tiro-is/ismus huggingface dataset:
að hann var nú svoleiðis guðmundur eins og margir merkir menn að hann vildi ekki láta ólaunað það sem
komið og sökum þess að hafstein hann hafði nú
haft hönd í bagga með honum og látið hann hafa þessa feikna atvinnu þarna við lagninguna á
á vatnsveitunni sem hann komst vel
frá guðmundur því það var aldrei kvartað um það að það hefði ekki verið sæmilega lagt eða lögð
sú vatnsveita
nú en þetta var fyrir aldamót
en svo eins og þú hefur sjálfsagt oft heyrt
þá fóru fram kosningar þarna á ísafirði
nítján hundruð og eitt ég held það hafi verið nítján hundruð og eitt heldur en nítján hundruð og tvö ég hefi heyrt nefnt nítján hundruð og tvö
ég kannast ekki við það
samt ætla ég ekki að fara út í neina þrætu út af því mig minnti að
það hefði verið nítján hundruð og eitt
nú þá var þeir þorðu ekki að fara í þinghúsið sem var nú þarna niður við sjóinn þarna á ísafirði
heldur voru þeir þarna á svæði sem var þar
gróið svæði sem var þar upp af og óbyggt
milli skúlabúðarinnar og
þinghússins stórt svæði og þar söfnuðust þeir saman úti
og þá héldu nú ýmsir góðir sæmdarmenn ræðu þarna
þá dettur náttúrlega guðmundi í hug sem eðlilegt var að hann héldi ræðu með hafstein
en hann var nú eins og margir vita stuttur maður en þó hann
væri þrekinn talsvert þá var hann ekki hár í lofti guðmundur
svo að hafstein
hafa dottið í hug að sökum þess að það voru margir háir menn en allir stóðu vitanlega
úti þetta var stæði
þá sá hafsteinn víst alengdar þarna stól svo honum datt það strax
viðeigandi að þegar guðmundur byrjaði ræðuna að
hann hækkaði sig svolítið svo að hann þó að hann ekki beint gnæfði yfir
tæki hann þeim þó
til jafns sumum þessum hæstu
upp og
og guðmundur lét ekki segja sér það tvisvar og klifraðinupp á stólinn og var búinn að halda dálitla tölu á stólnum en svoleiðis var að það var
danskur maður þarna á ísafirði
þessi bengtson er kominn útaf þarna söngmaðurinn og friðþjóf nielsen
bengtson er kominn útaf þarna söngmaðurinn og friðþjóf nielsen
stóllinn þessi hann heyrði undir sophuus nielsen að sjá um
og hann sér þetta álengdar að
guðmundur okkar bergsson er kominn þarna upp á stól og hann kemur þjótandi hann var oft fljótmæltur og ekki reglulega skýrmæltur á íslenskuna
en guðmundur var nú víst tregur til en en hérna nielsen
linnti ekki látum fyrr en guðmundur fór á endanum en ég held hann hafi nú verið búinn með talsvert mikið af ræðunni þegar har hann rak hann niður
já já þetta var með guðmund okkar hann vildi duga sínum mönnum
stofnað var þetta ungmennafélag þarna fyrst á akureyri það var nítján hundruð og sex
ég tók nú eiginlega beint ekki neinn þátt í því en ég var nú þarna þá
þennan vor vetur þá voru þeir nú þarna þessir áhugamenn og maður
kynntist þeim nú og og sat nú fundi með þeim bæði jóhannesi jósepssyni og
og þórhalli og fleirum
þessum körlum
og ég man meira að segja
það var nú ekki svo margt manna þarna
sem svoleiðis æft í söng og þessháttar en
þarna í gagnfræðaskólanum var alltaf æfður söngur magnús gamli hann æfði alltaf söng hekluforingi
já já svo að það var
oftar en einusinni má ég segja sem var slegið saman með
ungmennafélaginu og
og okkur þarna í skólanum og og haldnar söngskemmtanir
svo að jóa hefir orðið eitthvað jóhannesi okkar hérna jósefssyni hefur orðið eitthvað hlýtt til okkar þarna í skólanum
og hann fer að bjóða okkur að koma ofan á oddeyri
til þess að glíma
og kenna okkur glímubrögð
og og þessháttar það var nú þessi grísk rómverska og það sem hann var að fást við og
og ég var strax talsvert mikið
