Bản án số: 86/2023/DS-PT
Ông Lê Văn N - Ông Nguyễn Đức H, bà Thái Thị Thanh N
Số: 86
Ngày: 21/11/2023
Tòa án xét xử: TAND tỉnh Gia Lai
Cấp xét xử: Phúc thẩm
Loại vụ việc: Dân sự
Quan hệ pháp luật: Tranh chấp quyền sử dụng đất
Thông tin vụ việc: Không chấp nhận kháng cáo

## Page 1

1 TÒA ÁN NHÂN DÂN TỈNH GIA LAI

 CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập - Tự do - Hạnh phúc

Bản án số: 86/2023/DS-PT Ngày 21/11/2023 V/v Tranh chấp về lối đi

NHÂN DANH NƯỚC CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM TÒA ÁN NHÂN DÂN TỈNH GIA LAI

 - Thành phần Hội đồng xét xử phúc thẩm gồm có:
 Thẩm phán - Chủ tọa phiên tòa: Ông Giáp Bá Dự Các Thẩm phán: Ông Lê Văn Hà và ông Lê Đình Nam
 - Thư ký phiên tòa: Bà Nguyễn Thị Kim Liên - Thư ký Tòa án nhân dân tỉnh Gia Lai.
 - Đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Gia Lai: Bà Trịnh Thị Mỹ Hiền - Kiểm sát viên tham gia phiên tòa.

Trong các ngày 26 tháng 10 năm 2023, ngày 16 và ngày 21 tháng 11 năm 2023, tại trụ sở Tòa án nhân dân tỉnh Gia Lai công khai xét xử phúc thẩm vụ án thụ lý số 73/2023/TLPT-DS ngày 28/8/2023 về việc “Tranh chấp về lối đi";
Do Bản án dân sự sơ thẩm số 63/2023/DS-ST ngày 17/7/2023 của Tòa án nhân dân thành phố Pleiku, tỉnh Gia Lai bị kháng cáo.
Theo Quyết định đưa v ụ án ra xét x ử số 135/2023/QĐ-PT ngày 05/9/2023, giữa các đương sự:
 1-Nguyên đơn: Ông Lê Văn N , sinh năm 1959; địach ỉ: Thôn T, xã T, thành phố P, tỉnh G. Có mặt Người bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của ông Lê Văn N : Ông Mai Văn T, địa chỉ: L, phường I, thành phố P, tỉnh G. Có mặt
2. Bị đơn: Ông Nguyễn ĐứcH và bà Thái Thị Thanh N; địa chỉ: Thôn T, xã T, thành phố P, tỉnh G. Ông H vắng mặt, bàN có mặt Người đại diện theo ủy quyền của ông H, bà N: Bà Hứa Thị Trung N; địa chỉ: L, phường I, thành phố P, tỉnh G. Có mặt
3. Người làm chứng:
3.1. Ông Nguyễn T, sinh năm 1963 – Ðịa chỉ: Thôn T2, xã T, thành phố P, tỉnh G, (có mặt).
3.2. Bà Võ Thị Anh Đ, sinh nãm 1962 – Ðịa chỉ: Thôn T, xã T, thành phố P, tỉnh G, (có mặt).
3.3. Ông Lê B, sinh năm 1965 – Ðịa chỉ: Thôn T2, xã T, thành phố P, tỉnh G, (có mặt).

## Page 2

2 3.4. Bà Dương Thị K, sinh năm 1954. Địa chỉ: Thôn T, xã T, thành phố P, tỉnh G, (có mặt).
3.5. Ông Nguyễn VănH , sinh năm 1966. Địa chỉ: Thôn T2, xã T, thành phố P, tỉnh G, (Vắng mặt).
3.6 Bà Phạm Thị Thanh H; địa chỉ: Thôn A, xã K , huyện Đ, tỉnh G. (Có mặt)
3.7 Ông Phạm Minh M ; địa chỉ: Thôn Đ , xã B , thành phố P, tỉnh G. Có mặt 3.8 Ông Phan Ngọc L; địa chỉ: Thôn T2, xã T, thành phố P, tỉnh G, (có mặt).
3.9 Ông Huỳnh Ngọc Đ; địa chỉ: Thôn T, xã T, thành phố P, tỉnh G, (có mặt).
3.10 Ông R, địa chỉ: Làng T 1, xã T, thành phố P, tỉnh G, (có mặt).
4. Người kháng cáo: Nguyên đơn: Ông Lê Văn N, sinh năm 1959; địa chỉ:
Thôn T, xã T, thành phố P, tỉnh G.
NỘI DUNG VỤ ÁN:

1. Theo Bản án sơ thẩm thì nội dung vụ án được tóm tắt như sau:
Theo đơn khởi ki ện cùng các tài li ệu, chứng c ứ cót ại h ồ sơ vàt ại phiên tòa Ông Lê Văn N và người bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp ông Mai Văn T trình bày:
Nguyên trước đây, ông nội của ông Lê Văn N là ông Lê L đến xãT để lập nghiệp và có khai hoang, phục hóa đư ợc một số diện tích đất ruộng lúa và đất vườn để canh tác tại làng T (Nay thuộc Thôn T3, xã T), khu vực này có một bầu nước. Lúc bấy giờ ông L có tên thư ờng gọi là ông ThủC nên người dân ở đây gọi khu vực đất mà ông L khai hoang là Bầu Thủ C. Sau này, ông L chết nên để lại cho chac ủa ông N là ông LêN tiếp tục canh tác khu đất mà ông L khai hoang để lại. Quá trình canh tác thì ông N cũng khai hoang thêm đư ợc một số diện tích đất tại khu vực này. Tổng số diện tích đất mà ông N quản lý, sử dụng là khoảng hơn 05ha. Ngoài ông L và ông N thì còn nhiều hộ dân khác, các hộ đồng bào cũng canh tác đất tại khu vực này.
Đến năm 1976, khi anh em ông N đã lập gia đình thì ông LêN đã phân chia đất cho các anh em của ông N tại khu vực Bầu ThủC để canh tác. Cụ thể ông N đã chia cho anh trai ông N là ông Lê Văn T một số diện tích (Kho ảng 1,5ha), chia cho ông Lê Văn N nhiều thửa đất có diện tích khoảng 1,4ha, số còn lại thì ông N tiếp tục sử dụng, chưa chia cho ai. Anh em ông N tiếp tục canh tác ổn định trên diện tích đất được cha là ông LêN chia và ông N cũng có mua thêm một số diện tích đất của người khác tại khu vực này. Sau đó, ông N làm thủ tục

