1  
 
 
TÒA ÁN NHÂN DÂN CẤP CAO  
TẠI ĐÀ NẴNG 
  
Bản án số: 25/2022/DS-PT 
Ngày:   21-02- 2022 
V/v: “Kiện chia di sản thừa kế và  yêu cầu 
hủy giấy CNQSD đất” 
CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM 
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc 
 
 
NHÂN DANH 
NƯỚC CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA V IỆT NAM 
TÒA ÁN NHÂN DÂN CẤP CAO TẠI ĐÀ NẴNG  
 
Với thành phần Hội đồng  xét xử phúc thẩm gồm có:  
Thẩm phán - Chủ tọa phiên tòa:  Ông Nguyễn Cường 
Các Thẩm phán:                          Ông Vũ Thanh Liêm 
                           Ông Phạm Tồn 
Thư ký phiên t òa: Ông Phạm Minh Hoàng  – Thư ký Tòa án nhân dân 
cấp cao tại Đà Nẵng. 
Đại diện Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng  tham gia phiên 
tòa: Ông Đoàn Minh Lộc – Kiểm sát viên. 
Vào ngày 21 tháng 02 năm 2022 tại trụ sở Tòa án nhân dân cấp cao tại Đà 
Nẵng, xét xử phúc thẩm  công khai vụ án dân sự  thụ lý số  314/2021/TLPT-DS 
ngày 13/12/2021 về việc “Kiện chia di sản thừa kế và  yêu cầu hủy giấy CNQSD 
đất”. Do bản án dân sự sơ thẩm số 52/2021/DS-ST ngày 01/11/2021 của Tòa án 
nhân dân tỉnh Quảng Bình bị kháng cáo.  
Theo Quyết định đưa  vụ án ra xét xử phúc thẩm số 926/2022/QĐ-PT 
ngày 14 tháng 2 năm 2022, giữa các đương sự: 
- Nguyên đơn: Ông Phan Sĩ H, sinh năm 1952; Địa chỉ: xã Q, huyện Q, tỉnh 
Quảng Bình; có mặt. 
Người bảo vệ quyền và lợi ích hợ p pháp của nguyên đơn : Ông Vũ Xuâ n H 
và bà Phạm Thị H uyền T - Luật sư, Công ty Luật trách nhiệm hữu hạn X, thuộc 
Đoàn luật sư tỉnh Quảng Bình; ông H và bà T có mặt. 
 - Bị đơn: Bà Phan Thị H, sinh năm 1949 ; Địa chỉ: Xóm 4, thôn P, xã Q, 
huyện Q, tỉnh Quảng Bình; có mặt.

2  
 
 
Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cùa bị đơn: Bà Bùi Thị X và ông H 
Nhật L - Trợ giúp viên Trung tâm trợ giúp pháp lý N hà nước tỉnh Quảng Bình; bà 
X và ông L có mặt. 
 - Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan vụ án: 
1. Ủy ban nhân dân huyện Q, tỉnh Quảng Bình 
Đại diện theo ủy quyền ô ng: Trần Quang T - Phó Chủ tịch UBND huy ện Q, 
vắng mặt. 
2. Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Quảng Bình 
Đại diện theo ủy quyền:  Ông Nguyễn Trung H - Phó Giám đốc Văn phòng 
Đăng ký đất đai tỉnh Quảng Bình, ông H có đơn xin xét xử vắng mặt, đơn đề ngày 
17/2/2022. 
3. Ủy ban nhân dân xã Q, huyện Q, tỉnh Quảng Bình, vắng mặt. 
4. Bà Phan Thị P, sinh năm 1936 ; Địa chi: Xóm 5, thôn P, xã Q, huyện Q, 
tỉnh Quảng Bình; có mặt. 
5. Bà Nguyễn Thị L, sinh năm 1959; Địa chỉ: Xóm 1, thôn P, xã Q, huyện Q, 
tỉnh Quảng Bình;vắng  mặt. 
6. Anh Trần Xuân Đ, sinh năm 1974 ; Địa chỉ: Xóm 5, thôn P, xã Q, huyện 
Q, tỉnh Quảng Bình; vắng mặt. 
7. Chị Trần Thị T, sinh năm 1976; Địa chỉ: tỉnh Quảng Bình; vắng mặt. 
8. Chị Nguyễn Thị D, sinh năm 1979; Địa chỉ: tinh Quảng Bình; có mặt. 
 - Người kháng cáo: Nguyên đơn và bị đơn 
NỘI DUNG VỤ ÁN: 
-Theo Đơn khởi kiện ngày 14 tháng 6 năm 2021, bản tự khai, biên bản hòa 
giải và tại p hiên tòa ông Phan Sĩ H và người bả o vệ quyền, lơi ích hợp pháp cho 
ông H (viết tấí là nguyên đơn) trình bày:  
Bố mẹ nguyên đơn là cụ Phan L, chết năm 1951 vả cụ Phan Thị Đ, chết 
ngày 28 tháng 11 năm 2001; hai cụ sinh được 05 người con, gồm: Bà P han Thị L 
(đã chết có chồng là Nguyễn Văn T và con gái Nguyễn Thị L), bà Phan Thị P sinh 
năm 1936, bà Phan Thị S (bà S chết có chồng đa chết và hai con là anh Trần Xuân 
Đ, chị Trần Thị T), bà Phan Thị E (chết lúc còn nhỏ chưa có chồng,  con) và bà 
Phan Thị H sinh năm 1949: nguyên đơn là con nuôi được cụ Đ đưa về nuôi dưỡng 
khi mới 3 ngày tuổi cho đế n khi trưởng thành đi bộ đ ội và xây dựng gia đình; hai 
cụ không có con riêng, khi chêt k hông đê lại di chúc. Di sản hai cụ để lại  932m2 
đết (nay là 1.042m2 đất tại thửa đất số 657 và 988, tờ bản đồ số 12) xã Q, huyện Q, 
tỉnh Quảng Bình. Quả trình bà H sống chung với cụ Phan Thị Đ đã tự ý làm thủ tục 
để được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (viết tắt GCNQSDĐ) mang tên cá 
nhân mình toàn bộ diện tích đất của bố mẹ. Để đảm bảo quyền lợi của mình, 
nguyên đơn khởi kiện yêu cầu hủy GCNQSDĐ của UBND huyện Q, Sở Tài

