1 
 
TÒA ÁN NHÂN DÂN CẤP CAO 
TẠI HÀ NỘI 
 
Bản án số: 615/2023/DS-PT 
                  Ngày: 29/12/2023. 
         V/v: Tranh chấp quyền sử dụng đất.  
 
CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM 
Độc lập –Tự do – Hạnh phúc 
 
 
NHÂN DANH 
NƯỚC CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆ T NAM 
 
TÒA ÁN NHÂN DÂN CẤP CAO TẠI HÀ NỘI  
 
Với thành phần Hội đồng xét xử phúc thẩm gồm có:  
Thẩm phán - Chủ tọa phiên tòa: Bà Nguyễn Phương Hạnh.  
Các Thẩm phán:  Ông Nguyễn Xuân Điền. 
                     Ông Đặng Văn Hưng. 
Thư ký T òa án ghi biên bản ph iên tòa: Bà Hà Lê Giang , Thư ký Tòa án 
nhân dân cấp cao tại Hà Nội.  
Đại diện Viện kiểm sát nhân dân cấp cao  tại Hà Nội  tham gia phiên tòa: 
Bà Trần Thị Thanh Thủy, Kiểm sát viên.  
Ngày 29 tháng 12 năm 2023, t ại tr ụ sở Tòa án nhân dân c ấp cao t ại Hà 
Nội m ở phiên tòa xét x ử phúc th ẩm công khai v ụ án dân s ự thụ lý s ố 
332/2023/TLPT-DS ngày 23 tháng 8 năm 2023 v ề việc “Tranh chấp thừa kế tài 
sản và hủy quyết định cá biệt” do có kháng cáo  của nguyên đơn, b ị đơn, người 
có quy ền l ợi, ngh ĩa v ụ liên quan đối v ới B ản án dân s ự sơ th ẩm s ố 
02/2023/DS-ST ngày 13 tháng 01 năm 2023 c ủa Tòa án nhân dân t ỉnh Nghệ An.  
Theo Quyết định đưa vụ án ra xét xử số 14491/2023/QĐ -PT ngày 13 tháng 
12 năm 2023 giữa các đương sự: 
Nguyên đơn: Bà Lê Thị Q, sinh năm 1954; địa chỉ: K, phường H, thành phố V, 
tỉnh Nghệ An; có mặt. 
Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bà Lê Thị Q : Luật sư Nguyễn 
Hữu L - Văn phòng L1 thuộc Đoàn Luật sư tỉnh N; có mặt. 
Bị đơn:  
1. Ông Lưu Bình S , sinh năm 1962 và bà Phạm Thị H , sinh năm 1970; cùng 
địa chỉ: K phường H, thành phố V, tỉnh Nghệ An; có mặt. 
Người đại diện theo uỷ quyền của ông Lưu Bình S  và bà Phạm Thị H : Anh 
Nguyễn Trọng Đ, sinh năm 1971; địa chỉ: L, tầng A chung cư T, phường V, thành phố V, 
tỉnh Nghệ An, có mặt. 
2. Ôn g Lê Hồng C , sinh năm 1977 và bà Nguyễn Thị H1 , sinh năm                       
1980; cùng địa chỉ: K, phường H, thành phố V, tỉnh Nghệ An; có mặt. 
 Người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan:

2 
 
1. Ủy ban nhân dân thành phố V, tỉnh Nghệ An, vắng mặt.  
2. Ủy ban nhân dân phường H, thành phố V, tỉnh Nghệ An, vắng mặt và có đơn đề 
nghị xét xử vắng mặt. 
3. Cụ Vũ Thị H2 , sinh năm 1937; địa chỉ: K phường H, thành phố V, tỉnh Nghệ 
An. 
Người đại diện  theo uỷ quyền của cụ Vũ Thị H2 : Ông Lê Hồng C , sinh năm 
1977; địa chỉ: K phường H, thành phố V, tỉnh Nghệ An, có mặt. 
       4. Bà Lưu Thị T, sinh năm 1965; địa chỉ: K phường H, thành phố V, tỉnh Nghệ An, 
vắng mặt. 
5. Chị Hoàng Thị Vân A, sinh năm 1973; ông Đinh Trọng D; địa chỉ; K phường 
H, thành phố V, tỉnh Nghệ An, vắng mặt. 
NỘI DUNG VỤ ÁN:  
Theo đơn khởi kiện ngày 23/01/2019 và quá trình tố tụng, nguyên đơn 
là bà Lê Thị Q và người đại diện theo ủy quyền của bà Q trình bày: 
Bà Q là con đẻ của cụ Lê Văn X (chết ngày 23/10/1998) và cụ Lý Thị B (chết 
năm 1971). Năm 1976, cụ Lê Văn X kết hôn với vợ kế là cụ Vũ Thị H2 (sinh năm 
1937) có 01 người con  chung là ông Lê Hồng C  (sinh năm 1977). Trước khi kết 
hôn với cụ Lê Văn X thì cụ Vũ Thị H2 đã có 02 ngư ời con riêng là ông Lưu Bình S 
(sinh năm 1962) và bà Lưu Thị T (sinh năm 1965). 
Trước khi cụ Lê Văn X kết hôn với cụ Vũ Thị H2 thì cụ Vũ Thị H2 ở cùng với 
vợ chồng em gái là cụ Vũ Thị B1 và cụ Nguyễn Đức T1. Sau khi kết hôn thì cụ H2 
và cụ X, ông S, bà T về ở cùng với cụ B1 và cụ T1. Do ở chung quá chật chội và 
bị gia đình cụ B1, cụ T1 chèn ép nên cụ X buộc phải làm thủ tục xin cấp đất nơi 
khác để ở. Cùng trong năm 1976 thì cụ X, cụ H2 được Nhà nước cấp một thửa 
đất là thửa đất số 105, tờ bản đồ số 01, diện tích 169 m 2 (theo Bản đồ 299); theo 
Bản đồ 1993 là thửa số 43, tờ bản đồ số 0 3, diện tích 147m 2, tại khối C, phường H, 
thành phố V, tỉnh Nghệ An. Năm 1998, cụ Lê Văn X chết không để lại di chúc, để lại 
di sản thừa kế là thửa đất trên. Hiện nay, thửa đ ất nói trên này được tách làm 02 
thửa là: 
- Thửa số 62, tờ bản đồ số 08, diện tích 90,3m 2 và tài sản gắn liền trên đất 
là nhà 02 tầng trên đất (tầng 1 nhà bằng, tầng 02 nhà gỗ) do cụ X và cụ Vũ Thị H2 
xây dựng. Di sản này hiện nay ông Lưu Bình S và vợ là bà Phạm Thị H đang ở và 
sử dụng. 
- Thửa số 57, tờ bản đồ số 08, diện tích 71,5m 2, ông Lê Hồng C đã xây dựng 
nhà 02 tầng kiên cố trên đất và quản lý, sử dụng.  
Cả 02 thửa đất trên đều có tại địa chỉ khối C, phường H, thành phố V, tỉnh Nghệ 
An. 
Thời gian vừa qua, bà Q có nguyện vọng chia khối di sản thừa kế của cụ Lê 
Văn X để lại nêu trên, tuy nhiên các đồng thừa kế khác của cụ Lê Văn X  không 
thống nhất được với nhau. Do đó, n ăm 2015 bà Q đã nộp đơn khởi kiện lên 
TAND thành phố Vinh, tỉnh Nghệ An để yêu cầu giải quyết. Quá trình giải 
quyết tại Tòa án, các đồng  thừa kế thống nhất với nhau về việc rút đơn và giải

3 
 
quyết nội bộ gia đình, trên cơ sở đó TAND thành phố Vinh đã ra quyết định 
đình chỉ vụ án số 20/QĐ -ĐC ngày 08/7/2015. Tuy nhiên đến nay, giữa các đồng 
thừa kế theo pháp luật của cụ Lê Văn X vẫn chưa thống nhất được về việc chia di 
sản của cụ X để lại. Năm 2016, ông Lưu Bình S và vợ là bà Phạm Thị H đã tự ý kê 
khai để cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với thửa đất số 62, tờ bản đồ 
số 08 diện tích 90,30m 2 nói trên. Trên cơ sở đó, ngày 08/6/2016, UBND thành phố 
V đã cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số CC310015, số vào sổ cấp GCN: 
CH 03534/số 3065 -QĐUB đối với thửa đất số 62, tờ bản đồ số 08, diện tích 
90,3m2 mang tên ông Lưu Bình S và bà Phạm Thị H. 
Cụ Lê Văn X chết không để lại di chúc. Tài sản chung của cụ Lê Văn X và cụ 
Vũ Thị H2  gồm thửa đất có diện tích 147m 2 (gồm 02 thửa 62, 57, tờ bản đồ 08 
hiện nay) tại khối C, phường H, thành phố V, tỉnh Nghệ An  sẽ phát sinh 1/2 diện tích 
thửa đất (73,5m2) là di sản thừa kế của cụ X để lại và phải chia thừa kế theo pháp 
luật. Phần di sản thừa kế do cụ X để lại chưa được chia cho các đồng thừa kế của 
cụ X, chưa được sự thống nhất thỏa thuận  của các đồng thừa kế nhưng UBND 
thành phố V đã cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với thửa đất số 62, tờ 
bản đồ số 08 diện tích 90,30m 2 cho ông Lưu Bình S và bà Phạm Thị H (là con riêng 
và con dâu cụ Vũ Thị H2), ông S, bà Phạm Thị H không thuộc hàng thừa kế của cụ 
X. 
- Thửa đất nói trên là di sản thừa kế của bố bà (cụ Lê Văn X ) để lại. Năm 
1998 bố bà chết không để lại di chúc, bà là người thừa kế thuộc hàng thừa kế thứ 
nhất của cụ Lê Văn X. Năm 2016, UBND thành phố V cấp giấy chứng nhận quyền 
sử dụng đất khi chưa phân chia tài sản thừa kế là sai.  
- Thửa đất số 62, tờ bản đồ số 08, diện tích 90,30m 2 nói trên đang có tranh 
chấp, năm 2016 bà đã khởi kiện yêu cầu chia tài sản đối với di sản của bố bà để 
lại, mặc dù bà đã làm đơn rút đơn khởi kiện và trong đơn nêu rõ lý do rút để hòa 
giải trên phương diện anh em, mẹ con trong tình cảm gia đình. Đến nay, việc 
tranh chấp vẫn chưa được giải quyết xong, nhưng UBND thành phố V vẫn cấp giấy 
chứng nhận quyền sử dụng đất là vi phạm quy định pháp luật.  
Do đó, bà Q làm đơn khởi kiện yêu cầu Tòa án giải quyết:  
- Phân chia di sản thừa kế của cụ Lê Văn X để lại là: 1/2 quyền sử  dụng đất 
tại thửa số 62, tờ bản đồ số 08, diện tích 90,30m 2 và thửa số 57, tờ bản đồ số 08, 
diện tích 71,5 m 2, địa chỉ tại khối C, phường H, thành phố V, tỉnh Nghệ An  theo quy 
định của pháp luật cho 03 người thừa kế thuộc hàng thừa kế thứ nhất của cụ Lê 
Văn X gồm có vợ và con đẻ của cụ Lê Văn X là: Bà Lê Thị Q (sinh năm 1954); cụ 
Vũ Thị H2  (sinh năm 1937); ông Lê Hồng C  (sinh năm 1977). Hiện nay ông Lê 
Hồng C đang thờ cúng, hương khói cho cụ Lê Văn X  kể từ khi cụ X chết nên đề 
nghị Tòa án xem xét trích chia cho ông  Lê Hồng C phần hơn. 
- Yêu cầu Tòa án tuyên hủy Quyết định cấp Giấy chứng nhận quyền sử 
dụng đất số 3065/QĐ -UBND ngày 08/6/2016 và Giấy chứng nhận quyền sử 
dụng đất số CC 310015 ngày 08/6/2016 do UBND thành phố V  cấp cho ông Lưu 
Bình S và bà Phạm Thị H  đối với thửa đất số 62, tờ bản đồ 08, diện tích 94,30m 2 
tại khối C, phường H, thành phố V, tỉnh Nghệ An. 
Bà Q nhất trí với biên bản xem xét thẩm định tại chỗ và định giá tài sả n.