herbergisfélagi minn hann hét jóhannes
ættaður frá efra nesi í stafholtstungunum hann var lengi kennari þarna uppfrá
við það var nú svona þurraþóf hjá okkur okkur jóa en hann
hafði bent á hann sagði svona eitthvað á þá leið jóhannes vor að þið skuluð setja
einhverja tvo sem er töluvert í spunnið og töluverða skrokka segir hann ég vil reyna að glíma
við þá
og ég ætla að leggja mig hérna
skal ég sýna þeim brögðin og
við skildum þetta við
og það er svona eins og er hjá þessum bændasonum
við hugsuðum víst strax nú skal vel reynt
sýndi okkur nákvæmlega víst það var farið þarna undir handlegginn og upp
hálsinn og
við tókum svoleiðis eins og hann sagði og ég man nú ekki með hinni hendinni
nákvæmlega að segja það og svo byrjaði þæfingurinn já það var
það gekk lengi svo mér er sama þótt jóhannes heyri það
það var búið að ganga svo lengi hjá okkur jóhannesi ég held jóhannes hafi nú verið sverari í því
en hann hélt honum niðri og hann braust ekki upp
ég segi það frá mínum bæjardyrum séð en svo var jóhannes auðvitað eitthvað hefur hann orðið að gera
og hann örkrar upp á endanum og segir
helvískur fanturinn segir hann ætlarðu slíta af mér lúsina
svínið þitt
væk með þig það var jóhannes
þá brá jóhannesi og hann komst í þá hliðina undan honum
þetta er náttúrlega óvirðulegt en þetta er satt
þetta var nú þannig
ég ekkert nema gott að segja
af þessum blessuðum sæmdarmönnum þarna
en magnús okkar einarsson sem við vorum að minnast á áðan það mun
rétt vera sem að stefán ólafsson
var að segja að hann mun hafa lært þarna hjá stefáni vestur á brandagili
organslátt eða orgelleik
en heyrði ég þarna eftir að ég kom til akureyrar
að magnús hefði lengi verið sjómaður
og víst talsvert mikill drykkjumaður og endaði víst
víst á því að hann missti eiginlega
að geta notað raddböndin hann missti eiginlega alveg röddina karlinn
að þegar að hann var að kenna okkur þarna á akureyri þá var það var ekkert hljóð sem kom úr hans barka nema
karlinn
fyrsta sem ég man eftir blessuðum karlinum magnúsi okkar hekluforingja það var að að
ég kom nú nokkuð snemma í ágústmánuði því
það byrjaði í september
með skólann
svo ég varð að vera talsvert mikið af ágústmánuði
akureyri en þá voru nú norðmennirnir þarna í síldinni
og eins og við þekkjum þá var stundum
voru þeir hávaðasamir og
það var nú hótel akureyri og
og fleiri hótel þarna
og þeir komu þarna saman ég held aðalega á hótel akureyri og svo hefðu íslendingar verið
þarna úti þegar þeir komu þarna út og og þá lenti allt í slagsmálum en
lögreglan hún fékk talsvert marga þarna í lið með sér á akureyri
og þeir gátu komið þeim ofan á bryggjuna þarna hjá honum tuliniusi
en ég man að það
þá var ég ekki búinn að kynnast magnúsi en þá fór
fyrir þeim gamall maður rétt á eftir norðmönnunum
var frámunalega háleitur
nefið svo mikið upp í loftið og ég var að hugsa að ég skyldi nú spyrja einhverja kunnuga hver þetta væri þetta var magnús hekluforingi
og fylgdi þessu af áhuga afar miklum
kenndi okkur svo þarna í tvo vetur og þetta var ekkert nema gæðin ég man það
að seinni veturinn þá tókum við próf þá var hallgrímur okkar hallgrímsson þarna sem þeir kölluðu red body
stórvinur minn
og mikið um hann að segja auðvitað ef að það væri sagt því hann var svo lengi þarna á bókasafninu
bókasafninu
hallgrímur hafði nú víst fengist við annað meira
það sem af var var af hans ævi heldur en það að fást við söngfræði held ég ég held hann hafi eiginlega ekki verið neinn snillingur
í söngfræði
magnús okkar sagði það þegar hann fékk okkur skriflegt próf
hann var nú búinn að þula
