Bản án số: 577 /2018/HCPT
NKK: Bà Trần Thị T - NBK: UBND huyện G, tỉnh Hải Dương; Chủ tịch UBND huyện G
Số: 577 /2018/HCPT
Ngày: 16/11/2018
Tòa án xét xử: TAND cấp cao tại Hà Nội
Cấp xét xử: Phúc thẩm

## Page 1

TÒA ÁN NHÂN DÂN CẤP CAO TẠI HÀ NỘI

 Bản án số: 577 /2018/HCPT Ngày: 16/11/2018 V/v: khiếu kiện quản lý về đất đai CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập- Tự do- Hạnh phúc

NHÂN DANH NƯỚC CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM TÒA ÁN NHÂN DÂN CẤP CAO TẠI HÀ NỘI Thành phần Hội đồng xét xử phúc thẩm gồm có:

 Thẩm phán - Chủ tọa phiên tòa: Bà Lê Thị Thúy Bình;
 Các Thẩm phán: Ông Lương Đức Chính;
 Ông Nguyễn Văn Cường.
 Thư ký phiên tòa : Ông Bùi Quang Huy - Thư ký Tòa án nhân dân cấp cao tại Hà Nội.
 Đại diện Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Hà Nội tham gia phiên tòa: Ông Vũ Quang Huy - Kiểm sát viên.
 Ngày 16 tháng 11 năm 2018 tại trụ sở Tòa án nhân dân cấp cao tại Hà Nội mở phiên tòa công khai xét xử phúc thẩm vụ án hành chính thụ lý số 63/2018/TL-PT ngày 29 tháng 3 năm 2018 về việc “Khiếu kiện quản lý về đất đai” do có kháng cáo của UBND huyệnG đối với Bản ánh ành chính sơ thẩm số 21/2017/HCST ngày 24 tháng 8 năm 2017 của Tòa án nhân dân tỉnh Hải Dương.
 Theo Quyết định Đưa vụ án ra xét xử số 7341/2018/QĐ-PT ngày 01 tháng 11 năm 2018.
1. Người khởi kiện: Bà Trần Thị T, sinh năm 1945; Địa chỉ: thôn Đ, xã K, huyện G, tỉnh Hải Dương; bàT vắng mặt.
2. Người bị kiện:
- Ủy ban nhân dân (UBND) huyện G, tỉnh Hải Dương.
Người đại di ện theo pháp lu ật: ông Nguy ễn Trung Z Chủ tịch UBND huyện G, tỉnh Hải Dương. Địa chỉ nơi làm vi ệc: Thị trấn S, huyện G, tỉnh Hải Dương, có đơn xin xét xử vắng mặt.
- Chủ tịch UBND huyện G, tỉnh Hải Dương - Ông Nguyễn Trung Z. Địa chỉ nơi làm việc: Thị trấn S, huyện G, tỉnh Hải Dương, có đơn xin xét x ử vắng mặt.
Người bảo vệ quyền và lợi ích cho UBND huy ệnG và Chủ tịch UBND huyện G: ông Lương Đức C-Phó trưởng phòng Tài nguyên và Môi trường huyện G (Theo Văn bản số 473/UBND-VP ngày 09/10/2018), có mặt.

