tiro-is/ismus huggingface dataset:
það venja að loka þá úti frá vinnu sem voru meðlimir félagsins
og þar með dó það
þetta fyrsta verkalýðsfélag
svo var það endurreist aftur nítján hundruð og nítján og það félag fór á sömu leið þá var það stofnað
man nú ekki mánaðardag en tuttugu og átta
þetta sem nú lifir var stofnað þá
tuttugu og átta
og gekkst þú strax í verkamannafélagið þegar þú komst hingað
ég var búinn að vera í öðrum félögum
ég var í meðlimur
strax í þessi félög fyrstu félögin já já ég var fyrsti meðlimur
meðlimur í þeim
svo fluttist ég burt og þegar að þetta félag var stofnað sem að núna er þá var ég meðlimur verkalýðsfélags
flateyrarhrepps
og var innritað í þetta
félag fluttir á milli
voru verkföll á þessum fyrstu árum félaganna já þau voru alltof oft alltaf mörg já
það gekk erfiðlega að semja
þrátt fyrir þó kröfurnar væru ekki háar
þær voru ákaflega vægar oft
en samt dugði það ekki til það var
mótstaðan var talsverð því að atvinnurekendurnir höfðu ráðið áður þeir höfðu í
um langan tíð ráðið launamálunum ráðið verðlaginu
og ráðið sem sagt öllu því sem þar að laut
viðbrigði að verða að ganga inn á þær kröfur sem verkalífið setti
það fannst manni út frá því sköpuðust verkföllin
og varst þú varst þú nokkuð í stjórnum félaganna
varst þú nokkuð í stjórn hér ekki svo heitið gæti það voru ýmsar stöður svona
það þurfti margt mörgu að sinna svona frekar en stjórnarstörfum já
trúnaðarmenn og eitt og annað já þú hefur eitthvað verið eitthvað tekið þátt svona
í störfum félagsins það gerði ég
voru þetta löng verkföll sem voru háð
á þessum árum nei þau voru nú ekki löng enda þoldi ekki
þoldi ekkert
löng verkföll það var enginn peningur til og engin fjársöfnun eins og nú gerist í dag
voru mikil átök í þessum verkföllum þau gátu komið fyrir
fyrir já þó nokkuð það var stundum sem að
átti að brjóta niður verkföllin með því að ná öðrum mönnum bæði rauðsendingum
barðstrendinginum tálknfirðingum
og skeyta
ekki um hina til þess að koma vörum burt til dæmis fiski og öðru slíku já
svo þið stundum voruð að berja fiskinn
eða ja svo hann kæmist ekki út ja
sjálfsagt búið að ritað mikið um þetta ja ég hef aldrei heyrt um þetta samt nei nei og ekki séð ritað um það heldur nei
það undarlegt vera því að það er hér maður markús að nafni sem að hefur víst
verið mikið hafður til að upplýsa um þessi mál já
en mér er eitt sérstaklega minnisstætt það er svokallað kolaverkfall
skip var komið til að taka þurran fisk
það var verkfall
og það var búið að smala mönnum bæði úr tálknafirði rauðasandi barðaströnd
tóku verkalýðsfélögin sig saman að leyfa þeim ekki að vinna
og svo endirinn varð á því að þeir urðu að fara heim án þess
geta framkvæmt framkvæmt það það verk sem að meint var að þeir gerðu sem sagt að skipa út fiskinum
og þegar að það tókst ekki að skipa út fiskinum án verkalýðssamtakanna
þá var gengið að
kemur nú spurningin hvað var verið að semja
þrjátíu aura fjörutíu aura
sextíu aura sjötíu aura það mátti segja
að það væri tíu aura hækkun nú í þetta skipti mun hafa verið verið að deila um krónu
níutíu eru tilboð en krónukrafa
ég man ekki betur en það hafi verið það það hafi verið
þá sem þetta verkfall var
að það var aðeins tíu aurarnir sem um var deilt
og í sambandi við það get ég sagt til skýringar að það var gamall maður hérna
ingimundur hét hann árnason hann var föðurbróðir minn hann lét eitthvað um það að falla
væri ekkert að tala um það bara krónan full
alltsvo ekki níutíu aurar heldur bara krónu ekki að tala um það og nefndi atvinnurekandann
