiêu này được lập căn cứ vào tổng các chênh lệch giữa số dư cuối kỳ và số dư đầu kỳ của các Tài khỏan phải thu liên quan đến họat động kinh doanh, như: Tài khỏan "Phải thu của khách hàng" (chi tiết "Phải thu của khách hàng"), Tài khỏan "Phải trả cho người bán" (chi tiết "Trả trước cho người bán"), các Tài khỏan "Phải thu nội bộ", "Phải thu khác", "Thuế GTGT được khấu trừ" và Tài khỏan "Tạm ứng" trong kỳ báo cáo. Chỉ tiêu này không bao gồm các khỏan phải thu liên quan đến họat động đầu tư và họat động tài chính, như: Phải thu về tiền lãi cho vay, phải thu về cổ tức và lợi nhuận được chia, phải thu về thanh lý, nhượng bán TSCĐ, bất động sản đầu tư... Số liệu chỉ tiêu này được cộng (+) vào chỉ tiêu “Lợi nhuận kinh doanh trước những thay đổi vốn lưu động” nếu tổng các số dư cuối kỳ nhỏ hơn tổng các số dư đầu kỳ. Số liệu chỉ tiêu này được trừ (-) vào số liệu chỉ tiêu “Lợi nhuận kinh doanh trước những thay đổi vốn lưu động” nếu tổng các số dư cuối kỳ lớn hơn tổng các số dư đầu kỳ và được ghi bằng số âm dưới hình thức ghi trong ngoặc đơn (***). Tăng, giảm hàng tồn kho - Mã số 10 Chỉ tiêu này được lập căn cứ vào tổng các chênh lệch giữa số dư cuối kỳ và số dư đầu kỳ của các Tài khỏan hàng tồn kho (Không bao gồm số dư của Tài khỏan "Dự phòng giảm giá hàng tồn kho"). Số liệu chỉ tiêu này được cộng (+) vào chỉ tiêu “Lợi nhuận kinh doanh trước những thay đổi vốn lưu động” nếu tổng các số dư cuối kỳ nhỏ hơn tổng các số dư đầu kỳ. Số liệu chỉ tiêu này được trừ (-) vào chỉ tiêu “Lợi nhuận kinh doanh trước những thay đổi vốn lưu động” nếu tổng các số dư cuối kỳ lớn hơn tổng các số dư đầu kỳ và được ghi bằng số âm dưới hình thức ghi trong ngoặc đơn (***). Tăng, giảm các khỏan phải trả - Mã số 11 Chỉ tiêu này được lập căn cứ vào tổng các chênh lệch giữa số dư cuối kỳ với số dư đầu kỳ của các Tài khỏan nợ phải trả liên quan đến họat động kinh doanh, như: Tài khỏan "Phải trả cho người bán" (Chi tiết "Phải trả cho người bán"), Tài khỏan "Phải thu của khách hàng" (Chi tiết "Người mua trả tiền trước"), các Tài khỏan "Thuế và các khỏan phải nộp Nhà nước", "Phải trả công nhân viên", "Chi phí phải trả", "Phải trả nội bộ", "Phải trả, phải nộp khác". Chỉ tiêu này không bao gồm các khỏan phải trả về thuế TNDN phải nộp, các khỏan phải trả về lãi tiền vay, các khỏan phải trả liên quan đến họat động đầu tư (như mua sắm, xây dựng TSCĐ, mua bất động sản đầu tư, mua các công cụ nợ...) và họat động tài chính (Vay và nợ ngắn hạn, dài hạn...). Số liệu chỉ tiêu này được cộng (+) vào chỉ tiêu “Lợi nhuận kinh doanh trước những thay đổi vốn lưu động” nếu tổng các số dư cuối kỳ lớn hơn tổng số dư đầu kỳ. Số liệu chỉ tiêu này được trừ (-) vào số liệu chỉ tiêu “Lợi nhuận kinh doanh trước những thay đổi vốn lưu động” nếu tổng các số dư cuối kỳ nhỏ hơn tổng các số dư đầu kỳ và được ghi bằng số âm dưới hình thức ghi trong ngoặc đơn (***). Tăng, giảm chi phí trả trước - Mã số 12 Chỉ tiêu này được lập căn cứ vào tổng các chênh lệch giữa số dư cuối kỳ và số dư đầu kỳ của các Tài khỏan "Chi phí trả trước" và "Chi phí trả trước dài hạn" trong kỳ báo cáo. Số liệu chỉ tiêu này được cộng (+) vào chỉ tiêu “Lợi nhuận kinh doanh trước những thay đổi vốn lưu động” nếu tổng các số dư cuối kỳ nhỏ hơn tổng các số dư đầu kỳ. Số liệu chỉ tiêu này được trừ (-) vào số liệu chỉ tiêu "Lợi nhuận kinh doanh trước những thay đổi vốn lưu động" nếu tổng các số dư cuối kỳ lớn hơn tổng các số dư đầu kỳ và được ghi bằng số âm dưới hình thức ghi trong ngoặc đơn (***). Tiền lãi vay đã trả - Mã số 13 Chỉ tiêu này được lập căn cứ vào sổ kế tóan các Tài khỏan "Tiền mặt", "Tiền gửi Ngân hàng", "Tiền đang chuyển" (phần chi tiền) để trả các khỏan tiền lãi vay, sổ kế tóan Tài khỏan “Phải thu của khách hàng” (phần trả tiền lãi vay từ tiền thu các khỏan phải thu của khách hàng) trong kỳ báo cáo, sau khi đối chiếu với sổ kế tóan các Tài khỏan "Chi phí trả trước", "Chi phí trả trước dài hạn", "Chi phí tài chính", "Xây dựng cơ bản dở