3  
 
 
nguyên và Môi trường tỉnh Quảng Bình cấp cho bà Phan Thị H, chị Nguyễn Thị D; 
chia di sản thừa kế theo quy định của pháp luật. 
-Bà Phan Thị H (viết tắt bị đơn) thống nhất với lời trình bày của nguyên đơn 
về quan hệ huyết  thống, thời điểm bố mẹ của bị đ ơn là cụ L, cụ Đ chết và số con 
của hai cụ. Tuy nhiên, bị  đơn không thừa nhận ông Phan Sĩ H là con nuôi của bố 
mẹ bị đơn, ông H kê khai tên bô mẹ bị đơn vào lý lịch là không đúng, bởi lẽ bố  bị 
đơn chết năm 1951 nhưng ông H sinh năm 1952 (ông H sinh sau bố bị đơn chết 01 
năm) nên bố bị đơn không thể bố nuôi của ông H). Mặt khác, khi ông H mới 03 
ngày tuổi bị bỏ r ơi không ai chăm sóc nên mẹ bi đ ơn đã đưa về nuôi dưởng cho 
đến khi trưởng thành thì đi bộ đội, xây dựng gia đình rồi ra ở riêng , ông H không 
hề chăm sóc, nuôi dưỡng mẹ bị đơn, do đó bị đơn không chấp nhận ông H làcon 
nuôi của bố mẹ. V ề di sản thừa kế: Quá trình chung sống bố mẹ bị đơn có tạo  lập 
được 932m2 đất và đã được UBND huyện Q cấp GCNQSDĐ mang tên Phan Thị Đ 
vào năm 1993. Do bị đơn chung sống, chăm sóc mẹ nên ngày 28/02/2001 được mẹ 
Phan Thị Đ và các chị trong gia đình nhất trí lập văn bản giao toàn bộ đất đai, nhà 
ở cho bị đơn. Năm 2007, bị đơn làm thủ tục và đã được UBND huyện Q cấp 
GCNQSDĐ mang tên Phan Thị H với dỉện tích 1.042m2 đất tại thửa đất số 6 57, tờ 
bản đồ số 12 xã Q, huyện Q, tỉnh Quảng Bình; trong tổng thể diện tích trên có hơn 
300m2 đất giáp mặt đường liên xã, bị đơn mua lại cửa hàng của Hợp tác xã mua 
bán P vào năm 1983 và được cấp riêng cho cá nhân bị đơn không liên quan đến di 
sản thừa kế. Tuy nhiên, do trước đây bị đơn số ng chung với mẹ nên khi câp 
GCNQSDĐ mang tên mẹ Phan Thị Đ. Năm 2012, bị đơn tách thành hái thửa đất và 
đã tặng cho con gái Nguyễn Thị D diện tích của bị đơn. Nay nguyên đơn khởi kiện, 
bị đơn không chấp nhận việc khởi kiện của nguyên đơn. 
-Tại Bản tự khai, biên bản hòa giải và tại phiên tòa bà Phan Thị P là người có 
quyền lợi, nghĩa vụ liên quan vụ án trình hày: Bà nhất trí với toàn bộ trình bày bị 
đơn về tên, năm chết, các con của bố mẹ. Diện tích đất là di sản thừa kế của bố mẹ 
để lại và đất bị đơn mua của Hợp tác xã , Bà không chấp nhận việc khởi kiện của 
nguyên đơn, không chấp nhận việc nguyên đơn là con nuôi của bố mẹ như nguyên 
đơn khai nhận. Toàn bộ diện tích đất thừa kế đã được mẹ Phan Thị Đ khi còn sống 
và các chị e m đã nhất trí giao cho bà Phan Th ị H sở hữu để chăm sóc nuôi dưỡ ng 
cụ Phan Thị Đ. Bà P không chấp nhận việc khởi kiện của nguyên đ ơn, nếu Tòa án 
chia thừa kế thì bà nhường kỷ phần thừa kế của mình cho bà Phan Thị H sở hữu. 
-Tại Công vă n số 901/UBND - TNMT ngày 20 tháng 7 năm 2 021 của 
ƯBND huyện Q trình bày: Ngày 23/9/1993 ƯBND huyện Q cấp GCNQSDĐ ỉần 
đầu số B 910444 cho cụ Phan Thị Đ với diện tích 932m2 đất tại thửa đất số 109, tờ 
bản đồ số 11 xã Q. Ngày 28/02/2001 cụ Đ cùng các con họp gia dinh thống nhất 
giao lại toàn bộ tài sản cho bà Phan T hị H để bà H nuôi cụ Đ, văn bản có U BND 
xã Q xác nhận năm 2006. Trên cơ sở hồ sơ kê khai của bà H, ngày 17/10/2007 
ƯBND xã Q đã công khai vẳu bản thừa kế trên, căn cứ hồ sơ U BND huyện Q đã 
cấp GCNQSOĐ số AH 764 227 ngày 19/5/2008 với diện tích  1042m2 đất tại thửa 
đất só 657, tờ bản đồ số 12 xă Q, huyện Q, tỉnh Quảng Bình. Ngày 06/3/2012 bà H 
làm đơn xin t ách thành hai thửa và đã được ƯBND huyện tách thành thửa đất số 
657 có diện tích 733m2 và thửa đất số 988 có diện tích 309m2, tờ bản đồ số 12 xã Q 
và lập hợp đồng tặng cho con gái Nguyễn Thị D thửa đất số 988, tờ bản đồ số 12

