1 
 
TÒA ÁN NHÂN DÂN CẤP CAO 
             TẠI ĐÀ NẴNG 
     ỦY BAN THẨM PHÁN           
 CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM 
                Độc lập - Tự do - Hạnh phúc  
    
Quyết định giám đốc thẩm  
Số: 28/2020/DS-GĐT 
Ngày 09-6-2020       
V/v “Tranh chấp quyền sử dụng đất” 
 
 
 
NHÂN DANH 
NƯỚC CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM 
 
ỦY BAN THẨM PHÁN 
TÒA ÁN NHÂN DÂN CẤP CAO TẠI ĐÀ NẴNG 
 
 
- Thành phần Ủy ban Thẩm phán Tòa án nhân dân cấp cao gồm có:  
 Chủ tọa phiên tòa: Ông Lê Tự – Thẩm phán. 
 Các Thẩm phán: Ông Đặng Kim Nhân và ông Trương Minh Tuấn 
- Thư ký ghi biên bản phiên tòa: Ông Phạm Văn Phong – Thư ký Tòa án. 
- Đại diện Viện kiểm sát nhân dân c ấp cao tại Đà N ẵng tham gia phiên tòa: 
Ông Trần Viết Tuấn - Kiểm sát viên. 
 
Ngày 09 tháng 6 năm 2020, tại trụ sở Tòa án nh ân dân cấp cao tại Đà Nẵng mở 
phiên tòa giám đốc thẩm xét xử vụ án dân sự “Tranh chấp quyền sử dụng đất” giữa: 
- Nguyên đơn: Ông Mai Văn T; trú tại: thôn X, xã S, huyện B, tỉnh Quảng Bình. 
 - Bị đơn: Ông Mai Xuân H và bà Nguyễn Thị T; trú tại: thôn X, xã S, huyện B, 
tỉnh Quảng Bình. 
 Người thừa kế quyền và nghĩa vụ tố tụng của ông Mai Xuân H: 
 + Anh Mai Văn S, địa chỉ: M W-1- Japan. 
 + Anh Mai Sỹ H1; trú tại: thôn X, xã S, huyện B, tỉnh Quảng Bình. 
 + Chị Mai Thị Hồng Th; trú tại: thôn X, xã S, huyện B, tỉnh Quảng Bình. 
 + Anh Mai Chí H2; địa chỉ: M P-1 Japan. 
 + Anh Mai Nguyễn Khắc Tr; trú tại: thôn X, xã S, huyện B, tỉnh Quảng Bình. 
 - Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan: 
 + Bà Mai Thị T1; trú tại: thôn P, xã T, huyện M, tỉnh Quảng Bình. 
 + Bà Mai Thị Th; trú tại: B, tổ dân phố N, phường Q, thị xã B, tỉnh Quảng Bình. 
 + Đại diện hợp pháp c ủa ông Mai Văn T (đã chết) bà Nguyễn Thị H3; trú t ại: 
thôn X, xã S, huyện B, tỉnh Quảng Bình.

2 
 
 
NỘI DUNG VỤ ÁN: 
 
