Bản án số: 05/2023/DS-ST
NĐ: Ông Phạm Khắc Đ và BĐ: ông Phạm Khắc L
Số: 05
Ngày: 06/04/2023
Tòa án xét xử: TAND huyện Tứ Kỳ, tỉnh Hải Dương
Cấp xét xử: Sơ thẩm
Loại vụ việc: Dân sự
Quan hệ pháp luật: Tranh chấp thừa kế quyền sử dụng đất
Thông tin vụ việc: Ông Phạm Khắc Đ khởi kiện yêu cầu chia tài sản chung, chia di sản thừa kế theo pháp luật

## Page 1

TÒA ÁN NHÂN DÂN HUYỆN TỨ KỲ, TỈNH HẢI DƢƠNG

Bản án số: 05/2023/DS-ST Ngày 26-04-2023 “V/v tranh chấp chia tài sản chung, chia di sản thừa kế”
CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập - Tự do - Hạnh phúc

NHÂN DANH NƢỚC CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM TÒA ÁN NHÂN DÂN HUYỆN TỨ KỲ, TỈNH HẢI DƢƠNG
- Thành phần Hội đồng xét xử sơ thẩm gồm có:
Thẩm phán- Chủ tọa phiên tòa: Ông Nguyễn Văn Quân.
Các hội thẩm nhân dân: Ông Chu Quang Liêm và bà Nguyễn Thị Hồng
- Thư ký phiên tòa: Ông Phạm Văn Hùng - Thƣ ký TAND huyện Tứ Kỳ.
- Đại diện Viện kiểm sát nhân dân huyện Tứ Kỳ tham gia phiên tòa: Bà Vũ Thị Hƣơng - Kiểm sát viên.
Ngày 26 tháng 04 năm 2023, tại trụ sở Tòa án nhân dân huyện Tứ Kỳ, tỉnh Hải Dƣơng xét xử sơ thẩm công khai vụ án thụ lý số 12/2022/TLST-DS ngày 04 tháng 05 năm 2022 về việc tranh chấp chia tài sản chung, chia di sản thừa kế, theo Quyết định đƣa vụ án ra xét xử số 04/2023/QĐST-DS ngày 14 tháng 03 năm 2023 và Quyết định hoãn phiên tòa số 01/2023/QĐST-DS ngày 11 tháng 04 năm 2023, giữa các đƣơng sự:
- Nguyên đơn: Ông Phạm Khắc Đ, sinh năm 1958; Địa chỉ: số 206 Đặng Quốc C, phƣờng L, TP Hải Dƣơng, tỉnh Hải Dƣơng.
- Bị đơn: Ông Phạm Văn L (tức Phạm Khắc L), sinh năm 1966.
ĐKHKTT: thôn O, xã H, huyện Tứ Kỳ, tỉnh Hải Dƣơng.
- Người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan:
+ Cụ Nguyễn Thị V, sinh năm 1933;
+ Bà Phạm Thị T, sinh năm 1969;
+ Bà Phạm Thị N, sinh năm 1972;
+ Bà Phạm Thị T1, sinh năm 1975;
Đều trú tại: thôn O, xã H, huyện Tứ Kỳ, tỉnh Hải Dƣơng.
+ Bà Phạm Thị D, sinh năm 1963;
 Địa chỉ: thôn 11, xã Tứ Quận, huyện Yên Sơn, tỉnh Tuyên Quang.
 (Cụ V, bà T, bà N, bà T1, bà Dủy quyền cho ông Đ tham gia tố tụng);
 + Bà Vƣơng Thị V1, sinh năm 1974;
Trú tại: thôn O, xã H, huyện Tứ Kỳ, tỉnh Hải Dƣơng.
+ Bà Nguyễn Thị L, sinh năm 1980;
Trú tại: thôn X, xã H, huyện Tứ Kỳ, tỉnh Hải Dƣơng.
(Bà Lủy quyền cho ông L tham gia tố tụng)

## Page 2

- Người bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của cụ V: Bà Nguyễn Thị Liên- Trợ giúp viên pháp lý thuộc Trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nƣớc tỉnh Hải Dƣơng.
- Người làm chứng:
+ Ông Phạm Văn V1, sinh năm 1957 và bà Phạm Thị T2, sinh năm 1963 (vợ ông V).
Đều trú tại: thôn O, xã H, huyện Tứ Kỳ, tỉnh Hải Dƣơng;
 Có mặt ông Đ, bà T, bà V1, bà Liên, ông V, bà T2; vắng mặt ông L, cụ V, bà D, bà T1, bà N, bà L;
NỘI DUNG VỤ ÁN Theo đơn khởi kiện, bản tự khai, biên bản lấy lời khai cùng các tài liệu khác có trong hồ sơ, nguyên đơn ông Phạm Khắc Đ trình bày:
Bố mẹ ông làc ụ Phạm Văn D và cụ Nguyễn Thị V, haic ụ sinh đƣợc 06 ngƣời con gồm: bà Phạm Thị D, ông Phạm Văn L (tức Phạm Khắc L), bà Phạm Thị T, bà Phạm Thị N, bà Phạm Thị T1 và ông, ngoài ra hai cụ không có con riêng hoặc con nuôi nào khác. Bố mẹ cụ D là cụ Phạm Văn P và cụ Nguyễn Thị T3, haic ụ sinh đƣợc hai ngƣời con gồm cụ Phạm Văn D (bố ông) và cụ Phạm Thị G, ngoài ra hai cụ không có con nuôi, con riêng nào khác. Cụ Phạm Thị G chết từ lúc còn nhỏ và cu Phạm Văn P đều chết năm 1945. Theo s ổ ghi chép từ gia phả và bia bộ thể hiện c ụ G chết ngày 15/03/1945 âm lịch (t ức ngày 26/4/1945 dƣơng l ịch), c ụ P chết ngày 15/4/1945 âm l ịch, tức là ngày 26/5/1945 dƣơng l ịch. Khi bố ông còn sống, các cụ có khối tài sản chung là diện tích đất 507,4m2 tại thôn O, xã H, huyện Tứ Kỳ, đã đƣ ợc UBND huy ện T ứ Kỳ cấp gi ấych ứng nhận QSD đất ngày 23/12/2003 đứng tên hai cụ. Nguồn gốc đất đƣợc bố mẹ ông sử dụng từ khoảng năm 1956, đƣợc đăng ký trong hồ sơ 299/Ttg tại sổ mục kê và bản đồ, số thửa 280, tổng diện tích 664m 2 đất T (thổ cƣ) , trên đất trƣớc đây có nhà tranh, tƣờng trình. Năm 1993, hộ gia đình cụ D đƣợc Nhà nƣớc chia đất 03 cho ba khẩu gồm cụ T3 và bố mẹ ông, do diện tích đất trong nhà nhiều nên địa phƣơng có trừ đất 03 ngoài đồng vào đất ở với tổng diện tích 360m 2. Khi nhà xuống cấp, bố mẹ ông phá đi và xây ngôi nhà mái bằng một thò hai th ụt. Năm 2012, do nhà cũ, ông đãt ự bỏ tiền xây thêm ngôi nhà mái bằng 01 tầng, công trình phụ khép kín với diện tích 51,1m2 giáp với ngõ đi, lát sân gạch đỏ, cổng inox đẩy ra vào về phía đất ông L. Năm 2017, ông bỏ tiền đầu tƣ đào ao , xây b ờ nuôi ba ba ở cuối thửa đất. Don hà cũc ủa bố mẹ không dùng nữa nên năm 2021 ông L đã phá dỡ nhà nhái bằng một thò hai thụt và đang làm móng trên 2/3 di ện tích đất của bố mẹ và một phần đất của ông L và bà V1 (vợ cũ ông L) thì ông và các chị em trong gia đình không đồng ý và yêuc ầu dừng lại. Sự việc sau đóm ẹ ông và các anh chị em trong gia đình không t ự giải quyết đƣợc với nhau nên ông khởi kiện để chia tài sản chung và chia thừa kế phần diện tích của bố ông để lại. Ông xác định diện tích 498,1m2 đất (theo biên bản đo đạc lồng ghép với giấy chứng nhận) trích một đất bị trừ đất 03 của cụ V, còn lại là tài sản chung của bố mẹ, trong đó có một nửa diện tích làc ủa mẹ, một nửa là của

