Ynara tykase roropa Kuesẽkõ kyya xine tyyrypyry onurumekara exiketõ poko, “Mokaro irumekatoko, toto maro pyra oehtohkõme. Tyyrypyrykõ poko exiketõ sã pyra ehtoko ipunaka. Morara awahtao xine oesarykõ ekarõko ase oya xine ymaro oehtohkõme.  Omykõme exĩko ase. Umũkurume exĩko matose, jẽxiryme roropa,”tykase Kuesẽkõ kurano. Morara tymerose urutõkomo a pake Ritonõpo omiryme. Series([], )

ã Tĩrtũm xihtỳx xwỳnhja kot amnhĩ jarẽnh anhỹr jakamã na hte mẽ kot amnhĩ tomnuj xwỳnhjê nê mẽ pahkurê ho: Kêr ka mẽ hkôt ri apa hkêt nẽ. Kwarĩ ho kwarĩ. Nẽ mẽ hkôt ri amnhĩ nhĩpêx o apa hkêt nẽ. Kot kaj mẽ ixkapẽr ma nẽ ixkôt amnhĩ nhĩpêx hã kot paj amnhĩ wỳr mẽ awỳ nẽ mẽ ato ixkra. Nẽ pa kot paj ixpê Mẽapãm maati. Anẽ. Series([], )

Ininiãkara hĩtakanapanako nisãkire mauiãkani. Kona ninoakata !hãuape. !Hĩkaikotape maerekati takote, ininiã napakapai hĩte.

Iwenibyem lâpylâ Kywymâry Deus aguehobyry: “Yeinwântânry modo sodokewâdaungâ, akaemo ara inakanhe kulâ amipyra mitomoem. Anhekylymo inakai modo kâdynanâdaundâ. Ynynâbaom modo anhekyly mâinmolymo-ro watay, tuomare kehoem ise; yam modopâdylymo kâinwânwândyly.

Aꞌe rupi nezewe iꞌi Zanezar aꞌe. — Etyryk ikatu ꞌym maꞌe wanuwi nehe. Ezemuzaꞌak wanuwi nehe, iꞌi zanewe.

“Haꞌe nunga rupi pejepeꞌa haꞌe kuery mbyte gui, penhemoirũve eme”, heꞌi Senhor. “Pepokove eme ikyꞌa vaꞌe re. Haꞌe ramo xee romovaẽ ꞌrã,

Enice eteceniticoace niɡ̶ina ane deɡ̶etidinakato, codaa jinaɡ̶awanitege’, meete Ǥoniotagodi Aneotedoɡ̶oji. ‘Jiniɡ̶ica mawii niɡ̶ina anowooɡ̶oti meo ɡ̶adaaleɡ̶enali me napioi. Odaa ele me jibataɡ̶agitiwaji.  Codaa jao me Ee Ǥadioditiwaji. Jao makaamitiwaji ionigipi’. Joaniɡ̶inaa lotaɡ̶a Ǥoniotagodi Aneotedoɡ̶oji anida loniciwaɡ̶atedeloco inoatawece.” Series([], )

Nurã nhandepojykaharete'ga Tupana'ga ei onhi'ig̃arupive'g̃a pe hako: “Pejipe'a ti g̃a hugwi pejipohia g̃a mbopogwee'yma – kiroki g̃a ndojikogi ji rehe. Tapekoi'i'i g̃andekote'varuhua rehe. A'ero ti ji ei pe me nehẽ: ‘Hepejijo ji pyri’,” ei Tupana'ga hako.  “Ji ti ako penduveteramo a'ero nehẽ. Pe ti peko jira'yramo nehẽ,” ei Tupana'ga hako. Ga ko g̃apojykaharetero ojipe'g̃a hohe g̃a mondomondopava onhi'ig̃a rupi. Series([], )

Hã kỹ ẽg Senhor tóg tag tó, ha mẽ: “ag ré kỹ mũmnĩ, vyrmỹ nỹtĩmnĩ. Vẽnh jykre kavéj han tũg nĩ, kỹ sóg ãjag mỹ: ha kãmũ jẽg, henh ke mũ. Ãjag jóg vỹ tỹ inh nĩnh mũ, kỹ ãjag vỹ tỹ inh krẽ nỹtĩnh mũ,” he tóg, ẽg Senhor ti, ũ tỹ nén (ũ) kar han ki kanhrãn kỹ nĩ ẽn ti,” he ja tóg nĩgtĩ, Topẽ vĩ rán ki. Series([], )

Upéixa-gwi ani erepena anho ngatu rei ivai vaꞌe-rehe. Ndikatúi erereko ne irũ tee-rami xe-rehe ojerovia eꞌỹ vaꞌe kwéry-pe. Erenhemomombyry ae arã mbaꞌe kyꞌa-gwi. Upéixa erejapo ramo oromogwahẽ porã vaꞌerã xe ha-py.Is 52.11

Bexiebenyke òbitikõre‑ribi wahe. Uritere tamy adi rexihumy, ixieryta aramyrenykre ixidee wariòre wese.  Warurutyhymy adee rarybere. Boomy heka adireny ararekre, jiarỹle wahe. Deuxu rurutere rare Jiarỹ. Series([], )

Ymã te ꞌã ꞌga ꞌi rakue nũ: “Pejeaꞌgu ki je rerowiareꞌema ꞌgã nui. Pekotee ki ꞌgã nui”, ꞌjau ꞌgã janee rakue. “Peko kasi ꞌgã ꞌjawe ne. Mamaꞌe tywera kasi peapo ꞌgã ꞌjawe etee ne. Tejeꞌega renuparamũ je ꞌi pẽ nupe: Peꞌje pejejua ꞌau je pyri, je ꞌi pẽ nupe.  Aꞌeramũ futat je tekou Pẽnuwareteramũ. Pẽẽ je pẽ mogyau tejaꞌyramũ”,ꞌjau Janeruwarete ꞌga janee rakue. Janeruwarete ꞌga ꞌã ꞌwyriararetea janee. Pãjẽreteretea nanẽ ꞌã ꞌga nũ. Series([], )

Ne kam ajte, “Kam, on me me kute imar kêtjamã akàx. Djãm me aje meo anhikjên me ro'ã adjàpênhmã? Kati. Kwãrĩk wãnh. On me memã akàx ne ate ar aba.” Nãm ã Bẽnjadjwỳr djwỳnh me bakukãmãremã ane. Ne kam ajte memã kum, “Kwãrĩk wãnh me axwe kôt ajaxwe kêt. Me axwe kôt ajaxwe kêtkam ba dja ba ibê abãmkumrẽx. Ne kam arỳm ajo ikrakumrẽx. Ajo ikra mykumrẽx. Ajo ikra nikumrẽx.” Nãm ã Bẽnjadjwỳr djwỳnh me bakukãmãremã ane. Bẽnjadjwỳr djwỳnh 'itỳxo kubê kumkati ta ne memã ja jarẽ.

Moropai mîrîrî wenai inîꞌrî Uyepotorîkonya taa: Amîrîꞌnîkon atarima eꞌpai man, inkamoro yeꞌka piapai. Toꞌ rumakatî, mîrîrî yeꞌka nura kupîyaꞌnîkon namai. Tîîse tiaron, morî teseru ke akoꞌmantî. Moropai mîrîrî yai amîrîꞌnîkon yapisîuya uwanîyakon petaiya. Moropai taa Uyepotorîkonya, meruntî puꞌkuru manniꞌya: Uurî wanî pe wai ayunkon pe moropai amîrîꞌnîkon wanî pe man unmukuyamîꞌ petaiya. Mîrîrî warantî taa Uyepotorîkonya upîꞌnîkon. Series([], )

Topa te xe: “'Ãpu kummuk xop nĩm, nũy mõg. 'Ãpu xupxet xop nĩm, ha 'ãte 'ãxop pop putup,  nũy 'ãxop hã 'õg 'ãtak 'ũgmũn, hak-tok pit xik hex 'ãxop. Hã kaxĩy hãm'ãktux Topa, nõm te hãpxop xohix mĩy yũmmũg.” Kaxĩy. Series([], )

Imẽnpuye wuykukukat cuk adi o'e: Ixeyũ juy epeyepere, i. Ixeyũ xewi juy epeyewede, i. Ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃'ukat ekukuap puxim g̃u juy epekuku, i. Ixeyũ buxim g̃u jekukum pima bit, õn jeymudot okay, i. Õn oce eyebay, i. Okpotpoyũm epesop. Odaxiyũm tak epesop, i. Imẽn cuk adi wuykukukat o'e kuyje- -soat podi ma ya'õbacaat o'e. Series([], )

“Ti hyb nꞌaa, bë anä da hã ỹ hꞌyy kanaꞌeeh do sa mahang naa. Tawꞌããts hẽ da tsyt hẽ bë babok”, näng mä Takꞌëp Hyb Nꞌaa Jawyk Do kyyh. “Baad bë kanä baad nadoo do mahä̃nh, tii bä da bë ỹ gadoo”,Isajas 52.11, Esekijew 20.34, 41 näng mäh.

Te²yã¹nxe³jau³xa² Ju³te²a² nũ̱³ka̱³txu¹tai²na² a²ne³nxẽ³na² ãh¹e³te³nah¹lxi¹: — Yxo²ĩ²xa³tũ̱³ka̱³txai²na² kãi³hxai²kxai³ jã¹xah³lxi³ta̱³lxi¹. Ko̱³nxe³ju³ta² wxa²wxai³yah³lxi³txa³hẽ¹li¹. Wxa²wxai³yah²lxan³kxai²nãn²tu̱³ wi¹lhin¹sxã³ ĩ²nx2ta¹tu¹wi¹.

Exahe Xekohaseti nehitiya: “Maika xahalakihenahene exahe xakikisoahena enonitaha. Awa atyo xisaonehena iniyalahare xema, hoka naoka xiso nomani.  Xexe atyo ite notyaona, exahe xisonai atyoite nityaninae xisaona”, nexa Xekohaseti tyotya iyateliti kakoare. Series([], )

Hari, oniaroa Deus va'ora ni'aki adani kidija'ari: “Avakara'o bana deus amovana-ra vakanamasiviki vakadiania. Hari'a avaabononi avakanajahamisikhama vakadiania. Vakava'ipahinika'oa bana ida vakadihojai okaramonaki. Oniaroa a'onira okapoariki bana a'oni.  Avakadiabi'i ohiki bana ho. A'onivani kodisai avihiki bana a'oni.” Nihaki ada akadika'da'di ka'oa. Hahavi kaabokava ada. Series([], )

Iwatsahi mypehatsa tihi niy: — Sispirikpobyitsa ty ka arekiktahaktsa! Hawa mysopyksapy byizeka tahaerekiknahaktsa! Imysapybara tsiperekiknaha zeka kabo pahaoktyhyryk hỹ.  Utahi ahazo mozik. Ikiahatsa kahyrytsa tsimoziknaha. Kahyrytsa kahyryza ahape my — niy. Iwa Deus nikara atahi izikwyrẽnikita my ba hawa tohi zikzukninaha. Series([], )

Mio tã e saꞌawyꞌi Tupana tomohey haria pe — Eweiꞌatoiat ro tupanaria e. Yt eweikupteꞌen neiꞌo iꞌatuwywo e. Eweikupteꞌen pya iꞌatukai ro e. Yt eweiwat reiꞌo iraniaꞌin wywo iꞌatumõtypot hamo e. Yt ewetemig neiꞌo miꞌiria katupono yt naku i kahato miꞌiria e Tupana. Uimikyꞌesat ewetunug mote uimẽpytꞌin wo eweikupteꞌen e. Iꞌewyte eiwehytꞌok uiꞌyat pe e Tupana ahepe Isaia 52.11 pe. Eiꞌywot sese wo areĩneꞌen e. Miꞌi hawyi eipe uhaꞌyruꞌin uhakiꞌytꞌin wo e Tupana ahepe Esutu 4.22 pe. Series([], )

Énomonemaka kó'ino emo'u Itukó'oviti: “Ipíhikapinoe xapákuke. Yahíkuxipa” koe Vúnae. “Hako yihó'ixoa ne váhere kixovókuti. Yanê'e, itíponemo nje'éxaxapa. Undínemo itukóvo yá'a, koane indukópitinoemo nje'éxaxapa” kôe ne Vúnae, enepone apêti xunáko pahúkea uhá koêti. Series([], )

Tohô weégɨ apêropɨ kẽ'rare marî wiôgɨ tutuâ yɨ'rɨgɨ a'tîro niî nemokɨ niîwĩ: “Yã'arã́ tiropɨ niîmi'kãrã wihá wã'ka wa'âya. Niî pe'tise yã'âro weesére neê weetíkã'ya. Tohô weekã́, yɨ'ɨ̂ mɨsâre yẽ'êgɨti.  Yɨ'ɨ̂ mɨsâ pakɨ niîgɨti. Mɨsâ pe'e yɨ'ɨ̂ põ'ra niîrãsa'”, niîkɨ niîwĩ, niî ohâ no'okaro niîwɨ. Series([], )

Chaynütacmi Taytanchic niyan: “Paycunap ćhawpinpi japächaculcay. Mana allincäta juc-läduman chapiycuptiquim ya'a ćhasquiycuśhayqui.”  “ ‘Chayćha ya'a Taytayqui caśhä; Amcunañatacmi chulïcuna capäcunqui’ niyan jatun munayniyu Tayta Diosninchic” nil. Series([], )

Ãne duré Danhib'apito mreme na rob'ui'éré wasu'u amo hã: “Dapo're ãna 're ĩdanomro mono norĩ hã, te za oto asiwi 're ĩrẽme za'ra wa'aba mo, ta norĩ hâimana wasété zém nhiti, 're aihâimana za'ra wa'aba mono da oto. Dapo're'õ norĩ hã uburé marĩ hã te te siwi 're ĩ'manharĩ wasété za'ra mono zé hã, tiwi 're upi zahu za'ra wa'aba mono õ di za oto. Tawapsi, wa za oto ĩ̱sitẽme te 're aiwaibui wẽ wa'wa.  Tawapsi, wa za duré Aimama 'wa hã aima 're ĩ̱hâimana za'ra wa'wa. Tawamhã ĩ̱'ra te za oto ĩ̱ma 're aihâimana za'ra wa'aba mo.” Ãne ma tô 'Re ĩhâimana u'âsi mono hã danhipai u ĩsiptete uptabi hã tinhib'a'uwẽ norĩ ma, ropisutu siro. Series([], )


Jakorõ tomo, morara tykase Ritonõpo exiryke kyyrypyrykõ xihpyry surumekatone porehme. Kyyrypyrykõ xihpyry poko osenetupuhpyra sehtone. Ritonõpo zuno sehtone. Kyyrypyrykõ sekarotone eya, zae rokẽ kuehtohkõme. Tãkye Pauru ehtopõpyry pokoYna pyno ehtoko ajohpãme samo, okurohtao xine. Yna kerekeremananõ omiry onetara ehtoko. Popyra oripopyra xine ynanexiase. Oryhmara xine ynanexiase. Oenekunohpyra xine ynanexiase roropa ipunaka.

Tã ã Tĩrtũm kot mẽ pahto hkra nẽ mẽ pahkôt pa ho pa hã amnhĩ jarẽnh kot anhỹr jakamã kwa ixkràmnhwỳjaja. Kêr pu mẽ kapẽr ma nẽ tanhmã amnhĩ tomnuj to hkêt nẽ. Nẽ mẽmoj punuj kukamã pajamaxpẽr kêt nẽ. Nẽ ãm kapẽr kôt pix mã amnhĩ nhĩpêx mex rãhã nẽ. Pawre kot Korĩt nhõ xwỳnhjê nhỹ hã hkĩnh ã harẽnhNẽ kwa Kris kôt ixtõ nẽ ixtõxjaja. Kêr ka mẽ tee ri amnhĩ tã tanhmã inhmã ajamaxpẽr to hkêt nẽ. Na pa pre tanhmã mẽ atõ hto hkêt nẽ. Rỳ tanhmã mẽ atõ hto ka mẽ ja hã ixpumu nẽ ixkôt tanhmã amnhĩ tomnuj to hkêt nẽ. Rỳ pa pre ixêx rom tanhmã mẽ anokupyr to ho ri ixpa hkêt nẽ. Kwa mẽ amã ixkĩnh nẽ tokyx ixkôt ajamaxpẽr kêt wehe.

Nitiretakini ikara atoko itxa Teoso kamaenetakiti ate ĩkapani. Ininiã matakanapari ikinipoko maerekati aĩto txikotakari, aãkixinire txikotakari pakini. Teoso nakitiakorinoka matxaua. Erekarinoka makama Teoso apaxitini.

Yataen-hodo kâinwyneguyly, arâ mawânkâ Deus Kunwyn-em tawyly aguely, kurâ pylâ xurâ-ro warâ. Awylygue idânârâ Deus agâpa kyenehorim modo aiedyly kyjimonre. Ize ato wâgâ lelâ kydâpaunzene; ize ato lelâ aguyjiesezene. Deus âwankuem kiempyra kine. Eyam kydâtunre, kieinwântoem.

Aꞌe maꞌe Tupàn umumeꞌu zanewe paw rupi aꞌe, hemyrypar heremiamutar wà. Uzapo putar aꞌe maꞌe ureremimumeꞌu kwer rupi paw rupi aꞌe nehe. Aꞌe rupi zatyryk ikatu ꞌym maꞌe wi paw rupi zane nehe. Aze amo maꞌe umuaiw zaneretekwer nehe, zatyryk izuwi nehe. Aze amo maꞌe umuaiw zanerekwe nehe, zatyryk izuwi nehe no. Zazemonokatu tuwe Tupàn pe nehe, ikatu ꞌym maꞌe wi zanetyryk pà paw rupi nehe no. Ximuwete katu Tupàn nehe, hehe zanezeruzar pà nehe, hagaw ꞌym pà nehe.

Haꞌe nunga rupi xerembiayvu kuery, haꞌe rami nhandereroayvu porã rire jajekyꞌaꞌo ukapa ꞌrã nhanemboeko kyꞌaarã, nhanderoꞌo haꞌe nhanenheꞌẽ mongyꞌaarã vaꞌekue haꞌe javi gui. Ikyꞌa eꞌỹ ete vaꞌe nhandekuai, Nhanderuete renonde jajererokyjea rupi.

Ǥodokaaɡ̶etedipi ɡ̶odemaanigipi, Aneotedoɡ̶oji eote niɡ̶ida ligegitedoɡ̶ogi. Joaniɡ̶idaa leeɡ̶odi me idiniwilecaɡ̶atema inoatawece ane beyagi, anowo ɡ̶odolaadi codaa me ɡ̶odowooko me napioi lodoe Aneotedoɡ̶oji. Odaa ele me idinoniciwaɡ̶ataɡ̶a me ɡ̶odewiɡ̶atema iniokiniwateda Aneotedoɡ̶oji leeɡ̶odi me jeemiteeɡ̶atibige. Paulo ninitibeceJemaa mele mabaatoɡ̶ogi mikeenitiwaji ɡ̶ademaanaɡ̶aneɡ̶egitoɡ̶odomi. Aɡ̶ica daɡ̶a jaoɡ̶a gaantiɡ̶ica ane beyagitema oko. Aɡ̶ica oko ane jiiɡ̶axinaɡ̶atece meo ane beyagi. Codaa aɡ̶ica ane jinaalenaɡ̶a.

Tupana'ga e'i a'ea nhande ve no. Nurã ti xapohi pa nhanderekote'varuhua hugwi: kiroki nhandera'oa mbote'va, kiroki nhandereaporog̃ita mbote'va no. A'ea ore ei pe me oreremiarõa pe. Tikwaha nhande Tupana'ga popoakara gapyryva reheve. Nurã ti xako pa garemimbotarimova'ea rupi nhandekokatuavo. Horyory Paulova'ea Corintopeva'ea rehePeko ti ore rehe ore arõheteavo. A'ereki ore ndorokote'varuhui pe me. Nopombote'varuhui ore. Nopomoandyandyi ore no.

Inh kanhkãꞌ, inh fe vỹ tỹ ãjag nỹtĩ. Hã kỹ sóg ãjag mỹ tag tó mũ. Ẽg hã mỹ tóg tó mũ, Topẽ ti, ti tỹ tỹ ẽg jóg mág nĩ tag ti, kỹ ẽg tóg ti venh ke mũ. Ãjag tỹ ti ve hã jé nén (ũ) kavéj ẽn tovãnh kãn nĩ, ãjag jãnhkri nỹtĩ jé. Nén (ũ) kavéj han tũg nĩ, to jykrén tũg nĩ gé. Komẽr hã jykre há tãvĩ nỹtĩ sórmnĩ. Topẽ tũ vỹ tỹ ẽg nỹtĩ, kỹ ti kamẽg nĩ, ti jykre kuryj ẽn ri ke nỹtĩ sórmnĩ. Paulo fe tỹ mrin keIso fe mág han mãn nĩ, ha mẽ. Inh pi(jé) ũ mỹ vẽnh jykre pãno han sór tĩꞌ, inh pi (jé) ũ krĩn kónãn sór tĩꞌ, inh pi(jé) ũ tỹ nén ũ péju sór tĩꞌ.

