Vụ án ly hôn về mâu thuẫn gia đình
Số: 24
Ngày: 13/05/2020
Tòa án xét xử: TAND huyện Kế Sách, tỉnh Sóc Trăng
Cấp xét xử: Sơ thẩm
Loại vụ việc: Hôn nhân và gia đình
Quan hệ pháp luật: Vụ án ly hôn về mâu thuẫn gia đình
Thông tin vụ việc: Vụ án ly hôn về mâu thuẫn gia đình

## Page 1

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc Lập - Tự Do - Hạnh Phúc




BÁO CÁO

SÁNG KIẾN ĐỀ NGHỊ TẶNG THƯỞNG DANH HIỆU CHIẾN SĨ THI ĐUA CƠ SỞ

 Sơ yếu lý lịch và chức năng nhiệm vụ:


 Họ và tên: Nguyễn Thị Linh Đa


 Sinh năm: 1985


 Chức danh/chức vụ: Thẩm phán sơ cấp.


 Cơ quan, đơn vị công tác: Tòa án nhân dân huyện Kế Sách


 Tên đề tài sáng kiến, giải pháp kỹ thuật: “Nâng cao tỷ lệ hòa giải thành trong giải quyết các loại án”.


 I. ĐẶC ĐIỂM TÌNH HÌNH


 Trong năm 2019 (tính theo năm công tác từ 01/12/2018 đến 30/11/2019), đơn vị thụ lý 938 vụ, việc, có 9,25 Thẩm phán (do có Thẩm phán nghỉ hưu, nghỉ việc, luân chuyển), trung bình mỗi Thẩm phán phải giải quyết 101,4 vụ, việc. Bản thân được giao thụ lý, giải quyết 105 vụ việc.


 Ngoài ra, bản thân còn kiêm nhiệm công tác văn phòng, thực hiện một số báo cáo của đơn vị, trực tiếp dân khi Thẩm phán được phân công trực tiếp dân bận công tác khác.


 Thời gian gần đây, khi chất lượng công tác ngày càng nâng cao, để đảm bảo thực hiện tốt nhiệm vụ chính trị cũng như chỉ tiêu thi đua của cá nhân và đơn vị thì việc nâng cao tỷ lệ hòa giải thành trong giải quyết các loại án là nhu cầu cấp thiết, là một trong những căn cứ để đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của Thẩm phán.


 Trong năm công tác, bản thân đã tự nghiên cứu và thực hiện các phương pháp để nâng cao tỷ lệ hòa giải thành đối với lượng án được giao. Để nâng cao chất lượng công việc, bản thân chọn đề tài sáng kiến, cải tiến phương pháp làm việc năm 2019 là “Nâng cao tỷ lệ hòa giải thành trong giải quyết các loại án”.


 - Mục đích nghiên cứu, ứng dụng đề tài, giải pháp đem lại kết quả, hiệu quả: Cải thiện tỷ lệ hòa giải thành trong giải quyết các loại án.


 II. NỘI DUNG THỰC HIỆN

 1. Cách thức tổ chức thực hiện đề tài: Nghiên cứu thực hiện đối với các vụ án được phân công tại đơn vị gồm 105 vụ án các loại. Trong đó hình sự: 03 vụ, dân sự 42 vụ, Hôn nhân gia đình 50 vụ, Kinh doanh thương mại 05 vụ, áp dụng biện pháp xử lý hành chính 05 vụ.

 2. Thời gian thực hiện đề tài: Từ ngày 01 tháng 12 năm 2018 đến ngày 30 tháng 11 năm 2019

 3. Nội dung đề tài: “Nâng cao tỷ lệ hòa giải thành trong giải quyết các loại án”.


 3.1. Về thực trạng nhiệm vụ:


 Trong năm 2019, bản thân được giao thụ lý cũng tương đối với số lượng án trung bình mỗi Thẩm phán tại đơn vị phải thụ lý giải quyết. Tuy nhiên, nhiệm vụ đặt ra là bản thân phải giải quyết đạt từ 90% trở lên, án hòa giải thành đạt từ 60% trở lên (không tính án hình sự và áp dụng biện pháp xử lý hành chính), không có án hủy sửa, đăng bản án, quyết định đạt 100%, thực hiện ít nhất 01 phiên tòa rút kinh nghiệm. Bản thân còn phải thực hiện tốt kiêm nhiệm công tác báo cáo của đơn vị.