dang", "Chi phí sản xuất chung" và "Chi phí phải trả" (chi tiết số tiền lãi vay trả trước, tiền lãi vay phát sinh trả trong kỳ này hoặc số tiền lãi vay phát sinh trong các kỳ trước và đã trả trong kỳ này). Số liệu chỉ tiêu này được trừ (-) vào số liệu chỉ tiêu “Lợi nhuận kinh doanh trước những thay đổi vốn lưu động” và được ghi bằng số âm dưới hình thức ghi trong ngoặc đơn (***). Thuế thu nhập doanh nghiệp đã nộp - Mã số 14 Chỉ tiêu này được lập căn cứ vào sổ kế tóan các Tài khỏan "Tiền mặt", "Tiền gửi Ngân hàng", "Tiền đang chuyển", (phần chi tiền nộp thuế TNDN), sổ kế tóan Tài khỏan “Phải thu của khách hàng” (phần đã nộp thuế TNDN từ tiền thu các khỏan phải thu của khách hàng) trong kỳ báo cáo, sau khi đối chiếu với sổ kế tóan Tài khỏan "Thuế TNDN phải nộp" (chi tiết số tiền đã chi để nộp thuế TNDN trong kỳ báo cáo). Số liệu chỉ tiêu này được trừ (-) vào số liệu chỉ tiêu “Lợi nhuận kinh doanh trước những thay đổi vốn lưu động” và được ghi bằng số âm dưới hình thức ghi trong ngoặc đơn (***). Tiền thu khác từ họat động kinh doanh - Mã số 15 Chỉ tiêu này phản ánh các khỏan tiền thu khác phát sinh từ họat động kinh doanh ngòai các khỏan đã nêu ở các Mã số từ 01 đến 14, như: Tiền thu được do nhận ký cược, ký qũy, tiền thu hồi các khỏan đưa đi ký cược, ký qũy; Tiền thu từ nguồn kinh phí sự nghiệp, dự án (nếu có); Tiền được các tổ chức, cá nhân bên ngòai thưởng, hỗ trợ ghi tăng các qũy của doanh nghiệp; Tiền nhận được ghi tăng các qũy do cấp trên cấp hoặc cấp dưới nộp... trong kỳ báo cáo. Chỉ tiêu này được lập căn cứ vào sổ kế tóan các Tài khỏan "Tiền mặt", "Tiền gửi Ngân hàng", “Tiền đang chuyển” sau khi đối chiếu với sổ kế tóan các Tài khỏan có liên quan trong kỳ báo cáo. Số liệu chỉ tiêu này được cộng (+) vào số liệu chỉ tiêu “Lợi nhuận kinh doanh trước những thay đổi vốn lưu động”. Tiền chi khác từ họat động kinh doanh - Mã số 16 Chỉ tiêu này phản ánh các khỏan tiền chi khác phát sinh từ họat động kinh doanh ngòai các khỏan đã nêu ở các Mã số từ 01 đến 14, như: Tiền đưa đi ký cược, ký qũy; Tiền trả lại các khỏan đã nhận ký cược, ký qũy; Tiền chi trực tiếp từ qũy khen thưởng, phúc lợi; Tiền chi trực tiếp bằng nguồn kinh phí sự nghiệp, dự án; Tiền chi nộp các qũy lên cấp trên hoặc cấp cho cấp dưới... trong kỳ báo cáo. Chỉ tiêu này được lập căn cứ vào sổ kế tóan các Tài khỏan "Tiền mặt", "Tiền gửi Ngân hàng", "Tiền đang chuyển" sau khi đối chiếu với sổ kế tóan các Tài khỏan có liên quan trong kỳ báo cáo. Số liệu chỉ tiêu này được trừ (-) vào số liệu chỉ tiêu “Lợi nhuận kinh doanh trước những thay đổi vốn lưu động”. Lưu chuyển tiền thuần từ họat động kinh doanh - Mã số 20 Chỉ tiêu “Lưu chuyển tiền thuần từ họat động kinh doanh” phản ánh chênh lệch giữa tổng số tiền thu vào với tổng số tiền chi ra từ họat động kinh doanh trong kỳ báo cáo. Số liệu chỉ tiêu này được tính bằng tổng cộng số liệu các chỉ tiêu có mã số từ Mã số 08 đến Mã số 16. Nếu số liệu chỉ tiêu này là số âm thì sẽ được ghi dưới hình thức trong ngoặc đơn (***). Mã số 20 = Mã số 08 + Mã số 09 + Mã số 10 + Mã số 11 + Mã số 12 + Mã số 13 + Mã số 14 + Mã số 15 + Mã số 16 6.2. Lập báo cáo các chỉ tiêu luồng tiền từ họat động đầu tư - Nguyên tắc lập: + Luồng tiền từ họat động đầu tư được lập và trình bày trên Báo cáo lưu chuyển tiền tệ một cách riêng biệt các luồng tiền vào và các luồng tiền ra, trừ trường hợp các luồng tiền được báo cáo trên cơ sở thuần đề cập trong đọan 18 của Chuẩn mực số 24 "Báo cáo lưu chuyển tiền tệ". + Luồng tiền từ họat động đầu tư được lập theo phương pháp trực tiếp. Các luồng tiền vào, các luồng tiền ra trong kỳ từ họat động đầu tư được xác định bằng cách phân tích và tổng hợp trực tiếp các khỏan tiền thu vào và chi ra theo từng nội dung thu, chi từ các ghi chép kế tóan của doanh nghiệp. + Các luồng tiền phát sinh từ việc mua và thanh lý các công ty con hoặc các đơn vị kinh doanh khác được phân lọai là luồng tiền từ họat động đầu tư và phải trình bày thành chỉ tiêu