TÒA ÁN NHÂN DÂN C ẤP CAO 
TẠI HÀ NỘI 
 
Bản án số: 150/2021/DS-PT 
Ngày: 01/12/2021 
V/v Tranh chấp quyền sử dụng đất, hủy 
Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất 
 
CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM 
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc 
                               
     
NHÂN DANH 
NƯỚC CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM 
TOÀ ÁN NHÂN DÂN CẤP CAO TẠI HÀ NỘI 
 
Thành phần Hội đồng xét xử phúc thẩm gồm có: 
Thẩm phán - Chủ tọa phiên tòa: 
Các Thẩm phán:  
Ông Bùi Xuân Trọng; 
Ông Vũ Minh Tuấn;                                    
Ông Phùng Hải Hiệp 
 Thư ký phiên tòa: Ông Phan Nhật Phong - Thư ký Toà án nhân dân c ấp cao 
tại Hà Nội. 
Đại diện Viện kiểm sát nhân dân c ấp cao t ại Hà N ội tham gia phiên tòa:  
Bà Vũ Thị Thúy, Kiểm sát viên cao cấp.  
Ngày 01 tháng 12 năm 2021, tại trụ sở Tòa án nhân dân cấp cao tại Hà Nội, 
mở phiên tòa công khai xét x ử phúc thẩm vụ án dân sự thụ lý số 340/2020/TLPT-
DS ngày 01 tháng 12 năm 2020  về việc “Tranh chấp quyền sử dụng đất, hủy Giấy 
chứng nhận quyền sử dụng đất” do có kháng cáo của nguyên đơn đối với Bản án 
dân sự sơ thẩm số 08/2020/DS-ST ngày 28 tháng 9 năm 2020 của Tòa án nhân dân 
tỉnh H. 
Theo Quyết định đưa vụ án ra xét xử số 9910/2021/QĐ-PT ngày 19 tháng 11 
năm 2021, giữa: 
1. Nguyên đơn: Bà Mai Thị R, sinh năm 1960;  
Anh Lều Văn H1, sinh năm 1980. 
Anh Lều Văn C, sinh năm 1982. 
Đều trú tại: Đội 12, thôn A, xã L, thành phố H, tỉnh H (đều có mặt). 
Người đại diện theo ủy quyền của bà R: Bà Phạm Thị Ngọc A1 sinh năm 
1994; HKTT: Tổ dân phố số 3, phường X, quận N, thành phố H2 (có mặt).

2 
 
Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bà Mai Thị R: Ông Nguyễn Hào 
H3, bà Trịnh Thị H 4 và bà Phạm Thị Thanh H 5, Luật sư Công ty luật TNHH H6 
thuộc Đoàn luật sư thành phố H2. 
Bà Trịnh Thị H 4 (có mặt) Ông Nguyễn Hào H 3 và bà Phạm Thị Thanh H5 
(Vắng mặt). 
2. Bị đơn: Ông Lê Thế N1, sinh năm 1957;  
Trú tại: Đội 12, thôn A, xã L, thành phố H, tỉnh H (có mặt). 
3. Người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan:  
3.1. Bà Đinh Thị L1, sinh năm 1962; 
Trú tại: Đội 12, thôn A, xã L, thành phố H, tỉnh H (có mặt). 
3.2. Ủy ban nhân dân thành phố H, tỉnh H. 
Đại diện theo ủy quyền: Ông Bùi Văn C - Trưởng phòng Tài nguyên và Môi 
Trường UBND thành phố H, tỉnh H (vắng mặt). 
NỘI DUNG VỤ ÁN: 
1. Nguyên đơn bà Mai Thị R trình bày: Gia đình bà có thửa đất số 267, tờ 
bản đồ số 23 với tổng diện tích là 942m 2 tại đội 12, thôn A, xã L, thành phố H đã 
được UBND huyện T3 cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sau đây viết tắt là 
GCNQSDĐ) số V 933873 ngày 26/6/2003 mang tên ch ồng bà là Lều Văn O (chết 
năm 2016). Nguồn gốc đất là do b ố mẹ chồng bà là cụ Lều Văn O1, Hoàng Thị Đ 
cho vợ chồng bà năm 1979 và khoảng 50m2 đến 60m2 là diện tích vợ chồng bà mua 
thêm của ông Mai Văn T (đã chết) và vợ là Đinh Thị H6 vào năm 1995. 
Năm 2017, gia đình bà làm thủ tục tách đ ất cho a nh C và anh H1. Khi làm 
thủ tục tách thửa, đo đạc lại đất mới phát hiện bị thiếu 94m2. Phần diện tích bị thiếu 
này do ông N1 lấn chiếm để làm nhà 2 tầng. Do vậy bà làm đơn khởi kiện yêu cầu 
ông N1 tháo dỡ công trình trả lại gia đình bà ph ần đất đã bị ông N1 lấn chiếm. Tại 
Biên bản công khai chứng cứ, bà R điều chỉnh lại yêu cầu khởi kiện, buộc ông N1 
phải trả 86,2m2 đất. 
Các đồng bị đơn anh Lều Văn H1 , Lều Văn C  nhất trí v ới trình bày và yêu 
cầu khởi kiện của bà R. 
2. Bị đơn ông Lê Th ế N1 trình bày: Nguồn gốc đất gia đình ông đang s ử 
dụng là do ông mua của ông Lều Văn O1 là bố chồng bà R cuối năm 1985. Giữa ông 
và ông O1 là anh em con chú, con bác. Khi mua không có giấy tờ viết tay nhưng có 
ông Nguyễn Tuấn S - là cán bộ địa chính xã L làm chứng và trực tiếp giao đất cho 
gia đình ông. Lúc đó chỉ ước từ điểm này đến điểm kia theo bờ dậu mà không biết 
chính xác là bao nhiêu m 2. Đến năm 1996, ông xin thêm ao của hợp tác xã L thời

