Bản án số: 47/2024/DS-PT
Nguyên đơn bà Lê Thị Thanh B và bị đơn có yêu cầu phản tố bà Vũ Thị T
Số: 47/2024/DS-PT
Ngày: 23/12/2024
Tòa án xét xử: TAND tỉnh Lạng Sơn
Cấp xét xử: Phúc thẩm
Loại vụ việc: Dân sự
Quan hệ pháp luật: Tranh chấp về thừa kế tài sản
Thông tin vụ việc: Tranh chấp về thừa kế tài sản, tranh chấp về tài sản riêng giữa nguyên đơn bà Lê Thị Thanh B và bị đơn có yêu cầu phản tố bà Vũ Thị T

## Page 1

TÒA ÁN NHÂN DÂN TỈNH LẠNG SƠN Bản án số: 47/2024/DS-PT Ngày 23-12-2024 V/v tranh chấp thừa kế tài sản, tranh chấp về tài sản riêng CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập - Tự do - Hạnh phúc

NHÂN DANH NƢỚC CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

TÒA ÁN NHÂN DÂN TỈNH LẠNG SƠN
- Thành phần Hội đồng xét xử phúc thẩm gồm có:
Thẩm phán - Chủ tọa phiên tòa: Bà Nguyễn Thị Hoa Các Thẩm phán: Ông Phạm Văn Tuệ Ông Lộc Sơn Thái
- Thư ký phiên tòa: Bà Chu Thị Kiều - Thư ký Tòa án nhân dân tỉnh Lạng Sơn
- Đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Lạng Sơn tham gia phiên tòa:
Bà Hoàng Thanh Huyền - Kiểm sát viên Ngày 23 tháng 12 năm 2024, tại trụ sở Tòa án nhân dân tỉnh Lạng Sơn xét xử phúc thẩm công khai vụ án dân sự thụ lý số 9 202 T T-DS ng 29 tháng 0 năm 202 về việc Tranh chấp về thừa kế tài sản, tranh chấp về tài sản riêng.
Do Bản án dân sự sơ thẩm số 31/2024/DS-ST ngày 22 tháng 8 năm 2024 của Tòa án nhân dân thành phố Lạng Sơn tỉnh Lạng Sơn, bị kháng cáo.
Theo Quyết định đưa vụ án ra xét xử phúc thẩm số 48/2024 QĐ-PT ngày 09 tháng 2 năm 202 giữa các đương sự:
- Nguyên đơn: Bà Lê Thị Thanh B sinh năm 966. Cư trú tại: Đường T, thành phố L, tỉnh Lạng Sơn; có mặt.
Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nguyên đơn: Ông V Văn , Luật sư Văn phòng luật sư L thuộc Đon uật sư tỉnh Lạng Sơn. Địa chỉ: Đường phường Đ th nh phố L, tỉnh Lạng Sơn; có mặt.
- Bị đơn có yêuc ầu phản t ố: Bà Vũ ThịT sinh năm 97 . Cư trú tại:
Đường T phường H, thành phố L, tỉnh Lạng Sơn. Chỗ ở hiện nay: Đường N, phường Đ th nh phố L, tỉnh Lạng Sơn; có mặt.
- Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan:
1. Bà Lê Thị Hồng Y sinh năm 965. Cư trú tại: Đường phường T, thành phố L, tỉnh Lạng Sơn; có mặt.
2. Bà Lê Thị LanH sinh năm 97 . Cư trú tại: Đường C phường V,

## Page 2

thành phố L, tỉnh Lạng Sơn; có mặt.
3. Ông Phạm Minh T (đã chết năm 2022).
 Người thừa kế của ông Phạm Minh T:
- Bà Vũ Thị T; có mặt.
- Anh Phạm Anh T; vắng mặt Cùng cư trú tại: Đường T phường H, thành phố L, tỉnh Lạng Sơn.
Người đại diện theo ủy quyền của anh Phạm Anh T: Bà Vũ Thị T. Chỗ ở hiện nay: Đường N phường Đ th nh phố L, tỉnh Lạng Sơn (văn bản ủy quyền ngày 14-3-2024); có mặt
4. Ủ ban nhân dân phường H, thành phố L, tỉnh Lạng Sơn Người đại diện theo ủy quyền: Bà Lại Thị Thanh H, Công chức địa chính- xây dựng phường H, thành phố L, tỉnh Lạng Sơn (văn bản ủy quyền ngày 09-7- 2024); có mặt.
- Người kháng cáo: Bà Lê Thị Thanh B là nguyên đơn; bà Vũ ThịT là bị đơn có yêu cầu phản tố; bà Lê Thị Hồng Y l người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan.
NỘI DUNG VỤ ÁN:
 Theo các tài liệu có trong hồ sơ vụ án và Bản án dân sự sơ thẩm, nội dung vụ án được tóm tắt như sau:
 Ông Lê Ngọc M têng ọi khác Phạm Ngọc M (sinh năm 9 9 chết năm 2008) là chồng bà Bùi ThịT (sinh năm 9 chết ngày 16 -5-2014). Họ có 05 người con đó l : B Lê Thị Hồng Y, bà Lê Thị Thanh B, ông Phạm Minh T, bà Lê Thị Lan H, ông Lê Minh T . Ông Phạm Ngọc M và bà Bùi ThịT đã l hôn ngày 07-10-1989 theo Quyết định số 21 của Tòa án nhân dân thị xã Lạng Sơn nay là thành phố Lạng Sơn, tỉnh Lạng Sơn. Khi chết bà Bùi ThịT không có di chúc để lại.
 Ông Lê Minh T sinh năm 972 chết ngày 18 -02-2019. Khi chết ông Lê Minh T không có vợ con; không có di chúc để lại.
 Ông Phạm Minh T , sinh năm 968, chết ngày 13 -7-2022 chung sống vợ chồng với bà Vũ ThịT v o năm 992 nhưng đến năm 2010 mới đi đăng ký kết hôn tại cơ quan có thẩm quyền. Họ sinh được một người con là anh Phạm Anh
T. Khi chết ông Phạm Minh T không có di chúc để lại.
 Ngày 03-7-2002, hộ bà Bùi ThịT được Ủy ban nhân dân thị xã L (nay là thành phố L) tỉnh Lạng Sơn (viết tắt là UBND thành phố) cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (viết tắt là GCNQSDĐ) số V 106931 đối với thửa đất số 41 có diện tích 81,8m2 đất ở, tờ bản đồ địa chính số 8 phường H, thành phố L, tỉnh Lạng Sơn (viết tắt là thửa đất số 41).

## Page 3

 Theo kết quả xem xét thẩm định tại chỗ và định giá tài sản ngày 12 -6- 202 xác định: Đất tranh chấp cót ổng diện tích 80,71m 2; trong đó có 79 5m2 thuộc thửa đất số 41; diện tích 0,05 m2 thuộc thửa đất số 39; diện tích 0,54 m2 thuộc thửa đất số 28; diện tích 0,09m2 thuộc thửa đất số 36; diện tích 0,44m2 thuộc thửa đất số 43; diện tích 0,09m2 thuộc thửa đất số 134. Giá đất theo giá thị trường là 7.000.000đồng/m2. Tài sản trên thửa đất số 41 gồm có 01 nhà loại 3C, 01 gác xép, cổng sắt, hàng rào, sân gạch đỏ, mái tôn. Tổng giá trị công trình trên đất là 93.111.799đồng.
 Tại cấp sơ thẩm Nguyên đơn bà Lê Thị Thanh B khởi kiện yêu cầu chia di sản thừa kế của mẹ ngu ên đơn l bà Bùi ThịT để lại l nh đất tại thửa đất số 41 có diện tích 81,8m2 ngu ên đơn đề nghị được nhận nh đất trên và có trách nhi ệm trả lại kỷ phần thừa kế cho các hàng thừa kế khác. Nh đất này có nguồn gốc như sau: Trước khi bố mẹ ngu ên đơn l hôn thì đã phân chia tài sản chung của vợ chồng l nh đất tại đường T. Sau khi ly hôn, khoảng năm 99 bà Bùi ThịT đã mua mảnh đất khoảng 150,0m2 đất trong đó có một phần đất tranh chấp hiện nay. Sau đó b Bùi ThịT xây nhà cấp 4 và cùng với ông Lê Minh T ở tại nhà đất này, còn ông Phạm Minh T thì đi chấp hành án phạt tù. Do bà Lê Thị Hồng Y lúc đó chưa lấy chồng nhưng có 2 người con, không có chỗ ăn ở nên bà Bùi ThịT đã chia cho bà Lê Thị Hồng Y một phần đất liền kề với thửa đất số 41. Vì l măn thua lỗ nên sau này bà Lê Thị Hồng Y đã bán phần đất đó đi. Năm 992 ông Phạm Minh T chấp hành xong án phạt tù trở về địa phương thì kết hôn với bà Vũ ThịT và cùng chung sống với bà Bùi ThịT tạinh đất này, còn ông Lê Minh T phải đi chấp hành án phạt tù.
 Khoảng năm 20 0, vợ chồng ông Phạm Minh T đã bỏ tiền ra sửa nhà, nâng tường cao lên , làm thêm gác xép, xây lại bếp v xin được 18 ,0m2 đất ở đằng sau của ông Hong Minh Đ để mở rộng khu bếp. Diện tích đất tăng thêm ông Phạm Minh T chỉ trả cho ông Hong Minh Đ một chai bia và 500.000đồng.
Từ đó đến nay tài sản trên đất không có tu sửa gì thêm. Năm 20 b Bùi ThịT chết không để lại di chúc không để lại nghĩa vụ về tài sản gì, tiền mai táng phí lúc đầu ông Phạm Minh T bỏ ra nhưng đã được khấu trừ vào tiền phúng viếng.
Sau đó gia đình ông Phạm Minh T tiếp tục ở tạinh đất này. Năm 2016 thì ông Phạm Minh T đuổi ông Lê Minh T ra khỏi nhà, nên ông Lê Minh T phải thuê nhà trọ sinh sống đến năm 20 9 thì chết. Khi ông Lê Minh T chết thì không có vợ con không có nghĩa vụ về tài sản với ai và không có di chúc. Năm 2022 ông Phạm Minh T chết không để lại di chúc. Đến tháng 11 -2023 thì mẹ con bà Vũ ThịT ra ngoài thuê trọ và muốn bán nhà đất cho người khác. Các chị, em trong nhà không nhất trí cho bị đơn bán nh đất, vì đâ l nơi thờ cúng bố mẹ và hai người con trai trong gia đình đã chết. Vì vậy, bị đơn đã hạn chế quyền của ngu ên đơn đến nh đất n để thắp hương v ong tết và ngày giỗ của bố mẹ.
Nên ngu ên đơn phải khởi kiện vụ án ra Tòa.
 Sau khi có kết quả xem xét, thẩm định tại chỗ ngu ên đơn rút êu cầu chia di sản thừa kế đối với các phần diện tích không thu ộc thửa đất số 41.

