tiro-is/ismus huggingface dataset:
fyrir eitt sveitarfélag í þessum tveimur sýslum
og það var efnahagur garðyrkjumanna sem gerði það að verkum að þeir áttu einn og tvo bíla
og þurftu á þeim að halda þetta voru atvinnutæki hjá þeim
hitt er annað mál að ég nefndi bræðurna karla pálsson og vígmund pálsson sem fluttu orðið mjólk líklega á bílum fyrstir manna
og þeir þeir létu gerðu það ekki endasleppt vígmundur hafði það að ævistarfi
fyrir bændur vörum og fólki og karl
pálsson bróðir hans líka
en þá gerði hann sér lítið fyrir nítján hundruð þrjátíu eða þrjátíu og eitt og stofnaði áætlunarbíla mosfellssveitar
og þá kostaði fargjaldið eina krónu
og þá byggði hann yfir svona vörubíla og þá voru svona tíu og tólf manna
bílar og svona fóru þeir smá stækkandi
voru þrjár ferðir á virkum dögum hér fram og tilbaka niður á lækjartorg
dal eða að álafossi
upp í dal það var
reykjum og upp í dal uppað
og þá var svo margt fólk á öllum bæjum að jafnvel þótt garðyrkjumennirnir ættu bila þá var það hvergi nærri
þeir voru ekkert notaðir í fólksflutninga þetta voru hálfkassabílar og sendibílar sem voru notaðir til blóma og grænmetisflutninga
en þá stofnaði kalli páls rútuna og átti hana fram í stríðið og svo
var feiknarlegur bisniss á stríðsárunum í rútunni
en þannig var almenningsferðum
háttað og
og um helgar þá var alltaf bíll úr reykjavík klukkan ellefu
og uppeftir en það var ekki skylda að fara í bæinn klukkan tólf á laugardögum og sunnudögum
en það var stundum gert ef pantað var sérstaklega
en munið þið eftir
bændum að koma úr nágrannasveitum úr kjós eða kjalarnesi eða
lengra að með hesta í hestalestum í kaupstaðinn já fyrir nítján hundruð og fjörutíu eða jafnvel eftir það já já já já
sko alveg frá því að byggðin fór að þéttast
hér og verstöðvar á suðurnesjum þá lá leið bænda með hrossa og kindarekstra til slátrunar
bæði í reykjavík og hafnarfirði og suður með sjó
hala í suðursveit þrettánda júlí nítján hundruð sjötíu og níu steinþór þórðarson segir frá
já ég var nú að spyrja þig þarna um
og þú sagðist nú ekki hafa fleiri drauma svona markverða
svona sem þú myndir
markverða hvað kallaðirðu markverða drauma ja svona sem að eiga sér aftur
stoð í veruleikanum ég kal la það markverða drauma
draumar sem að koma fram eins og maður eins og mann dreymdi eða eins og maður réði
þegar maður vaknaði
það kalla ég markverða draum markverða drauma en svona annað rugl sem maður mann er að dreyma hitt og þetta
það kalla ég ekki markverða drauma ekki sem maður getur ekkert ráðið úr
ég kalla það ekki markverða drauma sem maður getur ekkert ráðið úr
er þá ekki bara úttalað mál hjá okkur um draumana jú það held ég ég ætlaði eiginlega að spyrja þig hvort hérna
já ég ég var eiginlega búinn að spyrja þig um það alveg
þú varst að raula þarna
þú varst að raula þarna erindi eða eitthvert var það eitthvert rímnaerindi sem þú varst að raula þarna áðan já það var rímnaerindi
nú er gola á gröndunum
gröndunum gott er þol í strengjum
ægir skolar öldunum yfir bol á drengjum
ég man nú ekki
í úr hvaða rímu þetta er eða ég hef bara
lært þetta eina erindi einhvern veginn
en úr rímum er það
já ég var að spyrja þig þarna um ýmsa menn um daginn
eyjólf á felli og björn
og björn og stein afa þinn
manstu eftir nokkrum fleiri mönnum sem gengu svona
já þú varst að segja mér af sigurði á kálfafelli já
þú varst einmitt að gengu einhverjar sögur eftir honum eða um hann
ja það gengu nú ýmsar sögur um hann já og eftir honum
sigurður var að mörgu leyti greindur maður en kunni hvorki að lesa eða
