Paketel-tel ngéngés I Kaki Dengkilé sakadi krocokan toya bongkol ijengan bluluké katuakin. I Kaki Dengkil gelem, paad cunguhné, kebus dingin awakné. Busan-busan tatérék don juwuk lengisé usapanga ring gidatné.
Das lemahé puniki I Kaki Dengkil enten. I Crukcuk kantun nengsil medem, napi malih I Petingan, I Bondol, tur I Precit sané dayaan kantun iteh pasuksuk ngangetin déwék. Gumatat-gumitité kantun pakriak sakadi wénten sané iringa malancaran. Minab I Lenda, I Lendi, Kaki Grudut, Dadong Dredet malancaran ngiderin désa kairing antuk I Gumatat tur I Gumitit.
Gempor entud I Kaki Dengkilé, lemet liman ipuné, awak ipuné sengkaonanga makaukud. Mategtogan ipun negak ring balé tiing bubukan kuboné padéwékan ngalemet. “Kéné rasané idup padidian, tusing ada idihin?” Ngarémon ipun sakadi nyelselin déwék.
“Ngidih? Endén malu! Suba panumayané tusing lakar ngidih-idih, ngudiang déwéké bataké gelem paad kakéné ngarambang maidihan?” I Kaki Dengkil nyalahang déwék ipuné, santukan marasa jatma paria urip sangkaning piolah anak lian.
“Apa sajan munyin sastrané ento?” I Kaki Dengkil sangsaya ring tatuwek sastrané sané maosang, wantah mamanah maidihan, déwéké paragayan idihin! Punika kocap sané mautama, wantah sampun tegep, ngudiang malih maidihan?
Kéwanten I Kaki Dengkil kantun sumangsaya. Minab sayuwakti sapunika baos sastrané kantené becik pirengang, aluh incepang, kéwanten wantah manahang pabricek susut wantah kayunang. Tan keni antuk ngawilangin sané kén tuktuk bongkolné.
“Yén kakéné tusing nyidaang ngudiang ulian awaké lemet kena gering paad? Apa lakar seger ulian tatérék? Lén ipidan dugasé enu ngelah somah, dugasé enu ngajak panak mantu, abedik gelem makejang répot ngayahin. Apa buin dugasé i mémé enu, abedik tepukina gelem, ijek ia ngalihang ubad! Ngaénang bubuh!” I Kaki Dengkil lempuyengan nimbang baos sastrané sané maosang wantah déwéké ngedih, awaké padéwékan idihin!
Mangkin I Crukcuk sampun ngocé mendakin Sang Hyang Surya endag, pasriak daun kamalasanané sayaga jagi ngamargiang pituduh urip. Aas dauné sané sampun wayah, mentik lomlom gadang muncuké paklepuspus wawu lekad. Carangé nyansan manjangang, bongkolé nyansan ngagengang. “Mabalik, pawakan jelemané binaang tekén punyan kayuné, ia nyansan tua, nyansan ngedéang, jelemané nyansan tua, nyansan ruyud, merag-meragang laut nyelengkéték bangka!” I Kaki Dengkil papak parnana, durung usan mligbagang pangidihé ring awak, sampun ngenehang punyan kayuné sané nyansan tua nyansan ngagengang.
Montoré sampun pagruwéng ring marginé, cihna ijek pamargin anaké sampun kawawanin rahinané puniki. I Kaki Dengkil kantun nyelepeteg ring balé tiing bubukan kubon ipuné. Awak ipuné kantun naanang sengkaon. Biasané kali mangkiné ipun sampun ngidu ring jalikané ngantosang toya anget maluab. Wantah sampun toyané maluab, wedangé kaseduh, raris ipun negak nyangkling entud ring baléné ngantosang basang ipuné klies-klies makita meju.
Semengé puniki, ipun kantun ijek mamarna indik maidihané punika. “Yén suba sing madaya kakéné mara inget tekén uger-ugeré maidihan!” I Kaki Dengkil maselselan, santukan ri kanjekané sengkaon sakadi mangkiné wawu marasa déwék sujatiné bilang dangka maidihan. Wantah bedak mapinunas urip ring Ida Sang Hyang Wisnu, wantah layah mapinunas ring Ida Bhatari Sri. Sapunika kemanten? Nénten! Makasami Bhatarané naen tunasin!
Kéwanten wénten baos sastrané, kocap santukan déwéké sané maidihan, idihin déwéké padidian! Puniki sané kobet pisan manahanga. Sapunapianga ngedihin déwék ipuné padéwékan wantah sapuniki kawéntenan ipuné lemet nénten prasida makrisikan? Kantos pegat koyanga angkihan ipuné wantah ipun mamaksa ngedih ring padéwékan ipuné mangda seger saking sengkaoné sakadi mangkin ipun nénten jagi prasida!
“Sing, sing kakéto!” Sapunika ipun saharsa nungkasin déwék ipuné. “Sakancan déwa ada di déwéké, patuh pawilangané sakancan bhuta ada di déwéké! Jani melahang maidihan! Yén kéto lingga stanané di awaké mapragayan déwa tur bhuta?” I Kaki Dengkil lempuyengan ngamanahang wantah maidihan ring déwéké napiké jagi ngedih ring watek déwané ring angga, napiké jagi ngedih ring watek soroh babhutané?
“Lamun kéto sempuutné, melahan Sang Hyang Pasupati Pat Sastra tongos ngidih! Mapan Ida kasengguh déwaning déwa tur butaning bhuta ané malingga di awaké! Nanging yén maidihan sinah tusing nyidaang manik sakecap! Prajanian lakar kapica, satondéné uleh-ulehang malu déwéké padidi nyekalaang. Tusing ada ané madan aluh maidihan! Bakat gelekang munyin anaké lakar maang, mara sajan idihin tusing saja!” Usan nepasin sapunika, I Kaki Dengkil raris ngalawan-lawanin ngarya bubuh semengé puniki jagi aturanga ring déwék ipuné mangda seger! Wantah déwék ipuné sampun seger oger, ipun mamanah jagi maidihan malih ring déwék ipuné. Wantah malih sengkaon naler déwék ipuné maidihan ring déwékné! Sempuut? Waluya sapunika!