## Page 2

- Chủ tịch UBND tỉnh Hải Dương: Ông Nguyễn Đức Y; Địa chỉ nơi làm việc: Số 45 Q, thành phố Hải Dương, tỉnh Hải Dương, có đơn xin xét x ử vắng mặt.
NỘI DUNG VỤ ÁN:
Ngày 21/02/2008, UBND huy ệnG ban hành Quy ết định s ố 591/QĐ- UBND về việc thu hồi 12.435,34m2 tại ba xã V, K, H, huyệnG giao cho cho ban quản lý các d ự án giao thông thu ộc Sở Giao thông vận tải tỉnh Hải Dương đ ể nâng cấp, cải tạo đường 394 (đoạn từ Km10+500 đến Km13+700). Trong đó, có hộ gia đình bà Trần ThịT bị thu hồi 25,5m2.
Ngày 25/12/2008, UBND tỉnh Hải Dương ban hành Quy ết định s ố 4967/QĐ-UBND v ề việc phê duy ệt phương án bồi thư ờng, h ỗ trợ giải phóng mặt bằng khi Nhà nước thu hồi đất để cải tạo, nâng cấp đường 394.
Ngày 14/12/2010, UBND huy ệnG ban hành qu yết định thu hồi 18,48m2 đất của 27 hộ nằm ngoài phạm vi 6,25m tính t ừ tim đường 394 (141 h ộ còn lại có diện tích bị thu hồi nằm trong phạm vi 6,25m tính t ừ tim đường nên UBND huyện không ban hành quy ết định thu hồi đất). Hộ gia đình bàT không nhận được quyết định thu hồi đất đối với diện tích 25,5m2 đất bị thu hồi.
Ngày 16/12/2010, UBND huy ệnG ban hành Quy ết định s ố 2869/QĐ- UBND phê duy ệt chi ti ết phương án bồi thường, hỗ trợ bổ sung, trong đó bồi thường 18,48m2 đất ở của 27 hộ nằm ngoài phạm vi 6,25m tính từ tim đường.
Theo bà Trần ThịT nguồn gốc đất của gia đình bà nhận chuyển nhượng của bà Nhàn từ năm 1971; đất của bà Nhàn đư ợc xã giao; bàT sử dụng đất đất ổn định từ năm 1971 đến nay, không có tranh chấp. Theo bản đồ 299 thì gia đình bàT có tên trong bản đồ số thửa 218, tờ bản đồ số 11; theo bản đồ 2001 có số thửa 130, tờ bản đồ số 04 diện tích 93m2. Khi Nhà nước sử dụng 25,5m2 đất của gia đình bà vàom ục đích cải tạo, mở rộng, nâng cấp đường 394 nhưng không ban hành quyết định thu hồi đất cá biệt, không bồi thường mà chỉ hỗ trợ mức giá 50.000đ/m2, gia đình bà không đồng ý. Vì gia đình bà xác định diện tích 93m2 của gia đình bà là đất ở nên khi nhà nước thu hồi 25,5m2 trong diện tích này phải ban hành quyết định thu hồi và phải bồi thường theo giá thị trường.
Ngày 26/3/2013, Chủ tịch UBND huy ệnG ban hành Quy ết định gi ải quyết khiếu nại số 901/QĐ-UBND với nội dung không chấp nhận khiếu nại của các hộ dân trong đó có hộ bà T.
BàT tiếp tục có đơn khiếu nại đến Chủ tịch UBND tỉnh Hải Dương.
Ngày 30/10/2014, Chủ tịch UBND tỉnh Hải Dương ban hành Quy ết định giải quyết khiếu nại số 2687/QĐ-UBND với nội dung không chấp nhận khiếu nại của các hộ dân, trong đó có hộ bà T.
Ngày 25/3/2015, bà Trần ThịT khởi ki ện, sau đó ngày 05/11/2016 bổ sung yêu cầu đề nghị Tòa án nhân dân tỉnh Hải Dương:

## Page 3

 - Buộc UBND huyệnG phải ban hành quyết định thu hồi diện tích đất của gia đình bàT 25,5m2 và bồi thường theo quy định của pháp luật đối với loại đất ở tại thời điểm ra quyết định thu hồi.
 - Hủy một phần Quyết định giải quyết khiếu nại số 901/QĐ-UBND ngày 26/3/2013 của Chủ tịch UBND huy ệnG liên quan vi ệc không bồi thư ờng đất cho hộ bà T.
- Hủy một phần Quyết định giải quyết khiếu nại số 2687/QĐ-UBND ngày 30/10/2014 cuảCh ủ tịch UBND tỉnh Hải Dương liên quan vi ệc không bồi thường đất cho hộ bà T.
Theo UBND huyệnG và Chủ tịch UBND huyện G:
Thực hi ện các Quy ết định s ố 1138/QĐ-UBND ngày 29/3/2006; Quy ết định s ố 591/QĐ-UBND ngày 21/02/2008 của UBND tỉnh Hải Dương v ề việc phê duy ệt d ự án, thu hồi đất phục v ụ dự án cảit ạo nâng cấp đư ờng 394 (Km12+500-Km13+700) đoạn qua xã K, huyện G. UBND huyệnG đã ban hành Quyết định s ố 893/QĐ-UBND ngày 30/8/2006 thành lập ban gi ải phóng mặt bằng, đồng thời triển khai giao nhiệm vụ cho ban Ban giải phóng mặt bằng phối hợp với UBND xã K tiến hành các quy trình v ề thu hồi đất như thông báo cho các hộ dân, đo đạc kiểm đếm, xác định loại đất, lập phương án đền bù, h ỗ trợ việc thu hồi đất, tài sản trên đất.
Căn cứ các quy định về hành lang an toàn giao thông theo Nghị định số 203/NĐ-HĐBT ngày 21/12/1982; bản đồ 299; bản xác định nguồn gốc sử dụng đất ngày 04/10/2008, ngày 06/10/2010 do UBND xã K lập, biên bản kiểm kê và các hồ sơ quản lý, s ử dụng đất thể hiện đường 194 cũ (nay là 394) qua xã K đoạn đường nhà bàT có chiều rộng 12,5m; diện tích 25,5m2 đất thu hồi thuộc dự án chiếm dụng tiếp giáp thửa đất của bàT thuộc đất hành lang giao thông do Nhà nước quản lý, không phải đất của hộ gia đình nên UBND huy ệnG không ban hành quyết định thu hồi đất cá biệt, không bồi thường mà chỉ hỗ trợ về đất đối với hộ bàT là đúng quy định của pháp luật.
Chủ tịch UBND huyệnG xác định việc ban hành Quyết định số 901/QĐ- UBND ngày 26/3/2013 v ề việc gi ải quy ết khi ếun ại là đúng trình t ự, thủ tục, thẩm quyền theo quy định của pháp luật.
Do đó, UBND huy ệnG và Chủ tịch UBND huyệnG giữ nguyên hành vi hành chính, quyết định hành chính b ị khởi kiện, không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà T.
Theo Chủ tịch UBND tỉnh Hải Dương:
Khi bàT có đơn khiếu nại, Chủ tịch UBND tỉnh đã thành lập đoàn cán bộ tiến hành thẩm tra xác minh các quy trình thực hiện đền bù hỗ trợ khi thu hồi đất hộ gia đình bàT và hơn 90 h ộ dân khác tại thôn Đ, xã K, huyện G. Căn cứ kết quả xác minh Chủ tịch UBND tỉnh xác định chi ều rộng mặt đư ờng 394 mà

