—Yrome imehxo Ritonõpo kapuaono. Tapyi tao nyhpyra mana, ahno nyrihpyry tao, tykase Exitewão. —Ynara Ritonõpo nekarohpyry sero poko pake urutonõpo a,  “Kapu esẽ ase, nono esẽ roropa. Otãto tapyi amõko matou ytapyĩme? Tapyi amõko matose repe, yrome upune pyra mana.

Nom xà na hte Tĩrtũm maatija mẽ pahte kãm panhĩhkra ho ixkre nhĩpêx xwỳnh kamã hkrĩ? Nà kaxkwa kamã na hkrĩ xà. Na pre ra Tĩrtũm nhỹ hã kapẽr jarẽnh o pa xwỳnhja Tĩrtũm kot tanhmã mẽ pajamãr to ho pa hã kagà nẽ hã kagà ho:

—Teoso Apiananiri kona aua aapokotxi kãkiti kamakiti ãki, kotxi Teoso sãkire sãpiretakari kitxakapirĩka txari:

— Kurâdo âtâ intâdyby odano kulâ keba olâ Deus Ton-honreim. Deus aguehobyrylâ enanâguewâdaungâ, Deus itaumbyry egatuim inweniby:

Tupàn aꞌe, ikàg weraꞌu maꞌe aꞌe, nuiko kwaw tàpuz teko wanemiapo kwer pupe aꞌe. Nezewe iꞌi Tupàn kwehe mehe aꞌe, uzeꞌeg imuapyk kar pà amo pe aꞌe.

Haꞌe rami teĩ Yvate ete vaꞌe ma avakue opo py oo ojapo vaꞌekue py noĩ, profeta aipoeꞌiague rami:

Pida Aneotedoɡ̶oji anida loniciwaɡ̶atedeloco inoatawece adiɡ̶eladetedigi diimigi ane loenatagi oko. Joaniɡ̶idaa ane yalaɡ̶ata me iditini niɡ̶ijo ane yeloɡ̶oditedibece Aneotedoɡ̶oji lowooko niɡ̶ijo jotigide, niɡ̶ijo naɡ̶a iditini ane ligegi Aneotedoɡ̶oji, mee,  ‘ “Digoida ditibigimedi jiɡ̶idiaaɡ̶ejo me jiiɡ̶e inoatawece, odaa niɡ̶ina iiɡ̶o micataɡ̶a daɡ̶a ipodaɡ̶aladi ane lajo me inipeneɡ̶etedini iɡ̶onaka”, mee Ǥoniotagodi Aneotedoɡ̶oji. “Odaa ica diimigi anakati me oenitomitiwaji? Codaa igamejo me inipetini?

—A'erorame tehe nhanderuvihavuhuhete'ga Tupana'ga nduvi yvyakotyve'g̃a nembiapoa pype, ei ahe. Tupana'ga nhi'ig̃a mombe'uharava'ea omombe'u a'ea ikwatija hako. Nahã Tupana'ga ei:  “Yvagi pe ji rekoi huvihavuhuro jipi,” ei ga. “Yvya ko oko tehe ji ve a'ero,” ei ga. “Marãva'ea pe peapo onga ji ve naerũ topyta ti ga ipype javo?” ei ga.

Kỹ tóg ag mỹ: “hã ra vẽnh kar kãfór ẽn tóg ẽg tỹ ti jo ĩn han mũ ẽn krẽm nĩ tũ nĩgtĩ (mỹr),” he mũ. “Hã kỹ Topẽ vĩ tó tĩ ũ tóg ti to tag tó ja nĩ, ha mẽ. “Kanhkã tãn vỹ tỹ inh nĩ,” he tóg. “Inh nĩg ja ri ken hã vẽ,” he tóg. “Kỹ ga vỹ tỹ isũ nĩ gé. Sỹ tá vẽnhkán sór nĩn kỹ sóg kenh ke mũ. Isũ kar vẽ. Kỹ ãjag tỹ inh mỹ ĩn han sór kỹ ãjag hỹn hẽ ri kenh mũꞌ?” he tóg. “Pétẽm ke tũ ãjag nĩnh mũ, ãjag tỹ inh mỹ vẽnhkán jafã han ken ki,” he tóg.

Ha Nhandejáry katu, Tupãgwasu vaꞌe, teko rei rembiapokwe-py ndoikói. A-rami ohai vaꞌekwe Nhandejáry nheꞌẽ-py omombeꞌu vaꞌety:  “Heꞌi Nhandejáry: Yváy-py xe gwapy haty oĩ. Yvy xe pyrũ haty, heꞌi. Mbaꞌeixagwa óga erejapo-ta xe-vy? Kipy eremoĩ-ta xe pytuꞌu haty? Xe-vy gwarã ndikatúi erejapo.

Deuxu biukisỹdu tahe hãbu widỹỹna heto‑ki rasỹnyõmyhỹre. Iwese Deuxu rybeduõ rarybere wese: —Biu tahe warynana rare, bede tahe wawa elehyna rare. Timybo inyõ wadee heto riwinyke, Inynyrỹ rarybere. Iwo‑ki tahe waelehyna arihynyõkre.  Series([], )

—Aꞌere Janeruwarete ꞌga nokoaꞌuweri ꞌoga pype, aeremiapofera pype— ꞌjau Estevão ꞌga ꞌgã nupe imomeꞌwau. —ꞌGa te ꞌã Janeruwaretea futat. ꞌGa te ꞌã eteetea. Ymã te Janeruwarete ꞌga ojeꞌega kwasiarukari ojeꞌega momeꞌwara ꞌga upe rakue:  “Napytaaꞌuweri je pẽnemiapofera ꞌoga pype. Ywaga jeapykawa. Ywya jepyrugawa”, eꞌi ꞌga rakue. “Maran aꞌe pe je rekoi pẽnemiapofera pype nũ? Maranuara katu nipo ꞌoga peapo jee? Maꞌape aꞌeramũ jepytuꞌwawa?

Nhym be, djãm me kute ikrao kum kikretikam Metĩndjwỳnhbê kumkati krĩ prãm got? Arkati. Me bakukãmãre kabẽn kôt ne ba ikabẽn jarẽ. Amrẽbê: ne me Metĩndjwỳnh kukwakam memã kum, “Bẽnjadjwỳr djwỳnh ne me amã,

—Tîîse mîrîrî wîttî itenya ke warayoꞌ nîkonekaꞌpî ta pîꞌ Paapa koꞌmamî eserîke pra awanî. Maasa pra kureꞌnan mîîkîrî tamîꞌnawîronkon yentainon. Mîrîrî pîꞌ Paapa maimu ekaremeꞌnen eseurîmaꞌpî. Taꞌpîiya pena see warantî: “Uukoꞌmantoꞌ wanî kaꞌ po, miarî siꞌma tamîꞌnawîron koꞌmannîpîuya. Mîrîrî yeꞌnen sîrîrî pata wanî siꞌmîrikkî pe. Ipona uꞌpu tîrîuya eserîke awanî.

—Pa Topa xexka xe'ẽgnãg te mĩptut 'ũm kopa' ti'ah, nõm mĩptut yĩm hã' mĩy, ha tik te Topa pupi hãm'ãktux, tu:  “Pexkox xexka yãk xip'ax xe'ẽgnãg, ha hahãm yãk mũn hã hãptonnok'ax. Xate 'a mĩptut 'ũm mĩy putup, puk pip'ax? 'Ak pip putup'ah.

Deus pit uk'a be g̃u nuynuy- -ijodiat emuamuy'a be g̃u. Ixe Deusat. Soat podi ma ya'õbacaat. Kabi be bit nuynuy. Deus imẽn o'e jekawẽn muwẽnuwẽn'ukayũ ekawẽn tag̃:  Kabi wabikbikap puxim, i'e'em Deus. Ipi wuimõg̃mõg̃ap puxim, i'e'em. Soat kug̃ õn kabi beacat kug̃- -ipi dag̃acat kug̃ tak, io'e. Apẽntak ijodiat emuamuy'a be og̃uy? i.

Ta tób nꞌaa tamoo wäd né paawä, dooh Pꞌop Hagä Do Sahõnh Hẽ Sa Bahä̃nh Hadoo Do agëë bä tób ji tamaa sooh do yt hã. Tii dꞌ né hẽ ta ky nꞌaa rod see herꞌoot paa Pꞌop Hagä Do kyyh:  “Wë, ỹ bagꞌããs do tyng. Badäk hahỹ hëëj, tsym ỹ tyng hadoo. Tii dꞌ tahadoo do hyb nꞌaa, ny hadoo pé tóp ỹ panꞌaa ti bë karẽn ti bë tamaa sooh doo? Ny yt hã bë edꞌoo ỹ kamehꞌããk?

Nxe³yãn¹ta¹ Txa²wã¹sũ̱³na² Si³yxau³jah¹la² sa²kxai³lu² sxi²ha² a²nũ²a² hxi²ka² we¹tain¹thĩ³nai²li² hxi²kan¹txi³ yxau³jah¹lo²su² te²sxa³wi¹. Nxe³jau³jau¹xai²na² Sũ̱³na² wãn³txa² ĩ³hen³txi³jah¹lo²nu¹tai²na² nxe² ũ³wha²li¹ta¹hxai²hẽ¹li¹. Ũ3wha²li²te³nah¹lxi¹: “Txa²wã¹sũ̱³na² wãn³txi³kxai³lu¹: ‘Oh³xan¹ko³xai²na² ã³wxe³na¹ka³lo³a² yã¹nxe³ha²kxai³ yu̱h³xan¹ko³xai²na² ti̱³yu³wxe³nha¹ka³lo³a² yã¹nxe³ha²kxai³ nxe²na³li¹. Nxe³ha²kxai³ sxi²ha² yxau³na¹thĩ³na² hxi²kan¹txi³ txon³yah³lxi³hĩ̱²nxa³lxi¹. Txon³yah³lxin¹kxan²ti³ hxi²kan¹txi³ yxau³hĩ̱³nxã²nxa³wi¹.

— Hoka Enore atyo masakare kalorexe kaiserehare hoka maisaiya aliyakere haliti nómane ako tyaonita, iraiti xakaisasehare iraehenere akereta:  Enokoa atyo nokahakali, nexa Enore. Hoka waikoa atyo nokiji namokita. Aliyakereya xisoma hati nomani? Aliyakereya xisoma nomani hoka hatyo nali notyaohena?

Salomãoa binamonahavini kaba'i ida gora, ni-gora ija'aria vanamonahakia hojaki ada Deus hahavi-ra kaabokaki. Ibavi hahavia hojaki hada. Nimania ida Deus athi namoniva abono kohana vakadipapira athini. Deua bini'aha:  “Kodivithi ibavini ida nama. Arabo vania o'dama kakatiraja. Nahina kagorahi-ra koda avanamonahaki a'oni kodimoni? Hanajaja vania oakoiriki koda ho?

Deus wahoro eze batu hudikhudikwy ziky. Wahoro kytsa mozokninaha, anaeze Deus babata batu hudikhudikwy ziky niy. Deus sohokotsa botu ziwataha. Bijoikpe eze tu mynapykyryk. Deus: “Bijoikpe kadyhywy waha. Wytyk kapyry pe sapy waha. Kytsa sizubarẽtsa mysipehaka. Mybarawy iknyktsa mysipehaka. Wahoro ikiahatsa tsimyzukninaha anaeze ba zikapykyk. Utakta estuba sapy bo zuba ba ziknatare.

Maꞌato watikuap taꞌyn aikotã Ahetupana yt toĩneꞌen kuap i aipo wuat aiminug toꞌyat pe e Etewãu. Kat pote nimo Tupana toꞌe — Atikyꞌesat pote waku yne waikiru koꞌi tote araꞌapyk hawyi mytyp yne tote waku uipy heiam topyhuꞌat e. Uiwato kahato. Yt areĩneꞌen neran i miitꞌin minug uiꞌyat koꞌi pe e. Uiꞌyat wato hap ok tã yt uwe i inug kuap are katupono areĩneꞌen atipy pe iꞌewyte areĩneꞌen yi tote e.

—Itea ako ava ovokúti, koéxepoe xâne, ne Itukó'oviti, enepone koati payásoti ya uhá koêti, kuteâtimaka koêku ne yútoe porófeta mekúke, enepora koêti:  “ ‘Vanúke indúko óvongu nandíxea. Kene ra poké'e, kutí ngíxoa ómomikoku njêve’ koe Vúnae Itukó'oviti. ‘Kutí'ikopomo itukóvo ovokúti mani ítikeinonunoe? Manímea apêti ómomingoku ítikeinonu?

Õ'âkɨ̃hɨ tutuâ yɨ'rɨgɨ ni'kâ wi'i, masá weéka wi'ipɨ di'akɨ̃ niî masitisami. Õ'âkɨ̃hɨ yee kiti werê mɨ'tagɨ dɨporókɨ̃hɨpɨ a'tîro niî ohâkɨ niîwĩ Õ'âkɨ̃hɨ kɨ̃ɨ̂ uúkũ'kere:  “Yɨ'ɨ̂ niî pe'tiropɨ niî'. Ɨ'mɨ̂se, a'tí di'ta yɨ'ɨ̂ weé'kere yɨ'ɨ́ta dutî'. Tohô weégɨ yɨ'ɨ̂ masá weéka wi'ipɨ di'akɨ̃ niî masitisa'.

Chaynu captinpis, taytacuna, altu sïlućhu cacü Diosninchic'a manam nunap lulaśhan wasicunallaćhüchu täcuyan nï wićhalayan, Diospa unay willacünin nishan-yupaypis. Paymari nila:   ‘Sïlümi dispächu'a, allpäcá pulinallämi. Chaynu captin'a ¿ima wasictatan yaćhanäpä amcuna lulaycapamanquiman? ¿Maycätan jamaycuná canman, ya'a quiquí lluy imactapis lulayaptí?’ ninmi Taytanchic” nil.

— E tawamhã 'ri hã da te dasiwi ĩsãrĩ 'rep si te 're sãmra u'âsi, 'Re ĩhâimana u'âsi mono hã. Mare di. 'Ri 'rep si 're sãmra mono õ di. Ãne ma tô duréihã ãma rob'ui'éré, ĩsadawa wasu'u 'rata 'wa hã: “Wanhib'apito, ma tô ãne ĩ̱ma siwaihu'u:  Wa hã hâiwa nhipai ãma, Apito. Ti'ai ãma zama, Apito. Ĩ̱waihu'u pese wa, wa hã uburé Apito. Ĩ̱wétési uburé marĩ hã te 'manharĩ waihu'u pese di. E niha te za tawamhã ĩ̱nhorõwa hã ĩ̱ma ĩ'ri za'ra wa'wa, ĩwa 're ĩ̱nhamra u'âsi mono zéb da hã. Mare di. 'Re ĩ̱nhamra u'âsi mono zéb da hã ĩ̱ma 'ri waihu'u za'ra wa'aba õ di za.” Ãne ma tô Wanhib'apito mreme hã wama wasu'u, ĩsadawa wasu'u'wa hã. — Ãne ma tô Esitéwã hã dama ĩpire za'ra norĩ ma rob'rãzarõno hã 'rãsutu za'ra, dahi'rata norĩ wasu'u na hã.


—Otato pyra matose, Ritonõpo omipona pyra. Zuzenu okorokarykõ se mã repe. Yrome ise pyra matose. Atamurukõ saaro matose.

