1 
 
TÒA ÁN NHÂN DÂN CẤP CAO         CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM 
                 TẠI ĐÀ NẴNG                                  Độc lập - Tự do - Hạnh phúc       
   Quyết định giám đốc thẩm 
   Số: 05/2021/GĐT-DS 
   Ngày  04-02-2021 
   Vụ án “Tranh chấp về thừa kế tài sản” 
 
NHÂN DANH 
NƯỚC CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM 
 
  ỦY BAN THẨM PHÁN 
TÒA ÁN NHÂN DÂN CẤP CAO TẠI ĐÀ NẴNG 
 
 - Thành phần Ủy ban Thẩm phán Tòa án nhân dân cấp cao gồm:  
Chủ tọa phiên tòa: Ông Đặng Kim Nhân - Thẩm phán 
Các Thẩm phán: Ông Lại Văn Trình, ông L Phước Thanh. 
Thư ký phiên tòa: Bà Võ Thị Nhị Tứ – Thẩm tra viên.  
 Đại diện Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng tham gia phiên tòa: 
Ông L Văn Thành - Kiểm sát viên cao cấp. 
Ngày 04 tháng 02 năm 2021, tại trụ sở Tòa án nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng mở 
phiên tòa giám đốc thẩm xét xử vụ án dân sự “Tranh chấp về thừa kế tài sản”, giữa: 
1. Nguyên đơn: Anh Trương Phúc H, sinh năm 1973; địa chỉ: X, thành phố Q, 
tỉnh Bình Định. 
2. Bị đơn:  
2.1. Ông Trương Bá Kh, sinh năm 1959; địa chỉ: X, thị trấn D, huyện T, tỉnh 
Bình Định. 
2.2. Ông Trương Bá K, sinh năm 1955; địa chỉ: T, thị trấn D, huyện T, tỉnh 
Bình Định. 
2.3. Bà Trương Thị L, sinh năm 1947; địa chỉ: H, phường Đ, Quận 1, Thành 
phố Hồ Chí Minh. 
2.4. Ông Trương Bá K1, sinh năm 1963; địa chỉ: 91 L, phường B, quận T, 
Thành phố Hồ Chí Minh. 
2.5. Bà Trương Th ị L1, sinh năm 1965; địa chỉ: 261 T, phường B, thị xã A, 
tỉnh Bình Định. 
2.6. Anh Trương Phúc H1, sinh năm 1976; cư trú: thôn V, thị trấn D, huyện T, 
tỉnh Bình Định.   
3. Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan:  
3.1. Bà Đỗ Thị T, sinh năm 1955; cư trú: T, thị trấn D, huyện T, tỉnh Bình 
Định.   
3.2. Chị Đoàn Thị Th, sinh năm 1985 và ch ị Phạm Thị Cẩm H2, sinh năm 
1952; địa chỉ; thôn V, thị trấn D, huyện T, Bình Định. 
3.3. Bà Diệp Thị Minh Đ, sinh năm 1962; địa chỉ: X, thị trấn D, huyện T, 
tỉnh Bình Định.   
3.4. Phòng Công chứng N tỉnh Bình Định; địa chỉ: P, thành phố Q, tỉnh Bình 
Định.

2 
 
                                      TÓM TẮT NỘI DUNG VỤ ÁN: 
 
- Tháng 6 năm 1994 anh Trương Phúc H khởi kiện trình bày:  
Ông bà n ội c ủa anh H là v ợ chồng cụ Trương Đ ịch và cụ Phạm Thị T A 
không nuôi con nuôi, không ai có con riêng mà có 06 con chung, gồm: (1). Ông 
Trương Bá Kham (ông Kham chết năm 1976, có vợ là bà Phạm Thị Cẩm H2 và 02 
người con là anh Trương Phúc H và anh Trương Phúc H1); (2). Bà Trương Thị L; 
(3). Ông Trương Bá K; (4). Ông Trương Bá Kh; (5). Ông Trương Bá K1; (6). Bà 
Trương Thị L1. 
 Cụ Địch và cụ A tạo lập được nhiều khối tài sản nhà đất. Cụ Địch chết năm 
1982, trư ớc khi ch ết thì ngày 20/5/1982 cụ Đ có di chúc mi ệng nên ngày 
12/10/1984 bà Phạm Thị Cẩm H2 (bà H2 là vợ ông Trương Bá Kham, là m ẹ anh 
H) lập Di ngôn  chép lại di  chúc miệng c ủa cụ Đ, có ngư ời làm ch ứng và được 
chính quy ền đ ịa phương ch ứng th ực ngày 18/11/1991. Nội dung Di ngôn  ghi: 
“…Trong lúc bệnh tình không thiên giảm, có thể qua đời nên đã thống nhất với vợ 
của ông là bà Phạm Thị T A quyết định giao ngôi nhà từ đường nầy hiện bà Phạm 
Thị T A đang ở cho cháu nội đích tôn là Trương Phúc H trọn quyền sở hữu chủ để 
canh phụng ông bà tổ tiên không được sang bán và đổi chác. Vì đây là từ đường họ 
Trương. Ngôi nhà ba gian có lầu đúc diện tích nhà ở ước chừng 180m2. Đất còn lại 
ước chừng 100m2... Còn phần các con trai và cháu Trương Phúc H1 còn lại chia 
nhau để cất nhà ở trên các khu vườn ...”. 
Do đó, nay anh Trương Phúc H khởi kiện yêu cầu Tòa án chia thừa kế di sản 
của cụ Trương Địch đối với Nhà t ừ đường 3 gian và diện tích đ ất khoảng 280m2, 
địa chỉ thôn V, thị trấn D, huyện T, tỉnh Bình Đ ịnh, hiện nhà đ ất do bà nội là c ụ 
Phạm Thị T A quản lý, s ử dụng theo Di ngôn của ông n ội đã ch ết là c ụ Trương 
Địch. 
- Bị đơn là cụ Phạm Thị T A (khi còn sống) không đồng ý chia thừa kế theo 
Di ngôn của cụ Trương Địch đối với thửa đất tại địa chỉ X, thị trấn D, huyện T vì 
cụ A không biết việc cụ Đ có di chúc mi ệng trước khi chết. Hơn nữa, nếu có việc 
cụ Đ di chúc mi ệng thì sau hơn 02 năm bà Phạm Thị Cẩm H2 mới lập Di ngôn 
chép lại và đến năm 1991 chính quyền địa phương mới xác nhận cũng là không 
hợp pháp. Mặt khác, nếu có việc cụ Đ di chúc miệng như nội dung Di ngôn do bà 
H2 chép lại năm 1984 thì vi ệc định đoạt này của cụ Đ xâm phạm quyền và lợi ích 
hợp pháp của cụ A. 
Vụ án đã trải qua nhiều cấp xét xử tại nhiều bản án, cụ thể: 
- Tại Bản án dân sự sơ thẩm số 17/1994/DSST ngày 15/9/1994, Tòa án nhân 
dân huyện T nhận định và quyết định (tóm tắt): Công nhận Di ngôn của cụ Đ do bà 
H2 chép lại năm 1984 hợp pháp đối với phần di sản của cụ Đ có quyền định đoạt. 
Buộc cụ A có trách nhiệm giao cho anh H sở hữu, sử dụng ½ nhà đất, còn lại ½ nhà 
đất cụ A có quyền sở hữu, sử dụng (bút lục 276-285). 
- Tại Bản án dân s ự phúc thẩm số 25/1995/DSPT ngày 19/4/1995 , Tòa án 
nhân dân t ỉnh Bình Đ ịnh nhận định và quyết định (tóm t ắt): Công nhận Di ngôn 
của cụ Đ do bà H2 chép lại năm 1984 hợp pháp đối với phần tài sản thuộc sở hữu 
của cụ Đ. Buộc cụ A có trách nhi ệm giao cho anh H sở hữu, sử dụng ½ nhà đ ất, 
còn lại ½ nhà đất cụ A có quyền sở hữu, sử dụng (bút lục 286-297).

