Quyết định giám đốc thẩm Số: 07/2020/HNGĐ-GĐT
tranh chấp thay đổi người trực tiếp nuôi con.
Số: 07/2020/HNGĐ-GĐT
Ngày: 08/07/2020
Tòa án xét xử: TAND cấp cao tại Đà Nẵng
Cấp xét xử: Giám đốc thẩm
Loại vụ việc: Hôn nhân và gia đình
Quan hệ pháp luật: Tranh chấp về thay đổi người trực tiếp nuôi con sau khi ly hôn
Thông tin vụ việc: Hủy bản án Hôn nhân và gia đình phúc thẩm số 31/2018/HNGĐ-PT ngày 27/11/2018 của Tòa án nhân dân tỉnh Đắk Lắk , Chuyển hồ sơ vụ án cho Tòa án nhân dân tỉnh Đắk Lắk để xét xử lại theo thủ tục phúc thẩm theo đúng quy định của pháp luật.

## Page 1

TÒA ÁN NHÂN DÂN CẤP CAO CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM TẠI ĐÀ NẴNG Độc lập - Tự do - Hạnh phúc Quyết định giám đốc thẩm Số: 07/2020/HNGĐ-GĐT Ngày 08/7/2020 V/v tranh chấp thay đổi người trực tiếp nuôi con.

NHÂN DANH NƯỚC CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

 ỦY BAN THẨM PHÁN TÒA ÁN NHÂN DÂN CẤP CAO TẠI ĐÀ NẴNG

- Thành phần Ủy ban thẩm phán Tòa án nhân dân cấp cao gồm có:
Thẩm phán - Chủ tọa phiên tòa: Ông Phạm Việt Cường.
Các thành viên Hội đồng xét xử giám đốc thẩm: Ông Trương Minh Tuấn và ông Đặng Kim Nhân.
- Thư ký ghi biên bản phiên tòa: Bà Nguyễn Thị Minh Phương - Thư ký Tòa án.
- Đại diện Viện kiểm sát nhân dân cấp caot ại ĐàN ẵng tham gia phiên tòa : Ông Phạm Tấn Ánh - Kiểm sát viên.
Ngày 08 tháng 7 năm 2020, tại trụ sở. Tòa án nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng mở phiên tòa giám đốc thẩm xét xử vụ án “Tranh chấp thay đổi người trực tiếp nuôi con” giữa các đương sự:
- Nguyên đơn: anh Lê Quốc H, sinh năm 1987; địa chỉ cư trú: tỉnh Lâm Đồng.
- Bị đơn: bà Trần Thị B, sinh năm 1970; địa chỉ cư trú: tỉnh Đắk Lắk.
- Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bị đơn: Luật sư Võ Đình D - Văn phòng Luật sư Đình D, thuộc Đoàn Luật sư tỉnh Đắk Lắk.

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Nguyên đơn anh Lê QuốcH trình bày:
Anh và chị Phan Thị D là vợ chồng, có đăng ký kết hôn và có 01 con chung là cháu Lê Hoàng Thiên P (sinh ngày 21/12/2014) . Sau đó, anh và chị D ly hôn, hai bên thỏa thuận, chị D nuôi cháu Lê Hoàng Thiên P cho đến khi cháuP đủ tuổi thành niên.
Tuy nhiên, sau khi ly hôn, chị D bị chết do tain ạn giao thông, t ừ đó cháuP được bà Trần Thị B (là mẹ của chị D) chăm sóc, nuôi dưỡng. Tuy anh có thỏa thuận về việc cấp dưỡng 1.000.000 đ ồng/tháng để nuôi cháu P, nhưng gia đình bà B không cho anh gặp cháu P, do đó từ khi ly hôn đến nay, anh chưa cấp dưỡng cho cháuP như đã thỏa thuận.
Nay, anh muốn được trực tiếp nuôi dưỡng, chăm sóc cháuP nhưng bà B khồng đồng ý.
Vì vậy, anh đề nghị Tòa án nhân dân thành phố B, tỉnh Đắk Lắk thay đổi người trực tiếp nuôi con, để anh được chăm sóc, nuôi dưỡng cháu Lê Hoàng Thiên P.