Upe nheꞌẽ jaikwaa-gwi xe rembihayhu kwéry, tanhanhemopotĩ kena opa ivai vaꞌe-gwi. Nhande rete-py ivai vaꞌe-gwi, nhande pyꞌapy-py ivai vaꞌe-gwi tanhanhemopotĩ katu jaiko porã hagwã Nhandejáry-pe, haꞌe heꞌi hagwã peteĩ teĩ nhande-rehe: “Onhemomarangatu xe mboete-vy. Opyꞌapy gwive onhemopotĩ xe-rehe ojerovia ete-gwi” heꞌi hagwã nhande-rehe Nhandejáry. “Xe rembiayhu vaꞌe voi peẽ” heꞌi Paulo Corinto pygwa kwéry-peHa xe ko ajerure-ta peẽ-my ore rayhu hagwã-rehe. Pende pyꞌa gwive pehendu hagwã xe nheꞌẽ. Xe pyꞌa gwive xe rembiayhu vaꞌe voi peẽ. Naxe rembiapo vaíry avave-pe xe. Oĩ onhembohekoha vai vaꞌe. Xe ae avave-pe nambohekoha vaíry. Xe ko nambotavýiry voi avave-pe.

Deuxu ibutumy tuu rarybere: —Kai ityhydỹỹdu waseriòre mahãdu. Tai tahe rikexiòbitinyke ibutu aõmydỹỹnana‑ribi. Iny umyreny‑ki rokobirenyke inyumyrenyy‑ki. Òbitimy heka rakatxirenyke iko‑ò, Deuxuko‑ò. Aõma waluumy heka atximahãbenykemy rahõtinywãhãrenyre. Iny‑ò aõ bina bina rewinyõhyywãhãrenyre. Series([], )

Naymãwarera ꞌgã nupe etee rũi Janeruwarete ꞌga ꞌi aipo ꞌjau rakue. ꞌAwauwaramũ jane upe nanẽ futat ꞌga ꞌi aipo ꞌjau nũ. Aꞌeramũ ki jane jarepoia mamaꞌe tywera apo awi. Mamaꞌe tywer are jarejeaꞌar awi nanẽ ki jane jarepoia nũ. Pẽẽ ꞌã jejekotyꞌaawa. Aꞌeramũ je pẽ muꞌakwaapa ee. Jarejuwarete ꞌga ree pejeporomutaramũ pejejemogyau. Aꞌeramũ ki pẽẽ pejejepeꞌaa mamaꞌe tywera apoar awi. “Simuoryp Jarejuwarete ꞌga ꞌjau. Sajemogy ꞌga remiayuwareteramũ ꞌjau”, ꞌjau ako je pẽ nupe aiꞌi. Paulo ꞌga akuꞌiramũ“Pẽporomutat ore ree”, aꞌe ypy ako je pẽ nupe ko. Aꞌeramũ je ꞌawamũ ꞌjauꞌjapa pẽ nupe nũ, “Pẽporomutat ore ree”, ꞌjauꞌjapa pẽ nupe. Noromoteꞌari ore ꞌgã amũ. Norojeꞌẽwuꞌjagi futari ore ꞌgã amũ. Noromoryteei nanẽ ore ꞌgã orojee orojeupe mamaꞌe muawamũ.

Ga, kute gwaj bamã mỳjja mex jarẽnhja pumũ. Mrãmri ne gwaj bamã kabẽn pydjin arẽ. Kam dja gwaj on wãnh bajaxwe kunĩ kanga. Baje amidjwỳnhbito kĩnh kadjy bajaxwe kunĩ gwaj on wãnh kanga. Bakabẽn punu kunĩkôt, badjàpênh jaxwe kunĩkôt ne gwaj tu Metĩndjwỳnhbê amijo ajkẽ. Gwaj wãnh kunĩ kangan katàt Metĩndjwỳnh kôt ar amijo baba. Gwaj kum bamexo amũ amikamẽn prĩne ta mexo bamex. Gwaj bamã umakôt ã kum bamexo batẽmo ane. Paur kute memã amikĩnh jarẽnh.Dja gar amã ar ijabê. Djã nã bãm ar ar ajõo ajkẽ? Djã nã bãm ar ar ajõo àpnu? Djã nã bãm ar ar ajõbê mỳjja 'õo iprõt? Arkati.

Uyonpayamîꞌ, uwakîrikon puꞌkuru tamîꞌnawîrî sîrîrî îꞌ taꞌpî Paapaya wanî uurîꞌnîkon ton pe. Mîrîrî yeꞌnen morî pe eꞌnîꞌnîkon yuwa sîrîrî. Nura kupî pîꞌ koꞌmannîtoꞌ rumakapaiꞌnîkon, imakuiꞌpî pîꞌ esenumenkantoꞌ rumakapaiꞌnîkon, imakuiꞌpî koꞌmamî namai uyewankon yaꞌ. Tîîse morî pe koꞌmannîpaiꞌnîkon Paapa wakîri pe eꞌnîtoꞌpe, inamaiꞌma. Paulo Atausinpatoꞌ Coríntio Ponkon PîꞌMorî pe enatî anna pokonpe, maasa pra anîꞌkan tarumaꞌtîsaꞌ annaya pra man amîrîꞌnîkon koreꞌta. Anîꞌkan yenkuꞌtîsaꞌ annaya pra man tiwin kin. Mîrîrî epuꞌtî pîꞌ naatîi.

'Ũkxape max xop, Topa te yũmũ'ã hãpxop xohix 'ãktux xex. 'Ãpu yũmũ hãpkummuk mĩy'ax kux, puyĩy Topa yũmũg kuxa pix, tu yũmũg putup'ax kummuk nõã'. 'Ãpu yũmũ hãmmãynãg mĩy, nũy Topa 'ãpax max. 'Ũkuxa hittup PaotPu yã 'ãkuxa 'ũkxax. 'Ũgmũ'ãte tikmũ'ũn kummugã 'ohnãg, tu tikmũ'ũn koxyõy 'ohnãg, tu tikmũ'ũn yõg hãpxop pop 'ohnãg.

Imẽn Deus e'em wuywebe, oburereyũ, oxe ikukpinayũ. Xipat cĩcãat ũm pin wuywebe. Imẽnpuye ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ap cuy acepere! Ikẽrẽat kay g̃u juy g̃ebum ajop! Ibuyxim cuy Deus ajukuk. Ixe be juy acemuisunat soat em ikẽrẽat kukap puxim. Ocekukpin cuy epesop ocekug̃! Ikẽrẽm g̃u bit oceju soat kng̃- -xipan acã. Warara'acat muymuy g̃u oceju. Warara'acat mug̃uykukukum g̃u dak oceju xipacat puap ojuy ocewebeam.

Najis haa, ër hã ta ti taky nꞌaa enooh do hyb nꞌaa, tawꞌããts hẽ ër enyyw hõm ër hã rejãã doo, ër hꞌyyb rejãã do na-ããj hẽ. Pꞌop Hagä Do ër wehꞌëëh do hyb nꞌaa, tawꞌããts hẽ ër kanꞌoo däg hadꞌyyt hẽ ta hã, tsyt hẽ, ta wë hadꞌyyt ër babok hyb nꞌaa kä. Paw-Ro tsebé do ky nꞌaa hahỹỹhTawꞌããts hẽ paawä baad bë kamahä̃n ããh! Dooh baad nadoo do ãã moo boo bä sa hã. Dooh ãã rejã bä sa hã. Dooh ãã wadꞌii bä sa hã.

Txa²ya̱³lxi³yah³lxi¹lxa². A³lxi¹nx2ta¹wa². Jau¹xai²na² ha³kxa¹ ain³kxi²ki̱³jau³xai²la¹wa². Txa²wã¹nũ²a² ko̱³nxe³ti³ kãi³ki̱³ju³ta² ã³na¹i², txa²wã¹ẽ¹nãu³ai²na² ko̱³nxe³ti³ a̱in³nha¹jau³xa² ã³na¹i² Txa²wã¹sũ̱³na² wãn³txa² so¹lxi³ sa²yxo²wet1sxã³ yxau²xai³li² nxe³a³sah¹lxi³wxa². Nxe³ki̱³kxai²nãn²tu̱³ txa²wã¹nũ²a²nãu³a² whãi²na¹ wxa²hxan³kxa²ti³sxã³ wxe²xai³nẽ³tu¹wa². Txa²wã¹sũ̱³na² kãin² sa²nẽn¹kxi²a³sah¹lxi³wxa². Pau²lah³la² ĩ³ka³li³kxi²jau³su²Jã¹nxe³ju³kxai³lu¹ wxa²ẽ¹nãu³ai²na² wi¹lhit1sxã³ yxo²ĩ²nha²ya³sah¹lxi³hẽ¹la². Ko̱³nxe³te²lot3sain¹te²na² ain³kxain¹yah³lxi³txa³hẽ¹la². Wxa²nũ̱³ka̱³txi³ ĩ³nxa² ĩ²li³te²a³ hai³txi³ ko̱³nxe³ti³ kãi³ũh¹nx2ti³nxa³ha²kxai³ hai³txi³ ĩ³ki³ha¹kxi²sxã³ ĩ³tih³nxe³nx2ta¹ju³ta³la³ yũ²nxa³ha²kxai³ hai³txi³ ã³ke³tũ¹nx2ti³sxã³ wxa²yen³kxa² kãi³so¹kxi¹nx2ta¹ju³ta³la³ yũ²nxa³ha²kxai³ nxe³nx2ta¹tai¹ti²tu³wa².

Nohinaehare noxiyakawaliharenai, tyotya exe iraitinai atyo womanere. Hatyo hiyeta nika watihaharetyoaheta tyotya iniyalahare maniya axomokanikijiterehare wiháre exahe wisekohare xoaha nonitata, hoka wiyoma haliya wisaoheta, exahe wimairehena Enore. Paulo NihalahareneXahekohena witahi. Hiyaiya, maisa atyo xalahare wakomaniyaita, maisa atyo xalahare nawenane waiyalaharetita, exahe maisa atyo xalahare noloxa wametakisare.

Kodiva'ahi, a'onira onakaidivaki ho. Hihida athi a'onira onava'isohivini hi'iki Deus haria nava'iponihahavivini hiki, oniani ida hojai asohiriki hahavi-ra akava'ipahinika'oavini Deua binofivini hija. Akajoniva ida hojai ariabono-ra najahariki. Akajoniva ida hojai akadiva'ibodivarani-ra najahariki jaboni. Deu-ra avava'ihavini mani ida hojai Deua binofikia haria kanahojaibakhiaja, ariabono gahinai anihahaha'oadahava kidiania. Khaii niki ada PauloHaria vananokiahi bana haria avanakaidivavinia. Ni-badani asohirikia akabadaniki avakadiania. Ni-anajahariki ida Cristo-ra avakajari'daravini. Ni-a'onira akorijanahaki.

— O myharereziuwytsa ahahumo kamypokzitsiarẽta. Deus mymysapywyky isapyrẽnikia mybo pinyny tsihikik my ana tyhi Deus mybo motsasoko. Iwatsahi hawa ha ty mysapybyitsa tsimykaranaha ty ka tymoewytahaktsa! Isopyksapybara humo mytsaty mytsaty byitaha! Iwa tsimykaranaha zeka Deus hi mysapyrẽtsa mymysukni. Iwaze hawa ha ty Deus batu iakparawy ipokzi batu tsimykaranaha. Iwaze isoho zuba mytsaty tsimykaranaha — my. Pauro tsakurẽta mopykyryk.O kytsa myhumo ahamypokzitsihuktsa! Katsaktsa tsipahapokzitsikinaha hỹ. Katsaktsa batu aty tohi tymyi. Katsaktsa batu aty tohi humo myharerewabytsihik. Katsaktsa ahatukze batu mybarapetu aha. Mynamy humo zuba batu mybarapetu tsikykaranaha, aha humo wasani mysopyk.

Eiꞌywot areĩneꞌen e Tupana ahepe. Worohoꞌomuꞌe eipe uimẽpytꞌin wo Ahetupana Koro e. Miꞌi pote uimikyꞌe koꞌi eweipyhuꞌat e Tupana ahepe. Pyno waku watuwehik kahato Tupana ete imẽpytꞌin aito pote. Waku watimõtypot kahato Aiꞌywot Koro yt kat i aiminug saꞌag wywo. Waku watokenꞌẽ ahepiat inug saꞌag hap pupi kat pote Tupana ehamo watoĩneꞌen pote. Yt naku i watuwat aipiit mikyꞌesat saꞌag upi neꞌi iꞌewyte aiwanẽtup saꞌag hap upi neꞌi. Yt naku i watuwanẽtup poꞌog ahetupanaria saꞌawyꞌiwuat kape neꞌi.Waku watoꞌe Tupana pe — Uiminug saꞌag koꞌi aikotã uipiit ipitpit sese hap ewy. Miꞌi hap ewy uiwanẽtup hap ipitpit kahato. Uipitpit ok hap pote aremõti kahato uiminug saꞌag pupi waku watoꞌe Tupana pe. Uiwyriaꞌin tawa Kurintiu piaria yne eꞌat pe uruiꞌatukyꞌe kahato poꞌog saꞌawyꞌi kai. Miꞌi pote urukyꞌe aikotã uruiꞌatukyꞌe eipe hap ewy. Yt karãpe i uruiꞌatumaꞌat eipe. Iꞌewyte yt karãpe i eipiit kyꞌewi hawyi ehekareꞌen koꞌi kyꞌewi neꞌi urutukupteꞌen eipyꞌasetpe. Iꞌewyte yt karãpe i uruiꞌatupohari eipe katupono eikyꞌe kahato haria uruto.

Itínoe ákoti omotóva ongóvo, vo'oku kó'iyeaneye neko yuhó'inovi Itukó'oviti ítukeinovimo, kuríkapaikopo ûti uhá koeti koekúti ikopíti'ikoviti, enepone váhere kixoku vitúkeovo koáne ne váhere ko'ísoneuyea ûti, koane yuíxapune kóxuna'ixeovo uti vitúkeovo xâne sasá'iti nonékuke Itukó'oviti, koane xâne teyoâti. Elókeinoke okóvo PoûluMíhi'akinavi iséneu, vo'oku ako ápahuina xâne váherexinoke uti vítuke. Ákomaka ápahuina xâne koésayu'iu ûti, koane ákomaka ápahuina xâne vukóvoke vo'oku kahá'ayea ûti unátiyea koeku ûti.

Akawerérã yɨ'ɨ̂ ma'irã́, mɨsâre niîgɨti. Õ'âkɨ̃hɨ marîre “Mɨsâ pakɨ niîgɨsa'”, niîkɨ niîwĩ. Tohô weérã marî niî pe'tise yã'âro weesére, ɨpɨré dohórẽ'sere, ehêri põ'rare dohórẽ'sere kõ'ârã. Õ'âkɨ̃hɨre wio pesáse me'ra kɨ̃ɨ̂re ẽho peórã, kɨ̃ɨ̂ ɨaró niî pe'tisere keoró weerã́. Corintokãharã too dɨpóro yã'âro weé'kãrã naâ dɨka yuú'ke niî'Ɨ̃sâre ma'iyá. Neê ni'kɨré mɨsâre yã'âro weetíwɨ. Tohô niikã́ neê ãpêrãre dohórẽ'tiwɨ. Mɨsâre ẽho peó dutirã wee soótiwɨ.

Cuyaśhá chalapacü-masïcuna, caynu limalicayämaptinchic'a aychanchictapis śhun'unchictapis mana allinca cacyaycuśhancäpïta japächacuśhunñari. Jinal manchacuywan Diosllapäña cawsaycuśhun. Dios llaquichimäśhanchic'a allincämanmi puśhaycamanchicChay śhun'uyquićhu uchuy jäcullanćhüpis caycälichimay. Manamari mayanniquitapis ima mana allintapis lulapäculacchu, nïtac mana allin lulayman pictapis palpuchipäculacchu, nïtac mayantapis yan'al lulachiculcälächu.

Ĩ̱sisãnawã norĩ, ĩ̱ma asawi pese za'ra wa'aba norĩ hã, ãne hã uburé 'Re ĩhâimana u'âsi mono te te wama 're ĩ'aropisutu mono zé hã, oto wama 're hâimana za'ra mono wa, uburé marĩ ĩwasété wi, wa za 're wasi'madâ'â pese za'ra, ãma 're wasihâiba wasété za'ra mono tõ da, duré 'râwi wapẽ'ẽ 're, ãma 're wasiwasété za'ra mono tõ da. Taha wa, 'Re ĩhâimana u'âsi mono hã wa za wa te wasiwi 're wazé pese za'ra. Wa za duré tãma 're wasisõmri u'âsi za'ra, ãma 're wanomro wẽ u'âsi mono da. Paru hã dama 're ĩtoi u'âsi mono zé wasu'uMa'ãpé, asiwi 're wazawi wẽ za'ra wa'aba mono, apâ 're wawaibui wẽ wa'aba mono da. Ni'wam norĩ hã asiré 're hâimana za'ra wa'aba mono nherẽ, ma tô wawasédé hã wa'ãma sa'ra. Tane nherẽ, asiré wa te aima romhuri za'ra wa'aba ré hã, marĩ ĩwasédé hã wa te aima 'manharĩ za'ra wa'aba õ di, nimahã na hã. Duré wanhimiromhuri zarina, aihâimana wasété na asi'marõpãrĩ za'ra wa'aba õ di 'râwi. Duré rob'uiprazéb zô, marĩ hã taré, wa te aima 'manharĩ nhipese za'ra wa'aba õ di. Mare uptabi di.


Morara karyhtao yna a ohxirorykõ se pyra ynanase. “Popyra matose ya,” kary se pyra ase roropa. Ynara asene oya xine, “Opyno xine yna exiryke jũme orumekara xine ynanase ynakurohtao, orihpyra ro kuahtao xine, toorihse kuahtao xine, enara,” asene.

Mẽ ate inhmar nẽ amnhĩ tã apijaàm kaxyw na pa ã mẽ amã ixkapẽr anhỹr kêt nẽ. Inhmã mẽ akĩnh kênã. Na pa pre inhmã mẽ akĩnh ã amnhĩ jarẽnh rax nẽ. Inhmã ri mẽ akôt ixpa rãhã ho ixpa hprãm. Rỳ ka mẽ nhỹrmã apiitã apikaprãr par japêr pa inhmã mẽ akôt ixtyk prãm nẽ.

Kona ikara atokoni nitxa hĩte nitxitini ĩkapani. Kona nitxitai, kotxi nisãpiretapekai iteene atiretinii hĩte. Ininiã ipĩkitxi kona oiarikaua. Auakari kona oiarikaua. Ate oiarikakari !auari.

Idânârâ, xina mâunâguedylymo arâ uguely mâkeba. Toenze kulâ xina inwyneguyly mâkeba âmaemo, tâwâlâ lelâlâ wâne âdylâ aidyly, xina iguehoem atay, xina niguepa itoem atay warâ. Ânguy kulâ, âdy kulâ warâ olâ ise xina âwynedomo naimpa.

Nurumumeꞌu kwaw agwer maꞌe peme, penemiapo kwer ikatu ꞌym maꞌe imumeꞌu pà peme. Apuamutar katu ihe. Ximot peamutar katu aꞌe no. Azeharomoete peiko ureremiamutar katu romo pe. Urerekuwe mehe nurupytuꞌu kwaw peamutar ire nehe. Uremàno re nurupytuꞌu kwaw peamutar katu re nehe no.

Haꞌe rami avi rojou vaia rupi eꞌỹ xeayvu, mbaꞌeta aipoaꞌe ae ma peẽ kuery orekuraxõ re roguerekoa, joupive nhamano eꞌỹ vy jaikove aguã.

Aniɡ̶idaaɡ̶ejatigi igegi daɡ̶akaami ilaagetedipi, igaataɡ̶a jiɡ̶ijo mejitaɡ̶awatiwaji me ɡ̶ademaaneɡ̶egi, codaa me jemaanaɡ̶a midioka limedi me idejonaɡ̶a makaamitaɡ̶a, domige ɡ̶odewiɡ̶a, oɡ̶oa, domige ɡ̶odeleo.

A'ea pe ji erame ji nda'ei pe me: Pe'e te'varuhu pe ore ve. A'ea ji nda'ei. A'ereki ji a'e jipe pe me ko: Opoarõ hete ore. A'ero po ti ore jikoty'ari pe pavẽi nehẽ nhande manorame nehẽ. Nhanemanoe'ymame na jitehe nehẽ no.

Isỹ ãjag mỹ tag tó mũ jãvo sóg ãjag to kórég tũ nĩ. Ãjag mré ke vỹ tỹ inh nĩ, kỹ ẽg tóg jatun mỹ jagnẽ mré mũ mũ, jagnẽ mré kãgter ẽg tóg ke mũ gé, hẽn ri ke mũn.

Upéixa haꞌe ramo jepe, “Pene rembiapo vai ko” ndaꞌéi joty vaꞌerã peẽ-my. Haꞌe jevy-ta joty peẽ-my “Peẽ ko xe pyꞌa gwive xe rembiayhu vaꞌe voi peẽ. Jaiko gwive onhondive nhamano peve onhondive xe pyꞌa ete gwive apohayhu. Xe reꞌýi ramigwa voi peẽ.”