inn í okkur
söngfræðina
skyldi ekki fella okkur það skyldi ekki verða til að fella ykkur
það sem einkunnir þær sem þið fáið frá mér
en svo var það þannig að hallgrímur okkar red body sem þeir kölluðu hann
hafði það lag að
komst inn á mig og hann komst inn á tvo eða þrjá aðra
og fékk svona sitt úr hvorri áttinni í söngfræðinni
en hvurt hann hefur þá eitthvað misskilið af því
beint til skila en svo mikið er víst að þegar að stíllinn kom frá magnúsi aftur og
og flestir höfðu nú fengið sex það var príma að fá sex fyrsta einkunn
stóð neðan við stílinn hjá hallgrími red
eitthvað á þá leið
hér er margt ágætlega vel sagt
en þó er hér ofurlítið feil
en af því eins og áður er sagt allt er vel mælt að öðru leyti þá gef ég sex
svo red body fékk sex á endanum í söngfræði
hann felldi hann ekki þann
júní nítján hundruð sextíu og níu sigurbjörn snjólfsson heldur áfram með söguna af barna pétri já þú segir að hann hafi
dáið orðið skammlífur já
svona tiltölulega
það var nú þannig þarna á völlunum að að þessi reynsla sem
erfiðleikum þarna um pétur hún varð nú til þess að að
það var nú svona með
þá sem að leit nú út fyrir að myndu eiga mikil börn
og þar á meðal var nú ég
náttúrlega um það leyti sem að
ég fór þarna þá var nú
pétur fluttur til norðfjarðar
og var nú eiginlega úr sögunni þarna sem slíkur
og en ég hafði
og vatnið og þessa þetta átján hesta tún og
og ég sá nú náttúrlega það það var aðeins um tvennt að velja fyrir mig
annaðhvort var nú það að að rífa mig einhvern veginn upp úr þessu eða þá að
verða nú þarna eftirmaður péturs og þetta
var nú náttúrlega hálfgerður gikksháttur af mér því að staðan var alveg laus og og ég hefði getað fengið hana en
sló nú í það að taka aðra leið
en af því að við erum nú farnir að tala þarna um búnir að
tala um pétur
þá er það nú annar maður þarna á völlunum sem að var nú eftir þar þegar ég fór
sem að ég tel nú að hafi nú eiginlega verið
leikinn verr heldur en bæði pétur og ég og
og allir aðrir það er guðmundur olafsson sem að bjó á höfða hann bjó þar á föðurleifð sinni
hafði keypt jörðina af föður sínum og bjó þar og
mesti myndarmaður á allan hátt en hann átti orðið sex eða sjö börn
þá brennur bærinn
þá voru engvar tryggingar og ekki
ekki neitt og hann missti þar allt sitt raunverulega varð að búa svo í fjárhúsi
það sem eftir þetta var um snemma sumars
og kom svo yfir sig kjallara af húsi sem hann bjó í svo um veturinn
en það voru heldur ekki neinar lánastofnanir
sem að lánuðu til húsabygginga í sveitum
svo að hann varð að taka víxillán
til þess að koma þessu hreysi upp
en þessir betur megandi menn á völlunum þeir
losuðu sig við hann
þeir losuðu sig við hann því að það var önnur fjölskylda þar þar sem voru engin börn
og sem að þeir þurftu að koma fyrir á þessari jörð svo að
hættan var alveg liðin hjá með því að að losa sig við
pétur sem orðið var nú á hátt mig
sem auðséð var að mundi nú verða að minnsta kosti
nokkuð slaga nokkuð upp í pétur að barnafjölda því að við eignuðumst nú fjórtán börn
og guðmund sem að að eignaðist tíu eða tólf börn
þegar hann var farinn svo að
þessi dýra reynsla sem þeir höfðu orðið þarna fyrir með pétur
sem að ég tel að hafi bara stafað af því að að þarna var
eiginlega voru að stangast á nýr og gamall tími en og
en hvorugur var eiginlega alls ráðandi í þessu
þetta var náttúrlega þannig að
hér á héraðinu og sjálf sagt víðar að
þetta bjargaðist mikið fyrir fátæklingunum á þann hátt að þeir fluttu
niður í þorpin og
þessi kot sem að enginn maður gat lifað á þau hafa nú sum af þeim lagst í eyði í héraðinu
