1 
 
TÒA ÁN NHÂN DÂN CẤP CAO            CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM 
             TẠI ĐÀ NẴNG                                              Độc lập – Tự do – Hạnh phúc 
        
Quyết định giám đốc thẩm  
Số: 88/2021/DS-GĐT 
Ngày 22/9/2021 
Về  “Tranh chấp quyền về lối đi  
qua bất động sản liền kề” 
 
NHÂN DANH 
NƯỚC CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM 
 
ỦY BAN THẨM PHÁN 
TÒA ÁN NHÂN DÂN CẤP CAO TẠI ĐÀ NẴNG 
- Thành phần tham gia xét xử giám đốc thẩm gồm: 
Chủ tọa phiên tòa: ông Đặng Kim Nhân - Thẩm phán   
Các Thẩm phán: ông Trần Minh Tuấn và ông Nguyễn Văn Tiến 
- Thư ký phiên tòa: bà Hà Thị M Châu - Thẩm tra viên.                  
- Đại diện Viện Kiểm sát nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng tham gia phiên 
tòa: ông Nguyễn Thế Vinh - Kiểm sát viên cao cấp. 
 Ngày 22 tháng 9 năm 2021, tại trụ sở Tòa án nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng 
mở phiên tòa giám đốc thẩm xét xử vụ án  dân sự:“Tranh chấp quyền về lối đi qua 
bất động sản liền kề” giữa: 
 1. Nguyên đơn: ông Lê Hùng C; địa chỉ: thôn Đ, xã E, huyện C, tỉnh Đắk 
Lắk. 
 2. Bị đơn: 
 2.1. Ông Nguyễn Xuân Q; địa chỉ: thôn Đ, xã E, huyện C, tỉnh Đắk Lắk. 
  Người đ ại di ện theo Gi ấy ủy quy ền ngày 24/01/2019  của ông Q là bà 
Nguyễn Thị Â (địa chỉ: thôn Đ, xã E, C, Đắk Lắk). 
 2.2. Ông Nguyễn Văn Th; địa chỉ: thôn H, xã Q, huyện C, tỉnh Đắk Lắk. 
   Người đại diện theo Gi ấy ủy quyền ngày 28/01/2019  của ông Nguy ễn Văn 
Th là bà Phan Thị Thảo B (địa chỉ: thôn H, xã Q, huyện C, tỉnh Đắk Lắk). 
 3. Người có nghĩa vụ, quyền lợi liên quan: 
 3.1. Bà Nguyễn Thị M; địa chỉ: thôn Đ, xã E, huyện C, tỉnh Đắk Lắk. 
 3.2. Bà Nguyễn Thị Â; địa chỉ: thôn Đ, xã E, huyện C, tỉnh Đắk Lắk. 
 3.3. Bà Phạm Thị Thảo B; đại chỉ: thôn H, xã Q, huyện C, tỉnh Đắk Lắk. 
 
NỘI DUNG VỤ ÁN: 
 
- Theo Đơn khởi kiện đề ngày 10/10/2017 và quá trình tố tụng, nguyên đơn 
là ông Lê Hùng C trình bày: 
          Ngày 18/12/1998, ông Lê H ùng C và ông Phan H ữu T viết giấy không có 
công chứng, chứng thực, nội dung ông C nhận chuyển nhượng của ông T lô đất rẫy 
diện tích 5.000m2 và ông T còn đồng ý dành cho ông C một lối đi từ rẫy ra đường 
ở phần giáp ranh lô r ẫy của ông T. Năm 2001, Ông đư ợc cấp Giấy chứng nhận 
quyền sử dụng thửa số 55, tờ bản đồ số 13, diện tích 5.300 m 2 tại xã Ea Mdroh, 
huyện C, trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất không thể hiện có đường đi.

