Morara exiryke juteu tõ zurune Pauru, toto atamorepatoh tao. Juteutõkara roropa zurune, Ritonõpo waro se exiketomo. Mame kokoro rokẽ osepekahtoh tao morotõkõ zurune roropa.

Hãmri nẽ ma amnhĩ kwỳjê nhõ Tĩrtũm kapẽr o mẽ ahkre xà hã ixkre hwỳr pa nẽ kamã mẽ ahkre ho kuhê. Ijaewjê mẽ Ijaew kêt xwỳnh kot Tĩrtũm ã hpijaàm xwỳnhjê mã nhũm Tĩrtũm kapẽr jarẽnh o kuhê. Nẽ apkati mẽ mẽ kot mẽmoj to wẽnê xà hwỳr mra nẽ mẽ ujaprôr xwỳnhjê mã Tĩrtũm kapẽr jarẽnh o kuhê.

Ininiãkara Paoro oerekari Teoso sãkire Xoteoakorimoni aiko ãki Xoteo apotiitiniãtaãua. Xoteo minakaniua, Teoso sãkire auiãkani apaka, Paoro oerekari Teoso sãkire iuaãtaã. Ninoa pimarauata, ininiã imisãkiretakakana Teoso sãkire ixinikinina ĩkapani. Ikiniõtika Paoro oerekari Teoso sãkire kãkitimoni, nipokori iamotikoãtaã sikanimoni.

Kopaelâgâembaba myani Jesus xunâry nhegatuzezedyly. Âtâ tâdâtâdyguyho oday myani Jesus wâgâ judeu domodoram, judeu keba modoram alelâ aguezesedyly. Judeu domodo iDeusrylâ myani akaemo judeu keba modo nhyrenkylymo lâpylâ. Kopaelâgâembaba lâpylâ myani praçaram idâly, Jesus wâgâ aguezeseze myarâ adakobâze idâwâni modoram.

Aꞌe rupi umumeꞌu Pawru Tupàn zeꞌeg oho zutew wanupe kury, wazemonoꞌogaw pe kury. Uzeꞌeg zutew ꞌym Tupàn rehe uzeruzar maꞌe wanupe no. Uzeꞌeg oho teko wazekytyar haw pe no, aꞌe rupi ukwaw kar Zezuz rehe zeꞌegaw aꞌe pe har wanupe no.

Haꞌe nunga rupi ijayvu oikovy judeu kuery onhemboꞌeaty py, judeu haꞌe judeu eꞌỹ vaꞌe Nhanderuete mboetea rupi ikuai vaꞌe kuery reve. Haꞌe rami avi koꞌẽ nhavõ tetã mbyte rupi ijayvu haꞌe py ikuai vaꞌe reve.

Odaa jiɡ̶igo manitaɡ̶a liiakanaɡ̶axi judeutedi, odaa ja dinotigimadetege icoa judeutedi icaaɡ̶ica ane daɡ̶a judeutedi pida odioteci lakataɡ̶a judeutedi, codaa eledi dinotigimadetege niɡ̶ijo oko ane dakapetibigiwage inoatawece nokododi miditaɡ̶a ane licooɡ̶adi oko me yatecoɡ̶o.

A'ero ga hoi judeus'g̃a jatykahava pype Jesus'ga mombe'gwovo g̃a pe. Igwete ga nhi'inhi'ig̃i g̃a pe judeus'g̃a pe judeus'g̃arũive'g̃a pe no – kiroki g̃a ojiko Tupana'ga rehe. Ima'ẽhai pe ga hogahoi jipi ja'javo pevove'g̃a pe no.

Kỹ tóg Israel tỹ vẽnh kanhrãn jafã ki Israel ag mré vĩ mũ, fóg tỹ Israel jykre han mũ ag mré ke gé. Kurã kar ki tóg cidade kuju tá vẽnh kar mré vĩ mũ gé sir, ũ tỹ tá nỹtĩ ag mré.

Upéa-gwi oike judeu oporahéi haty-py onhomboꞌe mboꞌe hagwã oikwaa uka porã-vy judeu kwéry. Judeu eꞌỹ vaꞌe-pe Nhandejáry mboeteha vaꞌe ave onhemonheꞌẽ onhomboꞌe mboꞌe-vy. Koꞌẽmba ẽmba onhomboꞌe ave ipotĩ ha-my praça-py ojogweroaty haty-py oĩ vaꞌe ndive.

Idi tahe Paulo ralore dohodỹỹna mahãdu heto‑ò judeu dee rarybekemy, tule judeukõdu ityhydỹỹdu dee rarybekemy. Tahe rarybemyhỹre txuõ txuõlemy. Tule hãwã ube‑ki rarybemyhỹre hãwã‑di reamyhỹre mahãdu‑ò.

Poje Paulo ꞌga awau judeu ꞌgã jatykaawa pype Jejui ꞌga momeꞌwau ꞌgã nupe. Kwaiwete judeu ꞌgã awau peu Jarejuwarete ꞌga upe oporogytau. Judeueꞌema ꞌgã nanẽ awau nũ. Judeueꞌema ꞌgã agawewi. Aꞌetea ꞌgã ꞌga rerowiaa judeu ꞌgã ꞌjawe. Aꞌeramũ ꞌgã juejue ꞌga momeꞌu renupa.Pe awi uẽm ire Paulo ꞌga awau oporogytau ꞌgã amunawarete pyter ipe ajemogy tee maꞌe ꞌgã nupe.

Ne kam mebê idjaer bikprõnh djàkam memã kabẽno ku'ê. Me kukjêro ku'ê. Memã 'ã karõo ku'ê. Me bajtem kute Môjdjê kabẽnkôt amim Metĩndjwỳnh mar jadjwỳmã 'ã ujarẽnho ku'ê. Ne akati kunĩkôt me krãptĩ kute djwỳ jamỳnh djàkam memã 'ã ujarẽnho ku'ê.

Mîrîrî yeꞌnen Judeuyamîꞌ epereꞌtoꞌ yewîꞌ ta eeseurîmaꞌpî Judeuyamîꞌ moropai Judeuyamîꞌ pepîn yarakkîrî, Paapa yapurînenan. Moropai wei kaisarî eeseurîmapîtîꞌpî tamîꞌnawîronkon epereꞌtoꞌ cidade arakkita tîweꞌsen toꞌ pataꞌseꞌ. Miarî arinîkon erepamî. Mîrîrî yeꞌnen Paulo eseurîmapîtîꞌpî toꞌ pokonpe morî pe. Ekaremeꞌpîtîꞌpîiya itekare.

Tu' mõg Yoneo yõg Topa pet hah, nũy Yoneo xop mũtik hãm'ãktux hã' nõy yãnãn nãm, xix nõm xop te Topa xak xop mũtik hãm'ãktux hã' nõy yãnãn. Tu nãpet ha' mõg kamah, ha 'ãmnĩy xohix hã hãm'ãktux hã' nõy yãnãn 'Atẽn yõg tikmũ'ũn mũtik.

G̃ebuje Paulo o'jekawẽn Atenas ka watwat eju. O'jekawẽn Judeuyũ e'aweroroap'a be- -Deus eju kawẽnwẽnap'a be. Judeuyũ eju o'jekawẽn Judeuyũ'ũmayũ eju dak- -Deus kayayũ eju. Wuyjuyũ e'aweroroap pe dak o'jekawẽnwẽn soat kabia aweromayũ eju.

Ti hyb nꞌaa mꞌ tób Pꞌop Hagä Do panyyg Judah buuj rayd naherot do yt hã Paw-Ro ky wõnh Judah buuj, Gereg buuj Pꞌop Hagä Do hã hyb nꞌaa hesꞌee do na-ããj hẽ. Panang buuj rakahetꞌaa bä, rabahebꞌëëh bä, Paw-Ro ky wõnh ta ä̃h hã hadꞌyyt hẽ tꞌĩĩ hẽnh katꞌaa doo.

Nxe³nũ²la² Ju³te²a² nũ̱³ka̱³txa² ã³nũ²kxi²thĩ³na² ã³wih¹ka³tu̱³ Ju³te²an¹tũ̱³ka̱³txa² wxi²kan¹txi³ ĩ³yau¹ũ³ha²kxai³ Ju³te²an¹tũ̱³ka̱³txi³sxa³kxa²ha³ta̱³nxãn²ti³ Sũ̱³na² wãn³txa² sa²yxo²we¹te²su² kxai²nãn²tu̱³ wxi²kan¹txi³ ĩ³yau¹ũ³ha²kxai³ Pau²lah³la² nxe³ta¹hxai²hẽ¹la². Sxi²je³na² e³lho¹lxin³ko³nãu³a² a³lan²ta² hãi¹nxe³ti³xa¹ wxi²kan¹txi³ ĩ³yau¹ũ³hain¹ta¹hxai²hẽ¹la².

Hatyo hiyeta xane judeunae xahohisakoatyakala hanako hoka iraeta hatyo tahi akiti judeunae, majudeuneharenae Enore koamaniya tyaoniterenae hiye. Exahe ferakiti nihatyaka xane iraeta wetekokoa nali tyaoniterenae kakoa.

Oniania, Paulo va'ora vara ni'abakhiaha adani judeus kaija'ari Deu-ra vara vani'avini kagorania vajoroniki. Va'ora vara ni'aha adani jaboni judeus kaija'ari vihiriki Deu-ra vakanamasiviki. Mahi hahavi pavakarihi ibavinia okha'aha ada Paulo. Va'ora vara ni'a'aha adani vaadaha'imajaniki.

Niytahi Pauro Atenas ezektsa bo nipamykysoikik. Sudeutsa wahoro eze Sudeutsa bo nipamykysoko. Sudeutsabyitsa asahi Sudeutsa sopykwy ty yhỹ nikaranaha asa kino niwatihi nipamykysoko. Zikzibyituhukutu anaeze hi simyharere wabykywy eze kytsa bo nipamykysoko. Asahi ibo nipamykysokonaha niwatihi iwaha humo hi sihyrinymyrẽtsa niyziknaha.

Miꞌi hawyi ti yne eꞌat pe Pauru tiꞌatumuꞌe Iuteuria Kereku ywania wakuaria Tupana mõtypot yat pe. Iꞌewyte muꞌap upiaria pe tohenoi ikyꞌesat haria pe.

Énomone pihíno xoko íhikaxovoku hó'e jûdeuhiko koyuhóponoati ne emo'u Itukó'oviti xapákuke ne jûdeuya koánemaka ne ngerêkuhiko teyoti Itukó'oviti ho'uxóvotimakaya. Kúteanemaka kixoku koyúhoino po'ínuhiko xâne ya parásake itukovo káxe, koêkuti tokópone.

Tohô weégɨ Jesu yeé kitire Judeu masa naâ nererí wi'ipɨ werêkɨ niîwĩ. Judeu masare, ãpêrã naâ weeró noho ẽho peósetirãre werêkɨ niîwĩ. Tohô niikã́ ɨmɨ̂kohori nɨkɨ makâ dekopɨ wa'â mɨhakɨ niîwĩ. Toopɨ́ kɨ̃ɨ̂ boka ehárãre Jesu yeé kitire werê mɨhakɨ niîwĩ.

Chaymi chay juntunaculcänan wasićhu Israel-masincunawan ñatac Diosta manchacü mana-Israelcunäwanpis impïñuwan limapäcula. Jinaman pläsaćhu cä pï nunacunawanñapis muyun-muyunmi limayäla.

Taha wa, zudezu norĩ te, rowahutuzéb ãma ma tô awẽ sidâpâsi marĩ wasu'u na te te azada'âbâ, zudezu norĩ hã duré zudezu'õ norĩ, 'Re ĩhâimana u'âsi mono ãma 're ĩwata za'ra mono norĩ zama. 'Ri nhi'riti nho'õmo na da te 're ĩ'ubumroi mono zéb u te te da'anhopẽtẽ mono sidâpâsi, ma tô duré marĩ wasu'u na te te da'azada'âbâ, Paru hã.


Mame toitoine Pauru a tooehse toto, tãtamorepary sato komo. Mokaro Epikureu tomo, Zeno tõ roropa. Ynara tykase toto,—Otara ãkohxo ke mose nae oturuno warõkara? tykase toto Pauru poko.Imehnõ ynara tykase roropa ipoko,—Otarãme tyorõ ritõ poko urutõ mosero, tykase toto, Jezu ẽsemamyry ropa poko autururu etaryke tyya xine.

Hãmri nhũm mẽ mar o pa. Atenas nhõ xwỳnhjaja na prem axpẽn kôt amnhĩ nhĩpêx o pa hkêt nẽ. Mẽ hkwỳjaja kêp Epikure hkôt amnhĩ nhĩpêx xwỳnh. Nẽ mẽ hkwỳjaja axtem kêp Etok kôt amnhĩ nhĩpêx xwỳnh. Hãmri nhũm Pawre mẽ kãm Jejus kot tanhmã mẽ panê amnhĩ nhĩpêx to hã harẽnh o pa nẽ akupỹm htĩr ã harẽnh o pa. Hãmri nhũm mẽ tee ri kuma nẽ hã axpẽn kukjêr o kuhê nẽ axpẽn mã:—Tk. Kwa mo na hte myti ata harẽnh o pa? Anẽ.Nhũm mẽ hkwỳja mẽ kãm:—Ko. Axtem mẽpahpãm õ na hte tanhmã harẽnh to. Anẽ.

Kãkiti kaxinikaxitirerini, Epikoreo inakoni, Esitóiko inakoni apaka sãkirauata Paorokata. Paoro sãpiretana ninoa Xesosi pirena. Isãpiretana Xesosi ipinini, eereka õkitikiniua, iuaĩkana auãki inini pirena. Ininiã ãtikaka:—Natokopa itxa ikara inakari sãkiretxiti? Uauato sãkire atoko itxa. !Kiĩkiteri iua —itxana.Apanakinipekana txari:—Isãpiretari ãti itixiti auakani teosone pirena.

Agui myani kurâdo tonomeguneim modo mârâ âtâ anaym, imâem âsenomedâdaymby modo warâ. Akaemo tonomeguneim modo ewylâ myani “epicureus” keho modo, “estóicos” keho modo warâ. Aunlolâ myani akaemo ewy Paulo agâ Jesus wâgâ xunâgumo.— Jesus tâigueze lelâlâ myani, iwerâ olâ kurâem itondybyem — tâkeze myani Paulo eyanmo.Arâ Paulo aguely tindatuo myani akaemo ewy aguely:— Ânguydo kulâ awâkâ Jesus wâgâ aguenri. Iozepa kulâ, nutuba kulâ warâ awâkâ aguely — kelymo.Tâlâ pylâ olâ,— Kewâdyly kulâ mâkeba. Âkelo âtâ anano modo iDeusry wâgâ awâkâ aguely, kiuntudânry modo wâgâ — keim modo.

Amo Epikur zeꞌeg rehe upurumuꞌe maꞌe aꞌe wà, amo Etoz wazeꞌeg rehe upurumuꞌe maꞌe aꞌe wà no, uzeꞌeg oho izupe wà, taꞌe naꞌikatu kwaw izeꞌeg wanupe aꞌe xe. -Maꞌin ꞌaw awa maꞌe kwaw ꞌymar aꞌe, iꞌi uzeupe wà. — Aze ruꞌu maꞌe kwaw par romo uzeapo iko aꞌe kury, iꞌi uzeupe wà. — Uzeꞌeg ruꞌu iko amo ae ywy rehe har wanehe aꞌe, amo ae tupàn wanehe aꞌe, iꞌi amo izupe aꞌe wà no. Nezewe iꞌi waiko aꞌe wà, taꞌe Pawru umumeꞌu Zezuz rehe zeꞌegaw iko aꞌe xe, ikweraw pawer rehe zeꞌegaw iko aꞌe xe.

Haꞌe gui amongue onhemoꞌarandu vaꞌe epicureu haꞌe estóico regua ijayvu hexeve. Joupe-upe oporandu:— Mbaꞌe heꞌi vy tu po rami ijayvu katu rei vaꞌe? Tuuete mboae re teve ijayvu — heꞌi okuapy, mbaꞌeta Jesus reko omombeꞌu, onhemboete jevyague guive.

Codaa eledi dakapetege icoa niiɡ̶axinaɡ̶anadi epicureutedi ijaaɡ̶ijoa estóicotedi, eledi odinotigimadetege. Odaa dinigetiwage, modi, “Amiini ini yetole ane leedi me ɡ̶odiiɡ̶axi?” Icaaɡ̶ica eledi modi, “Icaa mina daɡ̶a yalaɡ̶atiogi noenoɡ̶ododi eletidi noiika.” Odaa jiɡ̶inaa lotaɡ̶a leeɡ̶odi Paulo me yalaɡ̶atalo Jesus codaa me yalaɡ̶ata Aneotedoɡ̶oji meote Jesus me yewiɡ̶atace niɡ̶ijo moyeloadi.

A'ero g̃a nduri Paulo'ga pyri – kiroki g̃a ombo'e epicureu'g̃a nhi'ig̃agwera rehe. Kiroki g̃a ombo'e estóicos'g̃a nhi'ig̃agwera rehe – g̃a uhu ga pyri no. Igwete g̃a Paulo'g̃a nhi'ig̃ayvari a'ero. Jara'g̃a e'i ojohupe:—Gara rehe ga onhi'ig̃uhũ naerũ? ei g̃a.Jara'g̃a e'i:—Omombe'u po ga hajiheve'g̃a yvagipeve'g̃a ovuhu, ei g̃a.A'ea g̃a ei. A'ereki Paulo'ga omombe'u Jesus'ga g̃a pe. Omombe'u ga omanove'g̃a mbogwerava no.

Kỹ ũ ag tóg ti mré vĩ mũ, ũ tỹ Epicuro tỹ nén rán ja to jykrén mũ ag, ũ tỹ Estóico he mũ ag tỹ nén rán ja to jykrén mũ ag ke gé. Kỹ ag tóg ti to: “vĩ mã pẽ tóg nĩ, vĩ kamẽ tóg nĩ,” he mũ. “Ti hỹn tóg ne tóꞌ?” he ag tóg. Kỹ ũ ag tóg ti to: “topẽ ũ tugtó ti hỹn, kór há tá topẽ,” he mũ. Hã ra Paulo tóg Jesus tỹ vẽme sér tó mũ. Jesus rĩr mãn tó tóg mũ, Paulo ti.

Ha upe-py ohogwaitĩ íxupe hiꞌarandu vaꞌe. Gwĩ Epicuro remimombeꞌu renduha, gwĩ Estóico remimombeꞌu renduha ave ohogwaitĩ íxupe:—Upéa ko onheꞌẽ eterei vaꞌe. Mbavaꞌe po omombeꞌuse, oĩ heꞌi vaꞌe hese.—Oiméne omombeꞌu tupã pyahu rehegwa, oĩ heꞌi vaꞌe moꞌã hese. Ohendu hikwái Paulo omombeꞌu ramo Hesu rehegwa. Oikove jevymaha rehegwa ave ohendu hikwái. Ohendu ramo:—Paulo ko omombeꞌu paraꞌe tupã pyahu rehegwa, oĩ heꞌi vaꞌe hese.

Aõutxumy tahe Epikuriu mahãdu Paulo‑txi nade. Estòiku mahãdu ijõre. Tiiboho, aõbo rybe rare kia erydu roire. Tiiboho he Paulo raujõmorenyre: —Aõmy aõkõ, kiarybedu rarybereri. Ijõ tahe rarybere: —Tii Deuxu tỹmyramy rarybereri. Paulo dori juhuu Jesuisi ixixanamy relyymy raremyhỹ. Tai kiamy raryberenyreri.

Ojemuꞌe maꞌefera ꞌgã nupe Paulo ꞌga awau Jejui ꞌga momeꞌwau. Epikureu ꞌgã nupe, Estoiku ꞌgã nupe nanẽ imomeꞌwau nũ.—Jejui ꞌga oferap raiꞌi nũ, amanũ re nũ— ꞌjau ꞌga uꞌama imomeꞌwau ojemuꞌe maꞌefera ꞌgã nupe.Aꞌeramũ ꞌgã ꞌjau:—Maꞌeramũ ꞌga maꞌja momeꞌwau janee ki ꞌei?— ꞌjau aipo ꞌgã ajaupe.—Tee. Maira mũ futat nipo aipo ꞌga wemiesaga omomeꞌu janee nũꞌũ— ꞌjau ꞌgã ajaupe.

Nhym kam apỹnh me kukràdjà tũm'ã ujarẽnh djwỳnh arỳm Paur'ỳr bôx ne kabẽn ma. Me ja ne me mebê epikurêju kukràdjà'ã ujarẽnh ar ba. Nhym ate me jadjwỳ ne mebê exoko kukràdjà'ã ujarẽnh ar ba. Amẽ me ja ne me Paur'ỳr bôx ne kabẽn man kam arỳm abenmã kum,—Je tô, mỳj ne kabẽn krãptĩja bit kute me bamã arẽnhmã? ane. Nhym me kwỳ 'ã abenmã kum,—Bãrãm metĩndjwỳnh bajtem'ã memã ujarẽnh ar ba, ane. Mỳkam ne me ã abenmã ane? Bir, Paur kute kàj bê memã Jeju'ã ujarẽnh ny jarẽnho bakam. Ne kute kàj bê me tyk akubyn tĩn'ã ujarẽnh ar bakam. Kam ne me ã abenmã ane.

