Quyết định giám đốc thẩm Số: 29/2019/DS-GĐT
tranh chấp về hợp đồng vay tài sản và Yêu cầu phản tố tranh chấp về hợp đồng đặt cọc
Số: 29/2019/DS-GĐT
Ngày: 06/06/2019
Tòa án xét xử: TAND cấp cao tại Đà Nẵng
Cấp xét xử: Giám đốc thẩm
Loại vụ việc: Dân sự
Quan hệ pháp luật: Tranh chấp hợp đồng vay tài sản
Thông tin vụ việc: 1. Chấp nhận một phần Quyết định kháng nghị giám đốc thẩm số 31/2018/KN-DS ngày 26/02/2018 của Chánh án Tòa án nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng. 2. Hủy toàn bộ Bản án dân sự phúc thẩm số 06/2015/DS-PT ngày 10/3/2015 của Tòa án nhân dân tỉnh Kon Tum và Bản án dân sự sơ thẩm số 28/2014/DS-ST ngày 15/10/2014 của Tòa án nhân dân thành phố K , tỉnh Kon Tum; 3. Giao hồ sơ vụ án cho Tòa án nhân dân thành phố K , tỉnh Kon Tum để giải quyết lại theo thủ tục sơ thẩm.

## Page 1

TÒA ÁN NHÂN DÂN CẤP CAO CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM TẠI ĐÀ NẴNG Độc lập – Tự do – Hạnh phúc ỦY BAN THẨM PHÁN

Quyết định giám đốc thẩm Số: 29/2019/DS-GĐT Ngày 06/6/2019 V/v tranh chấp về hợp đồng vay tài sản và Yêu cầu phản tố tranh chấp về hợp đồng đặt cọc”




NHÂN DANH NƯỚC CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM


ỦY BAN THẨM PHÁN TÒA ÁN NHÂN DÂN CẤP CAO TẠI ĐÀ NẴNG


- Thành phần Ủy ban Thẩm Tòa án nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng gồm có 12 (mười hai) thành viên tham gi a xét xử, do ông Lại Văn Trình – Phó chánh án Tòa án nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng làm chủ tọa phiên tòa.
- Thư ký ghi biên bản phiên tòa: Ông Phạm Văn Phong - Thư ký Tòa án.
- Đại diện Viện Kiểm sát nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng tham gia phiên tòa :
Ông Nguyễn Thế Vinh - Kiểm sát viên cao cấp.
Ngày 06/6/2019, tại trụ sở Tòa án nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng mở phiên tòa giám đốc thẩm xét xử vụ án dân sự “Tranh chấp về hợp đồng vay tài sản và yêu cầu phản tố tranh chấp về hợp đồng đặt cọc”, giữa các đương sự:
1. Nguyên đơn: Bà Lê ThịM , sinh năm 1971; trú tạ i: 288 Phạm Văn Đ , thành phố K , tỉnh Kon Tum.
 2. Bị đơn: Ông Trần Văn K , sinh năm 1966 và bà Nguyễn ThịT , sinh năm 1970;
cùng trú tại: 263A Phạm Văn Đ , thành phố K , tỉnh Kon Tum.
3. Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan: Ngân hàng Thương mại cổ phần C ;
địa chỉ: 108 T, quậnH , thành phố Hà Nội.
Người đại diện theo ủy quyền: Ông Ngô Anh T - chức vụ : Phó giám đốc Chi nhánh Kon Tum -Ngân hàng TMCP C ; địa chỉ: 92 T, thành phố K , tỉnh Kon Tum (được ủy quyền theo văn bản ủy quyền số 639 ngày 12/5/2014).

NỘI DUNG VỤ ÁN:

- Tại Đơn khởi kiện ghi ngày 21/6/2012 và quá trình giải quyết vụ án, nguyên đơn là bà Lê ThịM bày: Trong khoảng thời gian từ ngày 0 3/02/2011 đến ngày 14/10/2011, bà cho vợ chồng ông Trần Văn K , bà Nguyễn ThịT vay 08 lần với tổng số tiền là 684.000.000 đồng, lãi suất 02%/tháng, hai bên thỏa thuận khi nào b à cần thì trả. Ngoài ra, trong quá trình làm ăn ông K , bàT còn nợ bà 78.000.000 đồng. Nay b à yêu cầu vợ chồng ông K , bàT trả cho bà tổng số tiền 819.186.000 đồng (trong đó 684.000.000 đồng tiền gốc và 57.186.000 đồng ti ền lãi; 78.000.000 đồng tiền làm ăn chung). Đồng thời tính lãi số tiền 81 9.186.000 đồng theo quy định của pháp luật kể từ ngày 15/10/2011 cho đến nay.

