Thông tư 22/2003/TT-BLĐTBXH
Hướng dẫn thực hiện một số điều của của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành Bộ luật Lao động về người lao động Việt Nam làm việc ở nước ngoài
Cơ quan ban hành: Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội
Ngày ban hành: 2003-10-13

THÔNG TƯ Hướng dẫn thực hiện một số điều của Nghị định số 81/2003/NĐ-CP ngày 17 tháng 7 năm 2003 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành Bộ luật Lao động về người lao động Việt Nam làm việc ở nước ngòai Thi hành Nghị định số 81/2003/NĐ-CP ngày 17 tháng 7 năm 2003 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành Bộ luật Lao động về người lao động Việt Nam làm việc ở nước ngòai (sau đây gọi là Nghị định số 81/2003/NĐ-CP), sau khi có ý kiến tham gia của các Bộ, Ngành liên quan, Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội hướng dẫn thực hiện như sau: I. THỦ TỤC CẤP GIẤY PHÉP HỌAT ĐỘNG XUẤT KHẨU LAO ĐỘNG 1. Hồ sơ đề nghị cấp giấy phép họat động xuất khẩu lao động. 1.1. Hồ sơ đề nghị cấp mới giấy phép họat động xuất khẩu lao động theo quy định tại Khỏan 1, Điều 10 Nghị định 81/2003/NĐ-CP bao gồm: a) Đơn đề nghị cấp giấy phép (theo mẫu số 1 kèm theo Thông tư này). b) Văn bản đề nghị của cơ quan quản lý doanh nghiệp: - Văn bản của Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, Chủ tịch Hội đồng quản trị Tổng công ty nhà nước họat động theo mô hình quy định tại Quyết định số 91/TTg ngày 07/3/1994 của Thủ tướng Chính phủ đối với doanh nghiệp Nhà nước; - Văn bản của người đứng đầu các tổ chức nêu tại Khỏan 3 Điều 8 Nghị định số 81/2003/NĐ-CP đối với doanh nghiệp do tổ chức đó quản lý; - Văn bản của Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh nơi doanh nghiệp đặt trụ sở chính đối với doanh nghiệp quy định tại các Khỏan 2, 4 Điều 8 Nghị định số 81/2003/NĐ-CP. c) Bản sao quyết định thành lập doanh nghiệp và giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh (đối với doanh nghiệp quy định tại các Khỏan 1, 3 Điều 8 Nghị định số 81/2003/NĐ-CP); bản sao giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh (đối với doanh nghiệp quy định tại các Khỏan 2, 4 Điều 8 Nghị định số 81/2003/NĐ-CP). d) Đề án về họat động xuất khẩu lao động của doanh nghiệp (theo mẫu số 2 kèm theo Thông tư này) đã được cơ quan quản lý doanh nghiệp phê duyệt. đ) Bản xác nhận của cơ quan quản lý doanh nghiệp về vốn điều lệ của doanh nghiệp tại thời điểm đề nghị cấp giấy phép. e) Tài liệu chứng minh về trụ sở làm việc và cơ sở đào tạo - giáo dục định hướng của doanh nghiệp: - Bản sao một trong các giấy tờ sau: giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà, văn bản giao nhà cho doanh nghiệp sử dụng của cơ quan có thẩm quyền hoặc hợp đồng thuê nhà với thời hạn trên 3 năm; - Bản sao quyết định thành lập và giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh của cơ sở đào tạo - giáo dục định hướng trực thuộc doanh nghiệp. g) Sơ yếu lý lịch của Tổng giám đốc hoặc Giám đốc doanh nghiệp, của người đứng đầu đơn vị xuất khẩu lao động và người đứng đầu cơ sở đào tạo - giáo dục định hướng trực thuộc doanh nghiệp (theo mẫu số 3 kèm theo Thông tư này); danh sách trích ngang của cán bộ thực hiện nhiệm vụ xuất khẩu lao động (theo mẫu số 4 kèm theo Thông tư này). h) Bản sao giấy chứng nhận ký qũy họat động xuất khẩu lao động tại Ngân hàng. Các bản sao phải có công chứng hợp pháp. 1.2. Hồ sơ đề nghị cấp đổi giấy phép theo quy định tại Điều 36 Nghị định số 81/2003/NĐ-CP bao gồm: a) Báo cáo kết quả họat động xuất khẩu lao động của doanh nghiệp kèm theo bản chính giấy phép đã được cấp. b) Tài liệu quy định tại Khỏan đ, e, g, h Điểm 1.1 Mục I Thông tư này. c) Giấy xác nhận của Cục Quản lý lao động ngòai nước về việc doanh nghiệp đã nộp đủ phí quản lý theo quy định