## Page 3

3 kê khai đất xin cấp Giấy chứng nhận đối với diện tích đất ông N nhận chuyển nhượng của ngư ời khác và đư ợc UBND thành phốP cấp Gi ấych ứng nhận quyền sử dụng đất số U 637309, ngày 15/5/2002, với thửa đất 282, tờ bản đồ số
8. Các thửa đất còn lại ông N nhờ ông H (Địa chính xã) làm thủ tục xin cấp Giấy chứng nhận nhưng ông H bị tai nạn chết đột ngột nên hồ sơ xin cấp Giấy chứng nhận của ông N đã bị thất lạc.
Từ lúc ông LêN sử dụng đất, đến khi các anh em ông N cũng như nhiều hộ dân khác có đất tại khu vực Bầu ThủC canh tác thì đã hình thành một con đường đi chung t ừ rất lâu, để tất cả người dân khu vực này đi lại, phục vụ canh tác. Cụ thể, con đư ờng đi chung có chi ều rộng khoảng 6m, chiều dài bắt đất từ đường liên thôn (nay là đư ờng Đ) đi theo hư ớng đông rồi rẽ sang hướng nam (tiếp giáp với nhiều thửa đất) kéo dài kho ảng 80m sau đó r ẽ thành 02 nh ánh, gồm một nhánh đi theo hư ớng đông N đi qua ti ếp giáp với nhiều thửa đất của ông N, của ông T và của người dân khác vàm ột nhánh rẽ về hướng tây kéo dài khoảng 55m, tiếp giáp với đất ông T, đất của người đồng bào và đi vào thửa đất số 282 của ông N. Ông N và các hộ dân đã sử dụng con đường trên làm đư ờng đi chung để đi lại, canh tác, chuyên chở nông sản từ rất lâu (trước năm 1980).
Đến năm khoảng 2005 thì anh trai của ông N là ông T chuyển nhượng đất cho ông Nguyễn Đức H, lúc này di ện tích đất ông T chuyển nhượng cho ông H cũng chưa có bìa đ ỏ, sau này ông H mới tự đi làm bìa. Khi gia đình ông H đến sử dụng đất thì ông H đã làm cổng ngõ ràoch ắn lấn chi ếm đư ờng đi chung, không cho ngư ời dân đi lại trên con đư ờng đi chung nêu trên. Ông H cho rằng ông T chuyển nhượng đất cho ông là chuyển nhượng cả đường đi chung nên ông có quyền ràoch ắn, s ử dụng riêng. Ông H còn trồng một s ố cây mít trên một đoạn con đường đi chung. Thậm chí ông H còn lấn chiếm cả một số diện tích đất của ông N, của ông N và của người khác (Việc ông H lấn chiếm đất thì ông N sẽ khởi kiện bằng vụ án khác).
Trước sự việc ông H rào chắn, lấn chiếm con đường đi chung thìt ừ năm 2007 đến nay, ông N và một số hộ dân có đất tại khu vực này đã nhi ều lần gửi đơn đến Ủy ban nhân dân xã T, yêuc ầu giải quyết để buộc ông H trả lại con đường đi chung nhưng ông H vẫn không trả. Quá trình Ủy ban nhân dân xã gi ải quyết thì ông H có ý kiến cam kết sẽ mở lại một con đường khác để người dân đi lại canh tác nhưng sau đó ông H vẫn không thực hiện nên hiện nay ông N và các hộ dân tại khu vực này không có đư ờng đi để vào các thửa đất của mình để canh tác.
Do ông H lấn chiếm đường đi chung, gây khó khăn cho việc đi lại vào các thửa đất của ông N để canh tác nên ông N đã làm đơn khởi kiện ông H.

## Page 4

4 Cụ thể một phần con đường đi chung mà ông Nyêu cầu ông H trả lại có đặc điểm: diện tích là 1.050m 2, chiều rộng là 6m, chi ều dài là 175m, bắt đầu từ đường Đ cho đến thửa đất số 282, tờ bản đồ số 8 của ông N và có vị trí tứ cận tiếp giáp gồm 03 đoạn như sau:
Đoạn 1: dài 80m, cót ứ cận: Phía tây là đầu đư ờng, giáp với đường Đ, rộng 6m; Phía đông giáp với đất ông LêN (Hiện bị ông H lấn chiếm sử dụng), rộng 6m; Phía bắc giáp đất ông T và đất ông LêN (Hiện bị ông H lấn chiếm sử dụng), dài 80m; Phía nam giáp với ruộng lúa của ông N và ruộng rúa của ông H (Mua của người đồng bào) dài 80m. Đo ạn đường này hi ện nay vẫn còn tồn tại như trước đây nhưng ông H đã rào chắn ở đầu đường, không cho ông N đi lại.
Đoạn 2: dài 40m, có tứ cận: Phía tây ruộng lúa của ông H (Mua của người đồng bào) dài 40m; Phía đông giáp với ruộng lúa ông LêN (Hiện bị ông H lấn chiếm sử dụng), dài 40m; Phía bắc giáp với đoạn đường 1 nêu trên, rộng 6m;
Phía nam giáp với đất ông H (mua của ông T), rộng 6m. Đoạn đường này hiện nay vẫn còn tồn tại như trước đây nhưng ông H đã rào chắn ở đầu đường, không cho ông N đi lại.
Đoạn 3: dài 55m, có tứ cận: Phía tây giáp với thửa đất số 282, tờ bản đồ số 8 của ông N, rộng 6m; Phía đông giáp với đoạn đường 2 nêu trên, rộng 6m;
Phía bắc giáp với ruộng lúa của ông H (Mua của người đồng bào) dài 55m; Phía nam giáp với đất thửa đất 275 của ông H, dài 55m. Đo ạn đường này hi ện nay ông H đã lấn chiếm trồng một số cây ăn trái.
 So với đơn khởi kiện thì sau khi xem xét thẩm định ngày 07/9/2022 phần diện tích con đư ờng đi có di ện tích nhi ều hơn, thể hiện trong bản trích đo hi ện trạng, diện tích là: 1331,3m2 và con đường có tứ cận như sau: Phía Bắc giáp đất ông H, bàN có chiều dài: 8,39m + 67,23m + 8.39m; Hư ớng Đông giáp đất ông H, bàN có chiều dài: 34.95m + 8,12m + 7,58m. Phía Nam giáp đất ông H, bàN có chiều dài 52,76m + 3,77m. Phía Tây giáp đất ông N có chiều dài: 7.13m. Phía Bắc giáp đất ông H, bàN có chiều dài: 47.37m. Phía Tây giáp đất ông H, bàN có chiều dài 2.80m + 9.07m + 38,86m. Phía Nam giáp đất ông H, bàN có chiều dài 10,80m + 28,10m + 38,64m. Phía Tây Bắc giáp đường Đ có chiều dài 3,56m (có diện tích: 1.066,2m2);
 Tuy nhiên đối với phần diện tích có nhánh ở phía Bắc giáp đất ông H, bà N và giáp đất ông Điệp có chiều dài đoạn đường là: 7,03m + 31.88m + 2.47m + 12.86m + 1 1.05m + 12.87m + 5.44m + 31.98m (có di ện tích: 265,10m 2), hiện chưa được hòa gi ải tại Ủy ban nhân dân xã vì vậy nguyên đơn không đ ề nghị giải quyết đối với phần diện tích của lối đi này. Nguyên đơn chỉ yêu cầu bị đơn trả lại con đư ờng đi như đã trình bàyt ại đơn khởi kiện và theo trích đo hi ện là 1.066,2m2, vì con đư ờng đi này đã cót ừ rất lâut ất cả các hộ dân có thửa đất

## Page 5

5 phía sau thửa đất ông H trong đó có hộ ông Lê Văn N đều sử dụng con đường đi này để tăng gia sản suất phụ vụ cho cuộc sống hàng ngày của cách ộ dân. Tại giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của ông Lê Văn N và bản đồ địa giới hành chính do Tòa án thu thập không thể hiện con đường đi là do lỗi của Nhà nước đã không cập nhật đúng với thực tế, dẫn đến có sự lấn chiếm đường đi của ông H, bà N.
 Tất cả lời khai của những người làm chứng do nguyên đơn yêuc ầu cũng đều có lời khai con đư ờng có từ trước năm 1975 vàm ọi người cũng đãt ừng sử dụng con đư ờng này làm giao thông đi lại để vận chuyển Lúa, M ỳ và tăng gia sản suất nông nghệp…
 Vì vậy đề nghị Tòa án buộc bị đơn phải trả lại lối đi chung cho tất cả mọi người cùng sử dụng trong đó có hộ ông Lê Văn N.
-Về chi phí tố tụng và án phí dân s ự sơ thẩm đề nghị giải quyết theo quy định pháp luật.
Bà Hứa Thị Trung N là người đại diện theo ủy quyền cho bị đơn trình bày:
Về nguồn gốc lô đất: Vợ chồng ông Nguyễn Đức H, bà Thái Thị Thanh N là chủ sử dụng lô đất tọa lạc tại Thôn A, xãT (hiện nay thu ộc thôn E, xã T)
nguồn gốc lô đất vợ chồng ông H, bàN nhận sang nhượng của ông Lê Văn T là anh ruột của ông Lê Văn N là con của ông Lê N, bà Đoàn Thị C. Theo Gi ấy chứng nhận quyền sử dụng đất cót ổng diện tích là 31.136m2, trong đó có 03 Giấy chứng nhận, bao gồm:
- Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số AD 331173 được UBND thành phố Pleiku cấp ngày 26/9/2005 cho ông Nguyễn ĐứcH thửa đất số 271, tờ bản đồ số 8, diện tích là 3.121m2 địa chỉ tại Thôn Q, xã T, thành phố P, tỉnh G.
- Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số AD 331174 đư ợc UBND thành phố Pleiku cấp ngày 26/9/2005 cho ông Nguyễn ĐứcH thửa đất số 292, tờ bản đồ số 8, diện tích là 2.232m2 địa chỉ tại Thôn Q, xã T, thành phố P, tỉnh G.
- Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số AD 331176 đư ợc UBND thành phố Pleiku cấp ngày 26/9/2005 cho ông Nguyễn ĐứcH thửa đất số 273, tờ bản đồ số 8, diện tích là 25.783m2 địa chỉ tại Thôn Q, xã T, thành phố P, tỉnh G.
(Nay đổi lại Thôn T2, xã T, Pleiku, Gia Lai).
Đất ông T có nguồn gốc nhận sang như ợng lại từ người khác chứ không phải là đất của cha ông T để lại cho ông T như đơn khởi kiện ông N nêu.
Con đường đi mà ông H, bàN cho một số hộ dân đinh ờ là con đư ờng nằm trong di ện tích đất của gia đình ông H, bàN thuộc quyền sở hữu của gia đình ông H, bà N. Chính ông T cũng đã có lời khai và ý ki ến tại buổi hòa gi ải tranh chấp con đường đi (biên bản làm việc ngày 02/11/2017 của UBND xã T)

