tiro-is/ismus huggingface dataset:
en til gamans vil ég geta þess að þegar íbúðarhúsið á reykjum var byggt nítján hundruð og átta til níu
og ka með fyrstu húsum sem var hitað upp með heitu hveravatni þá voru hér í vinnumennsku fermingarbræðurnir
þrír ungir menn það var guðmundur einarsson frá miðdal
og guðmundur þorláksson í seljabrekku og
og svo sá
á hrísbrú sem þá var
þeir komu hérna uppúr fermingunni og voru gjarnan vinnumenn við þessar nýjungar hér
og húsbyggingar og annað þá var þetta
fyrir unga menn sem voru á lausu
og ég fletti upp á
frammistöðu þeirra
þegar þeir fermdust í kirkjubók einhvern tíma og það hallaðist nú ekki mikið á
þar en þó var stefi líklega sleipastur í reikningi
en lakari í í miklum skriftum þar voru hinir góðir en þeir höfðu jafnar einkunnir og yfirleitt allir með góðar einkunnir
seinna urðu sérstaklega guðmundur í miðdal og stefán þorláksson
mörkuðu
djúp spor guðmundur í seljabrekku var greindur karl og skrifaði mikið og bjó frekar smátt svona en
stóð fyrir sínu
ráku þeir blómaverslun í reykjavík búðina blóm
og ávexti hvernig kom hún til
ja líklega hefur það komið til þannig að það var náttúrulega engin skipulögð dreifing á blómum í reykjavík og það voru engar blómaverslanir sem heitið gat
einhverjar deildir svona í verslunum voru með blómasölu ofurlítið
og og þá var það til dæmis að að ingimar í fagrahvammi framúrstefnumaður í hveragerði og reykja
garðyrkjan á reykjum stefndu í það að stofna
sérverslanir fyrir blóm og það gerði ragna systir ingimars
hún stýrði flóru í austurstræti blómabúðin flóra og þar var mi feiknarleg viðskipti og verslun með með blóm
og oft grænmeti líka ýmsa ávexti sem uxu melónur agúrkur og allt þess háttar og síðan var það
að síðan var það
að bjarni að ásta og ólafía í ási
þær stofnuðu blómabúð í hafnarstræti í mjólkurfélagshúsinu það voru blóm og ávextir
og þar var það
vísir að því að framleiðendur stofnuðu og ráku sjálfir búðir svo fóru fleiri að komast inn í þetta
meira um blóm segirðu já sko af því ég var að minnast á blómabúðir þá var nú dreifingin upphaflega svona á milli
í síma kannski og og þá var flutt einu sinni í viku eitthvað af blómum í bæinn og svo var pantað hér fyrir sérstakar veislur og og þá voru einhverjar
konur sem sáu um að skreyta en
á árunum nítjánhundruð
svona fyrir nítjánhundruð og þrjátíu svona tuttugu og
og fram
fram í stríðsárin þá var garðyrkjan og
gróðurhúsastarfsemin hér á reykjum hún bar alveg af í landinu en alltaf uxu
óx þeim fiskur um hrygg í hveragerði og smátt og smátt tóku þeir svona forystuna af mosfellssveitinni
en útfrá reykjum höfðu skapast myndast alls konar gjarðyrkjustöðvar hjá bændum í nágrenninu ungir menn sem voru úr bændastétt
þeir byggðu yfirleitt allir meira og minna gróðurhús og stunduðu þetta og óku þessu annað hvort sjálfir til reykjavíkur í bílum á fjórða
áratugnum eða stofnuðu dreifingaraðila höfðu dreifingaraðila en
þetta var það merkilegt fyrirbæri að það datt engum manni í hug
í ríkisstjórn eða alþingi eða ráðamönnum í reykjavíkur eða ríkisstjórnar
að nokkur maður færi svo nokkur frægur útlendingur færi svo úr landinu að væri ekki búið að sýna honum garðyrkjuna á reykjum
hér og nýtingu á heitavatninu þetta þótti stórmerkilegt manstu eftir sögufrægum mönnum sem sem
komu hér og litu á gróðurhúsin allir kóngar sem komu á þessu
tímabili litu á gróðurhúsin og síðan allir mögulegir listamenn
frá hinum og þessum evrópulöndum og
að sjálfsögðu stauning og allir ráðherrar sem komu hérna allir embættismenn danskir
þeir komu hér náttúrulega
