Bản án số: 20/2019/DS-PT
Bà Đinh Thị C khởi kiện ông Vũ Đức S
Số: 20/2019/DS-PT
Ngày: 26/11/2019
Tòa án xét xử: TAND tỉnh Ninh Bình
Cấp xét xử: Phúc thẩm
Loại vụ việc: Dân sự
Quan hệ pháp luật: Tranh chấp về thừa kế tài sản
Thông tin vụ việc: Bà Đinh Thị C khởi kiện ông Vũ Đức S chia di sản thừa kế theo pháp luật

## Page 1

TÒA ÁN NHÂN DÂN TỈNH NINH BÌNH

Bản án số: 20/2019/DS-PT Ngày: 26/11/2019 V/v Tranh chấp chia di sản thừa kế là quyền sử dụng đất CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập – Tự do – Hạnh phúc



NHÂN DANH NƯỚC CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

TÒA ÁN NHÂN DÂN TỈNH NINH BÌNH
- Thành phần Hội đồng xét xử phúc thẩm gồm có:
Thẩm phám – Chủ tọa phiên tòa: Bà Phạm Thị Tuyết Các thẩm phán: Ông Đinh Huy Lưỡng Ông Nguyễn Tử Lượng
- Thư ký phiên tòa: Bà Lê Thị Thùy Chinh - Thư ký Tòa án nhân dân tỉnh Ninh Bình.
 - Đại diện Viện kiểm sát viên nhân dân tỉnh Ninh Bình tham gia phiên tòa: Bà Bùi Thị Thúy Hằng - Kiểm sát viên.
Ngày 26 tháng 11 năm 2019, tại trụ sở Tòa án nhân dân tỉnh Ninh Bình xét xử phúc thẩm công khai vụ án thụ lý số 23/2019/TLPT-DS ngày 23 tháng 10 năm 2019 về việc “Tranh chấp chia di sản thừa kế là quyền sử dụng đất”.
 Do bản án dân sự sơ thẩm số 03/2019/DS-ST ngày 12 tháng 9 năm 2019 của Tòa án nhân dân huyện Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình bị kháng cáo.
Theo Quyết định đưa vụ án ra xét xử phúc thẩm số 23/2019/QĐPT-DS ngày 04 tháng 11 năm 2019; Quyết định hoãn phiên tòa số: 15/2019/QĐ-PT ngày 15 tháng 11 năm 2019 giữa các đương sự:
1. Nguyên đơn: Bà Đinh Thị C, sinh năm 1945 Địa chỉ: Phòng xxx, nhà Cxx, phường MĐ, quận HM, thành phố Hà Nội.
Người đại diện theo ủy quyền của bà C: Chị Tạ Thị Thu G, sinh năm 1976 Địa chỉ: Số nhà xx ngõ xxx, đường TT, phố LL, phường NT, thành phố NB, tỉnh Ninh Bình. (Theo văn bản ủy quyền ngày 15/11/2019).
2. Bị đơn: Ông Vũ Đức S, sinh năm 1940 Địa chỉ: Xóm thôn TT, xã NG, huyện HL, tỉnh Ninh Bình.
3. Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan:
3.1. Bà Đinh Thị S, sinh năm 1936 Địa chỉ: Xóm T, thôn TT, xã NG, huyện HL, tỉnh Ninh Bình.

