Bản án số:279/2024/HSST
Vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ - phạm tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ
Số: 279
Ngày: 30/12/2024
Tòa án xét xử: TAND huyện Thanh Trì, TP. Hà Nội
Cấp xét xử: Sơ thẩm

## Page 1

1 TÒA ÁN NHÂN DÂN HUYỆN THANH TRÌ THÀNH PHỐ HÀ NỘI --------------- Bản án số:279/2024/HSST Ngày: 30/12/2024

 CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập – Tự do – Hạnh phúc -------------- NHÂN DANH NƯỚC CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM TÒA ÁN NHÂN DÂN HUYỆN THANH TRÌ- TP HÀ NỘI

Thành phần Hội đồng xét xử sơ thẩm gồm có:
Thẩm phán- Chủ tọa phiên tòa: Ông Trần Tự Hiếu Hội thẩm nhân dân: Ông Hoàng Văn Long và bà Lê Thị Thu Hạnh Thư ký Tòa án ghi biên bản phiên tòa: Bà Nguyễn Thị Thùy Liên - Cán bộ Tòa án nhân dân huyện Thanh Trì Đại diện Viện kiểm sát nhân dân huyện Thanh Trì tham gia phiên tòa: Ông Tô Xuân Tùng- Kiểm sát viên

Ngày 30 tháng 12 năm 2024, tại Trụ sở Tòa án nhân dân huyện Thanh Trì , mở phiên tòa xét xử sơ thẩm vụ án hình sựt hụ lý số 282/2024/HSST ngày 05/12/2024 theo Quyết định đưa vụ án ra xét xử số 282 /2024/QĐXXST- HS ngày 16/12/2024 đối với bị cáo:
Họ và tên: Đỗ Viết T, sinh năm 1979; Nơi thường trú và chỗ ở: Xóm C, thôn H, xã H , huyện Thanh Trì, TP. Hà Nội, Quốc tịch: Việt Nam; Dân tộc: Kinh;
Tôn giáo: Không; Giới tính: Nam; Nghề nghiệp: Lao động tự do; Trình độ văn hóa:
12/12; Họ và tên bố: Đỗ Viết N; Họ và tên mẹ: Nguyễn Thị T1; Vợ: Lưu Thị T2, có 02 con: Lớn sinh năm 2010, nhỏ sinh năm 2013 Theo danh chỉ bản số 632 ngày 25/10/2024 của Công an huyện Thanh Trì lập và lý lịch địa phương cung cấp, bị cáo chưa có tiền án, tiền sự .
Bị cáo tại ngoại. Hiện đang bị áp dụng Lệnh cấm đi khỏi nơi cư trú của Tòa án nhân dân huyện Thanh Trì.
 (Bị cáoT có mặt tại phiên tòa)
Bị hại: Anh Trần Thế D, sinh năm 2005

## Page 2

2 Người đại diện hợp pháp: Ông Trần BáN , sinh năm 1981 và bà Nguyễn Thị H, sinh năm 1984 Trú tại: Xóm X, thôn T, xã Đ, huyện Quốc Oai, TP. Hà Nội (Ông N và bà H có mặt tại phiên tòa)