 Với những nhiệm vụ trên, việc phấn đấu hòa giải thành đạt 60% trở lên là một trong những nhiệm vụ khó khăn vì phụ thuộc rất nhiều về kỹ năng của Thẩm phán, thiện chí của đương sự.


 Thực tế chứng minh rằng, khi một vụ án được giải quyết bằng phương pháp hòa giải thì có rất nhiều lợi ích: Ít tốn kém thời gian, chi phí cho các đương sự, cho Nhà nước; Các đương sự tạo được sự thân thiện, con người trở nên hiền hòa hơn; thi hành quyết định của Tòa án dễ dàng hơn do đó là sự tự nguyện của họ. Đây là một nhiệm vụ chính trị vô cùng lớn lao.


 3.2. Những vấn đề tồn tại, vướng mắc:


 Kiến thức để vận dụng trong quá trình hòa giải rất lớn, bao gồm cả kiến thức về pháp luật và kiến thức về xã hội, đặc biệt là về lĩnh vực cần hòa giải. Để trang bị kiến thức này cần phải có một quá trình học hỏi lâu dài và dường như vô tận vì mỗi vụ án đều có những tình tiết phát sinh khác nhau, rất đa dạng. Người Thẩm phán phải liên tục cập nhật những kinh nghiệm trong quá trình giải quyết án của bản thân và đồng nghiệp.


 3.3. Tiến hành triển khai, áp dụng đề tài:


 Để thực hiện đề tài, bản thân thực hành trên các hồ sơ được giao thụ lý, giải quyết. Sau khi kết thúc năm, bản thân đúc kết được một số kỹ năng, kinh nghiệm sau:


 a/ Đối với án Hôn nhân gia đình:


 Án Hôn nhân gia đình đa phần là án không phức tạp và dễ hòa giải thành nhất. Muốn nâng cao tỷ lệ hòa giải thành, Thẩm phán cần cố gắng hòa giải thành nhiều án hôn nhân được giao. Trong năm, bản thân được giao 50 vụ án Hôn nhân gia đình nhưng đã hòa giải thành được 38 vụ, đình chỉ do hòa giải đoàn tụ là 01 vụ, chiếm tỷ lệ 78%. Từ thực tiễn giải quyết cho thấy, các vụ án hôn nhân muốn hòa giải thành phải xác định được mâu thuẫn của vợ chồng để từ có tìm ra tiếng nói chung. Con cái trong hôn nhân cũng là một trong những yếu tố quan trọng quyết định. Tài sản và nợ chung cũng ảnh hưởng nhưng theo nhận xét của bản thân là không lớn. Trong quá trình hòa giải, Thẩm phán phải phân tích cho các đương sự hiểu được hậu quả của ly hôn ảnh hưởng về tâm lý của bản thân họ ra sao, tâm lý của con cái và dư luận xã hội. Thẩm phán cần có sự đồng cảm, có so sánh với những vụ việc ngoài xã hội đã xảy ra để họ liên hệ với bản thân, tự nhận thấy trách nhiệm của bản thân đối với vợ, chồng, con cái của mình để từ đó đưa ra giải pháp cho họ là đoàn tụ.


 Một khó khăn lớn hiện nay là các vu án ly hôn thường có đương sự còn rất trẻ, đa phần không quá 30 tuổi. Trong 50 vụ bản thân thụ lý thì trên 80% có đương sự dưới 30 tuổi. Ở độ tuổi này, nhận thức của họ về gia đình còn chưa chính chắn, có sự so sánh vợ chồng mình với những người khác về nhiều mặt như sự quan tâm, yêu thương, tài chính,...; thiếu sự kiên nhẫn để lắng nghe đối phương nên thường dẫn đến bất đồng quan điểm sống hoặc do hoàn cảnh kinh tế khó khăn, không lo làm ăn, không chịu nổi vất vả nên muốn tìm hạnh phúc mới. Đối với những vụ án trong tình huống này, Thẩm phán cần phải phân tích cho họ hiểu được sự lựa chọn kết hôn là tự nguyện của bản thân, vì vậy bản thân cần có trách nhiệm với những gì họ lựa chọn. Tuy nhiên, thực tế Thẩm phán hòa giải đoàn tụ cho các đương sự cũng không đạt hiệu quả cao do mâu thuẫn giữa vợ chồng đã kéo dài, tâm lý các bên bị tổn thương thời gian dài.