## Page 2

Người đại diện theo ủy quyền của bà S: Bà Đinh Thị C, sinh năm 1945 Địa chỉ: Phòng xx, nhà Cxx, phường MĐ, quận HM, thành phố Hà Nội. (Theo văn bản ủy quyền ngày 03/6/2019).
3.2. Bà Đinh Thị N, sinh năm 1949 Địa chỉ: Số nhà xx, tổ x, phường NS, thành phố TĐ, tỉnh Ninh Bình.
Người đại diện theo ủy quyền của bà N: Chị Tạ Thị Thu G, sinh năm 1976 Địa chỉ: Số nhà xx ngõ xxx, đường TT, phố LL, phường NT, thành phố NB, tỉnh Ninh Bình. (Theo văn bản ủy quyền ngày 15/11/2019).
3.3. Bà Đinh Thị L, sinh năm 1957 Địa chỉ: Thôn TH, xã ĐG, huyện ĐM, tỉnh Đắc Nông.
Người đại diện theo ủy quyền của bà N: Chị Tạ Thị Thu G, sinh năm 1976 Địa chỉ: Số nhà xx ngõ xxx, đường TT, phố LL, phường NT, thành phố NB, tỉnh Ninh Bình. (Theo văn bản ủy quyền ngày 07/11/2019).
3.4. Ông Đinh Hồng L, sinh năm 1956 Địa chỉ: Số nhà xx, đường xx, tổ x, khu phố x, phường PL B, quận x, TP Hồ Chí Minh.
3.5. Chị Vũ Thị N, sinh năm 1966 Địa chỉ: Số nhà xx, phố KG, phường ĐK, quận HM, thành phố Hà Nội.
3.6. Anh Vũ Đức S, sinh năm 1970 Địa chỉ: Số nhà xx, ngõ xx, phố PS, phường NB, thành phố NB, tỉnh Ninh Bình.
3.7. Anh Vũ Sơn H, sinh năm 1978 Địa chỉ : Số nhà B xx - xx, KDC HT, tổ xx, khu phố x, phường HT, quận xx, thành phố Hồ Chí Minh.
4. Người kháng cáo:
4.1. Bà Đinh ThịC là nguyên đơn 4.2. Bà Đinh Thị S là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan 4.3. Bà Đinh ThịN là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan 4.4. Bà Đinh Thị L là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan.

NỘI DUNG VỤ ÁN:
Theo đơn khởi kiện và trong quá trình xét xử nguyên đơn bà Đinh ThịC trình bày:
Cụ Đinh Ngọc Avà cụ Ngô ThịT sinh được 09 người con gồm: Bà Đinh Thị S, bà Đinh ThịNh (tên gọi khác làT ), bà Đinh ThịC , ông Đinh Văn L , bà Đinh ThịN , ông Đinh Văn N , bà Đinh Thị L1, ông Đinh Hồng L và bà Đinh Thị L trong đó ông Đinh Văn L và ông Đinh Văn N liệt sỹ hy sinh trong kháng chiến chống Mỹ còn bà Đinh Thị L 1 chết khi còn nhỏ. Cụ Đinh Ngọc A chết năm 1990. Cụ Ngô ThịT chết năm 1991 khi cụ Avà cụT chết không để lại di chúc. Tài sản cụ A và cụT để lại gồm

