TÒA ÁN NHÂN DÂN C ẤP CAO 
TẠI HÀ NỘI 
 
Bản án số: 293/2024/DS-PT 
Ngày: 06/6/2024 
V/v “Tranh chấp thừa kế tài sản và yêu cầu 
hủy Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất”  
CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM 
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc 
 
 
 
NHÂN DANH 
NƯỚC CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM 
 
TOÀ ÁN NHÂN DÂN CẤP CAO TẠI HÀ NỘI 
 
Thành phần Hội đồng xét xử phúc thẩm gồm có: 
Thẩm phán - Chủ tọa phiên tòa: 
Các Thẩm phán: 
Bà Vũ Thị Thu Hà; 
Ông Phạm Đình Khánh;   
Bà Hoàng Thị Bích Hải.  
 Thư ký phiên tòa : Ông Phan Nhật Phong - Thư ký Toà án nhân dân c ấp 
cao tại Hà Nội. 
Đại di ện Viện ki ểm sát nhân dân c ấp cao t ại Hà N ội tham gia phiên 
tòa: Ông Nguyễn Trọng Thuyết, Kiểm sát viên cao cấp.  
Trong các ngày 31 tháng 5 và 06 tháng 6 năm 2024, tại trụ sở Tòa án nhân 
dân cấp cao tại Hà Nội mở phiên tòa công khai xét x ử vụ án dân sự phúc thẩm 
thụ lý số 69/2024/TLPT-DS ngày 17 tháng 01 năm 2024 về việc “Tranh chấp 
thừa kế tài sản và yêu cầu hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất” do có kháng 
cáo của bị đơn đối với Bản án dân sự sơ thẩm số 23/2023/DS-ST ngày 28 tháng 
9 năm 2023 của Tòa án nhân dân tỉnh T. 
Theo Quyết định đưa vụ án ra xét x ử 4833/2024/QĐ-PT ngày 08 tháng 5 
năm 2024, giữa các đương sự: 
1. Nguyên đơn: Ông Mai Đăng C, địa chỉ: số nhà 02, ngõ 707, đư ờng L, 
tổ 15, phường T1, thành phố T, tỉnh T. 
Người đại diện theo uỷ quyền của nguyên đơn:  Bà Đinh Thị A sinh năm 
1976; địa chỉ: Phường K, Quận H, Thành phố H1. 
2. Bị đơn: Chị Phạm Thị T4, địa chỉ: số nhà 76, phố G, thị trấn T2, huyện 
T2, Thành phố H1. 
Đại diện theo ủy quyền của bị đơn: Công ty Luật TNHH T3; Địa chỉ văn 
phòng: Tầng 6-7 Tòa nhà V, số 5 đường L1, phường T5, quận B, Thành phố H1.

2 
 
Người đại diện của Công ty lu ật TNHH T3: Ông Ngô Ngọc D, chức vụ 
Giám đốc; ch ị Nguyễn Thị Minh N và ch ị Phạm Thị Hương T6 là nhân viên 
công ty. 
3. Người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan: 
- Ủy ban nhân dân huyện K, tỉnh T. 
Người đại diện theo ủy quyền: Ông Đỗ Xuân K1 - Chức vụ: Phó Chủ tịch 
UBND huyện K, tỉnh T. 
- Anh Phạm Văn T7  là người mất năng l ực hành vi; ngư ời đại diện hợp 
pháp của anh T7  là ch ị Phạm Thị T4, địa chỉ: s ố nhà 76, phố G, thị trấn T2, 
huyện T2, Thành phố H1; 
- Bà Trần Thị M và bà Mai Thị T8, địa chỉ: thôn T9, xã V1, huyện K, tỉnh 
T; 
- Bà Mai Thị T10, anh Phạm Văn T11, ông Mai Đức N1, ông Đặng Văn 
H2, Đặng Thị H3, anh Đặng Huy T12, địa chỉ: thôn T13, xã V1, huyện K, tỉnh 
T; 
- Chị Đặng Thị D1, địa chỉ: thôn X, xã B1, huyện K, tỉnh T; 
- Bà Mai Thị T14, địa chỉ: xóm 3, xã D2, huyện D3, tỉnh N2; 
- Ông Phạm Văn T28, địa chỉ: thôn Đ, xã V1, huyện K, tỉnh T; 
- Bà Trần Thị N3 và anh Mai Cao S , địa chỉ: số nhà 02, ngõ S1, tổ 17, 
phường T1, thành phố T, tỉnh T; 
- Ông Mai Anh H4 và bà Mai Thị H5, cùng địa chỉ: K2 69151, C1 và đều 
ủy quyền cho nguyên đơn là ông Mai Đăng C; 
- Bà Mai Thị H6, địa chỉ: số 6b/1 P, phường 8, thành phố Đ1, tỉnh L2; 
- Bà Mai Thị C2, địa chỉ: số nhà 18/24, tổ 5, đường N, thị trấn L3, huyện 
Đ2, tỉnh L2; 
- Ông Mai Văn N5 , đ ịa ch ỉ: s ố nhà 159, đư ờng 1, tổ M1, đô th ị K3, 
phường K3, thành phố T, tỉnh T; 
- Ông Mai Văn T15, địa chỉ: thôn 3, xã T16, huyện T17, Thành phố H1; 
- Ông Mai Văn C3 , địa chỉ: số 9, ngách 5, ngõ C4, phường V2, quận H, 
Thành phố H1; 
- Chị Đặng Thị T18, địa chỉ: thôn N6, xã V3, thành phố T, tỉnh T; 
- Bà Trần Thị H8, địa chỉ: thôn Q, xã B1, huyện K, tỉnh T; 
- Chị Phạm Thị Minh Y, anh Phạm Ngọc T19, chị Phạm Thị Kim O, anh 
Phạm Xuân C5, chị Phạm Thị B2, chị Phạm Thị H9, anh Phạm Thanh T20; đều 
trú tại: thị trấn H10, huyện T21, tỉnh V4.

3 
 
Tại phiên tòa, chị T4, ông D, chị N, chị T6 có mặt, ông C, bà M, bà T10, 
bà T8, bà T14, ông T9, anh T11, ông T15, ông C3, ông H2, chị D1, bà H8, bà 
C2, ông N1 vắng mặt và có đơn xin xét xử vắng mặt còn các đương sự khác đều 
vắng mặt không có lý do.   
NỘI DUNG VỤ ÁN: 
Theo đơn kh ởi kiện và quá trình gi ải quyết vụ án, nguyên đơn ông Mai 
Đăng C trình bày 
Bố ông là cụ Mai Văn T22 (đã chết ngày 28/9/1957), mẹ ông là cụ 
Nguyễn Thị L4  (đã chết ngày 24/12/1992). Bố mẹ ông có 02 người con chung 
gồm: Bà Mai Thị T23 (đã chết năm 2016) và ông Mai Đăng C. Bà T23 có chồng 
là ông Phạm Văn P1 (đã chết năm 2017), hai ông bà chung sống với nhau trước 
năm 1982 nhưng không đăng ký kết hôn. Bà T23 và ông P1 có 02 người con 
chung là chị Phạm Thị T4 và anh Phạm Văn T7 (em chị T4 là người bị mất năng 
lực hành vi dân sự). Ông P1  có vợ cả là bà Ngô Thị H11  (đã chết ngày 
28/4/2020), ông P1 và bà H11 có 07 người con là anh Phạm Văn C6, anh Phạm 
Văn T24, chị Phạm Thị Y1, anh Phạm Văn T25, chị Phạm Thị O1, chị Phạm Thị 
B2, chị Phạm Thị H9.  
Ngoài ra cụ Mai Văn T22 có vợ cả là cụ Trần Thị N7 (chết năm 1995, cụ 
N7 không có con riêng, bố mẹ cụ N7 chết trước cụ N7), cụ T22 và cụ N7 có 05 
người con gồm: các ông Mai Văn T25 , Mai Văn H12 , Mai Văn N5 , Mai Văn 
T15 và Mai Văn C3.  
Ông Mai Văn T25 (đã chết năm 2004). Ông T26 có vợ là bà Trần Thị M. 
Ông T26 và bà M có 5 người con chung gồm: Bà Mai Thị T10, bà Mai Thị T8, 
bà Mai Thị T14, ông Mai Văn K4 (đã chết năm 1992, không có vợ con), bà Mai 
Thị T27 (đã chết năm 1983, bà T27 có chồng là ông Phạm Văn T28  và có 01 
người con là anh Phạm Văn T11).   
Ông Mai Văn H12 (đã chết năm 1994). Ông H12 có vợ cả là bà Trần Thị 
Y2 (đã chết năm 1979) và vợ hai là bà Trần Thị N3 . Ông H12 và bà Y2 có 5 
người con chung gồm: Ông Mai Anh H4 , bà Mai Thị H6 , bà Mai Thị H5 , ông 
Mai Đức N1 , bà Mai Thị C2 . Ông H12 và bà N3 có 01 con chung là anh Mai 
Cao S. 
Cụ Nguyễn Thị L4  có chồng cả là cụ Trần Văn L5  (đã chết trước khi cụ 
L4 chung sống với cụ T22), cụ L4 và cụ L5 có 02 người con gồm:  bà Trần Thị 
C7 (đã chết năm 2000)  và bà Trần Thị H8 . Bà C7 có chồng là ông Đặng Văn 
H2; hai ông bà  có 04 người con chung gồm: bà Đặng Thị H3, bà Đặng Thị D1, 
ông Đặng Huy T12, bà Đặng Thị T18.  
Khi còn sống, cụ T22 và cụ L4 có những tài sản chung gồm: Diện tích đất 
426,6m² tại thửa số 124, tờ bản đồ số 16 tại thôn T13, xã V1, huyện K, tỉnh T 
trong đó có 360m² đất ở và 66,6m² đất trồng cây lâu năm. Trên đất có các tài sản 
là 04 gian nhà cấp bốn lợp ngói (xây dựng năm 1963 lợp rạ, đến năm 1973 lợp