Mîrîrî yai yenupatonkon wanîꞌpî tiaronkon pemonkonyamîꞌ, inkamoro wanîꞌpî Epicureuyamîꞌ moropai Estóicoyamîꞌ. Inkamoro eseurîmaꞌpî Paulo yarakkîrî nîrî. Mîrîrî Paulo eseurîmaꞌpî epuꞌtî toꞌya pîn. Mîrîrî yeꞌnen toꞌ esekaranmapoꞌpî. Taꞌpî toꞌya: —Îꞌ see taa yuꞌse mîserî wanî sîrîrî, epuꞌtî pra tîîse? —taꞌpî toꞌya. —Pakko pe kaꞌrî awanî —taꞌpî toꞌya ipîꞌ. Tiaronkonya yuukuꞌpî. Taꞌpî toꞌya: —Paapa anîꞌ nepuꞌtî pepîn pîꞌ eeseurîma mîrîrî —taꞌpî toꞌya. Maasa pra Paulo eseurîmaꞌpî Jesus pîikaꞌtîton pîꞌ. Jesus wanî pîikaꞌtîton pe ekaremekîꞌpîiya. Moropai mîrîrî tîpo Paapaya iꞌmîꞌsaꞌkaꞌpî pîꞌ eeseurîmaꞌpî.

Tu hãm'ãktux, tu hãmyũmmũg'ax xop 'ãxet'ax 'Epikoneo xop mũtik hãm'ãktux, xix 'Extox xop mũtik hãm'ãktux hã' nõy yãnãn, ha' yãg te' yĩkopit, hu:—Kãy te hãm'ãktux punethok. Putep mũn 'ãktux putup? Kaxĩy.Ha' yãg nõy te' yãnãn, hu:—Tute topahnãg puknõg 'ãktux. Kaxĩy.Ha Paot te Yeyox 'ãktux, tu Yeyox putpu' hi 'ãktux.

Itaybit cĩcãayũ dak o'jekawẽnwẽn Paulo eju- -Estóicoyũ, Epicureuyũ dak. Ixeyũ ag̃okatkayũ itaybit cĩcã osodop ip. Paulo o'g̃uwẽnuwẽn ip jeweweju.— Apẽntak sute e ojuy itaybit'ũmat? — io'e ip.— Deus muwẽnuwẽn teku oxe bit — io'e warara'acayũ. — Wuyju bit wuyetaybit g̃u i'em — io'e ip.Imẽn o'e ip, Paulo soat em Jesus muwẽnuwẽn oekukuku buye, wuye'ũ buje waram acejetait iap muwẽnuwẽn oekukuku buye dak. Jesus buten itaybit g̃u ip osodop.

Ti mꞌ Epikuréw häd enäh do ma matëg wób, Es-Toj-Ko häd enäh do ma matëg wób raky kedꞌaak mä Paw-Ro hã. Ti mꞌ ta wób raky nꞌaa rejãã. Hahỹỹ dꞌ mä reaanh:—Hꞌëëd hahỹ tarꞌood ỹỹn karẽn taherꞌoot? —näk mäh.Ti mꞌ ta wób raky hadoo:—Häj nꞌaa sꞌee hẽnh rahꞌyy kahaꞌeeh do sa ky nꞌaa taherꞌoot. Ta ti sa hã ji hꞌyy kaꞌeeh takarẽn, tahyb nꞌaa péh —näk mäh.Tii dꞌ rawén herꞌoot, Jesus ky nꞌaa hanäm doo, Jesus ganä wät do ky nꞌaa na-ããj hẽ Paw-Ro maherꞌoot do hyb nꞌaa sa hã.

Je³su²jah³la² ka³te̱n³su² ĩ³sa²yxau³xi²jau³xa² ĩ³yau¹ũ³hain¹ta¹hxai²hẽ¹la². Nxa²ha¹te¹ E³pi³ku³le²o² nũ̱³ka̱³txa² ã³wxã² e³sto³i²ko² nũ̱³ka̱³txa² ã³wxã² nxe³yain¹sxã³ ĩ³ye³kxain¹te³nah¹lxi¹:— A²hoh³lxi³su² ki̱³tã³li¹. Yxãn¹ta¹ jah¹la² ĩh¹nxe³jau³ta̱³ ĩ³ye³kxi²nẽ³te³ji¹wi¹? Nxe³ain¹jau³su² nxai¹nha²kxai³ ã̱³nũ̱³ka̱³txai²na² ĩ³ye³te³nah¹lxi¹: “Txa²wã¹sũ̱³na² ã̱³xa² ĩ²ki̱³sxa³jah¹la² wãn³txa² ĩ³ye³kxi²te³na³li¹.” Nxain¹ta¹hxai²hẽ¹la².

Haiyanae xaotyakisatiyenae, epicureu, estóico xoaha aokahiterenae tehitiya iraesekoatyahitaha ekakoa. Axakakoahitaha hare. — Xoare nexa aokowita exe mawaiyorehare?Haiyanae ekoaxatyahitene: — Motya xamanita hahotyaliharenae nenorexa tahi iraetaka — nexaha. Nikare irae ahitaha, Paulo xakaita Jesus tahi akiti, exahe kamati kaseneheta tahi iraeta hoka.

Vahojamaniha adani ija'ari vaka'ojomo'iva abono vaonina ipikorio, vahoariha vaonina itoiko. Deu-ra avigariki adani ija'ari vaka'ojomo'iva abono. Paulo khama vaabono vara vakani'akhamavini hi'ihi ida Jesus varani hina. Vahoariha Paulo-ra avigaraha'avini vanana'dohi'aha:—Nahina mani oni hi'o ogaharikia vara bivani'avini binofija?Vahoariha vagathani'ihi ida vaathi:—Ni-aogaki. Arabo hoariha kaija'arini kaDeuni vahabini ada kidivarani hira — vakhaniha.Pauloa vara bivani'aki ida Jesus varani hina, ija'ari abinini naothinia ahokini ida kidivarani hija jaboni. Ni-avigajahakiki ida Paulo athi nahina nini.

Kytsa nihyrikosokdata Epikurus tuktsa niaha. Ustsa Estoikos asahi Seno tuktsa niaha. Kytsa sihyrinymyrẽtsa. Asa zuba Pauro soho ty nipamykysokonaha.— Atakta maku amy ty ja katsa mybo motsaso tsihikik.Tsihyrinymyrẽta ja. Usta Deus soho ja motsaso tsihikik — nikaranaha. Iwa sihyrinymyrẽtsa asa zuba nipamykysokonaha. Pauro Sesus soho nitsasoko. Kytsa Sesus wata mynahyrizikponaha nitsasoko. Iwatsahi asa zuba Pauro soho nipamykysokonaha.

Miꞌi hawyi itotiaria woꞌonãpin hat potmuꞌeria tokokaꞌat Pauru kape ihay kuap hamo. Miꞌi hawyi teꞌeroꞌe toꞌope muꞌap upi — Toꞌiro ihay at kaꞌap takat ehay kuap hamo iꞌatuꞌe. Taꞌi miꞌi ti wẽtup ywania kawiat tupanaria moherep hat iꞌatuꞌe toꞌope katupono Pauru henoi itote Iesui etiat aikotã guꞌuro pyi tuwẽtem i hap etiat.

Yoko ápe xâne áhati esá'ikeokoko isoneûti kuteâti ápeinoke xâne yara kúveu mêum koane póneovoku hó'e xâne. Xapákukehiko nekôyo, ápe xâne hokotíhiko isóneu hóyeno koéhati Épikuru. Ina apémaka po'ínuhiko xâne hokoti po'i isoneûti iháxoneti éstoiku, po'i hó'e xâne. Xapákuke nekôyohiko, ápe kahá'ati yumópea Poûlu. Hara kixókokohiko vo'ókuke:—Kútea koyuhóheoti râ'a. Kutimea itukóvoye ne kíxone? —kixókoko.Ina koehíko po'ínu:—Po'ímea kó'iyeovoku hó'e xâne koyúho.Yoko kó'inokeneye yûho vo'oku itúkeovo Jesus koane exépukopea ukópea xapa ivokóvoti koyúho ne Poûlu.

Ni'karérã epicureu, estóico wamêtise kurarikãharãre bu'erã́ Paulo me'ra uúkũkãrã niîwã. Kɨ̃ɨ̂ Jesu yeé kitire, apêye kẽ'rare wẽrî'kãrãpɨ masasére werêkɨ niîwĩ naâre. Tohô weérã ni'karérã naâ basi a'mêri sẽrí yã'akãrã niîwã:—De'ró niî werê sĩ'rigɨ weetí toô kã'ro uúkũse pihagɨ? Ãpêrã pe'e a'tîro niîkãrã niîwã:—Apé di'takãharã naâ ẽho peórã nohore uúkũgɨ weesamí, niîkãrã niîwã.

Jinayaptinmi Epicuriu caśhta llaqui yaćhay-sapacunawan, ñatac Estoico caśhtapi umanllancunaca Pablocta tapuyta allacaycälila imapi limaśhantapis. Chayćhümi waquincuna: “¿Ima limaywanćha shiminta mishquichicuyan?” nipäcula. Juccunäñatacmi: “Juc-lädu malcap diosnincunap willacuyninta muyuchicüpisćhá” nipäcula.

Zezusihi wasu'uwẽ na ma tô dama rowasu'u. Dâ'â nherẽ, apâ ĩhâiwa'utuzém na ma tô duré dama rowasu'u. Taha wa, Epiturezuhu nhimirowahutu zarina, duré etozitu norĩ nhimirowahutu zarina dama rowahutu'wa norĩ hã ma tô duré ãma sada'âbâ za'ra, Paru hã. Tawamhã nima norĩ hã ma tô ãne sisadanharĩ za'ra ãma:— E marĩ na te wama rowasu'u. Simiza'rese bâ. — Ãne te sima ãma rowasu'u za'ra, dama rowahutu'wa norĩ hã.Nima norĩ hã te duré ãne sima nharĩ za'ra:— Ãté ĩhâiba'õ norĩ wasu'u na te wama rowasu'u, ĩwaihu'upese hâiba amoi wasu'u na, wa te ãma 're saze za'ra mono da. — Ãne te sima nharĩ za'ra.


Mame Pauru tarose toto a Areopaku pona, pata esã porohtoh notaka. Morarame ynara tykase toto eya,—Yna zuruko, õtururu waro yna ehtohme, tykase toto. —Tyoro sã mase amorepato. Sero onetapitopyra reh ynanase. Zuaro se ynanase, tykase toto. Morotõkõ, Atenapõkõ, tykatonomory maro erohpyra sã toh kynexine. Kokoro rokẽ imeimehnõ namorepatopõpyry poko oturũko toh kynexine.

Atenas nhõ xwỳnhjê mẽ axtem krĩ hõ nhõ xwỳnhjaja na prem kãm mẽ ujarẽnh nyw mar prãm nẽ. Jakamã nhũm prem mẽmoj jarẽnh nyw ma hãmri nẽ ãm axpẽn mã harẽnh pix o ri pa. Tã ra Pawre xujarẽnh nyw ma nẽ ma amnhĩ kôt mẽ kot axpẽn mar xà hã ixkre hwỳr o tẽ. Ixkre pê Areopja wỳr nhũm prem amnhĩ kôt o tẽ nẽ kãm:—E kwa aprĩ hã mẽ inhmã ate mẽmo jarẽnh nywta jarẽ pa mẽ ama. Mẽ inhmã mar prãm. Anẽ. Series([], ) Series([], )

Paoro Sãpirenauata Ariópako InakoriãtaãEereka ninoa kaxinikaxitirerini anikari Paoro aiko kãkiti apotiitiniãtaãua, imiriĩ nopini Ariópako inakoriãtaã. Iuaã ninoa txari:—Ate nirekari aimarotiniri poerekakiti sãkiretxiti. Mitxi kona ate kenakotari ikara atoko inakari sãkiretxiti.

Aituo myani akaemo tonomeguneim modo Paulo nhadylymo myarâ iwelo modogue tâdâsenomedâdoam, Areópago kehoram. Târâ myani nhapâiguelymo:— Iwelo mâengatuly tiuntudyze xina.

Aꞌe rupi weraha Pawru tuwihaw wazemonoꞌogaw pe wà kury. — Urepurukwaw wer nepurumuꞌe haw rehe ure. Maꞌenugar purumuꞌe haw ererur urewe ne, iꞌi izupe wà.

Haꞌe rami vy ngupive ogueraa peteĩ henda Areópago hery vaꞌe py. Haꞌe vy aipoeꞌi:— Aỹ ma roikuaaxe mbaꞌe nunga pyau re pa renhomboꞌea.

Odaa joɡ̶oyadeegiticogi Paulo miditaɡ̶a niɡ̶ijo aneitibige me yatecoɡ̶o icoa lilokaɡ̶awadi niiɡ̶axinaɡ̶anadi, ane liboonaɡ̶adi Areópago, niɡ̶idi aneitibige amina ite oko me yatecoɡ̶o, me diniiɡ̶axitibigiwaji. Odaa joɡ̶odita Paulo, “Jemaanaɡ̶a me jowooɡ̶otaɡ̶a amigida ica gela ɡ̶adiiɡ̶axinaɡ̶aneɡ̶egi aneloɡ̶otitibece. Igaataɡ̶a niɡ̶ijoa ɡ̶adotaɡ̶a etiɡ̶odawelaɡ̶adi, odaa joleeɡ̶atibige me jowooɡ̶otaɡ̶a anodaa diitigilo niɡ̶ijoa ɡ̶adotaɡ̶a.” Odaa jiɡ̶idaaɡ̶owote, igaataɡ̶a iditawece niɡ̶eladimigipitigi naɡ̶ani nigotaɡ̶a inaaɡ̶inoa iomaɡ̶aɡ̶a pida idiaa liɡ̶eladi nigotaɡ̶a Atenas lemaanigitibece me leegi midiaaɡ̶i moyatemati codaa mowajipata okanicodaaɡ̶icata gela nibodigi.

A'ero g̃a Paulo'ga rerohoi yvytyruhua rehe Areópago rehe. Igwete g̃a jatykai tihendu ganhi'ig̃a javo.—Emombe'u kirog̃we ore ve enhimimombe'upyahua torohendu, ei g̃a ga pe. A'ereki hajiheva'ea nde eremombe'u ore ve ore monhimomby'avo. Nurã torokwaha tuhẽ neremimombe'ua, oro'e ore nde ve, ei g̃a. A'ereki g̃a nhaporemo onhomonhi'inhi'ĩ ranuhũ jipi Atenaspeve'g̃a hajiheve'g̃a no – kiroki g̃a u g̃a pyri upa Atenas pe. Nane'ymi g̃a imombe'umbe'ui mbaterapyahua ojohupeupe. Nanongara jate g̃a g̃wendu pota jipi no. Nurã g̃a Paulo'ga rerohoi pevo tomombe'u ga mbaterapyahua ore ve javo.

Kỹ ag tóg sór tỹ Areópago ra ti pére mũ mũ. Tá pãꞌi ag tóg ag jyvẽn tĩ, sór tỹ Areópago tá. Kỹ pãꞌi ag tóg ti mỹ: “ã tỹ vẽnh jykre tag tó mũ kãmén há han ra ẽg mỹ,” he mũ, ti mỹ. “(Ge) mẽ ja tũ ẽg nỹtĩ, ã tỹ ẽg mỹ tó mũ tag ti. Kỹ ẽg mỹ kãmén há han nĩ,” he ag tóg, pãꞌi ag. Hã ra Atenas tá ke ag tóg vẽnh vĩ tãg mẽ to há nỹtĩ, cidade ũ tá kãmũ kỹ tá nỹtĩ ag ke gé. Ag tỹ vẽnh vĩ tãg mẽ kỹ ag fe tóg mrin ke tĩ.

Upe ramo ogwerojeupi heraha-vy íxupe yvyaty-rehe, héry vaꞌe Areópago. Mburuvixa kwéry ojogweroaty haty-py ogwerojeupi heraha-vy. Upéi heꞌi íxupe:—Mbaꞌe pyahu-py ore mboꞌe ramo ndoroikwaái, heꞌi. —Ha oroikwaase. Oroikwaa eꞌỹ vaꞌe ne remimombeꞌu. Upéa-gwi emombeꞌu katu ore-vy erese vaꞌe, heꞌi íxupe gwĩ hiꞌarandu vaꞌe. Ha Atenas pygwa gwive, outro tetã gwigwa upe-py oiko vaꞌe ave, mbaꞌeve ndojapói vaꞌe. Imbaꞌe pyahu ohendu-ma ramo, omombeꞌu mbeꞌu vaꞌe ojóupe. Mbaꞌevete ndojapói.

Paulo tahe ridyrenyre. Tai iny roholamy rỹimyhỹreò ridyrenyre: —Rybe tỹmyramy telyymahãtemy inihe bedelyyke wakoreny. Tamy kia rarybere. Aõkõre inihe aõna aõnamy tarybemy atxiteri, aõwitxira witxiramy. Tai aroholarenykemy watxirenyreri. Atena hãwã mahãdu, tule iwitxira bede luduõ tai rasỹnymyhỹre, aõ tỹmyraõòle roholarenykemy ratxirenyreri.

Aꞌeramũ ꞌgã Paulo ꞌga rerawau ajatykaaw ipe. Areopagu ꞌjaw ipe ꞌgã ꞌga rerawau.—Ere ajee iruukwe peu orejatykaaw ipe ꞌũ— ꞌjau iꞌakwaap maꞌe ꞌgã Paulo ꞌga upe.Aꞌeramũ ꞌgã Paulo ꞌga rerawau. —Ejemikwaawa emomeꞌupap oree ki ꞌei. Norokwaawi we ore aipoa ki ꞌei. Maran gatu te aipo raꞌe aꞌi kũi— ꞌjau ꞌgã ꞌga upe.Aꞌerauwe Paulo ꞌga porogytai ꞌgã nupe. Namutat peuwara ꞌgã wapyakau ajemogyau morogyta yau are raꞌe jepi. Aꞌeramũ ꞌgã Paulo ꞌga jeꞌeg are oporenuwiweramũ.—Soo ꞌga porogyta yau renupa— ꞌjau ꞌgã ajaupe.

Me ja ne me Paur kabẽn man kam kum kràn arỳm o tẽn krãnhbê Apaku nhimõk'ỳr o bôx. Kam ne me kute aben pydji djà.  Nãm me me aben pydji djàkam Pauro bôx ne arỳm kum,—Dja ga prĩne me imã arẽ. Aje memã me kukràdjà ny jarẽnhja mỳj ne kraxkam kute? Be, ga bôx ne atemã me kukràdjà jarẽ. Mỳj'ã ne ga arẽ? ane. Be, krĩraxbê Atẽnakam me krĩ tũm kunĩmẽ me bôx ny kunĩmẽ ne me mã akati kunĩkôt abenmã ujarẽnhbit. Me abenmã apỹnh me ujarẽnh ny jarẽnho babit nàr me me maro krĩbit. Ne atemã mỳjja kupênh kêt. Series([], )

Mîrîrî yeꞌnen Paulo yarîꞌpî toꞌya tiaron ipîkkukon eperepî pataꞌseꞌ yaꞌ. Mîrîrî wanîꞌpî Areópago ta. Moropai taꞌpî toꞌya Paulo pîꞌ: —Anepuꞌpai anna man mîrîrî anekaremekîꞌpî kaiꞌma amenan esenupantoꞌ ekaremekî manniꞌ —taꞌpî toꞌya. —Mîrîrî amîrî eseurîma manniꞌ wanî mîrîrî epuꞌtî annaya pra man. Îꞌ pîꞌ eeseurîma? —taꞌpî toꞌya. —Mîrîrî yeꞌnen anetapai anna man —taꞌpî toꞌya. Mîrîrî warantî taꞌpî toꞌya maasa pra tamîꞌnawîronkon wanîꞌpî amenan yekare anetapaino pe. Inkamoro wanîꞌpî Atenas ponkon moropai tiaronkon pata poinokon, moropai miarî tîîkoꞌmansenon pe. Inkamoroya îꞌ rî yekare ekaremeꞌpîtîꞌpî tîwakîrikon pe.

Ha tik xop te hãmyũmmũg te Paot yĩm mũg, tu 'Axenop yõg hãmyũmmũg xop ha' mõgãhã', pu hãm'ãktux'ax 'ãpax, tu' yĩkopit, hu: koneo xop mũtik hãm'ãktux, xix 'Extox xop mũtik hãm'ãktux hã' nõy yãnãn, ha' yãg te' yĩkopit, hu:—Kãy te hãm'ãktux punethok. Putep mũn 'ãktux putup? Kaxĩy.Ha' yãg nõy te'—'Ok hãmyũmmũg'ax tup nũhũ xate hãmyũmmũgãhã'?

