Bản án số: 05/2025/DS-ST
Lê Thị D - Nguyễn Thị P
Số: 05
Ngày: 05/08/2025
Tòa án xét xử: Tòa án nhân dân khu vực 12 - Hải Phòng, TP. Hải Phòng
Cấp xét xử: Sơ thẩm
Loại vụ việc: Dân sự
Quan hệ pháp luật: Tranh chấp về thừa kế tài sản
Thông tin vụ việc: Lê Thị D - Nguyễn Thị P

## Page 1

TÒA ÁN NHÂN DÂN KHU VỰC 12 – HẢI PHÒNG

Bản án số: 05/2025/DS-ST Ngày: 05/8/2025 “V/v Công nhận con nuôi thực tế và chia di sản thừa kế "CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập - Tự do - Hạnh phúc


NHÂN DANH NƯỚC CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM




TÒA ÁN NHÂN DÂN KHU VỰC 12 – HẢI PHÒNG Với thành phần Hội đồng xét xử sơ thẩm gồm:

Thẩm phán - Chủ tọa phiên tòa: Bà Phạm Thị Đào.
Các Hội thẩm nhân dân: Ông Đào Văn Hoàn.
 Bà Khương Thị Lơ.
Thư ký Tòa án ghi biên bản phiên tòa: Bà Phạm Hồng Quỳnh – Thư ký Tòa án nhân dân khu vực 12, thành phố Hải Phòng.
Đại diện Viện Kiểm sát nhân dân khu vực 12, thành phố Hải Phòng tham gia phiên tòa: Bà Đỗ Thị Xoa - Kiểm sát viên.
Ngày 05 tháng 8 năm 2025, tại trụ sở Tòa án nhân dân khu vực 12, thành phố Hải Phòng mở phiên tòa xét xử sơ thẩm công khai vụ án dân sự thụ lý số 67/2024/TLST-DS ngày 31/12/2024 về việc yêu cầu Công nhận con nuôi thực tế và chia di sản thừa kế” theo quyết định đưa vụ án ra xét xử số: 06/2025/QĐST- DS ngày 17/7/2025 giữa:
1. Nguyên đơn: Bà Lê Thị D, sinh năm 1968. Địa chỉ: thôn CM, xã TT, huyện CG, tỉnh HD (nay là thôn CM, xã MĐ, thành phố HP).
2. Bị đơn: Bà Nguyễn Thị P, sinh năm 1945. Địa chỉ: thôn CM, xã TT, huyện CG, tỉnh HD (nay là thôn CM, xã MĐ, thành phố HP).
3. Người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan:
3.1. Chị Hoàng Thị L, sinh năm 1989. Địa chỉ: thôn CM, xã TT, huy ện CG, tỉnh HD. (nay là thôn CM, xã MĐ, thành phố HP).
3.2. Anh Bùi Văn T, sinh năm 1990. Địa chỉ: thôn CM, xã TT, huyện CG, tỉnh HD (nay là thôn CM, xã MĐ, thành phố HP).
3.3. Ông Nguyễn Văn T, sinh năm 1960. Địa chỉ: thôn CM, xã TT, huyện CG, tỉnh HD (nay là thôn CM, xã MĐ, thành phố HP).
3.4. Bà Lê Thị T, sinh năm 1952. Địa chỉ: thôn PL, xã CV, huy ện CG, tỉnh HD (nay là thôn PL, xã TT, thành phố HP).

## Page 2

2 3.5. Bà Nguyễn Thị T, sinh năm 1967. Địa chỉ: NB1- Đường N ội, khu phố Nam Khang, thành phố Hồ Chí Minh.
3.6. Bà Nguyễn Thị D, sinh năm 1970. Địach ỉ: phư ờng Giáo, thị trấn Thứa, huyện Lương Tài, tỉnh Bắc Ninh.
3.7.Chị Nguyễn Thị H, sinh năm 1974. Địa chỉ: thôn Tú La, thị trấn Cẩm Giang, huyện Cẩm Giàng, tỉnh Hải Dương (nay là thôn Tú La, xãC ẩm Giang, thành phố Hải Phòng).
3.8. Chị Nguyễn Thị G, sinh năm 1976. Địach ỉ: thôn Phú Xá, xã Tân Trường, huyện Cẩm Giàng, tỉnh Hải Dương (nay là thôn Phú Xá, xã Mao Đi ền, thành phố Hải Phòng).
3.9. Bà Đoàn Thị H, sinh năm 1965. Địa chỉ: thôn CM, xã TT, huyện CG, tỉnh HD (nay là thôn CM, xã MĐ, thành phố HP).
3.10. Anh Nguyễn Văn L , sinh năm 1992. Địach ỉ: thôn CM, xã TT, huyện CG, tỉnh HD (nay là thôn CM, xã MĐ, thành phố HP).
3.11. Chị Nguyễn Thị T, sinh năm 1989. Địa chỉ: thôn Tràng K ỹ, xã Tân Trường, huy ện Cẩm Giàng, tỉnh Hải Dương (nay là thôn Tràng K ỹ, xã Mao Điền, thành phố Hải Phòng).
3.12. Chị Nguyễn Thị Ph, sinh năm 1986. Địa chỉ: thôn Vũ Xá, xãC ẩm Phúc, huy ện Cẩm Giàng, tỉnh Hải Dương (nay là thôn Vũ Xá, xã Mao Đi ền, thành phố Hải Phòng).
Tại phiên tòa có mặt chị L.
Vắng mặt: Bị đơn vành ững người có quyền lợi nghĩa v ụ liên quan (Đ ều có ý kiến xin vắng mặt).
NỘI DUNG VỤ ÁN Theo đơn khởi kiện, bản tự khai và các tài li ệu có trong h ồ sơ nguyên đơn và người đại diện theo ủy quyền của nguyên đơn thống nhất trình b ầy:
Bà là con nuôic ủa cụ Lê Thị C. Bà Nguyễn ThịP là cháu gọi cụC bằng dì. Bà là con ruột của ông Lê Văn K bà Hoàng ThịT (ông K là cháu trai cụ C). Bố mẹ bà chỉ sinh được một mình bà, b ố bà đi bộ đội và hy sinh năm 1972. Ngay sau khi bố hy sinh thì mẹ bà đi lấy chồng khác, bỏ lại bà ở lại cùng gia đình nhà nội.
Thời kỳ đó cụC (có mối quan hệ bà gọi cụ bằng bà) không lấy chồng và không có con đ ẻ nên đãnh ận nuôi bàt ừ khi bà đư ợc 04 tu ổi. Bà và cụC sinh sống cùng nhau, cụC chăm sóc nuôi dư ỡng bàt ừ khi 04 tu ổi, bà lớn thìc ụ tổ chức xây dựng gia đình cho bà. Do cụC chỉ có bà sinh sống cùng nên cho dù đi lấy chồng, vợ chồng bà vẫn sống cùng cụ. Cụ ốm đau và sau này chết thì bà cũng là người tổ chức mai táng đúng nghĩac ủa người con với cụ. CụC chết năm 1998, không để lại di chúc. Di sản thừa kế của cụ để lại gồm 01 thửa đất số 51 tờ bản

