Bản án số: 187/2021/DS-PT
Văn Thiết Q - Nguyễn Văn H
Số: 187/2021/DS-PT
Ngày: 14/04/2021
Tòa án xét xử: TAND cấp cao tại TP Hồ Chí Minh
Cấp xét xử: Phúc thẩm
Loại vụ việc: Dân sự
Quan hệ pháp luật: Y/c tuyên bố văn bản công chứng vô hiệu
Thông tin vụ việc: Chấp nhận kháng cáo, hủy Bản án sơ thẩm và chuyển hồ sơ cho Tòa án sơ thẩm giải quyết lại

## Page 1

TÒA ÁN NHÂN DÂN CẤP CAO TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

 Bản án số: 187/2021/DS-PT Ngày 14 tháng 4 năm 2021 “V/v Tranh chấp hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất”
CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập – Tự do – Hạnh phúc NHÂN DANH NƯỚC CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM TÒA ÁN NHÂN DÂN CẤP CAO TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

- Thành phần Hội đồng xét xử phúc thẩm gồm có:
Thẩm phán – Chủ tọa phiên tòa: Ông Phạm Văn Công Các thẩm phán: Ông Đỗ Đình Thanh Ông Đặng Văn Ý
- Thư ký phiên tòa: Bà Nguyễn Thị Hồng Nhung - Thư ký Tòa án nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh.
- Đại diện Viện Kiểm sát nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh tham gia phiên tòa: Ông Võ Phong Lưu - Kiểm sát viên cao cấp.

 Ngày 14 tháng 4 năm 2021, tại trụ sở Tòa án nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh xét xử phúc thẩm công khai vụ án thụ lý số 04/2021/TLPT-DS ngày 04 tháng 01 năm 2021 về “Tranh chấp hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất”.
Do Bản án dân s ự sơ thẩm s ố 08/2020/DS-ST ngày 09/10/2020 của Tòa án nhân dân thành phố Cần Thơ bị kháng cáo.
Theo Quyết định đưa vụ án ra xét x ử phúc thẩm số 424/2021/QĐPT-DS ngày 26 tháng 3 năm 2021 giữa các đương sự:
1. Nguyên đơn:
1.1. Ông Văn Thiết Q, sinh năm 1956 – Có mặt;
1.2. Bà Lê Thị Ánh H, sinh năm 1960 – Vắng mặt;
Cùng địach ỉ: 136/28 T ổ 7, Khu vực Bình Dương B, phư ờng Long Tuy ền, quận Bình Thủy, thành phố Cần Thơ;
Người đại diện hợp pháp của nguyên đơn: Ông Ngô Công M, sinh năm 1952;
Địa chỉ: 35 Nam K ỳ Khởi Nghĩa, phư ờng Tân An, quận Ninh Ki ều, thành phố Cần Thơ (Văn bản ủy quyền ngày 06/3/2020) – Có mặt;
Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nguyên đơn: Luật sư Trần Thanh Phong – Văn phòng lu ật sư Trần Thanh Phong thu ộc Đoàn luật sư thành phố Cần Thơ (Có mặt);
 2. Bị đơn:
2.1. Ông Nguyễn Văn H1, sinh năm 1971 – Có mặt;
2.2. Bà Lê Thị Diễm P, sinh năm 1976 – Có mặt;
Cùng địa chỉ: 265A/28 T ổ 7, Khu vực Bình Dương B, phư ờng Long Tuy ền, quận Bình Thủy, thành phố Cần Thơ;