## Page 2

Đối với yêu cầu phản tố của vợ chồng ông K , bàT : Bà thừa nhận vào ngày 15/10/2011, bà có ký hợp đồng thuê khách sạn Tây Đô với vợ chồng ông K , bàT ; tuy nhiên, hợp đồng không được công chứng vì tài sản này ông K , bàT đang thế chấp tại Ngân hàng TMCP C – Chi nhánh Kon Tum để vay tiền. Nay b à đồng ý hủy bỏ hợp đồng ngày 15/10/2011 do hợp đồng này không được công chứng nên bị vô hiệu.
- Theo các bị đơn ông Trần Văn K và bà Nguyễn ThịT trình bày: Năm 2011, bà M có ý định thuê khách sạn Tây Đô của ông, bà để kinh doanh nên từ ngày 03/02/2011 đến ngày 14/10/2011 bàM có đưa cho ông, bà tổng số tiền 684.000.000 đồng. Tính đến ngày 15/10/2011, ông, bà nợ bàM tổng cổng 819.186.000 đồng. Ngày 15/10/2011, hai bên ký hợp đồng thuê khách sạn Tây Đô với giá 2.000.000.000 đồng, thời hạn 05 năm.
BàM thống nhất số nợ 819.186.000 đồng chuyển thành tiền đặt cọc, ghi chẵn là 819.000.000 đồng. Theo thỏa thuận tại hợp đồng thì trong thời hạn 30 ngày bàM phải thanh toán đủ số tiền còn lại 1.181.000.000 đồng. Ông, bà nhiều lần yêu cầu bàM thanh toán đủ số tiền còn lại trên nhưng bàM không thực hiện. Vì vậy, bàM đã vi phạm các cam kết chung trong hợp đồng. Nay bàM yêu cầu trả số nợ nêu tr ên, ông, b à không đồng ý và có đơn phản tố yêu cầu Tòa án hủy b ỏ hợp đồng thuê khách sạn ký ngày 15/10/2011, buộc bàM phải mất toàn bộ số tiền đặt cọc là 819.000.000 đồng và không yêu cầu bàM bồi thường thiệt hại khác do vi phạm hợp đồng.
- Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan Ngân hàng Thương mại cổ phần C trình bày: Việc ông K , bàT cho thuê tài sản đang thế chấp không thông báo, không có sự đồng ý của Ngân hàng là không đúng quy định nên không có giá trị pháp lý đối với các bên.
- Tại Bản án dân s ự sơ thẩm số 28/2014/DS -ST ngày 15/10/2014, Tòa án nhân dân thành phố K , tỉnh Kon Tum quyết định:
 Căn cứ khoản 3 Điều 25, điểm a khoản 1 Điều 33; Điều 176, 178; khoản 2 Điều 218 Bộ luật tố tụng dân sự.
 Áp dụng khoản 2 Điều 358; Điều 425 Bộ luật dân sự.
 Xử: Không chấp nhận đơn khởi kiện về việc “Tranh chấp hợp đồng vay tài sản”
của nguyên đơn chị Lê ThịM , đơn đề ngày 21/6/2012.
 Chấp nhận yêu cầu phản tố của bị đơn anh Trần Văn K và chị Nguyễn ThịT , đơn đề ngày 09/8/2012 về các nội dung:
 + Hủy bỏ hợp đồng thuê khách sạn Tây Đô đề ngày 15/10/2011 giữa anh Trần Văn K , chị Nguyễn ThịT và chị Lê ThịM .
 + Chị Lê ThịM phải chịu mất số tiền 819.000.000 đồng đặt cọc thuê khách sạn Tây Đô là số tiền anh Trần Văn K , chị Nguyễn ThịT nợ của chị Lê ThịM theo bảng kê lãi và vốn lập ngày 15/10/2011.
 + Đình chỉ giải quyết yêu cầu bồi thường các thiệt hại phát sinh khác do chị Lê ThịM gây ra kể từ khi đơn phương hủy bỏ hợp đồng thuê khách sạn Tây Đô.
 Ngoài ra, Tòa án cấp sơ thẩm còn quyết định về án phí và thông báo quyền kháng cáo theo quy định của pháp luật.
 - Ngày 27/10/2014 và ngày 29/10/2014, bà Lê ThịM có Đơn kháng cáo và Đơn bổ sung kháng cáo không đồng ý với Bản án dân sự sơ thẩm.
 - Tại Quyết định kháng nghị số 02/QĐKNPT -DS ngày 29/10/2 014, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân thành phố K đề nghị Tòa án cấp phúc thẩm hủy bản án dân sự

