tiro-is/ismus huggingface dataset:
en allir voru þeir nú frekar háðskir menn kímnir
með hann sæmund minn
að hann minntist á það einhvern tíma við mig um sunnudag að
af því að hann væri nú kominn
á vestfirðina
þá kynni hann nú illa við það að ég kynnti sig ekki fyrir betri mönnum hér
byggðarlagi vestur frá ísafirði og hnífsdal
svo ég gerði það að ganga með honum til
ýmsra sem maður mundi nú segja heldri manna
bæði á ísafirði og víðar og þá man ég að
það var nýorðinn
prestur okkar sem magnús dósent sem kallaður var magnús jónsson
sá merkisklerkur þá alveg nýkominn
vestan frá ameríku
og fluttist til ísafjarðar og settist þar að sem sóknarprestur
eftir séra þorvald jónsson en hann var nú aldrei lengur
lengur hjá okkur heldur en eitt
til eitt og hálft ár ég held
verið það sem hann var hjá okkur hann var
giftur prýðismanneskju dóttur
séra lárusar benediktssonar í selárdal
hét benedikta hún
hún var mesta heiðursmanneskja á alla vegi ég
man að dóttir mín var hjá henni seinna eftir að kom hér til reykjavíkur og
sæmdi hana gjöfum fjögur eða fimm árum seinna þegar hún kom upp frá skotlandi því hún var í skotlandi
já það er nú víst nóg um það
verðugur heiður fyrir skjaldamark sjálfsagt nú ég fór með sæmundi mínum
nokkurn tíma og þær voru nú ungu dæturnar að hoppa í kring um
sátu nú á hné mér eiginlega tvær af þeim
jú jú þetta er nú allt miðaldra fólk eða meira núna
nema magnús og konan eru nú löngu farin af heiminum
svo sagði ég honum deili á manninum
ekki lýsti ég nú manninum eins og njáll samt
sagði honum deili á manninum að hann væri ættaður sunnan úr grafningi hefði gengið í gegnum kennaraskólann og
en hefði svo jafnframt fengist við að setja saman eitthvað af ljóðum
er það þá meiningin að ég eigi að
leggja dóm á þau ljóð hann var með með einhverja pappíra þarna og hafði lagt þá á borðið sæmundur
og þá segir sæmundur eitthvað á þá leið að sér myndi vitanlega vera þökk á því
ef hann vildi gefa úrskurð eða eða segja sér
fullkomið álit á á þeim ljóðum sem hann væri með þarna
settist í mig
strax það sem magnús sagði
áður en ég
segi nokkuð um þessi ljóð þá ætla ég að tala um
mitt álit á þessháttar hlutum
ef að maður á að fara að setja sig sem dómara yfir einu og öðru
því alltaf talsvert mikill vandi
og þá ætla ég að segja
að mér finnst alltaf ef maður
fara að fást við einhverjar sögur eða eða ljóð eða eitt og annað
að þá fylgi því alltaf
það sem að mætti kalla lögmál í því tilfelli og það er
ef maður ætlar að fara að búa eitthvað til
þá hlýtur alltaf byrjunin að vera sú
að ganga frá upphafinu eða byrjuninni
þannig að það megi halda að það
breytist ekki
eða þurfi ekki að breytast
og síðan að búa um vindinn
eða búa um botninn sem þeir mundu segja
þetta held ég að sé alltaf mesti vandinn í öllum tilbúningi þessháttar hvort það heitir ljóð eða annað sem við erum að setja
svo fór hann yfir þessi ljóð og sagði svo að síðustu
ég get eiginlega lítinn dóm lagt á þessi ljóð
en þó er þarna eitt ljóð
en það var svona hálfgerður skætingur
og jafnvel því sem næst persónulegur en
þó voru ekki nefnd nöfn þetta sagði hann að mundi vera það skásta af því
svo að mér fannst að sæmundur minn riði ekki feitum hesti frá því öllu
svo birtist nokkru seinna hjá sæmundi
nokkuð af hans ljóðum þarna í blaðinu þeirra ég held það hafi verið vestri heldur en vesturland sem þá var á ferðinni
og í því var ein vísa og þá var nú sýslumaður
hjá okkur magnús torfason
sem seinna varð alþingismaður okkar
og margir kannast nú við því
