Bản án số: 305/2024/DS-PT
Tranh chấp hợp đồng vay tài sản, hợp đồng góp hụi và thực hiện nghĩa vụ tài sản do người chết để lại
Số: 305/2024/DS-PT
Ngày: 08/07/2024
Tòa án xét xử: TAND tỉnh Tây Ninh
Cấp xét xử: Phúc thẩm
Loại vụ việc: Dân sự
Quan hệ pháp luật: Tranh chấp hợp đồng vay tài sản
Thông tin vụ việc: Bà Phạm Thị Ngọc N khởi kiện yêu cầu ông Lê Minh Đ và các con ông Đ là anh Lê Gia B và chị Lê Gia H trả số tiền bà C đã vay khi còn sống là 300.000.000 đồng và 250.920.000 đồng tiền hụi bà C đã nhận của bà tổng cộng là 550.920.000 đồng nhưng bị đơn ông Đ, anh B, chị H chỉ thừa nhận số tiền vay là 100.000.000 đồng và tiền hụi 151.000.000 đồng, tổng cộng là 251.000.000 đồng.

## Page 1

TÒA ÁN NHÂN DÂN TỈNH TÂY NINH

Bản án số: 305/2024/DS-PT Ngày: 08-7-2024 V/v: Tranh chấp hợp đồng vay tài sản, hợp đồng góp hụi và thực hiện nghĩa vụ tài sản do người chết để lại.
CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập – Tự do – Hạnh phúc NHÂN DANH NƯỚC CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM TÒA ÁN NHÂN DÂN TỈNH TÂY NINH
- Thành phần Hội đồng xét xử phúc thẩm gồm có:
Thẩm phán – Chủ tọa phiên tòa: Bà Phạm Ngọc Giàu Các Thẩm phán: Bà Phạm Thị Hồng Vân Bà Phạm Thị Thùy Trang
- Thư ký phiên tòa: Ông Đinh Trần Khánh Duy – Thư ký Tòa án nhân dân tỉnh Tây Ninh.
- Đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Tây Ninh tham gia phiên tòa: Ông Bùi Quốc Việt – Kiểm sát viên.
Vào các ngày 05 và 08 tháng 7 năm 2024, tại Tòa án nhân dân tỉnh Tây Ninh xét xử phúc thẩm công khai vụ án thụ lý số: 107/2023/TLPT -DS ngày 08 tháng 4 năm 2024, về việc “ Tranh chấp hợp đồng vay tài sản, hợp đồng góp hụi và thực hiện nghĩa vụ tài sản do người chết để lại”.
Do bản án dân sự sơ thẩm số: 13/2024/DS-ST ngày 27 tháng 02 năm 2024 của Tòa án nhân dân huyện CT, tỉnh Tây Ninh bị kháng cáo, kháng nghị.
Theo Quyết định đưa v ụ án ra xét xử số: 251/2024 /QĐXXPT-DS ngày 03 tháng 6 năm 2024 và quyết định hoãn phiên tòa số : 66/2024/QĐPT-DS ngày 20 tháng 6 năm 2024, giữa các đương sự:
1. Nguyên đơn: Bà Phạm Thị Ngọc N, sinh năm 1983 Địa chỉ: Số B, tổ C, ấp X, xã T, huyện C, tỉnh Tây Ninh; có mặt.
2. Bị đơn:

## Page 2

Ông Lê Minh Đ, sinh năm 1974; vắng mặt Anh Lê Gia B, sinh năm 1997; vắng mặt Chị Lê Gia H, sinh năm 2005; vắng mặt Cùng địa chỉ: Tổ C, khu phố C, thị trấn C, huyện C, tỉnh Tây Ninh.
Người đại diện hợp pháp của bị đơn: Anh Lê Phước Ý, sinh năm 1995. Địa chỉ: Số B, Đường L, khu phố D, phường L, thị xã H, tỉnh Tây Ninh (Theo hợp đồng ủy quyền ngày 26/01/2024); có mặt.
3. Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan:
Bà Đỗ Thị T, sinh năm 1946; vắng mặt.
Ông Trần Văn Đ1, sinh năm 1940; vắng mặt.
Cùng địa chỉ: Số H, tổ A, khu phố H, phường H, thị xã H, tỉnh Tây Ninh.
4. Người kháng cáo: Ông Lê Minh Đ, anh Lê Gia B và chị Lê Gia H , là bị đơn.
5. Kháng nghị: Viện kiểm sát nhân dân huyện C, tỉnh Tây Ninh.
NỘI DUNG VỤ ÁN:
Theo đơn khởi kiện ngày 17/11/2023, lời khai trong quá trình giải quyết vụ án và tại phiên tòa, nguyên đơn bà Phạm Thị Ngọc N trình bày:
Bà Trần Thị Kim C làm thảo hụi và cho vay tiền góp nhiều năm ở chợ C2.
Trước đó, bà cũng đã tham gia nhiều dây hụi vớ i bà C, nhưng các dây này đều đã mãn hết. Tất cả các dây hụ i do bàC làm đầu thảo đều là hụi 5.000.000 đ ồng, hụi sống thì đóng 4.000.000 đồng/tháng, còn hụi chết thì đóng 5.000.000 đồng/tháng.
Trong khoảng thời gian từ năm 2022 đến năm 2023, bà có tham gia chơi 08 phần của 04 dây hụ i 5.000.000 đồng, do bàC làm đầu thảo. Tất cả các dây hụi bà tham gia đều là hụi tháng (tức 01 tháng khui một lầ n), nhưng do bà buôn bán rau ở chợ, không có tiền để đóng một lần nên bà thỏa thuận với bàC sẽ đóng tiền hụi theo ngày, cụ thể: mỗi ngày bà sẽ đóng cho bàC số tiền là 150.000 đồng/1 phần hụi, 08 phần là 1.200.000 đ ồng/ngày, cuối tháng bàC sẽ cộng số tiền bà đã đóng, sau đó trừ đi số tiền hụi bà phải đóng trong tháng và trả lại cho bà số tiền đã đóng dư. Do bà đóng hụi theo hình thức góp hàng ngày, nên số tiền bà góp tháng trước sẽ là tiền hụi đóng cho tháng sau (ví d ụ hụi khui tháng 6/2022 thì bà phải góp từ tháng 5/2022) như vậy bàC mới có tiền để đăng hụi cho hụi viên hốt hụi. Ngoài bà ra, nhiều người ở chợ C2 cũng đóng hụi cho bàC theo hình thức này. Mỗi ngày vào tầm 11 giờ trưa bàC đi thu tiền hụi, nếu bàC bận thì chị ruột bàC là Trần Thị Kim C1 hoặc con bàC là Lê Gia B sẽ là người đi thu tiền hụi. Do bàC làm hụi và cho vay góp lâu năm ở địa phương vàt ừ trước đến nay là ngư ời giữ chữ tín, nên khi