af dönskum mönnum jóhannes og lárus boeskov bræðurnir
voru frumkvöðlar í þessu
og garðyrkjumenn heimanað frá sér í danmörku stórhuga menn churchill kom hérna í stríðinu
hingað kom hann hingað í heimsókn churchill kom hér á hlaðið og og
hélt ræðu þar sem hann fór út úr bílnum og sagði hitt og þetta og þó mönnum þótti gaman að
og var tekin helvíti góð mynd af honum hér þar sem hann var í fylgdarlið
yngri roosevelt var með honum þar howard smith sendiherra bandaríkjanna á íslandi og og líklega
þrítugasta og fyrsta maí nítján hundruð sextíu og níu sigurbjörn snjólfsson segir frá
já við vorum að tala þú varst að tala þarna
að segja mér af draugum
já það er nú náttúrlega svona þegar maður á að fara að segja frá draugum
í hug að
segja þér frá þorgeirsbola hann var
í mínu ungdæmi þarna í hjaltastaðaþinghá þá var hann nú eiginlega
jæja svona næstum að segja heimilisvinur þar
á mörgum bæjum í svínafelli var það þannig að
við minnsta kosti krakkarnir við trúðum á þorgeirsbola alveg
ja næstum að segja eins og raunverulegan hlut
en það var þannig að á hjaltastað hjá prestinum þar voru
tveir feðgar
það var talið að þorgeirsboli hann fylgdi þeim
og á milli hjaltastaðar og svínafells er nú ekki nema örstutt bæjarleið
og það var verulegur samgangur þar á milli
þessir feðgar til dæmis þeir komu oft í svínafell sérstaklega var það nú í sambandi við svona smalamennskur
og annað þess háttar
mér er alveg sérstaklega minnisstætt eða minnisstætt
það sem að ég beinlínis persónulega varð fyrir þorgeirsbola
þar og sem ég taldi að hefði nú verið alveg
völdum annars þessa manns það er að segja ekki að hann hafi ráðið því heldur að boli hann fylgdi honum svona fast
að haustlagi það hefur sjálfsagt verið komið fram um veturnætur
og jörð var orðin frosin en auð alveg auð og það var verið að smala
það var smaladagur það var nú haft svoleiðis að þó að
að göngur væru búnar þá var nú smalað venjulega svona vikulega
á meðan að fé gekk úti
þá var það nú líka að þá var svona reknir rekstrar á milli bæja menn skiluðu af sér því sem að
kom fyrir af ókunnugu fé
þennan þennan dag þá var veðri þannig háttað að það var blæjalogn
og góðviðri bara blíða en var eins og ég sagði frosin jörð
ég og systir mín sem var
einu ári eða svo yngri en ég
við vorum að leika okkur þar rétt fyrir utan túnið það var þar
kallaður leyningur rétt utan við túnjaðarinn og við vorum að leika okkur þar
vorum að bíða eftir því að að faðir minn og piltur sem með honum var kæmu með féð heim
við vorum farin að sjá féð renna niður af fellinu
svona fjárgötur sem að lágu heim að bænum og
vorum nú alveg tilbúin að hjálpa til við að hýsa
vill það til að ég heyri það óskaplega nautsöskur svo hroðalegt að ég hef aldrei neitt
líkt heyrt um dagana
þar rétt fyrir utan utan við leiti sem var þar stutt
fyrir utan leyninginn þetta var svo mikið
öskur að mér fannst bara eins og jörðin titra
við urðum svona óskaplega hrædd við heyrðum þetta bæði og hlupum heim
og vorum eiginlega viti okkar fjær af hræðslu
en þegar að við komum á hlaðið eða í bæjardyrnar þá mætum við
móður minni og hún sér nú strax að okkur er eitthvað
óvenjulega brugðið því að við komum eiginlega varla upp nokkru orðið fyrir ósköpum
svo hún fór nú að grennslast eftir því hvað þetta hefði verið
og fór nú að reyna að tala í okkur kjark hún hafði nú ekkert heyrt og og var nú að reyna að
að sefa okkur að þetta væri ekkert nema vitleysa og við skyldum bara koma út að húsunum því að þá var nú féð farið að tínast heim
og hún fór með okkur því að við þorðum varla
