1 
 
TÒA ÁN NHÂN DÂN CẤP CAO            CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM 
             TẠI ĐÀ NẴNG                                              Độc lập – Tự do – Hạnh phúc 
        
Quyết định giám đốc thẩm  
Số: 22/2021/DS-GĐT 
Ngày 10/5/2021 
Vụ án “Tranh chấp về đòi lại nhà gắn 
liền với quyền sử dụng đất” 
 
NHÂN DANH 
NƯỚC CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM 
 
 
ỦY BAN THẨM PHÁN 
TÒA ÁN NHÂN DÂN CẤP CAO TẠI ĐÀ NẴNG 
 
- Thành phần Ủy ban Thẩm phán Tòa án nhân dân cấp cao  tại Đà Nẵng  
tham gia xét xử gồm: 
 Thẩm phán Lại Văn Trình - Phó Chánh án làm chủ tọa phiên tòa.  
 Các Thẩm phán: ông Nguyễn Anh Tiến, bà Lê Thị Ngọc Hà, ông Nguyễn Văn 
Tiến, ông Vũ Thanh Liêm, ông Lê T ự, ông Lê Phư ớc Thanh, ông Đ ặng Kim Nhân, 
ông Trần Minh Tuấn, ông Trương Minh Tuấn. 
- Thư ký phiên tòa: bà Hà Thị Mỹ Châu - Thẩm tra viên.                  
- Đại diện Viện Kiểm sát nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng tham gia phiên t òa: 
ông Lê Văn Thành - Kiểm sát viên cao cấp. 
Ngày 10 tháng 5 năm 2021, tại trụ sở Tòa án nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng mở 
phiên tòa giám đốc thẩm xét xử vụ án “Tranh chấp đòi lại nhà gắn liền với quyền sử 
dụng đất” giữa các đương sự: 
1.Nguyên đơn: bà Lê Thị Kim M; cư trú:  X đường Đ, phường T, thành phố H, 
tỉnh Thừa Thiên Huế. 
2.Bị đơn: ông Võ Văn Q; cư trú: Y đường Đ, phường T, thành phố H, tỉnh Thừa 
Thiên Huế. 
3.Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan: 
Bà Lê Thị G; cư trú: X đường Đ, phường T, thành phố H, tỉnh Thừa Thiên Huế. 
 Bà Võ Th ị C; cư trú: Y đường Đ , phường T, thành phố H, tỉnh Th ừa Thiên 
Huế. 
 Ông Võ Duy H; cư trú: Y đường Đ, phường T, thành phố H, tỉnh Thừa Thiên 
Huế.

