TÒA ÁN NHÂN DÂN CẤP CAO 
TẠI HÀ NỘI 
 
Bản án số 29/2024/DS-PT 
Ngày 25 tháng 01 năm 2024 
V/v. Tranh chấp QSD đất và  
yêu cầu hủy GCNQSD đất 
CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM 
Độc lập – Tự do – Hạnh phúc 
 
NHÂN DANH 
       NƯỚC CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM 
 
TÒA ÁN NHÂN DÂN CẤP CAO TẠI HÀ NỘI 
- Thành phần Hội đồng xét xử phúc thẩm gồm có: 
Thẩm phán - Chủ tọa phiên tòa: Ông Phùng Hải Hiệp 
Các Thẩm phán: Bà Đặng Thị Thơm;  
          Ông Phạm Văn Lợi. 
- Thư ký phiên tòa : Bà Triệu Hương Thùy, Thư ký Tòa án nhân dân cấp 
cao tại Hà Nội; 
- Đại diện Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Hà Nội: Bà Lã Thị Tú Anh,  
Kiểm sát viên cao cấp; 
Ngày 25 tháng 01 năm 2024, tại trụ sở Tòa án nhân dân cấp cao tại Hà Nội 
mở phiên tòa xét xử công khai t heo thủ tục phúc thẩm vụ án dân sự thụ lý số 
470/2023/TLPT-DS ngày 27 tháng 11 năm 2023 về việc “Tranh chấp quyền sử 
dụng đất và yêu cầu hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất” do có kháng cáo 
của bị đơn bà Trần Thị D đối với Bản án dân sự sơ thẩm số 49/2023/DS-ST ngày 
16 tháng 9 năm 2023 của Toà án nhân dân tỉnh Hải Dương, theo Quyết định đưa 
vụ án ra xét xử phúc thẩm số 532/2024/QĐ-PT ngày 10 tháng 01 năm 2024, giữa 
các đương sự: 
* Nguyên đơn: Ông Đinh Công C, sinh năm 1964; địa chỉ: Thôn A, xã T, 
huyện T, tỉnh Hải Dương. Vắng mặt và có đơn xin xét xử vắng mặt.  
 Đại diện hợp pháp theo ủy quyền của nguyên đơn: Anh Phạm Đức P, sinh 
năm 1993; Địa chỉ: Số G phố N, khu C, phường T, thành phố H, tỉnh Hải Dương. 
Có mặt.  
* Bị đơn: Bà Trần Thị D, sinh năm 1971; địa chỉ: Thôn A, xã T, huyện T, 
tỉnh Hải Dương. Có mặt.  
Đại diện hợp pháp theo ủy quyền của bị đơn: Chị Bùi Thị Thùy L, sinh năm 
2000; địa chỉ: Thôn A, xã T, huyện T, tỉnh Hải Dương. Có mặt.

2 
 
Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của  bị đơn: Luật sư Đoàn Thế H 
và Luật sư Chu Quang Q thuộc Công ty L4 và Cộng sự, Đoàn Luật sư thành phố 
H. Có mặt.  
* Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan:  
1. UBND huyện T, tỉnh Hải Dương; địa chỉ: Thị trấn T, huyện T, tỉnh Hải 
Dương; do ông Phạm Văn C1 - Trưởng phòng Tài nguyên và Môi trường huyện 
T, tỉnh Hải Dương làm đại diện. Vắng mặt và có đơn xin xét xử vắng mặt.  
2. UBND xã T, huyện T, tỉnh Hải Dương; địa chỉ: xã T, huyện T, tỉnh Hải 
Dương; do ông Đoàn Đình G - Chủ tịch UBND xã T, huyện T, tỉnh Hải Dương  
làm đại diện. Vắng mặt. 
3. Ông Trần Văn N, sinh năm 1944; địa chỉ: Thôn A, xã T, huyện T, tỉnh 
Hải Dương. Vắng mặt.  
Đại diện hợp pháp theo ủy quyền của ông Trần Văn N: Ông Trần Văn T, 
sinh năm 1972; địa chỉ: Thôn A, xã T, huyện T, tỉnh Hải Dương. Có mặt.  
4. Ông Trần Văn T, sinh năm 1972; địa chỉ: Thôn A, xã T, huyện T, tỉnh 
Hải Dương. Có mặt.  
5. Ông Đinh Văn K, sinh năm 1962; địa chỉ: Thôn A, xã T, huyện T, tỉnh 
Hải Dương. Vắng mặt và có đơn xin xét xử vắng mặt.  
6. Ông Đinh Văn M, sinh năm 1965; địa chỉ: Thôn A, xã T, huyện T, tỉnh 
Hải Dương. Vắng mặt và có đơn xin xét xử vắng mặt.  
7. Ông Đinh Công N1, sinh năm 1973; địa chỉ: Thôn A, xã T, huyện T, tỉnh 
Hải Dương. Vắng mặt và có đơn xin xét xử vắng mặt.  
8. Ông Đinh Công L1, sinh năm 1957; địa chỉ: Thôn A, xã T, huyện T, tỉnh 
Hải Dương. Vắng mặt và có đơn xin xét xử vắng mặt.   
NỘI DUNG VỤ ÁN: 
Theo các tài liệu có trong hồ sơ, nội dung vụ án được tóm tắt như sau: 
 Tại đơn khởi kiện và trong quá trình tố tụng, nguyên đơn là ông Đinh 
Công C và người đại diện theo ủy quyền anh Phạm Đức P trình bày:  
Dòng họ Đinh tại thôn A, xã T, huyện T có ngôi mộ cụ tứ đại họ Đinh an 
tọa hàng trăm năm tại thôn A, xã T, huyện T . Bên cạnh là mộ của cụ Trần Văn 
Đ là bố của ông Trần Văn N. Bao đời nay các thế hệ tro ng dòng họ Đinh trông 
nom, tôn tạo và thờ phụng theo tín ngưỡng và phong tục tại địa phương. Khu vực 
thửa đất có phần mộ trước đây là gò đống, có nhiều phần mộ khác, xa khu dân 
cư. Do trước đây là khu đất trống không ai sử dụng nên những gia đình có phần 
mộ trong đó có dòng họ Đ1 đều đi vào phần mộ hương khói bằng đường bờ 
ruộng rất thuận tiện, không tranh chấp với ai, không ai ngăn cản. Năm 2000, vợ