## Page 4

Ngu ên đơn êu cầu chia di sản thừa kế bà Bùi ThịT để lại gồm 50% giá trị công trình trên đất và diện tích 79, 5m2 đất tại thửa đất số . Ngu ên đơn đề nghị được quản lý, sử dụng toàn bộ khối tài sản này và sẽ có trách nhiệm trả tiền cho các hàng thừa kế. Ngu ên đơn đã nộp tạm ứng chi phí tố tụng với tổng số tiền .762.000đồng v đề nghị giải quyết cho phí này theo luật định.
Bị đơn có yêuc ầu độc lập bà Vũ ThịT trình bày: Bà về làm vợ ông Phạm Minh T từ năm 992 v cùng chung sống với mẹ chồng là bà Bùi ThịT tại nh đất đang có tranh chấp. Đất tranh chấp có nguồn gốc phần lớn là do bà Bùi ThịT mua sau khi ly hôn. Mảnh đất bà Bùi ThịT mua khi đó được chia làm 03 phần, hai bên chia cho bà Lê Thị Hồng Y, bà Lê Thị Thanh B. Phần còn lại ở giữa l để cho ông Phạm Minh T. Sau khi được chia đất một thời gian thì bà Lê Thị Hồng Y, bà Lê Thị Thanh B đã bán cho người khác. Khi bị đơn đến ở tại nh đất n thì trên đất có 01 ngôi nhà cấp 4 do bà Bùi ThịT xây dựng trước đó.
Đến 1997 do ông Phạm Minh T phải đi chấp hành án phạt tù nên mẹ con bị đơn về bên ngoại ở, còn nh đất này bà Bùi ThịT cho người khác thuê và chuyển đi Hà Nội trông con cho con cháu trong nhà. Sau khi mãn hạn tù, vợ chồng bị đơn tiếp tục ở tạinh đất này và có mua thêm một phần đất phía sau của ông Hoàng Minh Đ, mua một phần đất phía trước của bà Lành Thị Đ nên diện tích t ừ 50,0m2 ban đầu đã thành 80,0m2. Do chồng bị đơn cờ bạc rượu chè hay mang tài sản đi cầm cố nên bà Bùi ThịT đã đứng tên kê khai v đứng tên cả thửa đất số 41 tại GCNQSDĐ . V o năm 20 0 v ợ chồng bị đơn đã b ỏ ra 240.000.000đồng để xây dựng lại công trình như hiện trạng. Bà Bùi ThịT chết năm 20 không để lại di chúc , không ai phải chi trả tiền mai táng phí . Năm 2019 thì ông Lê Minh T chết không có vợ con, không để lại di chúc, không ai phải chi trả tiền mai táng phí. Năm 2022 ông Phạm Minh T chết không để lại di chúc. Do con trai của bị đơn bị bệnh đã nhiều năm, cần thường xuyên phải có người bên cạnh chăm sóc v để thuận lợi cho việc làm thuê nên tháng 11 -2023 mẹ con bị đơn đã không ở tạinh đất đang có tranh chấp mà ở nhờnh người khác gần nơi l m thuê. Bị đơn không hề có ý định bán nh đất n như ngu ên đơn trình b . Bị đơn vẫn thường xu ên đi lại thắp hương cho bố mẹ, chồng và em chồng tạinh đất đó.
Sau khi có kết quả xem xét, thẩm định tại chỗ bị đơn cũng nhất trí không đề nghị Tòa án xem xét các thửa đất khác ngoài thửa đất số . Đất tại thửa đất số 41 là tài sản của ông Phạm Minh T trong đó có 8,0m2 ông Phạm Minh T mua của ông Hong Minh Đ, phần còn lại là của bà Bùi ThịT cho ông Phạm Minh T. Nh trên đất là do vợ chồng bị đơn tạo lập nên không phải là di sản bà Bùi ThịT để lại. Do đó bị đơn không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn. Bị đơn có êu cầu phản tố đề nghị được quyền quản lý, sử dụng đối với 18,0m2 đất mà chồng bị đơn trước đâ đã mua của ông Hong Minh Đ ở phía sau. Tại phiên tòa sơ thẩm, bị đơn đã rút êu cầu phản tố. Về chi phí tố tụng ngu ên đơn đã nộp tạm ứng, bị đơn đề nghị giải quyết theo qu định của pháp luật.

## Page 5

 Với tƣ cách là ngƣ ời đƣợc anh Phạm Anh T ủy quyền, bà Vũ ThịT không bổ sung ý kiến gì thêm.
Ngƣời có quy ền lợi nghĩa v ụ liên quan bà Lê Thị Hồng Y trình bày:
Bà nhất trí với ý kiến bị đơn đã đưa ra. Bản thân b v ngu ên đơn đã được bà Bùi ThịT chia cho phần đất liền kề đất tranh chấp v đã bán đi cho người khác.
Khi còn sống bà Bùi ThịT có nói l nh đất sẽ cho anh Phạm Anh T nên bà không nhất trí yêu cầu khởi kiện của ngu ên đơn. Nếu yêu cầu khởi kiện của ngu ên đơn được chấp nhận thì b cũng nhận kỷ phần thừa kế mình được hưởng theo luật định v đề nghị giải quyết chi phí tố tụng mà ngu ên đơn đã nộp tạm ứng theo qu định của pháp luật.
Ngƣời có quy ền lợi nghĩa v ụ liên quan bà Lê Thị LanH trình bày:
Phần đất ngu ên đơn khởi kiện yêu cầu chia thừa kế hiện bà Bùi ThịT đứng tên trên GCNQSDĐ. Khi còn sống do ông Phạm Minh T không tốt với bà Bùi ThịT nên bà Bùi ThịT không sang tên GCNQSDĐ cho ông Phạm Minh T. Bà Lê Thị LanH nhất trí với ý kiến ngu ên đơn về việc phân chia di sản thừa kế bà Bùi ThịT để lại. Về chi phí tố tụng ngu ên đơn đã nộp tạm ứng, bà Lê Thị LanH đề nghị giải quyết theo qu định của pháp luật.
Ngƣời đại diện hợp pháp của Ủy ban nhân dân phƣờng H, thành phố L, tỉnh Lạng Sơn (vi ết tắt là UBND phƣ ờng) cho bi ết: Phần diện tích đất đương sự xác định chỉ dẫn khi xem xét, thẩm định tại chỗ thuộc một phần thửa đất số 134 là đất giao thông do UBND phường quản lý. Hiện các đương sự cũng không yêu cầu về phần diện tích đất n v UBND phường cũng không êu cầu giải quyết trong vụ án này.
Tại Bản án dân sự sơ thẩm số 3 202 DS-ST ng 22-8-202 của Tòa án nhân dân thành phố Lạng Sơn tỉnh ạng Sơn đã qu ết định:
1. Chấp nhận yêu cầu khởi kiện của ngu ên đơn về việc yêu cầu chia di sản thừa kế. Di sản thừa kế được phân chia cụ thể như sau: B Vũ ThịT và anh Phạm Anh T được quyền quản lý, sử dụng một phần thửa đất số 41, diện tích là 79,5m2 v được sở hữu các công trình trên đất. Bà Vũ Thị T, anh Phạm Anh T có nghĩa vụ thờ cúng tổ tiên và bà Bùi Thị T, ông Phạm Minh N , ông Phạm Minh T, ông Lê Minh T. Bà Vũ Thị T, anh Phạm Anh T có nghĩa vụ liên đới trả số tiền chênh lệch giá trị di sản cho bà Lê Thị Thanh B, bà Lê Thị Hồng Y, bà Lê Thị LanH mỗi người là 127.158.367đồng.
 2. Đình chỉ giải quyết đối với các di ện tích đất 0, 05m2 tại thửa tạm số 39.1; diện tích đất 0,54m2 tại thửa tạm số 28.1; diện tích đất 0,09m2 tại thửa tạm số 36.1; diện tích đất 0,44m2 tại thửa tạm số 43.1 và 43.2 và diện tích đất 0,09m2 tại thửa tạm số 134.1. Đương sự có quyền khởi kiện lại diện tích đất này theo qu định của pháp luật.
 . Đình chỉ giải quyết đối với yêu cầu phản tố về tranh chấp tài sản riêng của bà Vũ ThịT về việc yêu cầu được quản lý sử dụng 18,0m2 đất thuộc thửa đất số 41. Bà Vũ ThịT có quyền khởi kiện lại theo qu định của pháp luật.

