Bản án số: 03/2023/DS-PT
Liên - Minh
Số: 03/2023/DS-PT
Ngày: 17/02/2023
Tòa án xét xử: TAND tỉnh Hưng Yên
Cấp xét xử: Phúc thẩm
Loại vụ việc: Dân sự
Quan hệ pháp luật: Tranh chấp về quyền sở hữu và các quyền khác đối với tài sản
Thông tin vụ việc: Tranh chấp về đòi tài sản là quyền sử dụng đất nông nghiệp

## Page 1

TÒA ÁN NHÂN DÂN TỈNH HƯNG YÊN

 Bản án số: 03/2023/DS-PT Ngày 17/02/2023 “Về việc Tranh chấp về đòi tài sản là quyền sử dụng đất nông nghiệp”
CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập - Tự do - Hạnh phúc

NHÂN DANH NƯỚC CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM TÒA ÁN NHÂN DÂN TỈNH HƯNG YÊN

Thành phần Hội đồng xét xử phúc thẩm gồm có:

Thẩm phán - Chủ tọa phiên tòa: Ông Nguyễn Ngọc Thăng;
Các Thẩm phán: Ông Nguyễn Tuấn Hưng;
 Bà Vũ Thị Nga.
Thư ký Tòa án ghi biên bản phiên tòa : Ông Nguyễn Bá Thu ận - Thư ký viên chính Tòa án nhân dân tỉnh Hưng Yên.
Đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Hưng Yên tham gia phiên tòa : Ông Hoàng Văn Hưng - Kiểm sát viên.

Ngày 17 tháng 02 năm 2023, tại trụ sở Tòa án nhân dân tỉnh Hưng Yên, xét xử phúc thẩm công khai vụ án thụ lý số 50/2022/TLPT-DS ngày 31 tháng 10 năm 2022 về việc “Tranh chấp về đòi tài sản là quyền sử dụng đất nông nghiệp”. Do có kháng cáoc ủa Người đại di ện theo ủy quyền của đồng Nguyên đơn là ông Lê Văn Khi đối với bản án dân sự số 15/2022/DS-ST ngày 26/9/2022 của Tòa án nhân dân thành phố Hưng Yên, theo quyết định đưa vụ án ra xét xử phúc thẩm số 41/2022/QĐXXPT-DS ngày 13 tháng 12 năm 2022, giữa các đương sự:
* Nguyên đơn:
1. Bà Nguyễn Thị L, sinh năm: 1956;
Địa chỉ: Số 25 ngõ 89, ngách 73 đường H, phường K, quận L, Hải Phòng.
2. Chị Lê Thị Thu H, sinh năm: 1981;
Địa chỉ: Thôn L, xã T, huyện A, thành phố H.
3. Chị Lê Thị H, sinh năm: 1982;
Địa chỉ: Xóm B, Thị trấn Văn Đ, huyện T, H.
4. Chị Lê Thị U, sinh năm: 1984;
Địa chỉ: Số nhà 22/90/19 đường Đ, phường C, quận N, Hải Phòng.
* Người đại diện theo ủy quyền của bà L, chị H, chị H và chị U: Ông Lê Văn Kh, sinh năm: 1955. Địa chỉ: Thôn T, xã B, thành phố H, tỉnh H. (có mặt)
* Bị đơn: Bà Nguyễn Thị M, sinh năm: 1982; (có mặt)
Địa chỉ: Thôn T, xã B, thành phố H, tỉnh H.
* Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan:
1. Cháu Lê Văn Đ, sinh ngày 21/02/2009;
2. Cháu Lê Thị Thu Th, sinh ngày 26/03/2011;
3. Cháu Lê Thu Ph, sinh ngày 23/01/2017;

## Page 2

Người đại diện theo pháp luật của cháu Đ, cháu Th, cháu Ph: Bà Nguyễn Thị M, là mẹ đẻ. Đều địa chỉ: Thôn T, xã B, thành phố H, tỉnh H. (có mặt)
* Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của cháu Đ, cháu Th, cháu Ph: Bà Đỗ Thị H - Trợ giúp viên pháp lý thuộc Trung tâm trợ giúp pháp lý Nhà nước tỉnh
H. (có mặt)
* Người kháng cáo: Người đại diện theo ủy quyền của đồng Nguyên đơn là ông Lê Văn Kh.

 NỘI DUNG VỤ ÁN:


Theo đơn khởi kiện và trình bàyc ủa Bà Nguyễn Thị L; Chị Lê Thị Thu H;
Chị Lê Thị H; Chị Lê Thị U; Ông Lê Văn Kh và các tài liệu khác trong quá trình giải quyết vụ án.
Năm 1993, thực hiện nghị Quyết 03 tỉnh H giao đất nông nghi ệp lâu dài cho nông dân sản xuất. Tại thời điểm đó gia đình bà gồm có 13 khẩu (mẹ chồng bà Đỗ Thị L, em chồng bà Lê Thị C, bà và các con là chị Lê Thị Thu H; chị Lê Thị H và chị Lê Thị U; em chồng là ông Lê Văn K, vợ ông K là bà Nguyễn Thị D; em chồng bà ông Lê Văn Th; các con của ông K và bà D là chị Lê Thị Ng, chị Lê Thị Th, chị Lê Thị L và chị Lê Thị H. Vào khoảng năm 2008 ho ặc 2009 ông Th kết hôn với vợ là Bà Nguyễn ThịM sinh được ba người con là Lê Văn Đ, sinh năm 2004, Lê Thị Thu Th, sinh năm 2011, Lê Thu Ph sinh năm 2017. Trong đó bàM và ba con là Đ, Th, Ph không được chia đất nông nghiệp.
Theo quỹ đất của xã B tại thời điểm chia đất, những người có h ộ khẩu tại địa phương đều được chia 1,2 sào/người (khẩu), chia từ trong nhà ra ngo ài đồng.
Theo quy định mỗi thửa đất chỉ được hạn mức 200 m 2 đất ở. Trong khi đó thửa đất số 44, tờ bản đồ số 31 tại thôn T, xã B, thành phố H, tỉnh H của bố, mẹ chồng bà là cụ L, cụ G có diện tích là 435m 2 và thửa đất số 56 tờ bản đồ số 31 có diện tích là 581 m2. Cả hai thửa đất đều thừa với hạn mức đất ở tổng diện tích đất thừa so với quy định là 616m 2 nên phải trừ đất 03 (đ ất nông nghi ệp) ở ngoài đồng.
Năm 1996 bà và các con chuy ển khẩu ra ngoài Hải Phòng ở với ông Kh . Diện tích đất nông nghiệp được chia do cụ G, cụ L sau này là ông Th quản lý.
Năm 2017 bà và các con v ề khởi kiện đòi lại diện tích đất nông nghiệp của bà và các con do ông Th, bàM đang quản lý. Tại bản án s ố 05/2017/DS - ST ngày 16/06/2017 của Tòa án nhân dân thành phố Hưng Yên đã gi ải quyết buộc ông Th và vợ chồng bàM trả lại cho bà và các con bà là 04 sào đất ngoài đồng.
Hiện bà và các con bà đãnh ận đ ủ diện tích và đã đư ợc cấp gi ấych ứng nhận quyền sử dụng đất nông nghiệp theo quyết định của bản án đã tuyên. Nay còn 0,2 sào /khẩu của 13 khẩu bị trừ vào đất thổ cư của thửa đất số 44 và thửa số 56 với tổng diện tích là 616 m2 theo tỷ lệ tương ứng 1,5 (cứ 01 sào đất ở tương ứng 1,5 sào đất ngoài đ ồng). Như v ậy, trong s ố diện tích đất 03 (đ ất nông nghi ệp) nằm trong đất thổ cư của 02 thửa đất số 44 và số 56 với tổng diện tích là 616m2 của 13 khẩu thì có 04 khẩu của bà và các con của bà. Thửa đất số 56 do ông K quản lý sử dụng đã có tiêu chuẩn 08 khẩu (bao gồm 06 của vợ chồng, các con ông K và một khẩu của mẹ chồng bà, một khẩu của bà C) nên bà và các con bà không có phần đất tại thửa đất số 56. Bà và các con bà xác định phần đất 03 đã được trừ vào diện tích đất ở tại thửa đất số 44 do ông Th nay là bàM và các con đang quản lý s ử dụng. Theo đó bà và các con bà s ẽ được hưởng mỗi khẩu là 47m 2, (04 khẩu là