riêng biệt trên Báo cáo lưu chuyển tiền tệ. + Tổng số tiền chi trả hoặc thu được từ việc mua và thanh lý công ty con hoặc đơn vị kinh doanh khác được trình bày trong Báo cáo lưu chuyển tiền tệ theo số thuần của tiền và tương đương tiền chi trả hoặc thu được từ việc mua và thanh lý. + Ngòai việc trình bày trong Báo cáo lưu chuyển tiền tệ, doanh nghiệp phải trình bày trong Thuyết minh báo cáo tài chính một cách tổng hợp về cả việc mua và thanh lý các công ty con hoặc các đơn vị kinh doanh khác trong kỳ những thông tin sau: * Tổng giá trị mua hoặc thanh lý; * Phần giá trị mua hoặc thanh lý được thanh tóan bằng tiền và các khỏan tương đương tiền; * Số tiền và các khỏan tương đương tiền thực có trong công ty con hoặc đơn vị kinh doanh khác được mua hoặc thanh lý; * Phần giá trị tài sản và công nợ không phải là tiền và các khỏan tương đương tiền trong công ty con hoặc đơn vị kinh doanh khác được mua hoặc thanh lý trong kỳ. Giá trị tài sản này phải được tổng hợp theo từng lọai tài sản. - Cơ sở lập: + Bảng Cân đối kế tóan; + Thuyết minh báo cáo tài chính; + Sổ kế tóan các Tài khỏan "Tiền mặt", "Tiền gửi Ngân hàng", "Tiền đang chuyển", “Phải thu của khách hàng”; + Sổ kế tóan các Tài khỏan "TSCĐ hữu hình", "TSCĐ vô hình", "XDCB dở dang", "Thu nhập khác", "Chi phí khác"; + Sổ kế tóan các Tài khỏan "Đầu tư chứng khóan ngắn hạn", "Đầu tư ngắn hạn khác", "Đầu tư chứng khóan dài hạn", "Góp vốn liên doanh", "Đầu tư dài hạn khác" và các Tài khỏan khác có liên quan; + Các sổ kế tóan khác có liên quan; + Báo cáo lưu chuyển tiền tệ kỳ trước. - Phương pháp lập các chỉ tiêu cụ thể (Xem Phụ lục số 03) (1) Tiền chi mua sắm, xây dựng TSCĐ và các tài sản dài hạn khác - Mã số 21 Chỉ tiêu này được lập căn cứ vào tổng số tiền đã chi để mua sắm, xây dựng TSCĐ hữu hình, TSCĐ vô hình, tiền chi cho giai đọan triển khai đã được vốn hóa thành TSCĐ vô hình, tiền chi cho họat động đầu tư xây dựng dở dang, đầu tư bất động sản trong kỳ báo cáo. Số liệu để ghi vào chỉ tiêu này lấy từ sổ kế tóan các Tài khỏan "Tiền mặt", "Tiền gửi Ngân hàng", "Tiền đang chuyển" (phần chi tiền), sổ kế tóan Tài khỏan “Phải thu của khách hàng” (phần chi tiền từ tiền thu các khỏan phải thu của khách hàng), sổ kế tóan Tài khỏan “Vay dài hạn” (Phần chi tiền từ tiền vay dài hạn nhận được chuyển trả ngay cho người bán) trong kỳ báo cáo, sau khi đối chiếu với sổ kế tóan các Tài khỏan "TSCĐ hữu hình", "TSCĐ vô hình", "Xây dựng cơ bản dở dang", "Đầu tư dài hạn khác", “Phải trả cho người bán” trong kỳ báo cáo và được ghi bằng số âm dưới hình thức ghi trong ngoặc đơn (***). (2) Tiền thu thanh lý, nhượng bán TSCĐ và các tài sản dài hạn khác - Mã số 22 Chỉ tiêu này được lập căn cứ vào số tiền thuần đã thu từ việc thanh lý, nhượng bán TSCĐ hữu hình, TSCĐ vô hình và bất động sản đầu tư trong kỳ báo cáo. Số liệu để ghi vào chỉ tiêu này là chênh lệch giữa số tiền thu và số tiền chi cho việc thanh lý, nhượng bán TSCĐ và bất động sản đầu tư. Số tiền thu được lấy từ sổ kế tóan các Tài khỏan "Tiền mặt", "Tiền gửi Ngân hàng", "Tiền đang chuyển", sau khi đối chiếu với sổ kế tóan Tài khỏan "Thu nhập khác" (Chi tiết thu về thanh lý, nhượng bán TSCĐ), sổ kế tóan Tài khỏan "Doanh thu họat động tài chính" (chi tiết thu về bán bất động sản đầu tư), sổ kế tóan Tài khỏan “Phải thu của khách hàng” (phần tiền thu liên quan đến thanh lý, nhượng bán TSCĐ và các tài sản dài hạn khác) trong kỳ báo cáo. Số tiền chi được lấy từ sổ kế tóan các Tài khỏan "Tiền mặt", "Tiền gửi Ngân hàng", "Tiền đang chuyển", sau khi đối chiếu với sổ kế tóan Tài khỏan "Chi phí tài chính" và "Chi phí khác" (Chi tiết chi về thanh lý, nhượng bán TSCĐ và bất động sản đầu tư) trong kỳ báo cáo. Chỉ tiêu này được ghi bằng số âm dưới hình thức ghi trong ngoặc đơn (***) nếu số tiền thực thu nhỏ hơn số tiền thực chi. (3) Tiền chi cho vay và mua các công cụ nợ của đơn vị khác - Mã số 23 Chỉ tiêu này được lập căn cứ vào tổng số tiền đã chi cho bên khác vay, chi mua các công