## Page 3

chơi hụi hầ u như không ai yêuc ầu đưa danh sách hụi viên, khi đóng hụi cũng không ai yêu cầu viết giấy biên nhận, ngược lại khi đăng hụi bàC cũng không yêu cầu hụi viên viết giấy biên nhận, nhưng vào cuối mỗi tháng bàC đều đến gặp bà để chốt lại số tiền bà phải đóng, số tiền bà đã đóng, sau đó cấn trừ với nhau, số tiền bà đã đóng dư thì bàC trả lại, mỗi lần như vậy bàC đều tính và viết ra giấy như bà đã giao nộp cho Tòa án. Tuy nhiên, do bà tin tưởng bàC cũng như không lường trước được việc bàC sẽ chết đột ngột nên chỉ giữ lạ i được một số tháng. Cụ thể các dây hụi bà còn tham gia chơi với bàC như sau:
Dây hụ i 5.000.000 đồng khui ngày 10/4/2022, bà tham gia chơi 01 ph ần.
Dây hụi gồm 25 phầ n. Đối với dây hụi này bà đã hốt, sau khi bàC chết thì bà ngưng đóng cho đến nay, hiện bà còn nợ của bàC 07 tháng hụi chết với số tiền là 35.000.000 đồng;
Dây hụi 5.000.000 đồng khui ngày 20/6/2022, bà tham gia 01 phần. Dây hụi gồm 25 phần với 10 hụi viên tham gia. Trong danh sách hụi viên do bàC lập thì tên của bà được ghi là “Nhung chợ”. Bà đóng hụi cho bàC bắt đầu từ tháng 5/2022 tính đến tháng 7/2023 là 15 tháng với tổng số tiền là 15 tháng x 01 phần x 4.000.000 đồng = 60.000.000 đồng;
Dây hụi 5.000.000 đồng khui ngày 01/11/2022, bà tham gia 02 phần. Dây hụi gồm 25 phần. Bà bắt đầu đóng hụi từ tháng 10/2022 tính đến tháng 7/2023 là 10 tháng với tổng số tiền là 4.000.000 đồng x 10 lần x 2 phần = 80.000.000 đồng;
Dây hụi 5.000.000 đồng khui ngày 25/02/2023, bà tham gia 04 phần. Dây hụi gồm 25 phần với 12 hụi viên tham gia. Trong danh sách hụi viên do bàC lập thì tên của bà được ghi là “Nhung rau”. Bà góp hụi từ tháng 01/2023 tính đến tháng 7/2023 là 07 lần với tổng số tiền vốn là 4.000.000 đồng x 7 lần x 4 phần = 112.000.000 đồng.
Ngoài ra, tháng 8/2023 bà có góp tiền hụi củ a tháng 09 cho bàC được tổng số tiền là: 1.200.000 đồng/ngày x 31 ngày = 37.200.000 đồng;
Từ ngày 10/9/2023 đến ngày 18/9/2023, bà đóng cho bàC được 09 ngày với số tiền là 1.200.000 đồng x 9 ngày = 10.800.000 đồng.
Đối với số tiền hụi bà góp trong tháng 8/2023 và đầu tháng 9/2023 do bàC chưa chốt nên sau khi bàC chết thì bà có đến gặp ông Đ và con ông Đ là Gia B, khi đó Gia B là người đã chốt số tiền cho bà như bà đã nộp cho Tòa. Tuy nhiên, khi chốt số tiền đóng hụi của mấ y ngày đầu tháng 9/2023 Gia B đã tính nhầm số ngày bà đóng và s ố tiền đóng mỗi ngày nên mới tính lên thành 15.000.000 đồng nhưng thực tế chỉ đóng được số tiền là 10.800.000 đồng.
Như vậy, tổng số tiền hụi sống bà đã đóng cho bàC gồm:

## Page 4

60.000.000 đồng + 80.000.000 đồng + 112.000.000 đồng + 37.200.000 đồng + 10.800.000 đồng = 300.000.000 đồng.
Bà đồng ý trừ số tiền hụi chết bà còn nợ bàC là 35.000.000 đồng và số tiền hoa tươi ông Đ và Gia B giao cho bà để cấn trừ nợ từ sau khi bàC chết là 14.080.000 đ ồng. Bà yêu cầ u ông Đ và các con bàC phải trả lại số tiền là 250.920.000 đồng.
Ngoài ra, ngày 12/12/2022 bàC có vay của bà 100.000.000 đồng (bà C có viết giấy biên nhận như chị đã giao nộp cho Tòa ), đến ngày 09/01/2023 bàC vay thêm số tiền 100.000.000 đồng thì bàC mới viết vào quyển sổ với nộ i dung là vay 200.000.000 đồng (trong đó bao gồm cả số tiền vay ngày 12/12/2022), đến tháng sau đó, tức ngày 09/02/2023 bàC đến đăng hụi cho bà và vay thêm của bà số tiền 100.000.000 đồng, nói là đ ể mua đất ở H. Lúc vay, bàC không viết lại giấy nợ mới, bà đưa quyển sổ thì bàC tự sửa số 2 thành số 3 như giấy biên nhận bà đã giao nộp. Do từ trước đến nay bàC làm ăn rất uy tín ở địa phương nên bà cũng không yêu cầu viết lại giấy nợ. Việc bàC sửa giấy nợ có chị V (người bán sạp rau kế bên sạp rau của bà) nhìn thấy. Hơn nữa, trong các giấy tính tiền hụi và tiền lãi hàng tháng bàC và anh B (con bà C) cũng có ghi tiền lờ i là 4.500.000 đồng (tức bà cho bàC vay 300.000.000 đồng với lãi suất là 1,5%/tháng, nên tiền lãi là 4.500.000 đồng/tháng). Sự việc bàC vay tiền của bà nhi ều người ở chợ C2, cũng nhưch ồng và con bàC đều biết, nên sau khi bàC chết, con của bàC là Gia B mới ghi tiền lời là 4.500.000 đồng, đây là tiền lời một tháng của số tiền vay 300.000.000 đồng. Sau khi bàC chết thì bà có đến gặp chồng bàC là ông Lê Minh Đ để đòi tiền, thì ông Đ cũng cam kết vài ba bữa sẽ trả lại tiền hụi và tiền vay cho bà nhưng sau đó thì không thực hiện. Do đó, bàN khởi kiện yêu cầu ông Đ và các con của ông Đ, bàC là anh B và chị H có trách nhiệm trả lại cho bà các khoản sau đây:
Tiền vay 300.000.000 đồng và tiền lãi tính theo mức lãi suất là 1,5%/tháng từ ngày 09/02/2023 đến ngày xét xử;
Tiền hụi vốn là 250.920.000 đồng và tiền lãi tính theo mức lãi suất là 1,5%/tháng từ ngày 19/9/2023 đến ngày xét xử.
Bị đơn, ông Lê Minh Đ trình bày: Vợ ông tên Trần Thị Kim C (chết ngày 19/9/2023). Khi còn sống, vợ chồng ông kinh doanh hoa tươi ở chợ C2, ngoài ra bà C còn làm đầu thảo hụi và cho vay tiền góp, những người chơi hụi với bàC chủ yếu là dân buôn bán ở chợ C2. Từ trước đến nay ông chỉ lo làm hoa tươi nên không mấy quan tâm đến việc làm ăn của bà C. Tiền hụi thường là do bàC tự đi thu nên ông không biết. Sau khi bàC chết, một số người hụi sống có đến nhà ông đòi nợ, trong đó có bà N. Ông có thỏa thuận để ông trả nợ dần bằng hình thức giao hoa tươi cho bàN để trừ nợ đối với khoản tiền hụi, còn đối với số tiền vay thì ông thỏa

## Page 5

thuận để ông làm có tiền sẽ trả cho bàN sau. Lúc đầu bàN cũng đồng ý, nhưng sau đó không hiểu lý do gì lại làm đơn khởi kiện.
Đối với các giấy tờ mà bà N đã giao nộp cho Tòa gồm quyển sổ ghi tiền hụi và tiền vay 300.000.000 đồng, giấy biên nhận vay số tiền 100.000.000 đồng và 07 giấy chốt tiền hụi mỗi tháng, ông xác nhận là do bà Trần Thị Kim C viết, tuy nhiên nội dung các tài liệu này không rõ ràng, không có xác nhận của chính quyền địa phương, nên ông không biết cụ thể số tiền bàC còn nợ bà N là bao nhiêu. Hơn nữa, bàN đã khởi kiện cha con ông, nên nay ông không đồng ý trả tiền theo yêu cầu của bàN vì bàC chơi hụi cũng như vay ti ền của bà N, ông hoàn toàn không hay biết.
Anh Lê Gia B trình bày: Anh B xác nhận khi còn sống mẹ anh là bà Trần Thị Kim C có làm chủ hụi và cho vay tiền góp. Khi bàC bận thì có nhờ anh đi thu tiền hụi giúp, nhưng sau khim ẹ anh chết sổ sách trong gia đình bị mất nên anh không biết được cụ thể bà N chơi với mẹ anh những dây hụi nào bao nhiêu phần và số tiền hụi mà bà N đã đóng. Anh cũng không biết việc bàN cho bàC vay tiền. Sau khi bàC chết, bàN có mang giấy tờ, sổ sách đến nhà yêu cầu trả nợ, sau khi xem xét giấy tờ bàN đưa, nhận thấy đúng là chữ viết của mẹ anh, nên anh có ghi ra giấy cho bàN các nội dung gồm hụi 08 phần, mỗi ngày bàN đóng 1.200.000 đồng, tháng 8 bà đóng được 31 ngày với tổng số tiền là 37.200.000 đồng, trừ tiền hụi bà N phải đóng của tháng 9/2023 là 33.000.000 đồng thì tháng 8 gia đình anh phải trả lại cho bàN số tiền là 4.200.000 đ ồng. Từ ngày 10/ 9 đến trước ngày mẹ anh chết 19/9/2023 bà N đóng đư ợc số tiền 1.200.000 đ ồng/ngày x 9 ngày = 10.080.000 đồng, nhưng do anh tính nhầm số tiền bà N đóng mỗi ngày từ 1.200.000 đồng thành 1.500.000 đồng và tính nhầm số ngày đóng từ 09 ngày lên 10 ngày nên mới ghi nhầm số tiền bàN đã đóng thành 15.000.000 đồng, ngoài ra còn tiền lãi của số tiền vay là 4.500.000 đ ồng. Khi ghi nội dung giấy trên anh cũng chưa biết rõ bàN chơi mấy dây hụi mà chỉ ghi theo lời nói của bà N. Các khoản tiền này anh chỉ tính với bàN từ tháng 8 đến khi mẹ anh chết, còn các khoản trước đó bàC và bàN tự tính với nhau anh không biết. Sau khi tính toán nợ xong, gia đình anh và bàN có thỏa thuận sẽ giao hoa tươi cho bàN để cấn trừ nợ, lúc đầu bàN đồng ý nhưng sau đó bàN đòi lấy nhiều hoa hơn thì gia đình anh không đồng ý, vì nế u như vậy gia đình anh sẽ không còn vốn đ ể làm ăn, do vậy mà bàN khởi kiệ n. Đối với các khoản nợ hụi, cũng như nợ vay giữa bàN và bàC cụ thể thế nào anh không biết rõ.
Nay với yêu cầu khởi kiện của bàN anh không đồng ý.
Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan, bà Đỗ ThịT trình bày: Bà Trần Thị Kim C là con ruột của bà và ông Trần Văn Đ1. BàC chết đột ngột nên không để lại di chúc. Khi còn số ng, bàC có chơi hụi và vay tiền của ai hay không ông, bà không biết. BàC kết hôn với ông Đ đến nay đã hơn 20 năm nhưng bàC có để lại tài sản gì hay không thì bà không biết. Nay bàC chết, tài sản và nợ nần do bàC để