## Page 3

47x4 = 188m2 ). Bà và các con bà đã nhi ều lần yêu cầu gia đình ông Th (hiện đã chết) và bàM trả lại diện tích đất nêu trên nhưng không đư ợc chấp thuận. Nay ông Th đã chết, hiện bàM và các con đang quản lý nên bà và các con yêuc ầu Bà Nguyễn ThịM và những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan (các con của Bà Nguyễn ThịM và ông Lê Văn Th ) trả lại diện tích 188m2 đất nông nghi ệp (đất
03) nằm trong di ện tích thổ cư tại thửa đất số 44, tờ bản đồ số 31. Địa chỉ thửa đất: thôn T, xã B, thành phố H, tỉnh H. Do điều kiện hoàn cảnh ở xa bà và các con ủy quyền cho ông Lê Văn Kh thay mặt bà và các con toàn quy ền tham gia hòa giải tại UBND xã, tham giat ố tụng tại Tòa án. Căn cứ vào giấy ủy quyền ngày 04/5/2022 tại trụ sở UBND xã B, thành phố H, tỉnh Hông Lê Văn Kh có toàn quyền thay mặt Bà Nguyễn Thị L, chị Lê Thị Thu H, chị Lê Thị H và chị Lê Thị U quyết định toàn bộ các vấn đề liên quan đến giải quyết vụ án.
Quan điểm của ông Lê Văn Kh người được nguyên đơn ủy quyền, đồng ý với yêu cầu của nguyên đơn. Đến nay do hiện trạng thửa đất tại thửa đất số 44, tờ bản đồ số 31. Địa chỉ thửa đất: thôn T, xã B, thành phố H, tỉnh H mới được thẩm định và định giá ngày 15/4/2022 của vụ án trước. Hiện gia đình bàM đang quản lý không có bi ến động gì nên ông đề nghị Tòa án thành phố Hưng Yên giữ nguyên kết quả mà Tòa án đã thẩm định và định giá ngày 15/4/2022 đ ể làm căn cứ giải quyết vụ án, không cần thẩm định, định giá lại thửa đất nói trên.
Bị đơn Bà Nguyễn Thị M; Người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan là các cháu: Cháu Lê Văn Đ; Cháu Lê Thị Thu Th; Cháu Lê Thu Ph và người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các con bàM là bà H trình bầy:
BàM là vợ của ông Lê Văn Th, ông Th là em trai ông Lê Văn Kh. Sau khi kết hôn vợ chồng bà sống cùng nhà với cụ G. Bà nghe mọi người nói lại vào năm 1983 chồng bà là Lê Văn Thịnh được cụ G và cụ Lcùng các anh, chị em trong gia đình thống nhất phân chia đất cho ba ngư ời con trai gồm ông Kh, ông K và ông Th chồng bà mỗi người một mảnh. Ông Th được bố mẹ và các anh, chị trong gia đình thống nhất chia thửa đất số 44 tờ bản đồ số 31 có địa chỉ thửa đất tại thôn T, xã B, thành phố H, tỉnh H. Đến năm 2009 tại ngày giỗ của cụ L, cụ G và các con trong gia đình thi ết lập văn bản giấy ủy quyền đất ở cho ba người con trai. Việc phân chia đã đư ợc thực hiện trên thực tế và đã được điều chỉnh trên sổ sách giấy tờ về đất đai, thỏa thuận phân chia không vi phạm quyền lợi của bất kỳ ai. Năm 2019 gia đình ông Kh có đơn khởi kiện chia thừa kế và đòi quy ền sử dụng đất nông nghiệp. Tại bản án số: 05/2020/DS - ST Ngày: 30/9/2020 của Tòa án nhân dân thành phố Hưng Yên tuyên không chấp nhận yêuc ầu khởi kiện của nguyên đơn ông Lê Văn Kh , do tài sản là di sản thừa kế của cụ Lvà cụ G đã được phân chia và không có căn c ứ yêu cầu đòi quy ền s ử dụng đất nông nghi ệp (đất 03).
Ông Kh là người được ủy quyền khởi kiện thay cho bà L và các con phần diện tích đất 03. Sau đó ông Kh kháng cáo toàn b ộ bản án số 05/2020/DS - ST Ngày:
30/9/2020 lên Tòa án nhân dân tỉnh Hưng Yên. Tại phiên tòa phúc thẩm ông Kh là người được bà L và các con ủy quyền khởi kiện đã rút yêuc ầu đòi quy ền sử dụng đất nông nghiệp (đất 03). Nay Bà Nguyễn Thị L và các con chị Lê Thị Thu H; chị Lê Thị H và chị Lê Thị U tiếp tục khởi kiện và ủy quyền cho ông Lê Văn Kh tham gia tố tụng. Quan điểm của bàM như sau: Thửa đất số 44, tờ bản đồ số 31 có địa chỉ thửa đất thôn T, xã B, thành phố H, tỉnh H, bà không đồng ý với

## Page 4

quan đi ểm của các đồng nguyên đơn và ngư ời đư ợc ủy quy ền vì trên thực t ế không có việc đối trừ đất nông nghiệp (đất 03) vào di ện tích đất thổ cư bà đang sử dụng. Từ trước đến nay khi đóng thuế sử dụng đất, thửa đất số 44, tờ bản đồ số 31, mà gia đình bà hiện đang ở là diện tích đất thổ cư, không có di ện tích đất 03 nào. Các con bà còn nhỏ không biết nội dung s ự việc, bà là người đại diện cho các cháu nên quan đi ểm của bà là quan đi ểm của các con . Bà đề nghị Tòa án không triệu tập các con đến Tòa làm vi ệc, các cháu đã có lời khai và xin vắng mặt. Hiện trạng thửa đất bà đang ở không có biến động gì nên bà đề nghị Tòa án nhân dân thành phố Hưng Yên gi ữ nguyên kết quả mà Tòa án đã thẩm định và định giá ngày 15/4/2022, để làm căn cứ giải quyết vụ án mà không cần thẩm đinh, định giá lại thửa đất nói trên.
Người làm chứng bà Lê Thị B trình bày: Bà là con gáic ụ Lê VănG và cụ Đỗ Thị L và là chị gái ông Lê Văn Kh và ông Lê Văn Th (chồng bà M). Gia đình bà có 06 anh chị em, bà là chị ruột của ông Kh, ông K, ông Th, bà Khu, bà Lê Thị C (hiện bàC đãch ết t ừ lâu). Năm 1983 b ố bà là cụ G chia đất thổ cư cho ba người con trai bao gồm ông Kh (khi đó đang ở Hải Phòng); ông K, ông Th. Bố bà có bảo do em Khi b ị tàn tật không làm được đồng ruộng thì chia chom ảnh đất ở Hải Phòng. Còn hai em là ông K và ông Th chia cho diện tích đất ở quê tại xã B.
Đối với diện tích đất nông nghiệp tại thời điểm năm 1993 theo bà được biết, khi thực hiện việc chia lại đất nông nghiệp nếu gia đình nào có khẩu và có mặt tại địa phương s ẽ được chia 1,2 sào/khẩu. Cònh ộ nào có khẩu ở địa phương nhưng không có mặt ở nhà tại thời điểm chia thìch ỉ được ½ diện tích tương đương với 0,6 sào/1 khẩu. Hộ nhà ông Kh lúc đó có 4 khẩu nhưng gia đình ông Kh không có mặt ở nhà tại thời điểm chia ru ộng nên chỉ được diện tích tương đương với 2,4 sào. Đối với nội dung Bà Nguyễn Thị L và các con chị Lê Thị Thu H; chị Lê Thị H và chị Lê Thị U khởi ki ện và ủy quyền cho ông Lê Văn Kh . Khởi ki ện Bà Nguyễn ThịM (là vợ ông Th) ra Tòa án nhân dân thành phố Hưng Yên đòi lại diện tích đất 03, diện tích là 188 m2 đối trừ vào diện tích đất thổ cư. Quan điểm của bà, năm 1993 khi địa phương thực hiện việc chia lại ruộng. Thời điểm đó tại địa phương bà không thấy địa phương thực hi ện vi ệc đối trừ diện tích đất 03 ngoài đồng vào diện tích đất thổ cư của các hộ gia đình. Bản thân gia đình nhà bà, nhà ông Th, bàM cũng không có việc bị đối trừ. Mảnh đất bố, mẹ bà cho ông Th năm 1983, hiện nay ông Th đã mất, bàM là vợ ông Th đang sử dụng ổn định bà không có ý kiến gì.