—E kwa mẽ inhma ixkwỳjaja. Mẽ akrã hihtỳx kumrẽx jakamã mẽ amã Tĩrtũm kapẽr mar prãm kêt. Na ka htem mẽ panhĩgêtjê pyrà nẽ amnhĩ nê Tĩrtũm Karõ kaga nẽ kapẽr mar kêt nẽ.

Erekari Matamatakoti ManirekakaniEstevão sãkirauatapanika:—Hĩte kona kinirão kenakotaka txari Teoso sãkire. Hĩtsiki mata kisauakaãkapitika, txamari kona hĩkenakotari Teoso sãkire hãkixinireẽ. Ãtipirika kona hinirekari Erekari Matamatakoti paniãtakiti hĩkamini. Hãtokiriakorini kitxakapirĩka atokotxikana hĩte.

Aituo myani Estêvão eyanmo agueondyly:— Eganumi lelâlâ mataunaze! Deus xurâem ânguydo kulâ âmaemo! Jesus wâgâ mâindadyse inkâba âmaemo. Nhenomedâdobyry mâuntudyze inkâba âmaemo, mâinwândyse inkâba warâ. Deus Ispiritury aguely mâinwantaguedyze inkâba âmaemo, âdamudomo aralâ.

Pe ty wà, Tupàn zeꞌeg rehe ipureruzar wer ꞌym maꞌe romo peiko pe. Peiko uzeruzar ꞌym maꞌe romo pepyꞌa pe. Napepurenu wer kwaw Tupàn zeꞌeg rehe. Peiko penàmuzgwer wazàwegatete. Taꞌe naperuzar kwaw Tekwe Puràg pe xe.

— Avakue peneakã ratã vaꞌe, pendepyꞌa ratã haꞌe pendeapyxa eꞌỹ vaꞌe, Nheꞌẽ Kyꞌa Eꞌỹ ijayvu teĩ ndapejapyxakaxei kuerei. Peneramoĩ kuery ikuaiague rami ae ju peẽ voi pendekuai.Mateus 23.30-32

Estêvão eɡ̶idaaɡ̶ee me dotaɡ̶a, mee, “Niɡ̶ida makaamitiwaji eliodi me dakake ɡ̶adaaleɡ̶enali, codaa oteɡ̶exaaɡ̶aɡ̶a emaani mowooɡ̶oti Aneotedoɡ̶oji, oteɡ̶exaaɡ̶aɡ̶a ajipaata ane domaɡ̶a yemaa. Ǥadiciagitiwaji niɡ̶ijo jotigide ɡ̶adaamipi igaataɡ̶a idioka limedi maɡ̶aɡ̶a odakapetege Liwigo Aneotedoɡ̶oji.

Igwete Estêvãova'ea ei g̃a pe no:—Napeangarihu pe tuhẽ naerũ, ei ahe. Ndapeapyakwapupugihu pe henduvame Tupana'ga nhi'ig̃a. Penamonhava'ea rupi ko pe hoi. Ndapehopotari pe Tupana'ga ra'uva rupi jipi, ei ahe.

Kỹ tóg ag mỹ: “krĩ tũ ãjag nỹtĩ (mỹr),” he mũ. “Ki kanhrãn jãvãnh ãjag tóg nỹtĩ (mỹr),” he tóg. “Kỹ ãjag nĩgrẽg tóg kutu nĩ gé (mỹr), Topẽ kuprĩg kato ãjag tóg vãsãnsãn nỹtĩ. Ãjag jógꞌjóg ag mré ãjag tóg ti kato vãsãnsãn nỹtĩ,” he tóg.

Upe rire heꞌi jevy mburuvixa kwéry-pe:—Pene akã hatã voi peiko-vy peẽ, heꞌi. —Pehendusereꞌỹ vaꞌe Nhandejáry nheꞌẽ. Napene akã porãi voi. Pembojevy meme peiko-vy Nheꞌẽ Marangatu tee vaꞌe. Myamyrĩ pene ramoigwasu kwéry rembiapokwe-rami pene rembiapo ave.Is 63.10

Tahe Estevaõ rakonananyre he tamyreny rybena heka ròhònyre: —Kaiboho araykytererenyre. Deuxu Tyytybytyhy rybe‑ò taholaõhyymahãtenyte. Iwese iny tybyreny riwinyrenyre wesemy.

—Aꞌere nipo ꞌã pẽẽ nanẽ nepeenuwi etee Jarejuwarete ꞌga jeꞌega nũ. Jareypy ꞌgã ꞌjawerimũ etee futat nipo ꞌã nepeenuwi etee ꞌga jeꞌega. Nepẽapyai futari nipo ꞌã pẽẽ. “Naani. Narafutari ore”, ꞌjau etee ꞌã pẽẽ ꞌga ꞌAgesage upe— ꞌjau Estevão ꞌga ꞌgã nupe.

Ne kam itepã ajte memã kum,—Ba me amã arẽ ga me ama. Be, me akukãmãre kwỳ kute arĩk amijo ba'ã ne ga me amijakren arĩk ar amijo aban mã aminhirôbê Metĩndjwỳnh kabẽn rẽn anhõkre kadjwỳnhbê ajaxwe ar aba. Ne kam ajamakkre kêtkumrẽx ne mã aminêje Metĩndjwỳnh Karõbê adjàptàr aba.

Moropai Estêvão eseurîma koꞌmannîpîꞌpî. Taꞌpîiya: —Îꞌ waniꞌ awanî yeꞌnen yuukuyaꞌnîkon pra awanîkon mîrîrî? Paapa epuꞌnenan pepîn warantî awanîkon. Îꞌ waniꞌ awanî yeꞌnen saꞌme puꞌkuru ayewankon kupîyaꞌnîkon? Îꞌ waniꞌ awanî yeꞌnen Paapa maimu anetapai pra awanîkon? Atamokon nurîꞌtî warantî awanîkon. Inkamoroya Morî Yekaton Wannî yewanmîrîꞌpî warantî yewanmîrîyaꞌnîkon.

Yã 'Extep te hãm'ãktux kux, tu:—'Ãyĩpkox 'ohnãg! 'Ãkuxa mãm 'ohnãg Topa kopah! Yã 'ãmnĩy xohix hã Topa Koxuk pu 'ãyĩpkox 'ohnãg, mõnãyxop yĩpkox hok, xix 'ãxop.

— Tapupuyũ, eya'õpicũg̃cũg̃ cuy epesop wa'õ kay — Estêvão o'e jebadipyũ be. — Kũyjobit'ũm cĩcã eyju! — io'e. — Eybu'u jĩjã Deus ekawẽn com. Deus kay itabut'ũm co'i eyju. Eybu'u jĩjã Deus a'õ dag̃ eyeku am. Eyebayũ ekukuap puxim eyju dak jekukum.

Ti mꞌ Es-Tew ky hado kän Sinedirijo ajyy nꞌaa sa hã:—Nabuj kehꞌũũm bëëh! Ganahꞌood bë hã. Pꞌop Hagä Do hã hꞌyy kanaꞌeeh do hꞌyyb hadoo bë hꞌyyb. Pꞌop Hagä Do hã hꞌyy kanaꞌeeh doo, ta kyyh maa nanapäh do hadoo bëëh. Bë wahë makũ hadoo né bëëh. Pꞌop Hagä Do Sahee hã bë kamajꞌĩĩ, bë wahë makũ rabadꞌoo do paa hadoo né hẽ.

Nxe³ju³tan¹te²kxa³ya̱³lhu² wxãi² ĩ³nxai²na² ko̱³nxe³thin¹khai¹yxah³lxi¹lxi¹. Ẽ³ton³yah³lxi¹lxi¹. Txa²wã¹sũ̱³na² wãn³txa² sa²yxo²we¹jah²lxa³lxi¹. Wxa²si³yxau³yah³lxin¹tãu³u¹tai²na² yã¹xah³lxi¹lxi¹. Txa²wã¹sũ̱³na² A²yãu³ka³txa² wãn³txa² sa²yxo²ã³ah³lxin¹tai¹ti²tu³wi¹.

Hatyaoseta nexa Estêvão miyatya haxakaini: — Kaxiyani ximahakaisere, xikinatere xaokowita. Ximatanakoakohare hoka maisa Enore niraine xasemare xaokowiye. Xahetakomaniyerenae akereta xisaonita, Isekohaliti Waiyexe kakoa xikahalakoahareta.

Estêvão va'ora ni'aha:—Ni-Deu-ra avifiniki, ni-athi avanaabaki. Avamoroboharia koda, kaabanahi avihini-ra avakamithapa'itxiriki? Avakadija'ari avikhananavaki fori avihi'oamanija koda? Ma'onahai Jahaki-ra vakajoni'iki adani va'oaniaro. A'onimaina avakajoniki ada Ma'onahai Jahaki.

Nitsasokozo:— O katukytsa wabytaha! Deus harere bo batu hỹ tsimaha. Ahaharekykrẽtsa Deus harere bo batu hỹ tsimykaranaha. Ikiahatsa Deus harere batu ahawabyhy. Ikiahatsa kytsa watsa, asa wahi Deus humo batu sispirikpo. Ikiahatsa ahadiritsa watsa.

Uiꞌywania e saꞌawyꞌitepyi ahaꞌaseꞌiꞌin tuꞌuka kahato Tupana mikyꞌesat nug hap ete e. Koitywy miꞌiria ewywuaria eweikupteꞌen eiperia e. Taꞌi ahaꞌaseꞌiꞌin ewywuaria kahato eweikupteꞌen e. Taꞌi eipyꞌa heg kahato aikotã aiꞌywania saꞌawyꞌiwuaria ewy sese eweikupteꞌen e. Tupana Pãꞌãu mikyꞌesat koꞌi yt ewetunug hin i eiperia e. Ipyꞌahak sese rakaria wo eweikupteꞌen Tupana piat eikyꞌe hap ete e. Taꞌi ewehoꞌoꞌokenhyp kahato wyti ehewaure kaꞌa koꞌi Tupana ehay kape e. Aikotã aiꞌywania nimuaria ewy kahato ti ewetunug yt naku i saꞌag kahato Tupana mipoꞌoro koꞌi ete e. Taꞌi Tupana mipoꞌororia yne auka haria ti eipe eiꞌywotꞌin pot koꞌi ewy e.

Ina kixovókoxopaikomaka Etévaum neko tutíhiko jûdeu:—Itínoe xâne koati tiú'iti omíxone koane ákoti akutípo. Iti xâne exexeâti isóneu yoko kêno ne emo'u Itukó'oviti! Kéyekune kétiu'ikinoe yomíxone yokopâti ne Sasá'iti Omíxone Itukó'oviti, kuteâti kixoku itúkeovo neko yoxúnoekene.

Be'ró Estevão naâre niîkɨ niîwĩ taha:—Mɨsâ Õ'âkɨ̃hɨ dutisére yɨ'rɨ́ nɨ'ka yɨ'rɨa'. Kɨ̃ɨ̂re masîtirã weeró noho kɨ̃ɨ̂ weresére neê tɨ'ó sĩ'ri wee'. Mɨsâ yẽkɨ sɨmɨá weé'karo nohota Espírito Santo dutisére weé sĩ'ri wee'.

Chaynu nilculmi Esteban chayćhu llapa puydïcunacta: “Amcuna artictam pasaypi cullu linli capäcunqui. Diosta mana lisï nunacunänuy mana linliyu, juc-läducta śhun'uyqui pinsayä nuna capäcunqui. Jinal imaypis Chuya Ispiritup cuntran cayalcanqui. Cay lulayniquiwan manam mayta-chayta lipäcunquichu unay awquilluyquicunapïta.

Esitéwãhã dâ'âzé wasu'uTawamhã Esitéwã hã te duré tãma nharĩ za'ra, dama ĩpire za'ra norĩ ma:— A norĩ wa'wa hã aipo're za'ra wa'aba õ di. Aipẽ'ẽ tete za'ra wa'aba di. 'Re ĩhâimana u'âsi mono zadawa wasu'u hã aipo'reptõ newa, 're wapari za'ra wa'aba mono õ di. Aihi'rata norĩ wa'wa hã 're ĩhâimana za'ra mono zém ne, te 're aihâimana za'ra wa'aba mo. 'Re ĩhâimana u'âsi mono pẽ'ẽzani hã te asiwi 're ĩwẽ'õ za'ra wa'aba mo, aihi'rata norĩ wa'aba ne hã.


Urutõkõ tyyryhmase atamurukomo a emero. “Ritonõpo mũkuru oehnõko mana,” kananõ totapase toto a. Mokaro saaro matose. Mokyro mexixihmatose tooehse ahtao.

Na pre hte Tĩrtũm nhỹ hã kapẽr o mẽ pa xwỳnhjaja mẽ panhĩgêtjê hwỳr mra nẽ mẽ kãm kapẽr jarẽnh o ri mẽ hkôt pa. Tã nhũm mẽ hkaga nẽ mẽ hipêx kati ho pa. Na pre htem Jejus wrỳk kukamã mẽ kãm: “E koja nhỹrmã kot Tĩrtũm kapẽr mar nẽ hkôt amnhĩ nhĩpêx mex rãhã xwỳnh maatija mẽ pahwỳr wrỳ.” Anhỹr o mẽ kãm harẽnh o pa. Tã no nhũm mẽ kãm ja mar prãm kêt jakamã axtem nẽ hã mẽ hpar o pa. Mẽ kot mẽ kãm Jejus jarẽnh o mẽ pa xwỳnhjê hpar o pa. Tã nhũm tãm mẽ pahwỳr wrỳ ka mẽ omu nẽ mẽ kot amnhĩ nhĩpêxta pyrà nẽ hã amỹnê nhũm prem mẽ amã kupĩ.

Hãtokiriakorini misiritana ikinimane Teoso sãkire sãpiretakani. Ninoa okana iua sãkire sãpiretakani, Erekarinoka Kamakari sãpiretakani. Ninoa Teoso sãkire sãpiretakani sãpiretari Erekarinoka Kamakari ãti õti uai apokini. Ĩkorasaaki hĩtera mĩkapiritari iua. Hĩtera okari iua Erekarinoka Kamakari.

Deus itaumbyry egatuwâni modo enagazemâmo, xyâwânmo warâ. “Koendonro Deus Ingonokyly sainse” tâkeze myakâwândy akaemo unâ egatuwâni modo. Mâkâ Koendonro âduaximo naindâ, Jesus. Izepaom modo emaxi muduwâtaundâmo olâ. Âmaemolâ keankâ kruz onwa sakâjien-honri.

Penàmuzgwer upuraraw kar maꞌerahy Tupàn zeꞌeg imumeꞌu har nànàgatu aꞌe wà. Uzuka amo wà. Uzuka amo Tupàn hemiruzeꞌeg ikatuahy maꞌe tur haw imumeꞌu har wà. Pe no, ko ꞌar rehe pemono Tupàn hemiruzeꞌeg ikatuahy maꞌe iàmàtyryꞌymar wanupe. Pezuka kar wanupe.

Mbaꞌeta mavaꞌe profeta re ndaꞌu peneramoĩ kuery nopuꞌã rei rakaꞌe? Mbaꞌeta ojuka okuapy rakaꞌe Heko porã ete vaꞌe ou ꞌrãa mombeꞌua kuery. Haꞌe vaꞌe gui aỹ ma peẽ ju ijopy nhemiare haꞌe ijuka riveare pendekuai.

