NHÂN DANH 
NƯỚC CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM 
TÒA ÁN NHÂN DÂN CẤP CAO TẠI ĐÀ NẴNG 
- Thành phần Hội đồng xét xử phúc thẩm gồm có: 
Thẩm phán - Chủ tọa phiên tòa: 
Các thẩm phán:                           
Ông Đinh Phước Hòa 
Ông Nguyễn Văn Tiến 
Ông Vũ Thanh Liêm 
- Thư ký phiên tòa : Bà Đặng Ngọc Gia Linh , Thư ký Tòa án nhân dân 
cấp cao tại Đà Nẵng. 
- Đại diện Viện kiểm sát nhân dân c ấp cao tại Đà Nẵng tham gia phiên 
tòa: Ông Trần Viết Tuấn - Kiểm sát viên. 
Ngày 16 tháng 01 năm 2024, tại trụ sở Toà án nhân dân cấp cao tại Đà 
Nẵng xét xử phúc thẩm công khai vụ án dân sự thụ lý số 225/TLPT -DS ngày 02 
tháng 11 năm 2023 về việc  “Yêu cầu chia di sản thừa kế và yêu cầu hủy Giấy 
chứng nhận quyền sử dụng đất”. 
Do Bản án dân sự sơ thẩm số 63/2023/DS -ST ngày 15/9/2023 của Tòa án 
nhân dân tỉnh Quảng Bình bị kháng cáo. 
Theo Quyết định đưa vụ án ra xét xử phúc thẩm số: 540/2023/QĐ -PT 
ngày 28 tháng 12 năm 2023 giữa các đương sự: 
- Nguyên đơn: Ông Đào L, sinh năm 1963 
Địa chỉ: Tổ dân phố A, phường Đ, thành phố Đ, tỉnh Quảng Bình. Có mặt. 
Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của ông Đào L: Ông Diệp Kiến T 
- Luật sư, Văn phòng L10, thuộc Đoàn luật sư tỉnh Q. Có mặt. 
- Bị đơn: Ông Đào K, sinh năm 1952; bà Hoàng Thị M, sinh năm 1957. 
Địa chỉ: Thôn H, xã B, thành phố Đ, tỉnh Quảng Bình. Vắng mặt. 
Đại diện theo uỷ quyền của ông K, bà M: Ông Đào T1, sinh năm 1982; 
địa chỉ: Thôn H, xã B, thành phố Đ,            tỉnh Quảng Bình. Có mặt. 
Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của ông Đào K: Ông Hà Nhật L1 
- Trợ giúp viên, Trung tâm trợ giúp pháp lý Nhà nước tỉnh Q. Có mặt. 
TÒA ÁN NHÂN DÂN CẤP CAO 
      TẠI ĐÀ NẴNG 
 
Bản án số: 02/2024/DS-PT 
Ngày: 16-01-2024 
V/v:“Yêu cầu chia di sản thừa kế và yêu cầu 
hủy Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ”.  
CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM 
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc

2 
 
- Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan vụ án: 
 + Ủy ban nhân dân thành phố Đ, tỉnh Quảng Bình; 
Đại diện theo uỷ quyền: Ông Lê Tuấn L2 - Phó Trưởng phòng Tài nguyên 
& Môi trường thành phố Đ. Có đơn xin xét xử vắng mặt. 
 + Ủy ban nhân dân xã B, thành phố Đ, tỉnh Quảng Bình. Vắng mặt. 
+ Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Q.  
Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp củ a Sở Tài nguyên và Môi 
trường tỉnh Q : Ông Nguyễn Trung H  - Phó Giám đốc Văn phòng đăng ký đất 
đai tỉnh Q. Có đơn xin xét xử vắng mặt. 
+ Bà Đào Thị L3 , sinh năm 1959; Địa chỉ:  Tổ dân phố C, thị trấn Đ, 
huyện Đ, tỉnh Kom Tum. Có mặt 
+ Bà Đào Thị L4 , sinh năm 1960; Địa chỉ: Thôn H, xã B, thành phố Đ, 
tỉnh Quảng Bình. Có mặt. 
                                             NỘI DUNG VỤ ÁN: 
Theo đơn khởi kiện, bản tự khai, biên bản hòa giải và tại phiên tòa ông 
Đào L và người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của ông Đào L (viết tắt là 
nguyên đơn) trình bày: Bố mẹ nguyên đơn là cụ ông Đào L5, chết năm 1985; cụ 
bà Nguyễn Thị T2 , chết năm 2001. Hai cụ sinh được 05 người con, gồm:  Đ, 
Đào L, Đào Thị L3, Đào Thị L4 và Đào Hồng L6 (ông L6 đã chết 6/1994 có vợ 
Phạm Thị L7 đã ly hôn năm 1992 và không có con), hai cụ không có con riêng, 
không nuôi con nuôi; khi chết hai cụ không để lại di chúc; di sản thừa kế hai cụ  
để lại có 540m 2 đã được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (viết tắt 
GCNQSDĐ) mang tên cụ bà Nguyễn Thị T2, 01 nhà cấp 4 đã xuống cấp tại thôn 
H, xã B ; 01 thửa đất ở Cầu B  đã bị Nhà nước thu hồi toàn bộ năm 2020 và 
1.017,9m2 đất sản xuất chưa được cấp GCNQSDĐ. Sau khi bố, mẹ chết các 
đồng thừa kế đã thống nhất chia di sản thừa kế như sau: Ông Đào K 200m2, ông 
Đào L 260m2, bà Đào Thị L3  và Đào Thị L4  85m2 (các đồng thừa kế đã được 
cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất mang tên mình trên diện tích đất được 
chia); 01 thửa đất nông nghiệp cạnh cầu N đã bị nhà nước thu hồi hết, số tiền 
đền bù đã chia; diện tích đất sản xuất nông nghiệp còn lại 1.017,9m 2 đất ông 
Đào K tự ý kê khai và được Sở T cấp GCNQSDĐ đã chuyển nhượng cho người 
khác 507,6m2, hiện nay còn lại 510,3m 2 đã được Sở Tài nguyên & Môi trường 
tỉnh Q cấp GCNQSDĐ số CV 210447 ngày 15/5/2020 tại thửa đất số 149, tờ bản 
đồ số 59 xã B, thành phố Đ . Để đảm bảo quyền lợi của mình nguyên đơn đề 
nghị chia thừa kế 510,3m2 đất sản xuất nông nghiệp còn lại cho 03 đồng thừa kế 
là nguyên đơn, bà L3 và bà L4, đồng thời yêu cầu huỷ GCNQSDĐ số CV 
210447 ngày 15/5/2020 của Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Q cấp cho ông K, 
bà M tai thửa đất số 149, tờ bản đồ số 59 xã B, thành phố Đ.