Tuhe kaa rarybere tahe ixityre anarybekre. Aluurenyre jiarỹboho ibutuhyyle ratximyhỹre iny rumy ratximyhỹre hãre tasỹ rukururenykre tulekre.

Aꞌetea je aipo naꞌeaꞌuweri pẽ nupe pẽ agoꞌoawamũ. Oreporomutar ore pẽ nee, aꞌe je akiko. ꞌAwamũ je ꞌiuꞌjawi pẽ nupe nũ: “Oreporomutar ore pẽ nee”. Aramanũeꞌẽwe ore oroporomutaramũ pẽ nee. Aramanũ re miamũ futat nipo oreporomutaramũ pẽ nee arajemogyau.

Djãm ar ije ar amã ajaxwe jarẽnhmã ne bar ar amã ja jarẽ? Kati. Arỳm bar ar amã,—Gwaj baro'ã dja gwaj batĩn ne ar baba. Nàr kon ar atyk jabej gwaj baro'ã ty, ane. Nãm bãm ar ã imã ar ajabêo ane.

Moropai amîrîꞌnîkonya imakuiꞌpî kuꞌsaꞌ taasauꞌya pra wai tiwin kin. Maasa pra pena taꞌpîuya see warantî, amîrîꞌnîkon wanî uwakîrikon pe puꞌkuru. Îꞌ rî ton pra man uurîꞌnîkon pantakanen ton. Mîrîrî warantî eꞌnî tanne, enen eꞌnî pîkîrî moropai saꞌmantan pîkîrî.

'A 'ãte hãm'ãktux'ah 'ãxop kummuk. Pa hõmã 'ãte hãm'ãktux, xix hõnhã hãm'ãktux 'ãte 'ãxop xak, yã hõnhã 'ãxop xak, xix pexkox tu 'ãxop xak putup kamah.

Iboam õn e'em “Xipat g̃u eyju ocexe” i'e am g̃u. Imẽn ma juk adi ocecece eywebe kuy bima. Soat em eykukpin cĩcã ocexe. Eyxe bimaap co'in ma õn wetabẽg̃ pima, we'ũ buje dak, soat em ma õn g̃ebum eykay buye.

Bë ỹ ky nꞌaa etyy do hyb nꞌaa nado ti ỹ wén erih. Ỹ herꞌood däk né paa baad bë ãã kamahä̃n. Bë ãã kamahä̃n hadꞌyyt hẽ ër bedëp bä, ër dejëb bä na-ããj hẽ.

Nxe³na¹jau³xai²li² ko̱³nxe³ti³ ĩ³yĩ¹li¹nx2ta¹ju³ta² ten³te²txã³wa². Ã²la² e³kxi¹nx2ta¹la². A³lxi¹nx2ta¹wa². Ã³nũ²kxi²sxã³ yxau³ki̱³kxa² yã¹nxe³sxã³ a̱in³sa²tẽ³kxi¹lxa¹nx2ta¹wa², wi¹yxau³ta̱³nxa² ya³lu²ta̱³nxa² nxe³na¹kxan²ti³na².

Exakere niraeta hoka maisa atyo ximahakaiserene xini naokita. Hiyaiya, enahitita atyo nirae xihiye, wawaiyetita atyo xiso hoka haxawalita atyo wisaota minita, wikasetatere xowaka niyahare, exahe wikamane xoaha niyahare.

Ni-avava'ini-ra oanaipahihivini kaimoni hirihi hida kodivarani. A'onira onava'isohibakhiavini hi'iki ida a'onira anakaidivakarahovini. Arihokina, ariabinina jaboni a'onira akaabioha'oadahaki hari.

Ana tyhi batu tyso iwaha ty ahamysapybyi humo. — O ikiahatsa kaokzeka batu ahamysapy — my. Ana ty hi batu mysopyk. Botu ahabo iktsaso hawa ahahumo mypokzitsirẽtsa, mywahi ahahumo mypokzitsirẽtsa tsimaha. Abaka ahahumo mypokzitsirẽtsa, tsimyhyrikosokdanahaze kino iwa hỹ ahahumo mypokzitsirẽtsa.

Taꞌi urutuwanẽtup yn ehowawi yt kat i eimohit hap neꞌi uruwanẽtup hawe urukuꞌuro eikyꞌe haype.

Haina orinjópitinoe kó'inokeneye ra yúndoenopi, vo'oku ngoyúhoinopinoepepomeku yupíheovo ákoyea omótovopinoe vokóvo, ûndi yoko nza'ínehiko. Énomone ákoinoke iríkapinoe visóneu. Koati ákoti vihaxákeakaka yara koeku kó'oyene koeku vóvea yara kúveu mêum, koánemakamo ikénepoke enepo vipuhíkapeane ra poké'e.

Yɨ'ɨ̂ “Bu'îri kɨorã́ niîma”, niîgɨ meheta weé'. Yɨ'ɨ̂ too dɨpóro niî'karo nohota mɨsâre ma'í'. Marî katîrã, ni'kâro me'ra niî'. Wẽrîrã kẽ'ra ni'kâro me'ra niî nu'kurãsa'.

Caynu niyalcac manam cäraycuynïwanchu. Aśhwanpam nipäcuśhac-yupaypis śhun'üćhu lluy caycälinqui; amcunawanmari cawsaśhäpis, wañuśhäpis.

E aiwasédé hã te ai'ãma sa'ra wa'aba da, wa ãne ãma aima rowasu'u za'ra wa'wa. Mare di. Ãne da hãi õ di. A norĩ wa'wa hã wama asawi uptabi za'ra wa'aba di. Taha wa, niha wama 're romhâimana za'ra mono wa, 're wadâ'â za'ra mono da nherẽ, wama 're rowẽ za'ra mono di za. Ãne na, wa tô aima wasiwasu'u pari za'ra wa'aba ni.


“Nary rokene,” kara ase zae oehtohkõ poko. Ritonõpo omipona nymyry oehtohkõ waro ase. Opyrypatorỹko ase imehnõ netaryme. Jetuarimaryhtao ro poremãpyra ase, tãkye kuhse jexiryke opoko xine.

Na pa hte ra mẽ amã ijamaxpẽr pê ixkĩnh nẽ ixpa. Nà kot kaj mẽ ixkapẽr ma nẽ Jejus kôt amnhĩ nhĩpêx mex nẽ. Tã kêr ka mẽ ã amnhĩ nhĩpêx anhỹr rãhã nẽ. Na pa hte jar ra amnhĩ xà htỳx kamã ijamak o ri ixpa htã no ãm mẽ amã ijamaxpẽr nẽ ixkĩnh nẽ.

Nimarotari hĩte kaminiri nota õtãkikakiti iaõka. Nota iuikai hĩte. Hĩte kamataparaxiniretano nota. Amaxikaãkapika, iuaritika iteene nipoxokoniuata.

Tâinwânse lelâlâ urâ, Cristo tâinwânse lelâlâ mawylymo. Arâ mawylymogue, ihoguedâmo urâ-ro warâ. Tuomare lelâlâ urâ âwâgâmo. Toenzepa lelâlâ wâne xina ekuâdânibe awyly, tuomareba wipyra olâ urâ.

Xo ikatu maꞌe pezapo peiko kury. Akwaw katu pekatu haw ihe kury. Herurywete pekatu haw rehe. Maꞌerahy teteaꞌu urupuraraw uruiko. Napytuꞌu kwaw herurywete re nehe.

Opa mbaꞌe py anhemombeꞌu porã pẽvy, opa mbaꞌe py roguerovyꞌa guive. Haꞌe nunga rupi aendu xepyꞌa guaxuvea haꞌe avyꞌa etea, opa mbaꞌe py rojexavai teĩ.

Eliodi me ɡ̶adinakatonitiwaji, codaa me idinanetibece akaami leeɡ̶odi. Ǥoniotagodi eliodi meote yoniciwaɡ̶a leeɡ̶odi akaamitiwaji. Idaaɡ̶ee minoa owidi ɡ̶odawikodico, pida eliodi me ɡ̶odinitibece.

Ajiko hete ji pe ndehe g̃a ji arõ hete javo. Opombohete ji. Penog̃atu pe jipy'a ji mbohoryheteavo kiro tiruahũrame vehevi ore ve.

Inh mỹ ag tóg vẽnh vĩ há tónh ke mũ, he sóg tĩ ãjag to. Kỹ sóg vẽnh kar mỹ ãjag to: há ag nỹtĩ, he tĩ. Tag ki sóg ti jagy pẽ vég mũ, hã ra inh krĩ tóg kãnhvy nĩ, ãjag to, kỹ tóg sir inh mỹ sér pẽ tĩ.

Ajerovia porã pende-rehe. Apomoherakwã porã opa-rupi. Xe pyꞌagwapy jevy-ma pende-rehe. Opambaꞌe ahasa asy ramo jepe pende reko arovyꞌa joty.

Wadee heka awire ibutumy kaiboho ratximyhỹrenyre. Kai aõwitxira witxira wadeereny rỹira umy retyhynyreki. Isirare heka wadee kia ratximyhỹhãrele Wadeysatyhymy heka watxiwãhãre, wiòhedỹỹtyhy òraru‑ki, ijyy òraru‑ki.

Ajemogypyyk je pẽ nee. Ajerowiat je pẽ nee. Aꞌe pe ꞌã mamaꞌe tywera ojeapou agawewi oree. Aꞌetea je jekuꞌi tekou. Tepyꞌaꞌwyreꞌemamũ je tekou.

Nã bãm tu amim ar amex markumrẽx ne prĩne ar amã amikôt amijarẽ. Nã bãm ar akam ikĩnh ne memã ar akam ikĩnh jarẽnh kumex ne. Nãm te apỹnh ikaprĩ djàri iwỳr ban bôx ba ar amex djô'ã akubyn ikĩnh ne amikĩnh ra:x ma.

Yairî aakoꞌmamîkon epuꞌtî pîꞌ wai. Mîrîrî pîꞌ esenumenka ya, atausinpasaꞌ wanî. Mîrîrî wenai upîikaꞌtîsaꞌyaꞌnîkon. Inîꞌ panpîꞌ taatausinpai koꞌmannî pîꞌ wai, eꞌtarumaꞌtî tanne.

'Ũgkuxa yũm 'ãxop kopah, tu hãmpekpaxex 'ãxop max. Yõgnũ hãpkummuk pip, pak kuxa yũm, tuk kuxa hittup xexka'.

Wetabut cĩcã eykay. Xipan õn eyawẽg̃muwẽnuwẽn soat em warara'acat pe. Og̃uykuku jĩjã ade xipat'ũmat jebapukpug̃ ma'g̃u ocewebe. Yobog̃ cĩcã õn ocokcokap kug̃.

Ỹ hapäh bë gadoo ỹ herꞌoot doo. Ti hyb nꞌaa neỹỹm doo me bë ỹ maherꞌoot. Bë hyb nꞌaa ỹ kasabꞌee. Takꞌëp ỹ hꞌyyb nyyw däg kän, ỹ tsebee kän. Sahõnh hẽ baad nadoo do ãã ahob né paawä, takꞌëp ỹ hꞌyy gadajang.

Yxo²ĩ²nx2ta¹wa². Kãin² ĩ³sa²nẽn¹kxi¹nx2ta¹nha²wa². Sa²ye³kwẽ²kxi²sah¹lxin¹nha²wa². Khãuh³lxa³ti³khaix1sain¹kxan²ti³ txa²ẽ¹na² a̱u³txi³ ka³li³ha¹ju³ta² wa³kxih³ wxe³nha¹wa².

Notyakekota atyo xiso, naokowiharetyoita atyo xikakoa. Haiya xowaka xakore howitihare wawenane tyaonita hoka hekota nomaxaloni, nihalahalini xoaha kakoa notyaonita.

Vara a'onira ovani'avini vani khai oni'aja ida avakadihojai asohini. A'onira ovakaijoka'oamanija. Namithabakhiani kaba'i ida nahina jahariki akadiania, asia khaii oniha'oadahaki ho. Arafiaki ida ova'i khaii nini.

Utakta ahahumo kakurẽta myspihikbatabyitsa tu tsimaha. Ustsa kytsa bo pahaharereziuwyky. Kytsa mymysininiwykynahaze ahasoho bo mytsaty tsimykaranaha, iwaze tsimyziakuwynaha. Ahahumo hi kakurẽta.

Uimowepit haria kahato eipe are. Uruimohey kahato eipe are. — Iesui mohey haria tawa Kurintiu piaria waku kahato rakaria urutoꞌe wuatꞌi miitꞌin me. Uruhoꞌopot kahato mesuwe maꞌato urutuwanẽtup ehowawi hawyi urumowepit kahato eipe. Miꞌi hawyi yt kat i uruꞌarot neꞌi hap.

Koati hána'iti ómomikea inzóneu enjoâti títiu kéyeyi ikéneke Itukó'oviti. Itínoemaka hána'iti éyenjovope. Énomone yupíhinovo úhepepea inzóneu, koane énomonemaka kutí'inoke koati hána'iti elókeyea ongóvo ya uhá koeti tiú'iti koekúti vékoku ûti.

Yɨ'ɨ̂ mɨsâre diakɨ̃hɨ́ta weemá, ãyú yɨ'rɨama, niî ehêri põ'rati'. Mɨsâre wãkûgɨ, wãkû tutua'. Pũûro pi'etímigɨ, e'katí yɨ'rɨa'.

Lluy caycunacta mana lisiräyalmi niycälic. Amcunapi sumä alawacuyalmari ima sasachacuynïcunaćhüpis sumä callpanchaycuśha cushicuyní camacaycülä canpis.

A norĩ wa'wa hã ĩ̱ma ai'umnhasi za'ra wa'aba di oto. Wa aima 're ĩ̱toi u'âsi za'ra wa'wa. Aiwasu'u wẽ wa'aba na, ma tô asina ĩ̱ma 're ĩrowẽ zani za'ra wa'aba mo. Rowasédé hã wazada 're wairébé u'âsi mono nherẽ, wa ĩ̱toi uptabi na 're ĩ̱hâimana u'âsi.


Masetonia pona toeporehkase yna ahtao torẽtyke ynanexiase. Tuhke rokẽ yna ryhmananõ nae nexiase. Imehnõ tõsezusezuhse yna maro. Oserehnõko roropa ynanexiase.

Nẽ na pa pre amnẽ Masetõn wỳr kormã Xitre japêr o mõ. Hãmri nẽ Masetõnja wỳr pôj nẽ hapêr pê mẽ kãm Jejus kapẽr jarẽnh o ri mẽ hkôt ixpa. Hãmri nhũm mẽ kãm ixkurê xwỳnhjaja Kris ã inhĩpêx punuj nẽ hã inhmã àkjêr pix o pa. Hãmri nẽ ma Masetõn kamã krĩ piitã hkôt ri mẽ kãm ixto kapẽr punuj nẽ pa amnhĩ tã mẽ mar o ri mẽ hkôt ixpa. Nẽ mẽ kajaja mẽ ate Kris kaga nẽ nhãm mẽ hamaxpẽr kôt amnhĩ nhĩpêx pymaj na pa pre tee ri mẽ akukamã ijamaxpẽr o ri mẽ hkôt ixkaprĩ nẽ ixpa.

Masetónia tixini ate apokasaaki, kona aiotoka. Kona atomata, kotxi asinimoni aua kãkiti ate misiritakani. Kãkiti naiataua. Aãkixinireẽ apĩkarauata.

Xarâ Macedônia yan-yam saintybyem, âdalâ xina nekobyzeguewâbyra keankâ. Tâinkâ lelâba keankâ inakanhe tadawyly. Deus eynynâbaom modo xina agâ iewiâkymo. Tâdâjitoguyhodâ-ro waunlo ara keankâ xina âdutuly. Toenzepa keankâ xina eanu tuoday.

Maxeton ywy rehe urehem ire nurupytuꞌu kwaw uremaꞌereko re. Nurupytuꞌu kwaw maꞌerahy ipuraraw ire. Teko ipuruzukaiw urewe wà. Ureàmàtyryꞌym wà. — Aipo uzeruzar maꞌe xe har upuir putar Tupàn wi aꞌe wà nehe, uruꞌe zepe aꞌe mehe.

Tito ovaẽague re ijayvuagueMbaꞌeta Macedônia yvy re rovaẽ vy peteĩve henda py noroendui karamboae mbyꞌa porã. Haꞌe rami ꞌrãgue py opa mbaꞌe py rojexavai. Amboae kuery opuꞌã okuapy orere, haꞌe orepyꞌa py roendu rokyjea.

Igaataɡ̶a niɡ̶ijo neɡ̶ejoɡ̶oticogi nipodigi Macedônia, aɡ̶abo ɡ̶onimedi oteɡ̶exaaɡ̶aɡ̶a me inipeneɡ̶enaɡ̶atini. Inoatawece ane jiiɡ̶aticogi jawikodeeɡ̶a. Ina oko domoɡ̶oyemaa modinotigimadetoɡ̶ogi codaa domoɡ̶oyemaa metiɡ̶odideleɡ̶e. Codaa catiwedi ɡ̶odaaleɡ̶enali idatecibece idoiiɡ̶a.

Ore rurame Macedôniapeve'g̃a gwyri pe orepy'a ndukatui. A'ereki nane'ymi tiruahũ ore ve. G̃a ore rayvayva. Oko tehe orepy'a no.

Ha vé, isỹ ga tỹ Macedônia tá jun kỹ sóg nén ũ tỹ inh krĩ kuprãg ke ve ja tũ nĩ. Tá sóg ti jagy ve mãn gé. Iso rárá ag tóg, tá, kỹ sóg vẽnhmỹ en mãn gé sir.

Tito omoirũ jevy-ma Paulo-peMacedônia yvy-py orogwahẽ ramo vaꞌekwe ndikatúi oropytuꞌu porã. Ndore pyꞌagwapýi voi vaꞌekwe oropytuꞌu eꞌỹ-vy. Ore jerekwe-rupi ore mbohasa asy vaꞌekwe-gwi ore pyꞌa kyhyje vaꞌekwe voi oroiko-vy.

Jiarỹboho retehemynyre Macedonia bede. Taita tule elehynaõhyyre wadereny. Ibutumy heka aõna aõna, òta òta witxira witxira; bede bede ihyymy aõkõre rỹire tai. Aõma bedewonihikỹ heka watelesõreny‑ò ralore.

Masetoni ywy pe orowaẽma ypy we ore oropytuꞌwaweꞌeꞌmĩ futat arajemogyau. Mamaꞌe tywera etee futat ore aruekoat ꞌager imũwara amunawa pype. Aꞌe pe ꞌã ꞌgã ore rereko tywet. Aꞌe pe ꞌã ꞌgã ore ree ꞌgã maraꞌne. Aꞌeramũ ꞌgã ore mopyꞌaꞌwyrayau etee ee.

Nã bãm ar amrẽbê pykabê Mateni'ỳr tẽn 'ỳr bôx. Nhym kam apỹnh ar ikaprĩ djàri mã ar iwỳr ban bôx bar te ityk djà kêt prãmje. Me kum ar ikurê:n ari ar ijo ba bar arỳm itĩn prã:m.

Aꞌkî, anna erepamîꞌpî pata pai Macedônia pata pona anna erîꞌkaꞌsaꞌ pra man. Maasa pra tamîꞌnawîronkon patakon poro teesuwaꞌkasen saꞌman wanîꞌpî. Ekoreꞌmantoꞌ moro awanîꞌpî, moropai eranneꞌ pe anna kupîꞌpîiya.

Hõmãg mũg mõg hãpxexka Mãxenõn tu', tu mõktuk mũg mõxaha', hak mũ yõg hãpkummuk punethok pip, yã tikmũ'ũn tek mũg kute'ex kummuk, hak mũg kuxanõg.

Macedônia eipi be ocajẽm puje, ocejebodoy'ũma. Xipat'ũmat o'jebapukpukpuk ocewebe soat kaka dag̃ pima. Oca'õxikxig̃ cĩcã juk adi osodop ip ocekay'ũmayũ. Ocepararan ma juk adi a'g̃u ocekukuku.

Masedonija häj nꞌaa bä ãã kaja hõm noo gó, dooh kamehꞌããk do ãã hã. Jé padꞌyyt naa ji hꞌyyb panasꞌëëh do kejäk ãã wë. Ãã wë ta wób rahꞌyy kawereem. Ãã hꞌyyb gó hꞌyy katón badäk.

Nxa²ha¹te¹ Ma³se³to²na²ko³xai²na² ã³wih¹sxã³ ai³lha²thet3ta¹hĩ¹nãn¹te²tu̱³ ĩ³ye¹nxi²na¹ju³ta² yũ³tu³nxa³hẽ³la². Yxo²xũn³txi³ ĩ³kwa̱i²kxi²sa²te²a² yũ³ha²kxai³ txa²ẽ¹nãu³ai²na² a̱u³txi³ yuh³lxi³khaix1sa³hẽ¹la².

Wiyane wikaokehenere Macedônia koa nali hekota maisa wikawiniye hekoti. Tyotyakitinai wiyanehenere nali howitihare womana, xalijinikakoati, exahe wimairane harenai kaotyaka womana.