4 
 
Tại phiên tòa, bà Q đề nghị chia đất và đề nghị nhập chung phần di sản thừa 
kế bà được hưởng vào phần di sản thừa kế mà ông C được hưởng và bà tự 
nguyện chịu chi phí xem xét thẩm định, định giá tài sản.  
Ý kiến của bị đơn là ông Lưu Bình S và người đại diện theo ủy quyền của 
ông S trình bày: Ông S là con đẻ của cụ Vũ Thị H2 và cụ Lưu Ngọc N, ông S được 
03 tuổi thì bố ông S hi sinh tại chiến trường V, tỉnh Quảng Trị (năm 1965) và được 
Nhà nước công nhận là Liệt sỹ. Theo tiêu c huẩn Liệt sỹ, năm 1976 ông S và mẹ 
ông S là cụ Vũ Thị H2  được c ấp 01 thửa đất tại khối C, phường H  có diện tích 
200m2, sau khi mở đường thì còn diện tích 165,3m 2. Thực tế khi đó thửa đất này 
là một cái ao, mẹ con ông S ra sức cải tạo, san lấp nền nhà.....   Đến năm 1976 thì 
cụ Vũ Thị H2 sống chung với cụ Lê Văn X, có 01 người con chung tên là Lê Hồng 
C. 
Năm 1983 ông S là con liệt sỹ, được Nhà nước cho đi xuất khẩu lao động 
tại Cộng hòa dân chủ B3 , thời hạn 7 năm. Trong thời gian này cuộc sống gia đình 
ông S khó khăn chung như những người khác, nhưng do có ông S đi xuất khẩu 
lao động nên kinh tế gia đình ông S thuộc diện khá giả. 
Năm 1988, được sự đồng ý của gia đình ông S đã bỏ tiền ra xây dựng một 
ngôi nhà mái bằng trên thửa đất này, diện tích 90 ,3m2 để ở và làm nơi thờ cúng 
cụ Lưu Ngọc N (Liệt sỹ). Sau khi xây dựng xong, ông S tiếp tục đi sang B để làm 
việc. Đến năm 1990, ông S về nước, lấy vợ và ở tại ngôi nhà này từ đó cho đến 
nay. Cùng năm 1990 cụ Vũ Thị H2, cụ X và ông C chuyển sang ở riêng trong một 
ngôi nhà cấp 4 bên cạnh (nằm trong cùng thửa đất), hai nhà lúc này kinh t ế độc 
lập, vợ chồng ông S sinh được 02 người con; còn cụ Vũ Thị H2, cụ X và ông C ở 
với nhau. Đến năm 1998, cụ X, cụ Vũ Thị H2  và ông C dỡ nhà cấp 4, xây dựng 
một căn nhà 2 tầng trên diện tích 71m 2. Khi đang xây dựng nhà thì cụ X chết, lúc 
tổ chức tang lễ cho cụ X thì được tổ chức tại ngôi nhà này. Sau khi làm nhà xong 
thì cụ Vũ Thị H2  và ông C tiếp tục ở trên ngôi nhà này. Đến khoảng năm 2002 
ông C lấy vợ, cuộc sống gia đình ông S không có mâu thuẫn với nhau, không có 
tranh chấp về đất đai.  
Đến tháng 01/2015, bà Lê Thị Q con riêng cụ X đã làm đơn khởi kiện cụ Vũ 
Thị H2 (mẹ ông S) đòi chia tài sản chung đối với thửa đất do ông S đang sử dụng. 
Ngày 08/7/2015, bà Q rút đơn khởi kiện và Tò a án nhân dân thành phố Vinh đã 
đình chỉ vụ án. 
Sau khi Tòa án đình chỉ vụ án thì gia đình ông S làm thủ tục đề nghị UBND 
thành phố V  cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất theo quy định. Ngày 
08/6/2016, ông S được UBND thành phố V  cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng 
đất số CC 310015. Quan điểm của ông S đối với việc kiện này như sau:  
- Thửa đất này ông S và cụ Vũ Thị H2 được chia theo tiêu chuẩn gia đình 
Liệt sỹ, ngoài ông S và cụ Vũ Thị H2 ra không ai được hưởng tiêu chuẩn này.  
- Năm 1988, ông S đã làm nhà kiên cố trên thửa đất này làm nơi ở và thờ 
cúng bố ông S là Liệt sỹ. Ông S vẫn sử dụng nhà đất từ đó cho đến nay không ai 
có ý kiến tranh chấp, kể cả khi ông X còn sống. 
Thửa đất này cụ Vũ Thị H2 đã đồng ý cho ông S xây nhà từ năm 1988 (Lúc 
này cụ X đang ở trong nhà cũng đồng ý). Đến năm 1990, ông S lấy vợ ở trong 
ngôi nhà này cho đến nay. Cụ Vũ Thị H2 và cụ X cùng ông C chuyển sang ở ngôi

5 
 
nhà khác. Trong q uá trình ở ông S đã 6 lần sữa chữa nhà nhưng không ai có ý 
kiến, nay đã được cấp bìa đỏ theo quy định của pháp luật. Ông S cho rằng tài sản 
thừa kế của cụ X không còn. Do đó, bà Q khởi kiện chia thừa kế thửa đất này là 
không có căn cứ. Đề nghị Tòa án không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà Q.  
- Việc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số CC310015 là đúng pháp 
luật, do đó không có căn cứ để hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đ ất như yêu 
cầu của bà Lê Thị Q. 
- Thửa đất này trước đây là một cái ao, vợ chồng ông S đã cải tạo, xây dựng 
nhiều lần và sinh sống sử dụng ổn định từ năm 1988 đến nay, do đó đề nghị Tòa 
xem xét công sức tôn tạo tài sản của vợ chồng ông S theo quy định của pháp 
luật. 
Ông S nhất trí với biên bản xem xét thẩm định tại chỗ và định giá tài sản.  
Bà Phạm Thị H và người đại diện theo ủy quyền của bà Phạm Thị H trình 
bày: Bà Phạm Thị H  và ông Lưu Bình S  kết hôn với nhau năm 1990. Sau khi kết 
hôn thì vợ chồng bà sống trong ngôi nhà do ông S xây từ năm 1988. Cùng năm 
1990, cụ Vũ Thị H2, cụ Lê Văn X và ông Lê Hồng C chuyển sang ở ngôi nhà cấp 4 
bên cạnh. Lúc này hai nhà kinh tế độc lập. Đến năm 1998, cụ X, cụ Vũ Thị H2 và 
ông C dỡ nhà cấp 4, xây dựng căn nhà 2 tầng trên diện tích 71m 2, đang xây dựng 
thì cụ X chết. Lúc tổ chức tang lễ cho cụ X thì tổ chức tại ngôi nhà này. Sau khi 
làm nhà xong thì cụ Vũ Thị H2 và ông C tiếp tục ở trên ngôi nhà này. Đến năm 
2002, ông C lấy vợ, cuộc sống gia đình bà không có mâu thuẫn, tranh chấp đất 
đai. Đến tháng 01/2015, bà Q con riêng của cụ X làm đơn khởi kiện cụ Vũ Thị H2 
đòi chia tài sản chung đối với thửa đất bà Phạm Thị H  đang sử dụng. Đến ngày 
08/7/2015, bà Q rút đơn khởi kiện và Tòa án nhân dân thành phố Vinh đã đình 
chỉ vụ án. 
Sau khi Tòa án đình chỉ vụ án thì gia đình bà làm thủ tục đề nghị UBND 
thành phố V  cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất theo quy định. Ngày 
08/6/2016, bà H được UBND thành phố V cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất 
số CC310015. Quan điểm của bà Phạm Thị H đối với việc kiện này như sau:  
- Việc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số CC310015 là đúng pháp 
luật, do đó không có căn cứ để hủy giấy chứng  nhận quyền sử dụng đất này như 
yêu cầu của bà Lê Thị Q. 
- Thửa đất này của vợ chồng ông S, bà Phạm Thị H sử dụng ổn định từ năm 
1990 đến nay. Qúa trình ở vợ chồng ông bà đã 6 lần sửa chữa nhưng không ai có 
ý kiến, nay đã được cấp bìa đỏ theo quy định của pháp luật. Do đó, bà Q khởi 
kiện chia thừa kế là không có căn cứ, đề nghị Tòa án không chấp nhận yêu cầu 
khởi kiện của bà Q. 
- Thửa đất này trước đây là một cái ao, vợ chồng ông S đã cải tạo, xây dựng 
nhiều lần và sinh sống sử dụng ổn định từ năm 1988 đến nay, do đó đề nghị Tòa 
xem xét công sức tôn tạo tài sản của vợ chồng ông S theo quy định của ph áp 
luật. Bà H đề nghị công sức của vợ chồng ông S, bà H giao chung vào phần của 
ông S được hưởng. Bà Phạm Thị H nhất trí với biên bản xem xét thẩm định tại chỗ 
và định giá tài sản. 
Ông Lê Hồng C  trình bày: Trước khi cụ Lê Văn X kết hôn với cụ Vũ Thị H2 
thì cụ Vũ Thị H2 ở cùng với vợ chồng em gái là cụ Vũ Thị B1 và cụ Nguyễn Đức T1.