 - Theo Đơn khởi kiện đề ngày 05/6/2018 và quá trình t ố tụng, nguyên đơn là 
ông Mai Văn T trình bày: 
 Bố mẹ ông là Mai Văn L và Nguyễn Thị Th1 có thửa đất số 104, tờ bản đồ số 
23, diện tích 2.048m2 nay là thửa 102, tờ bản đồ số 64, diện tích thực tại là 2.997,8m2 
(do chính quyền san ủi nên có r ộng ra) tại vùng Đồng đất thôn C, xã S, huyện B. Đất 
được Nhà nước cấp cho b ố mẹ ông năm 1973 đ ể làm nhà ở. Bố mẹ ông sinh sống tại 
thửa đất này từ lúc được cấp đến năm 1988 thì b ố ông qua đời, đến năm 1994 mẹ ông 
cũng qua đời. Khi bố mẹ ông qua đời trên thửa đất đó để lại cho hai em bà Mai Thị T1, 
ông Mai Văn T ở. Năm 2012, em Mai Văn T qua đời nên em Mai Thị T1 chuyển về 
sinh sống tại huyện Minh Hóa. Thửa đất bố mẹ để lại anh em ông cho ông Mai Văn H 
và bà Nguyễn Thị T mượn để trồng cây sản xuất. Đến năm 2006, ông H làm giấy mua 
bán đất và đến anh em ông ký nhưng anh em ông không ch ấp nhận nên đã xảy ra tranh 
chấp, anh em ông đã làm đơn đến Ủy ban nhân dân xã S giải quyết nhưng không thành. 
Vì vậy, ông đề nghị Tòa án giải quyết buộc ông H, bà T trả lại cho anh em ông thửa đất 
đã lấn chiếm với diện tích đất là 2.048m2, với chiều rộng 46m, chiều dài 44m t ại thửa 
số 102, tờ bản đồ số 64. Cụ thể mặt trước thửa đất hướng Bắc giáp đư ờng liên thôn; 
chiều dài phía ph ải hướng Đông giáp th ửa đất ông H ải, chiều dài bên trái hư ớng Tây 
giáp thửa đất bà X, chiều rộng phía sau hư ớng Nam dài giáp chân r ừng. Tại phiên tòa 
sơ thẩm ông thay đổi yêu cầu khởi kiện về kích thước buộc ông H, bà T trả lại thửa đất 
như k ết qu ả thẩm đ ịnh ngày 17/10/2018 v ề ranh gi ới và kích thư ớc, di ện tích 
2.707,6m2. 
- Bị đơn ông Mai Xuân H và bà Nguyễn Thị T trình bày: 
Năm 1989, vợ chồng ông bà có làm ngôi nhà tạm tiền khách hậu chủ và được bà 
Nguyễn Thị Th1 (mẹ ông Mai Văn T) cho ở góc vườn phía Tây được sinh sống chung 
một mảnh vườn. Sau khi bà Th1 qua đời thì để lại cho con gái là bà Mai Thị T1 và con 
trai út là ông Mai Văn Th . Do cu ộc sống neo đơn nên bà T1 có ý đ ịnh bán m ảnh đất 
vườn còn l ại cho bà Trần Thị X. Vợ chồng ông bà bi ết tin nên đã trao đ ổi với bà T1 
mua lại với giá 200.000 đ ồng và cho thêm bà T1 50.000 đồng. Từ năm 1991 đến nay 
quá trình s ử dụng đất vợ chồng ông luôn c ải tạo, nâng c ấp vườn. Khi có ch ủ trương 
327 vợ chồng ông bà được giao đất giao rừng trồng thông lấy nhựa, trồng keo và bạch 
đàn. Khi có đường Hồ Chí Minh đi qua thì vợ chồng ông thuê múc đất cải tạo lại mảnh 
vườn bằng phẳng. Năm 2006-2007, có chủ trương làm sổ đỏ thì vợ chồng ông trực tiếp 
gặp bà T1 để xác nhận nhưng bà T1 không đồng ý. Năm 2013, UBND xã S tiếp tục 
mời vợ chồng ông lên hòa gi ải nhưng không thành. Năm 2017, UBND xã S tiếp tục 
mời vợ chồng ông lên hòa gi ải chia mảnh đất 5 phần trong đó vợ chồng ông một phần 
nhưng ông bà không đ ồng ý. Vi ệc ông T1 cho rằng th ửa đất là c ủa bố mẹ để lại là

3 
 
không có căn c ứ pháp lý vì không có gi ấy tờ gì chứng minh, trong khi th ửa đất được 
ông bà sử dụng từ năm 1989 đ ến nay đư ợc Hợp tác xã và UBND xã S xác nhận, vợ 
chồng ông cũng làm m ọi nghĩa vụ đối với nhà nước theo quy đ ịnh. Vì vậy, ông bà đ ề 
nghị Tòa án xem xét giải quyết. 
 - Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan: 
 1. Bà Mai Thị T1 trình bày: trước khi bố mẹ bà mất có cho ông H một góc vườn 
để ở gần nhà bà X, bà ở tại thửa đất bố mẹ để lại được một thời gian thì theo ch ồng ở 
chỗ khác. Thửa đất đó bỏ trống, một thời gian đất có giá thì ông H, bà T đưa ra một tờ 
giấy viết sẵn bảo bà ký nhưng bà không ký, hai bên không có giấy tờ và không có việc 
giao tiền liên quan đến việc mua bán đất. Bà đề nghị vợ chồng ông H, bà T phải trả lại 
toàn bộ đất đang tranh chấp cho ông T. 
 2. Bà Phan Thị Đào và bà Mai Thị Th đều thống nhất như trình bày của ông Mai 
Văn T. 
- Tại Bản án dân s ự sơ thẩm số 01/2019/DS-ST ngày 09/01/2019, Tòa án nhân 
dân huyện B, tỉnh Quảng Bình quyết định: 
Chấp nhận yêu c ầu kh ởi kiện của nguyên đơn ông Mai Văn T , buộc ông Mai 
Văn H và bà Nguyễn Thị T trả lại toàn bộ thửa đất đang tranh chấp cho ông Mai Văn 
T, thửa số 102, tờ bản đồ số 64, bản đồ địa chính xã S, huyện B, tỉnh Quảng Bình, thửa 
đất có ranh giới, kích thước, diện tích như sau: 
Phía Bắc giáp đường liên thôn, kích thước 54,7m 
Phía Nam giáp đ ất ông H, bà T khai phá thêm (phía g ần chân núi) kích thư ớc 
49,7m. 
Phía Tây giáp đất bà X, kích thước 54,7m 
Phía Đông giáp đất anh Hải, kích thước 58m. 
Diện tích 2.707,6m2. 
Buộc ông Mai Văn H và bà Nguyễn Thị T có trách nhi ệm tháo d ỡ, di chuy ển 
móng nhà có tư ờng, 04 trụ bê tông xây d ở dang và một số cây bạch đàn xây và tr ồng 
trái phép trên đ ất tranh ch ấp để trả lại nguyên tr ạng thửa đất đang tranh ch ấp nêu 
trên cho ông T. 
Nguyên đơn có quy ền và trách nhi ệm liên h ệ với cơ quan nhà nư ớc có th ẩm 
quyền trong lĩnh vực đất đai để làm thủ tục cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. 
Ngoài ra, Tòa án c ấp sơ th ẩm còn quy ết đ ịnh v ề án phí và thông báo quy ền 
kháng cáo. 
- Ngày 21/01/2019, ông Mai Văn H và bà Nguyễn Thị T kháng cáo Bản án dân 
sự sơ thẩm.

