TÒA ÁN NHÂN DÂN CẤP CAO 
TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH 
 
     Bản án số: 211/2022/DS-PT 
     Ngày: 12/04/2022  
    V/v “Tranh chấp về thừa kế tài sản,  
yêu cầu hủy hợp đồng tặng cho quyền 
sử dụng đất và yêu cầu hủy giấy chứng 
nhận quyền sử dụng đất” 
 
CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM 
Độc lập – Tự do – Hạnh phúc 
NHÂN DANH  
NƯỚC CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM 
 
TÒA ÁN NHÂN DÂN CẤP CAO TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH 
- Thành phần Hội đồng xét xử phúc thẩm gồm có: 
Thẩm phán - Chủ tọa phiên tòa: ông Phan Thanh Tùng 
Các Thẩm phán:                         ông Đặng Văn Ý 
                                                    bà Đinh Ngọc Thu Hương 
- Thư ký phiên toà: ông Lê Văn Duẩn, Thư ký Toà án. 
- Đại diện Viện  kiểm sát nhân dân cấp cao tại T hành phố Hồ Chí 
Minh tham gia phiên toà:  
Ông Vũ Thanh Sơn, Kiểm sát viên. 
Ngày 12 tháng 04 năm 2022 tại trụ sở Tòa án nhân dân cấp cao tại T hành 
phố Hồ Chí Minh xét xử phúc thẩm công khai vụ án dân sự phúc thẩm thụ lý số 
328/2021/TLPT-DS ngày 17/05/2021 về việc “Tranh chấp  về thừa kế tài sản , 
yêu cầu hủy hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất và yêu cầu hủy giấy chứng 
nhận quyền sử dụng đất”; 
Do bản án dân sơ thẩm  số 03/2021/DS-ST ngày 16/03/2021 của Tòa án 
nhân dân tỉnh Bến Tre bị kháng cáo; 
Theo quyết định đưa vụ án ra xét xử phúc thẩ m số 105/2022/QĐ-PT ngày 
17/02/2022 giữa các đương sự: 
Nguyên đơn:  
Bà Ngô Ngọc L, sinh năm 1935 (vắng mặt);  
Địa ch ỉ:   Hoàng H T, phường 7, quận Bình Th ạnh, Thành ph ố Hồ Chí 
Minh. 
Người đại diện của bà Ngô Ngọc L (văn bản ủy quyền ngày 10/10/2019 và 
ngày 05/09/2019):  
Ông Ngô Minh Đ, sinh năm 1961 (có mặt);

2 
 
Địa chỉ:   ấp 1, xã T Th, huyện Ch Th, tỉnh Bến Tre. 
Người bảo vệ quyền lợi của bà Ngô Ngọc L:  
-Luật sư Lê Thị Kim L, Đoàn luật sư Thành phố Hồ Chí Minh (có mặt); 
-Luật sư Phạm Công H, Đoàn luật sư Thành phố Hồ Chí Minh (có mặt); 
Bị đơn:  
1/Bà Ngô Thị Minh K, sinh năm 1947 (vắng mặt); 
2/Ông Trần Văn M, sinh năm 1944 (vắng mặt); 
Cùng địa chỉ: ấp Ph T, xã A Đ, huyện M C N, tỉnh Bến Tre. 
Người đại diện của bà Ngô Thị Minh K và ông Trần Văn M  (văn bản ủy 
quyền ngày 13/01/2020):  
Ông Trần Chí D, sinh năm 1968 (có mặt);  
Địa chỉ: ấp Ph Đ  1, xã A Đ, huyện M C N, tỉnh Bến Tre. 
3/Ông Trần Chí D, sinh năm 1968 (có mặt); 
Địa chỉ: ấp Ph Đ  1, xã A Đ, huyện M C N, tỉnh Bến Tre. 
Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan:  
1/ Bà Ngô Thị Minh T, sinh năm 1965 (có mặt); 
Địa chỉ: ấp 9, xã T Th, huyện Ch Th, tỉnh Bến Tre. 
2/Ông Ngô Minh Đ, sinh năm 1961 (có mặt); 
Địa chỉ: 265 ấp 1, xã T Th, huyện Ch Th, tỉnh Bến Tre. 
3/Ông Ngô Minh T, sinh năm 1954 (có mặt); 
Địa chỉ: Lê Qu Đ, phường 7, quận Bình Thạnh, Thành phố Hồ Chí Minh.  
4/Ông Ngô Minh H, sinh năm 1958 (vắng mặt); 
Địa chỉ: ấp 1, xã T Th, huyện Ch Th, tỉnh Bến Tre. 
5/Bà Ngô Châu M, sinh năm 1950 (vắng mặt); 
Địa chỉ: Springvale Victoria 3171, Australia.  
6/Ông Ngô Minh Đ, sinh năm 1964 (vắng mặt);  
Địa chỉ: Nundad Queensland 4012, Australia. 
Người đại diện của ông Ngô Minh H (văn bản ủy quyền ngày 16/03/2018), 
bà Ngô Châu M  (văn bản ủy quyền ngày 09/03/2018 và ngày 27/01/2021), ông 
Ngô Minh Đ (văn bản ủy quyền ngày 29/01/2019 và ngày 27/01/2021):  
Ông Ngô Minh Đ, sinh năm 1961 (có mặt); 
Địa chỉ: 265 ấp 1, xã T Th, huyện Ch Th, tỉnh Bến Tre. 
7/Ủy ban nhân dân huyện M C N, tỉnh Bến Tre;  
Người đại diện của Ủy ban nhân dân huyện M C N, tỉnh Bến Tre:

3 
 
Ông Võ Văn U, là Chủ tịch (vắng mặt, vì có văn bản ghi ngày 24/02/2022 
yêu cầu xét xử vắng mặt) 
8/Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Bến Tre; 
Người đại diện của Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Bến Tre:  
Ông Huỳnh Hoàng V, là Giám đốc Chi nhánh Văn phòng Đăng ký đ ất đai 
huyện M C N, tỉnh Bến Tre (vắng mặt, vì có văn b ản ghi ngày 04/03/2022 yêu 
cầu xét xử vắng mặt); 
Người kháng cáo:  
Bà Ngô Ngọc L, là nguyên đơn. 
NỘI DUNG VỤ ÁN: 
Theo đơn khởi kiện ghi ngày 13/09/2019; đơn khởi kiện (sửa đổi, bổ sung ) 
ghi ngày 14/10/2019 và lời trình bày trong quá trình giải quyết vụ án , yêu cầu 
khởi kiện của bà Ngô Ngọc L như sau: 
Ông Ngô Khắc Thiệu (chết vào năm 1977) và bà Lê Thị Hảo (chết vào năm 
2005) có hai người con, kể tên như sau:  
-Ông Ngô Minh Triết (chết vào năm 1980); ông Triết có người vợ tên là 
Bùi Thị Quyền (chết vào năm 2006) và có những người con như sau: bà Ngô 
Thị Minh K , bà Ngô Châu M , ông Ngô Minh T , ông Ngô Minh H , ông Ngô 
Minh Đ, ông Ngô Minh Đ và bà Ngô Thị Minh T; 
-Bà Ngô Ngọc L. 
Di sản của ông Thiệu và bà Hảo để lại, gồm có:  
-Thửa đất số 277, tờ bản đồ số 24, diện tích 3.604,4 m2;  
-Thửa đất số 262, tờ bản đồ số 24, diện tích 73,6 m2; 
Các thửa đất nói trên cùng tọa lạc tại ấp Ph T, xã A Đ, huyện M C N, tỉnh 
Bến Tre, là loại đất nghĩa trang, nghĩa địa. Về nguồn gốc tạo lập, những thửa đất 
này là của ông Ngô Hữu Nghĩa và bà Nguyễn Thị Ánh (là ông , bà nội của bà 
Ngô Ngọc L ) mua của ông Nguyễn Văn Thập và bà Nguyễn Thị Mãi vào năm 
1927. Năm 1937, ông Ngô Hữu Nghĩa và bà Nguyễn Thị Ánh xây lăng mộ trên 
hai thửa đất. Hiện nay, có 19 ngôi mộ của họ tộc trên phần đất này. 
Vào năm 1942, ông Ngô Hữu Nghĩa chết; những thửa đất nói trên, do ông 
Ngô Khắc Thiệu giữ gìn  và thờ cúng ông-bà, theo “Tờ phá hương hỏa và thuận 
phân” được thị chứng vào ngày 06/05/1959.  
Sau khi ông Thiệu chết (vào năm 1977) thì bà Hảo và ông Triết tiếp tục giữ 
gìn, quản lý đất và khu mộ. Vào năm 1977-1978, thấy bà Kim có khó khăn về

4 
 
kinh tế, nên ông Triết đồng ý cho bà Kim cất nhà , ở tạm trên phần đất thổ mộ 
(để sinh sống và giữ gìn khu mộ). 
Vào năm 1980, ông Triết chết; vào năm 2006, bà Quyền chết. 
Do phải theo chồng và làm ăn sinh sống ở xa, nên bà Lệ không có điều kiện 
chăm sóc khu lăng mộ của gia đình; chỉ còn lại bà Kim và ông Trần Văn M (là 
người chồng của bà Kim)  quản lý, sử dụng đất. Trong thời gian sử dụng đấ t, bà 
Kim và ông Mao đã kê khai, đăng ký và được Ủy ban nhân dân (UBND) huyện 
M C N, tỉnh Bến Tre cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (đối với hai thửa 
đất nói trên) mà gia tộc không ai hay biết.  
Đến năm 2017, bà Kim-ông Mao lập hợp đồng, tặng-cho quyền sử dụng đất 
cho người con ruột, là ông Trần Chí D. Sau đó, ông Dũng được Sở Tài nguyên  
và Môi trường tỉnh Bến Tre cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đối với 02 thửa 
đất số 277, tờ bản đồ số 24, diện tích 3.603 ,4 m2 và thửa 262, tờ bản đồ số 24, 
diện tích 73,6 m2, loại đất nghĩa trang, tại ấp Ph T, xã A Đ, huyện M C N, tỉnh 
Bến Tre. 
Khi phát hiện sự việc nói trên, bà Lệ khiếu nại tại UBND huyện M C N , 
tỉnh Bến Tre, yêu cầu thu hồi giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đã cấp cho bà 
Ngô Thị Minh K , ông Trần Văn M  và ông Trần Chí D . Vào ngày 25/02/2019, 
UBND huyện M C N trả lời rằng khiếu nại không thuộc thẩm quyền giải quyết 
của UBND huyện M C N. 
Vì vậy, bà Lệ khởi kiện, yêu cầu Tòa án giải quyết như sau:  
-Hủy hợp đồng tặ ng-cho quyền sử dụng đất lập giữa bà Ngô Thị Minh K , 
ông Trần Văn M  với ông Trần Chí D  vào ngày 17/11/2017 (do Phòng Công  
chứng Lê Hùng Dũng chứng thực); 
-Hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số BR766002 ngày 28/08/2014 
và giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số BR766003 ngày 28/08/2014 do 
UBND huyện M C N cấp cho bà Kim-ông Mao; 
 -Hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số CL937272 ngày 19/12/2017 
và giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số CL93727 3 ngày 19/12/2017  do 
UBND huyện M C N cấp cho ông Dũng.  
-Yêu cầu chia thừa kế phần đất thửa đất số 262 (diện tích 73,6  m2) và thửa 
số 277 (diện tích 3.603,4  m2) nói trên; b à  Lệ yêu cầu được hưởng ½ đất, là 
1.800 m2 thuộc thửa 277.  
Những chứng cứ mà bà Lệ xuất trình, gồm có: 
-Bản sao “Tờ phá hương hỏa và thuận phân” thị chứng ngày 06/05/1959;