fyrir hræðslu en einmitt þegar við komum út að fjárhúsunum þá
kemur utan yfir leitið þarna utan við leyninginn kemur annar þessi þessara feðga frá hjaltastað
það var yngri maðurinn þá kemur hann með nokkrar kindur
var að koma heim
nú það er nú ekki meira svo um þetta að segja en svo er það seinna
að mig minnir þennan sama vetur
að það er á jólunum
að það var nú svoleiðis húsum háttað í svínafelli
að kýr voru undir palli
eins og þá var nú
eða hafði verið
minnsta kosti og var enn siður og nokkru lengur
og og hérna
þegar að komið var inn úr bæjardyrunum þá lágu nú
alltsvo til baðstofu eða inn já til baðstofu lágu beint inn en til annarrar handarinnar
lágu göng inn í eldhús og þaðan inn í búr
til hinnar handarinnar í skemmu sem var áföst við bæjardyrnar
þetta þessi skemma var þannig að hún var náttúrlega notuð fyrir geymslu en í henni var loft
og það var loftið var alveg þiljað
þar voru geymdar bæði
og föt og annað þess háttar í þessu lofti
jafnvel kom það fyrir á
til dæmis að sumrinu til ef að gesti var að ræða að þeir voru látnir sofa þar
en þetta er á jóladagsmorgun móðir mín hún
geymir
fram á þessu lofti hún geymdi þar brauð sem hún hafði bakað til jólanna
það var var nú ekki neitt líkt því sem að
safnað að sér brauði eða þess háttar en hún geymdi
þar í kistu
svo er það um
á jóladagsmorgun í stilltu og góðu veðri þá fer hún fram til þess að sækja
og er búin að hita kaffi og komin með það upp á baðstofuloft
og þar átti nú að gefa öllum kaffi
og hún er að sækja brauðið þarna fram
þegar að hún er
er komin upp á loftið og er búin að taka til
brauðið og sykrið og er að komin að því að fara ofan það
stigi náttúrlega sem lá niður af því
þá heyrir hún umgang frammi og fer að hlusta eftir því þá heyrir hún bara að það er
naut að þjarka
í bæjardyrunum því að hún heyrir svona að það það svona glamrar í klaufum eins og oft gerir á nautum
og þegar hún fer að hlusta
stansar þarna þá
finnst henni það að þessi nautgripur hann sé svona þarna alveg við
göngin sem að
inn í skemmuna og hún
eins og heyrir eins og naut gera oft að þau svona þefa og blása frá sér þegar þau eru svona að þefa eftir einhverju
henni dettur ekki annað í hug heldur en að
að kýr hafi bara losnað í fjósinu og sé komin þarna fram og flýtir
sér niður
þá er ekkert þar
bærinn er lokaður og og hurðin sem að lá inn sem var skellihurð
hún var líka lokuð og þarna var ekki neitt
svo kemur hún inn og upp á loftið
og fer strax að segja okkur
frá þessu við náttúrlega
reiknuðum nú með því að þarna hefði þorgeirsboli verið það var ekki um neitt annað að ræða gat ekki annað verið
og svo er hún farin að gefa okkur
kaffið eða þessa morgunhressingu en rétt þegar að við erum að enda við að drekka þá er bankað í gluggann
og boðinn góður dagur þá var það annar þessi
þessara feðga frá hjaltastað sem er kominn þarna í hvaða erindum hann var man ég nú ekkert eftir
en svona var þetta bara
til dæmis í svínafelli það var talinn alveg sjálfsagður hlutur að ef að annar hvor þessara manna kom
þá var þorgeirsboli búinn að að gera eitthvað vart við sig á undan en aldrei gerði hann neitt af sér þar
og ég heyrði nú yfirleitt ekki talað um það að að hann væri neitt skaðræðisgripur neins staðar þó man ég nú eftir því að
það var nú talað um það að að hann hefði sligað kú
kú hjá prestinum á hjaltastað og það þótti nú eiginlega dáldið
abbast
en um þetta man ég nú ekki neitt glöggt
en þorgeirsboli
hefur nú sjálf sagt nú í seinni tíð hann hefur nú sjálfsagt eins og aðrir slíkir
sem að tilheyra nú meira liðna tímanum hann hefur nú sjálfsagt hægt á sér