## Page 3

có: 408m2 trong đó 208m 2 đất ở và 200m 2 đất vườn, diện tích đất này được chỉnh lý theo bản đồ địa chính xã NGlập năm 1998 tại thửa số 160, tờ bản đồ PL05, tài sản trên đất gồm 01 cây nhãn, 01 bể nước mưa và 01 giếng nước, ông Đinh Hồng L là con trai duy nhất của cụ Avà cụT có xây hai gian nhà để các anh em trong gia đình thay nhau quản lý trông coi thờ cúng cụ An, cụT và hai người liệt sỹ, năm 1998 ông L đứng ra kê khai sử dụng đất nhưng chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất vì ông L ở xa đang sinh sống tại thành phố Hồ Chí Minh. Năm 2013 vợ chồng ông S và bàNh về sửa chữa lại căn nhà ông L xây và sinh sống, năm 2014 bàNh chết, ông S tiếp tục sinh sống trên mảnh đất này. Đến năm 2018 ông S đã tiến hành xây dựng thêm 01 ngôi nhà cấp 4 lợp mái tôn mà không được sự nhất trí của toàn bộ anh em trong gia đình, có ý muốn chiếm toàn bộ thửa đất và ngăn cản ý nguyện của chị em xây dựng nhà thờ cho cha mẹ và hai người liệt sỹ. Vì vậy bàC đề nghị Tòa giải quyết chia thừa kế theo qui định của pháp luật về khối di sản của bố mẹ để lại là quyền sử dụng đất diện tích 408m2 trong đó 208m2 đất ở và 200m2 đất vườn.
Bị đơn ông Vũ Đức S trình bày: Ông xây dựng gia đình với bà Đinh ThịNh con gái của cụ Avà cụT (bà Nh chết năm 2014) cụ Avà cụT sinh được 09 người con trong đó hai người con hy sinh trong kháng chiến chống Mỹ cứu nước và một người con chết khi còn nhỏ. Năm 1990 cụ A chết, năm 1991 cụT chết, ông L chuyển công tác vào trong Miền Nam, các chị gái, em gái đều đã đi xây dựng gia đình, ông L (con trai duy nhất của cụ A và cụ T) là người có trách nhiệm thờ cúng bố mẹ và hai anh liệt sỹ, nhưng ông L sinh sống và công tác trong Miền Nam, hay ốm đau các con còn nhỏ nên không có điều kiện về hương khói, giỗ bố mẹ và hai người anh hy sinh, nên ông L có nguyện vọng bán di sản của bố mẹ để lại là quyền sử dụng đất cho các chị em trong gia đình lấy tiền chữa bệnh, nuôi con ăn học, với điều kiện không bán cho chị S và cho người ngoài. Toàn bộ chị em trong gia đình động viên vợ chồng ông S mua mảnh đất này đồng thời có trách nhiệm thờ cúng bố mẹ và hai người con liệt sỹ. Ngày 14/10/2001 nhân dịp ngày giỗ cụ A, ông S có đưa văn bản ông L nguyện vọng bán đất của bố mẹ để lại cho ông S, mọi người trong gia đình xem, đều nhất trí chuyển nhượng nhà và đất của cụ Avà cụT cho vợ chồng ông S với giá 15.000.000đ và lập thành văn bản, các thành viên trong gia đình đều nhất trí ký vào văn bản, vợ chồng bà L ở xa không về được, ông L đã cầm văn bản này đến nhà bà L, vợ chồng bà L cũng nhất trí và ký vào văn bản. Đến ngày 27/6/2013 nhân dịp ngày giỗ cụT có mặt đông đủ các chị em trong gia đình vắng mặt bà L, ông L đã soạn sẵn văn bản để lại 46,35m 2 để ông L xây nhà thờ, còn lại giao cho vợ chồng ông S quản lý sử dụng trong đó có cả diện tích phát sinh, vợ chồng ông S có trách nhiệm làm theo qui định của Nhà nước đưa cho vợ chồng ông S ký vào văn bản, ông S có thắc mắc tại sao bà L không ký ông L có giải thích đã trao đổi với vợ chồng bà L rồi, vợ chồng bà L đều nhất trí vì điều kiện ở xa vợ chồng bà L không về được ông L ký thay, sau đó ông L và ông S mang văn bản lên