NHẬN THẤY Theo các tài liệu có trong hồ sơ và diễn biến tại phiên tòa, nội dung vụ án được tóm tắt như sau:
Khoảng 20 giờ 45 phút ngày 23/8/2024, Đỗ Viết T (có giấy phép lái xe hạng A1 hợp lệ) điều khiển xe mô tô nhãn hiệu Honda Airblade , BKS 29H1-163.51 đi từ nhà đến ngõ 49 đường Thanh Liệt thuộc xã Thanh Liệt, huyện Thanh Trì, thành phố Hà Nội để đón con gái đi học về. Đến 20 giờ 55 phút cùng ngày trời mưa, T điều khiển xe mô tô hướng cầu Tó đi cầu Dậu đi đến đoạn ngã tư giao cắt giữa đường Kim Giang vớic ầu Thanh Li ệt và ngõ 908 đư ờng Kim Giang thuộc địa phận xã Thanh Liệt, huyện Thanh Trì, thành phố Hà Nội, T nhìn thấy phía trước T có 02 xe mô tô đã rẽ vào ngõ 908 đư ờng Kim Giang nên T cũng chuy ển hư ớng theo mà không quan sát phía đư ờng ngược chiều. Lúc này, T bật đèn xi nhan chuy ển hướng sang chiều đường ngược lại để đi vào ngõ 980 đường Kim Giang thì xảy ra va chạm với xe mô tô nhãn hiệu Hon da wave BKS: 29V7-142.91 do anh Trần Thế D điều khiển chở anh Lý Đức Bảo ngồi phía sau lưu thông phía trước ngược chiều (phần đường hướng Cầu Dậu đi cầu Tó). Sau khi xảy ra tai nạn, 02 xe mô tô đổ ra đường, anh Dân, anh Bảo, T ngã ra đường. Hậu quả: anh Trần Thế D bị thương tích nặng và bị tử vong trên đường đi cấp cứu.
Biên bản khám nghiệm hiện trường ngày 23/8/2024 xác định:
- Hiện trư ờng đã b ị xáo trộn hoàn toàn do mưa to, nhi ều phương ti ện lưu thông qua hiện trường; phương tiện đã được dựng vào lề đường, nạn nhân đã đư ợc đưa đi cấp cứu không đánh dấu vị trí.
- Hiện trường đoạn đường nơi xảy ra vụ việc: Đường Kim Giang là đường hai chiều có vạch sơn đứt giữa đường chi làm hai chi ều đường bằng nhau rộng 370cm, cầu Thanh Liệt rộng 700cm. Hai bên lề đường có biển cấm dừng xe và đỗ xe.
- Ký hiệu phương tiện, dấu vết, tang vật:
(1) Xe mô tô BKS: 29V7-142.91 (2) Đám nhựa vỡ KT (70*50)cm
- Xác định điểm mốc, mép đường chuẩn: Chọn điểm mốc là mép bên phải cầu Thanh Liệt theo chiều cầu Thanh Liệt – Kim Giang. Chọn mép đường chuẩn là mép bên phải đường Kim Giang theo chiều cầu Quang – Cầu Tó.

## Page 3

- Mô tả vị trí phương tiện, tang vật:
(1) Xe mô tô BKS: 29V7-142.91 dựng trên lề đường theo chiều Cầu Tó – Cầu Quang, tâm trục bánh sau cách mép đư ờng chuẩn 170cm, đo ngang về phía cầu Tó đến đi ểm mốc là 630cm; tâm trục bánh trư ớc cách mép đư ờng chu ẩn 170cm, đo ngang về phía cầu Quang đến tâm đám nhựa vỡ là 50cm.
(2) Đám nhựa vỡ KT (70*50)cm nằm trên l ề đường cách mép đư ờng chuẩn 170cm.
Ngày 24/8/2024, CQĐT ra Quyết định trưng cầu giám định số 3511 yêu cầu giám định cồn, ma túy, chất độc đối với mẫu máu, nước tiểu của Đỗ Viết T. Tại bản Kết luận giám định số 745 ngày 28/8/2024, của Trung tâm Pháp y – Sở Y tế Hà Nội kết luận: Mẫu máu của Đỗ Viết T không tìm thấy Ethanol, không tìm thấy các chất ma túy.
Ngày 04/9/2024, Cơ quan CSĐT – Công an huyện Thanh Trì ra quyết định trưng cầu giám định dấu vết va chạm giữa các phương tiện giao thông nêu trên. Tại bản kết luận giám định số 6766/KL-KTHS ngày 24/9/2024 của Viện khoa học hình sự - Bộ Công an kết luận:
“1. Cơ chế hình thành dấu vết va chạm trên xe mô tô biển số 29H1 -163.51 và xe mô tô biển số 29V7-142.92. Vị trí va chạm đầu tiên trên hai phương tiện.
a. Dấu vết va chạm giữa xe mô tô biển số 29H1 -163.51 và xe mô tô biển số 29V7-142.92: Dấu vết trượt, xước, mất kim loại màu trắng ở mặt ngoài phía trước giảm xóc trước bên phải xe mô tô biển số 29H1 -163.51 có chiều từ trước về sau (ảnh 7 trong bản ảnh giám định), phù hợp với dấu vết trượt, xước, bám dính chất màu trắng (dạng kim loại) ở mặt ngoài phía trước đầu trục bánh trước bên phải xe mô tô biển số 29V7 -142.92. Dấu vết va chạm ở xe mô tô biển số 29V7 -142.92 tại vị trí này có chiêu từ trước về sau (ảnh 8 trong bản ảnh giám định).
b. Các dấu vết khác trên xe mô tô biển số 29H1-163.51 và xe mô tô biển số 29V7-142.92:
- Dấu vết trượt, xước ở mặt ngoài ốp gương chiếu hậu, sàn để chân trước, cần gạt chân chống đứng, bàn để chân sau, tay nâng sau bên trái xe mô tô biển số 29H1-163.51 (ảnh 10, 11, 12, 13, 14 trong bản ảnh giám định) có đặc điểm giống đặc điểm của dấu vết hình thành do va chạm với mặt đường, vỉa hè (khi xe mô tô biển số 29H1-163.51 đổ nằm nghiêng trái).
- Dấu vết trượt, xước ở mặt ngoài bên trái vành bánh trước, đầu tay lái bên trái xe mô tô biển số 29V7 -142.92 (ảnh 16, 17 trong bản ảnh giám định) có đặc điểm giống đặc điểm của dấu vết hình thành do va chạm với mặt đường, vỉa hè (khi xe mô tô biển số 29V7-142.92 đổ nằm nghiêng trái).