ekki að tala um það annað en krónan full
en það hann fékk hirtingu fyrir það já að vísu sko
hann hann var ekkert hérna
ginnkeyptur í þá vinnu eftir það svona var nú þetta alvarlegt
en eftir að við sigruðumst þarna á þessu verkfalli man ég ekki eftir neinum
verulegum verkföllum eitthvað smávegis
því þarna var það sem að aflið samtakanna gilti nú var það ekki
svo árennilegt þegar að kannske voru komnir jafnmargir
og vörðu
en það var skynsemi þeirra manna að leggja ekki út í
neitt annað en það
koma og vinna ef þeir hefðu frið til þess það gafst ekki
verkalýðssamtökin sigruðu í þetta skipti og svo
oft áður og munu gera alltaf já já ég vona
það er nú svo ætíð að það
að maður muni nú eitthvað
sem maður vill nú ekki láta frá sér hitt getur vel verið að maður muni ekki
vel en það er allt þó sagt eftir besta minni jú jú já já
nú er getur nú verið maður
gjarn á að sleppa úr því sem kann að vera eitthvað svona
ef það gæti talist leiðinlegt um náungann
það sextíu og tvö ár sextíu og tvö ár nú skildi ég hann
sumar vel líka enda
var þetta ekki allt öðruvísi bær þá
ég man það nú ekki nær það var sem ég kom hér fyrst ég held ég hafi komið hér alkominn nítján hundruð og tólf
jahá sko að þá sýndist mér það voru hundrað og sextíu hús það voru
þrír moldar nei hvað er ég að segja sextíu
hús og fjórir torfkofar hundrað og sextíu manns
það þetta var íbúatalan þá
algert myrkur á götunum engin raflýsing engin upphitun í húsum
einstaka stað kolaofnar já hvergi miðstöðvar nei það var kolaofn hjá ólafi jóhannessyni að minnsta kosti
það voru kolaofnar á skrifstofunni hjá honum
víðar og víðar það var alls staðar ég held að fyrsta miðstöðin hafi verið lagt í
þetta hús sem þú sérð þarna kallast valhöll
hörð átök fyrir verkalýðinn að fá sig viðurkenndan ég lít svo á
þetta hafi verið
ég segi ekki það hafi verið þrælað en ég segi bara það var orðið skylda þá að verkalýðurinn ynni fyrir sem allra minnst
enda var hjúakaupið ekki hátt nei nei og það var það bara
seg þú mér hvernig væri umhorfs í dag hjá verkalýðnum
að svara því já ef aldrei hefðu verið gerðar neinar tilraunir til úrbóta
væri bara ákaflega leiðinlegt ég held það væri svo leiðinlegt að lifa í landinu að menn væru bara farnir
hvert eitthvað bara annað ja það er spurningin hvert
nálæg lönd bara
já nema einhverjir aumingjar já
nú verður verkalýðurinn alltaf viðurkenndur
hann er orðinn það hann er viðurkenndur sem virkur þáttur í þjóðfélagsbúskapnum bæði hér og annars staðar heldurðu það
enda er það hann sem byggir
já hvernig finnst þér þessi þróun hafa orðið þessi þróun bæjarins hafa orðið
hvað finnst þér um hana sjálfa
hvað finnst þér gott og hvað finnst þér vont
ofveiðin
hún finnst mér vond
já nei ég var bara að hugsa um bæinn hérna bæinn sjálfan ég veit ekki eiginlega meira um efnahaginn nei það er að segja
skuldir og eignir og annað slíkt já það er líka atriði atvinnulíf hefur verið ágætt hérna um tíma
tíma já
mjög gott hvað sem verður þegar að ef að fiskveiðarnar að ganga til þurrðar eða minnka mjög mikið
ég var hér til sjós fyrstu árin við vorum tveir hérna sem að þá vorum við að þurrka
og við nenntum aldrei í vinnu hvernig sem við vorum beðnir
en við fórum á bát hérna yfir undir þar sem heitir vatnsdalur þarna
klukkan átta á kvöldin þá fórum við alltaf
við vorum komnir klukkan tólf og tvö með kashlaðinn smíðaði bátinn á færi þarna rétt upp undir landi
fiskurinn moraði hér inn eftir öllu
nú sést hann ekki það var eilíft líf fugl alls lags fuglategundir
síldin og fiskurinn
er það ekki of mikið búið að veiða jú ætli það