2 
 
  Sau khi v ợ chồng ông T chết thì ngày 31/12/2002 con gái l ớn của ông T là 
chị Phan Thị Mộng Tr đã chuyển nhượng cho ông Nguyễn Xuân Q và ông Nguyễn 
Văn Th phần đất còn lại bằng giấy viết tay. Trong giấy chuyển nhượng giữa chị Tr 
với ông Q có thỏa thuận chừa cho Ông m ột lối đi. Sau khi ôn g Th, ông Q nhận 
chuyển nhượng, giữa ông Th, ông Q và Ông đã th ỏa thuận chuyển lối đi t ừ giáp 
ranh ra giữa đất ông Q và đất ông Th để ba bên tiện sử dụng. Lối đi có kích thước 
rộng 2,5 m, dài 240 m với tổng diện tích là 600 m2. 
Năm 2014, khi bi ết tin ông Q và ông Th đang làm th ủ tục cấp Giấy chứng 
nhận quy ền s ử dụng đ ất, Ông đã g ửi đơn đ ến xã Ea Mdroh đ ề nghị giải quy ết 
đường đi để tránh tranh chấp về sau. Qua hòa giải đã thống nhất mở lối đi như hiện 
có, khi làm th ủ tục cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ông Q, ông Th sẽ trừ 
lối đi và được thể hiện trên bản đồ. 
Do Ông là người ở trong cùng nên trong quá trình sử dụng lối đi giữa Ông và 
ông Q đã phát sinh mâu thu ẫn trong vi ệc sử dụng và c ải tạo lối đi. Nay Ông yêu 
cầu công nhận lối đi có diện tích 594 m2 là lối đi của Ông. 
- Bị đơn là ông Nguyễn Xuân Q và ông Nguyễn Văn Th trình bày: 
Năm 2002, hai Ông là anh em r ể, cùng nh ận chuyển nhượng của chị Tr con 
gái ông T diện tích đ ất 11.000 m 2. Khi chuy ển nhượng, chị Tr có thỏa thuận với 
hai Ông ch ừa một lối đi cho ông C từ nhà ông C ra đường liên xã Q, E. Sau khi 
nhận chuyển nhượng, giữa hai Ông và ông C thỏa thuận chuyển lối đi ra gi ữa đất 
của ông Q và ông Th, lối đi có kích thước và vị trí như đã trình bày. Các bên đ ều 
sử dụng chung từ đó cho đến nay. Nay ông C yêu cầu công nhận đó là lối đi riêng 
của ông C thì hai  Ông không đồng ý, vì đó là lối đi chung.    
- Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là bà Nguyễn Thị M (vợ ông C) trình 
bày: năm 2010, Bà lấy chồng là ông C, Bà đã thấy có con đường giữa đất ông Q và 
ông Th, Bà thống nhất với ý kiến của chồng Bà. 
- Người có quy ền lợi, nghĩa v ụ liên quan là bà Nguy ễn Thị Ân (vợ ông Q): 
thống nhất với ý kiến của chồng Bà. 
- Người có quy ền lợi, nghĩa v ụ liên quan là bà Phan Th ị Thảo B trình bày: 
vào năm 2002, v ợ chồng Bà và v ợ chồng anh Nguy ễn Xuân Q có nhận chuyển 
nhượng một lô đ ất trên đ ịa bàn xã Ea Mdoh c ủa bà Phan Th ị Mộng Tr, lúc đó lô 
đất có một lối đi sát b ờ ranh từ đường ra sau, t ới rẫy ông C. Sau khi nh ận chuyển 
nhượng, chồng Bà, ông Q và ông C đã thỏa thuận chừa một lối đi chính gi ữa rẫy, 
từ đó đến nay ông C vẫn đi lại bình thường, không tranh ch ấp gì với nhau, nhưng 
nay ông C đòi sở hữu riêng con đường, gia đình Bà không đồng ý. 
- Tại Bản án dân sự sơ thẩm số 19/2018/DS-ST ngày 28/9/2018, Tòa án nhân 
dân huyện C, tỉnh Đắk Lắk quyết định: 
Áp dụng khoản 1 Điều 5, khoản 14 Điều 26, điểm a khoản 1 Điều 35, khoản 1 
Điều 39, Điều 91, khoản 1 Điều 147, khoản 1 Điều 157, Điều 158 của Bộ luật Tố 
tụng dân sự; Điều 275 Bộ luật Dân sự năm 2005; Điều 171 Luật Đất đai. 
[1] Tuyên xử: Không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của ông Lê Hùng C. 
Lối đi có kích thư ớc rộng 2,5 m; dài 2 19,5 m (đã tr ừ mốc lộ giới) diện tích 
549 m2. Phía Đông giáp đ ất nhà ông Th, phía Tây giáp đ ất nhà ông Q, phía B ắc 
giáp nhà ông C, phía Nam giáp đư ờng liên xã là l ối đi chung, không ph ải là lối đi 
riêng của ông C.