## Page 4

- Các dấu vết còn lại ở xe mô tô biến số 29H1 -163.51 và xe mô tô biển số 29V7-142.92 được ghi nhận trong "Biên bản khám phương tiện liên quan đến tai nạn giao thông" của Công an huyện Thanh Trì hiện tại không thê hiện rõ, không đủ yếu tố giám định so sánh.
c. Không xác định được vị trí va chạm đầu tiên trên phương tiện giữa xe mô tô biển số 29H1-163.51 và xe mô tô biển số 29V7-142.92.
2. Không xác định được vị trí va chạm đầu tiên trên mặt đường giữa xe mô tô biển số 29H1-163.51 và xe mô tô biển số 29V7-142.92.
3. Không xác định được tốc độ của xe mô tô biển số 29H1-163.51 và xe mô tô biển số 29V7-142.92 theo dấu vết phanh khi xảy ra tai nạn.”
Ngày 23/8/2024, Cơ quan CSĐT – Công an huyện Thanh Trì ra Quyết định trưng cầu giám định nguyên nhân tử vong của Trần Thế D . Tại bản kết luận giám định số 1179 ngày 19/9/2024 của Trung tâm pháp y – Sở Y tế Hà Nội kết luận:
Nạn nhân Trần Thế D , sinh năm 2005 tử vong do: Đa chấn thương, chấn thương sọ não, chấn thương tủy cổ, chấn thương ngực bụng trên nạn nhân có Ethanol, nồng độ 138,62mg/100ml máu.
Đối với thương tích của anh Lý Đức Bảo, anh Bảo đã có đơn từ chối giám định thương tích, đã có đơn xin miễn truy cứu trách nhiệm hình sự đối với Đỗ Viết T và không có yêu cầu gì về dân sự.
Quá trình điều tra, Đỗ Viết T đã khai nhận toàn bộ hành vi phạm tội của mình như đã nêu trên, lời khai cuảT phù hợp với tài liệu, chứng cứ Cơ quan điều tra thu thập được.
Đối với 01 chiếc xe mô tô nhãn hiệu Honda Airblade BKS: 29H1-163.51, quá trình điều tra xác định là tài sản của Đỗ Viết T nên ngày 26/11/2024, Cơ quan cảnh sát điều tra – Công an huyện Thanh Trì đã trả lại cho T.
Đối với 01 chiếc xe mô tô BKS: 29V7-142.91, quá trình điều tra xác định đây là tài sản của bà Dương Thị Thường (sinh năm: 1982 Nơi cư trú: thôn Độ Chàng, xã Đại Thành, huyện Quốc Oai, thành phố Hà Nội) mẹ của anh Bảo. Ngày 26/11/2024, Cơ quan cảnh sát điều tra – Công an huyện Thanh Trì đã trả lại cho bà Thường, bà Thường đã nhận xe và không có yêu cầu gì khác. Đối với việc giao xe mô tô BKS:
29V7-142.91 cho Trần Thế D , quá trình điều tra xác định: Chiều 23/8/2024, bà Thường để xe mô tô và chìa khóa của xe mô tô trên ở nhà, Lý Đức Bảo đã lấy chìa khóa xe đưa cho Trần Thế D mượn để chở Bảo cùng đi ra ngoài, vì D đủ tuổi và có giấy phép lái xe hợp lệ nên khi biết việc bà Thường không có ý kiến gì. Vì vậy, Cơ quan điều tra không đề cập xử lý đối với hành vi giao xe cho người không đủ điều kiện.