## Page 3

bố. Phần đất của mẹ ông thì đề nghị chia cho cụ V, cụ sử dụng hay cho ai là quyền của cụ. Cụ D chết ngày 14/9/2016 không để lại di chúc, nên phần đất của cụ D chia đều cho mẹ ông và 06 ngƣ ời con, ông xin đƣ ợc sử dụng bằng hiện vật và trả tiền cho các đồng thừa kế nếu có yêuc ầu. Trƣờng hợp mẹ ông cho ông toàn b ộ diện tích đất đƣợc chia và kỷ phần đƣợc hƣởng và tự nguyện không yêuc ầu ông phải thanh toán giá trị đất ông nhất trí. Đối với nhà mái bằng 01 tầng, diện tích 51,1m2 và phần sân lát gạch đỏ là ông xây cho mẹ ông, ông vẫn tiếp tục để cho cụ sử dụng đến khi cụ chết hoặc tạo dựng chỗ ở mới. Đối với toàn bộ móng nhà bê tông mà vợ chồng ông L, bà L xây dựng tổng diện tích sàn 144m2, trong đó cóm ột phần nằm trên đất của bố mẹ, một phần nằm trên đất của ông L và vợ cũ, ông tự nguyện trả giá trị bằng tiền (theo giá do ông L tự hạch toán, xác đ ịnh) cho vợ chồng ông L, phần móng nằm trên di ện tích đất của ông L và bà V1 , ông có trách nhi ệm cắt móng để trả lại phần đất cho ông bà ấy để sau này tự phân chia, phần còn lại nằm trên phần đất của bố mẹ ông sẽ tự sửa chữa, cải tạo và sử dụng.
Theo các lời khai trong quá trình giải quyết vụ án, bị đơn đồng thời là người đại diện theo ủy quyền của là bà Nguyễn Thị L người có quy ền lợi nghĩa v ụ liên quan, ông Phạm Văn L (tức Phạm Khắc L) trình bày: Bố mẹ ông là cụ Phạm Văn D và cụ Nguyễn Thị V sinh đƣợc 06 ngƣời con nhƣ ông Đ đã trình bày, ngoài ra bố ông không có ngƣời con riêng hay con nuôi nào khác , bố mẹ cụ D là cụ P, cụ T3 đều đãch ết từ lâu vàch ết trƣớc cụ D. Thửa đất số 46, tờ bản đồ số 12, diện tích 507,4m2 tại thôn O, xã H, huyện Tứ Kỳ là của bố mẹ ông nhƣ ông Đ khai là đúng, có việc trƣớc đây bố mẹ ông cho ông thửa đất bên cạnh giáp với đất của hai cụ khi ông lấy ngƣời vợ đầu tiên, khi vợ chồng ly hôn thì thửa đất này chƣa chia, hiện ông là ngƣời đang qu ản lý. Trên thửa đất của bố mẹ, haic ụ có dựng đƣợc ngôi nhà 3 gian cấp 4 lợp dạ, công trình phụ, sau đó năm 1987 bố mẹ đã phá dỡ nhà cũ để xây nhà mái bằng một thò hai thụt. Năm 2012, ông Đ xây dựng cho hai cụ 01 nhà mái bằng một tầng giáp ngõ đi, công trình phụ khép kín. Sau khi ông ly hôn ngƣ ời vợ đầum ột thời gian, ông lại v ề ở nhà cũc ủa b ố mẹ. C ụ Phạm Văn D chết ngày 14/9/2016, trƣớc khi chết không để lại di chúc. Quá trình t ừ khi còn sống, thửa đất số thửa đất số 46, tờ bản đồ số 12 bố mẹ ông không phân định đâu là phần đất của cụ D và đâu là phần đất của cụ V. Sau khi cụ D chết, mẹ ông và các anh chị em trong gia đình đã họp ngày 04/02/2021 thống nhất là phần đất của mẹ ông cho ông, một nửa đất của bố ông thì chia làm 7 phần, mấy hôm sau thì ông đã phá dỡ nhà cũ của bố mẹ để xây nhàm ới. Khi ông đổ xong móng nhà bê tông diện tích khoảng 120m2 hết 235.000.000 đồng thì ông Đ không cho ông làm n ữa, nên ông vẫn để nguyên nhƣ vậy, ông đã thuy ết phục nhiều lần nhƣng ông Đ và các chị em không nghe và khởi kiện ông ra Tòa. Ông nhất trí xác định đến nay, tài sản của bố mẹ ông chỉ có 498,1m2 đất (theo biên bản xem xét thẩm định), đối với nhà mái bằng 01 tầng, sân lát gạch đỏ, cổng inox là của ông Đ làm cho bố mẹ, cụ D đã chết thì hiện nay là tài sản của cụ V đang sử dụng. Hai ao nuôi ba ba là do ông Đ bỏ tiền đầu tƣ

## Page 4

ở cuối thửa đất, trên đất có một số cây không yêu cầu định giá; đối với móng nhà bê tông diện tích 144m2 là tài sản chung của ông và bà Nguyễn Thị L (vợ ông) xây dựng trên một phần đất của bố mẹ và một phần đất của ông và bà V1 (vợ cũ đã ly hôn) nhƣng chƣa chia. Nay, ông Điêp khởi kiện chia tài sản chung và chia thừa kế phần diện tích của bố ông để lại ông không nhất trí vìm ẹ ông đã có bản di chúc ngày 12/10/2020 cho ông một phần di ện tích 442,4m 2 và gia đình đã họp thống nhất ngày 04/02/2021. Mặc dùt ại phiênh ọp gia đình không lập thành biên bản nhƣng c ó ông Phạm Văn V1 và bà Phạm Thị T2 (là bậc cha chú) ở cùng thôn chứng kiến, cũng chính vì vậy mà ông mới tiến hành làm móng nhà, nhƣng khi làm xong móng thì anh chị em lại thay đổi quan đi ểm. Trƣờng hợp các đồng thừa kế không đồng ý, ông đề nghị chia đôi thửa đất của b ố mẹ, x ẻ dọc thửa đất theo hƣớng từ mặt đƣờng xóm vào bên trong, ông xin hƣởng một nửa giáp với phần đất của ông và bà V1 chƣa phân chia, một nửa còn lại của cụ V và các đồng thừa kế khác. Đối với móng nhà làm d ở, ông và ông Đ mỗi ngƣ ờich ịu một nửa giá trị móng nhà là 117.500.000 đồng và ông Đ phải trả ông số tiền trên, ông chịu trách nhiệm toàn bộ về chi phí cho việc phá, sửa móng nhà. Đối với phần móng nằm trên phần đất của ông và bà V1 (vợ cũ) trƣớc đây chƣa phân chia, ông có trách nhiệm cắt móng để sau này phân chia sau. Trƣờng hợp phải chia di sản thừa kế của cụ D theo pháp lu ật, ông nhất trí với ý ki ến của ông Đ trả ông giá trị móng nhà là 235.000.000 đồng. Đối với kỷ phần của ông đƣợc hƣởng ông xin nhận bằng hiện vật và lấy về vị trí giáp ranh với đất của ông và bà V1, dù sau này, đƣ ợc cấp giấy hay không ông tự chịu trách nhiệm. Đề nghị ông Đ cắt phần móng nhà bê tông để trả kỷ phần bằng đất cho ông sử dụng. Đối với công sức đóng góp của ông trong việc chăm sóc b ố mẹ và công sức đầu tƣ thửa đất ông không đề nghị Tòa án xem xét, giải quyết. Đối với nhà mái bằng, sân lát gạch đỏ, cổng ông Đ xây dựng cho cụ V và cụ D, ông không đề nghị chia giá trị những tài sản trên.
- Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là cụ Nguyễn Thị V trình bày thống nhất về cụ và cụ Phạm Văn D là vợ chồng, haic ụ sinh đƣợc 06 ngƣ ời con cũng nhƣ tài sản chung giữa cụ và cụ D đến thời điểm hiện nay nhƣ ông Đ, ông L đã trình bày. Trƣớc đây, khi ông L lấy bà V1, vợ chồng cụ đã cho ông bà một thửa đất khoảng hơn 200m2 ở bên cạnh. Tuy nhiên, khi ông L lấy vợ hai là bà Nguyễn Thị L lại tiếp tục xây nhà trên phần đất của hai cụ nhƣng không xây gọn vào một chỗ, cƣ xử không đúng mực, không quan tâm chăm sóc mẹ lúc ốm đau, giấu giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của vợ chồng cụ nên cụ và các con khác không đồng ý.
Ông L xuất trình bản di chúc ghi ngày 12/10/2020 v ề việc cụ cho vợ con ông L 442,4m2 và cho ông Đ 65m2 đất của vợ chồng cụ, cụ xác định chữ ký Vạn và chữ viết Nguyễn Thị V là chữ của cụ, tuy nhiên c ụ không nhớ là ký trong trƣờng hợp nào? toàn bộ nội dung là chữ do ông L viết, khi đƣa cho cụ ký, do mắt kém không đọc đƣ ợc, ông L không đọc choc ụ nghe, không rõ kích thƣ ớc t ừ đâu đến đâu, không có ai làm chứng vàn ội dung cũng không hợp pháp vì đây là tài sản chung