3 
 
Tại Bản tự khai, Biên bản hoà giải và tại phiên toà đại diện theo uỷ quyền 
của ông K, bà M và người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của ông K, bà M 
(viết tắt là bị đơn) trình bày: Bị đơn thống nhất với nguyên đơn về tên, năm chết, 
số con và  di sản thừa kế của bố mẹ (Cụ L5, cụ T2). Riêng 1.017,9m 2 đất sản 
xuất nông nghiệp tại thửa đất số 138, tờ bản đồ số 59 xã B là đất sản xuất của bị 
đơn khai hoang sử dụng và được cấp GCNQSDĐ t heo quy định, do đó bị đơn 
không chấp nhận việc khởi kiện của nguyên đơn. 
Tại Bản tự khai, Biên bản hoà giải, tại phiên toà bà Đào Thị L3 và bà Đào 
Thị L4 thống nhất với lời khai của nguyên đơn về tên, năm chết, số con, di sản 
thừa kế của bố mẹ. Hai bà thừa nhận di sản thừa kế của bố mẹ đã  thoả thuận 
phân chia nên không yêu cầu Toà án xem xét như ý kiến của nguyên đơn. Riêng 
1.017,9m2 đất sản xuất nông nghiệp tại thửa đất số 138, tờ bản đồ số 59 xã B 
trước đây do cụ L5, cụ T2 khai hoang sử dụng nhưng chưa được cấp 
GCNQSDĐ. Nay vợ chồng ông Đào K  đã chuyển nhượng cho người khác 
507,6m2 đất hai bà không yêu cầu Toà án giải quyết; diện tích đất còn lại 
510,3m2 đã được Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Q  cấp GCNQSDĐ số CV 
210447 ngày 15/5/2020 tại thửa đất số 149, tờ bản đồ số 59 xã B, thành phố Đ  
cho bị đơn, hai bà đề nghị chia diện t ích còn lại này cho ba người, gồm Đào L, 
Đào Thị L4, Đào Thị L3 và huỷ GCNQSDĐ số CV 210447 ngày 15/5/2020 của 
Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Q cấp cho ông K, bà M tại thửa đất số 149, tờ 
bản đồ số 59 xã B, thành phố Đ. 
Tại Công văn số 1726/UBND - TNMT ngày 09/8/2023 của UBND thành 
phố Đ trình bày: Theo hồ sơ cấp GCNQSDĐ cho ông K, bà M taị thửa đất số 
149, tờ bản đồ số 59 xã B, thành phố Đ thì thửa đất này có nguồn gốc do ông K, 
bà M khai hoang, trồng cây từ năm 2003, được UBND xã B xác nhận không có 
tranh chấp; chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai thành phố Đ  thẩm định ngày 
08/11/2018. Căn cứ các tài liệu trên ngày 31/12/2019 UBND thành phố Đ  cấp 
GCNQSDĐ số CS 993917 cho ông K, bà M với diện tích 1.017,9m 2 đất trồng 
cây hàng năm khác theo đúng quy định. Việc cấp GCNQSDĐ cho ông K, bà M 
đúng quy định của Luật đất đai và các văn bả n hướng dẫn thi hành, do đó không 
chấp nhận yêu cầu của nguyên đơn về huỷ GCNQSDĐ cấp cho ông K, bà M, 
vậy đề nghị Toà án xem xét. 
Tại Công văn số 814/VPĐK ngày 15 tháng 8 năm 2023 của Văn phòng 
đăng ký đất đai thuộc Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Q  trình bày: Ngày 31 
tháng 12 năm 2019 ông Đào K, bà Hoàng Thị M được  UBND thành phố Đ cấp 
GCNQSDĐ số CS 993917 với diện tích 1.017,9m 2 đất trồng cây hàng năm khác 
tại thửa đất số 138, tờ bản đồ số 59 xã B. Sau đó ông K, bà M tách thửa đất này 
thành hai thửa đất, cụ thể: Thửa đất số 149, tờ bản đồ số 59 xã B, thành phố Đ , 
có diện tích 510,3m 2 đất trồng cây được Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Q  
cấp GCNQSDĐ số CV 210447 ngày 15/5/2020. Th ửa đất số 150, tờ bản đồ số 
59 xã B, thành phố Đ , có diện tích 507,6m 2 đất trồng cây khác được Sở Tài 
nguyên và Môi trường tỉnh Q  cấp GCNQSDĐ số CV 210446 ngày 15/5/2020

