Bản án số: 05/2020/DS-PT
Tranh chấp quyền sử dụng đất cho mượn là di sản thừa kế
Số: 05/2020/DS-PT
Ngày: 06/05/2020
Tòa án xét xử: TAND tỉnh Điện Biên
Cấp xét xử: Phúc thẩm
Loại vụ việc: Dân sự
Quan hệ pháp luật: Tranh chấp quyền sử dụng đất
Thông tin vụ việc: Tranh chấp quyền sử dụng đất cho mượn là di sản thừa kế giữa nguyên đơn bà Nguyễn Thị H và bị đơn ông Lê Văn Đ

## Page 1

TÒA ÁN NHÂN DÂN TỈNH ĐIỆN BIÊN

Bản án số: 05/2020/DS-PT Ngày: 06-5-2020 V/v tranh chấp quyền sử dụng đất cho mượn là di sản thừa kế CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập - Tự do - hạnh phúc NHÂN DANH NƯỚC CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM TÒA ÁN NHÂN DÂN TỈNH ĐIỆN BIÊN

 - Thành phần Hội đồng xét xử phúc thẩm gồm có:
Thẩm phán - Chủ tọa phiên tòa: Ông Lương Tiến Phương.
Các Thẩm phán: Ông Lò Văn Lịch.
 Ông Nguyễn Trọng Đoàn.
- Thư ký phiên tòa: Bà Phạm Thị Thu Thủy - Thư ký Tòa án, Tòa án nhân dân tỉnh Điện Biên.
- Đại diện Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh Điện Biên tham gia phiên tòa: Bà Lò Thị Hoài Thu - Kiểm sát viên.
Trong các ngày 04, 05, 06 tháng 5 năm 2020 tại trụ sở Tòa án nhân dân tỉnh Điện Biên xét x ử phúc thẩm công khai v ụ án thụ lý số: 03/2019/TLPT-DS ngày 03 tháng 12 năm 2019 về tranh chấp đòi quyền sử dụng đất cho mượn. Do bản án dân sự sơ thẩm số: 03/2019/DS-ST ngày 30 tháng 10 năm 2019 của Tòa án nhân dân huyện M bị kháng cáo và kháng nghị.
Theo Quyết định đưa vụ án ra xét x ử phúc thẩm số: 01/2019/QĐ-PT, ngày 19 tháng 12 năm 2019; Quy ết định hoãn phiên tòa s ố 02/2020/QĐ-PT, ngày 08/01/2020; Quyết định tạm ngừng phiên tòa s ố: 03/2020/QĐPT-DS, ngày 07/02/2020; Theo công văn số: 87/2020/CV-TA ngày 12/3/2020 về việc tạm dừng phiên tòa ngày 13/3/2020, giữa các đương sự:
1. Nguyên đơn: Bà Nguyễn Thị H, sinh năm: 1967; địa chỉ: Số nhà 68, tổ dân phố 28, phường M, thành phố Đ, tỉnh Điện Biên (có mặt).
 Người bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của nguyên đơn: Bà Nguyễn Thị Kim N - Luật sư, Văn phòng Luật sư K, Đoàn Luật sư tỉnh Điện Biên; địa chỉ: Thôn C4, xã T, huyện Đ, tỉnh Điện Biên (có mặt).
 2. Bị đơn: Ông Lê Văn Đ, sinh năm: 1975; địa chỉ: Tổ dân phố 4, thị trấn M, huyện M, tỉnh Điện Biên (có mặt).
 Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bị đơn: Các ông: Lê Quốc H, Nguyễn Thanh H và ông Nguyễn Xuân D - Luật sư, Văn phòng luật sư Lê QuốcH

## Page 2

thuộc đoàn Luật sư tỉnh Thanh Hóa; địa chỉ: Số 49, đường H, phường B, thành phố T, tỉnh Thanh Hóa (ông Lê H, ông D có mặt, ông NguyễnH vắng mặt).
 3. Những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan:
 3.1. Phòng Tài Nguyên và Môi Trư ờng huyện M, tỉnh Điện Biên; địa chỉ:
Bản H, thị trấn M, huyện M, tỉnh Điện Biên.
 Người đại di ện theo pháp lu ật: Bà Nguyễn Thị Hồng L - Chức v ụ: Phó Trưởng phòng.
 Người đại diện theo ủy quyền: Ông Lường Văn V - Chuyên viên (theo văn bản ủy quyền đề ngày 06/02/2020) (có mặt).
 3.2. Trung tâm qu ản lý đất đai huyện M, tỉnh Điện Biên; địa chỉ: Bản Hón, thị trấn M, huyện M, tỉnh Điện Biên.
 Người đại di ện theo pháp lu ật: Bà Nguyễn Thị Hồng L - Chức v ụ: Phó Trưởng phòng Tài Nguyên và Môi Trường huyện M.
Người đại diện theo ủy quyền: Ông Nguyễn Hồng S - Chức vụ: Phó giám đốc Trung tâm qu ản lý đất đai huy ện M (theo văn bản ủy quy ền đề ngày 29/4/2020) (có mặt).
 3.3. Ủy ban nhân dân thị trấn M, huyện M, tỉnh Điện Biên; địa chỉ: Tổ dân phố 5, thị trấn M, huyện M, tỉnh Điện Biên.
 Người đại diện theo pháp luật: Ông Lương Đức T - Chức vụ: Chủ tịch.
 Người đại diện theo ủy quyền: Ông Hoàng Xuân T - Công chức địa chính - xây dựng (theo thông báo ủy quyền số 03/TB-UBND, ngày 05/02/2020) (vắng mặt).
 3.4. Ông Nguyễn Xuân T, sinh năm: 1958; địa chỉ: Tổ dân phố 4, thị trấn M, huyện M, tỉnh Điện Biên (vắng mặt).
 3.5. Ông Nguyễn Lệ S, sinh năm: 1961; địa chỉ: B2, 254 H, quận T, thành phố Hà Nội (vắng mặt).
 3.6. Bà Nguy ễn Thị H1, sinh năm: 1963; địa chỉ: Tổ dân phố 5, phường T, thành phố Điện Biên Phủ, tỉnh Điện Biên (vắng mặt).
 3.7. Bà Nguyễn Thị L, sinh năm: 1972; địach ỉ: S N 870, t ổ dân phố 5, phường T, thành phố Điện Biên Phủ, tỉnh Điện Biên (vắng mặt).
 3.8. Bà Nguyễn Thị H2, sinh năm: 1969; địa chỉ: Tổ dân phố 9, phường T, thành phố Điện Biên Phủ, tỉnh Điện Biên (vắng mặt).
 3.9. Ông Nguyễn Lệ Q, sinh năm: 1973; địa chỉ: Số nhà 57, t ổ dân phố 5, phường T, thành phố Điện Biên Phủ, tỉnh Điện Biên (vắng mặt).
 3.10. Bà Nguyễn Thị H3, sinh năm: 1965; địa chỉ: Tổ dân phố 9, phường T, thành phố Điện Biên Phủ, tỉnh Điện Biên (vắng mặt).
 3.11. Ông Lê Văn L , sinh năm: 1962; địa chỉ: Thôn Hành Chính, xã Yên Lâm, huyện Yên Định, tỉnh T (có mặt).
3.12. Bà Bùi Thị H4, sinh năm: 1980; địa chỉ: Tổ 4, thị trấn M, huyện M, tỉnh Điện Biên (có mặt).
 4. Những người làm chứng:

## Page 3

 4.1. Ông Phạm Văn T ; địa chỉ: Tổ dân phố 05, thị trấn M, huyện M, tỉnh Điện Biên (có mặt).
 4.2. Ông Trần Như Đ ; địa chỉ: T ổ dân phố 04, thị trấn M, huyện M, tỉnh Điện Biên (vắng mặt).
 4.3. Ông Bùi Trọng V; địa chỉ: Tổ dân phố 04, thị trấn M, huyện M, tỉnh Điện Biên (có mặt).
 4.4. Ông Tạ Văn K; địa chỉ: Tổ dân phố 04, thị trấn M, huyện M, tỉnh Điện Biên (có mặt).
 4.5. Ông Nguyễn Trọng T; địa chỉ: Tổ dân phố 4, thị trấn M, huyện M, tỉnh Điện Biên (có mặt).
 4.6. Ông Hoàng Hải Đ, sinh năm 1930; địa chỉ: Tổ dân phố 04, thị trấn M, huyện M, tỉnh Điện Biên (vắng mặt).
 4.7. Ông Nguyễn Đăng X ; địach ỉ: T ổ dân phố 04, thị trấn M, huy ện M, tỉnh Điện Biên (vắng mặt).
 4.8. Bà Vũ Thị N, sinh năm 1937; địach ỉ: T ổ dân phố 04, thị trấn M, huyện M, tỉnh Điện Biên (vắng mặt).
 4.9. Bà Vũ Thị T, sinh năm 1945; địa chỉ: Tổ dân phố 04, thị trấn M, huyện M, tỉnh Điện Biên (vắng mặt).
 5. Người kháng cáo: Bị đơn ông Lê Văn Đ.
 6. Viện kiểm sát kháng ngh ị: Viện kiểm sát nhân dân huy ện M, tỉnh Điện Biên.
NỘI DUNG VỤ ÁN
* Theo đơn khởi ki ện ngày 28/01/2019 vàt ại Tòa án cấp sơ th ẩm, nguyên đơn bà Nguyễn Thị H trình bày:
Năm 1986, b ố mẹ tôi (H) là ông Nguyễn Lệ L1 và bà Nguyễn Thị D (nay đều đã chết), cư trút ại khối 04, thị trấn M, huyện M có khai hoang đư ợc một số diện tích đất để canh tác, đến năm 1992 có đấu thầu thêm một số diện tích đất của Hội cựu chiến binh thị trấn M để làm ao. Năm 1994, bố mẹ tôi có cho tôi và ông Lê Văn L (trước đây làch ồng tôi) cùng tham gia sản xuất trên diện tích đất khai hoang và đất đấu thầu của Hội cựu chiến binh. Trong đó, có cho hai v ợ chồng tôi (H, L ) 400m 2 đất đ ể ở đã có gi ấych ứng nhận quy ền s ử dụng đất (viết tắt là:
GCNQSDĐ). Năm 1998, b ố mẹ tôi chuy ển v ề Điện Biên sinh sống thì có cho chúng tôi mượn đất để sản xuất và yêu cầu chúng tôi không được phép mua bán cho ai nếu chưa được sự đồng ý của ông bà.
Tháng 10/2001, v ợ chồng tôi chuy ển v ề Điện Biên sinh sống nên có cho ông Lê Văn Đ là em chồng ở dưới quê lên trông coi h ộ và canh tác trong kho ảng 10 năm. Năm 2009 chúng tôi (H, L) ly hôn, bố mẹ tôi yêu cầu chúng tôi trả lại đất thì mới biết đất ao đấu thầu đã bị thu hồi một phần, đất nông nghiệp thì ông L đã làm sổ đỏ mang tên ông L với diện tích 2.000m 2. Còn đất khai hoang của bố mẹ tôi thì ông L tự ý tặng cho ông Lê Văn Đ với diện tích 400m2 vào ngày 10/5/2008