## Page 5

của vợ chồng cụ, khi cụ D chết, cụ không có quy ền định đoạt đƣợc toàn b ộ thửa đất cho ai. C ụ không đồng ý với ý ki ến của ông L cho rằng hiện nayc ụ bị thần kinh, không còn minh mẫn nên không thể định đoạt đƣợc tài sản, cụ vẫn đến Tòa án trình bày ý ki ến, quan đi ểm của mình một cách rõ ràng. Nay ông Đ khởi kiện chia tài sản chung và chia thừa kế phần đất của cụ D, cụ hoàn toàn nhất trí và đ ề nghị thửa đất đƣợc chia đôi, một nửa là của cụ, nửa còn lại là của cụ D. Phần của cụ D chia đều cho các đồng thừa kế, ai lấy hay không là quy ền của họ. Toàn b ộ diện tích đất của cụ và kỷ phần của cụ đƣợc hƣởng, cụ cho con trai là Phạm Khắc Đ toàn quyền đƣợc sở hữu, sử dụng. Đối với phần của cụ cho ông Đ thì đề nghị chia về phần có nhà màc ụ đang ở. Đối với nhà mái bằng một tầng ông Đ xây cho cụ ở, cụ tự nguyện không yêuc ầu ông Đ phải thanh toán giá trị cho cụ, về chỗ ở của cụ thì cụ và ông Đ tự giải quyết với nhau, không yêu cầu Tòa án giải quyết.
- Những người có quy ền lợi, nghĩa v ụ liên quan là bà Phạm Thị D, Phạm Thị T, Phạm ThịN và Phạm Thị T1 đều thống nhất trình bày b ố mẹ các bà là cụ Phạm Văn D và cụ Nguyễn Thị V sinh đƣợc 06 ngƣ ời con, tài sản của bố mẹ tạo dựng đƣợc cũng nhƣ ngày cụ D chết đúng nhƣ ông Đ đã trình bày: Các bà đều xác định đến nay, tài sản chung của bố mẹ chỉ còn 498,1m2 đất, đối với nhà mái bằng 01 tầng, diện tích 51,1m2 và phần sân lát gạch đỏ, cổng inox là ông Đ xây dựng cho bố mẹ, toàn b ộ móng nhàt ổng diện tích 144m 2 là do v ợ chồng ông L bà L xây dựng. Việc ông L trình bày các anh chị em các bà họp gia đình thống nhất cho đất ông L xây nhà là không đúng, các anh chị em có họp gia đình mớich ỉ để bàn chuyện đất cát chƣa đi đến thống nhất lập thành văn bản, nhƣng ông L đã tự ý làm không hỏi ý ki ến của chị em các bà, không mời vào tham gia đ ể chứng kiến dẫn đến việc làm không đúng, ông L còn tỏ thái độ cƣ xử không đúng mực với mẹ và các anh chị em trong gia đình. Nay ông Đ khởi kiện chia tài sản chung của bố mẹ và chia phần thừa kế của cụ D, các bà hoàn toàn nhất trí. Do cụ D chết không để lại di chúc nên phần của cụ D chia theo pháp lu ật. Đối với phần đất của cụ V và kỷ phần của cụ V cho ai là quyền của cụ; kỷ phần của bốn chị em các bà, các bà đều thống nhất cho ông Đ đƣợc toàn quyền sử dụng và đều tự nguyện không yêuc ầu ông Đ phải thanh toán giá trị kỷ phần cho các bà. Đối với phần móng nhà ông L thì ông Đ và ông L tự thỏa thuận, giải quyết với nhau.
- Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Vương Thị V1 trình bày: Trƣớc đây, bà và ông L là vợ chồng hợp pháp và đƣợc bố mẹ chồng là cụ Phạm Văn D và cụ Nguyễn Thị V cho thửa đất số 36 tờ bản đồ số 12, diện tích 233,3m2 giáp ranh với thửa đất của hai cụ, đã đƣợc UBND huyện cấp giấy chứng nhận đứng tên ông bà. Do không hợp nhau nên bà đã làm đơn xin ly hôn ông L và đã đƣ ợc TAND huyện Tứ Kỳ ra quyết định công nhận thuận tình ly hôn, gi ải quyết về con chung năm 2009, đối với thửa đất trên vẫn là tài sản chung của bà và ông L chƣa phân chia. Năm 2021, ông L làm móng nhà phần lớn trên phần đất của cụ D và cụ V có lấn sang thửa đất mà bà và ông L chƣa phân chia. Bà đã đƣợc Tòa án thông báo

## Page 6

phần móng nhà 36,2m2. Nay ông Đ khởi kiện chia tài sản chung giữa cụ D và cụ V và chia thừa kế phần của cụ D, bà đề nghị ai đƣợc giao quyền sử dụng đất thì phải cắt phần móng có diện tích 36,2m2 để trả lại đất cho bà và ông L để sau này ông bà tự phân chia, bà lấy đất chứ không lấy tiền, ngoài ra bà không có yêuc ầu, đề nghị gì khác.
 - Người làm chứng ông Phạm Văn V1 trình bày:
 Ông là con chú, con bác ruột với bố anh Đ và anh L, vì vậy các anh phải gọi ông bằng chú. Về bố mẹ đẻ anh Đ và anh L cũng nhƣ ông bà sinh đƣ ợc 06 ngƣời con và nguồn gốc đất mà anh Đ và anh L đang tranh chấp đúng nhƣ các đƣơng s ự đã trình bày. Kho ảng đầu năm 2021, gia đình bà Vạn và các conh ọp gia đình có mời ông và v ợ ông là bà Phạm Thị T2 tham gia gi ải quyết về vấn đề đất đaic ủa ông D và bà V, ngày tháng ông không nh ớ, tại buổi họp, anh chị em anh Đ và anh L mới trao đổi diện tích đất của ông D có 13m mặt ngõ, nếu anh L muốn làm nhà thì làm 8m mặt, còn lại 5,2m anh Đ sử dụng, phần đất của anh Đ phải vuông vắn từ đầu đến cuối đất, còn lại anh L phải tự điều chỉnh cho phù h ợp, vì giáp phần đất mà anh L định xây nhà vẫn là đất của anh ấy và v ợ cũ chƣa chia. Tuy nhiên các bên mới chỉ trao đổi miệng với nhau, không lập văn bản, không ra ngoài thực địa đo đạc. Sau đó anh L tự đào và làm móng nhà bê tông không thông báo cho anh Đ cũng nhƣ các chị em ra đo đạc để xác định và không làm đúng theo s ự trao đổi, không xây gọn và xây lấn phía đuôi thửa đất nên anh Đ và các chị em không đồng ý và sau đó xảy ra tranh ch ấp. Bà T2 nhất trí với lời trình bàyc ủa ông V (chồng bà), không trình bày gì thêm.
Tại biên bản xác minh, làm việc với UBND xã H, cán bộ địa chính xã, cán bộ tƣ pháp xã cung c ấp: Cụ Phạm Văn D và cụ Nguyễn Thị V là vợ chồng, hai cụ sinh đƣợc 06 ngƣời con nhƣ các đồng thừa kế đã kê khai, ngoài ra hai cụ không có con nuôi, không có riêng nào khác . Bố mẹ cụ D là cụ Phạm Văn P và cụ Nguyễn Thị T3 sinh đƣợc hai ngƣời con là cụ D (bố ông Đ) và cụ Phạm Thị G, cụ G chết từ khi còn trẻ (khoảng đƣợc 5 đến 6 tuổi) và cả cụP và cụ G đều chết từ năm 1945.
Do thời điểm chết đã rất lâu, lúc đất nƣớc còn chƣa độc lập nên không có gi ấy chứng tử mà chỉ còn biam ộ của gia đình và gia phả ghi chép l ại, đề nghị Tòa án căn cứ vào đó để xem xét, giải quyết; Nguồn gốc các thửa đất số 36 và 46 đều ở tờ bản đồ số 12 có ngu ồn gốc đất ông cha, đƣ ợc đăng ký trong h ồ sơ 299. Theo s ổ mục kê và bản đồ 299 là thửa 280, diện tích 664m2 loại đất T (tức thổ cƣ), đứng tên cụ Phạm Văn D , đƣợc gia đình s ử dụng trƣớc năm 1980 . Thời điểm trênh ộ gia đình cụ D có các khẩu cụ Nguyễn Thị T3 (mẹ đẻ ông D), vợ chồng ông D và một số ngƣời con chƣa đi xây dựng gia đình. Năm 1993, nhà nƣ ớc có chia ru ộng 03 cho gia đình cụ D, lúc đó, hộ gia đình cụ D còn 03 ngƣời gồm cụ T3, cụ D và cụ V.
Theo quy định ở địa phƣơng mỗi khẩu đƣ ợc chia 01 sào 4 thƣ ớc Bắc B ộ bằng 456m2, tổng diện tích 3 khẩu là 1.368m2. Do sử dụng đất vƣờn nhiều nên đã bị trừ 01 sào bằng 360m 2 đất 03 vào đất thổ cƣ của ba khẩu nên chỉ còn đƣ ợc chia