en ég er nú ekki aldeilis viss um það að hann sé nú algjörlega
útdauður hér á
það bar miklu meira á honum hér á úthéraði heldur heldur en á upphéraðinu því að eftir að ég kom þangað
nítján hundruð og fimm þá man ég ekki eftir því að
yrði neitt verulega
vart við hann
en þó vissi ég til þess að það var umgangskona sem hét anna erlendsdóttir
að hún var ákaflega
og ef að hún
fór svona milli bæja
og heyrði einhvers staðar í nauti eða eða sá þá taldi hún það víst að það væri þorgeirsboli
taldi sig hafa komist í kynni við hann og hafði ekki gott af honum að segja
nú svo man ég nú ekki fleira um þorgeirsbola sem að ég
hef ástæðu held ég til þess að vera að segja
sagnir um uppruna hans eða neitt slíkt
jú eitthvað hef ég nú um það heyrt en ég man það nú ekki svo glöggt
það er það er til
einhvers staðar ja ætli það sé ekki í
en úr því að við erum
farnir að tala um svona
fyrirburði þá ætla ég að segja þér frá öðru það
var nú ekkert í sambandi við þorgeirsbola en
hefur líklega gerst einhvern tíma gerst rétt um aldamótin
og sögumaður minn hann er er hallur björnsson frá kóreksstöðum hann sagði mér þessa sögu
löngu eftir að ég fór að búa í gilsárteigi hann kom einu sinni til mín á seyðisfirði og gisti og sagði mér þá
þetta hann var einn af þessum mönnum sem fyrir þessu varð
þannig að að eins og allir vita að þá var nú
aðalverslunarstaðurinn og algjörlega þangað sótt af út héraði
nú það kom nú náttúrlega fyrir að menn lentu nú í ýmislegu
hrakningum í þessum ferðum
og meðal annars var það nú í þetta skipti þeir voru fjórir á ferð þá
voru þeir tveir bræður alltsvo hallur og sveinn frá kóreksstöðum
og mig minnir endilega að það vera
já þeir voru annaðhvort fjórir eða fimm ég man það ekki upp á vís en ég man eftir því að að með þeim var
þórarinn ólafsson sem að bjó í dölum
og hafði verið vinnumaður á kóreksstöðum áður
og þórarinn jónsson sem að að bjó í jórvík og mig minnir að það vera einn
sá fimmti sem ég man ekki hver var
þeir voru í kaupstaðarferð að haustlagi fóru með fé til seyðisfjarðar
og hesta náttúrlega þetta var sláturfé og svo var nú flutt upp yfir náttúrlega
slátur og aðrir aðrar svona vörur sem menn þurftu að flytja heim
og þeir voru búnir að vera sagði mér tvo daga í neðra seinni daginn eða daginn
sem að þeir ætluðu að leggja upp var farið að snjóa
svo þeir lögðu á stað stað ekki þeir voru orðnir
þeim þótti orðið of seint til þess að leggja á fjallið en fóru snemma morguninn eftir þá var snjóvedur
en ekki mjög hvass
en svo bara eftir því sem að þeir
þeir komu lengra upp í brekkurnar þá hvessti á
upp á vatnsbrekku sem er efsta brekkan þeir fóru vestdalsheiðina
og veðrið versnaði allt það var færðin líka og þeir brutust út dalinn en þegar
þeir komu út á stangará út hjá stangará sem að er
talin miðja vegu milli
héraðsins gilsárteigs og seyðisfjarðar þá treystu þeir sér ekki
að halda áfram þar tóku þeir af hestunum burðinn bunkuðu honum þar saman
ætluðu að reyna að komast með hestana áfram lausa
en það reyndist ekki heldur svo þeir skildu hestana eftir alla
en héldu svo áfram gangandi
það þá var komin nótt en þeir brutust þetta út og niður að beitarhúsum
með gilinu
þá treystu þeir sér ekki með nokkru móti að halda áfram og
og til þess að ná bænum í gils árteigi það var líka fleira sem til kom því að þar er gil á ánni
ákaflega djúpt og hættulegt ef
lenda í það í myrkri
svo þeir slógu í það að
reyna að búa um sig þarna í þessum húsum
en þessi hús voru þannig þá að
það var ekki búið að taka fé eins og
nú venja einhverjar fáar kindur voru nú samt við húsið