tại Nghị định số 152/1999/NĐ-CP ngày 20/9/1999 của Chính phủ, xác nhận về việc doanh nghiệp đã đóng đủ Qũy hỗ trợ xuất khẩu lao động theo quy định của Nghị định số 81/2003/NĐ-CP. 1.3. Hồ sơ đề nghị cấp đổi giấy phép theo quy định tại Điều 12 Nghị định số 81/2003/NĐ-CP bao gồm: a) Báo cáo kết quả họat động xuất khẩu lao động kèm theo bản chính giấy phép đã được cấp. b) Tài liệu quy định tại Điểm 1.1 và Khỏan c Điều 1.2 Mục I Thông tư này; điều lệ tổ chức và họat động của doanh nghiệp (đối với doanh nghiệp quy định tại Khỏan 4 Điều 8 Nghị định số 81/2003/NĐ-CP). 2. Thời hạn cấp giấy phép họat động xuất khẩu lao động theo Khỏan 2 Điều 10 Nghị định số 81/2003/NĐ-CP quy định như sau: 2.1. Doanh nghiệp lập hồ sơ theo quy định tại Điểm 1 Mục I nêu trên, gửi Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội (Cục Quản lý lao động ngòai nước). Trong thời hạn 15 ngày làm việc đối với doanh nghiệp đề nghị cấp mới giấy phép và 07 ngày làm việc đối với doanh nghiệp cấp đổi giấy phép, kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội cấp giấy phép họat động xuất khẩu lao động cho doanh nghiệp (theo mẫu số 5 kèm theo Thông tư này). Trường hợp chưa đủ điều kiện theo quy định, Cục quản lý lao động ngòai nước thông báo bằng văn bản cho doanh nghiệp về nội dung cần bổ sung; nếu doanh nghiệp không đủ điều kiện, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội trả lời bằng văn bản nêu rõ lý do để cơ quan quản lý doanh nghiệp và doanh nghiệp biết. Đối với doanh nghiệp quy định tại Khỏan 4 Điều 8 Nghị định số 81/2003/NĐ-CP thì Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội trình Thủ tướng Chính phủ xem xét quyết định. 2.2. Trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày cấp mới hoặc cấp đổi giấy phép, doanh nghiệp phải đăng ký ít nhất trên một tờ báo của địa phương nơi doanh nghiệp đặt trụ sở chính và một tờ báo của Trung ương trong 3 số liên tiếp với các thông tin chủ yếu sau: a) Tên đầy đủ, địa chỉ trụ sở chính của doanh nghiệp, địa chỉ của đơn vị xuất khẩu lao động, cơ sở đào tạo - giáo dục định hướng trực thuộc doanh nghiệp, số điện thọai, số fax; chức năng họat động của doanh nghiệp. b) Họ tên Chủ tịch Hội đồng Quản trị (nếu có), Tổng giám đốc hoặc Giám đốc doanh nghiệp, người đứng đầu đơn vị xuất khẩu lao động, cơ sở đào tạo - giáo dục định hướng trực thuộc doanh nghiệp. c) Vốn điều lệ tại thời điểm cấp giấy phép. d) Số và ngày cấp giấy phép họat động xuất khẩu lao động, thời điểm bắt đầu họat động theo giấy phép. II. ĐƠN VỊ XUẤT KHẨU LAO ĐỘNG TRỰC THUỘC DOANH NGHIỆP Đơn vị trực thuộc theo Khỏan 13 Điều 14 Nghị định số 81/2003/NĐ-CP quy định như sau: 1. Doanh nghiệp có giấy phép chỉ được giao nhiệm vụ xuất khẩu lao động cho không quá hai đơn vị trực thuộc có trụ sở trên địa bàn tỉnh (thành phố) khác nhau. Doanh nghiệp chịu trách nhiệm về họat động xuất khẩu lao động của các đơn vị trực thuộc và chỉ doanh nghiệp mới thực hiện giao dịch với cơ quan quản lý nhà nước về xuất khẩu lao động. Doanh nghiệp quy định rõ phạm vi trách nhiệm, chức năng, quyền hạn cho đơn vị xuất khẩu lao động; đồng thời báo cáo bằng văn bản (theo mẫu số 6 kèm theo Thông tư này) cho cơ quan quản lý doanh nghiệp, Cục Quản lý lao động ngòai nước và Sở Lao động - Thương binh và Xã hội nơi đặt trụ sở đơn vị trực thuộc, kèm theo bản sao hợp lệ giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh, tài liệu chứng minh về trụ sở làm việc và danh sách trích ngang của cán bộ thực hiện nhiệm vụ xuất khẩu lao động. Đối với doanh nghiệp có quá hai đơn vị xuất khẩu lao động trực thuộc thì phải sắp xếp lại trong thời hạn 60 ngày kể từ ngày Thông tư tư này có hiệu lực. 2. Khi doanh nghiệp, đơn vị trực thuộc, cơ sở đào tạo - giáo dục định hướng thay đổi trụ sở và cán bộ thực hiện