4 
 
cho ông Hoàng Văn Đ, bà Nguyễn Thị T3 (ông Đ, bà T3 nhận chuyển nhượng 
thửa đất này từ ông K, bà M); ngày 15/12/2020 Sở Tài nguyên và Môi trường 
tỉnh Q cấp GCNQSDĐ số CY 094092 cho ông Nguyễn Duy H1, bà Lê Thị H2 
tại thửa đất số 150, tờ bản đồ số 59 xã B, thành phố Đ, có diện tích 507,6m 2 đất 
trồng cây khác (ông H1, bà H2 nhận chuyển nhượng thửa đất này từ ông Đ, bà 
T3). Việc Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Q  cấp GCNQSDĐ cho ông K, bà 
M; ông Hoàng Văn Đ, bà Nguyễn Thị T3 và ông Nguyễn Duy H1, bà Lê Thị H2 
đúng theo quy định nên không chấp nhận việc khởi kiện của nguyên đơn về yêu 
cầu huỷ các GCNQSDĐ này. 
Ủy ban nhân dân xã B, thành phố Đ đã được triệu tập hợp lệ nhưng không 
có bản tự khai và không tham gia tố tụng. 
Tại phiên tòa nguyên đơn sửa nội dung đơn khởi kiện yêu cầu chia di sản 
thừa kế sang yêu cầu công nhận quyền sử dụng đất thừa kế 510,3m 2 đất trồng 
cây khác tại thửa đất số 149, tờ bản đồ số 59, xã B, thành phố Đ  cho ba đồng 
thừa kế gồm: Nguyên đơn, bà L3 và bà L4; huỷ GCNQSDĐ số CV 210447 ngày 
15/5/2020 Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Q  cấp cho bị đơn. Bị đơn không 
chấp nhận việc khởi kiện của nguyên đơn; bà Đào Thị L3, bà Đào Thị L4  nhất 
trí theo ý kiến của nguyên đơn. Các đương sự không thống nhất được với nhau 
về giải quyết vụ án. 
Tại Bản án dân sự sơ thẩm số 63/2023/DS -ST ngày 15/09/2023, Tòa án 
nhân dân tỉnh Quảng Bình đã quyết định: 
“Áp dụng Điều 34, khoản 1 Điều 157, khoản 1 Điều 165 của Bộ l uật Tố 
tụng dân sự năm 2015; khoản 1 Điều 96, khoản 1 Điều 101, Điều 131 và Điều 
203 Luật Đất đai 2013; khoản 1 Điều 26 Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14 ngày 
30/12/2016 của Ủy ban thường vụ Quốc Hội quy định về mức thu, miễn, giảm 
án phí, lệ phí Tòa án; xử: 
Không chấp nhận đơn khởi kiện của nguyên đơn ông Đào L về việc yêu 
cầu công nhận quyền sử dụng đất thừa kế 510,3m 2 đất trồng cây khác tại thửa 
đất số 149, tờ bản đồ số 59 xã B, thành phố Đ, tỉnh Quảng Bình  và huỷ giấy 
chứng nhận quyền sử dụng đất số CV 210447 ngày 15/5/2020 của Sở Tài 
nguyên và Môi trường tỉnh Q cấp cho ông Đào K, bà Hoàng Thị M.” 
Ngoài ra bản án sơ thẩm còn quyết định về phần chi phí tố tụng, án phí và 
quyền kháng cáo theo quy định. 
Ngày 22/9/2023, nguyên đơn ông Đào L, người có quyền lợi nghĩa vụ liên 
quan bà Đào Thị L3 và bà Đào Thị L4 có đơn kháng cáo. 
Tại phiên tòa phúc thẩm, những người kháng cáo giữ nguyên yêu cầu 
kháng cáo. 
Luật sư Diệp Kiến T : Thủ tục cấp Giấy chứng nhận quyề n sử dụng đất 
cho ông K là không đúng quy định pháp luật, khi Nhà nước cấp Giấy chứng