6 
 
Sau khi kết hôn thì cụ H2 và cụ X cùng các con đều ở cùng với cụ B1 và cụ T1. 
Do ở chung quá chật chội nên cụ X phải làm thủ tục xin cấp đất nơi khác để ở. 
Cùng vào năm 1976, cụ X, cụ H2 được Nhà nước cấp diện tích 169m 2, tờ bản đồ 
số 01 (theo Bản đồ 299); theo Bản đồ 1993 là diện tích 147m 2, thửa số 43, bản 
đồ số 03, tại địa chỉ khối C, phường H, thành phố V, tỉnh Nghệ An . Hiện nay, thửa đất 
nói trên nay được tách làm 02 thửa l à: 
- Thửa số 62, tờ bản đồ số 08, diện tích 90,30m 2 hiện nay ông Lưu Bình S và 
bà Phạm Thị H, mẹ ông C đang ở và sử dụng. Tài sản gắn liền trên đất là nhà 02 
tầng (tầng 1 nhà bằng, tầng 02 nhà gỗ), do bố mẹ ông C xây dựng từ lâu nay đã 
xuống cấp. 
- Thửa số 57, tờ bản đồ số 08, diện tích 71,5m 2 và tài sản gắn liền trên đất 
là nhà 02 tầng kiên cố trên đ ất do ông Lê Hồng C quản lý, sử dụng. 
Ngày 23/10/1998, cụ Lê Văn X chết không để lại di chúc. Đến nay, các đồng 
thừa kế của cụ Lê Văn X vẫn chưa thực hiện việc thỏa thuận về việc p hân chia di 
sản thừa kế của cụ Lê Văn X để lại nêu trên.  
Việc UBND thành phố V  đã cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số 
CC310015, số vào sổ cấp giấy chứng nhận: CH 03534/số 3065 -QĐUB đối với 
thửa đất số 62, tờ bản đồ số 08, diện tích 90,30 m 2 mang tên ông Lưu Bình S và 
bà Phạm Thị H là sai, vì:  
- Thửa đất nói trên là di sản thừa kế của cụ Lê Văn X để lại. Năm 1998 cụ X 
chết không để lại di chúc, ông  C là người thừa kế thuộc hàng thừa kế thứ nhất 
của cụ Lê Văn X . Năm 2016, UBND thành phố V  cấp giấy chứng nhận quyền sử 
dụng đất khi chưa phân chia tài sản thừa kế là sai. 
- Thửa đất số 62, tờ bản đồ số 08 diện tích 90,30 m 2 nói trên đang có tranh 
chấp, năm 2016, bà Lê Thị Q đã khởi kiện yêu cầu chia tài sản đối với di sản của 
cụ X để lại, do các đồng thừa kế thỏa thuận về việc hòa giải trên phương diện 
anh em, mẹ con trong tình cảm gia đình nên bà Lê Thị Q đã làm đơn rút đơn khởi 
kiện. Tuy nhiên, đến nay việc tranh chấp vẫn chưa được giải quyết xong, nhưng 
UBND thành phố V vẫn cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là sai.  
Do đó, để đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của ông C và những đồng 
thừa kế khác, ông C thống nhất với quan điểm khởi kiện của bà Lê Thị Q. Đề nghị 
Tòa án phân chia di sản thừa kế của cụ Lê Văn X để lại là 1/2 quyền sử dụng đất 
tại thửa đất số 62, tờ bản đồ số 08, diện tích 90,30m 2 và thửa số 57, tờ bản đồ số 
08, diện tích 71,5m 2 cho 05 người là cụ Vũ Thị H2 , bà Q, ông S, bà T và ông C 
theo quy định pháp luật. Vì  giữa cụ X, bà Q, ông S, bà T và ông xem nhau anh 
chị em ruột, như cha đẻ, mẹ đẻ và có quan hệ nuôi dưỡng. Trong đó, có xem xét 
về việc trích chia thêm một phần hương khói cụ Lê Văn X  giao cho ông là Lê 
Hồng C - hiện nay đang thờ cúng cụ Lê Văn X. Ông đồng ý nhận phần di sản và 
phần tài sản mà cụ H2 cho ông. Ông C đề nghị xem xét công sức bảo quản, duy 
trì, phát triển của vợ chồng ông từ năm 1998 đến nay đối với thửa đất số 57, tờ 
bản đồ số 08, tại khối C, phường H. 
- Đối với yêu cầu hủy quyết định cá biệt thì ông cũng đồng ý như yêu cầu 
của bà Lê Thị Q. Ông C nhất trí với biên bản xem xét thẩm định tại chỗ và định 
giá tài sản.

7 
 
Bà Nguyễn Thị H1 (là vợ ông C): Thống nhất với ý kiến của ông Lê Hồng C 
và đề nghị xem xét công sức bảo quản, duy trì tài sản là thửa đất số 57, tờ bản đồ 
số 08 cho vợ chồng bà. Bà đề nghị nhập phần công sức của bà vào chung phần 
di sản của ông C được hưởng. 
Ý kiến của những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan:  
Cụ Vũ Thị H2 trình bày: Cụ và cụ Lê Văn X (chết ngày 23/10/1998) kết hôn 
với nhau năm 1976. Khi kết hôn với cụ X thì cụ X đã có 01 người con là bà Lê 
Thị Q, sinh năm 1954, hiện trú tại khối C, phường H, thành phố V và cụ đã có 02 con 
riêng là ông Lưu Bình S, sinh năm 1962 và bà Lưu Thị T, sinh năm 1965 đều trú tại 
khối C, phường H, thành phố V. Cụ X và cụ H2 có 01 con chung là ông Lê Hồng C , 
sinh năm 1977, trú tại khối C, phường H, thành phố V. 
Sau khi kết hôn thì vợ chồng cụ cùng với bà Q, ông S, bà T đều sống chung; 
cụ X xem ông S, bà T như con đẻ và ngược lại ông S, bà T xem cụ X là bố mình, 
cụ H2 xem bà Q như con đẻ. Cả gia đình quan tâm, chăm sóc, nuôi dưỡng nhau 
như cha con, mẹ con. Cụ X, cụ H2 đều tổ chức cưới hỏi cho bà Q, ông S và bà T 
như con của mình. Thửa đất hiện nay ông S và ông C đang ở là do xã N cấp cho 
vợ chồng cụ năm 1976, khi đó hai cụ làm 02 gian nhà tranh, sau đó ông S đi 
nước ngoài đưa tiền cho cụ xây nhà. Cả gia đình gồm vợ chồng cụ, bà Q, bà T, 
ông S, ông C đều sống trong ngôi nhà này, sau đó bà T, bà Q lấy chồng ra ở 
riêng. Đến năm 1998, ông C làm nhà, làm dở dang thì cụ X chết. Sau khi làm 
nhà xong, cụ ở với ông C. Năm 2002 ông C cưới vợ. Năm 2004 cụ ở với vợ 
chồng ông S. Kể từ năm 2009 đến nay cụ ở với vợ chồng ông C. Năm 2008, cụ 
có làm văn bản cho ông S và ông C thửa đất của vợ chồng cụ (văn bản do cụ viết 
và ký tên), hiện nay cụ vẫn giữ nguyên ý kiến cho ông S và ông C phần đất của 
cụ trong khối tài sản chung của vợ chồng. Cụ X chết không để lại di chúc, các 
đồng thừa kế của cụ X chưa thực hiện việc thỏa thuận phân chia di sản thửa kế 
của cụ X. Cụ yêu cầu chia thừa kế phần đất của cụ X cho cụ và 4 người con gồm 
bà Q, ông S, bà T và ông C. Phần thừa kế của cụ được hưởng thì cụ cho ông C để 
thờ cúng ông bà. Do hiện nay ông S, ông C đã xây nhà nên cụ yêu cầu chia bằng 
tiền. Cụ yêu cầu xem xét trích chia công sức đóng góp của cụ trong khối di sản 
cụ X để lại và đồng ý tặng cho ông C phần tài sản này. 
Bà Lưu Thị T trình bày: Bà T đồng ý với lời trình bày của bà Q, ông C, bà 
Vũ Thị H2 về nguồn gốc, thời gian được cấp thửa đất đang tranh chấp, thời gian 
cụ X, cụ H2 kết hôn, về con chung, con riêng của cụ Vũ Thị H2  và cụ X. Năm 
1976, cụ X, cụ H2 được Nhà nước cấp 01 thửa đất là thửa đất số 105, tờ bản đồ 
số 01, diện tích 169m 2 (theo Bản đồ 299); theo Bản đồ 1993 là thửa số 43, tờ 
bản đồ số 03, diện tích 147m 2 tại địa chỉ khối C, phường H, thành phố V, tỉnh Nghệ 
An. Nay thửa đất đã được tách thành hai thửa như bà Q, ông C, bà Vũ Thị H2 trình 
bày ở trên. Sau khi được cấp đất thì cả gia đình đều về ở chung tr ên thửa đất 
này. Đến năm 1988, ông S đi nước ngoài gửi tiền về cùng với cụ X, cụ Vũ Thị H2 
xây ngôi nhà ông S đang ở để cả nhà ở trong đó. Đến năm 1998, ông C xây ngôi 
nhà hiện tại ông C đang ở và bắt đầu sống riêng. Nay bà không tranh chấp đối 
với phần di sản của cụ X để lại. Bà đề nghị Tòa án hòa giải để anh chị em thỏa