## Page 6

lại cha, con ông Đ tự giải quyết. Vợ chồng bà đã được thông báo về kết quả kiểm tra việc giao nộp, tiếp cận, công khai chứng cứ và hòa giải, ông bà không yêu cầu Tòa án hòa giải và công khai chứng cứ lạ i. Ông bà đã già, yếu, đi lại khó khăn nên đề nghị Tòa án căn cứ quy định của pháp luật để giải quyết vụ án.
Tại phiên tòa, nguyên đơn trình bày số tiền vay 300.000.000 đồng và tiền hụi 250.920.000 đồng là nợ chung củ a bàC và ông Đ, vì việc vay tiền và chơi hụi là do bàC trực tiếp giao dị ch, nhưng ông Đ có biết và tiền có đư ợc bàC cũng sử dụng cho mục đích chung của gia đình, mua đất ở khu phố H, phường H, thị xã H đứng tên hai vợ chồng. Nay bàC chết nên yêu cầ u ông Đ và các con là Lê Gia B và Lê Gia H có trách nhiệm trả lại số tiền nêu trên. Nguyên đơn không yêuc ầu trả tiền lãi suất, cũng như không yêuc ầu cha mẹ của bàC là ông Đ1 và bàT cùng có trách nhiệm trả nợ.
Người đại diện theo ủy quyền của bị đơn, anh Lê Phước Ý trình bày: Ông Đ, anh B và chị H thừa nhận bàN có tham gia chơi 08 phần của 04 dây hụi 5.000.000 đồng, gồm 25 phầ n, khui vào các ngày 20/6/2022, 10/4/2022, 01/11/2022 và 25/02/2023 như nguyên đơn trình bày, đồng thời cũng thừa nhận các chữ ký, chữ viết trong các tài liệu, chứng cứ do nguyên đơn giao nộp có trong hồ sơ vụ án là chữ viết và chữ ký của bà Trần Thị Kim C. Tuy nhiên, do các tài liệu, chứng cứ là các giấy tính tiền hụi hàng tháng hầu hết là không ghi ngày, tháng, năm vi ết, đối với giấy tính tiền hụi và tiền lãi do anh B viết là viết theo yêu cầu của bà N, thực tế anh B không tham gia các dây hụi nên không biết rõ, do đó anh B không thừa nhận giá trị pháp lý của tài liệu này. Cụ thể về tiền hụi phía bị đơn thừa nhận, dây hụi khui ngày 10/4/2022 bàN tham gia 01 phầ n, đóng hụi được 15 lần đến lần thứ 16 thì hốt hụi, số tiền hụ i chết bàN còn nợ là 45.000.000 đ ồng, dây hụ i khui ngày 20/6/2022 bàN tham gia chơi 01 phần đóng được 13 lần, mỗi lần đóng 4.000.000 đồng, với tổng số tiền là 52.000.000 đ ồng; Dây hụi khuing ày 01/11/2022, bàN tham gia chơi 02 phần và đóng đư ợc 08 lần, mỗi lần đóng 4.000.000 đ ồng, với tổng số tiền là 64.000.000 đồng; Dây hụi ngày 25/02/2023, bàN tham gia chơi 04 phần và đ ã đóng được 05 lần, mỗi lần đóng 4.000.000 đ ồng, với tổng số tiền đã đóng được là 80.000.000 đồng, tổng số tiền hụi bàN đã đóng cho bàC từ ngày mở hụi đến ngày 30/6/2023 là 196.000.000 đồng, trừ 45.000.000 đồng tiền hụi chết thì ông Đ, anh B và chị H đồng ý trả lại cho bàN số tiền là 151.000.000 đồng trong phạm vi di sản thừa kế do bàC để lại.
Đối với tiền vay, do giấy nợ ngày 09/01/2023 bị chỉnh sửa nên bị đơn không đồng ý trả số tiền này, đối với số tiền 100.000.000 đồng theo giấy biên nhận ngày 12/12/2022 bị đơn đồng ý trả cho nguyên đơn trong phạm vi di sản thừa kế củ a bà C để lại.