5 
 
nhận quyền sử dụng đất thì trước đó ông L đang sử dụng một phần đất để trồng 
cây mai và có xây nhà, tường bao quanh.  
Ông Hà Nhật L1 có ý kiến: Thửa đất này là do ông Đào K khai hoang từ 
năm 1992, không liên quan đến cụ L5, cụ T2 nên thửa đất này không phải là di 
sản thừa kế. Việc ông K khai hoang có rất nhiều người làm chứng. Đặt giả thiết 
nếu thửa đất tranh chấp do cụ T2 và anh chị em có sử dụng thì cũng không 
thường xuyên nên cũng không đủ điều kiện để quy chủ. Nguyên đơn không đưa 
ra tài liệu để chứng minh thửa đất tranh chấp có nguồn gốc do cụ L5, cụ T2 khai 
hoang để lại. Đề nghị Hội đồng xét xử bác yêu cầu kháng cáo, y án sơ thẩm. 
Đại diện Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng phát biểu ý kiến: 
Quá trình giải quyết vụ án, về trình tự, thủ tục giải quyết thì Hội đồng xét xử, 
thư ký đã tuân thủ đúng quy định của Bộ luật tố tụng dân sự. Căn cứ vào tài liệu, 
chứng cứ có trong hồ sơ vụ án thì thửa đất đang tranh chấp có nguồn gốc của vợ 
chồng vụ Đào L5, Nguyễn Thị T2  khai hoang từ những năm 1970 -1975 và sử 
dụng cho đến năm 1992, sau đó ông Đào Khánh d  không đi biển nữa mới tiếp 
tục sử dụng đất cho đến nay, hiện nay trên thửa đất đang tranh chấp ông Đào L 
đã xây nhà và tường bao xung quanh, thời điểm ông L xây nhà trước khi ông 
Đào K được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Do đó, Tòa án cấp sơ thẩm 
không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của ông Đào L là không đúng quy định pháp 
luật. Đề nghị Hội đồng xét xử chấp nhận kháng cáo của ông L, bà L3, bà L4. 
NH N ĐỊNH CỦA TÒA ÁN: 
Căn cứ vào các tài liệu chứng cứ đã được thẩm tra, kết quả tranh tụng tại 
phiên toà, ý kiến của Kiểm sát viên và các đương sự, Hội đồng xét xử phúc thẩm 
nhận thấy: 
[1] Tại phiên tòa phúc thẩm người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan vắng 
mặt không có lý do. Tuy nhiên đây là phiên tòa được mở lần 2 và người có 
quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đều đã có ý kiến tr ình bày trong hồ sơ vụ án, việc 
vắng mặt của những đương sự nêu trên không làm ảnh hưởng đến quá trình giải 
quyết vụ án nên Hội đồng xét xử quyết định xét xử vắng mặt những đương sự 
trên. 
[2] Sau đó tại “ Đơn trình bày ý kiến ” tháng 6/2023, ông Đào K cho rằng 
“Tôi khẳng định thửa đất số 149, tờ bản đồ số 59 xã B là thửa đất có nguồn gốc 
do gia đình tôi khai hoang, không liên quan gì đến bố mẹ tôi và không phải là di 
sản thừa kế của bố mẹ tôi để lại ” (bl 58). Để chứng minh việc khai hoang thì 
ông K có cung cấp “Đơn trình bày và xác nhận sự việc” cùng đề ngày 20/6/2023 
của các ông, bà: Đ, Trương Ngọc T4 , Hoàng Thị D , Hoàng Viết K1 , Phạm P, 
Đào Thị L8 , Nguyễn Thị Kim H3 , Hoàng Liên S , Hồ Thị V , Hoàng Thị N , 
Phạm Ngọc T5 . Đơn trình bày có xác nhận của Công chứng viên Trần Thị L9  
thể hiện việc những người trên ký đơn tại Văn phòng C đều có nội dung: “Thửa 
đất ông Đào K và bà Hoàng Thị M trước đây từ năm 1985 đến 1992 là thửa đất

6 
 
hoang, không ai canh tác, trước đây xã B toàn đồi cát bỏ hoang. Sau đó, tôi 
thấy ông Đào K và bà M có ra khai hoang canh tác trồng khoai, cây ngắn ngày, 
nuôi bò một vài năm, sau đó khoảng giữa những năm 2002 -2003 tôi thấy gia 
đình ông Đào K tiếp tục mở rộng diện tích thửa đất để tăng gia sản xuất trồng 
cây ngắn ngày, cây hàng năm, chăn nuôi bò” (bl 72-93). 
[2.1] Tuy nhiên tại “Bản xác nhận” không đề ngày tháng, bà Hoàng Thị D 
xác nhận “tôi đã vào nhà ông Đào K để ký giấy tranh chấp đất cùng 10 người ký 
cùng 1 lần tại nhà ông Đào K” (bl 138). 
[2.2] Tại “Bản xác nhận ” không đề ngày, tháng, ông Hoàng Viết K1 xác 
nhận “ông Đào K có nhờ tôi ký đất tranh chấp tại nhà Đào K”           (bl 140). 
[2.3] Tại “Bản xác nhận” đề ngày 10/7/2023, ông Phan P1 cũng xác nhận 
“Tôi là Phạm P, tôi đã ký vào tờ giấy viết sẵn tại nhà ông Đào K” (bl 142). 
[2.4] Như vậy, chứng cứ “ Đơn trình bày và xác nhận sự việc ” của những 
người làm chứng có xác nhận của Công chứng viên Trần Thị L9 mà ông Đào K 
cung cấp cho Tòa án không có giá trị chứng minh vì do ông Đào Khánh n người 
làm chứng ký vào Đơn này tại nhà mình. 
[3] Khi ông Đào K làm hồ sơ xin cấp Giấy chứng nhận qu yền sử dụng 
đất, thì Ủy ban nhân dân xã B  có lập “ Phiếu lấy ý kiến của khu dân cư ” ngày 
09/9/2018, có nội dung: Nguồn gốc sử dụ ng thửa đất: Khai hoang trồng cây 
hàng năm từ năm 2003 và sử dụng ổn định liên tục từ đó cho đến nay. Có xác 
nhận của ông bà Đào Thị B, Hoàng M1, Hoàng Thị D1, Đào Thị M2, Hoàng Thị 
B1. 
[3.1] Tại “ Đơn xin xác nhận ” đề ngày 18/9/2023, bà Đào Thị M2  trình 
bày “Ngày 09/9/2018, tôi có tham gia họp cuộc họp lấy ý kiến khu dân cư do 
ông trưởng thôn Hà Văn H4 chủ trì. Buổi họp hôm đó nói về việc đất ven biển là 
đất trồng cây của lâm trường để bảo vệ các đồi cát ven biển mọi người dân cũng 
phải cùng bảo vệ, không được khai thác để trồng trọt hoa màu gia đình. Khu tái 
định cư cho dân xã sẽ xem xét qui hoạch và cấp cho ai có nhu cầu. Sau đó, tôi 
và mấy người dự họp được yêu cầu kí và ghi họ tên vào biên bản cuộc họp. Tôi 
không đọc nội dung biên bản họp gì  chỉ kí tên vào biên bản đó theo hướng 
dẫn…” (bl 299). 
[3.2] Tại “Đơn xin xác nhận ” đề ngày 18/9/2023, bà Hoàng Thị D1 trình 
bày: “Ngày 09/9/2018, tôi không tham gia họp cuộc họp nói trên. Nhưng tôi có 
kí và ghi rõ họ tên tôi vào văn bản đó. Song tôi không kí tại cuộc họp mà kí tại 
nhà tôi vì bà M vợ ông K cầm văn bản lên nhà tôi nhờ kí nói là để làm thủ tục 
cấp GCNQSDĐ. Do là bà M là bạn bè của tôi ngày xưa vì nhà bà M ở gần nhà 
mẹ tôi không đọc mà kí và ghi tên họ vào văn bản trên…Vì nguồn gốc thửa đất 
đó là do bố mẹ ông K là ông Đào L5 và bà Nguyễn Thị T2  khai hoang và sử 
dụng vào những năm 1965 -1970. Sau đó ông bà mất thì các con của ông bà sử 
dụng. Sở dĩ tôi biết là vì nhà bố mẹ tôi ở gần đó (mẹ tôi là bà Hoàng Thị T6) và 
bố mẹ tôi cũng như các nhà trong xóm nhà nào cũng có một mảnh đất khai