4 
 
- Ngày 21/01/2019, Vi ện trưởng Viện kiểm sát nhân dân hu yện B, tỉnh Quảng 
Bình ban hành Quy ết định kháng nghị phúc thẩm số 44/QĐKN-VKS-DS đối với Bản 
án dân s ự sơ thẩm đề nghị theo hướng hủy bản án sơ th ẩm do vi ph ạm nghiêm tr ọng 
thủ tục tố tụng. 
- Tại Bản án dân sự phúc thẩm số 18/2019/DS-PT ngày 23/7/2019, Tòa án nhân 
dân tỉnh Quảng Bình quyết định: 
Chấp nhận một phần kháng ngh ị của Viện kiểm sát nhân dân huy ện B và đơn 
kháng cáo c ủa bà Nguyễn Thị T, sửa bản án dân s ự sơ thẩm số 01/2019/DS-ST ngày 
09/01/2019 của Tòa án nhân dân huyện B, tỉnh Quảng Bình. Không chấp nhận yêu cầu 
khởi kiện của nguyên đơn ông Mai Văn T đòi lại thửa đất số 102, tờ bản đồ số 64, bản 
đồ địa chính xã S, huyện B, tỉnh Quảng Bình là di s ản thừa kế của ông Mai Văn T và 
bà Nguyễn Thị Th1. 
Ngoài ra, Tòa án cấp phúc thẩm còn quyết định về án phí. 
- Ngày 20/12/2019, ông Mai Văn T  có đơn đ ề nghị xem xét theo th ủ tục giám 
đốc thẩm đổi với Bản án dân sự phúc thẩm nêu trên. 
- Tại Quyết định kháng nghị giám đốc thẩm số 13/QĐKNGĐT-VKS-DS ngày 
07/02/2020, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng kháng nghị Bản 
án số dân sự phúc thẩm nêu trên; đề nghị Ủy ban thẩm phán Tòa án nhân dân c ấp cao 
tại Đà Nẵng xét x ử giám đốc thẩm hủy toàn bộ Bản án dân s ự phúc thẩm nêu trên và 
Bản án dân sự sơ thẩm số 01/2019/DS-ST ngày 09/01/2019 của Tòa án nhân dân huyện 
B, tỉnh Quảng Bình; giao hồ sơ về cho Tòa án nhân dân huyện B, tỉnh Quảng Bình giải 
quyết sơ thẩm lại, với nhận định: 
“Về nguồn gốc đất tranh chấp: thửa đất số 104, tờ bản đồ số 23 (nay là thửa số 
102, tờ bản đồ số 64) tại Vùng D, thôn C, xã S, huyện B là do vợ chồng cụ Mai Văn L 
(chết năm 1988) và cụ Nguyễn Thị Th1 (chết năm 1994) tạo lập. 
Vợ chồng ông Mai Văn H thừa nhận, do khó khăn về chỗ ở nên vợ chồng ông xin 
cụ Th1 ở nhờ phía sau (BL:51 ). Trong thời gian v ợ chồng ông H sinh sống trên th ửa 
đất, ông Mai Văn T nhiều lần yêu c ầu vợ chồng ông H chuyển đi nơi khác. Đ ến năm 
1994, vợ chồng ông H, bà T bán ngôi nhà gỗ và chuyển đi nơi khác sinh s ống. Ủy ban 
nhân dân xã S xác nhận trước năm 1975 là đất hoang. Từ năm 1978 ông Mai Văn L và 
bà Nguyễn Thị Th1 đến dựng nhà ở. Năm 1989, ông Mai Văn H và bà Nguyễn Thị T 
đến xin ở và được bà Nguyễn Thị Th1 cho ở phía sau nhà (BL:70). 
Sau khi cụ Th1 chết, hai người con là ông Mai Văn T và bà Mai Thị T1 vẫn tiếp 
tục sinh s ống trên th ửa đ ất này. Đ ến gi ữa năm 1995, sau khi ông Th ch ết, bà T1 
chuyển đi nơi khác sinh sống. Sau đó, vợ chồng ông H, bà T tiếp tục canh tác, tôn tạo, 
cơi nới thêm di ện tích, múc đ ắp đường và tr ồng cây trên th ửa đất này. Di ện tích đ ất 
tăng thêm th ể hiện: bản đồ năm 1997, di ện tích 2.048m 2; bản đồ năm 2015 do s ở tài