## Page 7

1008m2 đất ruộng, tỷ lệ bị trừ 01 m2 ruộng bị trừ 01m2 đất thổ cƣ, mỗi khẩu bị trừ 120m2. Ngày 20/01/2001 cụ T3 chết không đ ể lại di chúc liên quan đến diện tích đất thổ cƣ (bị trừ đất 03) 120m2. Sau khi cụ T3 chết, cuối năm 2001, hai cụ đã tách một phần diện tích đất cho vợ chồng con trai và con dâu là ông Phạm Văn L (tức Phạm Khắc L ) và bà Vƣơng Thị V1 , diện tích 233,3m 2 đất ở , đã đƣợc UBND huyện Tứ Kỳ cấp giấy chứng nhận đứng tên ông L, bà V1, thửa số 36 tờ bản đồ số
12. Phần diện tích đất còn lại là 507,4m2 đƣợc UBND huyện Tứ Kỳ cấp giấy chứng nhận đứng tên cụ Phạm Văn D và Nguyễn Thị V đều cùng ngày 23/12/2003, trong đó có 300m2 đất ở và 207,4m 2 đất trồng cây hàng năm. Cụ Phạm Văn D chết ngày 14/9/2016, trƣớc khi chết không để lại di chúc, do quá trình chung sống không hợp nhau nên năm 2009, ông L và bà V1 đã đƣợc TAND huyện Tứ Kỳ giải quyết cho ly hôn. Tuy nhiên, do ông L, bà V1 không yêu cầu giải quyết đối với thửa đất số 36 nên thửa đất hiện nay vẫn đứng tên chung của ông bà trên giấy chứng nhận. Sau khi cụ Phạm Văn D chết, cụ Nguyễn Thị V ở một mình tại ngôi nhà mái bằng một tầng do ông Đ xây dựng cho. Cụ Nguyễn Thị V tinh thần vẫn bình thƣờng, nhận thức đƣợc, không bị bệnh thần kinh vì không có bệnh án tâm thần, không thuộc diện cấp phát thuốc thần kinh ở địa phƣơng. Do cụ là ngƣời cao tuổi nên đƣợc hƣởng trợ cấp hàng tháng ở địa phƣơng. Thời điểm năm 2021, ông L tiến hành làm móng nhà trên phần lớn diện tích đất của bố mẹ và một phần đất của ông L và bà V1 chƣa phân chia. Địa phƣơng không nắm đƣợc trƣớc đó gia đình có họp bàn thống nhất thỏa thuận nhƣ thế nào về đất của bố mẹ hay không, sau khi ông L làm móng nhà đến mặt đất thì xảy ra tranh chấp và dẫn đến ông Đ khởi kiện. Qua buổi xem xét, thẩm định tại chỗ đã đƣợc đơn vị đo đạc lồng ghép với kích thƣớc trên giấy chứng nhận, đã xác định diện tích đất hợp pháp của cụ D và cụ V là 498,1m2. Đối chiếu với giấy chứng nhận đã cấp là 507,4m2, thiếu 9,3m2. Nguyên nhân là khi làm đƣờng xây dựng nông thôn mới các hộ đều hiến một phần diện tích làm ngõ đi chung, trong đó có gia đình cụ V, ông L để cho ngõ thẳng ra, một phần do sai số đo đạc, đề nghị Tòa án căn cứ vào số liệu sau khi đã đƣợc lồng ghép để xác định diện tích đất hợp pháp của cụ D và cụ V. Đối với phần diện tích đất giáp ranh phía sau (diện tích đất nằm ngoài giấy chứng nhận) mà trên phần đất đó đã có một số đoạn tƣờng bao trƣớc đây ông Đ xây lấn ra ngoài phần đất của bố mẹ làm ao để nuôi ba ba (hiện không nuôi) gồm diện tích 2,6m2 và 6,5m2, tổng cộng 9,1m2. Đây là đất ao (tức đất công) do UBND xã H quản lý. Trƣớc mắt địa phƣơng chƣa xử lý phần đất này, đất không nằm trong quy hoạch xây dựng công trình công cộng. Trƣờng hợp Tòa án giao đất hợp pháp của cụ D và cụ V cho ai sử dụng, đƣơng sự đƣợc tạm thời sử dụng công trình trên phần đất công, khi địa phƣơng xử lý đất công hoặc thu hồi phần diện tích đất trên thì đƣơng sự phải nghiêm chỉnh chấp hành.
Tại phiên tòa, ông Đ vẫn giữ nguyên quan đi ểm khởi kiện. Ngƣời bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của cụ V đề nghị: Trích trả cụ V 120m2 đất ở bị trừ đất 03; diện tích đất còn lại là tài sản chung của cụ D và cụ V, phần diện tích đất của Vạn và k ỷ phần đƣợc chia cộng với diện tích đất ở bị trừ đất 03 cụ và các tài sản

## Page 8

trên đất của cụ tặng cho ông Đ đƣợc quyền sử dụng và không đề nghị ông Đ phải thanh toán trả giá trị; bàT vẫn giữ nguyên quan điểm kỷ phần bà đƣợc nhận tặng cho ông Đ đƣợc sử dụng và không yêuc ầu ông Đ phải thanh toán. Bà V1 vẫn giữ nguyên quan điểm đề nghị ai đƣợc giao quyền sử dụng phần đất của cụ V và cụ D đề nghị tháo dỡ, cắt móng nhà bê tông đ ể trả lại diện tích đất cho bà và ông L, ngoài ra bà không yêu cầu, đề nghị gì về công sức.
Đại diện Viện kiểm sát phát biểu ý kiến về việc tuân theo pháp luật tố tụng trong quá trình giải quyết vụ án kể từ khi thụ lýc ho đến trƣớc thời điểm Hội đồng xét xử nghị án của Thẩm phán, Hội đồng xét xử, Thƣ ký phiên tòa chấp hành đúng quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự và việc chấp hành pháp luật của các đƣơng sự. Về việc giải quyết vụ án, đề nghị Hội đồng xét xử căn cứ : Điều 650, 651, 660 của Bộ luật dân sự; Điều 227, Điều 228, Điều 147 Bộ luật Tố tụng dân sự; Luật phí và lệ phí; Điều 12, Điều 26 Nghị quyết 326/2016/UBTVQH ngày 30/12/2016 của Ủy ban thƣờng vụ Quốc hội quy định về án phí, lệ phí Tòa án , xử:
Chấp nhận yêu cầu khởi kiện của ông Phạm Khắc Đ về việc chia tài sản chung, chia di sản thừa kế của cụ Phạm Văn D. Xác định tài sản của cụ V và cụ D còn lại 498,1m2 và đều là đất ở. Trích trả cụ V 120m2 là đất thổ cƣ bị trừ đất 03, còn lại là tài sản chung. Chia cho cụ V ½ di ện tích đ ất, ½ di ện tích đất còn lại làc ủa cụ Phạm Văn D, cụ D chết không để lại di chúc nên đ ề nghị chia đều cho cụ V và 06 ngƣời con. Chấp nhận sự tự nguyện của cụ V cho ông Phạm Khắc Đ 120m2 đất thổ cƣ bị trừ đất 03, ½ diện tích đất là phần cụ đƣợc chia tài sản chung và k ỷ phần cụ đƣợc hƣởng của cụ D; chấp nhận sự tự nguyện của bà D, Tuyết, Ngọc, Thủy tặng cho kỷ phần của các bà cho ông Phạm Khắc Đ. Giao cho ông Phạm Khắc Đ đƣợc sử dụng phần đất có nhà mái bằng cụ V đang sử dụng, giao cho ông Phạm Văn L đƣợc sử dụng đất giáp thửa đất của ông và bà V1. Ông Phạm Khắc Đ phải trả cho ông Phạm Văn L, bà Nguyễn Thị L giá trị móng nhà 235.000.000 đồng; Ông Phạm Khắc Đ phải tự cắt móng nhà trên di ện tích đất 36,2m2 để trả lại phần đất cho ông Phạm Văn L và bà Vƣơng Thị V1, vàc ắt phần móng nhà trên di ện tích đất giao cho ông L sử dụng. Phần móng nhà còn lại ông Đ đƣợc toàn quyền sử dụng. Chấp nhận sự tự nguyện của cụ Nguyễn Thị V và các bà Phạm Thị D, Phạm Thị T, Phạm Thị T1, Phạm ThịN không yêu cầu ông Phạm Khắc Đ phải thanh toán giá trị đất.
Chấp nhận sự tự nguyện của nguyên đơn v ề việc ông Phạm Khắc Đ chịu toàn bộ chi phí xem xét, thẩm định tại chỗ, định giá tài sản. Về án phí: Miễn án toàn bộ án phí cho cụ Nguyễn Thị V, miễn án phí đối với kỷ phần cho ông Phạm Khắc Đ, ông Đ phải chịu án phí dân sự đối với kỷ phần của bà D, bà T, bà T1, bà N; ông Phạm Văn L phải chịu án phí đối với kỷ phần đƣợc chia theo quy định.
NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN Sau khi nghiên cứu các tài li ệu có trong h ồ sơ vụ án, đƣợc thẩm tra công khai tại phiên tòa, căn c ứ vào kết quả tranh luận tại phiên tòa, trên c ơ sở xem xét

