Bản án số: 206/2017/DS-PT
Tranh chấp quyền sử dụng đất và thừa kế
Số: 206/2017/DS-PT
Ngày: 30/11/2017
Tòa án xét xử: TAND TP. Hà Nội
Cấp xét xử: Phúc thẩm
Loại vụ việc: Dân sự
Quan hệ pháp luật: Tranh chấp hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất
Thông tin vụ việc: Ngày 28 và 30 tháng 11 năm 2017 tại trụ sở Toà án nhân dân thành phố Hà Nội xét xử phúc thẩm công khai vụ án dân sự thụ lý số 144/TLPT-DS ngày 02 tháng 10 năm 2017 về việc “ Tranh chấp quyền sử dụng đất và thừa kế ”.

## Page 1

1 TÒA ÁN NHÂN DÂN THÀNH PHỐ HÀ NỘI

Bản án số: 206/2017/DS-PT Ngày : 30/11/2017 V/v: Tranh chấp quyền sử dụng đất và thừa kế CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập- Tự do- Hạnh phúc




NHÂN DANH NƯỚC CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

TÒA ÁN NHÂN DÂN THÀNH PHỐ HÀ NỘI
 - Thành phần Hội đồng xét xử phúc thẩm gồm có:
Thẩm phán – Chủ tọa phiên tòa : Bà Hoàng Thị Thu Lan Các Thẩm phán : Ông Đỗ Quảng Oai Bà Trần Thị Hải
- Thư ký phiên tòa :

Ông Đặng Văn Ngọc – Thư ký Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội
- Đại diện Viện kiểm sát nhân dân thành phố Hà Nội :
 Bà Bùi Thị Hạnh – Kiểm sát viên tham gia phiên tòa

Ngày 28 và 30 tháng 11 năm 2017 tại trụ sở Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội xét xử phúc thẩm công khai vụ án dân sự thụ lý số 144/TLPT-DS ngày 02 tháng 10 năm 2017 về việc “ Tranh chấp quyền sử dụng đất và thừa kế ”.
Do Bản án dân sự sơ thẩm số 02/2017 /DS - ST ngày 18 và 24 tháng 5 năm 2017 của Tòa án nhân dân huyện M, thành phố Hà Nội bị kháng cáo.
Theo Quyết định đưa vụ án ra xét xử số 341/2017/QĐ-PT ngày 14/11/2017 của Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội; Quyết định hoãn phiên tòa dân sự phúc thẩm số 258/2017/QĐ-HPT ngày 21 tháng 11 năm 2017 giữa các đương sự:
Nguyên Đơn: Chị Trương Thị T, sinh năm 1971 (có mặt)
Trú tại: Thôn P, xã T, huyện M, TP Hà Nội.
 Bị đơn: 1. Bà Trương Thị V, sinh năm 1943
 2. Anh Nguyễn Văn K, sinh năm 1969 (có mặt)
Đều trú tại: Thôn P, xã T, huyện M, TP Hà Nội.

## Page 2

2 Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan:
 1. Chị Nguyễn ThịM , sinh năm 1992; trú tại : Thôn B, xã L , huyện M, Hà Nội. (có mặt)
2. Chị Nguyễn Thị H , sinh năm 1994; trú tại: Xóm 10, thôn Đ, xã Đ , huyện M, Hà Nội. (có mặt)
3. Chị Nguyễn Thị A, sinh năm 1972; trú tại thôn P, xã T, huyện M, Hà Nội.
4, Chị Hoàng Thị N, sinh năm 1978; trú tại: Thôn P, xã T, huyện M, Hà Nội. (vắng mặt).
5. Chị Nguyễn Thị Đ , sinh năm 1964; trú tại: Thôn P, xã T, huyện M, Hà Nội.
(Chị Đ bị Tòa án tuyên bố mất tích, đã trở v ề địa phương sinh sống từ tháng 2/2017)
Bà Trương Thị V , chị Nguyễn ThịT , chị Nguyễn Thị Đ cùng ủy quyền cho anh Nguyễn Văn K.
Người kháng cáo: Chị Trương ThịT - Nguyên đơn Anh Nguyễn Văn K - Bị đơn