4 
 
ngói), sân gạch và một số cây lâu năm như Mít, Chè, Nhãn. Khi cụ T22, cụ L4 
chết không để lại di chúc. Nay ông đề nghị Tòa án chia di sản thừa kế của cụ 
T22, cụ L4 diện tích 426,6m² đất trong đó có 360 m² đất ở và 66,6 m² đất trồng 
cây lâu năm theo quy định của pháp luật và giao cho ông 1/2 diện tích đất gồm 
180m² đất ở và 33,3 m² đất trồng cây lâu năm, ông sẽ có nghĩa vụ thanh toán trị 
giá kỷ phần thừa kế đối với phần diện tích đất vượt quá hạn mức được hưởng 
cho các hàng thừa kế. Đồng thời ông đề nghị hủy Giấy chứng nhận quyền sử 
dụng đất số BE 891902 do Ủy ban nhân dân (UBND) huyện K cấp ngày 
19/7/2011 cho bà Mai Thị T23 với lý do theo quy định của pháp luật, thời điểm 
bố mẹ ông chết không để lại di chúc, ông và bà Mai Thị T23  là người thuộc 
hàng thừa kế thứ nhất nhưng việc bà Mai Thị T23  làm thủ tục cấp giấy chứng 
nhận quyền sử dụng đất (GCNQSDĐ) đã không thống nhất, bàn bạc với ông và 
không được sự đồng ý của ông là không đúng quy định của pháp luật.  
Tại phiên hoà giải ngày 05/9/2023  Tòa án thông báo , xác minh nội dung 
về di sản thừa kế của cụ T22, cụ L4 chỉ có 360m² đất ở còn 66,6m² đất trồng cây 
lâu năm được quy đổi ti êu chuẩn ruộng của Bà T23, chị T4, anh T7 vì vậy ông 
thay đổi yêu cầu khởi kiện: Đề nghị Tòa án chia di sản thừa kế của cụ T22, cụ 
L4 (bố mẹ ông) là diện tích đất ở 360 m² cho ông được hưởng 180 m² đất ở bằng 
hiện vật. 
* Bị đơn - chị Phạm Thị T4 trình bày: Chị đồng ý trình bày về quan hệ gia 
đình của cụ T22 và di sản thừa kế của cụ T22, cụ L4 như ông C trình bày. Khi 
hai cụ chết không để lại di chúc. Sau khi cụ L4 chết, năm 1996 mẹ chị là bà Mai 
Thị T23 được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, trong đó mẹ chị được cấp 
360m² đất ở và 50m² đất vườn, cùng đất mạ và đất lúa. Năm 2011, mẹ chị được 
cấp đổi giấy chứng nhận quyền sử dụng đất diện tích 426,6 m² trong đó 360 m² 
đất ở và 66,6 m² đất trồng cây lâu năm. Việc cấp đổi giấy chứng nhận quyền sử 
dụng đất do UBND xã thực hiện chị không biết lý do. Khi  mẹ chị được cấp giấy 
chứng nhận quyền sử dụng đất các con của cụ T22, cụ L4 và ông C không ai có 
ý kiến phản đối gì. 
Sau khi mẹ chị chết, ngày 04/01/2016 (âm lịch) ông C yêu cầu chị trả lại 
GCNQSDĐ thửa đất tranh chấp nên cậu cháu không tìm được tiếng nói  chung. 
Nay ông C  đề nghị Tòa án chia di sản thừa kế của cụ Mai Văn T22  và cụ 
Nguyễn Thị L4  theo pháp luật bao gồm: Diện tích đất 426,6 m², trong đó có 
360m² đất ở và 66,6 m² đất trồng cây lâu năm tại thửa số 124 , tờ bản đồ số 16, 
địa chỉ thôn T13, xã V1, huyện K, tỉnh T và đề nghị Tòa án hủy GCNQSDĐ số 
BE 891902 do UBND huyện K cấp ngày 19/7/2011 cho bà Mai Thị T23 , chị 
không đồng ý vì bà Mai Thị T23  (mẹ chị) đã làm thủ tục cấp GCNQSDĐ theo 
đúng trình tự quy định của pháp luật nên chị không đồng ý đối với yêu cầu khởi 
kiện của ông Mai Đăng C. 
Trường hợp GCNQSDĐ mang tên bà Mai Thị T23 (mẹ chị) không hợp lệ 
đề nghị Tòa án xác định diện tích 66,6m² đất trồng cây lâu năm là đất ruộng quy

5 
 
đổi của mẹ chị bà Mai Thị T23 , chị và em T7. Còn diện tích đất 360 m² của cụ 
T22 và cụ L4 thì đề nghị Tòa án áp dụng thời hiệu đối với diện tích 180 m² đất ở 
của cụ T22. Còn diện tích 180 m² đất ở của cụ L4, căn cứ sổ mục kê lưu trữ tại 
UBND xã V1 thể hiện “cho con Thêm” do đó diện tích đất 180 m² của cụ L4 
thuộc quyền sử dụng của mẹ chị là bà Mai Thị T23. Vì vậy, yêu cầu chia di sản 
của ông Mai Đăng C là không có căn cứ, đề nghị Tòa án không chấp nhận yêu 
cầu khởi kiện của ông Mai Đăng C . Các tài sản trên đất là tài sản riêng do chị 
xây dựng cho mẹ chị, chị không có ý kiến gì. 
* Ng ười có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan - Ông Mai Văn N5 , ông Mai 
Văn T15, ông Mai Văn C3  (là con riêng của cụ Mai Văn T22 ) trình bày:  Các 
ông đều nhất trí về quan hệ gia đình, di sản thừa kế của cụ Mai Văn T22 và cụ 
Nguyễn Thị L4 như nguyên đơn đã trình bày. Diện tích đất 426,6m², trong đó có 
360m² đất ở và 66,6 m² đất trồng cây lâu năm tại thửa số 124 , tờ bản đồ số 16, 
địa chỉ thôn T13, xã V1, huyện K, tỉnh T là tài sản chung của bố các ông cụ Mai 
Văn T22 và cụ Nguyễn Thị L4 nên ông C yêu cầu Tòa án chia di sản thừa kế của 
các cụ là đúng pháp luật. Vì vậy, đề nghị Tòa án chấp nhận yêu cầu khởi kiện 
của ông Mai Đăng C. Do các ông đã có chỗ ở ổn định, không tranh chấp di sản 
thừa kế, trường hợp được nhận di sản thừa kế từ cụ Mai Văn T22 thì các ông từ 
chối không nhận, đề nghị Tòa án giao cho ông Mai Đăng C  quản lý, sử dụng. 
Ông C có trách nhiệm chịu toàn bộ lệ phí, án phí, chi phí tố tụng theo quy định 
của pháp luật. Các ông không biết việc bà Mai Thị T23  được cấp GCNQSDĐ 
đất đối với thửa đất số 124 , tờ bản đồ số 16, địa chỉ thôn T13, xã V1, huyện K, 
tỉnh T nên các ông không có ý kiến phản đối gì. Khi Bà T23 làm thủ tục cấp 
GCNQSDĐ phải được sự nhất trí của các anh em trong gia đình, tuy nhiên các 
ông không được Bà T23 cũng như cơ quan có thẩm quyền thông báo về việc cấp 
GCNQSDĐ cho Bà T23. Do đó, UBND huyện K cấp GCNQSDĐ cho Bà T23 là 
không đúng quy định của pháp luật. Đề nghị Tòa án chấp nhận yêu cầu khởi 
kiện của ông Mai Đăng C  hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất do Uỷ ban 
nhân dân huyện K cấp cho bà Mai Thị T23. Vì lý do công việc  nên các ông đề 
nghị được vắng mặt trong quá trình giải quyết, xét xử vụ án. 
* Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan - Bà Trần Thị M  (vợ ông Mai 
Văn T25 (đã chết) - con dâu cụ T22), bà Trần Thị N3 (vợ ông Mai Văn H12 (đã 
chết) - con dâu cụ T22), bà Mai Thị T10 , bà Mai Thị T8 , bà Mai Thị T14 , ông 
Mai Anh H4, bà Mai Thị H6, bà Mai Thị H5, ông Mai Đức N1, bà Mai Thị C2 
(là các cháu của cụ T22), ông Phạm Văn T28  (cháu rể cụ T22) và anh Phạm 
Văn T11 (chắt cụ T22) trình bày: Các ông bà đều nhất trí về quan hệ gia đình, di 
sản thừa kế của cụ Mai Văn T22 và cụ Nguyễn Thị L4 như nguyên đơn đã trình 
bày. Diện tích đất 426,6m², trong đó có 360m² đất ở và 66,6m² đất trồng cây lâu 
năm tại thửa số 124, tờ bản đồ số 16, địa chỉ thôn T13, xã V1, huyện K, tỉnh T là 
tài sản chung của bố, ông, bà, cụ  của mọi người là cụ Mai Văn T22  và cụ 
Nguyễn Thị L4 nên ông Mai Đăng C yêu cầu Tòa án chia di sản thừa kế của các 
cụ là đúng pháp luật. Vì vậy, đề nghị Tòa án chấp nhận yêu cầu khởi kiện của