Liwigotigi niɡ̶ijo anoyeloɡ̶oditedibece Aneotedoɡ̶oji lowooko aɡ̶ica ini ane daɡ̶a oiatetibeci ɡ̶adaamipi. Onigodi niɡ̶ijoa Aneotedoɡ̶oji ane imonya migotibeci oyeloɡ̶odi lotaɡ̶a, niɡ̶ijo anoyatematitibece Aneotedoɡ̶oji me niiɡ̶e Liotagi anepaɡ̶a iɡ̶enaɡ̶a. Pida jaɡ̶ajicitetiwaji mijotaɡ̶a neloɡ̶ododipi, odaa jiɡ̶idaaɡ̶ee neɡ̶eloatitetiwaji.

Tupana'ga nhi'ig̃a mombe'uharava'ea rehe nhaporemo penamonhava'ea jigwarai hako, ei ahe. Igwete penhamonhava'ea ahe jukajukai no – kiroki ahe omombe'u nhog̃wenonde pyryheteve'ga rurag̃wama Jesus'ga rurag̃wama, ei ahe. Kiro pe, pepyhyguka Jesus'ga guardas'g̃a pe ga jukavouka ikwehe, ei ahe.

“Ãjag jógꞌjóg ag ne tóg Topẽ vĩ tó tĩ ag kar vóg kónãn ja nĩgtĩꞌ, ag kãgtén ja ag tóg nĩgtĩꞌ. Hã ra ẽn ag tóg ũ tỹ vẽnh jykre kuryj han mũ ẽn kãmén ja nĩgtĩ, hã vỹ: Jesus, he mũ. Ti kãtĩg ke jo ag tóg ti tó ja nĩgtĩ, Topẽ vĩ tó tĩ ag. Jãvo ãjag tóg ẽn kato vĩ ja nĩgtĩ, fóg mỹ. Kỹ ãjag tóg ti tén ja nĩgtĩ, Cristo ti,” he tóg, Estêvão ti.

Hembiapo vai vaꞌekwe pene ramoigwasu kwéry. Nhandejáry nheꞌẽ-py omombeꞌu vaꞌety peteĩ teĩ vaꞌe-pe omoingo asypa vaꞌekwe hikwái. Ndaipóri ojerereko asy eꞌỹ vaꞌekwe. Gwĩ, “Ou-ta Nhandejáry rembigwái imarangatu vaꞌe” heꞌi vaꞌekwe-pe ojuka ave hikwái. Nhandejáry nheꞌẽ-py omombeꞌu vaꞌekwe-pe ojuka vaꞌekwe. Ha koꞌánga katu upe yma gware remimombeꞌu Nhandejáry rembigwái Hesu ou ramo jepe, pemombeꞌu nhemi joty kuri hese ijaꞌeỹha-pe. Pemombeꞌu rire, pejuka uka íxupe.

Ibutumy Deuxu rybedu mahãdu‑ò ibinamy iny tybyreny riwinymyhỹrenyre. Tiu ihetxiu Deuxu òbiti hãbu kanakeò, tiiboho raryberenyreu, rirubunyre irybedu. Kaiboho tahe Deuxu òbiti hãbu‑di ijõ‑ò tewahinytenyte, terubunytenyte.

—Janeypy ꞌgã naꞌne ꞌã Jarejuwarete ꞌga jeꞌega momeꞌwara ꞌgã nerekou tyweaete rakue, ꞌgã apisau rakue. Anure nipo Kuꞌjywa ꞌga ojepyriwara ꞌga muri pẽ nupe. Pẽnemiapesaga ꞌga muri pẽ nupe ꞌeramũ ꞌgã ꞌgã nerekou tyweaete rakue— ꞌjau Estevão ꞌga ꞌgã nupe, uꞌama imomeꞌwau. —Aꞌere ako Janeruwarete ꞌga waꞌyra ꞌga muri janee aiꞌi. Aꞌere ako ꞌga pejuka aiꞌi. Mamaꞌe tywer apoareꞌema ꞌga te ako aiꞌi numiamũ. Aꞌetea ako ꞌga pemonoukat ipokutugukaa ꞌypeywar are aiꞌi— ꞌjau Estevão ꞌga ꞌgã nupe. —Jarejuwarete ꞌga raꞌyra ꞌga ako pẽẽ imonou ꞌga ree iporomutareꞌema ꞌgã nupe ijukaukaa aiꞌi.

Nhỹnh got Metĩndjwỳnh kukwakam kabẽn jarẽnh djwỳnh'õ nhym me akukãmãre kute o bikẽnh kêt? Nãm me mã aben kukãm me kupa. Metĩndjwỳnh kukwakam kabẽn jarẽnh djwỳnh mã me bakukãmãremã kum, “Kritu ne katàt ne axwe kêtkumrẽx. Mrãmri dja bôxkumrẽx.” Nãm me mã ã memã ane nhym kam me mã me kupa. Tãm ne ajbir jakam bôx ga me arỳm kangan abĩ.

Inkamoroya pena Paapa maimu ekaremeꞌnenan tarumaꞌtîꞌpî. Morî Paapa poitîrî iipî pîꞌ teeseurîmasanon tîꞌkaꞌpî toꞌya nîrî. Mîrîrî warantî nîrî amîrîꞌnîkonya mîîkîrî rumakaꞌpî iwîtoꞌpe toꞌya.

Mõnãyxop te Topa pupi hãm'ãktux xop kix, nõm te Yeyox nũn'ax 'ãktux, ha 'ãxop te Topak-tok hõm hãm puknõg yõg xop pu', puyĩp-tex.

Warẽmtag̃ cĩcã Deus ekawẽn muwẽnuwẽn'ukayũ o'jukukuk ip eyebayũ. Ka'ũma ma ixeyũ'in xipan ip o'jukuk! Pũg̃ tak ka'ũma. “Cũg̃ cĩcãat omuyku,” io'e'e ip Deus ekawẽn muwẽnuwẽn'ukayũ. Imẽn o'e'e ip yajẽm awap. Imẽn e'e'ukayũ o'yaoka ip eyebayũ — io'e Estêvão.— G̃asũ ma ixe cũg̃ cĩcãat epeg̃ũm cekay itakomaayũ be. Jesus i ixe butet. Ixe epesubamupaya korosa eju.

Sahõnh hẽ Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa rod pꞌooj ub habong do bë wahë makũ rarejãã. Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa rod, Pꞌop Hagä Do karẽn doo da hawät do kajaa do ky nꞌaa herꞌoot doo, bë wahë makũ radejꞌëëp paah. Hỹỹ kä, Baad Hadꞌop Do kajaa bä kä, bë hꞌyy kawareem ta wë, bë dajëëb kän.

Wxa²si³yxau³yah³lxin¹tãu³u¹ta² hi²sen³kxai³lu² Sũ̱³na² wãn³txa² ĩ³hen³txi³ tũ̱³ka̱³txu¹tai²na² yxo²ha³kxa¹ ye³khãuh³lxa³ti³nyhain¹tai¹ti²tu³wi¹. Txa²wã¹sũ̱³na² Wi¹lhin¹te² Si³yxau³jah¹la² wxã³na²hẽ³li¹. Yãn³txai²na¹ wxã³ju³ta²nũ³su² jau³su² ĩ³hen³txi³tũ̱³ka̱³txu¹tai²na² su²lhã³ain¹ta¹hxai²ti³ai¹ti²tu³wi¹. Ai¹nha²kxai³ hĩ¹na² sa²kxai³lu² Txa²wã¹sũ̱³na² Wi¹lhin¹te² Si³yxau³jah¹lai²li² wxã³hĩ¹na² ĩ³ki³ha¹ka²so¹yah³lxin¹nũ²la² su²lhã³yah³lxin¹tai¹ti²tu³wi¹.

Hiyaiya, xahetakomaniyereharenae iraiti xakaisaseharenae xahita xalijinihareta, exahe hoka aisahitaha Enore niraine xakaisaseharenae, Waiyexe Wakahare tyoanene tahi xakaiterenae. Exahe xiso atyo kalini xamatawatya hoka xaisa hatyo Iniyalahare Maomanehare — nexa.

Deus va'ora karonaha adani athi namoniva abono vaipohiki avakadija'ari avikhananavaki vakadiania. Ni-va'ora vanofiki, va'ora vanajahariharimaniha, va'ora vanaabinimani'aha. Deus athi namoniva abonoa vara vavani'abakhiaki ada Deus kahonai jahaki khana kamahini. A'onimaina avakajoni'iki ada Cristo, avanaabini'iki ada.

Asahi Deus sohokotsa sinini nikaranaha. Nitsasokonahaze “Atahi wasanita mozumu” ahadiritsa Deus sohokotsa nisisininiwykynaha. Iwaze Deus hyrikoso batu hỹ ziknakaranaha. Abaka atakta wasani ziknakarata ikiahatsa sisukyrykytsitsa bo tsioktyhyryknaha. Sesus inarokota. Iharapatawyhyta humo zihyrizikiknaha. Deus harere ikiahatsa bo zahapeha.

Taꞌi Tupana ehay moherep haria saꞌawyꞌiwuaria yne henoi henoi kahato Hemiit Wakuat ut hamuat hap maꞌato miꞌiria ete wyti ahaꞌaseꞌiꞌin tiꞌatumikyryꞌi kahato hawyi taꞌatuꞌatuꞌuka saꞌag neꞌi e. Taꞌi ahaꞌaseꞌiꞌin ewywuaria eweikupteꞌen katupono gaꞌatpo Tupana tipoꞌoro Temiit Wakuat Aiporekuat nuat sese aikotã toꞌe hap ewy wen maꞌato Miꞌi Miit Wakuat eweimaꞌat saꞌag neꞌi hawyi ti eweiꞌauka saꞌag neꞌi ariaꞌyp posak tote e Etewãu toꞌauka teran haria pe.

Ako ápahuina porófeta ákoti itukapu íkoitoponone kotíveti yoxúnoekene. Enepohikonê'e, koépekexomaka ovoxe Itukó'oviti koyuhoâti nóvo kenó'okeamo neko koati Ponóvoti Páhoe Itukó'oviti, enepone váherexinokemaka ítike koane képekeunoemaka,

Naâ niî pe'tirã Õ'âkɨ̃hɨ yee kiti werê mɨ'tarãre pi'etíse o'ôkãrã niîwã. Ãpêrãre marîre yɨ'rɨógɨ a'tiátehere werê mɨ'tarãre wẽhékã'kãrã niîwã. Naâ tohô niî no'o'kɨreta kɨ̃ɨ̂ a'tikã́, mɨsâ ãpêrãre wiá, kɨ̃ɨ̂re wẽhe dutíwɨ.

“Canan'a ¿niycälimanquimanchun Diospa willacünincunacta mana mayanllantapis awiluyquicuna aticaćhaśhanta? ¿Mayanllantá manatan wañuchilachu? Paycuná Mana Juchayücäpi limalcücätá wañuchipäculam. Pay quiquin ćhämuptinñatacmi, amcunapis cuntran śhalcalcälil wañülächinqui.

Aihi'rata norĩ wa'wa hã ma tô sada 're sib'ru za'ra, 'Re ĩhâimana u'âsi mono zadawa wasu'u 'rata 'wa norĩ zada. 'Re ĩmorĩ wẽ uptabi hã za we ĩwisi wana, ma tô aré te te dama 're wasu'u za'ra, ĩsadawa wasu'u'wa norĩ hã. Tane nherẽ, ma tô aihi'rata norĩ wa'wa hã te te 're simro, ta norĩ hã. Aihi'rata norĩ wa'wa hã ãne te te 're ĩ'manharĩ za'ra mono ne, ma tô duré a norĩ wa'aba zama dama ĩsa'ré za'ra wa'wa, 're ĩmorĩ wẽ uptabi hã da te dasiwi wĩrĩ da.


Ritonõpo a tõmiry tokarose oya xine inenyokyhpyry tomo a repe. Yrome aomipona pyra matose, tykase Exitewão eya xine.

—Tĩrtũm kapẽr o mẽ wrỳk xwỳnhjaja kot Tĩrtũm nhỹ hã tanhmã mẽ pahte amnhĩ nhĩpêx to ho papa hã mẽ pamã karõ nhũm mẽ ate mar tã mẽ apê hprãm nõkati. Nẽ ama nẽ ãm ama nẽ hkôt amnhĩ nhĩpêx o ri apa hkêt nẽ. Anẽ.

Hĩtekara apakapapekari Teoso sãkire Teoso nitiriakori mĩkiti. Iuaritika !hĩkamari ipaniãtakiti —itxa Estevão.

Deuslâ myakâwândy kâzewenry xudunri. Emary kaynonro myakâwândy Moisésram agueim. Agueho ara amidyseba olâ âmaemo — kely myani Estêvão eyanmo.

Tupàn heko haw pe har umur izeꞌeg peànàm wanupe. Pe ae naperuzar kwaw izeꞌeg.

Pende kuery ma anjo po gui lei pejopy vaꞌeri ndapejapoi — heꞌi.

Jaɡ̶abaategetatiwaji niɡ̶ijoa niiɡ̶enatakaneɡ̶eco niɡ̶ijoa niaanjotedi Aneotedoɡ̶oji anoyajigota Moisés. Pida aɡ̶iwaɡ̶atitetiwaji niɡ̶ijoa niiɡ̶enatakaneɡ̶eco.”

Pe me Tupana'ga ombuhuruka g̃wemimbo'ea novĩa ga imondorame ojipyrive'g̃a pe togweroho ti g̃a israelitas'g̃a pe javo. Emo reki pe napehendukatui, ei Estêvãova'ea imombe'gwovo judeus'g̃a mog̃itahara'g̃a pe.

“Topẽ hã ne ãjag mỹ ã vĩ nĩm ja nĩꞌ, ã tỹ jẽgnẽ jafã ag tỹ. Hã ra ãjag tóg ti vĩ mrynhmranh ja nĩgtĩ,” he tóg. Estêvão tỹ pãꞌi ag mỹ tón hã vẽ.

Nhandejáry rembigwái yváy gwigwa omeꞌẽ vaꞌekwe peẽ-my pende rekorã. Ha ndapejapói voíte inheꞌẽ, heꞌi judeu ruvixa kwéry-pe Estêvão.

Deuxu bede ywina ỹju mahãduõ adeereny diwahinydenyde, kia bede ywina kaiboho tetatenyte, tahe tetyhynyõhyymahãtenyte.

Ymã te ꞌã ywagipewara ꞌga Janeruwarete ꞌga jeꞌega reruri janeypy ꞌgã nupe rakue. Aꞌea ꞌgã ꞌã omomeꞌu pẽ nupe numiamũ. Aꞌetea nipo ꞌã nepeenuwi futari ꞌga jeꞌega— ꞌjau Estevão ꞌga ꞌgã nupe uꞌama.

Be, kadjy mrãnh djwỳnh ne me kadjy Môjdjêmã Metĩndjwỳnh kabẽn jarẽ. Me kute katàt amijo ba'ã kabẽn jarẽ ga me aben djô'ã o aba kajgon mar kêt ne kôt amijo aba kêtkumrẽx. Nãm ã Exewão memã ane.

Paapa winîpainon ankupîkon ton yapisîꞌpîyaꞌnîkon inserîyamîꞌ wenai tîîse mîrîrî yawîrî pra aakoꞌmamîkon mîrîrî —taꞌpî Estêvãoya.