og þetta var nú allt saman uppfennt
en þeir byrgðu
nú dyrnar eftir því sem þeir gátu og inni í
í tóft heytóft við húsið
svo þeir
fengu sér þar hey og og reyndu að búa um sig í garðana
og og það gerðu þeir og lögðu þar svo fyrir
en svo þegar þeir voru lagstir fyrir þarna í garðanum þá fóru þeir að verða varir við það að að það var umgangur í húsinu
ágúst nítján hundruð sjötíu og sex
sigurbjörn snjólfsson heldur áfram frásögn sinni
þú hérna
var haft eftir
eftir eyjólfi
hann kannaðist nú við mig
blessaður karlinn þarna og og við fórum já þú varst búinn að segja mér það þú varst að segja mér þarna af konunni hans
já af konunni hvað hann ætlaði að gera við hana já
já hann sendi henni þau orð að nú færi hann að
koma út eftir og drepa hana en við í
svínafelli krakkarnir við tókum þetta svo alvarlega
að ef við sáum einhvern
tíman einn mann á ferð og ég tala nú ekki um ef að hann stefndi nú í norður
að það töldum við alveg víst að þarna væri nú eyjólfur og nú ætlaði hann að fara að drepa stefaníu
en sannleikurinn var nú sá náttúrlega að eyjólfur kom aldrei og
og þetta var bara eins og hver annar
heilaspuni hjá okkur krökkunum
það virtist það vera með eyjólf að hann væri
ja svona ákaflega
var hann jæja eiginlega bara eins og venjulegt prúðmenni en svo gat komið að honum
eitthvað sem að sigfús
sigfússon
og hann sagði það við mig
að hann sagði að hann hefði verið haldinn af sérstökum sjúkdómi sem héti
héti
hann orðaði það svoleiðis
og hann sagði mér ýmislegt í sambandi við það
að þeir hefðu orðið samferða til dæmis hann sagði að hann hefði komið í eyvindará
og fengið sig til þess að fylgja sér norður yfir
fljót þá var ekki komin brúin
á fljótið og og þeir fóru bara með staf í hönd það var um svona
orðið nokkurn veginn
mannheldur ís í því en hann sagði að eyjólfur hefði alltaf sóst eftir því
að vera á eftir sér og hann sagði að þeir hefðu verið að
bítast á það alla leið yfir að hann vildi hafa eyjólf á
á undan sér því hann sagðist vita það að hann hefði rekið broddstafinn í
í bakið á sér ef að hann hefði fengið aðstöðu til þess svona
lagði nú sigfús þetta út
það hafi verið eitthvað til í þessu ég veit það nú ekki þó með vissu
en ég heyrði talað um það að hann hefði verið
óvenjulega mistækur
eða mishittur eins og ég sagði áðan hann hefði komið fram sem
prúðmenni
og svo aftur þveröfugt
minnast þarna á vísu áðan
hvernig var hún
gunnþóra ha
vísan sem að þú sagðist vera með
um eyjólf
að raula þessa vísu fyrir
já eins og þú gerðir áðan nú
þó þú ættir hest og hey nei ég ætla að byrja á
ég vildi ég ætti mér hest og
heita sæng og væna mey
mjólk að drekka mína lyst
myndi ég aungu kvíða
þó þú ættir hest og hey
mjólk að drekka náir skammt myndirðu öllu kvíða samt
búið veistu nokkuð
það er nefnilega það sem ég veit ekki
eða man ekki
hvort það er eftir sigurð breiðfjörð
ég lærði hana fyrir mörgum mörgum árum síðan þegar ég var krakki jájá
og þetta er einstaka sinnum að þetta er að koma fram í hugann helst þegar að ég er ekkert að hugsa um það
egilsstöðum þrettánda
nítján hundruð sjötíu og sex sigurbjörn snjólfsson segir frá
já hefur þú nokkurn tíma fengið þú ert nú ákaflega hraðmælskur maður
en hefurðu nokkurn tíman fengist við að setja saman bundið mál
nú litið gert af i því og alls ekki neitt nú í seinni tíð ég gerði það nú
það það er alveg útilokað alveg ég er búinn alveg að skrúfa fyrir það já
skal segja þér það það var maður hér
í hjaltastaðaþinghánni
sem að var hann hét friðfinnur og var runólfssonur
hann dó nú suður í reykjavík þar á