## Page 4

UBND huyệnG xác định là 12,5m tuy chưa có cơ sở chính xác nhưng có lợi cho người dân nên chấp nhận phương án này, tuy nhiên tại Điều 2 của Quyết định số 2687/QĐ-UBND ngày 30/10/2014 Chủ tịch UBND tỉnh đã giao cho UBND huyệnG tiến hành rà soát lại, nếu người dân chưa có các loại giấy tờ về sử dụng đất hợp pháp nhưng h ọ ra ở, sử dụng trước ngày 21/12/1982 mà đư ợc thể hiện trên bản đồ 299 thì xem xét bồi thường cho họ.
Chủ tịch UBND tỉnh Hải Dương xác định việc ban hành Quy ết định số 2687/QĐ-UBND đúng trình t ự, đúng pháp lu ật nên không chấp nhận yêuc ầu khởi kiện của bà T.
Tại Bản án hành chính sơ thẩm số 21/2017/HCST ngày 2 4 tháng 8 năm 2017 của Tòa án nhân dân tỉnh Hải Dương, đã quyết định:
Áp dụng Điều 30, 32, 193 Luật Tố tụng hành chính; khoản 2 Điều 44, khoản 4 Điều 50 Lu ật Đất đai 2003; Khoản 2 Đi ều 3 Nghị định số 84/2007/NĐ-CP ngày 25/5/2007; Khoản 6 Điều 8 Nghị định 197/2004/NĐ-CP ngày 03/12/2004; Nghị định 203/NĐ -HĐBT ngày 28/12/1982 của Hội đồng B ộ trưởng nay là Chính phủ; Nghị quyết s ố 326/2016/NQ-UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của U ỷ ban thường vụ Quốc hội quy định về án, lệ phí Tòa án. Xử:
Chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của bà Trần Thị T.
- Buộc UBND huyệnG phải ban hành quy ết định thu hồi đất cá bi ệt đối với diện tích 25,5m2 đất ở của hộ gia đình bà Trần ThịT để phục vụ dự án cải tạo, nâng cấp đường 394 đoạn qua xã K (Km12+500 – Km13+700) huyện G.
- UBND huyệnG phải thực hiện bồi thường cho gia đình bà Trần ThịT diện tích 25,5m2 đất bị thu hồi theo giá đất ở theo quy định của pháp luật.
- Hủy một phần Quyết định giải quyết khiếu nại lần 1 số 901/QĐ-UBND ngày 26/3/2013 cuảCh ủ tịch UBND huy ệnG về nội dung không công nhận khiếu nại của bà Trần Thị T.
- Hủy một phần quyết định giải quyết khiếu nại lần 2 số 2687/QĐ-UBND ngày 30/10/2014 của Chủ tịch UBND tỉnh Hải Dương về nội dung không công nhận khiếu nại của bà Trần Thị T.
Ngoài ra, Tòa án cấp sơ thẩm còn tuyên v ề án phí, quy ền kháng cáoc ủa các đương sự.
Ngày 25/10/2017, UBND huyệnG kháng cáo.
Tại phiên tòa phúc thẩm:
Người bảo vệ quyền và lợi ích của UBND huy ệnG và Chủ tịch UBND huyệnG trình bày: Tại Biên bản thẩm định ngày 1 9/9/2018 tổng diện tích gia đình bàT hiện đang sử dụng là 191m2; diện tích đo đạc năm 2001 là 93m2; diện tích đất tăng phía trước giáp đường 394 là 45m2; diện tích đất tăng phía sau theo bản đồ năm 2001 là 53m 2. Từ đó có đủ căn cứ xác định diện tích 25,5m2 đất bị thu hồi không thuộc diện tích đất của gia đình bà T, mà thuộc đất hành lang giao

## Page 5

thông, nên không ban hành quy ết định thu hồi đất và bồi thường màch ỉ hỗ trợ công vượt lập cho h ộ dân sử dụng đất; đề nghị không chấp nhận yêuc ầu khởi kiện của bà T.
 Quan điểm của đại diện Viện kiểm sát cấp cao tại Hà Nội:
Về thủ tục tố tụng:
Việc tuân theo pháp lu ật của Thẩm phán: Thẩm phán đãch ấp hành đúng các quy định của Luật tố tụng hành chính.
Việc chấp hành pháp lu ật của người tham giat ố tụng: từ khi thụ lý vụ án cũng như tại phiên tòa hôm nay các đương s ự đã thực hiện đúng quy định Luật tố tụng hành chính. Đơn kháng cáo của UBND huyệnG đúng quy định của Luật tố tụng hành chính nên đủ điều kiện xem xét giải quyết theo thủ tục phúc thẩm.
 Về nội dung:
 Tại Biên bản kiểm kê ngày 21/9/2006 thể hiện diện tích 25,5m2 là đất vượt lập và bàT đã xác nhận. Biên bản thẩm định ngày 19/9/2018 đối với thửa đất đất ở của bàT đã xác định: Từ tim đường 394 đến mép đường 394 là 3,69m;
từ tim đường 394 đến diện tích đất bàT đang sử dụng là 5,07m; tổng diện tích gia đình bàT hiện đang sử dụng là 191m2; diện tích đo đạc năm 2001 là 93m2;
diện tích đất tăng phía trước giáp đường 394 là 45m2; diện tích đất tăng phía sau theo bản đồ năm 2001 là 53m2.Từ đó có đủ căn cứ xác định diện tích 25,5m2 đất bị thu hồi không thuộc diện tích đất của gia đình bà T, mà thuộc đất hành lang giao thông. Tòa án cấp sơ thẩm đã chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bàT là thiếu căn cứ. Đề nghị Hội đồng xét xử phúc thẩm áp dụng Khoản 2 Điều 241 Luật tố tụng hành chính chấp nhận kháng cáo của UBND huyện G, sửa bản án hành chính sơ thẩm.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:
 Sau khi nghiên cứu các tài li ệu có trong h ồ sơ, nghe ý kiến trình bày của người bị kiện, quan điểm giải quyết vụ án của đại diện Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Hà Nội; Hội đồng xét xử phúc thẩm nhận định:
 [1]. Về tố tụng: Quyết định giải quyết khiếu nại số 901/QĐ-UBND ngày 26/3/2013 của Chủ tịch UBND huyệnG và Quyết định giải quyết khiếu nại số 2687/QĐ-UBND ngày 30/10/2014 của Chủ tịch UBND tỉnh Hải Dương là quyết định hành chính thuộc đối tượng khởi kiện của vụ án hành chính; đối với yêu cầu khi thu hồi đất phải ban hành quyết định thu hồi đất cá biệt và bồi thường theo giá đất ở đã được giải quyết tại Quyết định giải quyết khiếu nại số 901/QĐ-UBND và Quyết định giải quyết khiếu nại số 2687/QĐ-UBND. Ngày 25/3/2015, bàT khởi kiện là vẫn còn thời hiệu khởi kiện; vụ án thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án nhân dân tỉnh Hải Dương theo quy định tại Điều 30, 32, khoản 2 Điều 116 Luật tố tụng hành chính, Tòa án nhân dân tỉnh Hải Dương thụ lý giải quyết là đúng quy định của pháp luật.