NỘI DUNG VỤ ÁN Trong đơn khởi kiện ngày 09/11/2015 và lời khai tại Tòa án, nguyên đơn là chị Trương ThịT trình bày:
Chị là con dâu của ông Nguyễn Đức T và bà Trương Thị V, chồng chị là Nguyễn Văn Đ (đã chết). Khi còn sống ông Nguyễn Đức T có chuyển nhượng cho chị 76m 2 đất ở tại thôn P , xãT , huyện M , thành phố Hà Nội với giá 280.000.000 đồng, chị đã thanh toán đầy đủ tiền mua đất cho ông T. Cụ thể:
Trả bằng tiền mặt là 100.000.000 đồng và 09 chỉ vàng do anh Nguyễn Văn K nợ chị trước đó để đối trừ vào tiền mua đất, tổng cộng là 124.000.000 đồng, việc thanh toán khoản tiền này được thể hiện trong giấy chuyển nhượng đất ở và giấy biên nhận năm 2010 . Số tiền mua đất còn lại chị đã trả làm nhiều lần cho ông T, vì là chỗ tình cảm bố chồng, con dâu nên chị và ông T không làm giấy biên nhận khi chị trả tiền cho ông T. Ngày 16/11/2011 chị đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với diện tích 76m2 tại thửa số 194a, tờ bản đồ số 07 xã T, huyện M, Tp Hà Nội. Khi mua đất, tài sản trên đất có 01 bức tường xây bằng đá ong và gạch đỏ dài khoảng 04 m, cao khoảng 02 m ngoài ra không có tài sản nào khác trên đất. Từ khi muach o đến nay chị chưa sử dụng, đến khi chị sử dụng thì bà Trương Thị V và anh Nguyễn Văn K đã

## Page 3

3 ngăn cản không cho sử dụng vì cho rằng chị chưa thanh toán hết tiền cho ông
T. ChịT đề nghị Tòa án xác nhận quyền sử dụng thửa đất trên là của chị và buộc bà V và anh K không được ngăn cản quyền sử dụng đất của chị.
 Khi còn sống ông T ở cùng với mẹ con chị, ông T có để lại di chúc ngày 10/3/2011 với nội dung là để lạich o chị quyền sử dụng 01 sào ruộng cấy (360m2) và 07 thước đất trồng sắn (168m 2) tại thôn P, xã T, huyện M, thành phố Hà Nội. Sau khi ông T di chúc cho chị thì chị đã trực trực tiếp quản lý sử dụng các thửa đất này, nhưng đến năm 2012 do UBND xãT thực hiện việc dồn điền đổi thửa nên tạm giao cho bà V quản lý sử dụng, hiện nay chị được biết anh K đang quản lý sử dụng diện tích đất nông nghiệp ông T đã cho chị.
ChịT đề nghị Tòa án công nhận di chúc của ông T lập ngày 10/3/2011 là hợp pháp và buộc bà V, anh K phải trả cho chị diện tích đất ruộng và đất trồng sắn nói trên để chị sử dụng.
Bị đơn bà Trương Thị V, anh Nguyễn Văn K trình bày:
Bà V, anh K thừa nhận có sự việc khi còn sống ông Nguyễn Đức T có chuyển nhượng cho chị T 01 mảnh đất diện tích 72m 2 tại thôn P, xã T, huyện M, thành phố Hà Nội với giá chuyển nhượng là 280.000.000 đồng nhưng đến nay chịT mới thanh toán được khoản tiền là 124.000.000 đồng ( thanh toán 100.000.000đ tiền mặt và 09 chỉ vàng), còn lại số tiền 156.000.000 đồng chịT vẫn chưa thanh toán. Khi còn sống và trước khi mất ông T có nói về số tiền này sẽ cho chịT 56.000.000 đồng còn lại cho anh K và em gái là Nguyễn Thị T mỗi người được hưởng 50.000.000 đồng nhưng đến nay chịT vẫn chưa thanh toán số tiền này. Việc chịT cho rằng đã trả đầy đủ tiền mua đất cho ông T là không có căn cứ vì không có giấy tờ thể hiện việc trả số tiền này.
Tại phiên tòa sơ thẩm anh K, bà V đề nghị Tòa án tuyên bố hợp đồng chuyển nhượng đất giữa chịT và ông T là vô hiệu vì diện tích đất mà ông T chuyển nhượng cho chịT là đất của ông T và bà V, việc ông T chuyển nhượng cho chịT không có sự đồng ý của bà V.
Đối với đất canh tác: Ông T có 01 sào đất trồng lúa và 07 thước đất trồng sắn. Khi ông T còn sống thì ông T quản lý sử dụng, đến khi ông T mất thì anh K trực tiếp quản lý sử dụng cho đến nay. Bà V, anh K thừa nhận ông T có di chúc ngày 10/3/2011 với nội dung để lại cho chịT được quyền sử dụng diện tích đất canh tác nói trên, là do ông T ở cùng chịT và do chịT nuôi dưỡng chăm sóc, nhưng chịT đã không hoàn thành đúng nghĩa vụ trông nom, chăm sóc như di nguyện của ông T để lại, c ụ thể là khi ông Tốm đau chịT không quan tâm chạy chữa, đến khi ông T mất chịT cũng không có trách nhiệm cùng gia đình lo ma chay nên b à V đề nghị Tòa án truất quyền được hưởng thừa kế của chịT theo nội dung di chúc ngày 10/3/2011 của ông T .