## Page 4

(đây là thửa s ố 48, t ờ bản đ ồ số 10, di ện tích 400m 2 ông Đ đã đư ợc cấp GCNQSDĐ ngày 04/6/2009 số AK 893443); s ố diện tích đất khai hoang còn lại khoảng 4000m 2 thì hiện nay ông Đ đang quản lý. Ti ền bồi thường đất khi Nhà nước thu hồi một phần ông Đ được đền bù hơn 200.000.000 đồng.
 Năm 2012, bố mẹ tôi ủy quyền cho anh trai tôi là Nguyễn Xuân T giải quyết việc tranh chấp đất đai với ông Đ nhưng vẫn chưa dứt điểm. Năm 2014, b ố tôi và anh T lại ủy quyền cho tôi giải quyết tranh chấp đất đai với ông Đ tại thửa số 13, tờ bản đồ số 01; thửa số 05, tờ bản đồ số 01; thửa số 08 tờ bản đồ số 01 và thửa số 09 tờ bản đồ số 01. Toàn bộ số đất trên đang do ông Lê Văn Đ quản lý.
Trong quá trình thu thập tài liệu để phục vụ cho yêu cầu khởi kiện của mình, tôi phát hiện tại tờ khai kiểm tra về đất, tài sản vật kiến trúc, cây cối hoa màu trên đất bị thu hồi do ông Đ kê khai là chủ hộ có xác nhận chính quy ền địa phương ngày 10/3/2010 thì các thửa đất có diện tích cụ thể như sau:
 + Thửa số 13 là đất vườn liền kề có diện tích là 401,5m2; thu hồi 7,6m2, còn lại là 393,9m2.
 + Thửa số 09 là đất trồng cây lâu năm có di ện tích là 5.160, 2m2; thu hồi 1.070,9m2, còn lại là 4.089,3m2.
 + Thửa s ố 08 là đất nuôi trồng thủy sản có di ện tích là 740,1m 2; thu hồi 356,4m2, còn lại là 383,7m2.
 + Thửa s ố 05 là đất trồng cây hàng năm có di ện tích là 46,3m 2; thu hồi 43,6m2, còn lại là 2,7m2.
 Đây là các số thửa được thể hiện trên tờ bản đồ đền bù giải tỏa và tờ kê khai kiểm tra về đất ngày 10/3/2010 nên b ố tôi đã dùng làm căn c ứ để đề nghị cơ quan có thẩm quyền giải quyết từ năm 2012. Còn khi b ố mẹ tôi khai hoang thì đất chưa xác định số thửa, số mảnh, chưa có gi ấy tờ mà chỉ biết là toàn b ộ số đất ông Đ đang quản lý là đất của bố mẹ tôi khai hoang mà có.
 Qua xem xét xác định thửa s ố 08 là đất nuôi trồng thủy sản có di ện tích 740,1m2 là đất ao do b ố mẹ tôi đấu thầu của Hội cựu chiến binh thị trấn M. Còn thửa số 05 có di ện tích còn lại là 2,7m 2 là quỹ đất 5% của UBND thị trấn M. Do vậy, tôi (H) không đề nghị giải quyết đối với thửa số 05 và 08. Tôi (H) đề nghị UBND Thị trấn M giải quyết buộc ông Đ phải trả lại số đất cho bố mẹ tôi tại thửa số 13 có diện tích khoảng 393,9m2 và thửa số 09 diện tích khoảng 4.089,3m2 và số tiền mà ông Đ đã nhận vào năm 2010 khi Nhà nước thu hồi một phần thửa số 13 và số 09 là 128.599.200 đồng.
 Lý do tôi (H) trực tiếp đứng đơn khởi kiện vì đây là di sản của bố mẹ tôi để lại. Tất cả anh em trong gia đình tôi đều từ chối nhận di sản mà nhường toàn quyền cho tôi (có biên bản họp gia đình thống nhất từ chối hưởng di sản và không tham gia giải quyết sự việc ngày 15/7/2018).
 Ngày 12/10/2018, UBND thị trấn M đã tổ chức hòa giải nhưng không thành vì ông Đ cố tình bỏ về không ký biên bản. Do đó, tôi Nguyễn Thị H đề nghị Tòa án giải quyết như sau:

## Page 5

 - Buộc ông Lê Văn Đ phải trả lại cho ông Nguyễn Lệ L1 và bà Nguyễn Thị D quyền s ử dụng đất đối v ới: Thửa đất s ố 13, t ờ bản đồ số 01, di ện tích 393,9m2đất. Vị trí thửa đất: Phía Đông giáp đất gia đình ông Vinh, phía Tây giáp đất gia đình bàT ại; phía Nam, phía Bắc giáp đường vào bệnh viện; và thửa số 09, tờ bản đồ số 1 diện tích kho ảng 4.089,3m2. Vị trí thửa đất: Phía Đông giáp hồ ao ông bà Tuân Sáng, phía Tây giáp đư ờng nội thị; phía Nam giáp đất Ông V, phía Bắc giáp đư ờng vào huy ện mới. Toàn b ộ cây cối trên đất hiện tại ông Lê Văn Đ quản lý và sử dụng phải trả lại cho bà H.
 - Buộc ông Đ phải trả lại cho ông Nguyễn Lệ L1 và bà Nguyễn Thị D số tiền mà ông Đ được bồi thường về đất vào năm 2010 khi Nhà nư ớc thu hồi đối với hai thửa đất trên là 128.599.200 đồng.
 Theo biên bản xem xét, thẩm định tạich ỗ ngày 18/4/2019, thửa s ố 13 có diện tích là: 478,26m 2 trên đất có 37 cây xoan , 60 cây cà phê, 2 cây mít, 01 cây xoài, 01 cây nhãn, 01 cây bưởi, 01 cây nhót. Thửa số 09 có diện tích là 3.817,88m2, trên đất có 14 cây nhãn, 88 cây cà phê, 3 cây xoan, 52 cây tre, 30 cây bư ởi, 01 cây vải, 10 cây xoài, 01 cây na, 2 cây ổi, 01 cây chanh, 01 cây hồng xiêm, 01 cây mít, 01 cây táo.
 Theo biên bản xem xét, thẩm định tại chỗ ngày 30/9/2019 và biên bản định giá tài sản ngày 03/10/2019 thì tường xây trên thửa số 09 giáp với đường đi vào bệnh viện có chiều dài là 43,2m, cao 1,95m, tường xây 11cm trị giá: 26.615.796 đồng.
 * Bị đơn ông Lê Văn Đ trình bày:
 Vào năm 2001, vợ chồng tôi là Lê Văn Đ và bà Bùi Thị H4 lên M sinh sống nhưng chưa có đất ở, nên gia đình anh L, chị H có cho gia đình chúng tôi ở nhờ trên mảnh đất khoảng 5.000m 2 và mảnh đất đó có tờ khai sử dụng đất mang tên anh Lê Văn L tự khai hoang. Gia đình chúng tôi nuôi bò, lợn, trồng mía và các cây trên mảnh đất đó. Đến năm 2007, chúng tôi có bán đàn bò mua lại mảnh đất đó của anh L, chị H với giá 70.000.000 đ ồng, nhưng chị H chỉ lấy 50.000.000 đồng, còn 20.000.000 đồng cho cháuT (con chúng tôi). Đến năm 2009 , gia đình chúng tôi được Nhà nước cấp CNQSDĐ với diện tích 400m 2 tại thửa số 48, tờ bản đồ số 10 và nhờ anh L, chị H đứng tên hộ 01 mảnh đất có diện tích là 300m 2 thửa số 51 tờ bản đồ số 10, địa chỉ khối 4, thị trấn M, huyện M, tỉnh Điện Biên.
 Đến tháng 12/2013, vợ chồng anh L, chị H tranh chấp chia tài sản chung sau khi ly hôn tại Tòa án nhân dân M, tôi (Đ) là người có quy ền lợi và nghĩa v ụ liên quan. Trong quá trình gi ải quyết vụ án tại Tòa án nhân dân tỉnh Điện Biên anh L, chị H đã thừa nhận chuyển toàn b ộ diện tích đất đó cho gia đình chúng tôi là có thực, “chị H là người nhận tiền, còn anh L là người ký vào giấy mua bán năm đó”
chính vì vậy anh L, chị H và gia đình chúng tôi đã thống nhất thỏa thuận tự nguyện giải quyết về tài sản.
Bản án s ố: 05/2014/HNGĐ-PT ngày 13/3/2014 của Tòa án nhân dân tỉnh Điện Biên đã công nhận sự thỏa thuận của anh L, chị H và tôi (Đ). Nội dung thể hiện “anh Lê Văn Đ cam kết chuyển quyền sử dụng đất mang tên anh Lê Văn L và chị Nguyễn Thị H cho cháu Lê Thu H5, còn lại đất thổ canh thổ cư anh Lê Văn Đ

## Page 6

đang quản lý và sử dụng, chị H và anh em trong gia đình không đư ợc quyền tranh chấp”.
Ngày 25/02/2019, chị H nhận ủy quyền của ông L1, bà D và anh Tyêu cầu Tòa án gi ải quy ết buộc tôi phải trả lại thửa đất số 13 tờ bản đ ồ số 01 di ện tích khoảng 393,9m 2; thửa đất số 09 tờ bản đồ số 01 diện tích kho ảng 4.089m 2 và số tiền 128.599.200 đồng là ti ền bồi thư ờng v ề đất khi nhà nư ớc thu h ồi. Tôi (Đ)
không nhất trí với nội dung đơn khởi kiện của chị H nêu trên với lý do sau:
- Tôi (Đ) không mua bán đất với ông L1, bà D và anh Nguyễn Xuân T.
- Năm 2010, Nhà nước thu hồi một số đất và đền bù khi giải tỏa, gia đình tôi đã kê khai và đền bù theo quy định của pháp luật. Tôi (Đ) khẳng định 2 lô đất nêu trên là của anh L và chị H đã bán cho gia đình chúng tôi từ năm 2007, đã được giải quyết trong v ụ án tranh chấp chia tài sản chung trong thời kỳ chung sống như v ợ chồng giữa anh L và chị H, được thể hiện tại bản án số: 05/2014/HNGĐ-PT ngày 13/3/2014 của TAND tỉnh Điện Biên đã có hiệu lực pháp luật.
* Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan ông Lê Văn L trình bày: Năm 1989 tôi xuất ngũ về sống tại khối 4, thị trấn M, huyện M. Năm 1990, tôit ự khai hoang một số diện tích đất tại khu vực đó để canh tác. Năm 1992, tôi cónh ờ ông Nguyễn L ệ L1 đứng ranh ận thầu aoc ủa Hội cựu chiến binh thị trấn để tôi đấu thầu. Năm 1998, tôi đã kê khait ại bản kê khai s ử dụng đất s ố 084k4, ngày 10/01/1998 mang tên tôi Lê Văn L với diện tích là 400m 2, số đất liền kề chưa kê khai. Năm 2001, vợ chồng tôi chuyển về Điện Biên sinh sống có cho vợ chồng em trai tôi là Lê Văn Đ, vợ là Bùi Thị H4 mượn để ở và canh tác. Đến ngày 22/7/2007 chúng tôi đã bán toàn bộ khu đất đó cho vợ chồng Đ, H4 với giá 70.000.000 đồng, tôi và chú Đ viết giấy mua bán với nhau, còn bà H là người nhận tiền nhưng chỉ lấy 50.000.000 đồng, còn 20.000.000 đồng thì cho cháuT (con của Đ, H4). Nay bà H khởi kiện yêu cầu chú Đ trả đất cho ông L1 bà D thông qua bà H thì tôi không Trần Đ ý. Vì đất đã bán toàn bộ cho vợ chồng Đ, H4 từ năm 2007 và cũng đã được sự đồng ý của bà H.
* Người có quy ền l ợi, nghĩa v ụ liên quan bà Bùi Thị H4 trình bày :
 Năm 2001, vợ chồng tôi (H4, Đ) chuyển từ quêT lên M sinh sống tại tổ 4, thị trấn M nhưng chưa có đất để ở và canh tác. V ợ chồng chúng tôi có mư ợn đất của v ợ chồng anh L , chị H khoảng 5000m 2 để ở và canh tác. Ngày 22/7/2007 chúng tôi đã bán đàn bò đ ể mua toàn b ộ khu đất mượn của anh L, chị H từ năm 2001 với giá 70.000.000 đồng. Anh L là người viết giấy mua bán, còn chị H là người trực tiếp nhận tiền, nhưng chị H chỉ lấy 50.000.000 đồng, còn 20.000.000 đồng cho cháuT con chúng tôi. Nay chị H khởi kiện yêu cầu chúng tôi trả lại đất cho ông L1, bà D tôi không Trần Đ ý, vì chúng tôi không quanh ệ, mua bán gì với ông L1, bà D.
* Những người có quy ền lợi nghĩa v ụ liên quan: Ông Nguyễn Xuân T , ông Nguyễn Lệ S, ông Nguyễn Lệ Q, bà Nguyễn Thị L, bà Nguyễn Thị H1, bà Nguyễn Thị H2, bà Nguyễn Thị H3 trình bày:
Chúng tôi là con đẻ của ông Nguyễn L ệ L1 và bà Nguyễn Thị D (bố mẹ chúng tôi đều đã chết). Khi còn s ống, bố mẹ chúng tôi có tạo lập được một số tài