4  
 
 
xã Q, huyện Q; ngày 26/6/2012 UBND huyện Q đã cấp GCNQSDĐ số BI 718952 
với diện tích 309m2 đất tại thửa đất số 988, tờ bản đồ số 12 xã Q, huyện Q cho chị 
Nguyễn Thị D. Ngày 19 tháng 1 2 năm 2017, bà Phan Thị H làm đơn đề nghị cấp 
đối GCNQSDĐ và được Sở Tài Nguyên và Môi T rường cấp GCNQSDĐ số CL 
534898 ngày 02/01/2018. Quá trình cấp và cấp đổi GCNQSDĐ cho bà Phan Thị H 
và chị Nguyễn Thị D đều đảm bảo đúng quy định của Luật đất đai và các văn bản 
hướng dẫn thi hành, do đó ƯBND huyện Q đề nghị Tòa án xem xét. 
-Sở Tài Nguyên và Môi Trường tỉnh Quảng Bình đ ã được triệu t ập hợp lệ 
nhưng không có ý kiến bằng văn bản. 
-UBND xã Q đã dược triệu tập  họp lệ nhưng k hông có ý kiến bằng văn bản 
và không cử người tham gia tố tụng. 
-Tại bản tự khai cụ Nguyễn Văn Tỉu và bà Nguyễn Thị L trình bày cụ Tỉu và 
bà L là chồng và con của bà Phan Thị L đã chết tù năm 1959; cụ Tỉu và bà L nhất 
trí trình bày cùa bị đơn và không châp nhận việc khởi kiện của nguyên đơn. 
-Tại bản tự khai anh Trần Xuân Đ và chị Trần Thị Tường trình bày anh chị là 
con đẻ của bà Phan Thị S đã chết (bố của anh chị cũng đã chết); anh Đ, chị T nhất 
trí trình bày của bị đơn và không chấp nhận việc khởi kiện của nguyên đơn. 
-Tại Đơn tr ình bày đề ngày 04 tháng 10 năm  2021 và tại phiên tòa chị 
Nguyễn Thị D là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan vụ án trình bày.  Năm 
2012 Chị được bà Phan Thị H là mẹ đẻ tặng cho 309m 2 đất tại thửa đất số 988, tờ 
bản đồ số 12 xã Q, huyện Q và chị đã được UBND huyện Q cấp GCNQSDĐ số BI 
718952 ngày 26/6/2012, việc tặng cho này là ngay tình, đúng pháp luật, do đó Chị 
không chấp nhận việc khởi kiện của nguyên đơn. 
-Ông Trần Đình Quý, sinh năm 1933 và bà Phan Thị Sinh, s inh năm 1950 là 
những người làm chứng trình bày: ông Quý nguyên là Phó chủ nhiệm Hợp tác xã 
P, bà Sinh là nhân viên bán hàng Hợp tóc xã P từ năm 1976 đến năm 1982. H ai 
người thừa nhận thửa đất của b à H hiện nay có diện tích sát đ ường liên xã l à cửa 
bàng mua bán của Hợp tá c xã P, năm 1982 - 1983 Hợp tác xã thanh, lý cử a hàng, 
bà H đã mua lại đất và nhà của cửa hàng này. 
Tại Bản án dân sự sơ thẩm số 52/2021/DS-ST ngày 01/11/2021 của Tòa 
án nhân dân tỉnh Quảng Bình đã quyết định: 
Căn cứ vào Điều 34, Điều 227, Điều 157, Điều 165 của Bộ luật Tố tụng dân 
sự; Áp dụng Điều 97, Điều 202 và Điều 203 Luật  đất đai năm 2013; khoản 1 Điều 
618, khoản 1 Điều 623, điểm a khoản 1 Điều 651, Điều 652 và Điều 660 của Bộ 
luật dân sự năm 2015; tiết 4 điểm đ khoản 1 khoản 3 Điều 12, điểm a khoản 7 Điều 
27 Nghị quyết 326/2016/UBTVQHM  ngày 30/12/2016 của ủy  ban thường vụ 
Quốc Hội quy định về mức thu, miễn., giảm án phí, lệ phí Tòa án; xử: 
1. Chấp nhận một phầ n khởi kiện của ông Phan  Sĩ H về việc yêu cầu chia 
thừa kế 914,7m2 đất tại hai thửa đất số 657 và 988, tờ bản đồ số 12 xã Q, huyện Q, 
tỉnh Quảng Bình. 
2. Ông Phan Sĩ H được chia 11.081.000 đ ồng (mười một triệu, không trăm