3 
 
[2] Án phí và các chi phí t ố tụng khác: Căn cứ khoản 1 Đi ều 147, kho ản 1 
Điều 157, 158 c ủa B ộ luật T ố tụng dân s ự, Ngh ị quyết 326/UBTVQH 14 ngày 
30/12/2016 của Ủy ban thường vụ Quốc hội: 
Ông Lê Hùng C phải chịu 2.470.500 đ ồng án phí dân s ự sơ thẩm, khấu trừ 
vào số tiền 300.000 đồng ông C đã nộp tạm ứng án phí sơ thẩm theo Biên lai thu số 
AA/2017/0001963 ngày 17/01/2018 c ủa Chi c ục Thi hành án dân s ự huyện C thì 
ông C còn phải nộp 2.170.500 đồng. 
Về các chi phí t ố tụng khác: ông C phải chịu 400.000 đ ồng chi phí xem xét, 
thẩm định tại chỗ và định giá tài sản, được khấu trừ vào số tiền ông C đã nộp đủ. 
- Ngày 11/10/2018, nguyên đơn ông Lê Hùng C có đơn kháng cáo b ản án sơ 
thẩm. 
- Tại Bản án dân sự phúc thẩm số 07/2019/DS-PT ngày 28/01/2019, Tòa án 
nhân dân tỉnh Đắk Lắk quyết định:  
Căn cứ khoản 2 Điều 148, 157, 165, khoản 2 Điều 308, khoản 1 Điều 309 của 
Bộ luật Tố tụng dân s ự; Điều 275 B ộ luật dân sự năm 2005, Đi ều 171 Lu ật Đất 
đai, Chấp nhận đơn kháng cáo của ông Lê Hùng C. Sửa bản án dân sự sơ thẩm số 
19/2018/DS-ST ngày 28/9/2018 của Tòa án nhân dân huyện C, tỉnh Đắk Lắk. 
Tuyên xử: Chấp nhận yêu cầu khởi kiện của ông Lê Hùng C. 
Xác định lối đi có di ện tích 549 m 2 tọa lạc tại thôn Đoàn k ết, xã Ea M’doh, 
huyện C, tỉnh Đắk Lắk là lối đi riêng c ủa ông Lê Hùng C, lối đi có v ị trí như sau: 
Phía Đông giáp đ ất nhà ông Th dài 219,5 m (đã tr ừ mốc lộ giới); Phía Tây giáp 
đất nhà ông Q dài 219,5m; Phía B ắc giáp nhà ông C rộng 2,5 m; Phía Nam giáp 
đường liên xã rộng 2,5 m. 
 Ngoài ra, bản án còn có quyết định về án phí, chi phí tố tụng khác. 
- Ngày 26/02/2019, bị đơn là ông Nguyễn Xuân Q và ông Nguyễn Văn Th có 
đơn đề nghị xem xét theo thủ tục giám đốc thẩm đối với Bản án dân sự phúc thẩm 
số 07/2019/DS-PT ngày 28/01/2019 của Tòa án nhân dân tỉnh Đắk Lắk. 
- Tại Quyết định số 30/2021/KN-DS ngày 02/8/2021, Chánh án Tòa án nhân 
dân cấp cao tại Đà Nẵng kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm đối với Bản án dân 
sự phúc thẩm số 07/2019/DS-PT ngày 28/01/2019 Tòa án nhân dân t ỉnh Đắk Lắk; 
đề nghị Ủy ban Thẩm phán Tòa án nhân dân c ấp cao tại Đà Nẵng xét xử giám đốc 
thẩm sửa Bản án dân sự phúc thẩm số 07/2019/DSPT ngày 28/01/2019 của Tòa án 
nhân dân tỉnh Đắk Lắk theo hướng giữ nguyên các quyết định của bản án sơ th ẩm 
trừ xác định lại án phí dân sự sơ thẩm là đối với vụ án không có giá ngạch. 
      -  Tại phiên tòa giám đốc thẩm, đại diện Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Đà 
Nẵng đề nghị Ủy ban Thẩm phán Tòa án nhân dân c ấp cao tại Đà Nẵng chấp nhận 
kháng nghị của Chánh án Tòa án nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng. 
 
NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN: 
 
[1] Năm 1998, ông C nhận chuyển nhượng của ông Phan H ữu T  5.000 m 2 
đất, hai bên có th ỏa thuận ông T chừa cho ông C một lối đi t ừ rẫy ra đư ờng. Tại 
Giấy sang như ợng đất, có n ội dung: “Nếu sau này ông C sang nhượng lại cho ai 
thì con đường sẽ không còn đi l ại trong vườn”; điều này được hiểu là ông T chừa 
cho ông C lối đi để ông C đi nhờ chứ không phải chuyển quyền sử dụng cho ông C

4 
 
diện tích lối đi này. Ông C được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất vào ngày 
19/12/2001 với diện tích 5.300 m2 là đã lớn hơn diện tích Ông nhận chuyển nhượng 
từ ông T và phần lối đi này không đư ợc cấp quyền sử dụng đất trong Gi ấy chứng 
nhận của ông C. Theo quy định tại Điều 254 của Bộ luật dân sự thì ông C phải đền 
bù cho ông T thì lối đi mới thuộc về riêng ông C. Tương tự, khi chị Tr (con gái ông 
T) thỏa thuận chuyển nhượng hết phần đất còn l ại cho ông Q và ông Th, có th ỏa 
thuận chừa lối đi cho ông C, nhưng phía ông C lại cho rằng là lối đi riêng, trong khi 
không có đền bù cho ông Q, ông Th nên không thể cho rằng việc thỏa thuận chừa 
lối đi nêu trên có nghĩa là lối đi đó thuộc về riêng ông C. Trên thực tế các bên cùng 
sử dụng lối đi này chung v ới nhau t ừ năm 2002 đ ến nay; nay ch ị Tr không có ý 
kiến gì (bút l ục 125), v ề phía ông Q, ông Th cũng đồng ý dùng làm l ối đi chung 
(bút lục 62, 81). 
[2] Đối việc cho rằng lối vào rẫy ông C chỉ có một lối đi duy nh ất, không có 
lối đi nào khác, trong khi đó phần đất của ông Th và ông Q đều tiếp giáp với đường 
liên xã, xem đây là m ột trong những căn cứ để xác định đó là l ối đi riêng c ủa ông 
C, thì điều này hoàn toàn không th ỏa đáng vì việc sử dụng lối đi chung không ch ỉ 
để đi ra đư ờng lộ mà còn có th ể sử dụng cho các ti ện ích khác như: v ận chuyển, 
tưới tiêu, thu hoạch... khi canh tác trên các thửa đất.  
[3] Từ các luận điểm trên, cấp giám đốc thẩm xét thấy Tòa án cấp phúc thẩm 
chấp nhận yêu cầu của ông C, xác định là lối đi riêng của ông C là không có cơ sở. 
Tòa án c ấp sơ thẩm không ch ấp nhận yêu c ầu của ông C là có căn c ứ nhưng lại 
buộc đương s ự phải chịu  án phí dân s ự sơ thẩm có giá ng ạch là không đúng quy 
định t ại đ iểm a kho ản 2 Đi ều 27 Ngh ị quyết s ố 326/2016/UBNTVQH14 ngày 
30/12/2016 c ủa Ủy ban thư ờng v ụ Quốc h ội; theo đó, đ ối v ới trư ờng h ợp tranh 
chấp về quyền sử dụng đất của ai (trong v ụ án này th ực chất là tranh ch ấp phần 
diện tích đ ất l ối đi), thì đương s ự phải chịu án phí dân s ự sơ th ẩm như đ ối v ới 
trường hợp vụ án không có giá ng ạch. Vì vậy, Hội đồng xét xử giám đốc thẩm xét 
thấy Quyết định kháng nghị số 30/2021/KN-DS ngày 02/8/2021 của Chánh án Tòa 
án nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng là có căn cứ nên chấp nhận;  
Vì các lẽ trên;  
 