8 
 
thuận với nhau, nếu không thỏa thuận được thì đề nghị Tòa án giải quyết vụ án 
theo quy định của pháp luật.  
Đại diện theo ủy quyền của UBND thành phố V  trình bày: Ông Lưu Bình S  
và bà Phạm Thị H  sử dụng đất đã được UBND thành phố V  cấp giấy chứng nhận 
quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà và các tài sản khác gắn liền với đất số CC 
310015 ngày 08/6/2016 tại thửa đất số 62, tờ bản đồ số 08, diện tích 90,30m 2 đất 
ở thuộc khối C, phường H, thành phố V, tỉnh Nghệ An.  
Hồ sơ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất phản ánh: Theo giấy xác 
nhận nguồn gốc do UBND phường H  xác nhận thì thửa đất có nguồn gốc bố mẹ 
cho từ năm 1988, từ đất đã được UBND xã N  cấp năm 1976. Giấy xác nhận của 
cụ Vũ Thị H2 thể hiện: “Năm 1988, gia đình tôi có cho con trai Lưu Bình S 94,3m2 
làm nhà ở riêng. Năm 1998, ông Lê Văn X mất, vợ chồng tôi cho con trai thứ 2 là 
ông Lê Hồng C  làm nhà ở với diện tích 71m 2 còn lại”. Theo Biên bản xác định 
ranh giới, mốc giới kèm theo hồ sơ kỹ thuật thể hiện thửa đất số 62, tờ bản đồ số 
08, diện tích 90,30m 2 đất ở thuộc khối C, phường H , chủ sử dụng đất là ông Lưu 
Bình S. 
Ý kiến của Văn phòng đăng ký quyền sử dụng đất tại hồ sơ ngày 
04/12/2009: Đất sử dụng trước ngày 18/12/1980, có giấy xác nhận nguồn gốc số 
44/GXN-UBND ngày 23/9/2009 của UBND phường H. Diện tích theo Bản đồ 299 
thửa 105, tờ bản đồ số 01, diện tích 169m 2. Diện tích giảm giữa Bản đồ 299 và 
Bản đồ 2005 do tách một phần tại thửa 63, tờ bản đồ số 08. Phần diện tích trong 
CGXD đường Mai Hắc Đế 4m 2 đã giải tỏa, mở đường, đề nghị cấp giấy chứng 
nhận quyền sử dụng đất diện tích 90,30m 2 đất ở tại thửa số 62, tờ bản đồ số 08.  
Ý kiến của Văn phòng đăng ký quyền sử dụng đất tại hồ sơ ngày 
31/5/2016: Ông Lưu Bình S, bà Phạm Thị H do nhận chuyển quyền một phần diện 
tích năm 1988 từ đất bố mẹ có nguồn gốc sử dụng trước n gày 18/12/1980. Ngày 
04/12/2009, Văn phòng đăng ký quyền sử dụng đất đã có thông tin địa chính số 
4800/PC.VPĐK và gia đình đã hoàn thành nghĩa vụ tài chính theo quy định. Tuy 
nhiên quá trình chờ cấp giấy chứng nhận thì bà Lê Thị Q  gửi đơn khởi kiện về 
việc cấp giấy chứng nhận cho ông S, bà H nên UBND thành phố V đang tạm dừng 
cấp giấy chứng nhận. Ngày 03/7/2015, bà Q có đơn xin rút đơn khởi kiện và Tòa 
án nhân dân thành phố Vinh đã có Quyết định số 20/QĐ -ĐS ngày 08/7/2015 
đình chỉ giải quyết vụ án. Đến nay gia đình nộp lại hồ sơ đề nghị cấp giấy chứng 
nhận, xét đủ điều kiện cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất với diện tích 
90,30m2
 đất ở theo phiếu kiểm tra ngày 04/12/2009 và kết  quả thẩm tra ngày 
06/5/2010 của Văn phòng đăng ký quyền sử dụng đất.  
Căn cứ Luật Đất đai và quy định tại Quyết định số 49/2014/QĐ -UBND 
ngày 19/8/2014 của UBND tỉnh N thì việc UBND thành phố V cấp giấy chứng nhận 
quyền sử dụng đất cho ông Lưu Bình S, bà Phạm Thị H là đúng quy định của pháp 
luật. Vì vậy, UBND thành phố V  đề nghị Tòa án không hủy Quy ết định số 
3065/QĐ-UB ngày 08/6/2016 của UBND thành phố V và Giấy chứng nhận quyền 
sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất số CC 31001 5

9 
 
đã cấp cho ông Lưu Bình S , bà Phạm Thị H  tại thửa đất số 62, tờ bản đồ số 08, 
thuộc khối C, phường H, thành phố V, tỉnh Nghệ An. 
UBND phường H trình bày:     
Bà Lê Thị Q yêu cầu hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất mang tên ông 
Lưu Bình S và bà Phạm Thị H được UBND thành phố V  cấp ngày 08/6/2016 đối với 
thửa đất số 62, tờ bản đồ số 08, diện tích 90,30m 2 là không có cơ sở do bà Lê Thị 
Q đã có đơn xin rút đơn khởi kiện đề ngày 03/7/20 15 và Tòa án nhân dân thành 
phố Vinh đã có Quyết định số 20/QĐ -ĐC ngày 08/7/2015 về việc đình chỉ giải 
quyết vụ án dân sự. Trên cơ sở nội dung đơn xin rút đơn khởi kiện của bà Lê Thị 
Q và Quyết định đình chỉ giải quyết vụ án dân sự thì UBND thành phố V  đã cấp 
giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho ông Lưu Bình S và bà Phạm Thị H. 
Nguồn gốc thửa đất số 105, tờ bản đồ số 01 (theo bản đồ CT 299) tại khối C, 
phường H, thành phố V, tỉnh Nghệ An  là đất của cụ  Lê Văn X đưa vào mục đích đất ở 
trước ngày 18/12/1980. Năm 1976, Nhà nước chưa có chủ trương cấp quyền sử 
dụng đất cho các gia đình Liệt sỹ trên địa bàn phường H.  
Đối với nguyên nhân tăng giảm diện tích qua các lần  đo đạc đối với thửa 
đất số 105, tờ bản đồ số 01 (theo Bản đồ CT 299):  
+ Đối với biến động diện tích giữa bản đồ CT 299 so với Bản đồ đo năm 
1993: Do sai số đo đạc giữa các lần đo.  
+ Đối với biến động diện tích giữa Bản đồ CT 299 so với hiện trạng sử 
dụng của các hộ gia đình: Do vào năm 2000, các gia đình đã xây dựng nhà để ở. 
Đến năm 2016, thực hiện theo di sản phân chia thừa kế của ông Lê Văn X, các hộ 
gia đình đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất theo hiện trạng sử 
dụng đất đã được đo đạc năm 2000.  
Đối với phần diện tích tăng thêm của thửa đất số 57 và thửa đất số 62, tờ 
bản đồ số 08 có một phần không phù hợp với quy hoạch (lấn ra đường giao 
thông) và 1 phần tăng sang các thửa đất liền kề. Đối với diện tích tăng thêm của 
thửa đất số 57 và thửa đất số 62, phần diện tích tăng sang các thửa đất liền kề 
nếu các gia đình thống nhất diện tích để thực hiện đo trích lụ c, chỉnh lý bản đồ 
địa chính theo bản đồ đo đạc thì đủ điều kiện cấp giấy chứng nhận quyền sử 
dụng đất. Nếu các hộ gia đình không thống nhất được ranh gới, mốc giới được 
thể hiện trên bản đồ đo đạc tháng 7/2022 có xác nhận của Văn phòng đăng ký đất 
đai thành phố V  thì không đủ điều kiện cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. 
Đối với phần d iện tích tăng không phù hợp với quy hoạch thì không được cấp 
giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.  
Bà Hoàng Thị Vân A  trình bày:  Bà Hoàng Thị Vân A  và ông Đinh Trọng D  là 
chủ sử dụng hợp pháp thửa đất số 64, tờ bản đồ số 8, tại khối C, phường H, thành 
phố V, tỉnh Nghệ An  (là thửa đất tiếp giáp với thửa đất số 62, tờ bản đồ số 8 của 
gia đình ông Lưu Bình S và bà Phạm Thị H. Gia đình ông bà mua thửa đất số 64, tờ 
bản đồ số 08, tại khối C, phường H, thành phố V, tỉnh Nghệ An  của ông H3, bà M vào 
khoảng tháng 4/2022. Khi mua thì có sẵn bờ rào ngăn cách giữa hai thửa đất  số 
64 và thửa đất số 62, nhưng hiện nay bà được biết gia đình ông Lưu Bình S và bà