Macedônia kaarabonia aakhano'ina vani asia jahariki ida akadimahi. Ibavi hahavi a'aadahaonina namithabakhiaki ida ava'i-ra anakoiripa'itxiriki. Ija'ari vaabono avakanaathidanoararikhamavini. Ava'i soko ini'iki hari jaboni.

Masedonia bo tsikzumunahaze batu myty byry. Kytsa sizubarẽtsa nahape myijakanaha ana soho meky watu tsihokdaharẽna. Mypybyrẽtsa tsikykaranaha.

Saꞌawyꞌi putꞌokꞌurutoꞌe mesuwe yi Masẽtunia pe turan uruhoꞌopot kahato. Yt urukyꞌe hin i itote. Iꞌatuehay saꞌag uruete yne tawa piaria. Urutokenꞌẽ itote kat pote sio uruꞌauka sio yt hap urutuwanẽtup pote. Iraniaꞌin tuꞌuka kahato uruete. Yt ikahu hin i uruwanẽtup hawe. Yt urutuwemohey kuap i. Miꞌi hawyi yt uruikyꞌesat i poꞌog yi kape sese uruto urutukupteꞌen.

Itopóno Poûlu ne TítuKoeku símea ûti ya poké'exa Masêdonea, ako hé'akapapu ne kotíveti koekúti tokópone ûti, itea inamá'axo kuri'úxovo ne tiú'iti koekúti xokóyoke ûti. Êno okopó'oviti, ina keno'ókomaka ne yupíheovo yónea visóneu vo'oku po'inu ûti xoko Jesus.

Macedôniapɨre ehâka be'ro ɨ̃sâ neê kã'ró sootíwɨ. No'ó ɨ̃sâ wa'aró pũûro pi'etí wã'kawɨ. Ãpêrã ɨ̃sâre yã'âro wee kehé nɨ'kowã. Ɨ̃sâ bu'ê'kãrãre wãkûgɨ, ɨpɨ́tɨ wãkû ke'tikãti.

Ñatac Macedoniaman ćhäpäcuśhäpïta jamaycuyta manam talipäculächu. Aśhwanpam imaymana sasachacuycunalla intuycälimäla: muyülïnïpïtá ñacaycunallam, śhun'üćhu'a manchacuycunallam.

Masédoniza u, we wasimasisi wamhã, wa te ãma ãpusi waihu'u õ di. Ãmemhã wazada hã ro'wa'rutu uptabi di, da'ahâ na wazada dahâimana za'ra wa. Duré ai'ãma wahâtâ'â za'ẽtẽ za'ra wa'aba di. E marĩ wa. Wanhib'apito wasu'uwẽ nhiti, aipizari za'ra wa'aba õ'umnhasite.


Yrome Ritonõpo mã typoremãse exiketõ akorehmaneme nymyry mana. Tãkye yna riase ropa, Titu oepyryke yna a. Titu oepyryke rokẽ pyra tãkye toehse yna. Aomiry etaryke roropa yna a tãkye toehse yna. Ynara nase ynororo, “Korĩtopõkõ jãkyemase ropa,” nase yna a. “Oenery se roropa mã toto. Emynyhmãko mã toto zae pyra toehtopõpyrykõ poko. Oewomarykõ se roropa mã toto,” nase ynororo ya. Naeroro, morara kary etary ke ya tãkye kuhse toehse ywy.

Tã Tĩrtũm kêp mẽ hkaprĩ xwỳnhjê pumunh nẽ akupỹm mẽ ho mẽ hkĩnh xwỳnh jakamã na pre ixkaprĩ hã ixpumu nẽ ixwỳr Xitre mẽ. Pa pre omu nẽ akupỹm ixkĩnh nẽ tãm ijamaxpẽr. No ãm Xitre pumunh kôt pix mã ixkĩnh kêt. Na pre ixwỳr pôj nẽ tanhmã inhmã mẽ ajarẽnh to nẽ mẽ ate tanhmã ho mex to hã mẽ ajarẽ. Nẽ mẽ amã ixpumunh prãm tỳx ã mẽ ajarẽ. Nẽ Kris kôt mẽ atõta hpijaàm kêt o pa nhũm ixte kagà kamã hã mẽ amã ixàkjêr nhũm mẽ ate ja hã omunh nẽ ra amnhĩ kamã apijaàm o akaprĩ htỳx ã mẽ ajarẽ. Nhũm Tĩrtũm kot inhnê mẽ kãm ixkurê xwỳnhjê pumunh mex kaxyw mẽ ate ixto hwỳr ã mẽ ajarẽ. Na pre ã inhmã mẽ ajarẽnh anẽ pa kuma nẽ mẽ anhỹ hã ixkĩnh tỳx kumrẽx.

Teoso, mĩkapiritari kãkiti matinaniuatakani, ininiã imĩkapiritaua ate Txito apokasaaki.

Deus, tytyruneim modo iomazeâni olâ keankâ xina iomazeâni. Tito mawânkâ nigonodâ âydonromopyryem xarâ xinaram.

Aꞌe rupi, Tupàn umuryw kar uzemumikahy maꞌe aꞌe, taꞌe umur kar Xit urepyr aꞌe xe. Aꞌe rupi urerurywete urepyr ihemaw rehe ure. Tupàn aꞌe, umur kar Xit urepyr aꞌe, uremurywete kar pà aꞌe, taꞌe Tupàn umuryw kar uzemumikahy maꞌe tuweharupi aꞌe wà xe.

Haꞌe rami teĩ Tito ovaẽ ramo Nhanderuete ikuerai vaꞌe mbopyꞌa guaxua vaꞌe vy orembopyꞌa guaxu ju.

Pida Aneotedoɡ̶oji eote loniciwaɡ̶a niɡ̶ina ane daɡ̶adiaa domaɡ̶a ilidaɡ̶adi meo ane libakedi. Odaa oko eote me ɡ̶odoniciwadi niɡ̶ijo neɡ̶eno Tito. Aneotedoɡ̶oji eote me ɡ̶odoniciwadi aɡ̶idoka leeɡ̶odi Tito meno, pida eledi leeɡ̶odi me ɡ̶adatematiitiwaji meliodi mawii loniciwaɡ̶a. Eledi natematitoɡ̶owa me domeɡ̶eliodi memaani madatitacetiwaji, codaa eledi natematitoɡ̶owa makaami agecaɡ̶alodipi leeɡ̶odi midi oko anowo ane beyagi, codaa neloɡ̶oditoɡ̶owa me ɡ̶odinienaɡ̶aneɡ̶eni. Joaniɡ̶idaa leeɡ̶odi meneɡ̶egitace idinitibeci.

Emo Tupana'ga onog̃atu ovy'are'ỹve'g̃a py'a jipi. A'ero ga onog̃atu orepy'a ore mbohoryva Tito'ga mbuhua ore pyri. Garuro g̃waramo orepy'a rukatui kiro. Garemimombe'uro g̃waramo orepy'a rukatui no. A'ereki ga pe mombe'u javo: “Corintopeve'g̃a jipy'a nog̃atu,” ei ga. “G̃a nde repiaga'u hete,” ei ga ji ve. “Ndovy'ari g̃a ore Paulo'ga mongoveveuhu javo,” ei ga. “Oko hete g̃a nde rehe ovavagahiva nde rehe,” ei ga ji ve pe mombe'gwovo. Ganhi'ig̃a renduvame koji'i ji roryroryvamo.

Hã ra Topẽ tóg inh mỹ Tito jẽnẽ, kỹ ti hã tóg inh krĩ tỹ kãnhvyꞌ hé. Ũn vẽsỹrénh mũ ẽn mỹ tóg vĩ há han tĩ, Topẽ ti, hã kỹ tóg inh mỹ Tito jẽnẽ, ẽn kã. Ti tỹ inh ki jun kỹ tóg inh mỹ vĩ há han. Kỹ tóg inh mỹ ãjag tỹ iso vĩ há han ja tag tó mũ gé sir, ãjag tỹ inh ve sór mũ tag tó ti mũ, ãjag tỹ vẽnh jykre kórég to vẽnhmỹ en ẽn kãmén ti mũ, ãjag tỹ inh jagfy vẽnh vĩ tó sór mũ tó ti mũ gé inh mỹ. Sỹ tag mẽ kỹ tóg inh mỹ sér gy tĩ sir.

Nhandejáry ae katu ore mbopyꞌagwapy jevy-ma. Ojepyꞌapy vaꞌe-pe ombopyꞌagwapy kwaa voi Nhandejáry. Ha ore mbopyꞌagwapy-ma. Tito ogwahẽ ore-vygwi ore mbopyꞌagwapy jevy-ma Nhandejáry. Ndahaꞌéiry igwahẽha-rehe rei ore pyꞌagwapy. Omombeꞌu kuri xe-vy pende rekoha: “Corinto pygwa kwéry nde rexa ngaꞌu voi kuri. Ojepyꞌapy nipo raꞌe nde-rehe” heꞌi pende-rehe. “Haꞌe kwéry omboasy gwembiapokwe raꞌe” heꞌi. “Nde ereipota vaꞌe ojapose voi” heꞌi xe-vy pende reko mombeꞌu-vy. Upéa ahendu ramo xe mbovyꞌa jevy-ma.

Deuxu riwawiòhenanyrenyre; Txitu diteònyde wadeereny. Tii rybereny heka awiremy kaiboho. Tai tahe reysarenyre jiarỹboho. Kaiboho tabedewomy atxitenyteri waòraru‑ki. Katahe wadeysa nihikỹmy watxireri. Series([], )

Aꞌere ꞌã Janeruwarete ꞌga ae mopyꞌataꞌwai. Aꞌeramũ ꞌga ore mopyꞌataꞌwau. Tito ꞌga ꞌga imua oree. Aꞌeramũ ꞌga ore muorypa ꞌga rur are. Ore pyri owaẽma ypy we ꞌga pẽnera momeꞌwau oree. Aꞌeramũ ore pẽner are nanẽ arakuꞌiramũ nũ. “Ene resagaꞌup Korĩtu pewara ꞌgã ajemogyau”, ꞌjau ꞌga jee. “Uꞌarasigamũ ꞌgã ene muꞌarasigawer are. Paulo ꞌga ako jane simuꞌarasig etee aiꞌi, eꞌi ꞌgã ajaupe, weapyoramũ ee”, ꞌjau ꞌga jee aiꞌi. “Aꞌjea futat Paulo ꞌga jane muꞌakwaawi rakue, ꞌjau ꞌgã ajaupe”, ꞌjau Tito ꞌga pẽ momeꞌwau jee aiꞌi. Aꞌeramũ je aꞌeramũ tekuꞌiramũ pẽ nee.

Nhym be, me Batĩndjwỳnh kute me kaprĩo kĩnho ba tãm ne arỳm akubyn ar ijo kĩnh ne. Arỳm Xitu ar akurũm bôxkam ne bar akubyn ikĩnh ne. Djãm bôxkambit ar ikĩnh? Kati. Kute ar imã ar ajarẽnh djô'ã ne bar ajte ikĩnh. Nãm ar imã ar akam amikĩnh jarẽ. Nãm ar imã,—Nãm me ar ajo ama: ne kaprĩre ne muwn mã memã kum, “Paur ne ba ar imã kĩnhkumrẽx”, anhỹro ba. Nãm ã Xitu ar imã ar ajarẽnho ane. Ba kam arỳm Xitu kĩnh djô'ã badjwỳ ar akam ikĩnhkumrẽx.

Tîîse manniꞌ Paapa, yairî maꞌre tîweꞌsen yausinpanenya anna atausinpatoꞌ ton tîrîꞌpî, uyonpakon Tito erepamî weiyu yai. Moropai mîîkîrî Tito erepantoꞌ neken pîꞌ pra, tîîse itekare etauya yeꞌnen iwinîpai. Îꞌ kaiꞌma amîrîꞌnîkonya yausinpaꞌpî yekare pîꞌ atausinpaꞌpî. Mîîkîrîya ayekarekon ekaremekîꞌpî. Îꞌ kaiꞌma uurî aneraꞌmapai awanîkon yekare, moropai îꞌ kaiꞌma kureꞌne teesewankonoꞌmai awanîkon, imakuiꞌpî ankupîꞌpîkon pîꞌ, moropai îꞌ kaiꞌma uurî anpîikaꞌtîpai awanîkon yekare ekaremekîꞌpîiya. Mîrîrî pîꞌ inîꞌ panpîꞌ taatausinpai uurî wanî.

Pa Topa te tikmũ'ũn kuxa hittupmãhã', tuk mũg kuxa hittupmãhã kamah. Yã Tit nũn, nũy 'ũgkuxa hittupmã'. Yã Tit xupep, yĩg mũg kuxa hittup. Yã 'ãxop max, yĩy Tit kuxa hittup, hu 'ã nõm 'ãktux, yĩg mũg kuxa hittup kamah. Tit te hãm'ãktux 'ãxop tek xak punethok, tu 'ãxop te nõm tik kummuk tu yãyhãhup, tu 'ãxop tep-tup punethok, nũy 'ã hã 'ãtehet.

Deus pit ig̃uycũg̃at mucokcokcok'uk. Ixe juk adi oca'õmucan Tito ajẽm puje. Oca'õca juk adi oce'e yajẽm puje. Yajẽm puje:— Xipan ma juk Corinto ka wat okuk — i juk o'e ocewebe. — G̃ebum cĩcã ip eykay — i dak cuk o'e ocewebe. — Ig̃uycũg̃ cĩcã o'e ip jebure kay- -ikẽrẽat o'g̃ug̃ẽ'iat kay — i dak cuk o'e ocewebe. — “Paulo cedag̃ ma juk adi ocawẽwẽm” i'e'em ip — i dak cuk o'e ocewebe.Iboap awẽg̃ co buje big̃ ma ocecokcok cĩcã oce'e.

Ti hadoo né hẽ, Pꞌop Hagä Doo, hꞌyy ketón do hꞌyyb enꞌyym doo, ãã tahꞌyyb enꞌyym Tiit kajaa do hã, bë wë tabewäd nä do jawén paa bä. Tiit kajaa do hadꞌyyt nado ỹ tahꞌyyb enꞌyym doo. Ỹ wén hꞌyy gadajang, ỹ wén hꞌyyb nyyw däk na-ããj hẽ, Tiit mä bë hꞌyyb enꞌyym, tanooh. Takꞌëp mä ỹ bë hyb nꞌaa esee, tanooh. Takꞌëp mä bë hꞌyy ketón bong baad nadoo do bë mahang hawäd wät do hyb nꞌaa. Takꞌëp mä bë hꞌyyb tsebꞌee wë ỹỹ, näng ta kyyh. Ti hyb nꞌaa kä, takꞌëp ỹ wén tsebee kän hỹỹ kä.

Nxe³na¹ka³tu̱³ Txa²wã¹sũ̱³na² sa²kxai³lu² a²nũ²a² yu̱h³lxi³te²a² ã³non²ta³kxi²jah¹lai²la¹wa². Jã¹nxe³sa³hẽ¹la². Ti²to³jah¹lai¹tã² wxã³hĩ¹na¹ ĩ³ya³lot3ti²lot3sai¹nhẽ¹la². Nxe³kxa²yu³su² wxa²ha³ta̱³nxa² ĩ³hen³txi³sain¹na²hẽ³la². Ti²to³jah¹la² sa²ye³kwẽ²kxi²sah¹lxin¹ju³ta²nũ³a² ĩ³hen³txi³sain¹na²hẽ³la². Ne³kan²kxi²sah¹lxi³ta¹hxã³nhẽ¹la². Ĩ³ye³ĩ³yon²ta³kxi²sa²te³lhxã³ sah¹lxi³ta¹hĩ¹nhẽ¹la². Nxe³sah³lxin¹jut3su² ka³lih³khaix1sa³hẽ¹la².

Xakore hoka Enore, aihalahalinikijitere amaikoharetereharenai atyo aihalahalinikiheta wiso Tito kaokene kakoa. Exahe maisa ekaokene xoaha kakoa taita xini wihalahare, xakore hoka xaihalahalinikihenerene tahi kakoa tehitiya wihalahare. Xakai xakakawaitere natyo tahi, hoka xamaikohareta aoka, exahe ximemere xisaonita xikahawaonitarera natyo kakoa aoka. Hatyo hiyeta kalikini atyo exahehare nihalahareta.

Deus vania bikajoamoraja ida ija'ari va'ini khaii niriki. Ava'i khaii nirini vani Deua bikarona'ara ada Tito akadiania kaikahi'ina. Tito kaikahina vani ava'i-ra khai ni'akarahoja. Varani avihini jaboni khai haria ni'aki. Haria nanamithavini hi'iki ida niha ninini Tito va'i-ra khai avani'avini avakadiania kaikahina. Kidivarani hiki ida hora avakava'ibodivini, hora avanoki'ianavini-ra avanofikarahovini. Kidivarani hiki jaboni avakadihojai asohiriki avava'ini-ra namokaravini. Avanofiki ida hora avavajari'davini, oniani ida avamonini khai hora ni'avini-ra anarafiaja.

Deus siakubyitsa mysiakuwyky mozihikik iwa mybo niy. Titu zumuze Deus ihumo mymykuwyky. Zumuze atahi:— O Korĩtio ezektsa kahumo simypokzitsiukrẽtsa hỹ. “O Pauro humo katsa myhyrizikbarẽtsa mybo mynakozore tawata” nikaranaha. Atakta imysapybara ty nikara, isoho humo batu siaku, ihumo sisukatsihikrẽtsa mykaranaha “O Pauro pehawy wasani” nikaranaha — niy. Iwa Titu mybo nipamykysoko. Hawa Korĩtio ezektsa pikbetesa tsihikiknaha iwatahi kakurẽta babata mopykyryk. Iwa Deus nimykuwyky.

Maꞌato miꞌi turan aimowepit hat Tupana tipoꞌoro raꞌyn urupowyro hat mehĩ Titu are. Putꞌokꞌe hawyi urumowepit kahato. Miꞌi hawyi mehĩ Titu urumuꞌe kahato — Waku kahato miꞌiria e ehetiat. Uipowyro kahato miꞌiria e. Taꞌatukyꞌesat kahato Tupana ehay e ehetiat tohenoi. Taꞌatukuap emiwan hawyi paaꞌiꞌatuꞌe taꞌatuminug saꞌag ete e Titu uhepe. Uruikyꞌe kahato te Pauru iꞌatuꞌe uhepiat pe. Miꞌi hawyi urumowepit kahato mio tã mehĩ Titu henoi ehetiat hawyi. Pyno typy urumowepit hap mehĩ Titu putꞌokꞌe hawyi tohenoi waku kahato ehetiat hawyi.

Itea Itukó'oviti, enepone kouhépekopoti isóneu xâne ikaxú'iti okóvo, koúhepekopinovimaka visóneu vo'oku káyukopeovo Títu xoko ûti. Hainámaka póhutine vo'ókuke nê'e, itea koatímaka ve'ókukenoe úhepepino visóneu, vo'oku koyúhopinovea Títu inékurukivovine, koane ketíxoponivo keíkaxu'iki ongóvo yanekôyo, yoko ú'uso-ú'uso kéyeyinoe itíki anjá'inopi. Yane koati kuri'úxovoti elókeko ongóvo vo'ókuke.

Tohô weemíkã, Õ'âkɨ̃hɨ wãkû tutuasere o'ogɨ́ ɨ̃sâre wãkû tutuakã weewĩ́. Õ'âkɨ̃hɨ Titore ɨ̃sâ tiropɨ etakã́ weégɨ, ɨ̃sâre tohô weewĩ́. Kɨ̃ɨ̂ etasé me'ra di'akɨ̃ wãkû tutuatiwɨ. Mɨsâ kɨ̃ɨ̂re wãkû tutuakã weé'kere tɨ'órã, nemoró wãkû tutua nemowɨ. Mɨsâ yɨ'ɨ̂re ĩ'yâ sĩ'risere kɨ̃ɨ̂ werêwĩ. Apêye kẽ'rare mɨsâ bɨhâ wetisere werêwĩ. Tohô niikã́ mɨsâ yɨ'ɨ̂re wãkû nu'kusere werêwĩ. Teeré tɨ'ógɨ, tootá nemoró e'katí nemowɨ.

Ñatac llaquishacunacta callpanchaycü Tayta Diosmi Tito ćhämuśhanwan callpanchaycälimäla. Manam ćhämuśhallanwanchu, aśhwanpa payta callpanchaycälishayquita willaycamäśhanwanmi. Jinaman maynu sintipämäśhayquita, maynu llaquiculcäśhayquita, pinsamintuculcäśhayquita niycamaptinmi sumä-sumälä cushicülú.

