Mame moroto toehse toto, Erote orikyry ponãmero.Morara toehse zae Ritonõpo omihpyry exiryke. Pake Ritonõpo poe ynara tykase urutono, “Ejitu poe umũkuru enehpõko ropa ase,” tykase pake ynororo. Poetohti etapatopõpyry poko Erote aMorarame mokaro a tonekunohtopõpyry poko tutuarõtase tahtao, tyekĩtapãse Erote. Xirikuato ekahmahpõkõ zehno toehse. Mame soutatu to taropose eya Berẽ pona poeto pisarara mireremãkõ etapatohme. Emero porehme totapapose toto orutua komo, inenyohtyamo a. Tyse suhsuru poko ro exiketõ tonahkapose eya Jezu enurutopõpyry poko tutuarõtase toexiryke xixi tũtatoh wino aehtyamo a turuse toexiryke. Morara exiryke emero totapapose toh eya, Berẽpõkõ poenomo, Berẽ zomyẽkõ poenomo roropa. Enara totapapose toh Erote a. Zae morara tykase Jeremia pake Ritonõpo poe,  “Panaikato osetãko mana Rama po. Tuhke xitaketõ osetãko mana, typoenõkõ hnamõnanomo. Rakeu tõ roropa xitãko mana. Xitakehpyra toh mana, toorihse typoenõkõ exiryke,”tykase Jeremia pake. Aehtopõpyrykõ ropa Ejitu poeMorarame Erote toorihse ahtao Ritonõpo nenyokyhpyry toytose Joze a, Ejitu poro Joze ahtao. Mame ynara tykase sã aosenety, —Owõko ropa. Poeto aroko ropa jẽ maro Izyraeu tõ esaka ropa. Mokaro poetohti etapary se aehtyã toorihse toh mana emero porehme, tykase sã Ritonõpo nenyokyhpyry Joze osenety.