G̃ebuje itaybit cĩcãayũ Paulo o'tujowat je'aweroroap pe jeweweju kawẽn ãm. Je'aweroroap putet Areópago i osunuy.  — Ekawẽn iisuat cuy epeg̃uwẽn ocewebe — i'e'e'uk osodop ip jewewebe Atenas ka watwat soat em.Soat em iisuat muwẽnuwẽn oekuku ip iisuat cocom tak. Paulo o'ju je'aweroroap pe Atenas ka beayũ eju. Series([], )

Ti mꞌ Paw-Ro rabatsyyd hõm Arejopak häd näng doo hẽnh, ma matëg sa wahë nꞌaa rakahetꞌaa doo hẽnh. Ti mꞌ raky hadoo Paw-Ro hã:—Ãã karẽn paawä ãã bahapäh mama metëëk do ky nꞌaa. Dooh ãã ky nꞌaa napëë nä bä ta tii —näk mäh. —Õm ky kewꞌoonh maherꞌoot do hã. Ãã karẽn ãã hapäh hꞌëëd ky nꞌaa tii —näk mäh. (Atẽn buuj, ta sꞌee hẽnh naa hena do panang bä habong do na-ããj hẽ maa kereed hadꞌyyt hẽ papuuj hadoo do ky nꞌaa ramaa newë bä, raherꞌood bä na-ããj hẽ. Ti hado hadꞌyyt hẽ. Dooh ramoo boo bä. Ti hyb nꞌaa mꞌ Paw-Ro rabatsꞌyyt.)

A³te²nas²thĩ³nãn¹tũ̱³ka̱³txu¹tai²na² kwa²ha³la³ka³lxa³lon³tũ̱³ka̱³txu¹tai²na² nxain¹sxã³ a³lan²ta² hãi¹nxe³ti³xa¹ wãn³txa² tah²yau³xa² ain³kxi²nyhain¹te³lhxã³ e³kxi²nyhain¹tu³ta¹hxai²hẽ¹la². Jã¹nxe³nyhain¹ta¹hxai²hẽ¹la². Pau²lah³lo²nu¹ta²kxai³lu² ã³sa²so¹ã³nũ²la² A³re³o²pa³ko²thĩ³na³ tẽ³sxã³ ã³wih¹sxã³ ĩ³ye³kxain¹te³nah¹lxi¹:— Pau²lah³lãi³. Wãn³txa² tah²yau³xa² e³nhi¹lxi¹. Nxe³jau³xai²li² ã³ne³wxe³sa²sĩn¹nxa³nha²wi¹. Nxe³ha²kxai³ wain³txi³ ĩ³yau¹ũ¹sa²sĩ¹nhẽ³li¹. Ain¹ta¹hxai²hẽ¹la².

Hatyaoseta nolokahene Areópago aokahitere nali, kalorexenae hohisakoahitere nali hoka axehenene: — Wasema waokowita hiyaotyakira waitare kalikiniye hiyakaitere akiti. Xoalini hare hiyakaitere akiti maisa waiyekehalakere womana hoka hatyohare akiti wasema waokowita — nexaha. Tyotya Atenas nali tyaoniterenae, exahe hahotyaliharenae nali tyaoniterenae hoka awaiyetyahitaha waitare iraiti hoka nikarahitaha. Semaha waitare hoka xakaihakatyaha mene aokowitaha hoka.

Oniaroa, Paulo athi-ra vakamithakia vakaboa'iha Areópago ibavi maakarini hojaki okhana. Ija'ari vavajoroniki ibavini ida Areópago oniki. Vani'aha:—Paulo, ivikha'iki ida varani ja'dini haria ika'ojomo'ivini hi'iki kaimoni. Akamitha'ianavini anofiki ida kadavarani. Akamithabiinini'iki ida kadavarani fori hiki. Aogavini anofiki ida varani nahina nini — Paulo-ra vani'aha. Vakadihojai hiki ida Atenas sidaji kaija'arini, vahoariha khama vajoronina vakamithaja kaimoni ida moni ja'dini, vara vavani'aja kaimoni jaboni ida moni ja'dini. Vavajahaki ida moni ja'dini-ra vakamithavini.

Niahatsahi Pauro siuzuzukukwy bo Areopako inarokoha zioktyhyryknaha. Anaeze hi inaharapekypykyknaha. Ipe niaha:— Tupakta! Aharere katsa mybo tytsaso! Abaka aharere tsipiwaby tsihikiknaha. Aharere meky watu iwatsahi tsipiwaby tsihikiknaha. Aharere tsipinymyry tsihikiknaha — nikaranaha. Iwa Pauro bo nitsasokonaha. Atenas ezektsa ezytyk soho siakparawy.— O aharere ezytyk soho ty katsa mybo typamykyso — nikaranaha. Zikbyituhukutu ezytyk soho ty nipamykysokonaha. Zikbyituhukutu ezytyk soho ty ziwabykynaha. Nawa zikzurukunaha. Iwatsahi Pauro pe niaha — Aharere ty katsa mybo tytsaso! — nikaranaha.

Miꞌi hawyi Pauru taꞌatuꞌykesat eroto woꞌoehay woꞌoehay hap kape yityꞌok Areopaku e hap kape. Itote taꞌatuereke Pauru taꞌatupyꞌasetpe hawyi teꞌeroꞌe tope — Uhyt pyno ehenoi ro koitywy aikotã aikotã hap sehay pakup uruepe iꞌatuꞌe. Yt karãpe i uruikuap ehay ewywuat ihay rakat. Miꞌi pote ti ehay ewy hap uruehay uruikyꞌesat iꞌatuꞌe. Katupono Atena piaria tikuap teran kahato yne kaipywiat sehay kat e kat e hap enoi hap koꞌi iꞌatuꞌe. Iꞌewyte yne hewyry rakaria itotiaria tikat kahato sehay pakup itote.

Ina omohíko Poûlu Areópaguke, ho'úxovoku pahúkotihiko yane pitivóko, kaha'âtihiko éxea koêku ne inámati ihíkauvoti íhikau Poûlu. Yane hara kíxoa xanéhiko: —Koati pó'iti ne ihíkauvoti yomínovike. Ako kámeaku ûti kuteâti. Kahá'a ûti véxea koêku —kíxoanehiko. Yoko koati kixóvokune ne xanéhiko íhae Átena koánemaka ne po'ínuhiko xâne ko'óvokutimakaya íhae po'íhiko pitivóko, ako po'i yuíxovonehiko ákoti itukapu koyúhoyea koane kámokenoyea inámati isoneûti.

Be'ró kɨ̃ɨ̂re pihî wã'kakãrã niîwã wiôrã naâ uúkũ wɨaro Areópago wamêtiropɨ. Toopɨ́ kɨ̃ɨ̂re niîkãrã niîwã:—Ɨ̃sâ mɨ'ɨ̂ ma'makãháse bu'esére tɨ'ó sĩ'risa'. Ɨ̃sâre mehêkã warota niîkã'sa'. Teeré neê tɨ'otírã niîkãti. De'ró niî sĩ'riro weetí teé mɨ'ɨ̂ bu'esé? Werêya, niîkãrã niîwã. Tii maká Atenakãharã, ãpêrã toopɨ́ makâri wa'â'kãrã naâ weesétise a'tîro niîkaro niîwɨ. Ma'ma kití di'akɨ̃re tɨ'ó, uúkũ nu'kukã' sĩ'rikãrã niîwã.

Chay nilcälilmi Areopago nishan nunacunap juntunaculcänanman puśhalcälil tapupäcula: “¿Willaycälimanquimanchun cay yaćhachicuyniquiwan imacta niycälimäśhayquitapis? Mana imaypis uyalipäcuśhätachućh jinam uyaliyalcächimanqui. Má, willaycälimay ya'acunapis yaćhapäcunäpä” nil. (Cay Atenas malcayücunacá ima muśhü willacuycunactapis uyalilcul, willanacuyllaćhümi ucupaculcäla.)?

Tawamhã Paru hã ma tô siwi saprõ, Are'opadu na rosa'rata'wa norĩ si'rã'õtõzém nhisi u. Tame ma tô tãma nharĩ za'ra, ãne:— E te za wama ĩwaihu, asimirowahutuzép té hã. E marĩ, te wama ĩwasu'u za'ra. Ĩwasu'u hã wa te waihu'u za'ra õ di. Duré wama ãma sahu na pé, wa te waihu'u za'ra da. — Ãne te tãma nharĩ za'ra. Atena ãma 're ĩsi'ubumroi u'âsi mono norĩ hã, duré darob amoi hawi ĩtẽme 're ĩsihutu mono norĩ hã marĩ hã rowasu'u té hã te te 're wapari ze za'ra mono di. Te te sima ãma 're rowasu'u ze za'ra mono di duré. Taha wa, te ãne tãma nharĩ za'ra, Paruhu ma.


Morarame Pauru xikihme toehse Areopaku po, tõturutohme inetarykõme. Ynara tykase ynororo,—Atenapõkomo, tuhke ahno panõ tyrise oya xine Ritonõpo kuhtohme oya xine repe.

Hãmri nhũm mẽ kuma nẽ mẽ kãm ujarẽnh o xa. Mẽ kot axpẽn mar xà hã ixkre kamã Atenas nhõ xwỳnhjê mã awjarẽ nẽ mẽ kãm:—E nà na ka htem anhõ mẽmo karõ nhĩpêx xohtôta ã apijaàm pê kãm amnhĩ jagrer o ri apa. Pa hte ja hã mẽ apumunh o mẽ akôt ixpa.

Paoro ikinimane apisatoõ itima, imiriĩ Ariópako inakoriãtaã. Iua txana ninoa:—Kikiakori, Atena sitatxiti auakanii, nitikapekari hĩteosone kaiãopokori, ininiã nimarotari iteene hĩpaxitiniri hĩteosone.

Aituo myani enanaynmolâ Paulo saudyly, Areopagodâ adâkehoem:— Nhaum, Atenas donro modo, ydataungâ. Toenzepa kuru tâzekudo tuhu xygatyby, se xygatyby warâ mâynrendylymo tarâ Atenasdâ. Awâkâ Deus myguewâtomo mâinwânkylymo awyly, tutuze urâ.

Upuꞌàm Pawru tuwihaw wanuwa rupi kury, Areo ywytyr rehe uzemonoꞌog maꞌe wanuwa rupi kury. -Pe Aten pe har pe ty wà, azeharomoete pemuwete katu tupàn aꞌuaꞌu peiko tuweharupi pe wà. Apuexak wamuwete katu mehe ihe.

Haꞌe ramo Areópago mbyte py Paulo opuꞌã vy aipoeꞌi:— Atenas pygua avakue, xee aexa rã peẽ kuery pembojerovia etea rupi anho pendekuai.

Odaa Paulo ja dabiditi liwigotigi niɡ̶ijo oko ane yatecoɡ̶o anoyatigi me Areópago, odaa jeɡ̶ee, “Akaami iniotagodepodi ane ɡ̶adiɡ̶eladi Atenas jinadi niɡ̶ina akaamitiwaji mawiite inoatawece moɡ̶eetetiogi niɡ̶inoa ɡ̶aniwicidi.

A'ero Paulo'ga ami g̃apyteri pe yvytyruhua rehe Areópago rehe. Igwete ga ei Atenaspeve'g̃a pe:—Pembohete hete po pe yvagipe'g̃a, ei ga.

Kỹ Paulo tóg sór tỹ Areópago kri jẽ kỹ ag mỹ: “Atenas tá keꞌ,” he mũ. “Topẽ tỹ hẽn ri ke kamẽg ãjag tóg tĩ (mỹr). Tag ve sóg,” he tóg.

Paulo omombeꞌu Nhandejáry nheꞌẽ Atenas tetã mygwa-peUpéixa ramo Paulo onhemboꞌy oĩ-vy Areópago yvyaty ári. Atenas tetã mygwa mbyte-py opuꞌã oĩ-vy. Onheꞌẽ hagwã onhemboꞌy:—Pejeapysaka katu, xe rapixa kwéry, xe nheꞌẽ-rehe. Peẽ ko pemboete eterei vaꞌe raꞌe tupã kwéry, heꞌi Atenas tetã mygwa-pe.

Tahe Paulo rỹire rybenatya‑ki. Rexiòrarunymy rarybere: —Atena hãwã mahãdu, kaiboho Deuxu rybe hyky tahõtinymahãtenyte.

(22,23) ꞌGã jatykaaw ipe owaẽm ire Paulo ꞌga awau afuꞌama oporogytau ꞌgã nupe.—Kwaiwete te pẽmaira aꞌagawa. Kwaiwete te je maira aꞌagawa resagi tekou teamunawupaw ipe aiꞌi. “Maira aꞌagawa ꞌgã afutat nanimenime”, aꞌe je tejeupe tewau tekou kwe pe amunawa pyterimũ esaka tekou aiꞌi. Aꞌere pẽẽ ajepeja ita mojewakeꞌemawe. “ꞌAga ita ore aramuꞌam oreremikwaaweꞌema maira upe”, ꞌjau ꞌupa ita are ojekwasiaa— ꞌjau Paulo ꞌga ꞌgã nupe imomeꞌwau. —ꞌGa ꞌã aꞌjea futat nepekwaawi we. Je ete te ꞌã ꞌga okwaap. Aꞌeramũ je ꞌawamũ ꞌga momeꞌwau pẽ nupe— ꞌjau Paulo ꞌga uꞌama ꞌgã nupe.—ꞌGa ꞌã Janeruwaretea te. ꞌGa te ꞌã mamaꞌea wapo rakue.

Nãm me Paur kukij nhym arỳm me aben pydji djàbê Apaku nhipôkri kàjmã djan memã kum,—Krĩraxbê Atẽnakam me akrĩ ga me aje apỹnh me anhõ we metĩndjwỳnh krãptĩ mar prãmkumrẽx. Arỳm ne ba omũ.

Mîrîrî yai Paulo eꞌmîꞌsaꞌkaꞌpî mîrîrî toꞌ pataꞌseꞌ Areópago ta tamîꞌnawîronkon pemonkonyamîꞌ rawîrî. Taꞌpîiya: —Warayoꞌkon, Atenas po tîîkoꞌmansenon, ayeraꞌmakon pîꞌ wai wei kaisarî tamîꞌnawîrî awanîkon miaꞌ ke ikonekasaꞌ yapurînenan pe, yapurîyaꞌnîkon eepîremakon yai.

Ha Paot te hãm'ãktux, ha 'Anenop xop te Paot xakot, ha Paot te:—'Atẽn yõg tikmũ'ũn: 'Ãxop te 'õg topahnãg komut xop xohix xak.

G̃ebuje Paulo o'jekawẽn cĩcã ceweju ip iboce Areópago be.— Atenas ka watwat — io'e Paulo. — Eyetabut cĩcã deusbaroyũ kay.

Ti mꞌ Paw-Ro basꞌëëg gëët Arejopak bä, ti mꞌ taky hadoo sa hã:—Atẽn buuj —näng mäh. —Ỹ hapäh ti bë maa kerꞌeet bë wehëë bä bë hꞌyy kahaꞌeeh doo —näng mäh.

Nxa²ha¹te¹ thĩ¹nai²na² nxũ²kwa̱i³ye³la³nãu³a² a²nũ²nãu³xa² nxũ²kwa̱i³ye³la³nãu³a² Pau²lah³lo²nu¹ta²kxai³lu² ĩ³sa²yxau³sxã³ ĩ³ye³yain¹te³nah¹lxi¹:— Nxe³jah³lxi³wxi¹. A³te²nas²thĩ³na² yxaut3tũ̱³ka̱³txi³sah¹lxi¹lxi¹. Txa²wã¹sũ̱³na²nãu³xa² a²yxo²ha³kxa¹ ĩ³ka³txã̱³nxe²nxa³sxã³ a²yxo²ha³kxa¹ ĩ³sa²nẽn¹kxah³lxi¹lxi¹.

Hatyaoseta Paulo tityoa Areópago nali hoka nehena ihiyeha: — Xasemehena, xiso Atenas tyaoniterenae: xikaenorexere, kahare xahekoita xenorexanai akiti kakoa.

Hari. Areópago ibavia okhaha ada Paulo. Atenas sidaji kaija'arini vaviaha gaakosoana hoja'aha, va'ora ni'aha:—A'onivaniti, avakadideus ipohiki-ra avakavaihinikabakhiavini-ra onoki'iki ho.

Niytahi Pauro rikto niy. Anaeze Areopako siuzuzukwy eze rikto niy. Ispe niy:— O Atenas ezektsa wabytahaktsa! Ahadeustsa humo ahapybyrẽtsa tsimykaranaha.

Miꞌi hawyi iꞌatupyꞌasetpe ipoĩꞌãm naꞌyn Pauru miꞌi hawyi toꞌe — Uhytꞌiꞌin worohoꞌokuap taꞌyn aikotã eipe tupanaria iãꞌãkap koꞌi neꞌi wyti eweimõtypot e Pauru Atena piaria pe.

Ina exepúko ne Poûlu nonékuke neko xanéhiko yane ho'úxovoku pahúkotihiko. Hara kíxovokoxoa:—Itínoe ko'óvokuti ya Átena, noínjoa ya uhá koeti koekúti itíkivonoe xâne koati yuixóvoti hó'e.

Naâ werê dutikã tɨ'ógɨ, Paulo Areópagopɨ wã'kâ nɨ'ka werêkɨ niîwĩ Atenakãharãre:—Yɨ'ɨ̂ ĩ'yakã́, mɨsâ ẽho peórã nohore ãyuró ẽho peóseti'.

Pabloñatacmi paycunap ćhawpinman śhaycucuycul: “Cay Atenas malcayu taytacuna, cay ñawïwan licaśhäcunam willaman amcuna diosniquicunaman chalapaculcäśhayquita.

Taha wa, Paru hã hâiwi ma tô za, danho're te te tãma rowasu'u za'ra da, Are'opadu ãma. Ãne te tãma nharĩ za'ra:— Aibâ norĩ, ãme Atena ãma 're ai'ubumroi wa'aba mono norĩ hã ma'ãpé ĩ̱wapari pese za'ra wa'aba. 'Re aihâimana za'ra wa'aba mono zé hã wa tô waihu'u. Romhâiba hã ahâ na te 're simasa, ãma 're ĩ'aiwata za'ra wa'aba mono zéb da hã.


Ritonõpo mokyro Kyrihpõkomo, nono rihpõ roropa. Mokyro kapu esemy. Emero kuesẽkõme roropa mana. Naeroro tapyi tao nyhpyra mana, ahno nyrihpyry tao, tykase Pauru toto a.

—Mẽpahpãm mẽ ate omunh kêt ã amnhĩ jarẽnhta Tĩrtũm na. Tãm na pre pyka ho kato nẽ kamã mẽmoj piitã ho kator pa. Gô ho kato nẽ mry ho kato nẽ panhĩ ho kato. Ãm mẽmoj piitã ho kator par kumrẽx. Na hte pika kamã nẽ kaxkwa kamã mẽmoj piitã ho amnhĩptàr mex rãhã ho pa. Jakamã mẽmo kaxyw kot puj mẽ jar kãm õrkwỹ nhĩpêx? Tãm kêp mẽmoj piitã ho kator xwỳnh jakamã kot mẽmoj to presija hkêt.

—Iua Teoso kamari itixi. Ikinipoko itixi nopini auakari apaka ikama. Iua Apiananiri. Iua itixi auakani auĩte itxaua iua. Iaxiti auakani auĩte apaka itxaua iua. !Ikaikota kãkiti kamakiti aikotiã.

— Tytanrugue kulâ myani Deus onro, kau, paru warâ nhugudyly, idânârâ onwogonro, kau wogonro, paikano, âdydo imeom, ânguydo imeom, kurâ domodo warâ. Idânârâ tiungutyby sodo, xuturim warâ mâkâ. Kintâdyby oday kulâ tâjikeim mâkeba mâkâ.

— Tupàn aꞌe, kwehe mehe uzapo ywy aꞌe, uzapo maꞌe ywy rehe har paw rupi katete aꞌe no. Ywak rehe har wanuwihaw romo hekon aꞌe. Ywy rehe har wanuwihaw romo hekon aꞌe no. Nuiko kwaw tàpuz awa wanemiapo kwer pupe.

— Mbaꞌeta Nhanderuete yvy haꞌe yvy re opa mbaꞌe ikuai vaꞌe moingoare ma yva haꞌe yvy re ipoꞌaka vaꞌe vy oo avakue opo py ojapo vaꞌekue py noĩ,

Aneotedoɡ̶oji eote niɡ̶ina iiɡ̶o codaa me inoatawece niɡ̶inoa aninoa digoina iiɡ̶o. Iniaaɡ̶iniwa Ǥoniotagodi Aneotedoɡ̶oji iiɡ̶e inoatawece ane ideite ditibigimedi codaa me iiɡ̶o, odaa adiɡ̶eladetedigi diimigi ane loenatagi niɡ̶ina oko.