nú þeir þurfa að hafa mikla veiði nú hefur fjölgað svo mikið
já já úr því þú spyrð mig þá má ég spyrja þig
má ég það ekki jú jú heldur þú ekki að mannfjölgunin
í heiminum sé viðsjárverð jú hún er það
og í annan stað heldurðu að mennirnir geti gengið svona á þá lífrænu veru sem viðheldur
þeirra lífi ja þeir geta gengið það
ja eyða þeir henni ekki upp þeir geta það já þeir geta það hvað er þá
þá er þessu öllu hætt já
nei það var mikið glæsilegt líf hér þá safnaðist fólk hér úr hafnarfirði
sunnan af vatnsleysuströnd og víðar að til að leita sér atvinnu
svona var það nú hallfreður minn
líkaði ekki þetta húsakostur hefur allur batnað aðbúnaður fólks á öllum sviðum
jú það voru
föðurbróðir minn hann var
hér kemur menntamörg mærin rjóð ingibjörg broshýr á brá mig einan finna fer fullvild að geðjast mér
okkur því enginn sér að segja frá
já svona var hann léttur á sér blessaður gamli maðurinn
það held ég en hann frændi þinn
maður mátti ekki hafa neitt eftir honum konan vildi það ekki
já en hann átti mikið en það var allt eyðilagt komst það ekkert á gang svona
ein og ein vísa já hann þótti nú svona heldur djarftækur stundum
og þá var það nú náttúrlega látið falla út úr já já já ég held ég hafi sett skal ég segja þér
í bókina mína eitthvað tvær eða þrjár stökur eftir hann
já mig minnir það
jú jú hann var prýðilega hagmæltur hann sigurður heitinn og mamma var það líka
en voru engir þarna sem ortu skammavísur
jú ég held það nú og þær eru mjög mergjaðar
og ekki hafandi yfir sumar jú jú jú blessuð láttu þetta bara fara
mér datt í hug um daginn þegar að þeir voru í útvarpinu með vísnaþátt
mér fannst þetta nú fátæklegt hjá þeim ég skil nú ekkert í því eins og sigurður á haukagili er mikill vísnasafnari
og ég kunni nú margt af því sem hann var nú að lauma út úr sér
og þá minntust þeir á beinakerlingarvísur og allan þremilinn
já já jú það var mikið ort af því
því þú hefur munað eitthvað mergjaðra kannski já maður lætur það nú ekki
endilega það yrðu málaferli
heyrðu þú segir mér af því öllu saman bara
það verður ekki nei ég
fyrir og aumingja strákurinn fékk illt fyrir það já segðu mér pínulítið nákvæmar frá þessu
ja hann er nú löngu dáinn karlanginn
hann var kennarinn okkar
hann kunni ógrynni af alls konar vísum og bjó mikið til sjálfur líka
en mér er það í minni að mamma hún bannaði okkur krökkunum að hlusta á þetta
því þetta var svo svakalegt
hann orti um alla mennina í sveitinni
en bara því miður þá bara kann ég ekki nógu mikið af því já lof mér þá að heyra það sem
það var til dæmis að beinakerlingin hún er hún er látin segja
átján tíma á mér híma náði oddvitinn með öngva kurt öfugur hann fór á burt
þetta er nú ein og hún er nú meinlaus
jájá jájá svona var nú ort um hitt og þetta en það voru
sem þú kannt jú ég já já vertu það er ekki hægt að fara með
það er margt sem að geymist svona
það var maður sem hét kristján hann var stórgáfaður maður
og honum fannst þetta nú hálfgerð svívirða að fá þessa vísu á sig já já og það
kom fyrir prestinn meira að segja
og hún nei hún er svo svakaleg já
kerlingin er látin segja
beinakerlingin
kristján lágafelli frá fanturinn sá mig kvaldi leðurgráum belli brá úr buxnagráu haldi
mikið lifandi skelfing
og svona var það ýmislegt þú kannt nú eitthvað meira er það ekki ennþá
ég man það nú ekki í svipinn nei
nei nei en urðu málaferli út af þessu já já það urðu málaferli út úr þessu hvernig gekk það til
nú strákgreyið var látinn biðja fyrirgefningar á því á þessu
og það var nú eitthvað meira en þetta var nú það svæsnasta sko