7 
 
hoang để trồng khoai sắn, rau màu nuôi gia đình. Sau khi biết nội dung biên bản 
mình đã kí, tôi thấy tôi kí như vậy là không đúng vì tôi cứ tin tưởng là vợ chồng 
ông K làm GCNQSDĐ đất chung của các anh em ông K” (bl 305). 
[3.3] Tại “ Đơn xác nhận ” đề ngày 18/9/2023, ông Hoàng M1 xác nhận 
“Trong cuộc họp chung của thôn hôm đó, tôi có mặt nhưng đến để ký xác nhận 
đất của ông Thái H5. Khi xác nhận xong tôi mới quay ra thì ông Đào K kéo tay 
tôi và nói “Nhờ anh ký giấy này cho tôi một tý”. Vì tôi có quen biết ông Đào K 
nên tôi đã ký vào giấy đó mà không đọc trong đó có nội dung về vấn đề gì...Sau 
khi biết nội dung biên bản mình đã ký, tôi thấy vô lý và không đúng sự thật vì tuy 
ở cùng thôn H, nhưng tôi ở cuối làng, ông K ở đầu lang. Cho nên tôi hoàn toàn 
không biết về nguồn gốc đất, thời gian sử dụng đất của vợ chồng ông Đào K - 
Hoàng Thị M đối với thửa đất được xác nhận trong biên bản nói trên” (bl 311). 
[3.4] Những “ Đơn xin xác nhận ” của bà Đào Thị M2 , Hoàng Thị D1 , 
Hoàng M1 đều được lập vi bằng của Công ty T7. Vì vậy, “Phiếu lấy ý kiến của 
khu dân cư” ngày 09/9/2018, xác định nguồn gốc sử dụng thửa đất của vợ chồng 
ông Đào K, Hoàng Thị M để làm căn cứ cho việc cấp Giấy chứng nhận quyền sử 
dụng đất là không hợp lệ. 
[4] Ông Đào L, bà Đào Thị L3, Đào Thị L4 trong các văn bản trình bày ý 
kiến đều thống nhất nguồn gốc thử a đất tranh chấp là do vợ chồng cụ Đào L5, 
Nguyễn Thị T2 khai hoang, sử dụng từ trước năm 1970, sau đó không sử dụng 
vì già yếu, bà Đào Thị L4 tiếp tục canh tác từ năm 1985 đến năm 1992, sau đó 
ông Đào K sử dụng để nuôi bò đến năm 2001 thì không sử dụng.  
Ông Đào K tại “Đơn trình bày ý kiến” (bl 58), có nội dung như sau “Thửa 
đất số 149, tờ bản đồ số 59 xã B, thành phố Đ  có nguồn gốc trước đây là đất 
hoang từ năm 1985 đến 1992 là thửa đất hoang không ai canh tá c, thời gian đó 
địa bàn xã B  toàn đồi cát, dân cư thưa thớt, đời sống khó khăn, đất cát bỏ 
hoang. Khoảng năm 1992 tôi không đi biển được nữa nên thấy đất hoang, tôi đã 
ra khai hoang canh tác trồng khoai, cây ngắn ngày, nuôi bò một vài năm, tuy 
nhiên hiệu quả kinh tế không cao nên có năm làm, năm không”. 
[4.1] Trong khi đó, Tại “ Biên bản hòa giải tranh chấp đất đai ” ngày 
21/3/2023, ông K có ý kiến “Đất của bố mẹ thiệt, đến năm 1985 không làm nữa 
vì già yếu. Lúc đó L3 đi làm chỗ khác, L ở trại giam. Sau đó về lấy vợ đồng phú 
và ở đó và không canh tác và cũng ít làm, đến 1992 tôi không đi biển được đã về 
chăn nuôi đến năm 2012 Nhà nước về đo, tôi gọi anh em về đo nhưng họ nói  ai 
làm nấy hưởng nên tôi đo cho tên của tôi ”, mặc dù khi ký tên thì ông K lại thay 
đổi và ghi ý kiến “ đất bỏ hoang trước năm 1985, từ nă m 1985-1992 không ai 
canh tác. Chú đi làm khỏi quê. O L3 cũng đi làm xưởng giấy, sau đó đi vào KT, 
O L không canh tác nữa. Đến năm 1992 tôi canh tác cho đến nay, nhà nước cấp 
quyền sử dụng đất cho đến nay” (bl 07). 
Quá trình giải quyết vụ án, ông K thống nhất trình bày thửa đất tranh chấp 
là do ông khai hoang, không liên quan đến bố mẹ là cụ T2, cụ L5. Nhưng tại