Ông Lê Văn Kim và bà Nguyễn Thị D; bà Lê Thị Kh trình bầy tại các biên bản lấy lời khai và đơn đ ề nghị. Về nguồn gốc đất thổ cư và đất 03 của gia đình.
Năm 1983 cụ G và cụ L tập trung các con lại họp gia đình và có tuyên b ố là bố mẹ có 03 mảnh đất và chia cho 3 người con trai như lời trình bầy của bà Lê Thị Biên là đúng. Lúc đó tất cả chị, em đều đồng ý theo nguyện vọng của bố, mẹ ông, không có tranh chấp gì. Năm 1994 cụ Lqua đời, cụ G ở cùng với ông Th. Đến năm 2009 trong ngày gi ỗ của cụ L, hôm đó ông Kh không v ề màch ỉ có Bà Nguyễn Thị L. Cụ G gọi tất cả các con lại để lập giấy ủy quyền đất ở cho các con (Lê Thị B; Lê Thị Kh; Nguyễn Thị L; Lê Văn K; Lê Văn Th). Cụ G và các đồng thừa kế của cụ Lđã thống nhất để viết di chúc cho ba anh, em traim ỗi người một mảnh đất thổ cư. Mảnh đất thứ nhất ở số 25 ngách 73, ngõ 85 Hàng Kênh, Hải

## Page 5

Phòng cho con trai trư ởng là Lê Văn Kh . Mảnh thứ hai phía đông giáp anh Ch, phía Nam giáp nhà anh U, phía Tây giáp nhà anh U, phía Bắc giáp đường làng địa chỉ tại thôn T , xã B, thành phố H giao quyền cho con trai thứ Lê Văn Ki . Mảnh thứ ba phía Đông giáp nhà ông Nghĩa, phía Tây giáp nhà bà Th ạch, phía Nam giáp đường bê tông, địa chỉ tại thôn T, xã B, thành phố H giao quyền cho con trai út Lê Văn Th. Khi đó ông Kh không cóm ặt cụ G có gọi điện và thông báo cho ông Kh. Ông Kh đồng ý và cho vợ là bà L ký thay, mọi người sử dụng ổn định từ đó đến nay không có tranh chấp gì.
Về phần đất nông nghiệp (đất 03) năm 1993 nhà nước chia ruộng cho toàn dân, gia đình cụ G có 13 khẩu được chia 13 sào, trong đó có gia đình ông K, bà D được chia 06 khẩu, gồm các khẩu sau: Lê Văn K; Nguyễn Thị D; Lê Thị Ng; Lê Thị Th; Lê Thị L; Lê Thị H. Trong đó mảnh đất thổ cư thửa số 56 thuộc bản đồ số 31 của cụ G và cụ Lđã cho ông K và bà D.
Quá trình xác minh tại UBND xã B: Tại sổ mục kê và bản đồ đo theo bản đồ 299 thì thửa đất vợ chồng ông K, bà Dinh đang quản lý sử dụng là thửa số 245 là đất thổ cư 325m2, thửa số 244 là đất ao 243m2 cả hai thửa đất có nguồn gốc là của cụ Lê Văn G. Thửa đất ông Lê Văn Th và vợ Nguyễn ThịM đang quản lý s ử dụng có nguồn gốc của cụ Lê VănG mua của cụ Nguyễn Văn Kh (Đ) 02 thửa, thửa số 200, diện tích 136m2 và thửa số 201, diện tích 215m2. Thửa số 202 mua của cụ Lê Văn Thành diện tích 66m2 (Tất cả 3 thửa mang tên T thổ cư). Theo bản đồ đo năm 2005 mang tên cụ Lê Văn Giang có 02 thửa:
1. Thửa số 44, tờ bản đồ số 31, diện tích 435m2 loại đất nông thôn (Đất thổ cư) hiện nay vợ chồng ông Th, bàM đang quản lý sử dụng.
2. Thửa số 56, tờ bản đồ số 31, diện tích 581m 2 loại đất ở nông thôn (Đất thổ cư), hiện vợ chồng ông K, bà Dinh đang quản lý sử dụng.
Theo tài li ệu UBND xã hi ện có thì hai thửa đất trên đều là đất thổ cư. Do vậy UBND xã không có căn cứ nào để khẳng định hai thửa đất nêu trên có cả loại đất 03 và không thể xác định được trong hai thửa đất nêu trên của cụ Lê VănG có bao nhiêu m2 là đất thổ cư và bao nhiêu m2 là đất 03.
Thực hiện chỉ thị 03 của tỉnh Hải Hưng về việc chia ruộng đất. Khi đó có chủ trương là trừ đất trong nhà ra ngoài đồng, đối với hộ gia đình nào có diện tích đất thổ cư vượt hạn mức. Tuy nhiên UBND xã không có tài li ệu nào về việc trừ diện tích đất thổ cư của hộ cụ G từ trong nhà ra ngoài đồng, và cũng không có tài liệu nào xác định thời điểm chia ru ộng đất năm 1993 h ộ gia đình cụ G có bao nhiêu khẩu được chia ruộng, việc chia ruộng đất năm 1993 do hợp tác xã và cơ sở thôn thực hiện.
Tại biên bản làm vi ệc ngày 02/10/2020 theo cung cấp của ông Lê ĐứcH nguyên trưởng thôn T giai đoạn 1989 đến 1997 là ngư ời chia ruộng 03 xác nh ận.
“…năm 1993 định xuất chia đất 03 cho hộ gia đình trên địa bàn xã Bảo Khê là 1,2 sào/nhân khẩu…tại thời điểm đó đất thổ cư quy định 200m2/hộ, nếu hộ nào thừa thì trừ vào diện tích đất canh tác của hộ đó, nhưng có hộ áp dụng, có hộ không áp dụng.
Cụ thể hộ gia đình ông Lê VănG có bị áp dụng trừ diện tích đất thổ cư trong nhà hay không tôi không nắm được…đối với trường hợp vợ và các con ông Lê Văn Kh tại thời điểm năm 1993 gia đình có đi làm ăn tại, Hải Phòng nhưng chưa cắt khẩu đi nên vẫn được chia đất nông nghiệp để sản xuất. Còn việc chia 50% hay 100% định suất cho