Rôm nhũm pahi Erox tee ri amnhĩ wỳr kanhêti ho studa xwỳnhjê kamã hamak o pa nom nhũm mẽ akupỹm hwỳr mrar kêt nẽ. Jakamã nhũm mẽ kamã gryk nẽ hamaxpẽr o:—Tk. Kwa nà. Na mẽ ãm inhmã hêx nẽ akupỹn ixwỳr mrar nẽ nhỹri inhmã pahi nywta jarẽnh kêt nẽ. Nà kwãr mẽ mãmrĩ ã inhĩpêx anẽ. Mẽ kot ixpê ho hpimxuure kaxyw ã. Nà kot paj mẽ kêp kupĩ nhũm mẽ rĩ amnhĩ pumu. Na xep prem kanhêti kot harẽnh xàja pumunh ã ra hã amgrà pyxi nẽ hkôt mytwrỳ kêp 6. Jakamã mãn mẽ hkrata ra hã amgrà axkrut kaxyw. Nà na pa ra ijamaxpẽr. Kot paj Perẽj kamã mẽ hkra myjaja ra mẽ hã amgrà axkrut xwỳnhjaja nẽ kormã mẽ hã amgrà axkrut kêt xwỳnh piitã mẽ himex pa. Jao ra mẽ kamã pahi nywta pĩ. Nà ixte hpĩr mã kênã. Koja hprêk nẽ ixpãnhã Ijaew o amnhĩptàr kêt nẽ.Anhỹr o hamaxpẽr hãmri nẽ amnhĩ wỳr õ pôristi hkwỳjê hã karõ nẽ mẽ kãm mẽ hkrajê hã amỹnê nẽ mẽ kãm:—E kêr ka mẽ ma Perẽj wỳr mra nẽ kamã mẽ kêp mẽ hkra myrejaja ra mẽ hã amgrà axkrut xwỳnhjê nhĩmex pa. Nẽ kormã mẽ hã amgrà axkrut kêt xwỳnhjaja mããnẽn mẽ himex par kumrẽx. Nẽ Perẽj pu hã ri krĩ hkryre hkôt mããnẽn ri ajapôj nẽ ã mẽ himex par anẽ. Anẽ.Hãmri nhũm mẽ kuma nẽ ma mẽ hwỳr mrar kurê kumrẽx. Hãmri nẽ Perẽj wỳr pôj nẽ mẽ kêp mẽ hkra myre piitã mẽ himex pa. Jakamã nhũm mẽ katorxà nẽ mẽ hipêêxàjaja tee ri mẽ hkra htyk xwỳnhjê pumu nẽ hkaprĩ htỳx nẽ mỳr rũnh nẽ. Nom na pre Tĩrtũm nhỹ hã kapẽr jarẽnh o mẽ pa xwỳnh finat Jeremĩstija ra amnepêm ã mẽ kot amnhĩ nhĩpêx anhỹrja kukamã mẽ panhĩgêtjê mã mẽ harẽ nẽ hã kagà. Na pre mẽ kãm Ijaew kurê xwỳnhjê pynênh nẽ ma mẽ õ pika hwỳr mẽ ho hapêx par kaxyw. Hãmri nhũm mẽ panã Rrakewja te ra kot tee ri ja hã mẽ omunh nẽ tanhmã amnhĩ nhĩpêx to pyràk nhũm Jeremĩstija tanhmã Ijaewjê jarẽnh to nẽ hã kagà. Nẽ hã kagà ho: Amnepêm Perẽj kamã na pre mẽ panã Rrakewja hpijagri ho nõrja ã ra htyk kaxyw nẽ tee ri hkra kator mã xwỳnhta kukamã hamaxpẽr nẽ mỳr o nõ. Nhũm hkwỳjaja tee ri akupỹm tam hamaxpẽr kaxyw kãm kapẽr. Tã jarãhã Rrakew kanrẽhã hkra nẽ htàmnhwỳ nijaja ra uràk nẽ tee ri mẽ hkrare ho hamak xàj mỳr o pa. Mẽ kot mẽ kêp utàr nẽ mẽ himex par jakamã nhũm mẽ tee ri mẽ ho hamak xàj mỳr o pa. Anẽ.Nhũm pre finat Jeremĩsja mẽ hkukamã ã mẽ harẽ nẽ mẽ hã kagà anẽ. Tã ra jarãhã mẽni piitã Rrakew pyrà nẽ hkrajê o hamak xàj mỳr o pa.Tã nhũm mytwrỳ grêre nẽ hapêx nhũm pahi Erox ty. Jakamã nhũm kamàt nhũm Jujeja gõr nẽ nõ. Nẽ kê õt kãm axte amỹti. Nhũm Tĩrtũm kapẽr o mẽ wrỳk xwỳnhja axte hwỳr wrỳ nẽ kãm:—Pa Juje? E na ra Marir pê hkra pĩr mã xwỳnhta ty. Jakamã kwa wa mãmrĩ ma akupỹm mõ. Ma akupỹm mẽ apê Ijaewjê nhõ pika hwỳr axàmnhĩx aprõ mẽ hkrata wa o mõ.Anhỹr o kãm kapẽr. Na pre ra amnepêm Tĩrtũm nhỹ hã kapẽr o mẽ pa xwỳnhjê hõja ja kukamã mẽ panhĩgêtjê mã ja jarẽ nẽ hã kagà. Nẽ hã kagà kot: “Ixpê Tĩrtũm kot paj nhỹrmã Ejit rũm ma akupỹm õ pika hwỳr ixkrata wa mẽ kumẽ.” Anhỹr o kot hkukamã harẽnh nẽ hã kagà.

Erotxi ipinakasaaki, iuasaaki ikanapiriãko. Kona ikanapiriã Erotxi ipinini apisa. Ia atoko itxapaniko kitxakapirĩka Teoso sãkire sãpiretakari sãpiretakiti: Nakiritariko namarite Exito tixini itakanapini.

Herodes iguely ara myakâwâm târâ awylymo. “Egitodâba ymery xigâsedâ” kewândymy Deus, Oséias inweniby wâgâ. Jesus iamugâry Egitodâba odopâduo, Deus aguehobyry ara kehoem myakâwâm aidyly.