3 
 
- Tại Quyết định giám đốc thẩm số 443 ngày 17/11/1995, Tòa Dân sự Tòa án 
nhân dân tối cao quyết định hủy toàn bộ Bản án phúc thẩm và Bản án sơ thẩm; giao 
hồ sơ vụ án cho Tòa án nhân dân t ỉnh Bình Địnhh giải quyết sơ thẩm lại với nhận 
định Tòa án cấp sơ thẩm và Tòa án c ấp phúc thẩm xác định Di ngôn của cụ Đ do 
bà H2 chép lại năm 1984 hợp pháp để buộc cụ A phải giao lại ½ nhà đất cho anh H 
sở hữu, sử dụng là không có căn cứ (bút lục 11-16). 
- Tại Bản án dân sự sơ thẩm số 14/DSST ngày 27/12/1996, Tòa án nhân dân 
tỉnh Bình Định nhận định và quyết định (tóm tắt): Công nhận Di ngôn của cụ Đ do 
bà H2 chép lại năm 1984 hợp pháp đ ối với phần di s ản của cụ Đ có quyền định 
đoạt. Buộc cụ A giao cho anh H quyền sở hữu, sử dụng ½ nhà t ừ đường ba gian 
trên diện tích kho ảng 280m2 đất, phần nhà đ ất còn l ại cụ A có quyền sở hữu, sử 
dụng (bút lục 383-394). 
- Tại Bản án dân sự phúc thẩm số 12 ngày 29/3/1997, Tòa phúc thẩm Tòa án 
nhân dân t ối cao t ại Đà N ẵng quyết định hủy toàn b ộ Bản án dân s ự sơ thẩm số 
14/DSST ngày 27/12/1996 c ủa Tòa án nhân dân t ỉnh Bình Đ ịnh; giao hồ sơ cho 
Tòa án nhân dân t ỉnh Bình Định giải quyết sơ thẩm lại với nhận định (tóm tắt): Di 
ngôn của cụ Đ do bà H2 chép lại năm 1984 là không hợp pháp nên cần hủy án sơ 
thẩm để xác định di sản thừa kế của cụ Đ để chia thừa kế di sản của cụ Đ theo pháp 
luật (từ bút lục 414a đến bút lục 414e). 
- Tại Bản án dân s ự sơ thẩm số 05/DSST ngày 17/8/1999, Tòa án nhân dân 
tỉnh Bình Định nhận định và quyết định (tóm tắt): Xác định Di ngôn của cụ Đ do 
bà H2 chép lại năm 1984 hợp pháp đ ối với phần di s ản của cụ Đ có quyền định 
đoạt. Buộc cụ A giao cho anh H quyền sở hữu, sử dụng ½ nhà t ừ đường ba gian 
trên diện tích kho ảng 280m2 đất, phần nhà đ ất còn l ại cụ A có quyền sở hữu, sử 
dụng (bút lục 472-484). 
- Tại Bản án dân sự phúc thẩm số 61/DSPT ngày 22/12/2000, Tòa phúc thẩm 
Tòa án nhân dân tối cao tại Đà Nẵng quyết định hủy toàn bộ Bản án dân sự sơ thẩm 
số 05/DSST ngày 18/8/1999 c ủa Tòa án nhân dân t ỉnh Bình Định, giao hồ sơ cho 
Tòa án nhân dân t ỉnh Bình Định giải quyết sơ thẩm lại với nhận định: Quyết định 
giám đốc thẩm số 443 ngày 17/11/1995 của Tòa Dân sự Tòa án nhân dân tối cao và 
Bản án dân s ự phúc thẩm số 12 ngày 29/3/1997 c ủa Tòa phúc th ẩm Tòa án nhân 
dân tối cao t ại Đà N ẵng đều xác đ ịnh Di ngôn của cụ Đ do bà H2 chép lại năm 
1984 là không hợp pháp nhưng Tòa án nhân dân tỉnh Bình Định vẫn giữ quan điểm 
Di ngôn hợp pháp là không có cơ s ở, do đó, hủy án sơ th ẩm để xác định toàn bộ 
khối di sản thừa kế của cụ Đ để chia thừa kế di sản của cụ Đ theo pháp luật (bút lục 
504-507). 
- Ngày 16/5/2001, Tòa án nhân dân tỉnh Bình Định thụ lý sơ thẩm lại vụ án. 
Ngày 21/4/2003 nguyên đơn ( anh Trương Phúc H) gửi Đơn đ ề nghị Tòa án hoãn 
xét xử để các đương sự hòa giải trước với nhau, nếu không hòa gi ải được mới đề 
nghị Tòa án tiếp tục giải quyết vụ án (bl 559). Do đó, Tòa án nhân dân t ỉnh Bình 
Định ban hành Quy ết định số 05/QĐ-TA ngày 231/4/2003 t ạm đình ch ỉ việc giải 
quyết vụ án (bl 560).  
- Cụ Phạm Th ị T A chết năm 2007. Ngày 16/4/20 15 và ngày 26/8/2015 
nguyên đơn ( anh Trương Phúc H) gửi Đơn đ ến Tòa án nhân dân t ỉnh Bình Đ ịnh