6 
 
ông Mai Đăng C. Do các ông bà đã có chỗ ở ổn định, không tranh chấp di sản 
thừa kế, trường hợp được nhận di sản thừa kế từ cụ Mai Văn T22 thì các ông bà 
từ chối không nhận, đề nghị Tòa án giao cho ông Mai Đăng C sở hữu, sử dụng. 
Ông C có trách nhiệm chịu toàn bộ l ệ phí, án phí, chi phí tố tụng theo quy định 
của pháp luật. Các ông bà không biết việc bà Mai Thị T23 được cấp Giấy chứng 
nhận quyền sử dụng đất đối với thửa đất số 124 , tờ bản đồ số 16, địa chỉ thôn 
T13, xã V1, huyện K, tỉnh T nên các ông bà không có ý kiến phản đối gì. Khi Bà 
T23 làm thủ tục cấp GCNQSDĐ phải được sự nhất trí của các anh em trong gia 
đình, tuy nhiên các ông bà không được Bà T23 cũng như cơ quan có thẩm quyền 
thông báo về việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho Bà T23. Do đó, 
UBND huyện K cấp GCNQSDĐ cho Bà T23 là không đúng quy định của pháp 
luật. Đề nghị Tòa án chấp nhận yêu cầu khởi kiện của ông Mai Đăng C hủy giấy 
chứng nhận quyền sử dụng đất do UBND huyện K cấp cho bà Mai Thị T23. Vì 
lý do công việc  nên các ông bà và anh T11 đề nghị được vắng mặt trong quá 
trình giải quyết, xét xử vụ án. 
* Người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan bà Trần Thị H8  (con riêng cụ 
L4), ông Đặng Văn H2 (con rể cụ L4), bà Đặng Thị H3 , bà Đặng Thị D1 , ông 
Đặng Huy T12 , bà Đặng Thị T18  (là cháu ngoại của cụ L4 và là con của bà 
Trần Thị C7 đã chết) trình bày: Nay ông Mai Đăng C đề nghị Tòa án chia di sản 
thừa kế diện tích đất 426,6 m² của cụ Mai Văn T22  và cụ Nguyễn Thị L4  theo 
pháp luật, trong đó có 360 m² đất ở và 66,6 m² đất trồng cây lâu năm tại thửa số 
124, tờ bản đồ số 16, địa chỉ thôn T13, xã V1, huyện K, tỉnh T và đề nghị Tòa án 
hủy Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số BE 891902 do UBND huyện K cấp 
ngày 19/7/2011 cho bà Mai Thị T23 , quan điểm của các ông bà như sau: Diện 
tích đất 426,6 m², trong đó có 360 m² đất ở và 66,6 m² đất trồng cây lâu năm tại 
thửa số 124, tờ bản đồ số 16 là tài sản chung của cụ Mai Văn T22 và cụ Nguyễn 
Thị L4 nên ông Mai Đăng C  yêu cầu Tòa án chia di sản thừa kế của các cụ là 
đúng pháp luật. Vì vậy, đề nghị Tòa án chấp nhận yêu cầu khởi  kiện của ông 
Mai Đăng C. Do các ông bà đã có chỗ ở ổn định, không tranh chấp di sản thừa 
kế, trường hợp được nhận di sản thừa kế của cụ Nguyễn Thị L4 thì các ông bà từ 
chối không nhận, đề nghị Tòa án giao cho ông Mai Đăng C  sở hữu, sử dụng. 
Ông C có trách nhiệm chịu toàn bộ lệ phí, án phí, chi phí tố tụng theo quy định 
của pháp luật. Các ông bà không biết việc bà Mai Thị T23 được cấp Giấy chứng 
nhận quyền sử dụng đất đối với thửa đất số 124 , tờ bản đồ số 16, địa chỉ thôn 
T13, xã V1, huyện K, tỉnh T nên các ông bà không có ý kiến phản đối gì. Khi Bà 
T23 làm thủ tục cấp GCNQSDĐ phải được sự nhất trí của các anh em trong gia 
đình, tuy nhiên các ông bà không được Bà T23 cũng như cơ quan có thẩm quyền 
thông báo về việc cấp GCNQSDĐ cho Bà T23. Do đó, UBND huyện K cấp giấy 
chứng nhận quyền sử dụng đất cho Bà T23 là không đúng quy định của pháp 
luật. Đề nghị Tòa án chấp nhận yêu cầu khởi kiện của ông Mai Đăng C  hủy 
GCNQSDĐ do UBND huyện K cấp cho bà Mai Thị T23. Vì lý do công việc nên 
các ông bà đề nghị được vắng mặt trong quá trình giải quyết, xét xử vụ án.

7 
 
* Chị Phạm Thị Minh Y , anh Phạm Ngọc T19, chị Phạm Thị Kim O , anh 
Phạm Xuân C5, chị Phạm Thị B2, chị Phạm Thị H9, anh Phạm Thanh T20 (con 
riêng của ông Phạm Văn P1 - chồng Bà T23) trình bày: Các anh chị là con ông 
Phạm Văn P1 (đã chết năm 2017), mẹ đẻ các anh chị là bà Ngô Thị H11 (đã chết 
năm 2020). Khi còn sống, ông P1 bố các anh chị chung sống nhưng không đăng 
ký kết hôn với bà Mai Thị T23  (đã chết năm 2016) và có 02 con chung là chị 
Phạm Thị T4  (bị đơn), anh  Phạm Văn T7  (em chị T4 - là người mất năng lực 
hành vi dân sự). Nay ông Mai Đăng C  (em Bà T23) khởi kiện đề nghị Tòa án 
chia di sản thừa kế diện tích đất 426,6m² của cụ Mai Văn T22 và cụ Nguyễn Thị 
L4 (bố mẹ Bà T23, ông C) theo pháp luật, trong đó có 360 m² đất ở và 66,6 m² 
đất trồng cây lâu năm tại thửa số 124 , tờ bản đồ số 16, địa chỉ thôn T13, xã V1, 
huyện K, tỉnh T và đề nghị Tòa án hủy Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số 
BE 891902 do UBND huyện K cấp ngày 19/7/2011  cho bà Mai Thị T23 , quan 
điểm của các  anh chị đề nghị Toà án giải quyết theo quy định của pháp luật. 
Trường hợp các anh chị được hưởng di sản thừa kế của bà Mai Thị T23  từ bố 
các anh chị là ông Phạm Văn P1, các anh chị từ chối nhận di sản và đề nghị Toà 
án giao cho chị Phạm Thị T4 quản lý, sử dụng. Các anh chị từ chối tham gia tố 
tụng và xin vắng mặt trong quá trình giải quyết, xét xử vụ án. 
* Công văn số 1370/UBND -TNMT ngày 31/8/2023 của UBND huyện K 
cung cấp: 
- Ngày 05/9/1996 UBND huyện K cấp GCNQSDĐ, số cấp Giấy chứng 
nhận quyền sử dụng đất  179/QSDĐ/KX cho bà Mai Thị T23 , diện tích 
2.354,0m², gồm 410,0 m² đất thổ cư và đất vườn (360,0 m² đất ở và 50,0 m² đất 
vườn) thuộc thửa số 1058 tờ bản đồ số 02, địa chỉ tại thôn T13, xã V1, diện tích 
còn lại 1.944,0m² là trồng đất lúa giao theo tiêu chuẩn cho hộ gia đình.  
- Về nguồn gốc thửa đất ở và đất vườn trước khi UBND huyện cấp giấy 
chứng nhận quyền sử dụng đất cho bà Mai Thị T23: Theo bản đồ và sổ mục kê 
bản đồ 04 đo đạc năm 1992 tại xã V1, nguồn gốc diện tích đất ở và đất vườn kê 
khai đứng tên cụ M ai Thị Tiếm (mẹ đẻ bà Mai Thị T23) thuộc thửa số 1058, tờ 
bản đồ số 02.  
- Cơ sở UBND huyện cấp GCNQSD đất ở và đất vườn cho bà Mai Thị 
T23: Việc cấp GCN cho hộ gia đình, cá nhân trên địa xã V1 năm 1996 được thực 
hiện đại trà và được thực hiện theo Quyết đ ịnh số 241/QĐ-UB ngày 09/6/1995 
của UBND tỉnh T quy định cấp GCN và hướng dẫn số 71/HD -ĐC ngày 
10/7/1995 của Sở Địa chính tỉnh T. Hồ sơ cấp GCNQSDĐ trên cơ sở “Đơn xin 
đăng ký quyền sử dụng đất” do người sử dụng đất kê khai và được Hội đồng tư 
vấn xét cấp GCN của xã sẽ xét duyệt, các trường hợp đủ điều kiện UBND xã đề 
nghị UBND huyện cấp GCN. Việc cấp GCNQSDĐ đứng tên bà Mai Thị T23 trên 
cơ sở “Đơn xin đăng ký quyền sử dụng đất” của người sử dụng đất và kết quả xét 
duyệt, đề nghị của UBND xã V1.  
- Lý do UB ND huyện K cấp đổi GCNQSDĐ cho bà Mai Thị T23 : Phần