Pexkox yõg nũ'pok xop te xa Topa yõg xat'ax hõm, pa 'ãxop tep-tup nõg. 'Ũkux. Kaxĩy.

Kuy juk Deus ekawẽn epeya'ĩjojo Deus ekawẽn muwẽnuwẽn'ukat pi bewi. Imẽnpit ya'õkay'ũm cĩcã eyju — Estêvão o'e adeayũ be, jebadipyũ be.

Ããs anꞌoo däg né paawä bë hã Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa jawꞌyyk doo, dooh bë ky dahé bä —näng mä Es-Tew kyyh Sinedirijo ajyy nꞌaa sa hã.

Wxãi²na² sa²kxai³lu² oh³xan¹jah¹la² hi²sen³su² Txa²wã¹sũ̱³na² wãn³txa² ĩ³hen³txi³nx2tain¹tai¹ti²tu³wi¹. Yxãn¹ta¹ sa²yxo²we¹jah²lxan³tai¹ti¹tu³wi¹. Jã¹nxa¹jau³su² tai²li² nxe³ye¹nx2ta¹wi¹. Es³te³vãu²ah³lo²nu¹ta²kxai³ nxe³ta¹hxai²hẽ¹la².

— Anjo hiyeta xakore kaotyaka xomana xaotyakisati hoka maisa xisaonare exema — nexa Estêvão miyatya.

Deus a'onira nava'isohivini hiki nahina bada avani'aki kaimoni binofikia. Deus ibavi kaija'arinia bivikhahi ida Deus kava'isohihi jiriki, Deua binofiki avarigavini, ni-avanaaba'iaki ida Deus athi — kidija'ari vavaka'da'diva-ra va'ora ni'aha ada Estêvão.

Sitsumuẽhĩtsa ty taharere ikiahatsa bo nitsasonaha. Ikiahatsa hi iharere bo batu hỹ tsimaha — Estewã niy. Iwa kytsaharerewabytsitsa ziwabykynaha.

Taꞌi iꞌewyte Tupana mipoꞌororia atipy kaipywiaria henoi hãpyk kahato Musei pe Tupana ehay Miꞌi Miit etiat einãpin hamuat wen maꞌato yt eweimohey hin i iꞌatumimoherep koꞌi e. Atipy kaipywiaria ehay pun haria eipe e Etewãu toꞌauka teran haria pe.

itínoe namukoâti ne Ponóvoti Kixovókuti yútoe Muîse, omínopike ánjuhiko, enepone ovóxe Itukó'oviti ukeâti vanúke, itea ako itíka —kíxovokoxoane.

Mɨsâre Õ'âkɨ̃hɨ kɨ̃ɨ̂re werê ko'terã me'ra kɨ̃ɨ̂ dutisére o'ôo'kɨ niîwĩ. Teeré o'ôo' no'o'kãrã niîmirã, mɨsâ yɨ'rɨ́ nɨ'ka yɨ'rɨa', niî tu'tîkɨ niîwĩ naâre Estevão.

Amcuna Diospa camachicuyninta anjilpi ćhasquïcunalä cayalcalpis manatac cäsuculcä-camachu capäcunquipis” nin.

'Re ĩhâimana u'âsi mono ma, hâiwa ãma romhuri'wa norĩ, ĩsimiroti hã te te aima 're sõmri za'ra wa'aba mono nherẽ, ĩsimiroti na 're wapari za'ra wa'aba mono õ di. — Ãne te tãma nharĩ za'ra, dama ĩpire za'ra norĩ ma, Esitéwã hã.


Exitewão etapatopõpyry topu keMorara kary etaryke tyya xine tyekĩtapãse toto. Exitewão ẽpataka tyerykõ totose toto a tynyetũkõke.

Mẽ kot Estewãw pĩr ã mẽ harẽnhRukre 21.16-19, 23.34 Atre 22.20Hãmri nhũm juistijaja tee ri Estewãw xujarẽnh ma nẽ kamã gryk tỳx nẽ kãm kapẽr punuj nẽ.

Estevão KiporonakikoXoteoakori kenakotakasaakiri Estevão sãkire, omanãkarauatana. Akatsakatsiriĩtauana omanãkarena xika.

Estêvão xyâhobyryEstêvão aguely tydase myani akaemo pymâ domodo. Tindatuo, toenzepa kehoem myani iewiâpadaynlymo, tyewiâkygue, tyery nhagulymo warâ.

Teko uzuka Etew aꞌe wà kuryNaꞌe tuwihaw aꞌe wà kury, aꞌe zeꞌeg henu mehe wikwahy tuwe aꞌe wà kury. Wàzgyrygyryw izupe taꞌe ipuruzukaiw izupe wà xe.

Estêvão omanoagueHaꞌe rami ijayvu rã haꞌe kuery oendu vy ipoxy okuapy opyꞌa py, haꞌe hexe opuꞌã vy haĩ jekyty guive okuapy.

Estêvão oyeloadi monigidaticeNiɡ̶ijoa seteenta lacilodi noiigi noɡ̶owajipatalo Estêvão lotaɡ̶a, odaa eliodi me neliɡ̶ideeɡ̶a, codaa me oyacigice loweli, leeɡ̶odi lélaɡ̶atema Estêvão.

Ahe ojuka Estêvãova'eaHenduvame Estêvãova'ea nhi'ig̃a judeus'g̃a mog̃itahara'g̃a nhimboahivuhui ranuhũ ahe rehe a'ero.

Ag tỹ Estêvão ténŨ tỹ tá nỹtĩ ag tỹ ti vĩ mẽ kỹ ag fe tóg gỹm ke mũ. Kỹ ag tóg ãjag jã tỹ gyngyn he mũ, tỹ ag tóg gangan ke mũ.

Upéa nheꞌẽ ohendu rire gwĩ mburuvixa kwéry ipoxy hikwái. Onhemohãimbiri jagwa-rami opoxy-vy Estêvão-rehe.

Tahe kiamy Estevaõ rarybereu, tiiboho heka rebure nihikỹre. Urile txyde‑ki ruruamyhỹre tamy.

Estevão ꞌga jukaawetAipo ojeupe Estevão ꞌga ꞌeramũ ꞌgã amaraꞌneeteeteramũ ꞌga ree kwaiwete. ꞌGã maraꞌnea ꞌgã nerekou.

Me kute Exewão bĩn.Nhym me kute amijã kabẽn markam arỳm ngryk tỳx mex ne.

Estêvão Wîî Toꞌya Tîꞌ Ke TîpaꞌtîpîꞌseEta tîuyaꞌnîkon ya teepîremasanon wanîꞌpî teekoreꞌmai kureꞌne Estêvão winîkîi.

Ha' xexka xop te hãm'ãpak, tu' gãynãm, tu' xox kãyãnãm, 'ũgãy tu'.

Ya'ĩjo'ibiyũ oitakomãn Estêvão kay. Cekawẽn co buje ip oitakomãn. Yaoka pin o'e ip jetakoma pibun.

Ti mꞌ Es-Tew kyyh ramaa napäh bä mꞌ, takꞌëp mä rahꞌyy gaẽẽj bong. Kawajꞌããn bong mä ta wë.

Es³te³vãu²ah³la² su²lhã³ain¹jau³su²Nxa²ha¹te¹ hxi²kan¹txa³ nũ̱³ka̱³txu¹ta²kxai³ jau³jau¹xai²na² ain³kxi²nũ²la² kãin² ĩ³yxaih¹sxã³ ĩ³a̱n³ta³kxi²khaix1xain¹ta¹hxai²hẽ¹la².

Estêvão Kamane TahiHatyaoseta hatyo inityohalitiranae semaha Estêvão niraine hoka masakare ehareha ihiye, haxehareneha haikoliha hiye, “Karai, karai, karai”, nexaha mokaha exahita.

Abini'iki ada EstêvãoOniaroa, vaihamahi'oamani'aha adani judeus kaija'ari vanasohiva abono vavaka'da'diva Estêvão athi-ra mitha vani'aki. Vakanada-ra vakanakiroromisi'oamani'aha, vaihamahina, vava'i jokojokoni.

Estewã harere humo wabytsitsa tahakyrikinaha.Iharere wabytsitsa tahakyrikinahaze tahatsaputsa ty dydydy nikaranaha. Tahakyriwy humo tahatsaputsa ty dydydy nikaranaha.

Miꞌi hawyi mio tã e pote iꞌatupyꞌahak kahato raꞌyn Etewãu ete kyryꞌet kyryꞌetꞌiꞌatuꞌe.

Kixoku ivókeovo ne EtévaumKamoné'e yuho Etévaum neko tutíhiko jûdeu, yupihovó koéneoxo ímaikinovahiko koane ngarútutukexea ôe.

Estevãore ɨ̃tâ peeri me'ra doke wẽhé'ke niî'Kɨ̃ɨ̂ tohô niikã́ tɨ'órã, wiôrã ɨpɨ́tɨ uâ yɨ'rɨa wa'âkãrã niîwã.

Malcap puydïnincunam “Esteban wañuchun” niyalcanChaynu niycüluptinmi alli-allicta nanachiculcul quiluctapis lawćhićhicyachicuyalcan.

Tawamhã zudezu norĩ ma roti'wa norĩ hã Esitéwãhã mreme te te wapari za'ra wamhã, ma tô sadawa 'ru za'ra. Taha wa, te 'wasitete za'ra, Esitéwãhã ãma.


Yrome Ritonõpo zuzenu Exitewão maro kynexine. Kakoxi tõsenuhmase tahtao Jezu tonese kapu ao xikihme, Ritonõpo maro. Saerehkane konõto tonese roropa eya Ritonõpo ezurume.

Nom nhũm Tĩrtũm Karõja tanhmã hkrã hto nhũm kãm mẽ uma hkêt nẽ. Hãmri nẽ kànhmã rĩt nẽ kaxkwa pumunh o xa nẽ kamã Tĩrtũm rũm hirã rax pumu. Nhũm Jejus Tĩrtũm nhĩhkô hã xa nhũm omu nẽ hkĩnh nẽ mẽ kãm:

Iuaritika Erekari Matamatakoti iteene sikataparaxiniretari Estevão. Iuasaaki iua ionakaãta iaxiti. Atamatari Teoso iotximere. Atamatari Xesosi timini Teoso kikomoni.

Estêvão olâ myani nâseguâdâbyra; Deus Ispiritury idânârâ myani enomery nhuduly, aitaynrim modo nhemaen-hoem. Kayam MYK idyly myani. Deus Ton-honreim eydâ ato nhedyly. Jesus nhedyly lâpylâ XYDYK warâ, Deus eahoru eynynâ.

Etew aꞌe, wereko tuwe Tekwe Puràg upyꞌa pe aꞌe. Umeꞌe ywate kury. Wexak Tupàn ikàgaw ipuràg eteahy haw. Wexak Zezuz Tupàn iawyze har rehe iꞌàm mehe no.

Haꞌe rã Estêvão re ma Nheꞌẽ Kyꞌa Eꞌỹ anho oĩ ramo yva re omaꞌẽ vy oexa Nhanderuete rexakãa, haꞌe oiporu kuaa regua re Jesus hiꞌaĩ rã.

Pida Liwigo Aneotedoɡ̶oji ja dowediteloco Estêvão, odaa naɡ̶a iwitibigimece ditibigimedi, odaa jona nadi latalaɡ̶a Aneotedoɡ̶oji, codaa nadi Jesus me dabiditedini liwai libaaɡ̶adi Aneotedoɡ̶oji.

Emo Tupana'ga ra'uva opojyka hete Estêvãova'ea. A'ero ahe rovavuramo hepiakatuavo yvagi pe. Igwete ahe hepiagi Tupana'ga rendy'jahetea. Ahe hepiagi Jesus'ga ama Tupana'ga koty no.

Hã ra Topẽ kuprĩg tóg Estêvão krĩn mũ, kỹ Estêvão tóg kanhkã ki ẽvãnh mũ. Kỹ tóg Topẽ vég mũ, ti kókov ti. Jesus vég tóg mũ gé, Topẽ pẽgja tá tóg jẽ nĩ, Jesus ti.

Haꞌe-ma ngatu Nheꞌẽ Marangatu tee vaꞌe ipyꞌa omohynyhẽ-gwi íxupe, omaꞌẽ áry-rehe. Ohexa hendy ete vaꞌe Nhandejáry oĩ ha-py. Hesu-pe ohexa yváy-py. Nhandejáry yke-rehe onhemboꞌy ramo oĩ-vy ohexa. Hendy reheve onhemombaꞌegwasu ramo ohexa íxupe:

Estevaõ tahe Deuxu Tyytybytyhy‑di iwoki ratximyhỹre. Tahe biu‑ò retehere: Deuxu loosònamy robire. Jesuisimy robire lamamy rỹire Deuxu rurunawe‑ribi.

Aꞌere Janeruwarete ꞌga ꞌAgesagea Estevão ꞌga rerekoi. Aꞌeramũ ꞌga amãꞌjãu ywau. Tata eny ꞌjawewara resaka ywag ipe. Owerapa ꞌga upe. Sãꞌã tupã werawa ypytunaiwayay pype. Aꞌeramũ ꞌã ae ajuesaka ajuꞌamamũ. Nan ꞌga Janeruwarete ꞌga renyfuga pype Jejui ꞌga resaka ꞌga jakwatawa katy ꞌga ꞌamamũ. Enyfunyfuk ꞌga upe. Janeruwarete ꞌga wi te turi.

Nhym be, Metĩndjwỳnh Karõ arỳm raxo Exewão kadjwỳnhbê nhỹn ar o ba. Ar o ba nhym arỳm kàjmã krãn kàjkwa pumũn kam Metĩndjwỳnh pumũ. Prĩne me:xkumrẽx ne uma: nhym omũ. Nhym Jeju Metĩndjwỳnh djubôk'ãnh dja nhym omũ.

Mîrîrî yai Morî Yekaton Wannî wanîꞌpî Estêvão esaꞌ pe. Mîrîrî yai kaꞌ yekaya eraꞌmaꞌpîiya. Paapa eraꞌmaꞌpîiya aꞌka pe awanî. Moropai Jesus eraꞌmaꞌpîiya Paapa meruntîri winî aapîtaꞌpîꞌsaꞌ satippe.

Pa Topa Koxuk te 'Extep ka'ogãhã', tu mõ pexkox kãgmãg, tu Topa yõg yãnãm xe'ẽgnãg pẽnãhã', tu Yeyox pẽnãhã kamah, ha Topa yĩpxe'e hãk-nĩhã' xip,

Estêvão bit Deus biõg̃buk kug̃ cĩcã osunuy. O'jeapũn kabi kay. Deus dipap o'jojojo. Jesus tak o'jojojo. Cũg̃'i osunuy kabi be Deus xe soat kukukan. Estêvão o'jekawẽn ixe jojom pima.

Ti mꞌ Es-Tew Pꞌop Hagä Do Sahee baad tahꞌyyb mahũũm. Ti mꞌ wë hã tabahegꞌããs, ti mꞌ tabahapäh Pꞌop Hagä Do hejój, ta bag takꞌëp gabarëëh do hadoo doo. Tahapäh Jesus hagëët do Pꞌop Hagä Do hub hẽnh, takawehꞌëëh doo bä.