10 
 
Phạm Thị H có lấn sang phần đất của gia đình bà  0,3m2, bà đề nghị gia đình ông 
S, bà H trả lại phần đất lấn chiếm nêu trên. Bà không có yêu cầu độc lập về việc 
yêu cầu ông S, bà H trả lại đất. 
Ông Đinh Trọng D  đã được Tòa án triệu tập hợp lệ nhiều lần, nhưng vắng 
mặt và không có lời khai gửi cho Tòa án.  
Kết quả xem xét thẩm định tại chỗ: Theo sơ đồ thẩm định thì diện tích thửa 
đất số 57 là 76,2m 2 trong đó có 7,9m 2 là đất hành lang giao thông; thửa đất số 62 
là 92,2m 2 trong đó có 3,9m 2 là đất hành lang giao thông và một phần tăng sang 
thửa đất số 64 là 0,3m 2. Trên thửa đất số 57 có 1 ngôi nhà 2 tầng xây dựng từ 
năm 1998 do ông Lê Hồng C và bà Nguyễn Thị H1 quản lý, sử dụng; trên thửa đất 
số 62, tờ bản đồ số 08 có 1 ngôi nhà 2 tầng và một phần quán bán hàng do ông 
Lưu Bình S và bà Phạm Thị H quản lý, sử dụng. 
Kết quả định giá hai thửa đất như sau: Thửa đất số 57, tờ bản đồ số 08 có 
giá 37.000.000 đồng/m 2; nhà 2 tầng gắn liền với thửa đất có giá 313.182.000 
đồng. Thửa đất số 62, tờ bản đồ số 08 có giá 50.000.000 đồng/m 2, nhà 2 tầng 
gắn liền với thửa đất có giá 237.888.000 đồng.  
Tại Bản án dân sự sơ thẩm số 02/2023/DS-ST ngày 13 tháng 01 năm 2023, Tòa án 
nhân dân tỉnh Nghệ An đã quyết định: 
1. Chấp nhận nội dung khởi kiện yêu cầu chia thừa kế của bà Lê Thị Q đối với di sản 
của cụ Lê Văn X. 
2. Giao cho ông Lưu Bình S và bà Phạm Thị H được quyền sử dụng thửa đất số 62, tờ 
bản đồ số 08, diện tích 88m2 đất ở trị giá 4.400.000.000 đồng tại địa chỉ khối C, phường H, 
thành phố V, tỉnh Nghệ An (diện tích trên đã trừ 3,9m2 là đất hành lang giao thông và một 
phần tăng sang thửa đất số 64 là 0,3m2). Ông Lưu Bình S và bà Phạm Thị H có quyền đến cơ 
quan có thẩm quyền để đăng ký biến động về diện tích đất đã được phân chia thừa kế (Ranh 
giới thửa đất, kích thước và độ dài các cạnh của thửa đất số 62, diện tích 88m2 như sơ đồ kèm 
theo bản án). 
3. Buộc ông Lưu Bình S và bà Phạm Thị H phải trích chia kỷ phần thừa kế cho bà Lê 
Thị Q số tiền 479.535.000 đồng (Bốn trăm bảy mươi chín triệu, năm trăm ba mươi lăm ngàn 
đồng), cho bà Lưu Thị T số tiền 479.535.000 đồng (Bốn trăm bảy mươi chín triệu, năm trăm 
ba mươi lăm ngàn đồng) và ông Lê Hồng C số tiền 262.557.500 đồng (Hai trăm sáu mươi hai 
triệu, năm trăm năm mươi bảy ngàn, năm trăm đồng). 
4. Giao cho ông Lê Hồng C và bà Lê Thị H4 được quyền sử dụng thửa số 57, tờ bản 
đồ số 08, diện tích 68,3m2 đất ở trị giá 2.527.100.000 đồng; tại địa chỉ khối C, phường H, 
thành phố V, tỉnh Nghệ An. Ông Lê Hồng C được sở hữu số tiền 262.557.500 đồng (Hai trăm 
sáu mươi hai triệu, năm trăm năm mươi bảy ngàn, năm trăm đồng) do ông S và bà Phạm Thị 
H giao lại (Ranh giới thửa đất, kích thước và độ dài các cạnh của thửa đất số 57, diện tích 
68,3m2 như sơ đồ kèm theo bản án). 
5. Bà Lê Thị Q được sở hữu số tiền 479.535.000 đồng (Bốn trăm bảy mươi chín triệu, 
năm trăm ba mươi lăm ngàn đồng) do ông Lưu Bình S và bà Phạm Thị H giao lại.  
6. Bà Lưu Thị T được sở hữu số tiền 479.535.000 đồng (Bốn trăm bảy mươi chín 
triệu, năm trăm ba mươi lăm ngàn đồng) do ông Lưu Bình S và bà Phạm Thị H giao lại.  
7. Các đương sự có quyền đến cơ quan Nhà nước có thẩm quyền làm thủ 
tục để được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với diện tích được giao 
theo quy định của pháp luật đất đai.  
Ngoài ra, bản án sơ thẩm còn quyết định về án phí, chi phí tố tụng và thông 
báo quyền kháng cáo của đương sự theo quy định của pháp luật.

11 
 
Ngày 11/01/2023, bị đơn là ông Lưu Bình S và bà Phạm Thị H  có đơn kháng 
cáo một phần bản án liên quan đến thửa số 62, đề nghị sửa bản án sơ thẩm theo 
hướng bác yêu cầu khở i kiện của bà Q đối với thửa số 62 với lý do thửa đất trên 
là tài sản chung của vợ chồng ông được mẹ ông và cụ X cho từ năm 1988, vợ 
chồng ông đã xây dựng nhà kiên cố đến nay không ai có ý kiến nên không còn là 
di sản của cụ X và trích tăng công sức tôn tạo thửa số 62, thửa số 57 cho vợ 
chồng ông. 
Ngày 30/01/2023, nguyên đơn là bà Lê Thị Q  và người có quyền lợi, nghĩa 
vụ liên quan là ông Lê Hồng C có đơn kháng cáo đề nghị sửa bản án sơ thẩm theo 
hướng chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà Q, hủy giấy chứng nhận quyền sử 
dụng đất cấp cho ông S, bà H và phân chia di sản thừa kế của cụ Lê Văn X cho 03 
người thừa kế thuộc hàng thừa kế thứ nhất của bố ông là bà Q, cụ H và ông C; 
chia gộp chung kỷ phần thừa kế bà và ông C được hưởng và trích công sức cho 
ông C được hưởng nhiều hơn do ông C đang thờ cúng bố.  
Tại phiên tòa phúc thẩm, bà Lê Thị Q, ông Lưu Bình S và ông Lê Hồng C  giữ 
nguyên nội dung kháng cáo.  
Bà Lê Thị Q  và người bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp cho bà Q cho rằng 
thửa số 62 và thửa số 57 là của vợ chồng cụ X, cụ H. UBND thành phố V cấp giấy 
chứng nhận quyền sử dụng đất thửa số 62 cho vợ chồng ông S khi chưa có sự 
đồng ý của các đồng thừa kế khác là không đúng. Đề nghị Hội đồng xét xử phúc 
thẩm chấp nhận kháng cáo của bà, sửa bản án sơ thẩm theo hướng hủy giấy 
chứng nhận quyền sử dụng đất đối với thửa số 62 cấp cho vợ chồng ông S, bà H 
và không cho ông S, bà T được hưởng thừa kế của cụ X, đề nghị chia kỷ phần 
thừa kế bà được hưởng gộp chung với kỷ phần thừa kế của ông C và trích tăng 
công sức cho ông C do ông C đang thờ cúng cụ X. 
Ông Lê Hồng C nhất trí với quan điểm trình bày của bà Q. 
Ông Lưu Bình S trình bày nguồn gốc đất là cấp theo tiêu chuẩn gia đình Liệt 
sỹ cho ông và mẹ ông; cụ X và cụ H đã cho vợ chồng ông xây dựng căn nhà trên 
thửa số 62 từ năm 1988 và đã sửa chữa  nhiều lần nhưng không ai có ý kiến tranh 
chấp nên là thửa đất này là tài sản chung của vợ chồng ông. Vợ chồng ông được 
cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với thửa số 62 là đúng quy định của 
pháp luật. Đề nghị Hội đồng xét xử phúc thẩm chấp nhận khá ng cáo của ông, 
sửa bản án sơ thẩm theo hướng bác yêu cầu khởi kiện của bà Q, không xác định 
thửa số 62 là di sản thừa kế và trích tăng công sức tôn tạo đất cho vợ chồng ông 
đối với thửa số 57. 
Đại diện Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Hà Nội sau khi phân tích nội 
dung vụ án, ý kiến trình bày của các bên đương sự, ý kiến của người bảo vệ 
quyền, lợi ích hợp pháp của nguyên đơn đã kết luận : Căn cứ lời khai của cụ H 
ngày 21/9/2022 và kết quả xác minh tại UBND phường H, thành phố V có cơ sở xác 
định thửa đất trên được cấp cho  cụ X, cụ H. Cụ X chết không để lại di chúc, các 
đồng thừa kế của cụ X chưa thực hiện thỏa thuận về phân chia di sản thừa kế 
nhưng UBND thành phố V  cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho vợ chồ ng 
ông S, bà H thửa số 62 là không đúng pháp luật. Tòa án cấp sơ thẩm xác định

