Thông tư 46/2017/TT-BTC
Hướng dẫn hoat động thanh toán gỉao dịch tráỉ phiếu Chính phủ, trái phỉếu được Chính phủ bảo lãnh và trái phỉếu chính quyền địa phương
Cơ quan ban hành: Bộ Tài chính
Ngày ban hành: 2017-05-12

BỘ TÀI CHÍNH _________________ CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập - Tự do - Hạnh phúc __________________________ Số: 46/2017/TT-BTC Hà Nội, ngày 12 tháng 5 năm 2017 THÔNG TƯ Hướng dẫn họat động thanh tóan giao dịch trái phiếu Chính phủ, trái phiếu được Chính phủ bảo lãnh và trái phiếu chính quyền địa phương ______________ Căn cứ Luật Chứng khóan ngày 29 tháng 6 năm 2006; Căn cứ Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khóan ngày 24 tháng 11 năm 2010; Căn cứ Nghị định số 58/2012/NĐ-CP ngày 20 tháng 7 năm 2012 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Chứng khóan và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khóan; Căn cứ Nghị định số 60/2015/NĐ-CP ngày 26 tháng 6 năm 2015 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 58/2012/NĐ-CP ngày 20 tháng 7 năm 2012 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Chứng khóan và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khóan; Căn cứ Nghị định số 01/2011/NĐ-CP ngày 05 tháng 01 năm 2011 của Chính phủ về phát hành trái phiếu Chính phủ, trái phiếu được Chính phủ bảo lãnh và trái phiếu chính quyền địa phương; Căn cứ Nghị định số 215/2013/NĐ-CP ngày 23 tháng 12 năm 2013 của Chính phủ quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Bộ Tài chính; Theo đề nghị của Chủ tịch Ủy ban Chứng khóan Nhà nước; Bộ trưởng Bộ Tài chính ban hành Thông tư hướng dẫn họat động thanh tóan giao dịch trái phiếu Chính phủ, trái phiếu được Chính phủ bảo lãnh và trái phiếu chính quyền địa phương. Điều 1. Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng 1. Thông tư này quy định về họat động thanh tóan giao dịch trái phiếu Chính phủ, trái phiếu được Chính phủ bảo lãnh và trái phiếu chính quyền địa phương (sau đây gọi tắt là trái phiếu Chính phủ) niêm yết và giao dịch tại Sở Giao dịch Chứng khóan. 2. Đối tượng áp dụng Thông tư này bao gồm: Trung tâm Lưu ký Chứng khóan Việt Nam, Kho bạc Nhà nước, ngân hàng thanh tóan giao dịch trái phiếu Chính phủ, ngân hàng thành viên thanh tóan, tổ chức mở tài khỏan trực tiếp, tổ chức thanh tóan tiền trực tiếp, tổ chức thanh tóan tiền gián tiếp và các cơ quan, tổ chức, cá nhân tham gia giao dịch trái phiếu Chính phủ. Điều 2. Giải thích từ ngữ Trong Thông tư này, các từ ngữ dưới đây được hiểu như sau: 1. Ngân hàng thanh tóan giao dịch trái phiếu Chính phủ là Ngân hàng Nhà nước Việt Nam thực hiện chức năng thanh tóan tiền cho các giao dịch trái phiếu Chính phủ trên Sở Giao dịch Chứng khóan. 2. Ngân hàng thành viên thanh tóan là ngân hàng thương mại có tài khỏan tiền gửi thanh tóan tại Sở Giao dịch Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và là thành viên trực tiếp của hệ thống thanh tóan điện tử liên ngân hàng, thực hiện chức năng thanh tóan tiền giao dịch trái phiếu Chính phủ cho các tổ chức thanh tóan tiền gián tiếp và (hoặc) cho chính mình. 3. Thanh tóan theo từng giao dịch là phương thức thanh tóan tiền trong đó việc chuyển giao tiền giữa các bên tham gia giao dịch qua Ngân hàng Nhà nước Việt Nam được thực hiện trên cơ sở từng giao dịch ngay khi bên mua chuyển tiền. 4. Tổ chức mở tài khỏan trực tiếp là tổ chức mở tài khỏan lưu ký chứng khóan trực tiếp tại Trung tâm Lưu ký Chứng khóan Việt Nam và sử dụng các dịch vụ lưu ký, thanh tóan của Trung tâm