## Page 7

Tại Bản án dân sự sơ thẩm số:13/2024/DS-ST ngày 27 tháng 02 năm 2024 của Tòa án nhân dân huyện CT, tỉnh Tây Ninh quyết định:
 Chấp nhận yêuc ầu khởi kiện v ề “Tranh chấp hợp đồng vay tài s ản, hợp đồng góp hụi và thực hiện nghĩa vụ tài sản do người chết để lại” của bà Phạm Thị Ngọc N đối với ông Lê Minh Đ, anh Lê Gia B và chị Lê Gia H.
Buộc ông Lê Minh Đ có trách nhi ệm trả cho bà Phạm Thị Ngọc N số tiền 275.460.000 đồng (b ằng ch ữ: Hai trăm bảy mươi lăm tri ệu bốn trăm sáu mươi nghìn đồng).
Buộc ông Lê Minh Đ, anh Lê Gia B và chị Lê Gia H có trách nhiệm liên đới trả cho bà Phạm Thị Ngọc N số tiền là 275.460.000 đồng (bằng chữ: Hai trăm bảy mươi lăm triệu bốn trăm sáu mươi nghìn đồng) trong phạm vi di sản thừa kế do bà Trần Thị Kim C để lại.
Ngoài ra, bản án sơ thẩm còn tuyên về án phí, quyền kháng cáo, quyền, nghĩa vụ thi hành án của các đương sự.
Ngày 06/3/2024 ông Lê Minh Đ , anh Lê Gia B và chị Lê Gia H kháng cáo yêu cầu cấp phúc thẩm sửa án sơ thẩm theo hư ớng chấp nhận một phần yêuc ầu khởi kiện của nguyên đơn, b ị đơn đồng ý trả cho nguyên đơn số tiền tổng cộng là 251.000.000 đồng trong phạm vi di sản thừa kế của bàC để lại.
Ngày 12/3/2024, Viện kiểm sát nhân dân huyện CT, tỉnh Tây Ninh ban hành Quyết định kháng nghị số 01/QĐ-VKS-DS, đ ề nghị Tòa án nhân dân tỉnh Tây Ninh xét xử phúc thẩm vụ án theo hướng sửa một phần bản án sơ thẩm về xác định trách nhiệm trả nợ, nghĩa vụ thực hiện về tài sản, về án phí.
 Tại phiên tòa phúc thẩm:
- Người đại diện hợp pháp của bị đơn ông Đ, anh B, chị H giữ nguyên yêu cầu kháng cáo.
- Nguyên đơn bàN yêu cầu giữ nguyên bản án sơ thẩm.
- Kiểm sát viên Vi ện ki ểm sát nhân dân tỉnh Tây Ninh rút lạim ột phần kháng nghị về việc xác định trách nhiệm trả nợ hụi.
Đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Tây Ninh phát biểu ý kiến:
+ Về tố tụng: Việc tuân theo pháp luật tố tụng của Thẩm phán, Hội đồng xét xử, thư ký phiên tòa kể từ khi thụ lý vụ án cho đến trước thời điểm Hội đồng xét xử nghị án đã thực hiện đúng quy định của Bộ luật tố tụng dân s ự; các đương s ự thực hiện đúng quyền và nghĩa vụ của mình.
 + Về nội dung: Căn cứ khoản 2 Điều 308, Điều 309 Bộ luật Tố tụng dân sự đề nghị Hội đồng xét xử:

## Page 8

Chấp nhận một phần kháng cáo của bị đơn ông Đ, anh B và chị H đối với số tiền vay và xác định tiền vay là nợ riêng của bà C.
Chấp nhận một phần kháng nghị của Viện kiểm sát nhân dân huyện Châu Thành đối với nội dung xác định nợ vay là nợ riêng của bàC và xác định lại nghĩa vụ thực hiện về tài sản và án phí.
Sửa Bản án dân s ự sơ thẩm số 13/2024/DS-ST ngày 27/02/2024 của Tòa án nhân dân huyện CT, tỉnh Tây Ninh, theo h ướng: Xác định nợ hụi là nợ chung của bà C, ông Đ; Xác định số tiền vay là nợ riêng của bà C. Buộc những người thừa kế của bàC có trách nhiệm trả ½ nợ hụi và nợ vay trong phạm vi di sản do bàC để lại.
NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:
Căn cứ vào các chứng cứ, tài liệu có trong hồ sơ vụ án được xem xét tại phiên tòa, căn cứ kết quả tranh luận tại phiên tòa, ý kiến củ a đại diện Viện kiểm sát, Hội đồng xét xử nhận định:
[1] Về tố tụng:
[1.1] Đơn kháng cáoc ủa ông Lê Minh Đ, anh Lê Gia B và chị Lê Gia H là hợp lệ, đúng theo quy định tại các Điều: 271, 272, 273 của Bộ luật Tố tụng dân sự.
[1.2] Ngày 12/3/2024, Viện kiểm sát nhân dân huyện Châu Thành, tỉnh Tây Ninh banh ành Quyết định kháng nghị số 01/QĐ-VKS-DS đối với Bản án dân sự sơ thẩm số : 13/2024/DS -ST ngày 27 tháng 02 năm 2024 của Tòa án nhân dân huyện Châu Thành, tỉnh Tây Ninh là đảm bảo thời hạn theo quy định tại Điều 280 của Bộ luật Tố tụng dân sự.
[2] Về nội dung vụ án:
 Bà Phạm Thị Ngọc N khởi kiện yêu cầu ông Lê Minh Đ và các con ông Đ là anh Lê Gia B vàch ị Lê Gia H trả số tiền bàC đã vay khi còn sống là 300.000.000 đồng và 250.920.000 đồng tiền hụi bàC đã nhận của bà tổng cộng là 550.920.000 đồng nhưng bị đơn ông Đ, anh B, chị H chỉ thừa nhận số tiền vay là 100.000.000 đồng và tiền hụi 151.000.000 đồng, tổng cộng là 251.000.000 đồng.
[3] Xét kháng cáo của bị đơn ông Lê Minh Đ, anh Lê Gia B và chị Lê Gia H thấy rằng:
[3.1] Đối với khoản tiền vay 300.000.000 đ ồng, nguyên đơn bàN cho rằng đã cho bàC vay 03 lần, mỗi lần vay là 100.000.000 đồng. Lần đầu bàC vay có viết giấy vay tiền ngày 12/12/2022; Lần 2 bàC vay 100.000.000 đồng và viết biên nhận ngày 09/01/2023 vớin ội dung vay bàN 200.000.000 đồng (bao gồm cả số tiền 100.000.000 đồng bàC đã vay ngày 12/12/2022); Lần 03 là vào tháng 02/2023, khi bàC đăng hụi thì có vay thêm của bà số tiền là 100.000.000 đồng, do tin tưởng nên