## Page 6

vợ và các con ông Lê Văn Kh hay không thì tôi không trực tiếp chia ruộng tôi không nắm được. Trên thực tế tại cơ sở thôn có hộ không nhận đất nông ngiệp hoặc chỉ nhận một phần diện tích của gia đình do vậy diện tích thừa nên cơ sở thôn phải vận động những gia đình có nhân lực lao động nhận ruộng canh tác và được ghi vào sổ giải thửa cũng như trong giấy CNQSD đất…”. Ý kiến của ông Lê Xuân Chính hiện là Bí thư chi bộ thôn Tiền Thắng “…các tài liệu nhận bàn giao cũng không thể hiện rõ việc chia ruộng canh tác cho hộ gia đình cụ Lê VănG có bị trừ diện tích đất thổ cư và vợ con của ông Lê Văn Kh được chia 50% hay 100% định suất ruộng canh tác hay không, hồ sơ giấy tờ lưu tại cơ sở cũng không thể hiện rõ…”.
Tại biên bản lấy lời khai đối với ông Nguyễn Ngọc A, SN 1937 nguyên bí thư chi b ộ thôn T, xã B giai đo ạn năm 1989 đến 1996. “ Đất nông nghi ệp được chia theo khẩu, ai có khẩu và có mặt ở địa phương thì được chia 1,2 sào…không có việc trừ đất ngoài đồng vào đất ở vì từ năm 1993 đất phần trăm (đ ất trồng rau) đã đư ợc cộng vào đ ể chia chom ỗi khẩu ở địa phương 1,2 sào đất nông nghiệp ngoài đồng…”.
Trong quá trình gi ải quyết vụ án do các đương s ự không yêuc ầu Tòa án nhân dân thành phố Hưng Yên phải xem xét thẩm định, định giá lại mảnh đất đang tranh chấp. Các đương s ự đề nghị Tòa án sử dụng kết quả thẩm định, định giá đất và tài sản trên đất ngày 15/4/2022 đ ể giải quyết vụ án. Tại biên bản xem xét, thẩm định tại chỗ và định giá tài sản có tranh chấp ngày 15/4/2022. Kết quả:
Thửa đất số 44 tờ bản đồ số 31 tranh chấp có diện tích 438,2 m 2, kích thước phía Bắc giáp nhà ông Mộc, bà Ngút, kích thước 10,42 m + 1,82 m + 2,99 m + 8,4 m;
Phía Đông giáp ngõ đi kích thư ớc 7,23 m + 13,42 m; Phía Nam giáp đư ờng bê tông kích thước 3,07 m + 8,93 m + 2,23 m + 4,44 m; Phía Tây giáp hộ nhà ông D kích thước 21,79 m và tài sản trên đất bao gồm nhà, công trình phụ, cây cối (có sơ đồ và bảng kê chi ti ết). Tại buổi định giá các đương s ự thống nhất đề nghị Hội đồng định giá chỉ định giá đất, không định giá tài sản trên đất. Hội đồng định giá thống nhất giá đất tại vị trí tranh chấp là 8.000.000 đồng/m2.
Tại bản án số 15/2022/DS-ST ngày 26/9/2022, Tòa án nhân dân thành phố Hưng Yên đã quyết định:
Căn cứ vào: Khoản 9 đi ều 26, đi ểm a kho ản 1 đi ều 35; khỏa 4 Điều 91;
khoản 1 điều 147, của bộ luật tố tụng Dân sự năm 2015; Điều 131; Điều 203 của luật đất đai năm 2013; điểm a kho ản 2 Đi ều 27 Nghị quyết s ố 326/2016/UBTVQH14 quy định án phí, lệ phí tòa án.
Tuyên xử: Không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn Bà Nguyễn Thị L; Chị Lê Thị Thu H; Chị Lê Thị H; Chị Lê Thị U. Người được ủy quyền cho các nguyên đơn ông Lê Văn Kh về việc “Tranh chấp quyền sử dụng đất”.
Ngoài ra bản án còn quy ết định về án phí, quy ền kháng cáoc ủa các bên đương sự.
Ngày 06/10/2022, Người đại diện theo u ỷ quyền của đồng nguyên đơn là ông Lê Văn Kh kháng cáo toàn bộ bản án theo hướng đề nghị Tòa án cấp phúc thẩm giải quyết theo hướng chấp nhận yêu cầu khởi kiện.
Tại phiên tòa phúc thẩm:
Người đại diện theo u ỷ quyền của đồng nguyên đơn ông Lê Văn Kh giữ nguyên nội dung kháng cáo.