3 
 
điểm đó do ông Nguyễn Tiến D là Chủ tịch giáp phần đất ông mua của ông O1. Khi 
đó có ông Đỗ Xuân T là Trưởng ban kiểm soát, ông Cao Đông H7  là địa chính xã, 
ông Bùi Trí S trực tiếp giao Ao cho ông. Ngày 01/10/1996, ông được UBND huyện 
P cấp GCNQSDĐ số G 546606 với diện tích là 832m2 tại tờ bản đồ số 6 và được thể 
hiện làm 3 thửa: Thửa 245, diện tích 148m2, đất Ao, thửa 299, diện tích 518m2, đất 
thổ cư; thửa 301, diện tích 166m2, đất Ao mang tên Lê Văn T2 (là tên gọi khác của 
ông ở nhà). Sau đó, ông Lều Văn T1 là người có Ao giáp nhà đã cho ông m ột phần 
diện tích Ao (không bi ết cụ thể bao nhiêu m2 vì không đo), nhưng ông v ẫn trả ông 
T1 350.000đ. Ngoài ra, thời điểm đó ông còn xin của Hợp tác xã do ông D làm Chủ 
tịch 01 ngõ đi và 01 bờ máng sông không biết diện tích cụ thể. Đối với ngõ đi và bờ 
máng sông, ông có làm đơn xin chính quyền địa phương và có nộp tiền hai lần, mỗi 
lần 200.000đ vào năm 1996. Theo ông, ngoài diện tích được cấp bìa đỏ năm 1996 là 
832m2, ông còn ph ần đất Ao mua thêm và ngõ đi, b ờ máng chưa đư ợc cấp Giấy 
chứng nhận quyền sử dụng đất. Tổng cộng đất của ông khoảng 1.200m2. Phần diện 
tích đất trên là tài sản chung của ông và bà Đinh Thị L1. Bà L1 là vợ cũ của ông, vợ 
chồng đã ly hôn nhưng chưa giải quyết về tài sản. Khi xây nhà năm 2017, ông có gọi 
anh H1, anh C ra nhận mốc giới giữa hai nhà. 
Đối với yêu cầu khởi kiện của bà R, anh C, anh H1, ông không nhất trí vì gia 
đình ông không lấn chiếm đất.  
Về việc gia đình b à R được cấp GCNQSDĐ năm 2003, ông xác đ ịnh việc 
cấp Giấy là không minh b ạch. Vì khi gia đình b à R làm thủ tục cấp GCNQSDĐ, 
chính quyền lập biên bản xác định mốc giới giữa hai gia đình, t ổ đo đạc không hỏi 
ông mốc giới mà tự ý đo. Khi đo xong đưa cho ông quyển sổ không có số liệu đo vì 
vậy ông không ký nh ận xác định mốc giới. Nay gia đình b à R căn cứ GCNQSDĐ 
cho rằng gia đình ông l ấn chiếm 94m2 là không đúng. Vì vậy ông có yêu c ầu phản 
tố đề nghị hủy GCNQSDĐ số V 933873 mang tên ch ồng bà R là ông Lều Văn O  
đối với thửa đất số 267, tờ bản đồ số 23, diện tích là 842m 2 tại đội 12, A, L, T3 
(nay thuộc thành phố H) do UBND huyện T3 cấp ngày 26/6/2003. 
3. Quan điểm của những người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan: 
3.1. Bà Đinh Thị L1 ủy quyền cho ông Lê Thế N1 và nhất trí v ới trình bày 
của ông N1 về việc không ch ấp nhận yêu c ầu khởi kiện của nguyên đơn, đ ề nghị 
hủy GCNQSDĐ đã cấp cho hộ bà R. 
3.2. Ủy ban nhân dân thành phố H do ông Bùi Văn C - Trưởng phòng Tài 
nguyên và Môi Trường UBND thành phố H là đại diện theo ủy quyền trình bày: 
Sau khi nh ận đư ợc Công văn 233/CV ngày 20/7/2020 c ủa TAND t ỉnh H, 
UBND thành ph ố có Văn b ản s ố 1215/UBND-TNMT ngày 29/7/2020 g ửi Chi 
nhánh Văn phòng đăng ký đ ất đai thành ph ố H về việc cung c ấp hồ sơ, kiểm tra 
tính pháp lý đ ối với GCNQSDĐ đã cấp cho h ộ ông Lều Văn O . Ngày 19/8/2020,

4 
 
Chi nhánh Văn phòng đăng ký đ ất đai thành phố có Báo cáo số 25/BC- CNVP với 
nội dung không lưu tr ữ hồ sơ cấp GCNQSDĐ cho hộ ông Lều Văn O, giấy chứng 
nhận s ố sêri V933873, s ố vào s ổ 02132/QSDĐ/449B/2003/QĐ- UB do UBND 
huyện T3 cấp ngày 26/6/2003. Lý do Phòng Tài nguyên và Môi trư ờng, Chi nhánh 
văn phòng đăng ký đ ất đai chưa được cơ quan chuyên môn huy ện T3 bàn giao hồ 
sơ. Vì không thu th ập được hồ sơ nên UBND thành ph ố không có cơ s ở xác định 
giá trị pháp lý đối với GCNQSDĐ nêu trên. UBND thành ph ố đề nghị Tòa án giải 
quyết theo quy định của pháp luật. 
Đối với Chi nhánh v ăn phòng đăng ký đ ất đai huy ện T3 trả lời quyết định 
cung cấp chứng cứ của Tòa án là không được nhận bàn giao hồ sơ tài liệu liên quan 
đến 02 h ồ sơ cấp GCNQSDĐ của hộ ông Lều Văn O  và ông Lê Văn T2  tại xã L, 
thành phố H. 
3.3. Ủy ban nhân dân xã L: 
- Cung cấp về nguồn gốc đất ở của gia đình ông Lê Thế N1: Theo bản đồ 299 
và sổ mục kê kèm theo, đ ất nhà ô ng N1 là thửa số 344, tờ bản đồ số 4, diện tích 
516m2, đất thổ cư. Trong s ổ mục kê ghi Lê Văn T2  nhưng tên th ật là Lê Thế N1 
(ông T2 và ông N1 là một người). Theo bản đồ đo năm 1995, đ ất nhà ô ng N1 là 
832m2 gồm 3 thửa: thửa 245, tờ bản đồ số 06, diện tích 148m2, đất Ao; thửa số 299, 
tờ bản đ ồ 06, di ện tích 518m 2, đ ất th ổ cư; th ửa 301, t ờ bản đ ồ số 06, di ện tích 
166m2, đất Ao. Lý do biến động đất so với diện tích theo 299 là do gia đình ông N1 
lấn chiếm phần ao c ủa Hợp tác xã n ằm phía trư ớc đất nhà ô ng N1. Theo đơn xin 
cấp GCNQSDĐ đề ngày 06/11/1994 của ông N1, ông đã được UBND huyện P cấp 
bìa đỏ số 546606 ngày 10/10/1996 đ ối với 3 th ửa đất nêu trên. Theo b ản đồ 1316 
năm 2002, đất ông N1 thuộc thửa 315, tờ bản đồ số 23, diện tích 1040m2, loại đất ở 
nông thôn. Năm 2002, khi th ực hiện đo đ ạc dựa vào di ện tích th ực tế các hộ sử 
dụng và kê khai nhưng sau khi đo đ ạc thì ông N1 từ chối ký vào biên bản với lý do 
không đồng ý với kết quả đo. 
- Đối với đất của hộ bà Mai Thị R: Theo Bản đồ 299, đất bà R thuộc thửa 
343, tờ bản đồ 04, diện tích 325m 2, đất thổ cư. Đứng tên ch ồng bà R là ông Lều 
Văn O trong sổ mục kê. Theo b ản đồ 1995 là 2 th ửa: thửa 244, t ờ bản đồ số 06, 
diện tích 420m2, đất thổ cư; thửa số 300, tờ bản đồ 06, diện tích 304m2, đất thổ cư; 
Đứng tên Lều Văn V trong s ổ mục kê nhưng th ực tế là Lều Văn O (do ghi nhầm). 
Tổng diện tích theo bản đồ năm 1995 của hộ bà R là 724m2 tăng lên so với bản đồ 
299. Lý do tăng là do h ộ bà R lấn chiếm đất ao của Hợp tác xã, b à R trình bày có 
mua đất của xã và các h ộ dân nhưng h ồ sơ địa chính không lưu gi ữ tài liệu liên 
quan. Hộ bà R có đơn xin cấp Bìa đỏ ngày 06/11/1994. 
Theo bản đồ 1316 năm 2002, đất hộ ông O bà R là thửa 267, tờ bản đồ số 23, 
diện tích 842m2, loại đất ở nông thôn (ONT). Hộ ông O được UBND huyện T3 cấp