## Page 6

6 khẳng định con đư ờng do ông t ự bỏ ra rất nhiều công sức và ti ền mua đất để làm. Ông vẫn cho cách ộ phía trong đi lại để vào trong lao đ ộng, sản xuất. Khi ông chuyển nhượng cho ông H, bàN thì ông H, bàN có quyền quản lý sử dụng con đường đó. Như vậy, chủ đất sang nhượng đất cho ông H, bàN đã thừa nhận con đường là của cá nhân ông và khi chuy ển nhượng đất thì người được chuyển nhượng được quyền sử dụng luôn con đường đi.
Về nguồn gốc lô đất của ông N: Ông N nhận sang nhượng của ông R, hiện ông R còn sống và cũng đang cư trút ại Thôn Q, xã T. Nên về nguồn gốc lô đất, con đường đi có hay không ông R biết rất rõ, ông R có đơn làm chứng nội dung này.
Về con đường đi vào lô đất của ông N: Thực tế, vẫn có con đường đi vào lô đất của ông N, nhưng mùa khô cách ộ đi lại trên b ờ ruộng từ ngoài đường nhựa vào, nhưng mỗi khi mùa nước ngập thì đi vào phải lội nước nên một số hộ vẫn thường đi nhờ con đường của gia đình ông H, bà N. Nếu như không có con đường nào để vào thì khác, nhưng đây là vẫn có đường, cả xóm đang ở đều xác định đư ợc lối đi vào đất của ông N , bản thân ông N không chịu đầu tư làm đường màch ỉ nhằm vào con đư ờng của ông H , bàN , nên mới khởi ki ện đ ể chiếm con đường đi đó.
Ủy ban nhân dân xãT cũng đã cắm mốc xác định phần đất mở đường cho các hộ, nhưng ông N không chịu thực hiện, mặc dù tại UBND xã đã ký biên bản thống nhất với nhau, nhưng sau đó lại không thực hi ện. Gi ờ lại đi ki ện đòi đường trong đất của ông H, bàN là không đúng quy định.
Vì vậy, tôi nhận thấy:
- Việc ông N cho rằng lô đất của ông là đất của cham ẹ ông đ ể lại là không đúng, lô đất của vợ chồng ông H, bàN mà ông N cho rằng của cham ẹ bán cho là cũng không đúng. Chính vị vậy khi ông T (anh ruột ông N) còn sống, nhiều lần ông N cũng khiếu nại đến UBND xãT để giải quyết, nhưng ông T có ý kiến thì ông N lại im lặng và dừng lại. Nay lợi dụng ông T đã chết nên ông N mới đi khởi kiện và đưa ra các thông tin sai trái, không đúng s ự thật về nguồn gốc của 02 lô đất.
- Đặc biệt, con đường đi trong đất gia đình ông H là con đường thuộc sở hữu của gia đình ông H nằm trong diện tích được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Không phải là con đư ờng đi chung mà v ợ chồng ông H, bàN chiếm như ông N nêu trong đơn khởi kiện.
Tại phiên tòa hôm nay có nhân chứng là ông Phạm Minh M , ngư ời đã chuyển nhượng thửa đất số 282 cho ông N và nhiều người làm chứng khác họ đều là người dân sinh ra, sống tại địa phương lâu năm, biết rõ ràng nguồn gốc lô

## Page 7

7 đất gia đình ông H và thửa đất của ông N, họ đều đi vào ru ộng bằng đường bờ ruộng chỉ khi nào bị nước ngập thì mới đi nhờ đường nhà vợ chồng ông H.
- UBND xãT cũng đã giải quyết cắm mốc phân định lối đi vào ruộng các hộ trong đó có h ộ ông N. Đây là con đư ờng mùa khô cách ộ vẫn đi vào đư ợc, mùa nước ngập không đi vào được. Muốn có đường đi thì họ cũng phải bỏ công, bỏ sức, bỏ tiền mới bảo đảm con đường lưu thông, nhưng ông N lại không muốn tốn công, tốn của nên c ứ chăm chăm vào con đư ờng là tài sản của cá nhân v ợ chồng ông H, bà N.
Do đó, việc ông N khởi kiện vợ chồng ông H, bàN cho rằng ông H, bàN tự ý rào chắn lối đi chung có chiều ngang 3m dài 150m đi từ đường chính vào và lấn chiếm luôn toàn bộ các thửa đất của ông N để canh tác, sử dụng đất là không có căn c ứ, Vợ chồng ông H, bàN đã được cấp 03 Gi ấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với diện tích đất của vợ chồng ông H, mỗi Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đều có di ện tích c ụ thể, trên các thửa đất không có đư ờng đi, con đường hiện trạng trong đất vợ chồng ông H là đường đi vào nhà, đất vợ chồng ông H, nếu ông N đi nhờ thì có thể sang đến đất ông N, nhưng diện tích đường đi cũng nằm trong Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cấp cho gia đình ông H nên không phải là con đường đi chung của mọi người như ông N khởi kiện.
Còn nguyên đơn sử dụng lối đi là lối đi hiện đang tranh chấp là không thể được, vì lối đi nàyn ằm trên diện tích đất của ông H, ông H chỉ cho ông N tạm thời sử dụng khi mùa mưa nư ớc ngập, nhưng bây gi ờ ông H không đồng ý đ ể ông N tự tiện đi lại như vậy nữa nên đã rào lại vì con đường đi này thuộc sở hữu của gia đình ông H.
Tuy nhiên đ ể dĩ hòa tình làng nghĩa xóm thì b ị đơn s ẽ nhượng lại một phần diện tích để cho ông N mở con đường đi thẳng vô thửa đất của ông có kích thước đường rộng 2m, tổng diện tích 31,60m2, có tứ cận:
Phía Đông giáp đất ông H, bàN có chiều dài 1,85m Phía Tây giáp đất ruộng có chiều dài 15,76m Phía Nam giáp đất ruộng có chiều dài 2m, Phía Bắc giáp đường Đ có chiều 2m.
 Nhưng đến nay thì là người đại diện theo ủy quyền của bị đơn, tôi xin rút phần nhượng lại một phần diện tích như đã nêu trên và đ ề nghị Tòa án bác đơn khởi ki ện của ông Lê Văn N vì không h ề có vi ệc v ợ chồng ông H , bàN lấn chiếm con đường đi chung.
Những người làm chứng bên nguyên đơn yêu cầu trình bày:
1. Ông Nguyễn T: Đối với lối đi mà ông N đang tranh chấp với ông H là lối đi được có từ trước đây, tôi đến ở thôn T2, xã T, thành phố P, tỉnh G từ năm 1967, khi đến đó ở từ nhỏ tôi đã thấy tất cả mọi người có ruộng tại khu vực phía