## Page 7

Bị đơn bàM không chấp nhận nội dung kháng cáo, đề nghị giữ nguyên bản án sơ thẩm.
Đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Hưng Yên phát biểu quan điểm:
- Việc chấp hành pháp luật của Thẩm phán, những người tiến hành tố tụng đúng quy định của pháp luật. Các đương sự tuân thủ đúng quy định của Bộ luật tố tụng dân sự.
- Về nội dung: Tòa án cấp sơ thẩm xét xử đúng pháp luật, nội dung kháng cáo của Người đại diện theo ủy quyền của đồng nguyên đơn không có căn cứ, đề nghị Hội đồng xét xử căn cứ vào khoản 1 Điều 308 Bộ luật tố tụng dân sự không chấp nhận kháng cáo của người đại diện theo ủy quyền của đồng nguyên đơn, giữ nguyên bản án sơ thẩm số 15 ngày 26/9/2022 của TAND thành phố Hưng Yên.
 Sau khi nghiên cứu tài liệu có trong hồ sơ vụ án đã được thẩm tra tại phiên tòa. Căn c ứ kết quả tranh tụng tại phiên tòa, quan đi ểm giải quyết vụ án của đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Hưng Yên.

 NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

[1]. Về tố tụng: Kháng cáoc ủa Người đại di ện theo u ỷ quyền của đồng nguyên đơn trong thời hạn luật định, đã nộp tiền tạm ứng dân s ự phúc thẩm nên được xem xét, giải quyết.
Bà Nguyễn Thị L; Chị Lê Thị Thu H; Chị Lê Thị H; Chị Lê Thị U khởi kiện yêu cầu Tòa án nhân dân thành phố Hưng Yên giải quyết đòi tài sản là quyền sử dụng đất nông nghiệp (đất 03). TAND nhân dân thành phố Hưng Yên xác định quan hệ pháp luật là “Tranh chấp quyền sử dụng đất” theo quy định tại khoản 9 Điều 26 là chưa đầy đủ, mà quanh ệ pháp luật là tranh chấp đòi tài sản là quyền sử dụng đất nông nghiệp theo khoản 9 Điều 26 Bộ luật tố tụng dân sự.
[2]. Về nội dung: Xét yêu cầu kháng cáo của người đại diện theo ủy quyền của đồng nguyên đơn thì thấy:
[2.1]. Xét nguồn gốc thửa đất 44, tờ bản đồ số 31 đang tranh chấp tại thôn T, xã B. Tại sổ mục kê và bản đồ 299 thì thửa đất ông Lê Văn Th và Bà Nguyễn ThịM đang quản lý, sử dụng có ngu ồn gốc của cụ Lê Văn Giang muac ủa cụ Nguyễn Văn Kh (Đào) 02 thửa (gồm thửa số 200, diện tích 136m2 và thửa số 201, diện tích 215m 2). Thửa số 202 muac ủa cụ Lê Văn Th diện tích 66m 2 (Tất cả 3 thửa mang tên T thổ cư). Theo bản đồ đo năm 2005 diện tích đất thổ cư của cụ G được dồn lại thành hai thửa và vẫn mang tên cụ Lê Văn G: Trong đó thửa đất số 44, tờ bản đồ số 31, diện tích 435m 2 loại đất nông thôn (Đ ất thổ cư) hiện nay bà M đang quản lý sử dụng. Thửa số 56, tờ bản đồ số 31, diện tích 581m2 loại đất ở nông thôn (Đất thổ cư), hiện vợ chồng ông K, bà D đang quản lý sử dụng. Theo tài liệu UBND xã hiện hai thửa đất trên đều là đất thổ cư (bút lục số 77; 78). Căn cứ vào tài liệu trong hồ sơ, lời khai các đương s ự, xác nhận của chính quyền địa phương. Có căn cứ xác định tài sản là hai thửa đất thổ cư (thửa đất số 44, tờ bản đồ số 31, diện tích 435m2 và thửa số 56, tờ bản đồ số 31, diện tích 581m2) mang tên cụ Lê VănG là di sản thừa kế của cụ Lvà cụ G. Trên thực tế thửa đất số 44, tờ bản đồ số 31, diện tích 435m2 đã được cụ G và cụ Lphân chia, định đoạt cho ông Th từ năm 1983. Đến năm 2009 , sau khi cụ Lmất (cụ Lmất năm 1994) cụ G và các đồng thừa kế của cụ L xác nhận bằng văn bản một lần nữa việc phân chia diện