eða skrifa þó var hann oddviti í suðursveit ég held í fleiri áratugi og setti allar tölur á minnið
en svo eftir að séra pétur kom hingað
sem sóknarprestur þá hafði hann nú eitthvað bókfærsluna á hendi fyrir hann
og líklega hef hafa það nú
haft áður mig grunar að steinn sonur oddnýjar í gerði hafi einhvern tímann haft bókfærslu fyrir hann á hendi
en lengi hefur það ekki verið en hann var ákaflega minnugur
hann var ríkur átti margt fé og eitthvað líklega af aurum
stofan hjá honum var þinghús hreppsins
og þar þingaði sýslumaður
gerist það einu sinni að það
brotnar skúta ég man nú ekki vel að segja frá því hvurnin það atvig
atvikað ist hvort hún brotnaði á hálsaskerjum
þar rétt við land eða strandaði þar nema m innsta kosti var það svo
það rak nokkuð minn nokkuð minn eitthvað úr henni
og það kvisast svo að þeir í borgarhöfn hefði náð sér einhverju
ófrjálsu
það var nú ekkert óalgengt að menn tóku
tóku nú svona það sem fyrir hendi þeirra lá af ströndum
en þetta berst svo einhvern veginn til sýslumanns að þeir muni hafa tekið eitthvað ófrjálst
og gerir hreppstjóranum að vart um það
að hafa þá til taks þegar hann komi á manntalsþing og því hann
ætlað ætlaði að taka þá fyrir og spyrja þá
já já svo er sýslumaður búinn að ákveða
hvenær hann ke kemur í þingaferðina og
þá veit hreppstjóri hvað sín bíður og hann stefnir svo þessum m önnum úr
borgarhöfn að kálfafelli á þingstaðinn
en sigurður segir við þá þegar þeir koma
hann hafði það að orðtæki piltar piltar og þó hann væri að tala við kvenfólk
þá gat hann líka sagt já piltar já piltar
já piltar segir hann í þetta sinn þið skuluð fara hérna inn í kofann og ekki láta sýslumanninn sjá ykkur strax
strax við skulum sjá hvað gerist
svo kemur nú sýslumaður og
spyr eftir því hvort að þeir séu komnir sem hann hafi ætlað að taka í próf í dag
veistu hver á stofuna sagði sigurður það verður ekkert próf haldið í henni í dag
sýslumaður verður nokkuð sleginn og þagnar við
og það varð svo ekkert úr því að hann tæki tæki þessa bændur í próf.
veistu hver á stofuna það verður ekkert próf haldið í henni í dag
þetta nægði til þess að sýslumaður hætti
við prófið
svo þegar sýslumaður er kominn inn
þá fer sigurður hleypur sigurður gamli út í kofann og segir
í kofann til þeirra þar sem þeir biðu þeir seku
að fara heim vesalingarnir þið verðið ekki teknir í próf í dag
hann sagði bara hann sagði nokkuð vel frá sigurður gamli
ég man eftir því í fyrsta sinn ég mér er það minnistætt í fyrsta sinni þegar hann kom að hala
það var að kvöldlagi og
orðið dimmt og sigurður bankar á dyr og við strákar förum til dyra
og þá segir sigurður er hann pápi ykkar ekki heima
jú jú sögðum við ég ætla að biðja ykkur að skila til hans hvort hann geti ekki lofað mér að liggja af í nótt
ja okkur þótti þetta nú svolítið skýtilega til orða tekið en
skildum þó hvað hann átti við hann var að biðja um gistingu jú jú það stóð ekki á því sigurður gisti svo
og þetta var í fyrsta sinni held ég að ég hafi séð sigurð á kálfafelli
það var í þetta skipti
hann var nú svona hann var
bóndi á mýrum sem hét þollákur og bjó á bakka
mesti listasmiður af guðs náð bæði á tré og járn
nú veikist þollákur og liggur lengi
og er er sjáanlegt að hverju muni fara þessi veiki muni leiða
hann til dauða
það var nú ekki verið að fljúga með sjúklinga til reykjavíkur á þeim árum
enda ekkert flug og mjög lélegar samgöngur hér við hornafjörð
svo sigurður varð svo þorlákur varð að láta sér nægja það sem að héraðslæknirinn gat gert fyrir hann
nú fer nú fer sigurður einhvern tíma út að bakka
þegar þorlákur liggur banaleguna