## Page 8

8 sau khu đất ông H đang bao bọc bây giờ đều đi ngang qua con đường mà vợ chồng ông H đang rào lại không cho mọi người đi, trong đó có ông N đang là người khởi kiện ông H, vì lối đi này ảnh hưởng đến quyền lợi của ông N. Bản thân tôi chỉ biết đó là con đường có từ khi còn ông LêN là bố đẻ của ông Lê Văn N với ông Lê Văn T , sau đó ông T chuyển nhượng lại cho ông H, bà N.
Việc xác nhận con đường đó là của riêng ai thì tôi không biết, bản thân tôi chỉ biết con đường này được hình thành từ rất lâu. Còn ông H hiện nay đã rào lại không cho ông N đi ngang qua vì lý do gì thì tôi không biết rõ, còn trong việc ông H , bàN nhận chuyển nhượng lại của ông T (là anh ông N ) có chuyển nhượng lại con đường đi hay không, hay ông H lấn chiếm con đường đi thì tôi hoàn toàn không biết.
Tôi xác nhận và làm chứng hiện từ thửa đất của ông N đi ra ngoài đường quốc lộ có hai con đường: Về mùa nắng thì ông N sẽ đi được con đường phía trước mặt, nhưng mùa mưa thì ông N không thể đi được vì nước ngập. Về mùa mưa thì con đường đi ngang qua nhà ông H, bàN là con đường mà mọi người cùng sử dụng để đi làm ruộng, vì con đường này mùa nào đi cũng được.
 2. Bà Võ Thị Anh Đ: Đối với lối đi mà ông N đang tranh chấp với ông H là lối đi được có từ trước đây, tôi là ngư ời sinh ra ở Thôn T, xã T, thành phố P, tỉnh G từ năm 1962. Khi sinh ra và lớn lên tôi đã thấy tất cả mọi người có ruộng tại khu vực phía sau khu đất ông H đang bao bọc bây giờ đều đi ngang qua con đường mà vợ chồng ông H đang rào lại không cho mọi người đi, trong đó có ông N đang là người khởi kiện ông H, vì lối đi này ảnh hưởng đến quyền lợi của ông
N. Bản thân tôi chỉ biết đó là con đường có từ khi còn ông LêN là bố đẻ của ông Lê Văn N với ông Lê Văn T, sau đó ông T chuyển nhượng lại cho ông H, bà N.
Việc xác nhận con đường đó là của riêng ai thì tôi không biết, bản thân tôi chỉ biết con đường này được hình thành từ rất lâu. Còn ông H hiện nay đã rào lại không cho ông N đi ngang qua vì lý do gì thì tôi không biết rõ, còn trong việc ông H , bàN nhận chuyển nhượng lại của ông T (là anh ông N ) có chuyển nhượng lại con đường đi hay không, hay ông H lấn chiếm con đường đi thì tôi hoàn toàn không biết. Tôi xác nhận và làm chứng hiện từ thửa đất của ông N đi ra ngoài đường hoặc từ ngoài đường vào thì có hai con đường: Về mùa nắng thì ông N sẽ đi được con đường trước mặt ruộng, nhưng mùa mưa thì ông N không thể đi được vì nước ngập không thể đi được. Về mùa mưa thì con đường đi ngang qua nhà ông H, bàN là con đường mà mọi người cùng sử dụng để đi làm ruộng.
 3. Bà A Lơng: Đối với lối đi mà ông N đang tranh chấp với ông H là lối đi được cót ừ trước đây, t ừ khi tôi sinh ra ở L, xã T, thành phốP , tỉnh G từ năm 1987. Khi sinh ra và lớn lên tôi đã thấy tất cả mọi người trong đó có gia đình tôi

## Page 9

9 đều có ruộng tại khu vực phía sau khu đất ông H đang bao bọc bây giờ đều đi ngang qua con đường mà vợ chồng ông H đang rào lại không cho mọi người đi, trong đó có ông N đang là người khởi kiện ông H, vì lối đi này ảnh hưởng đến quyền lợi của ông N và đến mọi người. Tôi là người có ruộng ở phía dưới thửa đất nhà ông H . Ông H là người đến ở sau này còn ông N là người ở từ thời trước, ông N là người sinh ra và lớn lên tại đó, bản thân tôi chỉ biết đó là con đường có từ khi tôi còn nhỏ, tôi đi cắt lúa ở ruộng, ruộng nhà tôi ở phía sau thửa đất nhà ông H và ông H, bàN nhận chuyển nhượng từ ai thì tôi hoàn toàn không biết. Việc xác nhận con đường đó là của riêng ai thì tôi không biết, bản thân tôi chỉ biết con đường này được hình thành từ khi tôi sinh ra và lớn lên ở đó, còn ông H hiện nay đã rào lại không cho ông N đi ngang qua cùng với tất cả mọi người có ruộng phía dưới vì lý do gì thì tôi không biết rõ, hiện nay ông H đã rào con đường không cho mọi người đi thì tôi cùng mọi người đi ra quốc lộ bằng con đường trước thửa đất của ông N. Tôi xác nhận và làm chứng hiện từ thửa ruộng của ông N đi ra ngoài đường hoặc từ ngoài đường vào thửa đất ông N thì có hai con đường:
- Về mùa nắng thì ông N sẽ đi được con đường trước mặt ruộng, nhưng mùa mưa thì ông N không thể đi được vì bị nước ngập
- Về mùa mưa thì con đường đi ngang qua nhà ông H, bàN là con đường mà mọi người cùng sử dụng để đi làm ruộng, vì con đường này đã được đắp thành con đường đi.
Tôi muốn khẳng định việc ông N sử dụng lối đi ngang nhà ông H, bàN là con đường đã có từ thời trước. Còn con đường này thuộc của ai thì tôi hoàn toàn không biết.
4. Ông Lê B: Đối với lối đi mà ông N đang tranh chấp với ông H là lối đi được có từ trước đây, tôi đến ở thôn T2, xã T, thành phố P, tỉnh G từ năm 1968.
Khi đến đó ở từ nhỏ tôi đã thấy tất cả mọi người có ruộng tại khu vực phía sau khu đất ông H đang bao bọc bây giờ đều đi ngang qua con đường mà vợ chồng ông H đang rào lại không cho mọi người đi, trong đó có ông N đang là người khởi kiện ông H, vì lối đi này ảnh hưởng đến quyền lợi của ông N và mọi người.
Trước đây tôi cũng có thửa đất gần thửa đất ông N và tôi cũng sử dụng con đường đi mà ông N đang tranh chấp với ông H. Việc xác nhận con đường đó là của riêng ai thì tôi không biết, bản thân tôi chỉ biết con đường này được hình thành từ rất lâu. Còn ông H hiện nay đã rào lại không cho ông N đi ngang qua vì lý do gì thì tôi không biết rõ, còn trong việc ông H, bàN nhận chuyển nhượng lại của ông T (là anh ông N) có chuyển nhượng lại con đường đi hay không, hay ông H lấn chiếm con đường đi thì tôi hoàn toàn không biết. Từ thửa đất của ông N đi ra ngoài đường quốc lộ có hai con đường:

## Page 10

- Về mùa mưa thì con đường đi ngang qua nhà ông H, bàN là con đường mà mọi người cùng sử dụng để đi làm ruộng, vì con đường này mùa nào đi cũng được.
 - Về mùa nắng thì ông N cùng tất cả mọi người sẽ đi được con đường phía trước mặt thửa đất ông N, nhưng mùa mưa thì ông N không thể đi được vì nước ngập, về con đường này thì Ủy ban nhân xãT cũng đã hòa giải để tạo ra con đường này cho tất cả mọi người có ruộng đất phía sau nhà ông N, ông H cùng đi, tuy nhiên sau khi hòa giải và yêu cầu mọi người phải bỏ công, bỏ sức để làm thì không ai chịu làm nên cho đến hiện nay con đường này vẫn chưa làm.
5. Bà Dương Thị K: Đối với lối đi mà ông N đang tranh chấp với ông H là lối đi được có từ trước đây khoảng vào năm 1973, tôi đến ở thôn T2, xã T, thành phố P, tỉnh G làm dâu, tôi là vợ ông Lê Văn T là người đã chuyển nhượng thửa đất cho ông H hiện đang sử dụng. Khi tôi về làm dâu từ năm 1973 tôi đã thấy tất cả mọi người có ruộng tại khu vực phía sau khu đất ông H đang ở bây giờ đều đi ngang qua con đường mà hiện nay vợ chồng ông H đã rào lại không cho mọi người đi, trong đó có ông N là em chồng của tôi cũng là người đã bỏ công để đổ đất đắp con đường cho mọi người cùng đi. Tôi chỉ biết đó là con đường có từ khi tôi lấy ông Lê Văn T và về làm dâu từ năm 1973 thì con đường đó đã có và mọi người đều sử dụng thành con đường đi chung, sau đó ông T chuyển nhượng lại cho ông H, bàN thì tôi không biết vì đất ông T chuyển nhượng cho ông H, bàN là thuộc tài sản cha mẹ chồng cho chung hai v ợ chồng tôi, khi ông T chuyển nhượng cho ông H, bàN ông T không thông báo lại cho tôi, nên tôi không biết. Tôi xác nhận và làm chứng hiện từ thửa đất của ông N để đi ra ngoài đường quốc lộ chỉ có một con đường chính đi qua là con đường ông N đang tranh chấp với ông H, bà N.
6. Ông Nguyễn Văn H: Đối với lối đi mà ông N đang tranh chấp với ông H là lối đi được có từ trước đây từ khi nhà tôi về ở từ năm 1974, khi đến đó ở tôi đã thấy tất cả mọi người đi làm ruộng đều đi ngang qua con đường này. Việc xác nhận con đường đó là của riêng ai thì tôi không biết, bản thân tôi chỉ biết con đường này là đường tự phát, mọi người thấy tiện lợi nên đi chứ không phải nhà nước mở. Tôi xác nhận và làm chứng hiện từ thửa đất của ông N đi ra ngoài đường quốc lộ có rất nhiều con đường đi men theo bờ ruộng để đi ra đường quốc lộ, tuy nhiên việc sử dụng các con đường khác để đi ra đường quốc lộ sẽ xa hơn và vào mùa mưa thì bị ngập nước không đi được, vì vậy tất cả mọi người có ruộng phía sau thửa đất ông N, ông H thì đều sử dụng con đường hiện ông N đang tranh chấp để đi qua vì con đường này đã được bồi đắp thành con đường bằng phẳng không ngập nước. Thửa đất trước đây của tôi, tôi đã chuyển nhượng sang cho ông Phan Ngọc L.

## Page 11

Những người làm chứng bên bị đơn yêu cầu trình bày:
1.Ông Phan Ngọc L : Ông H trình bày như vậy là không đúng, nguyên thủy trước đây thửa đất của ông Lê Văn T đã bán cho vợ chồng ông H trong đó có hơn 3.000 m2 tôi bán cho ông T (đất không có giấy tờ chỉ có viết tay mua bán với nhau, thửa đất này là tôi mua lại của ông Nguyễn VănH như ông H vừa trình bày), sau đó ông T mới chuyển nhượng toàn bộ cho vợ chồng ông H, bà N.
Vì vậy tôi biết rất rõ về lối đi mà ông N đang tranh chấp với ông H không phải là lối đi chung của mọi ngư ời, trư ớc đây do đất ru ộng đ ể trống nên dân làm ruộng phía dưới đất ruộng nhà ông T (nay là ông H đang sử dụng) đã đi ngang qua trở thành một lối mòn làm cho nhi ều người cùng đi qua . Trước đây khi tôi còn ở đó thì tôi cũng rào lại không cho mọi người đi, đến năm 1998 tôi bán cho ông T, ông T để trống không rào nên mọi người mới đi hướng ra đường quốc lộ cho gần, sau đó ông Lê Văn T chuyển nhượng lại cho ông H, khi đã thuộc tài sản của ông H thì ông H rào lại không cho đi nữa là thuộc quyền của ông H, việc ông N tranh chấp và cho rằng con đường đó là lối đi chung của mọi người và là lối đi thuộc đất của cha ông N để lại thì không đúng. Tại thời điểm khi tôi còn ở tại Thôn T2, xãT thì tôi chỉ biết về con đường đi do ông N đang tranh chấp đối với ông H là con đường thuộc phần đất của ông T, sau đó ông T chuyển nhượng toàn bộ diện tích đất cho vợ chồng ông H trong đó có con đư ờng mà mọi người dùng làm đư ờng tắt để đi qua, con đư ờng này là do đất để trống dân đi qua lại nhiều thành lối mòn chứ không phải là lối đi chung được nhà nước mở như ông N khởi kiện yêu cầu ông H phải trả lại. Tôi khẳng định từ thửa đất của ông N đi ra ngoài đường quốc lộ có ba con đường: Con đường thứ nhất là con đường phía trước thửa đất của ông N tức là phải đi qua con suối nhưng con đường này khi mùa mưa thì sẽ bị ngập nước; Con đường thứ hai là con đường phía sau thửa đất của ông N, nhưng ông N không đi qua con đường này được vì chỉ có những người có ruộng phía sau thửa đất của ông H thì họ mới đi; Con đường thứ ba là con đường cách con đường thứ hai khoảng hơn 200m, con đường này dành cho những người có ruộng phía sau ruộng nhà ông N đi. Tôi khẳng định lối đi nhà ông H không phải là lối đi chung mà là lối đi riêng thu ộc đất nhà ông H tự mở để đi, bây giờ ông H rào lại không cho đi thì đó là quyền của ông H.
2. Ông Phạm Minh M và bà Phạm Thị Thanh H trình bày: Về lịch sử thửa đất của ông Nhiện đang s ử dụng là thửa đất của bố mẹ chị em tôi tên là ông Phạm B và bà Lương Thị B (hiện bố mẹ tôi đã chết), sau khi bố mẹ chị em tôi qua đời có giao toàn bộ lại cho Phạm Minh M quản lý canh tác trồng mỳ, đến khoảng vào năm 1987-1988 thì ông M chuyển nhượng lại cho ông Lê Văn N. Về nguồn gốc thửa đất này là do cham ẹ chúng tôi là ông Phạm B và bà B tự khai

## Page 12

12 hoang nên không có gi ấy tờ chứng nhận, vì vậy sau khi ông M chuyển nhượng lại cho ông Lê Văn N thì ông M cũng chỉ viết giấy tay bán lại cho ông N, khi bán lại cho ông Nông M chỉ viết tứ cận tiếp giáp với các thửa chứ về diện tích thì không đo nên không biết. Thửa đất này trước đây là cái gò giống như cù lao, xung quanh khi mùa mưa đến thì nước sẽ ngập và phải đi lại bằng ghe (hay còn gọi xuồng). Để xác định con đường đi mà ông N đang tranh chấp với ông H thì ông M, bà H trình bày về nguồn gốc như sau: Con đư ờng đi ngang nhà ông H, bàN hiện đang sử dụng bây giờ là nằm trong diện tích thửa đất của bà N, ông H không phải là lối đi chung của mọi người, tại thời điểm tôi còn ở đó thìt ất cả mọi người đều sử dụng bờ ruộng để đi ra con đường quốc lộ. Tại thửa đất ông N đang sử dụng thì chỉ một con đường duy nhất đi ra đường chính là con đường trước mặt chứ không phải con đường đi ngang qua thửa đất nhà ông H, bà N.
Khi ông M chuyển nhượng lại cho ông N, ông N biết rõ. Sau đó ông M chuyển đi rồi thì mọi người đi lại bằng con đường nào khi nước ngập thì ông M không nắm rõ và cũng không biết, chứ gia đình ông M trước đây phải chèo xuồng để đi ra đường quốc lộ mỗi khi nước ngập. Con đường đi do ông N đang tranh chấp đối với ông H thì tại thời điểm gia đình ông M còn ở đó là không có, màch ỉ có một con đường có từ thời xa xưa là con đường hiện nay vẫn tồn tại là con đường phía trước thửa đất ông M đã chuyển nhượng cho ông N, một con đường thẳng từ thửa đất ông N đi thẳng ra đường quốc lộ, còn sau này con đường này bị ngập nước do thủy điện đắp đập ngăn gi ữ nước nên nư ớc không chảy được trở nên con đường bị ngập nước, thửa đất này do ông Phạm B (là cha chúng tôi) đến khai hoang từ năm 1965, đến năm 1987 -1988 do việc nước ngập không Tận lợi cho việc con cái học hành nên ông M chuyển nhượng lại cho ông Lê Văn N và chỉ có một lối đi duynh ất là con đư ờng nối thẳng từ thửa đất đi ra đến đường quốc lộ, mà con đường này hiện đang tồn tại, ông M khẳng định con đường này có từ thời xưa nên có hiển thị trên bản đồ địa giới hành chính mà Nhà nước đang quản lý, còn con đường nhà ông H, bàN thì tại thời điểm gia đình ông M còn ở đó thì không biết và không thấy. Ông M cam đoan vợ chồng con cái nhà ông là người ở tại thửa đất hiện đã chuyển nhýợng cho ông N từ thời ngụy cho đến khi đất nước hoàn toàn gi ải phóng vì vậy ông M là người biết rõnh ất, đối với con đường đi ngang qua thửa đất nhà ông H, bàN mà ông N cho rằng có từ thời xa xưa là hoàn toàn không đúng, ông M khẳng định ông N nói như vậy là sai.
3. Ông R: Do các bên giữa ông N với ông H có tranh chấp về lối đi vì vậy tôi là người chủ sở hữu đám ruộng mà ông N đang sử dụng, vì vậy tôi cần phải trình bày với Tòa án v ề nguồng ốc thửa ru ộng của ông N do tôi bán là đám ruộng tiếp giáp với lối đi trước đây như ông H chỉ xác định và tất cả những gia đình có ru ộng tiếp giáp với ruộng ông N đều sử dụng lối đi này, tuy nhiên khi