12 
 
thửa số 62 là tài sản chung của cụ X, cụ H và chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà 
Q chia thừa kế tài sản của cụ X để lại là ½ thửa số 62 và ½ thửa số 57 là đúng. 
Đối với kháng cáo của ông S đề nghị trích tăng công sức đối với 02 thửa số 62 
và thửa số 57 thấy: Ông S, bà H quản lý, sử dụng thửa số 62 từ năm 1990 và 
đang thờ cúng Liệt sỹ nên Tòa án cấp sơ thẩm trích công sức cho ông S, bà H 1/3 
giá trị thửa số 62 là đảm bảo quyền lợi của ông S, bà H. Đối với thửa số 57 do cụ 
H và vợ chồng ông C quản lý, sử dụng từ năm 1988; có công quản lý làm tăng 
giá trị thửa đất nên Tòa án cấp sơ thẩm trích công sức cho cụ H và vợ chồng ông 
S ¼ giá trị thửa số 57 là phù hợp.  
Đối với kháng cáo của bà Q và ông C đề nghị hủy  giấy chứng nhận quyền 
sử dụng đất cấp cho vợ chồng ông S, bà H; không cho ông S và bà T được hưởng 
thừa kế của cụ X và chia gộp chung kỷ phần thừa kế bà được hưởng với phần 
của ông C; trích tăng công sức cho ông C thấy: Như đã phân tích nêu trên, việc 
UBND thành phố V  cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho vợ chồng ông S, 
bà H đối với thửa số 62 là không đúng, nhưng căn cứ  hiện trạng thực tế sử dụng 
đất khi phân chia thừa kế đã chia cho ông S thửa số 62 trên đó có nhà của vợ 
chồng ông S đang quản lý, sử dụng nên không cần thiết phải hủy giấy chứng 
nhận quyền sử dụng đất cấp cho vợ chồng ông S, bà H. Đồng thời, Tòa án cấp sơ 
thẩm đã xem xét bà Q đã có nhà ở nơi khác nên việc bà Q yêu cầu nhận thừa kế 
bằng hiện vật để gộp chung với kỷ phần thừa kế của ông C là không phù hợp; từ 
đó chia cho bà Q hưởng thừa kế bằng giá trị là phù hợp. Ông S và bà T có quan 
hệ chăm sóc, nuôi dưỡng với cụ X nên được hưởng thừa kế của cụ X.  
Tuy nhiên, Tòa án cấp sơ thẩm không tuyên không chấ p nhận yêu cầu khởi 
kiện của bà Q về việc hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của ông S, bà H 
và xác định án phí đối với phần công sức của ông C là không đúng. Đề nghị Hội 
đồng xét xử phúc thẩm không chấp nhận kháng cáo của bà Q, ông S và ông C; 
sửa cách tuyên về hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và xác định lại án phí 
cho đúng quy định của pháp luật; giữ nguyên bản án sơ thẩm.  
NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN  
Sau khi nghiên cứu các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án đã thẩm tra 
tại phiên tòa, ý kiến trình bày của các bên đương sự, ý kiến của người bảo vệ 
quyền, lợ ích hợp pháp của nguyên đơn và ý kiến của đại diện Viện kiểm sát 
nhân dân cấp cao tại Hà Nội tham gia phiên tòa, Hội đồng xét xử phúc thẩm xét 
thấy: 
[1] Về tố tụng: Đơn kháng cáo của bà Lê Thị Q, ông Lưu Bình S và bà Phạm 
Thị H, ông Lê Hồng C đảm bảo thời hạn. Bà Lê Thị Q là người cao tuổi, có đơn xin 
miễn nộp tạm ứng án phí theo quy định của pháp luật. Ông Lưu Bình S và bà Phạm 
Thị H, ông Lê Hồng C  đã nộp tiền tạm ứng án phí nên được chấp nhận xem xét 
theo thủ tục phúc thẩm.  
- Về người tham gia tố tụng: Tại phiên tòa phúc thẩm, một số người có 
quyền lợi, nghĩa vụ liên quan không có kháng cáo là bà Lưu Thị T, chị Hoàng Thị 
Vân A và anh Đinh Trọng D đã được triệu tập hợp lệ, nhưng vẫn vắng mặt không 
có lý do. Các đương sự có mặt tham gia phiên tòa, người bảo vệ quyền, lợi ích

13 
 
hợp pháp của nguyên đơn và đại diện Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Hà Nội 
đều đề nghị tiến hành xét xử. Hội đồng xét xử phúc thẩm xét thấy đây là phiên 
tòa mở lần thứ 2, những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan vắng mặt đều 
không có kháng cáo và đã có ý kiến trình bày trong hồ sơ vụ án. S ự vắng mặt 
của những người này không làm ảnh hưởng đến việc giải quyết vụ án nên quyết 
định tiến hành xét xử.  
 [2] Về nội dung:  
Cụ Lê Văn X và cụ Vũ Thị H2 có 01 người con chung là ông Lê Hồng C, sinh 
năm 1977. Trước khi kết hôn với cụ  Vũ Thị H2 thì cụ X đã có 01 người con riêng 
là bà Lê Thị Q, cụ Vũ Thị H2 đã có 02 ng ười con riêng là ông Lưu Bình S và bà Lưu 
Thị T. Sau khi kết hôn, ông S, bà T và bà Q đều sống chung với vợ  chồng cụ X, 
cụ H2, coi nhau như bố mẹ đẻ với con đẻ và đều quan tâm, chăm sóc, nuôi 
dưỡng nhau. 
Quá trình giải quyết vụ án, bà Q cho rằng thửa số 57 và thửa số 62, tờ bản 
đồ số 8 là tài sản chung của cụ X và cụ H2 để khởi kiện yêu cầu chia di sản thừa 
kế của cụ X. Trong khi đó, ông S lại xác định 02 thửa đất nêu trên là đất cấp theo 
tiêu chuẩn gia đình Liệt sỹ cho ông S và cụ Vũ Thị H2  (do B2 ông S là Liệt sỹ) 
nên các thửa đất này không phải là di sản của cụ X. Tuy nhiên, căn cứ hồ sơ 
quản lý đất đai tại địa phương qua các  thời kỳ, biên bản xác minh ngày 
21/9/2022 đối với cụ Vũ Thị H2 có nội dung thể hiện lý do trước đây cụ trình bày 
thửa đất đang tranh chấp được cấp theo tiêu chuẩn gia đình Liệt sỹ là để giảm 
việc nộp thuế, còn thực chất là cấp cho cụ X, cụ Vũ Thị H2. Mặt khác, tại Báo cáo 
số 263/BC -UBND ngày 30/9/2022 của UBND phường H, thành phố V đã xác định 
thời điểm năm 1976, Nhà nước chưa có chủ trương cấp quyền sử dụng đất cho 
các gia đình Liệt sỹ trên địa bàn phường H nên có cơ sở xác định thửa đất số 105, 
tờ bản đồ số 01 (Bản đồ 299) (nay là thửa số 62, 57 , tờ bản đồ 08) tại khối C, 
phường H, thành phố V, tỉnh Nghệ An là tài sản chung của cụ X và cụ Vũ Thị H2. Ông 
S kháng cáo cho rằng thửa số 62 đã được cụ H2 và cụ X cho vợ chồng ông từ 
năm 1988, gia đình ông đã xây dựng nhà kiên cố và sửa chữa nhà nhiều lần 
nhưng không ai có ý kiến tranh chấp hay ngăn cản; vợ chồng ông đã được cấp 
giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nên thửa số 62 là tài sản  chung của vợ 
chồng ông, không phải là di sản thừa kế của cụ X. Tuy nhiên, trên cơ sở xác định 
nguồn gốc thửa số 57 và thửa số 62 do vợ ch ồng cụ X, cụ H2 được cấp như đã 
nêu trên, quá trình sử dụng đất của hai cụ cùng các con cũng như việc ông S 
không xuất trình được giấy tờ, tài liệu thể hiện  vợ chồng cụ X, cụ H2 cho vợ 
chồng ông S thửa đất này ngoài việc cụ H2 thừa nhận ông S có công sức đóng 
góp trong việc xây dựng nhà trên thửa đất này và phát triển kinh tế gia đình; 
giấy chứng nhận quyền sử dụng đất vợ chồng ông S được cấp sau khi cụ X đã 
chết nên kháng cáo của ông S cho rằng thửa số 62 là tài sản chung của vợ chồ ng 
ông S là không có cơ sở chấp nhận.  
Kết quả xem xét thẩm định tại chỗ thửa số 57, diện tích 76,2m 2 trong đó đất 
giao thông là 7,9m 2 nên diện tích thực tế của thửa số 57 là 68,3m 2; thửa số 62 
được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ngày 08/6/2016, diện tích 90,3m 2, 
kết quả đo đạc thẩm định tại chỗ thửa số 62, diện tích 92,2m 2 trong đó đất giao

14 
 
thông 3,9m 2 và có tăng sang thửa số 64 là 0,3 m2 nên diện tích thực tế của thửa 
số 62 chỉ có 88m 2. Ranh giới giữa thửa đất ông S và ông C đang quản lý, sử 
dụng có sai lệch so với Bản đồ địa chính 2001, tuy nhiên tại phiên tòa sơ thẩm 
ông S và ông C xác định diện tích hiện trạng hai gia đình sử dụng là đúng với kết 
quả xem xét thẩm định tại chỗ. Theo Báo cáo số 263/BC -UBND ngày 30/9/2011 
của UBND phường H, thành phố V thì phần đất lấn ra đường giao thông không phù 
hợp với quy hoạch nên không được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và 
phần diện tích tăng sang thửa đất liền kề thửa số 64 nếu các hộ gia đình không 
thống nhất được ranh giới, mốc giới thì không đủ điều kiện cấp giấy chứng nhận 
quyền sử dụng đất. Tại phiên tòa sơ thẩm, các đương sự không yêu cầu chia thừa 
kế phần diện tích tăng sang thửa số 64 nên Tòa án cấp sơ thẩm xác định thửa số 
57, tờ b ản đồ số 08 có diện tích là 68,3m 2, thửa số 62, tờ bản đồ số 08, có diện 
tích là 88m2. 
Trên thửa số 62, tờ bản đồ số 8 có 01 ngôi nhà 02 tầng (tầng 1 nhà mái 
bằng, tầng 2 nhà gỗ) và một phần quán bán hàng hiện do vợ chồng ông Lưu Bình 
S và bà Phạm Thị H  đang quản lý, sử dụng. Cụ H thừa nhận ông S đi nước ngoài 
về đưa tiền cho cụ xây ngôi nhà trên thửa số 62 và thừa nhận gi a đình cụ đã cho 
ông S làm nhà ở riêng từ năm 1988, vợ chồng ông S quản lý, sử dụng từ năm 
1990 đến nay, hiện đang thờ cúng Liệt sỹ là bố đẻ của ông S và cụ H đồng ý cho 
ông S, ông C phần đất của cụ trong khối tài sản chung vợ chồng tại thửa số 62 và 
thửa số 57. Trên thửa số 57, tờ bản đồ số 8 có 01 ngôi nhà 02 tầng kiê n cố do vợ 
chồng ông Lê Hồng C  và bà Nguyễn Thị H1  quản lý, sử dụng. Do các đương sự 
không có yêu cầu giải quyết đối với các ngôi nhà tại thửa số 57 và thửa số 62 
nên Tòa án cấp sơ thẩm không xem xét đối với nhà trên đất là đúng.  
Năm 1998, cụ Lê Văn X chết không để lại di chúc. Năm 2016, vợ chồng ông 
S đăng ký kê khai và được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với thửa 
số 62, diện tích 94,3m 2.  
Do cụ X chết không để lại di chúc, cụ Vũ Thị H2 cũng đồng ý chia di sản của 
cụ X để lại, phần của cụ được hưởng trong khối tài sản chung vợ chồng đối với 
thửa đất được cấp cho ông C và ông S; phần thừa kế cụ được hưởng của cụ X thì 
cho ông C và xin nhận thừa kế bằng giá trị vì ông S và ông C đã xây nhà trên đất.  
Kết quả định giá thửa số 57, tờ bản đồ số 08, diện tích 68,3m 2 tại khối C 
phường H có giá trị 37.000.000 đồng/m 2 x 68,3m 2 = 2.527.100.000 đồng; thửa số 
62, tờ bản đồ số 08, diện tích 88m 2 có giá trị 50.000.000 đ ồng/m2 x 88m 2 = 
4.400.000.000 đồng. Tổng cộng 6.927.100.000 đồng.  
Khi giải quyết yêu cầu chia thừa kế, Tòa án cấp sơ thẩm xác định thời điểm 
mở thừa kế của cụ X, hàng thừa kế của cụ X, di sản thừa kế của cụ X để lại là 
đúng quy định của pháp luật. Đồng thời, xem xét đánh giá công sức của ông S 
trong việc tôn tạo, quản lý, bảo quản làm tăng giá trị đất từ hiện trạng vợ chồng 
cụ X, cụ H2 được cấp đất ban đầu đối với toàn bộ khu đất (bao gồm cả thửa số 
57) là đất trũng, ao thùng vũng; đóng góp xây  dựng phát triển kinh tế gia đình 
cùng với hai cụ cũng như thực tế ông S đang thờ cúng Liệt Sỹ để trích công sức 
cho vợ chồng ông S 1/3 giá trị thửa số 62 trị giá 1.500.000.000 đồng. Đồng thời,