Lưu ký Chứng khóan Việt Nam trên cơ sở hợp đồng cung cấp dịch vụ với Trung tâm Lưu ký Chứng khóan Việt Nam. 5. Tổ chức thanh tóan tiền trực tiếp là tổ chức thực hiện thanh tóan tiền giao dịch trái phiếu Chính phủ trực tiếp tại hệ thống thanh tóan điện tử liên ngân hàng của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam. 6. Tổ chức thanh tóan tiền gián tiếp là tổ chức không phải là thành viên của hệ thống thanh tóan điện tử liên ngân hàng của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và phải mở tài khỏan tại một ngân hàng thành viên thanh tóan để thực hiện thanh tóan tiền giao dịch trái phiếu Chính phủ của mình và khách hàng của mình; bao gồm: công ty chứng khóan là thành viên lưu ký, tổ chức mở tài khỏan trực tiếp không phải là ngân hàng thương mại và Trung tâm Lưu ký Chứng khóan Việt Nam. Điều 3. Các tổ chức tham gia hệ thống thanh tóan giao dịch trái phiếu Chính phủ 1. Các tổ chức thực hiện chuyển giao trái phiếu Chính phủ trên hệ thống tài khỏan lưu ký tại Trung tâm Lưu ký Chứng khóan Việt Nam bao gồm: a) Thành viên lưu ký thực hiện thanh tóan đối với họat động giao dịch trái phiếu Chính phủ của chính mình và cho khách hàng của thành viên lưu ký; b) Tổ chức mở tài khỏan trực tiếp thực hiện thanh tóan đối với họat động giao dịch trái phiếu Chính phủ của chính mình; c) Kho bạc Nhà nước thực hiện thanh tóan đối với họat động giao dịch mua bán lại trái phiếu Chính phủ; d) Trung tâm Lưu ký Chứng khóan Việt Nam thực hiện thanh tóan đối với họat động giao dịch trái phiếu Chính phủ phục vụ cho họat động nghiệp vụ chứng khóan phái sinh trong vai trò đối tác bù trừ trung tâm. 2. Các tổ chức thanh tóan tiền trực tiếp trên hệ thống thanh tóan điện tử liên ngân hàng của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam bao gồm: a) Sở Giao dịch Ngân hàng Nhà nước Việt Nam; b) Ngân hàng thành viên thanh tóan theo quy định tại Khỏan 2 Điều 2 Thông tư này, thành viên lưu ký là ngân hàng thương mại, tổ chức mở tài khỏan trực tiếp là ngân hàng thương mại; c) Kho bạc Nhà nước. Điều 4. Phương thức và nguyên tắc tổ chức hệ thống thanh tóan giao dịch trái phiếu Chính phủ 1. Việc thanh tóan giao dịch mua, bán trái phiếu Chính phủ niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khóan được thực hiện theo phương thức thanh tóan theo từng giao dịch. 2. Căn cứ vào dữ liệu giao dịch do Sở Giao dịch Chứng khóan cung cấp, Trung tâm Lưu ký Chứng khóan Việt Nam xác định nghĩa vụ thanh tóan tiền, trái phiếu Chính phủ của từng bên liên quan và gửi thông tin thanh tóan tiền cho Ngân hàng Nhà nước Việt Nam. 3. Việc chuyển giao trái phiếu Chính phủ được thực hiện trên hệ thống của Trung tâm Lưu ký Chứng khóan Việt Nam trên cơ sở chuyển khỏan trái phiếu Chính phủ giữa các tài khỏan lưu ký của các tổ chức quy định tại Khỏan 1 Điều 3 Thông tư này và đảm bảo nguyên tắc bên bán phải có đủ trái phiếu Chính phủ để chuyển giao tại ngày thanh tóan, bên mua phải có đủ tiền để thực hiện thanh tóan tiền giao dịch trái phiếu Chính phủ. 4. Việc thanh tóan tiền giao dịch trái phiếu Chính phủ giữa các tổ chức thanh tóan tiền trực tiếp qua Ngân hàng Nhà nước Việt Nam quy định tại Khỏan 2 Điều 3 Thông tư này được thực hiện trên hệ thống thanh tóan điện tử liên ngân hàng. 5. Trường hợp khách hàng mở tài khỏan lưu ký tại thành viên lưu ký là ngân hàng thương mại và đặt lệnh giao dịch qua công ty chứng khóan là thành viên giao dịch trái phiếu Chính phủ, việc thanh tóan giao dịch sẽ do thành viên lưu ký là ngân hàng thương