cụ nợ của đơn vị khác (Trái phiếu, tín phiếu, kỳ phiếu...) vì mục đích nắm giữ đầu tư trong kỳ báo cáo. Chỉ tiêu này không bao gồm tiền chi mua các công cụ nợ được coi là các khỏan tương đương tiền và mua các công cụ nợ vì mục đích thương mại. Số liệu để ghi vào chỉ tiêu này lấy từ sổ kế tóan các Tài khỏan "Tiền mặt", "Tiền gửi Ngân hàng", "Tiền đang chuyển", sau khi đối chiếu với sổ kế tóan các Tài khỏan "Đầu tư ngắn hạn khác", "Đầu tư dài hạn khác" (Chi tiết các khỏan tiền chi cho vay), Tài khỏan "Đầu tư chứng khóan ngắn hạn", "Đầu tư chứng khóan dài hạn" (Chi tiết tiền chi mua các công cụ nợ của đơn vị khác (Trái phiếu, tín phiếu, kỳ phiếu...) trong kỳ báo cáo. Chỉ tiêu này được ghi bằng số âm dưới hình thức ghi trong ngoặc đơn (***). (4) Tiền thu hồi cho vay, bán lại công cụ nợ của đơn vị khác - Mã số 24 Chỉ tiêu này được lập căn cứ vào tổng số tiền đã thu từ việc thu hồi lại số tiền gốc đã cho vay, từ bán lại hoặc thanh tóan các công cụ nợ của đơn vị khác trong kỳ báo cáo. Chỉ tiêu này không bao gồm tiền thu từ bán các công cụ nợ được coi là các khỏan tương đương tiền và bán các công cụ nợ vì mục đích thương mại. Số liệu để ghi vào chỉ tiêu này lấy từ sổ kế tóan các Tài khỏan "Tiền mặt", "Tiền gửi Ngân hàng", sau khi đối chiếu với sổ kế tóan các Tài khỏan "Đầu tư ngắn hạn khác", "Đầu tư dài hạn khác" (Chi tiết thu hồi tiền cho vay) và các Tài khỏan "Đầu tư chứng khóan ngắn hạn", "Đầu tư chứng khóan dài hạn" (Chi tiết số tiền thu do bán lại các công cụ nợ (Trái phiếu, tín phiếu, kỳ phiếu)). (5) Tiền chi đầu tư vốn vào đơn vị khác - Mã số 25 Chỉ tiêu này được lập căn cứ vào tổng số tiền đã chi để đầu tư vốn vào doanh nghiệp khác trong kỳ báo cáo, bao gồm tiền chi đầu tư vốn dưới hình thức mua cổ phiếu, góp vốn vào công ty liên doanh, liên kết (không bao gồm tiền chi mua cổ phiếu vì mục đích thương mại). Số liệu để ghi vào chỉ tiêu này lấy từ sổ kế tóan các Tài khỏan "Tiền mặt", "Tiền gửi Ngân hàng" và "Tiền đang chuyển", sau khi đối chiếu với sổ kế tóan các Tài khỏan "Đầu tư chứng khóan dài hạn" (Chi tiết đầu tư cổ phiếu), Tài khỏan "Góp vốn liên doanh", Tài khỏan "Đầu tư ngắn hạn khác" và Tài khỏan "Đầu tư dài hạn khác" trong kỳ báo cáo và được ghi bằng số âm dưới hình thức ghi trong ngoặc đơn (***). (6) Tiền thu hồi đầu tư vốn vào đơn vị khác - Mã số 26 Chỉ tiêu này được lập căn cứ vào tổng số tiền thu hồi các khỏan đầu tư vốn vào đơn vị khác (Do bán lại hoặc thanh lý các khỏan vốn đã đầu tư vào đơn vị khác) trong kỳ báo cáo (không bao gồm tiền thu do bán cổ phiếu đã mua vì mục đích thương mại). Số liệu để ghi vào chỉ tiêu này lấy từ sổ kế tóan các Tài khỏan "Tiền mặt", "Tiền gửi Ngân hàng", sau khi đối chiếu với sổ kế tóan các Tài khỏan "Đầu tư chứng khóan dài hạn" (Chi tiết cổ phiếu), Tài khỏan "Góp vốn liên doanh", Tài khỏan "Đầu tư ngắn hạn khác" và Tài khỏan "Đầu tư dài hạn khác"(Chi tiết đầu tư vốn vào đơn vị khác) trong kỳ báo cáo. (7) Thu lãi tiền cho vay, cổ tức và lợi nhuận được chia - Mã số 27 Chỉ tiêu này được lập căn cứ vào số tiền thu về các khỏan tiền lãi cho vay, lãi tiền gửi, lãi từ mua và nắm giữ đầu tư các công cụ nợ (Trái phiếu, tín phiếu, kỳ phiếu...), cổ tức và lợi nhuận nhận được từ góp vốn vào các đơn vị khác trong kỳ báo cáo. Số liệu để ghi vào chỉ tiêu này lấy từ sổ kế tóan các Tài khỏan "Tiền mặt", "Tiền gửi Ngân hàng", sau khi đối chiếu với sổ kế tóan các Tài khỏan "Doanh thu họat động tài chính", "Đầu tư chứng khóan ngắn hạn", "Đầu tư chứng khóan dài hạn", "Góp vốn liên doanh", "Đầu tư ngắn hạn khác", "Đầu tư dài hạn khác" và các Tài khỏan khác có liên quan trong kỳ báo cáo. (8) Lưu chuyển tiền thuần từ họat động đầu tư - Mã số 30 Chỉ tiêu “Lưu chuyển tiền thuần từ họat động đầu tư” phản ánh chênh lệch giữa tổng số tiền thu vào với tổng số tiền chi ra từ họat động đầu tư trong kỳ báo cáo. Chỉ tiêu này được tính bằng tổng cộng số liệu các chỉ tiêu có mã số từ Mã số 21 đến Mã số 27. Nếu số liệu chỉ tiêu này là