5 
 
GCNQSDĐ ngày 26/6/2003. H ồ sơ xin c ấp GCNQSDĐ hộ ông O xã chỉ còn lưu 
giữ Biên bản xác định mốc giới lập ngày 27/6/2002 như ng biên bản không có ch ữ 
ký xác nhận hộ giáp ranh là ông N1 và ông Chuyền.  
Kết quả xem xét, th ẩm định tại chỗ thể hiện: Phần đất tranh ch ấp diện tích 
86,2m2, đơn giá đất ở 2.500.000đ/m2, trị giá đất tranh chấp là 215.500.000đồng. 
Tại Bản án dân sự sơ thẩm số 08/2020/DS-ST ngày 28 tháng 9 năm 2020, 
Tòa án nhân dân tỉnh H đã quyết định: Áp dụng Điều 26, 34, 147 B ộ luật tố tụng 
dân sự; Điều 164, 165, 175, 176 Bộ luật dân s ự năm 2015; kho ản 2 Đi ều 3 Nghị 
định số 04/2000/NĐ-CP ngày 11/02/2000, khoản 2 Điều 3 Nghị định số 17/1999/NĐ-
CP ngày 29/3/1999 c ủa Chính phủ; Nghị quyết s ố 326/2016/UBTVQH14 ngày 
30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, mi ễn giảm, thu, 
nộp quản lý và sử dụng án phí, lệ phí Tòa án. Tuyên xử: Không chấp nhận yêu cầu 
khởi kiện của bà Mai Thị R, anh Lều Văn H1, anh Lều Văn C. Chấp nhận yêu cầu 
phản tố của ông Lê Thế N1. 
- Bác yêu cầu khởi kiện của bà Mai Thị R, anh Lều Văn H1, anh Lều Văn C 
về việc buộc ông Lê Thế N1 phải hoàn tr ả 86,2m2 đất t ại đội 12, thôn A, xã L, 
thành phố H, tỉnh H. 
- Hủy GCNQSDĐ do UBND huyện T3 cấp cho chủ hộ ông Lều Văn O ngày 
26/6/2003 đối với thửa đất số 267, tờ bản đồ số 23, diện tích là 842m2 tại đội 12, A, 
xã L, huyện T3 (nay thuộc thành phố H), tỉnh H. 
Các đương sự có quyền làm đơn g ửi cơ quan Nhà nư ớc có thẩm quyền điều 
chỉnh và cấp GCNQSDĐ theo quy định của pháp luật. 
Ngoài ra, Tòa án c ấp sơ th ẩm còn quyết định về án phí và thông báo quy ền 
kháng cáo theo quy định pháp luật. 
Ngày 05/10/2020, nguyên đơn là bà Mai Thị R có đơn kháng cáo với n ội 
dung đề nghị sửa bản án sơ thẩm. 
Tại phiên tòa phúc thẩm: 
Nguyên đơn vẫn giữ nguyên yêu cầu khởi kiện và đề nghị hoãn phiên tòa để 
thẩm định. 
Bị đơn không đồng tình với nội dung kháng cáo của nguyên đơn, đề nghị giữ 
nguyên quyết định của bản án sơ thẩm. 
Luật sư b ảo vệ quyền lợi cho nguyên đơn có ý ki ến như sau: Biên bản xác 
nhận ranh giới ngày 27/6/2002 không có ch ữ ký của ông Lê Thế N1 không phải là 
căn cứ thể hiện cho việc diện tích đất mà gia đình bà Mai Thị R đề nghị được xem 
xét cấp GCNQSDĐ là đất có tranh chấp. Năm 1996, gia đình b à R có Đơn xin cấp 
GCNQSDĐ tại cơ quan nhà nư ớc có th ẩm quyền. Ngày 26/6/2003, gia đình b à R