mại thực hiện. 6. Tổ chức thanh tóan tiền gián tiếp có trách nhiệm lựa chọn một ngân hàng thành viên thanh tóan cho mình và cho khách hàng của mình. 7. Thời gian thanh tóan giao dịch trái phiếu Chính phủ do Ủy ban Chứng khóan Nhà nước quyết định trên cơ sở thống nhất với Ngân hàng Nhà nước Việt Nam. Trung tâm Lưu ký Chứng khóan Việt Nam hướng dẫn trình tự, thủ tục thanh tóan giao dịch trái phiếu Chính phủ. Điều 5. Ngân hàng thành viên thanh tóan 1. Quyền của ngân hàng thành viên thanh tóan: a) Được chỉ định đầu mối thực hiện chức năng ngân hàng thành viên thanh tóan; b) Được đề nghị tổ chức thanh tóan tiền gián tiếp phải tuân thủ thỏa thuận về thanh tóan giữa các bên và cung cấp thông tin cần thiết để thực hiện thanh tóan giao dịch trái phiếu Chính phủ; c) Được thu tiền cung cấp dịch vụ theo quy định của pháp luật. 2. Nghĩa vụ của ngân hàng thành viên thanh tóan: a) Thanh tóan đầy đủ và đúng thời gian quy định đối với giao dịch trái phiếu Chính phủ của mình và của các tổ chức thanh tóan tiền gián tiếp; b) Hỗ trợ tiền thanh tóan giao dịch trái phiếu Chính phủ cho tổ chức thanh tóan tiền gián tiếp trong trường hợp tổ chức này bị tạm thời thiếu hụt tiền thanh tóan theo thỏa thuận hỗ trợ thanh tóan ký kết giữa các bên phù hợp với quy định của pháp luật; c) Đăng ký thông tin đầy đủ, chính xác theo hướng dẫn của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và Trung tâm Lưu ký Chứng khóan Việt Nam; d) Kết nối với Trung tâm Lưu ký Chứng khóan Việt Nam để nhận thông tin về thanh tóan tiền giao dịch trái phiếu Chính phủ; đ) Tuân thủ các nghĩa vụ theo quy định về họat động thanh tóan qua hệ thống thanh tóan điện tử liên ngân hàng của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam; e) Tuân thủ các quy định về họat động thanh tóan giao dịch trái phiếu Chính phủ do Trung tâm Lưu ký Chứng khóan Việt Nam ban hành; g) Tuân thủ chế độ công bố thông tin, báo cáo và bảo mật thông tin theo quy định của pháp luật. 3. Ngân hàng thương mại bị Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đặt vào tình trạng kiểm sóat đặc biệt không được đăng ký là ngân hàng thành viên thanh tóan với Trung tâm Lưu ký Chứng khóan Việt Nam. 4. Ngân hàng thành viên thanh tóan không thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ theo Khỏan 2 Điều này hoặc bị Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đặt vào tình trạng kiểm sóat đặc biệt sẽ bị ngừng tham gia họat động thanh tóan tiền giao dịch trái phiếu Chính phủ cho các tổ chức thanh tóan tiền gián tiếp. 5. Ngân hàng Nhà nước Việt Nam thông báo cho Trung tâm Lưu ký Chứng khóan Việt Nam khi ngân hàng thành viên thanh tóan bị đặt vào hoặc chấm dứt tình trạng kiểm sóat đặc biệt của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam. Điều 6. Đối chiếu, xác nhận và xử lý lỗi giao dịch trái phiếu Chính phủ 1. Sau khi nhận kết quả giao dịch từ Trung tâm Lưu ký Chứng khóan Việt Nam, các thành viên lưu ký, tổ chức mở tài khỏan trực tiếp và Kho bạc Nhà nước có trách nhiệm đối chiếu và xác nhận lại với Trung tâm Lưu ký Chứng khóan Việt Nam. 2. Trường hợp thành viên giao dịch là công ty chứng khóan, thành viên lưu ký là ngân hàng thương mại, tổ chức mở tài khỏan trực tiếp nhập sai số hiệu tài khỏan tự doanh vào hệ thống giao dịch trái phiếu Chính phủ của Sở Giao dịch Chứng khóan, Trung tâm Lưu ký Chứng khóan Việt Nam sẽ thực hiện điều chỉnh về đúng số hiệu tài khỏan tự doanh của thành viên giao dịch để thực hiện thanh tóan giao dịch. 3. Trừ trường hợp quy định