Upyta aꞌe pe wà. (Umumaw Màràn kwarahy aꞌe pe wà.) Xo Ero imàno re zo uzewyr wà aꞌe wi wà. Nezewe uzeapo aꞌe maꞌe aꞌe, taꞌe Tupàn zeꞌeg kwehe arer umumeꞌu nezewe haw aꞌe xe. — Aenoz heraꞌyr kwez Ezit ywy wi ihe, iꞌi Tupàn, iꞌi imumeꞌu har aꞌe, uzeꞌeg pape rehe imuapyk pà aꞌe.

Haꞌe py opyta Herodes omano eꞌỹa ja, profeta pe Senhor aipoeꞌi ukaague ojeupity aguã: “Egito gui aenoĩ Xeraꞌy”, heꞌiague.Oséias 11.1

Odaa jiɡ̶idiaaɡ̶i Egito neɡ̶epaaɡ̶icota me yeleo Herodes, odaa joaniɡ̶idaa mewi me icotece ane lotaɡ̶a Ǥoniotagodi Aneotedoɡ̶oji, ganigepidiɡ̶ijo niɡ̶ijo anoyeloɡ̶oditedibece Aneotedoɡ̶oji lowooko ane iditedini, “Odaa jiniditalo ionigi me noditicogi Egito.” Herodes diiɡ̶enatakatiogi monigodi nigaanigipawaanigiNaɡ̶a nadi Herodes moinaale niɡ̶ijo anokegipi anoicoɡ̶oticogi nigoi, odaa eliodi me deliɡ̶ide. Odaa ja diiɡ̶enatakatiogi monigodi iditawece nigaanigipawaanigi anidiwa itoataale nicaaɡ̶ape, ane niɡ̶eladimigipitigi Belém, codaa me minoataɡ̶a inoa nipodaɡ̶a ane ipegitege nigotaɡ̶a. Eo niɡ̶ida loenatagi leeɡ̶odi yowooɡ̶odi neɡ̶eote itoataale nicaaɡ̶ape naɡ̶ajo yotedi naɡ̶a dinikeetiogi niɡ̶ijo anokegipi. Odaa jiɡ̶idaaɡ̶ee naɡ̶a icotece niɡ̶ijoa Jeremias lotaɡ̶a, niɡ̶ijo ane yeloɡ̶oditibece Aneotedoɡ̶oji lowooko, niɡ̶ijo mee,  “Manitaɡ̶a nigotaɡ̶a Ramá jajipaaɡ̶ata layaageɡ̶egi oko me nacaagaɡ̶ateloco, eliodi me agecaɡ̶alodipi. Jaɡ̶ajaa Raquel ane dacaagetibece leeɡ̶odi lionigipi. Dacaagetibece, odaa aɡ̶ica ane yakadi me yocaɡ̶aneɡ̶e leeɡ̶odi iditawece ja nigo.” José ja dopi me icoɡ̶oticogi EgitoNiɡ̶idiaaɡ̶idi Herodes naɡ̶a yeleo, odaa José ja dige digoida Egito. Igee ica niaanjo Ǥoniotagodi Aneotedoɡ̶oji me dinikeeta. Odaa niɡ̶ica aanjo jeɡ̶eeta, “Onitibige, anibaatine nigaanigawaanigi aniaa eliodo, odaaɡ̶opiliticogi nipodigi Israel, leeɡ̶odi niɡ̶ijo ane domoɡ̶oyeloadi niɡ̶ini nigaanigawaanigi aɡ̶aleeɡ̶ica, ja nigo.”