Nxe³nxa²ha¹te¹ Es³te³vãu²ah³lo²nu¹ta² hi²sen³kxai³lu² Txa²wã¹sũ̱³na² A²yãu³ka³txa² nxũ²kwa̱i³yxau³ha²kxai³ sa²ye³ka²la¹nha²sxã³ oh³xa² ten³sa²tã³ta¹hxai²hẽ¹la². Nxe³tãu³ãn²tu̱³ti¹ Txa²wã¹sũ̱³na² a²wxi²kin³ti³ton³ju³ta² ĩ² Je³su²jah³lo²nu¹tai²na² Txa²wã¹sũ̱³na² a²wi¹tãu³a² hxi²kan¹khai¹nxe³je³nãn²tu̱³ ã³sa³nxũ³ju³ta² ĩ² nxe³ta¹hxai²hẽ¹la².

Hoka Isekohaliti Waiyexe kaxaihakoretya Estêvão hoka eno maniya wahakotya. Waiyehena atyo, owene Enore tyaoniterekoa werokita. Waiya tehitiya Jesus, owene tityoita Enore fihini maniya ehaliyita.

Estêvão va'i-ra nahonariahihiha ada Ma'onahai Jahaki, Estêvão vada inisiha, binoki'ihi ida Deus vagana, binokiha ada Jesus gaaki Deus pitana aniaja.

Deus hyrikoso Estewã tuk niapykyryk. Deus hyrikoso ituk tu bijo bo iktsa niy. Anaeze okoro zikywa Deus baze Sesus bo iktsa niy. Sesus Deus panuryk taba niriktohoko. Ibo iktsa niyze ispe niy:

Maꞌato Tupana Pãꞌãu Wakuat no toĩneꞌen kahato Etewãu ete. Miꞌi hawyi tehaꞌat atipy kape Etewãu. Miꞌi tote Tupana mimõtypot hap ẽtyhot hap itote taꞌakasa. Miꞌi turan — Aheykeꞌet Iesui itote e.

Itea koati xúnati ne Sasá'iti Omíxone Itukó'oviti xoko Etévaum. Yane pono-ponó kixone ûke vanúkeke neko Etévaum koane noíxea êno uhé'ekoti uhapú'iti ukeâti xoko Itukó'oviti, koánemaka Jesus éxopeke Itukó'oviti,

Estevão pe'e Espírito Santore kɨó yɨ'rɨa tĩhagɨ, ɨ'mɨ̂sepɨ ĩ'yâ moro, Õ'âkɨ̃hɨ kɨ̃ɨ̂ ãyuró asistésere ĩ'yâkɨ niîwĩ. Jesu kẽ'rare ĩ'yâkɨ niîwĩ kɨ̃ɨ̂ pakɨ́ diakɨ̃hɨ́ pe'e nu'kugɨ́re.

Estebanñatacmi ichá Chuya Ispiritup munayninćhu cayal altu sïlućhu Diosninchicpa sumä cayninta, ñatac Jesuspis Tayta Diospa lädunćhu śhäcuyäta licäla.

Tane nherẽ, 'Re ĩhâimana u'âsi mono pẽ'ẽzani na ma tô aptete, Esitéwã hã. Taha wa, hâimo ma tô 'mazawẽ. Tawamhã 'Re ĩhâimana u'âsi mono hâiba na rowa'a za'ẽne hã ma tô 'madâ. Zezusi hã ma duré tisã. 'Re ĩhâimana u'âsi mono nhimire niwĩ te za.


Morarame ynara tykase ynororo,—Enetoko ke! Kapu enẽko ase tãtapiakase. Jezu Kyrixtu enẽko ase. Ahnome aexihpyry enẽko xikihme, Ritonõpo maro, tykase ynororo eya xine.

—Kokỹỹ. Na kaxkwa axkjê nhũm kamã Tĩrtũm nhỹ pa omu. Nhũm kuri kot mẽ pahwỳr mẽnh xwỳnh Jejusja xa. Hêxta waa nẽ. Nà na pa jarãhã wa omu nẽ ixkĩnh tỳx kumrẽx. Anẽ.

Ininiã itxa:—Hãtamata. Natamatari iaxiti xorekini. Aĩtari iaxitikiri tima Teoso kikomoni —itxa Estevão.

— Kau âzenahungueyby kâenkyly. Jesus kâenkyly, Uguondo Kaynâpa Âetyby XYDYK warâ Deus eahoru eynynâ! — kely myani Estêvão.

— Pemeꞌe nehe ty wà, iꞌi wanupe. -Aexak ywak ihe kury. Nuzawy kwaw maꞌe uzewàpytymawok maꞌe aꞌe. Aexak Tupàn hemimur kar awa romo uzeapo maꞌe kwer ihe no. Uꞌàm Tupàn iawyze har rehe aꞌe, iꞌi wanupe.

Haꞌe rami vy aipoeꞌi:— Aipo aỹ, xee aexa yva ojepeꞌa rã, haꞌe Nhanderuete oiporu kuaa regua re Ava raꞌy ojeapo vaꞌekue hiꞌaĩ rã — heꞌi.

Odaa Estêvão jeɡ̶ee me dotaɡ̶a, “Digawini! Jinadi ditibigimedi me domoke, codaa jakadi me jinadi niɡ̶ijoa Ǥoneleegiwa ane icoɡ̶otibigimece ditibigimedi, dabiditini liwai libaaɡ̶adi Aneotedoɡ̶oji miditaɡ̶a nimedi ane ɡ̶oneɡ̶egi.”

Igwete Estêvãova'ea ei:—Pehepia, ei ahe. Ji ahepia yvaga rovapytymba'vogipyra, ei ahe. Ahepia ji ga no – kiroki ga Tupana'ga ombuhuruka nhande pyri ikwehe. Pevo ga ami Tupana'ga koty, ei Estêvãova'ea g̃a pe.

Kỹ tóg: “ha vé,” he mũ. “Kanhkã tá sóg vég mũ,” he tóg. “Kỹ ẽprã ke fi kósin tóg Topẽ pẽgja tá jẽ nĩ,” he tóg.

—Pemaꞌẽ katu, heꞌi. —Ojepeꞌa ramo áry ahexa voíte. Ahexa Nhande Rykeꞌy tee vaꞌe-pe. Nhandejáry yke-rehe onhemboꞌy oĩ-vy ramo ahexa íxupe, heꞌi mburuvixa kwéry-pe.

Tahe Estevaõ rarybere: —Jiarỹ wa rabireri biu juxahakỹmy. Jesuisimy rabireri Deuxu deòdỹỹna. Lamamy heka rare Deuxu rurunawe‑ribi.

Aꞌe resakawe ꞌga ꞌjau ꞌgã nupe:—Pemãꞌẽ ywau. Ywaga ojeawopytymoꞌwok jee— ꞌjau Estevão ꞌga ꞌgã nupe. —Jejui ꞌga, Jarejuwarete ꞌga remimurera ꞌga je aesak. ꞌUwarete ꞌga yse katy ꞌga fuꞌami uꞌama— ꞌjau Estevão ꞌga ꞌgã nupe.

Nãm Exewão ar omũn arỳm memã kum,—Ẽ ota, arỳm ne kàjkwa abenbê ajkij. Kute amijo ĩ ne bôxja ne arỳm ra:x ne Metĩndjwỳnh djubôk'ãnh dja, ba arỳm omũ, ane.

Mîrîrî yeꞌnen taꞌpîiya: —Aꞌkî, kaꞌ esettapurukasaꞌ eraꞌma pîꞌ wai. Moropai Paapa narimaꞌpî manniꞌ pemonkon pe eraꞌma pîꞌ wai imeruntîri winî —taꞌpîiya.

tu:—'Ãte pexkox kopa' pẽnãhã', tu Yeyox pẽnãhã', yã Tikmũ'ũn Kutok, tu Topa yĩpxe'e hãk-nĩhã' xip. Kaxĩy.

— Ak'i juy epe'e — io'e. — Kabi ikoce õn ijojom — io'e. — Soat wag̃o jojom õn. Cũg̃'i Deus xe soat kukukan — io'e.

Ti mꞌ taky hadoo:—Bë hegãã! —näng mäh. —Wë kasꞌëës do ỹ hapäh. Ajꞌyy Hadoo Do Hỹ Pong Jé Hana Do ỹ hapäh na-ããj hẽ, Pꞌop Hagä Do hub hẽnh —näng mäh.

Nxe³jah¹lai²na² a²wãn³txi³kxai³lu¹:— Ĩ²sah¹lxi³wxi¹. Oh³sĩ̱³na² ã³ye³ha̱i¹na³li¹. Nxe³sxã³ Txa²wã¹sũ̱³na² A²hxi²kan¹te² Si³yxau³tãu³lo³jah¹la² Txa²wã¹sũ̱³na² a²wi¹tãu³a² ã³sa³nxũ²na³li¹. Es³te³vãu²ah³lo²nu¹ta²kxai³ nxe³ta¹hxai²hẽ¹la².

Hatyaoseta nehena: — Xiyaiyehena! Owene enokoa totakore tyaona hoka nowaiya Haliti Ityani. Tityoita Enore fihini maniya.

Estêvão va'ora ni'aha adani vaihamahiki:—Vada vani'a oni nama arabikhajahani onokiki. Jesus o hojara Deus pitana aniaja. Ovani mani ija'ari hahavi ka'aajo o.

— O Iktsataha! Bijoikpe bo zoksapare Sesus mywata Deus baze niriktohoko ikozo — niy.

Ewehaꞌat ro Tupana po sese kawiat ipoĩꞌãm naꞌyn e. Are pãi ikahu kahato ikahu kahato e. Waku kahato itote. Ewehehaꞌat ro e Etewãu iꞌatuepe.

ina kôe:—Koati imihé'okinonuti ra vanúke. Noínjopane ne Íhae Vanúke ikútipasikoponovoti xâne, xe'ó koyêti éxopeke Itukó'oviti xoko óvoku kapáyasokone Itukó'oviti —koéne.

Kɨ̃ɨ̂ naâre ĩ'yâgɨ, “Ĩ'yâya. Ɨ'mɨ̂se pãrikã́ ĩ'yâ'. Jesu, Õ'âkɨ̃hɨ makɨ masɨ́ weeró noho ɨpɨtígɨ kɨ̃ɨ̂ diakɨ̃hɨ́ pe'e nu'kugɨ́re ĩ'yâ'”, niîkɨ niîwĩ Estevão.

Chaymi chayćhu nila: “¡Licay! Quiquin sïlum quićhacacuyan. Chayćhu Rasun Nunap Chulin Jesustam Diospa lädunćhu cayäta licayá” nil.

Tawamhã Esitéwã te 'mahâ, ãne:— 'Madâ'â za'ra wa'aba. Õhõta hâiwa, ma we 'ridawa. Ti'ai ãma dasiré ĩpodo hã wa tô sabu. 'Re ĩhâimana u'âsi mono nhimire niwĩ te za. — Ãne te tãma 'mahârâ za'ra.


—Ajohpe mase! tykase toto. Toepanapuruse toto. Axĩ toytose toto tururume Exitewão apoise.

Hãmri nhũm mẽ kuma nẽ kamã gryk tỳx nẽ. Hãmri nẽ kãm mar prãm kêt nẽ kêp amnhĩ jamak pro. Hãmri nẽ gryk xàj àmra htỳx nẽ hwỳr hprõt

Iuasaaki Xoteoakori totari ikenakokina iuakoãna. Iteene ninoa akiripoakata. Eereka ninoa ikinika miteka iuamoni.

Agueduo myani pymâ domodo toenzepa kehoem iewiâpadaynlymo. Âjiwantahulymo, aguely nidapyra tâitomoem. Toenzepa kehoem adaenkelymo; idânârâ kehoem Estêvão onwa idâlymo myani.

Izeꞌeg henu mehe tuwihaw uzeapyakwapyk wà kury. Uhapukaz heiheihem pà wà. Uzàn paw oho Etew ipyhyk pà wà. (— Uzeꞌeg zemueteahy kwez Tupàn rehe kury, iꞌi izupe wà.)

Haꞌe ramo haꞌe kuery ojapukai atã vy omboty oapyxa, joo rami meme ogueroꞌa okuapy.

Pida niɡ̶ijoa lacilodi ja dinigetaɡ̶atee me napaawaɡ̶ateloco, onoxoco napaaɡ̶atedi owotibige me daɡ̶adiaa owajipatalo lotaɡ̶a. Odaa ijotawece joɡ̶owalokoditeloco.

Igwete g̃a hapukajahyahivi ojapyakwapyga tihenduvyme ga javo. A'ero g̃a nhambavi ahe rehe.

Kỹ ag tóg prẽnprẽr mũ sir, ãjag nĩgrẽg nĩgfénh kỹ. Ti to ag tóg vẽnh génh mũ sir, ag kar ti.

Ha haꞌe kwéry katu osapukái hatã opoxy-vy. Omboty oapysa ohendusereꞌỹ-gwi. Onhemoĩ hagwã hese oriparapa ogwaꞌẽ ou-vy hikwái.

Tahe ryrymyhỹre, tõhõti ritòbònymyhỹrenyre, raijeranyre tamy.

Aꞌere aipo ꞌga ꞌeramũ ꞌgã joywaemi etee. Aꞌeramũ futat wapya rawopytyma ꞌga jeꞌeg awi.—Kasi ore ꞌga jeꞌega renuwi ne— ꞌjau ꞌgã wapya rawopytyma ꞌga jeꞌeg awi. —Oꞌmeramũ futat.

Nhym kam me tu kàj bê amran amijamak'ã pron itepato 'ỳr prõt ne. 'Ỳr prõt ne o tỹm ne

Tîîse anetapai pra tîwanîkon wenai tîpanakon yettapurîꞌpî toꞌya. Moropai meruntî ke tîwentaimepîtîkon yeꞌka pe Estêvão winîkîi toꞌ iipîꞌpî.

Pa Yoneo xexka xop gãynãm, tu' yĩy ka'ok, tu mõ yĩpkox yĩnnĩn, nũy hãm'ãpak hok, tu mõ' nũ'paha',

Iboap co buje, ya'ĩjo'ibiyũ big̃ ma oitakomãn cekay. O'jewãwã ip ya'õberen.— G̃a'a ayaoka — io'e ip ya'õberen.O'jewa'opinomudipdip ip waram ya'ĩjoap puxim. Adedem ip o'jedau cekay.

Ti mꞌ sa nabuuj ragetsëë padëëk sa moo me. Takꞌëp mä rageëënh. Ta wë mꞌ rawajꞌaa padëëk.

Nxa²ha¹te¹ kãin² ĩ³wxan¹yah³lxi³nũ²la² wxa²ne³tĩ̱¹la³kxi²nhain¹ka³tu̱³ wa³su³txi³ ã³tĩ̱³yah³lxi³ta¹hxai²hẽ¹la².

Nexa hoka talatya, jihotyaha hatanakoako. Hatyaoseta kawiyatyaha toli kinatyaxa hoka tyotyaha jiyaha Estêvão ana.

Vaihamahi'ianaha vabodi'baraha'aha. Vamorobo-ra vagathaha'aha vasa'a, Estêvão athi-ra vakamithajanarara kaimoni.

Anahi ziwabykynahaze opykani kakaik niaha. Tahaspioke zuzuk niaha iwatsahi batu wabyha.