4 
 
yêu cầu tiếp tục giải quyết vụ án và đ ề nghị chuyển hồ sơ vụ án cho Tòa án nhân 
dân huyện T giải quyết sơ thẩm lại (bl 563, 573).  
- Sau khi Tòa án nhân dân huyện T thụ lý sơ thẩm lại vụ án ngày 23/10/2015 
thì nguyên đơn (Trương Phúc H) trình bày tổng thể lại như sau: 
Ông bà n ội c ủa anh H là v ợ chồng cụ Trương Đ ịch và cụ Phạm Thị T A 
không nuôi con nuôi, không ai có con riêng, có 06 con chung, gồm: Ông Trương 
Bá Kham (ông Kham chết 1976, có v ợ là Phạm Thị Cẩm H2 và 02 ngư ời con là 
anh Trương Phúc H và anhh Trương Phúc H1); Bà Trương Thị L; Ông Trương Bá 
K; Ông Trương Bá Kh; Ông Trương Bá K1; Bà Trương Thị L1. 
Vợ chồng cụ Đ, cụ A lúc sinh thời tạo lập được các tài sản sau:  
1. Nhà từ đường ba gian có đúc lầu tọa lạc trên khu đất tại thôn V, thị trấn D, 
huyện T (nay là thửa đất số 143, tờ bản đồ 68, diện tích 273m2 địa chỉ X, thị trấn D, 
huyện T, tỉnh Bình Định). 
2. Thửa đất số 134, tờ bản đồ số 68 (nay là đất số X, thị trấn D, huyện T) 
hiện do ông Trương Bá Kh quản lý, sử dụng; 
3. Thửa đất số 120, tờ bản đồ số 69 (nay là nhà đất tại số T, thị trấn D, huyện 
T) hiện do ông Trương Bá K quản lý, sử dụng; 
4. Thửa đất số 280, tờ bản đồ số 68 (nay là nhà đất tại số 143 T, thị trấn D, 
huyện T) hiện do ông Trương Bá K quản lý, sử dụng; 
5. Thửa đất số 114, tờ bản đồ 68, thôn V, thị trấn D, huyện T, tỉnh Bình Định 
hiện do ông Trương Bá K quản lý, sử dụng. 
6. Thửa đất số 279, tờ bản đồ số 68, tại thôn V, thị trấn D, huyện T, tỉnh 
Bình Định hiện do anh Trương Bá H1 quản lý, sử dụng. 
Cụ Địch (chết năm 1982), trước khi chết thì ngày 20/5/1982 cụ Đ có di chúc 
miệng. Ngày 12/10/1984 bà Phạm Thị Cẩm H2 (vợ ông Kham) lập bản Di ngôn 
chép l ại di  chúc miệng c ủa cụ Đ, có người làm ch ứng và được chính quyền đ ịa 
phương chứng thực ngày 18/11/1991. Nội dung Di ngôn ghi: “…Trong lúc b ệnh 
tình không thiên giảm, có thể qua đời nên đã thống nhất với vợ của ông là bà Phạm 
Thị T A quyết định giao ngôi nhà t ừ đường nầy hiện bà Phạm Thị T A đang ở cho 
cháu nội đích tôn là Trương Phúc H trọn quyền sở hữu chủ để canh phụng ông bà 
tổ tiên không được sang bán và đổi chác. Vì đây là t ừ đường họ Trương. Ngôi nhà 
ba gian có l ầu đúc di ện tích nhà ở ước ch ừng 180m 2. Đ ất còn l ại ư ớc ch ừng 
100m2... Còn phần các con trai và cháu Trương Phúc H1 còn lại chia nhau để cất 
nhà ở trên các khu vườn ...”. 
Đối với Di chúc đề ngày 02/5/1996 được công chứng tại Phòng công chứng 
N tỉnh Bình Định ghi: “…Trong quá trình lao động lâu dài vợ chồng tôi có tạo lập 
một số tài sản. Chồng tôi lúc ch ết không có di chúc, nên 50% s ố tài sản được các 
con cháu giải quyết chia theo luật định thừa kế. Còn lại 50% của riêng tôi, nay tôi 
còn sáng suốt minh mẫn thành lập di chúc này định đoạt như sau; phần nhà đất ở, 
một ngôi nhà đúc 2 mê và nhà b ếp mái ngói t ọa lạc trên khuôn viên 270,2m 2 tại 
thôn Vân H ội, thị trấn D, T, Bình Đ ịnh. 50% tài s ản ngôi nhà này c ủa riêng tôi 
cộng với phần di sản mà tôi đư ợc nhận của chồng tôi. Khi tôi qua đ ời thì cho con 
trai Trương Bá K ...; phần vườn đất cất nhà có di ện tích 325m 2, trong đó đã t ạo 
dựng 01 ngôi nhà. Sau khi tôi qua đ ời thì ngôi nhà nh ỏ này phải cắt bỏ phần nhà 
nhỏ thâm qua diện tích đất trống có chiều dài rọc thẳng từ Quốc lộ 1A sang Quốc

5 
 
lộ cũ Chợ Cây Đa ... 117m 2 này tôi cho Trương Bá K1...; ngôi nhà và đ ất còn lại 
thuộc s ở hữu c ủa Trương Bá K... Các ph ần ru ộng vư ờn đ ất khác các con cháu 
đồng biết thì đồng hưởng...”, nguyên đơn đề nghị Tòa án không công nh ận vì thời 
điểm lập Di chúc cụ Phạm Thị T A bị mù nhưng việc lập, công ch ứng Di chúc 
không có người làm chứng, cũng như không có sự chứng kiến của con cháu. 
Nay, anh H khởi kiện yêu cầu Tòa án chia thừa kế di sản của vợ chồng cụ Đ, 
cụ A như sau: (i). Không công nhận giá trị pháp lý Di chúc của cụ Phạm Thị T A 
lập ngày 02/5/1996 ; (ii). Yêu cầu Tòa án phân chia di s ản thừa kế của cụ Trương 
Địch và cụ Phạm Thị T A theo Di ngôn của cụ Đ do bà H2 chép lại năm 1984 đối 
với thửa đất tại địa chỉ số X và chia thừa kế các di sản còn lại khác của mà Ông Bà 
nội để lại theo pháp luật. Anh Trương Phúc H xin nhận kỷ phần thừa kế của mình 
bằng hiện vật là thửa đất số 280, tờ bản đồ 68, diện tích 108,5m2 (số 143 đường T) 
với giá tr ị 2 tỷ đồng chứ không đồng ý nh ận thửa đất này v ới giá 3 t ỷ đồng như 
trước đây. 
- Những người kế thừa quyền và nghĩa vụ tố tụng của cụ A: 
+ Ông Trương Bá Kh thống nhất trình bày của nguyên đơn (anh H) về quan 
hệ huyết thống, di sản của cụ Đ và cụ A để lại. Đối với yêu c ầu của nguyên đơn 
yêu cầu chia di sản theo Di ngôn của cụ Đ do bà H2 chép lại năm 1984 và yêu cầu 
hủy Di chúc của cụ A thì ông Kh không đồng ý, vì: (i) Cụ Am và các anh chị em 
của ông Kh không chứng kiến việc cụ Đ có di chúc miệng trước khi chết. Hơn nữa 
sau khi cụ Đ chết 02 năm bà Phạm Thị Cẩm H2 mới lập Di ngôn viết lại di chúc 
miệng của cụ Đ và đến năm 1991 chính quy ền địa phương mới xác nhận chữ ký 
của bà H2 nên Di ngôn không hợp pháp; (ii). Ngày 02/5/1996, cụ A lập Di chúc để 
lại ngôi nhà s ố 135 đường T cho ông Kh được toàn quyền s ở hữu, sử dụng, v ợ 
chồng ông Kh đã xây dựng lại toàn bộ nhà; (iii). Đối với yêu cầu chia thừa kế các 
di sản còn l ại của vợ chồng cụ Đ và cụ A theo pháp lu ật thì ông Kh thống nhất. 
Ông Kh yêu cầu được nhận kỷ phần bằng hiện vật đối với nhà đất tại X. Ngoài ra, 
ông Kh yêu cầu Tòa án xem xét cho ông Kh hưởng thêm 01 kỷ phần thừa kế vì ông 
Kh có công trong việc quản lý, tôn tạo làm tăng giá trị di sản. 
+ Ông Trương Bá K thống nhất trình bày c ủa nguyên đơn ( anh H) về quan 
hệ huyết thống, di sản của vợ chồng cụ Đ, cụ A để lại. Năm 1976, ô ng K lập gia 
đình nên cụ Đ và cụ A cho vợ chồng ông K ngôi nhà tranh ở T, việc cho ch ỉ nói 
miệng. Vợ chồng ông K đã quản lý, sử dụng sửa chữa nhiều lần và xây dựng mới 
như hiện nay nên thửa đất tại địa chỉ T không còn là di sản của cụ Đ, cụ A. Trường 
hợp Tòa án xác định thửa đất T là di sản thừa kế của cụ Đ, cụ A để chia thì ông K 
xin nhận kỷ phần thừa kế bằng hiện vật đối với thửa đất T, kỷ phần thừa kế của 
Ông trừ giá trị thửa đất 141 nếu dư thì ông K nhường cho các thừa kế khác.  
Ngoài ra, quá trình qu ản lý thửa đất số 280, tờ bản đồ 68, diện tích 108,5m2 
(số 143 đường T) thị trấn D, huyện T thì vợ chồng ông K có bỏ tiền xây dựng mái 
hiên, nếu Tòa án xác định đây là di sản thừa kế của vợ chồng cụ Đ, cụ A để chia thì 
ông K không yêu c ầu thanh toán s ố tiền vợ chồng ông K đã bỏ ra xây d ựng. Đối 
với yêu cầu của nguyên đơn yêu c ầu chia di s ản theo Di ngôn của cụ Đ thì ông K 
không đồng ý vì Do ngôn giả mạo. Tại phiên tòa sơ thẩm ông K thừa nhận cụ A có 
lập Di chúc cho vợ chồng ông Kh nhà đất.