hann var sýslumaður bæði í árnessýslu og rangárvallasýslu fyrir utan að hann var eitthvað fjórtán eða fimmtán ár hjá okkur ísfirðingum
og það getur nú lengi orðið deiluefni um það hans
en ekki ætla ég nú að fara
segja neitt út í það
hann snérist í pólitík eða eða var þannig í pólitík að hann fylgdi þeim aldrei þessum
þessum ríkilátari heldur
alþýðunni að hann taldi og þessvegna var stundum deila hjá honum í
blaðinu því hann skrifaði bæði í skutul meðan hann var og
og bæði blöðin sum sem gefin voru út þarna af alþýðuflokknum
og man ég þá eftir að það var ein vísan hjá sæmundi mínum einarssyni
það endaði ljóðið á því áfram skal
halda uns allt fer í kaf og eilífðin hirðir mig rekunum af
og magnús tók upp
tók upp þessar hendingar eftir sæmundi og sagði að þetta myndi einmitt eiga við flokkinn
ég held að það hafi verið íhaldsflokkurinn sem var þá að þetta mundi
íhaldsflokkurinn mega gera að sínum einkunnarorðum áfram skal halda uns allt fer í kaf og
eins og höfuðskáldið þeirra segir sæmundur einarsson
nú ætla ég ekki að fara lengra með sæmund minn í bili
nema allir vita víst eða flestir á landinu að hann varð
kannske vitandi óvitandi að því að stofnað var
berklahæli sem er alveg frægt orðið
iðnaðarstofnunin þarna í reykjalundi það mun að mörgu
leyti hafa verið verk sæmundar
ekki ætla ég nú í sæmund í neinu en en þetta er nú sannleikurinn í í því sem að
horfir við þeim þarna pólitík ég
alltaf verið leiður á að fást við pólitík um mína daga
og svona er hægt að nota eitt og annað hjá manni í þessari pólitík aumingja
sæmundur hann var leiður út af þessu með þetta ljóð sitt sem hann endaði þannig
já já það var nú um sæmund minn það var margt vænt um hann en hann fékk berkla aumingja karlinn og
hann var held ég tvígiftur ég
skildi við fyrri konuna
en það eru víst eitt eða tvennt af börnum hans og jafnvel merkis fólk sem er komið út af honum
ég hefi séð það einhversstaðar
skráð jafnvel son hans
gott ef það er ekki í ævisránum nei
hluti sæmundur hann
með kennslu í keflavík með
guðrúnu espólín frá húnavatnssýslu þú kannast kannske við hana hallfreður hún var víst þarna úr austursýslunni ég held
nálægt mjóadal eða þaðan ættuð
hún var nú hjá okkur líka guðrún
espólín við höfðum svo sem
langt því frá
sæmundur sagði
að segja það bara að gamni að þegar þau voru í keflavík saman
að þá hérna
hafði hún talsverðan áhuga fyrir söngfélagi í plássinu og þetta er nú allra virðingarvert fólk sem verður til
þess að lífga upp svona í sjóplássum
ekki var of mikið af andlegheitunum hjá okkur hér áður
og sæmundur var víst ekki nema mátulega hrifin af því því það er nú oft si svona
var farið líka á sumrin svona í sláttarbyrjun
þá var ein þá var einatt farið til hrollaugseyja
því þá var landselurinn farinn að leggjast þar að
fjórtán landselir eða nórungar eins og kallað var þeir voru kallaðir hér
en þar sá ég einu sinni tvísýnu á lífi björns föðurbróður míns
þar var skipt hér yfirleitt það var lagt að eynni norðvestan megin
var allgott að leggja þar að á þegar að fjara var
en alltaf var nú hraustasti maðurinn valinn til þess
að styðja halda skipinu við eyjuna því að það sogaði
sogaði sjó sjó og sjóarnir
þeir soguðu það upp í eyju upp upp í eyjuna að það gat tekið allt að því í mitti á manninum
sem stóð við stefnið á skipinu
sumir fóru svo sunnan megin á eyjuna en aðrir norðan megin og mættust svo á henni að austan
voru þá búnir að drepa það sem að tiltækilegt var eða það sem lá uppi
en það var helst að vænta veiði
í svokölluð um kvíum
það var lægð stór lægð í hroll í eyjunni að á suðaustan
og það þegar að þegar að mikil fjara var og ekki mikið um sjó