5 
 
-“Tờ thuận phân điền thổ ” ngày 07/08/ 1943 (ngày 07 Aout 1943) do ông 
Ngô Khắc Thiệu nhận trích y vào ngày 27/09/1971 và đơn xin xác nhận nguồn 
gốc đất nghĩa trang họ tộc ngày 21/ 06/2018 (do bà Lệ bổ sung sau phiên h ọp 
công khai chứng cứ và hòa giải ngày 09/9/2020).  
Bị đơn là bà Ngô Thị Minh K , ông Trần Văn M  và ông Trần Chí D  trình 
bày ý kiến như sau: 
Trước đây, ông Ngô Hữu Nghĩa là đại điền chủ, có rất nhiều ruộng, đất tại 
Bến Tre và các tỉnh lân cận, trong đó có t hửa đất số 262 và thửa 277, cùng tờ 
bản đồ số 24, tọa lạc tại ấp Ph T, xã A Đ, huyện M C N, tỉnh Bến Tre.  
Sau khi ông Nghĩa mất thì bà Ánh (là người vợ) có lập “Tờ phá hương hỏa 
và thuận p hân” ngày 06/ 05/1959, mà trong đó, bà  Ánh cho ông Thiệu hưởng 
nhiều ruộng, đất: một phần đất để làm hương hỏa, mồ mả và một phần đất cho 
riêng.  
Sau đó , ông Thiệu và bà Hảo giao cho ông Triết (là ông ngoại của ông 
Dũng) được quản lý, sử dụng toàn bộ những phần đất mà ông Thiệu đã được 
hưởng. Tuy nhiên, vào năm 1971 , những phần đất  này, trong đó có phần đất 
đang tranh chấp , đã bị N hà nước tại miền Nam trước đây,  truất hữu khi thực 
hiện cải cách điền địa lần thứ 2 ( điều này thể hiện tại giấy ủy quyền ngày 
01/09/1971 do bà Lệ xuất trình).  
Ông Thiệu-bà Hảo có hai người con là ông Triết và bà Lệ.  
Ông Triết chết vào năm 1980; bà Quyền (là vợ của ông Triết) chết vào năm 
2005. Ông Triết-bà Quyền có 07 người con , hiện còn sống là: bà Ngô Thị Minh 
K (là mẹ của ông Dũng) , bà Ngô Châu M, ông Ngô Minh T, ông Ngô Minh H, 
ông Ngô Minh Đ, ông Ngô Minh Đ và bà Ngô Thị Minh T.                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                         
Từ n ăm 1976, ông Thiệu -bà Hảo và ông Triết-bà Quyền đã kêu gọi  gia 
đình ông Dũng về sinh sống , canh tác tạ i phần đất tranh chấp , thực chất là để 
quản lý đất, bởi vì sau chiến tranh , phần đất này bị hoang hóa, chỉ còn lại vài 
ngôi mộ họ tộc . Vì vậy, g ia đình ông Dũng đã nhập hộ khẩu vào ngày 
20/10/1976 và liên tục quản lý, sử dụng đất từ năm 1976 cho đến nay (đã hơn 43 
năm).   
Đến tháng 03/1997, cơ quan Nhà nước có thẩm quyền cấp giấy chứng nhận 
quyền sử dụng đất cho bà Kim; đến ngày 28/08/2014 thì cấp lại giấy chứng nhận 
quyền sử dụng đất cho cha mẹ (là ông Mao và bà Kim ) cùng đứng tên chủ sử 
dụng đất hợp pháp.

6 
 
Từ năm 1976, khi gia đình ông Dũng chuyển về sinh sống, chỉ có 06 ngôi 
một trên hai phần đất tranh chấp; hiện  nay, số ngôi mộ  đã tăng thành 19 ngôi 
mộ; trên hai thửa đất còn có 01 căn nhà.  
Theo ông Mao, bà Kim và ông Dũng, phần đất tranh trong vụ án này  là đất 
của Nhà nước, đã qua thực hiện chính sách cải tạo đất đai, giao cho ông Mao-bà 
Kim quản lý, sử dụng và công nhận quyền sử dụng đất theo Nghị định 111/CP 
ngày 14/04/1977 của Chính phủ. 
Vì vậy, ông Mao-bà Kim và ông Dũng không đồng ý với yêu cầu khởi kiện 
của bà Lệ.  
Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là bà Ngô Châu M, ông Ngô Minh 
T, ông Ngô Minh H, ông Ngô Minh Đ, ông Ngô Minh Đ và bà Ngô Thị Minh T  
cùng trình bày ý kiến như sau:  
Cùng đồng ý với sự trình bày ý kiến và yêu cầu khởi của bà Lệ.  
Trong trường hợp được chia di sản thừa kế , các đương sự đồng ý cùng với 
bà Lệ, để dành làm đất thổ mộ chung cho cả gia  tộc.  
Mặc dù trình bày ý kiến như trên, nhưng các đương sự không có văn bản 
nêu rõ yêu cầu độc lập của mình trong quá trình tham gia tố tụng. 
Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là Sở Tài nguyên và Môi trường 
tỉnh Bến Tre trình bày ý kiến như sau: 
-Sau khi lồng ghép bản đồ lập trước năm 1975 và bản đồ giai đoạn năm 
2014, thì không có căn cứ xác định được rằng thửa đất s ố 262; 277 (phần đất 
tranh chấp) có liên quan như thế nào với tờ bản đồ số 03 thuộc Village A Đ lập 
trước năm 1975; 
-Việc Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Bến Tre cấp giấy chứng nhận 
quyền sử dụng thửa đất số 262, số 277 ( tờ bản đồ số 24, tại ấp Ph T, xã A Đ, 
huyện M C N, tỉnh Bến Tre) cho ông Dũng, là đúng quy định; 
-Việc bà Lệ yêu cầu hủy hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất lập vào 
ngày 17/11/2017 giữa hộ bà Kim-ông Mao và ông Dũng; yêu cầu hủy giấy 
chứng nhận quyền sử dụng đất do Ủy ban nhân dân huyện M C N cấp cho hộ bà 
Kim-ông Mao vào ngày 28/ 08/2014 (đối với thửa đất số 262 và thửa 277 ), và 
yêu cầu chia thừa kế , là  không thuộc thẩm quyền của Sở Tài nguyên và Môi 
trường tỉnh Bến Tre, đề nghị Tòa án giải quyết theo luật định; 
Tại bản án dân sự  sơ thẩm số 03/2021/DS-ST ngày 16/03/2021, Tòa án 
nhân dân tỉnh Bến Tre đã xét xử như sau:

7 
 
Không chấp nhận toàn b ộ yêu cầu khởi kiện của bà Ngô Ngọc L , cụ thể 
như sau: 
-Không chấp nhận yêu cầu hủy hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất lập 
ngày 17/ 11/2017 (do Phòng Công chứng Lê Hùng Dũng chứng thực) giữa bà 
Ngô Thị Minh K , ông Trần Văn M với ông Trần Chí D đối với hai thửa đất số 
262 và 277, cùng tờ bản đồ số 24, tọa lạc tại ấp Ph T, xã A Đ, huyện M C N , 
tỉnh Bến Tre; 
-Không chấp nhận yêu cầu hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ngày 
28/08/2014 do Ủy ban nhân dân huyện M C N cấp cho hộ bà Ngô Thị Minh K, 
ông Trần Văn M đối với thửa đất số 262 và thửa 277, cùng tờ bản đồ số 24, tọa 
lạc tại ấp Ph T, xã A Đ, huyện M C N, tỉnh Bến Tre; 
-Không chấp nhận yêu cầu hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ngày 
19/12/2017 do Ủy ban nhân dân huyện M C N cấp cho ông Trần Chí D đối với 
thửa đất số 262 và thửa 277, cùng tờ bản đồ số 24, tọa lạc tại ấp Ph T, xã A Đ, 
huyện M C N, tỉnh Bến Tre; 
- Không chấp nhận yêu cầu chia di sản thừa kế thửa đất số 262 (diện tích 
73,6 m2) và thửa đất số 277 (diện tích 3.603,4 m2), tờ bản đồ số 24, tọa lạc tại ấp 
Ph T, xã A Đ, huyện M C N, tỉnh Bến Tre. 
Ngoài ra, Tòa án cấp sơ thẩm còn quyết định về chi phí thu thập chứng cứ,  
án phí dân sự sơ thẩm và quyền kháng cáo theo quy định pháp luật. 
Vào ngày 22/03/2021, nguyên đơn là bà Lệ, có đơn kháng cáo toàn bộ bản 
án sơ thẩm, yêu cầu Tòa án cấp phúc thẩm  sửa bản án sơ th ẩm, chấp nhận đơn 
khởi kiện của đương sự. 
Tại phiên tòa phúc thẩm, những đương sự có mặt trình bày ý kiến như sau: 
-Bà Lệ, do ông Đức làm đại diện, yêu cầu Tòa án cấp phúc thẩm sửa bản án 
sơ thẩm, chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà Lệ;  
-Bị đơn là ông Mao, bà Kim và ông Dũng, cùng do ông Dũng làm đại diện, 
đề nghị Tòa án cấp phúc thẩm giữ nguyên bản án sơ thẩm; 
-Những đương sự khác vắng mặt nhưng họ không có văn bản thay đổi ý 
kiến đã trình bày trong quá trình giải quyết vụ án tại Tòa án cấp sơ thẩm. 
Luật sư bảo vệ quyền lợi cho bà Lệ trình bày ý kiến như sau: 
Ý kiến của Luật sư Phạm Công Hùng: 
Bản án sơ thẩm đ ã xác định rõ ràng về nguồn gốc các thửa đất tranh chấp 
(thửa đất số 262 và thửa đất số 277, tờ bản đồ số 24, tọa lạc tại ấp Ph T, xã A Đ, 
huyện M C N, tỉnh Bến Tre): nguồn gốc đất do ông Ngô Hữu Nghĩa (là ông nội