2 
 
NỘI DUNG VỤ ÁN: 
     - Theo đơn khởi kiện và quá trình giải quyết vụ án, nguyên đơn là bà Lê Thị Kim M 
trình bày:  
 Ngôi nhà g ắn liền với đất có di ện tích 1.060 m 2 tại số Y đường Đ, phường T, 
thành phố H, tỉnh Thừa Thiên Huế là của cha bà M là ông Lê B mua lại của ông Bửu 
B1 từ năm 1955. Năm 1970 , cha mẹ bà M kết hôn với nhau, cùng ở và thờ cúng ông 
bà tại căn nhà trên, đến năm 1976, cha của Bà qua đời nên mẹ của Bà tiếp tục quản lý 
ngôi nhà. Quá trình qu ản lý, s ử dụng mẹ của  B à đã tách th ửa, chuyển nhượng một 
phần cho người khác làm nhà ở. Phần đất còn lại hiện nay là 817,7 m2 mẹ của Bà giao 
cho bà con bên n ội quản lý trông nom, lo hương  khói, thờ tự theo Giấy ủy quyền lập 
ngày 01/5/1990. Trong Gi ấy ủy quyền giao cho ông Lê Văn H1 là cháu đích tôn c ủa 
gia tộc lo vi ệc quản lý, xây d ựng để thờ phụng tổ tiên ông bà, nhưng ông H1 không 
quản lý mà giao cho bà Lê Th ị G đến ở. Sau đó, bà G làm nhà riêng và giao cho con 
trai là Võ Văn Q quản lý và thờ tự. Quá trình quản lý, ông Q đã xây một ngôi nhà cấp 
4 trong thửa đất đó để ở.  
 Ngày 07/11/1994, bà Tr chuyển nhượng cho v ợ chồng ông Tr ần Xuân Qu ảng, 
bà Nguyễn Thị Phước 88 m 2 đất để làm nhà ở, và được chính quyền địa phương xác 
nhận. Đồng thời yêu cầu ông Q trả lại đất nói trên nhưng ông Q không trả. Nay bà M 
yêu cầu ông Q trả lại nhà và đất trên cho Bà, vì Bà là người thừa kế duy nhất của cha 
mẹ Bà. 
      - Bị đơn ông Võ Văn Q trình bày: 
         Nguồn gốc nhà và  đất trên thì Ông không rõ nhưng theo các C ụ cao niên trong 
gia tộc họ Lê cho bi ết vào năm 1955 gia t ộc họ Lê đã xây ngôi chùa Phá p Hoa trên 
thửa đất tại số 75 đường Lam Sơn (nay là Y đường Đ, phường T, thành phố H) để ông 
Lê B tu hành và  làm tr ụ trì chùa. Đến năm 1969, ông B ờ kết hôn với bà Nguyễn Thị 
Trà và sinh được một người con gái là bà Lê Th ị Kim M. Năm 1976, ông Bờ qua đời, 
đến năm 1990 con cháu trong gia t ộc h ọ Lê h ọp bàn tu s ửa l ại chùa Pháp Hoa đ ể 
chuyển sang làm nhà th ờ gia tộc họ Lê. Theo biên b ản họp ngày 11/4/1990 c ủa gia 
tộc, có sự tham gia của bà Nguyễn Thị Trà và bà Lê Th ị Kim M đã đồng ý sửa chữa 
lại nhà thờ, phân công ngư ời trông nom, b ảo quản và thờ tự. Đến ngày 31/5/1990, bà 
Tr và bà M lập Giấy ủy quyền cho gia t ộc họ Lê để làm nhà th ờ được Ủy ban nhân 
dân phường chứng thực ngày 04/6/1990. Do vậy, nhà thờ và thửa đất trên thuộc quyền 
sử dụng của gia tộc họ Lê. Vợ chồng ông xây dựng nhà trên thửa đất đó vào năm 1992 
để ở là được sự đồng ý của cả gia tộc họ Lê, bà Tr và bà M cũng không có ý kiến gì và 
không kê khai đăng ký, n ộp thuế quyền sử dụng đất. Trên th ửa đất hiện nay, ngoài

