Bản án số: 142/2019/DS-PT
tranh chấp lối đi chung, buộc tháo dỡ công trình và yêu cầu hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.
V/v: tranh chấp lối đi chung, buộc tháo dỡ công trình và yêu cầu hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.
Số: 142/2019/DS-PT
Ngày: 18/09/2019
Tòa án xét xử: TAND cấp cao tại Hà Nội
Cấp xét xử: Phúc thẩm
Loại vụ việc: Dân sự
Quan hệ pháp luật: Tranh chấp đất đai
Thông tin vụ việc: Tranh chấp lối đi chung, buộc tháo dỡ công trình và yêu cầu hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.

## Page 1

TÒA ÁN NHÂN DÂN CẤP CAO TẠI HÀ NỘI

 Bản án số: 142/2019/DS-PT Ngày 18/9/2019;
 V/v tranh chấp lối đi chung, buộc tháo dỡ công trình và yêu cầu hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.
 CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập - Tự do - Hạnh phúc


 NHÂN DANH NƯỚC CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM TÒA ÁN NHÂN DÂN CẤP CAO TẠI HÀ NỘI Thành phần Hội đồng xét xử phúc thẩm gồm có:
 Thẩm phán - Chủ tọa phiên tòa:
 Các Thẩm phán:
 Ông Ngô Hồng Phúc;
 Ông Hoàng Mạnh Hùng;
 Ông Nguyễn Xuân Phách.
Thư ký phiên tòa: Bà Hoàng Thị Nhật Phương, Thư ký của Tòa án nhân dân cấp cao tại Hà Nội.
Đại diện Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Hà Nội tham gia phiên tòa: Bà Vũ Thị Thúy, Kiểm sát viên cao cấp.
 Ngày 18 tháng 9 năm 2019, tại trụ sở Tò a án nhân dân cấp cao tại Hà Nội , xét xử phúc thẩm công khai vụ án dân sự Thụ lý số 15 /2019/TLPT-DS ngày 09/01/2019 về việc “Tranh chấp lối đi chung và yêuc ầu hủy gi ấych ứng nhận quyền sử dụng đất” do có kháng cáo của bị đơn đối với Bản án dân sự sơ thẩm số 18/2018/DS-ST ngày 12/11/2018 của Tòa án nhân dân tỉnh Lạng Sơn.
 Theo Quyết định đưa vụ án ra xét xử phúc thẩm số 8603/2019/QĐ-PT ngày 30/8/2019 của Tòa án nhân dân cấp cao tại Hà Nội, giữa các đương sự:
Nguyên đơn: Bà Nông Thị A , sinh năm 1964; địa chỉ nơi cư trú tạit hôn NM, xã ĐQ, huyện LB, tỉnh Lạng Sơn; có mặt tại phiên tòa.
Bà Nông Thị A ủy quyền cho ông Phạm Gia A1 , sinh ngày 23/4/1964; c ó địa chỉ cư trú tại KhuP Q, thị trấn LB, huyện LB, tỉnh Lạng Sơn (Theo Giấy ủy quyền được công chứng, chứng thực ngày 16/7/2019) ; có mặt tại phiên tòa.
Ông Đặng Văn A3 là Luật sư của Văn phòng luật sưC P thuộc Đoàn luật sư thành phố Hà Nội bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho bà Nông Thị A, có mặt tại phiên tòa.
Bị đơn:
1. Anh Âu Văn A3, sinh năm 1981; có mặt tại phiên tòa;
2. Anh Hoàng Văn A4, sinh năm 1990; vắng mặt tại phiên tòa;
Cùng địa chỉ nơi cư trú tại thôn NM, xã ĐQ, huyện LB, tỉnh Lạng Sơn.