8 
 
của bà Lệ) để lại. Nhưng khi giải quyết tranh chấp, thì Tòa án cấp sơ thẩm đã 
giải quyết sai, cụ thể như sau: 
-Trong khi hai bên đương sự đã cùng có lời khai thống nhất về nguồn gố c 
thửa đất số 262 và thửa đất số 277 (là tài sản của ông Ngô Hữu Nghĩa để lại), 
nhưng Tòa án cấp sơ thẩm vẫn cho rằng hai bên có lời khai khác nhau về nguồn 
gốc đất; 
-Phía bị đơn (ông Mao, bà Kim và ông Dũng) cho rằng toàn bộ đất của ông 
Ngô Hữu Nghĩa để l ại (bao gồm cả phần đất tranh chấp) , thì vào năm 1971, đã 
bị chính quyền (chính quyền tại miền Nam trước ngày 30/04/1975) truất hữu (do 
việc cải cách điền địa lần thứ hai ). Mặc dù khai như vậy, nhưng phía bị đơn 
hoàn toàn không có bằng chứng nào để chứng minh cho sự việc này. Phía bị đơn 
cho rằng việc truất hữu thể hiện tại “Giấy ủy quyền” do ông Ngô Khắc Thiệu -bà 
Lê Thị Hảo lập vào ngày 01/09/1971 (văn bản này có nội dung là : ông Ngô 
Khắc Thiệu-bà Lê Thị Hảo đồng ý ủy quyền cho ông Ngô Minh Triết  thực hiện 
các thủ tục kê khai ruộng đất bị truất hữu và làm thủ tục nhận bồi thường), 
nhưng trong thực tế, văn bản này chỉ đề cập đến việc truất hữu ruộng đất nói 
chung mà không đề cập cụ thể rằng phần đất bị truất hữu là phần đất nào;  
-Tòa án cấp sơ thẩm dùn g văn bản  số 987/VPĐK-TTLT ngày 06/08/2020 
(văn bản của Văn phòng Đăng ký đất đai tỉnh Bến Tre trả lời Tòa án cấp sơ 
thẩm), để làm căn cứ bác bỏ yêu cầu của nguyên đơn bà Lệ, là không đúng bởi 
vì văn bản này không thể hiện rõ ràng về nguồn gốc đất tranh ch ấp là do người 
nào tạo lập.  
Với những ý kiến trình bày nói trên, Luật sư Phạm Công Hùng cho rằng 
Tòa án cấp sơ thẩm chưa thu thập đầy đủ chứng cứ và đánh giá chưa đúng về 
những chứng cứ đã có. Vì vậy, Luật sư đề nghị Tòa án cấp phúc thẩm sửa bản 
án sơ thẩ m, chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà Lệ. Trong trường hợp không 
sửa bản án được, thì đề nghị hủy bản án sơ thẩm để giải quyết lại vụ án.  
Ý kiến của Luật sư Lê Thị Kim Liên: 
-Đồng ý với ý kiến của Luật sư Phạm Công Hùng đã trình bày nói trên. 
Ngoài ra, Lu ật sư Lê Thị Kim Liên còn cho rằng Tòa án cấp sơ thẩm chưa thu 
thập chứng cứ để làm rõ về quá trình quản lý, sử dụng phần đất tranh chấp kể từ 
sau ngày 30/04/1975 cho đến nay.  
Đại diện Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh trình 
bày ý kiến như sau: 
-Về thủ tục tố tụng: đương sự và Tòa án các cấp thực hiện đúng thủ tục tố

9 
 
tụng; 
-Về nội dung giải quyết vụ án: 
Về thời hiệu khởi kiện: việc bà Lệ khởi kiện, yêu cầu chia di sản thừa kế 
của cha-mẹ (ông Ngô Khắc Thiệu-bà Lê Thị Hảo) để lại, là còn thời hiệu; 
Phía bà Lệ khởi kiện, xuất trình chứng cứ là “Tờ phá hương hỏa” ngày 
06/05/1959 nhưng theo chứng cứ này thì không căn cứ để kết luận rằng phần đất 
tranh chấp hiện nay (thửa đất số 262 và thửa đất số 277, tờ bản đồ số 24, tọa lạc 
tại ấp Ph T, xã A Đ, huyện M C N, tỉnh Bến Tre) là một phần trong những phần 
đất mà ông Ngô Khắc Thiệu được hưở ng. Văn bản số 987/VPĐK -TTLT ngày 
06/08/2020 của Văn phòng Đăng ký đất đai tỉnh Bến Tre cũng xác định rằng 
không có căn cứ để kết luận về nguồn gố c tạo lập thửa đất số 262 và thửa đất số 
277 đang tranh chấp. 
Trong khi đó, thửa đất số 262 và thửa đất số 277 nói trên do phía bị đơn 
quản lý, sử dụng và đến năm 1996, đã kê khai, đăng ký, được Nhà nước cấp giấy 
chứng nhận quyền sử dụng đất.  
Như vậy, việ c nguyên đơn bà Lệ khởi kiện, yêu cầu chia thừa kế thửa đất 
số 262 và thửa đất số 277, tờ bản đồ số 24, tọa lạc tại ấp Ph T, xã A Đ, huyện M 
C N, tỉnh Bến Tre , là không có căn cứ pháp luật. Tòa án cấp sơ thẩm xét xử 
không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà Lệ, là đúng pháp luật.  
Phía bà Lệ kháng cáo bản án sơ thẩm nhưng không có chứng cứ gì khác, đề 
nghị Tòa án cấp phúc thẩm không chấp nhận. 
NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN: 
 [1]Về thủ tục tố tụng: 
 Tòa án c ấp phúc th ẩm mở phiên tòa l ần th ứ nhất vào ngày 1 6/03/2022, 
nhưng ph ải hoãn phiên tòa vì Lu ật sư b ảo v ệ quyền l ợi c ủa bà Ngô Ng ọc L  
(người kháng cáo) có đơn xin hoãn phiên tòa. 
 Tòa án c ấp phúc th ẩm m ở phiên tòa l ần th ứ hai vào ngày hôm nay, 
12/04/2022. Những đương sự có mặt gồm có: người kháng cáo là Ngô Ngọc L, 
do ông Ngô Minh Đ đại diện; ông Trần Văn M, bà Ngô Thị Minh K và ông Trần 
Chí D, cùng do ông Trần Chí D đại diện; bà Ngô Thị Minh T, ông Ngô Minh T; 
ông Ngô Minh H, bà Ngô Châu M và ông Ngô Minh Đ, cùng do ông Ngô Minh 
Đ làm đại diện. Những đương s ự vắng mặt do h ọ có yêu c ầu xét x ử vắng mặt: 
Ủy ban nhân dân huyện M C N, tỉnh Bến Tre; Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh 
Bến Tre. 
 Xét thấy, Tòa án cấp phúc thẩm đã triệu tập hợp lệ đến lần thứ hai mà vẫn