## Page 2

Người đại diện hợp pháp của bị đơn: Bà Nguyễn Sỹ K, sinh năm 1952; Địa chỉ: 12 Bạch Đằng, phường An Khánh, qu ận Ninh Ki ều, thành phố Cần Thơ (Văn bản ủy quyền ngày 13/12/2016) – Có mặt;
3. Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan:
 3.1. Bà Lê Thị Thanh H2, sinh năm 1951 – Vắng mặt;
 Địa chỉ: 62, Hone Ywell Bdv Mirra Booka 6061 Australia;
 Tạm trú: 136/28 T ổ 7, Khu vực Bình Dương B, phư ờng Long Tuy ền, qu ận Bình Thủy, thành phố Cần Thơ;
 Người đại diện hợp pháp của bà Lê Thị Thanh Hà: Ông Nguyễn Văn H1 và bà Lê Thị Diễm P (Văn bản ủy quyền ngày 05/02/2018) – Có mặt;
3.2. Văn phòng công chứng Trần Mạnh H3 – Vắng mặt;
Địa chỉ: 15A1 Trung tâm thương mại Cái Kh ế, phường Cái Kh ế, quận Ninh Kiều, thành phố Cần Thơ;
4. Người làm chứng:
4.1. Ông Lê Văn T, sinh năm 1966 – Có đơn xin vắng mặt;
Địa chỉ: Tổ 7, Khu vực Bình Dương, phư ờng Long Tuy ền, quận Bình Th ủy, thành phố Cần Thơ;
4.2. Ông Lê Văn T1, sinh năm 1961 – Có đơn xin vắng mặt;
4.3. Ông Lê Văn P1, sinh năm 1964 – Có đơn xin vắng mặt;
Cùng địa chỉ: Tổ 7, Khu vực Bình Dương B, phư ờng Long Tuyền, quận Bình Thủy, thành phố Cần Thơ;
5. Người kháng cáo: Nguyên đơn Văn Thiết Q và Lê Thị Ánh H;
NỘI DUNG VỤ ÁN:
Trong đơn khởi kiện và lời khai tiếp theo nguyên đơn ông Văn Thiết Q và bà Lê Thị Ánh H trình bày: Ông Q và bà H đứng tên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số AG 652378 thửa đất số 500, diện tích 349,3 m 2, tờ bản đồ số 13 Khu vực Bình Dương B, phường Long Tuyền, quận Bình Thủy, thành phố Cần Thơ; Do ông bà có vay của bà Lê Thị Thanh H2 30.000.000 đồng nên bà H 2 buộc vợ chồng ông bà làm hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất giả tạo để thế chấp vay tiền. Vì vậy ông bà ký hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất cho v ợ chồng ông Nguy ễn Văn H1, bà Lê Thị Diễm P. Ông Q , bà H khởi kiện yêuc ầu tuyên bố hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất là vô hiệu do giả tạo và do hợp đồng chỉ mới công chứng, ông bà chưanh ận tiền chuy ển như ợng quyền s ử dụng đất nên không yêuc ầu gi ải quyết thiệt hại.
Bị đơn ông Nguyễn VănH 1 và bà Lê Thị Diễm P cùng người đại diện trình bày: Nguồn gốc đất là của ông Trần Văn Đ chuyển nhượng cho ông Q, bà H và ông Q, bà H đư ợc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Năm 2009, bà Lê Thị Thanh H2 (Việt kiều Úc) v ề Việt Nam thấy vợ chồng Q, H khó khăn nên đãnh ận chuyển nhượng thửa đất trên với giá 180.000.000 đồng và đã thuê ngư ời san lấp, trồng dừa, xoài mận và rào lư ới B40 xung quanh thửa đất. Năm 2012, bà H 2 trở về Việt Nam, do là người định cư ở nước ngoài không được đứng tên đất nên bà H2 chuyển nhượng đất lại cho v ợ chồng ông H 1, bàP giá 240.000.000 đ ồng, có làm gi ấy tay đư ợc các ông: Lê Văn T, Lê Văn T 1 và Lê Văn P 1 làm chứng. Ông bà đãc ất nhà trên đất để ở đến nay nên không đồng ý yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn.