## Page 9

bà đã để bàC sửa giấy biên nhận ngày 09/01/2023 từ 200.000.000 đồng (Hai trăm triệu đồng) thành 300.000.000 đồng (Ba trăm triệu đồng). Xét thấy, lời khai của bà N phù hợp vớin ội dung các gi ấy biên nhận và phù hợp với kho ản ti ền lãi 4.500.000 đồng/tháng (được tính theom ức lãi suất 1,5%/tháng/300.000.000 đồng tiền vốn) được bàC trả cho bàN thể hiện trong các giấy tính tiền hụi và lãi hàng tháng do bàC lập khi còn sống và anh B lập sau khi bàC mất. Mặc dù giấy biên nhận ngày 09/01/2023 b ị sửa từ số tiền 200.000.000 đồng thành s ố tiền 300.000.000 đồng, tuy nhiên, ngoài giấy biên nhận này thì nguyên đơn bàN còn xuất trình giấy biên nhận nợ với số tiền là 100.000.000 đồng ngày 12/12/2022, nên việc sửa nội dung giấy biên nhận không thể xuất phát t ừ phía nguyên đơn v ì điều này hoàn toàn không có lợi cho nguyên đơn. Phía bị đơn ông Đ, anh B, chị H thừa nhận chữ viết và chữ ký tên trong giấy nhận tiền ngày 09/01/2023 là do bàC viết và ký tên nhưng số tiền vay 300.000.000 đồng có sự chỉnh sữa nên không đồng ý với số nợ trên nhưng không có yêuc ầu giám đ ịnh. Như v ậy, có đ ủ cơ sở để xác định việc bàN cho bàC vay số tiền 300.000.000 đồng với lãi suất 1,5%/tháng là có thật. Do đó bàN khởi kiện yêu cầu ông Đ và những người thừa kế của bàC phải trả số tiền trên là có cơ sở chấp nhận.
[3.2] Đối với khoản tiền hụi: Căn c ứ vào các tài li ệu, chứng cứ là các giấy tính tiền hụi hàng tháng do bà C, anh B viết giao cho bàN giữ, lời khai của những người làm chứng là cách ụi viên tham gia các dây hụi cùng với bà N, lời khai của bà Trần Thị Kim C1 (chị của bàC và là người thu tiền hụi của chịN thay cho bàC mỗi lần bàC có việc bận), cũng như lời thừa nhận của bị đơn ông Đ xác định, bàN có tham gia 08 phầnh ụic ủa 04 dây hụi 5.000.000 đ ồng, m ở vào các ngày 10/4/2022, 20/6/2022, 01/11/2022 và 25/02/2023 do bàC làm chủ thảo. BàN đóng hụi theo hình thức góp mỗi ngày và tiền góp hụi của tháng trước sẽ là tiền đóng hụi cho tháng sau. BàN đã đóng hụi cho bàC đến ngày 18/9/2023 (trư ớc ngày bàC mất một ngày) với tổng số tiền là 300.000.000 đồng. Phía bị đơn chỉ thừa nhận bà N đóng hụi từ ngày mở hụi đến ngày 30/6/2023 với tổng số tiền là 196.000.000 đồng, đối với thời gian sau phía bị đơn không thừa nhận và cho rằng giấy tính tiền hụi do anh B viết sau không ghi rõ ngày, tháng, n ăm, cũng như ghi theo yêuc ầu của bàN nên không có giá trị. Xét thấy, các dây hụi bàN tham gia đều là hụi tháng (tức mỗi tháng khui hụi một lần), nhưng bàN đóng hụi theo hình thức góp theo ngày, mỗi ngày góp số tiền là 1.200.000 đồng (tương đương 150.000 đồng/1phần hụi/ngày), như vậy để có tiền đăng hụi cho hụi viên lãnh hụi (hốt hụi) thì bàN phải góp tiền hụi từ tháng trước. Căn cứ vào giấy tính tiền hụi và tiền lãi do anh B (con bà C) viết trên mẫu “Hóa đơn bán hàng” của shop hoa tươi “Cúc – Bảo Hân” (BL
35) mà anh B đã giao cho bàN và lời trình bày của anh B thừa nhận khi bàC còn sống việc chốt tiền hụi hàng tháng là do bàC làm, sau khi bàC mất do tháng 8 và đầu tháng 9/2023 bàC chưa tính tiền hụi cho bàN nên anh mới viết giấy chốt lại