 Những trường hợp đương sự đã kiên quyết, thống nhất ly hôn thì Thẩm phán cần tìm cho họ giải pháp tối ưu về con cái, sao cho con có được tình cảm nhiều nhất từ cha mẹ, con có được điều kiện tốt nhất để học hành, vui chơi, giải trí. Ngoài ra, Thẩm phán cũng cần tham khảo ý kiến của con đủ 07 tuổi trở lên theo quy định. Thẩm phán cũng cần lắng nghe và phân tích cho các cháu hiểu được trong hoàn cảnh này, các cháu có sự lựa chọn nhưng cả cha và mẹ đều thương yêu các cháu. Thẩm phán cho cha mẹ các cháu lắng nghe nguyện vọng của con để từ đó nhận thấy bản thân họ cần có trách nhiệm giao con cho cha hoặc cho mẹ nuôi dưỡng là phù hợp.


 Với lượng án tương đối nhiều, để giải quyết án nhanh nhưng vẫn đảm bảo tỷ lệ hòa giải thành cao, thông thường, bản thân gửi văn bản mời hòa giải cùng lúc với gửi Thông báo thụ lý nhưng vẫn đảm bảo ngày hòa giải sau 15 ngày kể từ khi giao văn bản cho đương sự theo quy định, đồng thời Thẩm phán ghi chú vào văn bản đề nghị mang theo con chung đủ 07 tuổi trở lên để ghi nhận ý kiến của con. Nếu hai bên đương sự cùng đến Tòa án để hòa giải, Thẩm phán sẽ làm việc trực tiếp với họ; Đối với những vụ án có đương sự không đến làm việc với Tòa, Thẩm phán cần chủ động xuống địa phương để làm việc với đương sự hoặc người nhà của họ (thông thường là cha, mẹ, anh, chị, em ruột) để xác minh hoàn cảnh, mâu thuẫn vợ chồng, tình trạng con cái, thu nhập, … và cuối cùng là ý kiến của họ). Thời gian thích hợp để xác minh là sau khi cán bộ tống đạt tống đạt xong thông báo hoãn phiên hòa giải để mời lần thứ hai. Sở dĩ Thẩm phán chọn thời gian này là vì đương sự hoặc người thân đã nhận được văn bản mời nên có sự chuẩn bị. Một mặt, nếu gặp đương sự, Thẩm phán có thể làm việc trực tiếp và ghi nhận ý kiến để chuẩn bị kế hoạch hòa giải lần thứ hai. Mặt khác, nếu không gặp đương sự mà gặp người nhà đương sự thì Thẩm phán có thể thu thập chứng cứ là lời khai của người nhà đương sự trong đó có việc giao nhận văn bản tố tụng (đã gửi lại được cho đương sự hay chưa) để xác định thủ tục tống đạt đã hoàn chỉnh, phục vụ cho việc củng cố hồ sơ đưa ra xét xử trong trường hợp đương sự tiếp tục vắng mặt hòa giải lần thứ hai. Cùng với việc xác minh, Thẩm phán cần động viên đương sự đến Tòa tham gia hòa giải để các bên gặp nhau thương lượng giải quyết. Đối với Thẩm phán, ngoài kỹ năng thì kiên trì hòa giải là một trong những biện pháp để đạt được tỷ lệ hòa giải cao. Bởi vì đến giai đoạn xét xử, Thẩm phán (trước khi mở phiên tòa), Hội đồng xét xử (sau khi mở phiên tòa) cũng có thể hòa giải cho các đương sự. Trong năm, ở giai đoạn xét xử, bản thân đã hòa giải được 03/39 vụ hòa giải thành, chiếm 7,69%.


 b/ Đối với án dân sự, kinh doanh thương mại:


 Trong năm, bản thân được phân công 42 vụ dân sự, giải quyết 40 vụ; 05 vụ kinh doanh thương mại, giải quyết 05 vụ. Hòa giải thành dân sự là (13+12 vụ đình chỉ do hòa giải thành)/40 vụ đạt 65%; Hòa giải thành kinh doanh thương mại là 03/05 vụ, đạt 60%. Qua kết quả đạt được, bản thân nhận thấy đối với những loại án này, trước khi quyết định tổ chức hòa giải, Thẩm phán cần đánh giá chứng cứ và dự đoán khả năng hòa giải.