3 
 
chồng anh Cao Văn H1 , chị Nguyễn Thị T1  tiến hành vỡ vạc, trồng cây, xây 
tường rào, gia đình ông N và anh H1, chị T1 đã thỏa thuận để lại lối đi vào phần 
mộ có chiều rộng 0,8m, chiều dài khoảng 5m từ vị trí ngõ xóm đi vào phần mộ 
của hai gia đình. Việc thỏa thuận lối đi đã được địa chính thời điểm đó chứng 
kiến. 
Sau khi vợ chồng ông H1, bà T1 bán đất cho bà Trần Thị D thì bà D tiến 
hành xây tường chặn lối đi vào phần mộ, khiến họ Đ1 và gia đình ông N không 
có lối đi vào để thắp hương, thăm viếng phần mộ. Ông thấy rằng việc bà D xây 
tường bao, vít chặn lối đi vào phần mộ là hành vi cản trở việc sử dụng hợp pháp 
lối đi vào phần mộ của họ Đ1 và của gia đình ông N. 
Tại Báo cáo số 14/BC-UBND ngày 22/01/2021, UBND xã T có xác nhận 
trong thửa đất của bà Trần Thị D có 02 phần mộ của gia đình ông C và gia đình 
ông N. Tại Báo cáo này UBND xã T cũng đề nghị với UBND huyện T xem xét 
việc cấp GCNQSDĐ cho bà Trần Thị D. 
Tại Sổ mục kê năm 1997, Sổ mục kê năm 2010, Bản đồ địa chính 2010, 
Bản đồ địa chính 1997, Bản đồ 299, UBND xã H đã xác nhận có phần mộ của 
gia đình ông C và ông N. Bà D xin cấp GCNQSDĐ đã không kê khai phần mộ 
của dòng họ Đ1 và dòng họ gia đình ông N dẫn đến UBND huyện T  cấp 
GCNQSDĐ cho bà Trần Thị D chồng lấn lên phần mộ của dòng họ gia đình ông 
và gia đình ông N. Do vậy, việc cấp GCNQSDĐ cho bà D vi phạm quy trình thủ 
tục như không niêm yết công khai, không ký xác nhận giáp ranh của các hộ có 
mộ như hộ ông C, hộ ông N.  
Từ năm 2000 đến nay, giữa gia đình anh H1, chị T1 là người sử dụng thửa 
đất trên đã có thỏa thuận với họ Đ1 và gia đình ông N để lại lối đi có chiều rộng 
là 0,8m chiều dài từ ngõ xóm đến mộ. Đồng thời, tại bản xác nhận của bà T1 là 
vợ ông H1 đã xác nhận gia đình chị T1, anh H1 và gia đình ông C, ông N đã thỏa 
thuận để lại lối đi vào mộ có chiều dài và chiều rộng như trên. Vì vậy nguyên 
đơn khởi kiện yêu cầu Tòa án: 
- Hủy GCNQSDĐ đứng tên bà Trần Thị D  đối với diện tích đất 240m 2 
thuộc thửa đất số 286/1, tờ bản đồ số 06. 
- Buộc bà Trần Thị D tháo dỡ tường bao xây dựng trái phép và trả lại lối 
đi vào phần mộ của dòng họ Đinh chiều rộng là 0,8m, chiều dài từ ngõ xóm đến 
mộ; xác định diện tích đất phần mộ và lối đi vào phần mộ cho gia đình ông. 
Bị đơn là bà Trần Thị D và người đại diện theo ủy quyền là chị Bùi Thị 
Thùy L trình bày:  
 Bà D nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất 240m 2 tại thửa 286/1, tờ 
bản đồ 06 của ông Cao Văn H1, bà Nguyễn Thị T1 từ năm 2002, có văn bản thỏa