tại Khỏan 2 Điều này, Trung tâm Lưu ký Chứng khóan Việt Nam sẽ thực hiện lọai bỏ giao dịch và không thanh tóan cho các giao dịch lỗi của thành viên giao dịch. Thành viên giao dịch có trách nhiệm bồi thường tổn thất phát sinh liên quan (nếu có) cho tổ chức, cá nhân có giao dịch đối ứng liên quan do giao dịch không được thanh tóan. 4. Việc đối chiếu, xác nhận, xử lý lỗi đối với lệnh thanh tóan tiền giao dịch trái phiếu Chính phủ được thực hiện theo quy định của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam. Điều 7. Biện pháp khắc phục tình trạng tạm thời thiếu hụt khả năng thanh tóan tiền giao dịch trái phiếu Chính phủ 1. Tổ chức thanh tóan tiền gián tiếp tạm thời thiếu hụt khả năng thanh tóan tiền giao dịch trái phiếu Chính phủ được sử dụng tiền vay của ngân hàng thành viên thanh tóan theo thỏa thuận hỗ trợ thanh tóan ký kết giữa các bên phù hợp với quy định của pháp luật. Trường hợp thỏa thuận hỗ trợ thanh tóan của hai bên có quy định sử dụng chứng khóan để làm tài sản đảm bảo cho khỏan vay, Trung tâm Lưu ký Chứng khóan Việt Nam sẽ thực hiện phong tỏa chứng khóan theo đề nghị của ngân hàng thành viên thanh tóan. 2. Ngân hàng thành viên thanh tóan, thành viên lưu ký là ngân hàng thương mại, tổ chức mở tài khỏan trực tiếp là ngân hàng thương mại tạm thời thiếu hụt khả năng thanh tóan tiền giao dịch trái phiếu Chính phủ được Ngân hàng Nhà nước Việt Nam hỗ trợ thông qua nghiệp vụ thấu chi và cho vay qua đêm để thực hiện thanh tóan tiền giao dịch trái phiếu Chính phủ. 3. Trường hợp đến thời hạn thanh tóan theo quy định mà bên mua vẫn không đủ tiền để thực hiện thanh tóan, Trung tâm Lưu ký Chứng khóan Việt Nam sẽ lùi thời hạn thanh tóan đối với giao dịch tạm thời thiếu hụt khả năng thanh tóan tiền theo đề nghị của bên mua đã được bên bán chấp thuận. Việc lùi thời hạn thanh tóan được thực hiện theo quy định tại Khỏan 4 Điều này. 4. Việc lùi thời hạn thanh tóan được thực hiện theo nguyên tắc sau: a) Thời hạn lùi tối đa là hai (02) ngày làm việc kể từ ngày thanh tóan của giao dịch thiếu tiền; b) Trường hợp bên mua có đủ tiền để thanh tóan trong thời hạn quy định tại Điểm a Khỏan này, giao dịch lùi thời hạn thanh tóan sẽ được thực hiện thanh tóan như giao dịch trái phiếu Chính phủ thông thường. c) Trường hợp hết thời hạn thanh tóan mà bên mua không có đủ tiền thanh tóan thì Trung tâm Lưu ký Chứng khóan Việt Nam thực hiện lọai bỏ thanh tóan giao dịch theo quy định tại Điều 8 Thông tư này. 5. Bên mua thiếu tiền có giao dịch bị lùi thời hạn thanh tóan phải chịu hòan tòan trách nhiệm đối với các tổn thất phát sinh cho khách hàng và thành viên có liên quan do giao dịch không được thanh tóan theo đúng thời hạn quy định. Mức bồi thường do các bên tự thỏa thuận theo quy định pháp luật hiện hành. 6. Trung tâm Lưu ký Chứng khóan Việt Nam hướng dẫn chi tiết các biện pháp khắc phục tình trạng tạm thời thiếu hụt khả năng thanh tóan giao dịch trái phiếu Chính phủ. Điều 8. Lọai bỏ thanh tóan giao dịch trái phiếu Chính phủ 1. Trung tâm Lưu ký Chứng khóan Việt Nam lọai bỏ thanh tóan giao dịch trái phiếu Chính phủ trong các trường hợp sau: a) Các giao dịch quy định tại Khỏan 3 Điều 6 Thông tư này; b) Các giao dịch thiếu tiền tại ngày thanh tóan nhưng không đề nghị Trung tâm Lưu ký Chứng khóan Việt Nam áp dụng biện pháp lùi thời hạn thanh tóan; c) Các giao dịch bị lùi thời hạn thanh tóan nhưng hết thời hạn lùi vẫn không có đủ tiền để thanh tóan; d) Các giao dịch bán khống trái phiếu Chính phủ khi chưa có hướng dẫn của Bộ Tài chính. 