hvar var hann látinn biðja fyrirgefningar í kirkjunni bara heima
eftir messu þá eða já það er líklega
en svo var það löngu seinna og það fór nú alveg framhjá mér
alveg framhjá mér þar var hann bragi jónsson frá görðum þú hefur nú heyrt hans getið
hann tók upp á því aumingja stráið
þegar hann vorið eða veturinn áður en hann fermdist að hann gerir svona hroðalega ljótan brag um prestinn
en sem betur fer þá
var þetta eyðilagt nema hann það kostaði það að hann fékk ekki að fermast í sinni kirkju og varð að fara
einum stað í annan til að reyna að fá hann fermdan og síðast varð að fá biskupsleyfi til þess að hann fengi fermingu
já og séra árni fermdi hann fyrir rest þórarinsson
en það gekk dálítið á hefur nokkuð hérna varðveist af þessum brag nei það var tekið úr umferð
lærðirðu nokkuð nei ég lærði ekki
maður fékk ekki að sjá það
hann faðir hans drengsins tók það úr umferð
en hann er nú alltaf síyrkjandi hann bragi
það er nefnilega það en svo hafa verið fleiri hagyrðingar var það ekki jú jú það voru margir sem að settu saman stökur
og það var nú bara svona í gamantúr
hjá hjá þeim það var nú jóhannes heitinn föðurbróðir minn hann var ákaflega léttur á sér
að gera svona stökur
út af hinu og öðru það var til dæmis að hann var sendur í smalamennsku einu sinni
og þá kom hann við á bæjunum hefur verið að leita að kindum sennilega
svo þegar hann kemur heim að þá er hann spurður hvar hann hafi komið
og hann segir það og þá segir húsmóðir hans þú hefur þó vonandi fengið eitthvað gott á bæjunum
já já vantaði ekki ég fékk það segir hann
grauturinn mér geðjast vel graut fékk ég hjá öllum
graut í þúfu graut í gröf og graut á kleifárvöllum
þá segir húsmóðirin guði sé lof það var líka alveg búið úr pottinum hjá mér
þá er hún svo fegin að drengurinn
fékk þó eitthvað í svanginn
og þetta var nú ríkasta heimili sveitarinnar þá
já hann var ansi léttur á sér hann jóhannes heitinn
ég var að minnast á þessa kristján gamli á hjarðarfelli
hann orti bæjarrímur
en þær þóttu nú ekki enginn snilldarbragur
en það er nú sama
hann segir þar til dæmis meðal annars
stóð við bara straumfjarðar í tungu vissi ég því af þórði þar þuríði til aðstoðar
þetta var nú ein ein sko ein vísan
nú svo var karl á laxárbakka
guðmundur son guðmundar gott er sagt að spari
á laxárbakka ljúfur þar líka meðhjálpari
gott er sagt að spari
þetta var nú krítíserað já
neitt af þessu
hvernig var það ég man ekki hvort ég spurði þig einhvern tímann um þulur
þulur jú ég fór nú með það sem ég kunni og mundi já já
svo að það er nú allt komið það er allt komið já skila ég hef sagt þér ég hef aldrei haft tíma til neins fyrir mig
það hefur gengið út á allt annað mitt líf
nú en það lítið
hefur hrotið fram úr mér það er mest um þá mína
hagi
þú hefur hérna þurft að fara snemma að vinna var það ekki jú já ég fór snemma að vinna
því að manni reið á því þú getur nú séð það þarna í þessu já já já já en
skrifa þarna um baulárvallavatn áttu ekki að vera skrímsli þar jú það áttu það var sagt svo
annars hefur hann sigurður ólason lögfræðingur hann hefur nú gert þessu svo góð skil
hvernig var samgöngum háttað við eyjuna þegar þú fluttist hingað þær voru nú heldur lélegar það var
bátur drangur að vísu ekki sá sem nú
annar sem áður var og það var komið á þriggja vikna fresti
og svo hafi verið komið hingað sími og hann var nú ekki kominn
ekki kominn sími nei hann kom
líklega árið eftir eða eða seinna ég man það ekki nákvæmlega eitthvað fimmtíu og átta eða fimmtíu og níu
verið símstöð hérna já með