## Page 13

13 mùa mưa nước lên bờ ruộng bị ngập nước thì lúc đó chúng tôi vàc ả ông N đều mượn lối đin hà ông H để làm đường đi, tôi bán ru ộng cho ông Nhai bên chỉ viết giấy tay với nhau, thời gian viết giấy bán ruộng cho ông N tôi không nhớ cụ thể, nhưng cách đây khoảng 4 năm, còn ông N đã làm giấy tờ quyền sử dụng đất chưa thì tôi không bi ết. Nhưng tôi khẳng định ru ộng ông N vàt ất c ả những ruộng lân cận đều sử dụng lối đi trên b ờ ruộng rồi đi thẳng ra đư ờng Đ, không phải lối đi ngang qua đất nhà ông H. Tôi muốn khẳng định việc sử dụng lối đi nhà ông H, bàN tất cả chỉ là tạm thời, còn lối đi cho ông N và các hộ lân cận là lối đi tiếp giáp với thửa ruộng của tôi đã bán cho ông N như theo hiện trạng sử dụng đất đã đo đạc của Tòa án vào ngày 07/9/2022.
4. Ông H L: Đối với lối đi mà ông N đang tranh chấp với ông H không phải là lối đi chung của mọi người, trước đây do đất ruộng để trống nên dân làm ruộng phía dưới đất ruộng nhà ông H đã đi ngang qua trở thành một lối mòn làm cho nhiều người cùng đi qua. Trước đây tôi ở Làng T, xãT từ năm 1971 tôi biết rõ con đường đi đó là thuộc phần đất của nhiều người sau đó ông Lê Văn T mua lại toàn bộ và sau này chuyển nhượng lại cho ông H, khi đã thuộc tài sản của ông H thì ông H rào lại không cho đi nữa là thuộc quyền của ông H, việc ông N tranh chấp và cho rằng con đường đó là lối đi chung của mọi người và là lối đi thuộc đất của ông N thì không có căn cứ. Tôi chỉ biết toàn bộ đất của ông H là do ông T (ông T là anh của ông N) ông T đã chuyển nhượng toàn b ộ diện tích đất trong đó có lối đi mà ông N đang tranh chấp với ông H. Còn lối đi của tất cả mọi người làm ruộng phía sau đất nhà ông H thì rất nhiều lối đi ra đư ờng quốc lộ nhưng do kho ảng cách xa hơn nên mọi người không đi, h ọ mượn đường đi nhà ông H để đi. Riêng t ừ thửa đất của ông N còn có con đường phía trước đi thẳng ra đường quốc lộ, tuy nhiên con đường này khi mùa mưa thì sẽ bị ngập nước và Ủy ban nhân dân xãT cũng có dự kiến bồi đắp con đường này cho mọi người cùng đi nhưng không ai chịu góp công, góp sức để làm đường.
5. Ông T: Trước đây vào khoảng năm 1981 tôi lấy vợ và bà mẹ vợ tôi tên là Hồ ThịN (bà N đã chết khoảng gần 10 năm nay )có ruộng phía sau ruộng nhà ông H, bàN (trước đây là ruộng của ông LêN cha của ông Lê Văn T) và ruộng nhà ông B (là ruộng ông N đã mua lại của ông M con của ông B). Tại thời điểm đó toàn bộ là đất ruộng, tất cả mọi người sử dụng đều nhận sang nhượng lại của người đồng bào nên việc con đường đi thì mọi người thấy tiện cho việc đi lại thì đi, gần như không ai có gi ấy tờ, đến nay vi ệc đất đai đã có gi ấy chứng nhận, chứng nhận quyền sử dụng thì mọi người rào lại để ngăn ranh giới nên việc ông H rào lại con đư ờng thuộc phần diện tích theo gi ấy chứng nhận của ông H là đúng. Khi tôi còn làm ruộng ở đó thì tôi không s ử dụng con đư ờng đi qua nhà ông T (ông H, bàN đang sử dụng bây gi ờ) mà tôich ỉ đi qua ru ộng nhà ông B

## Page 14

14 cha của ông M (hiện giờ ông N đã mua lại của ông B) rồi đi lên con đư ờng mà mọi người cho rằng mùa mưa thì nước ngập không đi được. Từ thửa đất của ông N đi ra ngoài đường quốc lộ có rất nhiều con đường, tuy nhiên từ thửa đất nhà ông N (là đất ông B trước đây)đi ra đường chính thì con đường trước mặt thửa đất của ông N là bờ ruộng trước thửa đất để đi ra l à thuận tiện. Trước khi ông N mua lại thửa đất của ông M con ông B thì ông N vẫn biết có con đường trước mặt đã bị ngập nước khi mùa mưa đến nhưng ông N vẫn mua thì ông N phải chịu, chứ đòi đi sang đất nhà người khác thì sao được. Mảnh đất của ông H đang xử dụng là đã mua lại của ông Lê Văn T (ông T đã bán chuyển nhượng toàn bộ cho vợ chồng ông H), thời trước ông T mua lại của rất nhiều chủ, sau đó thành thửa lớn rồi chuyển nhượng lại cho vợ chồng ông H. Vì vậy tôi biết rất rõ về lối đi mà ông N đang tranh chấp với ông H không phải là lối đi chung của mọi người. Đối với lối đi mà ông N đang tranh chấp với ông H không phải là lối đi chung của mọi người, trước đây do đất ruộng để trống nên dân làm ru ộng phía dưới đất ruộng nhà ông H đã đi ngang qua trở thành một lối mòn làm cho nhiều người cùng đi qua. Tôi ở khu vực đó từ nhỏ nên tôi biết rõ con đường đi do ông N đang tranh chấp với ông H là thuộc phần đất của ông Lê Văn T, sau này ông T chuyển nhượng lại cho ông H, khi đã thuộc tài sản của ông H thì ông H rào lại không cho đi nữa là thuộc quyền của ông H, việc ông N tranh chấp và cho rằng con đường đó là lối đi chung của mọi người và là lối đi thuộc đất của ông N thì không có căn cứ.
 6. Bà Nguyễn Thị Ngọc H: Gia đình bố mẹ tôi ở từ năm 1975 ở tại Thôn Q xãC ( nay đổi là Thôn T, xã T) thì tôich ỉ biết về con đường đi do ông N đang tranh chấp đối với ông H là con đư ờng thuộc phần đất của ông T, sau đó ông T chuyển nhượng toàn bộ diện tích đất cho vợ chồng ông H bà N, trong đó có con đư ờng màm ọi người dùng làm đư ờng tắt để đi qua, con đư ờng này là thuộc phần diện tích đất do dân đi qua lại nhiều thành lối mòn chứ không phải là lối đi chung được nhà nước mở như ông N khởi kiện yêu cầu ông H phải trả lại.
Từ thửa đất của ông N đi ra mặt đường chính rất nhi ều con đư ờng đ ể đi ra đường quốc lộ, tuy nhiên về sự tiện lợi từ thửa đất của ông N đi ra ngoài đường quốc lộ có hai con đườ ng: Về mùa nắng thì ông N cùng tất cả mọi người sẽ đi được con đường phía thửa đất ông N tức là phải đi qua con suối nhưng con đường này khi mùa mưa thì sẽ bị ngập nước, vì vậy khi mùa mưa đến thì tất cả mọi người có ruộng phía sau nhà ông H trong đó có ông N mượn con đường nhà ông H để đi gánh lúa. Hiện tại chỉ có một mình ông H rào chắn toàn bộ diện tích thửa đất ông đã mua lại của ông T và ông có trồng cây ăn trái nên đã rào chắn lại, còn những thửa ruộng xung quanh đất còn trống chưa có ai rào chắn thì mọi người muốn đi đường nào để ra quốc lộ cũng được, chẳng qua con đường nhà