## Page 2

Bị đơn bà Trần Thị B trình bày:
Chị Phan Thị D là con của bà. Chị D kết hôn với anh Lê Qu ốcH và có 01 con chung là cháu Lê Hoàng Thiên P (sinh ngày 21/12/2014). Năm 2016, anh H và chị D ly hôn, theo thỏa thuận chị D trực tiếp nuôi dưỡng cháu P, anh H có nghĩa vụ cấp dưỡng 1.000.000 đồng/tháng. Năm 2017, chị D bị chết do tain ạn giao thông, t ừ đó cháuP do bà chăm sóc, nuôi dưỡng. Hiện nay, cháuP phát triển khỏe mạnh và đư ợc đi học đầy đủ, còn anh H là lái xe taxi, toàn bộ thời gian của anh H là hành trình ở trên đường, nên không có thời gian để gần gũi chăm sóc con; ngoài ra, anh H có biểu hiện nghiện ma túy và phải ở nhờ, chưa có chỗ ở ổn định nên không đảm bảo điều kiện chăm sóc, nuôi dưỡng cháu P. Thực tế, kể từ ngày ly hôn chị D đến nay, anh H không một lần đến thăm hỏi, động viên con và không thực hiện nghĩa vụ đóng tiền cấp dưỡng nuôi con, bỏ mặc một mình bà nuôi dưỡng và tự chi trả các khoản chi phí nuôi cháu P. Vì vậy, bà không chấp nhận yêu cầu của anh H về việc thay đổi người trực tiếp nuôi con, đề nghị Tòa án chấp nhận cho bà được chăm sóc, nuôi dưỡng cháu Lê Hoàng Thiên P đến khi trưởng thành.
Khi nào anh H có công ăn vi ệc làm, cóch ỗ ở ổn định, bà sẽ giao cháuP lại để anh H chăm sóc, nuôi dưỡng.
Tại Bản án Hôn nhân và gia đình sơ thẩm số 79/2018/HNGĐ-ST ngày 18/7/2018, Tòa án nhân dân thành phố B, tỉnh Đắk Lắk quyết định:
Áp dụng các Điều 69, 72, 73, 81, 82 và 85 của Luật Hôn nhân và gia đình; khoản 1 Điều 28, điểm a khoản 1 Điều 35, Điều 220, Điều 226; Điều 267; Điều 271 của Bộ luật Tố tụng dân sự; tuyên xử: Chấp nhận yêu cầu khởi kiện của anh Lê Quốc H.
Giao cháu Lê Hoàng Thiên P sinh ngày 21/12/2014 cho anh Lê QuốcH trực tiếp chăm sóc và nuôi dưỡng cho đến khi đủ tuổi trưởng thành.
Ngoài ra, bản án sơ thẩm còn quyết định án phí và thông báo quyền kháng cáo cho các đương sự theo quy định của pháp luật.
- Ngày 26/7/2018, bà Trần Thị B kháng cáo, đề nghị sửa bản án sơ thẩm, giao cho bà được quyền nuôi dưỡng, chăm sóc cháu Lê Hoàng Thiên P.
Tại Bản án Hôn nhân và gia đình phúc thẩm số 31/2018/HNGĐ-PT ngày 27/11/2018, Tòa án nhân dân tỉnh Đắk Lắk quyết định:
Áp dụng Điều 82; khoản 4, điểm a, d, kho ản 5 Điều 84; điểm a khoản 1 Điều 85;
khoản 1 Điều 104 của Luật Hôn nhân và gia đình; tuyên x ử: Chấp nhận yêu cầu kháng cáo của bà Trần Thị B; sửa bản án sơ thẩm.
- Giao cháu Lê Hoàng Thiên P, sinh ngày 21/12/2014 cho bà Trần Thị B trực tiếp chăm sóc, nuôi dư ỡng cho đến khi cháuP thành niên ho ặc có quy ết định khác của cơ quan có thẩm quyền.
- Về cấp dưỡng nuôi con: bà Trần Thị B không yêu cầu anh Lê QuốcH cấp dưỡng nuôi con, nên Tòa án không xem xét giải quyết.
- Anh Lê QuốcH có quyền, nghĩa vụ thăm nom cháu Lê Hoàng Thiên P, không ai được cản trở anh H thực hiện quyền, nghĩa vụ này.
Tại Quyết định kháng nghị giám đốc thẩm số 02/2020/KN-HNGĐ ngày 01/6/2020, Chánh án Tòa án nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng đề nghị Ủy ban Thẩm phán Tòa án nhân