Pevo ahe g̃a nderovahemi. Aerẽ g̃a nduvame Egito pe Herodesva'ea manoi.Nahã g̃a hoi opytavo Egitopeve'g̃a gwyri pe. Tupana'ga erame jate g̃a ndura'javi Egito hugwi. Nahã Tupana'ga g̃a mbuhurukara'javi Egito hugwi. Nahã hekoi Tupana'ga nhi'ĩpo'ruavo ymyahũva'ea po'ruavo. A'ereki ymyahũ Tupana'ga nhi'ig̃a mombe'uharava'ea a'ea mombe'u Tupana'ga nhi'ig̃a mombe'gwovo aerẽ po ti nahã javo. Ymyahũ ahe ei hako: “‘Egitopeve'g̃a gwyra hugwi ji jira'yra'ga mbuhurukari,’ ei Tupana'ga,” ei ahe hako. Ojigwarai Herodesva'ea tay'riva'ea reheOmanoa renonde Herodesva'ea nhimonha'ngaranuhũi jaytata'ia kwahapyra'g̃a ndehe. A'ereki ahe okwaha ji moandyandyi g̃a ojivyra'jave'yma ji pyri javo. Dois anos g̃werĩ tayri'ga rehe kiro. A'ea Herodesva'ea okwaha. A'ereki nanongara jaytata'ia kwahapyra'g̃a omombe'u ahe ve ahe g̃a monhi'ig̃ame ojive. Nurã ahe osoldados'g̃a mondoukari cidade de Belém me Belém rembeyvyri hĩ pe no. Pevo ahe osoldados'g̃a mondoukari tojuka pa ti g̃a tapihama'g̃a javo – kiroki tayri'g̃a o'a jaytata'ia kwahapyra'g̃a hepiagirẽ jaytata'ia. Ahenhi'ig̃a rupi soldados'g̃a hoi a'ero tapihama'g̃a ndepiaga. Ojuka pa g̃a tapihama'g̃a – kiroki g̃a gwereko dois anos ojihe, kiroki g̃a ndogwerekoi ve dois anos ojihe no. Nahã hekoi Tupana'ga nhi'ĩpo'ruavo ymyahũva'ea po'ruavo. A'ereki ymyahũ Tupana'ga nhi'ig̃a mombe'uharava'ea Jeremiasva'ea a'ea mombe'u Tupana'ga nhi'ig̃a mombe'gwovo aerẽ po ti nahã javo. Ahe e'i hako:  “‘Cidade de Ramá pe g̃a henduvi hẽa jehe'oheterame ovy'are'yma. Hahyahi hẽajehe'oa. Raquelhẽa reki ojehe'o gwa'yrava'ea rehe. Tegwete hẽa ma'ngoma'ngohava. A'ereki hẽara'yrava'ea omanomba,’ ei Tupana'ga,” ei Jeremiasva'ea hako. Ojivy Joséva'ea Egitopeva'ea gwyra hugwiAerẽ Tupana'ga José'g̃a mbuhurukara'javi Egitopeve'g̃a gwyra hugwi. A'ereki pevo g̃a u Herodesva'ea manorame. Herodesva'ea manorẽ yvagipeve'ga jipiukari Joséva'ea pe Tupana'gapyrive'ga. Joséva'ea pe ga ei ahekiri pe: —Ahe omanomba kiro – kiroki ahe ojuka pota tayri'ga. Evy epo'ama! Eroho ti g̃a kiro a'ero tayri'ga gayhẽa reheve. Erojivyra'ja ti g̃a eje'yja'g̃a gwyri pe Israel pe, ei Tupana'gapyrive'ga Joséva'ea pe.