## Page 3

3 đồ 15, diện tích 135m2 đất thổ cư, giấy chứng nhận quyền sử dụng đất mang tên cụ Lê Thị C. Về nguồn gốc của thửa đất: Nguyên đơn xác định, thửa đất số 51 là đất ông cha để lại cho cụ C. CụC là người trực tiếp quản lý, sử dụng thửa đất và được Nhà nước cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất vào năm 1991. Toàn bộ tài sản trên đất là do bà cùng v ợ chồng con trai bà là anh Bùi Văn T vàch ị Nguyễn Thị L tạo dựng. Hiện nay bà và các con đang quản lý sử dụng, tuy nhiên khi làm thủ tục xác nhận di sản thừa kế để có cơ sở cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất thì bà Nguyễn ThịP lại không đồng ý nên chính quy ền địa phương không thực hiện được theo yêu cầu của bà. Bà khởi kiện đến Tòa án đề nghị Tòa án giải quyết 02 yêu cầu:
Thứ nhất: Đề nghị Tòa án công nhận bà là con nuôi thực tế của cụ Lê Thị C.
Thứ hai: Đề nghị Tòa án chia di sản thừa kế của cụC theo quy định của pháp luật. Trường hợp không có căn c ứ để Tòa án xác định bà là con nuôi thực tế thì đề nghị Tòa án chia di sản thừa kế theo quy định và hàng thừa kế của cụC được xác định như sau: Cụ Lê Văn B và cụ Nguyễn Thị H là bố mẹ cụC (cụ B chết năm 1948, cụ H chết năm 1950). Haic ụ chết không để lại di chúc. Haic ụ sinh được 03 người con gồm: 1. Cụ Lê ThịC (là người để lại di sản. CụC không cóch ồng, không có con đ ẻ, c ụ chết năm 1998 không đ ể lại di chúc) ; 2. C ụ Nguyễn Văn C (cụ C có vợ là cụ Nguyễn Thị H. CụC chết năm 1975, cụ H chết năm 1995. Haic ụ chết cũng không đ ể lại di chúc. Haic ụ sinh được 02 ngư ời con gồm: Ông Lê Văn K (là bố của nguyên đơn), ông Khy sinh năm 1972 và bà Lê Thị T. Hiện nay bàT còn sống); 3. Cụ Lê Thị N, cụN chết năm 1967 (cụ N có chồng là cụ Nguyễn Văn N, cụN chết năm 1985. CụN và cụN sinh được 02 người cong ồm: Bà Nguyễn ThịP (là bị đơn); ông Nguyễn Văn N , ông N chết năm 2002. Ông N có vợ là bà Phạm Thị K, bà K cũng đã chết năm 2021. Ông N và bà K sinh được 06 người cong ồm: anh Nguyễn Văn T , anh Nguyễn VănH (anh H chết năm 1995); chị Nguyễn Thị T, chị Nguyễn Thị D, chị Nguyễn Thị H, chị Nguyễn Thị G). Trên cơ s ở các đồng thừa kế trên, bà D đề nghị Tòa án chia di sản theo quy định của pháp luật, phần di sản bà được hưởng bao nhiêu và các đồng thừa kế khác cho bà thì bà nhất trí nhận, phần của bàP thì đề nghị Tòa án cho bà đư ợc nhận đất và có trách nhi ệm thanh toán bằng tiền cho các đồng thừa kế khác theo giá mà Hội đồng định giá đã định.
Theo bản tự khai, biên bản lấy lời khai bị đơn bà Nguyễn ThịP trình bầy: Bà và nguyên đơn cóm ối quan hệ ruột thịt, bà D gọi bà là cô ru ột. Về mối quan hệ nhân thân của cụ B và cụ H như nguyên đơn trình bầy là chính xác. Bà thừa nhận nguyên đơn bà Lê Thị D là con đ ẻ của ông Lê Văn K và bà Hoàng Thị T. Ông K đi bộ đội và hy sinh năm 1972, bà Thơ đi lấy chồng. CụC không