8 
 
đất ở và đất vườn thuộc GCNQSDĐ nêu trên đã được UBND huyện K cấp đổi, 
cấp lại đứng tên bà Mai Thị T23  theo Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số 
Seri BE 891902, số vào sổ cấp GCN CH 00494 ngày 19/7/2011 - thửa đất số 
124, tờ bản đồ số 16, diện tích 426,6 m² gồm 360,0m² đất ở và 66,6 m² đất trồng 
cây lâu năm. Việc cấp lại Giấy chứng nhận cho Bà T23 được thực hiện đại trà 
tại xã V1 theo dự án đo đạc Vlap năm 2011, quy trình cấp GCNQSDĐ được 
thực hiện theo đúng quy định của Luật Đất đai 2003 và các Vă n bản hướng dẫn 
thi hành. Quá trình công khai hồ sơ cấp GCNQSDĐ cho các hộ gia đình, trong 
đó có hộ bà Mai Thị T23, UBND xã V1 không nhận được các ý kiến phản đối, 
tranh chấp liên quan đến thửa đất  mà Bà T23  đề nghị  cấp GCNQSDĐ. Ngày 
30/3/2011, UBND xã xác nhận hồ sơ đủ điều kiện cấp GCN và đề nghị UBND 
huyện xem xét cấp GCN cho Bà T23.  
- Khi UBND huyện K cấp GCNQSDĐ cho bà Mai Thị T23 năm 1996 đã 
được Hội đồng xét duyệt cấp đất của xã xét duyệt và công khai dân chủ  cho 
những người con của cụ Mai Văn T22 được hưởng di sản thừa kế của cụ và 
không ai có ý kiến tranh chấp gì về quyền sử dụng đất đã được UBND huyện 
cấp GCNQSDĐ cho bà Mai Thị T23 . Vì vậy, quan điểm của UBND huyện K 
xác định nguyên đơn đề nghị hủy GCNQSDĐ đã cấp cho bà Mai Thị T23 năm 
1996 và năm 2011 là không có cơ sở.  
* Biên bản xác minh ngày 18/8/2023 UBND xã V1 cung cấp: Hiện nay 
UBND xã V1 không lưu trữ bản đồ 299 mà chỉ lưu trữ sổ mục kê 299, bản đồ 04 
và sổ mục kê đọc bản đồ 04, hồ sơ kĩ thuật đo đạ c VLAP năm 2011 thì thửa đất 
của cụ Mai Văn T22 và cụ Nguyễn Thị L4 cụ thể như sau: 
+ Theo sổ mục kê 299 năm 1982 là thửa 103 , tờ bản đồ số 01 , diện tích 
360m² đất thổ (ONT) mang tên cụ Hoàng Văn T 22 (Mai Văn T22) tại xóm 3, xã 
V1, huyện K, tỉnh T. 
+ Theo bản đồ 04 và sổ mục kê năm 1992 là thửa 1058 , tờ bản đồ số 04 , 
diện tích 410 m² trong đó 360 m² đất ở và 50 m² đất lâu năm khác mang tên Mai 
Thị Tiếm (tên cụ Nguyễn Thị L4  nhưng ghi theo tên chồng là cụ T22). Có ghi 
chú “Chuyển cho T23 con bà T22” 
+ Theo hồ sơ kĩ thuật thửa đất đo đạc VLAP ngày 12/7/2011 là thửa 124 , 
tờ bản đồ số 16 , diện tích 426,6m² trong đó 360m² đất ở và 66,6 m² đất lâu năm 
khác tại thôn T13, xã V1, huyện K, tỉnh T. 
+ Theo sổ mục kê năm 1982 ghi tên Hoàng Văn T 22 với cụ Mai Văn T22 
là một người. Sổ mục kê năm 1992 ghi tên Mai Thị T 22 với cụ Nguyễn Thị L4 
là cùng một người.  
+ Diện tích đất chênh lệch so với sổ mục kê 299 và đo đạc VLAP là 
66,6m² do sai số trong đo đạc. 
Quá trình sử dụng đất bà Mai Thị T23 (con cụ T22, cụ L4 - mẹ chị Phạm 
Thị T4 ) được UBND huyện K cấp GCNQSDĐ ngày 05/9/1996 số vào sổ:

9 
 
179/QSDĐ/KX là thửa 1058, tờ bản đồ số 1, diện tích 410m² trong đó 360m² đất 
làm nhà ở và 50m² đất vườn cùng với diện tích đất hai lúa mang tên bà Mai Thị 
T23 tại xóm 3, xã V1, huyện K, tỉnh T. Sau khi thực hiện dự án VLAP năm 
2011 Bà T23  được UBND huyện K cấp đổi GCNQSDĐ ngày 29/7/2011 số 
BE891902 thửa 124, tờ bản đồ số 16, diện tích 426,6m² trong đó 360m² đất ở tại 
nông thôn và 66,6 m² đất trồng cây lâu năm khác mang tên bà Mai Thị T23  tại 
thôn T13, xã V1, huyện K, tỉnh T. Hiện trạng trên đất có 03 gian nhà cấp 4. 
Trước đây cụ T22, cụ L4 có 05 gian nhà lợp rạ đắp đất, sau khi cụ T22 mất thì 
cụ L4, Bà T23 ở và sửa chữa thành 04 gian nhà xây cấp 4 luồn gianh như hiện 
nay. Việc cấp GCNQSDĐ cho bà Mai Thị T23 năm 1996 là thực hiện cấp đồng 
loạt, cấp năm 2011 là cấp đổi theo dự án VLAP, hồ sơ cấp GCNQSDĐ cho Bà 
T23 UBND xã không lưu trữ.  Nguồn gốc diện tích đất 426,6 m² là do UBND xã 
cấp cho cụ T22 và cụ L4 từ trước năm 1954. Cụ T22, cụ L4 sử dụng đất  đến 
năm 1957 thì cụ T22 chết, cụ L4 quản lí sử dụng đất , năm 1992 cụ L4 chết thì 
Bà T23 (mẹ chị T4 - chị gái ông C) ở cùng với cụ L4 quản lí và sử dụng. Năm 
2016 Bà T23 chết, chị T4 (con Bà T23) lấy chồng trên Hà Nội đi về trông nom 
nhà đất nhưng không ở trên đất. Thỉnh thoảng ông C có về thắp hương ngày giỗ 
Tết. Từ năm 1993 (thực hiện Luật Đất đai năm 1993) , hàng năm Bà T23  là 
người đóng thuế quyền sử dụng đất, đến năm 2016 diện tích đất của gia đình Bà 
T23 có mức đóng thuế dưới 50.000 đồng nên được miễn tiền thuế đất. 
Quan điểm của địa phương: Việc tranh chấp đất xảy ra giữa cậu, cháu 
trong gia đình, đề nghị Tòa án tiến hành hòa giải để cho hai bên thỏa thuận với 
nhau trong việc giải quyết vụ án. Trường hợp hai bên không hòa giải được , đề 
nghị Tòa án giải quyết theo quy định của pháp luật. 
* Biên bản định giá tài sản ngày 30/8/2023 thể hiện : Đất ở tại nông thôn 
giá 2.700.000 đồng/m²; diện tích 360 m² đất ở trị giá giá 952.000.000 đồng. Đất 
trồng cây lâu năm giá 135.000 đồng/ m², diện tích 66,6 m² đất trồng cây lâu năm 
trị giá 8.991.000 đồng. Tổng trị giá đất: 980.991.000 đồng. Các công trình xây 
dựng trên đất: 45 m² nhà 01 tầng trị giá 28.741.450 đồng; 28,105 m² nhà 01 tầng 
xây gạch chỉ trị giá 25.236.880 đồng; 16,33 m² lợp mái che bằng tôn múi trị giá 
3.584.088 đồng; 3,864m 3 bể nước trị giá 988.260 đồng; sân bê tông gạch vỡ 
67,2m² trị giá 1.815.851 đồng; 6,57 m² tường bao xây gạch chỉ trị giá 2.310.072 
đồng; cổng trị giá 238.036 đồng; một số cây lâu niên các đương sự không đề 
nghị định giá. 
* Tại văn bản trình bày ngày 26/9/2023 bà Trần Thị H8 (con riêng cụ L4) 
và bà Đặng Thị D1 (cháu ngoại cụ L4) trình bày thay đổi ý kiến: Các bà từ chối 
nhận di sản thừa kế từ cụ Nguyễn Thị L4 và để lại di sản cho những người thừa 
kế còn lại tự phân chia theo quy định của pháp luật. 
Tại Bản án dân s ự sơ thẩm số 38/2023/DS-ST ngày 12 tháng 9 năm 
2023 của Tòa án nhân dân tỉnh T đã quyết định:

10 
 
1. Áp dụng khoản 5 Điều 26, khoản 4 Điều 34, điểm c khoản 1 Điều 39, 
khoản 1 Điều 228, khoản 2 Điều 244, khoản 2 Điều 479 Bộ luật Tố tụng dân sự; 
các Điều 610, 611, 612, 623, 649, 650, 651, 652, 660  Bộ luật Dân sự; khoản 2 
Điều 17 Nghị quyết số 58/1998/NQ-UBTVQH 10 ngày 20/8/1998; Tiểu mục 1.5 
mục 1 Nghị quyết 02/2004/NQ-HĐTP ngày 10/8/2004 của Hội đồng thẩm phán 
Tòa án nhân dân t ối cao; Mục I, Giải đáp m ột số vấn đề nghiệp vụ số 01/GĐ-
TANDTC ngày 05/01/2018 của Tòa án nhân dân tối cao. 
2. Đình chỉ yêu cầu khởi kiện của ông Mai Đăng C đề nghị Toà án chia di 
sản thừa kế diện tích 66,6 m² đất trồng cây lâu năm và các công trình xây d ựng 
trên thửa đất số 124, tờ bản đồ số 16, tại thôn T13, xã V1, huyện K, tỉnh T. 
3. Chấp nhận yêu cầu khởi kiện của ông Mai Đăng C. 
3.1. Hủy Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số BE 891902, Uỷ ban nhân 
dân huyện K, t ỉnh T cấp ngày 19/7/2011  diện tích 426,6m² đất, trong đó có 
360m² đất ở tại nông thôn và 66,6m² đất trồng cây lâu năm khác tại thửa số 124, 
tờ bản đồ số 16, ở thôn T13, xã V1, huyện K, tỉnh T cho bà Mai Thị T23.  
3.2. Chia cho ông Mai Đăng C được quyền sử dụng diện tích 220m² đất ở 
(phía Đông thửa đất) tại thửa số 124A (theo sơ đồ tách thửa), tờ bản đồ số 16, ở 
thôn T13, xã V1, huyện K, tỉnh T. Ông C được sở hữu phần tường bao xây trên 
diện tích đất được chia và ông C có trách nhiệm xây bức tường ngăn cách gi ữa 
hai thửa đất. Diện tích đất chia cho ông C có tứ cận như sau: 
- Phía Bắc giáp đường giao thông dài 1,43m + 4,50m + 2,63m + 0,98m. 
- Phía Nam giáp hộ ông T29 dài 8,78m +2,82m + 2,71m. 
- Phía Đông giáp đường giao thông dài 11,94m + 7,41m +0,78m + 0,82m. 
- Phía Tây giáp diện tích đất chia cho chị T4, anh T7 dài 20,30m. 
3.3. Chia cho chị Phạm Thị T4 và anh Phạm Văn T7 được quyền sử dụng 
diện tích 140m² đất ở (trong đó chị T4 có 100,96m², anh T7 có 39,05m²) và giao 
cho chị T4, anh T7 quản lý, s ử dụng diện tích 54,2 m² đất tr ồng cây lâu năm, 
tổng là 194,2m² đất (đất ở, đất trồng cây lâu năm ở phía Tây thửa đất) và được 
sở hữu 45m² nhà 01 t ầng + 28,105 m² nhà 01 t ầng xây g ạch chỉ + 16,33m² lợp 
tôn + b ể nước + sân bê tông + c ổng + ph ần tường bao xây trên ph ần đất được 
chia, tại thửa số 124B 124A (theo sơ đồ tách thửa), tờ bản đồ số 16, ở thôn T13, 
xã V1, huyện K, tỉnh T. Diện tích đất chia cho chị T4, anh T7 có tứ cận như sau: 
- Phía Bắc giáp đường giao thông dài 6,84m + 0,79m. 
- Phía Nam giáp hộ ông T29 dài 8,97m + 0,79m. 
- Phía Đông giáp diện tích đất chia cho ông C dài 20,30m.  
- Phía Tây giáp đường giao thông dài 19,90m.

11 
 
Giao cho chị Phạm Thị T4 quản lý diện tích 39,05m² đất ở của anh T7 và 
diện tích 54,2m² đất trồng cây lâu năm trong t ổng diện tích đất 194,2m² tại thửa 
số 124, tờ bản đồ số 16, ở thôn T13, xã V1, huyện K, tỉnh T.    
(Có sơ đồ phân chia đất kèm theo bản án) 
Ngoài ra, Tòa án cấp sơ thẩm còn quyết định án phí, thi hành án dân sự và 
thông báo quyền kháng cáo theo quy định pháp luật. 
Sau khi xét xử sơ thẩm, ngày 02 tháng 10 năm 2023 bị đơn có đơn kháng 
cáo với nội dung kháng cáo toàn bộ bản án sơ thẩm. 
Tại phiên tòa phúc th ẩm, nguyên đơn vắng mặt và có đơn đ ề nghị xét xử 
vắng mặt.  
Bị đơn thay đổi kháng cáo đề nghị hủy bản án sơ thẩm, xác nhận hiện trên 
đất có ngôi nhà 1 tầng có nguồn gốc là nhà c ấp 4 l ợp ranh do cụ L4 xây dựng, 
khi mẹ chị còn sống đã lợp ngói và sau đó chị tiếp tục sửa mái để cho anh T7 ở. 
Ông P1 và mẹ chị không chung s ống với nhau và ông P1 cũng không thư ờng 
xuyên qua lại, thực chất mối quan hệ giữa hai người là mẹ chị xin con ông P1.   
 Người đại diện theo ủy quyền của bị đơn có ý kiến thể hiện: Nguyên đơn 
yêu cầu chia di sản thừa kế của cụ T22 đã hết thời hiệu khởi kiện; Tòa án cấp sơ 
thẩm đã vi phạm quy định về xác định, chỉ định người đại diện (người giám hộ) 
của anh Phạm Văn T7; Tính đến năm 1992 cụ L4 là người chủ sử dụng toàn bộ 
diện tích 410m² đất, sau khi cụ L4 chết thì Bà T23 là người sử dụng toàn bộ thửa 
đất do được UBND chuy ển quyền sử dụng từ cụ L4 sang. Tòa án c ấp sơ th ẩm 
xác định toàn bộ thửa đất là di s ản và chia th ừa kế là không có căn c ứ. Đề nghị 
Hội đồng xét xử bác yêu cầu khởi kiện của ông C, hủy bản án sơ th ẩm và đình 
chỉ giải quyết vụ án.  
Đại diện Viện kiểm sát nhân dân c ấp cao tại Hà Nội sau khi phân tích tài 
liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án thấy Tòa án cấp sơ thẩm chấp nhận các yêu 
cầu khởi kiện của nguyên đơn là  có căn c ứ. Tuy nhiên bà Mai Thị T23 và ông 
Phạm Văn P1  có hai con chung nhưng không đăng ký k ết hôn và ông P1 đang 
tồn tại quan h ệ hôn nhân v ới bà H11. Tòa án c ấp sơ th ẩm xác đ ịnh ông P1 là 
chồng Bà T23 và cho 05 người con riêng của ông P1 được hưởng di sản thừa kế 
là không đúng quy đ ịnh c ủa pháp lu ật. Đề nghị Hội đ ồng xét x ử không ch ấp 
nhận kháng cáo của bị đơn, sửa bản án sơ thẩm không xác định ông P1, các con 
riêng của ông P1 được hưởng di sản thừa kế của Bà T23.  
                          NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN: 
Căn cứ tài liệu chứng cứ có trong h ồ sơ vụ án và đã đư ợc thẩm tra công 
khai tại phiên tòa; căn cứ vào kết quả tranh luận tại phiên tòa; trên cơ sở xem xét 
đầy đủ toàn diện chứng cứ, ý kiến của Kiểm sát viên đại diện cho Viện kiểm sát 
nhân dân c ấp cao t ại Hà N ội tham gia phiên tòa, H ội đồng xét x ử phúc thẩm 
nhận định như sau:

12 
 
[1]. Về thủ tục tố tụng:  
[1.1] Ông Mai Đăng C khởi kiện yêu cầu Toà án chia di s ản thừa kế của 
cụ Mai Văn T22 và cụ Nguyễn Thị L4 là diện tích 360m² đất ở tại thửa số 124, 
tờ bản đồ số 16 ở thôn T13, xã V1, huyện K, tỉnh T và đề nghị Tòa án hủy Giấy 
chứng nhận quyền sử dụng đất số BE 891902 do Ủy ban nhân dân huyện K cấp 
ngày 19/7/2011 cho bà Mai Thị T23. Toà án nhân dân t ỉnh T thụ lý vụ án xác 
định quan h ệ pháp luật là “Tranh chấp thừa kế tài sản và h ủy giấy chứng nhận 
quyền s ử dụng đ ất” là đúng thẩm quy ền theo quy đ ịnh t ại khoản 5 Đi ều 26 , 
khoản 4 Điều 34, điểm c khoản 1 Điều 39 Bộ luật Tố tụng dân sự. 
[1.2] Về thời hiệu giải quyết vụ án:  
[1.2.1] Thời hiệu khởi kiện chia di s ản của cụ Mai Văn T22 : Các đương 
sự đều thống nhất cụ Mai Văn T22 chết năm 1957. Th ời hiệu khởi kiện chia di 
sản thừa kế của cụ T22 được tính lại từ ngày 10/9/1990, theo quy đ ịnh tại Điều 
623 Bộ luật Dân sự năm 2015 thì thời hiệu yêu cầu chia di sản là 30 năm đối với 
bất động sản và theo khoản 2 Điều 17 Nghị quyết số 58/1998/NQ-UBTVQH 10 
ngày 20/8/1998; Ti ểu m ục 1.5 m ục 1 Nghị quyết 02/2004/NQ -HĐTP ngày 
10/8/2004 của Hội đồng thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao, Văn bản Giải đáp 
một số vấn đề nghiệp vụ số 01/GĐ-TANDTC ngày 05/01/2018 của Tòa án nhân 
dân tối cao thì thời hiệu khởi kiện chia di s ản thừa kế nhà và đất của cụ T22 là 
32 năm 06 tháng, đến ngày 09/3/2023 m ới hết thời hiệu chia di s ản của cụ Mai 
Văn T22. 
[1.2.2] Thời hiệu khởi kiện chia di sản của cụ Nguyễn Thị L4: Các đương 
sự đều thống nhất cụ Nguyễn Thị L4 chết ngày 24/12/1992. Căn cứ Điều 623 Bộ 
luật Dân sự năm 2015 thì thời hiệu chia di sản thừa kế nhà và đất của cụ L4 đến 
hết ngày 24/12/2022. 
Ngày 28/11/2022, ông Mai Đăng C nộp đơn khởi kiện yêu cầu chia di sản 
thừa kế của cụ Mai Văn T22 và cụ Nguyễn Thị L4 là trong thời hiệu khởi kiện 
theo quy đ ịnh tại Điều 623 B ộ luật Dân s ự và Mục I, Gi ải đáp m ột số vấn đề 
nghiệp vụ số 01/GĐ-TANDTC ngày 05/01/2018 của Tòa án nhân dân tối cao.  
[1.2.3] Anh Phạm Văn T7 là người bị Tòa án tuyên mất năng lực hành vi 
dân sự theo yêu cầu của chị Phạm Thị T4 (là chị gái ruột và là ngư ời thân duy 
nhất của anh T7). Mặc dù Tòa án c ấp sơ th ẩm không có quy ết định cử người 
giám hộ nhưng đã xác định chị T4 là người đại diện hợp pháp cho anh T7 là phù 
hợp đảm bảo quyền lợi của anh Phạm Văn T7.    
[1.3] Tại phiên tòa phúc th ẩm, nguyên đơn và một số người có quyền lợi, 
nghĩa vụ liên quan có đơn đề nghị xét xử vắng mặt; một số người liên quan khác 
mặc dù đã được Toà án triệu tập hợp lệ đến lần thứ hai nhưng vắng mặt không vì 
lý do bất khả kháng hoặc trở ngại khách quan. Căn cứ quy định tại khoản 1 Điều 
228 Bộ luật Tố tụng dân s ự, Hội đồng xét x ử quyết định xét xử vụ án theo thủ 
tục chung.

13 
 
[2]. Về nội dung: Trong vụ án này về cơ bản, các bên đương sự đều thừa 
nhận với đánh giá và nhận định của bản án sơ thẩm về nguồn gốc di sản thừa kế, 
về diện những người được hưởng thừa kế; tuy nhiên các đương sự không thỏa 
thuận được với nhau về việc phân chia di sản. Bản án sơ thẩm đã xem xét, phân 
tích và ch ấp nhận yêu c ầu khởi kiện của nguyên đơn  về việc hủy giấy chứng 
nhận quyền sử dụng đất do UBND huyện K, tỉnh T cấp cho bà Mai Thị T23; sau 
đó xác định khối tài sản thừa kế, công sức đóng góp của các bên rồi phân chia di 
sản. Sau khi xét xử sơ thẩm, nguyên đơn và người có quyền lợi liên quan không 
kháng cáo, nhất trí v ới bản án sơ th ẩm; bị đơn kháng cáo toàn b ộ bản án cho 
rằng Tòa án cấp sơ thẩm đã vi phạm thủ tục tố tụng, bản án sơ thẩm chưa làm rõ 
các vấn đề về nguồn gốc, quá trình quản lý, sử dụng đất.  
[3]. Xét kháng cáo c ủa bị đơn, Hội đ ồng xét x ử thấy những n ội dung 
kháng cáo nêu trên c ủa bị đơn đã được Tòa án c ấp sơ thẩm xem xét, cụ thể tại 
bản án sơ thẩm đã nhận định: 
[3.1] Về di sản của cụ Mai Văn T22: Quá trình giải quyết vụ án, chị Phạm 
Thị T4 thừa nhận toàn bộ diện tích đất 426,6m² tại thửa 124 là tài sản chung của 
cụ Mai Văn T22, cụ Nguyễn Thị L4 và đề nghị Toà án áp dụng thời hiệu đối với 
di sản của cụ Mai Văn T22 là ½ diện tích đất trên còn ½ diện tích đất cụ Nguyễn 
Thị L4 đã cho m ẹ chị là bà Mai Thị T23 nên toàn b ộ diện tích đ ất 426,6m² tại 
thửa 124 là của chị với anh T7. Tại Đơn đề nghị ngày 26/9/2023 và tại phiên toà 
sơ thẩm, chị T4 cho rằng diện tích 360m² đất ở là của cụ Nguyễn Thị L4, nguồn 
gốc đất do b ố mẹ cụ L4 cho cụ L4 nhưng không cung c ấp được tài li ệu chứng 
minh. 
Tại sổ mục kê 299 năm 1982 lưu tr ữ tại UBND xã V1 thể hiện diện tích 
360m² đất ở tại th ửa 103 (đo đ ạc Vlap là th ửa 124) mang tên c ụ Hoàng Văn 
Tiếm (cụ Mai Văn T22 ) phù h ợp v ới l ời khai c ủa nh ững người có quy ền l ợi, 
nghĩa vụ liên quan đều xác định thửa đất 103 (nay là thửa 124) là của cụ T22, cụ 
L4. Do đó, Tòa án cấp sơ thẩm xác định diện tích 360m² đất ở tại thửa 124 là tài 
sản chung của cụ T22 và cụ L4 là có căn cứ.  
[3.2] Về hàng thừa kế của cụ Mai Văn T22:  
[3.2.1] Cụ Mai Văn T22 và cụ Nguyễn Thị L4 sống chung với nhau trước 
khi có Luật Hôn nhân và gia đình nên pháp lu ật công nhận cụ T22 và cụ L4 là 
vợ chồng.  
[3.2.2] Khi cụ Mai Văn T22 chết, hàng thừa kế của cụ T22 gồm: Vợ cả cụ 
T22 là cụ Trần Thị N7 + 05 người con riêng của cụ T22 là ông Mai Văn T25, ông 
Mai Văn H12, ông Mai Văn T15, ông Mai Văn N5, ông Mai Văn C3; vợ hai cụ 
T22 là cụ Nguyễn Thị L4 + 02 con chung là bà Mai Thị T23, ông Mai Đăng C. 
Như vậy, hàng thừa kế của cụ Mai Văn T22 là 09 người. 
Di s ản th ừa k ế được hư ởng c ủa c ụ Mai Văn T22 : 180m² : 9 ngư ời = 
20m²/người x 2.700.000 đồng/m² = 60.750.000 đồng/người.

14 
 
[3.3] Cụ Trần Thị N7 là vợ cả của cụ T22 chết năm 1995 nên ông Mai 
Văn T25, ông Mai Văn H12, ông Mai Văn T15, ông Mai Văn N5, ông Mai Văn 
C3 được hưởng 20m² đất ở mà cụ N7 hưởng từ cụ T22. 
[3.3.1] Ông Mai Văn T25, ông Mai Văn H12 (con cụ T22, cụ N7) đã chết 
nên vợ và các con c ủa ông T26, Ông H12 được hưởng di s ản của cụ T22. Ông 
H12 chết trước cụ N7 nên các con c ủa Ông H12 được hưởng thừa kế thế vị di 
sản của cụ N7. 
 [3.3.2] Quá trình giải quyết vụ án, vợ và các con ông T26, vợ và các con 
Ông H12, ông T15, ông N5, ông C3 đều nhường kỷ phần thừa kế được hưởng từ 
cụ T22, cụ N7 cho ông C. Như vậy, di sản các đương sự được hưởng từ cụ T22 
như sau: 
Cụ Nguyễn Thị L4 được hưởng diện tích 20m² đất ở của cụ T22. 
Ông Mai Đăng C  được hưởng diện tích 20 m² đất ở của cụ T22 + 120m² 
đất ở (của cụ N7, con ông T26, vợ con Ông H12, ông T15, ông N5, ông C3) = 
140m² đất ở. 
[3.4] Bà Mai Thị T23 (đã chết), Bà T23 chung sống với ông P1 sau khi có 
Luật Hôn nhân và gia đình năm 1959. Luật Hôn nhân và gia đình năm 1959 đã có 
quy định về chế độ hôn nhân m ột vợ, một chồng và cấm người đang có v ợ có 
chồng kết hôn với người khác. Tại thời điểm ông P1, Bà T23 có con chung (năm 
1982) ông P1 vẫn t ồn t ại quan h ệ hôn nhân v ới bà H11; không sống cùng và 
không quan tâm đến mẹ con Bà T23, theo chị T4 mối quan hệ giữa hai bên là mẹ 
chị xin con ông P1, hai người không phải là v ợ chồng. Tòa án cấp sơ thẩm xác 
định ông P1 (các con riêng của ông P1) được hưởng di sản thừa kế của Bà T23 là 
không đúng quy đ ịnh của pháp luật. Do quan hệ giữa Bà T23 và ông P1 không 
được xác đ ịnh là hôn nhân hợp pháp nên ông P1 (các con riêng c ủa ông P1) 
không được hưởng di sản thừa kế của Bà T23. Di sản Bà T23 được hưởng của cụ 
T22 sẽ chia cho chị T4 và anh T7 , c ụ thể diện tích 20 m² đất ở : 2 người = 
10m²/người. 
[4]. Di sản thửa kế của cụ Nguyễn Thị L4: 180m² đất ở + 20m² đất ở được 
hưởng của cụ T22 = 200m² đất ở. 
[4.1] Hàng thừa kế của cụ Nguyễn Thị L4 gồm 04 người là bà Trần Thị 
C7, bà Trần Thị H8, bà Mai Thị T23, ông Mai Đăng C.  
[4.2] Di sản mà hàng thừa kế của cụ Nguyễn Thị L4 được hưởng là 200m² 
đất ở : 4 người = 50m²/người x 2.700.000 đồng = 136.687.500 đồng/người. 
[4.3] Bà Trần Thị C7 (đã chết), Bà C7 có chồng là ông Đặng Văn H2 và 4 
con là bà Đặng Thị H3, bà Đặng Thị D1, ông Đặng Huy T12, bà Đặng Thị T18. 
Vậy hàng thừa kế của Bà C7 là 05 người, kỷ phần mỗi người được hưởng thừa 
kế của Bà C7 là 50m² : 5 người = 10m²/người.