## Page 3

dân cấp cao tại Đà Nẵng hủy Bản án Hôn nhân và gia đình phúc thẩm số 31/2018/HNGĐ-PT ngày 27/11/2018 của Tòa án nhân dân tỉnh Đắk Lắk để xét xử phúc thẩm lại.
Tại phiên tòa giám đốc thẩm, đại diện Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng đề nghị Ủy ban thẩm phán Tòa án nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng chấp nhận Quyết định kháng nghị giám đốc thẩm số 02/2020/KN-HNGĐ ngày 01/6/2020 của Chánh án Tòa án nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

[1]. Tại Quyết định công nhận thuận tình ly hôn và sự thỏa thuận của các đương sự số 73/2016/QĐST-HNGĐ ngày 25/4/2016, Tòa án nhân dân thành phố Bảo Lộc, tỉnh Lâm Đồng quyết định: Công nhận sự thuận tình ly hôn giữa anh Lê QuốcH và chị Phan Thị D; giao con chung tên Lê Hoàng Thiên P, sinh ngày 21/12/2014 cho chị Phan Thị D trực tiếp chăm sóc, nuôi dưỡng.
[2]. Sau khi ly hôn, chị Phan Thị D cùng cháuP về sinh sống với mẹ đẻ là bà Trần Thị B. Tuy nhiên, ngày 07/5/2017, chị Phan Thị D bị chết do tai nạn giao thông, anh Lê QuốcH nhận nuôi dưỡng cháu P, nhưng bà Trần Thị B không đồng ý, do đó anh Lê Quốc H khởi kiện yêuc ầu Tòa án gi ải quyết. Tại Bản án Hôn nhân và gia đình sơ thẩm số 79/2018/HNGĐ-ST ngày 18/7/2018, Tòa án nhân dân thành phố B nhận định: “Bà Trần Thị B đề nghị được trực tiếp nuôi dưỡng, chăm sóc cháu Lê Hoàng Thiên P là không có căn cứ, bởi lẽ yêu cầu này không đư ợc anh Lê Qu ốcH đồng ý và anh H cũng không thuộc trường hợp bị hạn chế quyền của cha đối với con chưa thành niên” , từ đó quyết định: Giao cháu Lê Hoàng Thiên P sinh ngày 21/12/2014 cho anh Lê Qu ốcH trực tiếp chăm sóc, nuôi dưỡng cho đến khi đủ tuổi thành niên.
Bà Trần Thị B kháng cáo. Tòa án cấp phúc thẩm chỉ căn cứ vào “Giấy xác nhận” cùng ngày 05/11/2018 của Ủy ban mặt trận tổ quốc xã Hòa Khánh, của Chi hội phụ nữ thôn 18 và của Trường mầm non tư thục Thanh Tâm (cùng nơi cư trú của bà Trần Thị B), từ đó nhận định: “… Anh Lê QuốcH không thực hiện đúng nghĩa v ụ của người cha đối với con, không trực tiếp nuôi dư ỡng con sau khi ly hôn và vi phạm nghĩa v ụ trông nom, chăm sóc nuôi dưỡng con” để chấp nhận kháng cáo, giao cháu Lê Hoàng Thiên P cho bà Trần Thị B trực tiếp nuôi dưỡng, chăm sóc mà không xác minh làm rõ điều kiện, hoàn cảnh thực tế của anh Lê QuốcH là chưa đủ căn cứ, làm ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự.
[3]. Tại Điều 69 của Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 v ề Nghĩa vụ và quyền của cha mẹ quy định:“2) Trông nom, nuôi dư ỡng, chăm sóc, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của con chưa thành niên…; 3) Giám hộ hoặc đại diện theo quy định của Bộ luật Dân sự cho con chưa thành niên…” và tại khoản 1 Đi ều 85 của Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 về Hạn chế quyền của cha, mẹ đối với con chưa thành niên quy định: “1.
Cha, mẹ bị hạn chế quyền đối với con chưa thành niên trong các trường hợp sau đây:
a) Bị kết án về một trong các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm, danh dự của con với lỗi cố ý hoặc có hành vi vi phạm nghĩa v ụ trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con;
b) Phá tán tài sản của con;