## Page 9

đầy đủ, toàn diện chứng cứ, ý kiến của Kiểm sát viên, của đƣơng sự, Hội đồng xét xử nhận định:
[1] Về tố tụng: Ông Phạm Văn L là bị đơn đồng thời là ngƣời đại diện theo ủy quyền của ngƣời có quyền lợi nghĩa vụ liên quan bà Nguyễn Thị L đã đƣợc Tòa án triệu tập hợp lệ lần thứ 2 nhƣng vẫn vắng mặt, không có lý do. Ngƣời có quyền lợi nghĩa vụ liên quan là cụ Nguyễn Thị V, bà Phạm Thị D, Phạm Thị N, Phạm Thị T1 vắng mặt tại phiên tòa nhƣng đã ủy quyền cho ông Phạm Khắc Đ giải quyết vụ án. Do đó, căn c ứ Điều 227; khoản 1, 2 Đi ều 228 Bộ luật Tố tụng dân sự, HĐXX xét xử vắng mặt ông L, bà L, cụ V, bà D, bà N, bà T1.
[2] Đây là vụ án tranh chấp về thừa kế tài sản và đối tƣợng tranh chấp là bất động sản tọa lạc tại thôn O, xã H , huyện Tứ Kỳ nên vụ án thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án nhân dân huyện Tứ Kỳ nơi có bất động sản theo quy định tại các Điều 26, 35, 39 BLTTDS.
[3] Về thời hiệu khởi kiện và cách chia di sản thừa kế: Các đƣơng s ự đều thống nhất khainh ận c ụ Phạm Văn D chết ngày 14/9/2016, phù hợp với gi ấy chứng tử do UBND xã H cung cấp, xác định cụ Phạm Văn D chết ngày 14/9/2016, trƣớc khi chết không để lại di chúc. Tại khoản 1 Điều 623 BLDS quy định: “Thời hiệu để người thừa kế yêu cầu chia di sản là 30 năm đối với bất động sản, 10 năm đối với động sản, kể từ thời điểm mở thừa kế”. Vì vậy, ông Đyêu cầu chia tài sản chung, chia di sản thừa kế là quyền sử dụng đất của cụ D còn trong thời hiệu khởi kiện.
 [4] Về xác định diện tích đất ở và di sản thừa kế: Căn cứ hồ sơ 299 gồm sổ mục kê, bản đồ địa chính do UBND xã H cung cấp, xác định cụ Phạm Văn D có thửa đất số 280, tờ bản đồ số 9, tổng diện tích 664m2 loại đất “T” tức là đất thổ cƣ tại thôn O, xã H. Căn cứ lời khai của các đƣơng sự và cung cấp cán bộ địa chính xã Hƣng Đạo xác định hộ gia đình cụ D đã sử dụng diện tích đất đót ừ những năm 1956, các cụ đã xây đƣợc nhà tranh 03 gian lợp dạ, khi nhà xu ống cấp thì tiếp tục xây nhà mái bằng để sử dụng. Căn cứ khoản 1 Đi ều 8 Chƣơng I Quy định hạn mức giao đất ở, hạn mức công nhận đất ở đối với thửa đất ở có vƣờn, ao, điều kiện hợp thửa đất, điều kiện tách thửa đất, diện tích tối thiểu đƣợc tách thửa đất trên địa bàn tỉnh Hải Dƣơng ban hành kèm theo Quy ết định số 12/2022/QĐ-UBND ngày 04/10/2022 của UBND tỉnh Hải Dƣơng thì đối với trƣờng hợp ngƣời sử dụng đất không cóm ột trong các lo ại giấy tờ về quyền sử dụng đất quy định tại Điều 100 Luật đất đai, Điều 18 Nghị định số 43/2014/NĐ-CP của Chính phủ, khoản 16 Điều 2 Nghị định số 01/2017/NĐ-CP của Chính phủ, Điều 15 Thông tƣ s ố 02/2015/TT- BTNMT của Bộ Tài nguyên và Môi trƣ ờng đối với thửa đất hình thành, s ử dụng trƣớc ngày 18 tháng 12 năm 1980 thì hạn mức đất ở đƣợc công nhận nhƣ quy định tại Khoản 2 Điều 7 Quy định này. Tại thời điểm năm 1980, hộ gia đình cụ D gồm có cụ T3, cụ D, cụ V và một số ngƣời con và ít nhất có hai nhân khẩu trở lên thì diện tích đất ở tối đa 900m2/hộ. Nhƣ vậy, toàn bộ diện tích đất 664m2 của cụ D đều là đất ở. Quá trình sử dụng đất, cụ D và cụ V tách một phần diện tích cho ông L và

## Page 10

bà V1 với diện tích 233,3m2 đất ở (thửa đất giáp ranh) thì hai cụ còn thửa đất số 46 tờ bản đồ số 12, diện tích 507,4m 2. Mặc dù đƣợc UBND huy ện Tứ Kỳ cấp giấy chứng nhận quy ền s ử dụng đất ngày 23/12/2003 đứng tên c ụ Phạm Văn D và Nguyễn Thị V, trong đó có 300m 2 đất ở và 207,4m2 đất trồng cây hàng năm . Tuy nhiên, thời điểm cấp giấy, cơ quan cấp giấy cũng chƣa xét v ề nguồn gốc và thời điểm sử dụng đất mà chỉ căn cứ vào hạn mức theo quy định lúc đó. Do đó, HĐXX xác định toàn b ộ diện tích đất trên là đất ở để đảm bảo quy ền lợi choc ủa các đƣơng sự.
 [5] Về diện tích đất nông nghi ệp bị trừ vào đất vƣờn: Theo tài liệu cán bộ địa chính thôn O, xã H cung cấp: Năm 1993, hộ cụ D có đƣợc chia đất 03 theo khẩu, mỗi khẩu đƣợc 01 sào 4 thƣ ớc Bắc Bộ, bằng 456m 2. Hộ cụ D có ba khẩu đƣợc chia 3x456m2 bằng 1.368m2. Tuy nhiên do sử dụng đất trong vƣờn nhiều nên đã bị trừ đất 03 của ba khẩu bằng 360m2, mỗi khẩu bị trừ 120m2, tỷ lệ bị trừ 01m2 đất 03 bằng 01m2 đất thổ cƣ, nênh ộ cụ D chỉ còn đƣ ợc chia đất nông nghi ệp 1.008m2. Vì vậy, trong tổng số 664m2 đƣợc đăng ký trong hồ sơ 299, có 360m2 đất của cụ T3, cụ D, cụ V bị trừ đất nông nghi ệp ngoài đ ồng. Cụ T3 chết ngày 20/01/2001 không để lại di chúc, bố mẹ cụ T3 đều đã chết từ lâu, cụ T3 có chồng làc ụ Phạm Văn P và haic ụ sinh đƣ ợc hai ngƣ ời con làc ụ Phạm Văn D vàc ụ Phạm Thị G. Cụ Gái và cụP đều chết từ năm 1945, do yếu tố lịch sử nên không có giấy chứng tử. Theo bia mộ và sổ gia phả do gia đình cung cấp thể hiện: Cụ Phạm Thị G chết ngày 15/03/1945 âm lịch (t ức ngày 26/4/1945 dƣơng l ịch), cụ Phạm Văn P chết ngày 15/4/1945 âm lịch (tức là ngày 26/5/1945 dƣơng l ịch). Mặc dù đây không phải là tài liệu do cơ quan nhà nƣớc có thẩm quyền ghi nhận, xong các hàng thừa kế đều thừa nhận. Căn c ứ vào phong tục tập quán ở địa phƣơng, đa s ố những ngƣời đã chết, ngƣời thân đều có thói quen ghi chép vào s ổ sách để nhớ ngày giỗ, trên bia mộ đều khắc ghi họ tên và ngày chết của ngƣời thân, các đƣơng sự khác không phản đ ối. Do đó có căn c ứ xác định c ụ Phạm Thị G chết ngày 26/4/1945, cụ Phạm Văn P chết ngày 26/5/1945 , cụ Gái chết từ lúc còn trẻ (lúc chƣa có tr ồng, con), hàng thừa kế duy nhất của cụ T3 chỉ có cụ D (con) và đƣợc hƣởng toàn b ộ phần diện tích đất nông nghi ệp bị trừ vào đất vƣờn 120m2 của cụ T3. Tuy nhiên khi cụ D còn sống, cụ D và cụ V đã tự nguyện tách một phần diện tích đất của haic ụ 233,3m2 cho ông L, bà V1 và chính cụ D cũng đãt ự nguyện nhập phần tài sản riêng do đƣợc hƣởng thừa kế của cụ T3 vào khối tài sản chung và đã đƣợc UBND huyện Tứ Kỳ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đứng tên hai cụ.
[6] Theo kết quả xem xét, thẩm định tại chỗ đã xác định đƣợc tổng diện tích đất thực tế là 838,6m2 bao gồm cả khuôn viên đất của cụ D, khuôn viên đất của ông L, bà V1. Qua làm việc với UBND xã, cán bộ chuyên môn và các đƣơng sự, đơn vị đo đạc đã lồng ghép giữa hiện trạng với giấy chứng nhận đã xác định thửa đất hợp pháp đứng tên hai cụ là 498,1m2, phần diện tích còn lại về phía cuối đất 2,6m2 + 6,5m2 là đất ao nằm ngoài giấy chứng nhận (đất ao do UBND xã quản lý). Nguyên nhân của sự biến