og er þá víst orðinn langt leiddur
syðsti bær í byggðinni á
mýrum eða utasti bær getur maður sagt það er bakki þegar hann kemur upp á bæina
nú er þá segir hann
nú er þollákur orðinn nú er þollákur veikur nú gat hann ekki talað
þó laug hann
þetta þótti nú svolítið vel sagt skringilega sagt hjá honum hann gat ekki talað en þó laug hann
já nú er þollákur á bakka orðinn veikur
nú er hann orðinn svo veikur að hann gat ekki talað en þó laug hann
sigurður var náfrændi minn valgerður
móðir hans var systir steins afa míns
en ekki sýndi hann nú föður mínum mikla frændrækni
þegar faðir minn var að kaupa seinni helminginn af halanum
þá var gangverðið á jarðarhundraðinu hundrað krónur
og faðir minn átti kost á að fá jörðina fyrir það verð
en þá býður sigurður hundrað og tíu krónur í hundraðið
og því verði varð faðir minn að hlíta
hvað sigurður hefur meint með þessu
vitanlega hefur hann ætlað sér að ætlað að nota heyskapinn af þessum
af þessum hundruðum
og svo var það staðarfjall
þar sem að að fé hans gekk mikið
ýmis í leyfisleysi og ýmist kannski í leyfi þeirra breiða bólstaðarbænda
en þar gekk megin mikið af fé hans á á sumrin og sauðirnir mikið á vetrin líka
það gat verið þetta meðal annars sem að sigurður var að slægjast eftir það var
en hann var dálítið fljótmæltur var það ekki hann var fljótmæltur já
einhvern tímann kom hann einhvern tímann kom hann austur
var prestur þar jóhann knútur
nú hittir hann prest fyrstan manna þegar hann kemur að kálfa fellsstað
og þá segir sigurður
sæll séra jóhann er prestur heima
stórstríð tveir menn börðust maður
sleginn og húfan af
ekki búinn að segja þér þetta
jú einhvern
ég hljóðritaði það ekki þá
hann var ákaflega hræddur við
við fólk sem hann hélt að væri
ekki með fullum
væri vitskert
því að hann hélt að það mundi þá kannski koma og ráðast á sig og
og hann ekki hafa burði til þess að geta
geta hérna stillt það
það var einu sinni stúlka á kálfafellsstað
sem hét herdís það voru sem hún fékk svona brjálsemisköst
var í lóninu þegar að þessi veiki fékk gekk þegar hún tók þessa veiki
en átti sveit hér í suðursveit og var flutt á sveit sína
og hún var þau
hjónin á kálfa presthjónin á kálfafellsstað tóku hana og henni batnaði svo
bara fljótlega eftir að hún kom að kálfafellsstað
svoleiðis að hún gat sinnt öllum verkum hún var mikið í eldhúsinu með frúnni
og fleira og fleira sem hún gerði
en sigurður var ákaflega hræddur við dísu hún var alltaf kölluð dísa hét herdís
ákaflega hræddur við hana
og þeir höfðu víst gaman af því synir hans að stríða honum á henni
einhvern tímann var það að þeir eru allir við slátt þar austur
á túni nokkuð langt austur á túni
svona miðja vega nær miðja vega milli
og kálfafells
þá segja þeir strákarnir
að nú komi dísa
ó jesús hjálpi mér sagði átti sigurður að hafa sagt kemur hún nú já já hlauptu heim
heim pápi sögðu þeir hlauptu hlauptu heim pápi já já já
hleypur hún sagði hann já já já hún hleypur hún hleypur
og sigurður tekur til fótanna og hleypur það sem hann getur heim
en þá var engin dísa þarna á ferð þeir gerðu þetta bara af bölvun sinni strákarnir að hræða
gengu sögurnar af sigurði svona um sveitina já
já menn höfðu gaman af að segja að segja þær og svona fiska þær upp
voru margar sögur sem að gengu um sigurð til svona dálítið skringilegar sögur já
einu sinni var það að hann fékk engjar lánaðar
prestinum á kálfafellsstað því að það var nú ekki það
það var nú ekki það mikill heyfengur af þessum jarðar parti hans
að það fóðraði þetta stóra bú sigurðar
svo hann varð oft að