5  
 
 
tám mươi mốt ngàn đồng chẳn) 
3. Bà Phan Thi H được quản lý, sử dụng 663, 6m2 đất giá 37.306.000 đồng 
tại thửa đất số 657, tờ bản đồ số 12 xã Q, huyện Q, tỉnh Quảng Bình và 21.376.300 
đồng giá trị thửa đất số 988, tờ bản đồ số 12 xã Q, huyện Q, tỉnh Quảng Bình (thửa 
đất này bà H đã tặng cho chị Nguyễn Thị D) nhưng bà Phan Thị H có nghĩa vụ trả 
cho ông Phan Sĩ H 11.081.000 đồng giá trị kỷ phần thừa kế ông H được hưởng. 
4. Không chấp nhận khởi kiện của ông Phan Sĩ  H về việc yêu cầu hủy giấy 
chứng nhận qtyền sử dụng đất số AH 764 227 ngày 19/5/2008, số  BI 718952 ngày 
26/6/20/12 của Ủy  ban nhân dân huyện Q cấp cho bà Phan Thị H và chị Nguyễn 
Thị D; giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số CL 534898 ngày 02/11/2018 của Sở 
Tài nguyên và Môi trường tỉnh Quảng Bình cấp cho bà Phan Thị H. 
Ngoài ra, bản án còn quyết định về phần án phí, chi phí tố tụng  và quyền 
kháng cáo theo quy định của pháp luật. 
Ngày 08/11/2021, nguyên đơn  Phan Sĩ  H kháng cáo bản án sơ thẩm, đề 
nghị Toà án cấp phúc thẩm xử sửa bản án sơ thẩm theo hướng chấp nhận yêu cầu 
của ông về chia thừa kế theo hiện vật, không đồng ý chia theo giá trị bằng tiền. 
Ngày 15/11/2021, bị đơn Phan Thị H kháng cáo đề nghị Toà án cấp phúc 
thẩm xử bác yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn. 
Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp củ a nguyên đơn, đề nghị Hội đồng 
xét xử phúc thẩm chấp nhận kháng cáo của nguyên đơn, sửa bản án sơ thẩm theo 
hướng, chấp nhận yêu cầu kh ởi kiện của nguyên đơn, chia di  sản thừa kế bằng 
hiện vật. 
Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bị đơn, đề nghị Hội  đồng xét 
xử phúc thẩm chấp nhận kháng cáo của bị đơn, sửa bản án sơ thẩm theo hướng 
không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn. 
Tại ph iên to à, đại diện Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng cho 
rằng Toà án cấp sơ thẩm xác định ông Phan Sĩ H là con nuôi của cụ Đ và được 
hưởng thừa kế là đúng và Toà án cấp sơ thẩm xử cho ông H được hưởng một phần 
giá trị của di sản thừa kế là có căn c ứ. Tuy nhiên việc định giá ở cấp sơ thẩm mới 
căn cứ giá do UBND tỉnh quy định là chưa phù hợp. Do vậy, đề nghị Hội đồng xét 
xử phúc thẩm huỷ bản án sơ thẩm để định giá lại khi chia bằng giá trị cho ông H.  
                                           NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN: 
Sau khi nghiên cứu các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án  được thẩm 
tra tại phiên toà; ý kiến trình bày, tranh luận của đương sự, người bảo vệ quyền và