nhiệm vụ xuất khẩu lao động thì báo cáo bằng văn bản với cơ quan quản lý doanh nghiệp, Cục quản lý lao động ngòai nước, Sở Lao động - Thương binh và Xã hội nơi đặt trụ sở. III. HỢP ĐỒNG VÀ ĐĂNG KÝ HỢP ĐỒNG 1. Hợp đồng ký với bên nước ngòai theo Khỏan 1 Điều 14 và Khỏan 4 Điều 25 Nghị định số 81/2003/NĐ-CP quy định như sau: 1.1. Hợp đồng cung ứng lao động ký giữa doanh nghiệp Việt Nam và doanh nghiệp nước ngòai (không trực tiếp sử dụng hoặc trực tiếp sử dụng lao động), hợp đồng nhận thầu, nhận khóan công trình hoặc dự án đầu tư ở nước ngòai có sử dụng lao động Việt Nam và hợp đồng do người lao động trực tiếp ký với người sử dụng lao động ở nước ngòai (hợp đồng cá nhân) sau đây gọi chung là hợp đồng. Hợp đồng phải đảm bảo các điều kiện cơ bản về tiền lương, thu nhập; thời gian làm việc, thời gian nghỉ ngơi, thời gian làm thêm giờ; điều kiện ăn, ở, làm việc; bảo hiểm xã hội; bảo hộ lao động; chi phí đi từ Việt Nam đến nơi làm việc và ngược lại; trách nhiệm giải quyết khi có tranh chấp lao động. Nội dung về quyền lợi và nghĩa vụ của người lao động phải thống nhất trong các hợp đồng: giữa người lao động và người sử dụng lao động nước ngòai, giữa doanh nghiệp Việt Nam và doanh nghiệp nước ngòai, giữa người lao động và doanh nghiệp Việt Nam. 1.2. Đối với một số lĩnh vực sử dụng nhiều lao động nữ và một số ngành nghề đặc thù; những nơi chưa có lao động Việt Nam hoặc chưa có cơ quan đại diện Việt Nam; hợp đồng tiếp nhận số lượng lớn lao động Việt Nam, doanh nghiệp báo cáo với Cục Quản lý lao động ngòai nước về nội dung hợp đồng trước khi ký kết. Trong thời gian 07 ngày làm việc, kể từ ngày nhận được báo cáo của doanh nghiệp, Cục Quản lý lao động ngòai nước thông báo bằng văn bản cho doanh nghiệp ý kiến của Cục về việc ký kết hợp đồng này. 1.3. Hợp đồng chỉ được ký để đưa lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngòai các nghề, công việc, khu vực không thuộc danh mục cấm quy định tại phụ lục số 1 kèm theo Thông tư này. 2. Thủ tục đăng ký hợp đồng đối với doanh nghiệp theo Khỏan 1 Điều 4, Điều 13 và Điều 16 Nghị định số 81/2003/NĐ-CP quy định như sau: 2.1. Hồ sơ đăng ký hợp đồng gồm: a) Một bản đăng ký hợp đồng (theo mẫu số 7 kèm theo Thông tư này) b) Một bản sao hợp đồng ký với bên nước ngòai kèm theo bản dịch và các văn bản của nước nhận lao động liên quan đến hợp đồng có xác nhận của Tổng Giám đốc hoặc Giám đốc doanh nghiệp. Đối với các hợp đồng đã được đăng ký và chấp thuận trước đó thì doanh nghiệp không phải nộp bản sao hợp đồng. Trường hợp doanh nghiệp nhận thầu, nhận khóan công trình hoặc đầu tư ở nước ngòai có sử dụng lao động Việt Nam, ngòai các tài liệu trên, nộp bản sao giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh (đối với doanh nghiệp không có giấy phép họat động xuất khẩu lao động) và phương án sử dụng lao động Việt Nam để thực hiện hợp đồng có xác nhận của cơ quan quản lý doanh nghiệp. 2.2. Thời hạn đăng ký hợp đồng: a) Hồ sơ đăng ký hợp đồng được gửi Cục Quản lý lao động ngòai nước. Cục Quản lý lao động ngòai nước cấp cho doanh nghiệp phiếu tiếp nhận hồ sơ đăng ký hợp đồng (theo mẫu số 9a kèm theo Thông tư này) khi đã nhận đủ hồ sơ hợp lệ. b) Sau 05 ngày làm việc đối với hợp đồng cung ứng lao động và 07 ngày làm việc đối với hợp đồng nhận thầu, nhận khóan công trình hoặc dự án đầu tư ở nước ngòai, kể từ ngày cấp phiếu tiếp nhận hồ sơ đăng ký hợp đồng, nếu Cục Quản lý lao động ngòai nước không có ý kiến khác bằng văn bản thì doanh nghiệp đương nhiên được tổ chức thực hiện hợp đồng. Trường hợp chưa đủ điều kiện cần phải bổ sung hoặc không đủ điều kiện theo Quy định thì Cục Quản lý lao động ngòai nước thông báo bằng văn bản cho doanh nghiệp biết. 3. Thủ tục đăng ký hợp đồng đối với người lao động có hợp đồng cá nhân theo Khỏan 2 Điều 