## Page 3

 Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Lê Thị Thanh H2 trình bày: Bà H là em ruột của bà. Năm 2009 bà v ề Việt Nam thì ông Q , bà H chuyển nhượng thửa đất trên cho bà với giá 180.000.000 đồng, bà đã trả đủ tiền và thuê ngư ời san lấp, trồng cây, rào lưới và ông Q, bà H đã giao bản chính giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho bà gi ữ. Năm 2012, bà trở về Việt Nam, do bà không đư ợc đứng tên quyền sử dụng đất nên bà chuy ển như ợng đất này lại cho v ợ chồng ông H1, bàP giá 240.000.000 đồng và bà có thỏa thuận v ợ chồng ông Q, bà H làm thủ tục chuyển nhượng trực tiếp cho vợ chồng ông H1, bà P. Ngày 13/11/2012 tất cả họ đã thực hiện hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất tại Văn phòng công chứng Trần Mạnh Hùng. Vi ệc v ợ chồng ông Quí, bà Hồng nói vay ti ền và bà ép bu ộc ký hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất là không có.
 Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan Văn phòng công chứng Trần Mạnh H3 trình bày: Ngày 13/11/2012, ông Q, bà H, ông H1, bàP đến lập hồ sơ chuyển nhượng quyền sử dụng đất nêu trên. Sau khi xem xét h ồ sơ, Văn phòng công chứng đã lập hợp đồng chuyển nhượng, các bên đọc toàn b ộ hợp đồng và ký tên vào hợp đồng.
Giao kết thể hiện ý chíc ủa các đương s ự đúng trình tự thủ tục luật định. Văn phòng công chứng xin vắng mặt suốt quá trình tố tụng vụ án.
 Những người làm chứng Lê Văn T, L ê Văn T 1, Lê Văn P 1 đều trình bày như sau: Các ông đều là anh em ru ột với bà H2 và bà H. Khoảng tháng 12/2009, các ông trực ti ếp chứng ki ến v ợ chồng bà H 1, ông Q chuyển như ợng đất cho bà H 2 giá 180.000.000 đồng và v ợ chồng ông Q , bà H 1 nhận đủ tiền cóch ứng kiến của tất cả anh chị em trong gia đình. Đến năm 2012, bà H2 trở về Việt Nam chuyển nhượng đất lại cho vợ chồng ông H1, bàP giá 240.000.000 đồng. Bà H2 viết giấy tay và giao bản chính giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho vợ chồng ông H 1, bàP để cùng vợ chồng ông Q ra Văn phòng công chứng lập hợp đồng. Sau đó thì xảy ra tranh chấp.
Tại Bản án dân s ự sơ thẩm s ố 10/2019/DS-ST ngày 13/5/2019 của Tòa án nhân dân quận Bình Thủy, thành phố Cần Thơ đã áp dụng pháp luật và quyết định:
Bác yêu cầu khởi kiện của ông Văn Thiết Q và bà Lê Thị Ánh H.
Ông Văn Thiết Q và bà Lê Thị Ánh H kháng cáo.
Tại Bản án dân sự phúc thẩm số 199/2019/DS-ST ngày 21/11/2019 của Tòa án nhân dân thành phố Cần Thơ đã áp dụng pháp luật và quyết định: Hủy Bản án dân sự sơ thẩm số 10/2019/DS-ST ngày 13/5/2019 của Tòa án nhân dân quận Bình Thủy, thành phố Cần Thơ và giữ hồ sơ vụ án lại cho Tòa án nhân dân thành phố Cần Thơ giải quyết theo thẩm quyền.
Tại Bản án dân sự sơ thẩm số 08/2020/DS-ST ngày 09/10/2020 và Quyết định số 70/QĐ-SCBSQĐ ngày 29/10/2020 của Tòa án nhân dân thành phố Cần Thơ đã quyết định:
 Căn cứ khoản 3 Điều 26, Điều 37, Điều 147, Điều 227, Điều 229 Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015; Điều 697, Điều 698 Bộ luật dân sự năm 2005; Điều 127 Luật đất đai năm 2003 ; Nghị quyết s ố 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về mức thu, mi ễn, giảm, thu, n ộp, quản lý và s ử dụng án phí và lệ phí Tòa án;
 Tuyên xử: Không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn ông Văn Thiết Q và bà Lê Thị Ánh H về việc yêu cầu hủy hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất ngày 13/11/2012 đối với bị đơn ông Nguyễn Văn H1 và bà Lê Thị Diễm P.