'Re ĩhâimana u'âsi mono hã, taha si dapẽ'ẽ nomri'wa hã te 're hâimana, dawi 're robzei'õ za'ra mono nherẽ. Ta hã ma tô wapẽ'ẽ hi, Titu hã aihawi wa'aba, nimosi wei watẽme wisi wa. E tawamhã, Titu wei watẽme ĩwisizém na si, ma tô wapẽ hã ĩ're wama da'wa. Mare di. Taha na si õ di. Aiwasu'u wẽ wa'aba na zama, ma tô wapẽ hã ĩ're wama da'wa, duré Titu hã asiwi ĩpẽ'ẽ hiri aba na aiwasu'u wẽ za'ra wa'aba na zama. Ta hã Titu hã ma tô wama aiwasu'u wẽ za'ra wa'wa, ãne: “Corĩtu na 'ri nho'õmo nhisi ãma ĩsazei'wa norĩ hã te sima aiwẽ za'ra, 'râwi te te duré asabu za'ra da, tãma asawi uptabi za'ra wa. Ta norĩ hã ma tô duré 'râwi sina tipẽ'ẽzé za'ra, marĩ hã ĩwasétére hã te te siwi ĩ'manharĩ za'ra zém na hã. Te duré sima aiwẽ za'ra, te te siwi ai'upari wẽ za'ra da, asitob'ru norĩ wi.” Ãne na ma tô wama aiwasu'u wẽ za'ra wa'wa, Titu hã. Taha wa, aima ĩ̱toi uptabi za'ra wa'aba di, ãhãna hã.


Ynymerohpyry eneryke oya xine memynyhmatose, ourutohkõ eneryke oya xine repe. Yrome emynyhmara ase moro poko. Moro pape ymeroase onenerykõme omynyhmapotohkõme oorypyrykõ xihpyry poko. “Popyra exiase moro pape merotopõpyryke ya,” kara ase. Oemynyhmatopõpyrykõ poko etaryke ya jemynyhmary se exiase repe. Yrome seromaroro tãkye ase, ynymerohpyry aroporyke ya onenerykõme. Oemynyhmatopõpyrykõ se pyra exiase repe. Yrome oorypyrykõ poko se pyra toehse matose oemynyhmaxĩpo xine, ynymerohpyry enexĩpo. Moro poko tãkye toehse ywy. Ritonõpo omynyhmapoatose oorypyrykõ rumekapotohme oya xine. Naeroro zae ro exiase moro pape merotopõpyry poko. Series([], )

Nẽ wam ixte mẽ amã kagàta nhĩpêx kêt ri na pa pre tee ri mẽ ate amnhĩ nhĩpêx ã mẽ ajarẽnh ma nẽ mẽ akaxyw hipêx. Nẽ kamã mẽ ate hpijaàm kêt xwỳnhta kot tanhmã amnhĩ nhĩpêx to hã omunh nẽ ãm omunh o arĩ hkôt apa hã kagàta kamã mẽ amã akir hãmri nẽ Xitre mã kugõ nhũm kupy nẽ ma mẽ awỳr o mõ. Tã ka xep prem kamã harẽ nẽ ama nẽ amnhĩ kamã apijaàm nẽ. Nẽ akaprĩ nẽ ajamaxpẽr o:—Hêxta waa nẽ. Ãm hãmri na Pawre ã mẽ ijarẽnh anẽ. Na pa mẽ ã amnhĩ nhĩpêx anẽ nẽ amnhĩ tomnuj tỳx nẽ. Anẽ.Tã nhũm Xitre akupỹn ixwỳr pôj nẽ inhmã mẽ ajarẽ. Pa mẽ ajarẽnh ma nẽ tee ri ijamaxpẽr nẽ ijamaxpẽr o:—Hêxta waa nẽ. Mon pa pre axtem nẽ ã ri mẽ kãm ixàkjêr anẽ? Nà na xep prem kagàta kamã harẽ nẽ kuma nẽ hkaprĩ htỳx nẽ. Anẽ.Tã ãm hãmri na pa pre ã mẽ akaxyw hipêx nẽ mẽmojta ã mẽ amã ixàkjêr anẽ. Na ka xep prem kamã harẽ nẽ ama nẽ tee ri ajamaxpẽr o ra akaprĩ nẽ. Nom Tĩrtũm kãm hprãm xà hkôt na ka prem ja hã amnhĩ pumu nẽ ã akaprĩ anẽ. Tã xep ra akupỹm tãm amnhĩ nhĩpêx nẽ akupỹm Tĩrtũm kôt amnhĩ nhĩpêx mex nẽ. Jao akupỹm akĩnh nẽ ri apa. Jakamã ãm hãmri na pa pre mẽ awỳr wam kagàta mẽnh nẽ mẽmoj tã ã mẽ amã ixàkjêr anẽ.

Mitxi niokanatsopatakiti hĩtemoni maerekaxinireti txĩkitakai hĩte, iuaritika erekari niokanatiniri iua niõkatsopatakiti hĩtemoni. Merepanika nota matinaniuata, kotxi nimarotari niokanatsopatakiti hãtatsopatini xika hĩte matinaniuata. Mapaõtinoka maerekaxinireni hĩtxaua.

Mârâ kata saguhoem âyanmo kâingonotyby mâintainduomo, âurutomobyry wâgâ tâjityenze ani âmaemo. Arâlâ olâ, arâ âyanmo kâinwenihobyry wâgâ âdapa lelâ wawyly. Âtywanânehon-homobyry wâgâ saguhoem kâjityendâ lelâlâ wâne ilema-ro.

Aꞌe hepape ipy aꞌe, pemuzemumikahy kar aꞌe, taꞌe amumeꞌu penemiapo kwer ikatu ꞌym maꞌe peme ihe xe. Nazemumikahy kwaw aꞌe pape imono kar awer rehe. — Nepape imugeta mehe uzemumikahy aꞌe wà, iꞌi ihewe wà. Azemumikahy wewer henu mehe ihe no.

Mbaꞌeta peẽ kuery pe kuaxia ambopara vaꞌekue pexa vy pendeporiau rei teĩ xee ma ndaꞌevei nho ndaikoi, ymave ndaꞌevei nho aiko vaꞌekue teĩ (mbaꞌeta aikuaa haꞌe vaꞌe kuaxia para xapyꞌaꞌi penemomboriaua).

Igaataɡ̶a, icaaɡ̶ica nige jao makaami agecaɡ̶alodipi leeɡ̶odi naɡ̶ajo eledi iwakate notaɡ̶anaɡ̶axi, pida aidinilaatibece leeɡ̶odi naɡ̶ajo iwakate notaɡ̶anaɡ̶axi. Onateciɡ̶ijo me ee agecaɡ̶alo leeɡ̶odi naɡ̶ajo iwakate notaɡ̶anaɡ̶axi meo makaami agecaɡ̶alodipi. Pida natigide ja idinitibeci. Aidinitibeci daɡ̶a leeɡ̶odi makaami agecaɡ̶alodipi, pida idinitibeci leeɡ̶odi niɡ̶ijo naɡ̶akaami agecaɡ̶alodipi, odaa jaɡ̶adinilaanitecetiwaji niɡ̶ijo ane beyagi anowo onateciɡ̶idi oko ɡ̶adiwigotigitiwaji. Niɡ̶ida anenitiwaji makaami agecaɡ̶alodipi, jiɡ̶idaa ane yemaa Aneotedoɡ̶oji. Odaa jiɡ̶idaaɡ̶ee ajibeyacaɡ̶ataɡ̶a ɡ̶adaaleɡ̶enalitiwaji. Series([], )

A'ereki ji akwaha kiro pepohira pejikote'varuhua hugwi. A'ereki pe pepohi pejikote'varuhua hugwi imonhi'ig̃ame nhirembikwatijaripyra – kiroki a'ea ji akwatija nhinhi'ig̃ahyavo pe me ikwehe. Nhirembikwatijaripyra imondoi hahyva'ea pe me heikwehe. Ikwahavame ji rekoveveuhuna'ẽi. A'ereki jiyvyteri pe ji a'e: Maraname ji akwatija nhinhi'ig̃ahyavo g̃a pe? Emo avuirama rũi reki hahy pe me. Ndakoveveuhua'javi ji kiro. A'ereki hahyrame pe me pe pekoveveuhu pejikote'varuhua rehe. A'ero pe pohiri jugwi pejikovo Tupana'ga remimbotarimova'ea rehe. Ndajiroryvi reki ji hahyro g̃waramo pe me. Emo pejikote'varuhua hugwi pe pohiro g̃waramo ji roryhetero. A'ereki a'ea pyry reki pe me. Nurã ji ei: Ndorokote'varuhui ore pe me ikwatijarame pe me ikwehe.

Inh carta tỹ ãjag ki jun kỹ tóg ãjag fe kaj han, isỹ rá ti. Hã ra tóg há tĩ. Ãjag fe kaj han tóg, kurã pir ki, kỹ ãjag tóg ãjag jykre kórég ẽn tovãnh ja nĩ, hã kỹ tóg inh mỹ sér tĩ. Ũri tóg inh mỹ sér tĩ, isỹ carta rán kỹ jẽnẽ ja ẽn mĩ ẽkrén kỹ, hã kỹ sóg rán tũg sór ja tũ nĩ. Inh mỹ tóg sér tĩ. Hẽ ri ken kỹ? Ãjag fe kaj mỹ inh mỹ sér tĩ? Vó. Ãjag tỹ ãjag fe kaj tỹ ãjag mỹ jagy tĩn kỹ ãjag jykre kórég ẽn tovãnh kỹ tóg inh mỹ sér tĩ. Ãjag fe kaj tugrĩn ãjag tóg Topẽ mỹ vẽnh fẽg, kỹ inh carta tóg ãjag mỹ nén (ũ) kórég kãmén ja tũ nĩ.

Perovyꞌareꞌỹ voi raꞌe xe nheꞌẽ araha uka vaꞌekwe peẽ-my kwatia-rehe. Upéa-rehe “Maꞌerã po raꞌe araha uka íxupe kwéry upe kwatia?” ndaꞌéi ramo jepe, haimete aipo-rami haꞌe vaꞌekwe pende vyꞌareꞌỹha rerakwã rendu-vy. “Corinto pygwa ndovyꞌavéi ne rembihaikwe-rehe” omombeꞌu jevy-ma ramo xe-vy, ndahiꞌaréi upéixa peiko ramo jepe, haimete-ma anhemboasy peẽ-my ahai hagwe-rehe.

Adeereny warybetyyriti rewahinyreki tabedewomy atxitenyte. Tai tahe reysamy watxireri. Ihãrele heka tyyriti adeereny arawahinykre. Kaiboho heka tabedewotenyte iribi tahe aõmydỹỹna kaiboho tewitxiranytenyte teòbitinytenyte ibutumy. Tai tahe jiarỹ reysamy watxireri. Aõbinare dori rewinykõre arawiòhenyrenyre heka. Series([], )

(8,9) Jeremikwasiarera nipo pẽ muꞌarasiga agawewi. Aꞌetea je najemuaẽmi pẽ nee tejemikwasiarera pẽ muꞌarasig are. “Jeremikwasiarera ꞌgã muꞌarasiga te nipo ꞌgã momoirukat ꞌgã tywer awi reꞌã”, ꞌjau etee je. Aꞌeramũ je tekuꞌiramũ ee. “Eneremikwasiarera Korĩtu pewara ꞌgã amuꞌarasig imogyau” ꞌe kwaaw ire amunipo ꞌã je tejemuaẽma futat pẽ nee. Aꞌere ꞌawamũ jekuꞌiramũ pejetywer awi pepoiramũ. Janeruwarete ꞌga te ꞌã pẽ mueapyoukat ee, pejetywer awi pẽ momoirukaawamũ. Aꞌeramũ je pẽ moteꞌarukareꞌema aipo tejemikwasiarera kaꞌarana upe. Series([], )

Amrẽbê ar ije ar amã pi'ôk no'ôkkam ne ba amim ingryk ne amiman ar ajã amim,—Ỹ, watĩre. Mỳkam ne ba arkum pi'ôk no'ôk ne arỳm arkum kaprĩ jadjà? ane. Djãm jakam ije amim anhỹr rã'ã? Kati. Ije inhõ pi'ôko ije ar amã kaprĩ jadjàr ngrirebit.

Îꞌ kaiꞌma uurî esewankonoꞌma pra wai kaareta menukasauꞌya pîꞌ aapiaꞌnîkon. Tîîse amîrîꞌnîkon esewankonoꞌmaꞌpî ipîꞌ epuꞌsauꞌya ya, esewankonoꞌmaꞌpî, ukaaretarîya ayewankonoꞌmaꞌpîkon yeꞌnen. Tîîse mîrîrî yeꞌka pe pra, uurî wanî sîrîrî taatausinpai. Ukaaretarîya ayewankonoꞌmaꞌpîkon pîꞌ pra tîîse mîrîrî eesewankonoꞌmatoꞌkon wanî amîrîꞌnîkon esenumenkatoꞌpe. Maasa pra mîrîrî esewankonoꞌmantoꞌ tîrîꞌpî Paapaya aapiaꞌnîkon imakuiꞌpî ankupîꞌpîkon rumakakonpa. Moropai mîrîrî wenai amîrîꞌnîkon tarumaꞌtîsaꞌ annaya pra man tiwin kin. Series([], )

Hõmã 'ãte 'ãxop mãnõg tappet hã, yĩy 'ãxop kuxa hittup 'ohnãg. Pa puxix, 'ũmax tappet. 'Ok pe' kummuk 'ãkuxa hittup 'ohnãg? 'Ãmhok. Yã' max. Yã' max tappet.

Darem ma juk adi eyg̃uycũg̃ epesop cartadup co buje, wemudupmubararaktup co buje, eymukorẽmaptup co buje.— Xipat g̃u o'e owebe iboaptup mubararak am imukorẽmaptup — i'ũmg̃u õn pit e'em owebe ma.Tupco buje juk eyg̃uycũg̃ epesop iam wetaybit pima kuka juk õn tak og̃uycũg̃ oce. Og̃uycũg̃ g̃ũ õn pit. Eyg̃uycũg̃ cuk adi epesop wemudupmubararaktup co buje. Iboap kay g̃u bit ocokcok. Imẽnpit eybu'u juk adi a'g̃u epesop ikẽrẽat mug̃ẽ ãm õn eymug̃uycũg̃ puye. Ibo buye ocokcok. Deus ma juk eymug̃uycũg̃cũg̃ eymubu'unap ojuy ikẽrẽat kay. Imẽnpuye cũg̃ ma osodop owebe iboaptup mubararak am. Series([], )

Pooj jé bë ỹ ma erih do hã bë hyb nꞌaa tón boo né paawä, dooh ỹ tꞌyyd kamehĩĩn bä tii da bë ỹ ma erih do hã. Pooj jé dó ỹ tꞌyyd kamehĩĩn dó ỹ erih do bë hyb nꞌaa tón bong tanꞌoo bä ỹ bahapäh bä, banadawëd né paawä bë hꞌyy ketꞌoon doo. Tii dꞌ tahado né paawä, ỹ hꞌyy gadajaa kän hỹỹ kä. Bë hyb nꞌaa tón do hyb nꞌaa nado ỹ wén hꞌyy gadajaa kän. Ỹ wén hꞌyy gadajang, bë hyb nꞌaa tón do hyb nꞌaa bë tꞌyyd kamehĩĩn bong baad nadoo do hã. Bë hyb nꞌaa tón do Pꞌop Hagä Do gadoo. Ti hyb nꞌaa kä, dooh nesaa pé ãã moo boo bä bë hã bë ỹ ma erih doo me. Series([], )

Txa²ha³te̱h³nxã³nxai³tã² ũ³wha²li¹la¹txã³nxai³tã² ĩ³ãin²ta³lxi³nx2ta¹kxan²ti³ ũ³wha²li¹la¹hĩ¹na¹ hai³txi³ yu̱³tã̱³lxi³ti³ e³kxi²nha²nxa³hẽ¹la². A²hĩ¹na¹ ĩ³ãin²ta³lxai¹na¹tũ¹xã¹. Nxa¹hẽ¹la². A²nxe³txã³nxa² txa²ha³te̱h³nxã³nxai³tã² yan¹nãu³a¹ ha³la³jen¹nãu³a¹ ĩ³ãin²ta³lxi³nx2ta¹jau³xa² ain³kxi²na¹hĩ¹na¹ ũ³wha²li¹la¹ju³ta³nũ³a² yu̱³tã̱³lxi³ti³ e³kxi²nha¹hẽ¹la². Nxe³na¹ta¹ hĩ¹na² ka³li³sa³nha²wa². Txa²ha³te̱h³nxã³nxai³tã² ĩ³ãin²ta³lxi³nx2ta¹jau³xa² ĩ³ka³li³sa²nxa³hẽ¹la². Yxãn¹ta¹ ĩ³ãin²ta³lxi³jah³lxin¹ju³tan¹te²kxa³ya̱³lhu² yu̱³tã̱³lxi³ti³ a̱in³nyha¹lxi³ta¹hĩ¹nhẽ¹la². Txa²wã¹sũ̱³na² hi²sen³su² ĩ³ãin²ta³lxi³nx2ti³na²hẽ³la², ko̱³nxe³ti³ kãi³yah³lxin¹ju³tai³tã² ã³na¹si¹yhah³lxin¹jau³sa². Nxe³ha²kxai³ ũ³wha²li¹la³kxi¹nx2ta¹jau³xai³tã² wain³na²hẽ³la². Series([], )

Maisa atyo nokehexaharetyoahitita hatyo babera naxikahenere hiyeta, examaikohalinikisa xakore atyo xiso hoka. Nasema hatyo babera ininai examaikohalinikihenere xiso hoka nokehexaharetyoahetehena ene atyo. Xakore hoka kalikini atyo nihalahareta. Maisa atyo nobaberanixi hiyeta xamaikoharehenere hiyeta xini, xakore hoka hatyo xiyamaikoharene hiyeta xikehexaharetyoahetehenere hiyeta atyo. Hatyo xiyamaikoharene atyo Enore nalitare. Hiyeta hoka maisa xala hare hekoti wamolaita. Series([], )

Avava'ini-ra namokaravini kaba'i ida oathi kapapirani a'onira okajirihivini hi'iki, onajiri'avini ni-ova'i-ra namokaraki. Oabono okava'ibodivaranikamarivini: Ni-jahaki ida kodijirihi niha nininia va'ora okajirihivini. Mahi ipohirikia vava'i onamokaravini. Onikamariki ho. Khaii oniki ho. Avava'ini-ra onamokaravini, ni-khai hora ni'aki. Avakadihojai asohiriki-ra avakava'ipahinivini mani ida khai hora ni'aja. Deua binofi'iki ida avakadihojai asohiriki avava'ini-ra namokaravini. Ni-oathi kapapirani a'onira namakhaniki. Series([], )

Iwaze kapapeu humo zahabetsakak ahaku byitsa tu tsikypykyknahatsa tu iwaze ahasukatsihikrẽtsa tsikaha. Ana kino ziwatahaka wasani niy. Kapapeu humo batu ahaku wasani niy. Tapara kapetu ikykara:— Anapapeu iwatahaka Korĩtio ezektsa iksibetsakak wasani ja — iwa kapetu kasopyk. Kawatahaha humo ahasukatsihikrẽtsa ana humo hi wasani my. Kawatahaha tsinymyrynahaze ahamysapybyitsa tsikykaranaha tsimoewy tsihikiknaha ana humo hi kakurẽta. Deus hi zahaokzohik ahamysapybyitsa tsikykaranaha humo batu ahaku tsikyziknaha abaka ahamysapybyitsa tsimykaranaha. Tsimoewybaiknaha. Iwatahi kawatahaha ty ahabo ikzinynyre wasani, abaka kaharere humo batu ahamyi iwatahi ahasapywyky. Series([], )

Saꞌawyꞌiwuat uimiwan ehowawiat eiꞌapiheg kahato hap eimoꞌarot kahato hap paaꞌeweiꞌe kahato hap. Miꞌi turan areꞌe uiwepe — Yt naku i kahato uimiwan are. Poꞌog waku yt karãpe i atipoꞌoro uimiwan are uiwepe. Maꞌato mio waku kahato atipuẽti uimiwan katupono eweiꞌaipok taꞌyn Tupana kape paaꞌeweiꞌe hap. Saꞌawyꞌiwuat einãpin hap eiꞌapiheg hap yt he hin i eweipuẽti yt eimowepit hin i pote. Maꞌato koitywy eimowepit poꞌog poꞌog. Miꞌi hawyi koitywy eweiwat raꞌyn einãpin uhepiat hap upi. Pyno koitywy uimiwan saꞌawyꞌiwuat ehowawiat uimowepit kahato. Waku kahato uimiwan saꞌawyꞌiwuat katupono miꞌi kaipyi eiwemorem kahato Tupana kape. Maꞌato saꞌawyꞌi ti haty yn eweipuẽti. Mekewat uimiwan eiꞌapiheg kahato hap ewy topyhuꞌat. Miꞌi hawyi paaꞌeweiꞌe kahato eiminug saꞌag ete. Miꞌi kaipyi woꞌowese hap eweipuẽti Tupana wywo. Miꞌi pote uimowepit hap ewy uimiwan saꞌawyꞌiwuat ehowawiat haty rakat pytkai. Series([], )

Upánini ngoíkaxu'ikonoe yokóvo vo'oku yúndoenopi yanekôyo, itea kóyeane ákoyea ongótixoponovo yundóxinopi. Kaná'uteoxo ingótivexea inúxotike, vo'oku íninjea koíkaxu'ikeanoe yokóvo ne yúndoenopi yanekôyoke. Itea hú kôe ne ikáxu'iyea yokóvo, ako á'umo. Kó'oyene, elókepone ongóvo. Yoko haina vo'oku ikáxu'iyeanoe yokóvo yanekôyo, itea koati vo'oku omínopi ikétivexi pehúkivo neko ikáxu'iyea yokóvo. Enepone ikétivexi pehúkivo, koati kuteâti ahá'inopi Itukó'oviti, ákoinoke kaésayu'ixapinoe ne yúndoe. Series([], )