15 
 
căn cứ quá trình quản lý, sử dụng đất của cụ Vũ Thị H2  và ông C từ năm 1988, 
sau này là bà H1 (vợ ông C) để trích công sức quản lý, làm tăng giá trị quản lý, 
sử dụng đất cho cụ H2 và vợ chồng ông C khoảng 1/4 giá trị thửa số 57 trị giá 
631.750.000 đồng là phù hợp, đảm bảo quyền lợi của các bên đương sự nên 
kháng cáo của ông S, bà Q và ông C đề nghị trích tăng công sức cho ông S và 
ông C đều là không có căn cứ chấp nhận. Trên cơ sở đối trừ giá trị trích công sức 
cho ông S, cụ H2 và ông C; Tòa án cấp sơ thẩm đã xác định giá trị tài sản còn lại 
của cụ X, cụ Vũ Thị H2 là 4.795.350.000 đồng, theo đó phần di sản thừa kế của cụ 
X là 4.795.350.000 đồng : 2 = 2.397.675.000 đồng được chia thừa kế theo pháp 
luật và ph ần tài sản của cụ Vũ Thị H2 được chia the o nguyện vọng của cụ Vũ Thị 
H2 là chia cho ông S và ông C, mỗi người 1.198.837.500 đồng là phù hợp.  
 Khi giải quyết phân chia thừa kế theo pháp luật của cụ X, Tòa án cấp sơ 
thẩm đã xác định giữa cụ X và ông S, bà T có quan hệ bố dượng - con riêng, 
nhưng các bên có quan hệ chăm sóc, nuôi dưỡng nhau như cha - con để xác định 
ông S và bà T được hưởng di sản thừa kế của cụ X là đúng quy định tại Điều 654 
Bộ luật Dân sự 2015. Từ đó, phân chia di sản của cụ X cho 05 thừa kế là cụ Vũ 
Thị H2 , bà Q, ông S, bà T, ông C, mỗi thừa kế được nhận kỷ phần trị giá 
479.535.000 đồng (2.397.675.000 đồng : 5). Cụ Vũ Thị Hồng n  kỷ phần thừa kế 
và công sức cụ được hưởng cho ông C nên ông C được hưởng 02 kỷ phần thừa 
kế, công sức của bà H2, công sức của bà H1, cụ thể: Tổng giá trị tài sản ông S 
được hưởng là 3.178.372.500 đồng (bao gồm: 1.500.000.000 đồng trích công 
sức + phần tài sản của cụ Vũ Thị H2  cho ông S 1.198.837.500 đồng + kỷ  phần 
thừa kế ông S được hưởng 479.535.000 đồng). Tổng giá trị tài sản ông C được 
hưởng là 2.789.657.500 đồng (bao gồm: 631.750.000đ trích công sức + phần tài 
sản của cụ H2 cho ông C là 1.198.837.500 đồng + kỷ phần thừa kế của cụ H2 và 
ông C được hưởng của cụ X là 959.070.000 đồng). Bà Q và  bà T, mỗi người 
được nhận 01 kỷ phần thừa kế trị giá 479.535.000 đồng.  
Trên cơ sở hiện trạng sử dụng thực tế 02 thửa đất, nhu cầu của các đương 
sự và đảm bảo công năng sử dụng của các  công trình, vật kiến trúc xây dựng 
trên thửa số 62 và thửa số 57, Tòa án cấp sơ thẩm giao cho vợ chồng ông S nhận 
thừa kế bằng hiện vật thửa số 62 trên đó có nhà xây dựng kiên cố của ông S và 
giao cho ông C nhận thừa kế bằng hiện vật thửa số 57 trên đó có nhà xây dựng 
kiên cố của ông C và buộc vợ chồng  ông S phải thanh toán giá trị kỷ phần thừa 
kế cho bà Q và bà T, mỗi người số tiền là 479.535.000 đồng và thanh toán giá trị 
chênh lệch cho ông C số tiền là 262.557.500 đồng là có căn cứ, đảm bảo được 
quyền lợi của các bên đương sự. Do bà Q đã có nhà riêng ở nơi khác và trên 02 
thửa đất số 57 và thửa số 62 đã có nhà xây dựng kiên cố hiện gia đình ông S và 
gia đình ông C đang quản lý, sử dụng nên Tòa án cấp sơ thẩm chia cho bà Q 
nhận kỷ phần thừa kế bằng giá trị là phù hợp nên kháng cáo của bà Q đề nghị 
nhận thừa kế bằng hiện vật để gộp chung với kỷ phần thừa kế của ông C là 
không có cơ sở chấp nhận.  
Đối với yêu cầu hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với thửa số 62 
cấp cho vợ chồng ông S, bà H2 thấy: Tòa án cấp sơ thẩm đã xác định UBND thành 
phố V  ban hành Quyết định cấp Giấy  chứng nhận quyền sử dụng đất số

16 
 
3065/QĐ-UBND ngày 08/6/2016 và cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số 
CC310015, số vào sổ cấp GCN: CH 03534/số 3065 -QĐUB đối với thửa số 62, 
tờ bản đồ số 08, diện tích 90,3m 2 mang tên ông Lưu Bình S  và bà Phạm Thị H  
không đúng quy định của pháp luật là đúng. Tuy nhiên, khi giải quyết phân chia 
di sản thừa kế của cụ X đối với 02 thửa số 62 và thửa số 57; trên cơ sở hiện trạng 
thực tế sử dụng đất và đảm bảo công năng giá trị sử dụng của các công trình, vật 
kiến trúc trên đất để giao cho ông S nhận thừa kế bằng hiện vật đối với thửa số 
62, tờ bản đồ số 8 nên việc hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với thửa 
số 62, tờ bản đồ số 8 để cấp lại cho vợ chồng ông S, bà H là không cần thiết. Do 
đó, kháng cáo của bà Q và ông C đề nghị hủy quyết định cấp giấy chứng nhận 
quyền sử dụng đất và hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cấp cho vợ chồng 
ông S, bà H là không có cơ sở chấp nhận. Tuy nhiên, UBND thành phố V  cần 
nghiêm túc rút kinh nghiệm trong việc xem xét nguồn gốc đất khi cấp giấy 
chứng nhận quyền sử dụng đất theo đúng quy định của pháp luật.  
Tòa án cấp sơ thẩm đã nhận xét sai sót của  UBND thành phố V và không huỷ 
Quyết định cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số 3065/QĐ -UBND ngày 
08/6/2016 và Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số CC310015  ngày 08/6/2016 
đối với thửa số 62, tờ bản đồ số 08, diện tích 90,3m 2 cấp mang tên ông Lưu Bình 
S và bà Phạm Thị H mà kiến nghị đăng ký biến động về diện tích đất là tài sản đã 
được phân chia cho ông S là phù hợp, nhưng khi quyết định lại không tuyên 
không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà Q về việc hủy Quyết định cấp giấy 
chứng nhận quyền sử dụng đất và giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cấp cho 
vợ chồng ông Lưu Bình S, bà Phạm Thị H là thiếu sót nên Tòa án cấp phúc thẩm bổ 
sung cho đầy đủ. 
 Đối với phần đất thửa số 62 lấn chiếm sang phần đất của anh Đinh Ngọc D1 
và chị Hoàng Thị Vân A  là 0,3m 2: Anh Dũng, chị Vân A đã được triệu tập hợp lệ, 
nhưng vắng mặt và có ý kiến không có yêu cầu độc lập liên quan đến diện tích 
đất lấn chiếm. Do đó, Tòa án cấp sơ thẩm dành quyền khởi kiện cho anh D1, chị 
Vân A bằng vụ kiện khác là có căn cứ.  
Từ những lập luận  phân tích nêu trên cho thấy kháng cáo ông S, bà H đề 
nghị bác yêu cầu khởi kiện chia thừa kế của bà Q đối với thửa số 62 và trích tăng 
công sức tôn tạo đất cho ông bà; kháng cáo của bà Q đề nghị hủy giấy chứng 
nhận quyền sử dụng đất, chia thừa kế bằng hiện vật và gộp chung thừa kế với 
ông C, trích tăng công sức cho ông C và kháng cáo của ông C không đồng ý chia 
di sản thừa kế của cụ X cho ông S, bà T và trích công sức cho ông S nhiều hơn 
ông C đều là không có cơ sở chấp nhận.  
Về án phí phúc thẩm: Do bà Lê Thị Q và ông Lưu Bình S là người cao tuổi, có 
đơn xin miễn án phí nên miễn án phí dân sự phúc thẩm cho bà Q và ông S. Ông 
Lê Hồng C, bà Phạm Thị H phải chịu án phí dân sự phúc thẩm.  
Đối với án phí dân sự sơ thẩm: Bà Lê Thị Q, ông Lưu Bình S và cụ Vũ Thị H2 
là người cao tuổi nên căn cứ điiểm  đ khoản 1 Điều 12 Nghị quyết số 
326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ của Quốc hội 
miễn án phí dân sự sơ thẩm cho bà Lê Thị Q, ông Lưu Bình S và cụ Vũ Thị H2.