## Page 5

5 Về dân sự: Đỗ Viết T đã tự nguyện bồi thường cho gia đình của anh Trần Thế D số tiền 100.000.000 đồng, gia đình của anh Trần Thế D có đơn xin giảm nhẹ trách nhiệm hình sự đối với Đỗ Viết T và không có yêu cầu khác về dân sự.
Căn cứ vào các tài liệu chứng cứ có trong hồ sơ vụ án đủ căn cứ xác định:
Nguyên nhân trực tiếp dẫn đến vụ tai nạn giao thông nói trên là do Đỗ Viết T điều khiển xe mô tô BKS 29H1 -163.51 chuyển hướng không đảm bảo an toàn , vi phạm quy định tại Điều 15 Luật giao thông đường bộ là nguyên nhân dẫn đến va chạm với xe mô tô BKS: 29V7-142.91 do anh Trần Thế D điều khiển đang đi phía trước ngược chiều.
Tại bản cáo trạng số 261/CT- VKSTT ngày 28/11/2024 của Viện kiểm sát nhân dân huyện Thanh Trì truy tố bị cáo Đỗ Viết T về hành vi “ Vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ ” theo điểm a khoản 1 Điều 260 Bộ luật hình sự Tại phiên tòa:
- Bị cáo Đỗ Viết T thành khẩn khai nhận tội , thừa nhận bản cáo trạng truy tố các bị cáo là đúng và không kêu oan, chỉ mong Hội đồng xét xử xem xét giảm nhẹ hình phạt và xin được cải tạo ngoài xã hội.
- Người đại diện hợp pháp của bị hại là ông Trần ThếN và bà Nguyễn Thị H xác nhận đã được bị cáo bồi thường thỏa đáng, không có ý kiến gì về dân sự và có ý kiến đề nghị Hội đồng xét xử xem xét giảm nhẹ hình phạt cho bị cáo.
- Đại diện Viện ki ểm sát nhân huyện Thanh Trì duy trì công tố tại phiên tòa , sau khi phân tích đánh giá tính chất, mức độ hành vi phạm tội, nhân thân của bị cáo, xem xét các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ. Viện kiểm sát nhân dân huyện Thanh Trì đề nghị như sau:
Áp dụng điểm a khoản 1 Điều 260, điểm b, s khoản 1, khoản 2 Điều 51, Điều 38, Điều 65 Bộ luật hình sự Xử phạt Đỗ Viết T mức án từ 12 th¸ng đến 16 tháng tù nhưng cho hưởng án treo, thời gian thử thách từ 24 đến 32 tháng.
Về hình phạt bổ sung: Không áp dụng Về trách nhiệm dân sự: Không xem xét.

NHẬN ĐỊNH CỦA HỘI ĐỒNG XÉT XỬ:

Trên cơ sở nội dung vụ án, căn cứ vào các tài liệu có trong hồ sơ vụ án đã được tranh tụng tại phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận thấy như sau:
[1]. Về hành vi tố tụng của Cơ quan CSĐT - Công an huyện Thanh Trì, Điều tra viên, Viện kiểm sát nhân dân huyện Thanh Trì, Kiểm sát viên trong quá trình