6 
 
được UBND huyện T3 cấp GCNQSDĐ đối với diện tích 842m 2 (bao gồm 300m2 
đất ở và 542m2 đất vườn) tại thửa đất số 267 tờ bản đồ số 23, địa chỉ: xã L, huyện 
T3, tỉnh H. Tại thời điểm thực hiện việc xem xét c ấp GCNQSDĐ cho hộ gia đình 
ông Lều Văn O , hộ gia đình bà Mai Thị R có đơn đ ề nghị về việc xem xét c ấp 
GCNQSDĐ thì UBND xã L thực hiện việc xác đ ịnh hiện tại diện tích đ ất do gia 
đình bà Mai Th ị R đang s ử dụng không có tranh ch ấp, phù h ợp v ới quy ho ạch. 
UBND xã L đã tiến hành lập Biên bản xác nhận ranh giới, mốc giới thửa đất ngày 
27/6/2002, theo đó, th ực hiện đo đ ạc và xác nhận về hình thửa, diện tích và các 
cạnh của thửa đất mà gia đình b à R đang sử dụng, đồng thời có ch ữ ký giáp ranh 
của các hộ dân xung quanh hộ gia đình bà R.   
Biên bản xác nhận ranh giới, mốc giới thửa đất ngày 27/6/2002 do UBND xã 
L lập không có ch ữ ký của ông Lê Thế N1 không phải là căn c ứ thể hiện cho việc 
diện tích đ ất mà gia đình bà Mai Thị R đề nghị được xem xét c ấp GCNQSDĐ là 
đất có tranh chấp vì biên bản này chỉ có ý nghĩa trong vi ệc thể hiện hiện trạng của 
thửa đất, các ranh giới, mốc giới mà cơ quan nhà nước phải thực hiện đo đạc và xác 
nhận trong quá trình th ực hi ện vi ệc c ấp GCNQSDĐ cho h ộ dân. Như v ậy 
GCNQSDĐ của gia đình b à R  đưọc c ấp đúng quy đ ịnh c ủa pháp lu ật b ởi trong 
khoảng thời gian UBND xã L thực hiện xét duyệt và công b ố công khai hồ sơ xin 
cấp GCNQSDĐ của hộ ông Lều Văn O thì không nhận được phản hồi nào về việc 
có tranh ch ấp phát sinh.  ông N1 cũng không có ý ki ến phản hồi nào, UBND xã L 
thực hiện thủ tục là đảm bảo quy định vủa pháp luật. GCNQSDĐ do UBND huyện 
T3 cấp cho hộ ông Lều Văn O ngày 26/6/2003 là đảm bảo quy định của pháp luật. 
Việc Tòa án cấp sơ thẩm cho rằng do trong hồ sơ cấp GCNQSDĐ của hộ gia 
đình ông Lều Văn O  có Biên b ản xác nh ận ranh gi ới, m ốc gi ới th ửa đ ất ngày 
27/6/2002 do UBND xã L lập không có chữ ký của ông Lê Thế N1 là vi phạm quy 
định của pháp lu ật, thể hiện giữa hai gia đình đang có tranh ch ấp là không đúng, 
không thể hiện được sự khách quan khi gi ải quyết vụ án; không căn c ứ, áp d ụng 
quy định pháp lu ật phù h ợp để giải quyết vụ việc vì theo Biên b ản làm vi ệc ngày 
20/3/2019 tại UBND xã L giữa Tòa án và cán b ộ địa chính xã L. Hiện nay, UBND 
xã L lưu trữ 03 bản đồ địa chính của địa phương, cụ thể là Bản đồ 299 năm 1980, 
Bản đồ 1995 và Bản đồ 1316 năm 2002. Theo thông tin cán bộ địa chính cung cấp, 
Bản đồ 299 và Bản đồ 1995 của xã L hiện đang lưu giữ đã cũ và mờ nên kích thước 
không thể hiện rõ, Bản đồ địa chính 1316 năm 2002 là B ản đồ được thực hiện lập 
theo quy trình Lu ật định, tuân th ủ theo quy đ ịnh của pháp lu ật về việc lập bản đồ 
địa chính (Quy ết đ ịnh s ố 719/1999/QĐ-ĐC ngày 30/12/1999 c ủa T ổng c ục đ ịa 
chính v ề việc ban hành ký hi ệu b ản đ ồ địa chính t ỉ lệ 1:500, 1:1000, 1:2000 và 
1:5000). Do đó, B ản đồ 1316 có giá tr ị pháp lý trong vi ệc thực hiện quản lý, s ử 
dụng đất đai tại địa phương. Việc ghi nhận chủ sử dụng là gia đình b à R và ông O 
là theo đúng hi ện trạng thực tế. Căn cứ các dẫn chứng, pháp lý nêu trên, đủ cơ sở