oftari að fá sér engjar á kálfafellsstað hjá presti
sem alltaf var þá hægt að fá
nú var það einu sinni
prestur gefur honum leyfi til þess að fara þar í blett
eða í engjastykki
og hann megi slá þar í einn dag
já við vorum að tala þarna um hann já
ég var að segja þér að hann fékk var fékk engjastykki lánað hjá prestinum á kálfafellsstað séra pétri sem þá var
og hann mátti slá í því einn dag
svo fer sigurður að slá
og slær svona glugga hingað og þangað um stykkið smáskiksur
svona vel flekkja eins tveggja flekkja stærð
þá er þetta orðið svo óaðgengilegt til slægna á
eftir að það mundi enginn hafa lagt sér það til til að slá það
nú þegar að prestur nú
fer sigurður til prests og segir honum þetta að hann hafi sé nú búinn að slá þennan dag í stykkinu sem hann hafi leyft
hefði eiginlega hvurgi fundið almennilega slægju í því og orðið að fara hingað og þangað um það
til þess að geta geta fengið einhverja slægju nýtilega
og hvort hann mætti nú ekki bara slá það sem eftir væri af stykkinu
fyrst að svona væri komið með það það væri orðið svo óaðgengilegt
jú jú prestur gefur honum leyfi til þess en
þá var þetta stykki allt jafngott allt jafnvel sprottið og hann fékk mikinn heyskap þarna
úr stykkinu
fyrir brögð sín
hann gat verið djefill slunginn svona
pétur ekki talinn mikill búmaður kannski nei hann var ekki tal hann var ekki nokkur búmaður
nei en hann hafði gaman af að tala um búskap samt
og hann virtist alltaf ráða því hvað væri sett á heyin á kálfafellsstað
hvað margt
því að sennilega
vissi var hann nú búinn að komast að því
hvað hverri skepnu var ætlað og það sem einu sinni komst inn í minni séra péturs því gleymdi hann nú ekki
hann var sér alveg sérstaklega minnugur maður fróður og vissi mikið
og hann vildi ekki láta bústofninn ganga saman
heldur að auka kind við heldur en hitt
og hann var skaðasár ef hann missti kind
það var helst að dylja hann þess
láta hann ekki vita það ef að kind drapst af einhverjum óhöppum á vetrin
annað hvort lenti ofan í eitthvert foræði eða drapst á
annan hátt
þá varð prestur vondur
ef hann frétti það
pósturinn hann gisti einatt á
kálfafellsstað því það var póstafgreiðslan þar aðalpóstafgreiðslan í sveitinni hún var á kálfafellsstað
það nú voru það í þetta sinni þá er póstur sem brúkar í nefið
og hafði eða geymdi tóbakið í hrúts pung
sem hann sneri svo á niðri á opið og stakk honum svo í vasa sinn
nú er það einn morgun þegar að pósturinn er að fara þá finnur hann ekki tóbakspunginn
þá kallar sér séra pétur háum stöf háum rómi helga helga hvar er
pungurinn póstsins
hún vissi auðvitað ekkert um punginn en í leitirnar kom nú víst tóbakspungurinn samt
hann var sýslufundarmaður hér í suðursveit
ja ég held
sína tíð sína tíð
nú er það einu sinni sem oftar að það fer fram sýslufundarkosning
hér í suðursveit og þá er kosið munnlega eða í heyranda hljóði
nú er það einn bóndi í borgarhöfn fátækur bóndi sem að ekki kýs séra pétur
heldur þorstein arason á reynivöllum
svo eftir að fundi er lokið
þá er farið að tala eitthvað um kosningarnar á kálfafellsstað
og séra pétur fokillur út í þennan bónda í borgarhöfn
að hafa ekki kosið sig
tak'ann sigurð í króki og geld’ann og senda hann í vinnumennsku út í sveit
einu sinni voru þeir sátu þeir til borðs
í lok sýslufundar á höfn hjá þórhalli daníelssyni
séra séra pétur þórhallur daníelsson og sigurður eggerts sem þá var sýslumaður
í skaftafellssýslu
þeir fara svo í einhvern konujöfnuð
og ekki vissi ég nú hvur átti frumkvæðið að því að þeir skiptu nú um konur
séra pétur átti að fá konu þórhalls