## Page 6

 [2]. Về nội dung:
 [2.1]. V ề hình th ức, trình t ự, thẩm quy ền ban hành Quyết định s ố 901/QĐ-UBND và Quyết định số 2687/QĐ-UBND:
Theo quy định của Luật đất đai, Luật khiếu nại, Luật tổ chức chính quyền địa phương thì Chủ tịch UBND huy ệnG và Chủ tịch UBND tỉnh Hải Dương ban hành các quyết định giải quyết khiếu nại là đảm bảo về hình thức và đúng về trình tự và thẩm quyền.
[2.2]. Xét diện tích đất bị thu hồi:
Tại Biên bản kiểm kê ngày 21/9/2006 để phục vụ dự án cải tạo, nâng cấp đường thì diện tích đất của hộ bàT mà UBND sử dụng giải phóng mặt bằng là 25,5m2 đất vượt lập bàT ký xác nhận.
Tại Biên bản xem xét, thẩm định tại chỗ ngày 1 9/9/2018 thể hiện: Từ tim đường 394 đến mép đường 394 là 3, 69m; từ tim đường 394 đến diện tích đất bà T đang sử dụng là 5,07m; tổng diện tích gia đình bàT hiện đang sử dụng là 191m2; diện tích đo đạc năm 2001 là 93m 2; diện tích đất tăng phía trước giáp đường 394 theo bản đồ năm 2001 là 45m2; diện tích đất tăng phía sau theo bản đồ năm 2001 là 53m 2. Từ đó, có đủ căn cứ xác định diện tích 25,5m2 đất bị thu hồi không thuộc diện tích đất của gia đình bà T, mà thuộc đất hành lang giao thông.
Phía người bị kiện cho rằng diện tích thu hồi của hộ bàT 25,5m2 thuộc công trình giao thông, không thu hồi vào đất của hộ bàT nên UBND huyện đã không ban hành quyết định thu hồi đất và bồi thường về đất cho hộ bàT mà chỉ hỗ trợ công bồi đắp là có cơ sở.
Như vậy, không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bàT cho rằng phải ban hành quyết định thu hồi đối với diện tích 25,5m2 đất và phải bồi thường theo giá đất ở tại thời điểm ban hành quyết định thu hồi đất. Vì vậy, không có căn cứ chấp nhận yêu cầu hủy một phần Quyết định số 901/QĐ -UBND của Chủ tịch UBND huyệnG và Quyết định số 2687/QĐ -UBND của Chủ tịch UBND tỉnh Hải Dương. Tòa án cấp sơ thẩm đã chưa đánh giá đúng các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ; không thẩm định hiện trạng hộ gia đình bàT đang sử dụng diện tích đất để xem xét diện tích đất gia đình bàT bị thu hồi 25,5m2 là đất ở hay đất vượt lập, mà đã chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bàT là không chính xác. Do đó, Hội đồng xét xử phúc thẩm cần chấp nhận kháng cáo của UBND huyệnG và ý kiến của đại diện Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Hà Nội sửa bản án sơ thẩm.
[3]. Về án phí: Do yêu cầu kháng cáo của UBND huyệnG được chấp nhận nên không phải chịu án phí hành chính sơ thẩm và phúc thẩm. Bà Trần Thị T phải chịu án phí hành chính sơ thẩm theo quy định tại khoản 2 Điều 34 Nghị quyết số 326/2016/UBNTVQH ngày 30/12/2016 của Ủy ban thường vụ Quốc hội. Chủ tịch UBND tỉnh Hải Dương và Chủ tịch UBND huyệnG không phải