## Page 6

 4. Bà Vũ ThịT và anh Phạm Anh T có quyền nghĩa vụ điều chỉnh cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đăng ký biến động đất theo qu định của pháp luật.
 Ngoài ra, Bản án sơ thẩm còn quyết định về nghĩa vụ chịu chi phí tố tụng, án phí, nghĩa vụ chậm trả, quyền yêu cầu thi hành án và quyền kháng cáo theo quy định.
Trong thời hạn luật định:
Bà Lê Thị Thanh B kháng cáo yêu cầu cấp phúc thẩm: Định giá lại giá đất để sát với giá thị trường bởi giá đất tranh chấp phải l 2.000.000đồng/m2; đề nghị được quản lý, sử dụng nh đất l m nơi thờ cúng và sẽ chi trả phần chênh lệch tài sản cho những người thừa kế khác.
Bà Vũ ThịT kháng cáo yêu cầu cấp phúc thẩm: Tiếnh nh định giá lại giá đất bởi mức giá 7.000.000đồng/m2 là quá cao, triệu tập người làm chứng là ông Đặng Văn , thu thập tài liệu về thửa đất mà bà Bùi ThịT đã cho ngu ên đơn;
xét xử lại vụ án theo hướng không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của ngu ên đơn nh đất là của vợ chồng bị đơn; bị đơn không chịu án phí và chi phí tố tụng.
Bà Lê Thị Hồng Y kháng cáo yêuc ầu cấp phúc thẩm: Xét xử lại vụ án, không chia di sản thừa kế theo yêu cầu khởi kiện của ngu ên đơn nh đất đang có tranh chấp thuộc về bà Vũ Thị T, anh Phạm Anh T.
 Tại cấp phúc thẩm: Đã tiếnh nh lấ lời khai bổ sung của các đương sự êu cầu các đương sự cung cấp các t i liệu chứng cứ như Giấ khai sinh của b ê Thị Thanh B, anh hạm Anh T Giấ chứng nhận kết hôn của vợ chồng b Vũ ThịT v Giấ chứng nhận qu ền sử dụng đất đối với thửa đất số .
 Tại phiên tòa phúc thẩm:
Bà Lê Thị Thanh B giữ nguyên yêu cầu khởi kiện về việc chia di sản thừa kế bà Bùi ThịT để lại. Di sản thừa kế có diện tích đất là 67,7m2, phần diện tích còn lại 11,8m 2 tại thửa đất số 41 là của vợ chồng bị đơn. T i sản trênn đất có phần đóng góp của bà Bùi Thị T. Ngu ên đơn xác định giá đất tranh chấp hiện na l 0.000.000đồng/m2 nhưng do đề nghị được quyền quản lý, sử dụng toàn bộnh đất nên ngu ên đơn sẽ có trách nhiệm trả cho mẹ con bị đơn 8m2 đất với giá 2.000.000đồng/m2 v 80.000.000đồng giá trị công trình trên đất; di sản thừa k ế bà Bùi ThịT để lại màm ỗi k ỷ phần được hưởng là: 67,7m2 x 2.000.000đồng/m2 = 8 2. 00.000đồng : = 20 . 00.000đồng (không xem xét về giá trị công trình trên đất mà bà Bùi ThịT để lại và công quản lý di sản của bị đơn). Chi phí tố tụng ngu ên đơn đã nộp tạm ứng đề nghị phân chia theo lu ật định. Ngu ên đơn không nhất trí với kháng cáoc ủa bị đơn v của bà Lê Thị Hồng Y.
Bà Vũ ThịT tha đổi nội dung kháng cáo, bị đơn không yêu cầu định giá lại đất đang tranh chấp bởi vị trí thửa đất đường vào thửa đất không thuận lợi và mức giá mà Hội đồng định giá cấp sơ thẩm xác định 7.000.000đồng/m2 là phù hợp với thực tế. Bị đơn nhất trí 11,8m2 đất tại thửa đất số 41 là tài sản chung của

## Page 7

vợ chồng bị đơn phần diện tích đất còn lại 67,7m2 là di sản thừa kế bà Bùi ThịT để lại để phân chia. Toàn bộ giá trị công trình trên đất là do vợ chồng bị đơn tạo lập. Khi phân chia di sản thừa kế 67,7m2 đất phải xem xét về công quản lý, bảo quản di sản của vợ chồng bị đơn. Bị đơn không yêu cầu giải quyết việc bị đơn đã hon th nh nghĩa vụ tài chính tiền sử dụng đất của thửa đất v o năm 2022.
Bị đơn không yêu cầu phân chia di sản thừa kế của ông Phạm Minh T , không yêu cầu phân chia tài sản chung vợ chồng; không yêu cầu phân chia tài sản bà Lê Thị Hồng Y để lại cho mẹ con bị đơn m đề nghị để bà Vũ Thị T, anh Phạm Tuấn Tú đồng sở hữu khối tài sản chung đó. Để thuận lợi cho việc thi hành án, bị đơn sẽ có trách nhiệm trả kỷ phần thừa kế cho các hàng thừa kế khác cũng như đứng ra nộp toàn bộ chi phí tố tụng, án phí thay cho anh Phạm Anh T. Nếu sau này có tranh chấp thì bị đơn v anh Phạm Anh T sẽ khởi kiện bằng một vụ án khác. Chi phí tố tụng ngu ên đơn đã nộp tạm ứng đề nghị phân chia theo luật định. Bị đơn không nhất trí với kháng cáo của ngu ên đơn bị đơn nhất trí với kháng cáo của bà Lê Thị Hồng Y.
Bà Lê Thị Hồng Y tha đổi nội dung kháng cáo, bà nhất trí 11,8m2 đất tại thửa đất số 41 là tài sản chung của vợ chồng bị đơn phần diện tích đất còn lại 67,7m2 là di sản thừa kế bà Bùi ThịT để lại. Toàn bộ giá trị công trình trên đất là do vợ chồng bị đơn tạo lập. Khi phân chia di sản thừa kế 67,7m2 đất phải xem xét về công quản lý, bảo quản di sản của vợ chồng bị đơn. B Lê Thị Hồng Y không nhất trí với kháng cáo của ngu ên đơn m nhất trí với kháng cáo của bị đơn nh đất đang có tranh chấp mẹ con bị đơn được quyền quản lý, sử dụng là phù hợp. Kỷ phần thừa kế bà Lê Thị Hồng Y được hưởng b đề nghị chuyển sang cho mẹ con bị đơn được hưởng để họ có tiền chữa trị bệnh cho anh Phạm Anh T. Chi phí tố tụng ngu ên đơn đã nộp tạm ứng đề nghị phân chia theo luật định.
Bà Lê Thị LanH nhất trí với nội dung kháng cáo của ngu ên đơn không nhất trí với nội dung kháng cáo của bà Vũ ThịT và của bà Lê Thị Hồng Y.
Người đại diện hợp pháp của UBND phường đề nghị giải quyết kháng cáo theo luật định.
Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho ngu ên đơn trình b : Đâ l tranh chấp trong gia đình nên đề nghị các bên hòa gi ải với nhau v ề việc giải quyết vụ án. Nếu bị đơn muốn bán nh đất n sau khi được phân chia thì nên để cho ngu ên đơn được quản lý, sử dụng nh đất. Di sản thừa kế bà Bùi ThịT để lại có 67,7m 2 đất, còn 11,8m 2 đất tại thửa đất số 41 là tài sản chung của vợ chồng bị đơn. Công trình trên đất có giá trị 80.000.000đồng là của vợ chồng bị đơn phần còn lại là di sản của bà Bùi Thị T. Đề nghị Hội đồng xét xử cân nhắc, xem xét kháng cáo của ngu ên đơn theo qu định của pháp luật.
 Đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh ạng Sơn phát biểu ý kiến về việc chấp h nh pháp luật tố tụng v giải qu ết vụ án cụ thể như sau:
 1. Về việc chấp hành pháp luật tố tụng: Quá trình thụ lý, giải quyết vụ án tại cấp phúc thẩm và tại phiên tòa phúc thẩm, Thẩm phán, Hội đồng xét xử Thư