Tá tóg nĩ nĩ. Herodes tỹ kejẽn ter kỹ tóg tá vỹn ke mũ. Hã ra ti tĩg ja tag vỹ rán kỹ nĩ gé. Vãsỹ Topẽ tóg ã vĩ tó tĩ ũ mỹ: “tag rán ra,” he ja nĩ, hã vỹ: “ga tỹ Egito ra sóg vẽnh vĩ jẽnẽ, inh kósin tỹ tá vỹn ke jé,” he mũ. Herodes tỹ gĩr ag kygrẽnHã ra Herodes tóg fagrĩnh mỹ fóg ẽn ag jãvãnh ja nĩ, ũn estudo mág han mũ ẽn ag. Vãhã tóg: “ag tỹ inh mỹ tó tũg hỹn,” he mũ. Kỹ ti fe tóg gỹm ke mũ sir. Kỹ tóg ã pãꞌi ag mỹ: “ha mũ jẽg, Belém ra,” he mũ. “Tá gĩr ag kygrẽn kãn nĩ, ũn gré ag, ũn kri prỹg tỹ 2 anos tá krỹg tũ ẽn ag,” he tóg, ag mỹ. Ag mỹ tóg 2 anos tó, fóg ag tỹ ti mỹ: “1 ano kãfór ti nĩ ha, ẽg tỹ ti kri krĩg ve ja ti,” hen kỹ. Kỹ polícia ag tóg gĩr ag kãgtén mũ mũ sir. Hã ra tag tóg rán kỹ nĩ gé. Vãsỹ Topẽ vĩ tó tĩ tóg tag rán ja nĩgtĩ, ti jiji hã vỹ: Jeremias, he mũ. Ẽn tóg tag rán ja nĩ, ha mẽ: “cidade tỹ Ramá tá ẽg tóg vẽnh kygfỹ mẽg mũ, vẽsỹrénh mág ke gé. Raquel fi vỹ vẽsỹrénh mũ, fi krẽ ag jé. Ag tỹ fi mỹ: fỹ tũg nĩ, he mũ ra fi tóg vẽsỹrénh mũ. Fi kré ag vỹ tũꞌ he kãn, hã kỹ fi tóg fỹ mũ, vẽsỹrénh mũ,” he ja tóg nĩ, Jeremias ti. Hã ra tóg tag ri ke nĩ, polícia ag tỹ gĩr ag kygrẽn mũ ti. José fag tỹ Egito tá vỹn keKejẽn Herodes ẽn vỹ ter mũ gé sir, pãꞌi ti. Kỹ Topẽ tỹ jẽnẽ jafã vỹ José mỹ vẽnh ven mũ, ti vẽnh péti kỹ. Ga tỹ Egito tá tóg ti mỹ venh ven mũ. Tá fag tóg nỹtĩ nĩ, ga tỹ Egito tá. Tá tóg ti mỹ vẽnh ven mũ, José mỹ, Topẽ tỹ jẽnẽ jafã ti. Kỹ tóg ti mỹ: “nĩ ra,” he mũ. “Gĩr va tĩg, ti mỹnh fi pére tĩg gé, ga tỹ Israel ra. Ũ tỹ fi kósin tén sór mũ ẽn vỹ hur ter,” he tóg, Topẽ tỹ jẽnẽ jafã ti, José mỹ.

Upe-py opyta mitãꞌi ndive. Herodes omano raꞌarõ-vy opyta Egito-py. Yma ete Nhandejáry nheꞌẽ-py omombeꞌu vaꞌety remimoĩgwe kwatia-rehe heꞌi a-rami: “Ahenói-ma xe raꞌy-pe Egito yvy-gwi ou hagwã”heꞌi upe Nhandejáry rembiporavo Cristo-rehe. Ipokatu voi Nhandejáry nheꞌẽ. Upéa-gwi yma gware heꞌi hagwe-rami, ãy oiko-ma.Os 11.1

Herodi rubusỹtybymy tahe dòòsedenyde. Tii riwinyre iwese ihetxiu tyyriti rarybere wese, Deuxu rybedu rybe wahe: —Wariòre Egito bede‑ribi nadidyde. Herodi reburere. Biura Hãbu Erytyhy mahãdu dori tii riitxenanyre. Tai ibutumy uladu rirubunyre Belẽ hãwã‑ki, tule ijõ iòhò hãwã‑ki. Ibutumy howỹtòdu rirubunyre inataõ beòra ijõdikeki tahe rirubunyõre. Tai Jesuisi rirubunykemy risỹnyre, iwese tii rareu Biura Hãbu Erytyhy mahãdu tamy rarybere. Kiamy ta rỹire iwese Deuxu rybedu rarybere wese, Jeremia wahe:  —Rama hãwã‑ribi ibru‑ò iny roholamyhỹre. Rakeli rare. Tii robumyhỹre. Ibutumy iriòre ituere. Tai robumyhỹre. Inyõ riteysanyõtyhy iriòre rurureki. Herodi tahe rurureu, Inynyrỹ ỹju heka Jyje rasina‑ki tamy nade. Tamy rarybere: —Bòòsebenyke judeu bede‑ò. Uladu ise‑wana bidyke. Kia rirubunykemy risỹnymyhỹré tahe, rurure.

