TÒA ÁN NHÂN DÂN CẤP CAO 
                 TẠI HÀ NỘI 
 
Quyết định giám đốc thẩm   
Số: 41/2021/DS-GĐT  
Ngày 23 tháng 6 năm 2021 
V/v yêu cầu tuyên bố văn bản 
công chứng vô hiệu 
    CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM 
     Độc lập - Tự do - Hạnh phúc 
                       
 
NHÂN DANH 
NƯỚC CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM 
 
ỦY BAN THẨM PHÁN 
TÒA ÁN NHÂN DÂN CẤP CAO TẠI HÀ NỘI 
 
- Thành phần Uỷ ban Thẩm phán Toà án nhân dân cấp cao gồm có: 09 
thành viên do ông Nguyễn Xuân Tĩnh- Chánh án Tòa án nhân dân cấp cao tại Hà 
Nội làm chủ tọa phiên tòa.  
- Thư ký phiên toà: Bà Thái Thanh Bình - Thẩm tra viên Toà án nhân dân 
cấp cao tại Hà Nội. 
- Đại diện Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Hà Nội tham gia phiên 
tòa: Bà Nguyễn Thị Thu Mai - Kiểm sát viên cao cấp. 
Ngày 23 tháng 6 năm 2021, tại trụ sở Tòa án nhân dân cấp cao tại Hà Nội, 
mở phiên tòa giám đốc thẩm để xét xử vụ án dân sự “Yêu cầu tuyên bố văn bản 
công chứng vô hiệu” giữa các đương sự:  
Nguyên đơn: Cụ Ngô Quang Đ sinh năm 1933; địa chỉ: Xóm 1, thôn T, xã 
N, huyện L, tỉnh H. 
Người đại diện theo ủy quyền của nguyên đơn: Ông Nguyễn Văn B, sinh 
năm 1962; địa chỉ: S ố 62 phố T , phường T, quận H , thành phố H (Văn bản ủy 
quyền ngày 17/5/2018). 
Bị đơn: Văn phòng Công chứng L; địa chỉ: Số 49 phố V, phường L, quận 
B, thành phố H. 
Người đại diện theo ủy quyền của bị đơn: Bà Ngô Bích H, Luật sư Công ty 
L (Văn bản ủy quyền số 46.2018/CV-LV ngày 28/3/2018). 
Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan: Anh Ngô Mạnh C sinh năm 1986; 
địa chỉ: Thôn T, xã H, huyện K, tỉnh H.  
Người đại diện theo ủy quyền của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan: 
Bà Trần Thị S, sinh năm 1959; địa chỉ: Thôn T, xã H, huyện K, tỉnh H (Văn bản 
uỷ quyền ngày 24/12/2019).