Miꞌi hawyi — Wãiꞌiꞌatuꞌe yt naku i e hat iꞌatuꞌe. Epoꞌinik to katupono yt uruikuap teran i poꞌog ehay iꞌatuꞌe taꞌatuehay pirik wo. Miꞌi haype meremo teꞌeruwewaure kaꞌa hik taꞌatupo wo. Miꞌi hawyi torania itotiaria tuwat tuwat Etewãu ehay monik hamo.

Yane vaúkexo neko okópoti Etévaum. Exexó kixónehiko kêno ya vô'u koane uhá kó'iyea éhahikeovo namúkoponea Etévaum.

Naâ kɨ̃ɨ̂ tohô niikã́ tɨ'órã, ɨpɨ́tɨ karíkũ tɨ'ó sĩ'ritirã, o'mê peeri da'rá bi'akãrã niîwã. Kɨ̃ɨ̂ pɨ'tó ni'kâro me'ra oma ehá, yẽ'ê, kɨ̃ɨ̂re miáakãrã niîwã tii maká sumútohopɨ. Kɨ̃ɨ̂re doke wẽhérãti niîrã, su'tí bu'îkãhase naâ sãyâ'kere tuu weé, Saulo wamêtigɨre ko'tê dutirã o'ôkãrã niîwã. Teeré tuu weé o'ô toha nɨ'ko, kɨ̃ɨ̂ Estevãore ɨ̃tâ peeri me'ra dokékãrã niîwã.

Niptinpis cullu linlicaycälilmi Estebanman lluypis shipucälälila.

Taha wa, tinhib'rata na ma tô tiwi sipo're nhidâ za'ra, dama roti'wa norĩ hã. Asa tãma 're sipari za'ra mono sina, ma tô sô rere, te te siwi âri da.


Mame topu ke totaparyhtao ro ynara tykase Exitewão,—Tuisa Jezu, kuaroko oesaka, tykase rokẽ ynororo.

Hãmri nhũm ra htyk kaxyw nẽ Jejus mã amnhĩ jarẽ nẽ kãm:—Pa Pahihti Jejus? E koja ixkarõ awỳr api ka ixto amnhĩptà. Anẽ.

Ikiporonakasaakirina, Estevão akiritari Teoso. Itxari:—Apiananiri Xesosi, papakapariko nixinire.

Tuhu nhamelymo ume myani Estêvão, Jesusram aguely:— Pymâ Jesus, wonkâne yigueduo, âyam yaintuo — kely myani.

Uzapi wi wi ita pupe wà. Umàno eteaꞌi mehe uzeꞌeg Ete Zezuz pe kury. -Zezuz Hezar, ezekaiw katu herekwe rehe nehe, Zezuz Hezar, iꞌi izupe.

Haꞌe rami vy ita py Estêvão ojapipaa ramo ojapukai vy aipoeꞌi:— Senhor Jesus, eraa ke xenheꞌẽ — heꞌi.

Eɡ̶idaa diiticogi monigidatice, odaa Estêvão ja yotaɡ̶aneɡ̶e Aneotedoɡ̶oji, meetalo, “Iniotagodi Jesus, abaatege iwigo.”

Oapirame Estêvãova'ea nhi'ig̃i Jesus'ga pe opojykaharete'ga pe.—Jesus, emondo jira'uva ejipyri yvagi pe, ei ahe.

Kỹ ag tóg Estêvão pin mũ sir, pó tỹ. Hã ra Estêvão tóg jamã hár(a): “!..inh Senhorꞌ..!” he mũ. “!..Jesusꞌ..!” he tóg. “!..Inh kuprĩg jãvãnh ra..!” he tóg mũ.

Ha ojapi jave íxupe hikwái, haꞌe omondo onheꞌẽ Nhandejáry-pe:—Togwahẽ katu nde ha-py, xe Járy Hesu, xe nheꞌẽgwe, heꞌi.

Iu mana‑di rehureu, Estevaõ rexitòenyre: —Wanyrỹ, Jesuisi, watyytyby kai bimyleke awana ararekremy.

Ita ojee imomopor ypyrauwe Estevão ꞌga ꞌjau Jejui ꞌga upe:—Ene ꞌã jejararetea. Ere ejua jeꞌaga rerawau ejepyri— ꞌjau ꞌga Jejui ꞌga upe.

Nãm me Exewão titik ar o ba nhym arỳm amijo Metĩndjwỳnhmã a'uw ne kum,—Bẽnjadjwỳr djwỳnh Jeju, amim ikarõo wabi, ane.

Mîrîrî yai tîpaꞌtîpîtî toꞌya tanne Estêvãoya Jesus yannoꞌpî. Taꞌpîiya: —Uyepotorî Jesus, uyekaton yapiꞌkî aapia uukoꞌmantoꞌpe —taꞌpîiya.

Ha mĩkaxxap xexka tux nãm, 'ĩhã 'Extep te Yeyox xãnãhã', hu:—Yãyã Yeyox, 'ãte xa 'ũgkoxuk hõm, pa'! Kaxĩy.

Yabug̃bug̃ pima Estêvão o'jekawẽn Jesus eju.— Okukukat Jesus, oje'ũ — io'e. — Ekay ojot — io'e.

Ti mꞌ rabakut bä, Es-Tew ky nꞌaa etsẽẽ mäh. Hahỹỹ dꞌ mä ta kyyh:—Jesus, Hyb Nꞌaa Jawyk Doo, magado hëp ỹ tym —näng mäh.

Ya³lu²nxa³ta̱³lxa¹ Es³te³vãu²ah³lo²nu¹ta²kxai³lu² ĩ³kaix1sxã³ ĩ³ye³kxi²te³nah¹lxi¹:— Je³su²jah³lãi³. Txa²yãu³ka³txa² sa²so¹sẽ¹li¹.

Mokotyahiterene nase Estêvão kawihena: — XekohasetiJesus, hiyeheta nisekohare.

Vanagahavini kaba'i Estêvãoa bibaranaha'aha ada Jesus:—Jesus, kodika'da'di, oma'onahana-ra bana gathani.

Niahatsahi Estewã haraharetsa ty pibezekenaha Estewã Sesus bo nipamykysoko:— O kapehatsa Sesus kahyrizikarawy tsioktyhyryk — niy. Taekaratsa humo puruk puruk niy.

Miꞌi hawyi mak makꞌe iꞌatuꞌe nu wo Etewãu auka hamo. Miꞌi turan Etewãu ihay haty wo — Uikaꞌiwat Iesui epo pe raꞌyn atum uipãꞌãu e.

koeku hepókea Etévaum. Kene Etévaum, Jesus vaúko ya orásaum-ke. Ha koe yûho vaúkea:—Unaém, nemúkapa ra omínjone —koéne.

Naâ tohô weekã́, a'tîro niî sẽríkɨ niîwĩ:—Jesu, yɨ'ɨ̂ wiôgɨ, yɨ'ɨ̂ wẽrîgɨti weé'. Yɨ'ɨ̂ ehêri põ'rare yẽ'êya, niîkɨ niîwĩ.

Chayćhu tamshayalcaptinmi Esteban ruygacula: “Taytalláy Jesus, almalläta ćhasquiycullay” nil.

Tawamhã ẽtẽ na te te nasi siwi ahâri ré, ma tô Esitéwã hã mre, Zezusihi ma. Ãne ma tô sina 'mahâ:— Wanhib'apito Zezusi, ĩ̱pẽ'ẽzani te za ĩ̱wi ĩ'â, ãma atẽme ĩ̱morĩ da.


Morarame tosekumuru po toepukase tahtao opore tõmitase rahkene,—Jezu kapuaono moxiã onyhxiropyra exiko jetapary poko, tykase ynororo toorihtohto. Morara kaxĩpo sã rokẽ toorihse ynororo rahkene.

Hãmri nẽ hkõn krã ho tẽm nẽ nhỹ nẽ axte kãm amnhĩ jarẽ nẽ mẽ kot hpĩr xwỳnhjê nê kãm kapẽr nẽ kãm:—Kwa Pahihti. Mẽ kot ixpĩr tã kwa tanhmã ixtã mẽ ho hkêt nẽ.Anhỹr o mẽ nê Jejus mã kapẽrja kôt ra ty.

Iuasaaki ikapotoreẽkaua. Itaparasãkireritika akiritari Teoso:—Apiananiri, pimaxinĩkaretariko ia maerekati ninoa kamakiti —itxa.Iuasaakipeka ipĩpe.

Ilâpyryem myani âzeguhoam idyly. Toenzepa kehoem adaenkely:— Pymâ Jesus, xirâ inakanhe aitomobyry xygakegâ — kely myani.Agueypyem myani iguely.

Naꞌe uꞌar upenàràg rehe kury. Uhapukaz kury. — Ezepyk zo hezuka har wanehe nehe, hezar, iꞌi Zezuz pe. Nezewe uzeꞌeg ire umàno tuwe kury. -Ikatuahy izuka awer pa, iꞌi Xawru izupe aꞌe, hexak mehe aꞌe.

Haꞌe gui guenapyꞌã re oĩ vy ijayvu atã:— Senhor, embopaga eme kovaꞌe kuery ojejavyague re — heꞌi. Po rami ijayvu reve oke.Lucas 21.16-19, 23.46, 34

Niɡ̶idiaaɡ̶idi ja yamaɡ̶atedini lokotidi, odaa ja dapaawe, mee, “Iniotagodi, jipokotaɡ̶awa jinaɡ̶a domaɡ̶a ɡ̶alaagetedipi niɡ̶idiwa ɡ̶oneleegiwadi leeɡ̶odi niɡ̶ida libeyaceɡ̶egi.” Niɡ̶idiaaɡ̶idi naɡ̶a nigotini me dotaɡ̶a, odaa ja yeleo.

Igwete ahe ndurugi g̃wenypy'amo oina onhi'ig̃a mondovo opojykaharete'ga pe.—Terembojari ti g̃a ndehe g̃andekote'varuhuva'ea jiapiagwera, ei ahe ga pe.O'erẽ ahe manoi upa.

Kỹ tóg ã jakrĩ tỹ jẽ kỹ prẽr mũ, jamã hár(a), kỹ tóg: “!..inh Senhorꞌ..!” he mũ. “!..Ag tỹ inh pin tỹ vẽnh pãte fón ne..!” he tóg mũ. Kar kỹ tóg hun ke mũ sir.

Upe rire onhesũ gwetypyꞌã-rehe oĩ-vy hatã onheꞌẽ:—A-rami xe-rehe hembiapo vai rire, ani erembohasa asy uka teĩ hembiapo vaikwe-rehe, ore Járy. Eiporiahuvereko katu íxupe kwéry, heꞌi. Upe vaꞌe heꞌipa-vy, omano-ma.

Tahe tatiowotimy resere, ryryre: —Wanyrỹ, kia òraruna iòwydỹỹomyke. Idi tahe rurure.

Aꞌerauwe Estevão ꞌga apygi wenupyꞌãu wafukaita ojeꞌega monou Jejui ꞌga upe:—Je repyat kasi ape ne. Tene ki ꞌgã jemogyi nan etee futat. Ejejuka etee ki ꞌgã nee. Nafutari je tejepyara, ki Kuꞌjyp— ꞌjau ꞌga Jarejuwarete ꞌga upe.ꞌGa upe ojeꞌẽmaw ire ꞌga amanũmũ. Saulo ꞌga upe nanẽ Estevão ꞌga manũa esageramũ rakue.

Ne kam kõnkrão nhỹn kàj bê àmrao kum kabẽn ne kum,—Bẽnjadjwỳr djwỳnh, dja ga me kute ibĩn pãnh jarẽnh kêt. Nãm ã ane nhym me arỳm kubĩ nhym arỳm ty.

Mîrîrî tîpo aweꞌsekunkaꞌpî moropai mîîkîrî entaimeꞌpî meruntî ke. Taꞌpîiya: —Uyepotorî, insamoro kîtarumaꞌtîi imakuiꞌpî toꞌ nîkupî wenai. Mîrîrî taa tîpo Estêvão saꞌmantaꞌpî. Mîrîrî eraꞌmaꞌpî manniꞌ maasaron Sauloya. Estêvão wîî taa toꞌya pîꞌ inna taasaiꞌya wanîꞌpî.

Tu' kopaxux hã' xip, tu' yĩy ka'ok, hu:—Yãyã', 'ãpu 'ũyõg hãpkummuk mĩy'ax xaxogã', pu tu kux! Kaxĩy.Tu hãm'ãktux kux, tu' xok.Ha Xaot te' pẽnãhã', tu 'Extep xok'ax putup, yĩ' kuxa hittup.

O'jẽg̃'aecõg̃cõg̃. Waram o'jewãwã ya'õberen.— Okukukat Jesus — io'e. — Ipiat cuy ecesupi'ajoat g̃u teyũbeku wabug̃bug̃apteim — io'e Deus pe.

Ti mꞌ ta taron nu paa me tabahyy häng. Ti mꞌ takꞌëp mä taky hadoo:—Jesus hyb nꞌaa jawyk doo, säm ỹ mabaaj manä sa hã —näng mäh.Ti mꞌ tadajëb kän.

Nxe² e³nũ²la² ã³ka³ti³wxe³sxã³ ãh¹ ĩ³ye³kxi²te³nah¹lxi¹:— Je³su²jah³lãi³. Ju¹tai²li² ko̱³nxe³ti³ kãi³sain¹ju³tai²na² ko̱³nxe³ti³ ĩ³yĩ¹lain¹txa³hẽ¹li¹. Nxe² e³ta³lun¹ka³tu̱³ ya³lu²ta¹hxai²hẽ¹la².

Hatyo najikinita hakaoli kakoa tyoka hoka kawiyatya kinatyaxa: — Xekohaseti, awaira atyo iniyalahare hamohenahene exe iniyalahare mohenahere natyo xemere.Nexa taita hoka waini. Hoka Saulo hiye waiye kaokene exaisaka.

Kajo'atharari'aha, bodi'bara'ianaha:—Kodika'da'di, hari'a bana jaharikia va'ora arakha'a bana. Ni-onofiki ida hora vidavini abosini — niha ada Estêvão.Bodi'barana naothinia abini'aha.

Deus bo opykani huahua nikara:— O kapehatsa Sesus, kytsa simysapybyri humo tysiokzo — niy. Niytahi nihyrikosokda. Sauro Estewã zibeze tsihikik, kytsa zibezenahaze wasani niy.Bykyze kytsa Sesus tuktsa Deus harere bo hyỹ nikaranaha, Estewã nury zebykyryknaha. Iytyk bo nitsahoroknaha. Ipokzi nipuziukunaha.

Mio tã toꞌe hawyi tuwepỹꞌãtutuk hawyi — Uikaꞌiwat etiꞌatukyꞌe yn naꞌyn o yne uiꞌauka haria e. Waure wo ereĩneꞌen uiꞌauka hap kai e haty wo hawyi ipyhu tekꞌe hawyi ikuꞌuro raꞌyn toket sese.Miꞌi tã hap ewy taꞌatuꞌauka aiwy Etewãu hawyi atiwan mesuwe uimiwan me. Uito ti mekewat mohag nug hat Iruka.

Yane ipuyuké koéne, koane kóhonokea emó'u kó'iyea:—Unaém, hako ipihéponoahiko vo'ókuke ra váhere ítukeinonu —koéne.Yane ivókovone.