en önnur verið lögð undir aðrar jarðir svoleiðis að
þetta er nú allt saman úr sögunni
mér datt nú í hug að segja þér svolitla skrýtlu af tveimur körlum
annar var nú náfrændi minn og hinn kunningi góður
eru nú
báðir dánir þeir áttu heima á reyðarfirði
einu sinni eitt þetta halastjörnuár það var nú hér áður fyrr
að það var nú alltaf verið að spá halastjörnu
það er nú einna best sagt frá henni í sögunni
hans einar kvaran sem heitir halastjarna en þetta var nú seinna
því var spáð að það átti nú halastjarna hún átti nú að
þetta hnattarkríli og
og menn bjuggust nú við því jafnaðarlega að það yrði nú heimsendir eða
minnsta kosti einhver stórmerki áttu nú að gerast
menn voru nú misjafnlega trúaðir á þetta höfðu nú þetta var nú ekki nýtt þetta hafði áður heyrst um þetta talað og ekki orðið mikið af en
en aðrir trúðu þessi fastlega eins og kemur fram þarna í sögu einars
einmitt þegar farið er nú að nálgast þennan tíma það var nú alveg ákveðinn
dagur og og stund
þetta átti að gerast
á ferð frá eskifirði tveir bændur úr reyðarfirðinum aldraðir menn
þeir voru nú gangandi þá voru nú ekki
komnir bílar og ekki og þeir voru gangandi en þeim var skotið yfir fjörðinn yfir í hólmahálsinn til að stytta þeim leið
þetta voru þeir
gísli
nikulásson frá bakka gerði og bóas olafsson úr stuðlum
voru mjög merkir
karlar báðir
þegar þeir voru voru komnir yfir fjörðinn það var nú dálítið bratt upp á hálsinn og
og það var nú svoleiðis með gísla frænda minn að hann var nú heldur þyngri til gangs heldur en bóas
hann vildi nú heldur dragast aftur úr en
en svona til þess að
tefja svoldið bóas þá var hann nú að tala við hann svona senda honum tóninn
og þá þurfti nú bóas náttúrlega að stansa til þess að svara karli og
og svo er það nú einu sinni að þá er nú gísli farinn að dragast svoldið aftur úr
heldurðu ekki að þetta sé andskotans djöfuls bölvuð vitleysa með þessa inn halastjörnu
bóas var kominn dáldið spöl á undan honum snýr sér við á barðinu og segir
nú það er með þig eins og heródes barnamorðingja hann trúði ekki spádómnum um krist
sveinbjörn guðmundsson sagði mér söguna
hann var breiðfirðingur og
fróður og
maður og
bróðir þessa einars guðmundssonar bróðir einars guðmundssonar sem
esju og já já var nú á reyðarfirði já já hann er
faðir hrafns á hallormsstað og fleiri manna mjög alveg sérstaklega skemmtilegur og
júní nítján hundruð sextíu og níu
sigurbjörn snjólfsson frá gilsárteigi segir frá heyrðir þú nokkurn tíma sigurbjörn
söguna um völvuleiðið á hólmahálsi
já já það heyrði ég nú vafalaust en
það er nú bara þannig að
ég festi aldrei mér í minni svo
ég geti sagt frá því eins greinilega
og vert væri
og það hefur nú eiginlega verið talað um það fram á þennan dag
þetta völvuleiði
mig minnir nú
að ég heyra gamla menn á reyðarfirði
segja það að að
það fylgdu því þau
já en það fylgdu því þær sagnir að valvan sem að þarna átti að vera
hún hefði mælt svo um að á meðan að
bein hennar væru ófúin þarna í þessu leiði
þá átti ekki neitt að geta
grandað reyðarfirði og þetta var til orðið í sambandi við við tyrkjaránið
tyrkirnir nefnilega komust aldrei inn á reyðarfjörð því að þeir fengu
hafvillur og þess vegna komust þeir aldrei þar inn
en aftur eins og
sagan segir að þá rændu þeir nú hér á suðurfjörðunum bæði breiðdal og
og breiðafirði og og þar og eru
eða voru til ýmsar sagnir um það heyrðirðu nokkuð af því þegar þú varst
hér áður fyrr ég heyrði mikið talað um þetta tyrkjarán
og þar á meðal þarna suður frá en þetta er allt saman svo óljóst fyrir mér að ég vil helst ekki láta þig hafa neitt eftir mér í því