## Page 4

4 có chồng, không có con nên đãnh ận nuôi bà D từ khi bà D được 04 tuổi. Bà D và cụC sinh sống với nhau cho đến năm 1998 cụC chết. Di sản thừa kế của cụ C để lại là thửa đất số 51 tờ bản đồ 15 diện tích 135m2 địa chỉ thôn CM, xã MĐ, thành phố HP. Nguồn gốc của thửa đất là do ông cha đ ể lại cho ông bàn ội của bà, sau này ông bà nội của bà cho lại cụ C, bà hoàn toàn nhất trí. Thửa đất được cơ quan nhà nư ớc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho cụC vào năm 1991 bà cũng nhất trí, không có ý kiến gì. Bà xác định thửa đất này thuộc quyền sử dụng hợp pháp của cụ C. CụC chết không để lại di chúc thì các cháuc ủa cụ phải được hưởng quyền lợi trong thửa đất này. Bà thừa nhận bà D là con nuôi của cụC nhưng mối quan hệ ruột thịt vẫn là cháu gọi cụC là bà nên bà và bà D phải được hưởng như nhau đối với thửa đất này. Nay bà D khởi kiện, đề nghị Tòa án công nhận bà D là con nuôi thực tế, bành ất trí không có ý ki ến gì. V ề việc chia di sản thừa kế. Bà đề nghị Tòa án giao cho bà D quản lý sử dụng toàn bộ thửa đất và có trách nhi ệm thanh toán cho bà ½ giá trị thửa đất theo giá mà Hội đồng định giá đã định giá. Toàn bộ tài sản trên đất thuộc quyền sử dụng của bà D và các con bà D, bà không có đóng góp gì vào khối tài sản này. Đó là quan điểm giải quyết vụ án của bà, bà tuổi đã cao nên đ ề nghị Tòa án cho phép vắng mặt các buổi làm việc do Tòa án tổ chức, kể cả phiên họp, phiên hòa giải, phiên tòa xét xử.
Quan điểm của người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan.
+. Bà Lê ThịT trình bày: Bà là con của cụC và cụ H. Bà là côc ủa nguyên đơn và là chị của bị đơn. Theo quy định của pháp luật thì bà và bị đơn hiện nay là hai ngư ời duy nhất thuộc hàng thừa kế thứ hai của cụ C. Tuy nhiên, bà xác định cụC đã nhận nuôi bà D từ khi bà D được 04 tuổi. Quá trình chung sống chỉ có bà D và cụC đùm bọc, gắn bó, chăm sóc, nuôi dư ỡng nhau vì các anh em của cụC ai cũng có gia đình riêng nên không có thể chăm sóc cụC thường xuyên được. Bà thừa nhận bà D là con nuôi thực tế của cụ C. CụC sống với bà D cho đến khi cụ chết, cụ chết không để lại di chúc nên thửa đất số 51 tờ bản đồ 15 diện tích 135m 2 thuộc quyền sử dụng của bà D. Trường hợp Tòa án chia di sản thừa kế của cụC thì phần bà đư ợc hưởng bao nhiêu, bàt ự nguyện cho lại bà D. Bà không có công sức gì đối với thửa đất nên không có yêu cầu gì.
Bà đề nghị Tòa án cho phép bà vắng mặt tại phiên họp và phiên tòa xét xử.
+ Các con, cháuc ủa cụ Nguyễn Văn N , Phạm Thị K gồm các anh ch ị:
Nguyễn Văn T, Nguyễn Thị T, Nguyễn Thị D, Nguyễn Thị H, Nguyễn Thị G và vợ con anh Nguyễn VănH (chị Đoàn Thị H – là vợ anh H và các con làch ị Nguyễn Thị Ph, Nguyễn ThịT và anh Nguyễn Văn L) thống nhất trình bầy: Anh chị gọi nguyên đơn là chị, còn bị đơn là bác ruột. Anh chị nhất trí với phần trình bầy của nguyên đơn, b ị đơn về quan hệ nhân thân. Về mối quan hệ nuôi dưỡng

## Page 5

5 giữa cụC và nguyên đơn. Anh chị xác định. CụC và bà D có mối hệ mẹ con vì từ bé đến lớn anh chị chỉ thấy haim ẹ con cụC và bà D sinh sống cùng nhau, chăm sóc nhau, khi cụC chết bà D là người đứng ra tổ chức và đến nay những ngày giỗ tết bà D cũng là ngư ời tổ chức. Về di sản thừa kế của cụ C. Anh chị không nắm được rõ ngu ồn gốc nhưng chỉ thấy rằng haim ẹ con cụC sống tại thửa đất này cho đến khi cụC chết và nay bà D cùng các con vẫn quản lý s ử dụng. Các anh chị không có công sức đóng góp gì với thửa đất. Trường hợp phải chia di sản thừa kế của cụ C, anh chị được hưởng đến đâu thì anh chị tự nguyện cho lại bà D, bà D được hưởng quyền thì cũng phải thực hiện nghĩa vụ nếu có.
Anh chị xin vắng mặt tại phiên họp và phiên tòa xét xử.
+ Chị Hoàng Thị L và anh Bùi Văn T thống nhất trình b ầy: Anh chị có mối quanh ệ vợ chồng. Anh T là con đ ẻ của bà D, chị L là con dâu. Hi ện nay anh chị đang sinh sống trên thửa đất số 51 tờ bản đồ số 15 tại thôn CM, xã MĐ, thành phố HP. Thửa đất có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất mang tên cụ Lê Thị C. Anh chị xác định: Bà D là con nuôi thực tế của cụC vì từ khi còn nhỏ cụ C đã nuôi dưỡng bà D như con đẻ, khi cụC ốm và chết vào năm 1998 thì bà D là người đứng ra lo li ệu, tổ chức như con đ ẻ nên anh chị đề nghị Tòa án chấp nhận yêu cầu trên của bà D. Đối với tài sản nằm trên đất. Tại thời điểm này có 02 ngôi nhà. 01 ngôi nhà do bà D tạo dựng, 01 ngôi nhà nối vào do anh chị tạo dựng. Trường hợp có căn c ứ xác định bà D là con nuôic ủa cụC và chia di sản cho bà D sử dụng thì phần tài sản trên đất do anh chị tạo dựng, anh chị cũng tự nguyện cho lại bà D mà không yêu cầu bà D thanh toán bất kỳ khoản tiền chênh lệch nào. Anh Tủy quyền cho chị L tham gia tố tụng, anh xin phép vắng mặt các buổi làm việc do Tòa án tổ chức bao gồm phiên họp, phiên tòa xét xử.
Người làm chứng bà Hoàng ThịT trình bầy: Bà là mẹ đẻ của nguyên đơn.
Bà kết hôn với ông K chỉ sinh được một mình bà D. Năm 1972 ông Khy sinh, bà cũng đi kết hôn với người khác. Khi đi bà không mang theo bà D mà bà D được cụC nhận nuôi dưỡng từ năm 1972 cho đến khi trưởng thành. Bà kết hôn nhưng vẫn sống cùng xã với cụC nên cuộc sống của cụC và bà D bà đều nắm rõ. Khi cụC còn sống, bà D và cụC luôn luôn tồn tại mối quanh ệ chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục, thậm chí khi bà D kết hôn cụC cũng là người đứng ra tổ chức, bà là mẹ nhưng không làm được việc đó. Bà được biết bà D khởi kiện đến Tòa án với các yêu cầu trên, bà đề nghị Tòa án công nhận mối quan hệ giữa cụC và bà D là mối quan hệ mẹ nuôi con nuôi bởi thực tế hai mẹ con tồn tại quan hệ như vậy và đến nay những ngày giỗ trong gia đình liên quan đến cụC thì bà D vẫn là người đứng rat ổ chức, lo li ệu. Không có cơ s ở nào để phủ nhận sự thật trên nên đề nghị Tòa án xem xét nhằm đảm bảo quyền lợi cho các bên.