số âm thì được ghi dưới hình thức ghi trong ngoặc đơn (***). Mã số 30 = Mã số 21 + Mã số 22 + Mã số 23 + Mã số 24 + Mã số 25 + Mã số 26 + Mã số 27 6.3. Lập báo cáo các chỉ tiêu luồng tiền từ họat động tài chính - Nguyên tắc lập: + Luồng tiền từ họat động tài chính được lập và trình bày trên Báo cáo lưu chuyển tiền tệ một cách riêng biệt các luồng tiền vào và các luồng tiền ra, trừ trường hợp các luồng tiền được báo cáo trên cơ sở thuần được đề cập trong đọan 19 của Chuẩn mực "Báo cáo lưu chuyển tiền tệ". + Luồng tiền từ họat động tài chính được lập theo phương pháp trực tiếp. Các luồng tiền vào, các luồng tiền ra trong kỳ từ họat động tài chính được xác định bằng cách phân tích và tổng hợp trực tiếp các khỏan tiền thu vào và chi ra theo từng nội dung thu, chi từ các ghi chép kế tóan của doanh nghiệp. - Cơ sở lập: + Bảng Cân đối kế tóan; + Thuyết minh báo cáo tài chính; + Sổ kế tóan các Tài khỏan "Tiền mặt", "Tiền gửi Ngân hàng" và "Tiền đang chuyển", “Phải thu của khách hàng”; + Sổ kế tóan các Tài khỏan "Nguồn vốn kinh doanh", "Vay ngắn hạn", "Nợ dài hạn đến hạn trả", "Vay dài hạn", "Nợ dài hạn", "Trái phiếu phát hành", và các Tài khỏan khác có liên quan trong kỳ báo cáo; + Các sổ kế tóan chi tiết khác có liên quan; + Báo cáo lưu chuyển tiền tệ kỳ trước. - Phương pháp lập các chỉ tiêu cụ thể (Xem Phụ lục số 03) (1) Tiền thu từ phát hành cổ phiếu, nhận vốn góp của chủ sở hữu - Mã số 31 Chỉ tiêu này được lập căn cứ vào tổng số tiền đã thu do các chủ sở hữu của doanh nghiệp góp vốn dưới các hình thức phát hành cổ phiếu thu bằng tiền (số tiền thu theo giá thực tế phát hành), tiền thu góp vốn bằng tiền của các chủ sở hữu, tiền thu do Nhà nước cấp vốn trong kỳ báo cáo. Chỉ tiêu này không bao gồm các khỏan vay và nợ được chuyển thành vốn cổ phần hoặc nhận vốn góp của chủ sở hữu bằng tài sản. Số liệu để ghi vào chỉ tiêu này lấy từ sổ kế tóan các Tài khỏan "Tiền mặt", "Tiền gửi Ngân hàng", sau khi đối chiếu với sổ kế tóan Tài khỏan "Nguồn vốn kinh doanh" (Chi tiết vốn góp của chủ sở hữu) trong kỳ báo cáo. (2) Tiền chi trả vốn góp cho các chủ sở hữu, mua lại cổ phiếu đã phát hành - Mã số 32 Chỉ tiêu này được lập căn cứ vào tổng số tiền đã trả do hòan lại vốn góp cho các chủ sở hữu của doanh nghiệp dưới các hình thức hòan trả bằng tiền hoặc mua lại cổ phiếu của doanh nghiệp đã phát hành bằng tiền để hủy bỏ hoặc sử dụng làm cổ phiếu ngân qũy trong kỳ báo cáo. Số liệu để ghi vào chỉ tiêu này lấy từ sổ kế tóan các Tài khỏan "Tiền mặt", "Tiền gửi Ngân hàng", "Tiền đang chuyển", sau khi đối chiếu với sổ kế tóan các Tài khỏan "Nguồn vốn kinh doanh" và "Cổ phiếu ngân qũy" trong kỳ báo cáo. Chỉ tiêu này được ghi bằng số âm dưới hình thức ghi trong ngoặc đơn (***). (3) Tiền vay nhận được - Mã số 33 Chỉ tiêu này được lập căn cứ vào tổng số tiền đã nhận được do doanh nghiệp đi vay ngắn hạn, dài hạn của ngân hàng, các tổ chức tài chính, tín dụng và các đối tượng khác trong kỳ báo cáo. Đối với các khỏan vay bằng trái phiếu, số tiền đã thu được phản ánh theo số thực thu (Bằng mệnh giá trái phiếu điều chỉnh với các khỏan chiết khấu, phụ trội trái phiếu hoặc lãi trái phiếu trả trước). Số liệu để ghi vào chỉ tiêu này lấy từ sổ kế tóan các Tài khỏan "Tiền mặt", "Tiền gửi Ngân hàng", các tài khỏan phải trả (phần tiền vay nhận được chuyển trả ngay các khỏan nợ phải trả) trong kỳ báo cáo, sau khi đối chiếu với sổ kế tóan các Tài khỏan "Vay ngắn hạn", "Vay dài hạn", "Nợ dài hạn", "Trái phiếu phát hành" và các Tài khỏan khác có liên quan trong kỳ báo cáo. (4) Tiền trả nợ vay - Mã số 34 Chỉ tiêu này được lập căn cứ vào tổng số tiền đã trả về khỏan nợ gốc vay ngắn hạn, vay dài hạn, nợ thuê tài chính của ngân hàng, tổ chức tài chính, tín dụng và các đối tượng khác trong kỳ báo cáo. Số liệu để ghi vào chỉ tiêu này lấy từ sổ kế tóan các Tài khỏan "Tiền mặt", "Tiền gửi Ngân hàng", "Tiền đang chuyển", sổ kế tóan Tài khỏan “Phải thu của khách hàng” (phần tiền trả nợ vay từ tiền thu các