## Page 7

sản là đất nông nghi ệp tại khối 4, thị trấn M. Số diện tích c ụ thể và số thửa bao nhiêu chúng tôi không nắm được, thời gian ông bà khai hoang thì chúng tôi cũng đóng góp công sức. Qua đơn chị H khởi kiện chúng tôi đồng ý với yêu cầu của chị H đã khởi kiện tại Tòa án. Số tài sản trên hiện đang do ông Đ quản lý tại khối 4, thị trấn M. Khi bố chúng tôi còn sống vào năm 2012 đã ủy quyền cho anh T giải quyết số tài sản trên với ông Đ và sau đó ủy quyền lại cho chị H giải quyết nhưng vẫn chưa có kết quả. Đối với số tài sản trước đây bố mẹ chúng tôi đề nghị các cấp giải quyết nay chúng tôi tiếp tục đề nghị cơ quan có thẩm quyền giải quyết.
Tại Biên bản họp gia đình ngày 15/7/2018, toàn thể anh em trong gia đình chúng tôi đều thống nhất để cho một mình chị Nguyễn Thị H đứng đơn khởi kiện đòi lại tài sản của bố mẹ để lại. Chúng tôi đồng ý để chị H có toàn quyền tự mình đề nghị các cơ quan có thẩm quyền giải quyết đòi lại di sản thừa kế của bố mẹ hiện đang do ông Lê Văn Đ đang quản lý, sử dụng mà không có tranh ch ấp, không gây khó khăn, không thắc mắc hay khiếu nại gì.
* Ngư ời có quy ền l ợi, nghĩa v ụ liên quan phòng Tài nguyên & Môi trường huyện M trình bày:
Đối với diện tích 400m 2 đất tại tờ khai hiện trạng sử dụng đất số 84 ngày 10/01/1998 đứng tên ông Lê Văn L , ông L, bà H đã chuyển nhượng cho ông Lê Văn Đ (theo giấy chuyển nhượng viết tay ngày 22/7/2007) và được UBND huyện M cấp GCNQSDĐ số AK 893443 ngày 04/6/2009 mang tên Lê Văn Đ, Bùi Thị H4 với diện tích là 400m 2. Trong hồ sơ địa chính lập tại các thời điểm năm 2005 và năm 2012 đều mang tên ông Lê Văn Đ.
Còn đối với diện tích đất đang tranh chấp (chưa đư ợc cấp GCNQSDĐ) có nguồn gốc là đất do gia đình ông Lê Văn L , bà Nguyễn Thị H khai hoang năm 1990. Đến ngày 22/7/2007 , ông L, bà H chuyển nhượng cho gia đình ông Lê Văn Đ. Nay ông Đ, bà H4 đang quản lý và s ử dụng trồng cây hàng năm. Theo h ồ sơ địa chính thì thời điểm năm 2005 UBND thị trấn M là chủ sử dụng (do thời điểm đó chỉ lập bản đồ địa chính về đất ở, không đo diện tích đất nông nghiệp). Từ thời điểm năm 2012 đến nay đất mang tên chủ sử dụng đất là hộ ông Lê Văn Đ.
* Người có quy ền lợi, nghĩa v ụ liên quan Trung tâm qu ản lý đất đai huyện M trình bày:
Đối với di ện tích đang có tranh chấp gi ữa bà Nguyễn Thị H với ông Lê Văn Đ tại thửa đất số 09 (nay thửa số 44), tờ bản đồ số 10 và thửa đất số 13 (nay thửa số 23), tờ bản đồ số 38 thị trấn M thì tại thời điểm lập bản đồ địa chính năm 2005 chưa có h ồ sơ quych ủ sử dụng đất nông nghiệp nên vẫn do UBND thị trấn M quản lý chung. Đến năm 2012, sau khi đo đạc bản đồ địa chính vàt ại Sổ mục kê đất đư ợc S ở Tài nguyên và Môi trư ờng tỉnh Đi ện Biên ký duy ệt ngày 03/8/2012 thì tên ngư ời quản lý, s ử dụng đất là h ộ ông Lê Văn Đ . Hiện tại diện tích đất đang có tranh chấp chưa được cấp GCNQSDĐ.
* Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan UBND thị trấn M trình bày:
Căn c ứ vào phi ếu lấy ý ki ến khu dân cư cách ộ gia đình giáp ranh, sống cùng thời điểm và việc chuyển nhượng đất giữa gia đình ông Đ và gia đình ông L có giấy chuyển nhượng viết tay và hợp đồng tặng cho, đất không có tranh ch ấp,

## Page 8

sử dụng liên tục (gia đình ông Đ mua một phần đất trong t ờ khai số 084k4 ngày 10/01/1998 và một phần đất vườn chưa kê khai). Căn c ứ khoản 1 Đi ều 66 Nghị định 84/200 7/NĐ-CP ngày 25/5/2007 v ề thời hạn thống nhất thực hiện các giao dịch về quyền sử dụng đất bằng Giấy chứng nhận và Đi ều 50 Lu ật đất đai năm 2003. Do đó, ông Lê Văn Đ đủ điều kiện được cấp GCNQSDĐ đất mang tên ông Lê Văn Đ với diện tích 400m2.
Đối với việc thầu khoán ao thả cá thì Hội cựu chiến binh thị trấn M đã cho các hộ: Ông Trần Như D , ông Nguyễn Lệ L1, ông Lê Hồng T thầu khoán trư ớc năm 2001 và ti ếp tục gia hạn từ năm 2001 đến năm 2006. Hết hạn hợp đồng thì đến tháng 8/2006, Hội cựu chiến binh thị trấn M tiếp tục cho 03 hộ gia đình gồm:
Bà Vũ Thị T, ông Lê Văn Đ , ông Trần Như H cùng trút ại: tổ dân phố 4, thị trấn M thầu khoán. Năm 2008, Hội cựu chiến binh đã trả lại đất cho UBND thị trấn M quản lý vì là đất 5% của thị trấn. Đến nay, h ộ gia đình ông Lê Văn Đ hàng năm vẫn ký hợp đồng thuê khoán ao thả cá với UBND thị trấn M về phần thầu khoán của ông Đ.
 * Người bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của nguyên đơn bà Nguyễn Thị Kim N trình bày: Nguồn gốc diện tích đất 478,26m 2 và 3.817.88m 2 là của ông Nguyễn Lệ L1 và bà Nguyễn Thị D khai hoang t ừ năm 1986. Trư ớc khi chuy ển vào Điện Biên sinh sống có cho bà Nguyễn Thị H và ông Lê Văn L mượn để canh tác, sản xuất. Đến năm 2001, bà H, ông L chuyển vào Điện Biên sinh sống lại cho ông Đ, bà H4 mượn đất để canh tác, sản xuất. Năm 2009, bà H, ông L ly hôn thì ông L1, bà Dyêu cầu ông Đ, bà H4 trả lại đất nhưng ông Đ, bà H4 không trả. Nay ông L1, bà D đã chết nên đề nghị Tòa án buộc ông Đ, bà H4 phải trả lại diện tích đất 478,26m2 của thửa số 13 và 3.817, 88m2 của thửa số 09 cùng toàn b ộ cây cối trên đất và phải trả lại tiền bồi thường về đất là 128.599.200 đồng cho bà H được quản lý, sử dụng.
* Người bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của bị đơn ông Nguyễn Trần D trình bày: Diện tích đất 478,26m 2 và 3.817,88m2 đã được bà H, ông L bán cho ông Đ, bà H4, mặt khác, ông L1, bà D không có tên trong sổ địa chính nên đề nghị Hội đồng xét xử bác toàn bộ yêu cầu của bà H.
* Tại Bản án s ố: 03/2019/DS -ST ngày 30/10/2019 của Tòa án nhân dân huyện M, tỉnh Điện Biên đã quyết định:
Căn cứ khoản 9 Đi ều 26; đi ểm a kho ản 1 Đi ều 35, đi ểm a, c kho ản 1 Đi ều 39; khoản 1 Điều 147; khoản 1 Điều 228 và khoản 1 Điều 273 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015;
Áp dụng Điều 158; Đi ều 164, Đi ều 166, Đi ều 168, Đi ều 579, Đi ều 583 B ộ luật Dân s ự 2015; khoản 1, 2 Đi ều 33 Luật Đất đai 1993; kho ản 1 Đi ều 104 Lu ật Đất đai năm 2013.
Căn c ứ khoản 2, kho ản 3 Đi ều 26 Nghị quyết số: 326/2016/UBTVQH14, ngày 30/12/2016 của Ủy ban thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí, lệ phí tòa án.
Tuyên Xử:

## Page 9

1. Buộc ông Lê Văn Đ và bà Bùi Thị H4 phải trả lại cho bà Nguyễn Thị H quản lý sử dụng mảnh đất thửa số 13 (nay là thửa số 23) có diện tích 478,26m2 và toàn bộ cây cối hoa màu trên đất. Đất có tứ cận liền kề như sau: Phía Đông và Bắc giáp đất bà Vũ Thị N; phía Tây giáp đất ông Tạ Đình V; phía Nam giáp đường vào bệnh viện vàm ảnh đất thửa số 09 (nay là thửa số 44) có di ện tích 3.817,88m 2 và toàn bộ cây cối hoa màu trên đất và tường rào xây dài 43,2m, đất có tứ cận liền kề như sau: Phía Đông giáp mư ơng nước; phía Tây giáp đất ông Lê Văn Đ và đường vào bệnh viên; phía Nam giáp bệnh viện, phía Bắc giáp đất ông Bùi Trọng V. Ông Đ, bà H4 được thu hoạch mía trên đất phải trả cho bà H đến hết ngày 30/12/2019.
Địa chỉ 2 thửa đất đều ở tổ dân phố 4, thị trấn M, huyện M, tỉnh Điện Biên.
2. Buộc bà Nguyễn Thị H phải trả cho ông Lê Văn Đ, bà Bùi Thị H4 số tiền là: 31.380.000 đồng (ba mươi mốt triệu ba trăm tám mươi ngàn đồng).
3. Về chi phí tố tụng: Bà H phải chịu tiền chi phí định giá tài sản và xem xét thẩm định tại chỗ là 4.600.000 đồng (được trừ vào tiền tạm ứng chi phí, bà H đã nộp đủ).
4. Về án phí: Buộc ông Lê Văn Đ, bà Bùi Thị H4 phải chịu 300.000 đồng án phí dân sự không có giáng ạch. Buộc bà Nguyễn Thị H phải chịu 1.569.000 đồng nhưng đư ợc trừ vào s ố tiền tạm ứng theo biên lai s ố AB/2010/01801 ngày 22/2/2019 của Chi cục thi hành án dân s ự huyện M là 300.000 đồng, còn phải nộp là: 1.269.000 đồng (1.569.000 đồng - 300.000 đồng).
Ngoài ra bản án còn tuyên v ề nghĩa vụ thi hành án và quy ền kháng cáoc ủa các đương sự.
* Ngày 11/11/2019 ông Lê Văn Đ kháng cáo yêuc ầu Tòa án cấp phúc thẩm giải quyết gồm:
1. Triệu tập những người làm chứng có tên trong bản tự khai ngày 21/6/2019 của anh Lê Văn L;
2. Hủy bản án Dân sự sơ thẩm số: 03/2019/DS-ST, ngày 30/10/2019 của Tòa án nhân dân huy ện M, tỉnh Điện Biên. Trả hồ sơ cho Tòa án nhân dân huy ện M điều tra, xác minh và giải quyết lại từ đầu.
* Ngày 13/11/2019 Vi ện kiểm sát nhân dân huy ện M, tỉnh Điện Biên đã có Quyết định kháng nghị số 02/QĐKNPT-VKS-DS: Đề nghị Tòa án nhân dân tỉnh Đi ện Biên xét x ử phúc thẩm hủy toàn b ộ bản án s ố: 03/2019/DS-ST, ngày 30/10/2019 của Tòa án nhân dân huyện M.
Tại phiên tòa phúc th ẩm: Các đương s ự giữ nguyên yêuc ầu khởi kiện, yêu cầu kháng cáo. Viện ki ểm sát nhân dân tỉnh Đi ện Biên rút toàn bộ Quyết định kháng nghị số: 02/QĐKNPT-VKS-DS, ngày 13/11/2019 của Vi ện trư ởng Viện kiểm sát nhân dân huyện M.
Tại phiên tòa phúc thẩm đại diện VKSND tỉnh Điện Biên có ý ki ến về tính căn cứ và hợp pháp của kháng cáo, về việc tuân thủ và chấp hành pháp luật tố tụng của những người tiến hành t ố tụng và tham giat ố tụng trong quá trình gi ải quyết vụ án ở giai đoạn phúc thẩm và tại phiên tòa phúc thẩm. Đồng thời, phát biểu quan điểm về nội dung kháng cáo, đ ề nghị Hội đồng xét x ử áp dụng Điều 309 của Bộ

## Page 10

luật tố tụng dân s ự sửa toàn b ộ bản án dân s ự sơ thẩm số 03/2019/DS-ST, ngày 30/10/2019 của Tòa án nhân dân huyện M theo hướng:
- Bác kháng cáo của ông Lê Văn Đ ; buộc ông Lê Văn Đ và bà Bùi Thị H4 có trách nhiệm trả lại cho bà Nguyễn Thị H được quyền quản lý, sử dụng thửa đất số 09, tờ bản đồ số 01 (nay thửa số 44, tờ bản đồ số 10) với diện tích là 478,26m2 và thửa số 13, tờ bản đồ số 01 (nay thửa số 23, tờ bản đồ số 38) với diện tích là 3.164,63m2 và cùng các tài sản trên hai thửa đất nêu trên thuộc tổ dân phố 4, thị trấn M, huyện M; cùng với số tiền 12.942.000 đồng do Nhà nư ớc đền bù khi thu hồi một phần diện tích của 2 thửa đất số 23 và 44.
- Bác s ố tiền 115.657.000 đồng mà bà H yêuc ầu ông Đ phải trả do Nhà nước đền bù khi thu hồi một phần diện tích của 2 thửa đất số 23 và 44. Buộc bà Nguyễn Thị H phải có trách nhiệm thanh toán giá trị tài sản trên hai thửa đất số 23 và 44 cho ông Lê Văn Đ và bà Bùi Thị H4 với tổng số tiền 396.384.238 đồng; bà H phải chịu toàn bộ chi phí tố tụng.
- Các đương s ự phải chịu án phí Dân s ự sơ thẩm, phúc thẩm theo quy định của pháp luật.
NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:
Sau khi nghiên cứu các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án đã được thẩm tra tại phiên tòa. Căn cứ vào kết quả tranh luận tại phiên tòa, ý kiến của các đương sự, luận cứ của người bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của các đương sự, ý kiến về quan điểm của Kiểm sát viên. Hội đồng xét xử phúc thẩm nhận định:
[1]. Về tố tụng:
Quan hệ pháp luật và thẩm quyền giải quyết vụ án: Căn cứ vào Trích lục khai tử (bản sao) đối với ông Nguyễn Lệ L1 ngày 06/11/2017; Giấy chứng tử (bản sao) đối với bà Nguyễn Thị D ngày 06/6/2014; Giấy khai sinh của bà Nguyễn Thị H ngày 07/8/1967; Biên bản họp gia đình bà Nguyễn Thị H ngày 15/7/2018 (BL số 10), Lý lịch học sinh của bà Nguyễn Thị H có xác nhận của Xí nghiệp xây dựng T ngày 05/8/1994. Bà Nguyễn Thị H khởi kiện vụ án dân sự yêu cầu bị đơn ông Lê Văn Đ trả lại đất tại thửa đất số 09 và 13, tờ bản đồ số 01 tại tổ dân phố 4, thị trấn M, huyện M. Tòa án cấp sơ thẩm xác định quan hệ pháp luật đang tranh chấp là “Tranh chấp đòi quy ền sử dụng đất cho mư ợn” là chưa chính xác theo đơn khởi kiện của bà Nguyễn Thị H mà phải xác định quanh ệ pháp luật là “Tranh chấp quyền sử dụng đất cho mượn là di sản thừa kế” mới chính xác. Tuy nhiên, việc xác định quanh ệ pháp luật của Tòa án cấp sơ thẩm không ảnh hưởng đến quyền và nghĩa vụ của các đương sự. Tòa án cấp sơ thẩm căn cứ vào khoản 9 Điều 26; điểm a, c Khoản 1 Điều 39 của Bộ luật tố tụng dân sự (sau đây viết tắt là: BLTTDS) để thụ lý và giải quyết vụ án về đúng thẩm quyền và đúng tố tụng.
Đơn kháng cáoc ủa b ị đơn ông Lê Văn Đ , kháng nghị của Vi ện ki ểm sát nhân dân huy ện M nộp trong thời hạn luật định, phù hợp với các Đi ều 271, 272, 273, 278, 279,280 của BLTTDS, kháng cáo, kháng nghị hợp lệ nên được xem xét, giải quyết.