—Tupana'ga – gaha oapo yvya yvyakotyva'eareheva'ea reheve – yvaga jaramo ko ga rekoi yvya jaramo no, ei ga. Ga ko nduvi yvyakotyve'g̃a nembiapoa pype ombohetehava pype, ei ga g̃a pe.

“Topẽ ẽn vỹ mundo kar han, mĩ mũ kar ke gé. Kanhkã tãn vẽ mỹr, kỹ tóg tỹ ga to pãꞌi nĩ gé. Hã kỹ tóg ẽg tỹ ti jo ĩn han krẽm nĩ tũ nĩgtĩ (mỹr),” he tóg.

—Upe vaꞌe Nhandejáry voi. Haꞌe ko yvy apohare, ko yvy-py oĩ vaꞌe gwive apohare ave. Haꞌe yváy Járy, yvy Járy ave. Teko rei ojapo vaꞌekwe-py ndoikóiry vaꞌe.

Ka Deuxu ibutumy bede riwinyre. Ibutumy tuu rỹira tii riwinyre. Tii heka biuwetyy wedu rare, su wedu rare. Aõ hãbu widỹỹna heto‑ki aõkõ tii rasỹnymyhỹre.

Ywya ꞌã ꞌga iapou rakue. Ywy pewara ꞌã ꞌga iapou rakue. Ywaga ꞌga ꞌã iapou rakue. ꞌGa te ꞌã mamaꞌe jararetea— ꞌjau ꞌga ꞌgã nupe. —Naꞌoga pype rũi ꞌga rekoi. Naeremiapofera pype rũi ꞌga rekoi.

Be, ta ne pykamẽ kam mỳjja kunĩ nhipêx. Pykakam mỳjjamẽ kàjkwakam mỳjjamẽ kunĩmã Bẽnjadjwỳr djwỳnh ne kute o ỹr. Kunĩmã Bẽnjadjwỳr djwỳnhkam djãm me kute kum kikre nhym Metĩndjwỳnh kam ỹrmã got?

—Mîîkîrî Paapa wanî pata konekaꞌtîpon pe moropai tamîꞌnawîrî sîrîrî pata po tîîkoꞌmansen konekaꞌtîpon. Mîîkîrî wanî uyepotorîkon pe kaꞌ koꞌmannîꞌnen pe, pata koꞌmannîꞌnen pe. Mîîkîrî Paapa koꞌmamî pepîn warayoꞌkon nîkonekaꞌpî wîttî ta.

—Topa xe'ẽgnãg te hãm xexka mĩy, xix hãpxop xohix mĩy, hu pexkox xix hahãm xat. 'A' pet mĩy xak'ah tikmũ'ũn yĩm hã. Yã mĩptut kopa ti 'ohnãg. 'Ũxexka xe'ẽgnãg Topah.

Kuyje ixe ipi o'g̃ug̃ẽ, soat ipi dag̃acat tak. Ixe kabi beacat kukukat, ipi dag̃acat kukukat tak. Ixe bit wuyemu'amuy'a be g̃u nuynuy.

—Pꞌop Hagä Doo, sahõnh hẽ badäk hahỹ mo hajꞌaa näng doo, badäk hahỹỹ hã habong do tamo hajꞌaa. Sahõnh hẽ badäk hahỹ hawꞌããts hẽ habong do sa wahë nꞌaa tii. Sahõnh hẽ tabagꞌããs. Dooh ta ti tagëë bä tób ji tama doo, ji yd hyb nꞌaa esee do yt hã.

Nxẽ¹ka³tu̱³ta¹ Txa²wã¹sũ̱³na² hi²sen³kxai³lu² ha³lo²a² a²yxo²ha³kxa¹ we¹tha²kxai³ yen³kxa² yxo²ha³kxa¹ we¹tha²kxai³ ta¹hxai²hẽ¹li¹. Nxe³jah¹la² Txa²wã¹sũ̱³na² A²si³yxau³tãu³ai²la¹wi¹. Oh³xan¹ko³xa² a²wa³kxẽn³su² ha²kxai³ yu̱h³xan¹ko³xa² a²wa³kxẽn³su² ha²kxai³ nxe³ta¹hxai²hẽ¹li¹. Yxãn¹ta¹ sxi²ha² a²nũ²a² txo³nain¹thĩn³su² kxa²ha³ta̱³nxãn²ti³ yxau³kxi²nẽ³tu³ta¹hxai²nxa³hẽ¹li¹.

Hatyo Enore atyo waikohekoa tyoma, exahe tyotya xoalini hare enakoa tyaonitereharenae tyoma. Hatyo atyo enokoa waikohe waikatehare tyaonita hoka maisa atyo haliti nómane hatyako tyaonare.

Hi'ada Deus avarigariki vania binamonahaja ida arabo, nama, hahavi hoja'iki hiki. Deus vania bivaka'da'dija ida nama, arabo hiki. Ni-arajomaki ida gora ija'aria binamonahaki Deus ibavi kaimoni hini.

Deus bijoikpe mybarawy iwa nizukni. Anaeze sispitutsa nisisuknibaik niwatihi. Atahi wahoro eze ba zikuru. Wahoro kytsa sukniheze ba zikuru.

Taꞌi miꞌi Tupana sese ti aipytyp nug hat. Taꞌi wuatꞌi mesuwarote iminug koꞌi toĩneꞌen e. Miꞌi ti atipy piat yi totiat morekuat sese. Taꞌi Tupana sese yt toĩneꞌen kuap i aipo wuat aiminug teiam me e.

Itukó'oviti, enepone itukoâti ra mêum yoko uhá koeti ovâti, únae ra vanúke yoko poké'e, ako ava péti koéxepoe xâne.

Õ'âkɨ̃hɨ a'ti ɨmɨ́koho niî pe'tisere weé'kɨ ɨ'mɨ̂se, a'tí di'ta wiôgɨ niîmi. Tohô wiôgɨ niî tĩhagɨ, ɨmɨá naâ weé'ke wi'seripɨ di'akɨ̃ niî masitisami.

“Cay allpa sïlu licalichï Diosmi cay allpäpa sïlüpa Taytan. Chaymi pay'a mana nï nunacunap lulaśhan wasicunallaćhu canan canchu,

— 'Re ĩhâimana u'âsi mono hã ma tô ti'a hã 'manha, duré uburé marĩ hã ĩwa 're ĩhâimana za'ra mono da hã. Ta hã Danhib'apito uptabi, hâiwa ãma, ti'ai ãma zama. Taha wa, ãma 're ĩdawata za'ra mono zéb da, 'ri hã danhib'rata na da te 're ĩ'manharĩ za'ra mono ãma hã, 're sãmra mono õ di.


—Kỹkyryrykõ se pyra mã Ritonõpo kuepekõme toehtohme emero nae toexiryke. Emero oseremãko Ritonõpo poe sytatose. Ipoe orihpyra sytatose, otuhnõko, ytoytõko, enara.

Kêp mẽmoj piitã hpãm jakamã mẽmoj piitã õ na. Jakamã tanhmã kot pu wem amnhĩ to nẽ kãm mẽmoj gõ? Tãm kot mẽmoj piitã ho kator nẽ ho htĩr nẽ kot mẽmoj piitã õr kênã kot puj kêt mẽ amnhĩ pyrà nẽ kãm mẽmoj gõ.

Ikinipokokara auapeka Teosomoni, ininiã !inirekari kãkiti kamakiti iua auini ĩkapani. Teosopitikara txĩkitakari kãkiti auãki inini. Iuakara sikaxiniretari kãkiti. Teosokara sikari ikinipoko kãkiti auakiti.

Tâmawyadâzeim mâkeba mâkâ, mâkâlâ aieni awylygue. Mâkâlâ kyigueânehondânry. Mâkâ peba-ro watay, kydâepaiguewâbyra tâise kurâ. Awâkâlâ olâ tâlâ kydato modo xudunri.

Nuputar kwaw maꞌe teko wanemiapo kwer iko aꞌe, taꞌe aꞌe ae umuigo kar maꞌe paw rupi katete iko aꞌe wà xe, taꞌe aꞌe ae umupytuhem kar wikuwe maꞌe paw rupi katete iko aꞌe wà no xe. Maꞌe paw rupi katete omono teko wanupe aꞌe.

neĩ nhande kuery po py nanhaipytyvõi ꞌrã mbaꞌeve py. Nhandegui mbaꞌeve oipota vaꞌeꞌỹ, mbaꞌeta nhande kuery haꞌe javive pe haꞌe ae omeꞌẽ nhanderekoverã, nhanepytuẽrã haꞌe opa mbaꞌe jareko vaꞌe.

Iniaaɡ̶iniwa ayopotedibige niɡ̶ina oko doɡ̶owo noenatagitema anigetiɡ̶idi, leeɡ̶odi Jiɡ̶iniaaɡ̶eote niɡ̶ina oko me newiɡ̶a, me naalaɡ̶a, codaa yajigotediogi niɡ̶ina oko inoatawece anoyopotibige me newiɡ̶a.

Ga gwereko pa mbatera ojive. Nurã ga ndojikogi yvyakotyve'g̃a ndehe ji poko javo g̃a pe. Gaha ko omongouka pa ahe. Igwete ga imbuhumbuhurukari mbatera g̃a pe nhaporemo, ei Paulo'ga g̃a pe.

“Kỹ ẽg tóg ti ki rĩr ke tũ nĩ gé, ti jagtar tũ nĩn kỹ. Vẽnh kar rĩn tóg nĩgtĩ (mỹr), Topẽ ti, kỹ tóg vẽnh kar tỹ hãmhãm ke han tĩ. Vẽnh kar tỹ nén precisar he kar nĩm tóg tĩ (mỹr),” he tóg.

Nhane moingopa vaꞌe ae, nhane mopytuhẽhare. Opambaꞌe omeꞌẽ vaꞌety nhande-vy. Upéa-gwi ndikatúi nhaipytygwõ íxupe. Mbaꞌeve-rehe noikotẽvéiry nhandéhegwi.Is 42.5

Tiu heka tii aõmy reaõtyhy hãbu aõ tamy riwahinyõtyhy. Tule tahe inydee ibutumy aõna aõna riwahinymyhỹre, ele wesena, umy, ibutumy inydee riwahinyre.

Nitywi ꞌga remifutara mũ mamaꞌea. ꞌGa te ꞌã mamaꞌe wapo rakue. Aꞌeramũ ꞌga remifutara otyweꞌemamũ. ꞌGa futat te ꞌã ae apou rakue. ꞌGa futat ꞌã ae momytupoa ꞌagamũ rakue— ꞌjau Paulo ꞌga uꞌama imomeꞌwau ꞌgã nupe.

Nàr djãm mỳjja 'õ Metĩndjwỳnh nhõ kêt ga me kam aje kum õrmã? Kati. Be, ta ne kute memã tĩn jangjênh ne memã àkôr jangjênh nhym me ar ba. Ta ne memã mỳjja kunĩ nhõro nhỹ.

Mîrîrî yeꞌnen mîîkîrî Paapa wanî pepîn îꞌ koneka yuꞌse tîmîrî ton pe. Maasa pra mîîkîrî Paapaya uurîꞌnîkon koꞌmantoꞌ ton tîrî. Mîîkîrî Paapaya uyettapusinkon ton tîrî. Tamîꞌnawîron tîrîiya uupiaꞌnîkon.

Tu hãpxop 'ũm xak 'ohnãg, yã hãpxop xohix mĩy, nũy tikmũ'ũn pu' xit xut popmãhã', xi' hi'ax, xix hãpxop xohix yã' hok popmãhã'.

Ixe buywat pa'ore wuywebe. Ixe soatkug̃. Ka'ũma kay ixe. Ixe wuymutaicin, wuymu'ada'adam tak. Ixe wuyxat ũmũm wuywebe. Wuydoti dak iũmũm.

Dooh hyb nꞌaa ta hã ji masa péh, sahõnh hẽ ji bahä̃nh tabahadoo do hyb nꞌaa. Ti né hẽ ti hanoo ër hã ër bedëp hyb nꞌaa. Ti né hẽ ti sahõnh hẽ hanoo do ër hã.

Jã¹nxe³ju³kxai³lu² a²nũ²a² yxo²ha³kxa¹ we¹tai¹ni² a²nũ²a² yen³kxa² yxo²kwa̱i³nxa³i² nxe³ju³tan¹te²kxa³ya̱³lhu² hxi²kan¹txi³ ã³non²ta³kxain¹ki̱³sxa³lho³li¹. Nxe³yãn¹ta¹ a²nũ²a² ka³te̱n³su² ki̱³ju³ta² ũ³hũ¹nẽ³lai¹nha²kxai³ ĩ³yax1ki̱³ju³ta² ũ³hũ¹nẽ³lai¹nha²kxai³ yen³kxa² a²yxo²ha³kxa¹ ũ³hũ¹nẽ³lha²kxai³ nxẽn³ta¹hxai²hẽ¹li¹.

Maisaiya atyo xoare maheta xoalini harenae kaomakita enomana. Hiyaiya, hatyo atyo wenati ijita tyotya ana, xiyawinisoati, tyotya xoalini hare.

Ni-nahina-ra kainamoki ada Deus, ni-bikainamoki ida ija'aria binamonahaki. Ovani oa va'ora no'ara adani ija'ari vakadimahi, vakadiva'ikhami hikia jaboni. Vakadinahina hahavia va'ora no'a'iki ada Deus.

Katsaktsa Deus bo batu tytsumuẽhĩ. Inamyrẽnikita. Ata humo hi myspitutsa nisisukni. Ata humo hi mysysyokehanitsa tsinakaranaha. Ihumo mykurẽtsa.

Miꞌi wyti wuatꞌi ereko hat. Ikai ti tukup yne sekat. Yt kat i wyti iwat iweteweru hap ipo pe e. Ikaipyi ti watoĩneꞌen. Ikaipyi ahehãite hap. Torania ikaipywiat koꞌi e. Taꞌi yt miitꞌin minug kaipyi i wyti Tupana toĩneꞌen e.

Ákomaka nókone mani ítukeinoake xâne. Koáhati énomone porexó'ovi vápeyea koane vómixekuyeovo, koane koúsokinovimaka uhá koeti po'inu nókone ûti.

Neê apêye noho dɨ'satísa' Õ'âkɨ̃hɨre. Niî pe'tirãre katisé, ehêri miise, niî pe'tisere o'ôsami. Neê marî da'rasé me'ra kɨ̃ɨ̂re wee tamúta basiótisa'.

nïtac mayantapis nisitanchu imacta lulapunanpäpis. Aśhwanpa paymi llapanchictapis cawsayta, lluy imactapis uycamäninchic.

Õhõ si ma tô dapẽ'ẽzanizé hã te te dama 're anhomri. Taha zarina si te 're dapẽ'ẽzani za'ra. Taha si, ma tô uburé marĩ hã te te dama 're anhomri, ãma 're ĩdahâimana za'ra mono zéb da hã. Taha wa, marĩ zô tiwi 're rowaptâ'â mono õ di, da te 're ĩpawaptob za'ra mono zéb da hã.


Toiro orutua wino kymarokõ emero tyrise eya ahnome, nono po kuehtohkõme. Kuenurutopõpyrykõ waro Ritonõpo mana, kuesarykomo, kuorikyrykomo. Emero zuaro mã Ritonõpo, tykase Pauru toto a.

Na pre mẽ pahkukamã ahpỹnhã mẽ pahpiitã mẽ papapxà jarẽ nẽ mẽ pakator hã arĩgro jarẽ. Na pre mẽ pahpãm kot wa Atãwja nhĩpêx. Jakamã nhũm Atãw kêp mẽ pahpiitã mẽ pahpàr krax.

Merepitipanika kãkiti !auari, eereka Teoso kamari kiki Atão inakori. Ikini uãkati kãkititi atokiri itxaua iua Atão. Teoso iokanatana ninoa ikini itixitiã auinina. Kãkiti mauakani apisapanikara, imereẽri kãkiti iponaniini õti tĩkane. Iaõtari kãkiti auiniãtaã tĩkane.

Saguho uguondo xygamâ. Mâkâ uguondo iepadybylâ awâkâ kurâ domodo onro anakonro. Deuslâ myakâwândy tâinkâ lelâba ejitânimo. Waunro kuru uguondo tyngadyly iraynâlâ myakâwândy Deus aguely âdykâ ejidymo awyly wâgâ. Aguewândymy âdara onro anaym awylymo wâgâ, âdara agui idylymo, âdara aguipa idylymo wâgâ, âdara lelâ tynrenseim modo wâgâ, âdara lelâ tynrensenry modo wâgâ warâ.

Uzapo awa ipy aꞌe. Aꞌe awa upurumuzàg aꞌe. Ipurumuzàmuzàg umuzàg amo wà no. Teko paw rupi katete wiko aꞌe awa izuapyapyr romo aꞌe wà. Tupàn umuigo kar wamono ywy nànàn aꞌe wà. Aꞌe ae wexaexak ywy teko waneko àwàm aꞌe no. Peiko ko ywy rehe nehe, iꞌi amo wanupe.

Peteĩꞌi gui nhanemoingo rakaꞌe opa marãgua yvy re nhandekuai vaꞌerã. Yma voi oaꞌanga rakaꞌe pa, haꞌe mamo ete pa peteĩ-teĩ regua ikuai aguã,

Yoe inoatawece ane noiika, anida aneetege licoɡ̶egi niɡ̶ijo odoejegi ɡ̶oneleegiwa loenatagi. Odaa ja ilaagaɡ̶aditedeloco me niɡ̶eladeeɡ̶ateloco inoatawece liwailidi iiɡ̶o. Jiɡ̶iniaaɡ̶iniwa ane nilaɡ̶aditetema nokododi niɡ̶ina oko, codaa me nibikota niiɡ̶otedi niɡ̶ijo maleediɡ̶icatibige mina me newiɡ̶a.

—Tupana'ga oapo na'ẽ nhaneremboypya ojipejiva'ea hako, ei ga. Aerẽ ga ahe mbohetauhui huvihava'g̃a mongovo g̃andeheve'g̃a pavẽi. Igwete ga g̃a mboja'oja'ogi g̃a mondovo g̃agwyri pe nhaporemo, ei ga. G̃a'apoa renonde Tupana'ga e'i jipe oyvyteri pe hako: “Nahanahã po ti g̃a pe nehẽ. Aerẽ po ti nahã nehẽ,” ei ga. “Pevo gwe ti g̃a toko nehẽ,” ei ga. A'ea Tupana'ga e'i oyvyteri pe hako, ei Paulo'ga g̃a pe.

“Kỹ tóg vẽnh kyvénh pir tỹ ẽprã ke kar hyn han, nação kar (mỹr), ga kar mĩ mũ mũ ag (mỹr). Tỹ ẽg vẽnh kyvénh pir nỹtĩ. Kỹ tóg ẽg mỹ ẽg mur kurã nĩm mũ gé, ẽg ter kurã ti ke gé. Ẽg mỹ tóg ẽg jamã nĩm mũ gé, Topẽ ti,” he tóg.

—Yma ete vaꞌekwe ojapo vaꞌekwe peteĩ kwimbaꞌe ypy-pe. Íxupe ranhe ojapo vaꞌekwe. Upe kwimbaꞌe-gwi enterove vaꞌe onhepyrũ hagwã. Ojapo oiko hagwã íxugwi entéro yvy-py oĩ vaꞌe gwive oiko hagwã heꞌýi heꞌýi eꞌỹ ave. Oiko eꞌỹ jave yvypóry, Nhandejáry omoĩ vaꞌekwe peteĩ áry peteĩ teĩ oiko hagwã. Nhandejáry omombeꞌuha áry-py oiko vaꞌekwe. Upéi peteĩ teĩ-pe omombeꞌu vaꞌekwe hekwagwã kwéry.

Hãbu sohojiõ‑ribi ibutumy iny ròhònyre iriòre riòremy bede witxira witxiramy rasỹnymy rỹirakemy. Urile wiribi rihitxihitxinyre. Tiu tamy riteòsinyre, tikibo rasỹnymy rỹirakremy.

—Majepeiꞌi etee futat ꞌga ꞌã kũimaꞌe ꞌga apou rakue. Aꞌe ꞌga juapyrera futat ꞌagamũ ojemomytun— ꞌjau ꞌga uꞌama ꞌgã nupe imomeꞌwau. —Ae ypy juapyrera te ꞌã ajemogy ꞌagamũ. ꞌAwamũ te aje ꞌã ae jemogyi okwasiꞌwasiꞌwau. ꞌY amutee are ꞌga ꞌgã monou ꞌgã mogyau ꞌgã mokwasiꞌwasiꞌwau— ꞌjau Paulo ꞌga uꞌama imomeꞌwau ꞌgã nupe.—Aeꞌaawera we futat ꞌga okwaap. “ꞌAwamũ futat nipo ꞌgã amũ ꞌari”, ꞌjau ꞌga ojeupe ꞌũina— ꞌjau ꞌga ꞌgã nupe. —“Anure ꞌgã amũ tamogyukat ꞌjau”, ꞌjau ꞌga ꞌũina. ꞌGa ꞌã jane juejue jane kwaapa, jane ꞌareꞌemauwe ꞌga janeꞌaawa kwaapa. Jane manũawa nanẽ ꞌga ikwaapa nũ— ꞌjau Paulo ꞌga uꞌama imomeꞌwau ꞌgã nupe.