## Page 3

sơ thẩm để xét xử sơ thẩm lại vụ án. Tại phiên tòa phúc thẩm, đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Kon Tum rút toàn bộ kháng nghị nêu trên.
 - Tại Bản án dân sự phúc thẩm số 06/2015/DS -PT ngày 10/3/2015, Tòa án nhân dân tỉnh Kon Tum quyết định:
 Căn cứ khoản 1 Điều 275 Bộ luật tố tụng dân sự;
 Không chấp nhận toàn bộ đơn kháng cáo của chị Lê ThịM .
 Xử: Giữ nguyên Bản án dân sự sơ thẩm số 28/2014/DS -ST ngày 15/10/2014 của Tòa án nhân dân thành phố K .
 Áp dụng khoản 2 Điều 358; Điều 425 Bộ luật dân sự.
- Không chấp nhận đơn khởi kiện về việc “Tranh chấp hợp đồng vay tài sản” đề ngày 21/6/2012 của chị Lê ThịM .
 - Chấp nhận đơn phản tố đề ngày 09/8/2012 của anh Trần Văn K và chị Nguyễn ThịT .
 - Hủy bỏ hợp đồng thuê khách sạn Tây Đô đề ngày 15/10/2011, được ký kết giữa anh Trần Văn K , chị Nguyễn ThịT với chị Lê ThịM .
 - Anh Trần Văn K và chị Nguyễn ThịT được hưởng số tiền 819.000.000 đồng mà chị Lê ThịM đã đặt cọc thuê khách sạn Tây Đô.
 Ngoài ra, Tòa án cấp phúc thẩm còn quyết định về án phí.
 - Ngày 12/7/2015, bà Lê ThịM có đơn đề nghị xem xét theo thủ tục giám đốc thẩm đối với Bản án dân sự phúc thẩm nêu trên vì không đồng ý việc Tòa án hai cấp tuyên bác yêu cầu khởi kiện của bà và chấp nhận yêu cầu phản tố của bị đơn buộc bà mất tiền đặt cọc.
- Tại Quyết định số 31/2018/KN-DS ngày 26/02/2018, Chánh án Tòa án nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng kháng nghị Bản án dân sự phúc thẩm nêu trên ; đề nghị Ủy ban thẩm phán Tòa án nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng xét xử giám đốc thẩm theo hướng hủy Bản án dân sự phúc thẩm số 06/2015/DS -PT ngày 10/3/2015 của Tòa án nhân dân tỉnh Kon Tum; giao hồ sơ vụ án cho Tòa án nhân dân tỉnh Kon Tum giải quyết lại theo thủ tục phúc thẩm, đúng quy định của pháp luật.
- Tại phiên tòa giám đốc thẩm, đại diện Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng đề nghị Ủy ban Thẩm phán Tòa án nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng chấp nhận kháng nghị của Chánh án Tòa án nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng; đề nghị hủy toàn bộ Bản án dân sự phúc thẩm nêu trên và Bản án dân sự sơ thẩm số 28/2014/DS-ST ngày 15/10/2014 của Tòa án nhân dân thành phố K , tỉnh Kon Tum để xét xử sơ thẩm lại theo đúng quy định của pháp luật.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

 [1]. Về tố tụng:
 Ngày 21/6/2012, bà Lê ThịM khởi kiện yêu cầu vợ chồng ông Trần Văn K , bà Nguyễn ThịT trả số tiền nợ vay từ ngày 03/03/2011 đến ngày 14/10/2011 (gồm 08 lần)
với tổng số tiền nợ gốc là 684.000.000 đồng, nợ lãi 57.186.000 đồng v à 78.000.000 đồng (tiền nợ làm ăn chung). Tổng cộng là 819.186.000 đồng.
Ngày 09/8/2012, vợ chồng ông K , bàT có Đơn phản tố cho rằng số tiền nợ trên đã được hai bên thống nhất chuyển sang tiền đặt cọc trong hợp đồng thuê khách sạn lập ngày 15/10/2011 nên ông K , bàT không đồng ý yêu cầu khởi kiện trên của bà Mai ;