Yɨ'ɨ̂ ohâka pũri me'ra mɨsâre bɨhâ wetikã weewɨ́. Tohô bɨhâ wetikã weemígɨ, yɨ'ɨ̂ ohakã́, ãyú niîwɨ. Neê waro yɨ'ɨ̂ ohâka be'ro mɨsâre kã'ró yoâtikã bɨhâ wetikã ĩ'yâgɨ, “Yɨ'ɨ̂ ohâtikã, ãyú niî boopã”, niî wãkûmiwɨ. Ni'kâroakã maa yɨ'ɨ̂ e'katí'. Mɨsâ bɨhâ wetise bu'iri meheta niî'. Mɨsâ bɨhâ weti tĩharã, yã'âro weesére du'ú, dɨka yuúa wa'âpa'ro. Tohô weégɨ e'katí'. Mɨsâ yã'âro weé'ke bu'iri Õ'âkɨ̃hɨ ɨaró nohota bɨhâ wetiapa'ro. Tohô weérã “Ɨ̃sâ mɨsâre dohórẽ'rã meheta weepã́”, niî'. Series([], )

Ñatac cartá llaquilächishuptiquipis manam llaquicuná canñachu. Rasunpa puntacta llaquiculá, cartacamuśhäca llaquilächishuptiquim masqui chay mana ancha unaypa cayaptinpis. Cananmi ichá sumä cushicú; manam llaquichipäcuśhacpïchu sinu'a llaquicuyniqui wanacuyman puśhaycälishuśhayquipïmi. Rasunpa, Tayta Dios munaśhanmannümi llaquicälälinqui; chayurá mana allinta manam lulapäculacchu. Series([], )

Rob'ui'éré te aima ĩsõmri 'rata za'ra wa'wa hã sõré za'ra wa'aba wamhã, ma tô aiwi tirobzei'õ pese za'ra wa'wa, te ãma aima ĩnharĩ za'ra wa'aba zém na hã. Taha wa, wa tô wa hã ĩ̱siwi ãma robzei'õ, te aiwi ãma ĩrobzei'õ za'ra wa'aba zém na hã. Tane nherẽ, te ãma ĩ̱siwi robzei'õ na sahu õ di oto. E marĩ wa. Te aiwi ãma ĩrobzei'õ za'ra wa'aba zém na, ãma aihâimana za'ra wa'aba õ wa oto. Taha wa, wa hã ĩ̱toi uptabi di, ãhãna hã. E ĩ̱nhimi'ui'éré na te aiwi robzei'õ pese za'ra wa'aba wa, wa ĩ̱to sina ĩ̱hâimana. Mare di. Aiwi ĩrobzei'õ pese za'ra wa'aba zéb zarina, aiwasété wi aipizari za'ra wa'aba wa, wa ĩ̱to sina ĩ̱hâimana. 'Re ĩhâimana u'âsi mono te te aima ĩwẽ za'ra wa'aba zéb zarina si, ma tô aiwi tirobzei'õ za'ra wa'wa. Taha wa, wa hã marĩ ĩwasédé hã te ãma aima 'manharĩ za'ra wa'aba õ di, ĩ̱nhimi'ui'éré na te ãma aima ĩnharĩ za'ra wa'aba zém na hã. Series([], )


Kuemynyhmarykohtao Ritonõpo poe, kyyrypyrykõ rumekary se exĩko sytatose. Kytyorõmatorỹko Ritonõpo mana kukurohtao xine, kyyrypyrykõ poko pyra kuehtohkõme. Kyyrypyrykõ rumekary se kuahtao xine kukurãkatorỹko Ritonõpo mana. Mame tukurãkase kuahtao xine emynyhmara sytatose. Tãkye exĩko sytatose. Yrome Ritonõpo se pyra exiketõ emynyhmaryhtao, tyyrypyrykõ se ro mã toto. Irumekary se pyra mã toto. Mokaro onukurãkara Ritonõpo ekurehnõko mana. Jũme Ritonõpo maro pyra exĩko mã toto toorihse tahtao xine. Oemynyhmatohkõ zae kynexine Ritonõpo a. Axĩ toemynyhmase amarokomo oorypyrykõ poko. Oorypyrykõ rumekary se toehse matose. Oorypyrykõ poko oehtopõpyrykõ poko toehxirose matose. Ipoko ropa oexirykõ zuno toehse mexiatose. Yronymyryme kure ehtoh poko se toehse matose. Tyyrypyry poko aexihpyry zehno mexiatose. Mokyro wãnopyry se mexiatose. Naeroro imehnõ tutuarõtanohse zae oehtohkõ poko.

Koja Tĩrtũm krajê hõ tanhmã amnhĩ tomnuj to. Hãmri nẽ tee ri ja hã amnhĩ pumu nẽ amnhĩ kamã hpijaàm nẽ akupỹm Tĩrtũm kôt tãm amnhĩ nhĩpêx. Hãmri nẽ akupỹm mex nẽ tãm hamaxpẽr pê hkĩnh nẽ ri pa. Nẽ axte tee ri amnhĩ kukamã hamaxpẽr hkêt nẽ. Ja na Tĩrtũm kãm hprãm. Tã koja mẽ kêp hkra hkêt xwỳnhjê pyrà nẽ tanhmã amnhĩ tomnuj to nẽ ra hpijaàm japêr. Nom hkwỳjaja kot ja hã omunh pix mỳrapê hpijaàm nẽ arĩ Tĩrtũm kôt amnhĩ nhĩpêx kêt japêr. Hã koja nhỹrmã ty nẽ Tĩrtũm kra kot akupỹm hkôt tãm amnhĩ nhĩpêx xwỳnhjê kĩnhã Tĩrtũm pê awry rax kumrẽx nẽ ri pa. Mẽ pahte Tĩrtũm kapẽr kwỳm ri tanhmã amnhĩ nhĩpêx to hã tee ri amnhĩ pumunh nẽ amnhĩ kamã hpijaàm nẽ akupỹm tãm amnhĩ nhĩpêxja na Tĩrtũm kãm hprãm. Tã na ka xep ã amnhĩ nhĩpêx anẽ. Wam ixte mẽ awỳr kagà mẽnhta na ka xep prem kamã tanhmã ixte nã puro kamã hpijaàm kêt xwỳnhta ã mẽ amã ixàkjêr tota kamã akapẽr nẽ ama. Hãmri nẽ tee ri mẽ ate kormã kot amnhĩ tomnuj ã kãm axàkjêr kêt ã amnhĩ kukamã ajamaxpẽr nẽ amnhĩ kamã apijaàm nẽ. Nom Tĩrtũm kãm hprãm xà hkôt. Mẽ ate jam ajamaxpẽr pê amnhĩ kamã apijaàmja na kãm hprãm. Tã ka mẽ hpijaàm xwỳnhta kamã agryk nẽ kãm akapẽr o:—Kwa mẽ pahpê Jejus kwỳjaja mẽ pahte ã amnhĩ nhĩpêx anhỹr kêt tã ka ã amnhĩ nhĩpêx anẽ. Nà na ka amnhĩ tomnuj tỳx kumrẽx. Kot kaj ã amnhĩ nhĩpêx anẽ pa mẽ hã apumu nẽ gaa nẽ apyrà nẽ ã amnhĩ tomnuj anẽ. Kwa ja kaga nẽ axte ã amnhĩ nhĩpêx anhỹr kêt nẽ. Nẽ akupỹm Tĩrtũm kôt amnhĩ xãm tỳx nẽ hkôt amnhĩ nhĩpêx rãhã ho ri apa. Anẽ.Hãmri nhũm krĩ nhõ xwỳnhjaja ja hã mẽ ajarẽnh ma nẽ mẽ apê jamnuj ã mẽ apumunh kurê kumrẽx. Ãm hãmri na ka prem ã kãm akapẽr anẽ.

Erekari Teoso txĩkitakiniri kãkiti matinaniuatini, kotxi iuasaaki kãkiti takanapari maerekati ikamakiti. Ikanapiriã Teosomoni, ininiã Teoso makatxakari iua maerekani. Ikara atoko inakari matinanitxi erekari. Txamari kãkiti Teoso manirekakani matinani ãtião, ininiã ninoa ipinapikako.

Kydâjityenduo, inakanhe aguitobyry kinmoduo warâ, Deus tygakeze mârâ inakanhe aguitobyry, nhygakehoem kienkaduo. Aituo Deus kâmakely, xurâem lelâ kitoem. Awylygue kuomazely mâkânra kydâzemakeoduo. Jesus einwântânry modo olâ tâjityendylymo umelâ, Deusram inakai adienkyly timohomoem nekabyramo. Awylygue ise Deusram nâzemakeoba awylymo. Aunloenlâ ise eydâ iwague awylymo.

Aze teko uzemumikahy wemiapo kwer ikatu ꞌym maꞌe rehe wà nehe, Tupàn umupyahu kar putar wapyꞌa aꞌe wà nehe. Upyro putar aꞌe teko tatahu wi aꞌe wà nehe. Aꞌe mehe aꞌe teko nuzemumikahy kwaw aꞌe wà nehe. Aze teko ko ywy rehe har uzemumikahy e wemiapo kwer rehe wà nehe, aze naꞌizewyr wer kwaw Tupàn pe aꞌe mehe wà nehe, umàno putar wà nehe, (oho putar tatahu pe wà nehe).

Mbaꞌeta Nhanderuete gui ma nhandeporiau vy jajeko rerova ꞌrã jaa jepe aguã. Haꞌe rami aguã gui ju avave rei ndojeko rerovavei ꞌrã. Haꞌe rã yvy guigua mboriau reia ma nhamano aguã rami ꞌrã ojapo.

Igaataɡ̶a niɡ̶ina nigecaɡ̶aloɡ̶o ane yemaa Aneotedoɡ̶oji, eo niɡ̶ina oko me dinilaatece loenatagi ane beyagi. Odaa Aneotedoɡ̶oji yakadi meote niɡ̶ini oko me yewiɡ̶atace, odaa aɡ̶ica oko ane agecaɡ̶alo daɡ̶a leeɡ̶odi Aneotedoɡ̶oji meote me yewiɡ̶atace. Pida niɡ̶ina oko nige agecaɡ̶alo anodaaɡ̶ee niɡ̶ina oko anida aneetege niɡ̶ina iiɡ̶o magecaɡ̶alo, pida aleeɡ̶odi libeyaceɡ̶egi aneo, odaa Aneotedoɡ̶oji aɡ̶eote me yewiɡ̶atace leeɡ̶odi adinilaatibece. Odaa joaniɡ̶idaaɡ̶ee idioka limedi me yeleo. Igaataɡ̶a analakitibige niɡ̶ijo anodaaɡ̶enitiwaji makaami agecaɡ̶alodipi leeɡ̶odi nibeyaceɡ̶egi anowo ɡ̶adiwigotigitiwaji. Odaa aɡ̶aleeɡ̶anoxoconi ɡ̶agecooɡ̶elitiwaji awiitibige manati ane beyagi ɡ̶adiwigotigi. Eliodi madinoniciwaɡ̶atitiwaji mikeeni me diɡ̶icata anenitege ane beyagi anowo niɡ̶idi oko ɡ̶adiwigotigitiwaji. Ǥadelatema niɡ̶ijo ane beyagi, odaa jeɡ̶eneɡ̶egitace eemiteetigilo Aneotedoɡ̶oji. Odaa joɡ̶oleetibige madatitace madinilakidenitacigi, codaa jeɡ̶epaanaɡ̶a emaani Aneotedoɡ̶oji. Odaa jaɡ̶ageniteloco maloikatiti niɡ̶ijo oko aneote ane beyagi ɡ̶adiwigotigi. Ijoatawece niɡ̶ijoa anawiitetiwaji ikee me diɡ̶ica anenitege niɡ̶ijoa ane beyagi anowote.

A'ereki pejikote'varuhua rehe pevy'are'yma g̃waramo pe pepohi jugwi pejikovo Tupana'ga remimbotarimova'ea rupi. A'ero pe ndapekoveveuhuag̃wami pejikote'varuhua mombora rehe. Yvagi pe po ti pe hoi nehẽ imomborukaro g̃waramo pejikote'varuhua Tupana'ga pe. Ojipe'g̃a ki a'e te g̃a ndekoveveuhutehei. A'ero g̃a ndopohiri jugwi onhimondovo hahyva'ea ruvihava pype. Pehepia ti pejeaporog̃ita jirojijyja pevy'are'ymame pejikote'varuhua rehe pejikovo Tupana'ga remimbotarimova'ea rupi. A'ero pe penhimbovyvy kiro. Pe pejirokwa pota pejikokatuavo pejivavagahiva pejihe kiro. Penhimonha'nga pe pejikote'varuhuagwera rehe. Pekyhyji pe tiruahũ po ti ore ve a'ero nehẽ javo. Pe ji repiaga'u hete pe ji arõheteavo. Pemondo pe hahyva'ea pepyteripeve'ga pe topohi ti ga okote'varuhua hugwi javo. Nahanahã pe pehepiuka pa ore ve a'ero pejipohira pejite'varuhua hugwi.

Ẽg tỹ ẽg fe kaj tugrĩn Topẽ mỹ vẽnh fẽg kỹ ẽg tóg ẽg jykre kórég tovãnh kãn ke mũ, kỹ ẽg krenkren ke mũ. Tag vỹ ẽg mỹ sér tĩ. Jãvo ẽg tỹ fe kaj ra ẽg jykre kórég tovãnh tũ nĩn kỹ ẽg ter pẽ han ke mũ sir. Ha vé. Ãjag fe kaj tĩn kỹ ãjag tóg ãjag jykre tugnỹm mũ sir, Topẽ tỹ ãjag krĩn kỹ. Vẽnh jykre kórég ẽn to ãjag tóg jũ mũ sir, kanẽ jur han ãjag tóg mũ sir, kỹ ãjag tóg: “vẽnh jykre kórég ẽn han sór tũ ẽg tóg nĩgtĩ,” he mũ sir. Inh ve sór ãjag tóg mũ nĩ sir, vẽnh jykre kórég tỹ ãjag tóg tũꞌ he sór mũ, ũn tỹ vẽnh jykre kórég han mũ ẽn mỹ vĩ tar han sór ãjag tóg mũ. Há kar ti nĩ. Hã ki tóg ãjag tỹ ti mré ti jykre kórég ẽn han ja tũ (tóg) ve há tĩ sir.

Nhandejáry nhane mbovyꞌareꞌỹ uka jarova hagwã nhande rekoha nhane rembiapo vaikwe omboyke hagwã nhandéhegwi. Teko rei reko rupi oiko vaꞌe ae ndahaꞌéi upéixa. Ivyꞌareꞌỹ ramo jepe nonhemohiꞌagwĩry Nhandejáry-gwi. Onhemomombyryve ryve joty íxugwi. Pemondo porã katu pende resa pende rekokwe-rehe pene manduꞌa porã hagwã mbaꞌéixa pa Nhandejáry pende rovasa pene mbovyꞌareꞌỹ-gwi. Pene vyꞌareꞌỹha-gwi pene mboeteaꞌe nipo raꞌe pejapo hagwã hemimbota. Pene mokyreꞌỹ raꞌe pende reko porãha pehexa uka hagwã xe-vy raꞌe. Hembiapo vai vaꞌekwe-pe pereko asy nipo raꞌe. Peẽ pekyhyje nipo raꞌe. Xe rexa ngaꞌu voi nipo raꞌe. Pene rakateꞌỹ ave nipo raꞌe xe-rehe. Pyaꞌe pereko asy nipo upe mbaꞌe vai apohare-pe raꞌe. Upéixa peiko-gwi, ojekwaa pende-rehe xe nheꞌẽ pehenduha. Ndapeikói voi raꞌe upe vaꞌe reko-rupi.

Deuxu heka iny ribedeòtiidỹỹnymyhỹre iny ywimy riraykydỹỹnykemy. Kia kidiwymyhỹke inydee tarasana wahe. Tii heka awire. Ijõ bedeòtiidỹỹ tahe bede ludu bede òtiidỹỹ. Kia tahe rubu diwymyhỹde. Kaiboho heka tabedeòtiidỹỹnymyhỹtenyte. Deuxu heka kia riwinyre awiòhedỹỹnamy aõma kaiboho awirenyre. Aõ witxira witxira sõwemy akireny rỹireri, aõ òta òtareny. Kiadile tahe aõma òbitihyymy òhò ayreny‑ribi kaiboho heka taykarananytenyte. Kaiboho heka waluudumy teletenyte. Kaiboho biwinybenykemy aõbo òbitimy ratximyhỹre iwidỹỹmy tarotenyte. Ibutumy heka òbitihyymy rarekemy idi tetehetenyte. Series([], )

Amumẽ Janeruwarete ꞌga jane muꞌarasigukari janetywer awi jane momoirukaawamũ. Aꞌeramũ ꞌga jane katuꞌoka janetywer awi. Aꞌeramũ jane jarekuꞌiramũ ee. Jejui ꞌga rerowiareꞌema ꞌgã te ajee iꞌarasig ekoete otywer are. Aꞌere ꞌgã nipoiriweri futari jui. Aꞌeramũ Janeruwarete ꞌga ꞌgã katuꞌokeꞌema futat. Aꞌeramũ ꞌgã awau mamaꞌeukwaawa rapyaw ipe amanũ re. Pejejeaꞌaramũ pejetywera reruꞌarasig are. Pejetywera reruꞌarasig ire pejejemueapyoukaa ee Jarejuwarete ꞌga upe. Aꞌeramũ pẽẽ ꞌjau pejejaupe: “Sireko tywet mamaꞌe tywera apoara ꞌgã ꞌjau”, ꞌjau ꞌã pẽẽ pejejaupe raiꞌi. ꞌGã nereko tyweawer are te je pẽ kwaawi. Je resagaꞌup wejue ꞌã pejepe pejejemogyau raiꞌi. Je ree pejeporomutaramũ ꞌã pejejemogyau je ree raiꞌi. Aꞌeramũ ꞌã pẽẽ kamẽsĩete futat mamaꞌe tywera apoara ꞌgã nerekou tyweaete ꞌgã nemiapo tywer are raiꞌi. Aꞌeramũ je aꞌe are “Narafutari ore mamaꞌe tywera orojeupe pẽẽ iapoa” ꞌe are pẽ kwaapa.

Me kute arỳm amikam Metĩndjwỳnh kabẽn mar ne kôt kaprĩkam ne me arỳm amiman wãnh axwemã iren Metĩndjwỳnh'ỳr amijo akẽx. 'Ỳr amijo akẽx nhym arỳm me utà. Djãm kute me utàrkam me amim ngryk ne kaprĩ? Arkati. Nhym be, me kum Metĩndjwỳnh kĩnh kêtjamã ne me kabẽn jarẽ nhym me arỳm amim ngryk ne amikam kaprĩ. Amikam kaprĩ kajgon wãnh axwemã irern kute Metĩndjwỳnh'ỳr amijo akẽx kêt ne arỳm akuno. Me biknor tokry djàkam akuno.

Maasa pra mîrîrî esewankonoꞌmantoꞌ wanî Paapa winîpai tuiꞌsen imakuiꞌpî unkupîꞌpîkon winîpai eꞌpîikaꞌtîntoꞌ eporî emapuꞌtînen pe. Mîrîrî yeꞌnen mîrîrî pîꞌ teesewankonoꞌmai eꞌnîpai pra man. Tîîse Paapa epuꞌnenan pepîn pia awanî saꞌmantantoꞌpe, maasa pra imakuiꞌpî tînkupîꞌpîkon winîpai toꞌ esewankonoꞌmasaꞌ pra awanî yeꞌnen. Maasa eraꞌmatî îꞌ kupîꞌpî Paapaya amîrîꞌnîkon esewankonoꞌmatoꞌ winîpai. Kaꞌneꞌ pe imakuiꞌpî ankupîꞌpîkon anrumakapai amîrîꞌnîkon wanîꞌpî, pemonkon yairon pe awanîkonpa. Moropai kaꞌneꞌ pe anna pîꞌ morî pe eekonekaꞌpîkon anekaremeꞌpai awanîkon. Moropai îꞌ kaiꞌma teekoreꞌmai awanîkon imakuiꞌpî ankupîꞌpîkon pîꞌ moropai eranneꞌ pe awanîꞌpîkon Paapaya atarumaꞌtîkon pîꞌ, moropai uurî iipî yuꞌse awanîꞌpîkon aapiaꞌnîkon. Moropai yairon kupî pîꞌ ikoꞌmanpai awanîkon, moropai imakuiꞌpî tarumaꞌtîpai awanîkon. Tamîꞌnawîrî mîrîrî wenai ekaremekîyaꞌnîkon morî pe, îꞌ rî ton pra awanîkon epuꞌtoꞌpe annaya.