Apỹnh me ba djà kunĩkôt me bakunĩ me banhingêt djwỳnh pydji nhym Metĩndjwỳnh adjàkamã ipêx. Nhym kam ô'ã pyka kunĩkôt me ajmàn kam ar ba. Metĩndjwỳnh amim me kukãm apỹnh me bixadjwỳr djà'ã karõ. Amim apỹnh akati'ã karõ nhym kôt me aben kukãm apôx. Nhym me kukãm amim apỹnh me ba djà'ã karõ nhym me kam aben kukãm apôx ne arỳm kam ar ba.

Eꞌmaiꞌnon warayoꞌ konekaꞌpîiya mîîkîrî koꞌmantoꞌpe sîrîrî pata po. Mîîkîrî wenai tamîꞌnawîronkon pemonkonyamîꞌ koꞌmantoꞌpe. Maasa pra toꞌ weiyu kuꞌneꞌtîꞌpî Paapaya enen toꞌ koꞌmantoꞌ weiyu. Moropai toꞌ pata ton ekaremekîꞌpî Paapaya tiwin pîꞌ toꞌ koꞌmantoꞌpe tîpatakon ya. Tamîꞌnawîrî ikupîꞌpîiya.

Tu tik puxet mĩy hãmãxap, tu nõm hã' mĩy tikmũ'ũn xohix, xi' hep xohix, pu yõg hãm tu 'ãti', ha Topa te tikmũ'ũn pu hãm 'ũm hã' xakux'ax xat, xix hãm 'ũm hã' xakix'ax xat, tu' pip'ax 'ũm xat, pu mõg hãpxexka pu kopa 'ãti'.

Soat ka dag̃acat o'g̃u'acog̃ pũg̃ ag̃okatkat pewi. Jebikuyap tag̃ ip o'g̃ujuju soat kaka dag̃. Poce ixeyũ jeedop iap o'g̃uwẽnuwẽn, poce ixeyũ cum iap tak — io'e Paulo.

Sét hẽ ajꞌyy du na do sahõnh hẽ badäk hahỹ häj nꞌaa bä habong do Pꞌop Hagä Do anꞌoo bä, badäk hahỹỹ hã rababong hyb nꞌaa. Pꞌop Hagä Do né hẽ hanoo ny noo gó rababong doo, sa panang rababong do panꞌaa na-ããj hẽ.

Jã¹nxe³ju³kxai³la¹ a²wi¹lhĩ¹nu¹tai²kxai³lu² a²nũ²a² ka³na³ka³nat3sxã³ wet1sãn²ka³tu̱³ hã²wxãn³txa³ a²nũ²nãu³xa² yxo²ha³kxa¹ txon¹sxã³ yxau²xai³ki̱³ta¹hxai²hẽ¹li¹. A²nxe³ju³tan¹te²kxa³ya̱³lhu² Txa²wã¹sũ̱³na² hi²sen³kxai³lu² a²wi¹lhĩ¹nu¹ta²kxai³lu² ã²la² ha³lo²a² wet1sxã³ ũ³hũ²xai³nẽ³ta¹hxai²hẽ¹li¹. Nxe³ha²kxai³ a²nũ²a² yxo²ha³kxa¹ yãn³ta² yũ³nẽ³lxa³hĩ¹na¹ ha³lo²a² sa²hau³ko³ta¹hxai²hẽ¹li¹.

Haterore haliti hiyeta kahare hotyalihare haliti tyoma waikohekoa tyaonaha maheta. Hatyo atyo aimenekotya ferakiti, halitinae nawenakala aose harenae.

Deua binamonaha'iki ada makhira hoarana. Ovani ada ija'ari hahavi okhananavaki vakadi'arahoda hira. Arabo hahavia Deus va'ora karonahahavi'iki adani ija'ari vaibavi kaimonia avikhana. Va'ora namonahavini viahania Deus vania bikava'ibodivaranijoraja hida ija'ari hahavi vakadimahi, vaibavi hiki-ra vavahojara kaimoni.

Taparaka petoktsa zuba nisisukni asahi Deus humo inamybarawynaha. Iwaze kytsa sizubarẽtsa itsekokatsa niyziknaha. Deus taparaktsa nisisukni. Abaka kytsa itsekokatsa maha. Nanabyitaba sisopykwy humo tsihyrinymyrẽta. Kytsa sisapy ziwatawyky. Wastuhu kytsa taba nisisapyky. Ustsa kytsa usta taba nisisapyky. Tapara sisuknihibyize sisapy zinykyry.

Wẽtup ok miit kaipywiat yn ni yne ywania tohytpok mesuwat yi totiaria tukupteꞌen e. Taꞌi saꞌawyꞌite ti Tupana sese yne ywania ahyt eiam mesuwat yi totiat nug hat. Aikope aikope wuatꞌi ywaꞌnia eꞌyi toĩneꞌen hap Tupana tunug saꞌawyꞌi tuwanẽtup hap kaipyi. Ikupteꞌen porap neꞌi mesuwat yi totiat hamuat hap tutunug tuwanẽtup hawe nimo te e Pauru.

Enepone inúxoti hóyeno ítuke, énomone úkea uhá koeti po'ínuhiko xâne póneake Itukó'oviti óvea ra uhá koeti kúveu mêum. Yoko mekúke itúkinoahiko Itukó'oviti kaxena ápepemo koane émeuxa óvohikoku,

Õ'âkɨ̃hɨ neê waropɨta ni'kɨ́ masɨ́ weékɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ me'rata niî pe'tise kurarikãharãre weékɨ niîwĩ. Naâre niî pe'tiro a'ti nukúkãpɨre niî bɨroato niîgɨ dɨka waákɨ niîwĩ. Õ'âkɨ̃hɨ kɨ̃ɨ̂ dutiró me'ra marî põo tẽóro katiátohore, marî niiátohore kũûkɨ niîwĩ.

“Pay'a jucllay nunallapïmi imaymana caśhtaman milachila, cay jinantin allpäćhu cawsapäcunanpä. Unanchaycapulatacmi timpucunätapis ñatac mayćhu yaćhapäcunanpäpis.

Ĩsãna'rata hawimhã, aibâ misire nherẽ, ma tô ta hawimhã atébré dapoto mono bâ, 'Re ĩhâimana u'âsi mono hã. Taha wa, dapoto mono bâ ma tô dasitébré. Ma tô da'ãma ropé, ropâ 're dasi'ubumroi mono da. 'Re ĩdahâimana za'ra mono sidâpâsi, ma tô te te dama 're apisutu, ti'a hã, ĩwa 're ĩdasi'ubumroi mono zéb da hã. Niha wahum na ĩwa 're ĩdahâimana za'ra mono zéb da hã, ma tô duré te te dama 're apisutu.


—Tonetuputyry se roropa ynororo oya xine, oesẽkõme aehtohme, ameke pyra kyya xine toexiryke.

—Tã mẽmo kaxyw na pre ã Tĩrtũm mẽ panhĩpêx mex anẽ? Nà ãm mẽ pahte amnhĩ kaxyw hkôt pajamaxpẽr nẽ hkôt amnhĩ xunhwỳr kaxyw na pre mẽ panhĩpêx. Ja mẽ pahpê hihtỳx kêt. Koja mẽhõ kãm Tĩrtũm prãm nhũm amnhĩ tã omunh kurê kumrẽx.

Ikara atokora itxa Teoso kamakiti. Teoso txĩkitakari kãkiti nitiniri Teoso. Initaãpotakasaakirina, atxiĩti ninoa apokari Teoso, kotxi kona õtakoni aua Teoso.

— Koendâ iwâgâ kiuntuhoem, kieinwântoem warâ myani idânârâ kugudyly. Iwaguepalâ awâkâ Deus, kagâ awyly. Kurâdo tuiotodâlâ awâkâ.

Nezewe uzapo aꞌe, taꞌe ipurexak kar wer ukatu haw rehe teko wanupe aꞌe xe. -Aze ruꞌu teko ipurukwaw wer putar herehe aꞌe wà nehe, iꞌi wanupe. -Aze ruꞌu teko hekwaw putar wà nehe, Herehe ipurukwaw wer mehe wà nehe, iꞌi wanupe. Tupàn nuiko kwaw muiteaꞌu zanewi aꞌe.

Nhanderuete jaeka aguã, haꞌe jaeka ete vy jajou aguã. Haꞌe rami avi nhandegui mombyry eꞌỹ oiko,

Joaniɡ̶idaa aneote, eotedibige modoletibige odaa domoɡ̶oyakadi niɡ̶ina modoletibige. Pida aleegitalo me yototedice oninitecibeci niɡ̶ina oko.

Nahanahã Tupana'ga japoi g̃a nderekovo tajireka ti g̃a javo. “Ji repia po ti g̃a ji rekarame nehẽ,” ei Tupana'ga hako, ei ga. Irupe rũi reki Tupana'ga oko nhande hugwi, ei Paulo'ga g̃a pe.

“Vẽnh kar hyn han tóg, Topẽ ti, ẽg tỹ ti to há nĩn jé, ẽg tỹ ti ki kanhró nỹtĩ jé. Kór gy tũ ti nĩ, ti pi(jé) kuvar gy nĩꞌ. Kakó ti nĩ, Topẽ ti,” he tóg.

Oipota vaꞌekwe jaheka heka íxupe jaikwaa hagwã íxupe, jaiko hagwã hendive. Ha mombyry oiko eꞌỹ vaꞌe nhandéhegwi. Peteĩ teĩ vaꞌe-gwi ae hiꞌagwĩ oiko.

Ibutumy Deuxu raijemyhỹkemy, raerykemy. Tii dori irehemy aõkõ ihỹre iny‑ribi. Iny sohoji sohojiõ‑ribi iòhòmy ratximyhỹre.

—Ojee aeporokwaawiweramũ ꞌga ojekwaawukaa jane upe. Takwaap Jarejuwarete ꞌga ꞌjau ꞌjara ꞌgã nupe ꞌga ojekwaawukaa.

Mỳj kadjy ne me ipêx? Bir, me kute Bẽnjadjwỳr djwỳnh jabejmã ne me ipêx. Me gop kute amim mar ne kum katormã ne me ipêx. Djãm kute me bajõmã kre rax got? Kati.

Mîîkîrî Paapaya ikupîꞌpî tîwaꞌtoꞌpe kaiꞌma yuwa yai epotoꞌpeꞌnîkon. Maasa pra aminke pra mîîkîrî wanî uurîꞌnîkon pîꞌ tiwin pîꞌ eꞌnî tanne.

Puyĩy tikmũ'ũn Topa xax, nũy xipi', pãyã tikmũ'ũn yĩka hã Topa xip.

— Deus imẽn o'g̃uwẽn ixeyũ etaybit am ixem, jekay jetabut am tak. Wũy g̃u wuywi nuynuy- -wuytẽg̃ ma. Deus dobuxik pin pima, iba'ore g̃u wuywebe tobuxik am.

Pꞌop Hagä Do wén dꞌoo tii da, Pꞌop Hagä Do baad ji esóts bä né hẽ, apäh ji bawꞌyyt, baad ji hyb nꞌaa newë bä né hẽ tii. Dooh né paawä dawëë Pꞌop Hagä Do awäd bä ër mahä̃nh.

Ã³te³nxi²si¹ki̱³jau³nũ³su² we¹ta¹hxai²hẽ¹li¹. Jã¹nxe³jut3su² ã³te³nxi²ki̱³kxai²nãn²tu̱³ ĩ³ha¹txi²hĩ̱³ki̱³tã³li¹. Hai³txi³ u²lxi³ he¹xa³nhai¹.

Nikare Enore moka tawaha exahita maheta, xoana xamani hoka kaokahene maheta. Hiyaiya, maisa seko xini tyaonita wonita.

Deua binamonahaki ida ija'ari nako'dina hiki kaimoni. Deua binofiki ija'aria vanako'divini, vakaragara kaimoni. Vanako'divini kaba'i, napaja hojariha ada Deus.

Myzubahatsa nisisukni iwatsahi ibo myziberikinaha. Tozeka ja Deus mozikaha. Ata hiba mytuk mynapykyk. Nokponi byitatu tsipiberikinaha zeka tsimozikaha.

Miꞌi tã tutunug tuwemoherep teran miitꞌin kapiat haype. Toikyꞌesat kahato ti miitꞌin miat tuwewowiat hap e. Toikyꞌesat wuatꞌi ywania tikat muꞌap tuwewowiat hap e. Toikyꞌesat topuẽti hap e. Yt pya hin i ti Tupana toĩneꞌen miitꞌin kai.

motovâti opósikeahiko Itukó'oviti koane itóponea éxea yane opósikea ahí'okeova, upánini ako ahíka Itukó'oviti ne póhuti koxe'u xâne.

Kɨ̃ɨ̂ weé'kere ĩ'yârã, yɨ'ɨ̂re masî sĩ'rirã a'maáto niîgɨ teeré weékɨ niîwĩ Õ'âkɨ̃hɨ. Kɨ̃ɨ̂re a'maáto niîmigɨ, yoarópɨ niîtisami. Marî tiroakã niîsami.

Lluy caycunacta lulala llapa nunapis payta ashil masqui yataycuyllapapis talipäcunanpämi. Rasunpa llapanchicpïpis pay'a manam calućhüchu nï mana talinaćhüchu cayan.

Ãne ma tô te te dama 're ab'manharĩ, sô 're danhopré mono da, niha wamhã, ãté te te 're sõpẽtẽ za'ra mono da. Romhâ na wanhiti 're hâimana mono õ di tô, 'Re ĩhâimana u'âsi mono hã.


“Ritonõpo poe rokẽ orihpyra sytatose, ytoytõko, oseremãko, enara.” Morara tykase roropa oya xine ãmorepananõkomo. Ynara tykase toto, “Ritonõpo poenõme sytatose, eya tyrise kuexirykõke,” tykase toto oya xine.

—Nẽ Tĩrtũm pix kukwak ri na pu htem pahtĩr nẽ tanhmã amnhĩ nhĩpêx to ho ri papa. Mẽ akwỳ kot kagà jahkre xwỳnhja na pre ja hã kagà nẽ hã kagà ho: “Mẽ pahpê mẽpahpãm kra na pu htem papa.” Anẽ. Ã hã kagà kot anhỹr.

Ãti txapekari: “Teoso txĩkitakaua auãki anini, atĩpokotini ĩkapani. Iua matxĩkitakakaniãua auãki anini, !aãuari.” Kaxikarerini hĩte sauaki auakani txapekari: “Teoso anaakori ate apaka txaua.”

Saguhoem aguehonwânmy: “Awâkâ Deus kâendylygue olâ tâlâ kydawyly. Mâkâlâ kydadakobâdoem kon-honru xuduim” kewânmy uguondo gregu. “Deus imeom kurâ idânârâ” kewânmy saguhoem uguondo modo tonomeguneimbyry modo ewy. Aguehobyry tutuzelâ âmaemo.

Nezewe iꞌi amo teko Tupàn rehe aꞌe wà. — Zaiko inuromo zane, zanemuata kar iko aꞌe, zanemuigo kar iko aꞌe, iꞌi izupe wà. Amo peànàm pape iapo har aꞌe no, nezewe iꞌi hehe aꞌe no. — Zane zane no, zaiko Tupàn ipurumuzàmuzàg romo zane no, iꞌi izupe aꞌe no.

mbaꞌeta hexe vy jaiko, nhamyĩ haꞌe nhandekuai, peẽ kuery regua ijayvu kuaa vaꞌe “Mbaꞌeta ixuguigua meme jaiko”, heꞌia rami.

Jiɡ̶idaa ligegitibece niɡ̶ijo oko ane ɡ̶adoiigi mee, ‘Jiɡ̶iniaaɡ̶iniwa aneote me ɡ̶odewiɡ̶a, eote me jitinaɡ̶aɡ̶a, codaa jiɡ̶iniaa leeɡ̶odi noɡ̶oko.’Codaa ijoa notaɡ̶aneɡ̶ecajoli niɡ̶ina akaamitiwaji anodi, ‘Okotawece oko lionigipi.’

A'ereki “gaha nhande mongo nhande mbovavagauka,” ei g̃a. A'ea pe pegwyripeva'ea ei ikwatija no: “Nhande vehevi ko Tupana'ga ra'yramo xako,” ei ahe, ei Paulo'ga g̃a pe.

“Ti tỹ ẽg han vẽ mỹr, hã kỹ ẽg tóg rĩnrĩr nỹtĩ nĩ, ti tugrĩn. Ti tugnĩn ẽg tóg mũgtĩ (mỹr), kỹ ẽg tóg ti tugrĩn nỹtĩ gé (mỹr), Topẽ tugrĩn. Hã kỹ ãjag kãmĩ vẽnhrán tĩ ag tóg tó ja nĩgtĩ gé, kỹ ag tóg: tỹ ẽg Topẽ krẽ nỹtĩ, he ja nĩgtĩ.

Nhandejáry eꞌỹ ramo ndikatúi jaiko, ndikatúi jagwata, nanhande rekoháiry voi. Noꞌã-rami heꞌi arakaꞌe pende reꞌýi ikwaaháry vaꞌe. Kwatia-rehe omoĩ arakaꞌe: “Nhande ko Nhandejáry reꞌýi voi” heꞌi arakaꞌe.

Deuxu òraru‑ki inyboho ibutumy irumy ratximyhỹrenyre, ririranymyhỹre, ihoõkeki tahe aõ rikiwinyrenyõtyhy. Atyyriti widỹỹduõ kiamy rarybere: —Inyboho heka Deuxu riòre.

Namuku rũi futat ꞌga rekoi ae wi. Muku ae wi ꞌga reko re amunipo ꞌã ae papawi— ꞌjau ꞌga ꞌgã nupe uꞌama. —Aꞌere ꞌga jejukai ae ree. Aꞌeramũ ae opapapeꞌema— ꞌjau Paulo ꞌga uꞌama imomeꞌwau ꞌgã nupe. —Ymã te ꞌã pẽypy ꞌgã amũ kaꞌarana pe kwasiari inuga rakue: “Jane juejue ꞌga raꞌyra”, ꞌjau ꞌgã ikwasiaa inuga pẽ nupe rakue— ꞌjau Paulo ꞌga uꞌama imomeꞌwau ꞌgã nupe.

Metĩndjwỳnh me bamẽ amijo kajkep. Kute me bamẽ amijo kajkepkam ne gu me batĩn ne amingrẽk ne amirĩto baba. Ikabẽnja kôt me akukràdjà jarẽnh djwỳnh kwỳ amrẽbê: ã memã ane. Ne memã kum, “Gu me babê Metĩndjwỳnh kra”, ane.

Îꞌ waniꞌ awanî yeꞌnen maasa pra ipîꞌ koꞌmannî yeꞌnen. Ipîkînsaꞌ koꞌmannî sîrîrî. Manniꞌkan ayonpakon epuꞌnenanya taa manniꞌ warantî. “Uurîꞌnîkon wanî inmukuyamîꞌ pe nîrî” taa toꞌya.

Hõmã 'õgnũ tik te hãmyũmmũg te kax'ãmi', hu: “Topa hã yũmũ'ãte' xit xut, xix yũmũg mõg, xix yũmũg tihi',” kaxĩy. Ha' nõy te: “Yũmũ'ã Topa hã kutok xe'e',” kaxĩy.

Wuyetait ixe itait puye. Soat tag̃ wuyju cũg̃cũg̃ cucum ixe ag̃ wuykay buye. Wuyju kake ixe kake buye — Paulo o'e. — Eybadipyũ dak imẽn o'e- -tupmubararak'ukayũ: “Deus ebekitkit wuyju dak,” i mo o'e ip.

Pꞌop Hagä Do hyb nꞌaa ër bedëp. Pꞌop Hagä Do hyb nꞌaa né hẽ ër babok. Tii dꞌ né hẽ bë see erih do paah: “Pꞌop Hagä Do panaa ëër”, näng mäh.

Txa²wã¹sũ̱³na² hi²sen³kxai³lu² ka³te̱n³sa²ti³hi¹tẽ³na³li¹. Nxe³nhẽ³nha²kxai³ wi¹lhxa³lxi²ki̱³tã³li¹. Txa²wã¹nũ²ai²na² wi¹lhe¹ki̱³tã³li¹. Nxe³jau³xa² yã¹nxe³sxã³ wxa²nũ̱³ka̱³txi³su² te²a² e³lain¹te³nai¹ti²tu³wi¹. Nxe² e³lain¹te³nah¹lxi¹: “Txa²wã¹sũ̱³na² a²ne³tah²nãu³su² ki̱³tã³li¹.” Nxe³nx2tain¹te³nai¹ti²tu³wi¹.