## Page 8

ký phiên tòa chấp h nh đúng qu định của Bộ luật Tố tụng dân sự; người tham gia tố tụng đã được thực hiện đầ đủ các quyền v nghĩa vụ của mình.
2. Về việc giải quyết kháng cáo: Tại phiên tòa phúc th ẩm, bị đơn không yêu cầu định giá lại đất; ngu ên đơn có êu cầu định giá lại đất nhưng không đưa ra được tài liệu, chứng cứ chứng minh để có căn cứ định giá lại. Xét thấy, khi tiến h nh định giá tài sản ngu ên đơn có mặt v sau đó không có khiếu nại về kết quả định giá. Mặt khác, xét vị trí thửa đất tranh chấp thuộc vị trí 3 theo giáNh nước l .080.000đồng/m2 nên mức giá đất theo giá trị thường của Hội đồng định giá l có căn cứ. Do đó, không chấp nhận kháng cáo của ngu ên đơn về vấn đề này.
Căn cứ vào nguồn gốc đất, vào quá trình sử dụng đất, xây dựng công trình trên đất; căn cứ vào hồ sơ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất; căn cứ vào lời khai của các đương sự người làm chứng, có đủ có căn cứ xác định 67,7m2 đất thuộc thửa đất số 41 là của bà Bùi Thị T; diện tích 11,8m2 là của vợ chồng bị đơn. Tại cấp phúc thẩm các bên đương sự đều thừa nhận diện tích 67,7m2 là di sản thừa kế của bà Bùi Thị T. Do đó cấp sơ thẩm xác định toàn bộ diện tích đất tranh chấp 79,5m2 là di sản của bà Bùi ThịT và chia di sản là không chính xác.
Đối với tài sản là công trình xây dựng trên đất cấp sơ thẩm tính một phần đóng góp của bà Bùi ThịT là phù hợp. Do bà Bùi Thị T, anh Lê Minh T chết không để lại di chúc nên tài sản của ông Phạm Minh T do bà Vũ Thị T, anh Phạm Anh T được hưởng. Bị đơn có công gìn giữ quản lý di sản nên cần tính áng trích công sức một phần giá trị tài sản. Đối với diện tích 11,8m2 không phải là di sản thừa kế của bà Bùi ThịT đâ là tài sản chung vợ chồng bị đơn, nay ông Phạm Minh T đã chết bà Vũ Thị T, anh Phạm Anh T sẽ được hưởng. Xét điều kiện hoàn cảnh của các bên, thấy rằng việc cho bà Vũ Thị T, anh Phạm Anh T được quản lý, sử dụng 79,5m2 đất và sở hữu tài sản trên đất l có cơ sở, không có căn cứ chấp nhận yêu cầu này của ngu ên đơn. Tại phiên tòa phúc thẩm, bà Vũ ThịT yêu cầu l người trực tiếp thanh toán cho các đồng thừa kế khác; bà Lê Thị Hồng Y đề nghị tuyên kỷ phần của b được hưởng cho bà Vũ Thị T, anh Phạm Anh T được hưởng nên ghinh ận sự tự nguyện. Do có vi phạm trong việc xác định di sản của bà Bùi ThịT để lại nên nghĩa vụ chịu án phí, chi phí tố tụng phải được xác định lại theo luật định.
Ngoài ra bản án sơ thẩm còn có một số thiếu sót: Tuyên bà Vũ ThịT và anh Phạm Anh T có nghĩa vụ thờ cúng tổ tiên bà Bùi Thị T, ông Phạm Ngọc M, ông Phạm Minh T , ông Lê Minh T l tu ên vượt quá yêuc ầu của đương sự.
Tu ên liên đới thanh toán chonh ững người thừa kế khác nhưng không nêu cụ thể số tiền l gâ khó khăn việc thi hành án.
Đề nghị Hội đồng xét xử căn cứ khoản 2 Điều 308 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 20 5; không chấp nhận kháng cáoc ủa bà Lê Thị Thanh B ; chấp nhận kháng cáo của bà Vũ Thị T, bà Lê Thị Hồng Y; sửa Bản án dân sự sơ thẩm số 31/2024/DS-ST ngày 22 -8-2024 của Tòa án nhân dân thành phố Lạng Sơn với các nội dung trên. Do sửa án sơ thẩm nên người kháng cáo không phải chịu tiền án phí phúc thẩm.

## Page 9

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:
 [1] Về thủ tục tố tụng: Phiên tòa được triệu tập hợp lệ lần nhất, có người tham gia tố tụng vắng mặt nhưng đã có người đại diện theo ủy quyền có mặt.
Căn cứ Điều 296 của Bộ luật Tố tụng dân sự năm 20 5 Tòa án vẫn tiến hành xét xử vụ án vắng mặt những người này.
 [2] Theo đơn khởi kiện ngu ên đơn êu cầu chia di sản thừa kế bà Bùi ThịT để lại là mảnh đất có diện tích 81,8m2 thuộc thửa đất số 41 v công trình trên đất.
Tuy nhiên, khi tiến hành xem xét, thẩm định tại chỗ theo sự dẫn đạc của ngu ên đơn thì đất tranh chấp có diện tích l 80,71m2; trong đó có: Diện tích 79,5m 2 thuộc thửa đất số 41; diện tích 0,05 m2 thuộc thửa đất số 39; diện tích 0,54m 2 thuộc thửa đất số 28; diện tích 0,09m 2 thuộc thửa đất số 36; diện tích 0,44m 2 thuộc thửa đất số 43; diện tích 0,09m 2 thuộc thửa đất số 134. Tài sản trên thửa đất số 41 gồm có 01 nhà loại 3C, 01 gác xép, cổng sắt, hàng rào, sân gạch đỏ, mái tôn.
Bị đơn có êu cầu phản tố đề nghị được quản lý, sử dụng 18,0m2 đất thuộc một phần thửa đất số 41. Tại phiên tòa sơ thẩm ngu ên đơn rút một phần yêu cầu khởi kiện đối với tổng diện tích 1,21m2 đất thuộc thửa đất số 28, 36, 39, 43, 134; bị đơn rút yêu cầu phản tố. Việc rút một phần yêu cầu khởi kiện, rút yêu cầu phản tố là hoàn toàn tự nguyện, cấp sơ thẩm đình chỉ xét xử về phần diện tích đất đã rút l có căn cứ pháp luật. Đất tranh chấp cấp sơ thẩm xem xét giải quyết là 79,5m2 đất ở thuộc thửa đất số 41 và tài sản gắn liền với đất. Nh đất này hiện do bị đơn l người đang quản lý sử dụng.
 [ ] Xét kháng cáo của các đương sự thấ rằng:
 [4] Về di sản thừa kế: Tại cấp sơ thẩm, bà Lê Thị Thanh B, bà Lê Thị Hồng Y, bà Vũ ThịT và bà Lê Thị LanH đều thừa nhận: Diện tích 79,5m2 đất ở tại thửa đất số 41 có nguồn gốc một phần do bà Bùi ThịT nhận chuyển nhượng của người khác v o trước năm 99 và có một phần diện tích đất sau năm 99 do ông Hong Minh Đ chuyển nhượng lại. Tuy nhiên, gi ữa những người này không có sự thống nhất về người nhận chuyển nhượng đất với ông Hoàng Minh Đ. Đối với vấn đề này thấy:
 [5] Thứ nhất: Tại Biên bản lấy lời khai ngày 06 -3-2024 (bút lục 74-75)
chính ngu ên đơn thừa nhận: Vợ chồng bị đơn xin được 18,0m2 đất ở đằng sau của ông Hong Minh Đ l h ng xóm để mở rộng bếp ra; ông Phạm Minh T có trả cho chủ đất 01 chai bia v 500.000đồng. Tại Biên bản lấy lời khai ngày 22-3- 2024 (bút lục 109-111) bà Lê Thị LanH thừa nhận: Vợ chồng bị đơn có mua 18,0m2 đất ở đằng sau của ông Hong Minh Đ là hàng xóm xây dựng bếp ra.
 úc mua đất thì bà Bùi ThịT mua khoảng 50,0m2. Saun đi đo đất cụ thể được bao nhiêum 2 thì trừ đi 8 0m2, số diện tích đất còn lại là di sản thừa kế của bà Bùi ThịT để phân chia. Nh trên đất không phân chianh vì đó l nh của vợ chồng bị đơn. Tại Biên bản lấy lời khai ngày 04-4-2024 (bút lục 116-117) bà Lê Thị Hồng Y cho biết: Mảnh đất ban đầu thì bà Bùi ThịT mua khoảng 50,0m2.
Sau này do vợ chồng bị đơn mua thêm phần đất phía trước của b Đảng để làm đường đi v mua thêm đất phía sau của ông Hong Minh Đ. Tại Biên bản lấy lời