6 
 
+ Bà Trương Th ị L thống nhất trình bày c ủa nguyên đơn v ề quan hệ huyết 
thống, tài sản do cụ Đ và cụ A tạo lập. Đối với yêu c ầu của nguyên đơn yêu c ầu 
chia thừa kế theo Di ngôn của cụ Đ thì bà L không đồng ý vì Di ngôn này giả tạo, 
không hợp pháp. Bà L không đồng ý chia th ừa kế theo Di chúc mà ông Kh xuất 
trình vì thời điểm lập Di chúc cụ A bị mù, không có sự chứng kiến của các con. Về 
02 khối nhà đất địa chỉ 135 và T hiện do ông Kh và ông K quản lý, bà L thống nhất 
giá trị xây dựng nhà là c ủa vợ chồng ông Kh, ông K, chỉ yêu cầu chia thừa kế giá 
trị quyền sử dụng 02 thửa đất theo pháp luật. Kỷ phần mà bà L được nhận đối với 
di sản tại T bà L nhường cho ông K. Trường hợp anh Trương Phúc H không nhận 
kỷ phần thừa kế là hiện vật đối với thửa đất tại số 143 đường T với giá 3 t ỷ đồng 
(anh H chỉ đồng ý nhận với giá 2 tỷ đồng) thì bà L xin nhận và trả giá 3 tỷ đồng.   
 + Ông Trương Bá K1 thống nhất trình bày của nguyên đơn về quan hệ huyết 
thống và tài s ản do v ợ chồng cụ Đ và cụ A tạo lập được. Ông K1 không đồng ý 
chia thừa kế di sản của cụ Đ và cụ A theo nội dung Di ngôn và Di chúc vì Di ngôn 
và Di chúc không hợp pháp. Về 02 khối nhà đất địa chỉ 135 và T hiện do ông Kh 
và ông K quản lý, b à L thống nhất giá trị xây dựng nhà là c ủa vợ chồng ông Kh, 
ông K, chỉ yêu cầu chia th ừa kế giá trị quyền sử dụng 02 th ửa đất theo pháp lu ật. 
Kỷ phần thừa kế ông K1 được hưởng đối với di sản tại T ông K1 nhường cho ông 
K, kỷ phần còn lại xin nhận bằng tiền. 
+ Bà Trương Thị L1 thống nhất nội dung trình bày c ủa nguyên đơn về quan 
hệ huyết thống và tài s ản do v ợ chồng cụ Đ và cụ A tạo lập được. Bà L1 không 
đồng ý chia thừa kế di sản của cụ Đ và cụ A theo nội dung Di ngôn và Di chúc vì 
Di ngôn và Di chúc không hợp pháp. Về 02 khối nhà đất địa chỉ 135 và T hiện do 
ông Kh và ông K quản lý, b à L thống nhất giá trị xây dựng nhà là c ủa vợ chồng 
ông Kh, ông K, chỉ yêu cầu chia th ừa kế giá trị quyền sử dụng 02 th ửa đất theo 
pháp luật. Kỷ phần thừa kế bà L1 được nhận đối với di sản tại T bà L1 nhường cho 
ông K. Bà L1 xin nhận kỷ phần thừa kế bằng hiện vật là thửa đất số 114, tờ bản đồ 
số 68, tọa lạc tại thôn V, thị trấn D, huyện T, tỉnh Bình Định.    
+ Anh Trương Phúc H1 thống nhất nội dung trình bày c ủa nguyên đơn về 
quan hệ huyết thống và tài sản do vợ chồng cụ Đ và cụ A tạo lập được. Thống nhất 
với yêu c ầu của nguyên đơn yêu c ầu chia th ừa kế theo Di ngôn của cụ Đ, không 
thống nhất chia thừa kế theo Di chúc do ông Kh xuất trình. Về 02 khối nhà đất địa 
chỉ 135 và T hiện do ông Kh và ông K quản lý, anh H1 thống nhất giá trị xây dựng 
nhà là của vợ chồng ông Kh, ông K, chỉ yêu cầu chia thừa kế giá trị quyền sử dụng 
02 thửa đất theo pháp luật. Đối với thửa đất số 279, tờ bản đồ số 68, tọa lạc tại thôn 
V, thị trấn D, huyện T, tỉnh Bình Đ ịnh mà anh H1 đã bỏ chi phí đ ầu tư như hi ện 
nay và đang quản lý sử dụng; nếu Tòa án xác định thửa đất này là di sản thừa kế để 
chia thì anh xin nhận hiện vật. 
- Tại Bản án dân sự sơ thẩm số 73/2017/DSST ngày 31/8/2017, Tòa án nhân 
dân huyện T quyết định: 
- Bác yêu c ầu c ủa anh Trương Phúc H về việc chia di s ản nhà X của c ụ 
Trương Địch theo di ngôn viết ngày 12/10/2984. 
- Tuyên bố di chúc do cụ Phạm Thị T A lập ngày 02/5/1996 có công chứng là 
không hợp pháp.