## Page 11

động về diện tích đất hợp pháp của cụ D và cụ V là do quá trình làm ngõ, các gia đình đều hiến đất làm lối đi và sai số do kết quả đo đạc. HĐXX xác định diện tích 498,1m2 là tài sản của hai cụ để giải quyết.
[7] Các đƣơng sự đều thừa nhận: Khi cụ D còn sống, tài sản trên đất của hai cụ có nhà mái bằng một thò hai thụt, do nhà xuống cấp nên ông Đ đã tự bỏ tiền xây cho bố mẹ nhà mái bằng một tầng, diện tích 51,1m 2, công trình phụ khép kín, lát sân gạch đỏ và làm cổng inox kéo ra vào, năm 2017, ông Đ còn xây hai ao nuôi ba ba cuối đất (hiện không nuôi). Năm 2021, vợ chồng ông L đã phá dỡ nhà mái bằng cũ của hai cụ để làm móng nhà mới, trong đó có 107,8m2 nằm trên đất của hai cụ, 36,2m2 nằm trên đất của ông L, bà V1, đối với nhà mái bằng một tầng, diện tích 51,1m2, sân lát gạch đỏ, cổng inox là tài sản ông Đ xây cho haic ụ, khi cụ D chết, thì cụ V là ngƣời sử dụng và là tài sản của cụ, các đƣơng sự thống nhất không yêu cầu chia. Nhƣ v ậy, ngoài quyền s ử dụng đất 498,1m2, các c ụ không còn tài sản chung gì khác.
[8] Đối với ông Phạm Văn L đƣa ra bản di chúc đề ngày 12/10/2020 để cho rằng cụ V đã tặng cho ông 442,4m2 đất, còn cho ông L 65m2 đất, và đến thời điểm khởi kiện, cụ V có vấn đề về thần kinh, không còn minh mẫn và đƣa ra lý do gia đình đã họp thống nhất để ông xây nhà nên không đồng ý với yêu cầu khởi kiện chia tài sản chung, chia di sản thừa kế của ông Đ, thấy rằng: Mặc dù cụ V thừa nhận chữ ký trong tài liệu có tiêu đ ề bản di chúc là do cụ ký, tuy nhiên c ụ mắt kém không đọc đƣợc nội dung, chữ viết là do ông L tự viết và cụ không nhớ ký trong trƣờng hợp nào, bản di chúc không có ai làm chứng, toàn bộ thửa đất là tài sản chung của cụ và cụ D, khi cụ D đã chết, một mình cụ không thể định đoạt tất cả các tài sản của vợ chồng, do đó cụ không đồng ý với nội dung đã ghi trong di chúc. Hơn nữa hiện cụ V vẫn còn sống, căn cứ Điều 640 BLDS, ngƣời để lại di chúc có quyền sửa đổi, bổ sung, thay thế hoặc hủy bỏ di chúc bất cứ lúc nào. Các đƣơng sự đều thừa nhận có việc họp gia đình vào đầu năm 2021, có vợ chồng chú ruột là ông V, bà T2 tham gia họp nhƣng để bàn về vấn đề đất đai của bố mẹ, chƣa đi đến thống nhất bằng văn bản và không làm thủ tục tại cơ quan Nhà nƣớc có thẩm quyền, ngay sau đó ông L đã tự ý xuống móng nhà mà không đƣợc sự đồng ý của các đồng thừa kế. Do đó, lập luận của ông L không có cơ sở chấp nhận.
[9] Qua xác minh tại chính quyền địa phƣơng, UBND xã H xác định hiện cụ V là ngƣời cao tu ổi và đƣ ợc hƣởng trợ cấp đối với ngƣời cao tu ổi, không b ị tâm thần kinh, không thu ộc diện cấp phát thuốc tâm thần kinh ở địa phƣơng. Do cụ V là ngƣời cao tuổi và thuộc diện đƣợc trợ giúp pháp lý nên Tòa án đã có văn bản đề nghị và Trung tâm trợ giúp pháp lý Nhà nƣ ớc tỉnh Hải Dƣơng đãc ử trợ giúp viên pháp lý tham giat ố tụng để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho cụ V. Quá trình làm việc tại Tòa án cùng với trợ giúp viên pháp lý, cụ V vẫn thể hiện rõ ý ki ến, quan điểm của mình, ông L cho rằng cụ V bị tâm thần kinh, không thể hiện đúng ý chíc ủa mình nhƣng không đƣa ra đƣ ợc tài li ệu, chứng c ứ chứng minh, do đó

## Page 12

HĐXX không có căn cứ chấp nhận. Quá trình hòa giải, ông L đƣa ra quan điểm đề nghị đƣợc chia cho ông Đ và ông L mỗi ngƣời một nửa thửa đất, trong trƣờng hợp nhƣ vậy, ông Đ phải trả ông ½ giá trị móng nhà mà v ợ chồng ông đã đầu tƣ, tuy nhiên các đồng thừa kế không đồng ý, vì vậy ông đ ề nghị chia theo quy định của pháp luật, kỷ phần của ông đƣợc chia, ông xin lấy hiện vật. Nhƣ vậy, diện tích đất đang tranh chấp 498,1m2- 120m2 đất của cụ V bị trừ đất nông nghi ệp = 378,1m2.
Di sản thừa k ế của cụ D để lại là 378,1m 2 :2= 189,05m 2 đất ở x 2.000.000 đồng/01m2 =378.100.000 đồng;
[10] Trên đất có 02 cây trứng cá và 04 khóm chuối, công trình ao nuôi ba ba của ông Đ. Các đƣơng sự đều không yêu cầu định giá, không đề nghị chia, sau này ai đƣợc giao đất thì ngƣời đó đƣợc quyền sử dụng.
[11] Các đƣơng sự đều thống nhất trƣớc khi chết, cụ D không để lại nghĩa vụ về tài sản nên phần tài sản thừa kế của cụ D đƣợc chia cho các đồng thừa kế mà không phải thực hiện nghĩa vụ tài sản do ngƣời chết để lại.
[12] Từ những phân tích, đánh giá trên, căn cứ quy định tại Điều 612 Bộ luật dân sự, xác định di sản thừa kế của cụ D để chia trong vụ án này là quyền sử dụng 189,05m2 đất ở tại thôn O, xã H, huyện Tứ Kỳ, tỉnh Hải Dƣơng, trị giá 378.100.000 đồng. Do đó, mỗi đồng thừa kế sẽ đƣợc hƣởng phần giá trị tài sản là 54.014.000 đồng, tƣơng đƣơng với 27m2 đất (làm tròn).
[13] Về hàng thừa kế: Căn cứ lời khai có trong hồ sơ vụ án và tại phiên tòa của các đƣơng sự, có đủ cơ sở để xác định: Cụ D và cụ Nguyễn Thị V sinh đƣợc 06 ngƣời con, ngoài ra cụ D không có con riêng hay con nuôi nào khác, bố mẹ cụ D là cụP và cụ T3 có sinh đƣợc cụ Gái nhƣng các cụ đều đã chết từ lâu và chết trƣớc cụ D nhƣ đã phân tích ở trên. Nhƣ vậy, theo quy định tại Điều 611, Điều 613, Điều 614, khoản 1 Điều 651 Bộ luật Dân sự thì những ngƣời thừa kế theo pháp luâ ̣t của cụ D đều thuộc hàng thừa kế thứ nhất gồm: Cụ Nguyễn Thị V (vợ cụ D) và các con gồm ông Phạm Khắc Đ, bà Phạm Thị D, ông Phạm Văn L (tức Phạm Khắc L), bà Phạm Thị T, Phạm Thị N, Phạm Thị T1.
[14] Cụ V tự nguyện cho ông Đ phần đất ở bị trừ đất 03, ½ tài sản chung đƣợc chia với cụ D và kỷ phần mà cụ đƣợc hƣởng, bà D, bà T1, bà T, bàN đều tự nguyện cho ông Đ kỷ phần mà các bà đƣợc hƣởng. Nên ông Đ nhận phần giá trị tài sản của cụ V cho 672.114.000 đồng và 5 phần di sản thừa kế là 270.070.000 đồng (làm tròn). Ông L đƣợc hƣởng kỷ phần 54.014.000 đồng (làm tròn).
[15] Xét hoàn cảnh và nhuc ầu sử dụng đất ở của các đƣơng s ự, di sản thừa kế là quyền sử dụng đất của cụ D, HĐXX nhận thấy:
[16] Các đƣơng sự thừa nhận: Do ông Đ đƣợc nhận 06 kỷ phần và phần đất mà cụ V cho, ông L chỉ đƣợc hƣởng 01 kỷ phần và trƣờng hợp Tòa án chia theo pháp luật, ông L đề nghị đƣợc lấy bằng hiện vật. Do hiện nay, trên phần đất có nhà mái bằng của cụ V, một phần sân lát gạch đỏ, cổng inox do cụ V đang sử dụng, ông Đ và cụ V đề nghị ông Đ lấy về phần đất giáp nhà bà Phƣợng, bà Dƣơng, ông L đề nghị đƣợc lấy đất