Hiyaiya, ihiyeta atyo wisaonita. Wimoxomoxota, wikinaseta wisaonita haiyanae xinekonitarenae iraetere akere: Wiso tehitiya atyo Enore ityaninai

Hoariha bini'aha: “Hada ahararana hojaha. Deus ija'ari-ra honariavini hiki hokini, giragirani, hojani, oniani ida ariabono-ra nagiragiraja, haria nahojaja jaboni.”Hari. Vara vakhani'aha adani avakadijirihi abono jaboni: “Deus kaisai hahavi mani hari.” Vakhaniha.

Katsa ihumo myspitu tsimoziknaha. Ihumo tsimyzitabakanaha. Ihumo tsimyzurukunaha — Pauro niy. — Wastuhu kytsa ahatuk botu ziwatakanaha. Asahi papeu humo ziwatahakanaha. Asahi:“Katsaktsa Deus hyrytsa atahi nimysukni. Myzubaha Deus hyrytsa maha” nikaranaha.

Taꞌi Tupana sese kaipyi ti aheiam ahewyry hap aheĩneꞌen hap e. Aikotã saꞌawyꞌiwuat eimuꞌe haria pypyꞌe hap nug haria teꞌeroꞌe hap ewy — Tupana mẽpytꞌin aito e hap ewy.

Koati xokóyoke úkea vómixekuyeovo koane vehévokeovo. Énomonemaka úkea vápeyea, kuteâtimaka koeku kó'iyea yútoeke po'ínuhiko hóyeno xepákukenoe, enepone éxoti yutóxea poêziya, vo'oku hara kôe: “Utímaka xe'éxaxapa Íhae Vanúke” koe yútoe.

Õ'âkɨ̃hɨ wee tamúro me'rata marî katî', da'rá'. Ni'karérã mɨsa yaá kurakãharã papéra oharã́ a'tîro niî ohâkãrã niîwã: “Marí kẽ'ra Õ'âkɨ̃hɨ weé'kãrã kɨ̃ɨ̂ põ'rá niî'.”

Aśhwanpa payćhümi cayanchic, puliyanchic, cawsayanchicpis. Quiquiquicunap waquinnin libru isquirbïniquicunapis cayta musyal ¿manachun ‘Diosninchicpa milayninmi ya'anchic canchic’ nil isquirbipäcula?

Ta hã 're morĩ u'âsi õ 'wa'âhã, ãne aré 're wahâimana za'ra mono õ di. Duré waihu'u pese õ 'wa'âhã, ãne aré, 're wanomro mono õ di. Asõ're za'ra wa'aba na te rosawẽrẽ'wa norĩ hã ãne wama rowasu'u za'ra: “Wa norĩ hã ĩsimipodo, ĩ'ra.”


Naeroro Ritonõpo poenõme kuahtao xine, kynyrihpyrykõ sã pyra Ritonõpo mana. Uuru risẽ sã pyra, parata risẽ sã pyra, topu risẽ sã pyra, enara.

—Tã ka prem amnhĩm mẽmo karõ nhĩpêx. ôr o hkwỳ nhĩpêx nẽ prat o hkwỳ nhĩpêx nẽ kẽn o hkwỳ nhĩpêx. Hãmri nẽ hipêx pa nẽ ho mẽpahpãm ã harẽ nẽ ri hã apijaàm o apa. No mẽ ãm amnhĩ krã hkôt mẽ ate hipêx. Tĩrtũm te kot ja pyràk kêt.

Teoso anaakori aniniãua, ininiãkara aimarotari kona kãkiti kamakiti atoko inakarini !itxaua Teoso. Kona oro kamakorini !itxaua. Kona pirata kamakorini !itxaua. Kona kai kamakorini !itxaua Teoso. Konapitini.

Kurâma Deus imeombyry. Kurâma ourugue xygatyby keba, pratague xygatyby keba, tuhugue xygatyby keba warâ. Awylygue tâzekudo xygatybyam “Deus merâ” kykeba kydawyly.

Azeharomoete zaiko ipurumuzàmuzàg romo zane. Aꞌe rupi xikwaw zane. Nuiko kwaw tupàn aꞌuaꞌu romo aꞌe, nuiko kwaw ita maꞌe hagapaw romo iapo pyrer romo. Nuiko kwaw awa hemiapo kwer romo. Nuiko kwaw nezewe aꞌe.

Haꞌe gui Nhanderuete gui meme jaikoague jaikuaa vy jaikuaa avi mbaꞌemo ouro guigua rami eꞌỹ oikoa, neĩ prata haꞌe ita gui avakue oꞌarandua rupi haꞌe oikuaa rami ojapo vaꞌekue rami eꞌỹ guive.

Enice leeɡ̶odi moko lionigipi Aneotedoɡ̶oji leeditibige me daɡ̶a jileɡ̶atibige Aneotedoɡ̶oji daɡ̶a liciagi okanicodaaɡ̶icata niwigo noenatagi oolo, domigetaɡ̶a beexo, oɡ̶oa domigetaɡ̶a wetiɡ̶a, loenataka niɡ̶ina oko ane lixakedi me yoe, codaa me yowooɡ̶odi me dadineɡ̶enataka.

—Tupana'ga ra'yramo nhande rekoro g̃waramo ndia'ei po nhande a'ero hamo: “Tupana'ga ko g̃anembiapoa'java'ea ouro apopyra'java'ea prata apopyra'java'ea. Ita apopyra'java'ea ko ga.” Ndia'ei po a'ea ga pe hamo, ei Paulo'ga imombe'gwovo g̃a pe.

Ẽg tỹ tỹ ti krẽ nỹtĩn kỹ ẽg tóg ti ki kanhró nỹtĩ gé. Ouro ri ke tũ ti nĩ, Topẽ ti. Ti pi(jé) prata ri ke nĩꞌ. Ti pi(jé) pó ri ke nĩꞌ. Ti pi(jé) tỹ vẽnh kãggrá nĩꞌ, retrato ke gé, ti sĩnvĩ ra. Ẽprã ke tỹ nén to jykrén mũ ri ke tũ ti nĩ, ẽg tỹ nén han mũ ri ke tũ ti nĩ. Topẽ vẽ (mỹr), Topẽ,” he tóg, Paulo ti.

—Upéa-gwi naiporãi jaꞌe: “Nhandejáry ko tupã raꞌanga ramigwa, ouro-gwi jajapo vaꞌe”. Naiporãi jaꞌe upéixa hese. Nhandejáry ndahaꞌéi teko rei rembiapokwe, nhane rembiapokwe. “Kóixa Nhandejáry” heꞌi moꞌã teko rei tupã raꞌanga apo-vy.

Inyboho Deuxu riòre rareki, urile nohõtiõmy womati tỹrỹrỹỹ ritxoo wesemy, womatiura wesemy, manaritxoo wesemy Deuxu‑di nohõtiõmahãbeny. Hãbu rayky‑ribi, hãbu debò Deuxu releremy nohõtiõmahãbeny.

—Aꞌere ꞌã pẽẽ maira aꞌagawa etee peapo. Maira aꞌagawa raꞌyra nipo pẽẽ? Naani. Janeruwarete ꞌga namaira aꞌagawa ꞌjawe rũi. Pẽẽ ꞌã maira aꞌagawa etee iapou pejejeupe. Aꞌere nanarũi Janeruwarete ꞌga. Janeruwarete ꞌga te ꞌã nae rũi wapo rakue. Okoeteete maꞌe ꞌga. Ojetee futat ꞌga jeuwi rakue.

Be, ta ne kute me banhipêx gu me babê ta krakam kwãrĩk wãnh ga me amim, “Be, me ê mex ne umarkôt ne me kute Metĩndjwỳnh karõ nhipêx. Kẽn karỳro nàr kryt jakao nàr kẽno me kute ipêx mex”, kwãrĩk wãnh ga me ã amim anhỹr kêt. Metĩndjwỳnh ta kute me banhipêxkam kwãrĩk wãnh ga me amim anhỹr kêt.

Inmuku pe eꞌnî yeꞌnen, îꞌ ton pe miaꞌ ke ikonekasaꞌ anapurîkon ton konekayaꞌnîkon? Mîrîrî warantî eesenumenkakon eꞌpai pra man. Maasa pra Paapa wanî pepîn mîrîrî ouro prata moropai tîꞌ konekasaꞌ warantî.

Hamũn, yũmũ'ã Topa hã kutok, hu hãmpe'ãpaxex hok, hu: “Topa te pipkup yãnãm putuk,” kaxĩy. Xix hãmpe'ãpaxex hok, hu: “Topa te mĩkaxxap putuk,” kaxĩy. 'Ãmhok. Tik 'ũm te Topa xe'e mĩy 'ohnãg.

Deus ebekitkit wuyju. Imẽnpit xipat g̃u wuywebe i'e am: “Deus wita'a mug̃ẽg̃ẽ buxim” i, “Deus ouro mug̃ẽg̃ẽ buxim” i dak, “Deus prata mug̃ẽg̃ẽ buxim” i dak, “Wuyemu'amug̃ẽg̃ẽ'a buxim” i dak — Paulo o'e.

Ti mꞌ Paw-Ro ky hadoo ẽnh:—Pꞌop Hagä Do panaa hadoo do hyb nꞌaa ëër, ti hyb nꞌaa dooh tawꞌããts hẽ tado bä kabarii hadoo ji edꞌoo Pꞌop Hagä Doo. Dooh kabarii ji daaj hẽ ji moo wät do tahado bä. Dooh kabarii kꞌããts tëg gabarëëh do sꞌëëb, kꞌããts tëg hawak do sꞌëëb, pä sꞌëëb hadoo do tahado bä Pꞌop Hagä Doo.

Jã¹nxe³te²su² a²ne³tah²nãu³su² ki̱³sa²kxai³ Txa²wã¹sũ̱³na² ka³te̱n³su² nũn³na³li¹. Hai³txi³ txah³lxa³kxi³sxa³wi¹. Nxe³ha²kxai³ a²nũ²a² hi²sen³su² txah³lxa³kxa² tẽ³sxã³ hxi²kan¹txi³ Txa²wã¹sũ̱³na² we¹ki̱³jah¹lo²sxa³wi¹, Txa²wã¹sũ̱³na² ka³te̱n³su² ha²kxai³lu¹.

Miyanitiye Xaxalisati(Apocal. 20.11-15)— Hiyeta hoka maisaiya aliyakere Enore halitinae hawaiyoreha hiyeta tyomahitere enore metalahare ouro, prata, sehali akerehare waokita.

Paulo asia vara niha:—Deus kaisai hari. Oniania, hari'a vakava'ibodivarani ida avakadiamonahi Deus hini. Deus hirihi oni deus amovana avakadideus hiki. Ni-ouro nokiani fori hiki ada Deus. Ni-prata nokiani fori hiki, ni-ja'di nokiani fori hiki jaboni. Ija'aria avigajahakiki ida deus amovana amonahani. Deus ka'oa hirihi ida vakadiamonahi.

Deus hyrikoso harahare nizukninahaze batu wasani niaha. Deus harahare hyritywabyita, parata hyritywabyita, ouro hyritywabyita. Amy ty kytsa nizukninaha Deus hyritywabyita niy.

Kat poteĩ eiwanẽtup hawyi Uru kawiat Tupana toĩneꞌen eweiꞌe eiwanẽtup hap kaipyi neꞌi. Aito ti meimẽ Tupana mẽpytꞌin koꞌi e. Aito ti Tupana iãꞌãkap koꞌi e. Yt Parata kawiat i ti Tupana. Yt nu kawiat i ti Tupana e. Yt mo wuat minug i ti Tupana e.

Koeku vitúkeovo xe'éxaxapa Itukó'oviti, ako yusíka ápeyea visóneunoa ne Itukó'oviti itúkeovo kuteâti itukéti ya ôro, péhu koánemaka mopôi, ítuke vo'u xâne, kuteâti isóneunoa itukoâti.

Marî Õ'âkɨ̃hɨ põ'ra niî' niîrã, kɨ̃ɨ̂re “Ouro, prata wamêtise me'ra yeê'kɨ niîmi”, niî wãkûtikã'ro ɨá'. Tohô niikã́ “Ɨ̃tâga me'ra weé'kɨ niîmi”, niîtikã'ro ɨá'. “Masá naâ wãkuró me'ra yeê me'ri'kɨ niîmi Õ'âkɨ̃hɨ”, niîtikã'ro ɨá'.

“¿Chaynu rasunpa Diospa milaynin cayalchun, pinsayachwan nunacunca uman chalaśhan ürupi illaypi lumipïpis aläjacunacta lulaculcul ‘Caymi dios’ nimäśhanchicman?

Taha wa, wa norĩ hã 'Re ĩhâimana u'âsi mono 'ra wamhã, e marĩ na wa za wa te ãma 're rosa'rata za'ra, 'Re ĩhâimana u'âsi mono ãma hã. E ẽtẽ'ubuzi pré oru 'manharĩ na wa za wa te ãma 're rosa'rata za'ra. E ẽtẽ'ubuzi'a prata 'manharĩ na, e ẽtẽ 'manharĩ na wa za wa te ãma 're rosa'rata za'ra. Mare di. Ãne, wa te ãma 're rosa'rata za'ra mono õ di za. Danhipese na da te 're ĩrob'manharĩ za'ra mono nei õ di, 'Re ĩhâimana u'âsi mono hã.


Pake tuaro pyra oexirykõke ohxiropyra xine Ritonõpo kynexine oorypyrykõ poko. Seromaroro emero oorypyrykõ rumekapõko mana emero patapõkõ punero. Ritonõpo rokẽ tooepyry ropa waro mana. Tooehse ropa tahtao ahno apiakapõko mana emero tynymenekahpyry a, kurãkomo, popyra exiketomo, enara. Tyyrypyhpyke pyra Tumũkuru exiryke ahno apiakaneme tyrise eya, ajoajohpe pyra tõmipona exiryke. Mokyro tõsemãkase ropa Jumy a toorihse ahtao, ajohpe pyra tõmiry enetupuhpotohme kyya xine, tykase Pauru Atenapõkomo a.

—Amnepêm mẽ pa xwỳnhjaja na prem mẽ apyrà nẽ ã mẽmoj nhĩpêx anhỹr o pa nhũm Tĩrtũm ja hã mẽ omu nẽ ãm mẽ omu nẽ hã tanhmã mẽ hipêx to hkêt nẽ. Kormã mẽ kot kapẽr mar kêt jakamã nhũm pre ja hã mẽ omu nẽ ãm mẽ omu. Tã na ra mẽ pahte mẽmo karõ nhĩpêx o mẽpahpãm nê mẽ pamã kapẽr. Mẽ pahte hpãnhã amnhĩ kaxyw ãm kôt pix mã pajamaxpẽr o papaja na kãm hprãm. Koja nhỹrmã tanhmã mẽ pahte amnhĩ nhĩpêx to ho papa hã mẽ pahpumunh kôt tanhmã mẽ pajarẽnh to. Nẽ amnhĩ ri mẽ htĩr tũm nẽ mẽ pa ho pa xwỳnhjê jarẽ nẽ amnhĩ ri mẽ pa hkêt xwỳnhjê jarẽ. Na pre ra ã mẽ harẽnh anhỹr kaxyw arĩgro hta. Arĩgrota ã kot hprĩ hã kãm tanhmã mẽ pajarẽnh to kaxyw na pre ra Jejusja xãm. Kaxyw na pre akupỹm ho htĩr. Nẽ akupỹm ho htĩr jao kot nhỹrmã kãm tanhmã mẽ pajarẽnh to xwỳnh ã ho amnhĩrĩt. Anẽ.

Mitxipe kãkiti !imarotari atão inakari. Iuasaaki Teoso !imisiritana kãkiti imimarotakanisaakina. Txamari uatxaika ipaniãtari ikininape kãkiti ikini itixiti auakani imaerekanina itakanapinina ĩkapani.

— Kaudyly ume myakâwândy saguhobyry modo koendâ Deus wâgâ nutubamo. Awylygue myakâwândy Deusram toenzepa nâzenagazeoba awylymo. Iwerâ olâ idânârâam Deus aguenripyryem: “Âjityendaungâ inakanhe amitomobyry wâgâ, amitombyra mitomoem” keimpyryem.

Kwehe mehe teko nukwaw katu kwaw Tupàn aꞌe wà. Ko ꞌar rehe kury, Tupàn ukwaw kar wemiapo putar haw iko purupe kury. -Pezemumikahy penemiapo kwer ikatu ꞌym maꞌe rehe nehe, pepytuꞌu iapo re nehe, iꞌi iko purupe ko ꞌar rehe kury.

— Haꞌe gui ymave rupi jaikuaa vy eꞌỹ mbaꞌemo vai jajapoague re Nhanderuete nanhanembopagai. Haꞌe rami teĩ aỹ ma oikuaa uka avakue opa rupi ikuai vaꞌe ojeko rerova aguã.

Aneotedoɡ̶oji aiwi anigoteta niɡ̶ijo oko niɡ̶ijo jotigide niɡ̶ijo me doɡ̶oyowooɡ̶odi mida libatiigi. Pida natigide iiɡ̶e inatawece niɡ̶ina oko digoina iiɡ̶o, minatawece odinilaatece libeyaceɡ̶eco. Leeɡ̶odi jeɡ̶eote lakatagi noko me iwi anigotediogi inatawece oko digoina iiɡ̶o, codaa meote ane iɡ̶enaɡ̶a nige iwi anigotediogi niɡ̶ina oko. Odaa eote ibake Ǥoneleegiwa niɡ̶ijo ane ixipetedice mepaa iwi anigotiogi oko. Ikeetediogi inatawece oko mewi micota me ibake niɡ̶ijoa Ǥoneleegiwa me iwi anigotediogi niɡ̶ina oko, niɡ̶ijo neɡ̶eote me yewiɡ̶atace niɡ̶ijoa Ǥoneleegiwa.”

Ymya g̃a erame a'ea Tupana'ga pe ga imbogwavetena'ẽi g̃anhi'g̃a. A'ereki a'ea rupi g̃a ndokwahavi ve. Emo ga nombogwavukara'javi g̃andekote'varuhua kiro, ei ga. Kirog̃we ga ehetei yvyakotyve'g̃a pe g̃agwyri pe nhaporemo: “Perojijyi pejeaporog̃ita pejipohia pejikote'varuhua hugwi,” ei Tupana'ga g̃a pe, ei ga. —Aerẽ mbapava koty po ti Tupana'ga Jesus'ga mbo'eukari g̃andeaporog̃ita pe nehẽ. A'ereki ymya ga e'i Jesus'ga pe: “Aerẽ po ti ndehe ere'e g̃a pe nehẽ,” ei Tupana'ga ga pe. A'ea rupi katu po ti Jesus'ga ekatui g̃a pe a'ero nehẽ ikwahava g̃andeaporog̃itapyryva ojipe'g̃a ndeaporog̃itate'varuhua nehẽ, ei Paulo'ga g̃a pe. Tupana'ga okwahavukaripe Jesus'ga rembi'eag̃wama yvyakotyve'g̃a pe ikwehe. A'ereki ga ombogwera Jesus'ga mongovo, ei ga Atenaspeve'g̃a pe.

“Hã ra Topẽ tóg ẽg to fe mág mũ, ẽg tỹ ti ki kagtĩg nỹtĩn kỹ. Hã kỹ tóg vãhã vẽnh kar mỹ vẽnh vĩ jẽnẽg mũ, ẽg tỹ ẽg jykre tovãnh jé. Kurã nĩm tóg huri, kỹ tóg kurã ẽn ki ẽprã ke jykre kar tugnỹm ke mũ. Kurã ẽn ki tóg vẽnh jykre kuryj han ke mũ inhhã, Topẽ ti, ti tỹ ẽg jykre tugnỹm ke mũn kỹ. Ũn pir kuprẽg tóg, ti tỹ ti jagfy ẽg kar jykre tugnỹm jé. Ẽn tóg ter ja nĩ, hã ra Topẽ tóg ti ter kỹ ti rĩn mãn ja nĩ, ẽg tỹ ti ki kanhró nỹtĩ jé, ũ tỹ Topẽ jagfy ẽg jykre tugnỹm ke ti,” he tóg, Paulo ti.