## Page 6

6 điều tra, truy tố đã thực hiện đúng về thẩm quyền, trình tự, thủ tục theo quy định của Bộ luật tố tụng hình sự. Quá trình điều tra và tại phiên tòa, bị cáo, đại diện hợp pháp của bị hại không có ý kiến gì hoặc khiếu nại về hành vi, quyết định của Cơ quan tiến hành tố tụng, người tiến hành tố tụng. Do đó các hành vi, quyết định tố tụng của Cơ quan tiến hành tố tụng, người tiến hành tố tụng đã thực hiện đều hợp pháp.
[2]. Xét thấy lời khai của bị cáo Đỗ Viết T tại phiên tòa hôm nay phù hợp với lời khaic ủa bị cáo tại cơ quan điều tra , lời khai của những người tham gia tố tụng khác, phù hợp với biên bản khám nghiệm hiện trường, bản ảnh, kết luận giám định cùng với các tài liệu, chứng cứ khác có trong hồ sơ vụ án cũng nhưn ội dung bản cáo trạng của Viện kiểm sát nhân dân huyện Thanh Trì.
 Hội đồng xét xử có đầy đủ cơ sở kết luận: Hồi 20 giờ 55 phút ngày 23/08/2024, trên đường Kim Giang đoạn giao nhau với cầu Thanh Liệt và ngõ 908 đường Kim Giang thuộc địa phận xã Thanh Liệt , huyện Thanh Trì, TP. Hà Nội, bị cáo Đỗ Viết T có giấy phép lái xe mô tô hạng A1 điều khiển xe mô tô, BKS: 29H1- 163.51 đi theo hướng cầu Tó đi cầu Dậu, trong quá trình chuyển hướng vào ngõ 908 đường Kim Giang đã điều khiển mô tô thiếu chú ý quan sát phía trước chiều đi của mình đã vi phạm quy định tại Điều 15 Luật giao thông đường bộ dẫn đến va chạm với xe mô tô BKS : 29V7- 192.42 do anh Trần Thế D điều khiển đang đi phía trước ngược chiều. Hậu quả làm anh D tử vong trên đường đi cấp cứu.
Hành vi của bị cáo Đỗ Viết T đã phạm tội “Vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ”. Tội phạm và hình phạt được quy định tại điểm a khoản 1 Điều 260 Bộ luật hình sự. Do đó Viện kiểm sát nhân dân huyện Thanh Trì đưa ra các chứng cứ buộc tội và truy tố b ị cáo Đỗ Viết T với tội danh “Vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ” theo điểm a khoản 1 Điều 260 Bộ luật hình sự là có căn cứ và phù hợp với quy định của pháp luật.
Xét về lỗi trong vụ án này, Hội đồng xét xử nhận thấy: Đây là lỗi hỗn hợp, bị hại là anh D cũng có một phần lỗi khi điều khiển mô tô qua ngã ba không giảm tốc độ, không quan sát, không cho xe đi về phía bên phải theo chiều xe của mình mà đi sát làn đường trái và trong máu có nồng độ Ethanol là 138,62mg/dl (138,62mg Ethanol trong 100ml máu) vi phạm kho ản 8 Điều 8 và khoản 1 Điều 9 Luật giao thông đường bộ.
 [3]. Hành vi của bị cáo là nguy hiểm cho xã hội xâm phạm đến trật tự an toàn giao thông đường bộ , gây thiệt hại về tính mạng , tài sản cho người tham gia giao thông khác do đó cần phải áp dụng mức hình phạt tù tương xứng với hành vi phạm tội của bị cáo mới có tác dụng giáo dục, cải tạo, răn đe và đấu tranh phòng ngừa chung.