á á gamalmennahælinu grund
hann var hann var hagmæltur
og við vorum kunningjar
en hann hérna
framan af árum var hann bara
hagmæltur og
og að mörgu leyti merkilegur maður en hann hafði þann
líkamsgalla að hann var fjarskalega rangeygður
fjarskalega
rangeygður og og auk þess var hann þannig að að
fæturnir á honum voru
óskaplega skakkir og alla vega
hann bar sem sagt örugg merki
fátæktarinnar eins og hún var
mest fyrir fyrir aldamót
en hann var hagmæltur svo var hann hjá mér
stundum var hann nú hjá mér en hann var ósköp ólaginn það gerði nú þetta
að hann sagði það nú sjálfur
að augun þau færu í aðrar áttir heldur en hann ætlaðist til
en svo einu sinni þegar
næstum að segja í síðasta skiptið sem að hann var
þá vorum við að byggja í gilsárteigi og
og ég var nú alltaf logandi hræddur um hann að þeir höfðu nú dráttarvél til þess að
ýta upp húsgrunninum og en hann var nú svona
maður vissi eiginlega aldrei hvar maður mátti reikna með honum því að hann fór stundum
alveg öfugt við
að hann átti að gera og
svo ég fór nú einu sinni við töluðum talsvert mikið saman ég fór einu sinni að tala um það við hann
hvernig það væri með hann hvort hann væri
farinn að eða alveg hættur að skálda já sagði hann
er hættur því en hvernig stendur á
að þetta var efnislaust þetta var bara rímið
að passaði nú á mig líka því að ég gat rímað svona en
en það var heldur ekki meira
ýmsir menn náttúrlega hér
sem að allir eru nú horfnir nú og og það er eins og
það komi ekki í staðinn það kemur eiginlega ekkert í staðinn nú orðið
þessir hagyrðingar sem að voru
ja næstum að segja í hverjum hreppi og og sums staðar
fleiri en einn í
í hreppunum hér á
og ég kann náttúrlega talsvert af
af því sem að þeir þetta var voru nú var nú dáldið um það þetta voru svona
hálfgerðar kersknisvísur
jæja jafnvel að það var hægt að leggja svona fleira en eina
eina hér
ja meiningu í skáldskapinn
en flest var þetta nú svoleiðis að
eiginlega meinlítið eða meinlaust en
en það voru hér menn til dæmis jóhannes á skjögrastöðum
sigfinnur mikaelsson
skaftfellingur að ætt
og var ákaflega fátækur maður
eiginlega sorglegum hætti í seyðisfirði
hann drukknaði ásamt
fjórum mönnum öðrum alveg í land steinunum þarna út á búðareyrinni út á hérna
já það voru víst sjö manneskjur sem að voru þar
hann var að flytja með hey sem að hann hafði heyjað út á dvergasteinsmýrum
sem kallað er fyrir utan dvergastein
var að flytja það heim til sín þetta hey hann var á innar með firðinum
það fór svo sorglega að báturinn sökk hann flutti þetta í
í sekkjum svona út í mótorbát
sem að hefur sjálfsagt ekki verið stórir ég man það nú ekki
en þeir voru nú ekki á þeim árum
mikið svona smábá smábá
smávélbátum þeir höfðu kannski þeir voru kannski svona
fimm tonn eða eitthvað þess háttar en báturinn sökk þarna
og fólkið var komið upp á heyhlassið í bátnum
og sökk þarna alveg í landinu og
enginn maður syntur svo þetta var þó ekki nema
örstutt
út í bátinn
það varð til þess að það drukknuðu allir sem að þarna voru í bátnum
og þar fórst sigfinnur
en bíddu aðeins
hvar var ég í rumpa já þú varst að enda við að segja mér söguna
já af slysinu þarna já
júní nítján hundruð sextíu og níu sigurbjörn snjólfsson frá gilsárteigi segir frá
já þú ert að spurja um pétur sem kallaður var barna pétur hann var frændi minn
átti mörg börn eins og ég og það fylgir þessari ætt
það er náttúrlega margt merkilegt um það að segja
en það sem er merkilegast við það að einmitt á þeim tíma þá er að
mætast er að rekast á
gamli og nýi tíminn
í þeim málum alltsvo framfærslumálum fátæklinganna