## Page 10

khai ngày 01 -7-2024 ( bút lục 154) ông Hong Minh Đ cho biết: Trước năm 996 ông có được cho ông Phạm Minh T 18,0m2 đất ở phía saunh đất ông Phạm Minh T đang ở và có nhận của ông Phạm Minh T 00.000đồng. Việc này giữa hai bên không lập thành giấy tờ vì là hàng xóm với nhau. Việc cho đất này là cho ông Phạm Minh T không phải cho bà Bùi Thị T.
 [6] Thứ 2: Các tài li ệu có trong H ồ sơ cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với thửa đất số 41 (bút lục 124-127) thể hiện: Diện tích đất bà Bùi ThịT năm 988 nhận chuyển nhượng của chủ đất Mè Đình C có tổng diện tích 70,0m2. Diện tích đất kê khai để cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất tại Đơn xin đăng ký qu ền sử dụng đất ghi rõ: Diện tích đất tăng 11,8m2. Tại thời điểm kê khai vàc ấp GCNQSDĐ (từ năm 2000 đến 03-7-2002) đối với toàn bộ thửa đất số 41 thì bà Lê Thị Thanh B, bà Lê Thị LanH đã có chồng, bà Lê Thị Hồng Y đã có con từ trước đó nhiều năm v không sinh sống tại diện tích đất đang có tranh chấp. Thời điểm đó ông Lê Minh T đang đi chấp hành án phạt tù. Vợ chồng bị đơn l người thường xuyên sinh sống tạinh đất này. Trước năm 20 bà Bùi ThịT không thường xuyên sinh sống tại đâ m chỉ sinh sống thường xuyên từ sau năm 20 đến khi chết. Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của thửa đất số 41 mang tên hộ bà Bùi Thị T. Tại thời điểm kê khai, cấp GCNQSDĐ giữa bà Bùi ThịT v các con trong gia đình không hề có tranh chấp đối với thửa đất số 41 nên đương nhiên vợ chồng bị đơn không có khiếu nại, tranh chấp gì về việc kê khai, cấp GCNQSDĐ bởi họ cũng l th nh viên trong hộ gia đình.
 [7] Thứ 3: Tại cấp sơ thẩm ngu ên đơn v bà Lê Thị LanH thừa nhận: Từ năm 99 trên đất có 01 ngôi nhàc ấp 4 do bà Bùi ThịT tạo lập trước khi ông Phạm Minh T lấy bà Vũ Thị T. Tuy nhiên, ngôi nhà này vào kho ảng 2010 vợ chồng bị đơn đã phá dỡ xâ tường cao lên để làm thêm gác xép, xây mới phòng ngủ phía trong, xây dựng lại nhà bếp, nhà vệ sinh như hiện trạng xem xét, thẩm định tại chỗ. Còn bị đơn v b Lê Thị Hồng Y thì cho rằng toàn bộ công trình hiện có trên đất là do vợ chồng bị đơn xâ dựng lại năm 20 0 sau khi đã phá bỏ toàn bộ nhà cấp 4 của bà Bùi Thị T. Xét thấy, lời khai của bị đơn, của bà Lê Thị Hồng Y phù hợp với lời khai của 02 người làm chứng là ông Đon Viết M và ông Hà Viết L (bút lục 180-181) là những người thợ xây dựng các công trình hiện có trên đất cho vợ chồng bị đơn. Mặt khác, tại Biên bản định giá tài sản cũng thể hiện rõ: Các công trình trên đất xây dựng năm 20 0, đến tại thời điểm định giá cũng chỉ còn có 30% giá trị công trình là 9 . .799đồng. Công trình nếu xây dựng từ năm 99 (trước năm 20 0 là 9 năm) thì đương nhiên không còn giá trị công trình bởi đã hết khấu hao màch ỉ còn có giá trị sử dụng. Mặt khác, công trình có giá trị sử dụng phải còn nguyên kết cấu nhưng thực tế năm 20 0 thì ngu ên đơn cũng thừa nhận cũng chỉ có một phần móng, phần tường nhà của căn nh xâ dựng năm 99 . Mặt khác, vào thời điểm vợ chồng bị đơn thực hiện xây dựng các công trình trên đất bà Bùi ThịT cũng đã 69 tuổi và không có ý kiến gì, không có tranh chấp gì.
 [8] Từ những phân tích đánh giá trên có đủ cơ sở xác định phần giá trị công trình trên đất hiện nay không phải là di sản thừa kế bà Bùi ThịT để lại mà

## Page 11

giá trị tài sản này là của vợ chồng bị đơn; phần diện tích đất là di sản thừa kế bà Bùi ThịT để lại không phải là toàn bộ 79,5m2 đất mà phải trừ đi phần diện tích đất của vợ chồng bị đơn có được từ việc giao dịch với ông Hong Minh Đ, cụ thể 79,5m2 - 11,8m2 = 67,7m 2 đất. Do đó việc Tòa án cấp sơ thẩm xác định 79,5m2 đất v .966.769đồng giá trị công trình trên đất là công sức đóng góp do bà Bùi ThịT sống tạinh đất này và có tên trong h ộ khẩu là không phù hợp với các tài liệu chứng cứ có trong hồ sơ đã thu thập được và không phù hợp với thực tế khách quan cũng như các qu định của pháp lu ật. Tại cấp phúc th ẩm, ngu ên đơn v bà Lê Thị LanH cũng thừa nhận và nhất trí xác định di sản thừa kế bà Bùi ThịT để lại về phần diện tích đất là 67,7m2.
[9] Về thời hiệu chia thừa kế: Bà Bùi ThịT chết năm 20 ông Lê Minh T chết năm 20 9 ông Phạm Minh T chết năm 2022 nên tính đến thời điểm ngu ên đơn khởi kiện thì vẫn còn trong thời hiệu khởi kiện theo qu định của pháp luật dân sự.
[10] Về xác định hàng thừa kế: Tất cả các đương sự đều thừa nhận: Khi chết bà Bùi Thị T, ông Lê Minh T, ông Phạm Minh T không để lại di chúc; họ không có con riêng cũng như không có con nuôi. Bà Bùi ThịT đã l hôn từ năm 1989. Tại thời điểm mở thừa kế của bà Bùi ThịT thì xác định hàng thừa kế thứ nhất của bà Bùi ThịT bao gồm: Bà Lê Thị Hồng Y, bà Lê Thị Thanh B, ông Phạm Minh T, bà Lê Thị Lan H, ông Lê Minh T. Tại thời điểm mở thừa kế của ông Lê Minh T thì xác định hàng thừa kế thứ 2 của ông Lê Minh T bao gồm: Bà Lê Thị Hồng Y, bà Lê Thị Thanh B, ông Phạm Minh T , bà Lê Thị Lan H. Tại thời điểm mở thừa kế của ông Phạm Minh T thì xác định hàng thừa kế thứ nhất của ông Phạm Minh T bao gồm: Bà Vũ ThịT và anh Phạm Anh T.
[11] Về việc phân chia di sản: Ngu ên đơn bị đơn đều có êu cầu được quản lý sử dụng nh đất đang có tranh chấp v có trách nhiệm trả lại giá trị kỷ phần thừa kế bằng tiền cho cách ng thừa kế khác. Xét thấ di sản thừa kế chỉ có diện tích 67 7m2 không đủ điều kiện tách thửa; ngu ên đơn đã lấ chồng v có chỗ ở ổn định tại nơi khác đã rất nhiều năm; mẹ con bị đơn không sở hữunh đất n o khác trên địa b n th nh phố L tỉnh ạng Sơn; hiện na họ đang ở thuê tại địa điểm khác nhưng không phải l chỗ ở ổn định m chỉ để thuận lợi cho bị đơn vừa đi l m thuê vừa có thời gian chăm sóc điều trị bệnh cho anh hạm Anh T; bản thân anh hạm Anh T là cháu trai (cháu nội) du nhất trong nh của bà Bùi Thị T. Ngoài ra, tại thửa đất số có 8m2 đất và toàn bộ công trình trên đất l t i sản chung của vợ chồng bị đơn. Do đó cấp sơ thẩm giao cho b Vũ Thị T, anh hạm Anh T quản lý sử dụng di sản thừa kế v trả cho cách ng thừa kế khác kỷ phần thừa kế họ được hưởng bằng tiền l phù hợp với các qu định của pháp luật, phù hợp với luân thường đạo lý và đảm bảo quyền lợi cho tất cả các bên đương sự. Tại cấp phúc thẩm cũng đã tạo điều kiện rất nhiều lần cho các đương sự thỏa thuận về việc quản lý sử dụng nh đất nhưng không có kết quả. Ngu ên đơn không xuất trình được t i liệu chứng cứ gì mới để chứng minh cho việc kháng cáo của mình về việc được trực tiếp quản lý sử dụng nh đất. Nên nội dung kháng cáon của ngu ên đơn không được chấp nhận.