## Page 4

4 Ngoài ra trước khi mất, vào ngày 19/9/2012 ông T cũng để lại di chúc miệng là giao cho anh K sử dụng các diện tích đất này , có những người trong gia đình và hàng xóm chứng kiến việc ông T nói lại (có đĩa ghi âm nộp cho Tòa án). Bà V, anh K đề nghị Tòa án giao cho anh K được quyền sử dụng 01 sào ruộng cấy và 07 thước đất trồng sắn của ông T.
Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan:
- Chị Nguyễn Thị A trình bày:
Khi còn sống bố chị là ông Nguyễn Đức T có chuyển nhượng cho chịT 72m2 đất với số tiền là 280.000.000 đồng, chịT chưa trả hết tiền cho bố chị .
Chị A đề nghị Tòa án hủy việc chuyển nhượng đất giữa chịT và ông T để trả lại diện tích đất trên cho bà V, Đối với đất canh tác của ông T, chị A đề nghị giao lại cho anh K sử dụng để thờ cúng ông T.
- Chị Nguyễn Thị M, chị Nguyễn Thị H (con chị T) trình bày:
Khi còn sống ông nội các chị là Nguyễn Đức T đã ở cùng với mẹ con chị, ông nội đã bán cho mẹ chị 76m2 đất và mẹ chị đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Còn đối với đất canh tác, ông nội chị đã di chúc cho mẹ chị quản lý sử dụng toàn bộ đất canh tác của ông nội. Chị M, chị H đề nghị Tòa án giải quyết theo pháp luật, bảo vệ quyền lợi cho mẹ chị.
- Chị Hoàng ThịN trình bày: Chị là vợ anh Nguyễn Văn K, chị không có liên quan gì đến việc khởi kiện của chị Trương Thị T, hiện nay trên đất tranh chấp cũng không có tài sản gì liên quan đến chị. ChịN đề nghị Tòa án giải quyết vắng mặt chị.
Tại Bản án dân sự sơ thẩm số 02/2017/DS - ST ngày 18 v à 24 tháng 5 năm 2017 của Tòa án nhân dân huyện M, thành phố Hà Nội đã quyết định:
 Chấp nhận yêu cầu khởi kiện của chị Trương ThịT cụ thể:
 - Xác nhận quyền sử dụng đất tại thửa đất số 194A, tờ bản đồ số 07 diện tích 76m2 tại thôn P, xã T, huyện M, Hà Nội, đất có tứ cận như sau: Phía Đông giám nhà bà Đ 4,25m; phía Tây giáp đường liên thôn 4 ,25m; phía Nam giáp nhà chị A 18,27m; phía Bắc giáp lối đi nhà bà Đ 17,49m. Diện tích đất trên đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất mang tên Trương ThịT ngày 16/11/2011 là quyền sử dụng của chị T, buộc bà Trương Thị V và anh Nguyễn Văn K chấm dứt hành vi ngăn cản đối với quyền sử dụng diện tích đất này của chị T. ChịT được sử dụng 01 sân xi măng kích thước (2,65 x 4,25m) giáp với nhà bà V.
 - Công nhận di chúc ngày 10/3/2011 ông T di chúc lại cho chị T. Cụ thể:
Buộc anh Nguyễn Văn K và bà Trương Thị V phải giao lại 07 thước đất sắn tại