## Page 11

Trong thời hạn chuẩn bị xét xử phúc thẩm: Bị đơn ông Lê Văn Đ từ chối người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp đối với ông Nguyễn Trần D, đồng thời, bổ sung các ông: Lê Quốc H, Nguyễn Thanh H và ông Nguyễn Xuân D, đều là Luật sư, Văn phòng luật sư Lê QuốcH thuộc đoàn Luật sư tỉnh Thanh Hóa được Tòa án chấp nhận.
Trong thời hạn hoãn phiên tòa, tạm ngừng phiên tòa Tòa án cấp phúc thẩm đã tiến hành xem xét, thẩm định tại chỗ lại; thành lập Hội đồng định giá tài sản và ra Quyết định định giá tài sản theo đơn đề nghị của bà Nguyễn Thị H. Thông báo bổ sung những người làm chứng tham gia tố tụng theo đơn đề nghị của ông Lê Văn Đ. Trực tiếp lấy lời khai của những người làm chứng và thu thập các tài liệu các tài liệu, chứng cứ có liên quan đến vụ án theo quy định của BLTTDS.
Tại phiên tòa phúc th ẩm, người đại diện theo pháp lu ật của UBND thị trấn M có đơn đề nghị xét xử vắng mặt; người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bị đơn ông Nguyễn Thanh H có đơn xin xét x ử vắng mặt; những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan gồm các ông, bà: Nguyễn Xuân T, Nguyễn Lệ S, Nguyễn Lệ Q, Nguyễn Thị H1, Nguyễn Thị H3, Nguyễn Thị H2, Nguyễn Thị L và những người làm chứng các ông, bà: Hoàng Hải Đ, Nguyễn Đăng X, Vũ Thị N, Vũ ThịT mặc dù đã được Tòa án triệu tập hợp lệ lần thứ 2 nhưng đều vắng mặt tại phiên tòa. Căn cứ vào khoản 2 Đi ều 227; Khoản 2 Điều 229 của BLTTDS, Hội đồng xét x ử tiến hành xét xử vắng mặt những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bị đơn và người làm chứng.
Bên cạnh đó, các đương s ự đều thống nhất do sơ xu ất trong biên bản xem xét thẩm định tại chỗ ngày 15/01/2020, thiếu phần mô tả chi tiết diện tích 01 ngôi nhà và 01 sân láng xi măng trên đất đang tranh ch ấp. Tuy nhiên, đã đư ợc đo v ẽ thực tế, có diện tích cụ thể và được vẽ phác họa trong biên bản xem xét, thẩm định tại chỗ và thực tế đã được Hội đồng định giá tài sản định giá theo quy định của pháp luật. Cho nên, các đương sự đều thống nhất không ai có ý kiến gì và được bổ sung ghi vào biên bản phiên tòa.
Tại phiên tòa phúc thẩm bị đơn ông Lê Văn Đ thay đổi một phần nội dung kháng cáot ừ yêu cầu: Hủy bản án sơ thẩm trả hồ sơ cho Tòa án cấp sơ thẩm điều tra, xác minh, xét xử lại sang hủy bản án sơ thẩm và đình chỉ giải quyết vụ án. Hội đồng xét xử căn cứ vào khoản 2 Điều 284; điểm b khoản 2 Điều 298 của BLTTDS chấp nhận về thay đổi một phần nội dung kháng cáo của ông Lê Văn Đ.
Đồng thời, đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Điện Biên rút toàn bộ kháng nghị. Căn cứ vào khoản 3 Điều 284, khoản 2 Điều 289 của BLTTDS, Hội đồng xét xử chấp nhận việc rút kháng nghị tại phiên tòa.
[2]. Xét về nội dung kháng cáo:
Ông Lê Văn Đ đề nghị Tòa án cấp phúc thẩm triệu tập những người làm chứng có tên trong bản tự khai ngày 21/6/2019 của anh Lê Văn L để làm rõ; hủy bản án sơ thẩm và đình chỉ giải quyết vụ án.
Đơn xin xác nhận của ông Lê Văn L ngày 21/6/2019 đối với đất đang tranh chấp giữa bà H với ông Đ có nội dung: Nguồn gốc đất do ông L khai hoang từ năm 1990, cót ờ khai sử dụng đất 400m 2, số diện tích đất liền k ề chưa kê khai; năm

## Page 12

1992 có nhờ ông Nguyễn Lệ L1 đứng ra nhận thầu ao h ồ của Hội cựu chiến binh thị trấn liền kề đấy và giao cho ông L làm. Năm 2001 có cho em trai Lê Văn Đ và vợ Bùi Thị H4 mượn để vợ chồng L, H chuyển về Điện Biên sinh sống. Năm 2007, ông L, bà H đã bán toàn bộ diện tích đất đó cho ông Đ, bà H4 với giá 70.000.000 đồng, nhưng chỉ lấy 50.000.000 đồng, còn lại 20.000.000 đồng cho cháuT (con Đ, H4). Ông L và ông Đ có viết giấy mua bán đất với nhau ngày 22/7/2007, không có chữ ký của bà H, bà H là người nhận tiền. Có xác nhận của các ông: Trần Như Đ, Tạ Văn K, Nguyễn Đăng X, Hoàng Hải Đ và Nguyễn Trọng T.
Hội đồng xét xử thấy rằng: Những người làm chứng trong đơn xin xác nhận của ông Lê Văn L ngày 21/6/2019 là không có cơ sở, bởi vì:
Thứ nhất: Các ông Trần Như Đ , Nguyễn Đăng X , Hoàng Hải Đ vừa xác nhận nguồn gốc đất đang tranh chấp là do ông L1, bà D khai hoang, vừa xác nhận nguồn gốc đất đang tranh chấp là do ông L, bà H khai hoang (các BL số: 31, 33, 27, 172, 174, 343, 344, 628). Hơn n ữa, đơn xin xác nhận của ông L đề ngày 21/6/2019 còn có nội dung: “....năm 2007 vợ chồng tôi có bán toàn bộ khu đất đất trên cho vợ chồng Lê Văn Đ và Bùi Thị H4 với số tiền là 70.000.000đ, vợ chồng tôi đã viết giấy mua bán tay cho em trai Lê Văn Đ và tôi Lê Văn L đã ký vào giấy mua bán đó, còn v ợ tôi là cô Hải là ngư ời trực tiếp nhận tiền .....”. Giấy mua bán đất viết tay chỉ có ông L và ông Đ ký, không cóch ữ ký của bà H cũng không cóch ữ ký của ông Trần Đ, ông X , ông Hoàng Đ nhưng các ông vẫn xác nhận “nội dung ghi trên là đúng ” là không có căn c ứ chấp nhận lời khaic uảnh ững người làm chứng đối với các ông Trần Đ, ông X, ông Hoàng Đ theo đề nghị của ông Đ.
Thứ hai: Đối với các ông Tạ Văn K, Nguyễn Trọng T cũng là những người xác nhận vào đơn của ông L đề ngày 21/6/2019: Tòa án cấp phúc đã triệu tập ông K và ông T đ ể lấy lời khai và làm rõnh ững vấn đề liên quan nhưng các ông đều vắng mặt. Tòa án cấp phúc thẩm đã ủy thác lấy lời khai, qua lời khaic ủa ông T cũng như lời khai tại phiên tòa phúc thẩm ông T trình bày: Tôi không trực tiếp đọc đơn xin xác nhận chỉ nghe ông Đ đọc cho tôi và tôi cónh ớ nội dung đơn xin xác nhận là trong thời gian tôi làm nương cạnh đất ông L thì cũng thấy ông L, bà H cũng làm nương tại đấy, nên tôi ký xác nh ận. Tôi không bi ết nguồn gốc đất của ông Lê Văn L , bà Nguyễn Thị H do đâu mà có. Còn lời khaic ủa ông Tạ Văn K trình bày nguồn gốc đất của ông L1, bà D là của Nông trường giao cho ông L1, bà D sử dụng (có đất và ao); ông L1, bà D sử dụng và nộp phí 5% cho Hội cựu chiến binh nông trư ờng M. Nguồn gốc đất của ông Lê Văn Đ , bà Bùi Thị H4 là từ ông L1, bà D giao lại cho anh L, chị H sử dụng và có trách nhiệm nộp phí 5% cho Hội cựu chiến binh của thị trấn nông trường M. Do vậy, không có cơ sở chấp nhận lời khai của những người làm chứng đối với ông T, ông K theo đề nghị của ông Đ.
Ngoài ra, trong thời hạn chuẩn bị xét xử phúc thẩm ông Lê Văn Đ tiếp tục đề nghị bổ sung thêm những người làm chứng gồm ông Bùi Trọng V, ông Trần Như Đ, ông Phạm Văn T nhưng đã được Tòa án cấp sơ thẩm đưa vào tham giat ố tụng.
Tại cấp phúc thẩm những người làm chứng mà ông Đ đề nghị cũng không có cơ sở để chấp nhận, bởi vì:
Một là, đối với ông Trần Như Đ như đã phân tích ở phần thứ nhất. Còn đối với ông Bùi Trọng V cũng là hội viên của Hội cựu chiến binh thị trấn M là một