## Page 12

 [12] Các nghĩa vụ tài sản và các khoản chi phí liên quan đến thừa kế: Bà Lê Thị Hồng Y, bà Lê Thị Thanh B, bà Lê Thị Lan H, bà Vũ ThịT đều thừa nhận:
Tiền mai táng phí của bà Bùi Thị T, ông Lê Minh T, ông Phạm Minh T đều không ai phải bỏ ra; khi chết thì những người này không cón ợ tiền của ai. Tại cấp sơ thẩm, bị đơn không hợp tác, không cung cấp bản sao GCNQSDĐ của thửa đất số 41. Cấp sơ thẩm không hỏi rõ các đương sự về khoản thuế và các khoản phải nộp khác v o ngân sách Nh nước của chủ sử dụng thửa đất số 41 mà chỉ hỏi chung chung về nghĩa vụ tài sản của bà Bùi Thị T. Cấp sơ thẩm có yêu cầu Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai th nh phố cung cấp Hồ sơ cấp GCNQSDĐ của thửa đất số nhưng cũng không đề cập đến khoản thuế và các khoản phải nộp khác v o ngân sách Nh nước của chủ sử dụng thửa đất số 41. Tại cấp phúc thẩm đã l m rõ về vấn đề này thể hiện: Ngày 29-4-2022 Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai th nh phố đã xác nhận thửa đất số 41 mới hon th nh nghĩa vụ tài chính nộp ngân sách Nh nước theo thông báon ộp tiền sử dụng đất số 12/TB-CCT ngày 20-5-2022 của Chi cục Thuế thành phố. Bị đơn l người nộp nghĩa vụt i chính nhưng không êu cầu thanh toán, tuy nhiên cấp sơ thẩm cần rút kinh nghiệm. Từ khi bà Bùi ThịT chết (năm 20 ) đến khi ông Phạm Minh T chết (năm 2022) thì vợ chồng bị đơn l người trực tiếp sử dụng, trông coi, quản lý nh đất đang có tranh chấp. V đến nay, bị đơn vẫn l người quản lý, trông coi toàn bộnh đất tranh chấp. Nên khi phân chia di sản thừa kế cần xem xét đến chi phí cho việc bảo quản di sản l có căn cứ. Cấp sơ thẩm xác định vợ chồng bị đơn được hưởng chi phí này tương ứng với 1/2 kỷ phần thừa kế của giá trị đất phù hợp với qu định của pháp luật.
 [13] Về việc định giá tài sản (đất) thấy rằng: Trong quá trình t ố tụng tại cấp phúc thẩm và tại phiên tòa phúc thẩm bà Vũ Thị T, bà Lê Thị Hồng Y đề nghị giữ nguyên giá trị đất theo giá thị trường mà Hội đồng định giá cấp sơ thẩm đã xác định l 7.000.000đồng/m2. Tại đơn kháng cáo v trong quá trình tố tụng tại cấp phúc thẩm, ngu ên đơn đề nghị định giá lại đất bởi theo ngu ên đơn giá trị đất theo giá thị trường phải l 2.000.000đồng/m2 sau đó v tại phiên tòa phúc th ẩm, ngu ên đơn lại cho rằng giá trị đất theo giá thị trường chỉ là 0.000.000đồng/m2. Ngoài lời trình bày của mình ra thì ngu ên đơn không xuất trình được tài liệu, chứng cứ thể hiện việc định giá tài sản (đất) của Hội đồng định giá cấp sơ thẩm là không phù hợp với giá thị trường. Mặt khác, thửa đất số 41 không phải nằm trên trục đường giao thông chính mà nằm trong ngõ đường ngõ kéo từ trục giao thông chính chỉ rộng 1,0m kéo d i hơn 20m thì đến nhà đất đang có tranh chấp; quanh đất này có 02 nhà ở phía trong v l đường ngõ cụt. Do đó giá trị đất theo giá thị trường mà Hội đồng định giá cấp sơ thẩm xác định 7.000.000đồng/m2 là phù hợp với thị trường hiện nay. Nên nội dung kháng cáon của ngu ên đơn không được chấp nhận.
 [14] Di sản thừa kế bà Bùi ThịT để lại có trị giá: 67 7m 2 x 7.000.000đồng m2 = 7 .900.000đồng. H ng thừa kế thứ 2 của ông Lê Minh T vẫn là bà ê Thị Hồng Y, bà ê Thị Thanh B, ông hạm Minh T, bà ê Thị an H.
Nên tính đến hiện na di sản thừa kế của b Bùi ThịT cũng xác định chia l m 0

## Page 13

kỷ phần. Tương ứng 0 kỷ phần thừa kế l 7 .900. 000đồng : =
 8. 75.000đồng. Chi phí cho việc bảo quản di sản thừa kế vợ chồng bị đơn được hưởng 118. 75.000đồng : 2 = 59.900.000đồng (l m tròn số). Như vậ h ng thừa kế của bà Bùi ThịT mỗi người được hưởng l : 7 .900.000đồng - 59.900.000đồng = .000.000đồng : = 0 .500.000đồng. Tại phiên tòa phúc thẩm bà ê Thị Hồng Y đề nghị kỷ phần thừa kế b được hưởng sẽ được chu ển cho b Vũ Thị T, anh hạm Anh T để mẹ con bị đơn có điều kiện kinh tế nhanh chóng chữa khỏi bệnh cho anh hạm Anh T. Bà Vũ ThịT cũng nhất trí với ý kiến b ê Thị Hồng Y đã đưa ra.
 [15] Tại phiên tòa phúc thẩm, bà Vũ ThịT không yêu cầu phân chia di sản thừa kế của ông Phạm Minh T, không yêu cầu phân chia tài sản chung vợ chồng;
không yêu cầu phân chia tài sản bà Lê Thị Hồng Y để lại cho mẹ con bị đơn m đề nghị để bà Vũ Thị T, anh Phạm Anh T đồng sở hữu khối tài sản chung đó.
Ngo i ra để thuận lợi cho việc thi hành án , bà Vũ ThịT sẽ đứng trả tiền tương ứng giá trị kỷ phần thừa kế bà Lê Thị Thanh B, bà Lê Thị LanH được hưởng;
đồng thời đứng ra ra nộp chi phít ố tụng và tiền án phí mà bà Vũ Thị T, anh Phạm Anh T phải chịu theo qu định. Nếu sau này bà Vũ Thị T, anh Phạm Anh T có tranh chấp sẽ khiếu kiện bằng một vụ kiện khác theo pháp luật tố tụng dân sự.
 [16] Tổng giá trịt i sản b Vũ Thị T, anh hạm Anh T được hưởng được chia l : Giá trịt i sản trên đất 9 . .799đồng + chi phí cho vi ệc bảo quản di sản được hưởng 59.900.000đồng + giá trị phần đất l t i sản chung của vợ chồng bà Vũ ThịT 82.600.000đồng + giá trị kỷ phần thừa kế của ông hạm Minh T được hưởng từ b Bùi ThịT 0 .500.000đồng + giá trị kỷ phần thừa kế của b ê Thị Hồng Y được hưởng từ b Bùi ThịT nhưng cho b Vũ Thị T, anh hạm Anh T 0 .500.000đồng = 442.611.799đồng.
 [17] Do bà v à Vũ Thị T, anh hạm Anh T được qu ền quản lý sử dụng 67,7m2 đất có giá trị lớn hơn giá trị được hưởng nên bà Vũ Thị T, anh Phạm Anh T phải có trách nhi ệm hoàn trả cho bà ê Thị Thanh B, bà ê Thị anH mỗi người 0 .500.000đồng. Tu nhiên để thuận lợi cho việc thi h nhán v tôn trọng sự tự ngu ện của đương sự thì bà Vũ ThịT phải có trách nhiệm hoàn trả cho bà Lê Thị Thanh B, bà ê Thị anH mỗi người 0 .500.000đồng [18] Tại cấp sơ thẩm ngu ên đơn đã nộp tạm ứng chi phít ố tụng tổng cộng l .762.000 đồng. Do cấp sơ thẩm xác định không chính xác di sản thừa kế bà Bùi ThịT để lại nên đương nhiên trách nhiệm chịu chi phít ố tụng cũng không đúng pháp luật. Cấp phúc thẩm đã xác định lại di sản thừa kế xác định tài sản chung theo qu định. Do các đương sự không thỏa thuận được về trách nhiệm chịu chi phít ố tụng nên ngu ên đơn phải chịu án phí đối với phần diện tích đất đã rút; v mỗi người được hưởng được chia tài sản phải chịu chi phí tố tụng theo tỷ lệ giá trị phần tài sản mà họ được hưởng được chia. Cụ thể bà Lê Thị Thanh B phải chịu 2.022.000đồng. B Vũ ThịT phải chịu 7.89 .000đồng, b Vũ ThịT phải hoàn trả lại cho bà Lê Thị Thanh B 7.89 .000đồng. Bà Lê Thị LanH phải chịu .8 6.000đồng, bà Lê Thị LanH phải hoàn trả lại cho bà Lê