10 
 
có người không kháng cáo, v ắng mặt. Do đó, vi ệc xét x ử được tiến hành theo 
luật định.  
 [2]Về nội dung giải quyết vụ án: 
 [2.1]Về mối quan hệ nhân thân của các đương sự: 
 Vợ-chồng ông Ngô H ữu Nghĩa-bà Nguyễn Thị Ánh (đều đã chết) là cha-
mẹ của ông Ngô Khắc Thiệu. 
 Ông Ngô Khắc Thiệu (chết vào năm 1977) và bà Lê Th ị Hảo (chết vào 
năm 2005) là vợ-chồng, có hai người con, kể tên như sau: 
 -Ông Ngô Minh Tri ết (ch ết vào năm 1980), có ngư ời v ợ là bà Bùi Th ị 
Quyền (chết vào năm 2006). Ô ng Ngô Minh Tri ết-bà Bùi Th ị Quyền có những 
người con sau đây: bà Ngô Thị Minh K; bà Ngô Châu M; ông Ngô Minh T; ông 
Ngô Minh H; ông Ngô Minh Đ; ông Ngô Minh Đ; bà Ngô Thị Minh T;  
 -Bà Ngô Ngọc L. 
  [2.2]Về nội dung giải quyết vụ án: 
 [2.2.1]Về nguồn gốc tạo lập phần đất tranh chấp: 
 Theo các chứng cứ có trong hồ sơ vụ án và lời khai thừa nhận của các bên 
đương sự tranh chấp, thì nguồn gốc tạo lập thửa đất số 262 (diện tích 73,6  m2) 
và thửa đất số 277 (diện tích 3.603,4 m2), tờ bản đồ số 24, tọa lạc tại ấp Ph T, xã 
A Đ, huyện M C N, tỉnh Bến Tre, như sau: 
 -Trước ngày 30/04/1975, ông Ngô Hữu Nghĩa là điền chủ, có nhiều ruộng 
đất tại Bến Tre, mà trong đó, có t hửa đất số 262 và thửa 277, cùng tờ bản đồ số 
24, tọa lạc tại ấp Ph T, xã A Đ, huyện M C N, tỉnh Bến Tre nói trên. Sau khi ông 
Ngô Hữu Nghĩa mất, thì bà Nguyễn Thị Ánh (là người vợ) lập “Tờ phá hương 
hỏa và thuận phân” vào ngày 06/05/1959 (có sự thị chứng của Hội đồng xã Bình 
Khánh, tổng Minh Qu ới, quận Mỏ Cày) để phân chia ru ộng đất cho con, cháu 
trong gia đình . Cũng theo “Tờ phá hương h ỏa và thu ận phân” vào ngày 
06/05/1959, bà Nguyễn Thị Ánh chia cho ông Ngô Khắc Thiệu nhiều ruộng đất 
(để làm đất hương hỏa, mồ mả và cho riêng một phần đất khác), trong đó có 
thửa đất số 262 và thửa 277, cùng t ờ bản đồ số 24, tọa lạc tại ấp Ph T, xã A Đ, 
huyện M C N, tỉnh Bến Tre.  
 Nguồn gốc tạo lập (của thửa đất số 262 và thửa 277, cùng tờ bản đồ số 24, 
tọa lạc tại ấp Ph T, xã A Đ, huyện M C N , tỉnh Bến Tre) như đã phân tích nói 
trên, cũng được Tòa án cấp sơ thẩm thừa nhận là đúng (từ dòng thứ 09 đến dòng 
thứ 18, trên xuống-trang số 10-bản án sơ thẩm). 
 Như vậy, về nguồn gốc tạo lập, thì đã có đ ủ căn cứ pháp lý xác định rằng

11 
 
thửa đất số 262 và thửa 277, cùng t ờ bản đồ số 24, tọa lạc tại ấp Ph T, xã A Đ, 
huyện M C N, tỉnh Bến Tre, do vợ-chồng ông Ngô Hữu Nghĩa tạo lập, để lại cho 
ông Ngô Kh ắc Thi ệu theo “Tờ phá hương h ỏa và thu ận phân” vào ngày 
06/05/1959. 
 [2.2.2]Về trách nhiệm chứng minh và cách đánh giá chứng cứ: 
 Mặc dù thừa nhận nguồn gốc tạo lập hai thửa đất tranh chấp như đã phân 
tích nói trên, nhưng Tòa án c ấp sơ th ẩm lại cho r ằng toàn b ộ số ruộng đất mà 
ông Ngô Khắc Thiệu được hưởng (từ sự phân chia của ông Ngô H ữu Nghĩa-bà 
Nguyễn Th ị Ánh) đã b ị chính quy ền t ại mi ền Nam trư ớc ngày 30/04/1975 
“Truất hữu” (thuật ngữ pháp lý “Truất hữu” được hiểu là hành vi c ủa Nhà nước 
khi tước đo ạt quyền s ở hữu tài s ản của ai đó /hoặc là hành vi c ủa Nhà nư ớc 
cưỡng bách, buộc chuyển quyền sở hữu tài sản của ai đó, cho người khác).  
 Bằng chứng mà Tòa án cấp sơ thẩm nêu ra (để đưa đến lập luận nói trên) 
là “Giấy ủy quy ền” do ông Ngô Kh ắc Thi ệu-bà Lê Th ị Hảo l ập vào ngày 
01/09/1971 và “Tờ ủy quyền” do ông Ngô Khắc Thiệu lập vào ngày 15/03/1975 
(hai văn bản này đều được chính quyền địa phương xác nhận).  
 Cũng theo l ập luận của Tòa án c ấp sơ th ẩm, bởi vì phía nguyên đơn bà 
Ngô Ngọc L không chứng minh được rằng thửa đất số 262 và thửa 277, cùng tờ 
bản đồ số 24, tọa lạc tại ấp Ph T, xã A Đ, huyện M C N, tỉnh Bến Tre, là tài sản 
còn lại của ông Ngô Khắc Thiệu không bị “Truất hữu”, nên Tòa án không ch ấp 
nhận yêu cầu khởi kiện của đương sự.  
 Lập luận nói trên c ủa Tòa án c ấp sơ th ẩm là không đúng v ề trách nhiệm 
dẫn chứng và không đúng về cách đánh giá chứng cứ; lý do như sau: 
 -Về đánh giá ch ứng c ứ: m ặc dù tại “Giấy ủy quy ền” l ập vào ngày 
01/09/1971 và “Tờ ủy quyền” lập vào ngày 15/03/1975, ông Ngô Khắc Thiệu-bà 
Lê Thị Hảo có đề cập đến việc ruộng đất (của ông Ngô Kh ắc Thiệu-bà Lê Th ị 
Hảo) bị truất hữu (đồng thời, ông Ngô Khắc Thiệu-bà Lê Thị Hảo ủy quyền cho 
hai người con, là ông Ngô Minh Tri ết, bà Ngô Ngọc L, làm thủ tục để nhận bồi 
thường), nhưng hai văn b ản này hoàn toàn không xác đ ịnh cụ thể rằng số ruộng 
đất bị truất hữu là số ruộng đất tại nơi nào, có bao g ồm thửa đất số 262 và thửa 
277, cùng tờ bản đồ số 24, tọa lạc tại ấp Ph T, xã A Đ, huyện M C N, tỉnh Bến 
Tre, hay không?  Như v ậy, n ếu căn c ứ vào “Giấy ủy quy ền” l ập vào ngày 
01/09/1971 và “Tờ ủy quyền” lập vào ngày 15/03/1975  để cho rằng thửa đất số 
262 và thửa 277, cùng t ờ bản đồ số 24, tọa lạc tại ấp Ph T, xã A Đ, huyện M C 
N, tỉnh Bến Tre, là tài s ản của ông Ngô Kh ắc Thiệu đã bị truất h ữu, thì cách