8 
 
Biên bản hòa giải, bản thân ông K cũng thừa nhận “O Lý không canh tác nữa ”, 
nếu ông K tự khai hoang thì tại sao lại nhắc đến việc ông L đi khỏi quê, bà L3 đi 
làm ở K và “O Lý không canh tác nữa”. 
[4.2] Theo Bi ên bản xem xét thẩm định tại chỗ ngày 06/7/2023 của Tòa 
án nhân dân tỉnh Quảng Bình thì trên thửa đất có 02 căn nhà tạm có diện tích 
21,7m2 và 47,2m2. 
Theo “Bản tự khai ” ngày 22/6/2023, ông Đào L trình bày: Khoảng cuối 
năm 2017, Nhà nước thu hồi một phần thửa đất của bố mẹ tôi để làm đường, ông 
Đào K có đến cắm cọc bê tông. Sau đó năm 2018, ông K gọi tôi về xây hàng rào 
bao quanh thửa đất của bố mẹ tôi. Cuối năm 2018 đầu năm 2019 tôi tiếp tục xây 
thêm một căn nhà có diện tích khoảng 25m 2 có lợp mái tôn, có nhà vệ sinh 2 
ngăn. Tôi tiếp tục tă ng gia sản xuất trên thửa đất; trồng 250 cây hoa mai giống 
có chiều cao khoảng 20cm đến 30cm (bl 60). 
Tại Biên bản phiên tòa sơ thẩm, ông Đào T1 xác định thời điểm ông L 
xây căn nhà là “Thời điểm ông L bị giải tỏa và các cây M3 của ông L không biết 
trồng ở nơi nào nên ông K đã cho ông L xây tạm ngôi nhà và trồng nhà trên 
đây” (bl 263). Như vậy, ông L đã sử dụng một p hần thửa đất này để làm nhà, 
trồng cây mai trước khi ông K được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. 
[4.3] Tại “Biên bản xác minh” ngày 08/01/2024, ông Hoàng Hải P2 là cán 
bộ địa chính xây dựng xã B cho biết về các trường hợp khai hoang đất trên địa 
bàn là “chủ yếu là khai hoang từ trước năm 1970 -1975, nhưng có nhiều trường 
hợp khai hoang xong lại bỏ trống không sử dụng, do điều kiện kinh tế khó khăn 
nhiều hộ đi kinh tế biển nhưng sau đó lại tiếp tục về sử dụng. Nhưng việc họ bỏ 
hoang đất không có nghĩa là n gười khác có thể vào tự sử dụng vì họ tự hiểu là 
nguồn gốc đất là của chủ cũ (tức là đất đã có chủ) và các thửa đất đã có ranh 
giới rất rõ ràng”. 
[4.4] Với những phân tích ở trên, có cơ sở xác định thửa đất đang tranh 
chấp có nguồn gốc do vợ chồng cụ Đào L5, Nguyễn Thị T2 khai hoang từ năm 
1970 và sử dụng đến năm 1985, sau đó bà L4 tiếp tục sử dụng đến năm 1992, 
ông K sau khi không thể đ i biển mới tiếp tục sử dụng thửa đất này từ năm 1992 
cho đến nay, quá trình sử dụng đất ông Đào L có xây nhà, trồng cây mai trên đất 
trước khi ông K được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và ông K cũng 
không có ý kiến phản đối (ông K cho rằng do ông L bị giải tỏa không có đất 
trồng mai nên có xin được trồng nhờ nhưng không có tài liệu, chứng cứ gì để 
chứng minh vấn đề này). Do đó, có cơ sở xác định thửa đất này là di sản thừa kế 
của vợ chồng cụ Đào L5, Nguyễn Thị T2 để lại. Tòa án cấp sơ thẩm không chấp 
nhận yêu cầu khởi kiện của ông Đào L là không đúng quy định pháp luật. 
[5] Vợ chồng cụ Đào L5, Nguyễn Thị T2  chết không để lại di chúc nên 
thửa đất tranh chấp 510,3m2 là di sản thừa kế theo pháp luật của 04 người con là 
ông Đào K, Đào L, Đào Thị L3, Đào Thị L4.