## Page 7

chịu án phí hành chính sơ thẩm. Về chi phí thẩm định phía UBND huyệnG tự nguyện chịu mọi chi phí, nên không yêu cầu người khởi kiện phải chịu chi phí thẩm định.
Bởi các lẽ trên:
QUYẾT ĐỊNH:
Căn cứ khoản 2 Điều 241 Luật tố tụng hành chính.
 Chấp nhận kháng cáo của UBND huyện G, sửa Bản án hành chính sơ thẩm số 21/2017/HCST ngày 2 4 tháng 8 năm 2017 của Tòa án nhân dân tỉnh Hải Dương, đã quyết định:
Bác yêu cầu buộc UBND huyệnG ban hành quyết định thu hồi đất cá biệt diện tích 25,5m2 của hộ bà Trần Thị T.
Bác yêu cầu hủy một phần Quyết định số 901/QĐ-UBND ngày 26/3/2013 giải quyết khiếu nại của Chủ tịch UBND huyệnG liên quan đến quyền và lợi ích của hộ bà Trần Thị T.
Bác yêuc ầu huỷm ột phần Quy ết định s ố 2687/QĐ-UBND ngày 30/10/2014 giải quyết khiếu nại của Chủ tịch UBND tỉnh Hải Dương liên quan đến quyền và lợi ích của hộ bà Trần Thị T.
Bác yêu cầu buộc UBND huyệnG phải bồi thường cho hộ bàT diện tích 25,5m2 đất với giá theo quy định của pháp luật tại thời điểm bồi thường đối với loại đất ở.
Về án phí: UBND huyệnG không phải chịu án phí hành chính sơ thẩm và phúc thẩm; hoàn trả cho UBND huyệnG 300.000 đồng tiền tạm ứng án phí hành chính phúc thẩm đãn ộp theo Biên lai thut ạm ứng án phí, l ệ phí Tòa án s ố AA/2016/0002315 ngày 09/10/2017 của Cục thi hành án dân sự tỉnh Hải Dương.
Chủ tịch UBND tỉnh Hải Dương vàCh ủ tịch UBND huy ệnG không phải chịu án phí hành chính sơ th ẩm. Bà Trần ThịT phải chịu 300.000đồng án phí hành chính sơ thẩm được đối trừ 300.000 đồng theo Biên lai thut ạm ứng án phí, l ệ phí Tòa án (do bà Lê Thị Lý nộp thay) số AB/2014/0003347 ngày 16/3/2017 của Cục thi hành án dân sự tỉnh Hải Dương Bản án phúc thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ ngày tuyên án phúc thẩm.

THÀNH VIÊN HỘI ĐỒNG XÉT XỬ THẨM PHÁN – CHỦ TỌA PHIÊN TÒA





Lương Đức Chính Nguyễn Văn Cường Lê Thị Thúy Bình

## Page 8

Nơi nhận:
- VKSND cấp cao tại Hà Nội;
- TAND tỉnh Hải Dương ;
- VKSND tỉnh Hải Dương ;
- Cục THA DS tỉnh Hải Dương;
- Các đương sự;
- Lưu hồ sơ vụ án, TANDCC.
 TM. HỘI ĐỒNG XÉT XỬ PHÚC THẨM THẨM PHÁN - CHỦ TỌA PHIÊN TÒA




Lê Thị Thúy Bình