þórhallur átti að fá konu sigurðar eggerts
og þá sagði séra pétur helga er fullgóð handa þér þórhallur
það var kona séra péturs
helga er fullgóð handa þér þórhallur
gengu þessar sögur um séra pétur um sveitina svona
a jæja það þeim var ekki mikið haldið á lofti
nei það var ekki var mönnum heldur vel við karlinn já mönnum var voru var mönnum var vel við hann og hann var virtur af söfnuðunum og þau hjón
já eins og mátti þetta þetta voru ágætis manneskjur
leit nú nokkuð stórt á sig vegna ættarinnar
hann háyfirdóma dómarasonur inn sagði hann
en þetta kom ekkert fram í daglegum lífi hans við fólkið
en þetta brann svona undir
já bíddu nú við hvað ætlaði ég nú að segja
hvað var það
ég var búinn að segja þér söguna um það það sko
þegar hann sagði við helgu helga er eins og tyrkinn hún vill allt
drepa ég sagði þér hana um daginn já gott ef ekki var já já já já þegar hún vildi lóga sauðunum
jú jú já ég var búinn að segja þér það
hann gisti alltaf hér á hala þegar hann var í húsvitjunarferð
og faðir minn heitinn hafði gaman af að þæfa við hann og meðal annars um trúmál
einu sinni bað hann hann að skýra það fyrir sér
hvað væri meint með því að það væri hægara fyrir úlfaldann
að komast í gegnum nálaraugað heldur en ríka manninn í himnaríki
eitthvað skýrði nú prestur þetta fyrir föður mínum á ekki ólíklegan
þetta nálarauga var ekki venjulegt nálarauga heldur var það eitthvert hlið
þar austur í löndum sem var kallað nálarauga ég er nú alveg búinn að gleyma því hvernig það var
en einhvern veginn gat hann skýrði hann það þannig fyrir föður fyrir föður mínum að það væri ekki um venjulegt nálarauga að ræða
sérstaklega man ég eftir einni stólræðu hjá séra pétri
hann lagði þá útaf ríka manninum og fátæka
og einmitt þessu að hægara væri
fyrir úlfaldann að komast í gegnum nálaraugað
en ríkum manni í himnaríki
og þegar hann flutti ræðuna
bóndinn á kálfafelli þórður jónsson hann hafði átti hafði sæti í kirkjunni við altarishornið
öðru megin en meðhjálparinn hinumegin
og þegar að séra pétur er að flytja ræðuna
þá var hann alltaf að gjóta augunum til þórðar
því þórður var einn ríkasti bóndi eða með ríkustu beendum í suðursveit
og þá datt mér í hug að hann væri svona að gefa því gætur
hvurnig þórði mundi nú líða undir ræðunni
skipin hér í suðursveit
þegar á sjó gaf
en það var skipið svanur
sem að þórður á kálfafelli þessi var að minnast á áðan var formaður fyrir
og það var oft aflahæsta skipið
eða einatt aflahæsta skipið
og séra pétur kallaði það herragarðinn en hin skipin hjáleigurnar
já þeir öfluðu vel á herragarði núna það var minna sem hjáleigurnar höfðu
svona gátu honum farist orð þegar mikill mun munur var á afla á skipunum
nítján hundruð og sex
oftar en einusinni
að hann skyldi
í skólanum og hann
og hvaða lög eru það nú eiginlega guðrún sem á að fara með núna og guðrún hefði sagt
það eru þessi fyrirmyndar lög til dæmis er það við þetta eftir hann steingrím
og þá segist sæmundur að hafa sagt si svona
getur þú þá sagt mér guðrún hver er þessi ástarfuglslind
og þá segir hann að guðrún hafi móðgast svo mikið að hún hefði stokkið í burtu og ekki
sagt við sig nokkuð aukatekið orð meira
já mér dettur í hug það sem hann grímur okkar jónsson
sagði einhvern tíma þarna á ísafirði hann var nú tiltekinn fyrir
hvað hann
háðskur það var maður þarna á ísafirði sem hét sigurlaugur kristjánsson
og hann var víst talsvert fyrir að þykja sopinn góður
og grímur sagði að þeir hefðu lagt henni í munn konu hans
ástarlind
fæst á rommkútinn
situr á haugi sídrukkinn sigurlaugi
sigurlaugi bóndi minn