en það voru voru margar sögur um það
og menn björguðust á hinn óskiljanlegasta hátt úr klóm
klóm þeirra þeir sem að þeir sem að á annað borð björguðust
en annars er náttúrlega greinilegast um það bara í tyrkjaránssögu
en utan ann um þetta hafa nú komið
svona ýmsar sagnir
ég man til dæmis eftir því að
að það var ég heyrði það amma mín hún var úr breiðdal
hún var frá jórvík í breiðdal vilborg jóns dóttir
en hún og hún sagði okkur nú krökkunum náttúrlega margar sögur og þar á meðal voru nú
ýmsar sögur sem voru
svona munnmælasögur
frá tyrkjaráninu en ég var nú ekki nema fimm ára þegar hún dó svoleiðis að að
ég náttúrlega
hef ekki eða man það ekki nægilega greinilega
það var það
og rænt þarna
já já var nokkuð um það
að þeir hafi brotið skip sín
ekki man ég nú eftir því ég man nú ekki eftir því
menn hefðu reynt að berjast við þá
nei heldur ekki það var það var
það var aðallega þetta
hvernig menn flúðu og og földu sig og þess háttar ég man til dæmis eftir því að
að ein sagan sem hún sagði mér þó að ég muni hana nú ekki nægilega greinilega hún var
dreng sem að
það var í breiðdal að
hann var við hann var að gæta kinda
eins og unglingar gerðu nú í þá daga og þá sá hann til
tyrkjanna sá alltsvo einhvern hóp
þeirra sem að hafði gengið á land og og
stefndi í þá átt sem að hann var í og hann
flúði
undan þeim og og faldi sig faldi sig lagðist bara niður
í í dæld á bak við lítinn stein
því að hann sá það að það þýddi ekkert fyrir hann að að hlaupa undan
þá lagðist hann fyrir og
las bænir sínar og bað fyrir sér
eins og hann best
best kunni og lá þar alveg hreyfingarlaus
en þeir sáu hann hverfa þarna við þennan stóra stein eða sem var nú eiginlega öllu frekar
svona klettadrangur
og gengu þar að
en hann lá bara kyrr þarna og þeir
stönsuðu þarna og héldu svona dálitla ráðstefnu og einn þeirra fór upp á steininn en
en þeir sáu hann ekki
og það var trú manna að það hefði verið guðlegur máttur sem að hefði
verið þess valdandi að að þeir sáu hann ekki þarna og hann
annað man ég nú ekki
svo greinilega af þessu að ég geti sagt frá því
hefurðu sagt þessa sögu nokkurn tímann það man ég ekki eftir það getur vel verið að ég hafi sagt krökkum mínum hana
svo eru fleiri þarna út með eskifirðinum það var er þar
dæla þar sem einhverjir ránsmenn áttu að hafa verið drepnir
milli eskifjarðar og seyðisfjarðar
af því ekki svo ég geti ekki svo greinilega að ég geti sagt frá
heyrðirðu nokkurn tímann sögur um það að tyrkir hefðu lent
í borgarfirði eystra
ég man nú ekki eftir því að að ég hafi heyrt
sagnir af því
en hvurnig er það eru nokkur merk örnefni ja
það er náttúrlega
svo er þarna með njarðvíkur skriðurnar heyrðir þú nokkurn
sögur af þeim já það voru náttúrlega mjög margar sögur af af njarðvíkurskriðum
til dæmis eins og þarna þar sem krossinn er
í þessu við þetta naddagil
þar átti að vera óvættur einhver sem að mönnum bar nú ekki eiginlega saman um
hvers eðlis hefði verið
en flestir munu nú hafa haldið samt að að það hefði verið
að einhverju leyti sjávarskrímsl sem
var talið að
að sæti fyrir mönnum og og grandaði þeim þarna við þetta gil
og þess vegna er þessi kross þar til orðinn
nú skriðurnar náttúrlega hafa alltaf verið ákaflega hættulegur farartálmi
og borgarfjarðar
og var nú til dæmis þegar ég var krakki í hjaltastaðaþing hánni
voru nú
og þær voru
það lá náttúrlega ja það voru eiginlega tvær aðalleiðir sem
að farið var ef að farið var með hesta það voru nú fleiri leiðir sem hægt var að fara svona fyrir gangandi menn