## Page 4

c) Có lối sống đồi trụy;
d) Xúi giục, ép buộc con làm những việc trái pháp luật, trái đạo đức xã hội”.
Như vậy, khi chưa có bản án hoặc quyết định đã có hi ệu lực pháp luật của Tòa án tuyên bố hạn chế quyền của cha, mẹ đối với con chưa thành niên, thì anh Lê QuốcH vẫn là người đại diện theo pháp lu ật của cháu Lê Hoàng Thiên P; anh H có quyền, nghĩa v ụ trông nom, nuôi dưỡng, chăm sóc, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của cháu Lê Hoàng Thiên P theo quy định tại các Điều 69, 71, 72 và 73 của Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014.
[4]. Để giải quyết vụ án đúng quy định của pháp luật, cần hủy bản án phúc thẩm để thẩm tra, xác minh điều kiện nuôi dưỡng của đương sự, từ đó mới có căn cứ để giao cháu Lê Hoàng Thiên P cho người có đủ điều kiện trông nom, nuôi dưỡng và chăm sóc cháu; có như vậy mới đảm bảo cho cháu Lê Hoàng Thiên P được phát triển lành mạnh cả về thể chất và tinh thần.
Vì các lẽ trên;

QUYẾT ĐỊNH:

Căn cứ khoản 3 Điều 343 và Điều 345 của Bộ luật Tố tụng dân sự.
1. Chấp nhận Quyết định kháng nghị giám đốc thẩm số 02/2020/KN-HNGĐ ngày 01/6/2010 của Chánh án Tòa án nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng.
2. Hủy bản án Hôn nhân và gia đình phúc thẩm s ố 31/2018/HNGĐ-PT ngày 27/11/2018 của Tòa án nhân dân tỉnh Đắk Lắk về “Tranh chấp thay đổi người trực tiếp nuôi con”; giữa nguyên đơn là anh Lê QuốcH và bị đơn là bà Trần Thị B.
3. Chuyển hồ sơ vụ án cho Tòa án nhân dân tỉnh Đắk Lắk để xét xử lại theo thủ tục phúc thẩm theo đúng quy định của pháp luật.
4. Quyết định Giám đốc thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ ngày Hội đồng giám đốc thẩm ra quyết định.

Nơi nhận:
- TAND tỉnh Đắk Lắk;
 (02 bản, kèm hồ sơ vụ án);
- TANDTC - Vụ III;
- TAND thành phố B;
- VKSND cấp cao tại Đà Nẵng;
- VKSND tỉnh Đắk Lắk;
- Chi cục THA dân sự thành phố B;
- Các đương sự (theo địa chỉ nêu trên);
- Lưu: Phòng GĐKT I (03 bản), HCTP, LTHS.

 TM. ỦY BAN THẨM PHÁN THẨM PHÁN - CHỦ TỌA PHIÊN TÒA




 Phạm Việt Cường