4 và Điều 20 Nghị định số 81/2003/NĐ-CP quy định như sau: 3.1. Hồ sơ đăng ký hợp đồng a) Giấy đăng ký đi làm việc ở nước ngòai có xác nhận của Ủy ban nhân dân cấp xã nơi cư trú hoặc đơn vị quản lý trực tiếp (theo mẫu số 8 kèm theo Thông tư này). b) Bản sao công chứng hợp đồng hoặc văn bản tiếp nhận làm việc có nội dung cơ bản như hợp đồng, được cơ quan có thẩm quyền của nước đến làm việc cho phép. 3.2. Thời hạn đăng ký hợp đồng: Hồ sơ đăng ký hợp đồng gửi Sở Lao động - Thương binh và Xã hội nơi cư trú. Nếu hồ sơ đủ và hợp lệ, Sở Lao động - Thương binh và Xã hội cấp cho người lao động phiếu tiếp nhận hồ sơ đăng ký hợp đồng (theo mẫu số 9b kèm theo Thông tư này). Sau 05 ngày làm việc kể từ ngày cấp phiếu tiếp nhận hồ sơ đăng ký hợp đồng, nếu Sở Lao động - Thương binh và Xã hội không có ý kiến khác thì người lao động làm thủ tục xuất cảnh. 3.3. Người lao động đang ở nước ngòai không do doanh nghiệp quản lý, nếu có hợp đồng lao động thì hợp đồng với cơ quan đại diện Việt Nam ở nước sở tại, hồ sơ gồm: Giấy đăng ký làm việc theo hợp đồng; bản chụp hộ chiếu; bản sao hợp đồng lao động. Trong thời hạn 05 ngày làm việc, nếu cơ quan đại diện Việt Nam không có ý kiến khác thì người lao động có quyền thực hiện hợp đồng. 4. Gia hạn hợp đồng hoặc ký hợp đồng lao động mới theo Điều 21 Nghị định số 81/2003/NĐ-CP quy định như sau: 4.1. Người lao động do doanh nghiệp đưa đi làm việc ở nước ngòai, nếu được gia hạn hoặc ký hợp đồng mới thì báo cáo với đại diện của doanh nghiệp tại nước đó (nếu có) hoặc với doanh nghiệp đưa đi để theo dõi và quản lý. 4.2. Người lao động làm việc ở nước ngòai quy định tại Điểm 3.3 Mục III Thông tư này, nếu được gia hạn hoặc ký hợp đồng mới thì báo cáo với cơ quan đại diện Việt Nam ở nước sở tại để ghi chú vào sổ đăng ký lao động. IV. QUY ĐỊNH VỀ TUYỂN CHỌN LAO ĐỘNG 1. Tuyển chọn lao động theo Khỏan 3 và Khỏan 4 Điều 14 Nghị định số 81/2003/NĐ-CP quy định như sau: 1.1. Doanh nghiệp trực tiếp tuyển chọn những người lao động phù hợp với yêu cầu của bên sử dụng lao động, không được ủy quyền qua trung gian, môi giới; không được thu phí tuyển chọn của người lao động. 1.2. Việc tuyển chọn lao động chỉ được tiến hành khi hợp đồng đã đăng ký theo quy định tại Điểm 2.2 Mục III Thông tư này. 1.3. Doanh nghiệp xuất trình giấy phép họat động xuất khẩu lao động, kế họach và phương thức tuyển chọn với Sở Lao động - Thương binh và Xã hội hoặc đơn vị có nguồn lao động cung cấp; phối hợp với chính quyền cấp huyện và xã, hoặc các cơ sở đào tạo, cơ sở sản xuất khác (đối với lao động có nghề) để tuyển chọn người lao động có đạo đức tốt, có ý thức tổ chức kỷ luật, gia đình chấp hành tốt pháp luật của Nhà nước. 1.4. Trước khi tuyển chọn, doanh nghiệp thông báo công khai tại trụ sở doanh nghiệp và địa bàn tuyển chọn các yêu cầu về số lượng lao động cần tuyển; giới tính, độ tuổi; công việc mà người lao động sẽ đảm nhiệm, nơi làm việc và thời hạn hợp đồng; điều kiện làm việc và sinh họat; tiền lương, tiền công; các khỏan chi phí phải đóng trước khi đi; các khỏan phải trích nộp từ tiền lương trong thời gian làm việc ở nước ngòai; quyền lợi và nghĩa vụ khác theo quy định của pháp luật. 1.5. Doanh nghiệp dành ít nhất 10% số lượng lao động theo hợp đồng đã ký để tuyển chọn những người đủ tiêu chuẩn thuộc diện chính sách người có công, bộ đội, thanh niên xung phong, thanh niên tình nguyện tham gia các công trình, dự án ở những nơi khó khăn (biên giới, hải đảo, vùng sâu, vùng xa) đã hòan thành nghĩa vụ và người lao động thuộc diện hộ nghèo. Chính quyền cơ sở nơi tuyển chọn giới thiệu cho doanh nghiệp danh sách những lao động thuộc diện nêu trên để doanh nghiệp tuyển chọn. 1.6. Chậm nhất sau 05 ngày làm việc, kể từ ngày người lao động dự tuyển, doanh nghiệp thông báo công khai