7 
 
để khẳng định, hiện tại diện tích gia đình ông Lê Thế N1 đang trực tiếp quản lý, sử 
dụng có s ự lấn chiếm 86.2m2 vào diện tích đ ất mà gia đình b à R được Nhà nư ớc 
giao đất sử dụng. 
Đối chiếu với các tình tiết của vụ án, đề nghị với Hội đồng xét xử căn cứ vào 
các quy định và các tài liệu chứng cứ có trong hồ sơ của vụ án buộc ông Lê Thế N1 
hoàn trả lại diện tích đất đang lấn chiếm là 86.2m2 cho hộ bà Mai Thị R, hoặc hoãn 
phiên tòa để thẩm định lại.  
Quan điểm của đại diện Viện kỉểm sát nhân dân c ấp cao tại Hà N ội về giải 
quyết vụ án: 
- Về chấp hành pháp luật tố tụng: Từ khi thụ lý vụ án, Thẩm phán, Hội đồng 
xét xử đã chấp hành đúng các quy định của Bộ luật tố tụng dân sự. Việc Hội đồng 
xét xử không chấp nhận hoãn phiên tòa theo yêu c ầu của Luật sư bảo vệ quyền và 
lợi ích hợp pháp của nguyên đơn để thẩm định lại là đúng. 
- Xét kháng cáo c ủa nguyên đơn: Kháng cáo trong hạn luật định, đúng thủ 
tục pháp luật được quy định tại khoản 1 Điều 273, Điều 280 Bộ luật tố tụng dân sự 
năm 2015. 
- Về nguồn gốc đất: Thửa đất gia đình b à R, anh C và anh H1 quản lý s ử 
dụng và thửa đất ông Lê Thế N1 quản lý sử dụng, có vị trí liền kề nhau. Nguồn gốc 
đất của gia đình b à R là do t ổ tiên để lại, còn ngu ồn gốc đất của gia đình ô ng N1 
một phần là do ông mua của cụ Lều Văn O1 và một phần là do ông mua c ủa Hợp 
tác xã L. Tuy nhiên, việc mua bán không có giấy tờ, không rõ diện tích, kích thước 
cụ thể. Căn cứ vào sổ mục kê, bản đồ địa chính 299 năm 1982; s ổ mục kê, bản đồ 
địa chính năm 1995, UBND huyện P đã cấp GCNQSDĐ c ho hộ gia đình ông Lê 
Thế N1 vào năm 1996 với tổng diện tích 832m2, thể hiện ở 3 thửa tờ bản đồ số 06: 
Thửa 245, di ện tích 148 m 2, Loại đất ao (A). Thửa 299, di ện tích 518 m 2; loại đất 
thổ cư (T). Thửa 301, di ện tích 166 m 2 Loại đất ao (A).  Năm 2003, gia đình ông 
Lều Văn O  được UBND huyện T3 cấp GCNQSDĐ v ới diện tích 842m 2 tại thửa 
267 tờ bản đồ 23 gồm 300m2 đất ở và 542 m2 đất vườn. Ông O chết năm 2016. Bà 
R cùng các con (anh C, anh H1) cho rằng gia đình ô ng N1 đã xây dựng lấn chiếm 
sang phần đất nhà bà 94,8m 2 vì căn cứ theo GCNQSDĐ của UBND huyện T3 cấp 
cho gia đình bà thì th ực tế gia đình bà đang s ử dụng thiếu 94,8m2. Phần diện tích 
đất này gia đình ông N1 đã xây dựng lấn chiếm sang. Kết quả thẩm định tại chỗ xác 
định phần diện tích đất gia đình bà R đang quản lý sử dụng là 754,3m2 (thiếu 87,7 
m2 so với GCNQSDĐ), các đương s ự xác định thực tế diện tích đ ất tranh ch ấp là 
86,2m2. Do phía nguyên đơn căn cứ vào GCNQSDĐ đã được UBND huyện T3 cấp 
ngày 16/6/2003 đ ể làm căn c ứ khởi ki ện, trong khi phía b ị đơn l ại cho r ằng 
GCNQSDĐ cũ c ủa UBND huy ện T3 cấp cho h ộ gia đình ô ng O  là không đúng 
pháp lu ật, đ ề nghị hủy GCNQSDĐ trên. Vì v ậy c ần xem xét tính h ợp pháp c ủa

8 
 
GCNQSDĐ của UBND huyện T3 đã cấp cho hộ gia đình ông O năm 2003 mới có 
căn cứ xem xét yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn. Tuy nhiên quá trình Tòa án giải 
quyết, các bên đương sự không cung cấp được tài liệu chứng cứ liên quan nên Tòa 
án cấp sơ thẩm đã có văn bản yêu cầu cơ quan có th ẩm quyền cung cấp hồ sơ cấp 
giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của hộ gia đình ông O nhưng các cơ quan chức 
năng không cung cấp được do không còn lưu trữ. Qua xác minh tại UBND xã L đã 
xác đ ịnh m ặc dù không lưu tr ữ hồ sơ c ấp GCNQSDĐ cho h ộ ông O  năm 2003 
nhưng UBND xã còn lưu Biên bản xác định ranh giới, mốc giới là một trong các tài 
liệu quan tr ọng trong h ồ sơ cấp GCNQSDĐ c ủa hộ gia đình ô ng O, văn b ản này 
không có ch ữ ký của 02 h ộ liền kề trong đó có h ộ gia đình ô ng N1; UBND xã L 
xác định hộ gia đình ông N1 không ký vào biên bản trên là do ông N1 không đồng 
ý với kết quả đo đạc. Theo sổ mục kể và bản đồ địa chính qua các th ời kỳ thì diện 
tích đất gia đình ông đư ợc cấp năm 2003 tăng lên là 118m 2 (từ 724m2 lên 842m2). 
Căn cứ Khoản 2 Đi ều 3 Ngh ị định số 04/2000/NĐ-CP ngày 11/2/2000 c ủa Chính 
Phủ: nếu đương sự không cung cấp được giấy tờ quy định tại Khoản 2 Điều 3 Nghị 
định 17 ngày 29/3/1999 của Chính phủ thì một trong những điều kiện để được xem 
xét cấp GCNQSDĐ là được UBND cấp xã xác nhận đất không có tranh chấp. Việc 
xác định đất không có tranh chấp thông qua việc các hộ gia đình cá nhân sinh sống 
xung quanh di ện tích đ ất đó ký giáp ranh xác nh ận không có tranh ch ấp. Vì v ậy, 
trong trường hợp này, việc ký giáp ranh và biên bản xác định mốc giới là cần thiết.  
UBND huyện T3 cấp GCNQSDĐ cho hộ gia đình ông O trong khi hộ liền kề 
chưa ký vào biên bản xác định mốc giới là không đúng quy đ ịnh của pháp luật. Do 
vậy, Hội đ ồng xét x ử cấp sơ th ẩm ch ấp nh ận yêu c ầu c ủa ô ng N1  về việc H ủy 
GCNQSDĐ của UBND huyện T3 đã cấp cho ông Lều Văn O ngày 16/6/2003 là có 
căn cứ. 
Từ phân tích trên Đề nghị Hội đồng phúc thẩm Tòa án nhân dân c ấp cao tại 
Hà Nội, áp dụng khoản 1 Điều 308 Bộ luật tố tụng dân sự 2015: Không chấp nhận 
kháng cáo của nguyên đơn bà Mai Thị R. Giữ nguyên quyết định tại Bản án dân sự 
sơ thẩm số 08/2020/DS-ST ngày 28/9/2020 của Toà án nhân dân tỉnh H. 
NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN: 
[1]. Về tố tụng: 
- Về quan hệ pháp luật tranh chấp: Bà Mai Thị R, anh Lều Văn H1, anh Lều 
Văn C khởi kiện yêu c ầu ông Lê Thế N1 phải trả 86,2m2 đất lấn chiếm, phía ô ng 
N1 có yêu c ầu phản tố đề nghị hủy quyết định cá bi ệt là GCNQSDĐ cấp cho ch ủ 
hộ Lều Văn O đối với thửa đất số 267, tờ bản đồ số 23, diện tích là 842m 2 tại đội 
12, thôn A, xã L, huyện T3 (nay thuộc thành phố H), tỉnh H. Do vậy, quan hệ pháp 
luật được xác đ ịnh là “Tranh chấp về quyền sử dụng đất và hủy Giấy chứng nhận