khỏan phải thu của khách hàng) trong kỳ báo cáo, sau khi đối chiếu với sổ kế tóan các Tài khỏan "Vay ngắn hạn", "Nợ dài hạn đến hạn trả", "Vay dài hạn", "Nợ dài hạn" và "Trái phiếu phát hành" trong kỳ báo cáo. Chỉ tiêu này được ghi bằng số âm dưới hình thức ghi trong ngoặc đơn (***). (5) Tiền chi trả nợ thuê tài chính - Mã số 35 Chỉ tiêu này được lập căn cứ vào tổng số tiền đã trả về khỏan nợ thuê tài chính trong kỳ báo cáo. Số liệu để ghi vào chỉ tiêu này lấy từ sổ kế tóan các Tài khỏan "Tiền mặt", "Tiền gửi Ngân hàng", "Tiền đang chuyển", sổ kế tóan Tài khỏan “Phải thu của khách hàng” (phần tiền trả nợ thuê tài chính từ tiền thu các khỏan phải thu của khách hàng) trong kỳ báo cáo, sau khi đối chiếu với sổ kế tóan các Tài khỏan "Nợ dài hạn đến hạn trả" và "Nợ dài hạn" (Chi tiết số trả nợ thuê tài chính) trong kỳ báo cáo. Chỉ tiêu này được ghi bằng số âm dưới hình thức ghi trong ngoặc đơn (***). (6) Cổ tức, lợi nhuận đã trả - Mã số 36 Chỉ tiêu này được lập căn cứ vào tổng số tiền đã trả cổ tức và lợi nhuận được chia cho các chủ sở hữu của doanh nghiệp trong kỳ báo cáo. Số liệu để ghi vào chỉ tiêu này lấy từ sổ kế tóan các Tài khỏan "Tiền mặt", "Tiền gửi Ngân hàng", "Tiền đang chuyển", sau khi đối chiếu với sổ kế tóan Tài khỏan "Lợi nhuận chưa phân phối" (Chi tiết số tiền đã trả về cổ tức và lợi nhuận) trong kỳ báo cáo. Chỉ tiêu này được ghi bằng số âm dưới hình thức ghi trong ngoặc đơn (***). Chỉ tiêu này không bao gồm khỏan cổ tức hoặc lợi nhuận được chia nhưng không trả cho chủ sở hữu mà được chuyển thành vốn cổ phần. (7) Lưu chuyển tiền thuần từ họat động tài chính - Mã số 40 Chỉ tiêu lưu chuyển tiền thuần từ họat động tài chính phản ánh chênh lệch giữa tổng số tiền thu vào với tổng số tiền chi ra từ họat động tài chính trong kỳ báo cáo. Chỉ tiêu này được tính bằng tổng cộng số liệu các chỉ tiêu có mã số từ Mã số 31 đến Mã số 36. Nếu số liệu chỉ tiêu này là số âm thì ghi trong ngoặc đơn (***). Mã số 40 = Mã số 31 + Mã số 32 + Mã số 33 + Mã số 34 + Mã số 35 + Mã số 36 6.4. Tổng hợp các luồng tiền trong kỳ (Xem Phụ lục số 03) (1) Lưu chuyển tiền thuần trong kỳ - Mã số 50 Chỉ tiêu “Lưu chuyển tiền thuần trong kỳ” phản ánh chênh lệch giữa tổng số tiền thu vào với tổng số tiền chi ra từ ba lọai họat động: Họat động kinh doanh, họat động đầu tư và họat động tài chính của doanh nghiệp trong kỳ báo cáo. Mã số 50 = Mã số 20 + Mã số 30 + Mã số 40 Nếu số liệu chỉ tiêu này là số âm thì ghi trong ngoặc đơn (***). (2) Tiền và tương đương tiền đầu kỳ - Mã số 60 Chỉ tiêu này được lập căn cứ vào số dư của tiền và tương đương tiền đầu kỳ báo cáo, bao gồm tiền mặt, tiền gửi Ngân hàng, tiền đang chuyển (Mã số 110, cột “Số đầu kỳ” trên Bảng Cân đối kế tóan) và số dư của các khỏan tương đương tiền đầu kỳ được lấy trên sổ kế tóan chi tiết Tài khỏan "Đầu tư chứng khóan ngắn hạn" đối với các khỏan đầu tư ngắn hạn thỏa mãn định nghĩa là tương đương tiền. (3) ảnh hưởng của thay đổi tỷ giá hối đóai quy đổi ngọai tệ - Mã số 61 Chỉ tiêu này được lập căn cứ vào tổng số chênh lệch tỷ giá hối đóai do đánh giá lại số dư cuối kỳ của tiền (Mã số 110) và các khỏan tương đương tiền bằng ngọai tệ tại thời điểm cuối kỳ báo cáo. Số liệu để ghi vào chỉ tiêu này được lấy từ sổ kế tóan các Tài khỏan "Tiền mặt", "Tiền gửi Ngân hàng", "Tiền đang chuyển", và Tài khỏan "Đầu tư chứng khóan ngắn hạn" (Chi tiết các khỏan đầu tư ngắn hạn thỏa mãn định nghĩa là tương đương tiền), sau khi đối chiếu với sổ kế tóan chi tiết Tài khỏan "Chênh lệch tỷ giá hối đóai" trong kỳ báo cáo. Chỉ tiêu này được ghi bằng số dương nếu tỷ giá hối đóai cuối kỳ cao hơn tỷ giá hối đóai đã ghi nhận trong kỳ, chỉ tiêu này được ghi bằng số âm dưới hình thức ghi trong ngoặc đơn nếu tỷ giá hối đóai cuối kỳ thấp hơn tỷ giá hối đóai đã ghi nhận trong kỳ. (4) Tiền và tương đương tiền cuối kỳ - Mã số 70 Chỉ tiêu này được lập căn cứ vào số dư của tiền và tương đương tiền cuối kỳ báo cáo, bao gồm tiền mặt, Tiền gửi Ngân hàng, tiền