3 
 
ngôi nhà v ợ chồng Ông ở còn có nhà th ờ họ Lê, nhà th ờ đó thuộc sở hữu của nhiều 
người. Việc bà M khởi kiện đòi lại nhà đất, Ông không chấp nhận. 
      - Tại Bản án dân sự sơ thẩm số 37/2019/DS-ST ngày 30/10//2019, Tòa án nhân 
dân thành phố H, tỉnh Thừa Thiên Huế đã quyết định: 
Áp dụng khoản 2 Điều 26, 146, 147, 220, 227 của Bộ luật Tố tụng dân sự;  
Áp dụng Điều 163, 164, 166 của Bộ luật Dân sự năm 2015; Điều 4, 5 Luật nhà 
ở năm 2014; Điều 166, 203 Luật đất đai năm 2013 
 Tuyên xử:  
1.Chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn là bà Lê Th ị Kim M đối với bị 
đơn là ông Võ Văn Q. 
Buộc ông Võ Văn Q và các thành viên trong gia đình ông Q phải chịu trách 
nhiệm trả lại ngôi nhà (nhà chính ký hiệu số 1 và nhà phụ ký hiệu số 2 theo sơ đồ hiện 
trạng nhà đất kèm theo) g ắn liền với quyền sử dụng đất có di ện tích là 817,7 m 2 tọa 
lạc tại số Y đường Đ, phường T, thành phố H, tỉnh Thừa Thiên Huế cho người thừa kế 
của ông Lê B là bà Lê Thị Kim M. 
Xử trích 81,5 m 2đất nằm trong thửa đất số 90 tờ bản đồ số 10 tọa lạc tại số Y 
đường Đ, phường T, thành phố H, tỉnh Thừa Thiên Huế cho ông Võ Văn Q và những 
người có quy ền lợi và nghĩa v ụ liên quan là bà Võ Th ị C, ông Võ Duy H (vợ và con 
ông Q) quản lý s ử dụng. Vị trí thửa đất là nơi có nhà ở của ông Q bà C (nhà ở và 
công trình phụ ký hiệu số 3 và số 4 theo sơ đồ vị trí hiện trạng thửa đất kèm theo) 
Giao cho người thừa kế của ông Lê B và bà Nguyễn Thị Trà là bà Lê Th ị Kim 
M quản lý, sở hữu sử dụng ngôi nhà (nhà chính ký hiệu số 1 và nhà phụ hiệu số 2 theo 
sơ đồ vị trí hiện trạng nhà đất kèm theo) gắn liền quyền sử dụng thửa đất số 90 tờ bản 
đồ số 10, diện tích 736,2 m 2 tọa lạc tại số Y đường Đ, phường T, thành phố H, tỉnh 
Thừa Thiên Huế. Vị trí, tỷ lệ các cạnh của thửa đất được xác đ ịnh theo Sơ đ ồ hiện 
trạng nhà, đất kèm theo. 
Các bên đương sự phải chịu trách nhiệm đến Cơ quan nhà nước có thẩm quyền 
để làm thủ tục kê khai đăng ký quy ền sở hữu nhà và quyền sử dụng đất theo quy định 
của pháp luật về đất đai. 
Ngoài ra, Tòa án cấp sơ th ẩm còn quyết đ ịnh về án phí, quyền, nghĩa v ụ thi 
hành án và quyền kháng cáo. 
        - Ngày 13/11/2019, bị đơn ông Võ Văn Q và người có quy ền lợi nghĩa v ụ liên 
quan bà Lê Thị G có đơn kháng cáo bản án sơ thẩm.

4 
 
        - Tại Bản án dân sự phúc thẩm số 06/2020/DS-PT ngày 10/3//2020, Tòa án nhân 
dân tỉnh Thừa Thiên Huế đã quyết định: 
Căn cứ khoản 1 Điều 308 của Bộ luật Tố tụng dân sự; 
Không chấp nhận kháng cáo của ông Võ Văn Q và bà Lê Thị G. 
Giữ nguyên toàn b ộ bản án sơ th ẩm số 37/2019/DS-ST ngày 30/10/2019 c ủa 
Tòa án nhân dân thành phố H. 
       - Ngày 01/4/2020, ông Võ Văn Q và bà Lê Thị G có đơn đề nghị xem xét theo thủ 
tục giám đ ốc thẩm đ ối v ới Bản án dân s ự phúc th ẩm s ố 06/2019/DS-PT ngày 
10/3/2020 của Tòa án nhân dân tỉnh Thừa Thiên Huế. 
        - Tại Quyết định số 68/QĐKNGĐT-VKS-DS ngày 29/7/2020, Viện trưởng viện 
kiểm sát nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm đối với 
Bản án dân sự phúc thẩm số 06/2020/DS-PT ngày 10/3/2020 của Tòa án nhân dân tỉnh 
Thừa Thiên Hu ế; Đề nghị Ủy ban Th ẩm phán Tòa án nhân dân c ấp cao t ại Đà N ẵng 
xét xử giám đốc thẩm, hủy Bản án dân sự phúc thẩm nêu trên của Tòa án nhân dân 
tỉnh Thừa Thiên Hu ế và Bản án dân s ự sơ thẩm số 37/2019/DS-ST ngày 30/10/2019 
của Tòa án nhân dân thành phố H; giao h ồ sơ cho Tòa án nhân dân t ỉnh Thừa Thiên 
Huế xét xử sơ thẩm lại theo đúng quy định của pháp luật. 
       - Tại phiên tòa giám đ ốc thẩm, đại diện Viện kiểm sát nhân dân c ấp cao t ại Đà 
Nẵng đề nghị Ủy ban Th ẩm phán Tòa án nhân dân c ấp cao t ại Đà Nẵng chấp nhận 
kháng nghị của Viện trưởng viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng. 
 
NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN: 
  
                                                       
        [1]  Ngày 31/5/1990, bà Tr và bà M lập Giấy ủy quyền hiến ngôi chùa cho tộc L 
với nội dung: “Mẹ con chúng tôi đã đ ồng thuận cúng hiến ngôi chùa Pháp Hoa l ại 
cho Họ nhà chồng tức Gia tộc Họ L để làm nhà thờ Họ Từ Đường. Mẹ con chúng tôi 
chỉ giữ lại ngôi nhà số 75 Đ, Huế hiện đang ở, còn phần đất đai thì diện tích mặt bằng 
tính từ bờ tường nhà tôi ra 4m (bốn mét) và chiều dài tính đến ranh giới cuối cùng là 
27m (hai mươi bảy mét)do mẹ con chúng tôi quản lý.  
Ngôi chùa được ủy quyền lại cho cháu Đích tôn của Gia tộc Họ L là: Lê Văn H1 
sinh năm 1944 hiện cư trú tại 792b khu 5, Ấp 2, H Hưng, Long Thành, Đồng Nai cùng 
gia đình lo việc quản lý, giữ gìn xây dựng để Thờ phụng Tổ tiên Ông bà. 
Kể từ nay và các đời kế tục không ai được quyền mua bán, chuyển nhượng, cầm 
gởi dưới một hình th ức nào vì đây là N hà Thờ của Gia t ộc Họ L mang tính ch ất tập