## Page 6

6 Tòa án ti ến hành xác minh tại UBND Tân Trư ờng (nay xã Tu ệ Tĩnh, thành phố Hải Phòng). Nội dung thể hiện: Về nguồn gốc thửa đất số 51 tờ bản đồ 15. Theo hồ sơ 299 (bao gồm bản đồ 299 và sổ mục kê 299) thì thửa đất tranh chấp được thể hiện tại thửa đất số 63 tờ bản đồ 14 diện tích 101m2, đăng ký tên cụ Nguyễn ThịC (cụ Nguyễn ThịC và Lê ThịC là một). Theo hồ sơ 1991 (bao gồm tờ bản đồ và sổ mục kê) thì thửa đất tranh chấp được thể hiện tại thửa đất số 51 tờ bản đồ 15, diện tích 135m 2 đăng kých ủ sử dụng đất làc ụ Lê Thị C.
Theo hồ sơ đo đạc hiện trạng năm 2015 thì thửa đất tranh chấp được thể hiện tại thửa 97, tờ bản đồ 19 diện tích 122,5m 2 đăng ký tên anh Bùi Văn Phúc (là con trai bà D). Về hồ sơ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất năm 1991: Qua rà soát hiện nay UBND xã còn lưu trữ được đơn xin cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của cụC và danh sách cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Theo giấy chứng nhận quyền sử dụng đất mà UBND tỉnh Hải Hưng cấp cho cụC vào năm 1991 thì thửa đất tranh chấp được thể hiện tại thửa 51 tờ bản đồ 15 diện tích 135m2 địach ỉ thôn CM, xã TT, huy ện CG, tỉnh HD . Khi chính quy ền địa phương làm thủ tục cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho cụC vào năm 1991 thì gia đình cụC không ai b ị trừ đất 03 bởi hạn mức cấp nằm trong hạn mức cho phép của cấp có thẩm quyền quy định.
Về thủ tục nhận nuôi con nuôic ủa cụ Lê ThịC và bà Lê Thị D: Qua rà soát sổ sách và cán bộ địa phương báo cáo. Kết quả thể hiện: CụC và bà D tồn tại mối quan hệ mẹ nuôi con nuôi bởi bà D sinh sống cùng cụC khi bà được 04 tuổi. Haim ẹ con sống với nhau trên thửa đất số 51 đang tranh chấp hiện nay.
Khi bà D còn nhỏ thì cụC là người chăm sóc, nuôi dư ỡng, giáo dục đến khi trưởng thành. Khi cụC chết thì bà D là người đứng rat ổ chức mai táng và có trách nhiệm thờ cùng. Về thủ tục đăng ký nhận nuôi con nuôi theo quy định của pháp luật thì cụC và bà D không thể hiện việc đăng ký trên s ổ sách còn lưu trữ tại UBND xã hiện nay.
Quá trình gi ải quyết vụ án: Tòa án ti ến hành xem xét thẩm định tại chỗ đối với thửa đất số 51 tờ bản đồ số 15 địa chỉ thôn CM, xã MĐ, thành phố HP.
Kết quả thể hiện: Tổng diện tích đất theo hi ện trạng là 118,3m 2. Diện tích thửa đất theo gi ấy chứng nhận quyền sử dụng đất là 135m 2. Như v ậy, hiện trạng sử dụng đất thấp hơn so với gi ấych ứng nhận quy ền s ử dụng đất là 16,7m2. Các đương sự cũng như cách ộ giáp ranh xác đ ịnh: Về mốc giới thửa đất 51 không có tranh chấp với ai. Cách ộ gia đình s ử dụng đúng mốc giới. Nguyên đơn, b ị đơn đề nghị Tòa án giải quyết theo hiện trạng sử dụng đất mà Tòa án ti ến hành xem xét thẩm định tại chỗ.