þetta þótti grími gamla gaman að annars skal ég segja þér
að ég held ég verði að láta sig hafa það var þarna á ísafirði
póstmeistari
sem hét guðmundur bergsson ætla það sé ekki að verða búið hjá þér ég veit ekki hvort þú
jú eitthvað er nú eftir
já já já nóg til af böndunum
það var þannig skal ég segja þér að þessi guðmundur okkar bergsson hann kom snemma
hafa verið húnvetningar ketill bergsson var
þarna einhvers staðar í húnavatnssýslunni
og guðmundur mun þaðan hafa komið í fyrstunni
hann var fyrst skal ég segja þér það var búfræðin í fyrstunni mér datt það í hug út af búfræðinni þeirra þessara fyrri
þegar að þetta kom fyrir þarna á ísafirði á meðan að hafstein var
taugaveikin sem gaus upp þarna og hún drap son
eða hann fór af heiminum sonur hans hafsteins sigurður
þau treguðu hann svo mikið missa hann svona í taugaveikinni og settu á legsteininn fyrst deyr í haga rauðust rós
og svo var það þorvaldur okkar læknir hann átti tvær dætur og hann missti aðra þá er hét ólöf
það fór töluvert í þessari taugaveiki þá á ísafirði svo það var þannig að hafsteinn var svo mikill þjarkur
fá bæjarstjórnina
kosta því til að kaupa vatnsveiturör
og síðan var guðmundur okkar bergsson þessi seinna póstmeistari fenginn til þess að
að grafa skurð ofan úr fjalli frá
vatnslind sem var þar upp í
upp í stórurð að ég held
og niður tangann ég man að maður var undrandi yfir þessum krafti sem var á þessu
feiknakraftur gæti komið úr pípunum
þegar maður var strákur
tuttugasta og níunda apríl nítján hundruð sextíu og átta valdimar björn valdimarsson segir frá já
starfsmaður hjá þorvaldi jónssyni lækni en þorvaldur jónsson
hafði þarna apótek það var nú kallað apótek
þó það væri nú margt fleira heldur en lyf
sem hann var að selja
fjöldamargt og svo hafði hann líka bókabúð og þetta var samliggjandi
eiginlega það var á sama gólfi og ég held eiginlega sama stofan alveg
þarna var guðmundur okkar við afgreiðslu og var talsvert merkilegur af sér eins og vera bar auðvitað svona um stærri
en sagt hefir mér ein
sæmdarfrú sem að fæst við svona hluti að hann hafi aðallega ort um stórmenni
og mun það rétt vera að guðmundur hafi ekki borið við eiginlega að yrkja um öðruvísi fólk heldur en stórmenni
til dæmis orti hann
og sendi matthíasi þegar hann var hálfníræður
matthías okkar jochumsson þá sendi hann honum vísu og sendi hana í símskeyti
tvíelleftur ertu enn ellin má því ekki buga
guðirnir þig sækja senn sjá sér ekki annað duga og vestfirðingar sögðu að hann hefði
kveðið hann niður því hann var víst dauður þremur dögum seinna
já já en frægastur varð hann held ég hér á vestfjörðum
vestur frá
af hverju hamast dauðinn af hverju ryður braut
jafnt þeim er æ brast auðinn
og þeim er meira hlaut
þessvegna þér ég svara þetta svo
svo að hulið var
að er þeir héðan fara þráðu þeir mest það svar
vitringar heims er vildu vita en gátu ei
af því þeir aldrei skyldu alvaldsins snilldar fley þá voru
þeir á ísafirði og súgandafirði
grímur kandidat á ísafirði og jón grímsson sonur hans
voru að tala um hann samson
var það ekki einhver fisksali þarna harðfisksali
tala um hann samson þetta undraskip
en jón grímsson sem var verslunarstjóri í sugandafirði hann átti þá
einmitt samson og hafði lent í hrakförum og hafði bilað í honum vél og hann hefði rekið upp og brotnað töluvert
og hann var orðinn jóni dýr þeir feðgarnir voru að tala um þegar að þetta kom
og þá segir grímur það getur ekki verið annað
yrkja um þarna það getur ekki verið annað það hlýtur að vera samson
já það var svona þetta var nú í þann tíð
en ég skal segja þér