6  
 
 
lợi ích hợp pháp của đương sự và xem xét quan điểm của đại diện Viện kiểm sát tại 
phiên tòa; sau khi thảo luận và nghị án, Hội đồng xét xử phúc thẩm nhận định: 
[1] Tại phiên toà phúc thẩm hôm nay, nguyên đơn không rút đơn khởi kiện , 
người kháng cáo giữ nguyê n nội dung kháng cáo , các đương sự k hông thoả thuận 
được với nhau về việc giải quyết vụ án, Toà án tiến hành giải quyết vụ án theo quy 
định của pháp luật. 
[2] Xét kháng cáo yêu cầ u chia  hiện vật của nguyên đơn Phan Sĩ H, Hội 
đồng xét xử phúc thẩm thấy rằng, trong vụ án này, sau khi xét xử sơ thẩm, ông 
Phan Sĩ H không kháng cáo về xác đị nh tài sản thừa kế, những người thừa kế như 
Toà án cấp sơ thẩm giải quyết, chỉ không đồng ý chia thừa kế bằng giá trị mà yêu 
cầu chia thừa kế bằng hiện vật. Toà án cấp phúc thẩm thấy rằng, Thửa đất số 998, 
diện tích 309m2, tờ bản đồ số 12, xã Q, huyện Q, tỉnh Quảng Bình, bị đơn chị Phan 
Thị H đã tặng cho chị Nguyễn Thị D và chị D đã được UBND huyệ n Q cấp Giấy 
chứng nhận quyền sử dụng đất số  BI 718952 ngày 26/6/2012, việc tặng cho này là 
ngay tình nên quyền sử dụng đất đã thuộc về chị D đối với diện tích đất tại thửa đất 
này nên không thể chia bằ ng hiện vật mà chỉ tính bằng giá trị để buộc bị đơn chị 
Phan Thị H chịu đối với kỷ phần mình được hưởng. Đối với diện tích 633,6m 2 đất 
tại thửa đất số 657, tờ bản đồ 12 xã Q, bị đơn Phan Thị H đã được Sở Tài Nguyên 
và Môi Trường tỉnh Quảng Bìn h cấp đổi GCNQSDD số CL 534898 ngày 
02/01/2018, bị đơn xây dựng nhà hai tầng rộng trên 100 m 2, diện tích đất còn lại là 
đất trống nhưng xét thấy chị  H là người quản lý sử dụng đất này từ lâu và bị đơn 
đang xây dựng nhà ở 02 tầng về phía Đông thửa đất rộng trên  100m2, diện tích đất 
còn lại là đất trống, nếu chia hiện vật là đất cho nguyên đơn trên diện tích đất còn 
lại sẽ xảy ra mất đoàn kết tại địa phương. Mặt khác, ông Phan Sĩ H đã có nhà cửa 
ổn định tại x óm 4, thôn Pháp kệ, xã Q. Đ thời đây là chia thừa kế theo pháp luật 
nên yêu cầu chia hiện vật để ông H làm nơi thờ cúng là không có cơ sở chấp nhận 
như án sơ thẩm là đúng. Nội dung kháng cáo của nguyên đơn không có căn cứ nên 
không được chấp nhận. 
[3] Xét kháng cáo của bị đơn Phan Thị H, bị đơn kháng cáo đề nghị Toà án 
cấp phúc thẩm xử sửa bản án s ơ thẩm theo hướng không chấp nhận yê u cầu khởi 
kiện của nguyên đơn. Xét nội dung kháng cáo của bị đơn, cấp phúc thẩm thấy: 
Cụ Phan L, chết năm 1951;  cụ Phan Thị Đ, chết tháng 11 năm 2001. Ngày 
26 tháng 6 năm 2021 Tòa án nhân dân tỉnh Quảng Bình nhận được  đơn khởi kiện 
yêu cầu chia 932m 2 đất (nay là 1,042m 2 đất) tại thửa đất s ố 657 và 988, tờ bản đồ 
số 12 xã Q, huyện Q, tỉnh Quảng Bình là di sản thừa kế của cụ L, cụ Đ. Theo quy 
định tại khoản 1 Điều 623 Bộ luật dân sự thì thời hiệu khởi kiện chia di sản thừa kế 
của cụ Đ đang trong hạn luật định nên chấp nhận việc khởi kiện của nguyên đơn để 
giải quyết. Theo giải đáp số 01/GĐ -TANDTC ngày 05/01/2018, theo đó thời  hiệu 
để người thừa kế yêu cầu chia di sản là 30 năm đối với bất động sản kể từ thời 
điểm mở thừa kế . Đối với trường hợp thừa kế  mở trước ngày 10 -9-1990 thì thời 
hiệu khởi kiện chia di sản thừa kế là bất động sản được thực hiện theo quy định  tại 
Điều 36 của Pháp lệ n thừa kế năm 1990 và hướng dẫn tại Nghị quyết 02/HĐTP 
ngày 19/10/1990 của Hội đồng thẩm phán Toà án nhân dân Tối cao, cụ thể là: Thời 
hiệu khởi kiện được tính từ ngày 10-9-1990. Do đó, thời hiệu khởi kiện chia di sản 
thừa kế của cụ L đã hết h ạn luật địn h nên không xem xét. Mặt khác, năm 1993