QUYẾT ĐỊNH: 
 
Căn cứ điểm a khoản 1 Điều 337, khoản 5 Điều 343, Điều 347 và Điều 349 
của Bộ luật tố tụng dân sự: 
  Sửa toàn bộ Bản án dân s ự phúc thẩm số 07/2019/DS-PT ngày 28 /01/2019 
của Tòa án nhân dân tỉnh Đắk Lắk cụ thể:  
  Áp dụng khoản 1 Điều 5, khoản 14 Điều 26, điểm a khoản 1 Điều 35, khoản 
1 Điều 39, Điều 91, khoản 1 Điều 147, khoản 1 Điều 157, Điều 158 của Bộ luật Tố 
tụng dân sự; Điều 275 Bộ luật Dân sự năm 2005; Điều 171 Luật Đất đai 
Căn cứ khoản 1 Điều 147, khoản 1 Điều 157, 158 của Bộ luật Tố tụng dân sự, 
Nghị quyết 326/UBTVQH 14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban thư ờng vụ Quốc hội: 
tuyên xử:  
1. Không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của ông Lê Hùng C.

5 
 
2. Xác định lối đi có kích thư ớc rộng 2,5m; dài 219,5m (đã tr ừ mốc lộ giới) 
diện tích 549m2, phía Đông giáp đất nhà ông Th, phía Tây giáp đất nhà ông Q, phía 
Bắc giáp nhà ông C, phía Nam giáp đường liên xã là lối đi chung, không phải là lối 
đi riêng của ông C. 
3. Về án phí: Ông Lê Hùng C phải chịu 300.000 đồng án phí dân sự sơ thẩm, 
không phải chịu án phí dân s ự phúc thẩm; ông C đã nộp tạm ứng án phí dân s ự sơ 
thẩm và t ạm ứng án phí phúc th ẩm 600.000 đ ồng theo các Biên lai thu ti ền s ố 
AA/2017/0001963 ngày 17/01/2018 và AA/2017/0001963 ngày 19/10/2018 c ủa 
Chi c ục Thi h ành án dân s ự huyện Cư M’Gar nên hoàn tr ả cho ông C 300.000 
đồng. 
 Ông Lê Hùng C phải chịu 400.000 đồng chi phí xem xét, thẩm định tại chỗ và 
định giá tài sản, ông C đã nộp đủ và chi xong. 
          Quyết định giám đ ốc thẩm có hi ệu lực pháp lu ật kể từ ngày Hội đồng giám 
đốc thẩm ra quyết định. 
  
 
        
Nơi nhận: 
- Viện VKSND cấp cao tại Đà Nẵng; 
- Tòa án nhân dân tỉnh Đắk Lắk; 
- TAND huyện Cư M’Gar, tỉnh Đắk Lắk; 
 - Chi c ục T hi hành án dân s ự huyện Cư 
M’Gar, tỉnh Đắk Lắk (để thi hành); 
- Các đương sự (theo địa chỉ); 
- Lưu: Phòng HCTP; Phòng GĐKT về  
DS-LĐ-KDTM và hồ sơ vụ án. 
             TM. ỦY BAN THẨM PHÁN  
  THẨM PHÁN - CHỦ TỌA PHIÊN TÒA  
 
 
 
 
 
 
Đặng Kim Nhân