## Page 7

7 Về kết quả định giá tài sản tranh chấp: Các đương s ự không có ý ki ến gì về giá mà Hội đồng định giá đã định. Cụ thể giá đất ở là 8.000.000đ/m2, ngoài ra Hội đồng định giá còn định giá các tài sản trên đất.
Tại phiên tòa:
 Quan điểm của nguyên đơn: Nguyên đơn vẫn giữ nguyên yêuc ầu khởi kiện. Đề nghị Tòa án công nhận bà D là con nuôi thực tế của cụC và chia di sản thừa kế theo quy định của pháp luật. Trường hợp bà D không được công nhận là con nuôi thực tế thì đề nghị Tòa án chia di sản thừa kế của cụC theo quy định và bà D có nguyện vọng được hưởng di sản bằng hiện vật, đồng thời có trách nhiệm thanh toán kỷ phần thừa kế cho các đồng thừa kế khác bằng tiền. Về diện tích thửa đất: Đề nghị Tòa án công nhận diện tích theo hi ện trạng sử dụng đất, nguyên đơn nhất trí với diện tích đo đạc hiện trạng là 118,3m2.
Đại diện Viện kiểm sát nhân dân khu vực 12, thành phố Hải Phòng tham gia phiên tòa phát biểu ý kiến:
Về việc chấp hành pháp luật của những người tiến hành tố tụng và những người tham giat ố tụng: Chấp hành theo đúng quy định của Bộ luật tố tụng dân sự.
Về đường lối giải quyết vụ án: Sau khi Đại diện Viện kiểm sát nhân dân khu vực 12, thành phố Hải Phòng phân tích, đánh giá các tình ti ết trong vụ án.
Đề nghị Hội đồng xét x ử: Căn cứ khoản 5 Đi ều 26; đi ểm a kho ản 1 Đi ều 35;
điểm a khoản 1 Điều 39; Điều 147 Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015; Điều 609;
Điều 610; Điều 611; Điều 612; Điều 613; Điều 623; Điều 649; Điều 650; Điều 651; Điều 653 Bộ luật dân s ự năm 2015; kho ản 6 Đi ều 135 Lu ật đất đai năm 2024; Thông tư s ố 81/TANDTC ngày 24/7/1981 của Tòa án nhân dân tối cao;
điểm a Điều 6 Nghị quyết số 01/NQ-HĐTP ngày 20/01/1988 của Hội đồng thẩn phán Tòa án nhân dân tối cao; Luật phí và l ệ phí số 97 ngày 25/11/2015; Nghị quyết s ố 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016, đề nghị xử: Chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà Lê Thị D. Công nhận bà D là con nuôi của cụC và là người thừa kế theo pháp luật duy nhất ở hàng thừa kế thứ nhất của cụ C. Xác định di sản thừa kế của cụ Lê ThịC là 118,3m2 đất, trị giá 946.400.000đ tại thửa 51, tờ bản đồ số 15 thuộc thôn CM, xã TT, huy ện CG, tỉnh HD (nay là thôn Chi Mai, xã Mao Đi ền, TP Hải Phòng). Giao cho bà D quản lý và s ử dụng toàn b ộ diện tích đất này gắn liền với các tài sản trên đất. Về án phí: Bà D được miễn án phí theo quy định của pháp luật.
NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

## Page 8

8 Sau khi nghiên cứu các tài li ệu có trong h ồ sơ vụ án được thẩm trat ại phiên tòa và căn c ứ vào kết qu ả tranh lu ận tại phiên tòa. Hội đồng xét x ử (HĐXX) nhận định:
[1].Về tố tụng:
+. Bà Lê Thị D đề nghị chia di sản thừa kế của cụ C. Bị đơn bà Nguyễn ThịP có địa chỉ tại xã Mao Điền, thành phố Hải Phòng. Thửa đất có địa chỉ cũng tại xã Mao Điền, thành phố Hải Phòng. Căn cứ Điều 35, Điều 36 Bộ luật tố tụng dân sự. Tòa án nhân dân khu vực 12, thành phố Hải Phòng thụ lý giải quyết vụ án là đúng thẩm quyền.
+. Tại phiên tòa, bị đơn và những người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan vắng mặt người vắng mặt đã có ủy quyền và đơn xin xét xử vắng mặt . Căn cứ khoản 1 Điều 227 BLTTDS, HĐXX xét xử theo thủ tục chung.
+. Về thời hiệu khởi kiện chia di sản thừa kế: Cụ Lê ThịC chết năm 1998.
Cụ chết không để lại di chúc. Năm 2024 bà D có đơn khởi kiện đề nghị Tòa án chia di sản thừa kế nên thời hiệu yêu cầu chia di sản thừa kế của cụ vẫn trong thời hạn 30 năm theo quy định của BLTTDS. Do vậy, HĐXX xem xét giải quyết theo quy định của pháp luật.
+. Về hàng thừa kế: Trong quá trình giải quyết vụ án, nguyên đơn, bị đơn, người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan trình bầy thống nhất với nhau và phù hợp với xác nhận của chính quyền địa phương nên HĐXX có căn cứ xác định các hàng thừa kế thứ tự như sau: Cụ Lê Văn B và cụ Nguyễn Thị H có 03 người con chung gồm: Cụ Lê Văn Căn, cụ Lê ThịN và cụ Lê Thị C. Cụ B chết năm 1948;
cụ H chết năm 1950. CụC chết năm 1967, cụN chết năm 1975; cụC chết năm 1998 (cụ C không có chồng, không có con đẻ). CụC có vợ là cụ Nguyễn Thị H (cụ H chết năm 1995. CụC và cụ H sinh được 02 người con gồm: Ông Lê Văn K, ông K chết năm 1972 (vợ là bà Hoàng ThịT và con là Lê Thị D – nguyên đơn); bà Lê Thị T). CụN có chồng là cụ Nguyễn Văn N. CụN chết năm 1985.
CụN và cụN sinh được 02 người con gồm: Bà Nguyễn ThịP (bị đơn), ông Nguyễn Văn N (ông N chết năm 2002 và vợ là Phạm Thị K , bà K chết năm 2021. Ông N và bà K sinh được 06 người con). Tất cả các hàng thừa kế trên đã được HĐXX đưa và tham gia tố tụng với tư cách là người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan, theo quy định tại Điều 651 Bộ luật dân sự.
[2]. Về nội dung:
[2.1]. Đối với yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn. HĐXX nhận thấy.
2.1.1. Xét yêu cầu công nhận quan hệ con nuôi thực tế giữa cụ Lê ThịC và bà Lê Thị D. Căn cứ vào lời khai của các đương sự và nội dung xác minh tại UBND xã Mao Điền, thành phố Hải Phòng thì các đương sự trình bầy thống