7  
 
 
UBND huyện Q cấp GCNQSDĐ lần đầu số B 910444 cho cụ Phan Thị Đ với diện 
tích 932m2 đất tại thửa đất số 109, tờ bản đồ số 11 xã Q các đồng thừa kế của cụ L 
không có ý kiến gì nên toàn bộ di sản thửa kế thuộc quyền sở hữu của cụ Đ.  
[4] Các đồng thừa kế của cụ L, cụ Đ thừa nhận hai cụ không có con riêng; 
hai cụ là bố mẹ của bà Phan Thị L (đã chết có chồng là Nguyễn Văn T và con gái 
Nguyễn Thị L), bà Phan T hị P sinh năm 1936, bà Phan T hị S (bà S chết có chồng 
đã chết và ha i con Trần Xuân Đ và Trần Thị T), bà Phan Thị L em (chết lúc còn 
nhỏ chưa có chồng, con) và bà Phan T hị H sinh năm 1949; ông Phan Sĩ H được cụ 
Đ đưa về nuôi dưỡ ng khi mới 03 ngày tuổi  cho đến khi trưởng thành đi bộ đội và 
xây dựng gia đ ình. Tại phiên tòa cá c đồng thừa kế của cụ Đ không thừa nhận ông 
H là con nuôi của cụ Đ, ông H không có giấy tờ công nhận việc cụ Đ nhận ông H 
làm con nuôi theo quy định của pháp luật Hôn nhân và Gia đình. Tuy nhiên tại các 
giấy tờ mà ông H xuất trình trong quá trình giải quyế t vụ án, như  G iấy khai sinh, 
lý lịch của ông H có tên bố là cụ Phan L và mẹ là cụ Phan Thị Đ. Mặt khác, trong 
quá trình giải quyết vụ án, các đồng thừa kế của cụ Đ thừa nhận thực tế cụ Đ nuôi 
dưỡng ông H lúc mới 03 ngày tuổi cho đến lúc trưởng thành , đi bộ đội và tại phiên 
toà phúc thẩm hôm nay, bà Phan Thị H và bà Phan Thị P thừa nhận sau khi đi bộ 
đội về, gia đình bà Đ đã hỏi vợ, xây dựn g gia đình cho ông H và đã mua nhà đất 
cho ông H ở. Theo quy định tại Nghị quyết 01/NQ -HĐTP ngày 20/01/1988 của 
Hội đồng  thẩm phán Toà án nhân dân tối cao hướng dẫn áp dụng một số quy định 
của Luật Hôn nhân và gia đình, thì “ Nếu việc nuôi con nuôi t rước đây chưa được 
ghi vào sổ hộ tịch nhưng việc nuôi con nuôi đã được mọi người công nhận và cha 
mẹ nuôi đã thực hiện nghĩa vụ với con nuôi t hì việc nuôi con nuôi v ẫn có những 
hậu quả pháp lý do luật định”. Như vậy, theo quy định tại điểm a khoản 1 Điều 651 
của Bộ luật dân sự thì 04 người con đẻ và ông H con nuôi của cụ Đ theo hàng thừa 
kế thứ nhất được hưởng di sản thừa kế của cụ Đ để lại, như Toà án cấp sơ thẩm xác 
định là có căn cứ và đúng pháp luật. 
 Bà Phan Thị L, chết năm 1960 và b à Phan Thị S, chết năm 1990 hai người 
này chết trước cụ Phan Thị Đ, theo quy định tại Điều 652 thì các  con của bà L và 
bà S được thừa kế thế vị di sản thừa kế của cụ Đ. Bà Phan Thị H có công nuôi 
dưỡng cụ Phan Thị Đ và có công giữ gìn di sản thừa k ế nên được chia thêm 01 kỷ 
phần thừa kế, theo quy định tại khoản 1 Điều 618 của Bộ luật dân sự. 
 [5] Quá trình thu thập chứng cứ  và tại phiên tòa các đồ ng thừa kế của cụ Đ 
thừa nhận Cụ không để lại di chúc, di sản thừa kế của cụ có 1.042m2 đất (thực tế sử 
dụng 914,7m2) tại hai thửa đất số 657 và 988, tờ bản đồ số 12 xã Q, huyện Q, tỉnh 
Quảng Bình. Bị đơn và những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan vụ án không 
chấp nhận chia thừa kế cho nguyên đơn với lý do: Ngày 28/02/2001 lúc cụ  Đ còn 
sống đã cùng các con họp gia đình thống nhất giao lại toàn bộ tài sản nhà, đất cho 
bị đơn sở  hữu nhưng bị đơn có nghĩa vụ nuôi dưỡng cụ Đ, văn bản này được 
UBND xã Q xác nhận năm 2006 (cuộc họp này không có ông H và các con của bà 
L, bà S tham gia); ngày 19/5/2008 bị đ ơn đã được UBND huyện Q cấp 
GCNQSDĐ số AH 764227 với diên tích 1.042m2 đất tại thửa đất số 657, tờ bản đồ