## Page 8

tích đất thổ cư của cụ L và cụ G. Thỏa thuận phân chia tài sản của cụ G và cụ L là có thật. Người được chia đất đều đã quản lý và sử dụng riêng và thực hiện đầy đủ các quyền của chủ sử dụng đất nên thỏa thuận năm 2009 không vi phạm quyền lợi của thừa k ế nào. Do đó có cơ s ở xác định nhà, đất của cụ G và cụ Lhiện nay không còn là di sản thừa kế mà đã chuyển thành quyền sử dụng hợp pháp của ông Kh, ông K và ông Th (ông Th đã chết, nay là bàM đang quản lý, sử dụng ). Vấn đề này cũng đã được quyết định trong bản án phúc thẩm số: 04/2021/DS - PT, ngày 26 - 01 - 2021 của Tòa án nhân dân tỉnh Hưng Yên, bản án này đã có hiệu lực pháp luật.
Trên thực tế gia đình ông Th, bàM sử dụng và nộp thuế đất thổ cư ổn định từ đó đến nay không ai có ý ki ến, tranh chấp gì. Theo Đi ều 92 Bộ luật tố tụng Dân sự đây là các tình ti ết không phải chứng minh. Chính quy ền địa phương vành ững người làm chứng đều xác nhận thửa đất số 44, tờ bản đồ số 31 hoàn toàn là đất thổ cư, không có diện tích đất nông nghiệp (đất 03). Địa phương không có tài liệu nào xác định thời điểm năm 1993, khi chia lại đất nông nghiệp, thửa đất số 44, tờ bản đồ số 31 cụ Lvà cụ G có bị trừ diện tích đất nông nghiệp (đất 03) ngoài đồng vào diện tích đất thổ cư này hay không.
[2.2]. Xét yêu cầu khởi kiện của Bà Nguyễn Thị L; Chị Lê Thị Thu H; Chị Lê Thị H; Chị Lê Thị U ủy quyền cho ông Lê Văn Kh. Khởi kiện đòi bàM và người liên quan trả lại bà và các con di ện tích đất nông nghiệp của 04 khẩu diện tích là 188m2, HĐXX nhận thấy. Theo các tài liệu trong hồ sơ thể hiện, năm 1993 định mức về việc chia đất nông nghiệp ở thôn T được chia 1,2 sào/khẩu. Tuy nhiên việc chia này do cơ sở thôn thực hiện. Theo cung cấp của ông Lê Đức Huân (nguyên trưởng thôn thời kỳ đó), ông Nguyễn Ngọc A (nguyên bí thư chi bộ thôn thời kỳ đó), bà Lê Thị B, bà D, UBND xã thì tùy thực tế quỹ đất nông nghiệp hiện có ở địa phương lúc chia. Trên thực tế cũng có gia đình đủ điều kiện được chia (có hộ khẩu và có mặt tại thời điểm chia) có gia đình khi được chia nhưng không có nhu cầu sử dụng, canh tác nên thôn lại chia cho nhà khác và ngư ợc lại. Theo s ổ giải thừa của thôn (bút lục 123), thời điểm đó gia đình cụ G, cụ Lcó 13 khẩu nhưng thực tế được chia 13 sào tương đương 1 sào/khẩu. Trong đó gia đình bà L được chia 04 khẩu (gồm có bà L và ba người con). Ngoài ra trên sổ giải thửa của thôn đối với hộ gia đình cụ G, cụ L, sổ giải thửa có ghi chú “thổ cư thừa: Kim. Thổ cư thừa Kim, ao”. Tuy nhiên trên sổ giải thửa này không ghi cụ thể diện tích đất thổ cư của hộ gia đình cụ G, cụ L, ông K, bà Dinh thời điểm năm 1993 thừa bao nhiêu diện tích và việc đối trừ diện tích đất thổ cư thừa đó với diện tích đất nông nghiệp (03) cụ thể như thế nào, nếu bị trừ thì trừ diện tích bao nhiêu m2, những ai bị trừ.
[2.3]. Thực tế quá trình sử dụng diện tích đất nông nghiệp (đất 03) cách ộ được chia. Căn cứ vào sổ giải thửa của thôn, năm 1993 bà L và các con được chia theo định mức đất của thôn là 04 khẩu/04 sào. Năm 1996 bà L và các con chuyển ra Hải Phòng sinh sống cùng ông Kh. Diện tích đất nông nghiệp (đất 03) do cụ G, cụ L(sau này là ông Th) quản lý s ử dụng. Theo bản án số 05/2017/ DSST ngày 22/6/2017 của Tòa án nhân dân thành phố tuyên buộc hộ ông Th phải trả lại bà L và các con diện tích đất nông nghiệp được chia năm 1993 này. Đến nay bản án đã có hiệu lực pháp luật. Hộ bà L cũng đã làm GCNQSDĐ đối với diện tích đất nông nghiệp nói trên. Nay bà L và các con cho rằng số diện tích 0,2 sào đất 03 còn thiếu mà bà và các con đư ợc chia theo định mức năm 1993 của thôn Tiền Thắng