Erote ꞌga manũeꞌemamũ ꞌgã akou Egitu ywy pe etee futat. Ymã te Janeruwarete ꞌga ojeꞌega kwasiarukari Oseja ꞌga upe rakue: “Egitu ywy awi je tejaꞌyra ꞌga muri”, ꞌjau ꞌga ikwasiarukaa ꞌga upe rakue. Aꞌeramũ ꞌga uꞌeawer imũ etee futat ꞌgã monoukaa Egitu ywy pe. Kunumĩakyra apisiawetErote ꞌga jaytata mojopyrũara ꞌgã napesaka ꞌũina numiamũ. Aꞌere ꞌgã nooi ꞌga pyu. “Tỹỹ. Nuri futari te ꞌgã imomeꞌwau jee ꞌwei. Je morytee pa ꞌgã naiꞌi”, ꞌjau ꞌga ojeupe. Aꞌeramũ ꞌga amaraꞌneramũ ꞌũina ꞌgã nee. Aꞌeramũ ꞌga weaꞌaramũ jaytata mojopyrũara ꞌgã jeꞌeger are jaytata yau resakawer are. Aꞌeramũ ꞌgã ꞌjau: “Nomagwawi we kunumĩ ꞌga mukũi kwara”, ꞌjau ꞌga ojeupe. Aꞌeramũ ꞌga ꞌjau wemiayuwa ꞌgã nupe:—Peꞌje pejewau kunumĩꞌĩꞌĩ apisaupap. Perẽi mewara ꞌgã naꞌyra ꞌgã, ipyriuꞌi ajemogy maꞌe ꞌgã naꞌyra ꞌgã. Mĩmera ki peapisi. Mukũi kwara magwapareꞌema ꞌgã juejue ki peapisi— ꞌjau Erote ꞌga wemiayuwa ꞌgã nupe. (17,18) Ymã te Jeremi ꞌga kaꞌarana kwasiari ee rakue. “Rama ꞌjaw ipewara ꞌgã wapirũ waꞌyra ꞌgã. Opapap ꞌgã naꞌyra ꞌgã nui. Rakeu ẽẽ taetu waꞌyꞌri are uꞌarasigeteteramũ. Niꞌarasĩmawaꞌuweri te ẽẽ waꞌyra ꞌgã nee”,ꞌjau Jeremi ꞌga ikwasiaa inuga rakue. Aꞌjea futat ꞌga remikwasiarera. ꞌGa remikwasiarer imũ etee futat Erote ꞌga kunumĩꞌĩꞌĩ apisaupawukaa wemiayuwa ꞌgã nupe. Series([], ) Egitu ywy awi ꞌgã ꞌua nũAnure, Erote ꞌga manũ re, Janeruwarete ꞌga ojepyriwara ꞌga amũ resaukaa Jose ꞌga upe, ꞌga fayupaw ipe. —Jejui ꞌga ree ifuewet maꞌe ꞌga amanũ ꞌawamũ. Aꞌeramũ ene ꞌga rerawau erojewya ꞌga y ẽẽ retee pejejewya Israeu juapyreramũ pejeywy pe— ꞌjau ywagipewara ꞌga Jose ꞌga upe ꞌga fayupaw ipe.