kết quả tuyển chọn. 1.7. Doanh nghiệp thông báo thời hạn đào tạo - giáo dục định hướng, thời gian dự kiến đưa đi cho người lao động đã trúng tuyển. Nếu sau 6 tháng kể từ ngày trúng tuyển, doanh nghiệp chưa đưa được người lao động đi làm việc ở nước ngòai, thì thông báo rõ lý do cho người lao động và chính quyền cơ sở hoặc đơn vị nơi cung cấp nguồn lao động biết; nếu người lao động không có nhu cầu đi nữa hoặc doanh nghiệp không thể sắp xếp cho người lao động đi theo nguyện vọng đã đăng ký thì hòan trả hồ sơ (hộ chiếu, giấy chứng nhận sức khỏe...) cho người lao động và thanh tóan các khỏan tiền mà người lao động đã nộp cho doanh nghiệp theo hướng dẫn của Liên bộ Tài chính - Lao động - Thương binh và Xã hội. 2. Hồ sơ của người lao động đi làm việc ở nước ngòai theo Khỏan 4 Điều 25 Nghị định số 81/2003/NĐ-CP quy định như sau: 2.1. Đơn vị tự nguyện đi làm việc ở nước ngòai (có cam kết của bản thân và gia đình). 2.2. Sơ yếu lý lịch có xác nhận của Ủy ban nhân dân cấp xã nơi cư trú hoặc của đơn vị quản lý trực tiếp. 2.3. Hộ chiếu phổ thông. Đối với thuyền viên tàu cá có thêm sổ thuyền viên; đối với sỹ quan và thủy thủ làm việc trên tàu vận tải biển phải có hộ chiếu thuyền viên. 2.4. Giấy chứng nhận có đủ sức khỏe đi làm việc ở nước ngòai của bệnh viện do Bộ Y tế quy định. 2.5. Chứng chỉ đào tạo - giáo dục định hướng. Đối với sỹ quan và thủy thủ làm việc trên tàu vận tải biển có giấy chứng nhận huấn luyện cơ bản và chứng chỉ chuyên môn theo chức danh. Đối với chuyên gia có văn bằng, chứng chỉ về chuyên môn, ngọai ngữ theo quy định của Bộ quản lý chuyên ngành và nước tiếp nhận lao động. 2.6. Bảng kê chi phí của người lao động trước khi đi làm việc ở nước ngòai. 2.7. Các giấy tờ cần thiết khác theo yêu cầu của bên nước ngòai. V. ĐÀO TẠO - GIÁO DỤC ĐỊNH HƯỚNG Đào tạo - giáo dục định hướng theo Khỏan 5 Điều 14, Khỏan 2 Điều 18 và Khỏan 5 Điều 25 Nghị định số 81/2003/NĐ-CP quy định như sau: 1. Nội dung: 1.1. Học ngọai ngữ: Người lao động phải đạt yêu cầu về ngọai ngữ do Cục Quản lý lao động ngòai nước quy định; đối với chuyên gia do nước tiếp nhận lao động quy định. 1.2. Đào tạo, bổ túc kiến thức chuyên môn, kỹ năng nghề cho người lao động trong trường hợp cần thiết để có đủ điều kiện thực hiện hợp đồng. 1.3. Giáo dục định hướng: a) Nội dung hợp đồng doanh nghiệp ký với doanh nghiệp nước ngòai, hợp đồng đi làm việc ở nước ngòai doanh nghiệp sẽ ký với người lao động, hợp đồng lao động người sử dụng lao động sẽ ký với người lao động; quyền lợi, nghĩa vụ và trách nhiệm của người lao động trong việc thực hiện các điều khỏan đã ghi trong hợp đồng. b) Những hiểu biết cơ bản về pháp luật lao động, hình sự, dân sự, xuất nhập cảnh của Việt Nam, pháp luật của nước nhận lao động; nghĩa vụ chấp hành và tuân thủ pháp luật và các quy định hiện hành của Nhà nước về lao động Việt Nam làm việc ở nước ngòai. c) Phong tục, tập quán, tôn giáo và sinh họat của nước nhận lao động; kinh nghiệm giao tiếp, quan hệ ứng xử với người sử dụng lao động và những người lao động khác tại nơi làm việc. d) Kỷ luật và tác phong lao động công nghiệp, những quy định, quy phạm về an tòan, vệ sinh lao động. 2. Chương trình và tài liệu: 2.1. Cục quản lý lao động ngòai nước quy định chương trình và phát hành tài liệu giáo dục định hướng đối với người lao động. 2.2. Chương trình và tài liệu đối với chuyên gia theo quy định của Bộ quản lý chuyên ngành. 2.3. Chương trình và tài liệu đối với sỹ quan, thủy thủ làm việc trên tàu vận tải biển theo quy định của Bộ Giao thông Vận tải. 3. Kiểm tra và cấp chứng chỉ: Việc tổ chức kiểm tra đánh giá kết quả và cấp chứng chỉ đào tạo - giáo dục định hướng cho những người đạt yêu cầu do cơ sở đào tạo chịu trách nhiệm. 