## Page 10

số tiền hụi với bà N. Như vậy, có căn cứ xác định bàN đã đóng tiền hụi liên tục từ trước khi mở hụi 01 tháng cho đến ngày 18/9/2023 (trước khi bàC chết một ngày)
với tổng số tiền là 300.000.000 đồng, sau khi trừ số tiền hụi chết bàN nợ lại bàC là 35.000.000 đồng và 14.080.000 đồng bị đơn đã trả trước đó, hiện bàC còn nợ bà N là 250.920.000 đồng. Do đó, bàN yêu cầu phía bị đơn ông Đ, anh B và chị H trả lại số tiền hụi đã đóng là 250.920.000 đồng là có căn cứ.
[4] Về xác định trách nhiệm trả nợ: BàC làm chủ thảo hụi và cho vay tiền góp trong thời gian dài, ông Đ là người sống chung nhà với bàC và sau khi bàC chết thì bàN có gặp ông Đ để yêu cầu trả nợ, ông Đ cũng đồng ý trả nợ vay và nợ hụi cho bàN nên có cơ s ở xác định ông Đ biết việc bàC chơi hụi và vay tiền của bàN nhưng không có ý kiến phản đối. Tiền vay, cũng như tiền thu đư ợc từ việc làm thảo hụi, bàC cũng sử dụng cho mục đích chung của gia đ ình, mua tài sản chung vợ chồng nên cấp sơ thẩm xác định đây là nợ chung của ông Đ và bàC là có căn cứ.
[5] Đối với kháng nghị của Viện kiểm sát huyện C và đề nghị của Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Tây Ninh yêuc ầu sửa một phần bản án sơ thẩm về xác định số tiền nợ hụi, nợ vay làn ợ riêng cùa bàC và xác định lại nghĩa vụ thực hiện về tài sản, về án phí, nhận thấy:
[5.1] Tại phiên tòa phúc thẩm Kiểm sát viên thống nhất: Đối với phần nợ hụi xác định làn ợ chung của vợ chồng bà C, ông Đ. Bản án sơ thẩm buộc ông Đ có trách nhiệm trả ½ nợ chung là có căn c ứ nên Kiểm sát viên rút một phần kháng nghị về việc xác định trách nhiệm trả nợ hụi là có cơ sở chấp nhận.
[5.2] Đối với nợ vay Kiểm sát viên xác định làn ợ riêng của bàC là không phù hợp. Vì nợ này có trong thời kỳ hôn nhân, việc bàC vay tiền của bàN là để mua tài sản vợ chồng cùng đứng tên. Bản án sơ thẩm xác định nợ chung và buộc ông Đ trả ½ nợ chung là phù hợp quy định khoản 2 Điều 37 Luật HNGĐ nên Viện kiểm sát nhân dân huyện C kháng nghị yêu cầu xác định nợ vay là nợ riêng của bà C là không có cơ sở chấp nhận.
[5.3] Về thực hiện nghĩa vụ về tài sản: Bản án sơ thẩm xác định và tuyên buộc ông Đ, B, H là những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất của bàC có trách nhiệm liên đới trả cho bàN số tiền 275.460.000 đồng trong phạm vi di sản do bàC để lại là không đúng nên Vi ện kiểm sát nhân dân huyện C kháng nghị đề nghị sửa bản án sơ thẩm theo hư ớng tuyên bu ộc những ngư ời thừa k ế của bàC có trách nhiệm trả nợ cho bàN trong phạm vi di sản do bàC để lại, không buộc trách nhiệm liên đới là có căn cứ chấp nhận [5.4] Về án phí: Bản án sơ thẩm tuyên bu ộc ông Đ, anh B, chị H có trách nhiệm liên đối trả cho chịN số tiền 275.460.000 đồng trong phạm vi di sản do bà C để lại, nhưng v ề án phí lại tách ra ông Đ, anh B, chị H mỗi ngư ời phảich ịu

## Page 11

4.594.000 đồng trong phạm vi di sản do bàC để lại là không phù hợp và mâu thuẩn nhau nên Viện kiểm sát nhân dân huy ện Châu Thành kháng nghị là có cơ s ở chấp nhận.
Xét thấy: Cấp sơ thẩm buộc ông Đ có trách nhiệm trả ½ nghĩa vụ chung, tương đương với số tiền là 275.460.000 đồng là có căn cứ nhưng cấp sơ thẩm buộc ông Đ và anh B, chị H có nghĩa vụ liên đới trả cho chịN số tiền là 275.460.000 đồng trong phạm vi di sản thừa kế do bàC để lại là không đúng theo quy định tại Điều 288, Điều 615 Bộ luật dân sự. Do đó cấp phúc thẩm cần sửa lại cách tuyên án là buộc ông Đ có trách nhiệm trả ½ nghĩa vụ chung, tương đương với số tiền là 275.460.000 đồng và buộc ông Đ, anh B, chị H có nghĩa vụ trả cho bàN số tiền là 275.460.000 đồng trong phạm vi di sản thừa kế do bàC để lại là phù hợp.
[6] BàN không yêu cầu bị đơn trả tiền lãi, cũng như không yêuc ầu bà T, ông Đ1 thực hiện nghĩa vụ tài sản do bàC để lại nên Hội đồng xét xử ghi nhận.
[7] Từ những nhận định trên, Hội đồng xét xử xét thấy không có căn cứ chấp nhận yêu cầu kháng cáo của bị đơn ông Lê Minh Đ, anh Lê Gia B, chị Lê Gia H.
Chấp nhận một phần kháng nghị của Viện kiểm sát nhân dân huyện Châu Thành và đề nghị của Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Tây Ninh về thực hiện nghĩa vụ về tài sản và án phí. Do đó, Hội đồng xét xử phúc thẩm sử a án sơ thẩm về cách tuyên án nghĩa vụ trả nợ và án phí.
[8] Về án phí:
 Về án phí dân sự sơ thẩm:
Ông Lê Minh Đ phải chịu 13.773.000 đồng tiền án phí.
Ông Đ, anh Lê Gia B và chị Lê Gia H phải chịu 13.773.000 đồng án phí dân sự sơ thẩm trong phạm vi di sản thừa kế do bàC để lại.
Về án phí dân sự phúc thẩm: Do yêu cầu kháng cáo củ a ông Đ, anh B và chị H không được chấp nhận nên ông Đ, anh B, chị H mỗi người phải chịu là 300.000 đồng theo quy định tại khoản 1 Đi ều 29 của Nghị quyết 326/2016 của Ủ y ban Thường vụ Quốc hội.
Vì các lẽ trên, QUYẾT ĐỊNH:
Căn cứ vào khoản 2 Điều 308, Điều 309 của Bộ luật Tố tụng dân sự;
Căn c ứ các Điều 429, 463, 471, 615, 651, 658, 688 Bộ luật Dân s ự năm 2015; Nghị định số: 19/2919/NĐ-CP ngày 19/02/2019 của Chính phủ quy định về họ, hụi, biêu, phường; Nghị quyết số 01/2019/NQ-HĐTP ngày 11/01/2019 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao hướng dẫn áp dụng một số quy định của