## Page 5

5 xứ đồng Trũng Minh; 12 thước đất lúa và 03 thước đất 5% đều tại xứ đồng Cửa kho cho chị Trương ThịT sử dụng.
 ChịT phải thanh toán cho bà Trương Thị V số tiền 991.000 đồng (chín trăm chín mươi mốt ngàn đồng).
Ngoài ra, Tòa án cấp sơ thẩm còn quyết định về án phí, quyền nghĩa vụ thi hành án, quyền kháng cáo của các đương sự.
 Sau khi xét xử sơ thẩm, ngày 07/6/2017 bị đơn là anh Nguyễn Văn K đã kháng cáo toàn bộ bản án sơ thẩm, nguyên đơn là chị Trương ThịT kháng cáo ngày 08/6/2017 không đồng ý thanh toán cho bà Trương Thị V giá trị tài sản trên thửa đất số 194A số tiền là 991.000 đồng.
 Viện kiểm sát nhân dân huyện M có Quyết định kháng nghị số 01/QĐ/KNPT-DS ngày 07/6/2017 đã kháng nghị một phần bản án sơ thẩm, để nghị xem xét quyền lợi của bà Trương Thị V (vợ ông Nguyễn Đức T) là người được hưởng một phần di sản của ông T theo quy định tại Điều 644 Bộ luật dân sự 2015. Đề nghị Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội sử án sơ thẩm.
Tại phiên tòa phúc thẩm, các đương sự không thỏa thuận đư ợc với nhau về việc giải quyết vụ án.
Đại diện Viện kiểm sát nhân dân thành phố Hà Nội tham gia phiên tòa phát biểu quan điểm:
Về tố tụng: Từ khi thụ lý vụ án đến khi xét xử Thẩm phán, Hội đồng xét xử và những người tham gia tố tụng đã thực hiện đúng các quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự.
Về nội dung vụ án:
- Đối với tranh chấp quyền sử dụng đất : Có đủ căn cứ xác định ông Nguyễn Đức T đã chuyển nhượng cho chị Trương ThịT thửa đất số 194A, tờ bản đồ số 07 tại thôn P, xã T, huyện M, Hà Nội. Bà Trương Thị V và các con ông T, bà V đều biết và đồng ý với việc ông T chuyển nhượng đất cho chị T.
Tòa án cấp sơ thẩm chấp nhận chấp nhận yêu cầu cuảng uyên đơn buộc bà V và anh Ký phải chấm dứt hành vi cản trở chịT sử dụng thửa đất nêu trên là có căn cứ.
 - Đối với tranh chấp thừa kế: Có đủ căn cứ xác nhận Di chúc của ông T ngày 10/3/2011 là di chúc hợp pháp, có hiệu lực pháp luật và Di chúc miệng của ông T ngày 19/9/2012 là di chúc không hợp pháp nên không có hiệu lực pháp luật.
 Cấp sơ thẩm chấp nhận yêu cầu của chịT về việc yêu cầu được hưởng thừa kế đất nông nghiệp của ông T theo Di chúc của ông T ngày 10/3/2011 là

## Page 6

6 có căn cứ. Tuy nhiên, cấp sơ thẩm không xem xét quyền lợi của bà V (vợ ông
T) làn gười được hưởng một phần di sản của ông T không phụ thuộc vào nội dung di chúc là thiếu xót . Do đó, kháng nghị của Viện kiểm sát nhân dân huyện M là có căn cứ chấp nhận.
 Di sản thừa kế của ông T là 01 sào ruộng cấy và 07 thước đất vườn (trên đất trồng sắn và chè ), hiện nay do bà V, anh K đang quản lý, sử dụng. Cấp sơ thẩm không tiến hành định giá đất nông nghiệp và tài sản trên đất nông nghiệp của ông T là vi phạm tố tụng. Đề nghị Hội đồng xét xử hủy án sơ th ẩm, giao hố sơ về cấp sơ thẩm giải quyết lại theo quy định của pháp luật.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN Sau khi nghiên cứu tài liệu có trong hồ sơ vụ án đã được thẩm tra tại phiên tòa và căn cứ vào kết quả tranh tụng tại phiên tòa , Hội đồng xét xử nhận định :
1. Đối với tranh chấp quyền sử dụng đất:
Nguyên đơn là chị Trương ThịT khởi kiện đề nghị Tòa án xác nhận quyền sử dụng thửa đất số 194A, tờ bản đồ số 07 tại thôn P, xã T, huyện M, TP Hà Nội, diện tích 76m 2 đất ở đứng tên ngư ời sử dụng là Trương ThịT thuộc quyền sử dụng của chị và buộc bà Trương Thị V và anh Nguyễn Văn K không được cản trở việc s ử dụng đất của chị. Bị đơn là anh Nguyễn Văn K và bà Trương Thị V đề nghị Tòa án tuyên bố hợp đồng chuyển nhượng đất giữa chịT và ông T vô hiệu với lý do thửa đất mà ông T chuyển nhượng cho chịT là tài sản chung của vợ chồng ông T, bà V, việc ông T chuyển nhượng đất cho chịT không có sự đồng ý của bà V. ChịT cũng chưa trả hết tiền đất cho ông T, hiện nay chịT còn nợ ông T số tiền 156.000.000 đồng.
Các tài liệu, chứng cứ trong hồ sơ thể hiện:
- Giấy chuyển nhượng đất ngày 29/3/2010 do ông T viết có nội dung:
Ông T chuyển nhượng cho chịT 72m2 đất có kích thước 16,9m x 4,25m (rộng)
tại thôn P, xã T, huyện M, Hà Nội với số tiền là 280.000.000 đồng. Ông T đã nhận số tiền là 100.000.000 đồng.
- Giấy biên nhận tiền ngày 31/3/2010 do ông T viết có nội dung: Anh K nợ chịT 09 chỉ vàng (quy đổi thành 23.700.000 đồng), ông T nhận số tiền trên để trừ vào số tiền nợ của chị T.
 - Biên bản họp gia đình về việc tặng cho đất ở ngày 23/8/2011 có nội ông T, bà V phân chia thửa đất số 159a, tờ bản đồ số 01 tại thôn P, xã T, huyện M, Hà Nội cho các thành viên trong gia đình như sau: Bà V sử dụng 63m2 đất, chị