9 
 
quyền sử dụng đất” theo quy định tại Điều 26, 34 Bộ luật tố tụng dân sự thuộc thẩm 
quyền giải quyết của Tòa án nhân dân tỉnh H.  
- Về việc bà Mai Thị R và luật sư đề nghị Hội đồng xét xử hoãn phiên tòa để 
thẩm định lại và định giá tài sản đối với phần diện tích đất đang tranh chấp giữa gia 
đình bà R và ông N1. Hội đồng xét x ử xét thấy việc thẩm định trên là không c ần 
thiết, không liên quan đ ến diện tích đ ất đang tranh ch ấp do đó H ội đồng vẫn tiến 
hành xét xử. 
[2]. Xét kháng cáo của nguyên đơn, Hội đồng xét xử thấy như sau: 
[2.1]. Về nguồn gốc đất: Trên cơ s ở lời khai c ủa đương s ự, hồ sơ địa chính 
qua các th ời k ỳ và cung c ấp c ủa chính quy ền đ ịa phương. Có căn c ứ xác đ ịnh 
nguồn gốc đất của hộ ông Lê Thế N1 và hộ bà Mai Thị R như sau: 
- Đối với gia đình ông Lê Thế N1: Đất hộ ông N1 là do mua c ủa ông Lều 
Văn O1 (là bố chồng của bà R) khoảng năm 1985 với diện tích ban đ ầu là 516m 2. 
Theo bản đồ 299 và sổ mục kê kèm theo, đất nhà ông N1 là thửa số 344, tờ bản đồ 
số 4, diện tích 516m 2, loại đất thổ cư. Trong s ổ mục kê ghi Lê Văn T2  nhưng tên 
thật là Lê Thế N1 (ông T2 và ông N1 là một người). Theo bản đồ đồ năm 1995, đất 
nhà ông N1 là 832m2 gồm 3 thửa: thửa 245, tờ bản đồ số 06, diện tích 148m 2, đất 
Ao; thửa số 299, tờ bản đồ số 06, diện tích 518m2, đất thổ cư; thửa 301, tờ bản đồ 
số 06, diện tích 166m2, đất Ao. Lý do biến động đất so với diện tích theo 299 là do 
gia đình ông N1 lấn chiếm phần ao của Hợp tác xã nằm phía trước đất nhà ông N1. 
Theo đơn xin c ấp G CNQSDĐ đề ngày 06/11/1994 c ủa ô ng N1 , ông đã đư ợc 
UBND huyện P cấp bìa đỏ số 546606 ngày 10/10/1996 đối với 3 thửa đất nêu trên, 
diện tích được cấp là 832m2. 
Theo bản đồ 1316 năm 2002, đ ất ông N1 thuộc thửa 315, t ờ bản đồ số 23, 
diện tích 1040m 2, loại đất ở nông thôn. Năm 2002, khi th ực hiện đo đ ạc dựa vào 
diện tích thực tế các hộ sử dụng và kê khai nhưng sau khi đo đạc thì ông N1 từ chối 
ký vào biên bản với lý do ông không đ ồng ý v ới kết quả đo. So v ới kết quả thẩm 
định tại chỗ là 1.057,1m2 thì đất nhà ông N1 tăng T2 17,1m2. 
- Đối với đất của hộ bà Mai Thị R: Theo b ản đồ 299, đất bà R thuộc thửa 
343, tờ bản đồ 04, diện tích 325m 2, đất thổ cư. Đứng tên ch ồng bà R là ông Lều 
Văn O trong sổ mục kê. Theo b ản đồ 1995, là 2 th ửa: thửa 244, t ờ bản đồ số 06, 
diện tích 420m2, đất thổ cư; thửa số 300, tờ bản đồ 06, diện tích 304m2, đất thổ cư; 
Đứng tên L ều Văn Vạch trong sổ mục kê nhưng th ực tế là Lều Văn O (do cán bộ 
địa chính ghi nh ầm). Tổng diện tích theo b ản đồ năm 1995 c ủa hộ bà R là 724m2 
tăng lên so với bản đồ 299 là 399m2. Lý do tăng là do hộ bà R lấn chiếm đất ao của 
Hợp tác xã, bà R trình bày có mua đất của xã và các hộ dân nhưng hồ sơ địa chính 
không lưu giữ tài liệu liên quan. H ộ bà R có đơn xin c ấp Bìa đỏ ngày 06/11/1994. 
Theo bản đồ 1316 năm 2002, đất hộ ông O, bà R là thửa 267, tờ bản đồ số 23, diện