## Page 9

định mức (1,2 sào/1 khẩu). Bà L và ông Kh cho rằng diện tích này thời điểm năm 1993 đã đối trừ vào thửa đất số đất số 44, tờ bản đồ số 31 của hộ gia đình cụ G, cụ Lmà hiện nay gia đình bàM đang quản lý sử dụng. HĐXX nhận thấy như đã phân tích ở trên, cụ G và cụ Lđã phân chia đất thổ cư cho ông Th, ông K và ông Kh từ năm 1983 mỗi người một thửa. Cho đến năm 1993 địa phương mới chia ruộng (đất 03). Như v ậy, nếu giả sử có việc trừ đất 03 ngoài đồng vào diện tích đất thổ cư trong nhà, thì s ẽ phải trừ đất 03 vào thửa của cụ L, cụ G mà cụ G đã cho ông Th. Còn thửa đất của gia đình ông K, bà Dinh đã ở biệt lập sử dụng từ năm 1983 cho đến năm 1993 thì chia đất 03 cho riêng gia đình ông K, bà Dinh.
Khi đó gia đình ông Kh, bà L và các con không có đất thổ cư ở thôn T để trừ (cụ L và cụ G chia cho ông Kh đất ở Hải Phòng). UBND xã cung cấp hiện không có tài liệu xác nhận về việc trừ diện tích đất thổ cư của hộ cụ G, cụ Ltừ trong nhà ra ngoài đồng (bút lục số 77; 78). Đi ều nàyp hù hợp với lời khai của những người làm chứng và của ông K tại các bản tự khai (bút lục 85, 86). Trong quá trình giải quyết vụ án vàt ại phiên tòa người được các nguyên đơn ủy quyền không cung cấp được các chứng cứ chứng minh năm 1993 khi chính quy ền UBND xã thực hiện việc chia đất nông nghiệp có việc trừ vào diện tích đất do ông Th (nay là bà
M) đang quản lý nên không có căn cứ chấp nhận.
[3]. Về chi phít ố tụng liên quan đến việc xem xét thẩm định, định giá tại chỗ đối với diện tích đất đang tranh ch ấp. Quá trình giải quyết vụ án, các đương sự không đề nghị thẩm định, định giá lại đất và tài sản tranh chấp nên các đương sự không phải chịu tiền chi phí tố tụng việc thẩm định, định giá.
[4]. Về án phí:
- Án phí sơ thẩm: Đồng nguyên đơn và người được ủy quyền là ông Kh, chỉ khởi kiện yêu cầu Tòa án xác định quyền sử dụng đất nông nghiệp (đất 03) còn thiếu là 188 m2 nằm trong diện tích đất thổ cư của thửa số 44, tờ bản đồ 31 hiện bàM và các con đang quản lý, sử dụng. Do yêu cầu khởi kiện của đồng nguyên đơn không được chấp nhận nên phải chịu án phí theo quy định của pháp luật.
- Án phí phúc thẩm: Người đại diện theo ủy quyền của đồng nguyên đơn là ông Kh kháng cáo không chấp nhận nên phảich ịu án phí phúc thẩm theo quy định của pháp luật.
Các quyết định khác của bản án sơ thẩm không có kháng cáo, kháng ngh ị, Hội đồng xét xử không xem xét.
Vì các lẽ trên, QUYẾT ĐỊNH:

 Căn cứ khoản 1 Điều 308 Bộ luật Tố tụng dân sự;
Các Điều 131; Điều 203 của luật đất đai năm 2013;
Luật Phí và L ệ phí Tòa án ; Nghị quyết s ố 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thư ờng vụ Quốc hội quy định về mức thu, mi ễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án.
Tuyên xử:
1. Không chấp nhận kháng cáo của Người đại diện theo ủy quyền của đồng bị đơn là ông Lê Văn Kh. Giữ nguyên bản án số 15/2022/DS-ST ngày 26 tháng 9 năm 2022 của Tòa án nhân dân thành phố Hưng Yên.

## Page 10

2. Về án phí: Bà Nguyễn Thị L; Chị Lê Thị Thu H; Chị Lê Thị H; Chị Lê Thị U mỗi người phải chịu là 300.000 đồng tiền án phí dân s ự sơ thẩm, được trừ vào số tiền 470.000 đồng mà bà L, chị H, chị H, chị U mỗi người đã nộp tạm ứng án phí theo biên lai số 0001218; 0001217; 0001216; 0001215 ngày 24/6/2022 của Chi cục Thi hành án dân s ự thành phố Hưng Yên. Bà L, chị H, chị H, chị U đã nộp xong ti ền án phí dân s ự sơ thẩm. Trả lại Bà Nguyễn Thị L; Chị Lê Thị Thu H; Chị Lê Thị H; Chị Lê Thị U mỗi người 170.000 đồng.
Người đại diện theo ủy quyền của đồng nguyên đơn là ông Lê Văn Kh phải chịu 300.000 đồng án phí dân s ự phúc thẩm, được đối trừ vào số tiền 300.000 đồng theo biên lai thu ti ền tạm ứng án phí, l ệ phí Tòa án s ố 0001284 ngày 11/10/2022 của Chi cục Thi hành án dân sự thành phố Hưng Yên.
3. Các quyết định khác của bản án sơ thẩm không có kháng cáo, không b ị kháng nghị có hiệu lực pháp luật kể từ ngày hết thời hạn kháng cáo, kháng nghị.
Bản án phúc thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ ngày tuyên án./.


Nơi nhận:
- VKSND tỉnh Hưng Yên;
- TA, THA TP Hưng Yên;
- Các đương sự;
- Lưu HSVA.
 TM.HỘI ĐỒNG XÉT XỬ PHÚC THẨM Thẩm phán - Chủ tọa phiên tòa





 Nguyễn Ngọc Thăng