## Page 7

7 T (con dâu) sử dụng 76m2 đất, chị Nhanh (con dâu) sử dụng 69m2 đất, chị Đ sử dụng 58m2 đất. Biên bản có chữ ký của ông T, bà V, chị T, chị N, chị Đ và có xác nhận của Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã T. (BL 182).
 Sau đó gia đình ông T, bà V đã làm hồ sơ tặng cho quyền sử dụng đất và xin cấp giấy quyền sử dụng đất cho từng người.
 - Hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất ngày 31 /8/2011 có nội dung ông T, bà V tặng cho chịT 76m2 đất thuộc thửa đất số 159a (nay là thửa số 194), tờ bản đồ số 01 (nay là bản đồ số 07) tại thôn P, xã T, huyện M, Hà Nội, có tứ cận như sau: Phía Đông giám nhà bà Đ 4,25m; phía Tây giáp đường liên thôn 4,25m; phía Nam giáp nhà chị A 18m; phía Bắc giáp lối đi nhà bà Đ 18m. Hợp đồng tặng cho có chữ ký của ông T, bà V, chịT và và có xác nhận của Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã T.
 Hồ sơ tặng cho quyền sử dụng đất tuân thủ đúng quy định của pháp luật.
Ngày 16/11/2011 Ủy ban nhân dân đã cấp Giấy CNQSDĐ đứng tên chị T, trong Giấy CNQSDĐ ghi thửa đất số 194A, tờ bản đồ số 07 diện tích 76m 2 tại thôn P, xã T, huyện M, Hà Nội. (BL 179, 180, 181).
Do đó có đủ căn cứ xác định ông T đã chuyển nhượng đất cho chịT thửa đất số 194A, tờ bản đồ số 07 tại thôn P, xã T, huyện M, Hà Nội. Bà V và các con ông T bà V đều biết việc ông T chuyển nhượng đất cho chị T.
 Về diện tích đất của thửa đất số 194A : Bà V, anh K khai ông T chuyển nhượng cho chịT 72m2 đất nhưng Giấy CNQSDĐ cấp cho chịT ghi thửa đất số 194A có diện tích 76m2 là không đúng. Tại phiên tòa phúc thẩm anh K, chị T cùng thỏa thuận: Diện tích cuảt hửa đất số 194A là 72m 2 đất có kích thước 16,94m x 4,25m. ChịT được sở hữu các tài sản, cây cối trên thửa đất và không phải thanh toán giá trị tài sản, cây cối trên thửa đất cho bà Trương Thị V. Do đó ghi nhận thỏa thuận trên của đương sự.
Về lời khai của anh K, bà V cho rằng chịT còn nợ ông T tiền đất là 156.000.000 đồng, Hội đồng xét xử nhận thấy: Đơn đề nghị của ông T ngày 29/11/2011 có nội dung: Chị Tần còn thiếu tiền mua đất là 156.000.000 đồng, ông T đề nghị được giữ sổ đỏ, khi nào chịT trả nốt tiền thì ông sẽ trả sổ đỏ cho chị T. ChịT khai: Chị đã trả đủt iền chuyển nhượng đất cho ông T, đối với số tiền 156.000.000 đồng, chị đã trả cho ông T làm nhiều lần, vì là chỗ tình cảm bố chồng, con dâu nên không làm giấy biên nhận khi chị trả tiền cho ông T nên ông T đã giao trả sổ đỏ cho chị. Hiện nay, chịT đang giữ giấy chứng nhận quyền sử dụng thửa đất nói trên, do đó không có căn cứ chấp nhận lời khai của anh K, bà V cho rằng chịT còn nợ ông T tiền đất là 156.000.000 đồng.