2 
 
NỘI DUNG VỤ ÁN: 
Theo đơn khởi kiện ngày 01/01/2018 và quá trình giải quyết vụ án, nguyên 
đơn là cụ Ngô Quang Đ (do người đại diện) trình bày: 
Cụ Ngô Thị N sinh năm 1928 (có hộ khẩu thường trú tại: Số 4, ngõ 195A, 
phố M, phường M, quận H, thành phố H) là chị ruột của cụ Ngô Quang Đ. 
Ngày 27/4/2017, Cụ N mất tại thôn Tiên Cầu, xã H, huyện K, tỉnh H do 
già yếu. Cụ Đ là người đứng ra tổ chức tang lễ cho Cụ N và cùng vào thời điểm 
đó Cụ Đ nhận được một bản di chúc của Cụ N (bản phô tô). Nội dung trong bản 
di chúc ghi nhận Cụ N đồng ý trao toàn bộ di sản là căn nhà số 4 ngõ 195A, phố 
M, phường M, quận H, thành phố H cho anh Ngô Mạnh C là cháu họ của Cụ N. 
Cụ Đ cho rằng bản di chúc do Cụ N lập tại Văn phòng Công chứng L (sau 
đây viết tắt là VPCC L) do Công chứng viên Bùi Huy C đánh máy và xác nhận 
công chứng không hợp pháp với lý do: Cụ N là người không có chồng, không có 
con, Cụ Đ là người thừa kế theo pháp luật duy nhất của Cụ N, khi Cụ N còn 
sống cụ thường xuyên chăm sóc Cụ N nhưng không thấy Cụ N đề cập gì đến di 
sản của cụ sẽ cho ai. Từ năm 2010, Cụ N sức khỏe giảm sút, trí nhớ và nhận 
thức gặp nhiều khó khăn  nên Bản di chúc ngày 01/4/2014 tại VPCC L là không 
đúng với tình trạng sức khỏe của Cụ N và nội dung không đúng với sự thật.  Cụ 
Đ sinh năm 1933 còn Cụ N sinh năm 1928 nên Cụ N và Cụ Đ không thể cùng ngày 
tháng năm sinh được. VPCC L sử dụng chứng minh thư nhân dân đã hết thời hạn 
của Cụ N (thể hiện năm sinh của Cụ N là 1933) để lập hồ sơ di chúc là không tuân 
thủ quy định của pháp luật. 
Anh Ngô Mạnh C là cháu họ xa của Cụ N, không ở cùng địa chỉ của Cụ 
N, không ở cùng chăm sóc, nuôi dưỡng Cụ N nên việc anh C được Cụ N chỉ 
định thừa kế theo di chúc là có sự lừa dối, do Cụ N bị hạn chế về năng lực hành 
vi khi nhận thức và sức khỏe giảm sút do tuổi già. Cụ N sống độc thân nên dễ bị 
lợi dụng khi không có người trợ giúp về mặt pháp lý. Ngoài ra, Cụ N từ nhỏ 
không được đi học nên không biết đọc biết viết gì ngoài chữ “Ngăm”, do đó, 
chữ ký trong bản di chúc k hông phải là chữ ký của Cụ N. Cụ Đ đề nghị Tòa án 
tuyên bố Văn b ản D i chúc số công chứng 360.2014/DC ngày 01/4/2014 của 
VPCC L vô hiệu và không yêu cầu Tòa án giải quyết hậu quả của hợp đồng vô 
hiệu. 
Bị đơn là Văn phòng Công chứng L (do người đại diện) trình bày: 
Ngày 01/4/2014, VPCC L (do Công chứng viên Bùi Huy C ) xác nhận 
Văn bản Di chúc số công chứng 360.2014/DC ngày 01/4/2014 của VPCC L. 
Người lập di chúc là cụ Ngô Thị N sinh năm 1933, chứng minh thư nhân dân số  
010263550 do C ông an thành phố H cấp ngày 17/8/1978, đăng ký nhân khẩu 
thường trú tại số 195 M, phường M, quận H, thành phố H. Cụ N đến VPCC L để 
lập di chúc với nội dung sau khi Cụ N mất, cụ muốn để lại toàn quyền sở hữu và 
sử dụng thửa đất số 74, tờ bản đồ số 51-I-21 và tài sản gắn liền với đất tại số 195