4 
 
thuận chuyển nhượng viết tay giữa 02 bên và D sử dụng phần đất này ngay sau 
khi nhận chuyển nhượng. Tuy nhiên, đến ngày 13/8/2013 hai bên mới làm hợp 
đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất được công chứng tại Văn phòng C5, sau 
đó bà D đã được UBND huyện T cấp GCNQSDĐ ngày 13/9/2013 đúng quy định 
của pháp luật. 
Khi bà D và ông H1, bà T1 chuyển nhượng quyền sử dụng đất thì không 
có lối đi vào phần mộ trong phần đất chuyển nhượng. Giấy CNQSDĐ cấp cho 
bà D bao gồm cả phần mộ và không có lối đi vào phần mộ. Tất cả các tường bao 
không phải do gia đình bà D xây dựng mà do gia đình ông H1 xây dựng trước 
khi chuyển nhượng quyền sử dụng đất cho gia đình bà D và chỉ còn một lối đi 
duy nhất là cổng chính mà hiện nay gia đình bà D đang sử dụng. Bà D xác định 
GCNQSDĐ được các cơ quan có thẩm quyền cấp hoàn toàn hợp pháp; không có 
tranh chấp giữa bên chuyển nhượng và bên nhận chuyển nhượng quyền sử dụng 
đất; trình tự, thủ tục cấp tuân thủ đúng quy định của pháp luật nên không có căn 
cứ chấp nhận yêu cầu hủy GCNQSDĐ đã cấp cho bà D. 
Do vậy, bà D không đồng ý với yêu cầu khởi kiện đòi lối đi vào phần mộ 
tổ họ Đinh của ông Đinh Công C và mộ của bố ông Trần Văn N. Khi hòa giải tại 
UBND xã bà chỉ đồng ý cho gia đình ông C, ông N đi nhờ qua cổng chính trên 
đất của bà và bà sẽ đổ một con đường bê tông rộng khoảng 50 -60cm đi từ cổng 
chính vào đến phần mộ của gia đình họ nhưng họ không đồng ý. Thực tế trên 
diện tích đất của bà có nhiều phần mộ và các gia đình có mộ vẫn đi nhờ qua cổng 
chính của nhà bà để thắp hương, không ai tranh chấp. Bà đề nghị Tòa án không 
chấp nhận các yêu cầu khởi kiện của ông C, ông N.  
Người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan trình bày:  
Ông Trần Văn N và người đại diện theo ủy quyền là ông Trần Văn T trình 
bày: Ông đồng ý với nguyên đơn ông Đinh Công C về nguồn gốc đất, quá trình 
chuyển nhượng đất của ông H1, bà T1 và bà D đối với diện tích đất mang tên bà 
D tại thôn A, xã T, huyện T. Trên phần diện tích đất của bà D có ngôi mộ cụ tổ 
họ Đinh từ hàng trăm năm và bên cạnh là mộ của bố ông là cụ Trần Văn Đ. Đất 
mộ trước đây thuộc khu vực gò đống và ruộng cấy lúa nên dòng họ Đinh nhà ông 
C và gia đình ông đều đi vào phần mộ hương khói bằng đường bờ ruộng giáp 
nong nước, rất thuận tiện, không tranh chấp với ai, không ai ngăn cản. Năm 2000, 
vợ chồng anh Cao Văn H1, chị Nguyễn Thị T1 tiến hành vỡ vạc, trồng cây. Gia 
đình ông và anh H1, chị T1 đã có văn bản thỏa thuận do ông Trần Văn T (là con 
ông Trần Văn N ) viết theo đó chị T1 thống nhất để lại lối đi vào phần mộ có 
chiều rộng 0,8m, chiều dài khoảng 5m từ vị trí ngõ xóm đi vào phần mộ của hai 
gia đình. Việc thỏa thuận lối đi đã được địa chính thời điểm đó chứng kiến.