## Page 8

8 Từ nhận định trên, có đủ căn cứ chấp nhận yêu cầu của chịT về việc tranh chấp quyền sử dụng đất. Xác định thửa đất số 194A diện tích 72m 2, tờ bản đồ số 07 tại thôn P, xã T, huyện M, Hà Nội, thuộc quyền sử dụng của chị
T. Buộc bà V và anh K không được cản trở việc sử dụng đất của chị T.
 2. Đối với tranh chấp thừa kế :
 Các tài liệu, chứng cứ trong hồ sơ thể hiện: Bà V, anh K đang quản lý, sử dụng diện tích đất nông nghiệp của ông T là 01 sào ruộng cấy ( gồm 12 thước đất lúa và 03 thước đất 5% ) và 07 thước đất vườn (trên đất trồng sắn và chè xen kẽ nhau). Tổng diện tích đất nông nghiệp của ông T là 528m2. Ông T chết ngày 22/9/2012, trước khi chết ông T đã để lại di chúc ngày 10/3/2011 có nội dung cho chịT toàn bộ đất nông nghiệp của ông T và chịT phải có trách nhiệm nuôi ông T, khi ông T chết thì chôn cất, giỗ tết.
 Xét thấy Di chúc của ông T ngày 10/3/2011 do ông T viết và được chính quyền địa phương xác nhận, phù hợp với quy định tại khoản 1 Điều 652, 658 Bộ luật dân sự 2005 là di chúc hợp pháp và có hiệu lực pháp luật .
 Ngoài ra, anh K và bà V khai: Trước khi chết ông T có Di chúc miệng ngày 19/9/2012 có nội dung : ChịT còn thiếu tiền mua đất là 156.000.000 đồng. Ông T cho chịT 56.000.000 đồng, cho anh K và chị Thúy mỗi người 50.000.000 đồng. Ông T giao cho anh K được quyền sử dụng 01 sào ruộng cấy và 07 thước đất trồng sắn. Anh K, bà V đã xuất trình văn bản ghi lại lời nói của ông T ngày 19/9/2012 kèm theo đĩa ghi âm lời nói của ông T.
 Ông Nguyễn Văn L và ông Trương Văn K là người ký tên vào văn bản ngày 19/9/2012 khai: Gia đình bà V, anh K đã nhờ ông đến ký tên vào văn bản trên, thực tế các ông không nghe rõ ông T nói gì. Tại phiên tòa phúc thẩm, anh K xuất trình bản xác nhận ngày 21/11/2017 của ông Bùi Tiến C có nội dung ông C xác nhận có được nghe lời nói của ông T ngày 19/9/2012 về việc phân chia tài sản gồm tiền và đất, ông đã ký tên vào văn bản trên.
 Xét thấy, di chúc miệng do anh K, bà V xuất trình được lập trước khi ông T chết 03 ngày. Di chúc này không tuân thủ quy định tại Điều 651, khoản 5 Điều 652 Bộ luật dân sự 2005 là di chúc không hợp pháp nên không được chấp nhận.
 Đối với yêu cầu của anh K, bà V đề nghị Tòa án truất quyền hưởng thừa kế của chịT theo di chúc ngày 10/3/2011 của ông T với lý do chịT vi phạm điều kiện của di chúc. Xét thấy, ông T ở với mẹ con chịT từ năm 2010, được chịT chăm sóc chu đáo đến giữa tháng 9/2012 khi ông Tốm nặng thì bà V, anh K đã tự đón ông T về nhà chăm sóc không được sự đồng ý của chị T. Ông T chết ngày 22/9/2012 (sau 01 tuần kể từ ngày anh K đón ông T về nhà). Bà V