3 
 
M, phường M, quận H, thành phố H theo Giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà và 
quyền sử dụng đất ở số 10107351080, hồ sơ gốc s ố: 3763.2001.QĐUB 
(19618.2001) do Ủy ban nhân dân thành phố H cấp ngày 03/7/ 2001 theo giấy 
chứng nhận nêu trên cho anh Ngô Mạnh C (là cháu của Cụ N). 
Quá trình lập di chúc, cụ Ngô Thị N  (có giấy tờ tùy thân và địa chỉ rõ 
ràng) đã tự nguyện l ập bản di chúc tại thời điểm công chứng, người lập di chúc 
là Cụ N có đủ năng lực hành vi dân sự phù hợp với quy định của pháp luật nên 
đề nghị Tòa án không chấp nhận đơn khởi kiện của cụ Ngô Quang Đ về việc yêu 
cầu tuyên Văn bản Di chúc số công chứng  360.2014/DC ngày 01/4/2014 của 
VPCC L vô hiệu.  
Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là anh Ngô Mạnh C trình bày: 
Cụ Ngô Thị N là em ruột của cụ Ngô Quang Diến (là ông nội anh C). Cụ 
N là người không có chồng, không có con, khi cụ g ià yếu không có anh em họ 
hàng nào giúp đỡ nên cụ đã yêu cầu gia đình anh C xây nhà trên đất của cụ và 
chăm sóc cụ. Năm 2004, gia đình anh C xây nhà cho Cụ N ở và gia đình anh C 
thay nhau chăm sóc Cụ N lúc ốm đau từ đó đến nay. Khi cụ tuổi cao, anh C đăng 
ký tạm trú tại địa chỉ nhà Cụ N để ở cùng và trực tiếp chăm sóc cụ nên cụ đã tự 
nguyện làm di chúc để lại tài sản cho anh C. 
Lúc đầu, Cụ N làm di chúc mang đến Ủy ban nhân dân  phường M, quận 
H xin dấu xác nhận nhưng Ủy ban nhân dân  phường M đã hướng dẫn cụ qua 
công chứng. Cụ đã xin được số điện thoại của VPCC L và đưa cho anh C bảo 
anh C gọi điện thoại mời công chứng đến làm việc, V PCC L đã làm di chúc tài 
sản giúp Cụ N theo ý nguyện của cụ. 
Cụ N công chứng tài sản cho anh C được rất nhiều người ở Ủy ban nhân 
dân phường M biết, bà Nhâm là T ổ trưởng tổ dân phố nơi Cụ N sinh sống cũng 
được cụ nói chuyện về việc di chúc tài sản. 
Ngày 24/4/2017, do Cụ N ốm nặng nên cụ có bảo gia đình anh C cho về 
quê ở H tiện việc chăm sóc và lo ma chay cho cụ khi chết. Gia đình anh C đã làm 
đơn xin đưa cụ về quê theo nguyện vọng của cụ có xác nhận của Tổ trưởng tổ dân 
phố. Đến ngày 27/4/2017, Cụ N mất, khi đó Cụ Đ đến nhà anh C thống nhất đưa 
bà về quê an táng.  
Anh C không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của Cụ Đ về việc yêu cầu hủy 
Văn bản Di chúc số công chứng 360.2014/DC ngày 01/4/2014 của VPCC  L vì 
Cụ N lập bản di chúc tại văn phòng công chứng là ý nguyện của cụ và V PCC L 
thực hiện công chứng hoàn toàn đúng quy định của pháp luật. 
Tại Bản án dân sự sơ thẩm số  21/2019/DSST ngày 23/9/2019,  Tòa án 
nhân dân quận B, thành phố H quyết định:  
Chấp nhận đơn khởi kiện của cụ Ngô Quang Đ. 
Tuyên Văn bản Di chúc công chứng số 360.2014/DC ngày 01/4/2014 của 
Văn phòng công chứng L vô hiệu.