þá gekk ekki sjór inní þessa lægð
og þetta voru kallaðar kvíar
og á haustin þá kæpti útselurinn oft við þessar kvíar
kvíar annaðhvort efst það ofarlega uppi á eyjunni
fyrir ofan endann á kvínni sem gekk upp í eyna eða þá sitt hvoru megin við hana
og þá var það kappið að þeir sem fóru að norðan og þeir sem fóru að sunnan
mættust
við kvíaropið
að suðaustan á svokölluðum þröskuldi
en það var dálítil hæð fyrir framan kvína fram við sjóinn
og þegar ef menn komust á þröskuldinn
þá áttu þeir víst að geta drepið ja meirihlutann eða kannski allt
af því sem í kvíunum lá
þetta var nú no misjafnlega mikið það gátu verið þrjár fjórar fimm sex
sjö átta kæpur með kópa sem að lágu þar
og eitthvað af brimlum líka
og þá var mikill handagangur þegar að
mennir þegar að kæpurnar og brimlarnir komu buslandi ofan af ey
og mennirnir stóðu fyrir framan og rotuðu og rotuðu
þetta var óskaplega ómannúðleg aðferð hvernig selurinn var drepinn ég hef oft hugsað um það
en það var nú svona en það var í þetta skipti sem ég ætlaði að segja þér
frá að ég sá tvísýnu á lífi björns frænda míns þar var um vor það var um sumartíma
við fórum þá norðan megin á eyjunni báðir
og svona miðja veg á henni frá hæð frá og niður að sjó
en það er var mikill þari á
eyjunni
það var eiginlega ein sá eini gróður sem er þar mikill þari og langt upp á ey
og við gengum nú þarna efst í þararöndinni
en allt í einu virður verður birni fótaskortur og hann brunar bara
því það voru það voru engar
það voru það voru þetta þarna var alveg slétt klöpp svo hann hafði ekkert til þess að grípa í
en þegar hann átti örfaðma
eða örfáar lengdir sínar niður að sjó
þá gat hann fengið það traust handtak í þaranum
að hann hélt honum
og með því að beita bæði höndum og hnjám
þá gat hann skriðið upp úr þarabreiðunni
og upp fyrir þararöndina
en það segi ég satt að ég sá ekki annað um tíma en að björn mundi lenda niður í
sjó
já ætli það hafi ekki verið
tuttugu og níu eða þrjátíu að við fórum síðast til hrollaugseyja
og þá var lítil veiði en við urðum fjandi eiginlega slegnir
í næstsíðasta skipti sem við fórum ég held það hafi verið í næstsíðasta skiptið
þá var lít engin veiði á austustu eyjunni hvort við höfðum einn kóp þar
en einhverja landseli eða nórunga á miðeynni
og á vestustu eyjunni við höfðum ekki farið langt upp
eftir henni þá mætum við brimli helvíti stórum brimli
og við það er nú unnið á honum þar
og hann er skorinn skorinn á háls
því það var alltaf venja að láta hann selinn blóðrenna svo höldum við lengra suður eftir eyjunni
þegar við komum svo norður á eyna aftur og ætlum að fara að taka brimilinn stóra
þá er hann horfinn
hafði þá ekki verið mænuskorinn og einhvern veginn brölt þetta
en haustið nítján hundruð tuttugu og fjögur
þá fórum við góða veiðiferð
það var á það var fyrsta sunnudag í vetri
er benedikt bróðir
orðinn bóndi á kálfafelli byrjar þar búskap nítján hundruð og nítján vorið nítján hundruð og nítján
sunnudagskvöld fyrsta sunnudag í vetri
að benedikt kemur hingað að hala
við vorum svona í þann veginn að ganga til hátt
náða þegar hann kom
en það var voru mjög miklar líkur til þess
þennan dag að það gæti orðið eyjaleiði næsta dag
loft og átt var þannig sem gat bent til
að yrði sjó veður
og benedikt er kominn í þeim tilgangi að fara til hrollaugseyja með okkur
það þótti nú alltaf gott að fá benedikt hvar sem var í félagsskap
því hann var afkastamaður mikill og óhræddur
hann er á hann fer svo að tala um það hvort hann megi nú ekki hafa folann á túninu
það var blesótt brúnblesóttur