8  
 
 
số 12 xã Q, huyện Q, tỉnh Quảng Bình đứng tên bà P han Thị H. Mặt khác, bị đơn 
cho rằng năm 1983 bị đơn mua lại một phần diện tích của Hợp tác xã P với diện 
tích hơn 300m2 trong tổng số diện tích đất của cụ Phan Thị Đ. 
 Tuy nhiên, tại hồ sơ cấp GCNQSDĐ cho cụ Đ thể hiện ngày 23/9/1993 cụ 
Phan Thị Đ được UBND huyện Q cấp GCNQSDĐ lần đầu số B 910444 với diện 
tích 932m2 đất tại thửa  đất số 109, tờ bản đồ số 11 xã Q bao gồm cả diện tích bị 
đơn khai mua của Hợp tác xã năm 1983. Mặt khác, nh ư phân tích trên thì biên bản 
họp ngày 28/02/2001 có cụ Đ tham gia nhưng cụ không ký tên, điểm chỉ; cuộc họp 
không có ông H, các con của bà L, bà S tham gia và đến nă m 2006 UBND xã Q 
mới chứng Thực nên văn bản cuộc họp này không đúng quy định. 
 Từ phân tích trên thấy: Di sản thừa kế của cụ Đ có 1.042m2 đất (300.m2 đất 
ở, 742m2 đất vườn) tại thửa đất số 657, tờ bản đồ số 12 xã Q, huyện Q, tỉnh Quảng 
Bình nhưng theo kết quả thẩm định tại chỗ ngày 17/8/2021 thì diện tích đất thực tế 
sử dụng còn lại 914,7m2 đất (300m2 đất ở, 614,7m2 đất vườn); diện tích đất bị thiếu 
khi thẩm định là do hộ liền kề phía Nam thửa đất lấn chiếm. Tại phiên tòa sơ thẩm 
các đồng thừa kế đều nhất trí lấy diện tích đất thừa kế còn lại là 914,7m 2 đất theo 
kết quả thẩm định ngà y 17/8/2021 để chia.  Di sản thừa kế của cụ Đ được chia 
thành 06 kỷ phần như sau: Ông Phan Sĩ H được chia 01 kỷ phần với số tiền 
11.081.000 đồng (giá trị 50m 2 đất ở giá 7.700.000 đồng, 102,450m2 đất vườn giá 
3.380,850 đồng); bà Nguyễn Thị L được chia 01 kỷ phần với số tiền 11. 081.000 
đồng; bà Phan Thị P được chia 01 kỷ phần với số tiền 11.0 81.000 đồng; anh Trần 
Xuân Đ và chị Trần Thị T được chia 01 kỷ phần với số tiền 11.081.000 đồng (mỗi 
người được hưởng 5.540.500 đồng); bà Phan Thị H được chia 02 kỷ phần (01 kỷ 
phần thừa kế và 01 kỷ phần có công nuôi dưỡng, giữ gìn di sản thừa kế) với số tiền 
22.162.000 đồng. Quá trình thu thập chứng cứ và tại phiên tòa sơ thẩm bà L, bà P, 
anh Đ, chị T nhường kỷ phần thừa kế của mình cho bà H được hưởng, do đó bà H 
được hưởng tổng cộng 05 kỷ phần thừa k ế với số tiền 55.405.000 đồng (giá trị 
250m2 đất ở giá 38.500.000 đồng, 512,250m2 đất vườn giá 16.904.250 đồng). 
       [6] Về quan điểm của Viện kiểm sát tại phiên toà phúc thẩm: Tại phiên toà 
phúc thẩm, đại diện Viện kiểm sát cho rằng, Toà án cấp sơ thẩm xác định ông H là 
con nuôi và được hưởng thừa kế theo pháp luật và Toà án cấp sơ thẩm chia cho 
ông H được hưởng một kỷ phần và Toà án cấp sơ thẩm chia bằng giá trị là có căn 
cứ và đúng pháp luật. Quan điểm này phù hợp với nhận định của Hội đồng xét  xử 
phúc thẩm nên được chấp nhận . Viện kiểm sát đề nghị cấp ph úc thẩm huỷ bản án 
sơ thẩm giao hồ sơ về cấp sơ thẩm để định giá lại, vì cấp sơ thẩm khi định giá chỉ 
căn cứ giá do UBND quy định là chưa phù hợp. Nội dung này,  Hội đồng xét xử 
phúc thẩm thấy rằng, tại Bản án sơ thẩm số 52/2021/DS -ST ngày 01/11/2021 của 
Toà án nhân dân tỉnh Quảng Bình đã nhận định: tại phiên toà các đồng thừa kế đều 
nhất trí lấy diện tích đất thừa kế còn lại 914,7m 2 đất theo kết quả thẩm định ngà y 
17/8/2021 (BL-100-103) để chia. Đối với định giá di sản thừa kế, theo yêu cầu của 
nguyên đơn, Toà án tiến hành thành lập hội đồng định giá đất là di sản thừa kế theo 
giá đất của UBND tỉnh Quảng Bình quy định, việc định giá có nguyên đơn, bị đơn 
tham gia chứng kiến việc định giá và nhất trí với kết quả định giá này, Toà án  đã