15 
 
[4.4] Bà Trần Thị H8 và bà Đặng Thị D1 từ chối nhận di sản và để lại cho 
những người thừa kế còn lại được hưởng di sản từ cụ L4 nên diện tích đất ở bà 
H8 được hưởng 50m², bà Dung đư ợc hưởng 10m², tổng 60m² đất ở sẽ chia đều 
cho ông Mai Đăng C, ông Đặng Văn H2, bà Đặng Thị H3, ông Đặng Huy T12, 
bà Đặng Thị T18, chị Phạm Thị T4, anh Phạm Văn T7 mỗi người được hưởng 
60m² : 7 người = 8,571m²/người.  
[4.5] Ông Đặng Văn H2 , bà Đặng Thị H3, ông Đặng Huy T12 , bà Đặng 
Thị T18 mỗi người được hưởng 10m² (của Bà C7) + 8,571m² (của bà H8, bà D1) 
= 18,571m² đất ở x 4 người = 74,284m². 
[4.6] Bà Mai Thị T23 (đã chết), kỷ phần thừa kế của Bà T23 chia cho chị 
T4, anh T7 là 50m² : 2 người = 25m²/người.  
[4.7] Ông Đặng Văn H2 , bà Đặng Thị H3, ông Đặng Huy T12 , bà Đặng 
Thị T18 (chồng, con Bà C7) đều nhượng kỷ phần thừa kế được hưởng cho ông 
Mai Đăng C. Như vậy, kỷ phần thừa kế ông Mai Đăng C được hưởng gồm 50m² 
(của cụ L4) + 8,571m² (của bà H8, bà D1) + 74,284m² (của ông H2, bà Hường, 
ông T12, bà T18) = 132,855m² đất ở. 
[4.8] Chị T4, anh T7 mỗi được hưởng gồm 25m² (của Bà T23) + 8,571m² 
(của bà H8, bà D1) = 33,571m²   
[5]. Như vậy ông Mai Đăng C, chị Phạm Thị T4, anh Phạm Văn T7 được 
hưởng diện tích đất ở của cụ Mai Văn T22 và cụ Nguyễn Thị L4 như sau: 
[5.1] Ông Mai Đăng C  được hư ởng 140 m² (của cụ T22) + 132,855m²  
(của cụ L4) = 272,855m² đất ở. 
[5.2] Chị Phạm Th ị T4, a nh Phạm Văn T7  mỗi ngư ời được hư ởng 
18,571m² (của cụ T22) + 25m² (của cụ L4) = 43,571m² đất ở x 2 = 87,142m² 
[5.3] Quá trình s ử dụng đất, bà Mai Thị T23 (mẹ chị T4) có nhiều công 
sức duy trì, tôn tạo thửa đất; sau khi Bà T23 mất, chị T4 tiếp tục trông nom, tôn 
tạo. Do đó cần buộc ông C thanh toán phần công sức của Bà T23 cho chị T4 là 
52,855m² đất ở. 
[5.4] Diện tích đ ất ở chia cho ông Mai Đăng C  là 220m² x 2.700.000 
đồng/m² = 594.000.000 đồng. 
[5.5] Diện tích đất ở chia cho chị Phạm Thị T4 là 43,571m² (của cụ T22, 
cụ L4) +  52,855m² (công s ức duy trì, tôn t ạo đ ất c ủa Bà T23 , chị T4) là 
96,426m² x 2.700.000 đồng/m² = 260.350.200 đồng. 
[5.6] Diện tích đất ở chia cho anh Phạm Văn T7 là 43,571m² (của cụ T22, 
cụ L4) x 2.700.000 đồng/m² = 117.641.700 đồng. 
Xét thấy diện tích đất di sản có thể chia được bằng hiện vật, do đó Tòa án 
cấp sơ th ẩm đã chia cho ông Mai Đăng C  diện tích 220 m² đất trống không có 
công trình xây d ựng ở phía Đông thửa đất. Chia cho chị T4, anh T7 diện tích

16 
 
139,997m² (làm tròn 140 m²) đất phía Tây có công trình xây d ựng nhà và giao 
diện tích đất trồng cây lâu năm 54,2m² (đo đạc thực tế) cho anh T7, chị T4 quản 
lý, s ử dụng. Ông C không yêu c ầu chia các công trình xây d ựng trên đ ất nên 
giao cho chị T4, anh T7 sở hữu. Do anh T7 mất năng l ực hành vi dân s ự nên 
giao kỷ phần thừa kế đất ở anh T7 được hưởng và đất trồng cây lâu năm của Bà 
T23, chị T4, anh T7 và các công trình xây d ựng trên đ ất cho chị T4 trực tiếp 
quản lý, sở hữu và sử dụng là có căn cứ.   
[6]. Xét yêu cầu hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cấp cho bà Mai 
Thị T23:  
Như đã phân tích ở trên, diện tích 360m² đất ở là của cụ Mai Văn T22 và 
cụ Nguyễn Thị L4. Cụ T22, cụ L4 chết không để lại di chúc. B à Mai Thị T23 
làm thủ tục cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất năm 1996 không được sự 
đồng ý của những người thuộc hàng thừa kế của cụ T22, cụ L4. Khi làm thủ tục 
cấp GCNQSDĐ cho Bà T23, UBND xã V1 và UBND huyện K căn cứ bản đồ 04 
và sổ mục kê năm 1992 có ghi chú “Chuy ển cho T 23 con bà T22” là chưa đ ủ 
căn cứ vững chắc vì địa phương xác định nội dung trên không bi ết ai ghi và ghi 
vào th ời gian nào. M ặt khác, th ời đi ểm Bà T23  làm th ủ tục c ấp GCNQSDĐ 
đang th ực hi ện theo quy đ ịnh tại Đi ều 6 91 Bộ luật Dân s ự năm 1995: “Việc 
chuyển đổi, chuyển nhượng, cho thuê, thế chấp quyền sử dụng đất theo quy định 
của Bộ luật này và pháp luật về đất đai được thực hiện thông qua hợp đồng Hợp 
đồng chuyển quyền sử dụng đất phải được lập thành văn bản có chứng thực của 
Uỷ ban nhân dân cấp có thẩm quyền.” UBND xã V1 và UBND huyện K căn cứ 
nội dung ghi chú “Chuyển cho T23 con bà T22” trong sổ mục kê năm 1992 để 
làm thủ tục và c ấp GCNQSDĐ cho Bà T23 diện tích 360 m² đất làm nhà ở tại 
thửa 1058 và diện tích 50m² đất vườn tại thửa 1059, năm 2011 UBND huyện K 
cấp đổi GCNQSDĐ cho bà Mai Thị T23 nhưng cũng không có ý kiến của những 
người thuộc hàng th ừa kế của Tiếm, cụ L4 là không đúng quy đ ịnh của pháp 
luật. Do đó Tòa án c ấp sơ th ẩm chấp nhận yêu c ầu khởi kiện của nguyên đơn 
hủy GCNQSDĐ do UBND huyện K cấp ngày 19/7/2011 cho bà Mai Thị T23 là 
có căn cứ chấp nhận.  
Tổng hợp những phân tích đánh giá trên, Hội đồng xét xử xét thấy Tòa án 
cấp sơ th ẩm đã có sai sót trong vi ệc công nhận quan hệ hôn nhân giữa bà Mai 
Thị T23 và ông Phạm Văn P1. Xác định ông P1 là người thừa kế di sản của Bà 
T23, ông P1 chết thì 07 người con ông P1 được hưởng di s ản thừa kế của Bà 
T23 là không phù hợp quy định của pháp luật, việc trích công sức chưa phù hợp; 
phần quyết định bản án tuyên không rõ ràng.  Do đó Tòa án c ấp phúc thẩm sẽ 
sửa những nội dung trên để đảm bảo việc áp dụng pháp luật. Tại cấp phúc thẩm, 
phía bị đơn kháng cáo nhưng không xuất trình được tài liệu khác có thể làm thay 
đổi nội dung vụ án nên không có căn cứ chấp nhận nội dung kháng cáo hủy bản 
án sơ thẩm của bị đơn cũng như ý kiến của người đại diện theo ủy quyền của bị 
đơn tại phiên tòa.