## Page 9

9 nhất với nhau, thống nhất với xác minh của chính quyền địa phương về quá trình chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục của cụC với bà D cụ thể như sau: Bà D được cụ C nuôi dưỡng từ năm 04 tuổi. Bà trực tiếp chung sống với cụ C, cụ là người không có chồng, không có con đẻ nên mọi sinh hoạt của hai mẹ con phụ thuộc vào nhau. Khi bà D còn nhỏ thì cụC là người trực tiếp chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục. Bà D lớn lên, đến tuổi kết hôn thì cụC là người đứng ra tổ chức hôn lễ như mẹ đẻ của bà D. Sau này cụC già yếu đều do bà D chăm sóc, phụng dưỡng, cụ chết bà D lo tang như con đẻ. Sự kiện pháp lý trên được tất cả các đồng thừa kế thừa nhận, bản thân bàP cũng thừa nhận nên được xác định cụC và bà D tồn tại quan hệ chăm sóc, nuôi dưỡng từ năm 1972 là sự thật . Bà D cụC nhận nuôi nhưng không làm thủ tục giấy tờ theo quy định của pháp luật. CụC nuôi bà D từ năm 1972, thời điểm này Luật Hôn nhân gia đình năm 1959 có hiệu lực pháp luật và quy định rất cụ thể về việc nhận nuôi con nuôi phải được Ủy ban hành chính công nhận và ghi vào sổ hộ tịch. Đối với quy định này thì cụC chưa tuân thủ đúng quy định về việc nhận nuôi con nuôi. Tuy nhiên, tại khoản 1 Mục A Chương III Thông tư số 81/TANDTC ngày 24/7/1981 quy định về việc giải quyết thừa kế và điểm a mục 6 Nghị quyết số 01/NQ -HĐTP ngày 20/01/1988 của Hội đồng thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao đã có quy định mở rộng hướng đối với trường hợp nuôi con nuôi nhưng chưa đảm bảo về mặt thủ tục thì những trường hợp như của cụC và bà D vẫn có giá trị pháp lý. Trên cơ sở quy định của pháp luật và cuộc sống thực tế tồn tại giữa cụC và bà D từ năm 1972 đến nay, HĐXX có cơ sở xác định, mối quan hệ giữa cụC và bà D thuộc trường hợp nuôi con nuôi thực tế. Bởi lẽ, cụC là người nhận nuôi con nuôi và bà D là người được nhận làm con nuôi đã có đủ điều kiện về nuôi con nuôi theo quy định của pháp luật, đều là người có đủ năng lực trách nhiệm dân sự , tồn tại quan hệ chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục như mẹ và con. Thủ tục đăng ký việc nuôi con nuôi tại Cơ quan nhà nước có thẩm quyền chưa thực hiện được là do pháp luật cũng chưa quy định chặt chẽ . Đến năm 2010 Luật nuôi con nuôi có hiệu lực và có điều khoản chuyển tiếp thì cụC đã chết nên không thực hiện được. Mặt khác, việc nuôi con nuôi thực tế như trường hợp của cụC và bà D là một hiện tượng xã hội tồn tại nhiều năm trên mọi miền đất nước với lý do: Do trình độ am hiểu pháp luật cũng như điều kiện kinh tế của gia đình còn khó khăn nên họ không biết hoặc không thể thực hiện được thủ tục nhận nuôi con nuôi theo đúng quy định của pháp luật. Do vậy, mối quan hệ mẹ nuôi con nuôi của cụC và bà D trong vụ án này cần được pháp luật công nhận . Từ những căn cứ, đánh giá nhận định nêu trên, HĐXX có đủ cơ sở để xác định bà Lê Thị D là con nuôi hợp pháp

## Page 10

10 của cụ Lê ThịC . Yêu cầu khởi kiện này của nguyên đơn được HĐXX chấp nhận.
[2.1.2]. Xét yêu cầu chia di sản thừa kế theo pháp luật của nguyên đơn.
HĐXX đánh giá từng nội dung liên quan đến di sản thừa kế như sau:
Về nguồn gốc thửa đất. Các đương sự trong vụ án trình bầy thống nhất với nhau về nguồn gốc của thửa đất số 51 tờ bản đồ số 15 diện tích 135m 2 địa chỉ tại thôn CM, xã MĐ, thành phố HP . Lời trình bầy của các đương sự cũng phù hợp với xác nhận của chính quyền địa phương. Thửa đất trên có nguồn gốc từ đất ông cha để lại , không phải đất do UBND xã giao cho cụC hay cụC nhận chuyển nhượng từ ai. Để đánh giá sự chuyển giao quyền sử dụng từ bố mẹ của cụC là cụ B và cụ H sang cho cụ C. Mặc dù, tại thời điểm này chính quyền địa phương không còn lưu trữ được tài liệu chứng cứ chứng minh cho việc chuyển giao quyền bằng văn bản từ bố mẹ cụC sang cho cụC nhưng trên cơ sở lời khai của các đương sự, kể cả bị đơn bà Nguyễn ThịP đều thừa nhận: Khi cụ B và cụ H chưa chết, cụC sống cùng hai cụ, sau này hai cụ chết thì cụC tiếp quản, sử dụng thửa đất và đến năm 1980 kê khai tên cụC trong sổ mục kê của xã là đúng ý chí nguyện vọng của bố mẹ cũng như anh, chị em ruột của cụ C. Đến nay, các đồng thừa kế, trong đó có bàP đều thừa nhận thửa đất số 51 là tài sản hợp pháp của cụ C. Do vậy, HĐXX có cơ sở kết luận: Thửa đất số 51 đang tranh chấp thuộc quyền sử dụng hợp pháp của cụ Lê Thị C.
 [2.1.3]. Về yêu cầu chia di sản thừa kế của bà D: HĐXX nhận thấy. Thửa đất số 51 tờ bản đồ số 15 diện tích theo giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là 135m2 được HĐXX xác định là tài sản thuộc quyền sử dụng hợp pháp của cụ Lê Thị C. CụC chết năm 1998 không để lại di chúc nên di sản của cụ sẽ được chia theo quy định của pháp luật. Bà D được HĐXX xác định là con nuôi thực tế nên bà có quyền khởi kiện phân chia di sản thừa kế của cụC để lại.
 Xét về hàng thừa kế được hưởng di sản thừa kế của cụ C. Theo lời khai của các đương sự và xác nhận của chính quyền địa phương thì cụC không kết hôn với ai và không có người còn đẻ nào. Bà D là con nuôi duy nhất của cụ C.
Tại Điều 651 Bộ luật dân sự quy định: “Những người thừa kế theo pháp luật được quy định theo thứ tự: a. Hàng thừa kế thứ nhất gồm: Vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết…..3. Những người ở hàng thừa kế sau chỉ được hưởng thừa kế, nếu không còn ai ở hàng thừa kế trước do đã chết, không có quyền hưởng di sản… .”. Căn cứ vào giấy chứng tử do UBND xã Tân Trường (nay là xã Mao Điền) cung cấp thì bố của cụC là cụ Lê Văn B chết năm 1948; mẹ là cụ Nguyễn Thị H , chết năm 1950. Bà D là người thuộc hàng thừa kế thứ nhất và là người thừa kế duy nhất tại hàng thừa kế