4. Trách nhiệm của doanh nghiệp: Doanh nghiệp có trách nhiệm tổ chức đào tạo - giáo dục định hướng cho người lao động đã được tuyển chọn tại cơ sở đào tạo - giáo dục định hướng của doanh nghiệp theo quy chế của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội. VI. QUẢN LÝ LAO ĐỘNG Quản lý lao động theo Khỏan 3, 4 Điều 11, Khỏan 6, 7, 8, 12 Điều 14 Khỏan 9 Điều 18, Khỏan 4 Điều 27 Nghị định số 81/2003/NĐ-CP quy định như sau: 1. Quản lý ở trong nước: 1.1. Ký hợp đồng đi làm việc ở nước ngòai và quản lý hồ sơ: a) Doanh nghiệp ký hợp đồng đi làm việc ở nước ngòai với người lao động (theo mẫu số 10 kèm theo Thông tư này) ít nhất 07 ngày trước khi họ xuất cảnh và chịu trách nhiệm quản lý hồ sơ của người lao động. b) Sở Lao động - Thương binh và Xã hội quản lý hồ sơ của người lao động đi làm việc ở nước ngòai theo các hợp đồng cá nhân. 1.2. Bảo hiểm xã hội: a) Đối với người lao động: - Người lao động chưa tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc ở trong nước hoặc đã có quá trình tham gia bảo hiểm xã hội nhưng đã được giải quyết trợ cấp bảo hiểm xã hội một lần thì tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện theo quy định của Chính phủ. - Người lao động đang tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc ở trong nước mà chưa được giải quyết trợ cấp bảo hiểm xã hội 1 lần thì được thực hiện như sau: Nếu người lao động muốn tiếp tục tham gia bảo hiểm xã hội thì đóng thông qua doanh nghiệp đưa đi, đối với người lao động đi làm việc theo hợp đồng cá nhân thì đóng tại nơi đã tham gia bảo hiểm xã hội trước khi đi; trường hợp không tiếp tục tham gia bảo hiểm xã hội thì được giải quyết trợ cấp bảo hiểm xã hội 1 lần hoặc bảo lưu thời gian đã đóng bảo hiểm xã hội theo quy định của pháp luật về bảo hiểm xã hội. b) Đối với doanh nghiệp đưa lao động đi làm việc ở nước ngòai: Doanh nghiệp có trách nhiệm thu tiền đóng bảo hiểm xã hội của người lao động (đối với những người tiếp tục tham gia bảo hiểm xã hội), nộp cho cơ quan bảo hiểm xã hội Việt Nam nơi doanh nghiệp đặt trụ sở và yêu cầu cơ quan bảo hiểm xã hội xác nhận vào sổ bảo hiểm xã hội của người lao động. 1.3. Thanh lý hợp đồng: a) Doanh nghiệp có trách nhiệm thanh lý hợp đồng với người lao động. Nội dung thanh lý hợp đồng gồm: lập biên bản thanh lý hợp đồng trong đó nêu rõ lý do về nước, các khỏan thanh tóan giữa doanh nghiệp và người lao động; thực hiện các chính sách, chế độ theo quy định của Nhà nước và các nội dung khác mà hai bên đã thỏa thuận; trả sổ bảo hiểm (nếu có); làm thủ tục để người lao động về đơn vị cũ hoặc nơi cư trú trước khi đi. Việc thanh tóan tiền đặt cọc khi thanh lý hợp đồng thực hiện theo hướng dẫn của Liên Bộ Tài chính - Lao động - Thương binh và Xã hội. b) Người lao động đi làm việc ở nước ngòai theo hợp đồng cá nhân khi về nước có trách nhiệm báo cáo với Sở Lao động - Thương binh và Xã hội nơi đăng ký hợp đồng và Ủy ban nhân dân cấp xã nơi cư trú trước khi đi. 2. Quản lý ở ngòai nước: Doanh nghiệp có trách nhiệm: 2.1. Lập danh sách lao động (theo mẫu số 11 kèm theo Thông tư này) gửi cơ quan đại diện Việt Nam ở nước sở tại, Cục Quản lý lao động ngòai nước chậm nhất 05 ngày làm việc sau mỗi chuyến đưa lao động đi. 2.2. Quản lý và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người lao động trong thời gian làm việc theo hợp đồng ở nước ngòai. Những vấn đề về lao động vượt quá thẩm quyền thì doanh nghiệp báo cáo bằng văn bản với cơ quan quản lý doanh nghiệp; đồng thời gửi cơ quan đại diện Việt Nam ở nước sở tại, Cục Quản lý lao động ngòai nước. 2.3. Cử cán bộ quản lý có phẩm chất đạo đức tốt, có trình độ chuyên môn, ngọai ngữ và thông báo địa chỉ văn phòng đại diện (nếu có); họ tên, địa chỉ, số điện thọai của cán bộ quản lý cho cơ quan đại diện Việt Nam ở nước sở tại, Cục Quản lý lao động ngòai nước. 2.4. Trường