5 
 
nguyên và môi trư ờng tỉnh Quảng Bình thiết lập, diện tích 2.997,8m 2; kết quả đo đạc 
thẩm định tại chỗ ngày 17/10/2018 của Tòa án nhân dân huy ện B, diện tích đất tranh 
chấp là 2.707,6m2 (BL:76). Như v ậy, di ện tích tăng thêm là 659,6m 2 (2.707,6m2 – 
2.048m2). 
Bị đơn ông Mai Văn H trình bày, v ợ chồng ông, bà nh ận chuyển nhượng thửa 
đất tranh ch ấp của bà Mai Thị T1, đã tr ả cho bà T1 250.000 đồng, nhưng không có 
chứng cứ chứng minh. Hơn nữa, thửa đất tranh chấp là di sản do cụ L, cụ Th1 để lại, 
bà T1 không có quyền tự định đoạt. 
Từ những chứng cứ nêu trên nhận thấy, Tòa án cấp sơ thẩm chấp nhận yêu cầu 
khởi kiện của nguyên đơn là có căn c ứ. Tuy nhiên, Tòa án c ấp sơ th ẩm chưa xem xét 
nguồn gốc diện tích đất tăng thêm, chưa tính công sức quản lý, tôn tạo của bị đơn, làm 
ảnh hưởng quyền và l ợi ích h ợp pháp c ủa bị đơn. Tòa án c ấp phúc th ẩm không ch ấp 
nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn là không có căn cứ, gây thiệt hại nghiêm trọng 
quyền và lợi ích hợp pháp của nguyên đơn”. 
- Tại phiên tòa giám đốc thẩm, đại diện Viện k iểm sát nhân dân cấp cao tại Đà 
Nẵng đề nghị Hội đồng xét xử giám đốc thẩm chấp nhận kháng nghị của Viện trưởng 
Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng. 
 
 
                                           NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN: 
 
 
[1] Thửa đất số 104, tờ bản đồ số 23 (nay là th ửa số 102, tờ bản đồ số 64) tại 
Vùng D, thôn C, xã S, huyện B nguyên trước đây là Trại nuôi bò của Hợp tác xã C sau 
đó gi ải th ể, b ỏ trống không ai ở nên b ố mẹ ông Mai Văn T  (cụ Mai Văn L và c ụ 
Nguyễn Thị Th1) đến dựng nhà để ở vào năm 1978. Năm 1988 cụ L chết, năm 1994 cụ 
Th1 chết. Năm 1989, vợ chồng ông Mai Xuân H, bà Nguyễn Thị T được cụ Th1 cho ở 
góc vườn phía Tây và làm nhà ở tại thửa đất trên. 
[2] Sau khi cụ Th1 chết, bà T, ông Th là con của cụ L, cụ Th1 cũng chuyển đi ở 
nơi khác, trên đ ất còn l ại ngôi nhà g ỗ. Năm 1996, bà Th (con c ụ L, cụ Th1) tháo d ỡ 
luôn nhà gỗ để mang đi đến huyện Q làm nhà ở, trên đất không còn tài sản nào khác và 
những người con của cụ L, cụ Th1 cũng không sử dụng thửa đất trên từ năm 1996 đến 
nay. Trên thửa đất chỉ còn ông H, bà T tiếp tục quản lý, sử dụng canh tác. 
[3] Quá trình Nhà nước thực hiện việc quản lý đất đai, các con c ủa cụ L, cụ Th1 
không thực hiện kê khai đăng ký quyền sử dụng đất tại cơ quan có thẩm quyền và cũng 
không thực hiện nghĩa vụ thuế đất đối với Nhà nước. Sau khi cụ L, cụ Th1 chết thì các 
con cụ L, cụ Th1 cũng chấm dứt việc sử dụng đất từ năm 1996 đến nay. 
[4] Trong khi đó, ông H, bà T tiếp tục ở trên thửa đất đó, canh tác ổn định từ năm 
1989 đến nay. Quá trình s ử dụng đất ông H, bà T không ngừng tôn tạo, khai hoang và 
mở rộng diện tích tăng thêm và hàng năm đ ều thực hiện nghĩa vụ đối với Nhà nước và 
đã được đăng ký vào s ổ mục kê đ ịa chính, b ản đồ địa chính xã S năm 1997. Vi ệc sử