5 
 
Sau khi vợ chồng ông H1, bà T1 bán đất cho bà D thì bà D tiến hành xây 
tường chặn lối đi vào phần mộ, khiến họ Đ1 và gia đình ông không có lối đi vào 
để thắp hương, thăm viếng phần mộ. Ông thấy rằng việc bà D xây tường bao, vít 
chặn lối đi vào phần mộ là hành vi cản trở việc sử dụng hợp pháp lối đi vào phần 
mộ của họ Đ1 và của gia đình ông. Do vậy ông đề nghị Tòa án giải quyết chấp 
nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn, cụ thể: Hủy GCNQSDĐ mang tên bà D 
đối với thửa đất số 286/1, tờ bản đồ số 06; Buộc bà D tháo dỡ tường bao xây 
dựng trái phép và trả lại lối đi vào phần mộ của dòng họ Đ1 và gia đình ông N. 
Gia đình ông và gia đình ông C thống nhất đi c hung lối đi vào phần mộ vì hai 
phần mộ nằm sát cạnh nhau. 
Đại diện Ủy ban nhân dân huyện T trình bày:  
- Đối với yêu cầu hủy GCNQSDĐ do UBND huyện T cấp ngày 13/9/2013, 
diện tích 240m2, thửa 286/1, tờ bản đồ 06 cho bà Trần Thị D. Sau khi xem xé t 
toàn bộ quy trình, hồ sơ cấp GCNQSDĐ cho bà Trần Thị D, UBND huyện T có 
quan điểm: 
Về hồ sơ cấp GCNQSDĐ: Hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất 
lập ngày 13/8/2013 được Văn phòng C5 chứng nhận số 1399, quyển số 01/2013, 
giữa bên chuyển nhượng là ông Cao Văn H1 , bà Nguyễn Thị T1  và bên nhận 
chuyển nhượng là bà Trần Thị D . Giấy tờ chứng minh thực hiện nghĩa vụ tài 
chính gồm: Tờ khai lệ phí trước bạ nhà, đất; tờ khai thuế thu nhập cá nhân; thông 
báo nộp lệ phí trước bạ nhà, đất;  các giấy tờ nộp tiền vào ngân sách nhà nước; 
Đơn đề nghị cấp GCNQSDĐ của bà Trần Thị D ngày 28/9/2013 được Văn phòng 
đăng ký quyền sử dụng đất huyện T  xác nhận ngày 12/9/2013; bản gốc 
GCNQSDĐ do UBND huyện T cấp ngày 16/01/2002 cho ông Cao Văn H1, bà 
Nguyễn Thị T1. 
Về trình tự, thủ tục cấp GCNQSDĐ: Sau khi nhận hồ sơ hợp lệ do bà Trần 
Thị D nộp, Văn phòng đăng ký quyền sử dụng đất huyện T thẩm tra hồ sơ phù 
hợp với quy định pháp luật trình UBND huyện T cấp GCNQSDĐ ngày 13/9/2013 
cho bà Trần Thị D diện tích 240m2, thửa 286/1, tờ bản đồ 06  địa chỉ A, T, T, Hải 
Dương, sau khi đã hoàn thành nghĩa vụ tài chính. 
 Căn cứ vào hồ sơ cấp GCNQSDĐ cho bà Trần Thị D  do nhận chuyển 
nhượng quyền sử dụng đất được thực hiện đúng trình tự, thủ tục theo q uy định 
của Luật đất đai 2003, NĐ 181/2004/NĐ-CP ngày 29/10/2004 của Chính phủ về 
thi hành luật đất đai, NĐ 88/2009/NĐ -CP ngày 19/10/2009 của Chính phủ về 
cấp GCNQSDĐ, quyền sở hữu nhà và tài sản gắn liền với đất; Điều 23 Thông tư 
17/2009/TT-BTNMT ngày 21/ 10/2009 của Bộ T5  quy định về GCNQSDĐ, 
quyền sở hữu nhà và tài sản gắn liền với đất.

6 
 
Do đó, đề nghị Tòa án xem xét giải quyết theo quy định của pháp luật. 
Kết quả xác minh tại UBND xã T, huyện T thể hiện:  
Trong thửa đất của bà Trần Thị D có 02 phần mộ đó là: Mộ về chi nhà ông 
Đinh Công C, mộ nhà ông Trần Văn N. Cả hai phần mộ xác định chôn từ rất lâu, 
từ khi các thửa ruộng là 2 lúa. Về nguồn gốc sử dụng đất: Theo hồ sơ đăng ký 
299 là thửa 286, tờ bản đồ 06, diện tích 219m2, loại đất đăng ký 2 lúa, tên người 
sử dụng ông Cao Văn T2. Theo hồ sơ đo đạc 1997 là thửa 102, tờ bản đồ 06, diện 
tích 1.063,7m2 (gồm thửa 286 + 285 + 279 theo bản đồ 299), sổ mục kê vắng 
chủ, loại đất T. Theo hồ sơ đo đạc năm 2010 là thửa 71, tờ bản đồ 19, diện tích 
đất 985m2, sổ mục kê tên bà Trần Thị D, loại đất ONT. Năm 2013 bà Trần Thị 
D được UBND huyện T cấp GCNQSDĐ số BP 814151, số vào số cấp CH 00028 
ngày 13/9/2013, diện tích 240m2, thửa 286/1, tờ bản đồ 06, nguồn gốc Nhà nước 
giao đất không thu tiền sử dụng đất; nhận quyền sử dụng đất do chuyển nhượng. 
Hiện tại không lưu được hồ sơ cấp GCNQSDĐ cho bà D. 
Qua xác minh thực tế và đối chiếu hình thể GCNQSDĐ cấp cho bà Trần 
Thị D thì phần mộ của gia đình ông Trần Văn N và phần mộ gia đình ông Đinh 
Công C nằm trong diện tích đất đã cấp GCNQSDĐ của bà Trần Thị D. Hiện tại 
bà D đã xây dựng tường bao, do vậy hai gia đình không có lối đi vào để thắp 
hương. UBND xã T tiến hành hòa giải nhiều lần nhưng hộ bà D vẫn không tạo 
lối đi riêng cho hai hộ và cho rằng diện tích đất trên đã được GCNQSDĐ cho bà 
D nên hòa giải không thành. 
Về lối đi vào phần mộ đang tranh chấp: Trước đây các phần mộ nằm ở 
ruộng cấy lúa nên các gia đình đi qua ruộng, bờ ruộng vào phần mộ. Sau khi bà 
D nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất của ông H1, bà T1 thì mới xây tường 
bao phần giáp đường. Do vậy có việc tranh chấp phần lối đi vào phần mộ của gia 
đình ông C, ông N với bà D.  
Đối với yêu cầu hủy GCNQSDĐ đã cấp cho bà D, UBND xã T đề nghị 
Tòa án giải quyết theo quy định của pháp luật. 
Những người làm chứng trình bày: 
- Bà Nguyễn Thị L2, sinh năm 1963; bà Trần Thị M1, sinh năm 1946; cụ 
Lưu Văn L3  (C2) sinh năm 1928 đều trình bày: Mộ của họ Đinh của gia đình 
ông Đinh Văn C3 và mộ cụ Trần Văn Đ là bố ông Trần Văn N đã tồn tại tại vị 
trí diện tích đất của bà D nhận chuyển nhượng của vợ chồng ông Cao Văn H1 và 
bà Nguyễn Thị T1  từ rất lâu. Hai nhà chung lối đi vào phần mộ rộng khoảng 
80cm, chiều dài khoảng từ 4-6m. 
- Ông Cao Xuân T3 (anh trai của ông Cao Văn H1); bà Trần Thị N2; sinh 
năm 1955 (chị gái của bà D) trình bày: Trên phần đất có ngôi mộ họ Đinh nhà