## Page 9

9 và anh K đã đứng ra lo tang lễ cho ông T và cúng giỗ cho ông T sau khi chết.
Việc chịT không lo tang lễ cho ông T và cúng giỗ cho ông T sau khi chết là không phải lỗi củ a chị T, do đó không chấp nhận yêu cầu của anh K, bà V về việc truất quyền hưởng thừa kế theo di chúc của chị T.
 Từ nhận định trên, cấp sơ thẩm chấp nhận yêu cầu của chịT về việc yêu cầu được hưởng thừa kế đất nông nghiệp của ông T theo di chúc ngà y 10/3/2011 là có căn cứ, tuy nhiên cấp sơ thẩm không xem xét quyền lợi của bà V (vợ ông T) là người được hưởng thừa kế không phụ thuộc vào nội dung di chúc theo quy định tại khoản 1 Điều 669 Bộ luật dân sự 2005 đối với di sản thừa kế của ông T là thiếu sót, do đó chấp nhận Kháng nghị của Viện kiểm sát nhân dân huyện M . Cụ thể : Di sản thừa kế của ông T là 528m 2 đất nông nghiệp, bà V được hưởng phần thừa kế của ông T bằng 2/3 kỷ phần thừa kế theo pháp luật là 70,4m2 đất nông nghiệp.
 Xét Bà V và anh K đã lo tang lễ cho ông T và cúng giỗ cho ông T sau khi chết, do đó sửa án sơ thẩm giao cho bà V và anh K (do anh K đại diện)
được sử dụng 07 thước đất vườn (168m 2), giao cho chịT sử dụng 01 sào đất ruộng (360m2) bao gồm 12 thước đất lúa và 03 thước đất 5% .
 Quá trình giải quyết vụ án tại cấp sơ thẩm, Tòa án không định giá di sản của ông T là thiếu sót, tuy nhiên tại phiên tòa phúc thẩm , các đương sự đã thống nhất về giá đất nông nghiệp như sau: 01 sào (360m2) đất nông nghiệp có giá trị là 15.000.000 đồng và 07 thước đất vườn (168m2) có giá trị là 7.000.000 đồng. Do đó không cần thiết phải hủy án sơ thẩm để tiến hành định giá di sản của ông T.
Từ những nhận định trê n, sửa một phần Bản án dân sự sơ thẩm số 02/2017/DS - ST ngày 18 và 24 tháng 5 năm 2017 của Tòa án nhân dân huyện M, thành phố Hà Nội . Chấp nhận kháng nghị số 01/QĐ/KNPT -DS ngày 07/6/2017 của Viện kiểm sát nhân dân huyện M. Chấp nhận một phần kháng cáo của chị Trương ThịT và một phần kháng cáo của anh Nguyễn Văn K.
Quan điểm của đại diện Viện kiểm sát nhân dân thành phố Hà Nội tại phiên tòa phù hợp một phần với nhận định của Hội đồng xét xử.
 Về án phí dân sự sơ thẩm:
- Bà Trương Thị V phải chịu 200. 000 đồng án phí dân sự sơ thẩm đối với tranh chấp về quyền sử dụng đất.
 - Chị Trương ThịT phải chịu 750.000 đồng án phí dân sự sơ thẩm đối với phần di sản thừa kế được hưởng .

## Page 10

 - Bà Trương Thị V và anh Nguyễn Văn K (do anh K đại diện) phải chịu 350.000 đồng án phí dân sự sơ thẩm đối với phần di sản thừa kế được hưởng.
 Về án phí dân sự phúc thẩm: Người kháng cáo không phải chịu án phí phúc thẩm, được hoàn lại tiền tạm ứng án phí phúc thẩm đã nộp.
 Vì các lẽ trên;
 Căn cứ Khoản 2 Điều 308, 309 Bộ luật tố tụng dân sự

QUYẾT ĐỊNH Áp dụng:
 Điều 98, 99, 131 và 203 Luật đất đai năm 2013; Điều 652, 658, 659 và 669 Bộ luật dân sự năm 2005; Khoản 2 và 7 Điều 27 Pháp lệnh án phí, lệ phí Tòa án 2009; Khoản 2 Điều 29 Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14 của Ủy ban thường vụ Quốc hội về án phí, lệ phí Tòa án.
Xử:
Sửa một phần Bản án dân sự sơ thẩm số 02/2017/DS - ST ngày 18 và 24 tháng 5 năm 2017 của Tòa án nhân dân huyện M, thành phố Hà Nội . Cụ thể như sau:
 I. Chấp nhận yêu cầu khởi kiện của chị Trương ThịT về việc tranh chấp quyền sử dụng đất.
 1. Xác nhận Thửa đất số 194A, tờ bản đồ số 07 tại thôn P, xã T, huyện M, TP Hà Nội thuộc quyền sử dụng của chị Trương Thị T. Thửa đất có diện tích 72m2 đất, có tứ cận như sau: Phía Đông giáp nhà bà Đ 4,25m; phía Tây giáp đường liên thôn 4,25m; phía Nam giáp nhà chị A 16,94m; phía Bắc giáp lối đi nhà bà Đ 16,94m. Chị Trương ThịT được sở hữu các tài sản, cây cối trên thửa đất và không phải thanh toán giá trị tài sản, cây cối trên thửa đất cho bà Trương Thị V.
 ChịT có trách nhiệm đến cơ quan có thẩm quyền để điều chỉnh lại kích thước, diện tích đất ghi trong Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số BI 225407, số vào s ổ cấp GCN: 36994, do Ủy ban nhân dân huyện M cấp ngày 16/11/2011 mang tên Trương Thị T.
 2. Buộc bà Trương Thị V và anh Nguyễn Văn K phải chấm dứt hành vi cản trở chị Trương ThịT sử dụng Thửa đất số 194A, tờ bản đồ số 07 tại thôn P, xã T, huyện M, Hà Nội.
 II. Chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của chị Trương ThịT về việc tranh chấp thừa kế