7 
 
- Chấp nhận yêu cầu hủy di chúc v à chia di s ản thừa kế theo pháp luật của 
anh H và các đồng thừa kế khác. 
- Xác định những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất của cụ Trương Địch và 
cụ Phạm Thị T A gồm bà Trương Thị L, ông Trương Bá Kham (ch ết năm 1976), 
ông Trương Bá K, ông Trương Bá K1, ông Trương Bá Kh, bà Trương Th ị L1. 
Trong đó phần ông Kham do anh Trương Phúc H1 và anh Trương Phúc H thừa kế 
thế vị. 
- Xác định di sản của cụ Trương Địch và cụ Phạm Thị T A để lại gồm: Đất 
thuộc nhà s ố X trị giá 10.476.030.000đ hi ện do v ợ chồng Trương  Bá Kh và bà 
Diệp Th ị Minh Đ đang qu ản lý; đ ất thu ộc nhà s ố T trị giá 5.208.273.000đ; đ ất 
thuộc số 143 T trị giá 03 t ỷ đồng, đất ở thuộc thửa số 114, tờ bản đồ số 68, diện 
tích 218,3m 2 nằm trên đư ờng Nguyễn Diêu tr ị giá 800 tri ệu đồng đều tọa lạc tại 
thôn V, thị trấn D, huyện T hiện do vợ chồng ông Trương Bá K và Đỗ Thị T quản 
lý; 01 khu vư ờn thuộc thửa số 279, tờ bản đồ số 68 diện tích 1.103m 2 tọa lạc tại 
thôn V, thị trấn D, huyện T trị giá 500 triệu đồng hiện do anh Trương Phúc H1 và 
Đoàn Thị Th quản lý. T ổng giá tr ị của 05 di s ản là 19.980.303.000đ, sau khi tr ừ 
một phần công sức đóng góp, tôn t ạo, phụng dưỡng, thờ cúng ông bà, cha m ẹ của 
ông Kh là 1.496.575.000đ, còn lại 18.487.728.000đ chia đều cho 06 kỷ phần bằng 
nhau nên m ỗi kỷ phần là 3.081.288.000đ, đ ồng thời, mỗi kỷ phần còn đư ợc nhận 
phần ông K từ chối nhận là 95.430.000đ cụ thể chia có sơ đồ kèm theo như sau: 
+ Giao cho ông Trương Bá Kh, bà Diệp Thị Minh Đ sở hữu nhà g ắn với 
quyền sử dụng đất của ông Trương Bá Kh nhận thừa kế có số X, thuộc thửa 134, tờ 
bản đồ 68, diện tích 273m 2 tọa lạc tại thôn V, thị trấn D, huyện T có giới cận Đ 
giáp Quốc lộ 1A; Tây giáp đư ờng Mai Xuân T hưởng; Nam giáp nhà Ph ạm Minh 
Thiện, Ph ạm Minh Châu; B ắc giáp nhà đ ất Nguy ễn Nh ật Đi ền, Ph ạm Đ ại Gia, 
hiện do ông Kh, bà Đ đang quản lý. 
+ Giao cho ông Trương Bá K và bà Đỗ Thị T sở hữu ngôi nhà gắn với quyền 
sử dụng đất của ông Trương Bá K nhận thừa kế có số T thuộc thửa số 120, tờ bản 
đồ số 69, diện tích 204m2 tọa lạc tại thôn V, thị trấn D, huyện T, có giới cận Đ giáp 
Quốc lộ 1A; Tây giáp đư ờng Mai Xuân Thư ởng; Nam giáp nhà bà H2; Bắc giáp 
đất 143 T, hiện do ông K và bà T quản lý. 
+ Giao cho bà Trương Thị L được quyền sử dụng đất số 143 T thuộc thửa số 
280, tờ bản đồ số 68, diện tích 108,5m 2 tọa lạc tại thôn V, thị trấn D, huyện T, có 
giới cận Đ giáp Quốc lộ 1A; Tây giáp đư ờng Mai Xuân Thư ởng; Nam giáp nhà 
ông K; Bắc giáp nhà bà Đoàn Thị Phụng, hiện do ông K đang quản lý. 
+ Giao cho bà Trương Th ị L1 được quyền sử dụng đất số 114, tờ bản đồ số 
68, diện tích 218,3m 2 nằm trên đường Nguyễn Diêu tọa lạc tại thôn V, thị trấn D, 
huyện T, có giới cận Đ giáp đất ông Mai Văn Đào; Tây giáp nhà ông L Công Phú; 
Nam giáp nhà ông Tô Văn B ạn, Trần Văn Hùng; B ắc giáp đư ờng Nguyễn Diêu, 
hiện do ông K đang quản lý. 
+ Giao cho anh Trương Phúc H1 và Đoàn Thị Th được quyền sở hữu tài sản 
trên đất gắn liền với quyền sử dụng đất của anh H1 nhận thừa kế thuộc thửa số 
279, tờ bản đồ số 68, diện tích 1.103m 2 tọa lạc tại thôn V, thị trấn D, huyện T, có 
giới cận Đ giáp đường đi và đ ất của ông Tr ần Duy Ba; Tây giáp nhà bà Nguy ễn

8 
 
Thị Thương; Nam giáp nhà ông Võ Công Chánh, nhà ông Lâ m, ông Xí; B ắc giáp 
đường đi, hiện do anh H1 đang quản lý. 
+ Buộc ông Trương Bá Kh phải có nghĩa vụ thối lại phần chênh lệch do việc 
nhận di sản cho các thừa kế còn lại khác là 5.802.737.000đ, trong đó cụ thể: Thối 
cho ông K1 2.308.673.000đ, anh H là 1.588.359.000đ, anh H1 là 1.088.359.000đ, 
bà L1 là 817.346.000đ. 
 + Buộc bà Trương Thị L có nghĩa vụ thối lại phần chênh lệch do việc nhận 
di sản cho bà Trương Thị L1 số tiền là 691.327.000đ. 
 + Ghi nhận sự tự nguyện của anh H1 trả cho ông Kh 06 (sáu) chỉ vàng 97%. 
Tòa án cấp sơ thẩm còn quyết định về chi phí định giá tài sản, án phí. 
-  Ngày 11/9/2017, ông Trương Bá Kh kháng cáo. 
- Tại Bản án dân s ự phúc thẩm số 27/2018/DSPT ngày 31/01/2018 , Tòa án 
nhân dân tỉnh Bình Định quyết định: 
 Chấp nhận kháng cáo của ông Trương Bá Kh, sửa bản án sơ thẩm: 
1. Tuyên xử: 
1.1. Bác yêu cầu của anh Trương Phúc H về việc chia di sản là ngôi nhà s ố 
135 đường T, thị trấn D, huyện T, tỉnh Bình Định của cụ Trương Địch theo di ngôn 
viết ngày 12/10/1984. 
1.2. Công nh ận di chúc c ủa cụ Phạm Thị T A lập ngày 02/5/1996 và đư ợc 
công chứng, chứng thực ngày 02/5/1996 t ại Phòng Công ch ứng N tỉnh Bình Đ ịnh 
là hợp pháp. 
1.3. Chấp nhận yêu cầu chia di s ản thừa kế theo pháp luật của anh Trương 
Phúc H và các đồng thừa kế khác. 
1.3.1. Xác đ ịnh nh ững ngư ời thu ộc hàng th ừa k ế thứ nhất c ủa c ụ Trương 
Địch và cụ Phạm Thị T A bao gồm: Bà Trương Thị L, ông Trương Bá Kham (ch ết 
năm 1976), ông Trương Bá K, ông Trương Bá Kh, ông Trương Bá K1 và bà 
Trương Thị L1. Trong đó phần ông Kham do anh Trương Phúc H1 và anh Trương 
Phúc H thừa kế thế vị. 
1.3.2. Xác đ ịnh di s ản của cụ Trương Địch và c ụ Phạm Thị T A chết để lại 
bao gồm:  
- Thửa đất số 143, tờ bản đồ số 68, diện tích 273m 2 tọa lạc tại thôn V, thị 
trấn D, huyện T (số 135 đường T, thị trấn D, huyện T) có giá tr ị 4.258.000.000 
đồng. 
- Thửa đất số 120, tờ bản đồ số 69, diện tích 204m 2 tọa lạc tại thôn V, thị 
trấn D, huyện T (số 141 đường T, thị trấn D, huyện T) có giá tr ị 3.182.400.000 
đồng. 
- Thửa đất số 280, tờ bản đồ số 68, diện tích 108,5m 2 tọa lạc tại thôn V, thị 
trấn D, huyện T (số 143 đường T, thị trấn D, huyện T) có giá tr ị 1.692.600.000 
đồng. 
- Thửa đất số 114, tờ bản đồ số 68, diện tích 218,3m 2 tọa lạc tại thôn V, thị 
trấn D, huyện T có giá trị 800.000.000 đồng. 
- Thửa đất số 279, tờ bản đồ số 68, diện tích 1.103,2m2 tọa lạc tại thôn V, thị 
trấn D, huyện T có giá trị 500.000.000 đồng. 
1.4. Giao cho ông Trương Bá Kh, bà Di ệp Thị Minh Đ được quyền sở hữu 
ngôi nhà gắn liền với quyền sử dụng đất của ông Trương Bá Kh nhận thừa kế tại