7 
 
ông Đinh Công C và mộ của bố ông N là cụ Trần Văn Đ2. Phần vào mộ không 
có lối đi to mà chỉ có bờ để đi từ đường vào rộng khoảng 20cm, dài 5m. Ông T3 
xác định đó không phải đường đi. Còn bà N2 cho biết khi ông H1 bán đất cho bà 
D không có lối đi vào phần mộ, tường bao đã xây kín. Bà xác định không có lối 
đi vào phần mộ của gia đình ông C, gia đình ông N.  
Theo kết quả xem xét thẩm định tại chỗ thể hiện : Thửa đất 203 diện tích 
240m2; Hiện trạng sử dụng bà D sử dụng cả thửa 279 trên phần đất có nhà và 
công trình xây dựng của bà Trần Thị D, tường bao giáp đường ngõ xóm; phần 
mộ của gia đình ông Đinh Công C, phần mộ của gia đình ông Trần Văn N đặt 
cạnh nhau; trên phần đất tranh chấp phần lối đi vào mộ họ Đinh gia đình ông 
Đinh Công C có các tài sản gồm: 01 đoạn tường bao, 03 cây mít, 01 cây bưởi, 11 
cây chuối, 01 cây nhãn. 
 Theo kết quả định giá tài sản  xác định: Giá đất là 420.000 đồng/m 2. Tài 
sản trên phần đất tranh chấp gồm: 01 đoạn tường bao trị giá 250.000 đồng, 03 
cây mít trị giá  1.140.000 đồng; 01 cây bưởi trị giá 420.000 đồng; 11 cây chuối 
trị giá 385.000 đồng; 01 cây nhãn trị giá 150.000 đồng. Tổng là 2.345.000 đồng. 
Tại Bản án dân sự sơ thẩm số 49/2023/DS -ST ngày 16/9/2023, Toà án 
nhân dân tỉnh Hải Dương đã căn cứ vào khoản 9 Điều 26, điểm a khoản 1 Điều 
35, điểm c khoản 1 Điều 39, các điều 147, 157, 158, 165, 166, 227, 228 Bộ luật 
Tố tụng dân sự; Các điều 175, 176, 245, 246, 248, 256 Bộ luật dân sự; Các điều 
166, 170, 179, 203 Luật đất đai, quyết định: 
 - Không chấp nhận yêu cầu của nguyên đơn về việc xác định diện tích đất 
phần mộ và yêu cầu hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất do UBND huyện T 
cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số BP 814151, số vào số cấp CH 00028 
ngày 13/9/2013 đối với thửa thửa số 286/1, tờ bản đồ số 06, diện tích 240m2 tọa 
lạc tại A, T, T, Hải Dương cho bà Trần Thị D. 
- Chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của Đinh Công C về việc yêu cầu 
xác định một phần diện tích đất là lối đi vào phần mộ của gia đình ông Đinh 
Công C và gia đình ông Trần Văn N. 
- Xác định phần đất diện tích 07m2 là lối đi vào phần mộ của gia đình ông 
Đinh Công C và gia đình ông Trần Văn N, ký hiệu S2 được giới hạn bởi các điểm 
A3, A4, B1, B2, B3, B4, B5, B6 đến A3 (có sơ đồ kèm theo). Buộc bà Trần Thị 
D tháo dỡ công trình, tài sản của bà trên phần diện tích đất này để gia đình ông 
Đinh Công C và gia đình ông Trần Văn N sử dụng làm lối đi vào phần mộ gia 
đình ông Đinh Công C và gia đình ông Trần Văn N.