að annars vegar voru skriðurnar sem að
lágu nú þarna alveg utan í við sjóinn
og þá var farið yfir langoftast
yfir gönguskarð sem kallað er þar á milli héraðs og
og njarðvíkur
er nokkuð mikið utar heldur en vatnsskarðið sem að vegurinn var nú lagður eftir og nú er alltaf farinn
en það var styttri leið að fara þar
en og svo
voru það skriðurnar það var ekki um aðra leið að ræða milli njarðvíkur og og borgarfjarðar
að sumarlagi þegar að allt var nú
þegar að allt var nú svona autt þá mátti nú heita að skriðurnar væru nokkurn veginn
hættulausar
þó vildi
til að í
rigningum og öðru þess háttar að þá vildu vildi hlaupa í skriðurnar því að
gatan sem að þá var var nú bara svona hestagata það var nú reynt að halda henni við
eins og ég sagði í rigningarveðrum þá gat
skriðið fram í götuna og jafnvel gert það ófært
en hin leiðin var var aftur sandaskarð þá var farið
úr borgarfirði var farið til
þá var farið inn sveitina og upp frá hólalandi
og þar yfir og var
komið niður á
jæja annaðhvort var nú komið niður á ef að farið var svo þvert niður eftir að komið norður yfir fjallið
þá var nú komið niður að ánastöðum eða
eða einhverjum bæjum
annars var farið ofar og tekin bein
bein lína fram og niður hálsana og og í í gilsárteig
nei gilsárteig það var farið fyrir ofan
á meðan að verslunin var öll á eskifirði þá var sótt verslun frá borgar firði
þangað niður og þá var það voru alltaf farin sanda skörð
og það er sjást ennþá götur á hálsunum
inn og niður
er kallaður var kallaður borgfirðingavegur og ýmis örnefni
á leiðinni benda á þetta til dæmis er á
rétt fyrir ofan túnið í gilsárteigi er holt
sem að heitir borgfirðinga holt vegurinn lá þar inn yfir
og vað á gilsánni
rétt fyrir framan og ofan túnið í gilsárteigi það hét borgfirðingavað
og svo og svo hingað og þangað inn með öllu fjalli og inn í suðurdali
er ýmisleg örnefni sem að
að benda á þessa leið sem að hún var þá farin
en um skriðurnar voru náttúrlega ýmsar sögur ég man
nú ekki eftir því að að
það yrði mannskaði þarna í skriðunum en það var rétt fyrir mitt minni
sem að að fóru þar inn eða tveir menn
en ég man eftir því þegar að ég var krakki það mun hafa verið
rétt eftir aldamótin
tvö eða eitthvað svoleiðis þá man ég eftir að fór hestur hrapaði hestur
til dauðs þarna í skriðunum lenti ofan fyrir
heyrðirðu nokkuð greinilega sagt frá þessum atburðum þegar þeir fór hröpuðu þarna mennirnir
ja ég man það ekki nægilega til að segja frá því
en það eru um það sagnir
það eru um það sagnir til
en hver sagði þér söguna þarna um
svo margir sem að það var nú allra manna
já og það er dáldið merkilegt
með þetta að þetta er nú eins og krossi þarna honum hefur alltaf verið haldið við
og það hefur og það hafði verið þeir sem að í njarðvík bjuggu sem að hafa
haldið krossinum við
og bóndi sem að núna býr í njarðvík sigurður
hann gerði krossinn síðast upp og gekk mjög vel frá honum þarna
því að þegar að ég fór þarna fyrst í gegn þá var krossinn orðinn mjög
forn fálegur en ég hygg að hann hafi aldrei verið
látinn
liggja niðri eða hann hafi alltaf verið endurnýjaður eða
kosti hefur það verið svo lengi sem ég hef heyrt frá þessu var það siður
það þori ég nú ekki að segja um en ég hygg að það sé áreiðanlegt að það hafi verið
einhverjir sem gerðu það
það er áreiðanlegt held ég að það hafi verið alveg fram á þessa
öld byrjun þessarar aldar sem menn hafa gert bæn sína sína þarna við þennan kross
og ég vissi það að eldra fólk sem að ég heyrði tala um þetta þegar ég var krakki þarna um aldamótin
töldu þetta alveg sjálfsagðan