2. Trung tâm Lưu ký Chứng khóan Việt Nam có trách nhiệm thông báo cho Sở Giao dịch Chứng khóan, các tổ chức liên quan ngay sau khi thực hiện lọai bỏ thanh tóan giao dịch trái phiếu Chính phủ. 3. Bên phát sinh lỗi dẫn tới giao dịch bị lọai bỏ thanh tóan phải chịu hòan tòan trách nhiệm đối với các tổn thất phát sinh cho khách hàng hoặc thành viên đối ứng có liên quan do giao dịch không được thanh tóan. Mức bồi thường do các bên tự thỏa thuận theo quy định pháp luật hiện hành. Điều 9. Xử lý vi phạm đối với thành viên lưu ký, tổ chức mở tài khỏan trực tiếp, ngân hàng thành viên thanh tóan thiếu hụt khả năng thanh tóan Thành viên lưu ký, tổ chức mở tài khỏan trực tiếp, ngân hàng thành viên thanh tóan thiếu hụt khả năng thanh tóan giao dịch trái phiếu Chính phủ phải áp dụng các cơ chế hỗ trợ hoặc bị lùi thời hạn thanh tóan, lọai bỏ thanh tóan giao dịch sẽ bị xem xét xử lý tùy theo mức độ vi phạm. Việc xử lý vi phạm được thực hiện theo các quy định pháp luật hiện hành. Riêng đối với thành viên lưu ký còn phải thực hiện theo các quy chế của Trung tâm Lưu ký Chứng khóan Việt Nam. Điều 10. Nghĩa vụ báo cáo 1. Trung tâm Lưu ký Chứng khóan Việt Nam có nghĩa vụ báo cáo Ủy ban Chứng khóan Nhà nước theo các quy định hiện hành để phục vụ công tác giám sát của Ủy ban Chứng khóan Nhà nước. 2. Trung tâm Lưu ký Chứng khóan Việt Nam, ngân hàng thành viên thanh tóan phải báo cáo Ủy ban Chứng khóan Nhà nước trong thời hạn hai mươi bốn (24) giờ kể từ khi hệ thống thanh tóan trái phiếu Chính phủ hoặc hệ thống thanh tóan tiền gặp sự cố. 3. Trong trường hợp cần thiết, để bảo vệ lợi ích của nhà đầu tư, Ủy ban Chứng khóan Nhà nước có thể yêu cầu Trung tâm Lưu ký Chứng khóan Việt Nam, ngân hàng thành viên thanh tóan báo cáo họat động thanh tóan giao dịch trái phiếu Chính phủ. Trong thời hạn bốn mươi tám (48) giờ kể từ khi nhận được yêu cầu của Ủy ban Chứng khóan Nhà nước, Trung tâm Lưu ký Chứng khóan Việt Nam, ngân hàng thành viên thanh tóan phải nộp báo cáo theo yêu cầu. Điều 11. Tổ chức thực hiện 1. Thông tư này có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01 tháng 8 năm 2017. Kể từ ngày Thông tư này có hiệu lực thi hành, không áp dụng quy định của Thông tư số 05/2015/TT-BTC ngày 15 tháng 01 năm 2015 của Bộ trưởng Bộ Tài chính hướng dẫn họat động đăng ký, lưu ký, bù trừ và thanh tóan giao dịch chứng khóan đối với việc thanh tóan giao dịch trái phiếu Chính phủ, trái phiếu được Chính phủ bảo lãnh và trái phiếu chính quyền địa phương. 2. Ủy ban Chứng khóan Nhà nước, ngân hàng thanh tóan giao dịch trái phiếu Chính phủ, Trung tâm Lưu ký Chứng khóan Việt Nam và các đối tượng tham gia giao dịch trái phiếu Chính phủ có trách nhiệm thực hiện Thông tư này. 3. Trung tâm Lưu ký Chứng khóan Việt Nam có trách nhiệm hòan thiện hệ thống, hạ tầng công nghệ thông tin và ban hành Quy chế nghiệp vụ hướng dẫn các quy định tại Thông tư này./. Nơi nhận: - Văn phòng Quốc hội; - Văn phòng Tổng Bí thư; - Văn phòng Chủ tịch nước; - Văn phòng TƯ và các Ban của Đảng; - Văn phòng Ban chỉ đạo TƯ về phòng chống tham nhũng; - Thủ tướng, các Phó Thủ tướng Chính phủ; - Các Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ; - Viện Kiểm sát nhân dân tối cao; - Tòa án nhân dân tối cao; - Kiểm tóan Nhà nước; - HĐND, UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc TƯ; - Website CP; Website BTC; - Cục Kiểm tra Văn bản (Bộ Tư pháp); - Các đơn vị thuộc Bộ Tài chính; - Lưu: VT, UBCK (300b). KT. BỘ TRƯỞNG THỨ TRƯỞNG (Đã ký) Trần Xuân Hà