## Page 2

Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của anh Hoàng Văn A4 và anh Âu Văn A3: Ông Huỳnh Mỹ A5 và ông Hoàng Việt A6 là các Luật sư của Công ty Luật TNHH TC thuộc Đoàn luật sư thành phố Hà Nội; đều có mặt tại phiên tòa.
Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan:
1. Ủy ban nhân dân huyện LB, tỉnh Lạng Sơn;
Người đại diện theo ủy quyền của Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện LB, tỉnh Lạng Sơn : Ông Trần Văn A7 là Phó Trưởng phòng Tài nguyên và Môi trường huyện LB, tỉnh Lạng Sơn ( Theo văn bản ủy quyền ngày 20/7/2018); vắng mặt, có đơn xin được xét xử vắng mặt tại phiên tòa.
2. Chị Hoàng Thị A8; có mặt tại phiên tòa.
3. Chị Chu Thị A9; có mặt tại phiên tòa.
4. Ông Hoàng Văn A10; có mặt tại phiên tòa.
5. Anh Chu Văn A11; có mặt tại phiên tòa.
6. Anh Chu Văn A12; vắng mặt tại phiên tòa.
Cùng địa chỉ nơi cư trú tại thôn NM, xã ĐQ, huyện LB, tỉnh Lạng Sơn;
Người đại diện theo ủy quyền của anh Chu Văn A11 , anh Chu Văn A12 là bà Nông Thị A (Theo văn bản ủy quyền ngày 23/7/2018).

 TÓM TẮT NỘI DUNG VỤ ÁN:

 Tại Đơn khởi kiện và các lời khai tiếp theo, bà Nông Thị A trình bày:
Năm 1990, bà cưới ông Chu Văn A13; khi đó ông Pử có quản lý thửa đất số 330, tờ bản đồ số 19, bản đồ địa chính thôn NM, xã ĐQ, huyện LB, tỉnh Lạng Sơn;
đi vào thửa đất này có một con đường dân sinh rộng khoảng 2m; con đường đi từ nhà ông Tàng Văn M rồi đến nhà ông Hoàng Văn S, nhà anh Hoàng Văn A4, nhà anh Âu Văn A3 rồi đến thửa đất của gia đình bà. Năm 2016, anh A3 và anh A4 đã xây tường rào lấn ra phần diện tích đường đi chung nên hiện nay con đường dân sinh có đoạn chỉ còn rộng 80cm, khiến cho xe cộ và máy móc làm nông nghiệp của gia đình bà không thể qua lại được. Sau này bà mới được biết phần diện tích đường đi này đã được cấp trong giấy chứng nhận quyền sử dụng đất mang tên anh Âu Văn A3. Nay bà khởi kiện yêu cầu anh A3 và anh A4 phải tháo dỡ phần tường rào, công trình đã xây dựng trên đất, trả lại phần diện tích đường đi chung; yêu cầu sửa lại giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đã cấp cho hộ anh A3.
Bị đơn là anh Âu Văn A3 và anh Hoàng Văn A4 trình bày:
Diện tích đất hiện nay các anh đang sử dụng là của ông Hoàng Văn A10 .
Năm 2000, ông A10 cho anh A3 phần diện tích này để ở; năm 2 004, anh A3 làm nhà; năm 2012, anh A4 cũng tiến hành xây nhà ; cũng trong năm 2012, anh A3 đã kê khai và được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với thửa đất này (bao gồm cả phần đường đi). Các anh cho rằng, khi các anh đến ở thì trên thửa đất đã có một con đường dân sinh rộng khoảng 01 m và mọi người cùng qua lại, không ai có ý kiến gì; con đường này nằm trong diện tích đất của các anh được ông A10 cho.