17 
 
[7]. Về án phí:  
[7.1]. Án phí dân sự sơ thẩm: Do ông Mai Đăng C là người cao tuổi có đơn 
xin miễn án phí nên miễn án phí dân sự sơ thẩm cho ông C (gồm phần di sản ông C 
được chia và phần di sản những người thừa kế khác tặng cho ông C).  
 Chị Phạm Thị T4 không phải ch ịu án phí di ện tích đ ất 52,855m² được 
hưởng do ông C thanh toán công s ức cho bà Mai Thị T23. Chị T4 phải chịu án 
phí phần di s ản chị được chia và ph ần di s ản chị được tặng cho là 43,571m² x 
2.700.000 đồng/m² = 117.641.700 đồng x 5% = 5.882.085 đồng. 
Anh Phạm Văn T7 là người mất năng l ực hành vi dân s ự nên được miễn 
án phí dân s ự sơ thẩm và chi phí xem xét thẩm định tại chỗ, định giá tài s ản và 
đo đạc thửa đất. 
[7.2] Án phí dân sự phúc thẩm: Kháng cáo không được chấp nhận nên chị 
Phạm Thị T4 phải chịu án phí dân sự phúc thẩm.  
[8]. Về chi phí t ố tụng: Ông Mai Đăng C  và chị Phạm Thị T4 phải chịu 
7.000.000 đồng chi phí xem xét th ẩm định tại chỗ, định giá tài s ản và đo đ ạc 
thửa đất, trong đó ông C được hưởng tài s ản nhiều hơn chị T4 nên ông C phải 
chịu 61% = 4.270.000 đồng, chị T4 phải chịu 39% = 2.730.000 đồng. Ông C đã 
nộp 7.000.000 đồng, buộc chị T4 phải thanh toán trả ông C 2.730.000 đồng.  
Vì các lẽ trên, 
Căn cứ Điều 30 9 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, Nghị quyết s ố 
326/2016/UBTVQH của Ủy ban Thường vụ Quốc hội ngày 30 tháng 12 năm 
2016 quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ 
phí Tòa án. 
QUYẾT ĐỊNH: 
1. Không chấp nhận kháng cáo c ủa bị đơn chị Phạm Thị T4. Sửa Bản án 
dân sự sơ thẩm số 23/2023/DS-ST ngày 28 tháng 9 năm 2023 của Tòa án nhân 
dân tỉnh T về nội dung: Không công nhận quan h ệ hôn nhân gi ữa bà Mai Thị 
T23 và ông Phạm Văn P1 là hợp pháp, ông P1 chết 7 ngư ời con ông P1 là anh 
Phạm Văn C6 , anh Phạm Văn T24 , chị Phạm Thị Y1 , anh Phạm Văn T25 , chị 
Phạm Thị O1 , chị Phạm Thị B2 , chị Phạm Thị H9  không được hưởng di sản 
thừa kế của bà Mai Thị T23. 
2. Chấp nhận yêu cầu khởi kiện của ông Mai Đăng C. 
2.1. Hủy Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số BE 891902, Uỷ ban nhân 
dân huyện K, t ỉnh T cấp ngày 19/7/2011  diện tích 426,6m² đất, trong đó có 
360m² đất ở tại nông thôn và 66,6m² đất trồng cây lâu năm khác tại thửa số 124, 
tờ bản đồ số 16, ở thôn T13, xã V1, huyện K, tỉnh T cho bà Mai Thị T23.

18 
 
2.2. Xác nhận di sản thừa kế do cụ Mai Văn T22 và cụ Nguyễn Thị L4 để 
lại là thửa đất số 124, tờ bản đồ số 16, diện tích 360m² đất ở tại thôn T13, xã V1, 
huyện K, tỉnh T.  
2.3. Chia cho ông Mai Đăng C được quyền sử dụng diện tích 220m² đất ở 
(phía Đông thửa đất) tại thửa số 124A (theo sơ đồ tách thửa), tờ bản đồ số 16, ở 
thôn T13, xã V1, huyện K, tỉnh T. Ông C được sở hữu phần tường bao xây trên 
diện tích đất được chia và ông C có trách nhiệm xây bức tường ngăn cách gi ữa 
hai thửa đất. Diện tích đất chia cho ông C có tứ cận như sau: 
- Phía Bắc giáp đường giao thông dài 1,43m + 4,50m + 2,63m + 0,98m. 
- Phía Nam giáp hộ ông T29 dài 8,78m +2,82m + 2,71m. 
- Phía Đông giáp đường giao thông dài 11,94m + 7,41m +0,78m + 0,82m. 
- Phía Tây giáp diện tích đất chia cho chị T4, anh T7 dài 20,30m. 
2.4. Chia cho chị Phạm Thị T4 và anh Phạm Văn T7 được quyền sử dụng 
diện tích 140m² đất ở (trong đó chị T4 có 96,426m², anh T7 có      43,571m²) và 
giao cho chị T4, anh T7  quản lý, s ử dụng di ện tích 54,2 m² đất tr ồng cây lâu 
năm, tổng là 194,2m² đất (đất ở, đất trồng cây lâu năm ở phía Tây thửa đất) và 
được sở hữu 45m² nhà 01 tầng + 28,105m² nhà 01 tầng xây gạch chỉ + 16,33m² 
lợp tôn + b ể nước + sân bê tông + c ổng + ph ần tường bao xây trên ph ần đất 
được chia, tại thửa số 124B 124A (theo sơ đồ tách thửa), tờ bản đồ số 16, ở thôn 
T13, xã V1, huyện K, tỉnh T. Diện tích đ ất chia cho chị T4, anh T7 có tứ cận 
như sau: 
- Phía Bắc giáp đường giao thông dài 6,84m + 0,79m. 
- Phía Nam giáp hộ ông T29 dài 8,97m + 0,79m. 
- Phía Đông giáp diện tích đất chia cho ông C dài 20,30m.  
- Phía Tây giáp đường giao thông dài 19,90m. 
Giao cho ch ị Phạm Thị T4 quản lý di ện tích 43,571m² đất ở của anh T7 
được hưởng và diện tích 54,2 m² đất trồng cây lâu năm trong t ổng diện tích đ ất 
194,2m² tại thửa số 124, tờ bản đồ số 16, ở thôn T13, xã V1, huyện K, tỉnh T.    
(Có sơ đồ phân chia đất kèm theo bản án) 
3. Về án phí:  
3.1. Án phí dân s ự sơ th ẩm: Miễn án phí dân s ự sơ th ẩm cho ông Mai 
Đăng C và anh Phạm Văn T7. 
Chị Phạm Thị T4 phải chịu 5.882.085 đồng án phí dân sự sơ thẩm. 
3.2. Án phí dân s ự phúc thẩm: chị Phạm Thị T4 phải chịu 300.000 đ ồng 
án phí dân sự phúc thẩm. Ghi nhận chị T4 đã nộp 300.000 đồng tiền tạm ứng án 
phí dân sự phúc thẩm theo Biên lai thu số 0000037 ngày 10 tháng 11 năm 2023 
của Cục Thi hành án dân sự tỉnh T.

19 
 
4. Về chi phí tố tụng:  
4.1. Ông Mai Đăng C  phải ch ịu 4.270.000 đ ồng chi phí xem xét th ẩm 
định tại chỗ, định giá tài sản và đo đạc đất (đã thi hành xong). 
4.2. Chị T4 phải chịu 2.730.000 đồng chi phí xem xét thẩm định tại chỗ, 
định giá tài s ản và đo đ ạc đất. Buộc chị T4 phải thanh toán tr ả ông C số tiền 
2.730.000 đồng.  
Trường hợp bản án, quyết định được thi hành theo quy định tại Điều 2 
của Luật Thi hành án dân sự thì người được thi hành án, người phải thi hành án 
dân sự có quyền thỏa thuận thi hành án, quyền yêu cầu thi hành án, tự nguyện 
thi hành án hoặc cưỡng chế thi hành án theo quy định tại các Điều 6, 7 và 9 
Luật Thi hành án dân sự; thời hiệu được thực hiện theo quy đị nh tại Điều 30 
Luật Thi hành án dân sự.  
Các quyết định khác của bản án sơ th ẩm không bị kháng cáo kháng ngh ị 
có hiệu lực pháp luật kể từ ngày hết thời hạn kháng cáo, kháng nghị. 
Bản án dân sự phúc thẩm có hiệu lực kể từ ngày tuyên án./. 
Nơi nhận: 
- VKSND cấp cao tại Hà Nội; 
- TAND tỉnh T; 
- VKSND tỉnh T; 
- Cục THADS tỉnh T; 
- Các đương sự (theo địa chỉ); 
- Lưu hồ sơ vụ án, HCTP. 
 TM. HỘI ĐỒNG XÉT XỬ PHÚC THẨM 
THẨM PHÁN - CHỦ TỌA PHIÊN TÒA 
 
 
(đã ký) 
 
 
Vũ Thị Thu Hà