Ha ndahaꞌéiry voi upéixa. Yma jaikwaa eꞌỹ jave íxupe, Nhandejáry nhande reja rei vaꞌekwe. Nanhane mbohasa asýiry jajejavy ramo. Ha koꞌánga katu omoĩ-ma peteĩ áry. Nhande kwéry nhanhemboꞌy hagwã Nhandejáry renonde-py peteĩ áry omoĩ. Omoĩ-ma ave kwimbaꞌe héry vaꞌe Hesu-pe nhane monheꞌẽ hagwã. Hesu ko anhetegwa mante omombeꞌu vaꞌe. Oikwaa vaꞌe nhane rembiapo vaikwe. Nhane rembiapo vai eꞌỹ ramo oikwaa ave. Upéa-gwi omoĩ-ma íxupe Nhandejáry nhande rereko hagwã nhane rembiapo apokwe-rehe. Upéa peikwaa hagwã omombeꞌu nhande kwéry-pe Hesu oikove jevymaha. Omano rire Hesu omoingove jevy íxupe vaꞌekwe Nhandejáry. Upéixa ramo, omoingove jevy-gwi íxupe, nhande kwéry jaikwaa upe áry-py nhane monhemboꞌytaha gwenonde-py. Upéa-gwi koꞌánga heꞌi nhande-vy: “Perova katu pende rekoha” heꞌi Nhandejáry, heꞌi Paulo omombeꞌu-vy. Series([], )

Ihetxiu tii Deuxu rieryõhyyrenyre. Tai tahe iòrarunareny aõnihikỹmy aõkõ Deuxu dee ihỹre. Wiji bededỹỹnana tahe, ibutumy taòraru‑txi ixi‑txi nohõti ijaranamy, tai tahe rabedewomyhỹkemy. Kia tahe ibutu iny‑ò rarybereri, iny taòraru ririkemy. Deuxu Jesuisi riixixanyre rubu‑ribi. Tai tahe ibutumy tii rityhynyrenykemy ihỹre. Aõtxumy tahe ibutumy iny ywisidỹỹdumy kanakremy ijỹre. Òbitina‑di Jesuisi iny ritxuarenykre kia wiribi hitxi hitxina txuu.

Ymã te ꞌã Janeruwarete ꞌga ae resagi ete mamaꞌe tywera aporamũ rakue. “Too. Niaꞌwyruui ꞌgã. Aꞌere ꞌgã je kwaaweꞌema te ꞌgã nerekoi. Aꞌeramũ je ꞌgã momapeꞌema raꞌne”, ꞌjau ꞌga ojeupe ꞌũina rakue. Ymã te aipoa rakue— ꞌjau Paulo ꞌga imomeꞌwau ꞌgã nupe uꞌama. —Aꞌere ꞌga ꞌawamũ ꞌga jeꞌegi janee: Pepoit pejetywer awi, ꞌjau ꞌga ꞌã janee. Najuejue etee futat pejepoia pejetywer awi, ꞌjau ꞌga ꞌã janee— ꞌjau Paulo ꞌga imomeꞌwau ꞌgã nupe. —Wemifutara ꞌara rupi etee futat nipo Janeruwarete ꞌga ae momapa. ꞌAwamũ te aje ꞌga ꞌã kũimaꞌe ꞌga amũ muri imogou ae upe. Aꞌe ꞌga kũimaꞌe ꞌga ae kwaap katu katu akou. Anure nipo ꞌga ae majatykau wowase. Werowiaramũ etee futat ꞌga ae mogyau ojepyri nipo. Werowiareꞌema ꞌgã ꞌga imonou etee mamaꞌeukwaawa rapyaw ipe. ꞌGa futat poromũ, Jejujamũ. Aꞌe ꞌga futat ꞌut amanũmũ ꞌau jane pyri rakue. Aꞌere Janeruwarete ꞌga ꞌga moferawi etee raiꞌi nũ. Aꞌjea futat aipoa. Aꞌjeꞌem ire amunipo ꞌã ꞌga nomoferawi futari ꞌga raiꞌi— ꞌjau Paulo ꞌga uꞌama imomeꞌwau ꞌgã nupe.

Be, amrẽbê me kute mar kêtkam ne me ã amim anhỹro ba nhym Metĩndjwỳnh ate krã. Ne kam ajbir jakam pyka kunĩkôt me kunĩmã kum, “Me on amikam akaprĩren wãnh ajaxwemã anhiren iwỳr amijo akẽx”, ane. Be, dja ĩ pyka kunĩkôt me kunĩmã axwe pãnh jarẽn katàt memã o pãnhkumrẽx. Kute kukwakam memã axwe pãnh jarẽnh kadjy ne arỳm amijo Jeju pytà. Arỳm kadjy kukãm 'ã akati jarẽnh mãmdji. Me kunĩ kute kum kator ne mar kadjy ne Metĩndjwỳnh arỳm akubyn o tĩn. Me kute tãmwã kute memã axwe pãnh jarẽnh djwỳnhkôt mar kadjy ne arỳm akubyn o tĩn.

Pena Paapaya tîwî anapurîkon yapurîkonpa ikupîꞌpî, epuꞌtîyaꞌnîkon pra awanîkon yeꞌnen. Maasa pra tepuꞌtîyaꞌnîkon yuꞌse awanî tarîpai. Tîîse sîrîrî pata pai Paapaya tamîꞌnawîronkon pemonkonyamîꞌya imakuiꞌpî tînkupîꞌpîkon rumaka yuꞌse awanî. Maasa pra wei kuꞌneꞌtîsaiꞌya îꞌ pensa pemonkonyamîꞌ imakuiꞌpî rumakaꞌtîponkon pepîn yenumî tîuya weiyu kuꞌneꞌtîꞌpîiya. Mîrîrî kupîiya mîîkîrî tiwin warayoꞌ tînmenkaꞌpî wenai. Mîrîrî epuꞌtî tamîꞌnawîronkonya maasa pra mîîkîrî warayoꞌ saꞌmantasaꞌ pîmîꞌsaꞌkaꞌpî Paapaya. Mîrîrî taꞌpî Pauloya toꞌ pîꞌ.

Hõmã tikmũ'ũn te hãmyũmmũg'ah, ha Topa te nõã'tot, pa nõmhã Topa te' xat, xa yãyhãhup, tu hãpkummuk mĩy kux, pu Topa 'ãxop yõg hãpkummuk mĩy'ax xaxogã', pu tu kux. Yã Topa pa te hãmyũmmũg, tu hãptup puxet yãykutnãhã', 'ĩhã' tute hep xop xohix yõg hãpxopmã'ax kopit putup, tu tik te hãmyok mĩy hã' kopit putup, tu Yeyox yãykutnãhã, pu tu kopit, ha' putpu nõm hĩnnãhã', nũy tikmũ'ũn xohix pu hãmyũmmũgã'. Kaxĩy.

— Kuyje ma Deus g̃ebum g̃u osunuy apẽn ipi dag̃acat ikẽrẽat o'g̃ujurũg̃rũg̃ iap kay, kawẽn icẽmãn itaybit'ũm ip puye. G̃asũ bit “Ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ap cuy epeyepere,” i'e'em Deus soat pe wuywebe — Paulo o'e.

Pꞌooj ub Pꞌop Hagä Do hyb nꞌaa mabaan hõm tii da ji adoo bä. Hỹỹ kä ti dooh. Hỹỹ kä tamejũũ sahõnh hẽ badäk hahỹ hawꞌããts hẽ habong do reréd hõm nesaa doo, ta hã rahꞌyy kaꞌeeh hyb nꞌaa kä. Tii da tawén mejũũ, taky däng do hyb nꞌaa ti awät nä. Ti awät ti noo gó taky däng, sahõnh hẽ badäk hahỹỹ hã habong do ta matym gó rakata bꞌëëh bä. Ti noo gó kä tamejũũ da ajꞌyy, tahꞌyyb däng doo, taky nꞌaa etyy hyb nꞌaa sahõnh hẽ badäk hahỹ hawꞌããts hẽ habong doo. Baad ub né hẽ da tabaherꞌoot. Dooh tesõõts bä. Ti né hẽ ti ta hꞌyyb däng doo, sahõnh hẽ ky nꞌaa etyy doo, Pꞌop Hagä Do metëëh sahõnh hẽ sa hã. Hahỹỹ da Pꞌop Hagä Do metëëh ta tii: Tahꞌyyb Däng Do ganä wät dejëp do mahang, tanꞌoo bä —näng mä Paw-Ro kyyh.

Nxe³ju³tu¹tai²nãn¹te²kxa³ya̱³lhu² a²kxã³nhxĩ¹nai³tã² Txa²wã¹sũ̱³na² wãn³txa² ã³ne³wxe³ki̱³sxan³ta²wi¹. Nxe³ju³tu¹tai²na² Txa²wã¹sũ̱³nu²kxai³lu² ne³wã²na³kxi²nẽ³lin²tai¹. Yxãn¹ta¹ hĩ¹na² sa²kxai³lu² ko̱³nxe³ti³ kãi³ki̱³ju³ta² hãi¹nxe³ti³xa¹ ã³na¹la³kxi²nha²si¹nhẽ³jau³su² kwa³na³nẽ³na³li¹. Nxe³sxã³ Txa²wã¹sũ̱³na² a²ten³jau³su² ĩ³yau¹ũ¹nhẽ³ta¹hxai²hẽ¹li¹. Nxe³te³nah¹lxi¹: “Yan¹nãu³a¹ a²nũ²a² a²yxo²ha³kxa¹ txa²yen³nãu³a¹ wxa²ki³nũ²kxai¹na¹tu¹wi¹. Ai¹na¹kxai²nãn²tu̱³ Je³su²jah³la² ĩ²sxã³ so¹ai¹na¹jah¹lo²su² na³li¹. A²nxe³jah¹lo²kxai³lu² wãn³txa² ya²la³lyau³xa² so¹lxi³ e³jah¹lai²la¹wi¹. Kxã³nxa² jah¹lain²txi³ ya³lu²na²hẽ³li¹. Yxãn¹ta¹ ka³te̱n³su² ĩ³sa²yxau³xi²si¹ha¹jau³su² nxe³na¹hẽ³li¹. Nxe³jah¹lain²txi³ ĩ²sxã³ sa²so¹ai¹na¹hẽ³li¹. Ĩ²sxã³ sa²so¹ai¹na¹jah¹la²kxai³lu² Je³su²jah³lo²su² Jah¹lu¹ta²kxai³ nxe³te² hi²sen³kxai³lu² a²nũ²a² a²yxo²ha³kxa¹ wxa²ki³nũ²kxai¹na¹tũ̱³ka̱³txain²txi³ wã²nxa³kxa² so¹ha²kxai³ ko̱³nxe³thin¹tũ̱³ka̱³txa² ha³na³ka³lxi³ wã²nxa³kxa² so¹ha²kxai³ nxe³tain¹tu¹wi¹. Ha³lo²a² ĩ³yĩ¹li²na¹jen³nãu³wa³kxa² nxe³tain¹tu¹wi¹. Nxe³jut3su² ha²kxai³ a²nũ²a²nãu³xain²txi³ ko̱³nxe³ti³ kãi³sxã³ yxau²xai³lain¹ju³ta² ĩ³ãin²ta³kxi²nha²sxã³ ã³na¹la³kxi²nha²si¹nhẽ³lha²kxai³ Je³su²jah³la² yxo²ĩ²yah³lxi³kxai²nãn²tu̱³ wi¹lhin¹te²lo³jah³lxi³tu¹wi¹.” Txa²wã¹sũ̱³na² wãn³txa² nxe³ta¹hxai²hẽ¹li¹. Pau²lah³lo²nu¹ta²kxai³ nxe³ta¹hxai²hẽ¹la².

Hetati ene maisa Enore xoare nexare exehare mawaiyoliniti xaokaka. Hoka kalikini atyo kasani tyotya hakakoare haliti halakihena hawenane iniyalahare aokita. Koxaka aimenekotya: miyanitiye xowakehenaite semehena tyotya halitinae nómane, hatya haliti waiyexe aohenere xaihako maniyata. Hoka tyomahiterene akereta mokahene. Hatyo harenae hotikisa tyotya halitinai ana hatyo haliti ekasekihetehenere xowaka — nexa.

'Bo'dakari avigaharina Deua biogavini kaba'i, ni-bihonariaki ida vakadihojai asohiriki abosini nahina jaharikia. Hidakaba'i vani va'ora honariaha adani ija'ari hahavi arabo hahavia vaibavia vahojaki vakava'ipahinija kaimoni ida hojai asohiriki. Deua bikanamahiki ida mahi ija'ari hahavi kahojai abosini kamahini kaimoni. Asohika'oaki bana ida hojai abosini kabadanihi.Deua binagathogatho'aha ada makhira hoarana, vakadihojai abosinia va'ora nava'isohira kaimoni. Deua bianahoki'aha ada makhira abini'ina naothinia ija'aria avigaja kaimoni ida ka'oa hini hida varani.

Tapara kytsa batu sihyrinymyry. Deus sisoho humo tsihyrinymyrẽta. Batu isty sininiwyky. Abaka meky watu my. Deus myzubaha pe niy:“Ahamysapybyitsa tsikykaranaha tsimoewyhiknahaktsa! Iwatahi Deus kytsa simysapybyri humo mysiokzo” niy. Deus nawa puruze ziwatawy iwaze myzubatsa ibo tsinamykahabanaha Deus Sesus ziwatawy. Nawa puruze Sesus myzubahatsa soho motsaso. Atahi asaktsa simysapyrẽtsa my. Asaktsa batu simysapy maha. Iwa Sesus mysoho motsaso. Deus Sesus ziwatawy iwatahi hawa ty wasani ha humo tsihyrinymyrẽta niy. Deus Sesus zihyrizikpowy. Ana humo hi niyze myzubatsa bo Sesus ziwatawy. Sesus nihyrizikosokda kyze Deus zihyrizikpowyze atahi ziwatawy — niy. Iwa Pauro Atenas ezektsa bo Sesus soho nitsasoko.

Saꞌawyꞌite ti miitꞌin yt weꞌeg i sese tepiat haria pe Tupana sese yt kat e i te. Maꞌato mesup ti eweiꞌatoiat ro yt weꞌeg i hap ehetupanaria e raꞌyn yne miitꞌin me Tupana. Mio ti Tupana wat miitꞌin airo hat toĩneꞌen naꞌyn hãpyk kahato. Miꞌi ti aru meiũran miitꞌin airo Tupana wano sio yt e hat. Hãpyk kahato ti aru tohenoi Tupana pe e. Miꞌi tã hamuat wyti watikuap taꞌyn katupono guꞌuro pywiat Tupana mihep taꞌyn miꞌi e Pauru Atena piaria pe.

Ako kíxoaku Itukó'oviti ne xâne koetíneye isóneunoa mekúke avô'o exâ koêku, itea kó'oyene éxokoane Itukó'oviti ne heú koeti xâne, koêkuti óvohikoku yara kúveu mêum, kónokea ikótivexea isóneuke ne pahúnevo koane kuríkopea. Vo'oku itúkinoane Itukó'oviti kaxena yúhoikopeakumo ne uhá koeti xâne vo'oku kixoku itúkeovo. Yoko koati ponóvotimo ítuke yaneko káxe yuhaíkapavine neko noívokoe Itukó'oviti yúhoikopeovimo, enepone éxokoke uhá koeti xâne itúkeovo noívokoe yaneko koexépukopa ukópea xapa ivokóvoti —kíxovokoxoane Poûlu.

Dɨporókãharãpɨre naâ masîtirã yeê ẽho peó'kere Õ'âkɨ̃hɨ tohô ĩ'yâkã'kɨ niîwĩ. A'tóka terore marî niî pe'tirokãharãre a'tîro ɨasamí. Marî yã'âro weesétisere bɨhâ weti, du'u dutísami. Õ'âkɨ̃hɨ a'ti nukúkã niî pe'tirokãharãre beseátihi nɨmɨre ĩ'yâ kasa nɨ'kokɨ niîwĩ. Tii nɨmɨ́ niikã́, keoró niisé me'ra besegɨ́sami. Kɨ̃ɨ̂ besé'kɨ Jesu me'ra tohô weegɨ́sami. Õ'âkɨ̃hɨ kɨ̃ɨ̂re ã'ritá mɨsâre beseákɨhɨ niîmi niîgɨ, wẽrî'kɨpɨre masókɨ niîwĩ, niîkɨ niîwĩ Paulo.

Ñatac unay timpućhu'a caynu upa lulaycunacta nunaca lulayaptinpis Dios'a manam imanilapischu. Cananñatacmi ichá mayćhüpis juchanpi wanaculcul cuticalcämunanpä lluyta ayayan. Cay jinantin pachäta aclacuśhan nunanwan cäraycachinanpämari juc muyun unanchäśha cayan. Cay rasunpa pasananta wañuśhanpi śhalcachimuśhanwanmi llapanchicta tantiachimanchic” nila.

'Re ĩhâimana u'âsi mono hã dama waihu'u ãna 're danomro mono ré, te te dahâ za'ra sirõmo õ di, ta hã. Tane nherẽ, ãhãna ropâ 're ĩdasi'ubumroi mono hã te za te te 're da'awada'uri, dawasété wi 're dasipizari za'ra mono da, ĩsiniwĩ 're danomro mono da. Bâdâ hã ma tô sima pisutu siro, romhâ ré, danho'a te te dama ĩ'arowairébézéb da hã. Taha wa, te ãne dama roti, 're dasipizari za'ra mono da. Ni'wa hã ma tô pisutu, sena na dama rowairébé'wa da hã. Dâ'â uptabi nherẽ, apâ te te ĩhâiwa'udu, ma tô pisutu, 'Re ĩhâimana u'âsi mono hã. Apâ te te ĩhâiwa'utuzéb zarina, ma tô ãne hã dama waihu'u za'ra, õ hã dama rowairébé'wa na hã. — Ãne ma tô Paru hã dama rowaihu'u siro.


Yrome ẽsemãkatopõpyry ropa poko tururukohtao Pauru a, tounohse toto a. Yrome imehnõ ynara tykase eya,—Zomory oetary se ynanase moro poko, tykase toto turunanõkomo a.

Nhũm pre ã Pawre mẽ kãm Tĩrtũm kapẽr jarẽnh anẽ nhũm mẽ mar o kuhê. Kot mẽ kãm Jejus tyk nẽ akupỹm htĩr ã harẽ nhũm mẽ mar o kuhê. Nhũm mẽ hkwỳjaja kuma nẽ ãm kuma nẽ axtem nẽ ri hã akunha. Nom nhũm mẽ hkwỳjaja mẽ kurom mar tỳx nẽ Pawre mã kãm:—E kwa mẽ inhmã ja mar prãm. Apkati hõ hã ka axte mẽ inhmã ja jarẽ pa mẽ ixprĩ hã mar mex nẽ. Anẽ.

Xesosi iuaĩkana auãki inini pirena ikenakotakasaakina, ãtikaka napetari Paoro. Apanakini:—Ate nirekari pisãpirena iuaĩkana akenakotini —itxarina Paoro.

“Jesus kurâem tyetonze myani, igueypyem lelâlâ awyly ume” Paulo kely tindatuo, tâlâ myani âwankuem ieni modo. Tâlâ pylâ olâ myani,— Âdaralâne awârâ xinaram egatuongâ. Jesus wâgâ imâem tiuntudyze xina — keim modo.

Zezuz imugweraw pawer rehe zeꞌegaw henu mehe wà, amo aꞌe pe har upuka Pawru rehe wà. Amogwer iꞌi izupe wà. — Amo ꞌar mehe urepurenu wer zuapyri agwer maꞌe imumeꞌu haw rehe ure nehe no, iꞌi izupe wà.

Amongue ojojai rei, haꞌe rã amboae kuery ma ogueroviaagueOmanoague gui Jesus onhemboeteague re Paulo ijayvu rã haꞌe kuery oendu vy amongue ojojai rei. Haꞌe rã amboae kuery ma— Amboae ára ma emombeꞌuve ju povaꞌe nunga roenduve aguã — heꞌi okuapy.

Igaanoɡ̶owajipata Paulo mee Aneotedoɡ̶oji neɡ̶eote niɡ̶ijoa Ǥoneleegiwa me yewiɡ̶atace, odaa jiɡ̶ijo niɡ̶ijo oko anoyame. Pida ica eledi oko modi, “Jemaanaɡ̶a me jajipaaɡ̶ataɡ̶awa me enitacece niɡ̶inoa notaɡ̶a.”

Henduvame Paulo'ga nhi'ig̃a Jesus'ga kwerava rehe jara'g̃a ga rerekomemui. Emo jara'g̃a e'i:—Torohenduva'ja ti nenhi'ig̃a a'ea rehe nehẽ.

Ti tỹ ag mỹ ti ter kar rĩr mãn tón kỹ ũ ag tóg to é he mũ. Jó ũ ag tóg: “kurã ũ kã ẽg hẽn ri ke mũn ã vĩ mẽ mãn sór mũ,” he mũ.

Oĩ omoirũ vaꞌe Paulo-peJaikove jevyha rehegwa nheꞌẽ ohendu ramo hikwái, oĩ onhembohory vaꞌe hese. Oĩ ohendu vaꞌe ave. Ndogwerojojái hendu-vy:—Koꞌẽ ramo, koꞌẽ mbue ramo eremombeꞌu jevy ramo ko vaꞌe nheꞌẽ, orohendu jevy-ta, heꞌi.

Paulo Jesuisi ixixanamy rarybereu, inyõ tuu rirajuare. Ijõ tahe rarybere Paulo‑ò: —Ijõ txuu arybe ini aroholatyhykemy watxireri.