 Đối với những vụ án tương đối đơn giản như tranh chấp về Hợp đồng góp hụi, vay tài sản, mua bán, bồi thường thiệt hại sức khỏe, Hợp đồng tín dụng,… có chứng cứ đầy đủ, rõ ràng thì Thẩm phán có thể tổ chức hòa giải ngay sau 15 ngày kể từ ngày tống đạt Thông báo thụ lý vụ án để tiết kiệm thời gian. Nếu đương sự không đến làm việc theo giấy mời của Tòa, Thẩm phán sẽ hoãn phiên hòa giải để mời lần tiếp theo, sau đó có thể xác minh thêm nếu thấy cần thiết. Những tranh chấp này không khó hòa giải vì cơ bản chứng cứ đã rõ ràng, quan trọng là Thẩm phán tìm ra được hướng giải quyết nợ cho bị đơn. Để làm được điều này, Thẩm phán cần nắm được hoàn cảnh kinh tế của bị đơn để tìm ra biện pháp thực hiện nghĩa vụ, phân tích được cho bị đơn hiểu lợi ích của việc hòa giải thành như chỉ còn 50% án phí so với đưa ra xét xử, thỏa thuận được thời gian để trả nợ, không phải nhận bản án mà Tòa án chỉ ban hành quyết định ghi nhận sự thỏa thuận của các bên. Nguyên đơn thì dễ nhận lại được tài sản, không phải yêu cầu thi hành án. Một số vụ án qua động viên của Thẩm phán, đương sự đồng ý khấu trừ nợ với nhau và nguyên đơn rút đơn khởi kiện. Đối với Hợp đồng tín dụng có thế chấp tài sản và nhiều người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trên đất, Thẩm phán cần thực hiện thao tác xác minh lời khai cũng như động viên những người liên quan để tìm được tiếng nói chung với bị đơn. Từ đó, kết quả hòa giải sẽ dễ đạt hơn.


 Đối với những vụ án liên quan đến đất đai thì tương đối khó hòa giải. Trong năm, bản thân đã hòa giải được 02 vụ tranh chấp ranh đất, 03 vụ tranh chấp Hợp đồng chuyển nhượng QSD đất trong tổng số 08 vụ đã giải quyết. Trong đó, điều quan tâm nhất trong 05 vụ này là chỉ có 01 vụ đã thẩm định xong và ra Quyết định công nhận sự thỏa thuận, 04 vụ còn lại là đình chỉ do hòa giải thành mà không phải thẩm định, định giá. Như vậy, các đương sự không phải chịu thêm chi phí này. Để làm được điều này, Thẩm phán cần quan tâm nhất là mối quan hệ thân tộc giữa các đương sự để từ đó có hướng động viên hòa giải, vì người thân tộc dù sao cũng còn tình cảm với nhau, có thể cảm thông và chia sẻ những khó khăn để tìm cách tháo gở. Một số vụ chỉ vì hoàn cảnh kinh tế của bị đơn gặp khó mà chưa thể sang tên chuyển nhượng, Giấy CNQSD đất đang thế chấp vay Ngân hàng. Nhận thấy số đất chuyển nhượng không nhiều so với số đất bị đơn thế chấp, số tiền vay cũng không quá lớn so với giá trị thế chấp (dưới 50%), Thẩm phán đã động viên các đương sự cho thêm thời gian xác định để bị đơn trả nợ và các đương sự đã thống nhất. Tuy nhiên khi động viên về vấn đề này, Thẩm phán không quên phân tích cho nguyên đơn hiểu được những rủi ro khi để kéo dài thời gian. Đối với 02 vụ tranh chấp ranh, Thẩm phán cần tính toán được mặt bất lợi và có lợi để phân tích cho các đương sự hiểu. Bản thân đã đến xác minh hiện trạng, qua đó đối chiếu với hồ sơ thì đã xác định được có lấn ranh nhưng các bên vẫn không giải quyết được với nhau vì bị đơn không muốn chấp nhận mình có lỗi. Trong buổi hòa giải, Thẩm phán mời các bên đến, bị đơn nhận thấy chi phí Thẩm định, định giá vốn còn cao hơn giá trị đất để bồi thường nếu buộc bồi thường, nếu trả đất thì phải phá dở công trình trên đất do bị đơn đã xây. Thẩm phán nắm rõ tâm lý của bị đơn để từ đó khuyến khích nguyên đơn và bị đơn đưa ra hướng giải quyết. Thẩm phán cần phân tích những ảnh hưởng về tâm lý nếu các đương sự ở gần nhau lâu dài mà cứ phải tranh chấp ranh với nhau. Thẩm phán cũng cần đưa ra những nhận xét về mức độ lỗi của bị đơn theo hướng giảm nhẹ để tránh cho bị đơn cảm thấy tự ti. Sau cùng, các đương sự thống nhất với gợi ý của Thẩm phán là giải quyết bằng cách nguyên đơn nhận giá trị bồi thường với một số tiền nhất định.