Yã Topa tep-tup 'ãxop kuxa hittup 'ohnãg, nũy hãpkummuk mĩy'ax kuxyã, ha Topa te 'ãkuxa kummuk xit'ax. Yã hãmmax, 'ãxop kuxa hittup 'ohnãg, yã' max. Pax xa kuxa hittup 'ohnãg te' kuxa mãm hok xop putuk, puxix tu' kummuk. Yã' kuxa hittup 'ohnãg te tikmũ'ũn kix. Pẽnã', Topa te hãpxop max mĩy, 'ĩhã 'ãkuxa hittup 'ohnãg. 'Ãxop te hãmmax xak punethok, tup-tup punethok, pu tikmũ'ũn yũmmũg 'ãxop te hãpxe'e mĩy. 'Ãxop te hãpkummuk mĩy'ax putup nõg xexka', tu nõm hãpkummuk mĩy'ax yĩpkutuk xexka', tu 'ãxop tek xak punethok. 'Ãxop te nõm hãpkummuk mĩy'ax yãnãn mõ'ka'ok, yã nõm tik kummuk yõg hãpkummuk mĩy'ax yãnãn mõ'ka'ok. Tikmũ'ũn te' yũmmũg 'ãxop te hãpxe'e xohix mĩy.

Deus wuymug̃uycũg̃cũg̃ wuymubu'unap ojuy ikẽrẽat kay wuy'eap puxim. Ikẽrẽat kuk am wuybu'un puje ixe wuydaxijojom. Ixe be wuydaxijo buje wuyg̃uycũg̃ap acepere. Wuycokcok ma acesop. Deus kay'ũmat ig̃uycũg̃ puje bit, ibu'u g̃u ikẽrẽat kuk am. Jepereap kay g̃u. Big̃ ma cekay. Deus tak ixe idaxijo g̃u ma. Soat em Deus wi wũy ma jeenuy je'ũ buje. Deus pit eyg̃uycũg̃ap o'g̃uwexat xipacap eywebeam. G̃ebum cuy epesop iboap kay. Itapurug̃ayũm cuk eymuwexat. Omutaybin pin cuk adi epesop ocekpiwatpi g̃u iam. Eyetakoma jĩjã juk adi epesop ixe kay- -ikẽrẽat mug̃ẽg̃ẽ'ukat kay. Eyparara dak cuk epesop ikẽrẽat mug̃ẽap puxixim. G̃ebum cĩcã juk epesop wa'õ kay.— Ipiat cuy asupi'ajoat ikẽrẽat o'g̃ug̃ẽiat pe — i juk epe'e eyewewebe.Imẽneju ibapuk e'em soat xe eyukpiwatpi g̃u iap.

Ji hꞌyy katón do Pꞌop Hagä Do gadoo doo, ji hꞌyy kawareem baad hadoo do wë tanꞌoo bä. Baad hadoo do wë ji hꞌyy kawareem doo, ji hꞌyyb tym tabedꞌëëp tanꞌoo bä kä. Ti hyb nꞌaa dooh ji jesyg bä ta ti hedoo do ji hꞌyy katón doo. Ji gadoo né hẽ. Badäk hahỹỹ hã habong do Pꞌop Hagä Do hã hꞌyy kanaꞌeeh do rahꞌyy katón doo, ji hꞌyyb tym dajëp tanꞌoo bä.Tii dꞌ tawén hadoo, sa hꞌyyb kawanareem do hyb nꞌaa. Ta ti hedoo do ji hꞌyy katón doo, dooh tanꞌoo bä ji tꞌyyd kamehĩĩn hyb nꞌaa nesaa do ji moo wäd wät do hã.

Txa²wã¹sũ̱³na² hxi²ka² ĩ³ãin²ta³kxi²nẽ³na³la², ko̱³nxe³ti³ kãi³ki̱³ju³ta² ã³na¹si¹nhẽ³jau³sa². Ã³na¹ki̱³kxai²nãn²tu̱³ txa²wã¹ẽ¹nãu³ai²na² wxa²hau³ko³tẽ³lhĩ̱³nx2na³la². Nxe³ju³tai²li² ka³lih³kxi²sa²na³la². Yxãn¹ta¹ yuh³xai²nãn¹jah¹la² hxi²ka² ĩ³ãin²ta³kxi²nẽ³kxai²nãn²tu̱³ hai³txi³ a²ko̱³nxe³ti³ kãi³ki̱³ju³ta² ã³na¹hĩ̱³ki̱³sxa³wa². Nxe³sxã³ Txa²wã¹sũ̱³na² ha³lo²a² ã³wih¹ju³ta³nũ³a² yũ²nxa³lho³la². Txa²wã¹sũ̱³na² sa²kxai³lu² ĩ³ãin²ta³lxi³nx2ti³ju³tan¹te²kxa³ya̱³lhu² wxi²kan¹txi³ a̱in³nyhah¹lxi³ta¹hi¹nhẽ¹la². Hã²wxãn³txa³ ko̱³nxe³ti³ kãi³ju³tai²li² ã³wa²sut1sxã³ yxau³yah³lxin¹kxe³su² wã²nã³ũh¹sah¹lxi³ta¹hi¹nhẽ¹la². Ĩ³ãu²lxah¹lxi³ta¹hi¹nhẽ¹la². Txa²wã¹sũ̱³na² ĩ³a̱n³ta³kxi¹nx2ti³kxa²ya̱n³txi³su² hxi²waun³txi³yah³lxi³ta¹hi¹nhẽ¹la². Ne³kan²kxi²sah¹lxi³ta¹hxã³nhẽ¹la². Wã²nxũ̱h¹ hxi²kan¹txi³ wi¹lhau³kot3jah³lxi³ta¹hi¹nhẽ¹la². Ko̱³nxe³ti³ kãi³jah¹lai¹tã² ĩ³wait1si¹yhah³lxin¹jau³su² o²la³kxi²yah³lxi³ta¹hi¹nhẽ¹la². Ju¹tai²na² a²yxo²ha³kxa¹ Txa²wã¹sũ̱³na² kãi³si¹nx2ti³na²hẽ³la². Ã²la² sa²yxo²we¹jah³lxi³ta¹hi¹nhẽ¹la².

Hiyaiya, xamaikohaliti Enore nalitare atyo ekaotyakatita kehexaharetyoatiheta hoka waiyexe maniya axomokanikihitita wiso, hoka hatyohare hiyetaiya maisa xoare maheta wamaikohareta. Xakore hoka ali waikohekoare xamaikohaliti atyo ekaotyakatita kamati. Xiyaiyehenaore xiyamaikoharene hiyeta Enore mohetehenere xiso: haliti waiyexenai atyo moheta xiso, hoka kasani xahasaka rotita xawaiye nawenane xaokowi. Kalore atyo xehare! Kalore atyo ximaira. Xakakawatya natyo, exahe waiye xikaxaikoawi, kasani haxerore xemaisatya xaokowi iniyalahare. Tyotya hatyoharenai hiyeta xahotikisa xawaiye nawenanene.

Deus ija'ari va'ini-ra namokaravini hiki abononi ka'da'digariaja kaimoni, oniani ida kidihojai asohiriki-ra kava'ipahinika'oavini hija, Deua biakava'ijoavini-ra kanikhariavini hija jaboni. Nini vani va'ini mokara nini jahaja ida ija'ari.Hari. Hojaki ida va'ini mokara nini hoariha Deua binakama'dariki. Deu-ra vanofirikia ni-vakava'ipahiniki ida vakadihojai asohiriki, oniani ida Deus kania va'ora arakharija. Ni-nahina jahaki kaimoni hiki ida vava'i mokara nini. Vakava'ihoki bana ida avava'ini bodini mokara nini radaha'iki. Avava'ini mokara nini viahania ni-avavamakhaniki ida avakadihojai asohiriki. Deus avava'ini-ra mokara ni'avini vani avanofikarahoja ida avakadihojai asohiriki-ra avakava'ipahinivini. Avakaipahi'iki ida hojai asohiriki-ra avava'ahavini avakadiania hojani. Avifini'iki ida avakadihojai a'onira napohimajavini. Avanofi'iki ida ariabono aakakariakakhamavini. Avanofidoro'iki ida badani asohikia avakabadanini. Avanofi'iki ida hojai asohiriki namonahava abono-ra avanasohivini, bigathanija kaimoni ida kidihojai asohiriki abosini. Kidibadani asohiriki avanasohivini avananokiavini mani ida a'onira osanirija.

Jokboha ahakubyitsa tu tsikykaranaha iwatsahi mysapybyitsa tsikykaranaha tamoewybaik, iwaze Deus zikwy humo meky watu tsimoziknaha. Ahasapyrẽtsa tsimoziknaha. Ahakurẽtsa. Asaktsa Deus humo batu siakparawy asahi pisuka tsihiknaha zeka simysapybyitsa nikaranaha ba ziksimoewynaha. Myhyrikosokdanahaze Deus tuk ba tahawahi ziknapykyryknaha asaktsa sinini ykarawy bo maha. Ahasukatsihikrẽtsa tsikykaranaha. Ahakubyrize Deus isapyrẽnikia ty ahabo nyny niy. Ana bohi mytsaty tahaktsa kytsa! Iwatsahi kytsa wasani tsimoziknaha. Mybo batu ahaharere ty harapubetehe tsikykaranaha. Kawatahaha humo nepykba tsinymyrykynahaze tsikpybynaha! Atakta ahatuk imysapybyita tu nikara ihumo tsikahakyrikinaha iwaze ikiahatsa ipe: nabo pãoty tsikaha. Iwaze ahatuk zuba tsikpamykysokonaha:— Hawa ja tsikykaranaha wasani ja. Tybyi zuba tsimaha ja. Pauro mytuk tsimyzihikiknaha iwa mymytsumuẽhĩ — tsimykaranaha. Hawa tsikykaranaha wasani. Kytsa sizubarẽtsa ahasoho humo sispirikporẽtsa maha nikaranaha.

Karãpe watuwemõti aiminug saꞌag ete Tupana ehamo iꞌewyte karãpe paawatoꞌe aiwanẽtup hap saꞌag ete miꞌi hawyi wataꞌaipok aiminug saꞌag myi Tupana kape. Miꞌi hawyi ahehakyeraꞌat raꞌyn. Watuwemorem Tupana kape hawyi waku kahato ahete. Toiwaure raꞌyn aiminug saꞌag koꞌi. Miꞌi hawyi aimowepit kahato hap yn topyhuꞌat. Toiwaure yne aiminug saꞌag koꞌi. Miꞌi pote yt kat i poꞌog aimõti te hap topyhuꞌat. Miꞌi hawyi — Paaꞌwatoꞌe hap tokosap taꞌyn watoꞌe are. Miꞌi hawyi — Waku kahato ahehakyeraꞌat hat watoꞌe. Maꞌato yt wataꞌaipok i aiminug saꞌag kaipyi pote yt watuwemõti hin i e hamo. Miꞌi pote yt karãpe i ahehakyeraꞌat hap toĩneꞌen. Aiꞌapiheg hap wuatꞌi eꞌat piat yn topyhuꞌat aikuꞌuro sese hap. Miꞌi hawyi mesuwe yi tote yt karãpe i watipuẽti mekewat aimowepit hap. Tupana tiwaure aiminug saꞌag hawyi yt kat i haty hap ahete aimowanẽtup hawe aiminug saꞌawyꞌiwuat etiat. Maꞌato yt pote haty hap topyhuꞌat aheĩneꞌen hap ok tã yt aimowepit hin i. Pywo ti rat karãpe watiꞌaparap sese yt Tupana mikyꞌesat ewy i hawyi wahatyꞌi aiwanẽtup hawe watuwemõti kahato itote. Miꞌi hap Tupana tikyꞌesat kahato. Miꞌi hap ewy topyhuꞌat ehete eiwemõti hap mekewat eipyꞌasetpiat hewaire waire rakat. Miꞌi hap atimoherep ehepe hawyi paaꞌeweiꞌe kahato Tupana mikyꞌesat ewy. Miꞌi hawyi eweikupteꞌen ipyꞌahak takaria wo iminug saꞌag ete. — Yt urumikyꞌesat ewy i eweiꞌe tope. Urutokenꞌẽ kahato eminug saꞌag pupi. Yt naku i ti rat eweiꞌe haty wo tope. Etoiat ro eminug saꞌag hawyi ereĩneꞌen no Tupana emiit sese wo. Mio tã eweiꞌe hawyi yne ikuap yt Tupana mikyꞌesat ewy i tutunug saꞌag hap. Koitywy miitꞌin tikuap yt miꞌi tã nug haria i eipe hap. — Yt etunug poꞌog i raꞌyn o typuo i eweiꞌe hawyi.

Vo'oku enepone ikáxu'iyea okovo xâne, nókone kó'iyea nonékuke Itukó'oviti, poréxovi vikótivexea ne váhere vítuke koane kuríkopea ûti, motovâti koíteovovi Itukó'oviti ya pahúnevo ûti. Yoko enepone ikaxúneti okovóti kuteâti, ako paréxavi tívo'ikeovo ûti. Kene ne ikáxu'iyea okovo xâne ákoti êxa Itukó'oviti, ipihóponovokutike iyónopa. Enepone ikáxu'iyea yokóvo koeku ikétivexi pehúnevo, kuteâti ahá'inopi Itukó'oviti ké'iyi, yokómomapihi pôreu xepákuke: Poréxopinoe kemómopivo koane ínixinoe ne nékoneiko ikéneke Itukó'oviti. Poréxopinoemaka kehá'ayi yéxokivo itíkivo ponopóvotine kixoku itúkeovo. Koane vo'ókuke, koati iketívexoatimaka iséneuke ápeyea vaheréxoti ítuke xepákuke. Koati pikeâtimaka itíki váhere, koane koati hána'itimaka inékurukivonu, yexókovoti ya itíki ínzikaxeopike. Poréxopimaka heru'ó kíxi yomíxone penópi ne koekúti ákoti takapápu xepákukenoe. Koane vo'ókuke, koati yoposíkoatimaka seyá'iki ne itúkoti váhere xepákuke. Yane uhá koeti kixeku itíkivo, iyúseo penópi iséneu yara koekúti.

Marî Õ'âkɨ̃hɨ ɨaró nohota bɨhâ wetirã, yã'âro weesére du'ú'. Du'ú, pekâ me'epɨ wa'â boo'kãrã yɨ'rɨó no'orãsa'. Tohô weérã ãyuró yɨ'rɨ wetí'. Ãpêrã pe'e naâ yã'âro weé'kere du'utírã, mehô waro bɨhâ weti ma'asama. Tohô bɨhâ wetirã bu'îri kɨorã́, pekâ me'epɨ wa'âsama. Mɨsâ Õ'âkɨ̃hɨ ɨaró noho bɨhâ wetirã, a'tîro weeápa'ro. Mɨsâ weesétisere wio pesáse me'ra ĩ'yâpa'ro. Tohô wio pesáse me'ra ĩ'yârã, “Too dɨpóropɨre keoró weetípã; ni'kâroakãre keoró weé' maha”, niiápa'ro. Mɨsâ weé'kere wãkûrã, bɨhâ wetiapa'ro. Tohô niikã́ teeré wãkûrã, uîa wa'âpa'ro. Be'ró yɨ'ɨ̂re pũûro ĩ'yâ sĩ'riapa'ro. Yã'âro weegɨ́re keoró bu'îri da'reápa'ro. Niî pe'tise tohô weesé me'ra mɨsâ bu'îri moosére ĩ'yoápa'ro.

Ñatac Tayta Dios llaquichimäśhanchic'a wanacuytam wayuycun. Chay allin wiñay cawsayman puśhaycamänanchicpä cayaptin'a manamá llaquicuyänanchicchu. Nunacunallap llaquicuyninmi ichá wañuyllacta wayuycun. Má, licacaycäliy-ari Tayta Dios llaquichipäcuśhuśhayqui imacta wayuycälichishuśhayquitapis: ¡maynümi priucupälälichishulanqui, maynümi allin canayquipä wañupacachishulanqui, juchacta maynümi millachicachipäcuśhulanqui, maynu manchälächishulanqui, maynümi allin tincüninman licaycälinayquipä wañupacachishulanqui! Chay pasaśhayquicunaćhümari mana juchayu capäcuśhayquita camalaycälichilanqui.

Ĩsazei'õ'wa norĩ hã 're ĩnomro wasété mono zéb zarina, robzei'õ u'âsi 're hâimana za'ra mono wa, te ta norĩ hã dâ'â u'âsi ne 're hâimana za'ra, tipẽ'ẽ 're. Tane nherẽ, 'Re ĩhâimana u'âsi mono te te dama 're ĩ'apisutu mono zéb zarina si, dawi 're robzei'õ pese za'ra mono wamhã, tawapsi te za dawasété wi 're dasipizari za'ra. Taha zarina si, te za oto 'Re ĩhâimana u'âsi mono hã te te 're da'anho'reptu. Ãne wamhã, 're ĩdahâimana wasété za'ra mono zém na 're dasiwẽ'õ za'ra mono õ di za oto. Ma'ãpé, ãne na ãma asipo're pu'u za'ra wa'aba, 'Re ĩhâimana u'âsi mono te te sima aiwẽ za'ra wa'aba zéb zarina, aiwi ĩrobzei'õ pese za'ra wa'aba zém na hã. Taha zarina, ma tô oto asiwaihu'u za'ra wa'wa, uburé ĩwasédé hã 'râwi asiwi wẽ'õ pese za'ra wa'aba da. Taha wa, ma tô oto asima ĩwẽ uptabi za'ra wa'wa, aiwasédé hã 're ĩ'manharĩ za'ra wa'aba mono zém na ĩ̱ma asiwasu'u za'ra wa'aba da, apâ asima ropese za'ra wa'aba da. Ma tô duré asiwẽ'õ pese za'ra wa'wa, aiwasédé hã aima ĩhâimana za'ra wa'aba zém na hã. 'Re ĩhâimana u'âsi mono nhimihâzém na, ĩsadawa para ĩ̱mreme na te aihâ za'ra wa'aba õ'umnhasite, ma tô ĩ̱ma aipahi za'ra wa'wa. Tane nherẽ, ma tô asima ĩ̱wẽ za'ra wa'wa oto, apâ ãma atẽme ĩ̱morĩ aba da, wasisabu su'u za'ra da. Ĩ'uwaibaba na si, niha ãma rosa'rata za'ra wa'aba da, ma tô asi'madâ'â za'ra wa'wa, aibâ hã tiwasédé te te ĩ'manharĩzém na hã asiwi wẽ'õ za'ra wa'aba da. Taha wa, aiwasédé hã ãma 'manharĩ za'ra wa'aba õ di. Ãne, wa tô ãma aiwaihu'u za'ra wa'wa.


Moro pape ymeroase onenerykõme, tyyrypyrykõ poko aehtyã kurãkapotohme, aosanumahpyry kurãkapotohme roropa. Yrome moro motye oweniketyrykõ se pyra exiase Ritonõpo a yna pyno oehtohkõ poko, opyno xine yna ehtoh poko, enara.

Nẽ ixte mẽ awỳr kagà nẽ mẽnhta kamã na pa pre nã puro kamã hpijaàm kêt xwỳnhta mã tanhmã ixàkjêr to hkêt nẽ. Rỳ nã purota mã tanhmã ixàkjêr to hkêt nẽ. Na pa pre mẽ apê Kris kwỳjê hwỳr kagà nhĩpêx nẽ kamã tanhmã mẽ amã hpijaàm xwỳnhta ã karõ hto. Mẽ ate kamã harẽnh hãmri nẽ inhỹ hã amnhĩ nê hanor nhũm Korĩt nhõ xwỳnh piitã kot ã mẽ ate amnhĩ nhĩpêx anhỹr ã mẽ apumunh kaxyw. Nẽ mẽ ate Tĩrtũm nom ã hipêx anhỹr jao mẽ amã ixkĩnh pê ixkapẽr kôt ã hipêx anhỹr ã amnhĩ pumunh kaxyw.

Iua iõkatsopari mitxi niokanatakiti hĩtemoni, niõkatsopata hĩte ĩkapanikara. Kona iua maerekati kamakari ĩkapanini niokanatsopata. Kona iua maerekati kamakari misiritakiti ĩkapanini niokanatsopata. Niokanatari iua iõkatsopari hĩtemoni atiraõki himarotini ĩkapani. Teoso imarotari atiretinii.

Mâkâ inakanhe aini mâenagazedomoem kulâba, inakanhe ietyby mâenmawyadâdomoem kulâba warâ ani kâinwenily, Deus enanaym, tâwâlâ âmaemolâ toenzepa xina tywyneze, tâinwânse warâ mawylymo mâenehon-homoem olâ ani kâinwenily kuru.

Azapo aꞌe pape ihe, ikatu ꞌym maꞌe iapo awer imumeꞌu pà peme ihe. Nazapo kwaw aꞌe pape ikatu ꞌym maꞌe iapo har imumeꞌu awer rehe zutykaꞌi ihe. Nan. Ureamutar katu pe. Aꞌe rupi azapo aꞌe pape ihe, taꞌe hepurukwaw kar wer ureamutar katu haw rehe peme ihe xe, Tupàn huwa rupi ihe xe.

Haꞌe nunga rupi pẽvy ambopara vaꞌekue teĩ otekoavy vaꞌekue re vy eꞌỹ ambopara, neĩ omomboriau vaꞌekue re vy eꞌỹ guive, haꞌe rã Nhanderuete renonde peẽ kuery pexa uka ju aguã orenheꞌẽ rendua.