## Page 14

Thị Thanh B .8 6.000đồng.
[19] Bà Lê Thị Thanh B, bà Lê Thị LanH mỗi người phải chịu án phí theo giá trị tài sản 0 .500.000đồng được hưởng là 5.175.00đồng. Khấu trừ số tiền 2 .000.000đồng tạm ứng án phí đã nộp thì bà Lê Thị Thanh B được hoàn trả lại số tiền 5.825.000đồng. Bà Vũ ThịT phải chịu án phí theo giá trị tài sản 2.6 .799đồng được chia được hưởng là 21.704.400đồng. Khấu trừ số tiền 00.000đồng tạm ứng án phí đã nộp thì bà Vũ ThịT còn phải nộp tiếp số tiền 2 . 0 . 00đồng.
 [20] Từ những phân tích đánh giá trên có đủ căn cứ pháp lý không chấp nhận kháng cáo của bà Lê Thị Thanh B, chấp nhận kháng cáo của bà Vũ Thị T, bà Lê Thị Hồng Y.
 [21] Ngoài ra, cấp sơ thẩm còn có một số thiếu sót khác như sau:
 [22] Thứ nhất: Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của thửa đất số 41 được cấp v o năm 2002 nên phải căn cứ v o các qu định của pháp luật đất đai tại thời điểm cấp giấ nhưng cấp sơ thẩm không căn cứ các qu định pháp luật đất đai tại thời điểm đó.
 [23] Thứ 2: Ngu ên đơn rút một phần yêu cầu khởi kiện, bị đơn rút êu cầu phản tố và cấp sơ thẩm đã đình chỉ xét xử đối với nội dung n nhưng cấp sơ thẩm không căn cứ Điều 244 của Bộ luật Tố tụng dân sự năm 20 5.
 [24] Thứ 3: Nghĩa vụ chịu án phí trong v ụ án n m các đương sự phải chịu được thực hiện theo qu định tại khoản 7 Điều 27 chứ không phải khoản 7 Điều 26 của Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH 14 ngày 30-12-2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội khóa qu định về mức thu, miễn, giảm, thu nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí To án như cấp sơ thẩm đã xác định.
 [25] Thứ 4: Ông Lê Minh T chết năm 20 9; ông Phạm Minh T chết năm 2022 nhưng cấp sơ thẩm không căn cứ các qu định của Bộ luật Dân sự năm 2015 về thừa kế.
 [26] Thứ 5: Tại mục 1.1 quyết định của Bản án sơ thẩm có tuyên: Bà Vũ ThịT và anh Phạm Anh T có quyền quản lý, sử dụng một phần thửa đất số 41 ...v được quyền sở hữu công trình trên đất gồm ... Bà Vũ ThịT và anh Phạm Anh T có nghĩa vụ thờ cúng tổ tiên và bà Bùi Thị T, ông Phạm Minh N, anh Phạm Minh T, anh Lê Minh T, là không phù hợp với qu định của pháp luật dân sự bởinh đất bà Vũ Thị T, anh Phạm Anh T có quyền quản lý, sử dụng là do phân chia tài sản chung, phân chia di sản thừa kế và bà Vũ Thị T, anh Phạm Anh T phải có trách nhiệm trả giá trị kỷ phần thừa kế (bằng tiền) cho các hàng thừa kế khác. Di sản của bà Bùi ThịT để lại không có phần n o dùng để vào việc thờ cúng để giao cho bà Vũ Thị T, anh Phạm Anh T thực hiện việc thờ cúng. Cấp sơ thẩm tu ên như vậy là hạn chế, là ảnh hưởng đến quyền của người sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất được phân chia.
 [27] Thứ 6: Tại thời điểm xét xử sơ thẩm, Luật Đất đai năm 202 đã có hiệu lực pháp luật, khi tuyên về quyền nghĩa vụ của người sử dụng đất nhất là

## Page 15

trong việc đăng ký biến động quyền sử dụng đất phải căn cứ theo các qu định của Luật Đất đai năm 202 nhưng cấp sơ thẩm không thể hiện nội dung này.
[28] Do đó cấp phúc thẩm sẽ phải sửa, phải khắc phục bổ sung các vấn đề thiếu sót này theo qu định của pháp luật. Do chấp nhận kháng cáo và do sửa án sơ thẩm nên người kháng cáo không phải chịu án phí phúc th ẩm, hoàn trả lại người kháng cáo số tiền tạm ứng án phí đã nộp.
[29] Xét đề nghị đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Lạng Sơn, của người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của ngu ên đơn đề nghị nào phù hợp với nhận định trên thì được chấp nhận đề nghị nào không phù hợp với nhận định trên thì không được chấp nhận.
[30] Các phần qu ết định khác của Bản án sơ thẩm không có kháng cáo kháng nghị đã có hiệu lực pháp luật từng hết thời hạn kháng cáo kháng nghị.
 Vì các lẽ trên, QUYẾT ĐỊNH:
Căn cứ vào khoản 2 Điều 308, Điều 309 của Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015; không chấp nhận kháng cáoc ủa ngu ên đơn b Lê Thị Thanh B; chấp nhận kháng cáoc ủa bị đơn có êu cầu phản tố bà Vũ Thị T; chấp nhận kháng cáo của người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan bà Lê Thị Hồng Y; sửa Bản án dân sự sơ thẩm số 202 DS-ST ng 22-8-2024 của Tòa án nhân dân thành phố Lạng Sơn tỉnh ạng Sơn, cụ thể như sau:
Căn cứ vào các Điều Điều 2 Điều Điều 20, Điều 36, Điều 7 Điều 79 của Luật Đất đai năm 99 ;
Căn cứ vào các Điều 2 Điều 17, Điều 23 Điều 24 Điều 26 Điều 31 Điều 131, Điều 133, Điều 135, Điều 148, Điều 149 của Luật Đất đai năm 202 ;
Căn cứ v o các Điều 638, Điều 639, Điều 640, Điều 645, Điều 674, Điều 675, Điều 676, Điều 683, Điều 685 của Bộ luật Dân sự năm 2005;
Căn cứ vào các Điều 58 Điều 60 Điều 6 Điều 6 Điều 6 Điều 169, Điều 208, Điều 213, Điều 217, Điều 218, Điều 219, Điều 220, Điều 221, Điều 234, Điều 2 5 Điều 237, Điều 274, Điều 275, Điều 357, Điều 468, Điều 609 Điều 6 0 Điều 6 Điều 6 2 Điều 6 Điều 616 Điều 62 Điều 649, Điều 650 Điều 65 Điều 658 Điều 660 Điều 688 của Bộ luật Dân s ự năm 2015;
Căn cứ vào Điều 5, khoản Điều 147, khoản 2 Điều 148, khoản 2 Điều 157, khoản 2 Điều 65 Điều 244 của Bộ luật Tố tụng dân sự năm 20 5;
 Căn cứ vào khoản 7 Điều 27 , kho ản 2 Điều 29 của Nghị quyết s ố 326/2016/UBTVQH 14 ngày 30-12-2016 của Ủ ban Thường vụ Quốc hội khóa qu định về mức thu, miễn, giảm, thu nộp, quản lý và s ử dụng án phí và l ệ phí Tòa án.
I. Về yêu cầu khởi kiện

## Page 16

Chấp nhận yêu cầu khởi kiện của ngu ên đơn b Lê Thị Thanh B về việc yêu cầu chia di sản thừa kế của bà Bùi Thị T.
1. Xác định tài sản chung của hộ gia đình di sản thừa kế, phân chia di sản thừa kế theo pháp luật, cụ thể như sau: Xác định tổng diện tích 79 5m2 đất ở thuộc thửa đất số tờ bản đồ địa chính số 8 phường H th nh phố tỉnh ạng Sơn l t i sản chung của b Bùi ThịT ông hạm Minh T b Vũ Thị T; trong đó:
 - Xác định tổng diện tích 67,7m2 đất có trị giá 7 .900.000đồng (bốn trăm bẩ mươi ba triệu chín trăm nghìn đồng) l di sản thừa kế của b Bùi Thị T.
- Xác định tổng diện tích 11,8m2 đất có trị giá 82.600.000đồng (tám mươi hai triệu sáu trăm nghìn đồng) l t i sản chung của ông hạm Minh T (đã chết) v b Vũ Thị T.
- Xác định giá trịt i sản gắn liền với đất có tổng trị giá 9 . .799đồng (chín mươi ba triệu một trăm mười một nghìn bẩ trăm chín mươi chín đồng) l t i sản chung của ông hạm Minh T (đã chết) v b Vũ Thị T.
- Xác định chi phí cho việc bảo quản di sản thừa kế của bà Bùi ThịT mà ông Phạm Minh T (đã chết), bà Vũ ThịT được hưởng là 59.900.000đồng (năm mươi chín triệu chín trăm nghìn đồng).
 2. Về h ng thừa kế
 - Xác định những người được hưởng thừa kế theo pháp luật của b Bùi ThịT gồm có 05 người: B ê Thị Hồng Y b ê Thị Thanh B ông hạm Minh T (đã chết) b ê Thị anH ông ê Minh T (đã chết).
- Xác định những người được hưởng thừa kế theo pháp luật của ông ê Minh T gồm có 0 người: B ê Thị Hồng Y b ê Thị Thanh B ông hạm Minh T (đã chết) b ê Thị an H.
- Xác định những người được hưởng thừa kế theo pháp luật của ông hạm Minh T gồm có 02 người: B Vũ ThịT anh hạm Anh T.
3. Bà Vũ Thị T, anh Phạm Anh T được quyền quản lý, sử dụng tổng diện tích 79,5m2 đất ở và được quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất gồm có 01 nhà loại 3C, 01 gác xép, cổng sắt, hàng rào, sân gạch đỏ, mái tôn, thuộc thửa đất số 41, tờ bản đồ địa chính số 8 phường H, thành phố L, tỉnh Lạng Sơn theo Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số V 106931, do Ủy ban nhân dân thị xã L (nay là thành phố L) tỉnh Lạng Sơn cấp ngày 03 -7-2002 cho hộ bà Bùi Thị T. Diện tích 79,5m2 đất được xác định bởi các đỉnh thửa nối các điểm (đỉnh thửa): A1, A2, A3, A4, N13, A6, A7, A10, B4, A12, A13, A14, B5, B6, A18, B7 thể hiện tại Trích đo khu đất tranh chấp di sản thừa kế (TĐ 22-2024) kèm theo Bản án.
Giá trị tài sản mà bà Vũ Thị T, anh Phạm Anh T được chia được hưởng là 2.6 .799đồng.
 Buộc bà Lê Thị Thanh B, bà Lê Thị LanH chấm dứt hành vi cản trở trái pháp luật việc thực hiện quyền sử dụng đất và quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất nêu trên với bà Vũ Thị T, anh Phạm Anh T.