6 
 
dụng đất của ông Ha được người làm chứng là ông Nguyễn Văn L trước đây làm thôn 
trưởng xác nh ận. Quá trình ông H, bà T canh tác sử dụng đất từ năm 1989 đến năm 
2006 các con cụ L, cụ Th1 không ai có ý kiến gì. 
[5] Như vậy, cụ L, cụ Th1 chỉ là người đến ở trước tại thửa đất trên nhưng chỉ sử 
dụng đất đến năm 1996. Ông H, bà T canh tác sử dụng đất từ năm 1989 đến nay. Quá 
trình sử dụng đất, ông H, bà T đã kê khai đăng ký và nộp thuế quyền sử dụng  đất nên 
theo qui định của pháp luật đất đai ông H, bà T thuộc trường hợp  được xem xét cấp 
giấy chứng nh ận quyền sử dụng đất (Điều 101 Luật Đất đai năm 2013, Điều 20 Nghị 
định số 43/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2014 của Chính phủ qui định chi tiết thi hành một 
số điều của Lu ật Đất đai ). Tòa án c ấp sơ th ẩm ch ấp nh ận yêu c ầu kh ởi ki ện c ủa 
nguyên đơn là không có cơ s ở, vì nguyên đơn chưa xác lập quyền sử dụng đất  thông 
qua việc trực tiếp, liên tục sử dụng đất, đồng thời kê khai đăng ký đất đai theo qui định 
của pháp luật, thực tế nguyên đơn đã từ bỏ không sử dụng đất từ năm 1996, đến năm 
2006 mới tranh chấp. Tòa án cấp phúc thẩm sửa bản án sơ thẩm , không chấp nhận yêu 
cầu khởi kiện của nguyên đơn là có căn cứ. 
[6] Từ các phân tích trên, thấy không có căn cứ chấp nhận Quyết định kháng nghị 
giám đ ốc th ẩm số 13/2020/QĐKNGĐT-VKS-DS ngày 07/02/2020 của Viện trư ởng 
Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng.  
Vì các lẽ trên; 
 
 
                                              QUYẾT ĐỊNH: 
 
 
 
   Căn cứ điểm a khoản 1 Điều 337, khoản 1 Điều 343 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 
2015; 
 1. Không ch ấp nh ận Quyết đ ịnh kháng ngh ị giám đ ốc th ẩm số 
13/2020/QĐKNGĐT-VKS-DS ngày 07/02/2020 của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân 
dân cấp cao tại Đà Nẵng. 
2. Giữ nguyên bản án dân s ự phúc thẩm số 18/2019/DS-PT ngày 23/7/2019 của 
Tòa án nhân dân tỉnh Quảng Bình. 
 3. Quyết định giám đ ốc thẩm có hi ệu lực pháp lu ật kể từ ngày Hội đồng giám 
đốc thẩm ra quyết định. 
 
 
  Nơi nhận:                                                                  
 - VKSNDCC tại Đà Nẵng; 
 - Tòa án nhân dân tỉnh Quảng Bình; 
 - TAND huyện B, tỉnh Quảng Bình; 
 - Chi cục THADS huyện B, tỉnh Quảng Bình; 
 - Các đương sự (theo địa chỉ); 
 - Lưu: Phòng lưu trữ (VP); Phòng Giám đốc  
kiểm tra về DS-KDTM-LĐ và hồ sơ vụ án.      
TM. ỦY BAN THẨM PHÁN 
THẨM PHÁN - CHỦ TỌA PHIÊN TÒA 
 
                          
 
 
                            Lê Tự