með hérna loftskeytasambandi já en ekki sími á bæjunum já það kom þá
sími kom á alla bæi held ég sextíu og fimmtíu og átta eða fimmtíu og níu og um líkt leyti fór báturinn að koma
hálfsmánaðarlega
var síminn þá
bæjarsími eða sveitasími jájá hann var það alveg þangað til í vor
já þá fengum við sjálfvirkan síma já
en nú eru samgöngur orðnar miklu betri er það ekki jú
nú orðnar ágætissamgöngur má segja eins og er eins og er núna
ég held það hafi verið nítján hundruð fimmtíu og níu þá samdi ég við tryggva helgason um að fljúga hér áætlunarflug einu sinni í viku
og það hefur gengið með ágætum
nú er farið að fljúga tvisvar í viku
alltsvo reglubundið en það er flogið langtum oftar þegar þannig viðrar
og í dag er þrettánda og það er búið að fljúga held ég fimmtán ferðir í þessum mánuði
hann kemur
yfir sumarið tvær og þrjár ferðir í viku en reglulega hálfsmánaðarlega yfir veturinn
er flugvöllur gamall hérna flugvöllur var byggður hér nítján hundruð
að ég hygg
og hann er nú alveg í sama ástandi og var þá það hefur ekkert eða nánast ekkert verið fyrir hann gert
hann er orðinn heldur leiðinlegur
stendur ekki neitt til að bæta hann
ja það er nú reyndar ekki gott að svara því það er búið að ræða þetta fram og aftur ár eftir ár og enn situr í sama
farinu
hvað er helst að honum það er nú
tvennt sem er aðallega að honum í fyrsta lagi að hann er ósléttur þannig að flugmenn telji að hann fari illa með vélarnar þær
hoppa og hristast mikið
og svo er hann moldarvöllur sem að þolir ekki bleytur þannig að haust og vor er hann venjulega illfær og er stundum ófær hjá okkur
hér rignir aðallega á haustin í september október þá fer hann í svað og svo aftur að vori þegar að
frost er að fara úr jörðu þá verður hann svipaður aftur og það hefur komið fyrir að það hafi verið ófært hér í heilan mánuð
sem flugsamgöngur falla niður vegna vallarins já yfirleitt falla flugsamgöngur aldrei niður nema vegna vallarins já
sem horfir við sjónum það er höfnin hvernig hvernig er höfnin hérna ja það er nú kannski ekki gott að svara því hvernig hún er
en hún hefur þokast þó í rétta átt en mikið vantar á að hún sé góð
stendur ekki til að bæta hana við vonum það
að vísu var okkur lofað að hún yrði bætt eða löguð á þessu ári en það datt nú upp fyrir en
við skulum vona að verði þeim mun meira átak næsta ár
hvernig var húsakostur hérna á eynni þegar þú komst
og hann var nú fremur
gamaldags en síðan má segja að það sé búið að endurnýja öll hús hér sést ekki torfbær nei
rétt eitt útihús eða svo sem ég nú bættur skaði þó að þau hyrfu já já
húsakostur hér sé yfirleitt mjög
vel viðunandi já og í litlu frábrugðinn því sem að gerist í landi já nýlegur frekar já
á síðustu fimmtán árum held ég að sé búið að það er búið að endurnýja meirihlutann af húsunum
byggingar voru hér eftir
en það var tekið þó nokkuð mikið stökk á árunum sextíu og fimm til sjötíu
hvernig eruð þið settir með rafmagn sæmilega
þó eru nú eins og gengur vissir annmarkar í því þetta eru rafstöðvar sem framleiða rafmagnið dísilrafstöðvar
og það er svona svolítill tröppugangur á því
tæpast nóg því að notkunin fer alltaf vaxandi
þannig að það er sennilega notuð ja helmingi meiri orka heldur en var
þetta fór í gang eða jafnvel meiri en vélakosturinn hefur ekki vaxið að sama skapi
hvenær fór þetta í gang þessar vélar
það voru nú þegar ég kom hér þá voru á nokkrum bæjum heimilisrafstöðvar
síðan réðust í það
fimmtíu og níu hreppurinn á
í félagi að koma upp lítilli stöð sjötíu og fimm kílóvött fyrir