Be'ró bɨrɨ̂ ke'a, pũûro karíkũro me'ra niîkɨ niîwĩ taha:—Wiôgɨ, akobohóya ã'raré yɨ'ɨ̂re naâ tohô weesére. Kɨ̃ɨ̂ tohô niîka be'ro wẽrîa wa'âkɨ niîwĩ.

Nilcuśhanpïmi un'ulacuycul ayaycaćhaypanuy: “Taytay, cay lulaśhanpi ama juchachaycuychu” nil pasacalpula.

Tawamhã hi'rãtitõ ma tô nhamra, Esitéwã hã. Mreme 'rãihâ na ma tô duré tãma mre, ãne:— Wanhib'apito, tiwasédé te te ĩ̱'ãma 'manharĩ za'ra nherẽ, tãma pisutu za'ra õ di za, rowasédé hã.Tawamhã mreme pari, ma tô dârâ oto, Esitéwã hã.


Sauru a Jezu poetory ryhmatopõpyryMorarame Exitewão tomĩnose Sauru a jehno toexiryke. Morarame Exitewão etapaxĩpo Jezu poetory tõ totapazomose moroto ro zehnotokomo a. Morara exiryke tãtahpahse toh emero Jutea pona, Samaria pona, enara. Peturu tõ rokẽ epara kynexine. Morarame Ritonõpo omipona exiketomo a Exitewão tyhnamose. Tãtarerekase toto. Ekepyry tarose eya xine zonẽtohme.

Mẽ kot Estewãw jaxàr ã mẽ harẽnhAtre 22.4, 26.9-11 Hãmri nhũm mẽ kot Jejus kôt amnhĩ nhĩpêx xwỳnhjaja Estewãw wỳr mra nẽ htyk kãm omu nẽ hkaprĩ nẽ. Nẽ mur nẽ kumỳ nẽ ma o mõ nẽ haxà. Nom nhũm Sawtija mẽ kot hpĩr ã omu nhũm ja kãm mex nẽ.Tã nhũm Jerujarẽ kamã Ijaewjaja mẽ kot Jejus kôt amnhĩ xunhwỳr xwỳnhjê homnuj tỳx o pa. Hãmri nhũm mẽ tee ri amnhĩ kukamã hamaxpẽr nẽ mẽ hkwỳjaja mẽ umaj hapôj nẽ ma pika hkwỳ hkôt hpigrành pa. Mẽ hkwỳjaja Jutej wỳr ma pa nhũm mẽ hkwỳjaja Samar hwỳr ma pa. Ã na prem mẽ umaj nhỹhỹm hpigrành par anẽ. Ãm Jejus nhỹ hã mẽ ahkre xwỳnh maati pixjaja na prem Jerujarẽ kamã arĩk nẽ nhỹhỹm mõr kêt nẽ. Simãw Pêtre nẽ Juãw nẽ Xiakre nẽ Andre nẽ Firipti nẽ Patoromew nẽ Matêwre nẽ Makre nẽ Tomas nẽ Xiakre hõja nẽ Simãw õ nẽ Maxitreja. Ãm jajaja pix na prem arĩk. Series([], )

Xesosi Sãkire Auiãkani MisiritikoEstevão ipĩkasaaki Saoro aua iuaã.—Ari erekapitikari ipinini —itxa Saoro.Estevãoni ipinini õtisaakipeka ipotorika Xesosi sãkire auiãkani misiritiko Xerosareẽ. Ninoa iteene misiritaãka, ininiã ikinimane Xesosi sãkire auiãkani Xerosareẽ auakani iarika itxapena. Xotéia tõpamoni, Samaria tõpamoni pakini iarikana. Xesosi iokanatakininoka kaikota Xerosareẽ.

Estêvão eguepybyry tuhu imâsedo esagueyby odaji nhetadâdylymo myani akaemo Jesus einwânni modo ewy. Toenzepa myani igueduo eogunrumo. Saulo olâ myani, Estêvão igueypyem awyly tientuo, toenzepa iomaru.Estêvão xyâpygueduolâ myani akaemo Jesus einwântânry modo, Jesus einwânni modo toenzepa enagazedylymo nhaguly. Aituo myani âwientaynlymo Jerusalémdâpa. Judéia yan-yam idâimpe myani. Samaria yan-yam idâimpe lâpylâ myani. Jesus tunâry egaturin-em induakeyby modo olâ myani nâwiempyramo, târâmolâ.

Xawru upuraraw kar maꞌerahy uzeruzar maꞌe wanupe aꞌe kuryAꞌe ꞌar mehe teko Zeruzarez tawhu pe har aꞌe wà, uzypyrog maꞌerahy ipuraraw kar haw rehe Zezuz rehe uzeruzar maꞌe wanupe aꞌe wà. Uzeruzar maꞌe paw uhàuhàz Zutez ywy rehe wà, Xamari ywy rehe wà no. Xo Zezuz hemimono karer zo upyta Zeruzarez tawhu pe wà.

Haꞌe kuery ojuka okuapya ma Saulo ojou porã.Haꞌe vaꞌe árave Jerusalém pygua igreja kuery omoingo axya vaipa. Haꞌe ramo haꞌe kuery haꞌe javive apóstolo eꞌỹ vy oaĩmba Judéia haꞌe Samaria yvy rupi.

Saulo niwoditema niɡ̶ijo noiigi moyeloadi Estêvão.Ijaaɡ̶ijo niɡ̶ijo noko niɡ̶ijo noɡ̶oyeloadi Estêvão, ica neloɡ̶ododipi niɡ̶ijo lapo oko anonakato Ǥoniotagodi jiɡ̶idaaɡ̶oiatigi moiatetibeci manitaɡ̶a nigotaɡ̶a Jerusalém. Odaa niɡ̶ijoa anonakato Ǥoniotagodi jiɡ̶ilaagiteloco nipodaɡ̶a Judéia, codaa me Samaria. Ijokijoateda niɡ̶ijoa dooze liiɡ̶exedi Ǥoniotagodi baadaɡ̶a daleditibige. Saulo iatetibeci ica lapo oko anonakato ǤoniotagodiIcoa ɡ̶oneleegiwadi anodeemitetibige Aneotedoɡ̶oji joɡ̶onaligitini Estêvão, codaa eliodi me nacaagaɡ̶ateloco.

Igwete Saulo'ga ei:—Na g̃a ga jukai tuhẽ, ei ga.Kiro Tupana'gareheve'g̃a Estêvãova'ea ra'oa rerohoi ityma. Igwete g̃a jehe'ohetei ahe rehe upa. Series([], )

Saulo tỹ ag vóg kónãnJãvo Saulo ẽn mỹ tóg há tĩ, ag tỹ ti tén kỹ. Kurã ẽn kã ag tóg Jesus ki ge mũ kar vóg kónãn jagy han mũ, Jerusalém tá. Ũ tỹ vẽnh mãn tĩ ag vóg kónãn ag tóg mũ gé, ũ tỹ Topẽ vĩ mẽ jé vẽnh mãn tĩ ag. Kỹ ag tóg jagãgtar tãvĩ nỹtĩ. Kỹ ag tóg vẽnh kãpugpóv kãn mũ sir. Ga tỹ Judéia kar mĩ ag tóg mũ mũ, ga tỹ Samaria mĩ ke gé. Hã ra Jesus tỹ ũn vin mũ ag hã tóg Jerusalém tá nỹtĩ nĩ. Ũ tỹ Topẽ to há tĩ ag tóg fe kaj nỹtĩ, Estêvão ter kỹ. Kỹ ag tóg kygfỹ mág kỹ ti kénh mũ.

Ojuka ramo íxupe hikwái, ojohu porã Saulo onhembysaraiha: “Iporã voi pejuka íxupe” heꞌi.Upe áry-py mburuvixa kwéry ombohasa asyse voi hereko-vy Hesu reroviaha vaꞌe-pe gwive. Jerusalém-my oĩ vaꞌe-pe gwive ogwereko asy eterei. Upéa-gwi osarambipa ojeꞌói-vy Judéia yvy-rupi. Samaria yvy-rupi ave osarambipa ojeꞌói-vy. Ndohopa etéiry. Opyta joty Jerusalém-my Hesu remimondo. Ojeꞌói eꞌỹ vaꞌe doze joty oĩ. Ohasa asy voi Hesu reroviaha vaꞌe gwiveHa gwĩ Nhandejáry-pe omboete oiko-vy vaꞌe ogweraha ijaty-vy Estêvão retekwe. Hetekwe ogweraha. Omboasy eterei íxupe. Ojaheꞌo hatã ohapirõ pirõ-vy íxupe.

Salu tahe kia òbitimy raremyhỹ rõhõtinyre, Estevaõ rurureu. Iribi tahe ityhydỹỹdu mahãdu aõhõkỹmy rotỹỹnymyhỹre. Judeia wedu mahãdu dori, iòludumy rỹimyhỹre. Tai tahe ityhydỹỹdu sohoji sohoji Jerusalẽ hãwã‑ribi ròhònyre. Urile Jesuisi erydỹỹna mahãdu sohojile rỹire. Judeia bede hãwã mynamyna robỹtỹre, Samaria bede‑ò tule. Tahe hãbu ityhydỹỹduõ Estevaõ umy riwyrenyre rihãloonykremy. Tahe rahinymyhỹrenyre, rirajuamyhỹrenyre.

Saulo ꞌga ꞌgã nereko tyweawet(1,2) ꞌGa manũ re Jejui ꞌga rerowiaara ꞌgã amũ Estevão ꞌga reumera rerawau imonou inuga ita kwara pype. Aꞌeramũ ꞌgã ajaaꞌwau ꞌga ree.Estevão ꞌga manũawa rupi we futat Jerusareg ipewara ꞌgã Jejui ꞌga rerowiaara ꞌgã nerekou tyweaete. Aꞌeramũ ꞌgã okwasiꞌwau awau Jerusareg awi. Jejui ꞌga remimonofera ꞌgã ajemogyau ꞌwyriaramũ ꞌga rerowiaara ꞌgã nupe. Aꞌeramũ ꞌgã etee futat opytau Jerusareg ipe. ꞌGa rerowiar yau ꞌgã te ajee okwasiꞌopap ꞌgã nui. Amumera ꞌgã awau okwasiꞌwau Judeja ywy pe. Amumera ꞌgã awau Samari ywy pe. Series([], )

Me kute Jeju nhõ me jao bikẽnho mõr nhym me bimành.Be, me kute Exewão bĩn kêtri ne Xaur memã kum, “Rã'ã me abĩ”, ane.Nhym me kubĩn kam arỳm me krãptĩo bikẽnhmo krax ne. Me kute amim Jeju mar ne kôt ar aben pydjio bajao bikẽnhmo krax ne. Nãm me Djeruxarẽkam meo bikẽnho mõ:n me krãptĩ:o ajkẽ. Nhym me me umaje arỳm ajmà. Pykabê Djudêjakam pyka kunĩkôt ajmà. Ne pykabê Xamarijkam pyka kunĩkôt ajmà. Jeju kute ar anorjabit ne ar arek Djeruxarẽkam ar ba. Nhym me kwỳ kum Metĩndjwỳnh jabêja ne Exewão mỳn o mõn arỳm adjà. Ne kam abej mu:w.

Innape Jesus Kuꞌnenan Tarumaꞌtî Sauloya(1,2) Estêvão wîî toꞌya tîpo tiaronkon innape Jesus kuꞌnenan Jerusalém ponkon karawaꞌpî mararî pra. Moropai inkamoroya Estêvão esaꞌrîꞌpî yuꞌnaꞌtîꞌpî. Mîrîrî weiyu yai innape Jesus kuꞌnenan manniꞌkan Jerusalém ponkon eꞌtarumaꞌtî piaꞌtîꞌpî innape Jesus kupî toꞌya wenai. Moropai kureꞌnan inkamoro ataimerunpaꞌpî moropai toꞌ wîtîpîtîꞌpî Judéia pata pona moropai tiaron Samaria pata pona. Tîîse Jesus naipontîꞌsan neken koꞌmamîꞌpî miarî Jerusalém po. Series([], )

Ha Xaot te' kuxa mãm ka'ok xop kummugãhã'Ha Yoneo xop te' kuxa mãm ka'ok xop kummugãhã' kõmẽn Yenoyanẽn kopah, ha nũ'paha', tu mõ tika' mõg hãpxupmãhã tu', hãpxexka Yonex tu' mõg, xix hãpxexka Xãmãnit tu' mõg, ha mõ'pok xop te 12 nox pip Yenoyanẽn kopah. Tik xop max te Topap-tup pax, tu 'Extep nõ hãpkot, tu mõ'nĩy, tu ta pota ka'ok.

Oe'ũ. Saulo dak Estêvão aokaap ojuy. Xipat cĩcãayũ Estêvão'ũm jebit o'jomõg̃ witabikũy be- -Jesus kay itabucayũ. I'ũmcocom cĩcã o'e ip.O'jepõg̃põg̃põg̃ ip soat ka dag̃ Jesus kay itabucayũ. Pũg̃pũg̃ ixeyũ'in o'jepõg̃põg̃põg̃ ip Judéia eipi dag̃. Warara'acayũ ixeyũ'in o'jepõg̃põg̃põg̃ ip Samaria eipi dag̃. Jesus emumujuyũ bit o'jepõg̃põg̃põg̃ g̃u- -doze beayũ. Jerusalém ka be ip osodop.

Tawꞌããts mä Saw-Ru hã Es-Tew dajëp doo.Ti noo gó né hẽ mꞌ radu doo rarejãã do Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh doo, Jerusarẽnh panang bä. Ti hyb nꞌaa mꞌ, sahõnh hẽ Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh do raketyn bong Judah häj nꞌaa bä, Samarija häj nꞌaa bä na-ããj hẽ. Jããm hẽ Jerusarẽnh bä haꞌyym 12 hedoo do Jesus mejũũ doo. Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh do Saw-Ru rejãã do panyyg nꞌaa hahỹỹhTi mꞌ, Es-Tew radajꞌëëp jawén paa bä mꞌ, ta wób Pꞌop Hagä Do wehꞌëëh do rabahõm, radakä jëng hyb nꞌaa Es-Tew kamag nꞌaa. Takꞌëp mä rabaód bong ta hyb nꞌaa.