## Page 13

và lấy về vị trí giáp ranh với phần đất của ông và bà V1 chƣa chia. Xét thấy đây là sự tự nguyện của các bên, phù hợp với nhu cầu thực tế của các bên cần đƣợc chấp nhận. Do đó, HĐXX sẽ giao kỷ phần của ông Đ và 05 ngƣời gồm: cụ V, Dung, bà T1, bà T, bà N, cộng với phần đất là tài sản chung của cụ V đƣợc chia và đất 03 bị trừ đất thổ cƣ của cụ V vào một chỗ để đảm bảo nhu cầu sử dụng của ông Đ. Chấp nhận sự tự nguyện của cụ V, bà D, bà T1, bà T, bàN không yêu cầu ông Đ phải thanh toán trả bằng giá trị tiền, cụ T3:
[17] Chia cho ông Phạm Khắc Đ phần đất tính từ giáp nhà bà Phƣ ợng, bà Dƣơng trở ra theo dọc thửa đất, cót ổng diện tích 471,1m2 đất ở (làm tròn); Ông Phạm Khắc Đ đƣợc quyền sử dụng phần móng nhà mái bằng diện tích 94,8m2 của vợ chồng ông L , bà L, nhà mái bằng 01 tầng công trình phụ khép kín di ện tích 51,1m2, phần sân lát gạch đỏ 29m2 và cổng inox. Chia cho ông Phạm Văn L phần đất vị trí giáp ranh giữa đất chia cho ông Đ và đất của ông L, bà V1 có tổng diện tích 27m2 đất ở, ông L đƣợc quyền sử dụng phần sân lát gạch đỏ 7,8m2. Chấp nhận sự tự nguyện của ông Đ trả cho vợ chồng ông L, bà L toàn bộ giá trị móng nhà bê tông 235.000.000 đồng. Chấp nhận sự tự nguyện của ông Phạm Khắc Đ cắt móng nhà để trả lại diện tích đất cho ông Phạm Văn L và bà Vƣơng Thị V1, cắt phần móng nhà trên phần đất ông L đƣợc chia 27m2 (Chi phí liên quan đến việc cắt, sửa móng nhà do ông Đ tự nguyện chịu).
[18] Chấp nhận sự tự nguyện của ông Phạm Văn Điệp để cụ Nguyễn Thị V tiếp tục sử dụng nhà ở mái bằng 01 tầng diện tích 51,1m2, công trình phụ khép kín, phần sân lát gạch đỏ cho đến khi cụ V có chỗ ở mới hoặc đến khic ụ chết. Chấp nhận sự tự nguyện của ông Đ không yêu cầu ông L phải thanh toán trả phần giá trị sân lát gạch đỏ.
[19] Đối với phần đất ông Đ đƣợc giao, trên đất có 02 cây trứng cá, 04 khóm chuối to nhỏ, công trình ao nuôi ba ba ông Đ đƣợc quyền quản lý, sử dụng. Đối với phần diện tích lấn chiếm ao của UBND xã H, ông Đ tạm thời sử dụng phần tƣờng, công trình trên đất lấn chiếm, khi địa phƣơng x ử lý thì ông Đ phải nghiêm chỉnh chấp hành. Đối với cổng inox hiện đang kéo về phía đất của ông L, ông Đ phải có trách nhiệm sửa chữa, làm cổng về phía đất đƣợc giao đ ể không làm ảnh hƣởng đến việc sử dụng đất của ông L.
[20] Về chi phí thẩm định và định giá tài sản: Trong quá trình gi ải quyết vụ án ông Đ đã nộp tiền chi phí thẩm định và định giá tài s ản. Ông Đ tự nguyện chịu cả số tiền này, không đ ề nghị bị đơn vành ững ngƣời có quy ền lợi, nghĩa v ụ liên quan phải thanh toán nên HĐXX không xem xét giải quyết.
[21] Về án phí: Đối với yêuc ầu chia tài sản chung và chia di sản thừa kế, các đƣơng sự phải chịu án phí trên kỷ phần phần giá trị tài sản đƣợc hƣởng. Cụ V, ông Đ là ngƣời cao tu ổi và đề nghị đƣợc miễn án phí dân s ự sơ thẩm nên HĐXX miễn án phí cho cụ V và ông Đ là phù hợp với quy định tại Điều 47 B ộ luật Tố tụng dân s ự, đi ểm đ kho ản 1 Đi ều 12, kho ản 7 Đi ều 27 và Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban th ƣờng v ụ Quốch ội. Các

## Page 14

đƣơng sự khác phải nộp tiền án phí trên giá trị kỷ phần đƣợc chia. Chấp nhận sự tự nguyện của ông Đ về việc chịu án phí đối với kỷ phần của bà D, bà T1, bà T, bà N.
Vì các lẽ trên;
QUYẾT ĐỊNH Căn cứ các điều 161, 611, 612, 613, 614, 623, 650, 651, 660 của Bộ luật dân sự; Điều 227, Điều 228, Điều 147 Bộ luật tố tụng dân sự; điểm đ khoản 1 Điều 12, khoản 7 Điều 27 Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban thƣờng vụ Quốc hội.
Xử:
1. Công nhận quyền sử dụng đất hợp pháp của cụ Nguyễn Thị V có 120m2 đất ở trong tổng diện tích 498,1m2 đất ở tại thửa số 46, tờ bản đồ số 12 thôn O, xã H, huyện Tứ Kỳ, tỉnh Hải Dƣơng.
2. Xác định tài sản chung cuảc ụ Phạm Văn D vàc ụ Nguyễn Thị V là 378,1m2 đất ở tại thửa số 46, tờ bản đồ số 12 thôn O, xã H, huyện Tứ Kỳ, tỉnh Hải Dƣơng. Xác nhận tài sản riêng của cụ Nguyễn Thị V có tổng số 189,05m2 đất ở trong khối tài sản chung với cụ Phạm Văn D. Di sản thừa kế của cụ Phạm Văn D là 189,05m2 đất ở tại thửa số 46, tờ bản đồ số 12 thôn O, xã H, huyện Tứ Kỳ, tỉnh Hải Dƣơng, trị giá 378.100.000 đồng.
3. Xác nhận ngôi nhà mái bằng một tầng diện tích 51,1m 2 công trình phụ khép kín, sân lát gạch đỏ, cửa cổng bằng inox kéo ra vào nằm trên di ện tích đất 498,1m2 là tài sản của cụ Nguyễn Thị V. Xác nhận công trình 02 ao nuôi ba ba ở cuối thửa đất s ố 46 làc ủa ông Phạm Khắc Đ . Móng nhà bê tông di ện tích 144m2 (cao đến mặt đất) nằm trên phần thửa đất số 46 và một phần nằm trên thửa đất 36 tờ bản đồ số 12 là của ông Phạm Văn L và bà Nguyễn Thị L.
4. Chấp nhận yêu cầu chia tài sản chung, chia di sản thừa kế của ông Phạm Khắc Đ:
4.1. Xác định tài sản riêng của cụ Nguyễn Thị V 120m2 đất ở bị trừ đất 03 và 189,05m2 đất ở đƣợc chia trong khối tài sản chung: Tổng cộng 309,05m2 đất ở, trị giá 618.100.000 đồng.
4.2. Xác định di sản thừa kế của cụ Phạm Văn D là 189,05m2 đất ở tại thôn O, xã H, huyện Tứ Kỳ, tỉnh Hải Dƣơng, trị giá 378.100.000 đồng.
4.2. Xác định những ngƣời đƣợc hƣ ởng di sản thừa k ế của cụ D gồm: cụ Nguyễn Thị V, ông Phạm Khắc Đ, ông Phạm Văn L (tức Phạm Khắc L), bà Phạm Thị D, bà Phạm Thị T, bà Phạm Thị T1, bà Phạm Thị N.
4.3. Xác định giá trị di sản mỗi ngƣ ời hƣ ởng thừa kế đƣợc nhận là 54.014.000 đồng (làm tròn).
- Ghi nhận sự tự nguyện của cụ Nguyễn Thị V cho ông Phạm Khắc Đ tài sản riêng là quyền sử dụng đất đƣợc chia trị giá 618.100.000 đồng và kỷ phần màc ụ đƣợc hƣởng 54.014.000 đồng; bà Phạm Thị D, bà Phạm Thị T, bà Phạm Thị T1, bà Phạm ThịN cho ông Phạm Khắc Đ phần di sản mà các bà đƣợc nhận và ông Đ đƣợc