12 
 
đánh giá chứng cứ như vậy, là không đúng pháp luật;  
 -Về trách nhiệm chứng minh: sự kiện “Thửa đất số 262 và thửa 277, cùng 
tờ bản đồ số 24, tọa lạc tại ấp Ph T, xã A Đ, huyện M C N, tỉnh Bến Tre, là tài 
sản của ông Ngô Kh ắc Thiệu đã b ị truất hữu” là do phía b ị đơn (ông Trần Văn 
M, bà Ngô Th ị Minh K  và ông Trần Chí D ) nêu ra . Vì v ậy, v ề trách nhi ệm 
chứng minh, phía b ị đơn ph ải đưa ra các b ằng ch ứng đ ể chứng minh r ằng s ự 
kiện đó, là đúng, là có th ật; phía nguyên đơn (bà Ngô Ngọc L) không có trách 
nhiệm phải chứng minh điều này (xem Điều 6; Điều 91 của Bộ luật tố tụng Dân 
sự năm 2015 về trách nhiệm chứng minh). Trong b ối cảnh đó, vi ệc Tòa án c ấp 
sơ thẩm đặt gánh nặng dẫn chứng lên vai phía nguyên đơn, là áp d ụng pháp luật 
không đúng về trách nhiệm chứng minh trong t ố tụng Dân sự (xem từ dòng thứ 
19 đến dòng thứ 24, trên xuống-trang số 10-bản án sơ thẩm). 
 [2.2.3]Về việc thu thập chứng cứ: 
 Về mặt pháp lý, hi ện nay, thửa đất số 262 (diện tích 73,6 m2) và thửa đất 
số 277 (diện tích 3.603,4 m2), tờ bản đồ số 24, tọa lạc tại ấp Ph T, xã A Đ, huyện 
M C N, tỉnh Bến Tre đều do ông Trần Chí D đứng tên chủ sử dụng theo chứng 
nhận quyền sử dụng đất số CL937273 ngày 19/12/2017 (thửa số 262) và giấy 
chứng nhận quyền sử dụng đất số CL937272 ngày 19/12/2017 (thửa số 277) do 
Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Bến Tre cấp. 
 Nguồn gốc xuất phát của hai thửa đất nói trên là từ một thửa đất số 1813, 
tờ bản đồ số 4, diện tích là 3.520 m 2 do bà Ngô Thị Minh K đứng tên ch ủ sử 
dụng, theo giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số K665266 ngày 28/03/1997 do 
Ủy ban nhân dân huyện Mỏ Cày, tỉnh Bến Tre cấp lần đầu.  
 Đến năm 2013, bà Ngô Thị Minh K bắt đầu làm các thủ tục hành chính để 
tách thửa đất số 1813, tờ bản đồ số 4, thành hai th ửa đất khác nhau. Đến năm 
2014, Ủy ban nhân dân huyện M C N đã chấp nhận yêu cầu tách thửa đất của bà 
Ngô Thị Minh K, cấp hai gi ấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho hai th ửa đất 
mới, số 262 và s ố 277, cho ông Trần Văn M -bà Ngô Thị Minh K (giấy chứng 
nhận quyền sử dụng đất số BR766002 và số BR766003 cùng ngày 28/08/2014). 
Sau đó, vào ngày 17/11/2017, ông Trần Văn M -bà Ngô Thị Minh K  lập h ợp 
đồng, tặng-cho hai thửa đất số 262; số 277 cho ông Trần Chí D (hợp đồng công 
chứng tại Văn phòng Công chứng Lê Hùng Dũng, huyện Ch Th, tỉnh Bến Tre).  
 Như vậy, hai thửa đất số 262; số 277, tờ bản đồ số 24, có nguồn gốc từ 
thửa đất số 1813, tờ bản đồ số 4, tách ra; th ửa đất này (thửa đất số 1813) được 
cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lần đầu vào năm 1997 cho bà Ngô Thị