## Page 11

11 thứ nhất còn sống tại thời điểm mở thừa kế nên di sản thừa kế của cụC được chia toàn bộ cho bà Lê Thị D là phù hợp với quy định của pháp luật.
 Bà Nguyễn ThịP là bị đơn yêu cầu Tòa án chia cho bà được hưởng ½ giá trị của thửa đất số 51 tờ bản đồ số 15. BàP gọi cụC là dì ruột nên bà là người thuộc hàng thừa kế thứ ba của cụ C. Pháp luật quy định hàng thừa kế thứ ba chỉ được hưởng thừa kế khi hàng thừa kế thứ nhất và thứ hai không còn ai. Tuy nhiên, trong vụ án này, bà D là người thừa kế thuộc hàng thừa kế thứ nhất còn sống nên yêu cầu được hưởng ½ giá trị di sản thừa kế của bị đơn, không có căn cứ để HĐXX chấp nhận.
 [2.2]. Về hiện trạng thửa đất số 51 tờ bản đồ 15. Diện tích theo hiện trạng do Tòa án xem xét thẩm định thì thửa đất số 51 có diện tích 118,3m 2 đất ở. Diện tích hiện trạng thấp hơn diện tích trong giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là 16,7m2. Nguyên đơn xác định: Từ bé đến lớn sống trên thửa đất thì hiện trạng vẫn giữ nguyên, không có sự thay đổi. Mốc giới với thửa giáp ranh phía nhà bà Đồi ông Chính được xây dựng tường bao quanh cố định nên đề nghị Tòa án công nhận quyền sử dụng đất theo hiện trạng. Bà Đồi xác định: Hiện trạng thửa đất số 50, 52 tờ bản đồ 15 giáp ranh với nhà cụC được sử dụng ổn định, không thay đổi mốc giới, không tranh chấp quyền sử dụng đất. Mốc giới giữa hai thửa được xây dựng bằng bức tường kiên cố hơn 40 năm nên đề nghị căn cứ hiện trạng sử dụng đất của hai hộ gia đình. Chính quyền địa phương xác định: Hiện trạng 03 thửa đất giáp ranh không tranh chấp về mốc giới. Thửa đất của cụC có 02 mặt giáp đường cũng không lấn ra đường đi. Căn cứ vào bản đồ đo đạc năm 1991 có căn cứ xác định giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cấp không đúng về hiện trạng sử dụng tại thời điểm cấp giấy nên đề nghị Tòa án căn cứ hiện trạng sử dụng đất để giải quyết tranh chấp. Căn cứ vào quan điểm của nguyên đơn, hộ giáp ranh và chính quyền địa phương, HĐXX có cơ sở xác định diện tích thửa đất số 51 tờ bản đồ số 15 là 118,3m2 (đất ở) là đúng quy định của pháp luật.
Về việc xác nhận nội dung vào trang 03 của giấy chứng nhận quyền sử dụng đất: Nội dung xác nhận : “UBND xã Tân Trường xác nhận: quyền thừa kế hợp pháp đất ở mang tên cụ Lê ThịC (đã chết) cho cháu ruột là bà: Lê Thị D, diện tích thừa kế là 135m 2 giấy chứng nhận số 954 cấp 05/1 2/91”. Trên cơ sở xác nhận trên, HĐXX đánh giá: UBND xã không có quyền ghi xác nhận vào nội dung của giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Nội dung xác nhận thể hiện việc chuyển tên chủ sử dụng đất nhưng không có hồ sơ di chúc của chủ sử dụng đất cho bà D. Do đó không đảm bảo về trình tự thủ tục và thẩm quyền nên nội dung xác nhận không có giá trị pháp lý. Quá trình giải quyết vụ án, không có đương sự nào đề nghị Tòa án hủy nội dung xác nhận này nhưng trên cơ sở chia di sản

## Page 12

12 thừa kế, HĐXX vẫn đánh giá xác định nội dung không hợp pháp nhằm đảm bảo quy định của pháp luật đối với việc xác nhận quyền sử dụng đất.
 Từ những nhận định trên, HĐXX giao cho bà Lê Thị D được quyền sở hữu diện tích 118,3m 2 đất tại thửa 51 tờ bản đồ 15, địa chỉ: thôn CM, xã MĐ, thành phố HP.
 [2.3]. Về tài sản trên đất: Tại thời điểm Tòa án thẩm định thì thửa đất số 51 tờ bản đồ 15 có các tài sản gồm: 01 ngôi nhà cấp 04 của bà D, 01 ngôi nhà 02 tầng của chị L, Anh T và phần tường bao xung quanh thửa đất. Anh T chị L xác định: Khi Tòa án chia di sản thừa kế thì phần tài sản trên đất anh chị tự nguyện cho lại bà Lê Thị D được quyền sử dụng mà không phải trả giá trị tài sản trên đất. Bà D nhất trí nhận. HĐXX nhận thấy, việc tặng cho trên là tự nguyện, phù hợp với quy định của pháp luật nên được HĐXX ghi nhận.
[2.5]. Về chi phí thẩm định và định giá tài sản: Trong quá trình giải quyết vụ án, nguyên đơn đã nộp chi phí thẩm định và định giá tài sản là 10.000.000đ.
Nguyên đơn tự nguyện chịu cả số tiền này, không yêu cầu giải quyết theo quy định của pháp luật nên HĐXX không phải xem xét giải quyết.
[2.4]. Về án phí: Nguyên đơn được miễn án phí dân sự sơ thẩm vì là con liệt sĩ theo quy định tại điểm đ khoản 1 Điều 12 Nghị quyết 3262016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban thường vụ Quốc Hội.
 Vì các lẽ trên.