heyrðir þú nokkurn tíma sigurbjörn sagnir af fólki þarna norður af jökuldal og þar
jökuldalsheiðinni
já það voru náttúrlega ýmsar sagnir til af
það var það var nú
þetta var nú svona með jökuldals heiðina og að
það var nú ákaflega
misjafnt að
virtist að vera virðist að vera þannig þegar að
alltsvo áður heldur en
ameríkuferðirnar byrjuðu þá var það náttúrlega árferðið á íslandi sem að réði því eiginlega að mestu leyti
fólksfjöldanum svo þegar að vel áraði bæði til
sjós og lands eins og sagt var þá fjölgaði fólkinu og þá náttúrlega fylgdi það því að
að það þrengdist í sveitunum og þá fóru menn að
að leita lengra til inn til dala og jafnvel
upp til heiða þar sem landskostir voru
svona sæmilegir en svo aftur þegar
að harðnaði nú í ári
drepsóttir og hafísár og
og fólkinu fækkaði þá náttúrlega byrjaði byggðin að eyðast
inn til heiða
og þetta hefur gengið svoleiðis alltaf en nú eru þessi
þessi heiðabýli öllsömul komin í eyði
ég þekkti nú meira að segja suma af þessum heiðabúum það var nú til dæmis
einn maður sem að var hér af héraðinu
hét magnús jónsson frá freyshólum í
hann flutti norður að rangalóni
þá var það nú þannig að það voru nokkrir bæir í heiðinni sem voru byggðir
en rangalón er nefnilega þarna í
póstleiðinni eins og hún lá
það þótti nauðsynlegt að þar væri búið svo það var á tímabili að minnsta kosti
um það leyti sem magnús fór og líklegast á meðan að hann var þar
þá var lítilsháttar styrkur
sem var veittur til til þess að halda þar uppi búskap alltsvo vegna póstferðanna
því að það var alltof löng
póstleið eða allt of löng bæjarleið að vetri til
skjöldólfsstöðum á jökuldal og í grímsstaði
það var hæfilegt að skipta því svona í tvennt og
rangalón er þar líklega svona hér um bil mitt á milli
og en ég man nú ekki hvað hann var þar mörg
ár þau voru nú ekki mjög mörg en
en hann bjó þar nokkur ár
og eftir það held ég að enginn hafi búið á
rangalóni
ég held hann hafi verið síðasti ábúandinn sem að þar bjó en
eftir það var nú samt búið þarna á nokkrum jörðum til dæmis seli
sem er nú ekki langt frá rangalóni það er þar
hinum megin við vatnið
og svo var búið í alvotuseli það er nú næst það er nú
alltsvo býlið sem að liggur næst jökuldalnum
dóttir hjónanna í fjósinu hún var svo mikið gefin fyrir kýrnar
og hirti þær mikið vel og í fjósinu voru fjórar kýr og
svo eins og kálfsbás og einn ef að það vildi sko fjölga kúnum
en svo verður hún vör við það að það fer að koma maður nálægt fjósinu ein tvö kvöld
en svo kemur hann þriðja kvöldið alveg til hennar og segir má ég stansa hjá þér svolitla stund
ja ég veit nú ekki hvað ég á að segja um það ég er að fara inn að sækja inn föturnar segir
hún ég skal ekkert gera illt af mér þó ég bíði eftir þér ef þú verður ekki lengi
svo fer hún inn og sækir föturnar og fer að mjólka
kýrnar eru fjórar sem hún fer undir
og hún er með stóra fötu og aðra litla
og stóru fötuna lætur hún bara fyrir innan hjá sér
innan hurðina og
mjólkar síðustu kúna og hellir í þessa stóru fötu og svo þetta gengur svona áfram þangað til hún er búin að mjólka þrjár
þá fer hún með stendur hún upp og lætur fötuna utar fyrir hurðina utann í ganginn
og svo fer hún að mjólka þá síðustu því hún ætlar með hana inn
og þá fer maðurinn út úr fjósi
og þegar hún fer inn með mjólkina og hann segir ekki neitt ekki gott kvöld eða neitt
þegjandi eitthvað norður fyrir hún lætur þetta eiga sig og það líða svona tvö eða þrjú kvöld
og þá fer hún að segja henni mömmu sinni og foreldrum frá þessu þá segir mamma hennar við hana ég skal kenna þér
við þessu góða mín vert þú ekkert kvíðin