## Page 12

pháp luật về lãi, lãi suất, phạt vi phạm; Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, mi ễn, gi ảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án;
1. Không chấp nhận kháng cáo của ông Lê Minh Đ, anh Lê Gia B và chị Lê Gia H.
2. Chấp nhận một phần Quyết định kháng nghị phúc thẩm số 01/QĐ-VKS- DS ngày 12/3/2024 của Viện kiểm sát nhân dân huyện Châu Thành và Đề nghị của Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Tây Ninh về việc thực hiện nghĩa vụ về tài sản và án phí.
Sửa bản án dân sự sơ thẩm số: 13/2024/DS-ST ngày 27 tháng 02 năm 2024 của Tòa án nhân dân huyện Châu Thành, tỉnh Tây Ninh.
3. Chấp nhận yêuc ầu khởi kiện về “Tranh chấp hợp đồng vay tài s ản, hợp đồng góp hụi và thực hiện nghĩa vụ tài sản do người chết để lại” của bà Phạm Thị Ngọc N đối với ông Lê Minh Đ, anh Lê Gia B và chị Lê Gia H.
Buộc ông Lê Minh Đ có trách nhi ệm trả cho bà Phạm Thị Ngọc N số tiền 275.460.000 đồng (Hai trăm bảy mươi lăm triệu bốn trăm sáu mươi nghìn đồng).
Buộc ông Lê Minh Đ, anh Lê Gia B và chị Lê Gia H có trách nhiệm trả cho bà Phạm Thị Ngọc N số tiền là 275.460.000 đồng (Hai trăm bảy mươi lăm tri ệu bốn trăm sáu mươi nghìn đồng) trong phạm vi di sản thừa kế do bà Trần Thị Kim C để lại.
Kể từ ngày có đơn yêuc ầu thi hành án củ a người được thi hành án cho đến khi thi hành án xong, bên phải thi hành án còn phải chịu khoản tiền lãi của số tiền còn phải thi hành án theo mức lãi suất quy định tại khoản 2 Điều 468 của Bộ luật Dân sự năm 2015.
4. Về án phí dân sự sơ thẩm:
Ông Lê Minh Đ phải chị u 13.773.000 đồng (Mư ời ba triệu bả y trăm bảy mươi ba nghìn đồng).
Ông Lê Minh Đ, anh Lê Gia B và chị Lê Gia H phải chịu 13.773.000 đồng (Mười ba triệu bảy trăm bảy mươi ba nghìn đồng) trong phạm vi di sản thừa kế do bà Trần Thị Kim C để lại.
Chị Phạm Thị Ngọc N được nhận lại 15.018.000 đồng (Mư ời lăm tri ệu không trăm mười tám nghìn đồng) tiền tạm ứng án phí đ ã nộp theo biên lai thu số 0008615 ngày 01 tháng 12 năm 2023 của Chi cục Thi hành án dân s ự huyện Châu Thành, tỉnh Tây Ninh.
5. Về án phí dân sự phúc thẩm:

## Page 13

Ông Lê Minh Đ, anh Lê Gia B và chị Lê Gia H mỗi người phải chịu 300.000 đồng (ba trăm nghìn đồng), khấu trừ vào số tiền tạm ứng án phí ông Đ, anh B và chị H đã nộp là 900.000 đồng theo biên lai thu số 0009927 ngày 06 tháng 03 năm 2024 của Chi cục thi hành án dân sự huyện Châu Thành, tỉnh Tây Ninh. Ghi nhận ông Đ, anh B và chị H đã nộp đủ án phí phúc thẩm.
 6. Trường hợp bản án, quyết định được thi hành theo quy định tại Điều 2 Luật Thi hành án dân sự thìng ười được thi hành án dân sự, người phải thi hành án dân sự có quyền thỏa thuận thi hành án, yêu cầu thi hành án, tự nguyện thi hành án hoặc bị cưỡng chế thi hành án theo quy định tại các Điều 6, 7 và 9 Luật Thi hành án dân sự; thời hiệu thi hành án được thực hiện theo quy định tại Điều 30 Luật Thi hành án dân sự.
7. Bản án phúc thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ ngảy tuyên án.

Nơi nhận:
- TANDCC tại TPHCM;
- VKSNDCC tại TPHCM;
- Phòng KTNV TAND tỉnh TN
- VKSND tỉnh TN
- Đương sự;
- TAND huyện CT;
- Chi cục THA huyện CT;
- Các đương sự;
- Lưu hồ sơ vụ án;
- Lưu tập án.
TM. HỘI ĐỒNG XÉT XỬ PHÚC THẨM THẨM PHÁN - CHỦ TỌA PHIÊN TÒA




(đã ký)


Phạm Ngọc Giàu