## Page 3

Năm 2015, gia đình các anh tiến hành xây tường rào dọc theo con đường dân sinh, các anh cho rằng phần tường rào này nằm trên diện tích đất củ a các anh chứ không lấn chiếm phần diện tích đường đi chung, nên không đồng ý với yêu cầu khởi kiện của bà Nông Thị A.
Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là Ủy ban nhân dân huyện LB, người đại diện ông Trần Văn A7 trình bày:
Theo kết quả kiểm tra thực địa cho thấy , từ trong thôn NM đi ra các thửa ruộng, vườn và nhà ở của hộ bà Nông Thị A , hộ anh Âu Văn A3, và anh Hoàng Văn A4 có tuyến đường dân sinh đi qua; tuy nhiên khi đo đạc thành lập bản đồ địa chính xã ĐQ không thể hiện có tuyến đường dân sinh như thực tế là không đúng, từ đó dẫn đến việc cấp một phần diện tích đất con đường đi chung vào Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của hộ anh Âu Văn A3 là có sự sai sót, do vậy đề nghị Tòa án xem xét thu hồi, hủy bỏ để điều chỉnh lại giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho đúng với thực tế.
Tại biên bản xem xét thẩm định tại chỗ, định giá tài sản ngày 22/8/201 8 và trích đo địa chính số 80 -2018 tờ số 19 (415440 -5-a) thôn NM, xã ĐQ xác định, diện tích đất tranh chấp là đường đich ung thuộc một phần các thửa 278, 308 tờ bản đồ số 19 thôn NM, xã ĐQ có diện tích 113,4m2, cụ thể:
+ Phần nằm trong thửa đất số 278 có diện tích 62,8m 2; trong đó phần diện tích mà hộ anh Hoàng Văn A4 đã xây tường bao là 14,5m2.
+ Phần nằm trong thửa đất số 308 có diện tích 50,6m 2; trong đó phần diện tích mà hộ anh Âu Văn A3 đã xây tường bao là 18,3m2.
 + Về tài sản trên đất: Trên đất có tường rào, cổng sắt, một phần bán mái do các anh Âu Văn A3 và anh Hoàng Văn A4 xây dựng.
Quá trình giải quyết, Tòa án nhân dân tỉnh Lạng Sơn đã tiến hành hòa giải , tuy nhiên các bên đương sự không thỏa thuận được với nhau. Nguyên đơn vẫn giữ nguyên yêu cầu khởi kiện, yêu cầu di dời phần công trình trên đất mà anh Âu Văn A3 và anh Hoàng Văn A4 đã xây dựng lấn chiếm, trả lại lối đi chung ; hủy một phần giấy chứng nhận quy ền sử dụng đất đã cấp cho hộ anh Âu Văn A3 và anh Hoàng Văn A4 đối với phần diện tích lối đi chung.
Bị đơn là anh A3 và anh A4 không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn; các anh cho rằng diện tích đất này do ông Hoàng Văn A10 đã cho các anh;
diện tích con đường nằm trong diện tích đất của các anh; không có việc tường rào của các anh lấn vào phần đường đi chung. Tuy nhiên các đương sự đều thừa nhận trước đây có đường đi chung và đây là lối đi duy nhất để đi vào nhà bà Nông Thị
A. Việc Ủ y ban nhân dân huyện LB cấp cả phần diện tích lối đi chung vào giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của hộ anh Âu Văn A3 là có sự sai sót, cần được điều chỉnh lại. Theo biên bản thẩm định thể hiện hai đầu phía bắc và phía nam con đường đều rộng hơn 2m; ông Hoàng Văn A10 cũng thừa nhận đã mở rộng con