Odaa jiɡ̶idaa me jiditibigaɡ̶ajitiwaji naɡ̶ajo iwakate notaɡ̶anaɡ̶axi me ɡ̶adajacaɡ̶atitiwaji, ajidi daɡ̶a leeɡ̶odi niɡ̶idi oko anowo ane beyagi ɡ̶adiwigotigi, oteɡ̶exaaɡ̶aɡ̶a leeɡ̶odi niɡ̶idi oko ane dawikodetema niɡ̶ina ane beyagi. Pida jidikotibigaɡ̶ajitiwaji me jikee Aneotedoɡ̶oji me yowooɡ̶odi meliodi me ɡ̶ademaaneɡ̶egi.

Akwatija ji pe me nhinhi'ig̃ahyavo pepyteripeve'ga ti topohi okote'varuhua hugwi javo ikwehe. Akwatija ji pe me tapemohig̃atu ti ga pe no javo. Ga pe ji ei – kiroki ga pe ga okote'varuhu. Koji'i hete reki ji epotari ikwatija pe me tapekwaha ti pe'ag̃atarahiva ji rehe javo. Nurã Tupana'ga ji repiagame ji ikwatijari pe me heikwehe.

Isỹ ãjag mỹ carta ẽn rán kỹ sóg ũ tỹ vẽnh jykre kórég han mũ ẽn tó ja nĩ, ti tỹ ũn mỹ ti kórég han mũ ẽn tó ja inh nĩ gé. Hã ra sóg tag to jykrén, sỹ rán kỹ, ha mẽ: “isỹ Corinto tá ke ag tỹ iso há nỹtĩ venh há tóg tĩ, ag tỹ ãjag tỹ iso há nĩn ki kanhrãn jé, Topẽ rĩnve,” he ja sóg nĩ, hã kỹ sóg carta ẽn rán ja nĩ.

Araha uka-ma ramo vaꞌekwe peẽ-my upe kwatia nheꞌẽ ndahaꞌéiry hembiapo vai vaꞌekwe-rehe mate ahai vaꞌekwe peẽ-my. Ndahaꞌéiry ave hese hembiapo vai vaꞌekwe-rehe ave. Pende rehegwa voi upe vaꞌe kwatia. Aipota eterei voi pene momanduꞌa xe-rehe Nhandejáry “Nhane rembihayhu voi Paulo” peje hagwã xe-rehe. Upéa-rehe voi ahai vaꞌekwe peẽ-my upéa kwatia.

Tai kia tyyriti adeereny rewahinyre. Aõ kia rewinyre heka aõ iny iòrarudikekile aõkõre rewinyre. Idi aretehekemy heka. Kaiboho waluurenytyhyre aõbo òraru‑ki wahe.

Kaꞌarana je akwasiat imonou pẽ nupe ikue. “Afutat je Jarejuwarete ꞌga ore ree ꞌgã poria kwaawukara ꞌgã nupe”, aꞌe je teꞌỹina ikwasiaa aiꞌi. Aꞌeramũ je kaꞌarana kwasiaa imonou pẽ nupe ikue. Namamaꞌe tywera apo awi ꞌgã momoirukaawamũ rũi je ikwasiari aiꞌi. Naereko tyweripyrera ꞌga ree rũi nanẽ je ikwasiari aiꞌi nũ. Pejejee oreporia kwaawukaawamũ futat je ikwasiari imonou pẽ nupe ikue.

Ba amrẽbê ar amã pi'ôk no'ôk ne. Me'õ jaxwe ne ba kuman pi'ôkkam arỳm ar amã arẽ. Nãm ar ajo ajkẽ ba kuman pi'ôkkam arỳm ar amã arẽ gar arỳm ama. Djãm ar aje jabit marmã ne ba ar amã arẽ? Kati. Ar aje badjwỳ imarmã. Ba ar ajã ino tỳ:x. Tãm ne ar aje marmã ne ba ar amã arẽ. Mrãmri ne ba ar ajã ino tỳxkumrẽx. Metĩndjwỳnh ta ne kute imar.

Mîrîrî yeꞌnen mîrîrî kaareta menukasauꞌya manniꞌ imakuiꞌpî kupîtîpon neken wenai pra, moropai manniꞌ inkupîꞌpî imakuiꞌpî wenai tîmoron epuꞌtîtîpon wenai pra, tîîse imenukaꞌpîuya aronne Paapaya epuꞌtoꞌpe, kureꞌne amîrîꞌnîkonya anna saꞌnama.

Yã hõmã 'ãte xa tappet kax'ãmi, xayĩy 'ãxop yũmmũg 'ãxop tek mũg putuppax, tu Topap-tuppax kamah. Hã kaxĩy 'ãte xa tappet kax'ãmi'. Nõm tik kummuk te' tut mũtik nõm, tu' tak pu hupmãhã'. Pa hã kaxĩy 'ãte xa' kax'ãmi 'ohnãg.

Ibodup cuk otupmubararak ixe ag̃okatkat awẽaptup ojuy ixe be ikẽrẽat mug̃ẽap epereap ojuy. Tupmubarararag̃ pima cebay kay dak g̃ebum og̃uy, jebay mubuyxi'ũm'ũm o'e buye. Cebay kay g̃ebumap podin ma bit cuk otupmubararak, Deus pe eymug̃ẽbuap ojuy Pauloyũ ikukpin cĩcã ocexe iap kay.

Pooj jé bë ỹ ma erii wät doo, pooj jé bë gadoo doo, ajꞌyy nesaa do moo wät do hadꞌyyt hyb nꞌaa nado ỹ wén erii wät. Ta ti ajꞌyy hꞌyyb rejã däk do hyb nꞌaa hadꞌyyt nado hyb nꞌaa na-ããj hẽ. Ta ti bë ỹ wén ma erii wät paah, bë hꞌyy kadawꞌuuh hyb nꞌaa, bë hꞌyyb baad hadoo do bë metëëh hyb nꞌaa kä ãã wë Pꞌop Hagä Do matym gó.

Nxe³na¹ha²kxai³ a²kxã³nxa² ũ³wha²li¹la³kxi¹nx2ta¹tai¹ti²tu³wa². Ko̱³nxe³ti³ kãi³jah¹la² sa²wai³wai³jut3su² ta̱³nxa² khãuh³lxa³tẽ³nh²jah¹la² ĩ³tih³nxe³nx2ti³jut3su² ta̱³nxa² ũ³wha²li¹lhũ³nx2ti³nxa³hẽ³la². Yxãn¹ta¹ Txa²wã¹sũ̱³na² yen³nãu³a¹ txa²wãn³txa² e³kxi¹nx2ta¹jau³xai²na² sa²wai³wait3sxã³ sa²yxo²wet1sah³lxin¹ju³ta² e³lxah²lxi³ye¹nx2ti³si¹ha¹jau³su² nxe³nx2ta¹tai¹ti²tu³wa².

Hatyo hiyeta, etake babera xakore atyo naxairatya hoka maisa atyo hatya iniyalahare tyomehenere hiyeta xini, exahe maisa hatya iniyalahare kaxomokakitere hiyeta xini. Xakore hoka nikare atyo naxairatya, Enore waiye awaiyekehalakatya maheta xomana kalore waiye xamokiterehare wiso tahi.

A'onira okajirihivini ni-okava'ibodivaraniki ida ija'ari hana hini hojai asohirikia kahojaiki, hana hini ija'ari kania namithani ida badani asohiriki. A'onira okajirihivini hiki papira oathia avarigaja kaimoni ida niha ninini haria avanofijahakivini Deus viaha. Oniani ida ava'i-ra khai ni'aja.

Iwatahi tubabatu ahabo iwatahaka. Atakta ahatuk imysapybyita tu nikara awatu mahakta iwa ahabo ity wataha. Atakta sinini niyze zikyrinymyryky ana humo hi ahabo batu ity wataha. Deus okzeka kaharere bo hyỹ tsimykaranaha, kytsa bo mypubara ty mykaranaha ana hi iwatahaka hawa myhumo ahamypokzitsirẽtsa, ana humo hi ahabo iwatahaka ana hi tsinymyrynaha.

Eiweikuap kat pote uimiwan saꞌawyꞌi atipoꞌoro ehowawi einãpin haty wuat hap. Pyno ahenoi ehepe worohoꞌokyꞌe kahato moherep hamuat. Yt uheso hin i are. Taꞌi Tupana ehamo yt uheso hin i are. Pywo piat sese worohoꞌokyꞌe eipe hap. Yt atipoꞌoro i saꞌawyꞌi mekewat miwan eipyꞌasetpiat iꞌaparap hap mohit hamo iꞌewyte imimaꞌat koꞌi mohit hamo wy. Maꞌato eiꞌywot ewy areĩneꞌen worohoꞌonãpin perup i popuo eikyꞌe haype are.

Kaná'uti yundóxinopea neko koyuhópeti, itea haina vo'ókuke ne itúkoti váhere, koane hainámaka vo'ókuke ne vaheréxinokonoti ítuke. Itea yundóxinoake neko koyuhópeti, maka iyúseane kixévokunoe nonékuke Itukó'oviti usó kéyeyi itíkinoe anjá'inopi.

Tohô weégɨ mɨsâre ohâgɨ, yã'âro weegɨ́re wee tamú sĩ'rigɨ ohâtiwɨ. Yã'âro weé no'ogɨ kẽ'rare wee tamúgɨ ohâtiwɨ. Mɨsâ pe'ere wee tamú sĩ'rigɨ ohâwɨ. Mɨsâ ɨ̃sâ ɨaró noho ãyuró weé sĩ'ri'. Tohô weégɨ teeré masî dutigɨ ohâwɨ. Õ'âkɨ̃hɨ tohô masikã́ ɨamí.

Masqui isquirbimulpis manamá chay mana allincäta luläcäpächu, nïtac chay mana allincäpa pasäcäpächu lulamulá. Sinu'a maynu-maynu ya'acunapi wañupaculcäśhayquita Diospa puntanćhu quiquiquicuna tantiacaycälinayquipämi isquirbimulá.

Taha wa, e taré aibâ hã tiwasédé te te da'ãma ĩ'manharĩ ãma, ĩ̱pẽ'ẽzé wa, wa tô ãne na ãma aima rob'ui'éré za'ra wa'wa, taha hâiba na te ãma aima nharĩ za'ra wa'aba da. Mare di. Duré e taré aibâ hã te pawaptob da, wa tô ãma aima rob'ui'éré za'ra wa'wa, ãne na hã. Mare di. A norĩ wa'wa hã aima wazawi pese za'ra wa'aba wa, ĩ̱nhimiroti hã 're ĩ'madâ'â za'ra wa'aba mono na 'Re ĩhâimana u'âsi mono nho'a 'râwi asiwaihu'u za'ra wa'aba da si, wa tô ãne na hã ãma aima rob'ui'éré 'rata za'ra wa'wa.


Naeroro tãkye ase yronymyryme yna pyno oehtohkõ waro yna exiryke.Tãkye Titu nexiase roropa amaro xine tahtao, kure tyrise exiryke oya xine. Mame tooehse ropa tahtao yna zuruase opoko xine tãkye yna ehtohme. Aomiry etaryke yna a opoko xine tãkye toehse yna ipunaka.

Tã nhũm Xitre ixwỳr pôj nẽ tanhmã inhmã mẽ ajarẽnh to. Na xep pre mẽ awỳr nojarêt nẽ tee ri amnhĩ kukamã hamaxpẽr. Mẽ ate kagàta kamã harẽnh nẽ ijarẽnh mar nẽ kamã agryk pymaj tee ri amnhĩ kukamã hamaxpẽr. Tã ma mẽ awỳr mõn pôj nẽ mã amã kugõ. Ka xep prem kamã harẽ nẽ ama nẽ hkôt amnhĩ nhĩpêx kurê kumrẽx nhũm mẽ ate amnhĩ nhĩpêx ã mẽ apumu nẽ hkĩnh nẽ. Hãmri nẽ tãm hamaxpẽr. Tã ra akupỹn ixwỳr mõ nẽ inhmã mẽ ajarẽ pa mẽ ajarẽnh ma nẽ ijaxwỳja ixkĩnh nẽ.

Ininiã ate kamataparaxiniretaãka, kotxi hĩte kamataparaxiniretaãka apaka. Apaka apoxokoniuata, kotxi Txito poxokoniuata. Iua poxokoniuata, kotxi hĩte himakinika kamapoxokonitari iua.

Igarymo tindatuo, toenzepa xina niomaze.Igarymo wâgâ kulelâba olâ xina iomaru, Tito, xarâ saintybyem âwâgâmo iomarugue lâpylâ warâ. Agâmo tatay mykeankâ, toenzepa eganu âwâgâmo.

Aꞌe rupi urerurywete, taꞌe ureamutar katu pe xe. Xit hurywete pepyr wiko mehe aꞌe, taꞌe pekatu izupe pe xe. Xe uhem mehe umumeꞌu pekatu haw urewe, aꞌe rupi urerurywete ure no.

Haꞌe nunga rupi ae roendu ju karamboae orepyꞌa guaxua. Haꞌe orepyꞌa guaxua gui rovyꞌave ete, mbaꞌeta roendu avi Tito pembopyꞌa porã ramo ovyꞌaa.

Joaniɡ̶idaa leeɡ̶odi me ɡ̶odoniciwadi.Aɡ̶odoniciwadi diɡ̶idoka leeɡ̶odi meliodi me ɡ̶odemaaneɡ̶egi, pida eliodi me ɡ̶odinitibece niɡ̶ijo naɡ̶a jibodicaɡ̶a makaamitawecetiwaji axawani Tito mele midiaaɡ̶i ɡ̶adiwigotigi.

Ore pendeaporog̃ita rerojijyja kwahavame pyry hete orepy'a.Koji'i hete ore roryroryvamo Tito'ga roryva rehe no. A'ereki gapy'a u katu pe ndehe. A'ereki pe nhaporemo pevy'a hete ga rehe ore reheve. Pe pembohory ga ga vahemame pe pyri heikwehe.

Hã kỹ inh krĩ tóg kãnhvyꞌ he mũ sir, isỹ ãjag tỹ iso há nỹtĩn mẽn kỹ. Kỹ inh krĩ tỹ kãnhvyꞌ hen mré tóg inh mỹ sér pẽ tĩ gé sir, Tito tỹ ãjag to vĩ há han kỹ. Ti krĩ tỹ kuprãꞌ he ja ãjag tóg nĩ, ti tỹ ãjag mré nĩn kỹ, kỹ tóg ti mỹ há tĩ gé.

Upéixa ramo aikwaa-ma xe rayhu teeha voi raꞌe. Upéa-rehe xe pyꞌagwapy jevy-ma ãy arovyꞌa jevy-ma. Tito ave xe mbovyꞌa-ma ave. Haꞌe ovyꞌa eterei-gwi xe avyꞌa ave. “Corinto pygwa xe mogwahẽ porã kuri” heꞌi Tito pende rekoha omombeꞌu-vy xe-vy. “Omoroꞌysã jevy-ma xe pyꞌapy-py” heꞌi ave Tito pende-rehe. Upéixa-gwi avyꞌa jevy xe ave.

Tai heka wadeysamy watxiwãhãre. Aõ inyboho sohojile aõkõre teysa ratximyhỹrenyre. Txitu tule teysamy ihỹmyhỹre, kaiboho tawiòhenanyteki

Aꞌeramũ ore arakuꞌiramũ pẽner are, “Korĩtu pewara ꞌgã pẽ nesagaꞌup ajemogyau” ꞌe are.Tito ꞌga kuꞌi are taetu ore arakuꞌiramũ arakou. “Korĩtu pewara ꞌgã juejue ojejuka esage je ree ojepyri je rekoramũ”, ꞌjau ꞌga imomeꞌwau oree. Aꞌeramũ ore arakuꞌiramũ ꞌga ꞌeawer are.

Ar aje ar imar ne akubyn ar akĩnhkam bar badjwỳ ar adjô'ã akubyn ikĩnh.Nhym Xitudjwỳ ar awỳr bôx ne bit umar punure. Gar kam akunĩ arỳm aêrbê o kĩnh nhym arỳm ar akam kĩnhkumrẽx. Ne kam arỳm amrẽ tẽn iwỳr bôx ne imã ar ajã ajarẽ bar badjwỳ arỳm ô'ã ikĩnhtire.

Mîrîrî wenai kureꞌne taatausinpai anna wanî.Mîrîrî tîîse inîꞌ panpîꞌ anna enaꞌpî taatausinpai Tito pokonpe. Maasa pra morî pe mîîkîrî pîikaꞌtîꞌpîyaꞌnîkon inîꞌrî apîꞌnîkon eesewankonoꞌma namai.

Hõnhã 'ũgmũg kuxa hittup.Yã 'ãxop te Tito kuxa hittupmãhã', yĩg mũg kuxa hittup punethok kamah.

Ocecokcok cĩcã juk adi ocekukpin eyxe iam ocetaybin puje.Tito dak icokcok cĩcã osunuy xipan cĩcã juk adi ixe epejukuk puye. Icokcok cuk adi osunuy eyxe bima. Ocekay yajẽm puje, ocemucokcokcog̃ cuk adi osunuy eyawẽg̃muwẽnuwẽn ocewebe. Imẽnpuye juk adi big̃ ma ocecokcok oce'e.

Ti hyb nꞌaa dooh ãã hꞌyy ketón boo bä. Ãã hꞌyyb tsebꞌee.Ỹỹ. Dooh ãã hꞌyy ketón boo bä. Ãã hꞌyyb nyyw padëëk né hẽ. Takꞌëp ãã tsebee na-ããj hẽ takꞌëp Tiit hꞌyy gadajaa kän ãã bahapäh do hyb nꞌaa. Tiit wén hꞌyy gadajang, bë sahõnh hẽ bë hꞌyyb enꞌyym do hyb nꞌaa ta hã.

Nxe³na¹jau³su² sa²ye³kwẽ²kxi²sah¹lxin¹nha²wa². Nxe³sah¹lxin¹ju³tan¹te²kxa³ya̱³kxai³la¹ Ti²to³jah¹la² ka³lih³kxi²la²nha² wxã³ha²kxai³ ka³lih³khaix1sa²nũn³nha²wa². Jah¹lai²na² hxi²waun³ta³kxi²nx2ti³ju³tai³tã² ã³wxe̱³nũh¹yah³lxi¹lxa².

Hatyo hiyeta atyo wihalahare wisaonita.Exe wihalaharene xahexe atyo wihalahare Tito nihalaharene kakoa. Hiyaiya, xityotya atyo xakahinaetene.

(-)Ni-harivani ka'oa ava'i khaii niki. Tito jaboni va'i khaii niki. Tito a'onira akava'isokonijanaravini mani ida va'i khai avani'akarahovini hija. Kidiva'ikhaiini khai haria ni'aki jaboni.

Iwatsahi katsa mykurẽtsa hỹ.Abaka myhyrinymyrẽtsa. Ikiahatsa myhumo tsimypokzitsirẽtsa ana hi tsinymyrykynaha. Titu mybo zumuze atahi:— O Korĩtio ezektsa zikpokzitsikinaha — niy. Wasaniha humo mykurẽtsa.

Pyno saꞌawyꞌi mehĩ Titu toto ehowawiat turan yt towepit hin i wywo toto. Maꞌato putꞌokꞌe turan imowepit kahato haria wo eweikupteꞌen. Miꞌi hawyi koitywy iꞌewyte uruto uruwepit kahato mehĩ Titu henoi yne aikotã aikotã eweikupteꞌen hap etiat hawyi urumowepit haria eipe.

Énomone úhepepino inzóneu, ûndi yoko nza'ínehiko. Haina póhutine nê'e, itea kurí'uxovo elókeko vokóvo vo'oku Títu. Koati kouhépekopovoti isóneu vo'oku únati kíxeaku kétaraki koeku óvea xepákuke.

Niî pe'tise mɨsâ ãyuró weé'ke me'ra ɨ̃sâ e'katí, wãkû tutuawɨ.Tohô wãkû tutuarã, Tito pũûro e'katíkã ĩ'yârã, tootá nemoró e'katí nemowɨ. Mɨsâ niî pe'tirãpɨta kɨ̃ɨ̂ bɨhâ weti'kere wãkû tutuakã weékãrã niîwɨ. Tohô weégɨ e'katíwĩ.

Lluy caycunamari allicta callpanchaycäliman.Jinaman amcunapi Tito pinsamintucuśhanta jawcayälächiptiqui, sumä cushisha caśhanta licayculmi mas mastalä cushiculcäläpis.

Ãne hã wa te ai'ãma waihu'u za'ra wa'aba wa, ma tô apâ wapẽ hã ĩ're wama da'wa. Tane nherẽ, taha zarina si õ di, aima wato za'ra wa'aba zé hã. Titu hã we watẽme wisi wamhã, ma tô wama aiwasu'u wẽ za'ra wa'wa. Ai'rata sãmra aba ré hã, ma tô, u, asiwi ĩpẽ'ẽ hiri 'wa, asiwi ĩpawapto wẽ wa'aba zém na hã. Ãne wa, ma tô, to sina we watẽme wi, aihawi wa'aba hã. Ãne wa, wa duré wa norĩ hã watoi uptabi na wahâimana, ĩsabâdâ hã.