8 
 
- Chấp nhận sự tự nguyện của các đương sự ông Đinh Công C và gia đình 
ông Trần Văn N về việc hai gia đình sử dụng lối đi vào phần mộ là lối đi chung 
của hai gia đình. 
 - Về nghĩa vụ thanh toán: Chấp nhận sự tự nguyện của ông Trần Văn N 
có nghĩa vụ thanh toán trả cho bà Trần Thị D giá trị diện tích đất làm lối đi chung 
là 2.940.000 đồng và giá trị tài sản trên đất là 2.345.000 đồng. T ổng cộng là 
5.285.000 đồng. 
Ngoài ra, Tòa án cấp sơ thẩm còn quyết định về nghĩa vụ của đương sự 
phải chịu chi phí tố tụng, án phí và thông báo về quyền kháng cáo theo quy định. 
Ngày 27/9/2023, bị đơn là bà Trần Thị D kháng cáo đề nghị sửa bản án sơ 
thẩm theo hướng bác toàn bộ yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn.  
Tại phiên tòa phúc thẩm, các bên đương sự không xuất trình thêm tài liệu, 
chứng cứ mới và không thống nhất được với nhau về việc giải quyết vụ án.  
Bị đơn thay đổi kháng cáo, chỉ kháng cáo với nội dung không đồng ý mở 
lối đi vào phần đất mộ của gia đình ông C, ông N. 
Các luật sư bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho bị đơn đề nghị Hội đồng 
xét xử sửa bản án sơ thẩm theo hướng chấp nhận kháng cáo của bị đơn với lý do: 
không có căn cứ xác định giữa các bên có thỏa thuận về lối đi, lời khai của bà D 
và nhân chứng cũng xác định không có lối đi trên thực tế; trên đất của bà D hiện 
vẫn đang t ồn tại nhiều ngôi m ộ khác nên n ếu chấp nhận yêu c ầu khởi kiện của 
nguyên đơn sẽ dẫn tới việc gia đình bà D không thể xây dựng tường rào quanh 
đất, gây mất trật tự an ninh hoặc có thể làm phát sinh nhiều vụ kiện khác, khi đó 
quyền sử dụng đất của gia đình bà D sẽ không được đảm bảo; khi giải quyết vụ 
án, Tòa án cấp sơ thẩm áp dụng quy định của Bộ luật Dân sự về quyền về lối đi 
qua bất động sản liền kề là không đúng, trư ờng hợp này phải áp dụng quy định 
đối với bất động sản bị vây bọc.     
Đại diện hợp pháp theo ủy quyền của ông Đinh Công C (nguyên đơn) và 
của ông Trần Văn N (người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan) về cơ bản vẫn giữ 
nguyên quan điểm như đã trình bày tại Tòa án cấp sơ thẩm và đề nghị Hội đồng 
xét xử không chấp nhận kháng cáo của bà Trần Thị D; giữ nguyên bản án sơ thẩm.  
Đại diện Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Hà Nội trình bày quan điểm về 
việc giải quyết vụ án: Về tố tụng, kháng cáo của bà Trần Thị D trong thời hạn luật 
định và hợp lệ. Quá trình giải quyết vụ án tại cấp phúc thẩm, Hội đồng xét xử, 
Thư ký phiên tòa và những người tham gia tố tụng đã tuân thủ đúng các quy đinh 
của pháp luật tố tụng dân sự. Về nội dung, Tòa án cấp sơ thẩm đã giải quyết yêu 
cầu của các đương sự và quyết định theo bản án sơ thẩm đã tuyên là chưa phù hợp 
với thực tế, ảnh hưởng đến q uyền lợi của đương sự cũng như chưa phù hợp với

9 
 
phong tục tập quán tại địa phương. Do đó, đề nghị Hội đồng xét xử sửa bản án sơ 
thẩm theo hướng chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn về việc xác định 
diện tích hai phần mộ là phần S2 theo Sơ đồ hiện trạ ng kèm theo Biên bản thẩm 
định ngày 14/8/2023 có diện tích 22,5 m2, thuộc quyền sử dụng chung của ông C 
và ông N; Xác định diện tích lối đi vào hai phần mộ là phần S4 theo Sơ đồ hiện 
trạng kèm theo Biên bản thẩm định ngày 14/8/2023 có diện tích 3,6 m2; Ông N có 
nghĩa vụ thanh toán cho bà D giá trị đất và tài sản trên đất tương đương số tiền 
14.567.000 đồng; Các đương sự có nghĩa vụ liên hệ với cơ quan nhà nước có thẩm 
quyền để đăng ký biến động quyền sử dụng đất theo quyết định của bản án phúc 
thẩm; Giữ nguyên các quyết định khác của bản án sơ thẩm. 
NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN: 
Trên cơ sở nội dung vụ án; căn cứ vào các tài liệu chứng cứ có trong hồ sơ 
đã được thẩm tra công khai và kết quả tranh tụng tại phiên tòa, Hội đồng xét xử 
phúc thẩm nhận định như sau: 
[1] Kháng cáo của bị đơn là bà Trần Thị D trong thời hạn luật định và hợp 
lệ, được chấp nhận xem xét, giải quyết theo thủ tục phúc thẩm. 
[2] Tại phiên tòa phúc thẩm, một số đương sự vắng mặt nhưng đã có người 
đại diện hợp pháp tham gia tố tụng hoặc đã có đơn xin xét xử vắng mặt hoặc đã 
được Tòa án triệu tập hợp lệ đến lần thứ hai mà vẫn vắng mặt. Do đó, Hội đồng 
xét xử tiến hành xét xử vắng mặt các  đương sự nêu trên theo quy định tại Điều 
296 Bộ luật Tố tụng dân sự. 
[3] Căn cứ vào nội dung đơn khởi kiện và trình bày của các bên đương sự 
trong quá trình giải quyết vụ án, xét thấy việc Tòa án nhân dân tỉnh Hải Dương 
xác định quan hệ pháp luật có tranh  chấp trong vụ án là “Tranh chấp quyền sử 
dụng đất và yêu cầu hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất”, đồng thời thụ lý, 
giải quyết vụ án là đúng thẩm quyền, đảm bảo về quyền khởi kiện của đương sự 
theo quy định tại khoản 9 Điều 26, Điều 34, Điều 37, Điều 39 Bộ luật Tố tụng dân 
sự và khoản 4 Điều 32 Luật Tố tụng hành chính.  
[4] Xét kháng cáo của bà Trần Thi D1: 
[4.1] Theo hồ sơ địa chính thì diện tích đất 240m2 thuộc thửa số 286/1, tờ 
bản đồ số 06, tại thôn A, xã T, huyện T, tỉnh Hải Dương được thể hiện như sau: 
Theo hồ sơ đăng ký 299 là thửa 286 tờ bản đồ 06, diện tích 219m2, loại đất đăng 
ký 2 lúa, tên người sử dụng là ông Cao Văn T2. Theo hồ sơ đo đạc 1997 là thửa 
102, tờ bản đồ 06, diện tích 1.063,7m 2 (gồm thửa 286 + 285 + 279 theo bản đồ 
299), sổ mục kê ghi vắng chủ, loại đất T. Theo hồ sơ đo đạc năm 201 0 là thửa 
71, tờ bản đồ 19, diện tích 985m2, sổ mục kê ghi tên bà Trần Thị D, loại đất ONT. 
Năm 2013 bà Trần Thị D được UBND huyện T cấp GCNQSDĐ số BP 814151,