đang chuyển (Mã số 110, cột “Số cuối kỳ” trên Bảng Cân đối kế tóan) và số dư cuối kỳ của các khỏan tương đương tiền được lấy trên sổ kế tóan chi tiết Tài khỏan "Đầu tư chứng khóan ngắn hạn" đối với các khỏan đầu tư ngắn hạn thỏa mãn định nghĩa là tương đương tiền. Chỉ tiêu này cũng bằng số tổng cộng của các chỉ tiêu Mã số 50, 60 và 61. Mã số 70 = Mã số 50 + Mã số 60 + Mã số 61 VI. HƯỚNG DẪN SỬA ĐỔI, BỔ SUNG CHẾ ĐỘ BÁO CÁO TÀI CHÍNH 1. Bảng cân đối kế tóan Căn cứ vào 06 chuẩn mực kế tóan đã ban hành theo Quyết định số 165/2002/QĐ-BTC ngày 31/12/2002 của Bộ Tài chính, Bảng Cân đối kế tóan (Mẫu số B01-DN) được sửa đổi, bổ sung một số chỉ tiêu sau đây: 1.1. Bổ sung chỉ tiêu “Phải thu theo tiến độ kế họach hợp đồng xây dựng” (Mã số 137) vào điểm III - “Các khỏan phải thu” của Mục A - “Tài sản lưu động và đầu tư ngắn hạn”. Chỉ tiêu này phản ánh số chênh lệch giữa tổng số doanh thu đã ghi nhận lũy kế tương ứng với phần công việc đã hòan thành lớn hơn tổng số tiền lũy kế khách hàng phải thanh tóan theo tiến độ kế họach đến cuối kỳ báo cáo của các hợp đồng xây dựng dở dang. Số liệu để ghi vào chỉ tiêu này căn cứ vào số dư Nợ TK 337 “Thanh tóan theo tiến độ kế họach hợp đồng xây dựng”. 1.2. Bổ sung chỉ tiêu “Phải trả theo tiến độ kế họach hợp đồng xây dựng” (Mã số 319) vào điểm I - “Nợ ngắn hạn” của Mục A - “Nợ phải trả”. Chỉ tiêu này phản ánh số chênh lệch giữa tổng số tiền lũy kế khách hàng phải thanh tóan theo tiến độ kế họach lớn hơn tổng số doanh thu đã ghi nhận lũy kế tương ứng với phần công việc đã hòan thành đến cuối kỳ báo cáo của các hợp đồng xây dựng dở dang. Số liệu để ghi vào chỉ tiêu này căn cứ vào số dư Có TK 337 “Thanh tóan theo tiến độ kế họach hợp đồng xây dựng”. 1.3. Bổ sung chỉ tiêu “Trái phiếu phát hành” (Mã số 323) vào điểm II – “Nợ dài hạn” của Mục A – “Nợ phải trả”. Số liệu để ghi vào chỉ tiêu này được xác định bằng cách: Lấy số dư Có TK 3431 trừ (-) dư Nợ TK 3432 cộng (+) dư Có TK 3433. Kết quả tìm được ghi vào chỉ tiêu này. 1.4. Chỉ tiêu “Chênh lệch tỷ giá” - Mã số 413, đổi thành chỉ tiêu “Chênh lệch tỷ giá hối đóai”. Nội dung của chỉ tiêu này phản ánh số chênh lệch tỷ giá hối đóai phát sinh và đánh giá lại các khỏan mục tiền tệ có gốc ngọai tệ (lãi, lỗ tỷ giá) của họat động đầu tư XDCB (giai đọan trước họat động, chưa hòan thành đầu tư) ở thời điểm lập Bảng CĐKT cuối năm tài chính và số chênh lệch tỷ giá hối đóai từ chuyển đổi báo cáo tài chính của cơ sở nước ngòai chưa xử lý ở thời điểm lập bảng CĐKT cuối năm tài chính (nếu có). 1.5. Bỏ chỉ tiêu “Qũy dự phòng về trợ cấp mất việc làm” – Mã số 421. Mẫu biểu “Bảng Cân đối kế tóan” sau khi sửa đổi, bổ sung được quy định ở Phụ lục số 02 Thông tư này. 2. Báo cáo kết quả họat động kinh doanh Đổi tên chỉ tiêu “Trong đó: Lãi vay phải trả” Mã số 23 trong Báo cáo “Kết quả họat động kinh doanh” thành “Trong đó: Chi phí lãi vay”. 3. Thuyết minh báo cáo tài chính Căn cứ vào 06 chuẩn mực kế tóan đã ban hành theo Quyết định số 165/2002/QĐ-BTC ngày 31/12/2002 của Bộ Tài chính, Thuyết minh báo cáo tài chính (Mẫu B09-DN) được sửa đổi, bổ sung một số chỉ tiêu sau đây: 3.1. Bổ sung mục 2.7- “Chính sách kế tóan đối với chi phí đi vay” vào mục 2 – “Chính sách kế tóan áp dụng tại doanh nghiệp” trong “Thuyết minh báo cáo tài chính”: + Chính sách kế tóan được áp dụng cho chi phí đi vay; + Tổng số chi phí đi vay được vốn hóa trong kỳ; và + Tỷ lệ vốn hóa được sử dụng để xác định chi phí đi vay được vốn hóa trong kỳ. 3.2. Bổ sung mục 2.8 “Phương pháp xác định doanh thu và phương pháp xác định phần công việc đã hòan thành của Hợp đồng xây dựng” vào mục 2 “Chính sách kế tóan áp dụng tại doanh nghiệp” trong “Thuyết minh báo cáo tài chính”: - Phương pháp xác định phần công việc đã hòan thành của các giao dịch cung cấp dịch vụ; - Phương pháp xác định phần công việc đã hòan thành của hợp đồng xây dựng. 3.3. Bổ sung vào mục 3.3 “Tình hình tăng, giảm TSCĐ” trong “Thuyết minh báo cáo tài chính” các chỉ tiêu