og það gerði það
mjög hastarlega hér í vallahreppi
pétur var pétursson
myndar og dugnaðarmaður
og þau hjón bæði en byrjuðu
sjálfsmennsku sína blásnauð eins og svo margir gerðu í þá daga og gera enn
varð líka ein þrotlaus barátta við fátæktina
en á völlunum var það nú þannig í þá daga að þar
skiptust nú á náttúrlega bæði fátæklingar og og efnaðir menn sérstaklega
var það mjög áberandi
á þann hátt að ja jarðir
bújarðir eru náttúrlega eins og víðar hér á héraði þær eru ákaflega
þeir sem að á stórbýlunum bjuggu eins og
ketilsstöðum vallanesi og egilsstöðum
og reyndar voru nú víðar sem að voru
voru góðar jarðir eyjólfsstaðir til dæmis þetta eru allt saman
mjög góðar bújarðir
aftur var það nú í þá daga að það voru þrengsli ákaflega mikil það voru mikil
þrengsli í sveitunum þá var fólksstraumur inn
til ameríku hann var hjá liðinn
fólkinu var farið að fjölga mikið aftur en lítið farið að flytjast til kaupstaðanna það var
var aðeins að byrja
og þess vegna var það hlutskipti
fátæklinganna var annað hvort það að búa á svo lélegum kotum eða litlum að þar var eiginlega ekki hægt að lifa að
minnsta kosti ekki nema fátæktar og hörmungarlífi
skjóta því inní þarna að ég hef hafði sára reynslu af þessu sjálfur
því að ég byrjaði eða við byrjuðum hjónin að eiga með okkur sjálf
nítján hundruð og átján eftir frostaveturinn mikla
þá lentum við í í
hallormsstað við fengum
að nokkru leyti til afnota ormsstaði sem eru þarna í skóginum og er nú
komið í eyði núna en ég var svo að mestu leyti starfsmaður skógræktarinnar
að fara að tala um pétur
það var þannig með
mig að að mig langaði miklu mera til þess að að verða svona það sem kallað var sjálfstæður bóndi
bóndi og
og leitaðist mikið fyrir um það að fá bújörð á endanum fæ ég svo
kot úti á völlunum höfðasel
ég ætla nú ekkert að lýsa svona húsa kynnum þar þau voru nú eins lítil eins og hægt var að hugsa sér
sér að menn gætu holað sér inní
en til dæmis um það hvað þetta var nú mikil kostajörð var það að ég fékk átján hesta af túninu
þetta eina ár sem ég var þar
en sleppum því nú svo en þannig var það með pétur og konu hans sem stefanía hét
að þau
lentu tiltölulega fljótt vinnuhjú í vallanes
til séra magnúsar
upphaflega hafði það nú verið
samningar þannig að þau hefðu tvö börn á sínu framfæri þau áttu þá tvö börn
og fóru
með þau þarna í vallanes
en svo fóru bara að fæðast fleiri börn og og
þá var nú ekki um annað að ræða en að leita hjálpar
til sveitarinnar eða hreppsins
og það gerðu menn nú ekki
þá daga nema út úr ýtrustu nauðsyn en um annað var ekki að ræða
var það nú svoleiðis að séra magnús sem að var náttúrlega að mörgu leyti mjög
að hann hélt sig við þennan fyrsta samning að þau hefðu tvö börn á sínu framfæri
og því
varð ekki um þokað meira fengu þau ekki en þeim leið vel þarna og
og vildu nú gjarnan vera þar
svo gekk það nú svoleiðis að þegar að nýtt barn fæddist þá var
þá varð nú að koma því fyrir
þetta gekk nú svona sæmilega fyrst því að margir
mörg heimili vildu nú
hlaupa þarna undir bagga og og taka börnin og
og yfirleitt lentu þau á ágætisheimili
en svo fór að þrengjast um þetta náttúrlega
eftir því sem börnin urðu fleiri en
pétur náttúrlega
gaf ekki kost á því að fara úr þessum stað eða frá þessu
heimili sem að þeim leið vel öðruvísi en að hann fengi einhverja
aðstöðu til þess að að geta búið
og það var nú ekki um neitt slíkt að ræða
þessu baksi öllu þá gerðist náttúrlega margt sem ég vil nú síður segja frá eins og
núna annars hef ég
það er til á segulbandi sagan alveg af þessu eins og ég vissi hana