## Page 4

UBND xãNG xác nhận vào văn bản (có sơ đồ đo vẽ hiện trạng). Ông S đã đề nghị UBND xãNG về đo đạc, để làm thủ tục cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, nhưng cán bộ địa chính xã giải thích để lại 46,35m2 không đủ diện tích cấp giấy chứng nhận theo qui định, ông S đã đồng ý cắt thêm diện tích để cho đủ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất theo qui định pháp luật cụ thể chiều rộng 04m chiều dài 13m = 52 m2. Năm 2014 bà Đinh ThịNh vợ ông S chết, bàN coi thường ông S, yêu cầu ông S phải sử dụng đất và thờ cúng bố mẹ theo ý của bà N, năm 2018 ông S làm nhà 03 gian mái lợp tôn phía sau nhà thờ ông L xây, thì bà N, bàC đã mời anh em họ hàng đến lăng mạ ông S cho rằng vi phạm đạo đức vi phạm pháp luật. Ủy ban nhân dân xãNG đã mời các bên lên giải quyết nhưng bàC và bàN không nghe quay sang làm đơn đề nghị Tòa án giải quyết chia di sản thừa kế của cụ Avà cụ Tđể lại theo qui định của pháp luật, ông S không đồng ý, mà ông S đề nghị Tòa bác đơn khởi kiện chia thừa kế của bà C, bà S, bàN và bà L.
Những người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan trình bày: Bà Đinh Thị S, bà Đinh ThịN và bà Đinh Thị L đều trình bày cụ A và cụT chết không để lại di chúc di sản của cụ A và cụ Tđể lại là quyền sử dụng đất diện tích 408m 2 (trong đó 208m 2 đất ở và 200m2) đất vườn đã được chỉnh lý theo bản đồ địa chính xãNG lập năm 1998 tại thửa số 160, tờ bản đồ PL05, tọa lạc tại xóm Đ, thôn TT, xã NG, huyện HL, tỉnh Ninh Bình, hiện nay ông S là con rể của cụ A và cụT đang quản lý sử dụng. Ngày 14/10/2001 nhân dịp ngày giỗ cụ A , vợ chồng ông S, bàNh có đưa bức thư của ông L nhất trí chuyển nhượng nhà và đất của cụ A và cụ Tcho vợ chồng ông S với giá 15.000.000đ, các chị em trong gia đình cho rằng để vợ chồng ông S, bàNh quản lý, sử dụng tiện việc hương khói cho bố mẹ và hai anh liệt sỹ vì các chị em đều ở xa, ông L là con trai duy nhất sinh sống trong Miền Nam, hay ốm đau, không có điều kiện về hương khói nên chị em trong gia đình nhất trí ký vào văn bản. Ngày 27/6/2013 chị em trong gia đình đã tổ chức họp giải quyết giao quyền sử dụng nhà và đất của cụ A và cụT cho vợ chồng ông S trong đó để lại 46,35m 2 để ông L xây nhà thờ, thờ cúng bố mẹ và hai anh liệt sỹ, phần còn lại để cho vợ chồng ông S quản lý sử dụng. Năm 2018 ông S xây dựng nhà ở phần mái tôn đè lên phòng thờ, làm ảnh hưởng đến việc thờ cúng b ố mẹ và hai người anh liệt sỹ, điều này không đúng với mục đích của chị em trong gia đình trong đó bao gồm cả bàNh vợ ông S. Vì vậy không nhất trí để cho ông S quản lý sử dụng, đề nghị Tòa chia di sản của cụ A và cụT để lại theo qui định của pháp luật. Ông Đinh Hồng L trình bày diện tích đất 408m 2 (trong đó 208m2 đất ở và 200m 2 đất vườn)
tại thửa 160 tờ bản đồ PL05 của UBND xã Ninh Giang, huyện Hoa Lư là của của cụ Đinh Ngọc A và cụ Ngô ThịT , sau khi cụ A và cụT mất phần đất này d o ông L là người trông coi, quản lý. Năm 2000 vợ chồng ông S, bà Nhvề ở và có đưa cho ông L 15.000.000đ số tiền này là hoa lợi, lợi tức trên đất chứ ông L không bán đất cho vợ chồng ông S, bà Nhiêm, bàC đề nghị ông S trả lại 408m 2 đất của cụ A và cụT để lại