sau: b. TSCĐ thuê tài chính: - Tiền thuê phát sinh thêm được ghi nhận là chi phí trong kỳ; - Căn cứ để xác định tiền thuê phát sinh thêm; - Điều khỏan gia hạn thuê hoặc quyền được mua tài sản. c. TSCĐ thuê họat động: - Tổng số tiền thuê tối thiểu trong tương lai cho hợp đồng thuê họat động không hủy ngang theo các thời hạn: + Từ một (1) năm trở xuống; + Trên một (1) năm đến năm (5) năm; + Trên năm (5) năm. - Căn cứ xác định chi phí tiền thuê phát sinh thêm. 3.4. Bổ sung vào mục 3.5 “Tình hình tăng, giảm nguồn vốn chủ sở hữu” trong "Thuyết minh báo cáo tài chính" chỉ tiêu “Chênh lệch tỷ giá hối đóai” để phản ánh chênh lệch tỷ giá hối đóai thuần được phân lọai như vốn chủ sở hữu theo quy định của chuẩn mực “ảnh hưởng của việc thay đổi tỷ giá hối đóai”. 3.5. Bổ sung vào mục 4 “Giải thích và thuyết minh về một số tình hình và kết quả họat động sản xuất, kinh doanh“ trong “Thuyết minh báo cáo tài chính” các chỉ tiêu sau: - Lãi, lỗ chênh lệch tỷ giá hối đóai đã ghi nhận vào lãi hoặc lỗ thuần trong kỳ; - Doanh thu của hợp đồng xây dựng được ghi nhận trong kỳ; - Tổng doanh thu lũy kế của hợp đồng xây dựng được ghi nhận đến thời điểm lập Báo cáo tài chính; - Số tiền còn phải trả cho khách hàng liên quan đến hợp đồng xây dựng; - Số tiền còn phải thu của khách hàng liên quan đến hợp đồng xây dựng. 3.6. Bổ sung mục 5 “Các thông tin bổ sung về lưu chuyển tiền tệ” trong "Thuyết minh báo cáo tài chính" gồm các chỉ tiêu sau: 5.1. Thông tin về các giao dịch không bằng tiền phát sinh trong kỳ báo cáo: Việc mua tài sản bằng cách nhận các khỏan nợ liên quan trực tiếp hoặc thông qua nghiệp vụ cho thuê tài chính; (b) Việc mua doanh nghiệp thông qua phát hành cổ phiếu; (c) Việc chuyển nợ thành vốn chủ sở hữu. 5.2. Thông tin về mua và thanh lý các công ty con hoặc các đơn vị kinh doanh khác trong kỳ báo cáo: (a) Tổng giá trị mua hoặc thanh lý; (b) Phần giá trị mua hoặc thanh lý được thanh tóan bằng tiền và các khỏan tương đương tiền; (c) Số tiền và các khỏan tương đương tiền thực có trong công ty con hoặc đơn vị kinh doanh khác được mua hoặc thanh lý; (d) Phần giá trị tài sản và công nợ không phải là tiền và các khỏan tương đương tiền trong công ty con hoặc đơn vị kinh doanh khác được mua hoặc thanh lý trong kỳ. Giá trị tài sản này phải được tổng hợp theo từng lọai tài sản. 5.3. Các khỏan tiền và tương đương tiền doanh nghiệp nắm giữ nhưng không được sử dụng: - Các khỏan tiền nhận ký qũy, ký cược; - Các qũy chuyên dùng; - Kinh phí dự án; - Các khỏan khác. 3.7. Thay đổi số thứ tự một số mục trong “Thuyết minh báo cáo tài chính” như sau: - Mục 5 “Một số chỉ tiêu đánh giá khái quát thực trạng tài chính và kết quả kinh doanh của doanh nghiệp” chuyển thành mục 6; - Mục 6 “Đánh giá tổng quát các chỉ tiêu” chuyển thành mục 7; - Mục 7 “Các kiến nghị” chuyển thành mục 8; Mẫu biểu “Thuyết minh báo cáo tài chính” (Mẫu B - 09DN) sau khi sửa đổi, bổ sung được quy định ở Phụ lục số 4 Thông tư này. VII. ĐIỀU KHỎAN THI HÀNH 1. Thông tư này có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 01 năm 2004. Các quy định trước đây trái với Thông tư này đều bãi bỏ, những phần kế tóan khác có liên quan nhưng không hướng dẫn trong Thông tư này thì thực hiện theo chế độ kế tóan doanh nghiệp hiện hành. 2. Các quy định trong chuẩn mực kế tóan có khác biệt với chính sách tài chính do Bộ Tài chính ban hành thì thực hiện theo quy định trong chuẩn mực kế tóan và hướng dẫn trong Thông tư này. 3. Các Tổng công ty, công ty có chế độ kế tóan đặc thù đã được Bộ Tài chính chấp thuận, phải căn cứ vào 06 chuẩn mực kế tóan ban hành theo Quyết định số 165/2002/QĐ-BTC ngày 31/12/2002 và Thông tư này để hướng dẫn, bổ sung cho phù hợp. 4. Các Bộ, Ngành, Ủy Ban nhân dân, Sở Tài chính, Cục thuế các Tỉnh, Thành phố trực thuộc Trung ương có trách nhiệm triển khai hướng dẫn các doanh nghiệp thực hiện Thông tư này. Trong quá trình thực hiện nếu có vướng mắc đề nghị phản ánh về Bộ Tài chính để nghiên cứu giải quyết.