## Page 7

7 [4]. Tuy nhiên khi lượng hình, Hội đồng xét xử xét thấy tại Cơ quan điều tra cũng như tại phiên tòa bịc áo thành khẩn khai báo, tỏ ra ăn năn hối cải, bị cáo đầu thú, đã bồi thường khắc phục hậu quả, bị hại cũng có một phần lỗi, đại diện hợp pháp của bị hại có đơn đề nghị giảm nhẹ trách nhiệm hình sự cho bị cáo. Ngoài ra bị cáoT có ông nội là cụ Đỗ Viết H và bố đẻ là ông Đỗ Viết N là người có công trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước được nhà nước tặng Huân chương kháng chiến Hạng nhất. Đây là những tình tiết giảm nhẹ được quy định tại điểm b, s khoản 1, khoản 2 Điều 51 Bộ luật hình sự để giảm nhẹ một phần hình phạt cho bị cáo.
[5]. Xét bị cáo Đỗ Viết T có nơi cư trú rõ rằng, nhân thân chưa có tiền án, tiền sự, lần đầu tiên bị đưa ra xét xử, bị cáo là lao động chính trong gia đình đang nuôi 02 con nhỏ trong độ tuổi còn đi học nên không nhất thiết phải cách ly khỏi xã hội mà cho bị cáo được cải tạo ngoài xã hội dưới sự giám sát của chính quyền địa phương cũng đủ tác dụng giáo dục bị cáo trở thành người có ích cho xã hội và cũng không ảnh hưởng đến công cuộc đấu tranh phòng chống tội phạm , phù hợp với quy định tại Điều 65 Bộ luật hình sự và Nghị quyết số 01/2022/NQ - HĐTP của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân Tối cao ngày 15/04/2022 thể hiện sự khoan hồng của pháp luật.
[6]. Về hình phạt bổ sung: Không xem xét [7]. Về trách nhiệm dân sự: Các đương sự đã tự thỏa thuận do đó Hội đồng xét xử không xem xét.
[8]. Về án phí: Bị cáo Đỗ Viết T phải chịu án phí hình sự sơ thẩm.
[9]. Về quyền kháng cáo: Các đương sự có quyền kháng cáo theo quy định của pháp luật Đại diện Viện kiểm sát đề nghị áp dụng mức hình phạt tù có thời hạn nhưng cho hưởng án treo , không áp dụng hình phạt bổ sung, về trách nhiệm dân sự phù hợp với quy định của pháp luật nên được chấp nhận.
Vì các lẽ trên;
QUYẾT ĐỊNH Tuyên bố: Bị cáo Đỗ Viết T phạm tội: “Vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ”
- Áp dụng điểm a khoản 1 Điều 260, điểm b, s khoản 1, khoản 2 Điều 51 ;
Điều 65 Bộ luật hình sự; Nghị quyết số 01/2022/NQ - HĐTP của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân Tối cao ngày 15/04/2022
- Áp dụng Điều 135, Điều 331, Điều 332 và Điều 333 Bộ luật tố tụng hình sự.
- Áp dụng Luật giao thông đường bộ

## Page 8

- Áp dụng Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH ngày 30/12/2016 của Ủy ban thường vụ Quốc hội quy định về án phí, lệ phí Tòa án.
Xử phạt Đỗ Viết T 14 (Mười bốn) tháng tù, nhưng cho hưởng án treo, thời gian thử thách là 28 tháng kể từ ngày tuyên án sơ thẩm.
Giao bị cáo Đỗ Viết T về UBND xã Hữu Hòa, huyện Thanh Trì, TP. Hà Nội giám sát, giáo dục trong thời gian thử thách.
Trường hợp người được hưởng án treo thay đổi nơi cư trú thì thực hiện theo quy định tại Điều 92 Luật thi hành án hình sự.
Trong thời gian thử thách, người được hưởng án treo cố ý vi phạm nghĩa vụ 02 lần trở lên thì Tòa án có thể quyết định buộc người được hưởng án treo phải chấp hành hình phạt tù của bản án đã cho hưởng án treo.
Về hình phạt bổ sung: Không áp dụng Về trách nhiệm dân sự: Không xem xét.
Về án phí: Bị cáo Đỗ Viết T phải chịu 200.000 đồng án phí hình sự sơ thẩm.
Án x ử công khai sơ thẩm, bị cáo , đại diện hợp pháp của bị hại có mặt có quyền kháng cáo trong hạn 15 ngày kể từ ngày tuyên án.
 Nơi nhận:
- TAND TP HN;
- VKS, CA, Chi cục THADS huyện Thanh Trì
- Thi hành án hình sự;
- Bị cáo; đại diện hợp pháp của bị hại
- Lưu hồ sơ vụ án; VP.

TM. HỘI ĐỒNG XÉT XỬ Thẩm Phán – Chủ tọa phiên tòa




 Trần Tự Hiếu