## Page 13

trong những người đứng ra thầu khoán ao cho ông Nguyễn Lệ L1. Đồng thời, Ông V cũng xác nhận vào giấy đề nghị của ông L1 đề ngày 15/5/2012 về nguồn gốc đất đang tranh chấp là do ông L1, bà D khai hoang từ năm 1984 - 1985 (các BL số: 33, 36). Nay Ông V lại làm chứng cho ông Đ về việc mua toàn bộ khu đất của ông L, bà H với giá 50.000.000 đồng chỉ vì ông Đ sang hỏi vay ti ền Ông V 5.000.000 đồng, còn việc giao nhận tiền như thế nào thì ông không biết (bản tự khai tại BL số
626) và phù hợp với lời khai Ông V tại phiên tòa phúc thẩm. Do vậy, không có cơ sở chấp nhận lời khai ngư ời làm chứng đối với ông Bùi Trọng V mà ông Đ đề nghị.
Hai là, đối với người làm chứng ông Phạm Văn T, nguyên trưởng phòng Tài Nguyên & Môi Trư ờng huyện M. Ông Phạm T khi còn đương chức là người trực tiếp giải quyết việc tranh chấp đất đai giữa ông Nguyễn Xuân T (con trai ông L1, bà D) với ông Lê Văn Đ để xác định nguồn gốc đất đang tranh chấp theo biên bản làm việc ngày 13/8/2014 có nội dung thống nhất: “Ông L1 cho vợ chồng Hải, Lưu 400m2 đất ở mang tên tạit ờ khai 084k4, vi ệc chot ặng, chuy ển như ợng cho ai thuộc quy ền của v ợ chồng H ải, Lưu. Di ện tích đất nông nghi ệp ông L1 cho v ợ chồng bà H, ông L mượn, nay bà Hông L đã tự ý bán cho gia đình ông Đ là lỗi của ông bà H, Lưu phải có trách nhi ệm với ông Nguyễn Lệ L1” (BL số 26-29).
Như vậy, theo văn bản làm việc này thì ông L1 cho vợ chồng H L 400m2 đất tại tờ khai 084k4, còn lại là đất nông nghiệp đều khẳng định ông L1 cho vợ chồng H L mượn, ông L tự bán cho ông Đ. Việc mua bán, chuy ển như ợng không theo quy định của pháp lu ật nhưng ông Phạm T vẫn ký xác nhận cho là hợp pháp đư ợc thể hiện tại công văn s ố 15/TNMT-QLĐĐ, ngày 21/8/2019 của phòng Tài Nguyên & Môi Trường huyện M.
Ngoài ra, ông Phạm T còn là người thẩm định hồ sơ xin cấp GCNQSDĐ đất ngày 05/5/2009 đối với gia đình ông L, bà H với diện tích là 300m 2 đất ở và đã được UBND huyện M cấp GCNQSDĐ ngày 13/7/2009, trong khi đó, ông L, bà H đã ly hôn từ ngày 03/3/2009 (BL số 65). Nay ông Phạm T lại làm chứng về nguồn gốc đất đang tranh chấp là do ông L, bà H chuyển nhượng toàn bộ cho ông Đ, bà H4 theo giấy mua bán vi ết tay giữa hai anh em ruột, không cóch ữ ký bà H, cũng không cóch ữ ký người làm ch ứng, không có xác nhận chính quy ền địa phương.
Do vậy, không có cơ sở chấp nhận lời khai của người làm chứng đối với ông Phạm Văn T mà ông Đ đề nghị.
* Đối với ý kiến của ông Lê Văn Đ, bà Bùi Thị H4 và ông Lê Văn L: Về nguồn gốc đất đang tranh chấp tại thửa số 09 (nay thửa số 44), tờ bản đồ số 10 (bản đồ địa chính năm 2012) và thửa số 13 (nay thửa số 23), tờ bản đồ số 38 (bản đồ địa chính năm 2012), thị trấn M là do vợ chồng Đ, H4 mua toàn bộ khu đất đã mượn trước đây của vợ chồng H L với giá 70.000.000 đồng vào ngày 22/7/2007, nhưng vợ chồng H L chỉ lấy 50.000.000 đồng, còn 20.000.000 đồng cho cháuT (con của Đ, H4 ) có gi ấy mua bán vi ết tay gi ữa ông L và ông Đ ký, còn bà H không ký nhưng trực tiếp nhận tiền. Bản tự khai Lê Văn Đ (BL số 74); Bản tự khai bà Bùi Thị H4 (BL số 489);
Hội đồng xét xử thấy rằng: Theo như ông Đ, bà H4 và ông L khai là đã mua, bán toàn bộ khu đất đang tranh chấp thửa số 09 (nay thửa số 44) tờ bản đồ số 10

## Page 14

(bản đồ địa chính năm 2012) và thửa số 13 (nay thửa số 23) tờ bản đồ số 38 (bản đồ địa chính năm 2012) vào ngày 22/7/2007 là không có cơ sở. Bởi vì:
Thứ nhất: Nếu ông Đ, bà H4 đã mua hết toàn bộ diện tích đất đang tranh chấp thì tại sao đến ngày 10/5/2008 giữa ông L và ông Đ lại tiếp tục có Hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất với diện tích là 400 m2 theo bản tờ khai sử dụng đất số 084k4 ngày 10/01/1998 mang tên Lê Văn L (BL s ố 83-85). Hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất có ghic ả tên bà Nguyễn Thị H nhưng không cóch ữ ký bà H nhưng vẫn được UBND huyện M cấp GCNQSDĐ số AK 893443 ngày 04/6/2009 mang tên Lê Văn Đ , Bùi Thị H4 (thửa số 48, t ờ bản đ ồ số 10) với di ện tích là 400m2 (240m2 đất ở, 160 m2 đất vư ờn). Ngày 13/7/2009 UBND huy ện M cấp GCNQSDĐ số AQ 046583 mang tên ông Lê Văn L , bà Nguyễn Thị H với diện tích 300m2 đất ở (thửa số 51, tờ bản đồ số 10) giáp mảnh đất đã cấp cho ông Đ, bà H4 (cùng đi chung một con đư ờng vào haim ảnh đất: Đ, H4 - L, H). Như v ậy, là mâu thuẫn với việc ông Đ, bà H4, ông L khai là đã mua, bán toàn bộ diện tích đang tranh chấp.
Thứ hai: Tại biên bản làm vi ệc ngày 13/8/2014 (BL số 27) do phòng Tài Nguyên và Môi Trường huyện M lập có sự tham gia của Ủy ban nhân dân thị trấn M về việc xác định nguồn gốc đất đang tranh chấp giữa hộ gia đình ông Nguyễn Xuân T (nhận ủy quyền của ông Nguyễn Lệ L1) với hộ gia đình ông Lê Văn Đ có nội dung thống nhất như sau:
“2. Diện tích 400m2 đất ở ông Nguyễn Lệ L1 đã cho bà H (chồng là L) mang tên tại tờ khai 084-k4 là thu ộc quyền của gia đình H (L), việc chot ặng, chuyển nhượng cho ai thuộc quyền của vợ chồng H (L), ông Nguyễn Lệ L1 không có quyền can thiệp.
3. Diện tích đất nông nghi ệp ông L1 cho vợ chồng bà H, ông L mượn, nay bà Hông L đã tự ý bán cho gia đình ông Đ là lỗi của ông bà H, L phải có trách nhiệm với ông Nguyễn Lệ L1 (ông Đ không phải chịu trách nhiệm)”.
Thứ ba: Tại biên bản ghi lại bản thỏa thuận cam kết về việc phân chia tài sản chung trong thời kỳ chung sống như vợ chồng trước ly hôn gi ữa đại diện bên nguyên đơn bà Nguyễn Thị H, đại di ện bên b ị đơn ông Lê Văn L và ngư ời có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan ông Lê Văn Đ, ông Lê Văn V ngày 12/3/2014 (BL số 152-153) và bản án s ố: 05/2014/HNGĐ-PT ngày 13/3/2014 của TAND tỉnh Điện Biên (BL số 60-63) có một số nội dung như sau:
- Tại văn bản ngày 06/5/2013, bản tự khai ngày 08/5/2013, biên bản lấy lời khai ngày 08/5/2013 và biên bản phiên tòa Dân s ự phúc thẩm ngày 12/3/2014 do phía bà H cung cấp thì ông Lê Văn L có trình bày: Tài sản chung của vợ chồng ngoài số tiền mặt, đất ở Điện Biên, Tra thì cónh ắc đến một diện tích đất 300m2 thửa số 51, tờ bản đồ số 10, tổ dân phố 4, thị trấn M, huyện Mông L, bà H đã bán cho em trai tên là Lê Văn Đ vào năm 2007 với giá 70.000.000 đồng, trong đó, cho cháuT 20.000.000 đồng, bà H nhận 50.000.000 đồng (Sao y bản chính từ hồ sơ thụ lý số 11/2013/DSST, ngày 03/4/2013 của TAND huyện M).
- Tại biên bản lấy lời khai ngày 10/5/2013, biên bản phiên tòa sơ thẩm ngày 12/12/2013 của TAND huyện M do phía bà H cung cấp thì ông Lê Văn Đ đề nghị:

## Page 15

Tòa án giải quyết diện tích đất 300m2 tại tổ dân phố 4, thị trấn M, huyện M, vì anh L, chị H đã bán cho anh Đ với giá 70.000.000 đồng vào ngày 22/7/2007 và anh L đã ký vào văn bản chuyển nhượng, chị H trực tiếp nhận tiền là 50.000.000 đồng, diện tích đất này anh Đ trồng mía. Năm 2001 , anh L chuyển vào Đi ện Biên sinh sống nên anh L đã bàn giao 7,7 ha rừng phòng hộ cho anh Đ trực tiếp quản lý có xác nhận của UBND thị trấn M. Nay anh Đ đề nghị Tòa giải quyết cho anh Đ được sử dụng 300m2 đất ở và 7,7 ha đất rừng phòng hộ (Sao y bản chính từ hồ sơ thụ lý số 11/2013/DSST, ngày 03/4/2013 của TAND huyện M).
- Tại văn bản thỏa thuận cam kết ngày 12/3/2014 (BL số 152-153), bản án số 05/2014/HNGĐ-PT, ngày 13/3/2014 của TAND tỉnh Điện Biên (BL s ố 60-63) đã công nhận s ự thỏa thu ận của ông L , bà H , ông Đ , ông V như sau: Chị H được quyền quản lý, sử dụng những tài sản sau:
“2. Một mảnh đất diện tích 300m 2 đã được cấp sổ đỏ tại thửa số 51, tờ bản đồ số 10 tại tổ dân phố 4, thị trấn M, huyện M, tỉnh Điện Biên, gi ấy chứng nhận quyền sử dụng đất số AQ 046583 cấp ngày 13/7/2009, người đứng tên là chị H và anh L, trị giá 114.000.000đ. Anh Lê Văn Đ đã cam kết chuyển quyền sử dụng đất này cho cháu Lê Thị H5 (còn đất thổ canh, thổ cư của anh Lê Văn Đ đang quản lý, chị H và anh em trong gia đình không được quyền tranh chấp)”.
Sở dĩ có thỏa thuận như trên làt ại thời điểm bấy giờ (ngày 12/3/2014) thì ông Đ, bà H4 đang quản lý, sử dụng một mảnh đất 400m2 đã được UBND huyện M cấp GCNQSDĐ s ố AK 893443 ngà y 04/6/2009 mang tên Lê Văn Đ , Bùi Thị H4 (thửa số 48, tờ bản đồ số 10) với diện tích là 400m 2 (trong đó, 240m2 đất ở, 160m2 đất vườn). Mảnh đất này là do ông L và ông Đ tự làm hợp đồng tặng cho cho nhau mà không được sự đồng ý của bà H. Bản chất của câu “đất thổ canh, thổ cư anh Lê Văn Đ đang qu ản lý, chị H và anh em trong gia đình không đư ợc quy ền tranh chấp” nghĩa là 240m2 đất ở, 160m2 đất vườn của thửa số 48, tờ bản đồ số 10 nêu trên, chứ không phải là toàn bộ diện tích đang tranh chấp giữa bà H với ông Đ. Do đó, mới có s ự cam kết ông Đ có trách nhiệm chuyển cho cháu H5 (con của H L).
Tuy nhiên, cả hai mảnh đất (thửa số 48 và 51) các đương sự không tranh chấp nên Tòa án cấp phúc thẩm không đặt vấn đề giải quyết.
 Tại khoản 2 Điều 689 BLDS năm 2005 quy định: “Hợp đồng chuyển quyền sử dụng đất phải được lập thành văn b ản, có công ch ứng, chứng thực theo quy định của pháp luật” và khoản 1 Điều 502 BLDS năm 2015 quy đ ịnh: “Hợp đồng về quyền sử dụng đất phải được thành lập văn bản theo hình thức phù hợp với quy định của Bộ luật này, pháp lu ật đất đai và quy định khác của pháp lu ật có liên quan”.
Theo ông Đ, ông L, bà H4 đều khẳng định là có mua , bán toàn bộ diện tích đất đang tranh chấp (có gi ấy vi ết tay đ ề ngày 22/7/2007). Song, vi ệc mua bán chuyển nhượng quyền sử dụng đất không đúng theo quy định của pháp luật, không có nhân chứng, không có diện tích, tứ cận giáp đất của ai, chỉ có hai anh em ruột là ông L và ông Đ ký, không có bà H cùng kýnh ận, không có xác nhận của chính quyền địa phư ợng. Do v ậy, gi ấy mua bán này không khách quan và không hợp pháp, không đủ cơ sở khẳng định việc ông Đ, bà H4 mua toàn bộ khu đất đã mượn từ năm 2001 của ông L, bà H.