4 
 
Ngày 03/10/2019, Văn phòng Công chứng L kháng cáo; ngày  24/9/2019, anh 
Ngô Mạnh C kháng cáo toàn bộ bản án dân sự sơ thẩm nêu trên. 
Tại Bản án dân sự phúc thẩm số 20/2020/DS-PT ngày 16/01/2020, Tòa án 
nhân dân thành phố H quyết định: 
Không chấp nhận kháng cáo của bị đơn Văn phòng Công chứng L, người 
có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan anh Ngô Mạnh C . Giữ nguyên Bản án dân sự 
sơ thẩm số 21/2019/DS ST ngày 23/9/2019 của Tòa án nhân dân quận B và 
Quyết định như sau: 
Chấp nhận đơn khởi kiện của cụ Ngô Quang Đ. 
Tuyên văn bản Di chúc công chứng số 360.2014/DC ngày 01/4/2014 của 
Văn phòng Công chứng L vô hiệu. 
Ngày 23/4/2020, anh Ngô Mạnh C có đơn đề nghị giám đốc thẩm đối với  
bản án dân sự phúc thẩm nêu trên. 
           Tại Quyết định số 24/KNGĐT-VC1-DS ngày 28/7/2020, Viện trưởng 
Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Hà Nội kháng nghị theo thủ tục giám đốc 
thẩm đối với Bản án dân sự phúc thẩm số 20/2020/DS-PT ngày 16/01/2020 của 
Tòa án nhân dân thành phố H; đề nghị Ủy ban Thẩm phán Tòa án nhân dân cấp 
cao tại Hà Nội xét xử giám đốc thẩm hủy toàn bộ bản án dân sự phúc thẩm n êu 
trên và hủy Bản án dân sự sơ thẩm số 21/2019/DS-ST ngày 23/9/2019 của Tòa 
án nhân dân quận B, thành phố H; giao hồ sơ vụ án cho Tòa án nhân dân quận 
B, thành phố H xét xử sơ thẩm lại. 
 Tại phiên toà giám đốc thẩm, đại diện Viện kiể m sát nhân dân cấp cao tại 
Hà Nội đề nghị Ủy ban Thẩm phán Toà án nhân dân cấp cao tại Hà Nội chấp 
nhận kháng nghị của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Hà Nội. 
NHẬN ĐỊNH CỦA TOÀ ÁN:  
[1] Bản Di chúc có số  công chứng 360.2014/DC ngày 01/4/2014 lập tại 
VPCC L (có địa chỉ tại số 49 phố V , phường L , quận B, thành phố H) có nội 
dung thể hiện  cụ Ngô Thị N  lập Di chúc để lại di sản thừa kế của  Cụ N là căn 
nhà số 4 ngõ 195A, phố M, phường M, quận H, thành phố H cho cháu của cụ là 
anh Ngô Mạnh C . Bản Di chúc nêu trên có chữ ký, đ iểm chỉ của Cụ N và lời 
chứng của Công chứng viên Bùi Huy C. 
[2] Theo nội dung lời chứng  của Công chứng viên  Bùi Huy C  tại bản Di 
chúc có số công chứng 360.2014/DC ngày 01/4/2014 của Cụ N thể hiện: N gày 
01/4/2014, tại VPCC L, Cụ N  đã tuyên bố ý nguyện của mình và nhờ Công 
chứng viên Bùi Huy C ghi chép lại; sau khi ghi chép lại, Công chứng viên Bùi 
Huy C đã đọc lại toàn bộ nội dung di chúc của Cụ N và Cụ N công nhận bản Di 
chúc thể hiện đầy đủ, chính xác và hoàn toàn đúng với ý nguyện của Cụ N. Cụ 
N ký tên và điểm chỉ vào di chúc trước mặt Công chứng viên. Tại thời điểm