10 
 
số vào số cấp CH 00028 ngày 13/9/2013, diện tích 240m2, thửa 286/1, tờ bản đồ 
06, nguồn gốc Nhà nước giao đất không thu tiền sử dụng đất; nhận quyền sử 
dụng đất do chuyển nhượng.  
Trên thửa đất 286/1 có 02 phần mộ, gồm mộ chi họ Đinh của gia đình ông 
Đinh Công C và mộ cụ Trần Văn Đ (bố ông Trần Văn N). Vị trí hai phần mộ của 
gia đình ông C và gia đình ông N nằm cạnh nhau và đều không được thể hiện 
trên sơ đồ, bản đồ, hồ sơ địa chính tại địa phương qua các thời kỳ do trước đây 
chưa có chính sách  quy hoạch xây dựng khu vực nghĩa trang T6  cũng như do 
phong tục tập quán tại địa phương. Tuy nhiên, lời khai của nguyên đơn, người 
có quyền lợi nghĩa vụ liên quan, những người làm chứng là những người dân 
sống lâu năm tại thôn A và kết quả xác minh tại UBND xã T đều xác định ngôi 
mộ chi họ Đinh nhà ông C đã tọa lạc tại thửa đất (thửa đất do bà Trần Thị D đứng 
tên trên GCNQSDĐ) từ hàng trăm năm nay và mộ cụ Trần Văn Đ tọa lạc tại vị 
trí đó từ những năm 1945 đến nay. Bị đơn là bà D cũng xác nhận về sự tồn tại 
của hai phần mộ của gia đình ông C và gia đình ông N từ trước khi bà D nhận 
chuyển nhượng quyền sử dụng đất của ông Cao Văn H1 và bà Nguyễn Thị T1. 
Quá trình giải quyết vụ án, bà D đồng ý việc để các phần mộ này tại vị trí hiện 
tại trên phần đất bà được cấp GCNQSDĐ.  
[4.2] Về lối đi vào phần mộ: Theo ông C và ông N trình bày, trước  đây, 
khu vực đặt các ngôi mộ này là khu vực gò đống và ruộn g cấy lúa nên dòng họ 
Đinh nhà ông C và gia đình ông N đều đi vào phần mộ hương khói đi bằng đường 
bờ ruộng hoặc đi qua ruộng. Sau khi gia đình ông Cao Văn T2 được giao ruộng, 
đất sử dụng cấy lúa và trồng trọt, sau này cho con trai là ông Cao Văn H1  sử 
dụng và được cấp GCNQSDĐ thì họ đi bằng lối đi rộng khoảng 80cm, chiều dài 
từ đường xóm vào khoảng 5-6m. Ông C và ông N xuất trình được tài liệu chứng 
minh là xác nhận của bà Nguyễn Thị T1 xác định lối đi vào phần mộ có đặc điểm 
nêu trên, phù hợp với với khai của người làm chứng cụ Lý Văn C4 xác định “Cụ 
biết rõ trước đây gia đình ông C và gia đình ông N vẫn sử dụng lối đi vào mộ để 
thắp hương. Đặc điểm của lối đi từ đường xóm vào mộ của hai nhà là đi chung 
đường dài khoảng 5 -6m, chiều rộng khoảng 80cm là đường đất, bên cạnh là 
nong nước”. Những người làm chứng khác là bà L2, bà M1 trình bày có lối đi 
vào mộ đặc điểm như cụ C4 trình bày; ông Cao Văn T4 (là anh trai ông H1) xác 
định: Phần vào mộ không có lối đi to mà chỉ có bờ để đi từ đường xóm vào mộ, 
rộng khoảng 20cm, dài 5m. Ông xác định đó không phải là đường đi.  
Như vậy, có đủ căn cứ xác định trước khi chuyển nhượng quyền sử dụng 
đất cho bà D, gia đình ông H1, bà T1 đã đồng ý cho gia đình ông C và gia đình 
ông N được sử dụng một phần quyền sử dụng đất của gia đình để làm lối đi vào 
hai phần mộ. Đây là căn cứ pháp lý xác lập quyền đối với bất động sản liền kề