þriggja vetra foli sem hann var á
stór og gjörvulegur hestur
ég náði nú ekki öðru hrossi sagði benedikt heldur en folanum hitt það var hin hrossin voru öll svo helvíti saint ygg
nei þú mátt nú
þér má nú þykja gott sagði ég ef þú færð nú í hnakkinn þinn af sel á folann
því það er mikið sem þú getur lagt á hann jú heldur hélt nú benedikt það hann mætti vera ánægður með þann hlut
svo líður nóttin og morgunninn kemur
koma frá reynivöllum
snemma morguns ekki orðið fullbjart
og það er blíða sjóveður
skipið var hér
í svokallaðri ullarhraunslág lægð rétt austan undan ullarhrauni
og það var sett fram
en það var fyllir í lóninu eða mikið í lóninu mikið vatn í lóninu
svoleiðis að það var nokkurn veginn og alveg flotland á milli
en það var að
hafði aðeins lagt um nóttina lónið
en ekki það að það
hægt að brjóta það án þess að skemma neitt skipið
og sjórinn sjórinn er ágætur og loft tryggilegt
og við höfðum þarna tuttugu og fjóra seli sumt
sumt kóp og sumt fullorðið
já en af því þetta var nú það snemma að að hausti
þá var nú dagurinn ekki orðinn svo stuttur
og við höfðum nú hraðann á góður mannskapur og við vorum komnir hér upp á breiðabólstaðartún
um sólarlagið
búnir þá að bjarga selnum settum skipið yfir svokallað rif
yfir hluta af fjörunni og norður í ós sem að féll fram úr lóninu
og norður og settum það yfir rifið eins og það var kallað þetta
þessi sand
reim reim á milli
sjós og og lóns settum yfir það og norður á ósinn og síðan róið
norður á breiðabólstaðarlón
og lent við túnfótinn á breiðabólstað og selnum öllum bjargað upp á túnið
þá er formaður þorsteinn arason á reynivöllum þetta var síðasta eyjaferð
því um veturinn þá er hrapar hann í fjallgöngu stuttu fyrir jólin
og þorsteinn sagði nú svona af því okkur hefur nú gengið
dag þá skulum við nú hafa það gott og bíða og ekki skipta fyrr en á morgun
allir féllust vel á það
það var svo gert hvur fór svo heim til sinna benedikt gisti hér um nóttina
og um morguninn voru menn snemma á fótum
til skipta og næsti dagur hann gengur svo í
það eða mikið í það að skipta selnum
og það var ekki aðeins að benedikt fengi í hnakkinn
undir sér
af sel heldur varð ég að lána honum reiðingshest líka
og það var full byrði á hann og
ég man nú ekki hvað mikið hann reiddi undir sér en eitthvað var það
og þetta var síðasta
hrollaugseyjaferðin sem farin var sem að nokkuð kvað að þar sem að veiðist mest
það var mikil tilhlökkun bæði hjá eldri og yngri að fara til eyja þetta þótti svo mikil ævintýr
að komast fara þangað
svo var nú veitt hérna fleira var það ekki svo var veiddur silungur í lóninu
já já það var veiddur silungur í lóninu alltaf meira og minna silungur í lóninu
strax byrjað að veiða svona
fyrst þegar ég mundi eftir um sumarmál
en nú í seinni tíð
já fyrir mörgum mörgum mörgum árum
þá var byrjað að veiða strax á vetrin ef að lónið var autt
og veiddist þá oft vel og fallegur silungur
veru lega fallegur silungur og okkur fannst
fannst hann eiginlega bragðbetri
heldur en silungurinn sem við vorum að veiða á haustin
veiðimálastjórinn sagði
að þetta væri silungur sem væri að ganga frá vötnum og til sjós
en við vildum nú halda að þetta væri bara
sjóbirtingur silungur genginn úr sjó
en þó má vel vera að veiðimálastjóri
hafi haft rétt fyrir sér í þessu
og svo var veiði svona við og við allt sumarið
en hún var
einna mest á haustin ja fyr á mínum fyrri árum
einna mest þá
og það var oft að það var veitt alla dag alla tíð fram að jólaföstu
og þá lagt af landi netin voru nú ekki lengri en þá en svona hálfan þriðja