9  
 
 
có văn bản gửi các đươ ng sự trong vụ án biết về việc đ ịnh giá nhưng các bên 
đương sự không khiếu nại về giá và không có yêu cầu cơ quan tổ chức khác định 
giá lại theo giá thị trường; tại phiên toà sơ thẩm các đương sự đều nhất trí lấy giá 
đã định giá vào ngày 17/8/2021 (BL-98-99) để chia nên Hội đồng xét xử chấp nhận 
sự thoả thuận này để giải quyết. Và tại phiên toà phúc thẩm  hôm nay, bị đơn có 
kháng cáo ông Phan Sĩ H chỉ yêu cầu  đ ược chia hiện vật, không có khiếu nại hay 
yêu cầu gì về việc định giá và cũng không yêu cầu định gi á lại. Do vậy, Hội đồng 
xét xử thấy các đương sự đã nhất trí, không có ý kiến gì về định giá ở cấp sơ thẩm 
nên không cần thiết phải huỷ án, làm kéo dài vụ án không cần thiết. 
        Từ những vấn đề trên, thấy rằng Toà án cấp sơ thẩm xử chấp nhận một phần 
yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn là có căn cứ, đúng pháp luật; kháng cáo của bị 
đơn về bác yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn là không có cơ sở; kháng cáo của 
nguyên đơn về chia thừa kế  bằng hiện vậ t không có căn cứ. Do kháng cáo của 
nguyên đơn và kháng cáo của bị đơn không có cơ sở nên không được Hội đồng xét 
xử cấp phúc thẩm chấp nhận, Toà án cấp phúc thẩm giữ nguyên bản án sơ thẩm. 
        Do kháng cáo không được chấp nhận nên đương sự phải chịu án phí phúc 
thẩm theo quy định tại Nghị quyết 326/NQ-UBTVQH về án phí, lệ phí Toà án. 
          Các quyết định khác của bản án sơ thẩm không bị kháng cáo , kháng nghị có 
hiệu lực pháp luật kể từ ngày hết thời hạn kháng cáo, kháng nghị. 
         Vì các lẽ trên; 
QUYẾT ĐỊNH: 
          Căn cứ vào khoản 1 Điều 308 Bộ lu ật tố tụng dân sự: Không chấp nhận 
kháng cáo của nguyên đơn ông Phan Sĩ H và kháng cáo của bị đơn bà Phan Thị H, 
giữ nguyên bản án sơ thẩm. 
Căn cứ vào Điều 34, Điều 227, Điều 157, Điều 165 của Bộ luật Tố tụng dân 
sự; Áp dụng Điều 97, Điều 202 và Điều 203 Luậ t đất đai năm 2013; khoản 1 Điều 
618, khoản 1 Điều 623, điểm a khoản 1 Điều 651, Điều 652 và Điều 660 của Bộ 
luật dân sự năm 2015; tiết 4 điểm đ khoản 1 khoản 3 Điều 12, điểm a khoản 7 Điều 
27 Nghị quyết 326/20 16/UBTVQHM ngày 30/12/2016 của Ủ y ban thường v ụ 
Quốc Hội quy định về mức thu, miễn, giảm án phí, lệ phí Tòa án; xử: 
 1. Chấp nhận một phần khởi kiện của ông Phan  Sĩ H về việc yêu cầu chia 
thừa kế 914,7m2 đất tại hai thửa đất số 657 và 988, tờ bản đồ số 12 xã Q, huyện Q, 
tỉnh Quảng Bình. 
 2. Ông Phan Sĩ H được chia 11.081.000 đ ồng (mười một triệu, không trăm 
tám mươi mốt ngàn đồng chẵn) 
 3. Bà Phan Thi H được quản lý, sử dụn g 663,6m2 đất giá 37.306.000 đồng 
tại thửa đất số 657, tờ bản đồ số 12 xã Q, huyện Q, tỉnh Quảng Bình và 21.376.300 
đồng giá trị thửa đất số 988, tờ bản đồ số 12 xã Q, huyện Q, tỉnh Quảng Bình (thửa 
đất này bà H đã tặng cho chị Nguyễn Thị D) nhưng bà Phan Thị H có nghĩa vụ trả

10  
 
 
cho ông Phan Sĩ H 11.081.000 đồng giá trị kỷ phần thừa kế ông H được hưởng. 
 4. Không chấp nhận khởi kiện của ông Phan Sĩ H về việc yêu cầu hủy Giấy 
chứng nhận quyền sử dụng đất số AH 764227 ngày 19/5/2008, số BI 718952 ngày 
26/6/2012 của Ủy ban nhân dân huyện Q cấp cho bà Phan Thị H và chị Nguyễn 
Thị D; Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số CL 534898 ngày 02/11/2018 của Sở 
Tài guyên và Môi trường tỉnh Quảng Bình cấp cho bà Phan Thị H. 
        Về án phí phúc thẩm dân sự: 
        - Ông Phan Sĩ H phải chịu 300.000 đồng tiền án phí phúc thẩm dân sự nhưng 
được khấu trừ vào số tiền 300.000 đồng  tạm ứng đã nộp theo biên  lai thu tạm ứng 
án phí số 0004775 ngày 08/11/2021 của Cục thi hành án dân sự tỉnh Quảng Bình. 
          - Bà Phan Thị H phải chịu 300.000 đồng tiền án phí phúc thẩm dân sự nhưng 
được khấu trừ vào số tiền 300.000 đồng tiền tạm ứng án phí đã nộp tại biên la i thu 
số 0004786 ngày 25/11/2021 của Cục thi hành án dân sự tỉnh Quảng Bình. 
Các quyết định của bản án sơ thẩm không bị kháng cáo , kháng nghị (về chi 
phí tố tụng, về án phí, về lãi suất chậm thi hành án, về quyền yêu cầu th i hành án) 
có hiệu lực pháp luật kể từ ngày hết thời hạn kháng cáo, kháng nghị. 
Bản án phúc thẩm có hiệu lực pháp luật từ ngày tuyên án./.  
 
Nơi nhận: 
- TAND tối cao; 
- VKSND cấp cao tại Đà Nẵng; 
- TAND tỉnh Quảng Bình; 
- VKSND tỉnh Quảng Bình; 
- Cục THADS tỉnh Quảng Bình; 
- Những người tham gia tố tụng (theo Đ/c) 
- Lưu HSVA, PHCTP, LT. 
 
TM. HỘI ĐỒNG XÉT XỬ PHÚC THẨM 
THẨM PHÁN – CHỦ TỌA PHIÊN TÒA 
 
 
(Đã ký) 
 
 
Nguyễn Cường