11 
 
theo quy định tại Điều 246 Bộ luật dân sự năm 2015. Sau khi quyền sử dụng đất 
của ông H1, bà T1 được chuyển giao cho bà D thì các bên vẫn tiếp tục để lối đi 
như ông H1, bà T1 và gia đình ông N, ông C thỏa thuận trước đây cho đến thời 
điểm bà D xây tường bao. Theo quy định tại Điều 247 Bộ luật dân sự năm 2015 
thì: “quyền đối với bất động sản liền kề có hiệu lực đối với mọi cá nhân, pháp 
nhân và được chuyển giao khi bất động sản chuyển giao, trừ trư ờng hợp luật 
liên quan có quy định khác ”. Do đó, Tòa án cấp sơ thẩm quyết định chấp nhận 
một phần yêu cầu khởi kiện của C về việc xác định một phần diện tích đất (theo 
Sơ đồ kèm theo bản án sơ thẩm thì phần  diện tích đất này có diện tích 07m 2, bề 
ngang giáp mặt đường xóm 0,8m, ký hiệu S2) là lối đi vào phần mộ của gia đình 
ông C và gia đình ông N, đồng thời chấp nhận sự tự nguyện của ông N có nghĩa 
vụ thanh toán trả cho bà D giá trị quyền sử dụng diện tích đất làm lối đi chung 
và giá trị tài sản trên đất là phù hợp với quy định của pháp luật và đã đảm bảo 
quyền, lợi ích cho gia đình bà D. 
Tại cấp phúc th ẩm, không phát sinh tình ti ết mới, do đó không có cơ s ở 
chấp nhận kháng cáo của bà Trần Thị D. 
[5] Tòa án cấp sơ thẩm quyết định không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của 
nguyên đơn về việc hủy GCNQSDĐ do UBND huyện T  cấp cho bà D ngày 
13/9/2013. Sau khi xét xử sơ thẩm các bên đương sự không kháng cáo về nội dung 
này. Tuy nhiên, Hội đồng xét xử phúc thẩm xét thấy cần kiến nghị UBND cấp có 
thẩm quyền tại tỉnh Hải Dương xem xét lại tính hợp pháp của GCNQSDĐ đã cấp 
cho bà D, bởi lẽ việc cấp quyền sử dụng đất cho bà D cả phần đất có mộ của gia 
đình ông C, ông N trong trường hợp này là chưa phù hợp với quy định pháp luật 
về đất đai.  
[6] Về án phí: Do kháng cáo không được chấp nhận nên bà Trần Thị D  
phải chịu án phí dân sự phúc thẩm theo quy định của pháp luật.  
[7] Các quyết định khác của  bản án sơ thẩm không có kháng cáo, kháng 
nghị có hiệu lực pháp luật kể từ khi hết thời hạn kháng cáo, kháng nghị. 
Vì các lẽ trên, căn cứ khoản 1 Điều 308, khoản 1 Điều 148 Bộ luật Tố tụng 
dân sự; Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban 
Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, nộp, quản lý, sử dụng án 
phí, lệ phí Tòa án; 
QUYẾT ĐỊNH: 
1. Không chấp nhận kháng cáo của bà Trần Thị D; giữ nguyên Bản án dân 
sự sơ thẩm số 49/2023/DS -ST ngày 16/9/2023 của Toà án nhân dâ n tỉnh Hải 
Dương.

12 
 
2. Về án phí: Bà Trần Thị D phải chịu 300.000 đồng (ba trăm nghìn đồng) 
án phí dân sự phúc thẩm, được đối trừ vào số tiền 300.000 đồng (ba trăm nghìn 
đồng) tạm ứng án phí dân sự phúc thẩm đã nộp theo Biên lai thu tạm ứng án phí, 
lệ phí Tòa án số AA/2023/0001191 ngày 12/10/2023 của Cục Thi hành án dân 
sự tỉnh Hải Dương. 
Xác nhận bà Trần Thị D đã thi hành xong khoản tiền nộp án phí dân sự 
phúc thẩm. 
3. Bản án dân sự phúc thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ ngày tuyên án. 
Nơi nhận 
- VKSND cấp cao tại Hà Nội; 
- Tòa án nhân dân tỉnh Hải Dương; 
- VKSND tỉnh Hải Dương; 
- Cục THADS tỉnh Hải Dương; 
- Các đương sự (theo địa chỉ) 
- Lưu HSVA, Phòng HCTP. 
TM. HỘI ĐỒNG XÉT XỬ PHÚC THẨM 
THẨM PHÁN – CHỦ TỌA PHIÊN TÒA 
 
 
(Đã ký) 
 
 
 
Phùng Hải Hiệp