17 
 
Tòa án cấp sơ thẩm nhận định vợ chồng ông S, bà H2 cũng như cụ H2 và vợ 
chồng ông C, bà H1 không phải chịu án phí dân sự đối với phần tài sản trích 
công sức được hưởng cùng với tài sản được chia thừa kế; đồng thời buộc đồng 
thừa kế khác là bà Lưu Thị T, ông Lê Hồng C phải chịu án phí đối với phần tài sản 
trích công sức cho vợ chồng ông S, bà Phạm Thị H ; cụ H và vợ chồng ông C là 
không đúng với mục 10 phần IV Giải đáp số 89/TANDTC -GĐ ngày 30/6/2020 
của Tòa án nhân dân tối cao nên Tòa án cấp phúc thẩm sửa lại phần án phí sơ 
thẩm đối với bà Lưu Thị T  và ông Lê Hồng C cho chính xác theo đúng quy định 
của pháp luật. Theo đó, ông Lê Hồng C  và bà Lê Thị T2 , là những người được 
hưởng thừa kế và không thuộc trường hợp miễn án phí nên phải chịu án phí theo 
giá ngạch tương ứng với giá trị phần tài sản được hưởng, cụ thể bà T2 được 
hưởng thừa kế 479.535.000 đồng nên bà T2 phải chịu án phí án phí  dân sự sơ 
thẩm có giá ngạch số tiền là 23.181.400 đồng. Ông Lê Hồng C  được trích công 
sức 631.750.000 đồng + 02 kỷ phần thừa kế (gồm cả kỷ phần thừa kế của cụ H 
cho) 959.070.000 đồng + 1.198.837.500 = 2.789.657.500 đồng nên ông C phải 
chịu án phí án phí dân sự sơ thẩm có giá ngạch đối với phần ông C được hưởng 
thừa kế số tiền là 45.338.550.000 đồng.  
Vì các lẽ trên, 
QUYẾT ĐỊNH: 
Căn cứ khoản 1, 2 Điều 308 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015; điểm đ 
khoản 1 Điều 12 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy 
ban Thường vụ của Quốc hội.  
 I. Không chấp nhận kháng cáo của bà Lê Thị Q, ông Lưu Bình S, bà Phạm Thị 
H và ông Lê Hồng C ; sửa Bản án dân sự sơ thẩm số 02/2023/DS -ST ngày 
13/01/2023 của Tòa án nhân dân tỉnh Nghệ An (về cách tuyên liên quan đến 
mục 1 quyết định củ a bản án sơ thẩm, bổ sung thêm nội dung không chấp nhận 
yêu cầu khởi kiện của bà Lê Thị Q về việc hủy Quyết định cấp giấy  chứng nhận 
quyền sử dụng đất số 3065/QĐ -UBND ngày 08/6/2016 và hủy Giấy chứng nhận 
QSDĐ số CC310015 ngày 08/6/2016 đối với thửa đất số 62, tờ bản đồ số 08, 
diện tích 90,3m 2 cấp mang tên ông Lưu Bình S và bà Phạm Thị H và xác định lại án 
phí dân sự sơ thẩm); giữ nguyên các quyết định khác của bản án sơ thẩm; cụ thể 
như sau: 
1. Chấp nhận nội dung khởi kiện yêu cầu chia thừa kế của bà Lê Thị Q đối 
với di sản của cụ Lê Văn X; không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà Lê Thị Q  
về việc hủy Q uyết định cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số 3065/QĐ -
UBND ngày 08/6/2016 và hủy Giấy chứng nhận QSDĐ số CC310015 ngày 
08/6/2016 đối với thửa đất số 62, tờ bản đồ số 08, diện tích 90,3m 2 cấp mang tên 
ông Lưu Bình S và bà Phạm Thị H. 
2. Giao cho ông Lưu Bình S  và bà Phạm Thị H được quyền sử dụng thửa đất 
số 62, tờ bản đồ số 08, diện tích 88m 2 đất ở trị giá 4.400.000.000 đồng tại  địa 
chỉ khối C, phường H, thành phố V, tỉnh Nghệ An  (diện tích trên đã trừ 3,9m 2 là đất 
hành lang giao thông và một phần tăng sang thửa đất số 64 là 0,3m 2). Ông Lưu 
Bình S và bà Phạm Thị H có quyền đến cơ quan có thẩm quyền để đăng ký biến 
động về diện tích đất đã được phân chia thừa kế (Ranh giới thửa đất, kích thước

18 
 
và độ dài các cạnh của thửa đất số 62, diện tích 88m 2 như sơ đồ kèm theo bản 
án). 
3. Buộc ông Lưu Bình S và bà Phạm Thị H phải trích chia kỷ phần thừa kế cho 
bà Lê Thị Q số tiền 479.535.000 đồng (Bốn trăm bảy mươi chín triệu, năm trăm 
ba mươi lăm ngàn đồng), cho bà Lưu Thị T số tiền 479.535.000 đồng (Bốn trăm 
bảy mươi chín triệu, năm trăm ba mươi lăm ngàn đồng) và ông Lê Hồng C số tiền 
262.557.500 đồng (Hai trăm sáu mươi hai triệu, năm trăm năm mươi bảy ngàn, 
năm trăm đồng). 
4. Giao cho ông Lê Hồng C và bà Lê Thị H4 được quyền sử dụng thửa số 57, 
tờ bản đồ số 08, diện tích 68,3m 2 đất ở trị giá 2.527.100.000 đồng; tại địa chỉ 
khối C, phường H, thành phố V, tỉnh Nghệ An . Ông Lê Hồng C  được sở hữu số tiền 
262.557.500 đồng (Hai trăm sáu mươi hai triệu, năm trăm năm mươi bảy ngàn, 
năm trăm đồng) do ông S và bà Phạm Thị H  giao lại (Ranh giới thửa đất, kích 
thước và độ dài các cạnh của thửa đất số 57, diện tích 68,3m 2 như sơ đồ kèm 
theo bản án). 
5. Bà Lê Thị Q được sở hữu số tiền 479.535.000 đồng (Bốn trăm bảy mươi 
chín triệu, năm trăm ba mươi lăm ngàn đồng) do ông Lưu Bình S và bà Phạm Thị H 
giao lại.  
6. Bà Lưu Thị T được sở hữu số tiền 479.535.000 đồng (Bốn trăm bảy mươi 
chín triệu, năm trăm ba mươi lăm ngàn đồng) do ông Lưu Bình S và bà Phạm Thị H 
giao lại.  
7. Các đương sự có quyền đến cơ quan Nhà nước có thẩm quyền làm thủ 
tục để được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với diện tích được  giao 
theo quy định của pháp luật đất đai.  
II. Về án phí:  
1. Án phí dân sự phúc thẩm: Miễn án phí dân sự phúc thẩm cho bà Lê Thị Q 
và ông Lưu Bình S . Ông Lê Hồng C  phải chịu 300.000 đồng án phí dân sự phúc 
thẩm, được đối trừ số tiền 300.000 đồng ông C đã nộp tại Biên lai thu số 
0012738 ngày 24/3/2023 của Cục Thi hành án dân sự tỉnh Nghệ An.  
2. Về án phí dân sự sơ thẩm: Miễn án phí dân sự sơ thẩm cho bà Lê Thị Q , 
ông Lưu Bình S và cụ Vũ Thị H2. Bà Lưu Thị T phải chịu 23.976.750 đồng án phí 
dân sự sơ thẩm. Ông Lê Hồng C  phải chịu 45.338.550 đồng án phí dâ n sự sơ 
thẩm. 
III. Các quyết định khác của bản án sơ thẩm không có kháng cáo, không bị 
kháng nghị có hiệu lực pháp luật kể từ ngày hết thời hạn kháng cáo, kháng nghị.  
Kể từ ngày bản án có hiệu lực pháp luật (đối với các trường hợp cơ quan thi 
hành án có qu yền chủ động ra quyết định thi hành án) hoặc kể từ ngày có đơn 
yêu cầu của người được thi hành án (đối với các khoản tiền phải trả cho người 
được thi hành án) cho đến khi thi hành xong, tất cả các khoản tiền hàng tháng 
bên phải thi hành án còn phải chịu kh oản tiền lãi của số tiền còn phải thi hành án 
theo mức lãi suất quy định tại khoản 2 Điều 468 Bộ luật Dân sự năm 2015.  
Trường hợp bản án được thi hành theo quy định tại điều 2 Luật Thi hành án 
dân sự thì người được thi hành án dân sự, người phải thi hành á n dân sự có 
quyền thỏa thuận thi hành án, quyền yêu cầu thi hành án, tự nguyện thi hành án 
hoặc bị cưỡng chế thi hành án theo quy định tại các điều 6, 7 và 9 Luật Thi hành

19 
 
án dân sự; thời hiệu thi hành án được thực hiện theo quy định tại Điều 30 Luật 
Thi hành án dân sự. 
Bản án này có hiệu lực pháp luật kể từ ngày tuyên án.  
 
 
 
 
 
 
 
Nơi nhận: 
- VKSNDCC tại Hà Nội; 
- TAND tỉnh Nghệ An; 
- VKSND tỉnh Nghệ An; 
- Cục THADS tỉnh Nghệ An; 
- Các đương sự (theo địa chỉ); 
- Lưu HCTP, HSVA. 
 
TM. HỘI ĐỒNG XÉT XỬ PHÚC THẨM 
THẨM PHÁN - CHỦ TỌA PHIÊN TÒA 
 
 
 
Nguyễn Phương Hạnh