til þrjá faðma á lengd og var bara kastað af landi og út
og þetta tókst ágætlega með vissum handtökum
að kasta netinu svo það lá alveg þráðbeint
og alveg óflókið
ég man einu það var vetur það var sumarið
nítján hundruð og tólf
þá veiddist mikið á tveimur dögum hér í breiðabólstaðarlóni
þá var ósinn úti úr reynivallafjöru
og mjótt álræsi sem skast skarst alla leið austan frá steinavötnum
og vestur í ósinn
og í þetta skipti þá er lítið vatn í lóninu og fjarar vel úr því
en það var þannig að það var nokkuð dýpi frá sléttaleiti og vestur undir gerði
þar tók grynning við og var svo grunn að hún var ekki nema svona vel að það
vel ristardjúpt vatnið en breitt þá
nú er það einn seinna part dags að þeir fara á rek eins
það var kallað
tengdu saman tvö eða þrjú net
létu reka eftir álræsinu
þetta var benedikt bróðir og þórarinn föðurbróðir minn sem þá var á gerði
sem að fóru í þessa veiðiferð þetta kvöld
það er svo ekkert meira um það að segja annað en það að þeir veiða þarna tvö hundruð bleikjur
reglulega fallegar rauðmögur
já þú varst búinn að segja hvað það hefði veiðst mikið
hvað þeir veiddu mikið þórarinn og benedikt svo kom næsti dagur
og þá er aftur farið á rek og þá tvær útgerðir
tveir af hvorum af hvorum bæ
frá breiðabólstað og
frá breiðabólstað og gerði já breiðabólstað hala og gerði já já
og þá eru útgerðirnar orðnar tvær
og þeir veiða þá fjögur hundruð
allt upp
vestast í vestast í dýpinu
það kom upp á grynningarnar
þá er orðið svo grunnt að silungurinn
hann hefur ekki hann getur ekki synt og er að sprikla þarna á hálfþurri leirunni það var víst mikil vaða einatt
sem að kom á undan netinu
svo þriðja daginn þá var sama og ekkert
þá var búið að draga þetta upp
já það var eitt
kennileiti hér í þessu lóni
sem hefur líklega verið á sinni tíð
þú varst að tala þarna um kennileiti já það var eitt kennileiti hérna í lóninu sem hafði sérstakt nafn
það var suður af eða aðeins suðvestur af svokölluðu skötuskeri
fyrir vestan ullarhraun og það var kallað heilsugjöf
og hefur sennilega dregið nafn af því að það hefur vei veiðst vel þar
og ég gæti best trúað því að synir oddnýjar hafi
hafi gefið þetta nafn þessum stað en
fórust menn aldrei í þessu lóni hérna við silungsveiðar eða slíkt heyrðu
ekki búinn að segja þér það nei
ekki man ég eftir því
mig minnir það endilega fórust menn í þessu lóni já ég hefi heyrði hef heyrt getið um tvo
og annar ég hef nú verið tveggja ára
á þriðja árinu þegar sá seinni fórst það var piltur frá reynivöllum
nýfermdur steindór steindór hann fór á fjöru
það var á góunni
þegar að aðalrekatíðin er var eitthvað ótraustur ís á lóninu
og hafði verið jakahröngl á því
komin svo dálítið frost og þetta frosið saman
ísinn á milli jakanna það ótraustur að ef að á hann var stigið
þá hélt hann ekki
að vera á undanfuglunum í rekann og þegar að fólkinu fólkið er svo fólkinu er svo farið að lengja eftir honum og
er farið að leita
og þá sést húfan hans á ísnum þar sem hann hafði lent niður en
svo þiðnaði eitthvað nóttina eftir
það var ekki hægt að fara að leita þá strax þennan dag
en svo þiðnar eitthvað það nóttina eftir að ísinn rekur
mikið af lóninu þetta hröngl sem að á því var og þá var bátur tekinn og fiskilína
sem var dregin á eftir bátnum
og var ætlað að krækjast í í líkið þar sem það lægi sem og varð
það kræktist undir
undir þveng í skónum hans
og þvengurinn var það sterkur að hann hélt honum þegar línan var dregin upp
enda sagði björn arason á reynivöllum
sem að þá er þar þegar þetta gerist bróðir þorsteins
húsbóndans