## Page 15

15 ông H đã đổ đá không bị ngập nước nên sự tiện lợi của mọi người di chuyển bằng xe máy sẽ dễ hơn. Tôi khẳng định lối đi nhà ông H không phải là lối đi chung mà là lối đi riêng thuộc đất nhà ông H tự mở để đi.
7. Ông Nguyễn Đức P: Tất cả mọi người có ruộng tại khu vực gần thửa đất ông N và thửa đất ông H thì đều sử dụng bờ ruộng để đi ra đường quốc lộ và tôi chỉ biết cóm ột con đư ờng đit ừ xưa cho đến bây gi ờ vẫn còn tồn tại, đó là con đường từ thửa đất nhà ông M đi thẳng phía trư ớc (thửa đất này ông M đã bán lại cho ông N đang sử dụng là thửa số 282), còn con đường mà ông N đang tranh chấp với ông H là của thuộc của ông T mua lại đất của nhiều người rồi ông T mới đắp bờ ruộng làm con đường để sử dụng và mọi người có ruộng phía sau cùng đi ké, sau đó ông H mua lại toàn bộ diện đất của ông T, ông H tu bổ thêm.
Đất ruộng thì phải bị ngập nước khi mùa mưa đến, vậy nếu không có người đắp bờ để tạo ra con đư ờng thì lấy đường đâu chom ọi người qua l ại, tất cả những người làm chứng bên phía ông N chỉ nói là con đư ờng cót ừ trước, vậy ai là người đắp bờ tạo ra con đư ờng để cho mọi người đi thì gần như không ai bi ết.
Nếu con đường thuộc lối đi chung thì UBND xãT đã buộc ông H phải tháo dỡ hàng rào cho moi ngư ời cùng s ử dụng, còn nếu nói con đư ờng của nhân dân cùng làm thì có ai đóng góp công sức chưa tôi không thấy ai khai đãt ừng đóng góp công sức để tạo ra con đường.
8. Ông Nguy ễn Văn T: Tôi là anh traic ủa ông Nguyễn VănH (H là người làm chứng cho bên phía nguyên đơn), anh em tôi cùng ở trên phần đất mà cha mẹ đã cho, do ông H là con út nên cham ẹ tôi có cho ông H phần đất giáp đường Đ, ông H bán cho ông Linh, ông Linh bán cho ông T. Khi bán thửa đất này không có con đư ờng đi, do ông H là em trai tôi khi đó còn nhỏ nên không nắm rõ mọi chuyện nên nói không chính xác, thửa đất ông H bán cho Linh, sau đó ông Linh bán lại cho ông T nằm sát con đư ờng chính là đư ờng Đ và sát bên thửa đất này là con đư ờng mà Ủy ban nhân dân xãT đã dự kiến quy hoạch làm con đường mới cho dân đi vào các thửa đất bên trong. Còn ông N cho rằng con đường đi vào thửa đất của ông H là con đường có từ trước giải phóng đến nay là con đường chung của mọi người là hoàn toàn không đúng, không chính xác.

2. Quyết định của bản án sơ thẩm Quyết định của bản án sơ thẩm số 63/2023/DS-ST ngày 17/7/2023 của Tòa án nhân dân thành phố Pleiku, tỉnh Gia Lai:
Áp dụng khoản 9 điều 26 và các Điều 35, 39, 71, 72, 78, 91, 92, 147, 157, 165 và Điều 271, 273 của Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015; các điều 6, 12 của Luật Đất đai năm 2013 ; Điều 26, Đi ều 27 của Nghị quyết s ố:

## Page 16

16 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 (Quy định về mức thu, miễn giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án).
Tuyên xử: Bác yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn ông Lê Văn N về việc “Tranh chấp về lối đi” tại Thôn A (nay là Thôn T2, xã T, thành phố P) đối với bị đơn ông Nguyễn ĐứcH và bà Thái Thị Thanh N có vị trí, diện tích, tứ cận tiếp giáp:
 - Phía Bắc giáp đất ông H, bàN có chiều dài: 8,39m + 67,23m + 8.39m;
Hướng Đông giáp đất ông H, bàN có chiều dài: 34.95m + 8,12m + 7,58m. Phía Nam giáp đất ông H, bàN có chiều dài 52,76m + 3,77m. Phía Tây giáp đất ông N có chiều dài: 7.13m.
- Phía Bắc giáp đất ông H, bàN có chiều dài: 47.37m. Phía Tây giáp đất ông H, bàN có chiều dài 2.80m + 9.07m + 38,86m. Phía Nam giáp đất ông H, bàN có chiều dài 10,80m + 28,10m + 38,64m. Phía Tây Bắc giáp đường Đ có chiều dài 3,56m.
Ngoài ra bản án sơ thẩm còn tuyên về nghĩa vụ chịu chi phí tố tụng khác, án phí sơ thẩm và quyền kháng cáo của các đương sự.
3. Nội dung kháng cáo.
Ngày 25/7/2023, nguyên đơn ông Lê Văn N kháng cáo toàn b ộ nội dung Bản án dân s ự sơ thẩm số 63/2023/DS -ST ngày 17 tháng 7 năm 2023 của Tòa án nhân dân thành phố Pleiku, tỉnh Gia Lai và yêu cầu cấp phúc thẩm sửa bản án sơ thẩm theo hướng chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn
4. Diễn biến tại phiên tòa phúc thẩm:
Tại phiên tòa phúc thẩm, nguyên đơn giữ nguyên yêu cầu khởi kiện và nội dung kháng cáo, người đại diện theo ủy quyền của bị đơn không đồng ý với yêu cầu của nguyên đơn, các đương s ự không thỏa thuận được với nhau về việc giải quyết vụ án.
Kiểm sát viên phát bi ểu ý ki ến xác định trình tự thủ tục giải quyết vụ án theo thủ tục phúc thẩm được cơ quan ti ến hành tố tụng, người tham giat ố tụng thực hiện đúng quy định của pháp luật tố tụng. Về đường lối giải quyết vụ án đề nghị hội đồng xét x ử căn cứ khoản 1 Đi ều 308 B ộ luật tố tụng dân sự không chấp nhận đơn kháng cáo của nguyên đơn giữ nguyên bản án sơ thẩm.
NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:
[1] Về tố tụng: Nguyên đơn ông Lê Văn N khởi kiện yêu cầu bị đơn ông Nguyễn ĐứcH và bà Thái Thị Thanh N phải tháo dỡ cổng ngõ ràoch ắn, di dời cây trồng đề trả lại một phần con đư ờng đi chung có tổng diện tích 1.066,2m2 tại Thôn T2, xã T, thành phố P, tỉnh G, Tòa án cấp sơ thẩm thụ lý, xác định quan hệ tranh chấp và pháp lu ật có liên quan khi gi ải quyết nội dung v ụ án làc ó cơ sở, đúng thẩm quyền.

