ਫਰਾਂਸ: ਪੈਟਰੋਲ ਕੀਮਤਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਲੋਕ ਗੱਲਬਾਤ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਹਟੇ
ਯੈੱਲੋ ਵੈਸਟ ਮੁਹਿੰਮ ਤਹਿਤ ਫਰਾਂਸ ਸਰਕਾਰ ਖਿਲਾਫ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਰਹੇ ਕਾਰਕੁਨ ਅੱਜ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਇਡੂਆਰਡ ਫਿਲੀਪ ਨਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਮੀਟਿੰਗ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਹੱਟ ਗਏ ਹਨ।
ਗਰੁੱਪ ਦੇ ਕੁਝ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦਾ ਇਲਜ਼ਾਮ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਜਾਨੋ ਮਾਰਨ ਦੀਆਂ ਧਮਕੀਆਂ ਮਿਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁਤਾਬਿਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਰਕਾਰ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਵੀ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਨਾ ਲੈਣ। ਯੈੱਲੋ ਵੈਸਟ ਵਾਲੇ ਕਾਰਕੁਨ ਨਵੰਬਰ ਵਿਚਾਲੇ ਲਗਾਏ ਈਧਨ ਟੈਕਸ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਦੋ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੁਜ਼ਾਹਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਤੱਕ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਸਿਲਸਿਲੇ ਵਿੱਚ 400 ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਬਾਰੇ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਸ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਤਕਰੀਬਨ 136,000 ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ 'ਜਿਲੇਟਸ ਜੌਨੇਸ' ਨਾਮੀ ਜਥੇਬੰਦੀ ਦੀ ਹਿਮਾਇਤ ਹਾਸਲ ਸੀ। ਇਸ ਜਥੇਬੰਦੀ ਦੇ ਲੋਕ ਪੀਲੀਆਂ ਜਾਕਟਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੇ। ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਬੁਲਾਰੇ ਬੈਂਜਾਮਿਨ ਗ੍ਰੀਵਿਐਕਸ ਨੇ ਯੂਰਪ-1 ਰੇਡੀਓ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਲਗਾਉਣ ਦਾ ਵੀ ਬਦਲ ਸੋਚਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, ''ਅਜਿਹੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨਾ ਵਾਪਰਨ ਇਸ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਕਦਮ ਚੁੱਕਣ ਪੈਣਗੇ।'' ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਬਾਰੇ ਇਮੈਨੁਅਲ ਮੈਕਰੋਂ ਨੇ ਕੀ ਕਿਹਾ ਸੀ ਹਾਲਾਂਕਿ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਮੈਕਰੋਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਵਾਤਾਵਰਨ ਨੂੰ ਕਾਰਨ ਦੱਸਦੇ ਹਨ। ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਪਿੱਛੇ ਦੀ ਨੀਤੀ ਗਲੋਬਲ ਵਾਰਮਿੰਗ ਨਾਲ ਲੜਨ ਲਈ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਘੜੀ ਗਈ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਉਤਰਾਅ-ਚੜਾਅ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ ਪਰ ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਕੀਮਤਾਂ ਘਟਣ ਮਗਰੋਂ ਕਮੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਮੈਨੂਏਲ ਮੈਕਰੋਂ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਹਾਈਡਰੋਕਾਰਬਨ ਟੈਕਸ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਮੈਕਰੋਂ ਨੇ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨੂੰ ਜੀ-20 ਦੇ ਸੰਮੇਲਨ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਦੌਰਾਨ ਕਿਹਾ ਸੀ, ''ਮੈਂ ਹਿੰਸਾ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗਾਂ। ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਤਰਕਸੰਗਤ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਉਣਾ ਤੇ ਇਮਾਰਤਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।'' ਪੀਲੀਆਂ ਜੈਕੇਟਾਂ ਵਾਲੇ ਇਹ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀ ਕੌਣ ਹਨ? 'ਜਿਲੇਟਸ ਜੌਨੇਸ' ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀ ਪੀਲੀਆਂ ਜੈਕੇਟਾਂ ਪਾ ਕੇ ਸੜਕ ਉੱਤਰੇ, ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਜੈਕੇਟਾਂ ਹਰ ਗੱਡੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣੀਆਂ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹਨ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਡੀਜ਼ਲ ਉੱਤੇ ਲਗਾਏ ਗਏ ਟੈਕਸ ਦੀ ਵਿਰੋਧਤਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇਹ ਜੈਕੇਟਾਂ ਪਾ ਕੇ ਸੜਕਾਂ ਉੱਤੇ ਆ ਗਏ। ਕਿਉਂਕਿ ਵੱਡੀ ਆਬਾਦੀ ਨੂੰ ਕਾਰਾਂ ਦਾ ਹੀ ਸਹਾਰਾ ਹੈ। ਇਸ ਰੋਸ ਮੁਜਾਹਰੇ ਦੀ ਕੋਈ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਨਹੀਂ ਹੈ ਪਰ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਇੰਨਾ ਵੱਡਾ ਇਕੱਠ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਰਾਹੀਂ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਉੱਚੇ ਚਲਾਈ ਗਈ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹਰ ਵਿਚਾਰ ਧਾਰਾ ਦੇ ਲੋਕ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ। 17 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਦੇਸ ਭਰ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਰੋਸ ਮੁਜਾਹਰੇ ਵਿੱਚ 300,000 ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ। ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ 'ਪੀਲੀਆਂ ਜੈਕੇਟਾਂ' ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਪੂਰੇ ਫਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਫਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਪੈਟ੍ਰੋਲ- ਡੀਜ਼ਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਪਿਛਲੇ 12 ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ 23 ਫੀਸਦੀ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਵਧ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਇੱਕ ਲੀਟਰ ਤੇਲ ਦੀ ਕੀਮਤ 1.71 ਡਾਲਰ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਭਾਰਤੀ ਕਰੰਸੀ ਮੁਤਾਬਕ 119 ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਲੀਟਰ। ਸਾਲ 2000 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਕੀਮਤ ਹੈ। ਪੈਰਿਸ ਦੇ 'ਆਰਕ ਡੇ ਟ੍ਰਾਇੰਫ਼' ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਮੈਰੀਨਅਨ ਦੇ ਬੁੱਤ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਇਹ ਇਕੱਠ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਰਾਹੀਂ ਹੋਇਆ ਹੈ (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)