hợp doanh nghiệp không đủ điều kiện để cấp đổi giấy phép hoặc bị đình chỉ họat động xuất khẩu lao động thì có trách nhiệm tiếp tục quản lý người lao động do doanh nghiệp đưa đi cho đến khi thanh lý xong hợp đồng với người lao động. 2.5. Trường hợp doanh nghiệp thuộc diện xem xét giải thể hoặc lâm vào tình trạng phá sản thì bàn giao hồ sơ, tài liệu có liên quan đến số lao động đang làm việc ở nước ngòai cho cơ quan quản lý doanh nghiệp để xử lý các vấn đề liên quan đến người lao động theo quy định tại Nghị định số 81/2003/NĐ-CP và các văn bản hướng dẫn kèm theo. Đối với những người lao động đã được doanh nghiệp tuyển chọn và làm xong thủ tục hồ sơ thì doanh nghiệp chủ động thỏa thuận để chuyển hợp đồng cho doanh nghiệp xuất khẩu lao động khác thực hiện hoặc báo cáo cơ quan quản lý doanh nghiệp xem xét quyết định. 3. Chế độ báo cáo: 3.1. Doanh nghiệp lập báo cáo về lao động đi làm việc ở nước ngòai (theo mẫu số 12a kèm theo Thông tư này) gửi Cục Quản lý lao động ngòai nước trước ngày 20 hàng tháng; lập báo cáo định kỳ 6 tháng và cả năm (theo mẫu số 12b kèm theo Thông tư này) gửi Cục Quản lý lao động ngòai nước, cơ quan quản lý doanh nghiệp, Sở Lao động - Thương binh và Xã hội nơi doanh nghiệp và đơn vị xuất khẩu lao động trực thuộc đặt trụ sở trước ngày 20/6 và 20/12 hàng năm. 3.2. Cơ quan quản lý doanh nghiệp tổng hợp và báo cáo về lao động đi làm việc ở nước ngòai của các doanh nghiệp thuộc phạm vi quản lý định kỳ 6 tháng và cả năm (theo mẫu số 12c kèm theo Thông tư này) gửi Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội trước ngày 25/6 và 25/12 hàng năm để tổng hợp báo cáo Chính phủ. 3.3. Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương tổng hợp và báo cáo về lao động của địa phương đi làm việc ở nước ngòai (số lao động của các doanh nghiệp thuộc địa phương quản lý và số lao động của các doanh nghiệp khác) định kỳ 6 tháng và cả năm (theo mẫu số 12d kèm theo Thông tư này) gửi Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội trước ngày 25/6 và 25/12 hàng năm. 3.4. Trường hợp người lao động bỏ hợp đồng, đình công, tai nạn, chết, mất tích doanh nghiệp có trách nhiệm báo cáo kịp thời với cơ quan quản lý doanh nghiệp, cơ quan đại diện Việt Nam ở nước sở tại và Cục Quản lý lao động ngòai nước. VII. KHEN THƯỞNG VÀ XỬ LÝ VI PHẠM 1. Khen thưởng theo Điều 34 Nghị định số 81/2003/NĐ-CP quy định như sau: Tập thể và cá nhân người Việt Nam, tổ chức và cá nhân người nước ngòai có thành tích suất sắc trong họat động xuất khẩu lao động và chuyên gia, được cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam đề nghị thì được xét khen thưởng theo quy chế khen thưởng về xuất khẩu lao động và chuyên gia. 2. Xử lý vi phạm theo Điều 35 Nghị định số 81/2003/NĐ-CP quy định như sau: 2.1. Đối với doanh nghiệp: Doanh nghiệp vi phạm Nghị định số 81/2003/NĐ-CP thì bị xử phạt theo quy định của Nghị định xử phạt hành chính về hành vi vi phạm pháp luật lao động. Trường hợp gây thiệt hại cho người lao động thì phải bồi thường theo quy định của pháp luật. Ngòai ra, tùy theo tính chất và mức độ vi phạm sẽ bị áp dụng một trong các biện pháp xử phạt bổ sung sau: a) Các biện pháp xử phạt bổ sung gồm: - Tạm đình chỉ thực hiện hợp đồng; - Đình chỉ có thời hạn họat động xuất khẩu lao động. a.1. Tạm đình chỉ thực hiện hợp đồng: Doanh nghiệp bị tạm đình chỉ thực hiện hợp đồng đối với một trong các trường hợp sau: - Vi phạm việc tuyển chọn lao động theo quy định tại Điểm 1.1, 1.2, 1.3 và 1.4 Mục IV Thông tư này; - Không tổ chức đào tạo - giáo dục định hướng cho người lao động trước khi đưa đi làm việc ở nước ngòai; - Thu phí dịch vụ xuất khẩu lao động, thu và quản lý tiền đặt cọc của người lao động không đúng quy định; - Không thực hiện ký hợp đồng đi làm việc ở nước ngòai với