 c/ Đối với án hành chính: Trong năm, đơn vị không có án hành chính nên chưa có cơ sở nghiên cứu.


 3.4. Đánh giá kết quả, hiệu quả thực hiện đề tài:


 Bản thân khi áp dụng các kỹ năng nêu trên thì tiến độ giải quyết các loại án được nâng lên rõ rệt, chất lượng giải quyết án cũng từng bước được nâng cao. Cụ thể:


 Trong năm 2019 (tính theo năm công tác từ 01/12/2018 đến 30/11/2019), bản thân được giao thụ lý 105 vụ việc, giải quyết xong 103 vụ việc, đạt tỷ lệ 98% (Xét xử 18, Hòa giải thành 54, Đình chi 26 (trong đó định chỉ do hòa giải thành và đoàn tụ là 13), ADBPXLHC 05). còn lại 02 vụ, không có án quá thời hạn chuẩn bị xét xử, tỷ lệ giải quyết bình quân đạt 8,55 vụ/tháng: tỷ lệ hòa giải thành đạt 71%. Đã tổ chức được 01 phiên tòa xét xử rút kinh nghiệm (án dân sự). Bản thân thực hiện việc đăng tải Bản án, quyết định trên Cổng thông tin điện tử của Tòa án đầy đủ và kịp thời dung theo quy định (đã đăng 95 bản án, quyết định). Về chất lượng xét xử: án có kháng cáo, kháng nghị 03 vụ, đã được cấp phúc thẩm xét xử 03 vụ, trong đó y án 03 vụ.


 So với lượng án đã giải quyết của đơn vị trong năm là 900 vụ, việc, chia bình quân cho 9,25 Thẩm phán thì mỗi Thẩm phán giải quyết 97,29 vụ, việc. Như vậy, bản thân giải quyết án 103 vụ việc là vượt chỉ tiêu được giao (105,86%).


 Ngoài ra, bản thân còn làm tốt công tác kiêm nhiệm được giao.


 Cả năm, bản thân được đơn vị đánh giá Hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ.


 III. MỤC TIÊU HƯỚNG ĐẾN


 Bản thân thực hiện đề tài với mục tiêu hướng đến là hoàn thành tốt chức trách, nhiệm vụ được giao với vai trò Thẩm phán. Việc ứng dụng đề tài được nghiên cứu xây dựng nêu trên sẽ góp phần hoàn thành tốt nhiệm vụ chung của đơn vị, xây dựng kỹ năng để nâng cao tỷ lệ hòa giải thành các loại án cho đội ngũ Thẩm phán.


 IV. KẾT LUẬN


 Đề tài “Nâng cao tỷ lệ hòa giải thành trong giải quyết các loại án” sẽ đáp ứng được yêu cầu nâng cao tỷ lệ án hòa giải thành. Bản thân nhận thấy các giải pháp nêu trên có khả năng nhân rộng ra trong phạm vi đơn vị Tòa án nhân dân huyện Kế Sách để các Thẩm phán áp dụng trong nhiệm vụ công tác năm 2019.


 Kế Sách, ngày 03 tháng 12 năm 2019


Xác nhận của Thủ trưởng đơn vị Người báo cáo














 Nguyễn Thị Linh Đa










Hội đồng sáng kiến


……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………