## Page 4

đường thành rộng 4m; người làm chứng bà Vi Thị Kim T cũng khai rằng con đường này rộng trên 2m.
Tại Bản án dân sự sơ thẩm số 18/2018/DS-ST ngày 12/11/2018, Tòa án nhân dân tỉnh Lạng Sơn đã áp dụng khoản 2 Điều 59; Điều 106; khoản 1 Điều 203 của Luật đất đai năm 2013; Điều 254 của Bộ luật dân sự. Điều 34; khoản 1 Điều 147;
khoản 1 Điều 157; khoản 1 Điều 165 của Bộ luật tố tụng dân sự, xử:
Chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà Nông Thị A:
1. Công nhận phần diện tích 62,8m 2 nằm trong thửa 278 , tờ bản đồ số 19 , bản đồ địa chính thôn NM, xã ĐQ, huyện LB anh Hoàng Văn A4 đang quản lý, sử dụng và 50,6m 2 nằm trong thửa 308 , tờ bản đồ số 19 , bản đồ địa chính thôn NM, xã ĐQ, huyện LB anh Âu Văn A3 đang quản lý, sử dụng là đường đi chung.
Phần đường đi chung có các phía tiếp giáp cụ thể như sau: Phía Bắc giáp một phần diện tích thửa đất 166 tờ bản đồ 19 , có cạnh dài 2,86m. Phía Nam giáp thửa 357 tờ bản đ ồ 19 (đất giao thông nội đồng) có cạnh dài 3,12m + 0,57m. Phía Đông giáp một phần diện tích các thửa 308, 278,330 tờ bản đồ 19 , cóc ạnh dài 6,42m + l,63m + 6,96m + 5,28m + 2,10m + 4,27m + 7,38m + 5,52m + 4,26m. Phía Tây giáp một phần diện tích các thửa 277, 278, 308, 329, 330, 3 tờ bản đồ 19 , có cạnh dài 4,35m + 3,80m + 9,52m + 4,30m + 5,81m + 7,42m + 8,78m + 3,56m. (có sơ họa mảnh trích đo địa chính số 80-2018, hệ tọa độ VN 2000, thôn NM, tờ số 19 (415440-5-a) kèm theo)
2. Buộc anh Âu Văn A3 phải tháo dỡ phần cổng sắt, tường rào, phần bán mái và các công trình khác trên phần diện tích đất đường đi chung . Anh Hoàng Văn A4, phải tháo dỡ tường rào, phần bán mái và các công trình khác trên phần diện tích đất đường đi chung . Các anh Hoàng Văn A4 và Âu Văn A3 phải chịu toàn bộ chi phí tháo dỡ các công trình trên.
3. Hủy một phần Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số BR 953580 của Ủy ban nhân dân huyện LB, tỉnh Lạng Sơn cấp cho hộ anh Âu Văn A3 đối với phần đường đi chung với diện tích là 50,6m2.
Ngoài ra, bản án sơ thẩm còn quyết định về chi phí định giá, thẩm định ; án phí sơ thẩm và thông báo quyền kháng cáo cho các đương sự theo quy định của pháp luật.
Sau khi xét xử sơ thẩm, ngày 24/11/2018, anh Âu Văn A3 và anh Hoàng Văn A4 đều kháng cáo, đề nghị Tòa án cấp phúc thẩm không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà Nông Thị A.
 Tại phiên tòa phúc thẩm , anh Âu Văn A3 thay đổi kháng cáo, đề nghị Tòa án cấp phúc thẩm hủy bản án sơ thẩm để điều tra, xét xử lại vụ án.

 NHẬN ĐỊNH CỦA HỘI ĐỒNG XÉT XỬ:

Căn cứ tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án và đã được thẩm tra công khai tại phiên tòa; căn cứ kết quả tranh luận tại phiên tòa; trên cơ sở xem xét đầy

## Page 5

đủ toàn diện chứng cứ, ý kiến của Kiểm sát viên đại diện cho Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Hà Nội tham gia phiên tòa và các bên đương sự về việc giải quyết vụ án, Hội đồng xét xử phúc thẩm nhận định như sau:
 [1] Cũng như Tòa án cấp sơ thẩm nhận định, v ề nguồn gốc diện tích đất, các bên đều thừa nhận con đường dân sinh đi qua nhà anh Hoàng Văn A4, anh Âu Văn A3 và bà Nông Thị A đã có từ lâu, người dân trong thôn vẫn qua lại con đường này để ra ruộng, vườn canh tác; anh Hoàng Văn A4 và anh Âu Văn A3 cũng khẳng định con đường này là con đường duy nhất để đi vào nhà bà A đang ở.
Như vậy, có căn cứ để khẳng định con đường dân sinh này đã tồn tại từ lâu và đã từng được người dân trong thôn sử dụng, không ai có ý kiến gì. Việc Ủy ban nhân dân huyện LB, tỉnh Bắc Giang không xem xét kỹ, tiến hành cấp phần di ện tích đường đi chung này vào Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số BR 953580 ngày 11/12/2013 cấp cho hộ anh Âu Văn A3 đối với phần diện tích 570,4 m2, trong đó có cả diện tích 50,6m 2 là đường đi chung là không đúng đối tượng , có sai sót , nhầm lẫn.
[2] Quá trình giải quyết vụ án, đại diện của Ủ y ban nhân dân huyện LB là ông Trần Văn A7 là Phó Trưởng phòng Tài nguyên và Môi trường huyện LB, tỉnh Lạng Sơn cũng đều thừa nhận, trong quá trình đo đạc, lập bản đồ địa chính không thể hiện có tuyến đường dân sinh như thực tế là không đúng, dẫn đến việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho hộ anh Âu Văn A3 là không đúng đối tượng, cần phải được thu hồi, điều chỉnh lại. Quan điểm nhất quán của Ủy ban nhân dân huyện LB đều cho rằng, b à Nông Thị A yêu cầu hủy một phần giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đã cấp cho hộ anh Âu Văn A3 đối với phần diện tích đường đi chung 50,6m2 là có căn cứ, đề nghị Tòa án chấp nhận yêu cầu của bà Nông Thị A.
[3] Về quá trình hình thành con đường, ông Hoàng Văn A10 cho rằng, năm 2000, ông đã bỏ tiền và công sức ra để mở rộng con đường với chiều rộng khoảng 4m; lời khai của người làm chứng là bà Vi Thị Kim T cũng thể hiện gia đình bà có 04 sào đất canh tác tại khu NM, khi đi canh tác gia đình bà và các hộ khác đều đi qua con đường này, theo bàT thì chiều rộng con đường khoảng 04m.
Cùng với các chứng cứ nêu trên, Hội đồng xét xử phúc thẩm cũng căn cứ vào kết quả xem xét thẩm định thực tế thì thấy rằng, chiều rộng tuyến đường dân sinh có hai đầu, đầu giáp đường đất là 2,86m, đầu giáp phía đất hộ gia đình bà A là 3,69m, riêng đối với phần đi qua nhà anh Hoàng Văn A4 và anh Âu Văn A3 chỉ có dưới 2m. Mặt khác tranh chấp chỉ phát sinh sau khi các anh Hoàng Văn A4 và anh Âu Văn A3 xây dựng tường rào. Như vậy, có thể khẳng định rằng , nguồn gốc tuyến đường dân sinh đi từ nhà ông Tàng Văn M qua ông Hoàng Văn S, nhà anh Hoàng Văn A4 , nhà anh Âu Văn A3 và qua nhà bà Nông Thị A tại thôn NM có chiều rộng trung bình là trên 02m. Căn cứ trích đo địa chính số 80 -2018 tờ số 19 (415440-5-a) thôn NM, xã ĐQ và kết luận giám định tư pháp xác định phần tường