## Page 15

chia, tổng giá trị ông Đ đƣợc nhận 942.184.000 đồng, ông Phạm Văn L đƣợc nhận phần giá trị di sản thừa kế là 54.014.000 đồng.
- Giao phần tài sản riêng là quyền sử dụng đất của cụ Nguyễn Thị V và kỷ phần quyền sử dụng đất của cụ Nguyễn Thị V, các bà Phạm Thị D, bà Phạm Thị T, bà Phạm Thị T1, bà Phạm ThịN cho ông Phạm Khắc Đ quản lý, sử dụng và các tài sản của cụ V trên đất. Chấp nhận sự tự nguyện của cụ Nguyễn Thị V, bà Phạm Thị D, bà Phạm Thị T, bà Phạm Thị T1, bà Phạm ThịN không yêuc ầu ông Đ phải thanh toán giá trị phần tài sản của cụ V và các kỷ phần đƣợc chia.
Giao cho ông Phạm Khắc Đ đƣợc quyền sử dụng phần móng nhà bê tông trên diện tích đất đƣợc giao 94,8m2. Chấp nhận sự tự nguyện của ông Phạm Khắc Đ trả cho vợ chồng ông Phạm Văn L, bà Nguyễn Thị L trị giá móng nhà bê tông 235.000.000 đồng.
4.4. Chia hiện vật:
- Chia cho ông Phạm Khắc Đ thửa đất cót ổng diện tích 471,1m2 đất ở (làm tròn), có kích thƣ ớc cụ T3 nhƣ sau: Cạnh Tây Bắc giáp đƣ ờng xóm cóc ạnh 8,07+4,25m; cạnh Tây Nam giáp đất bà Phƣợng, bà Dƣơng và đất ao của UBND xã H, kích thƣớc các cạnh 15,51+12,35+6,65+1,02+4,75+7,0m; cạnh Đông Nam giáp đất ao của UBND xã H có các cạnh 6,19+0,53m; cạnh Đông Bắc giáp đất ông L và đất ao của UBND xã có các cạnh 33, 21+6,16+3,47m, đƣ ợc gi ới hạn bởi các đi ểm A7,A6,A5,A4,B8,B7,A1,B6,B5,B4,B3,C16,C15,B9,A8 đến A7. Trên đất có phần móng nhà bê tông của vợ chồng ông L, bà L diện tích móng nhà 94,8m2, nhà ở mái bằng 51,1m2 công trình phụ khép kín, phần sân lát gạch đỏ diện tích 29m2, cổng inox đẩy ra vào của cụ Nguyễn Thị V (có sơ đồ bản vẽ kèm theo).
- Chia cho ông Phạm Văn L (tức Phạm Khắc L) phần đất có tổng diện tích 27m2, có kích thƣớc cụ T3 nhƣ sau: Cạnh Tây Bắc giáp đƣờng xóm có cạnh 1,03m; cạnh Tây Nam giáp đất giao cho ông Đ, kích thƣớc các cạnh 33,21m; cạnh Đông Bắc giáp đất ông L, bà V1 có các cạnh 27,0+6,25m, hình thể thửa đất đƣợc giới hạn bởi các điểm B1,C1,C6,B2,B3,C16,C15,B9 đến B1. Ông L đƣợc sử dụng phần sân lát gạch đỏ có diện tích 7,6m2 của cụ Nguyễn Thị V (có sơ đồ bản vẽ kèm theo).
Chấp nhận sự tự nguyện của cụ V không yêu cầu ông L phải thanh toán trả giá trị phần sân gạch. Chấp nhận sự tự nguyện của ông Phạm Khắc Đ về việc để cụ V đƣợc quyền lƣu cƣ tại nhà mái bằng một tầng diện tích 51,1m 2 đến khi cụ chết hoặc có chỗ ở mới.
Ông Phạm Khắc Đ phảic ắt, sửa móng bê tông trả lại phần di ện tích đất 36,2m2 cho ông Phạm Văn L và bà Vƣơng Thị V1 nằm trên thửa đất số 36, tờ bản đồ số 12 và cắt phần móng nhà bê tông di ện tích 13m2 trên diện tích đất chia cho ông Phạm Văn L (chi phí cắt móng, sửa móng bên tông do ông Đ chịu). Ông Phạm Khắc Đ đƣợc tạm thời sử dụng phần tƣờng bao và công trình ao nuôi nuôi ba ba trên diện tích đất 2,6m2+6,5m2 của UBND xã H. Khi địa phƣơng xử lý phần đất lấn chiếm thì ông Phạm Khắc Đ phải nghiêm chỉnh chấp hành. Ông Phạm Khắc Đ

## Page 16

phải sửa lại cổng inox, chuyển hoặc kéo về phía đất đƣợc giao. Các cây nằm trên đất của ai đƣợc giao, ngƣời đó đƣợc quyền sử dụng.
Kể từ ngày bản án có hiệu lực pháp luật (đối với các trường hợp cơ quan thi hành án có quyền chủ động ra quyết định thi hành án) hoặc kể từ ngày có đơn yêu cầu thi hành án của người được thi hành án (đối với các khoản tiền phải trả cho người được thi hành án) cho đến khi thi hành án xong, người phải thi hành án còn phải chịu khoản tiền lãi của số tiền còn phải thi hành theo mức lãi suất quy định tại Điều 357 và Điều 468 Bộ luật Dân sự năm 2015, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.
5. Về án phí: Ông Phạm Văn L (tức Phạm Khắc L) phải chịu 2.700.000 đồng (làm tròn); Chấp nhận sự tự nguyện của ông Phạm Khắc Đ về việc chịu toàn bộ án phí cho các bà Phạm Thị D, bà Phạm Thị T, bà Phạm Thị T1, bà Phạm ThịN 10.800.000 đồng;
Miễn toàn bộ án phí sơ thẩm dân sự đối với kỷ phần của ông Phạm Khắc Đ và án phí dân sự sơ thẩm đối với tài sản cụ Nguyễn Thị V đƣợc chia.
6. Về quyền kháng cáo: Đƣơng sự có mặt tại phiên tòa có quyền kháng cáo bản án trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày tuyên án sơ thẩm; đƣơng sự vắng mặt tại phiên tòa có quyền kháng cáo bản án trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày đƣợc giao bản án hoặc bản án đƣợc niêm yết.
Bản án được thi hành theo quy định tại điều 2 Luật thi hành án dân sự thì người được thi hành án dân sự, người phải thi hành án dân sự có quyền thỏa thuận thi hành án, quyền yêu cầu thi hành án, tự nguyện thi hành án hoặc bị cưỡng chế thi hành án theo qui định tại các điều 6, 7 và 9 Luật thi hành án dân sự; thời hiệu thi hành án được thực hiện theo qui định tại điều 30 Luật thi hành án dân sự.
ơNơi nhận:
- Các đƣơng sự;
- Ngƣời bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đƣơng sự;
- VKSND huyện Tứ Kỳ;
- Chi cục THADS huyện Tứ Kỳ;
- UBND xã H, huyện Tứ Kỳ;
- Lƣu hồ sơ.

T.M HỘI ĐỒNG XÉT XỬ SƠ THẨM Thẩm phán - Chủ tọa phiên tòa (Đã ký)

Nguyễn Văn Quân