## Page 17

 Bà Vũ Thị T, anh Phạm Anh T có quyền, nghĩa vụ kê khai đăng ký biến động quyền sử dụng đất đối với diện tích đất nêu trên và quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất (nếu có) theo qu định của pháp luật đất đai.
4. Bà Vũ ThịT có trách nhiệm thanh toán giá trị phần tài sản bà Lê Thị Thanh B, bà Lê Thị LanH được hưởng trong khối di sản thừa kế, cụ thể như sau:
- Bà Vũ ThịT có trách nhiệm thanh toán giá trị phần tài sản bà Lê Thị Thanh B được hưởng số tiền là 103.500.000 đồng (một trăm linh ba triệu năm trăm nghìn đồng).
- Bà Vũ ThịT có trách nhiệm thanh toán giá trị phần tài sản bà Lê Thị LanH được hưởng số tiền là 103.500.000 đồng (một trăm linh ba triệu năm trăm nghìn đồng).
 II. Về chi phí tố tụng
 1. Bà Lê Thị Thanh B phải chịu tổng số tiền 2.022.000đồng về việc chi phí xem xét thẩm định tại chỗ định giá tài sản. Xác nhận bà Lê Thị Thanh B đã nộp đủ số tiền 2.022.000đồng (hai triệu không trăm hai mươi hai nghìn đồng).
 2. Bà Lê Thị LanH phải chịu tổng số tiền 1.846.000đồng về việc chi phí xem xét thẩm định tại chỗ định giá tài sản. Bà Lê Thị LanH phải có trách nhiệm hoàn trả lại cho bà Lê Thị Thanh B số tiền .8 6.000đồng (một triệu tám trăm bốn mươi sáu nghìn đồng).
 3. B Vũ ThịT phải chịu tổng số tiền 7.894.000đồng về việc chi phí xem xét thẩm định tại chỗ định giá tài sản. B Vũ ThịT phải có trách nhiệm hoàn trả lại cho bà Lê Thị Thanh B số tiền 7.89 .000đồng (bảy triệu tám trăm chín mươi tư nghìn đồng).
 III. Về nghĩa vụ chịu lãi chậm trả: Kể từ ngày bản án có hiệu lực pháp luật (đối với các trường hợp cơ quan thi h nhán có qu ền chủ động ra quyết định thi hành án) hoặc kể từng có đơn êu cầu thi hành án của người được thi h nhán (đối với các khoản tiền phải trả cho người được thi h nh án) cho đến khi thi hành xong, bên phải thi hành án còn phải chịu khoản tiền lãi của số tiền còn phải thi hành án theom ức lãi suất qu định tại Điều 57 Điều 468 của Bộ luật Dân sự năm 20 5 trừ trường hợp pháp luật có qu định khác.
 IV. Về án phí dân sự sơ thẩm
 1. Bà Lê Thị Thanh B phải chịu 5.175.000đồng án phí dân s ự sơ thẩm tương ứng với giá trị phần tài sản được chia để sung v o ngân sách Nh nước.
Ngày 25-01-2024, bà Lê Thị Thanh B đã nộp tạm ứng số tiền 21.000.000đồng theo Biên lai thu tạm ứng án phí, lệ phí Tòa án số: 0000129 của Chi cục Thi hành án dân sự thành phố L, tỉnh Lạng Sơn. Sau khi khấu trừ, bà Lê Thị Thanh B được hoàn trả lại số tiền 15.825.000đồng (mười năm triệu tám trăm hai mươi năm nghìn đồng).

## Page 18

 2. Bà Lê Thị LanH phải chịu 5. 75.000đồng án phí dân sự sơ thẩm tương ứng với giá trị phần tài sản được chia để sung v o ngân sách Nh nước (năm triệu một trăm bẩ mươi năm nghìn đồng).
 3. Bà Vũ ThịT phải chịu 21.704.400đồng án phí dân s ự sơ thẩm tương ứng với giá trị phần tài sản bà Vũ Thị T, anh Phạm Anh T được chia được hưởng để sung v o ngân sách Nh nước. Ngày 11-7-2024, bà Vũ ThịT đã nộp tạm ứng số tiền 300.000 đồng theo Biên lai thu tạm ứng án phí, lệ phí Tòa án số:
0000342 của Chi cục Thi hành án dân sự thành phố L, tỉnh Lạng Sơn. Sau khi khấu trừ, bà Vũ ThịT còn phải nộp tiếp số tiền 2 . 0 . 00đồng (hai mươi mốt triệu bốn trăm linh bốn nghìn đồng).
 V. Về án phí dân sự phúc thẩm
 1. Bà Lê Thị Thanh B không phải chịu án phí dân sự phúc thẩm. Hoàn trả lại cho bà Lê Thị Thanh B 300.000đồng (ba trăm nghìn đồng) tiền tạm ứng án phí đã nộp tạm ứng theo Biên lai thu tạm ứng án phí, lệ phí Tòa án số: 0000380 ngày 26 tháng 9 năm 202 của Chi cục Thi hành án dân s ự thành phố L, tỉnh Lạng Sơn.
 2. Bà Vũ ThịT không phải chịu án phí dân sự phúc thẩm. Hoàn trả lại cho bà Vũ ThịT 300.000đồng (ba trăm nghìn đồng) tiền tạm ứng án phí đã nộp tạm ứng theo Biên lai thu tạm ứng án phí, lệ phí Tòa án số: 0000381 ngày 26 tháng 9 năm 202 của Chi cục Thi hành án dân sự thành phố L, tỉnh Lạng Sơn.
 3. Bà Lê Thị Hồng Y không phải chịu án phí dân sự phúc thẩm. Hoàn trả lại cho bà Lê Thị Hồng Y 300.000đồng (ba trăm nghìn đồng) tiền tạm ứng án phí đã nộp tạm ứng theo Biên lai thu tạm ứng án phí, lệ phí Tòa án số: 0000383 ng 27 tháng 9 năm 202 của Chi cục Thi hành án dân s ự thành phố L, tỉnh Lạng Sơn.
 VI. Các vấn đề khác Các phần qu ết định khác của Bản án sơ thẩm không có kháng cáo kháng nghị đã có hiệu lực pháp luật từng hết thời hạn kháng cáo kháng nghị.
 Trường hợp Bản án được thi h nh theo qu định tại Điều 2 Luật Thi hành án dân sự thì người được thi hành án dân s ự người phải thi hành án dân s ự có quyền thỏa thuận thi hành án, quyền yêu cầu thi hành án, tự nguyện thi hành án hoặc bị cưỡng chế thi hành án theo qu định tại các Điều 6, 7 và 9 Luật Thi hành án dân sự; thời hiệu thi h nhán được thực hiện theo qu định tại Điều 30 Luật Thi hành án dân sự.
 Bản án phúc thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ ngày tuyên án./.

Nơi nhận:
- TANDCC tại Hà Nội;
- VKSNDCC tại Hà Nội;
- VKSND tỉnh Lạng Sơn;
- TANDTP Lạng Sơn, tỉnh Lạng Sơn;
TM. HỘI ĐỒNG XÉT XỬ PHÚC THẨM THẨM PHÁN - CHỦ TỌA PHIÊN TÒA (đã ký)

## Page 19

- VKSNDTP Lạng Sơn, tỉnh Lạng Sơn;
- CCTHADSTP L, tỉnh Lạng Sơn;
- Đương sự;
- Người TGTT khác;
- ưu: HS; Tòa DS; HCT KTNV&THA.



 Nguyễn Thị Hoa