10 
 
tích 842m 2, lo ại đ ất ở nông thôn (ONT). H ộ ông O  được UBND huy ện T3 cấp 
GCNQSDĐ ngày 26/6/2003.  
Kết qu ả thẩm định th ể hiện: Di ện tích đ ất h ộ bà R  đo th ực tế là 754,3m 2. 
Phần diện tích thi ếu so v ới Bìa đ ỏ năm 2003 là 87,7m 2. Phần diện tích tranh ch ấp 
bà R, anh C, anh H1 kiện đòi là 86,2m 2. Diện tích nhà ô ng N1 là 1.057,1m2, trong 
đó phần ngõ đi và máng nước là 285,1m2. 
[2.2]. Về yêu cầu khởi kiện đòi 86,2m2 đất của các đồng nguyên đơn đối với 
ông N1, Hội đồng xét xử nhận thấy: 
Căn cứ các tài li ệu có trong h ồ sơ và b ản đồ địa chính qua các th ời kỳ thì 
hình thể thửa đất nhà ông N1 từ bản đồ năm 1995 cho đến hiện trạng thực tế đang 
sử dụng là ổn định và có s ự tương đồng. Theo GCNQSDĐ năm 1996 cấp cho ông 
T2 (tức Ngự) thì c ạnh tiếp giáp nhà b à R là một đường thẳng. Phù h ợp với hình 
dạng mô tả thửa đất của hai gia đình trong đơn xin cấp GCNQSDĐ năm 1994.  
Về hình thể thửa đất nhà b à R: Theo b ản đồ 299, bản đồ 1995 thì th ửa đất 
nhà bà R cơ bản ổn định. Theo sơ đồ mô tả hình thể kính thước thửa đất trong đơn 
xin cấp GCNQSDĐ của bà R ngày 06/11/1994 (BL 96) thì c ạnh đất phía b ắc có 
chiều dài là 18,7m; c ạnh phía nam nhà B à R có chiều dài là 15,7m. K ết quả thẩm 
định chiều dài thực tế hiện tại cạnh phía bắc là 19,37m tăng 0,67m; c ạnh phía nam 
là 15,63m thiếu 0,07m. 
Đối với đất nhà ông N1 theo sơ đồ mô tả hình thể kính thước thửa đất trong 
đơn xin c ấp GCNQSDĐ của ông N1 ngày 06/11/1994 (BL 97) thì c ạnh phía b ắc 
của ông N1 dài 22m, th ực tế là 26,87m, th ừa 4,87m; C ạnh phía nam nhà ô ng N1 
dài 19,60m, đo th ực tế dài 19,61m có chi ều dài g ần tương đương nhau. C ạnh tiếp 
giáp giữa hai nhà b à R, ông N1 là một đường thẳng mà không ph ải là đư ờng gấp 
khúc. Phù hợp với sơ họa mốc giới và kích thước cạnh thửa đất trong Biên bản xác 
nhận ranh giới, mốc giới thửa đất của hộ ông Lều Văn O ngày 27/6/2002 (BL92). 
Theo sơ đồ được sơ họa trong biên bản xác nhận ranh giới, mốc giới thửa đất năm 
2002 thể hiện: Cạnh đất nhà b à R tiếp giáp v ới đất ông N1 gần như là một đường 
thẳng có chiều dài là 36,8m + 7m = 43,8m. Chi ều dài cạnh tiếp giáp này gần tương 
đương với chiều dài thực tế theo hiện trạng giữa hai nhà hiện nay là 42,53m.  
Mặc dù sơ đ ồ sơ họa của hai th ửa đất hộ bà Mai Thị R và ông Lều Văn O  
trong đơn xin c ấp GCNQSDĐ năm 1994, Biên b ản xác nh ận ranh gi ới, mốc giới 
năm 2002 (đối với hộ bà R) chỉ mang tính tham khảo song nó có hình dạng và kích 
thước gần như tương ứng với hiện trạng đất đang sử dụng của hai gia đình.  
Cho đến năm 2002, khi đo đ ạc và c ấp bìa đ ỏ cho hộ bà R thì bản đồ 1316 
thửa đất nhà bà R đã khác đi về hình thể, cạnh tiếp giáp giữa hai nhà từ một đường 
thẳng chuyển thành m ột đường gấp khúc và ăn chéo sang ph ần đất nhà ô ng N1 ,

11 
 
không phù hợp với hình thể thửa đất nhà bà R được mô tả và sơ họa trong Biên bản 
xác định mốc giới. Trong khi giữa nhà bà R và ông N1 thời điểm bấy giờ vẫn đang 
sử dụng đất ổn định không tranh ch ấp. Giữa hai bên không có vi ệc mua bán, t ặng 
cho đất lẫn nhau. Diện tích đất gia đình bà R từ 724m2 theo bản đồ năm 1995 tăng 
lên 842m2 theo bản đồ 2002, tăng 118m 2. Giải trình về việc tăng T2 diện tích đ ất, 
bà R  cho r ằng ch ồng bà là ô ng O  mua thêm đ ất c ủa ông Mai Văn T  năm 1987 
khoảng từ 50m2 đến 60m2, mua của ông Mai Văn N2 năm 2000 khoảng 30m2, mua 
(đổi bằng 1.500 viên g ạch) của ông Vũ Đ ức Tăng năm 1997  - 1998 khoảng 30m2 
đến 40 m 2 nhưng đều không có căn c ứ chứng minh. V ề phía ông N1, ông không 
đồng ý v ới kết quả đo đạc năm 2002, cũng như không ký vào biên b ản xác đ ịnh 
mốc giới giữa hai gia đình. Ph ần diện tích đất tăng T2 của gia đình ông so v ới bản 
đồ 1996 là 225,1m2 tương ứng với phần ngõ và bờ máng nước ông xin của Hợp tác 
xã, phù hợp với kết quả xác minh tại UBND xã L.   
Về ranh giới giữa hai gia đình trư ớc khi xảy ra tranh ch ấp: Ông N1 và bà R 
cùng xác định trước đây giữa hai nhà có một hàng cây Duối làm ranh giới. Hai bên 
đã xây dựng các công trình trên đ ất và s ử dụng ổn định hơn 30 năm không x ảy ra 
tranh chấp. Khi xây nhà và tư ờng rào ngăn cách năm 2017, ô ng N1 có gọi anh C, 
anh Hoạch là các con b à R ra xác đ ịnh mốc giới giữa hai bên. Sau khi nh ận mốc 
giới thì ông mới xây tường rào và nhà ti ếp nối với các công trình nhà b à R đã xây. 
Lời trình bày của ông N1 là có căn c ứ, phù hợp với lời khai của một số người làm 
chứng như ông Mai Văn H 7 là thợ xây, ông Lều Văn Tân là hàng xóm. M ặt khác, 
trong phần đất tranh ch ấp 86,2m2 mà bà R cho rằng ông N1 lấn chiếm. Hiện vẫn 
còn ngôi nhà gạch 1 tầng đổ mái bằng ông N1 xây dựng từ năm 1986, và một phần 
của ngôi nhà này n ằm trên phần diện tích tranh ch ấp 86,2m2. Bên cạnh đó thì th ực 
tế trên th ực đ ịa, ph ần ranh gi ới gi ữa hai gia đình n hà b à R  đã xây d ựng nhà và 
tường ngăn cách t ừ trước năm 2017 gi ữa đất của hai bên t ừ phía bắc về phía nam 
với chi ều dài 4,83 m + 6,72 m + 8.05 m + 6,74m = 26,34m sau khi phá hàng cây 
Duối. Việc bà R cho rằng khi phá hàng Duối ranh giới, gia đình bà không xây theo 
mốc là hàng Du ối mà xây lùi vào ph ần đất của gia đình cho th ẳng với tường ngôi 
nhà cấp 4 của anh C đã xây từ trước là không có cơ s ở chứng minh. Hơn n ữa, nếu 
theo quan đi ểm của bà R cũng như GCNQSDĐ cấp cho ô ng O thì ranh gi ới giữa 
nhà bà R và nhà ông N1 sẽ trở thành một đường gấp khúc không phù hợp với sơ đồ 
được sơ họa trong Biên bản hiện trạng và thực tế sử dụng đất hơn 30 năm gi ữa hai 
gia đình. 
Về phía UBND xã cũng cung c ấp, tranh ch ấp chỉ phát sinh khi b à R đo đất 
theo bìa đ ỏ được cấp năm 2003 và thấy diện tích th ực tế là thiếu so v ới diện tích 
trên bìa đ ỏ. Vì v ậy bà cho r ằng phía gia đình ô ng N1 lấn chiếm nên bà kh ởi kiện 
yêu cầu ông N1 phải trả gia đình bà phần đất còn thiếu so với năm 2003. Còn trên