## Page 4

Ngoài ra, Bản án sơ thẩm còn quy ết định về chi phí thẩm định tại chỗ; về án phí dân s ự sơ thẩm; về nghĩa vụ thi hành án và quy ền kháng cáo theo quy định của pháp luật.
 Ngày 22/10/2020, nguyên đơn ông Văn Thi ết Q và bà Lê Thị Ánh H có cùng đơn kháng cáo yêu cầu chấp nhận khởi kiện của ông bà.
Tại phiên tòa phúc thẩm hôm nay:
 Ông Ngô Công M giữ nguyên kháng cáoc ủa ông Văn Thi ết Q và bà Lê Thị Ánh Hyêuc ầu hủy hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất giữa ông Q , bà H với ông H1 bàP lập ngày 13/11/2012 thửa đất số 500 nêu trên vì đây là hợp đồng giả cách do ông Q , bà H vayc ủa bà H 2 30.000.000 đồng. Các bên chưa giaonh ận đất, ông Q, bà H chưa nhận tiền, các chứng cứ bị đơn đưa ra đều là giả mạo, hộ chiếu của bà H2 chứng minh t ờ mua bán đất giữa bà H 2 với ông H 1, bà H đư ợc lập khi bà H 2 không cóm ặt ở Việt Nam, lời khaic ủa bà H 2 không nhất quán. Thống nhất ý ki ến của luật sư đề nghị hủy Bản án sơ thẩm.
 Ông Văn Thiết Q nhất trí lời trình bày của ông Ngô Công M.
 Luật sư Trần Thanh Phong đ ề nghị xem xét hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất giữa ông Q, bà H với ông H1, bàP lập ngày 13/11/2012 là hợp đồng giả cách, bị đơn nói bà H2 đã làm hàng rào là không đúng thực tế, nói ông H1 cất nhà trên đất tranh chấp là không đúng vì nhà ông H 1 chỉ lấn qua hơn 01 mét. Tuy nhiên, nguyên đơn khởi kiện yêu cầu tuyên bố hợp đồng vô hiệu do giả tạo nhưng Bản án sơ thẩm lại giải quyết yêuc ầu hủy hợp đồng mà không gi ải quyết nội dung khởi kiện yêu cầu tuyên b ố hợp đồng vô hi ệu nên cấp phúc thẩm không thể khắc phục được.
Đề nghị hủy Bản án sơ thẩm để giải quyết lại sơ thẩm.
 Bà Nguy ễn S ỹ K đề nghị xem xét năm 2016 đã khởi ki ện Văn phòng công chứng là bị đơn, Tòa án thụ lý và hư ớng dẫn sửa đổi đơn khởi kiện, đơn khởi kiện cuối cùng ngày 14/4/2017 thì nguyên đơn tranh chấp hợp đồng chuy ển như ợng quyền sử dụng đất với ông H 1, bàP nên Tòa án cấp sơ thẩm xác định tư cách tham gia tố tụng bị đơn là ông H 1, bàP là đúng. Bà H 2 đã đồng ý với gi ấy tay chuy ển nhượng đất giữa bà H 2 với ông H 1, bàP nên nguyên đơn nói giấy này gi ả mạo là không đúng. Nguyên đơn yêuc ầu hủy hợp đồng chuyển nhượng do gi ả tạo để hợp thức hóa tiền vay 30.000.000 đồng nhưng nguyên đơn không chứng minh được. Hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất giữa ông Q, bà H với ông H1, bàP lập ngày 13/11/2012 đối với thửa đất s ố 500 có công chứng đảm bảot ừ hình thức đến nội dung, phù hợp với lời khai của những người làm chứng là anh chị em ruột của bà H.
Do đó, đề nghị bác kháng cáo của nguyên đơn.
 Ông Nguyễn VănH 1 và bà Lê Thị Diễm P nhất trí ý ki ến của bà K và không trình bày gì thêm.
Đại diện Viện kiểm sát có ý ki ến Hội đồng xét x ử phúc thẩm và ngư ời tham gia tố tụng thực hiện đúng quy định của pháp luật tố tụng dân sự; Đơn kháng cáo hợp lệ. Về nội dung tuy có sự lẫn lộn giữa yêu cầu tuyên bố hợp đồng vô hiệu với yêu cầu hủy hợp đồng nhưng tại phiên tòa phúc thẩm hôm nay, ngư ời đại diện của nguyên đơn xác định kháng cáo yêuc ầu hủy hợp đ ồng, nên đ ề nghị bác kháng cáo, gi ữ nguyên Bản án sơ thẩm.