Sau²lah³la² yxo²ĩ²tũ̱³ka̱³txa² ye³khãuh³lxa³tain¹jau³su² Nxe³nxa²ha¹te¹ in³txa² Je³su²jah³lai²na² wãn³txa² yxo²ĩ²te²a² ka³na³ku² te²nãu³xa² wxã³ain¹nũ²la² Es³te³vãu²ah³lo²nu¹tai²na² wha³tin³kxi²ya²lu¹tain¹jah¹lo²nũ¹tã² sa²so¹sxã³ sa²nĩ̱³kxain¹ta¹hxai²hẽ¹la². Nxain¹ka³tu̱³ ĩ³ãin²ta³kxi²sxã³ kãin²nã̱n³kxain¹ta¹hxai²hẽ¹la². Ain¹te³na¹ Sau²lah³lo²nu¹ta²kxai³lu² yxau³sxã³ ĩ²nũ²la² ĩ³ye³kxi²te³nah¹lxi¹:— Es³te³vãu²ah³la² su²lhã³ain¹ju³ta² wi¹na³li¹. Te²yã¹nxa¹tu¹wi¹. Ta¹hxai²hẽ¹la². Nxe³ai¹nhĩ¹na² Je³ru³sa³lẽ²thĩ³na² Je³su²jah³lai²na² wãn³txa² yxo²ĩ²sxã³ yxau²xai³lain¹tũ̱³ka̱³txu¹tai²na² khãuh³lxa³txi³khaix1nyhain¹ta¹hxai²hẽ¹la². Nxa²ha¹te¹ Sau²lah³lo²nu¹ta² hi²sen³kxai³la¹ yxo²ĩ²ain¹tũ̱³ka̱³txa² su²lhã³hxat3si¹jau³su² o²la³kxain¹ta¹hxai²hẽ¹la². Nxe³sxã³ sxi²ha² yxo²ha³kxa¹ ã³ten³sa²the³ta¹hxai²hẽ¹la². Nxe³sxã³ ĩ³ha¹txi²hĩ¹na¹ sa²so¹sxã³ ũ³tĩ̱¹kxain¹ta¹hxai²hẽ¹la². In³txi³su² ta̱³nxa² txu¹su² ta̱³nxa² yxo²ĩ²te³a² a³tain¹kxai²nãn²tu̱³ sa²so¹sxã³ ũ³tĩ̱¹kxain¹to³ta¹hxai²hẽ¹la². Nyhain¹ju³tan¹te²kxa³ya̱³lhu² Je³su²jah³lai²na² wãn³txa² yxo²ĩ²ain¹tũ̱³ka̱³txai²na² a²yxo²ha³kxa¹ Je³ru³sa³lẽ²thĩ³na² a³li³nũ²la² ha³ten¹jah³lxi³nũ²la² Ju³te²a² ko³nãu³u¹tai²na² ã³wi¹hi² Sa³ma²ri²a² ko³nãu³u¹tai²na² ã³wi¹hi² yah³lxi³ta¹hxai²hẽ¹la². Ain¹nxa²ha¹te¹ a³pos²to³lo² nũ̱³ka̱³txu¹ta² so¹lxi³ Je³ru³sa³lẽ²thĩ³na² yxau³ye²yhain¹ta¹hxai²hẽ¹la².

Saulo Kahalakoahareta Jesus Koamaniya Nawenatyaseharenai KakoaKahenehare tyaonahenaha hatyo xowakita Jesus xema maniya tyaoniterenae xahita Jerusalém nali. Tyotya tyakekoterenai xahita xalijinihareha, aekoakisahene hoka xaoreha. Judéia koa Samaria koa xoaha xaneha, xaoreha. Jesus niraine kakoarenai taita heko tyaonita Jerusalém nali. Hoka haiyanae haliti waiyexeharexenae fitya Estêvão, kahare tiyaha ekamane hiyeta.

Saulo va'ora najaharihariki adani Jesus Cristo kaija'ari Sauloa bianokihi ida Estêvão abinina, khai bini'a'ihi. Hari. Makhira Deu-ra vanofijahakikia vaka'damaha'ihi ida Estêvão aba'ona. Vakaasara'ahapiki'aha ada abini'iki. Series([], )

Sauro Sesus tuktsa nisisukyryky. Iwaze tihi Sesus tuktsa nisisukyrykynaha iwatsahi meky botu tahasapynaha niwakbaiknaha. Wastuhu kytsa Sudeja bo niwakaknaha. Ustsa Samarija bo niwakaknaha. Sakzohotsa zuba Serusarẽhe eze nitarenaha. Series([], )

Mekewat eꞌat turan kurum iwasu Sauru timoma teran yne Iesui mohey haria tawa Ierusarẽi totiaria. Toiꞌatusatyꞌi satyꞌi kahato Aikaꞌiwat emiitꞌin yne. Miꞌi hawyi iꞌatuehakyꞌeꞌi kahato itote imohey haria. Miꞌi pote teꞌeropopy kahato pya tawa Ierusarẽi kaipyi Sauru piat taꞌatuꞌatuꞌuka hap pupi. Miꞌi hawyi teꞌeruwesytpok kahato aikope aikope waku hap kape kat etawa hit kape kat etawa wato kape tuwat tuwat. Iraniaꞌin tuwat yi Samaria kape maꞌato iraniaꞌin tuwat yi Iuteu kape. Maꞌato Iesui saipepiaria 12 ok takaria yt teꞌeropopy hin i tawa Ierusarẽi kaipyi. Miꞌi hawyi Iesui mohey haria koro koꞌi tuwat taꞌatuwy Etewãu piit syp hamo. Taꞌatuꞌasyp turan paaꞌiꞌatuꞌe kahato ikyꞌe haype. Taꞌatusyp hawyi teꞌeruwak kahato itote ikyꞌe kahato haria pote.

Yoko ínixoamaka Saûlu unáko koépekeokono ne Etévaum. Koeku inâ puvokóno ne kutípotihiko JesusYaneko káxe, turíxovone ápeyea ikoítoponoati kotíveti ne kutípotihiko Jesus ya Njeruzálem. Yane itóhineone uhá koêti neko kutípoti Jesus ya po'íke ipuxóvokutihiko ya Njúdeya koánemaka ya Samâriya. Poéhane ápostuluhiko ako itahínehea.Yoko ápe hóyenohiko teyoti Itukó'oviti ekoxóponoati neko Etévaum, ikotívexoatihiko isóneuke ne koekúti. Yupihovó kôe íyokexeahiko vo'ókuke.

Saulo Jesuré ẽho peórãre yã'âro weé nɨ'ka'ke niî' Saulo naâ Estevãore doke wẽhékã ĩ'yâgɨ, “Ãyuró weérã, tohô weeáma”, niî wãkûkɨ niîwĩ. Ãpêrã ɨmɨá Õ'âkɨ̃hɨre ẽho peóri masa Estevãore yaákãrã niîwã. Kɨ̃ɨ̂re yaá, ɨpɨ́tɨ dɨhasé wã'akãrã niîwã. Estevãore naâ wẽhéka nɨmɨreta ãpêrã Jesuré ẽho peótirã Jesuré ẽho peórãre ɨpɨ́tɨ yã'âro weé nɨ'kakãrã niîwã. Series([], )

Saulom chalapacücunäta aticaćhayta allaycun Chayćhümi Saulo nila: “Allinmi caynu wañunan” nil. Jinalcäliptinmi llaquipayniyu nunacuna śhalcamul alli-allicta wa'acuśhtin Estebanta pampamü apaculcäla.Chay-pachapïmi cay Jerusalenćhu Jesusman chalapacücunäta lluy chincachï talcula. Chayćhu Saulo llapantapis llaqui bïdacta pasachiptin, jinaman wasin wasin yaycuycul walmictapis umrictapis alluctanuy alaśhćhalcamul carsilman jitaycayächiptinmi lluypis wicta cayta chi'iculcul ayiculcäla Judeap Samariap malcancunaman. Ñatac puydï yaćhapacücunällañam chayćhu quïdälälila. Series([], )

Saru hã ĩsazei'wa norĩ ãma te te ĩrowasutu na'rata zé wasu'u Esitéwã hã da te ĩwĩrĩzém na hã ma tô Saru hã dapa'uze.Tawamhã aibâ norĩ hã ma tô Esitéwã siwi tisẽ, 'Re ĩhâimana u'âsi mono zadawa 'madâ'â pese 'wa norĩ hã. Te te siwi sẽrẽ wamhã, te ãma ti'ry'ry, wawai 'rãihâ na. Tawamhã Esitéwã dâ'â parimhã, bâtâ na ma tô awa'awi sada tazahi za'ra ni, ĩsazei'wa norĩ zada. Taha wa, ĩsazei'wa norĩ hã Zeruzarẽ ãma 're ĩsi'ubumroi mono zô, ma tô rowasédé hã sô tiwatobro na'rata za'ra, sada dazahi za'ra wa. Saru hã Zezusihi zazei'wa norĩ ãma ma tô rowasutu, ĩsazei'wa hâimanazé hã si'utõrĩ da. 'Ri baba te nasi zasi, ĩsazei'wa norĩ zô. Tawamhã rob u te te nasi da'anhamra, aibâ hã duré pi'õ zama. Taha pari, te nasi te te da'ãma arobâdâ, te te nasi da'a'maza da, dazazéb 're. Taha wa, ĩsazei'wa norĩ hã ma tô te te siwi ropé, Zeruzarẽ hawi. Ta hawimhã Zudeza na danhipti'a nho'õmo nhisi u ma tô te te ropé, duré Samariza na danhipti'a nho'õmo nhisi u zama, daza'rui mono bâ. Zezusihi zadawa wasu'u'wa norĩ si te zahadu 're si'ubumro, Zeruzarẽ ãma hã. Series([], )


Morara exiryke toepase toto. Emero pata tõ poro toytose toto imehnõ zuruse Ritonõpo omiry poko.

Tã nhũm mẽ umaj Jerujarẽ rũm pika hõ hwỳr mẽ hpigrành xwỳnhtaja amarĩ pika hkwỳ hkôt ri pa hkêt nẽ. Na prem ma mẽ piitã mẽ kãm Jejus kapẽr jarẽnh o ri mẽ hkôt pa. Kêp Tĩrtũm kot mẽ pakaxyw ãm xwỳnh ã harẽnh rãhã ho ri mẽ hkôt pa.

Piripi Samariamoni SiniTeoso sãkire auiãkani iarikasaaki, isãpiretarina Teoso sãkire ikini aapokotxitiã.

Samariadâ unâ iwâkuru Jesus wâgâ egatuhobyryAkaemo Jesus einwânni âwientaymby modo tâinkâ lelâba myani unâ iwâkuru Jesus wâgâ nhegatulymo, Judéia eynynâ, Samaria eynynâ warâ.

Uzeruzar maꞌe umumeꞌu zeꞌeg puràg oho Xamari ywy rehe har wanupe aꞌe wà kuryUzeruzar maꞌe uhàuhàz maꞌe kwer oho taw nànàn wà, Zezuz rehe zeꞌeg imumeꞌu pà wà.

Samaria tetã py Filipe oo vy ayvu omombeꞌuagueHaꞌe gui opa rupi oaĩmba jogueravya rupi ayvu omombeꞌu.

Filipe deleticogi nipodigi SamariaNiɡ̶ijo anilaagitibece idiaanaɡ̶adiite oyatematitedibece nibodicetedi anele aneetece Jesus.

Filipeva'ea omombe'u Jesus'gaSamaria peOkwaki'opavame ogwovo Jesus'gareheve'g̃a hog̃ahoi Jesus'ga mombe'gwovo ojipe'g̃a pe ikwehe.

Samaria tá Topẽ vĩ tóŨ tỹ vẽnh kãpugpóv mũ ẽn ag vỹ vẽnh kar mỹ vẽnh vĩ sér tugtó mũgtĩ, Topẽ vĩ ti.

Upéa-gwi ojeꞌoipa osarambi-vy. Nhandejáry nheꞌẽ omombeꞌu joty ojeꞌói-vy hikwái.

Iu tahe ityhydỹỹdu mahãdu ijõ bede‑ò roire mahãdu Deuxu rybemy relyymyhỹre ibutu hãwã‑ki.

Samari ywy pe Filipe ꞌga oawetJerusareg ipe Saulo ꞌga rekoramũ kwaiwete ꞌgã awau okaꞌjama ꞌga wi. Aꞌeramũ futat okwasiꞌo maꞌefera ꞌgã awau kwe pe akou Jejui ꞌga momeꞌwau tesirũmera ꞌgã nupe. Janeruwarete ꞌga jeꞌega retee futat ꞌgã imomeꞌwau ꞌgã nupe.

Piripi Xamarijkam bôx ne Jeju'ã memã ujarẽnh.Nhym me amũ bimànhja ne me arỳm memã Metĩndjwỳnh kabẽn jarẽnho mõ. Apỹnh me ba djàri memã arẽnho mõ.

Mîrîrî wenai innape Jesus kuꞌnenan pemonkonyamîꞌ ataimerunpaꞌpî moropai toꞌ eꞌparaipîkaꞌpî. Toꞌ wîtîpîtîꞌpî patakon kaisarî. Miarî tuutîsaꞌkon yai itekare ekaremekîꞌpî toꞌya, tîwî ikupî toꞌya pra.

Tik xop te hãm'ãpak max 'ãktux kõmẽn Xãmãnit kopahHa nõm nũ'paha te Topa yõg hãm'ãktux 'ãktux putat tox hã, xix kõmẽn xohix kopah.

Imẽnpit Deus ekawẽn muwẽnuwẽn oekuku ip o'jepõg̃põg̃'iayũ- -Jerusalém ka bewiayũ. Soat ka dag̃ ip oekuku Deus ekawẽn muwẽnuwẽn.

Samarija buuj raky nꞌaa napäh do Jesus ky nꞌaa panyyg nꞌaa hahỹỹhTi mꞌ ketyn bok do rabaherꞌoot Jesus ky nꞌaa ramahõm me.

Sa³ma²ri²a²ko³xa² Sũ̱³na² wãn³txa² ain³kxain¹jau³su²Ai¹nha²kxai³ a³li³sxã³ ha³te̱n¹txi³ tũ̱³ka̱³txi³nu¹ta² hi²sen³kxai³la¹ ha³lo²a² yxo²ha³kxa¹ ã³nxai³nũ²la² Txa²wã¹sũ̱³na² wãn³txa² wi¹jau³xa² ĩ³yau¹ũ³yah³lxi³ta¹hxai²hẽ¹la².

Hoka hatyo xaoreterenae xane xakaihakatyahitaha iraiti tyotya wenakalatinae nihatyaka koa.

Samaria kaaraboni kaija'arinia vakamithaki ida Jesus moninaJesus Cristo kaija'ari vajaharihari'ina mani ida va'ora na'ajihi'ia. Ai vihi'aha. Avikhana kaba'i ibavi ipohikia vara vavani'a'ihi ida Jesus varani hina.

Piripi Samarija bo niparak.Iwaze Sesus tuktsa asahi niwakbaiknaha Deus harere kytsa sizubarẽtsa bo nitsasokonaha. Iwatsahi Sudeja ezektsa bo Sesus soho nitsasokonaha. Samarija ezektsa bo niwatihi Sesus soho nitsasokonaha.

Miꞌi hawyi maꞌato kat etawa pe kat etama pe aikope aikope teꞌeropyhuꞌat hap tote taꞌatuꞌatusytpok kahato sehay wakuat yne Iesui etiat.

Koyûho emo'u Itukó'oviti ne Filípi xapa íhae SamâriyaKene neko kutípoti Jesus itohíneheoti, koyúhohiko emo'u Itukó'oviti koêkuti vékokuhiko.

Filipe Samariakãharãre bu'ê'ke niî'Niî pe'tirã du'tisté wã'ka'kãrã no'ó naâ wa'aró Jesu yeé kitire werê wã'kakãrã niîwã.

Felipim Samaria malcäćhu Jesuspïta willayta allaycunChay Jerusalenpi ayicücunämi may malcaman ćhäpäculpis allin willacuypi willaculcäla.

Samariza na danhipti'a nho'õmo nhisi ãma, Piripi hã ĩwasu'uwẽ na te te dama ĩrowasu'u za'ra zé wasu'uTawamhã daro mono bâ, ĩsazei'wa norĩ te te ĩropéi mono hã sihutu sidâpâsi, ma tô te te dama 're rowasu'u za'ra, Cristuhu wasu'uwẽ na.