người lao động; - Không xử lý kịp thời mâu thuẫn phát sinh về việc làm, tiền lương, thu nhập, các khỏan khấu trừ, điều kiện sinh họat giữa người sử dụng lao động ở nước ngòai và tập thể người lao động. a.2. Đình chỉ có thời hạn họat động xuất khẩu lao động: Doanh nghiệp bị đình chỉ họat động xuất khẩu lao động từ 1 tháng đến 6 tháng đối với một trong các trường hợp sau: - Đã bị xử phạt với hình thức tạm đình chỉ thực hiện hợp đồng nhưng tái phạm hoặc có vi phạm tương tự trong quá trình thực hiện các hợp đồng khác; - Chưa thực hiện việc đăng ký hợp đồng theo quy định tại Khỏan 1 Điều 4 Nghị định số 81/2003/NĐ-CP nhưng đã đưa lao động đi làm việc ở nước ngòai; - Không báo cáo trưóc khi ký kết hợp đồng đối với các nghề đặc thù và một số lĩnh vực quy định tại Điểm 1.2 Mục III Thông tư này nhưng đã tổ chức tuyển chọn lao động; - Thiếu trách nhiệm trong việc giải quyết tranh chấp gây thương hại đến quyền lợi hợp pháp của người lao động; - Lợi dụng danh nghĩa họat động xuất khẩu lao động để tuyển chọn, đào tạo - giáo dục định hướng nhằm thu lời bất chính. b) Thẩm quyền xử lý vi phạm: b.1. Cục trưởng Cục quản lý lao động ngòai nước có quyền tạm đình chỉ thực hiện hợp đồng; đình chỉ họat động xuất khẩu lao động của doanh nghiệp từ 1 tháng đến 6 tháng. b.2. Bộ trưởng Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội quyết định đình chỉ, thu hồi giấy phép họat động xuất khẩu lao động theo quy định tại Khỏan 1 Điều 11 Nghị định số 81/2003/NĐ-CP. 2.2. Đối với người lao động: Người lao động vi phạm các điều khỏan của hợp đồng đã ký với doanh nghiệp Việt Nam, hợp đồng đã ký với người sử dụng lao động ở nước ngòai, hoặc vi phạm pháp luật Việt Nam, pháp luật nước sở tại, hoặc tự ý bỏ hợp đồng thì tùy theo tính chất và mức độ vi phạm sẽ bị áp dụng các hình thức xử lý theo quy định tại Khỏan 3 và Khỏan 4 Điều 35 Nghị định số 81/2003/NĐ-CP. VIII. TỔ CHỨC THỰC HIỆN 1. Các Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, cơ quan Trung ương các tổ chức nêu tại Khỏan 3 Điều 8 Nghị định số 81/2003/NĐ-CP, Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, Hội đồng quản trị tổng công ty nhà nước họat động theo mô hình quy định tại Quyết định số 91/TTg ngày 07/3/1994 của Thủ tướng Chính phủ có trách nhiệm quán triệt, tuyên truyền pháp luật về xuất khẩu lao động, chỉ đạo phát triển thị trường lao động, xây dựng kế họach xuất khẩu lao động hàng năm và 5 năm; quản lý, chỉ đạo và hàng năm đánh giá họat động xuất khẩu lao động của các doanh nghiệp thuộc phạm vi quản lý; phối hợp với Bộ, cơ quan liên quan kịp thời giải quyết những vấn đề phát sinh liên quan đến họat động xuất khẩu lao động thuộc phạm vi trách nhiệm. 2. Cục Quản lý lao động ngòai nước, Thanh tra thuộc Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, cơ quan quản lý doanh nghiệp quy định tại Điều 27 Nghị định số 81/2003/NĐ-CP tổ chức kiểm tra, thanh tra họat động xuất khẩu lao động, phát hiện và xử lý kịp thời các hành vi vi phạm theo quy định của pháp luật. 3. Sở Lao động - Thương binh và Xã hội giúp Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố thực hiện quản lý nhà nước về họat động xuất khẩu lao động tại địa phương, hướng dẫn các doanh nghiệp tuyển chọn lao động đi làm việc ở nước ngòai theo đúng các khu vực được phân công; kiểm tra, thanh tra công tác tuyển chọn, đào tạo - giáo dục định hướng cho người lao động; phát hiện và xử lý kịp thời các hành vi vi phạm pháp luật của các tổ chức, cá nhân trong họat động xuất khẩu lao động. 4. Thông tư này có hiệu lực sau 15 ngày, kể từ ngày đăng Công báo, bãi bỏ Thông tư số 28/1999/TT-BLĐTBXH ngày 15/11/1999. 5. Trong quá trình thực hiện, nếu có vướng mắc, đề nghị phản ánh về Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội để nghiên cứu giải quyết./.