9 
 
thửa đất số 134, tờ bản đồ 68, diện tích 273m2 tọa lạc tại thôn V, thị trấn D, huyện 
T (số 135 đường T, thị trấn D, huyện T), có giới cận Đ giáp Quốc lộ 1A; Tây giáp 
đường Mai Xuân Thư ởng; Nam giáp nhà P hạm Minh Thi ện, Ph ạm Minh Châu; 
Bắc giáp nhà đ ất Nguyễn Xuân Đi ền, Phạm Đại Gia, hi ện do ông Kh, bà Đ đang 
quản lý. 
Buộc ông Trương Bá Kh có nghĩa v ụ thối lại giá tr ị tài sản chênh l ệch cho 
ông Trương Bá K1 số tiền là 651.556.000đ và anh Trương Phúc H số tiền là 
257.509.000đ. 
- Giao cho ông Trương Bá K và bà Đ ỗ Thị T được quyền sở hữu ngôi nhà 
gắn với quyền sử dụng đất của ông Trương Bá K nhận thừa kế tại thửa số 120, tờ 
bản đồ số 69, diện tích 204m2 tọa lạc tại thôn V, thị trấn D, huyện T (số 141 đường 
T, thị trấn D, huyện T), có giới cận Đ giáp Quốc lộ 1A; Tây giáp đường Mai Xuân 
Thưởng; Nam giáp nhà bà H2; Bắc giáp thửa đất số 143 đường T, hiện do ông K 
và T đang quản lý. 
- Giao cho bà Trương Thị L được quyền sử dụng thửa đất số 280, tờ bản đồ 
số 68, diện tích 108,5m2 tọa lạc tại thôn V, thị trấn D, huyện T (số 143 đường T, thị 
trấn D, huy ện T), có gi ới c ận Đ giáp Qu ốc l ộ 1A; Tây giáp đư ờng Mai Xuân 
Thưởng; Nam giáp nhà s ố T; Bắc giáp nhà bà Đoàn Th ị Phụng, hiện do ông K 
đang quản lý. 
Buộc bà Trương Thị L có nghĩa vụ thối lại giá trị tài sản chênh lệch cho ông 
Trương Bá K1 số tiền là 1.004.122.000đ. 
- Giao cho bà Trương Thị L1 được quyền sử dụng thửa đất số 114, tờ bản đồ 
số 68, diện tích 218,3m2 tọa lạc tại thôn V, thị trấn D, huyện T, có giới cận Đ giáp 
đất ông Mai Văn Đào; Tây giáp nhà ông L Công Phú; Nam giáp nhà ông Tô Văn 
Bạn, Trần Văn Hùng; Bắc giáp đường Nguyễn Diêu, hiện do ông K đang quản lý. 
Buộc bà Trương Th ị L1 có nghĩa v ụ thối lại giá tr ị tài sản chênh lệch cho 
anh Trương Phúc H số tiền là 111.522.000đ. 
- Giao cho anh Trương Phúc H1 và Đoàn Thị Th được quyền sở hữu tài sản 
trên đất gắn liền với quyền sử dụng đất của anh H1 nhận thừa kế thuộc số 279, tờ 
bản đồ số 68, diện tích 1.103,2m 2 tọa lạc tại thôn V, thị trấn D, huyện T, có gi ới 
cận Đ giáp đường đi và đ ất của ông Tr ần Duy Ba; Tây giáp nhà bà Nguy ễn Thị 
Thương; Nam giáp nhà ông Võ Công Chánh, nhà ông Lâm, ông Xí; B ắc giáp 
đường đi, hiện do anh H1 đang quản lý. 
Buộc anh Trương Phúc H1 có nghĩa v ụ thối lại giá trị chênh lệch cho anh 
Trương Phúc H số tiền là 65.487.000đ. 
- Ghi nhận sự tự nguyện của anh Trương Phúc H1 trả cho ông Trương Bá 
Kh 06 (sáu) chỉ vàng 97%. 
Tòa án cấp phúc thẩm còn quyết định về án phí, chi phí tố tụng. 
- Ngày 16/3/2018, anh Trương Phúc H có đơn đề nghị xem xét theo th ủ tục 
giám đ ốc th ẩm đối v ới Bản án dân s ự phúc th ẩm s ố 27/2018/DS-PT ngày 
31/01/2018 c ủa Tòa án nhân dân t ỉnh Bình Đ ịnh và B ản án dân s ự sơ th ẩm số 
73/2017/DSST ngày 31/8/2017 của Tòa án nhân dân huyện T với các lý do sau: + 
Tòa án c ấp sơ th ẩm và Tòa án c ấp phúc th ẩm không công nh ận giá tr ị pháp lý và 
chia thừa kế theo Di ngôn của cụ Đ là không đúng; + Tòa án c ấp phúc thẩm công 
nhận giá trị pháp lý và chia thừa kế di sản của cụ Đ, cụ A theo Di chúc của cụ A là

10 
 
không đúng; + Tòa án c ấp sơ thẩm và Tòa án cấp phúc thẩm không phân chia hiện 
vật cho anh H, trong khi anh H lại không có nhà đ ất phải đi ở nhà thuê là không 
đúng pháp luật và ảnh hưởng nghiêm trọng đến quyền và lợi ích hợp pháp của Anh. 
- Tại Quy ết đ ịnh kháng ngh ị giám đ ốc th ẩm s ố 02/2020/KN-DS ngày 
21/10/2020, Chánh án Tòa án nhân dân c ấp cao t ại Đà N ẵng kháng nghị đối với 
Bản án dân sự phúc thẩm số 27/2018/DS-PT ngày 31/01/2018 của Tòa án nhân dân 
tỉnh Bình Định; đề nghị Ủy ban Thẩm phán Toà án nhân dân c ấp cao tại Đà Nẵng 
xét xử giám đốc thẩm, hủy toàn bộ Bản án dân sự phúc thẩm 27/2018/DS-PT ngày 
31/01/2018 của T òa án nhân dân t ỉnh Bình Đ ịnh và B ản án dân s ự sơ th ẩm s ố 
73/2017/DS-ST ngày 31/8/2017 c ủa Tòa án nhân dân huy ện T; giao h ồ sơ vụ án 
cho Tòa án nhân dân huy ện T giải quyết sơ th ẩm lại theo thủ tục sơ th ẩm, theo 
đúng quy định của pháp luật. 
 - Tại phiên tòa giám đ ốc thẩm, đại diện Viện kiểm sát nhân dân c ấp cao tại 
Đà Nẵng đề nghị Ủy ban Thẩm phán Tòa án nhân dân c ấp cao t ại Đà Nẵng chấp 
nhận Quyết định kháng ngh ị giám đốc thẩm số  02/2020/KN-DS ngày 21/10/2020 
của Chánh án Tòa án nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng. 
 
NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN: 
 
Đối với Di ngôn của cụ Trương Địch do bà Phạm Thị Cẩm H2 (là vợ ông 
Trương Bá Kham) chép lại ngày 12/10/1984 thì: 
 [1] Tại Quyết định giám đốc thẩm số 443 ngày 17/11/1995 của Tòa Dân sự 
Tòa án nhân dân tối cao và Bản án dân sự phúc thẩm số 12 ngày 29/3/1997 của Tòa 
phúc thẩm Tòa án nhân dân t ối cao t ại Đà N ẵng và Bản án dân s ự phúc thẩm số 
61/DSPT ngày 22/12/2000 của Tòa phúc thẩm Tòa án nhân dân tối cao tại Đà Nẵng 
khi hủy các b ản án dân s ự sơ thẩm, phúc th ẩm đều có chung nhận định: “…Ngôi 
nhà thuộc quyền sở hữu chung của cụ Đ, cụ A, cho nên cụ Đ không có quyền định 
đoạt toàn bộ căn nhà khi không có sự đồng ý của cụ A. Mặt khác, tờ Di ngôn bà H2 
không được chép lại ngay mà sau 02 năm m ới chép lại (năm 1984), đến năm 1991 
mới được chứng thực của chính quy ền địa phương. Di ngôn không có ch ữ ký của 
cụ A, các con của cụ Đ, cụ A; không được cụ A, các con của cụ Đ, cụ A thừa nhận. 
Như thế, chữ ký của những người làm ch ứng và xác nh ận của chính quy ền không 
mang tính xác thực của sự việc để làm cơ sở pháp lý đánh giá di ngôn của cụ Đ để 
lại là h ợp pháp. Anh H và anh H1 là con của ông Kha m (ông Kham ch ết) thì các 
anh chỉ có quyền hưởng thừa kế thế vị phần di s ản mà cụ Đ để lại và chia theo 
pháp luật thừa kế...”. Sau khi có Quy ết định giám đ ốc thẩm và các B ản án phúc 
thẩm nêu trên khi thụ ly, xét xử sơ thẩm hoặc xét xử phúc thẩm lại thì không có tài 
liệu, chứng cứ nào mới để xem xét lại giá trị pháp lý của Di ngôn nêu trên, do đó, 
Bản án dân s ự sơ th ẩm s ố 73/2017/DSST ngày 31/8/2017 c ủa Tòa án nhân dân 
huyện T và Bản án dân s ự phúc thẩm số 27/2018/DSPT ngày 31/01/2018 c ủa Tòa 
án nhân dân tỉnh Bình Định đều quyết định bác yêu cầu của nguyên đơn về yêu cầu 
chia di sản của cụ Trương Địch theo Di ngôn là có cơ sở, đúng pháp luật. 
  Đối với Di chúc ghi do cụ Phạm Thị T A lập, được công chứng tại Phòng 
công chứng N tỉnh Bình Định ngày 02/5/1996 thì: 
[2] Biên bản lấy lời khai do Tòa án nhân dân t ỉnh Bình Định tiến hành ngày

11 
 
10/4/2001 ông Trương Bá Kh khai “... Cụ (Phạm Thị T Am) hiện nay tuổi cao 85 
tuổi, sức yếu, mắt không nhìn th ấy, đi l ại có khó khăn, không có b ệnh gì n ặng...” 
(bút lục 525, 526). Biên bản lấy lời khai do Tòa án nhân dân t ỉnh Bình Đ ịnh thực 
hiện ngày 02/8/2002 đối với cụ Phạm Thị T A và ông Trương Bá K, thì cụ A khẳng 
định:“Tôi đã h ọp gia đình l ập phân thơ ngày 22/02/1994, có ph ần chia cho ông 
Trương Bá Kham để lại cho cháu Trương Phúc H, nhưng do sự xúi dục của dượng 
ghẻ và mẹ nó nên đã chê ít không nh ận nên đã phát đơn đi ki ện gần 10 năm nay 
bêu xấu gia đình h ọ hàng. Hiện nay tôi ở và đến khi nào qua đ ời chứ không chấp 
nhận để cho mẹ nó và dượng ghẻ ở hoặc qua lại, tôi có lập di chúc rõ ràng đến khi 
chết mới được công bố ...; ông K nêu ý kiến: “Tôi cũng thống nhất dành cho cháu 
H có quyền lợi như phân thơ mà đã l ập trước đây có ph ần cháu H. Xét thực tế vợ 
chồng cháu H có nhiều mâu thuẫn với chú Kh nên có thể ở gần nhau không đư ợc, 
sẽ trí phần cho cháu H 01 lô đất trống gần nhà tôi ( K) có chiều rộng 4,2m và dài 
hơn 30m v ấn đ ề này m ẹ tôi quy ết đ ịnh...” (bl 544). Biên b ản ghi l ời khai ngày 
01/02/2016 do Tòa án nhân dân huyện T tiến hành đối với ông Trương Bá Kh ghi: 
“…Hỏi: Về tờ di chúc của bà Phạm Thị T A lập ngày 02/5/1996 được Phòng Công 
chứng N tỉnh Bình Định chứng nhận số 4392, trang 235, quyển 2, ngày 02/5/1996, 
do ông xuất trình trước đây, được lập ra trong hoàn cảnh nào? Ông có yêu cầu gì? 
Đáp: Lúc đó tuy mẹ tôi bị mù lòa nhưng vẫn còn minh mẫn và đã ti ến hành lập di 
chúc theo đúng quy đ ịnh của pháp luật. Tôi yêu cầu thực hiện theo di chúc đó c ủa 
mẹ tôi. Khi còn sống cha tôi không có để lại di chúc hay di ngôn gì cả. Hỏi: Ai đưa 
mẹ ông đi công chứng tờ di chúc? Đáp: Theo yêu c ầu của mẹ tôi làm đơn yêu c ầu 
Phòng Công chứng số 1 Nhà nước tỉnh Bình Định đến tại nhà tôi để tiến hành việc 
lập di chúc cho mẹ tôi... ” (bl 675). Biên bản ghi lời khai ngày 18/5/2016 do Tòa án 
nhân dân huy ện T tiến hành ông Trương Bá K, bà Trương Th ị L1 đều trình bày:  
“... Đối với tờ di chúc do anh Trương Bá Kh xuất trình thì tôi cho r ằng tờ di chúc 
này không có hi ệu lực, vì trong gia đình không ai ch ứng kiến, cũng không ai bi ết. 
Thời điểm mẹ tôi bị mù khi bà kho ảng 30 - 40 tuổi, mẹ tôi hoàn toàn không th ấy 
đường, nhưng mẹ tôi rất minh mẫn. Thời điểm H khởi kiện và đến năm 1996 mẹ tôi 
vẫn khỏe mạnh minh mẫn và bị mù không thấy gì hết...” (bl 687-688). Biên bản ghi 
lời khai ngày 18/5/2016 do Tòa án nhân dân huy ện T tiến hành, anh Trương Phúc 
H trình bày: “... Đối với tờ di chúc do anh Trương Bá Kh xuất trình vào đ ầu năm 
2016 thì tôi cho r ằng tờ di chúc này không có hi ệu lực, vì trong gia đình không ai 
chứng kiến, cũng không ai bi ết. Thời điểm bà nội tôi bị mù khi bà kho ảng 30 - 40 
tuổi, bà tôi hoàn toàn không thấy đường, nhưng bà tôi rất minh mẫn. Thời điểm tôi 
khởi kiện và đến năm 1996 bà tôi vẫn khỏe mạnh minh mẫn và bị mù không thấy gì 
hết ...” (bl 689). Biên bản ghi lời khai ngày 01/6/2017 do Tòa án nhân dân huyện T 
tiến hành, ông Trương Bá Kh trình bày: “... Nay anh H yêu cầu chia di sản của cha 
mẹ tôi theo di ngôn và chia di sản của mẹ tôi theo pháp luật thì tôi không đồng ý, vì 
di ngôn mà H xuất trình là hoàn toàn gi ả mạo, còn phần di sản của mẹ là căn nhà 
X đã lập di chúc  cho tôi nên tôi không đ ồng ý chia. M ặc dù t ại thời điểm lập di 
chúc mẹ tôi mù nhưng vẫn minh mẫn và ký vào tờ di chúc trước sự chứng kiến của 
Công chứng viên, do đó di chúc của mẹ tôi lập là hợp pháp...” (bl 752). Xét, khi cụ 
A lập Di chúc ngày 02/5/1996 thì cụ A 79 tuổi và b ị mù, không đọc được; trong 
khi Điều 14 Pháp l ệnh thừa kế năm 1990 quy đ ịnh: “... Trong trư ờng hợp người