## Page 6

rào do anh Hoàng Văn A4 và Â u Văn A3 xây dựng năm 2016 đã lấn ra phần đường đi chung, do đó những yêu cầu khởi kiện của bà Nông Thị A được Tòa án cấp sơ thẩm chấp nhận là có căn cứ.
 [4] Tại phiên tòa phúc thẩm, đại diện Viện kiểm sát nhân dân cấp ca o tại Hà Nội tham gia phiên tòa cũng cho rằng, Tòa án cấp sơ thẩm chấp nhận đơn khởi kiện của nguyên đơn là có căn cứ, cho nên đề nghị Hội đồng xét xử phúc thẩm bác kháng cáo và giữ nguyên quyết định của bản án sơ thẩm.
Do kháng cáo của anh Hoàng Văn A4 và anh Âu Văn A3 không được Tòa án cấp phúc thẩm chấp nhận, cho nên anh Hoàng Văn A4 và anh Âu Văn A3 phải chịu án phí phúc thẩm theo quy định của pháp luật.
Vì các lẽ trên;
Căn cứ vào khoản 1 Điều 308 của Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015;

 QUYẾT ĐỊNH:

1. Bác kháng cáo; giữ nguyên quyết định của bản án sơ thẩm;
2. Anh Hoàng Văn A4 và anh Âu Văn A3 mỗi người phải chịu 3 00.000 đồng án phí dân sự phúc thẩm, được trừ vào sốt iền 300.000 đồng tạm ứng án phí phúc thẩm đã nộp theo Biên lai thu tiền số AA/2015/0001610 và số AA/2015/0001609 cùng ngày 20/12/2018 của Cục thi hành án dân sự tỉnh Lạng Sơn.
3. Các phần khác của bản án sơ thẩm không có kháng cáo, kháng nghị có hiệu lực pháp luật kể từ ngày hết thời hạn kháng cáo, kháng nghị.
4. Bản án phúc thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ ngày tuyên án.

 Nơi nhận:
 - VKSND cấp cao tại Hà Nội;
 - TAND tỉnh Lạng Sơn;
 - VKSND tỉnh Lạng Sơn;
 - Cục THADS tỉnh Lạng Sơn;
 - Các đương sự (theo địa chỉ);
 - Lưu hồ sơ (2), phòng HCTP (2b);
 TM. HỘI ĐỒNG XÉT XỬ PHÚC THẨM THẨM PHÁN-CHỦ TỌA PHIÊN TÒA





 Ngô Hồng Phúc