## Page 16

* Đối với các ý ki ến và lời khaic ủa bà Nguyễn Thị H cho r ằng:
 Nguồn gốc đất đang tranh chấp do bố mẹ đẻ bà H là ông Nguyễn Lệ L1, bà Nguyễn Thị D khai hoang t ừ năm 1986, ông L1 , bà D có cho v ợ, chồng H L 400m2, còn lại là cho mượn, không được phép mua bán, tặng cho. Trong diện tích đất 400m2 được tặng cho thì ông L, bà H chỉ bán 100m2 đất cho ông Đ, bà H4 với giá 70.000.000 đồng (bán bằng miệng). Số diện tích đất còn lại 300m2 đã được cấp GCNQSDĐ đứng tên Nguyễn Thị H và Lê Văn L, nay chuyển sang tên bà Nguyễn Thị H. Còn di ện tích đất đang tranh chấp tại thửa số 09 (nay thửa số 44) có di ện tích theo biên bản xem xé t, thẩm định tại chỗ ngày 15/01/2020 là 3.164,63 m 2 và thửa số 13 (nay là thửa số 23) có diện tích là 478,26m 2 là đất của ông Nguyễn Lệ L1, bà Nguyễn Thị D cho vợ chồng H L mượn. Năm 2001 , ông L, bà H cho vợ chồng Đ, H4 mượn lại, ông L1, bà D đã mất, nay bà H đòi lại nhưng ông Đ, bà H4 không nhất trí trả.
Hội đồng xét x ử thấy r ằng: Thửa đất s ố 09 (nay thửa s ố 44) có di ện tích 3.164,63 m 2 tờ bản đồ số 10 (bản đồ địa chính năm 2012) và thửa số 13 (nay là thửa số 23), tờ bản đồ số 38 (bản đồ địa chính năm 2012) có nguồn gốc là của ông Nguyễn Lệ L1 và bà Nguyễn Thị D cư trú tại khối 4, thị trấn M (là bố mẹ đẻ bà H hiện nay đều đãch ết) khai phát ừ những năm 1986 bao g ồm: Đất khai hoang, đất nông nghiệp và đến năm 1992 có đấu thầu một số diện tích đất của Hội cựu chiến binh thị trấn M để làm ao có xác nhận của Chủ tịch Hội cựu chiến binh thị trấn M ngày 09/8/2001 (BL số 36). Việc ông bà L1, D khai hoang và sử dụng ổn định hai thửa đất trên có các bà Vũ Thị N, Vũ Thị T, ông Phạm Văn C, ông Đào Quang T , ông Tạ Văn C, ông Phùng VănH là những người sống cùng thời điểm công nhận (các BL số: 32, 33, 171, 173). Năm 1994, ông L, bà H được ông bà L1 D cho tham gia sản suất cùng và cho vợ chồng H L 400m2 đất nằm trong diện tích đất khai phá của ông bà L1 D; diện tích đất này đã anh L khai tại tờ khai sử dụng đất số 084-k4 được UBND thị trấn M xác nhận ngày 05/01/1998, phòng Địa chính huyện T xác nhận ngày 10/01/1998 là có thật (BL số 54). Và phù hợp với nội dung thống nhất trong biên bản làm vi ệc của phòng Tài Nguyên & MôiT rường huyện M về việc xác định nguồn gốc đất đang tranh chấp giữa ông Nguyễn Xuân T (con ông L1, bà
D) với ông Lê Văn Đ ngày 13/8/2014 (BL số 29).
Bên cạnh đó, tại đi ểm 1 mục I.3 Thông tư s ố 346/1998/TT-TCĐC, ngày 16/3/1998 của Tổng cục địa chính hướng dẫn thủ tục đăng ký đất đai, lập hồ sơ địa chính và cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất quy định các loại đất phải kê khai đăng ký như sau: “Tổ chức, hộ gia đình, cá nhân kê khai toàn b ộ diện tích đất đang sử dụng bao gồm cả phần diện tích màt ổ chức, hộ gia đình, cá nhân t ự cho các chủ sử dụng khác thuê mư ợn, tự cho cán bộ công nhân viên làm nhà ở, hoặc chưa đưa vào sử dụng; không kê khai phần diện tích mình thuê, mượn của các chủ sử dụng khác”.
Tại mục 5 của Tờ khai sử dụng đất mang tên ông Lê Văn L số đăng ký 084- k4 chỉ ghi tổng diện tích đang quản lý, sử dụng (kèm theo sơ đồ trang 3) là 400m2, không có diện tích đất đang tranh ch ấp, đồng nghĩa với việc ông L không kê khai phần diện tích đất đang mư ợn của ông bà L1, D. Như v ậy, ông L, bà H chỉ được

## Page 17

ông bà L1 D cho 400m2 đất. Trong năm 1998, ông bà L1 D chuyển về thành phố Điện Biên Phủ sinh sống và có giao lại cho vợ chồng H L trông nom hộ là có thật.
Tháng 10/2001, gia đình bà H, ông L chuyển đến thành phố Điện Biên Phủ sinh sống. Thời điểm này gia đình Lê Văn Đ từ quêT lên huyện M sinh sống, chưa có đất ở, ông L, bà H đã cho gia đình ông Lê Văn Đ và bà Bùi Thị H4 ở nhờ trên diện tích khoảng 5000m2 đất của ông bà L1 D tại tổ 4, thị trấn M, huyện M để tăng gia sản xuất, đã được cả hai bên thừa nhận là tình tiết không phải chứng minh (BL 04, 74, 489).
Ngày 22/7/2007, ông Lê Văn L viết giấy mua bán đất ở cho em trai ru ột là Lê Văn Đ diện tích 400m 2 và diện tích đất liền kề mà gia đình ông Đ đang ở nhờ với giá 50.000.000 đồng và bàn giao giấy tờ thầu ao cá của Hội cựu chiến binh, tờ khai 084-k4 cho ông Đ. Nội dung gi ấy mua bán đất không thể hiện quyền, nghĩa vụ các bên; loại đất, hạng đất, diện tích, vị trí, số hiệu, ranh giới và tình trạng đất;
không được Cơ quan có thẩm quyền chứng thực hoặc công chứng theo quy định của pháp luật. Mặt khác, diện tích đất ông L bán cho ông Đ là tài sản trong thời kỳ hôn nhân nhưng bà H không thừa nhận việc mua bán, không ký xác nhận vào giấy bán đ ất, ông L và ông Đ là hai anh em ru ột. Như v ậy, gi ấy mua bán đất ngày 22/7/2007 là không khách quan và không hợp pháp vì không tuân thủ quy định tại Điều 127 Luật đất đai năm 2003 và các Điều 689, 698 Bộ luật dân sự năm 2005.
Tóm lại: Vào năm 2001 vi ệc gia đình ông Đ, bà H4 chuyển từT lên huyện M sinh sống và có mượn đất của ông L1, bà D thông qua ông L, bà H để ở và canh tác khoảng 5000m2 tại tổ dân phố 4, thị trấn M, huyện M là có thật. Việc mua bán, chuyển nhượng đất giữa bà H, ông L với ông Đ là có thật nhưng chỉ là 300m2 đất ở đã đư ợc cấp GCN QSDĐ mang tên ông L , bà H được thể hiện tại bản án s ố:
05/2014/HNGĐ-PT ngày 13/3/2014 của TAND tỉnh Đi ện Biên ông Đ có trách nhiệm trả cho cháu H5 và cũng không đúng như lời khaic ủa bà H làch ỉ bán 100m2. Căn c ứ vào biên bản làm vi ệc ngày 13/8/2014 của phòng Tài Nguyên và Môi trường huyện M lập có s ự phối hợp với UBND thị trấn M về việc xác định nguồng ốc đất đang tranh chấp gi ữa h ộ gia đình ông Nguyễn Xuân T (nhận ủy quyền của ông Nguyễn Lệ L1) với hộ gia đình ông Lê Văn Đ; căn cứ vào biên bản thỏa thuận cam kết phân chia tài sản chung trong thời kỳ chung sống như vợ chồng trước ly hôn giữa nguyên đơn bà Nguyễn Thị H, bị đơn ông Lê Văn L và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan ông Lê Văn Đ, ông Lê Văn V ngày 12/3/2014 và bản án số: 05/2014/HNGĐ-PT ngày 13/3/2014 của TAND tỉnh Điện Biên. Như vậy, có cơ sở khẳng định rằng mảnh đất đang tranh chấp có ngu ồn gốc của gia đình ông L1, bà D khai hoang từ năm 1986 mà có, sau đó, cho ông L, bà H mượn và ông L, bà H lại cho ông Đ, bà H4 mượn để canh tác, không có cơ s ở ông L, bà H chuyển nhượng toàn b ộ khu đất đang tranh chấp cho ông Đ, bà H4. Tòa án cấp sơ thẩm buộc ông Đ, bà H4 trả cho bà H toàn bộ diện tích đất đang tranh chấp là có căn cứ.
Tại phiên tòa phúc th ẩm, ông Lê Văn Đ, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho ông Đ, ông L và bà H4 đều có ý kiến đề nghị hủy bản án sơ thẩm và đình chỉ giải quyết vụ án với lý do: Bà H không đưa ra được chứng cứ về nguồn gốc đất của ông L1, bà D; ông L, bà H không mượn đất của ông L1, bà D; giấy ủy quyền của ông Trường cho bà H đã hết hiệu lực, từ đó, bà H không có quyền khởi kiện;

## Page 18

Hợp đồng chuyển nhượng đất giữa ông L và ông Đ ngày 22/7/2007 là hợp pháp vì phù hợp với án lệ số: 04/2016/AL được Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao thông qua ngày 06 tháng 4 năm 2016; Nghị quyết s ố: 02/2004 /NQ-HĐTP ngày 10/8/2004 của Hội đồng Thẩn phán TANDTC về hướng dẫn áp dụng pháp luật trong giải quyết các vụ án dân sự, hôn nhân và gia đình; điểm h khoản 2 Điều 3 Nghị định số: 84/2007/NĐ-CP ngày 25/5/2007 của Chính phủ Quy định bổ sung về việc cấp GCNQSDĐ, thu hồi đất, thực hiện quyền sử dụng đất, trình tự, thủ tục bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất và giải quyết khiếu nại về đất đai.
Hội đồng xét xử thấy rằng: Theo đơn khởi kiện của bà H là đòi lại đất của bố mẹ đẻ đã khai hoang t ừ năm 1986 để lại mà ông L, bà H cho ông Đ mượn từ năm 2001, nay ông L1, bà D đã chết (bà D chết năm 2014, ông L1 chết năm 2017).
Trên cơ sở biên bản họp gia đình của các con đ ẻ của ông L1, bà D (hàng thừa kế thứ nhất) thì hai thửa đất đang có tranh chấp là di sản thừa kế mà trước đây ông L1, bà D đã có đơn đ ề nghị UBND thị trấn M và UBND huy ện M giải quyết nhưng chưa có kết quả. Nay, các con đẻ của ông L1, bà D đã thống nhất số di sản trên sẽ để lại cho bà H được hưởng toàn bộ không ai thắc mắc; bà H có toàn quy ền tự mình đề nghị cơ quan có thẩm quyền giải quyết đòi lại di sản thừa kế của bố mẹ để lại do ông Đ đang quản lý. Ngày 29/01/2018 , bà H có đơn khởi kiện gửi Tòa án nhân dân huy ện M. Như v ậy, việc bà H khởi kiện vụ án hoàn toàn dựa trên biên bản họp gia đình chứ không dựa trên giấy ủy quyền giữa ông T và bà H (có sự đồng ý của ông L1); đối với án l ệ số: 04/2016/AL ngày 06/4/2016 và Nghị quyết số: 02/2004/NQ-HĐTP ngày 10/8/2004 chỉ có ý nghĩa đối với tài sản (đất đang tranh ch ấp) đã thu ộc quy ền s ở hữuc ủa h ọ trước khic huyển như ợng cho ngư ời khác thì xảy ra tranh chấp việc chuyển nhượng quyền s ử dụng đất; Còn điểm h khoản 2 Điều 3 Nghị định số: 84/2007/NĐ-CP ngày 25/5/2007 là quy định bổ sung về việc cấp GCNQSDĐ, thu hồi đất, thực hiện quyền sử dụng đất, trình tự, thủ tục bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất và giải quyết khiếu nại về đất. Do đó, không đ ủ căn cứ để chấp nhận đơn kháng cáoc ủa ông Đ về việc đề nghị Tòa án cấp phúc thẩm hủy bản án sơ thẩm và đình chỉ giải quyết vụ án.
[3]. Về diện tích đất đang tranh chấp:
Tại biên bản xem xét, thẩm định tại chỗ ngày 18/4/2019 của Tòa án cấp sơ thẩm đã xác định thửa số 13, tờ bản đồ số 01 (nay thửa số 23, tờ bản đồ số 10) có diện tích là 478,26m 2 và thửa số 09, tờ bản đồ số 01 (nay thửa số 44, tờ bản đồ số
38) có diện tích là 3.817,88m2. Tuy nhiên, tại cấp sơ thẩm ông Đ, bà H4 không hợp tác, việc xác định mốc giới chưa chính xác. Tại cấp phúc thẩm nguyên đơn đề nghị xem xét, thẩm định tại chỗ lại. Qua nghiên cứu đơn đề nghị của nguyên đơn, biên bản xem xét, thẩm định tại chỗ của Tòa án cấp sơ thẩm xét thấy cần xem xét, thẩm định lại đối với hai thửa đất đang có tranh ch ấp. Ngày 15/01/2020 , Tòa án cấp phúc thẩm đã xem xét, thẩm định tại chỗ lại và có kết quả cụ thể như sau:
- Đối với thửa đất số 13, tờ bản đồ số 01 (nay thửa số 23, tờ bản đồ số 10) có tổng diện tích là 478,26m2 và các tài sản trên đất như biên bản xem xét, thẩm định tại chỗ của Tòa án cấp sơ thẩm ngày 18/4/2019.