## Page 5

để chia di sản thừa kế theo qui định của pháp luật, ông L không có ý kiến và đề nghị gì, đồng thời ông L xin được vắng mặt trong quá trình giải quyết vụ án tại Tòa án. Chị Vũ Thị N, anh Vũ SơnH và anh Vũ Đức S (con của ông S và bà Nhiêm) đồng ý với ý kiến trình bày của ông S như đã nêu ở trên và đề nghị Tòa án bác đơn khởi kiện chia thừa kế theo qui định pháp luật về khối di sản của cụ A và cụT để lại.
Tại bản án số 03/2019/DS-ST ngày 12/9/2019 của Tòa án nhân dân huyện Hoa Lư quyết định:
Áp dụng: Điều 167; 170 và Điều 203 luật đất đai; Điều 122, 467 Bộ luật dân sự 2005; Điều 119 Nghị định 181/2004/NĐ -CP ngày 29/10/2004 của Chính phủ về thi hành luật đất đai;Điều 147 Bộ luật tố tụng dân sự ; điểm đ khoản 1 Điều 12 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH 14 ngày 30 tháng 12 năm 2016 Xử: Bác yêu cầu khởi kiện của bà Đinh ThịC và những người có quyền lợi liên quan đến vụ án gồm bà Đinh Thị S , bà Đinh ThịN và bà Đinh Thị L về việc chia di sản thừa kế của cụ Đinh Ngọc A và cụ Ngô ThịT theo pháp luật. Công nhận văn bản họp gia đình ngày 27/6/2013 có xác nhận của chính quyền địa phương là hợp pháp.
Ghi nhận việc ông S cắt thêm một phần đất để cho ông L làm nhà thờ cụ thể chiều rộng 04m chiều dài 13m = 52 m2 để cho ông L làm nhà thờ. Nhưng đảm bảo tài sản còn nguyên giá trị sử dụng theo như biên bản thẩm định ngày 11/6/2019, buộc ông S cắt thêm 01m chiều rộng diện tích đất làm nhà thờ theonh ư sơ đồ bản vẽ hiện trạng đất đai tại văn bản họp gia đình ngày 27/6/2013 có tổng diện tích là 65m 2(có sơ đồ kèm theo).
Về án phí: Các đương sự trong vụ án không phải nộp tiền án phí dân sự sơ thẩm.
Ngoài ra bản án còn tuyên v ề quyền kháng cáo đối với các đương sự theo quy định của pháp luật.
Ngày 20 tháng 9 năm 2019 bà Đinh ThịC là nguyên đơn ; bà Đinh Thị S, bà Đinh Thị N, bà Đinh Thị L là những người có quy ền lợi nghĩa v ụ liên quan có đơn kháng cáo toàn b ộ bản án s ố 03/2019/DS-ST ngày 12/9/2019 của Tòa án nhân dân huyện Hoa Lư . Lý do kháng cáo: Bà C, bà S, bà N, bà L cho rằng việc đánh gián ội dung vụ án thiếu khách quan. Quyết định của Hội đồng xét xử không căn cứ theo quy định của pháp luật, do đó đã xâm phạm nghiêm trọng quyền lợi hợp pháp của các bà.
Yêu cầu Tòa án cấp phúc thẩm giải quyết: Hủy bỏ toàn bộ bản án sơ th ẩm; Hủy bỏ giao dịch giữa ông Vũ Đức S và ông Đinh Hồng L; Chấp nhận yêuc ầu khởi kiện về việc phân chia di sản thừa kế cho những người thừa kế của cụ Đinh Ngọc A và cụ Ngô Thị T.
Tại phiên tòa phúc thẩm:
Nguyên đơn vẫn giữa nguyên yêu cầu khởi kiện, yêu cầu kháng cáo và đề nghị:
Tòa án cấp phúc thẩm hủy giao dịch mua bán nhà đất giữa ông S và ông L. Đề nghị

## Page 6

Tòa án chia di sản thừa kế của cụ A và cụ T; Cắt 100m2 đất để làm nhà th ờ, số diện tích đất còn lại chia đều cho các đồng thừa kế.
Bị đơn ông Vũ Đức S đề nghị: Việc mua bán nhà đất giữa ông và ông L các đồng thừa kế đều biết và không ai có ý ki ến gì đều ký vào biên b ản. Ông đã trả cho ông L 15 triệu đồng nên ông có toàn quy ền sử dụng và sở hữu nhà đất hợp pháp. Ông đề nghị Tòa án cấp phúc thẩm giữ nguyên bản án sơ thẩm.
BàN là người có quy ền lợi nghĩa v ụ liên quan đ ề nghị: Tòa án cấp phúc thẩm xử chia di sản thừa kế của cụ A, cụT cho các đồng thừa kế như yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn.
Chị N, anh S: Đề nghị Tòa án ghi nhận việc mua bán nhà đất giữa ông L và ông S như bản án sơ thẩm đã tuyên.
Đại diện việc kiểm sát nhân dân tỉnh Ninh Bình phát biểu ý kiến:
 1. Về tố tụng: Hội đồng xét xử và các đương sự tuân thủ đầy đủ quy định của Bộ luật tố tụng dân sự.
 2. Về nội dung: Căn cứ khoản 3 Điều 308, khoản 3 Điều 148 Bộ luật tố tụng dân sự và Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 quy định về mức thu án phí, lệ phí Tòa án, đề nghị HĐXX xử:
 - Chấp nhận nội dung kháng cáo của bà Đinh ThịC , Đinh Thị S , Đinh ThịN , Đinh Thị L. Hủy bản án sơ thẩm số 02/2019/DS -ST ngày 10/4/2019 của Tòa án nhân dân huyện Hoa Lư và chuyển hồ sơ vụ án cho Tòa án nhân dân huyện Hoa Lư giải quyết lại theo thủ tục sơ thẩm.
 - Về án phí DSPT: Bà C, bà S, bà N, bà L là người cao tuổi nên không phải nộp án phí dân sự phúc thẩm.

 NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Căn cứ vào các tà i liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án đã được kiểm tra, xem xét tại phiên tòa, kết quả tranh tụng tại phiên tòa, ý kiến của Kiểm sát viên, Hội đồng xét xử xét thấy:
[1] Về hình thức: Bà Đinh ThịC là nguyên đơn; bà Đinh Thị S, bà Đinh Thị N, Đinh Thị L là người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan nên có quyền kháng cáo bản án sơ thẩm. Thời hạn nộp đơn kháng cáo trong hạn luật định; hình thức, nội dung đơn kháng cáo phù hợp với quy định tại điều 272 Bộ luật tố tụng dân sự, do đó được xem xét theo trình tự thủ tục phúc thẩm.
 [2] Xét về nội dung vụ án và yêu cầu kháng cáo của bà Đinh Thị C, bà Đinh Thị S, bà Đinh Thị N, bà Đinh Thị L, hội đồng xét xử xét thấy:
Vợ chồng cụ Đinh Ngọc A và Ngô ThịT sinh được 9 người con, gồm: bà Đinh Thị S, bà Đinh ThịNh (Chết năm 2014, có chồng là Vũ Đức S; có ba người con là chị Vũ Thị N, anh Vũ Sơn H, anh Vũ Đức S), bà Đinh Thị C, ông Đinh Văn L(Là liệt sỹ),

## Page 7

bà Đinh Thị N, ông Đinh Văn N(Là liệt sỹ), bà Đinh Thị L1(Đã chết khi còn nhỏ), ông Đinh Hồng L, bà Đinh Thị L.
Năm 1988 cụ A cụT được Ủy ban nhân dân huyện HL cấp giấy chứng nhận tạm thời quyền sử dụng đất với diện tích 330m 2 đất thổ cư (thửa 341, tờ bản đồ số 3) thôn TT, xã NG, huyện HL. Cụ A chết năm 1990, cụ Tchết năm 1991, hai cụ chết không để lại di chúc. Năm 1998 nhà nước có chủ trương khảo sát đo lại hiện trạng sử dụng đất để cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho các hộ dân trong xã, ông L là con trai của hai cụ có đứng lên kê khai và làm đơn đăng ký quyền sử dụng đất đứng tên ông Đinh Hồng L , với diện tích 480m 2 (đất thổ cư 208, đất vườn 200) được thể hiện tại bản đồ xãNG lập năm 1998 (thửa 160, tờ PL5) diện tích 480m 2 đất thổ cư (ghi tên Lự), nhưng chưa làm thủ tục cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất theo quy định.
Theo quy định của điều 106, khoản 1 điều 113 và 129 Luật đất đai năm 2003 thì thửa đất trên là di sản của cụ A cụT để lại chưa chia. Do các con của cụ A cụT đều đã có gia đình, có chỗ ở riêng , ông L là con trai duy nhất có trách nhiệm trông coi thờ cúng bố mẹ và 02 anh liệt sỹ nhưng vì điều kiện sống tại Thành phố Hồ Chí Minh lại hay ốm đau không có điều kiện thường xuyên về giỗ bố mẹ và hai anh liệt sỹ nên năm 2000 ông L có nguyện vọng để lại toàn bộ thửa đất của cụ A cụT cho vợ chồng ông S bà Nhiêm. Do vậy, năm 2000 ông L và ông S đã tự thỏa thuận với nhau về việc ông L chuyển nhượng quyền sử dụng nhà đất của cụ A cụT cho vợ chồng ông Vũ Đức S, bà Đinh ThịNh (là con gá i của cụ A cụ T) với giá 15.000.000đồng ( ông L đã nhận tiền của ông S theo giấy báo trả tiền cho người nhận ngày 07/12/2000). Đến ngày 14/10/2001 là ngày giỗ của 02 cụ, có mặt anh em họ hàng và các con của cụ A cụ T, vợ chồng ông S có thông báo về việc ông L nguyện vọng bán đất của bố mẹ để lại cho vợ chồng ông S và đưa biên bản họp gia đình chứng kiến việc chuyển nhượng nhà đất của cụ A cụ T, có nội dung ông L giao thổ đất cho ông S và lấy số tiền là 15.000.000 đồng, ông L đã nhận đủ tiền từ nay đất và nhà giao cho ông S sử dụng. Tuy nhiên, biên bản họp chỉ có bà S, bà C, bàN và ông S (chồng bà Nhiêm) tham gia và ký biên bản, bà L không có mặt nhưng có chữ ký của bà L trong biên bản, song bà L không thừa nhận, còn ông L, bàNh không ký biên bản họp gia đình. Ngày 27/6/2013 các con của cụ A cụ Ttổ chức họp gia đình thống nhất phân chia di sản của hai cụ, có nội dung :
Cắt cho bà Đinh ThịNh 283,65m2 đất, gia đình để lại 46,35 m 2 đất (Ngang 3,66m, dài 12,70m) do ông L đứng tên xây nhà thờ, diện tích đất phát sinh bàNh có trách nhiệm làm thủ tục theo quy định của nhà nước. Biên bản này có xác nhận của Trưởng xóm và Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã NG. Trong biên bản thể hiện có tên và chữ kýc ủa bà L, nhưng ông S, ông L, Bà L đều khẳng định bà L ở xa không về để tham gia họp, chữ ký trong biên bản không phải là chữ ký của bà L. Như vậy, theo biên bản thì thành phần tham gia phiên họp phân chia di sản của cụ A cụT không đầy đủ, hình thức biên bản họp cũng không đúng quy định, bà L không tham gia họp nhưng lại có chữ ký trong biên bản họp; Tại buổi họp gia đình ngày 27/6/2013 Ủy ban nhân dân xãNG không có ai tham gia chứng kiến nhưng Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã vẫn xác nhận chữ ký của các thành viên trong gia đình là đúng (trong khi ông S trình bày ông L ký thay tên bà L). Do đó việc chứng thực của Ủy ban nhân dân xãNG không đúng quy định tại Nghị