12 
 
lập di chúc không đ ọc bản di chúc đư ợc, không ký ho ặc điểm chỉ được, thì ph ải 
nhờ người chứng kiến. Người chứng kiến đọc bản di chúc cho ngư ời lập di chúc 
nghe và ký vào b ản di chúc trư ớc mặt người có trách nhi ệm chứng thực của cơ 
quan công ch ứng ho ặc Ủy ban nhân dân xã, phư ờng, th ị trấn. Ngư ời có trách 
nhiệm của cơ quan công chứng hoặc Ủy ban nhân dân chứng thực vào bản di chúc 
trước mặt người lập di chúc, người chứng kiến...” nên việc Công chứng viên công 
chứng Di chúc này không hợp pháp. Mặc dù, Biên bản lấy lời khai ngày 02/8/2002 
(bl 544) cụ A khai: “... tôi có lập di chúc rõ ràng đến khi chết mới được công bố...” 
nhưng không thể hiện cụ A lập di chúc nào, hơn n ữa việc lấy lời khai c ủa bà Am 
cũng không có người chứng kiến. Với các căn cứ trên, cấp giám đốc thẩm xét Tòa 
án cấp sơ thẩm không công nhận giá trị pháp lý của Di chúc là có cơ sở, đúng pháp 
luật. 
[3] Tòa án cấp sơ thẩm không công nh ận giá trị pháp lý của Di ngôn và Di 
chúc nêu trên mà chia th ừa kế toàn bộ di sản của vợ chồng cụ Trương Địch, cụ 
Phạm Thị T A theo pháp lu ật là có cơ s ở, đúng pháp lu ật. Tòa án c ấp phúc th ẩm 
công nh ận giá tr ị pháp lý c ủa Di chúc  để chia thừa k ế di s ản c ủa vợ chồng cụ 
Trương Địch, cụ Phạm Thị T A theo Di chúc là không có sơ s ở. Do đó, c ần chấp 
nhận Quyết định kháng nghị giám đốc thẩm của Chánh án Tòa án nhân dân cấp cao 
tại Đà N ẵng hủy Bản án dân sự phúc thẩm của Tòa án nhân dân t ỉnh Bình Định, 
giao hồ sơ vụ án cho Tòa án nhân dân t ỉnh Bình Đ ịnh xét xử phúc thẩm lại. Xét: 
[3.1]. Khi Tòa án nhân dân huyện T thụ lý sơ thẩm lại vụ án (sau đó xét xử và ban 
hành Bản án dân s ự sơ thẩm số 73/2017/DSST ngày 31/8/2017) thì nguyên đơn là 
anh Trương Phúc H yêu cầu: - Chia di sản của cụ Đ và cụ A theo Di ngôn của cụ Đ 
do bà H2 chép lại năm 1984 để cho anh H “cháu nội đích tôn” của vợ chồng cụ Đ 
được quyền quản lý, s ử dụng Nhà từ đường và toàn b ộ đất tại địa chỉ X vào việc 
thờ cúng tổ tiên theo nội dung Di ngôn cụ Đ; - Đồng thời, anh H còn xin nhận kỷ 
phần thừa kế của mình b ằng hiện vật đối với thửa đất số 280, tờ bản đồ 68, diện 
tích 108,5m 2 (số 143 đường T). Xét, di sản của vợ chồng cụ Đ, cụ A để lại là 5 
khối tài s ản nhà đ ất, trong k hi Khoản 2 Đi ều 660 B ộ luật dân s ự 2015 quy định: 
“Những người thừa kế có quyền yêu c ầu phân chia di s ản thừa kế bằng hiện vật; 
nếu không thể chia đều bằng hiện vật thì những người thừa kế có thể thỏa thuận về 
việc định giá hi ện vật và th ỏa thuận về người nhận hiện vật…” nên việc Tòa án 
nhân dân huyện T không phân chia di sản thừa kế bằng hiện vật cho anh H là chưa 
đúng quy định của pháp luật nhưng anh H không kháng cáo; [3.2] Sau khi xét x ử 
phúc thẩm, anh H có Đơn đề nghị giám đốc thẩm trình bày “Hiện nay, bản thân tôi 
và gia đình tôi không có nhà ở, phải ở nhà thuê nhưng Tòa án nhân dân 2 c ấp 
không chấp nhận chia nhà đất cho tôi, trong khi đó di sản có thể chia bằng hiện vật 
như vậy là không công b ằng. Nay tôi yêu c ầu được nhận một phần hiện vật là căn 
nhà hiện tại ông Trương Bá Kh đang quản lý t ại nhà số 135 đường T, thị trấn D, 
huyện T, tỉnh Bình Đ ịnh”; [3.3] Như vậy, Tòa án c ấp sơ th ẩm phân chia hi ện vật 
chưa đúng quy định của pháp luật nhưng sau khi xét x ử sơ thẩm thì anh Trương 
Phúc H không kháng cáo. Do đó, khi xét xử phúc thẩm lại, Tòa án c ấp phúc thẩm 
cần động viên để vợ chồng ông Trương Bá Kh (người đang quản lý toàn bộ nhà đất 
tại X với diện tích đất 273m2) có thể cắt một phần để phân chia hiện vật cho anh H 
sử dụng; nếu vợ chồng ông Trương Bá Kh không đồng ý thì cần phân chia hiện vật

13 
 
cho anh Trương Phúc H sử dụng một phần diện tích 1.103m 2 đất tại thửa đất số 
279, tờ bản đồ số 68, thôn V, thị trấn D, huyện T mà Tòa án cấp sơ thẩm phân chia 
hiện vật giao toàn bộ 1.103m2 đất cho vợ chồng anh Trương Phúc H1 và chị Đoàn 
Thị Th sử dụng, vì di ện tích đ ất này l ớn, hơn n ữa, anh Trương Phúc H và anh 
Trương Phúc H1 đều là thừa kế thế vị được nhận chung một kỷ phần thừa kế của 
cha là ông Trương Bá Kham (nếu còn sống) được nhận.  
 Vì các lẽ trên; 
 
    QUYẾT ĐỊNH: 
 
 Căn cứ điểm a khoản 1 Điều 337; khoản 3 Điều 343 và Điều 345 của Bộ luật 
tố tụng dân sự năm 2015, xử: 
1. H ủy toàn b ộ Bản án dân s ự phúc thẩm 27/2018/DS-PT ngày 31/01/2018 
của Tòa án nhân dân t ỉnh Bình Đ ịnh; giao h ồ sơ vụ án cho Tòa án n hân dân t ỉnh 
Bình Định xét xử phúc thẩm lại theo đúng quy định của pháp luật; 
2. Quyết định giám đốc thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ ngày Hội đồng giám 
đốc thẩm ra Quyết định. 
 
Nơi nhận:                    
- Vụ Giám đốc kiểm tra II – TANDTC; 
- VKSND cấp cao tại Đà Nẵng; 
- TAND tỉnh Bình Định (kèm hồ sơ vụ án để xét xử 
phúc thẩm lại); 
- Chi cục Thi hành án dân sự huyện T, tỉnh Bình Định 
(để thi hành); 
- Các đương sự (theo địa chỉ); 
- Lưu: Phòng Giám đốc kiểm tra II và hồ sơ vụ án. 
 
 
TM. ỦY BAN THẨM PHÁN 
THẨM PHÁN - CHỦ TỌA PHIÊN TÒA 
 
 
 
 
Đặng Kim Nhân