## Page 4

đồng thời buộc bàM phải mất toàn bộ số tiền đặt cọc ghi trong hợp đồng là 819.000.000 đồng.
Tòa án cấp sơ thẩm thụ lý yêu cầu phản tố trên của ông K , bàT nhưng cho ông K , bàT nộp tiền tạm ứng án phí với số tiền 200.000 đồng là không đúng với quy định tại Pháp lệnh Án phí, lệ phí Tòa án năm 2009 vì đây là tranh chấp dân sự có giá ngạch.
 [2]. Về nội dung:
Theo hợp đồng cho thuê khách sạn ngày 15/10/2011, trong đó các bên thỏa thuận ông K , bàT cho bàM thuê khách sạn Tây Đô thời hạn thuê là 5 năm với tổng số tiền 2.000.000.000 đồng. Tại Điều IV của hợp đồng (phương thức thanh toán... ) với nội dung:
 “1. Bên B đặt cọc trước số tiền là 819.000.000 đ (tám trăm mười chính triệu đồng).
 2. Kể từ ngày ký hợp đồng trong thời gian 30 ngày (ba mươi ngày) thì bên B phải giao hết 100% giá trị hợp đồng cho bên A (toàn bộ bằng tiền mặt)”.
 Với nội dung thể hiện trên, cho thấy đó là sự thỏa thuận của các bên về phương thức thanh toán khi ký kết hợp đồng ; tiếp đến nếu bàM thực hiện thỏa thuận trên, đặt cọc cho ông K , bàT thì các bên phải ký giao nhận tiền, còn không thì phải được các bên thừa nhận, khi có tranh chấp phải có chứng cứ chứng minh; do đó trong trường hợp nếu số tiền đặt cọc được chuyển từ khoản nợ thì phải có ký xác nhận đặt cọc từ việc chuyển nợ qua nhưng các bên đã không có ký văn bản nào xác nhận về nội dung này mà chỉ có giấy Bảng kê lãi và vốn do bàM viết, trong đó có nét chữ khác , do ông K ghi thêm “để đặt cọc” tại phần tiêu đề, còn trong phần nội dung, tại đoạn cuối trang thì ghi thêm “ Ký nhận - Hôm nay ngày 15/10/2011. Theo thỏa thuận tôi đồng ý nhận số tiền 819.000.000 đồng. Gồm số tiền mượn gốc + tiền lãi của bà Lê ThịM chuyển sang tính thành số tiền bàM đặt cọc thuê khách sạn. Mọi giấy tờ tôi ghi mượn tiền của bàM kể từ ngày 14/10/2011 trở về trước đã được hủy bỏ và không còn giá trị ”, trong khi đó không có chữ ký xác nhận của bàM và bàM cũng không thừa nhận các nội dung ghi thêm này, đồng thời trình bày là chưa có đặt cọc. Do vậy quá trình giải quyết vụ án, cần phải làm rõ việc thực hiện các thỏa thuận trong hợp đồng của các bên , từ đó mới có cơ sở vững chắc để xử lý hậu quả của hợp đồng . Trường hợp đối với khoản thỏa thuận đặt cọc, nếu xác định được đích xác có việc thực hiện đặt cọc thì khi áp dụng các quy định pháp luật điều chỉnh, cũng cần phải chú ý các quy định pháp luật liên quan đến vấn đề công chứng, chứng thực, thế chấp... để xác định tính hiệu lực của hợp đồng.
 [3]. Tòa án sơ thẩm, phúc thẩm làm rõ, đánh giá đúng bản chất vấn đề nêu trên mà xử bác yêu cầu đòi nợ của bà Mai, chấp nhận yêu cầu phản tố của vợ chồng ông K và bàT về khoản tiền đặt cọc là chưa có cơ sở vững chắc.
 Do vậy, cần phải hủy toàn bộ Bản án dân sự phúc thẩm số 06/2015/DS-PT ngày 10/3/2015 của Tòa án nhân dân tỉnh Kon Tum và Bản án dân sự sơ thẩm số 28/2014/DS-ST ngày 15/10/2014 của Tòa án nhân dân thành phố K , tỉnh Kon Tum để giải quyết lại theo thủ tục sơ thẩm.
Vì các lẽ trên, QUYẾT ĐỊNH:

Căn cứ điểm b khoản 1 Điều 337, khoản 3 Điều 343 và Điều 345 Bộ luật Tố tụng dân sự;

## Page 5

 1. Chấp nhận một phần Quyết định kháng nghị giám đốc thẩm số 31/2018/KN-DS ngày 26/02/2018 của Chánh án Tòa án nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng.
 2. Hủy toàn bộ Bản án dân sự phúc thẩm số 06 /2015/DS-PT ngày 10/3/2015 của Tòa án nhân dân tỉnh Kon Tum và Bản án dân sự sơ thẩm số 28/2014/DS-ST ngày 15/10/2014 của Tòa án nhân dân thành phố K , tỉnh Kon Tum;
 3. Giao hồ sơ vụ án cho Tòa án nhân dân thành phố K , tỉnh Kon Tum để giải quyết lại theo thủ tục sơ thẩm.


Nơi nhận:
- Tòa án nhân dân tỉnh Kon Tum (để biết);
- TAND Tp. Kon Tum, tỉnh Kon Tum (02 bản kèm hồ sơ vụ án để giải quyết sơ thẩm lại);
- Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng;
- Chi cục Thi hành án dân sự thành phố K , tỉnh Kon Tum (để thi hành);
- Các đương sự (theo địa chỉ);
- Lưu: Phòng Lưu trữ ; Phòng GĐKT về DS -KDTM- LĐ; hồ sơ vụ án.

 TM. ỦY BAN THẨM PHÁN PHÓ CHÁNH ÁN - CHỦ TỌA PHIÊN TÒA



(Đã ký)


 Lại Văn Trình