## Page 8

định số 75/CP ngày 08/12/2000 của chính phủ về công chứng, chứng thực và Thông tư số 04/2006 TTLT-BTP-BTNMT ngày 13/6/2006 của Bộ tư pháp và Bộ tài nguyên môi trường hướng dẫn việc công chứng, chứng thực hợp đồng văn bản thực hiện quyền của người sử dụng đất. Vì vậy, biên bản họp gia đình ngày 27/6/2013 là không hợp pháp.
Ngoài ra, Biên bản họp gia đình ngày 14/10/2001 không phải là văn bản phân chia thừa kế giữa các đồng thừa kế của cụ A cụT mà là biên bản họp gia đình chứng kiến việc chuyển nhượng nhà đất của cụ A cụT giữa ông ông S, ông L trước đó, nay ông S thông báo cho các đồng thừa kế biết và ký biên bản nhưng thành phần không có bà L (Có chữ ký của bà L nhưng bà L không thừa nhận), còn ông L, bàNh không ký biên bản. Tại phiên tòa phúc thẩm, ông S thừa nhận năm 2000 ông và ông L tự thỏa thuận việc ông L bán cho vợ chồng ông thửa đất của cụ A , cụT với giá 15 triệu đồng, ông đã giao đủ tiền cho ông L. Lúc này các các anh chị em là con của hai cụ không ai biết việc giao dịch giữa ông và ông L, đến năm 2001 trong ngày giỗc ụ ông mới thông báo lại cho mọi người biết. Như vậy, việc mua bán đất giữa ông S và ông L các đồng thừa kế không ai biết. Xét thấy, năm 2000 di sản của cụ A và cụT vẫn mang tên cụ A, ông L không có quyền bán hay chuyển nhượng quyền sử dụng đất của cụ A, cụT cho ông S nếu chưa được sự đồng ý của tất cả các đồng thừa kế. Mặt khác, biên bản ngày 10/11/2000 và biên bản họp gia đình ngày 14/10/2001 chỉ là bản phô tô, không có giá trị pháp lý nhưng trong quá trình giải quyết vụ án Tòa án sơ thẩm không yêu cầu đương sự cung cấp bản chính hoặc bản sao có công chứng chứng thực đã ảnh hưởng đến việc đánh giá chứng cứ.
Do vậy, Tòa án cấp sơ thẩm nhận định các con của cụ A cụT đều nhất trí di sản của cụ A cụT để lại cho vợ chồng ông S với giá 15.000.000 đồng đủ cơ sở để kết luận di sản của cụ A cụT đã được các đồng thừa kế phân chia nên cấp sơ thẩm đã công nhận văn bản họp gia đình ngày 27/6/2013 có xác nhận của ủy ban nhân dân xãNG hợp pháp và bác yêu cầu khởi kiện củ a bà Đinh ThịC và những người có quyền lợi liên quan là không đúng quy định tại điều 676 Bộ luật dân sự năm 2005 và điều 129 Luật đất đai năm 2003.