hann sagði það þyrfti alltaf að vera svo
sterkir þvengir í skóm manna að þeir héldu þeim ef á þyrfti að halda
svona fór nú með það
og þetta var átján hundruð níutíu og fimm held ég
en áður var drengur búinn að
drukkna í lóninu fram af sléttaleiti
ég vissi nú ekki hvað snemma það var en það var nokkru fyrir mína tíð
og svo náttúlega drukknar drengur piltur hér í lóninu
þeir voru við silungs veiði hér
úti í ós
þar sem þið hafið nú verið undanfarið
nema þá höfðust þeir aðal aðallega við
á fjörukambinum framan megin við ósinn höfðu netin þar
og í þessari veiðiför voru torfi sonur minn gunnar sonur
vilhjálms á gerði og ég held að það hafi verið steinn heldur en bjarni á breiðabólstað
þeir eru sunnan megin við ósinn
steinþór og gunnar en bjarni en steinn er norðan megin
gunnar átti net dálítið
austan við þar sem að ósinn fellur fram að fjörunni
og það gekk sjór
þar yfir sem að netin lá í stærstu sjóunum
nú ætlar hann að hlaupa austur yfir
lítinn spotta
og hleypur
til þess að vita um netið
en þá kemur sjór og grípur hann kastar honum norður í lónið þar bara þar sem
netið var
og hann hvarf
skaut samt aðeins upp aftur og sökk aftur
torfi sagðist hafa kallað til hans um leið og hann stökk af stað
hann skyldi ekki fara því það væri að koma sjór
en annað hvort hefði hann ekki heyrt
heyrt það kann eða kannski ekki sinnt því
en svo gat no torfi náð fljótlega mjög fljótlega í netið
það skipti ekki löngum togum og dregið það að og
þá kemur gunnar
í því upp
en er dáinn
það var strax það voru strax reynt að gera lífgunartilraunir
og læknirinn var sóttur og það kom að engu gagni hann var dáinn
svo var mikill fiskreki og sílareki hér á fjöruna
mjög mikil björg sem kom
sem að var af því
gátu það verið nokkrar hættuferðir
nei ekki nema bara ef að lónið var ekki á nógu traustum ís
eða ef ógætilega var farið í bát
það voru það mátti ba það mátt þegar lónið var autt eða enginn ís á því þá var
þá var farið á bát en annars á ís það gat oft verið varasamur ís á því
en það varð nú aldrei að sök nema í þetta eina skipti
ja í þessi tvö skipti en hérna
það var semsagt en en það hefur oft komið mikill afli á land þarna
þegar rak já mikill afli ég get sagt þér eitt sem dæmi
að það voru einu sinni hér eftir að ég var farinn að búa
hundrað og tuttugu þorskhausar
í þurrki og ég geri ráð fyrir að það hafi komið eitthvað svipað hér á hina bæina gerði og breiðabólstað
svipað kannski eitthvað heldur minna af því faðir minn var svo að sætinn að fara á fjöru að
hann hefur nú kannski bjargað heldur meira heldur en
hefur komið á hina bæina
og á þessu getum við nú séð
hvað selsi hefur drepið mikið og étið af fiski
sumir fiskarnir sem ráku voru allt að því hálfir
sumir ekki nema svona kviðrifnir
en svo meginhlutinn ekki nema svona hausinn og dálítill drambur við sem kallað var
þeir kölluðu það hnakkadramb
það sem að var þann fisk sem að fylgdi hausnum og var svona
ja gat verið svona hálf alin á lengd eða svo
en óhrjálegt oft
þegar það var búið að veltast í sandinum
en það var svo einkennilegt að það ber okkur öllum saman um
sem að smökkuðum rekafisk fisk að hann var bragðbetri
heldur en aflafiskur einhvern veginn bragðbetri
og viljum við þakka það
að það hafi kannski var verið af því að hann fékk strax seltuna þarna í sig
um leið og hann drapst
þa það mátti eiginlega alltaf
nokkurn veginn ganga út frá því vísu fara að fá nýmeti af fjöru
svona í annarri aldrei seinna en í annarri viku góu
og svo hélst gat þetta haldist allt fram undir sumarmál að eitthvað var að reka af fiski
og bar
um sumarið