13 
 
Minh K. Nhưng trong quá trình gi ải quyết vụ án, Tòa án c ấp sơ th ẩm chưa thu 
thập chứng cứ để làm rõ những vấn đề sau đây: 
 -Theo sự thừa nhận của phía b ị đơn, vào năm 1976, vợ-chồng ông Ngô 
Khắc Thiệu-bà Lê Th ị Hảo cùng với vợ-chồng ông Ngô Minh Tri ết-bà Bùi Thị 
Quyền đã kêu g ọi gia đình ông Trần Văn M -bà Ngô Thị Minh K về cư trú và 
quản lý hai thửa đất số 262; số 277. Sau đó, gia đình ông Trần Văn M -bà Ngô 
Thị Minh K kê khai, đăng ký và đư ợc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng hai 
thửa đất số 262; số 277, lần đầu vào năm 1997. Do đó, Tòa án cấp phúc thẩm có 
căn cứ để xác định rằng hai th ửa đất số 262; số 277 không phải đất hoang do 
ông Trần Văn M -bà Ngô Thị Minh K khai phá mà có; vi ệc gia đình ông Trần 
Văn M-bà Ngô Thị Minh K chiếm hữu, sử dụng đất vào năm 1976 là do đ ồng ý 
của vợ-chồng ông Ngô Kh ắc Thiệu-bà Lê Thị Hảo và vợ-chồng ông Ngô Minh 
Triết-bà Bùi Thị Quyền.   
 Ông Ngô Kh ắc Thiệu chết vào năm 1977; bà Lê Th ị Hảo chết vào năm 
2005.   
 Như v ậy, khi bà Ngô Thị Minh K được cấp giấy chứng nh ận quyền s ử 
dụng đất vào năm 1997, thì bà Lê Thị Hảo vẫn còn sống. Tòa án cấp sơ thẩm có 
thu thập hồ sơ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho bà Ngô Thị Minh K 
nhưng toàn b ộ hồ sơ này không th ể hiện rõ căn c ứ pháp lý c ủa vi ệc xác l ập 
quyền sử dụng đất của bà Ngô Thị Minh K (xác lập do mua-bán, do tặng-cho, do 
thừa kế hay do sự kiện pháp lý nào khác? Việc xác lập quyền sử dụng đất có sự 
đồng ý của bà Lê Thị Hảo hay không?). 
 -Ruộng đất là bất động sản. Vì vậy, sự chiếm hữu, sử dụng trong thực tế là 
một bằng chứng quan trọng nhưng không phải là bằng chứng duy nhất về quyền 
sở hữu (hoặc sử dụng). Mặc dù phía bị đơn có bằng chứng là sự chiếm hữu, sử 
dụng đ ất (và đã đư ợc c ấp gi ấy ch ứng nh ận quy ền s ử dụng đ ất) nhưng b ằng 
chứng này ph ải đư ợc xem xét trong m ối tương quan v ới nh ững b ằng ch ứng 
khác; lý do như sau: việc phía bị đơn chiếm hữu, sử dụng hai thửa đất số 262; số 
277 từ năm 1976, là do sự đồng ý của ông Ngô Khắc Thiệu-bà Lê Thị Hảo (như 
đã phân tích ở phần trên). Vì vậy, trong khoảng thời gian từ năm 1976 cho đ ến 
năm 1997  (trước th ời đi ểm bà Ngô Th ị Minh K  được c ấp gi ấy ch ứng nh ận 
quyền sử dụng đất), Tòa án cần phải thu thập chứng cứ để làm rõ ai là người kê 
khai, đăng ký đ ất; ai là ngư ời đóng thuế đất hàng năm, để làm căn cứ xác định 
tính hợp pháp của việc xác lập quyền sử dụng đất sau này của bà Ngô Thị Minh 
K.

14 
 
 Trong khi chưa thu th ập chứng cứ để làm rõ những vấn đề nói trên, Tòa 
án cấp sơ thẩm đã xét x ử không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà Ngô Ngọc 
L, là chưa có căn cứ pháp luật.  
 [3]Với những tình tiết của vụ án và bằng chứng được xem xét, phân tích ở 
phần trên, thì có căn c ứ kết luận rằng Tòa án cấp sơ thẩm chưa thu th ập đầy đủ 
chứng cứ để giải quyết vụ án và đánh giá chưa đúng về những chứng cứ đã có. 
 Vì vậy, Tòa án cấp phúc thẩm hủy bản án sơ thẩm, giao hồ sơ cho Tòa án 
cấp sơ thẩm xét xử lại vụ án.   
 Vì các lẽ trên;  
QUYẾT ĐỊNH: 
Căn c ứ Điều 270; Đi ều 293; Đi ều 308; Đi ều 313 c ủa B ộ luật tố tụng 
Dân sự năm 2015;  
Căn c ứ Nghị quyết s ố 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 c ủa Ủy 
ban Thường vụ Quốc hội về Án phí, Lệ phí Tòa án;  
1/Chấp nh ận kháng cáo c ủa bà Ngô Ng ọc L ; h ủy b ản án sơ th ẩm số 
03/2021/DS-ST ngày 16/03/2021 của Tòa án nhân dân tỉnh Bến Tre. 
Giao hồ sơ vụ án cho Tòa án nhân dân  tỉnh Bến Tre giải quyết lại vụ án 
theo thủ tục sơ thẩm. 
2/Về án phí phúc thẩm: đương sự không phải chịu. 
Bản án phúc thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ ngày tuyên án.  
Nơi nhận: 
- Tòa án nhân dân tối cao; 
- VKSND cấp cao tại TP.HCM; 
- Tòa án nhân dân tỉnh Bến Tre; 
- VKSND tỉnh Bến Tre; 
- Cục THADS tỉnh Bến Tre; 
- Các đương sự; 
- Lưu. 
TM. HỘI ĐỒNG XÉT XỬ PHÚC THẨM 
THẨM PHÁN – CHỦ TỌA PHIÊN TÒA 
 
 
 
 
 
Phan Thanh  Tùng