Trong quá trình giải quyết vụ án, các đương sự trình bày năm 2013 vợ chồng ông bà S N chuyển về nhà và đất của cụ A cụT để ở, trên đất đã có nhà thờ; bể, giếng nước và cây nhãn . Nhưng Tòa án cấp sơ thẩm chưa thu thập làm rõ việc ông S bàNh có xây dựng, sửa chữa nhà thờ hay không; có công bồi trúc đất cũng như duy tu, bảo quản tài sản như thế nào; các đương sự có đề nghị chia tài sản trên đất hay không; Đối với thửa đất có chênh lệch về diện tích đất thực tế so với diện tích ghi trong giấy chứng nhận tạm thời là 67,8m 2 (Đất lấn chiếm), Nguyên đơn đề nghị Tòa án chia thừa kế cả phần diện tích đất lấn chiếm nhưng cấp sơ thẩm không định giá phần đất lấn chiếm để làm căn cứ giải quyết vụ án.
Từ những nhận định, phân tích nêu trên, xét thấyn hững vi phạm nêu trên của Tòa án cấp sơ thẩm, cấp phúc thẩm không thể thực hiện bổ sung được. Do đó, cần chấp nhận yêu cầu kháng cáo của bà C, bà S, bà N, bà L. Hủy bản án sơ thẩm, chuyển hồ sơ cho Tòa án cấp sơ thẩm giải quyết lại theo thủ tục sơ thẩm.

## Page 9

 [4] Quan điểm của đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Ninh Bình phù hợp với nhận định của hội đồng xét xử nên được chấp nhận.
[5] Về án phí: Do yêu cầu kháng cáo được chấp nhận và bà C, bà S, bà N, bà L là người cao tuổi nên không phải nộp án phí dân sự phúc thẩm.
Vì các lẽ trên,

 QUYẾT ĐỊNH:

 Căn cứ khoản 3 Điều 308, Điều 148 Bộ luật Tố tụng dân sự;
Căn cứ khoản 3 Điều 29 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30 tháng 12 năm 2016 của Ủy ban thường vụ Quốc Hội.
Xử:
 1. Hủy bản án sơ thẩm số 0 3/2019/DS-ST ngày 12/9/2019 của Tòa án nhân dân huyện Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình.
 Chuyển hồ sơ vụ án cho Tòa án nhân dân huyện Hoa Lư giải quyết lại theo thủ tục sơ thẩm.
 2. Về án phí dân sự phúc thẩm: Bà Đinh Thị C, bà Đinh Thị S, bà Đinh Thị N, bà Đinh Thị L không phải nộp.
 3. Bản án phúc thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ ngày tuyên án, ngày 26 tháng 11 năm 2019.
Nơi nhận:
- Tòa án cấp cao tại Hà nội;
- Tòa án nhân dân huyện Hoa Lư;
- Chi cục thi hành án dân sự huyện Hoa Lư;
- Các đương sự;
- Phòng KTNVTHA
- Lưu hồ sơ vụ án.
 TM. HỘI ĐỒNG XÉT XỬ PHÚC THẨM THẨM PHÁN - CHỦ TỌA PHIÊN TÒA (Đã ký, đóng dấu)




Phạm Thị Tuyết