mjólkaði aldrei forystugránu
þú hefur þó vænt ég ekki mjólkað hana forystugránu
jú hin hin varð að viðurkenna það að hún hafði mjólkað hana og þá undraðist húsfreyja ekki um það þó að illa hafi farið
því að huldukonan hafði auðvitað unnið að þessu að
hefna sín fyrir það að hún fékk ekki mjólkina úr úr ánni eins og hún átti að fá og hún hafði verið búin að semju við
húsfreyju áður
um sumarið eða vorið
og þannig þannig hefndi huldukonan sín fyrir þetta og eftir það eftir það um sumarið þá
ævinlega ærnar en mjólkaði aldrei forystugránu og bar svo ekki til tíðinda
og er það tilætlunin að geyma það á
frá kaupstaðarferð
eins bónda
sem að bjó á austasta bæ í suðursveit og hét árni eiríksson
og var alltaf kenndur við bæ sinn og kunnur undir því nafni sem árni á sævarhólum
eða árni á hólunum
já þá var verslunarstaður allra austur skaftfellinga á papós
í lónssveit
og til þess að komast þangað héðan
úr hinum syðri sveitum þurfti að fara um almannaskarð
en sem kunnugt er þá er það mjög bratt og
í þá daga var það nú ólíkt því sem að nú er því að þá var aðeins mjó gata
gata í skriðunum upp á skarðið ekki breiðari en það að einn hestur
gat fótað sig í einu á götunni
eitt sinn var það þegar árni á hólunum
hafði farið upp á ós eins og sagt var
og var á heimleið
þá kom hann að flatey á mýrum
og guðaði þar á glugga því að fólk var gengið til náða
og sagði fréttirnar
svolátandi allt í belg og biðu
hér sé guð
ekkert að frétta nema skaðann í skarðinu en hvað þær dönsuðu auminginn
grímur hós er dauður grímur kominn
allt fæst sem um er beðið nema kaffið og eldskjóðurnar ég flutti tunnu og kvartil á honum gamla rauð og verið þið sæl
var hann oftar svona óðamála árni
já hann var víst nokkuð fljóthuga
bölvuðu tæki
það sem árni átti við með því að nefna skaðann í skarðinu
var það að hestur hafði hrapað hjá honum í skarðgötunni og farið ofan
en í annarri klyfinni hafði verið
verið matbaunir
pokinn utan af þeim rifnaði og baunirnar skoppuðu um alla skriðu því sagði hann þetta en hvað þær dönsuðu mikið
eitt sinn var það að þeir urðu samferða í kaupstaðinn
bræðurnir
árni á hólunum sem áður áður var nefndur og jón eiríks son frá geirstöðum
kona jóns hét jórunn og þótti að mörgu fremri bónda sínum
í þá tíð var lýsi ein besta innleggsvara og
jón flutti með sér lýsismaga sem kallað var
magi úr sel
sem var skafinn upp blásinn út og hertur og hafður til þess að geyma í lýsi og flytja á milli
nú varð þeim bræðrum skrafdrjúgt á leiðinni og riðu samhliða og mösuðu
en jón reiddi undir sér sem kallað var lýsismagann en
hrossið sem hann reið var latgengara
en hross bróður hans svo að hann varð að ýta við því
hafði hann broddstaf er hann bar í hendi og danglaði honum aftur fyrir sig
en nú taka þeir allt í einu eftir því að
það lekur úr
og þegar þeir athuga betur þá sjá þeir það að hann er orðinn næstum tómur og allur með smágötum
því að þegar jón danglaði í hrossið hafði hann stundum hitt í magann með broddinum og var búinn að pikka hann
í með smágöt
þá sagði árni allt hefði farið betur bróðir hefðirðu riðið hinumegin
en jóni varð að orði
við skulum ekki láta hana jórunni vita af þessu auminginn
segir ekki meira af ferð þeirra þeir ljúka sínum erindum
en þegar þeir koma heim að geirstöðum
þar sem að jón bjó og sjá jórunni
þá er það fyrsta sem jón segir sæl vert þú jórunn illa fór maginn jórunn
hvers son ert þú vilhjálmur
ég er guðmundsson og hvar ertu fæddur á skálafelli austasta bæ í suðursveit
og ertu alinn
ég ólst þar upp hjá foreldrum mínum til níu ára aldurs þá fluttu þau austur í