## Page 17

17 [2]. Về nội dung vụ án:
Đối với con đường bắt đầu từ đường Đ cho đến thửa đất số 282, tờ bản đồ số 8 của ông N và có diện tích 1.066,2m2, gồm các đoạn có vị trí tứ cận tiếp giáp như sau:
- Phía Bắc giáp đất ông H, bàN có chiều dài: 8,39m + 67,23m + 8.39m;
Hướng Đông giáp đất ông H, bàN có chiều dài: 34.95m + 8,12m + 7,58m. Phía Nam giáp đất ông H, bàN có chiều dài 52,76m + 3,77m. Phía Tây giáp đất ông N có chiều dài: 7.13m.
- Phía Bắc giáp đất ông H, bàN có chiều dài: 47.37m. Phía Tây giáp đất ông H, bàN có chiều dài 2.80m + 9.07m + 38,86m. Phía Nam giáp đất ông H, bàN có chiều dài 10,80m + 28,10m + 38,64m. Phía Tây Bắc giáp đường Đ có chiều dài 3,56m.
 Phần diện tích này nằm trong các thửa đất số 271, 272 và 292 t ờ bản đồ số 08 đã được UBND thành phố Pleiku cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ngày 14/5/2002 cho ông Nguy ễn Văn T, sau đó ông T chuyển nhượng cho ông H và ông H đã được UBND thành phố Pleiku cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số AD 331173 cấp ngày 26/9/2005, Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số AD 331174 cấp ngày 26/9/2005 và Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số AD 331176 cấp ngày 26/9/2005 nên thu ộc quy ền qu ản lý, s ử dụng của b ị đơn.
Nguyên đơn cho rằng con đường nêu trên là lối đi chung đã cót ừ trước năm 1980, được nguyên đơn và cách ộ dân xung quanh s ử dụng để đi lại, canh tác và chuyên chở nông sản nêu yêu cầu Tòa án buộc bị đơn phải tháo dỡ cổng, hàng rào, di dời cây trồng để trả lại lối đi chung là không có cơ sở để chấp nhận, bởi lẽ: Ông Lê Văn T là anh traic ủa ông Lê Văn N đã khẳng định, con đư ờng này do ông T tạo lập, ông T đã bỏ rất nhiều công và tiền mua đất để làm đường, ông để cho các hộ phía trong đi lại để lao động sản xuất, khi ông chuyển nhượng cho ông H thì ông H có toàn quyền quyết định (bl 03,04), mặt khác, tại các biên bản làm việc ngày 02/11/2007, 23/10/2008, 31/10/2007, 24/8/2007 thể hiện ông N và 7 hộ đồng bào và ông Lê B tập trung để cùng chung sức để làm con đường mới, chấm dứt việc sử dụng con đường đi qua vườn nhà ông H (bl 02-06).
Tại phiên tòa phúc thẩm, bị đơn và những người làm chứng đều thừa nhận có một con đường đi vào đất của ông N là con đường nhỏ do ông H chỉ là lối đi trước đây (bl 122) thìch ỉ đi được vào muàn ắng, còn mùa mưa thìng ập nước phải đi bằng xuồng (sõng). Việc ngập nước này đã có từ trước năm 1987 cụ thể, ông Phạm Minh M cũng khai rằng trước năm 1987 khi nhà nư ớc làm đập thủy lợi thì con đư ờng nàyng ập nư ớc, muàn ắng đi đư ợc còn mùa mưa không đi được phải đi bằng sõng nên ông chuy ển gia đình lên Bi ển Hồ ở còn nhượng lại

## Page 18

18 phần diện tích đất này cho ông N và ông N cũng biết rõ điều này. Tuy nhiên, để có con đường đi như hi ện nay các bên đang tranh chấp thì bàN và ông H cũng đã tự bỏ chi phí tôn tạo, đổ đất. Do đó, có thể thấy, muốn có con đường để đi thì nguyên đơn phải tự bỏ chi phí để tôn tạo con đường ngập nước để sử dụng vào mùa mưa.
 Từ những phân tích trên cho th ấy, Tòa án cấp sơ thẩm không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn là có căn cứ, đúng quy định của pháp luật.
 [3]. Tại phiên tòa phúc thẩm, nguyên đơn ông Lê Văn N không cung cấp được các tài liệu chứng cứ mới chứng minh cho yêuc ầu kháng cáo của mình là có căn cứ, nên kháng cáo của ông Lê Văn N không có căn cứ để chấp nhận.
[2]. Về án phí dân s ự phúc thẩm: Ông Lê Văn N phải chịu 300.000 đồng tiền án phí dân sự phúc thẩm.
 Vì các lẽ trên,

QUYẾT ĐỊNH:
Căn cứ khoản 1 Điều 308 Bộ luật tố tụng dân sự.
Căn cứ khoản 1 Điều 148 Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015, khoản 1 Điều 29 Nghị quyết 326/2016/UBTVQH ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thư ờng v ụ Quốc hội về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và l ệ phí Tòa án.
1. Không chấp nhận kháng cáoc ủa nguyên đơn ông Lê Văn N . Gi ữ nguyên Bản án dân s ự sơ thẩm số 63/2023/DS -ST ngày 17 tháng 7 năm 2023 của Tòa án nhân dân thành phố Pleiku, tỉnh Gia Lai như sau:
Áp dụng khoản 9 điều 26 và các Điều 35, 39, 71, 72, 78, 91, 92, 147, 157, 165 và Điều 271, 273 của Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015; các điều 6, 12 của Luật Đất đai năm 2013 ; Đi ều 26, Đi ều 27 của Nghị quyết s ố:
326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 (Quy định về mức thu, miễn giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án).
1.1 Bác yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn ông Lê Văn N về việc “Tranh chấp về lối đi” tại Thôn A (nay là Thôn T2, xã T, thành phố P) đối với bị đơn ông Nguyễn ĐứcH và bà Thái Thị Thanh N có vị trí, diện tích, tứ cận tiếp giáp:
 - Phía Bắc giáp đất ông H, bàN có chiều dài: 8,39m + 67,23m + 8.39m;
Hướng Đông giáp đất ông H, bàN có chiều dài: 34.95m + 8,12m + 7,58m. Phía Nam giáp đất ông H, bàN có chiều dài 52,76m + 3,77m. Phía Tây giáp đất ông N có chiều dài: 7.13m.
- Phía Bắc giáp đất ông H, bàN có chiều dài: 47.37m. Phía Tây giáp đất ông H, bàN có chiều dài 2.80m + 9.07m + 38,86m. Phía Nam giáp đất ông H, bàN có chiều dài 10,80m + 28,10m + 38,64m. Phía Tây Bắc giáp đường Đ có

## Page 19

19 chiều dài 3,56m.
1.2. Về chi phí xem xét, thẩm định giá và chi phí trích đo hi ện trạng là:
24.946.747đ (Hai mươi bốn triệu, chín trăm bốn mươi sáu ngàn, bảy trăm bốn bảy đồng) và đã chi phí xong. Buộc nguyên đơn ông Lê Văn N phải chịu chi phí xem xét, thẩm định giá và chi phí trích đo hiện trạng (Nguyên đơn đã nộp đủ).
1.3. Về án phí dân sự sơ thẩm: Buộc nguyên đơn ông Lê Văn N phải nộp 300.000 đồng án phí dân sự sơ thẩm sung ngân sách Nhà nước nhưng được khấu trừ từ tiền tạm ứng án phí đãn ộp là 300.000 đồng theo biên lai thu s ố 0001173 ngày 23/12/2021 của Chi cục Thi hành án dân sự thành phố Pleiku,
2. Về án phí dân sự phúc thẩm Ông Lê Văn N phảich ịu 300.000 đồng ti ền án phí dân s ự phúc thẩm, nhưng được khấu trừ vào 300.000 đồng đã nộp theo Biên lai thu tiền số 0001135 ngày 25 tháng 7 năm 2023 của Chic ục Thi hành án dân s ự thành phố Pleiku, tỉnh Gia Lai. Ông Lê Văn N đã nộp đủ.
3. Bản án này đư ợc thi hành theo quy định tại Điều 2 Lu ật Thi hành án dân s ự thì ngư ời đư ợc thi hành án dân s ự, ngư ời phải thi hành án dân s ự có quyền thỏa thuận thi hành án, quy ền yêu cầu thi hành án, t ự nguyện thi hành án hoặc bị cưỡng chế thi hành án theo quy định tại các Điều 6, 7, 7a, 7b và 9 Luật Thi hành án dân sự; thời hiệu thi hành án được thực hiện theo quy định tại Điều 30 Luật thi hành án dân sự.
4. Bản án phúc thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ ngày tuyên án./.
Nơi nhận: TM.HỘI ĐỒNG XÉT XỬ PHÚC THẨM
- VKSND tỉnh Gia Lai; THẨM PHÁN-CHỦ TỌA PHIÊN TÒA
- TAND thành phố Pleiku;
- Chi cục THADS thành phố Pleiku;
- Người TGTT;
- Lưu HSVA, TDS, VT.


 Giáp Bá Dự