5 
 
thể. Nếu sau này cháu Lê Văn H1 hay những người kế tục làm sai đi ều kiện trên thì 
xem như Gi ấy ủy quy ền này không có gía tr ị nữa và không đư ợc th ừa hư ởng m ột 
quyền lợi nào đối với ngôi chùa, tức nhà thờ Họ L”; căn cứ nội dung Giấy ủy quyền 
này thì ông H1 đã vi ph ạm cam k ết là không cùng gia đình th ực hiện nghĩa vụ thờ 
cúng (lúc đó ông H1 đang ở cùng gia đình tại huyện Long Thành, tỉnh Đồng Nai) mà 
giao lại cho bà G (đang ở với con trai là Võ văn Q tại X đường Đ, phường T, thành 
phố H), không báo cho bà Tr biết là vi ph ạm nội dung Giấy ủy quyền; cho nên bà M 
khởi kiện yêu cầu đòi lại nhà và đất trên là có căn cứ. Ông Q làm nhà trên phần đất đó, 
Tòa án hai cấp xem xét trích phần đất đó cho ông Q là thỏa đáng.  
          [2] Quá trình giải quyết vụ án, ông Q cho rằng nhà Ông đang ở (trên phần diện 
tích đất đã đư ợc Tòa án trích cho ô ng Q) là do Ông xây d ựng và một số cụ cao niên 
trong tộc góp tiền cho Ông xây dựng nhà, nhận thấy vấn đề này nếu có tranh chấp thì 
sự việc được giải quyết giữa ông Q với những người trên, không liên quan đến bà M. 
 [3] Về tố tụng: Viện kiểm sát kháng ngh ị cho rằng quá trình gi ải quyết vụ án, 
ông Võ Văn Q, bà Lê Thị G có đơn yêu c ầu đưa ông Lê Văn H1, ông Lê Hoan, ông 
Lê Tuấn, ông Lê Văn Cường, ông Lê Phúc Hương, ông Lê Qu ốc Bảo vào tham gia tố 
tụng; xét thấy Tòa án hai cấp không đưa những người này vào tham gia tố tụng với tư 
cách là ngư ời có quy ền lợi, nghĩa vụ liên quan là có thiếu sót, nhưng qua đánh giá, 
phân tích như nêu trên thì nội dung giải quyết vụ án của Bản án phúc th ẩm là có căn 
cứ nên n ếu h ủy bản án để giải quy ết l ại thì n ội dung gi ải quy ết v ụ án cơ b ản v ẫn 
không thay đổi nên không c ần thiết phải hủy bản án phúc th ẩm đã có hi ệu lực pháp 
luật nêu trên , đảm bảo tính ổn định của bản án . Còn đ ối với yêu cầu bồi hoàn ti ền 
đóng góp, sửa chữa nhà th ờ thì những người liên quan có th ể khởi kiện trong vụ án 
dân sự khác cùng với việc xuất trình các tài liệu, chứng cứ cụ thể. 
          [4] Viện kiểm sát cho r ằng Tòa án c ấp sơ th ẩm và phúc th ẩm không đưa dòng 
tộc họ L là bị đơn trong vụ án là không đúng; bởi lẽ, theo quy định tại khoản 3 Điều 
68 của Bộ luật Tố tụng dân s ự: “Bị đơn trong v ụ án dân s ự là người bị nguyên đơn 
khởi kiện....”, đối chiếu với Đơn khởi kiện của bà M, trong đó yêu c ầu Tòa án gi ải 
quyết  bu ộc  ông Võ Văn Q phải tháo d ỡ ngôi nhà mà ông Q đã xây d ựng bất hợp 
pháp và trả lại toàn bộ diện tích nhà và đất tại 139 Đ, T, thành phố H cho Bà, như vậy 
Tòa án hai cấp xác định bị đơn là ông Võ Văn Q là đúng theo quy định của pháp luật. 
 Từ những phân tích trên, H ội đồng xét xử giám đốc thẩm xét thấy không có cơ 
sở để chấp nhận Quyết định kháng nghị giám đốc thẩm số 68/QĐKNGĐT-VKS-DS 
ngày 29/07/2020 của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng. 
          Vì các lẽ trên,

6 
 
QUYẾT ĐỊNH: 
Căn cứ điểm b khoản 1 Đi ều 337, kho ản 1 Đi ều 343 và Điều 349 của Bộ luật 
Tố tụng dân sự;  
 1.Không chấp nh ận Quy ết đ ịnh kháng ngh ị giám đ ốc th ẩm số 
68/QĐKNGĐTVKS-DS ngày 29/7/2020 của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân cấp 
cao t ại Đà Nẵng và giữ nguyên B ản án dân s ự phúc thẩm số 06/2020/DS-PT ngày 
10/3/2020 của Tòa án nhân dân tỉnh Thừa Thiên Huế. 
2. Bản án dân s ự phúc thẩm s ố 06/2020/DS-PT ngày 1 0/3/2020 của Tòa án 
nhân dân tỉnh Thừa Thiên Huế tiếp tục được thi hành. 
3. Quyết định giám đốc thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ ngày Hội đồng giám 
đốc thẩm ra quyết định.   
   
 
 
 
 
 
 
 
Nơi nhận: 
- Vụ PC và Quản lý khoa học – TANDTC; 
- Viện VKSND cấp cao tại Đà Nẵng; 
- Tóa án nhân dân tỉnh Thừa Thiên Huế ; 
- Tòa án nhân dân thành phố H; 
- Chi cục Thi hành án dân sự thành phố H (để 
thi hành); 
- Các đương sự (theo địa chỉ); 
- Lưu Phòng lưu trữ (VP) ; Phòng GĐKT về  
DS-LĐ-KDTM và hồ sơ vụ án. 
             TM. ỦY BAN THẨM PHÁN  
 PHÓ CHÁNH ÁN - CHỦ TỌA PHIÊN TÒA  
 
 
 
 
 
 
Lại Văn Trình.