## Page 19

- Đối với thửa đất số 09, tờ bản đồ số 01 (nay thửa số 44, tờ bản đồ số 38) có tổng diện tích là 3.164,63m 2 và các tài sản trên đất như biên bản xem xét, thẩm định tại chỗ của án cấp sơ thẩm ngày 18/4/2019. Ngoài ra, trên thửa đất số 44, tờ bản đồ số 38 còn có 01 ngôi nhà xâyc ấp 4, mái lợp tôn xanh cót ổng diện tích là 129,55m2 và 01 sân láng nền xi măng có tổng diện tích là 132,47m2.
Do vậy, Hội đồng xét x ử căn cứ vào biên bản xem xét, thẩm định tại chỗ ngày 15/01/2020 làm căn c ứ xem xét, quy ết định đối với diện tích đất và các tài sản trên đất đang tranh chấp.
[4]. Đối với tài sản trên đất đang tranh chấp:
Căn cứ vào biên bản xem xét, thẩm định tại chỗ ngày 18/4/2019 và biên bản đối chất ngày 12/7/2019 đã phản ánh đầy đủ số lượng câyc ối, hoa màu trên hai thửa đất đang tranh chấp (thửa số 23 và 44). Trong đó, cóm ột số cây đã được ông L1, bà D trồng từ trước như 14 cây nhãn, 52 cây tre và 01 khóm nhót (BL số 357).
Quá trình ông L, bà H cho ông Đ bà H4 mượn đất để ở và canh tác kho ảng 5000m2 từ năm 2001 hai bên không thỏa thuận về việc trồng cây cối, hoa màu trên đất cho mượn như thế nào. Nhằm tạo nguồn thu nhập cho gia đình ông Đ, bà H4 đã trồng một số cây và xây tường bao, nay ông Đ bà H4 phải trả lại đất cho bà H quản lý và sử dụng thì buộc bà H phải có trách nhi ệm thanh toán giá trị cây cho ông Đ bà H4 như sau:
* Tại thửa đất số 13 (nay thửa số 23) trên di ện tích đất 478,26m 2 gồm: 01 cây xoài trị giá 494,550đ; 01 cây nhãn trị giá 803.840đ; 01 cây bư ởi trị giá 598.406đ.
Riêng 37 cây xoan bà H khai làt ự mọc, còn ông Đ khai là do ông Đ trồng sau thời gian mở đường đi vào huy ện mới là có cơ s ở vì đường kính của thân cây mới chỉ giao động từ 10-17cm, hơn nữa, ông Đ đang quản lý, sử dụng từ năm 2001 đến nay. Cho nên, buộc bà H có trách nhiệm thanh toán giá trị 37 cây xoan cho ông Đ là có cơ sở. Cụ thể: 05 cây xoan đường kính thân =17cm trị giá 475.000đ; 32 cây xoan đượng kính thân = 10cm trị giá 2.176.000đ.
Đối với 60 cây cà phê bà H khai là do bà H trồng trước khi giao đất cho ông Đ, còn ông Đ khai là do ông Đ trồng sau năm 2010. Căn c ứ vào biên bản xem xét thẩm định tại chỗ ngày 18/4/2019 thì 60 cây cà phê năm thứ 12, như vậy, lời khai của ông Đ là có cơ sở. Cho nên, buộc bà H có trách nhiệm thanh toán trị giá 60 cây cà phê cho ông Đ là có cơ sở. Cụ thể: 60 cây cà phê trị giá 5.814.000đ.
Tổng cộng bà H phải có trách nhiệm thanh toán cho ông Đ, bà H4 với tổng số tiền là: 10.361.796 đồng và bà H được quyền quản lý, sử dụng số cây trên.
* Tại thửa số 09 (nay thửa số 44) trên diện tích đất 3.164,63m2 gồm có: 01 cây xoan đường kính thân 15-<20cm trị giá 95.000đ; 03 cây xoan đường kính thân 5-<7cm trị giá 81.000đ; 17 cây bư ởi trồng năm thứ 4 trị giá 2.295.000đ; 01 cây bưởi đư ờng kính tán lá 6,6m trị giá 2.393.580đ; 01 cây bư ởi đư ờng kính tán lá 2,9m trị giá 462.130đ; 01 cây bưởi đường kính tán lá 1,5m trị giá 123.638đ; 01 cây bưởi đường kính tán lá 2,0m trị giá 219.800đ; 01 cây bưởi đường kính tán lá 3,4m trị giá 635.222đ; 01 cây bưởi đường kính tán lá 2,4m trị giá 316.512đ; 01 cây bưởi

## Page 20

đường kính tán lá 0,9m trị giá 44.510đ; 01 cây bưởi đường kính tán lá 1,7m trị giá 158.806đ; 02 cây bư ởi đư ờng kính tán lá 3,7m trị giá 1.504.531đ; 01 cây bư ởi đường kính tán lá 2,6m trị giá 371.462đ; 02 cây bưởi đường kính tán lá 2,0m trị giá 439.600đ; 01 cây na đư ờng kính tán lá 2,2m trị giá 303.952đ; 01 cây hồng xiêm đường kính tán lá 0,9m trị giá 58.868đ; 01 cây chanh đư ờng kính tán lá 2,8m trị giá 492.352đ; 01 cây táo đường kính tán lá 3,0m trị giá 494.550đ; 01 cây ổi đường kính tán lá 6,6m trị giá 1.367.784đ; 01 cây ổi đư ờng kính tán lá 5,1m trị giá 816.714đ; 05 cây xoài năm thứ 4 trị giá 810.000đ; 02 cây xo ài ghép đư ờng kính tán lá 1,5m trị giá 247.276đ; 01 cây xoài ghép đư ờng kính tán lá 6,0m trị giá 1.978.200đ; 01 cây xoài ghép đư ờng kính tán lá 1,0m trị giá 54.950đ; 01 cây xoài đường kính tán lá 1,8m trị giá 178.038đ; Tường rào trị giá 26.615.796đ.
 Đối với 88 cây cà phê bà H khai là do ông L1, bà D trồng, còn ông Đ Khai là do ông Đ trồng sau khi nhận đất. Căn cứ vào biên bản xem xét thẩm định tại chỗ ngày 18/4/2019 thì 88 cây cà phê năm thứ 12, như vậy, lời khai của ông Đ là có cơ sở. Cho nên, buộc bà H có trách nhiệm thanh toán trị giá 88 cây cà phê cho ông Đ là có cơ sở. Cụ thể: 88 cây cà phê trị giá 8.527.200đ.
Đối với 01 cây vải, 01 cây mít bà H khai là do ông L1, bà D trồng, còn ông Đ Khai là do ông tr ồng. Căn c ứ vào biên bản xem xét thẩm định tạich ỗ ngày 18/4/2019 và biên bản định giá tài sản ngày 06/6/2019 thì cây vải có đư ờng kính tán lá 5,4m và cây mít có đư ờng kính tán lá 2,7m thì khaic ủa ông Đ là có cơ s ở.
Cho nên, buộc bà H có trách nhiệm thanh toán trị giá 01 cây vải trị giá 1.464.998đ và 01 cây mít trị giá 320.468đ.
Tổng cộng bà H phải có trách nhiệm thanh toán cho ông Đ, bà H4 với tổng số tiền là:52.871.937 đồng và bà H được quyền quản lý, s ử dụng số cây, tường rào trên.
Ngoài ra, trên mảnh đất đang tranh chấp của thửa số 09 (nay thửa số 44) còn có 01 ngôi nhà xây cấp 4 và 01 sân láng nền xi măng do ông Đ, bà H4 xây dựng từ năm 2017. Trong đó, diện tích nhà là 129,55m 2 và diện tích sân là 132,47m 2 theo biên bản xem xét, thẩm định tại chỗ ngày 15/01/2020 và biên bản định giá tài sản ngày 02 /3/2020. Theo ông Đ khai ngôi nhà trên đư ợc xây dựng vào năm 2017, không có giấy phép xây dựng, xây dựng trên đất nông nghiệp. Tuy nhiên, quá trình xây dựng không b ị cơ quan nhà nư ớc có thẩm quyền lập biên bản vi ph ạm. Việc xây dựng diễn ra công khai bà H và anh em ruột bà H đều biết nhưng không ai can thiệp hoặc ý ki ến gì. Ngôi nhà này đã gắn liền với đất đang tranh chấp không thể tháo dỡ, di rời được, nay ông Đ, bà H4 phải trả lại toàn bộ diện tích đất 3.164,63m2 cho bà H thì bà H phải có trách nhi ệm thanh toán cho ông Đ, bà H4 với tổng số tiền của giá trị nhà và sân là 333.150.505 đồng (318.822.550 đồng + 14.327.955 đồng = 333.150.505 đồng).
Tóm lại: Bà H phải có trách nhiệm thanh toán toàn bộ giá trị tài sản trên hai mảnh đất đang tranh chấp của thửa số 13 (nay thửa số 23) và thửa số 09 (nay thửa số 44) cho ông Đ, bà H4 gồm: Cây, tường rào, nhà cấp 4 và sân với tổng số tiền là 396.384.238 đồng (ba trăm chín mươi sáu tri ệu ba trăm tám mươi tư nghìn hai trăm ba mươi tám đ ồng). Và bà H được quyền quản lý, s ử dụng toàn b ộ số cây, tường rào, nhà, sân nêu trên. Riêng cây mía hi ện đang được trồng trên thửa đất số

## Page 21

09 (nay thửa số 44) là loại câyng ắn ngày nên ông Đ, bà H4 có trách nhiệm thu hoạch trước khi trả đất cho bà H là phù hợp với quy định của pháp luật.
[5]. Về yêu cầu trả lại số tiền do Nhà nước thu hồi đất được đền bù:
Bà Nguyễn Thị Hyêu cầu ông Lê Văn Đ phải trả cho ông Nguyễn Lệ L1, bà Nguyễn Thị D số tiền mà ông Đ đã được bồi thường về đất khi Nhà nư ớc thu hồi một phần đất của hai thửa đất đang tranh chấp với tổng số tiền là mà ông Đ nhận năm 2010 là 128.599.200 đồng.
Căn cứ vào các tài li ệu có trong h ồ sơ vụ án thể hiện thửa đất số 13 (nay thửa số 23) chỉ thu hồi 7,6m2 x 12.000đ/m2 = 91.200đ; còn thửa số 09 (nay thửa số
44) thu hồi 1.070,9m 2 x 12.00 0đ/m2 = 12.850.800đ. Tổng cộng 2 kho ản là:
91.200đ + 12.850.800đ = 12.942.000đ. Tòa án cấp sơ thẩm buộc ông Đ, bà H4 có trách nhi ệm trả cho bà H vớit ổng s ố tiền là 12.942.000 đồng là có cơ s ở. Tuy nhiên, Tòa án cấp sơ thẩm lại không nhận định và cũng không tuyên bác số tiền còn lại của bà Hyêu cầu ông Đ trả 115.657.000 đồng và cũng không bu ộc bà H chịu án phí theo quy định là chưa triệt để. Do vậy, HĐXX phúc thẩm cần tuyên để phù hợp với quy định của pháp luật.
Tại phiên tòa phúc th ẩm, Hội đồng xét x ử chấp nhận vi ệc Viện ki ểm sát nhân dân tỉnh Điện Biên rút toàn bộ kháng nghị và đề nghị sửa bản án sơ thẩm số:
03/2019/DS-ST, ngày 30/10/2019 của TAND huyện M do có căn cứ.
Tại phiên tòa phúc thẩm chấp nhận bản luận cứ của người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nguyên đơn do có căn cứ.
Từ những phân tích, đánh giá nêu trên không đ ủ cơ sở chấp nhận kháng cáo của ông Lê Văn Đ với nội dung yêu cầu Tòa án cấp phúc thẩm hủy bản án dân sự sơ thẩm số: 03/2019/DS-ST, ngày 30/10/2019 của Tòa án nhân dân huy ện M, tỉnh Điện Biên và đình chỉ giải quyết vụ án. Việc Tòa án cấp sơ thẩm chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn bà Nguyễn Thị H là có cơ s ở, tuy nhiên, việc thu thập chứng cứ và chứng minh ở Tòa án cấp sơ thẩm chưa thực hiện đầy đủ nhưng tại cấp phúc thẩm đã bổ sung đầy đủ nên cần sửa toàn bộ bản án như sau: Sửa về diện tích đất và tài sản trên đất của thửa số 09 (nay thửa 44, tờ bản đồ số 10), sửa về tài sản trên đất của thửa số 13 (nay thửa số 23, tờ bản đồ số 3), sửa về yêu cầu trả lại số tiền khi Nhà nước thu hồi đất và sửa về án phí.
[6]. Về chi phí tố tụng:
Năm 1998, ông L1, bà D cho ông L, bà H mượn đất để canh tác, đến năm 2001 ông L, bà H lại cho ông Đ, bà H4 mượn để canh tác, sản xuất nhưng hai bên đã không cam kết cụ thể như thế nào. Cho nên, trong quá trình sử dụng ông Đ bà H4 đã trồng cây ăn quả, xây tường rào, xây nhà, bà H và anh em trong gia đình bà H không ai ý kiến hoặc phản đối gì. Vì vậy, bà H phải chịu toàn bộ chi phí xem xét thẩm định tại chỗ và chi phí định giá tài sản tại cấp sơ thẩm và phúc thẩm, cụ thể:
Tại cấp sơ thẩm là 4.600.000 đồng (đã nộp) vàt ại cấp phúc thẩm bà H tạm ứng 10.000.000 đồng, đã chi phí hết 5.800.000 đồng (cả xem xét thẩm định tại chỗ và định giá tài sản - đã nộp), trả lại cho bà H số tiền tạm ứng còn lại là 4. 200.000 đồng (bà H đã nhận đủ).
[7]. Về án phí:

## Page 22

[7.1]. Án sơ thẩm:
- Do yêu cầu của nguyên đơn bà Nguyễn Thị H được chấp nhận nên ông Đ phải chịu án phí dân sự sơ thẩm không có giá ngạch là 300.000đ và chịu án phí dân sự sơ thẩm có giáng ạch đối với số tiền phải trả cho bà H (tiền bồi thường do nhà nước thu hồi một phần đất tại thửa số 13 (nay thửa số 23) và thửa số 09 (nay thửa số 44) là 647.100 đồng (12.942.000 đồng x 5% = 647.100 đồng).
- Do yêuc ầu của bà Nguyễn Thị H không được Tòa án chấp nhận số tiền yêu cầu ông Đ phải trả là 115.657.000 đồng (tiền bồi thường do nhà nư ớc thu hồi một phần đất tại thửa số 13 (nay thửa số 23) và thửa số 09 (nay thửa số 44). Cho nên, bà H phải chịu án phí dân s ự sơ thẩm có giáng ạch là 5.782.850 đồng, nhưng được khấu trừ vao số tiền tạm ứng án phí theo biên lai s ố AB/2010/01801, ngày 22/2/2019 của Chic ục Thi hành án dân s ự huyện M là 300.000 đồng. Bà H phải nộp tiếp là 5.482.850 đồng.
Ngoài ra, bà H còn phải chịu án phí dân s ự sơ thẩm có giá ngạch đồi với số tiền cây, tư ờng rào, nhà, sân do phải trả cho ông Đ , bà H4 là 19.81 9.211 đồng (396.384.238 đồng x 5% = 19.819.211 đồng).
[7.2]. Án phí phúc th ẩm: Do bản án b ị sửa cho nên ông Lê Văn Đ không phải chịu án phí phúc th ẩm. Do v ậy, trả lại cho ông Đ số tiền dự phí phúc thẩm theo quy định tại kho ản 2 Đi ều 29 Nghị quyết số: 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu nộp, quản lý và sử dụng án phí, lệ phí Tòa án.
Vì các lẽ trên, QUYẾT ĐỊNH:
Căn cứ khoản 9 Điều 26; điểm a khoản 1 Điều 35; điểm b khoản 1 Điều 38;
điểm a, c kho ản 1 Đi ều 39; kho ản 1 Đi ều 147; kho ản 2 Đi ều 148; kho ản 1 Đi ều 228; Điều 271, Điều 272; khoản 1 Điều 273; Điều 278; khoản 2, 3 Điều 284; khoản 2, 5 Điều 308; Điều 309; khoản 6 Điều 313 của Bộ luật tố tụng Dân sự năm 2015;
Căn cứ vào khoản 2 Điều 689 Bộ luật Dân sự năm 2005; các Điều 158, 164, 166, 168, 579 và 583 của Bộ luật Dân sự năm 2015. Căn cứ Điều 33 Luật đất đai năm 1993; Điều 46, đi ểm b kho ản 1 Đi ều 127 Lu ật đất đai năm 2003; Đi ều 104 Luật đất đai năm 2013.
Căn cứ khoản 1, 2, 4 Điều 26; khoản 2 Điều 27; khoản 2 Điều 29 Nghị quyết số: 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí, lệ phí Tòa án.
Sửa toàn bộ bản án số: 03/2019/DS-ST, ngày 30/10/2019 của Tòa án nhân dân huyện M, tỉnh Điện Biên như sau:
1. Chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà Nguyễn Thị H. Buộc ông Lê Văn Đ và bà Bùi Thị H4 phải trả cho bà Nguyễn Thị H được quy ền qu ản lý, s ử dụng mảnh đất thửa số 13, tờ bản đồ số 01 (nay thửa số 23, tờ bản đồ số 38) có diện tích 478,26m2. Đất cót ứ cận liền kề như sau: Phía Đông và phía Bắc giáp đất bà Vũ Thị N; phía Tây giáp đất ông T ạ Đình V; phía Nam giáp đư ờng vào Bệnh viện huyện. Và mảnh đất thửa số 09, tờ bản đồ số 01 (nay thửa số 44, tờ bản đồ số 10)

## Page 23

có diện tích 3.164,63m 2. Đất cót ứ cận liền kề như sau: Phía Đông giáp mương nước (mương đất); phía Tây giáp: Đất 5% (nhà khung sắt mái tôn, nhà quán tre lá), đường vào trung tâm huyện, đất ODT thửa 48, đất ODT thửa 51 và đất GPMB còn lại; phía Nam giáp đất trung tâm y tế huyện M; phía Bắc giáp đất ông Bùi Trọng V.
Hai thửa đất trên thu ộc tổ dân phố 4, thị trấn M, huyện M, tỉnh Điện Biên.
Bà Nguyễn Thị H được quyền đến cơ quan nhà nư ớc có thẩm quyền để thực hiện các thủ tục về đất đai theo quy định của pháp luật. (Kèm theo sơ đồ diện tích khu đất).
2. Buộc ông Lê Văn Đ và bà Bùi Thị H4 có trách nhiệm bàn giao các tài sản (cây lâu năm, tư ờng rào, nhà, sân) trên hai thửa đất cho bà Nguyễn Thị H được quyền quản lý, sử dụng cụ thể như sau:
- Thửa số 13, tờ bản đồ số 01 (nay thửa số 23, tờ bản đồ số 38) gồm: 01 cây xoài trị giá 494,550đ; 01 cây nhãn trị giá 803.840đ; 01 cây bư ởi trị giá 598.406đ;
05 cây xoan đư ờng kính thân =17cm trị giá 475.000đ; 32 cây xoan đư ợng kính thân = 10cm trị giá 2.176.000đ; 60 cây cà phê trị giá 5.814.000đ.
- Thửa số 09, tờ bản đồ số 01 (nay thửa số 44, tờ bẩn đồ số 10) gồm: 01 cây xoan trị giá 95.000đ; 03 cây xoan trị giá 81.000đ; 17 cây bư ởi trồng năm thứ 4 trị giá 2.295.000đ; 01 cây bư ởi đư ờng kính tán lá 6,6m trị giá 2.393.580đ; 01 cây bưởi đường kính tán lá 2,9m trị giá 462.130đ; 01 cây bưởi đường kính tán lá 1,5m trị giá 123.638đ; 01 cây bưởi đường kính tán lá 2,0m trị giá 219.800đ; 01 cây bưởi đường kính tán lá 3,4m trị giá 635.222đ; 01 cây bưởi đường kính tán lá 2,4m trị giá 316.512đ; 01 cây bưởi đường kính tán lá 0,9m trị giá 44.510đ; 01 cây bư ởi đường kính tán lá 1,7m trị giá 158.806đ; 02 cây bư ởi đư ờng kính tán lá 3,7m trị giá 1.504.531đ; 01 cây bư ởi đư ờng kính tán lá 2,6m trị giá 371.462đ; 0 2 cây bư ởi đường kính tán lá 2,0m trị giá 439.600đ; 01 cây na đư ờng kính tán lá 2,2m trị giá 303.952đ; 01 cây hồng xiêm đường kính tán lá 0,9m trị giá 58.868đ; 01 cây chanh đường kính tán lá 2,8m trị giá 492.352đ; 01 cây táo đư ờng kính tán lá 3,0m trị giá 494.550đ; 01 cây ổi đường kính tán lá 6,6m trị giá 1.367.784đ; 01 cây ổi đường kính tán lá 5,1m trị giá 816.714đ; 05 cây xoài năm thứ 4 trị giá 810.000đ; 02 cây xoài ghép đư ờng kính tán lá 1,5m trị giá 247.276đ; 01 cây xoài ghép đư ờng kính tán lá 6,0m trị giá 1.978.200đ; 01 cây xoài ghép đư ờng kính tán lá 1,0m trị giá 54.950đ; 01 cây xoài đường kính tán lá 1,8m trị giá 178.038đ; 88 cây cà phê trị giá 8.527.200đ; 01 cây vải trị giá 1.464.998đ; 01 cây mít trị giá 320.468đ; Tường rào dài 43,2m, cao 1,95 m, xây tường 11cm trị giá 26.615.796đ; 01 nhà xâyc ấp 4 lợp tôn xanh trị giá 318.822.550đ và sân láng nền xi măng 14.327.955đ.
3. Buộc bà Nguyễn Thị H phải thanh toán giá trị cây lâu, tường rào, nhà, sân cho ông Lê Văn Đ và Bùi Thị H4 với tổng số tiền là 396.384.238 đồng (ba trăm chín mươi sáu triệu ba trăm tám mươi tư nghìn hai trăm ba mươi tám đồng).
4. Buộc ông Lê Văn Đ và bà Bùi Thị H4 có trách nhiệm trả cho bà Nguyễn Thị H với tổng số tiền là 12.942.000 đồng (mười hai triệu chín trăm bốn mươi hai nghìn đồng).
5. Không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà Nguyễn Thị Hyêu cầu ông Lê Văn Đ phải trả 115.657.000 đồng (một trăm mư ời năm triệu sáu trăm năm mươi bảy nghìn đồng).

## Page 24

6. Đình chỉ xét xử phúc thẩm đối với Kháng nghị của Viện kiểm sát nhân dân huyện M do Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Điện Biên đã rút.
7. Về chi phít ố tụng: Bà Nguyễn Thị H phải chịu toàn b ộ chi phí xem xét, thẩm định tại chỗ và định giá tài sản với tổng số tiền là: 10.400.000 đồng (mười triệu bốn trăm nghìn đồng), trong đó, tại cấp sơ thẩm là 4.600.000 đồng (bốn triệu sáu trăm nghìn đ ồng), tại cấp phúc thẩm 5.800.000 đồng (năm triệu tám trăm nghìn đồng) (đã nộp). Tuy nhiên, tại cấp phúc thẩm bà H đã nộp tạm ứng chi phí tố tụng là 10.000.000 đồng (mười triệu đồng), đã chi phí hết 5.800.000 đồng (năm triệu tám trăm nghìn đồng) (chi phí xem xét thẩm định tại chỗ và định giá tài sản), trả lại cho bà H số tiền tạm ứng còn lại là 4.200.000 đồng (bốn triệu hai trăm nghìn đồng)
(bà H đã nhận đủ).
8. Về án phí:
8.1. Về án sơ thẩm:
- Ông Lê Văn Đ phảich ịu án phí dân s ự sơ thẩm không có giáng ạch là 300.000 đồng và chịu án phí dân sự sơ thẩm có giá ngạch là 12.942.000 đồng x 5% = 647.100 đồng (sáu trăm bốn mươi bảy nghìn một trăm đồng).
- Bà Nguyễn Thị H phảich ịu án phí dân s ự sơ thẩm có giáng ạch là 5.782.850 đồng (115.657.000 đồng x 5% = 5.782.850 đồng) và 19.81 9.211 đồng (mười chín triệu tám trăm mười chín nghìn hai trăm mười một đồng) (396.384.238 đồng x 5% = 19.819.211 đồng). Tổng cộng: 25.602.061 đồng (hai mươi năm triệu sáu trăm linh hai nghìn không trăm sáu mươi mốt đồng), nhưng được khấu trừ vào số tiền tạm ứng án phí theo biên lai s ố AB/2010/01801, ngày 22/2/2019 của Chi cục thi hành án dân sự huyện M là 300.000 đồng (ba trăm nghìn đồng). Bà H phải nộp ti ếp là 25. 302.061 đồng (hai mươi năm tri ệu ba trăm linh hai nghìn không trăm sáu mươi mốt đồng).
8.2. Về án phí phúc th ẩm: Trả lại cho ông Lê Văn Đ số tiền 300.000 đồng (ba trăm nghìn đồng) theo biên lai số AB/2010/01824, ngày 11/1/2019 của Chi cục thi hành án Dân sự huyện M, tỉnh Điện Biên.
Trường hợp bản án được thi hành theo quy định tại Điều 2 Luật thi hành án dân sự thì người được thi hành án, ngư ời phải thi hành án dân s ự có quyền thỏa thuận thi hành án, quyền yêu cầu thi hành án, tự nguyện thi hành án hoặc bị cưỡng chế thi hành án theo quy định tại các Điều 6, 7 và 9 Lu ật thi hành án dân sự; thời hiệu thi hành án dân sự được thực hiện tại Điều 30 Luật thi hành án dân sự.
Bản án phúc thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ ngày tuyên án (ngày 06/5/2020).


Nơi nhận:
- VKSND tỉnh Điện Biên;
- TAND huyện M;
- Chi cục THADS huyện M;
- Các đương sự;
- Lưu: HSVA, Tổ HCTP - TAND tỉnh.

TM. HỘI ĐỒNG XÉT XỬ THẨM PHÁN – CHỦ TỌA PHIÊN TÒA

Đã ký Lương Tiến Phương

## Page 25

HỘI ĐỒNG XÉT XỬ PHÚC THẨM THÀN VIÊN HỘI ĐỒNG XÉT XỬ





Nguyễn Trọng Đoàn Lò Văn Lịch

THẨM PHÁN – CHỦ TỌA PHIÊN TÒA





 Lương Tiến Phương