## Page 11

 1. Xác định 07 thước đất vườn (trồng chè, sắn) tại xứ đồng Trũng Minh , 12 thước đất lúa và 03 thước đất 5% tại xứ đồng Cửa kho, xã T, huyện M, Hà Nội do anh Nguyễn Văn K và bà Trương Thị V đang quản lý sử dụng là di sản thừa kế của ông Nguyễn Đức T.
 2. Xác định thời điểm mở thừa kế của ông Nguyễn Đức T là ngày 22/9/2012.
 Xác nhận Di chúc của ông Nguyễn Đức T ngày 10/3/2011 là di chúc hợp pháp và có hiệu lực pháp luật.
 3. Giao cho anh Nguyễn Văn K và bà Trương Thị V (do anh K đại diện)
được sử dụng 07 thước đất vườn (trồng chè, sắn) tại xứ đồng Trũng Minh, xã T, huyện M, Hà Nội.
 4. Giao cho cho chị Trương ThịT được sử dụng 12 thước đất lúa và 03 thước đất 5% tại xứ đồng Cửa kho, xã T, huyện M, Hà Nội.
 Buộc anh Nguyễn Văn K và bà Trương Thị V phải giao lại 12 thước đất lúa và 03 thước đất 5% tại xứ đồng Cửa kho , xã T, huyện M, Hà Nội cho chị Trương ThịT sử dụng.
 III. Về án phí:
 - Bà Trương Thị V phải chịu 200.000 đồng (Hai trăm nghìn đồng) án phí dân sự sơ thẩm.
- Chị Trương ThịT phải chịu 750.000 đồng (Bảy trăm năm mươi nghìn đồng) án phí dân sự sơ thẩm. Đối trừ vào tiền tạm ứng án phí sơ thẩm đã nộp là 200.000 đồng theo biên lai thu tiền số 0001059 ngày 10/11/2015 và tiền tạm ứng án phí phúc thẩm đã nộp là 300.000 đồng theo Biên lai số 0001521 ngày 08/6/2017 của Chi cục Thi hành án dân sự huyện M, thành phố Hà Nội, chịT còn phải nộp tiếp số tiền là 250.000 đồng (Hai trăm năm mươi nghìn đồng).
- Anh Nguyễn Văn K phải chịu 350.000 đồng (Ba trăm năm mươi nghìn đồng) án phí dân sự sơ thẩm. Đối trừ vào tiền tạm ứng án phí phúc thẩm đã nộp là 300.000 đồng theo Biên lai số 0001520 ngày 07/6/2017 của Chi cục Thi hành án dân sự huyện M, thành phố Hà Nội, anh K còn phải nộp tiếp số tiền là 50.000 đồng (Năm mươi nghìn đồng).
Trường hợp bản án, quyết định được thi hành theo quy định tại điều 2 Luật thi hành án dân sự thì người được thi hành án dân sự, người phải thi hành án dân sự có quyền thỏa thuận thi hành án, quyền yêu cầu thi hành án, tự nguyện thi hành án hoặc bị cưỡng chế thi hành án theo quy định tại các điều 6, 7 và 9 Luật thi hành án dân sự; Thời hiệu thi hành án đư ợc thực hiện theo quy định tại Điều 30 Luật thi hành án dân sự.

## Page 12

12 Bản án dân sự phúc thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ ngày tuyên án.







Nơi nhận :
- VKSND TP.Hà Nội;
- TAND huyện M;
- Chi cục THADS huyện M
- Các đương sự;
- Lưu HS, VP.
TM. HỘI ĐỒNG XÉT XỬ PHÚC THẨM Thẩm phán - Chủ tọa phiên tòa





Hoàng Thị Thu Lan