QUYẾT ĐỊNH:
Căn cứ: Điều 609; 610; 611; 612; 613; 649; 650; 651; 653 Bộ luật dân sự;
khoản 1 Điều 227; Điều 266, Điều 147 của Bộ luật tố tụng dân sự; Luật đất đai năm 1993 ; Luật Hôn nhân và gia đình năm 1959 và năm 1986; Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban thường vụ Quốc Hội; Nghị quyết số 01/NQ-HĐTP ngày 20/01/1988 của Hội đồng thẩn phán Tòa án nhân dân tối cao: Xử. Chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn.
[1]. Công nhận bà Lê Thị D là con nuôi thực tế của cụ Lê Thị C.
[2]. Chia di sản thừa kế của cụ Lê ThịC theo pháp luật: Giao cho bà Lê Thị D được quyền sở hữu, sử dụng và định đoạt thửa đất số 51 tờ bản số 15 diện tích 118,3m 2 địa chỉ thôn CM, xã MĐ, thành phố HP có giá trị 946.400.000đ.
Trên đất có các tài sảng ồm: Nhà ở, tư ờng bao vàc ổng sắt theo hình v ẽ A1A2A3A4A5A6A7 đến A1. Bà D không phải trả tiền chênh lệch tài sản cho chị L, Anh T. (Có sơ đồ kèm theo bản án).

## Page 13

13 Khi bản án có hiệu lực pháp luật, đương sự có quyền đề nghị Cơ quan Nhà nước có thẩm quyền cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với phần diện tích đất được giao theo hiện trạng sử dụng.
[3]. Về chi phít ố tụng: Bà Lê Thị D tự nguyện chịu cả 10.000.000đ chi phí tố tụng (đã nộp).
[4]. Về án phí dân s ự sơ thẩm: Bà Lê Thị D được miễn án phí dân s ự sơ thẩm. Hoàn trả bà D số tiền tạm ứng án phí đã nộp là 300.000đ theo biên lai thu tạm ứng án phí, lệ phí Tòa án số 0007343 ngày 31/12/2024 của Chi cục thi hành án dân sự huyện Cẩm Giàng, tỉnh Hải Dương (nay là Phòng thi hành án dân s ự khu vực 12, thành phố Hải Phòng).
 [5]. Quyền kháng cáo: Đương s ự có mặt tại phiên tòa có quyền kháng cáo bản án trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày tuyên án sơ thẩm; đương sự vắng mặt tại phiên tòa có quyền kháng cáo bản án trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày được giao bản án hoặc bản án được niêm yết.
Bản án được thi hành theo quy định tại Điều 2 Luật thi hành án dân sự thì người được thi hành án dân sự, người phải thi hành án dân sự có quyền thỏa thuận thi hành án, quyền yêu cầu thi hành án, tự nguyện thi hành án hoặc bị cưỡng chế thi hành án theo qui định tại các điều 6, 7 và 9 Luật thi hành án dân sự; thời hiệu thi hành án được thực hiện theo qui định tại điều 30 Luật thi hành án dân sự.

Nơi nhận:
- VKSND khu vực 12 – Hải Phòng;
- THADS thành phố Hải Phòng;
- Các đương sự;
- Lưu hồ sơ vụ án.
TM. HỘI ĐỒNG XÉT XỬ SƠ THẨM Thẩm phán- Chủ tọa phiên tòa



 Phạm Thị Đào

## Page 14

## Page 15

## Page 16

16 TÒA ÁN NHÂN DÂN HUYỆN THANH MIỆN TỈNH HẢI DƯƠNG

Số: 01/2016/TB-TA

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập - Tự do - Hạnh phúc

Thanh Miện, ngày 28 tháng 9 năm 2016

THÔNG BÁO SỬA CHỮA, BỔ SUNG BẢN ÁN




Căn cứ vào Điều 197 Luật tố tụng hành chính;
Xét thấy bản án sơ thẩm số 01/2016/HC-ST ngày 15 tháng 9 năm 2016 về Khiếu kiện hủy quyết định hành chính trong lĩnh vực quản lý đất đai của Tòa án nhân dân huy ện Thanh Mi ện, tỉnh Hải Dương cónh ững sai sót, nhầm lẫn cần được sửa chữa, bổ sung như sau:
 Về nội dung tại dòng 7, 8 t ừ dưới lên trang 12 của bản án sơ thẩm nêu trên đã ghi: “ Xử bác yêuc ầu: Ông đ ề nghị cấp GCNQSDĐ đối với phần diện tích đất phía sau nhà”.
Nay được sửa chữa, bổ sung như sau: “ Xử bác yêuc ầu: Ông Vũ Khánh Ngoạn đề nghị cấp GCNQSDĐ đối với phần diện tích đất ao phía sau nhà tại thôn La Xá, xã Thanh Tùng, huy ện Thanh Miện, tỉnh Hải Dương (theo sổ đăng ký ruộng đất 299 và bản đồ 299 phần diện tích đất ao thuộc thửa 29, tờ bản đồ 03).

Nơi nhận:
- VKSND huyện Thanh Miện;
- Chi cục THADS huyện Thanh Miện;
- Các đương sự;
- Lưu hồ sơ vụ án.
TM. HỘI ĐỒNG XÉT XỬ SƠ THẨM Thẩm phán- Chủ tọa phiên tòa



 Phạm Thị Đào

## Page 17

17