## Page 5

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:
Căn cứ vào các tài liệu, chứng cứ đã được xem xét tại phiên tòa, kết quả tranh tụng tại phiên tòa; Hội đồng xét xử nhận định:
[1] Đơn kháng cáo của ông Văn Thi ết Q và bà LêT hị Ánh H đảm bảo hình thức, thời hạn, đủ điều kiện để giải quyết theo thủ tục phúc thẩm.
Văn phòng công chứng Trần Manh H3 có yêu cầu vắng mặt suốt quá trình giải quyết vụ án, nên việc xét xử phúc thẩm vẫn tiến hành theo quy định tại Điều 296 Bộ luật tố tụng dân sự.
[2] Hủy hợp đồng hay hợp đồng vô hi ệu đều dẫn đến kết quả là chấm dứt sự thỏa thuận giữa các bên, nhưng lại có s ự khác nhau khi xem xét v ề điều kiện, tính chất, hậu quả pháp lý của hai vấn đề trên.
Giải quyết yêuc ầu tuyên bố hợp đồng vô hiệu thì phải xác định hợp đồng có thuộc các trường hợp vô hiệu quy định tại Điều 407, các điều từ Điều 123 đến Điều 133 Bộ luật dân s ự; đồng thời phải xem xét trình tự, thủ tục công chứng hợp đồng theo quy định của luật công ch ứng; hậu quả hợp đồng bị vô hiệu có liên quan đến trách nhiệm của công chứng đối với tất cả các bên đương sự trong hợp đồng.
Hợp đồng không bị vô hiệu thì mới xem xét có xảy ra các trường hợp hủy hợp đồng theo quy định tại Điều 423 B ộ luật dân s ự hay không. Hậu quả hủy hợp đồng chỉ đặt ra đối với các bên đương s ự trong hợp đồng mà không liên quan đến trách nhiệm của công chứng.
 [3] Trong đơn khởi kiện, nguyên đơn yêu cầu Tòa án tuyên b ố hợp đồng vô hiệu do gi ả tạo, nhưng trong quá trình thụ lý giải quyết vụ án, cũng có lúc nguyên đơn lại yêu cầu Tòa án tuyênh ủy hợp đồng. Tại Thông báo s ố 10/2020/TB.TLVA ngày 21/02/2020 của Tòa án nhân dân thành phố Cần Thơ về việc thụ lý vụ án (BL
243) vàt ại phiên tòa sơ thẩm ngày 09/10/2020 (bút lục 264), ngư ời đại di ệnh ợp pháp của nguyên đơn xác định việc khởi ki ện của nguyên đơn là yêuc ầu Tòa án tuyên bố Hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất giữa ông Văn Thiết Q, bà Lê Thị Ánh H với ông Nguyễn Văn H1, bà Lê Thị Diễm P được Văn phòng công chứng Trần Mạnh H3 công chứng ngày 13/11/2012 là vô hiệu do giả tạo, các bên chưa thực hiện hợp đồng. Tòa án cấp sơ thẩm không xác định rõ yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn theo quy định tại Điều 193 Bộ luật tố tụng dân sự, mà lại xác định quan hệ pháp luật của vụ án “Tranh chấp hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất” là không đúng.
[4] Từ việc không xác định rõ yêuc ầu khởi kiện của nguyên đơn nên cấp sơ thẩm đã thu thập chứng cứ, nhận định và áp dụng pháp luật để xét xử nội dung hủy hợp đồng là không đúng nội dung khởi kiện của nguyên đơn, còn nội dung khởi kiện của đương sự (tuyên bố hợp đồng vô hiệu do giả tạo) thì chưa được giải quyết, từ đó chưa xem xét tính hợp pháp của trình tự, thủ tục công chứng, trách nhiệm của công chứng, nên cấp phúc thẩm không thể giải quyết phúc thẩm đối với nội dung màc ấp sơ thẩm chưa giải quyết. Vì vậy, chấp nhận yêu cầu kháng cáo của nguyên đơn và lời đề nghị của luật sư, hủy Bản án sơ thẩm và chuy ển hồ sơ vụ án cho Tòa án cấp sơ thẩm giải quyết lại vụ án theo thủ tục sơ thẩm.

## Page 6

Quan điểm của đại diện Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh không phù hợp với nhận định của Hội đồng xét xử nên không chấp nhận.
[5] Người kháng cáo không phải chịu án phí dân sự phúc thẩm.
Vì các lẽ trên, QUYẾT ĐỊNH:
1. Áp dụng khoản 3 Điều 308 và Đi ều 310 Bộ luật tố tụng dân s ự năm 2015;
Điều 29 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án;
 2. Hủy Bản án dân sự sơ thẩm số 08/2020/DS-ST ngày 09/10/2020 của Tòa án nhân dân thành phố Cần Thơ và chuyển hồ sơ vụ án cho Tòa án nhân dân thành phố Cần Thơ giải quyết lại vụ án theo thủ tục sơ thẩm.
 3. Ông Văn Thi ết Q và bà Lê Thị Ánh H không phải nộp án phí dân s ự phúc thẩm.
4. Bản án này có hiệu lực pháp luật kể từ ngày tuyên án./.

Nơi nhận:
- Tòa án nhân dân tối cao;
- VKSND cấp cao tại TP.HCM ;
- Tòa án nhân dân TP Cần Thơ (Kèm hồ sơ vụ án);
- VKSND TP. Cần Thơ;
- Cục THADS TP. Cần Thơ;
- Các đương sự;
- Lưu TM. HỘI ĐỒNG XÉT XỬ PHÚC THẨM THẨM PHÁN – CHỦ TỌA PHIÊN TÒA





Phạm Văn Công

## Page 7

## Page 8

8