5 
 
công chứng, Cụ N có đầy đủ năng lực hành vi  dân sự theo quy định của pháp 
luật. 
[3] Theo hồ sơ lưu trữ của VPCC L thì kèm theo bản Di chúc nêu trên còn 
có Phiếu yêu cầu công chứng ngày 01/4/2014 có điểm chỉ bằng ngón trỏ phải 
của Cụ N. 
 Tại Kết luận giám định số 87/C09-P5 ngày 15/5/2019 của Viện khoa học 
hình sự - Bộ Công an và Kết luận giám định số 61/C09(P3) ngày 17/5/2019 của 
Viện khoa học hình sự - Bộ Công an đều kết luận chữ ký “Ngăm”, chữ viết 
“Ngô Thị N ” và dấu vân tay điểm chỉ tại B ản Di chúc số công chứng 
360.2014/DC ngày 01/4/2014 là của cụ Ngô Thị N.  
[4] Cụ Ngô Quang Đ cho rằng Cụ N bị giảm sút trí nhớ, không còn minh 
mẫn nên bị lừa dối khi lập Di chúc; ngoài ra, Cụ N không được đi học, không 
biết đọc biết viết mà chỉ biết viết duy nhất chữ “Ngăm” nhưng Cụ Đ không xuất 
trình được tài liệu chứng cứ  để chứng minh việc Cụ N không biết chữ và bị hạn 
chế năng lực hành vi dân sự. Trong khi đó, như đã nêu ở trên, tại bản Di chúc 
Cụ N đã ký tên và ghi đầy đủ họ tên của Cụ N. 
 [5] Mặt khác, trên thực tế Cụ N từng công tác tại Công ty Dệt mùng 8/3 
(nay là Công ty TNHH MTV Dệt 8/3) và đã nghỉ hưu. 
Theo trình bày của bà Nguyễn Thị Nhâm (là Tổ trưởng tổ dân phố số 12A 
phường M, nơi Cụ N sinh sống trước khi chết) xác nhận: “ Đến năm 2015 sức 
khỏe của bà Ngô Thị N sống tại địa chỉ trên vẫn bình thường, bà vẫn tự đi lĩnh 
lương hưu ở phường M và tự nấu ăn tại nhà cho bản thân. Thỉnh thoảng bà thấy 
bà Ngăm có ốm và có ông Ngô Văn Diện là cháu ruột của bà Ngăm đến chăm 
sóc (ông Diện là bố của anh Ngô Mạnh C). Vào khoảng năm 2014, ông Diện có 
đưa cho bà một bản di chúc của bà Ngăm với nội dung cho cháu Ngô Mạnh C 
được thừa kế nhà đất của bà tại địa chỉ số nhà 4 ngõ 195A M, phường M, quận 
H, thành phố H. Thời điểm năm 2014, bà Ngăm có sức khỏe bình thường, hoàn 
toàn không bị lẫn, vẫn nói chuyện và đi lại được”. 
[6] Như vậy, có cơ sở xác định, Bản Di chúc số công chứng 360.2014/DC 
ngày 01/4/2014 của Cụ N lập tại VPCC L đã được Công chứng viên xác nhận 
lời chứng và thủ tục công chứng theo đúng các quy định từ Điều 40 đến Điều 49 
và Điều 56 của Luật Công chứng năm 2014. 
[7] Vì vậy, việc Tòa án cấp sơ thẩm và Tòa án cấp phúc thẩm xác định Cụ 
N không biết chữ, không thể đọc hay viết chữ gì khác ngoài chữ “Ngăm ” và 
tuyên bố Bản Di chúc số công chứng 360.2014/DC ngày 01/4/2014 do Cụ N lập 
tại VPCC L vô hiệu do vi phạm Điều 656 của Bộ luật Dân sự năm 2005 là 
không có cơ sở. Do đó, cần phải hủy cả bản án sơ thẩm và bản án phúc thẩm để 
xét xử sơ thẩm lại. Khi giải quyết lại vụ án, Tòa án cấp sơ thẩm cần thu thập tài 
liệu, chứng cứ để xác định chính xác quan hệ giữa Cụ N và Cụ Đ. 
Vì các lẽ trên,

6 
 
QUYẾT ĐỊNH:  
Căn cứ vào điểm b khoản 1 Điều 337, khoản 3 Điều 343, khoản 2 Điều 345 
Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015;  
1. Chấp nhận Quyết định kháng nghị số 24/KNGĐT-VC1-DS ngày 28/7/2020 
của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Hà Nội. 
2. Huỷ toàn bộ Bản án dân sự phúc thẩm số 20/2020/DS-PT ngày 
16/01/2020 của Tòa án nhân dân thành phố H và Bản án  dân sự sơ thẩm số 
21/2019/DSST ngày 23/9/2019 của Tòa án nhân dân quận B, thành phố H về vụ 
án “Yêu cầu tuyên bố văn bản công chứng vô hiệu ” giữa nguyên đơn là  cụ Ngô 
Quang Đ với bị đơn là Văn phòng Công chứng L; người có quyền lợi, n ghĩa vụ 
liên quan là anh Ngô Mạnh C. 
3. Giao hồ sơ vụ án cho Tòa án nhân dân quận B, thành phố H xét xử lại 
theo thủ tục sơ thẩm đúng quy định của pháp luật. 
Nơi nhận: 
- VKSNDCC tại Hà Nội;  
- TAND  thành phố H (02 bản); 
- TAND quận B, thành phố H; 
- Chi cục THADS quận B, thành phố H; 
- Các đương sự (theo địa chỉ); 
- Lưu (cùng hồ sơ): VT, P.HCTP-VP, P.GĐKT II, 
HSGĐT. 
 
 
           TM. ỦY BAN THẨM PHÁN 
  CHÁNH ÁN-CHỦ TỌA PHIÊN TOÀ 
 
 
 
 
           Nguyễn Xuân Tĩnh