höfnina og nánasta umhverfi verslanahús kaupfélagsins og fleira svona í kring
og það stóð þannig málið stóð þannig til
ja sextíu og fjögur líklega þá yfirtók rafmagnsveita
ríkisins þessa rafstöð og endurbættu það mikið
þannig að allir fengu rafmagn já
það var geysimikið átak já
nú annað sem nauðsynlegt er bæði atvinnurekstri og heimilum það er vatnið
já það er nú eitt af þessum eilífu vandamálum
allra
ekki eingöngu okkar heldur er þarna virðist þetta vera víða vandamál
en við erum að reyna að leysa það núna hjá okkur það var borað hér eftir vatni fyrir
nokkrum árum já
og árangurinn var náttúrlega ekki
það allra besta það var en það kom þó vatn sem talið er muni nægja
nánustu framtíð
og í dag er verið að reyna að virkja það við erum sem sagt eins og þú sérð
búnir að byggja vatnsgeymi sem á að dæla upp í og síðan á að miðla úr honum
og það er verið að leggja leiðslurnar eftir eynni og
væntanlega verður nú farið að renna vatn víðast hvar um jól
en hvernig eruð þið settir núna eins og er núna eru brunnar við flesta bæi frá gamalli tíð já
og nokkrir nýta regnvatn já en það er bara svo lítið
eru brunnarnir erfiðir
það er nú svolítið mismunandi sumir brunnar eru ágætir og jafnvel hægt að láta renna úr þeim heim í hús
en á öðrum stöðum eru þeir verr settir
og þá þarf að ýmist
að bera úr þeim eða keyra að vísu má segja að vatnsburður sé nú aflagður fyrir nokkru
tilfellum
en þetta þessi mál ættu að leysast fljótlega
viðunandi horf fyrir jól já
hvernig eruð þið svo settir með
útvarp og sjónvarp hérna
sæmilega með útvarp það er svona alla jafna sæmilegt en sjónvarpið er nú
hvort maður á nokkuð að minnast á það blessað það er búið að gera það svo oft já það er bara til að ergja sjálfan sig að fara að rifja það upp
við vonum að það sé nú að lagast þar lifið þið sem sagt enn í voninni
já dálítið ef maður hættir því þá er lítið orðið eftir já
en hvað er hvað eru margir íbúar hérna í eyjunni núna þeir munu líklega vera áttatíu og fimm eða sex í dag ég er nú ekki það
vel að mér ég fylgist ekki alveg með
þetta er alltaf að fjölga hjá okkur
já blessaðar konurnar sjá fyrir því að skapa okkur börn en jájá dauðsföll eru sárafá
það er allt til vinnings hjá okkur heilbrigði gott hér og já aldur hár enda heilsugæslan lítil já
áttatíu já það eru ekki fleiri íbúar nei þeir eru ekki fleiri já þeir eru áttatíu og fimm held ég
hefur þeim farið fjölgandi
já já um nokkurt skeið hefur það verið því að
þegar ég kom hér þá voru þeir ekki nema fimmtíu og sjö já og síðan hafa fór þeim fjölgandi en það var nú
má nú segja það voru falskar tölur í því um tíma já hér voru gjald lá og það voru nokkrir menn sem höfðu verið hér
já héldu búsetu þó þeir kæmu aldrei já en fyrir nokkrum árum þá losuðum við okkur við allt svoleiðis fólk þannig að nú er ekkert nema
fólk sem hefur fasta búsetu
er nokkur fólksfjölgun vegna aukins atvinnurekstrar eða umsvifa hér á staðnum nei það er ekki vegna þess að það er eiginlega ekki grundvöllur fyrir því það vantar
geti orðið en þá gæti orðið fólksfjölgun það vantar alltsvo aðstöðu við höfnina við gætum tekið fleiri báta
það vantar aukið húsrými vegna til að geyma fiskinn í
og síðast en ekki síst það vantar íbúðarhúsnæði já því það er algjör skortur á því hér
hver er helst vinna í landi fyrir fólk sem ekki sækir nú sjóinn hún er
já saltfiskverkun já já allan frágang á fiskinum frágang á fiskinum
það er jú við verslunina verslunina já já það er nú ekki starf fyrir marga
og það er ekki með neinn atvinnurekstur hér ja kaupfélagið er með fiskinn fiskinn og ekki annað nei