12 
 
thực tế hai bên sử dụng đất ổn định cho đến 2017 không tranh ch ấp theo mốc giới 
đã xác định từ trước.  
Từ những phân tích trên, không có căn c ứ xác định việc gia đình ông N1 lấn 
chiếm đất của nhà b à R. Cho nên yêu c ầu khởi kiện đòi 86,2m 2 đất của các đ ồng 
nguyên đơn là không được chấp nhận.  
[2.3]. Về yêu cầu của ông N1 đề nghị hủy GCNQSDĐ do UBND huyện T3 
cấp cho chủ hộ Lều Văn O: 
Ngày 26/6/2003, UBND huyện T3 cấp GCNQSDĐ cho chủ hộ Lều Văn O  
đối với thửa đất số 26, tờ bản đồ số 23, diện tích 842m 2 (trong đó có 300m 2 đất ở, 
542m2 đất vườn). Tuy nhiên về phía nguyên đơn và các cơ quan nhà nư ớc có thẩm 
quyền là UBND thành ph ố H, Chi nhánh Văn phòng đăng ký đ ất đai thành phố H 
đều không cung c ấp đư ợc h ồ sơ v ề việc c ấp GCNQSDĐ cho ông Lều Văn O . 
UBND xã L chỉ lưu “Biên bản xác nhận ranh giới, mốc giới thửa đất” của hộ ông O 
năm 2002.  
Theo quy đ ịnh tại khoản 2 Đi ều 3 Ngh ị định số 04/NĐ-CP ngày 11/2/2000 
nếu đương sự không cung cấp được giấy tờ quy định tại khoản 2 Điều 3 Nghị định 
17 ngày 29/3/1999 c ủa Chí nh phủ thì m ột trong nh ững đi ều ki ện đ ể được c ấp 
GCNQSDĐ là được UBND cấp xã xác đ ịnh đất không có tranh ch ấp. Căn c ứ xác 
định đất không có tranh chấp được thể hiện bằng việc các hộ giáp ranh ký xác nhận 
không tranh chấp vào biên bản xác định ranh giới, mốc giới. Việc UBND huyện T3 
cấp GCNQSDĐ cho hộ ông O trong khi các h ộ liền kề gồm nhà ô ng N1, và ông 
Chuyền chưa ký vào biên b ản xác định ranh giới, mốc giới đất là không đúng quy 
định của pháp luật.   
Hơn nữa, nếu căn cứ theo số liệu và kích thước thửa đất của hộ ông Lều Văn 
O trong GCNQSDĐ được c ấp năm 2003 thì GCNQSDĐ của h ộ ông O  đã c ấp 
chồng lấn sang ph ần đất của hộ ông N1 với diện tích là 86,2m 2. Do v ậy, yêu c ầu 
hủy GCNQSDĐ do UBND huyện T3 cấp ngày 26/6/2003 cho chủ hộ Lều Văn O  
đối với thửa đất số 26, tờ bản đồ số 23, diện tích 842m 2 của ông N1 được Tòa án 
nhân dân tỉnh H chấp nhận là có căn cứ.  
Như đã phân tích ở trên, Hội đồng xét x ử thấy không có căn c ứ chấp nhận 
kháng cáo của bà Mai Thị R và quan điểm của luật sư tại phiên tòa. 
Do kháng cáo của bà Mai Thị R không được chấp nhận nên phải chịu án phí 
dân sự phúc thẩm. Tuy nhiên do b à R có hoàn c ảnh khó khăn, có đơn xin đư ợc 
miễn án phí nên miễn án phí dân sự phúc thẩm cho bà Mai Thị R.   
Vì các lẽ trên, 
Căn cứ khoản 1  Điều 308 Bộ Luật Tố tụng dân sự; Nghị quyết số 
326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội,

13 
 
QUYẾT ĐỊNH:  
1. Không chấp nhận kháng cáo của bà Mai Thị R. Giữ nguyên các quyết định 
của Bản án dân sự sơ thẩm số 08/2020/DS-ST ngày 28 tháng 9 năm 2020 của Tòa 
án nhân dân tỉnh H. 
Các Quyết định khác của bản án không bị kháng cáo, kháng nghị có hiệu lực 
pháp luật kể từ ngày hết thời hạn kháng cáo, kháng nghị. 
2. Về án phí: Miễn án phí dân sự phúc thẩm cho bà Mai Thị R. 
Bản án dân sự phúc thẩm có hiệu lực ngay sau khi tuyên án./. 
* Nơi nhận: 
- VKSNDCC tại Hà Nội; 
- TAND tỉnh H; 
- VKSND tỉnh H; 
- Cục THADS tỉnh H; 
- Các đương sự (theo địa chỉ); 
- Lưu: VT; HCTP; Hồ sơ vụ án. 
TM. HỘI ĐỒNG XÉT XỬ PHÚC THẨM 
THẨM PHÁN - CHỦ TỌA PHIÊN TÒA 
 
 
(đã ký) 
 
 
Bùi Xuân Trọng