9 
 
Theo “Biên bản định giá tài sản ” ngày 14/7/2023, Hội đồng định giá tài 
sản xác định “Tham khảo theo giá thị trường đất ở có giá từ 5.000.000 đồng đến 
6.000.000 đồng/1m2, đất vườn có giá bằng 50% đất ở ”, các bên tham gia định 
giá đều không có ý kiến phản đối và hiện nay thửa đất tranh chấp giáp đường 
rộng 36m nên có cơ sở xác định giá đất vườn là 3.000.000 đồng/m 2. Giá trị di 
sản của vợ chồng cụ Đào L5 , Nguyễn Thị T2  là 510,3m 2 x3.000.000 đồng = 
1.530.900.000 đồng. 
Thửa đất ban đầu có diện tích 1.300m 2 đất, sau đó Nhà nước thu hồi 
300m2 để làm đường thì ông Đào K đã nhận tiền đền bù, khi được cấp Giấy 
chứng nhận quyền sử dụng đất thì ông Đào K tiếp tục chuyển nhượng 500m2 đất 
cho người khác, tuy nhiên ông Đào L không khởi kiện yêu cầu xem xét đối với 
số tiền nhà nước đền bù khi thu hồi đất và thửa đất ông K đã chuyển nhượng nên 
Tòa án không xem xét. 
Ông Đào K là người trực tiếp quản lý sử dụng thửa đất từ năm 1992 cho 
đến nay nên phải tính công sức bảo quản, tôn tạo di sản tương đương một phần 
thừa k ế. Vì vậy, di sản thừa kế của cụ Đào L5, Nguyễn Thị T2  sẽ được chia 
thành 5 phần, mỗi phần thừa kế là 510,3m 2:5 = 102,06m 2 đất, tương đương 
306.180.000 đồng. 
Ông Đào L, bà Đào Thị L3, Đào Thị L4 mỗi người được nhận phần thừa 
kế là 102,06m2, nhưng ông L, bà L3, bà L4 có mong muốn được nhận bằng đất 
và đề nghị Tòa án giao chung cho cả 3 người. Thấy đề nghị này là phù hợp nên 
có cơ sở để chấp nhận, ông L, bà L3, bà L4 sẽ nhận chung thửa đất có diện tích 
306,18m2 đất, có giá trị 918.540.000 đồng. 
Ông K được hưởng một phần thừa kế theo pháp luật và một phần do có 
công bảo quản, tôn tạo di sản thừa kế tương đương 204,12m 2 đất, có giá trị 
612.360.000 đồng. 
[6] Theo kết quả đi thẩm định tại chỗ ngày 09/01/2024 của Tòa án nhân 
dân cấp cao tại Đà Nẵng thì thửa đất đang tranh chấp có thể phân chia cho các 
đương sự nên Hội đồng xét xử quyết định: 
Giao cho ông Đào L, bà Đào Thị L4 , Đào Thị L3  được quyền sử dụng 
thửa đất có diện tích 226m 2, trị giá 678.000.000 đồng, có giới cận giáp đường 
hẻm, đường 36m, giáp đất giao cho ông Đào K, thửa đất số 124, tọa lạc tại thôn 
H, xã B, thành phố Đ, tỉnh Quảng Bình, giới hạn bởi các điểm 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 
- 7 theo sơ đồ “ Đo đạc hiện trạng sử dụng đất ” do Văn phòng đăng ký đất đai 
thành phố Đ, tỉnh Quảng Bình lập ngày 09/01/2024. 
Giao cho ông Đào K được quyền sử dụng thửa đất có diện tí ch 284,3m2, 
có giới cận giáp đường 36m, thửa đất số 150, thửa đất số 124, giáp đất giao cho 
ông L, bà L3, bà L4, tọa lạc tại thôn H, xã B, thành phố Đ, tỉnh Quảng Bình , 
giới hạn bởi các điểm 7 - 6 - 5 - 12 - 11 - 10 - 9 - 8 theo sơ đồ “ Đo đạc hiện 
trạng sử dụng đất” do Văn phòng đăng ký đất đai thành phố Đ, tỉnh Quảng Bình 
lập ngày 09/01/2024.

10 
 
Do ông Đào K được nhận thửa đất có diện tích 284,3m 2 nhiều hơn phần 
đất được hưởng nên ông K phải thối trả cho ông Đào L, bà Đào Thị L4, Đào Thị 
L3 giá trị tương  đương phần diện tích vượt quá được nhận là 80,18m 2 x 
3.000.000 đồng = 240.540.000 đồng. 
[7] Như đã phân tích ở trên, thửa đất số 149, tờ bản đồ số 59, diện tích 
510,3m2 tại xã B, thành phố Đ, tỉnh Quảng Bình  là di sản thừa kế của vợ chồng 
cụ Đào L5, Nguyễn Thị T2  nên cần phải huỷ Giấy chứng  nhận quyền sử dụng 
đất số CV 210447 ngày 15/5/2020 của Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Q cấp 
cho ông Đào K, bà Hoàng Thị M. 
[8] Do Tòa án cấp phúc thẩm sửa Bản án dân sự sơ thẩm theo hướng chấp 
nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn nên cũng cần ph ải sửa phần chi phí tố 
tụng, án phí dân sự sơ thẩm đúng quy định pháp luật, cụ thể ông L, bà L3, bà L4 
mỗi người phải chịu 306.180.000 x 5% = 15.309.000 đồng,  ông K phải chịu án 
phí dân sự sơ thẩm là 612.360.000 x 5% = 30.618.000 đồng. 
Chi phí thẩm định, định giá là 5.500.000 đồng: ông L thống nhất chịu toàn 
bộ chi phí này và ông L đã nộp đủ tiền chi phí tố tụng nên cấp phúc thẩm không 
xem xét. 
[9] Do kháng cáo được chấp nhận nên ông Đào L, bà Đào Thị L4 , Đào 
Thị L3 không phải chịu án phí dân sự phúc thẩm. 
 Vì các lẽ trên,  
QU  T ĐỊNH: 
Căn cứ khoản 2 Điều 308, Điều 309, khoản 6 Điều 313, Điều 148 Bộ luật 
Tố tụng dân sự năm 2015. 
Chấp nhận kháng cáo của ông Đào L, bà Đào Thị L4, bà Đào Thị L3. Sửa 
Bản án dân sự sơ thẩm số 63/2023/DS -ST ngày 15/9/2023 của Tòa án nhân dân 
tỉnh Quảng Bình. 
Áp dụng Điều 96, 131, 203 Luật đất đai 2015; Điều 612, 613 649, 650, 
651 Bộ luật dân sự. 
Chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn ông Đào L. 
1. Xác định thửa đất 510,3m 2 tại thửa đất số 149, tờ bản đồ số 59 xã B, 
thành phố Đ, tỉnh Quảng Bình là di sản của vợ chồng cụ Đào L5, cụ Nguyễn Thị 
T2 có giá trị 1.530.900.000 đồng. 
2. Chia di sản thừa kế của vợ chồng cụ Đào L5, Nguyễn Thị T2 theo quy 
định của pháp luật cho những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất gồm ông bà 
Đào K, Đào L, Đào Thị L3, Đào Thị L4. 
3. Xác định công sức bảo quản tôn tạo di sản thừa kế của ông Đào K là 
một phần thừa kế theo pháp luật.