Aꞌe renupawe kũimaꞌe ꞌgã amũ ꞌga jaita etee.—Kuu. Manamũ tee aereumera ferawi ꞌi nũꞌũ. Naenuwi pa je aereumeramũ oferaw etee nũ ꞌea jepi nũ— ꞌjau ꞌgã ꞌga rerekoemãu.Aꞌere amumera ꞌgã jemogyi etee futat ꞌga renupa, ꞌga jaiteꞌema futat. Aꞌeramũ ꞌgã ꞌjau Paulo ꞌga upe:—Anure tereporogytauꞌjap oree ꞌjau nũ. Taruenup katu katu ꞌjau— ꞌjau ꞌgã ꞌga upe.

Nãm ã Paur memã ane nhym me arỳm aprỳ. Me kute me tyk akubyn tĩn jarẽnh markam ne me kwỳ arỳm aprỳo dja. Nhym me kwỳ kum,—Dja ba me ĩ ajte 'ã ama, ane.

Mîrîrî eta tîuyaꞌnîkon yai Jesus eꞌmîꞌsaꞌkaꞌpî yekare tiaronkon siiraꞌpî ipîꞌ. Tîîse tiaronkonya taꞌpî: —Mîrîrî ekaremekîya eꞌpai man inîꞌ panpîꞌ maasa epuꞌtoꞌpe annaya —taꞌpî toꞌya.

Ha tikmũ'ũn te' xupak, ha' yãg te:—Putep te hãm'ãktux? 'Ũxok, tu putpu' hi'?” Kaxĩy.Tu' yĩxix kummuk. Ha' yãg nõy te:—Yã' max. Hãptup 'ũm nõy 'ĩhã xe xa 'ãpak putup. Kaxĩy.

“Deus ce'ũat o'g̃utait waram” i'e buje Paulo ekawẽn o'jowaywayway ip Atenas ka watwat'in. Warara'acat pit Paulo ekawẽn kay o'e ixeyũ'in.— Waram pima juy g̃uto ejot iboam ocemutaybin am — io'e ip Paulo be.

Ti mꞌ ganä wät do ky nꞌaa ramaa napäh bä tadajëp jawén paawä, ta wób raky nꞌaa ejꞌees mä Paw-Ro. Ta wób kä raky hadoo:—Tawꞌããts hẽ. Jããm hẽ dó —näk mäh. —Ãã karẽn ta jawén ãã mamaherꞌoot pꞌaa hẽnh ta ti ky nꞌaa —näk mäh.

Nxa²ha¹te¹ A³te²nas²thĩ³nãn¹tũ̱³ka̱³txu¹ta²kxai³lu¹ ka³te̱n³su² ĩ³sa²yxau³xi²jau³xai²na² ain³kxain¹tãu³ kãin²ka³lxi¹lain¹ta¹hxai²hẽ¹la². Ã̱³xai²na² wãn³txi³kxai³lu¹:— Hã²wxãn³txa³ jah¹lai²na² wãn³txa² ãh¹ain³kxi²nxa²sah²lxun¹sĩn¹nhai¹. Nxe³ta¹hxai²hẽ¹la².

Paulo niraine semaha kasetyatiheta tahi hoka haiyanae koexahalisahene. Xakore hoka haiyanae atyo nexaha: — Haxowakaite wasemehitiya waokowi hatyo hiraitere akiti.

Vara bivani'ahi ida Jesus ahoki'ina kavaranihi, vahoariha vakanahahaniha'aha ada Paulo. Vahoariha vani adani Paulo-ra vani'aha:—Mahi hoariha bana akamitha'ianavini anofiki ida kadavarani.

Pauro Sesus hyrizikpowy nitsasokoze ana humo hi kytsa zimyijakanaha. Ustsaktsa mahani. Asahi:— O aibani katsa mybo tytsasozo — nikaranaha.

Mio tã e hawyi iraniaꞌin toꞌokyryꞌi kahato Pauru ete. Guꞌuro pywiat ieĩneꞌen i wat e hap ete. — Toran naꞌyn uhyt iꞌatuꞌe apuete. Taꞌi uruikuap ti aru wẽtup eꞌat pe mio eꞌe hap etiat iꞌatuꞌe iraniaꞌin Pauru pe.

Ako akútikoko isóneuno yuho Poûlu ne íhae ÁtenaKamoáne xanéhiko neko yuho Poûlu koêku ne exepúkopeati ukópea xapa ivokóvoti, ápe koemóke'ati. Itea hara koe po'ínuhiko:—Kahá'a ûti keyúhopinoveamakamo ra koekúti po'íke káxe —kíxoanehiko.

Paulo “Ni'kɨ́ masɨ́ wẽrî'kɨpɨ masákɨ niîwĩ” niikã́ tɨ'órã, ãpêrã ni'karérã mehô buhíkã'kãrã niîwã. Ãpêrã pe'e “Mɨ'ɨ̂ apé tero teeré uúkũkã, tɨ'o nemó sĩ'risa' taha”, niîkãrã niîwã.

Cay “Wañücuna śhalcamunmi” nishanta uyalïlälilmi waquinnincuná asipapäcula. Waquinnincunañatacmi: “Juc muyunñamá masta uyaliycuśhayqui” nipäcula.

Tawamhã dadâ'â nherẽ, apâ dahâiwa'utuzé wasu'u hã da te wapari za'ra wamhã, ma tô ãma tato za'ra ni. Tane nherẽ, ĩhâiba amo norĩ hã te ãne tãma nharĩ za'ra:— Nimahã bâtâ na wa za duré aiwapari za'ra ni, apâ 're ĩdahâiwa'utu za'ra mono zé wasu'u na. — Ãne te tãma nharĩ za'ra.


Morotoino Pauru toytose ropa. Aomiry etaryke tyya xine Jezu tonetupuhse orutua komo a tosẽkõme. Toiro Areopakupõ kynexine, esety Tionixiu. Nohpo roropa kynexine esety Tamari. Imehnõ roropa toytose Pauru maro.

Hãmri nhũm Pawre akupỹm nhỹri hpôx xà hã ixkre hwỳr ma tẽ. Hãmri nhũm Xiônĩs pê Areop kãm mẽ kãm kapẽr xwỳnh nẽ mẽhõ ni pê Tãmaris nẽ mẽ hkwỳjaja kapẽr mar tỳx nẽ amnhĩ kaxyw Jejus kôt hamaxpẽr nẽ hkôt amnhĩ xunhwỳ. Hãmri nẽ Pawre kôt pa.

Adâkebygueduo myani Paulo egasely Areópagodâba.

Haꞌe ramo Paulo ojepeꞌa haꞌe kuery mbyte gui.

Odaa Paulo ja noditice me idei miditaɡ̶a. Odaa onateciɡ̶ijoa icoa ɡ̶oneleegiwadi joɡ̶otota Paulo, codaa oyiwaɡ̶adi niɡ̶ijoa lotaɡ̶a. Liwigotigi niɡ̶idiwa ɡ̶oneleegiwadi, ijo ane liboonaɡ̶adi Dionísio anida aneetege niɡ̶ijo lapo anodita me Areópago. Eledi dinawanaɡ̶aditege Paulo aca iwaalo anodita Damáris, codaa icaaɡ̶ica eledi aneniwaɡ̶atakanaɡ̶a.

A'ero Paulo'ga hoi g̃apytera hugwi ogwovo. Jara'g̃a ojikoty'a Paulo'ga pavẽi ojikoga Jesus'ga rehe. Dionísio'ga – kiroki ga omog̃ita pevove'g̃a ojipe'g̃a pavẽi yvytyruhua rehe Areópago rehe jipi – ga ojikoty'a Paulo'ga pavẽi ojipe'g̃a no Damárishẽa no.

Hã kỹ Paulo tóg tĩ mũ, ag ré kỹ. Kỹ ũ ag tóg ti nón mũ mũ, kỹ ag tóg Jesus ki ge mũ sir. Ag kã ũ vỹ tỹ Dionísio nĩ. Areópago tá ag jyvẽn tĩ ag kã ũ vẽ, Dionísio ti. Kỹ ũ fi tóg Jesus ki rã mũ gé. Fi jyjy hã vỹ: Damáris, he mũ. Kỹ ũ ag vỹ ti ki ge mũ gé sir.

Upe ramo haꞌe osẽ imbyte kwéry-gwi. Ha oĩ omoirũ vaꞌe íxupe. Ogwerovia inheꞌẽ Dionísio, mburuvixa vaꞌe. Upe vaꞌe inhomboatyhaty outro mburuvixa ndive Areópago yvyaty ári. Ogwerovia ave kunha héry vaꞌe Dâmaris. Oĩ ambue vaꞌe ave ogwerovia vaꞌe. Series([], )

Idi tahe Paulo rare iribireny. Ijõ iny tahe Jesuisi rityhynyre, Paulo‑ò tahe rixibutunyre. Ijõ Dionisiu inire, Areòpolo heto ube‑ki tii iny mahãduõ roholamyhỹre. Ijõ, hãwyyõ rityhynyre, Damari inire, tule ijõ mahãduõ rityhynyre.

ꞌGã nupe oporogytapaw ire Paulo ꞌga awau ꞌgã nui. Aꞌere amumera ꞌgã amũ nekoi Jejui ꞌga rerowiaaramũ. Jejui ꞌga rerowiaara ꞌga amũ rera Dionisio. Ojemuꞌe maꞌefera ꞌga. Kũjã ẽẽ nanẽ ꞌga rerowiaa nũ. Ẽẽ rera Damarisi. ꞌGã amũ nanẽ Jejui ꞌga rerowiaa nũ.

Nhym kam Paur mã mebê tẽ. Be, tẽm kêtri nhym me kwỳ mã kôt ajkamẽn tu amim Jeju markumrẽx. Me'õja nhidjibê ne Dijoni. Nãm Apakukam me rũnh bikprõnh djàkam me ro'ã rax. Me'õ nire jadjwỳ idjibê Tamari. Nhym me kwỳdjwỳ ar jakôt tu amim Jeju markumrẽx.

Mîrîrî tîpo Paulo wîtîꞌpî miarî pai. Mîrîrî yai tiaronkon warayoꞌkonya innape Jesus kupîꞌpî. Inkamoro koreꞌta warayoꞌ wanîꞌpî Dionísio iteseꞌ. Areópago ponkon koreꞌta tîweꞌsen. Moropai wîriꞌ nîrî iteseꞌ Dâmarisya innape ikupîꞌpî moropai tiaronkon.

Ha Paot mõg, pãyã tik 'ũm kuxa mãm ka'ok, 'ũxohix te: 'Axenop yõg Nionĩy, xix 'ũn Nãm, xi' nõy xop kuxa mãm ka'ok.

Paulo o'jẽm cexewi ip. Pũg̃pũg̃ ag̃okatkayũ oitabun ip Jesus kay. Paulo eju oekuku ip oitabun'iayũ. Pũg̃ ma itabucat putet Dionísio i osunuy. Ixe Areópago be je'aweroro'ukat osunuy. Ayacat tak itabut o'e Jesus kay. Damáris i ibutet osunuy. Pũg̃pũg̃ ã oitabun Jesus kay.

Ti mꞌ Paw-Ro bahõm panang buuj ma mehetëk do sa wahë nꞌaa rakahetꞌaa doo bä naa. Ta wób raky daheeh taherꞌoot doo, ti mꞌ rahadaa hõm mä Paw-Ro. Sa mahang ti awät mä ma mehetëk do sa wahë nꞌaa seeh, Dijonis häd näng doo. Sa mahang ti awät mä na-ããj hẽ ỹỹnh, Damaris häd näng doo, ta wób na-ããj hẽ.

Nxe³nũ²la² Pau²lah³lo²nu¹ta²kxai³ a³li³xi²ta¹hxai²hẽ¹la². A³li³kxain¹nũ²la² a²nũ²a² yxo²ĩ² ã³si³wxe³ai¹nha²kxai³ ã³si³tẽ³kxain¹ta¹hxai²hẽ¹la². Nxe³sxã³ Ti³o³ni²sah³la² ã³si³tẽ³kxi²ha²kxai³ a²nxe³jah¹la² A³re³o²pa³ko²thĩ³nãn¹jah¹lo²su² ta¹hxai²hẽ¹la². Jã¹nxe³sxã³ Ta³ma²ri³sa³ka³lxa² ã³si³tẽ³kxi²ha²kxai³ a²nũ²a² ka³lxa¹txi³ yxo²ĩ²sxã³ ã³si³tẽ³kxain¹ta¹hxai²hẽ¹la².

Hatyaoseta Paulo nalita xaneheta. Hoka haiyaharenae tyakeko hoka tyaonaha iniraine xema maniya. Dionísio, hatya ohiro Damáris nexalolo, exahe haiyanae tehitiya hoka tyakekoha. Dionísio atyo kalorexe, kalorexenae kakoa hohisakoita Areópago nali.

Oniaroa, ajihi'aha ada Paulo. Vahoariha vakajari'darihi ida Paulo athi, oniani ida Jesus kania vaabono gahinai vanihavini hija. Paulo-ra vavaipohiha'aha. Jesu-ra kajari'dariki hoarana onina Dionísio. Areópago kaija'arini ada Dionísio. Areópago oniki ida ija'aria bivajoronibakhiaki ibavini. Jesu-ra kajari'dariki hoariha onini Damáris. Vahoariha jaboni Jesu-ra vavakaijokaki.

Iwaze Pauro sapuwak zuba niy. Wastuhu kytsa Sesus harere bo hyỹ nikaranaha asaktsa iharere humo sispirikporẽtsa. Pauro tuk nihapikypykbahyknaha. Estuba maku Dionisio inarokota, Sesus humo tispirikporẽta niyzik. Atahi Aeropako inazuzuknahaze kytsaharerewabytsa. Ustatsa Damaris inarokotatsa Sesus humo tispirikporẽtatsa niyzik. Ustsa niwatihi Sesus harere bo hyỹ nikaranaha ihumo sispirikporẽtsa niyziknaha.

Miꞌi hawyi Pauru toto raꞌyn iꞌatupyꞌasetpyi maꞌato wẽtup ok wẽtup ok tuwemuꞌe raꞌyn Pauru wywo. Miꞌi hawyi wẽtup ok mehĩ Tiunisiu tawa Areopaku piat timohey raꞌyn Iesui. Iꞌewyte wẽtup ok mana Tamari timohey raꞌyn Iesui iraniaꞌin nywo.Miꞌi tã hap etiat atiwan mesuwe uito Iruka.

Yane pihópeane Poûlu. Itea ápehiko xâne kaha'ínepoati, kutipeâti yûho. Xapákuke ne kutipoâti, ápe koéhati Ndiunísiu, hóyeno teyonéti xapákuke po'ínuhiko payásoti ya Areópagu. Ina apémaka sêno koéhati Ndámari, koánemaka po'ínuhiko xâne.

Be'ró Paulo naâ nererópɨ niî'kɨ wiháa wa'âkɨ niîwĩ. Ni'karérã kɨ̃ɨ̂re siru tuú wiha, kɨ̃ɨ̂ weresére tɨ'órã, Jesuré ẽho peókãrã niîwã. Ni'kɨ́ Dionísio wamêtigɨ Areópagopɨ ãpêrã wiôrã me'ra nerê wɨagɨ niîkɨ niîwĩ. Apêgo Dâmari wamêtigo, tohô niikã́ ãpêrã Jesuré ẽho peókãrã niîwã.

Chayćhümi Pablo licula. Waquinnincunañatacmi ichá willaśhanman chalapaculcäla. Paycunam capäcula Dionisio śhutiyu wayapa chay Areopago nunacuna partipi, ñatac Damaris śhutiyu walmipis, jinaman juccunapis.

Tawamhã Paru ma tô tiwi timorĩ za'ra. Tane nherẽ, ni'wam norĩ hã ma tô Paruhu ãma sasõmri za'ra. Zezusi hã ma tô saze za'ra. Aibâ hã, Dizonizi'u na ĩsisi hã ma tô saze, dama rowairébé'wa norĩ siré Atena ãma, dama ĩpire uptabi hã. Pi'õ hã Damarisi na ĩsisi hã ma duré saze. Duré ni'wam norĩ hã tamemhã umro na ma tô siré saze za'ra.


Korĩto po Pauru tõ ehtopõpyryMorotoino Atena poe Pauru toytose ropa Korĩto pona.

Pawre Korĩt wỳr mõr ã harẽnhWam Korĩt 1.1-3Tã nhũm Pawre krĩ pê Atenas rũm kato nẽ ma krĩ pê Korĩt wỳr mõ nẽ pôj.

Korĩto Sitatxiti PirenaEereka Paoro takanapari Atena sitatxiti. Korĩto sitatxitimoni isa. Iuamoni apoka.

Corintodâ Paulo Jesus wâgâ aguehobyryIlâpygueduo myani Paulo, Atenasdâba idâly Corintoram.

Oho Pawru Korin tawhu pe aꞌe kuryAꞌe re uhem Pawru oho Aten tawhu wi aꞌe kury, Korin tawhu pe oho pà aꞌe kury.

Corinto tetã py Paulo ovaẽagueHaꞌe vaꞌe rire Atenas tetã gui Paulo oẽ vy Corinto katy ju oo.

Paulo eo ane libakeditema Ǥoniotagodi manitaɡ̶a nigotaɡ̶a CoriintoNiɡ̶idiaaɡ̶idi Paulo naɡ̶a nigotini me yotaɡ̶aneɡ̶e niɡ̶ijo lapo anodita Areópago, odaa ja noditicogi nigotaɡ̶a Atenas, jiɡ̶igo nigotaɡ̶a Coriinto.

Paulova'ea oho Corinto peAerẽ Paulo'ga hoi pea hugwi Atenas hugwi ogwovo cidade de Corinto pe.

Cidade tỹ Corinto táKỹ Paulo tóg cidade tỹ Atenas ki kutẽ kỹ cidade tỹ Corinto ra tĩ mũ.

Paulo ogwahẽ oho-vy Corinto tetã-myUpe rire Paulo osẽ oho-vy Atenas tetã-gwi. Corinto tetã-my ogwahẽ oho-vy.

Paulo tahe Atena hãwã‑ribi ròhònyre Oritxi hãwã‑ò.

Aꞌe awi Paulo ꞌga awau, Atenasi ꞌjaw awi. Korĩtu pe ꞌga awau nũ.

Kôritukam memã Jeju'ã ujarẽnh kadjy ne ja.Nhym kam Paur amipãnh krĩraxbê Atẽna mẽn arỳm krĩraxbê Kôritu'ỳr tẽ. 'Ỳr tẽ:n 'ỳr bôx.

Coríntio Cidaderî Po Itekare Ekaremekî ToꞌyaMîrîrî tîpo Paulo wîtîꞌpî Atenas cidaderî poi Coríntio cidaderî pona.

Tu kõmẽn Konĩn tu' tihi'Ha Paot te 'Atẽn tu' xip, tu ta' mõg, tu mõktu xupep kõmẽn Konĩn tu'.

G̃uyjom Paulo o'jẽm Atenas ka bewi. Wara'at ka kay o'ju- -Corinto ka kay.

Korĩn bä Jesus ky nꞌaa Paw-Ro herꞌoot do panyyg nꞌaa hahỹỹhTi mꞌ, ti jawén paa bä, Paw-Ro bahõm kän Atẽn bä naa Korĩn hẽnh.

Ko³rĩn²to²thĩ³na² ai³ain¹jau³su²Nxa²ha¹te¹ Pau²lah³lo²nu¹ta²kxai³lu² A³te²nas²thĩ³na² a³li³ã¹ta¹hxai²hẽ¹la². A³li³ã¹nũ²la² Ko³rĩn²to²thĩ³na² ã³wih¹ta¹hxai²hẽ¹la².

Ehateneha Corinto NaliHatyo najikinita Paulo xaneheta Atenas nalita hoka xane kaoka Corinto nali.

Corinto sidajia okha'iki ada PauloHari. Atenas sidaji hojana naothinia ajihi'aha ada Paulo, Corinto sidajia okha'aha.

Pauro Korĩtio eze niapykyryk.Kyze Pauro Atenas ekze inaparak Korĩtio bo izumu.

Miꞌi hawyi Pauru tuwẽtem naꞌyn tawa Atena pyi. Miꞌi hawyi putꞌokꞌe tawa Kurintiu pe raꞌyn.

Poûlu ya KoríntuIkénepoke neko koekúti, ipúhikopeane Átena ne Poûlu. Hara yonópo pitivóko koéhati Koríntu.

Paulo Corintopɨ weeséti'ke niî'Paulo Atenapɨ werêka be'ro Corinto wamêtiri makapɨ wa'âkɨ niîwĩ.

Corintoćhu Pablom lisinacülun Aquilawan PriscilawanCay Atenaspïmi, Corinto malcäman Pablo licula.

Paru hã Corĩtu ãma te te ĩromhurizé wasu'uTawamhã Paru hã ma tô watobro, Atena hawi. Corĩtu na 'ri nho'õmo nhisi u te oto mo.