11 
 
4. Giao cho ông Đào L, bà Đào Thị L4, Đào Thị L3 được quyền sử dụng 
thửa đất có diện tích 226m 2, trị giá 678.000.000 đồng, có g iới cận giáp đường 
giao thông, giáp đất giao cho ông Đào K, thửa đất số 124, tọ a lạc tại thôn G, xã 
B, thành phố Đ, tỉnh Quảng Bình , giới hạn bởi các điểm 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 
theo sơ đồ “Đo đạc hiện trạng sử dụng đất” do Văn phòng đăng ký đất đai thành 
phố Đ, tỉnh Quảng Bình lập ngày 09/01/2024. 
5. Giao cho ông Đào K  được quyền sử dụng thửa đất có diện tích 
284,3m2, giá trị 852.900.000 đồng, có giới cận giáp đường 36m, thửa đất số 150, 
thửa đất số 124, giáp đất giao cho ông L, bà L3, bà L4, tọa lạc tại thôn H, xã B, 
thành phố Đ, tỉnh Quảng Bình, giới hạn bởi các điểm 7 - 6 - 5 - 12 - 11 - 10 - 9 - 
8 theo sơ đồ “ Đo đạc hiện trạng sử dụng đất ” do Văn phòng  đăng ký đất đai 
thành phố Đ, tỉnh Quảng Bình lập ngày 09/01/2024. 
Sơ đồ “ Đo đạc hiện trạng sử dụng đất” do Văn phòng đăng ký đất đai 
thành phố Đ, tỉnh Quảng Bình  lập ngày 09/01/2024 là một phần không thể tách 
dời của Bản án. 
6. Ông Đào K có trách nhiệm hoàn trả giá tr ị phần tài sản được giao vượt 
quá phần được hưởng cho ông Đào L , bà Đào Thị L3 , Đào Thị L4  số tiền 
240.540.000 đồng. 
7. Về quyền, nghĩa vụ thi hành án 
Kể từ ngày ông Đào L, bà Đào Thị L3 , Đào Thị L4  có đơn yêu cầu thi 
hành án, nếu ông Đào K không thi hành khoản tiền nêu trên thì hàng tháng phải 
chịu lãi suất chậm thi hành án theo quy định tại khoản 2 Điều 468 Bộ luật dân sự 
năm 2015. 
Áp dụng Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban 
thường vụ Quốc hội khóa 14 về án phí, lệ phí Tòa án 
8. Án phí dân sự sơ thẩm. 
Ông Đào L, bà L3, bà L4 mỗi người phải chịu 15.309.000 đồng án phí 
dân sự sơ thẩm. 
Ông Đào K phải chịu 30.618.000 đồng án phí dân sự sơ thẩm. 
9. Án phí dân sự phúc thẩm:  
Ông Đào L không phải chịu án dân sự phúc thẩm, hoàn trả cho ông Đào L 
số tiền 300.000 đồng tạm ứn g án phí dân sự phúc thẩm đã nộp theo B2 lại số 
0005562 ngày 27/9/2023 của Cục thi hành án dân sự tỉnh Quảng Bình.  
Bà Đào Thị L3 không phải chịu án dân sự phúc thẩm, hoàn trả cho        bà 
Đào Thị L3 số tiền 300.000 đồng tạm ứng án phí dân sự phúc thẩm đã       nộp 
theo B2 lại số 0005561 ngày 27/9/2023 c ủa Cục thi hành án dân sự tỉnh Quảng 
Bình.

12 
 
Bà Đào Thị L4 không phải chịu án dân sự phúc thẩm, hoàn trả cho bà Đào 
Thị L4 số tiền 300.000 đồng tạm ứng án phí dân sự phúc thẩm đã nộp theo B2 
lại số 0005563 ngày 27/9/2023 của Cục thi hành án dân sự tỉnh Quảng Bình. 
10. Những quyết định khác của bản án dân sự sơ thẩm không có kháng 
cáo, kháng nghị có hiệu lực kể từ khi hết thời hạn kháng cáo, kháng nghị. 
11. Bản án phúc thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ ngày tuyên án 
Nơi nhận: 
- Tòa án nhân dân tối cao; 
- VKSND cấp cao tại Đà Nẵng; 
- VKSND tỉnh Quảng Bình; 
- Toà án nhân dân tỉnh Quảng Bình; 
- Cục THADS tỉnh Quảng Bình; 
- Các đương sự (theo địa chỉ); 
- Lưu hồ sơ; phòng HCTP, LTHS. 
 
TM. HỘI ĐỒNG PHÚC THẨM 
THẨM PHÁN - CHỦ TỌA PHIÊN TOÀ 
 
 
(Đã ký) 
 
 
 
Đinh Phước Hòa