Amrẽbê: ne Bẽnjadjwỳr djwỳnh ar Edjitu'ỳr tẽm'ã ajarẽ. Kabẽn jarẽnh djwỳnhmã 'ã ajarẽ. Nhym arỳm kukwakam me bakukãmãremã kum, “Bẽnjadjwỳr djwỳnh ne me amã, ‘Ba ne ba ikra 'uw nhym arỳm Edjitu kurũm kato.’ Nãm ã me amã ane.” Nãm ã kabẽn jarẽnh djwỳnh me bakukãmãremã ane. Nhym kam me aben djô'ã arẽnho mõ:n arẽnho mõr tãmtã arỳm 'ỳr o bôx. Tũ:mràm me bakamingrãnyrekam Jôdje ar arỳm Edjitu'ỳr tẽ. Me bakukãmãremã 'ã ujarẽnh kôt ar arỳm Edjitu'ỳr tẽ. Arỳm Erodji tykkambit dja ar akubyn Edjitu kurũm tẽ. Jôdje ar Edjitu'ỳr tẽ nhym Erodji arỳm ar kute kanhêtire marja ma. Ne kam amim,—Je tô mỳkam ne ar imã 'êx ne iwỳr bôx kêt? ane. Nãm anen arỳm ngry:k ne. Ne amim,—Amũ akati ja'ã ne ar kute kanhêtire mar imã, “Bẽnjadjwỳr rwỳk ny'ã kanhêtire katorja'ã ne arỳm amex amãnhkrut apêx bar omũ”, ane. Be, kanhêtire kator'ã amex amãnhkrut apêx kôt godja bẽnjadjwỳr rwỳk ny'ã arỳm amex amãnhkrut ne apêx jabej. Nãm ã amim anen arỳm õ krãkamngônhmã kum,—Me on Berẽkam me prĩre nhimex. Bu'ã Berẽ nhõ pyka kunĩkôtdjwỳ dja ga me me prĩre nhimex. Mybit dja ga me kunĩ nhimex. Me prĩre rwỳk'ã amex amãnhkrut apêx nhijukribit dja ga me me imex kêt, ane. Erodji õ krãkamngônhmã ane nhym me arỳm me prĩre'ỳr mõn me imexo mõ. Me imexo mõn arỳm me imex pa. Nhym me arỳm amak djàje mỳro kumex. Amrẽbê: ne Metĩndjwỳnh me mỳr kumex'ã ajarẽ. Kabẽn jarẽnh djwỳnhbê Djermimã 'ã ajarẽ. Nhym arỳm kukwakam me bakukãmãremã kum,  “Ota krĩbê Ramakam me mu:w ne kàj bê amra:. Rakeu krao amak djàje me mu:w. Kra arỳm kubê kêtkam ne me te kute memã kaprĩ kwỳ ngrimã.” Nãm ã kabẽn jarẽnh djwỳnh Metĩndjwỳnh kukwakam me bakukãmãremã ane. Nhym kam me aben djô'ã arẽnho mõ:n arẽnho mõr tãmtã arỳm 'ỳr o bôx. Tũ:mràm me bakamingrãnyrekam ne me arỳm mỳro kumex. Krãkamngônh arỳm me prĩre nhimex ne nhym me arỳm amak djàje mỳro kumex. Djermi kute me bakukãmãremã 'ã ujarẽnh kôt me arỳm ã mỳro ane. Nadjare'ỳr akẽx'ã ujarẽnh.Jôdje ar Edjitukam ar ba: nhym kam Erodji arỳm ty. Ty nhym kam Jôdje arỳm biptiro nõ. Biptiro nõ nhym Metĩndjwỳnh kadjy mrãnh djwỳnh'õ arỳm kum amijo amirĩt ne kum, —Kàjmã djan prĩremẽ nã aro tẽ. Me abê idjaer nhõ pyka'ỳr aro tẽ. Me kute bit prĩre bĩn prãmja ne me arỳm ty, ane.

Moropai toꞌ koꞌmamîꞌpî miarî Herodes saꞌmanta tîpose. Mîrîrî eꞌkupîꞌpî pena aweꞌkupî kupî sîrîrî taꞌpî Uyepotorîkonya yawîrî, tîmaimu ekaremeꞌnen profeta nurîꞌtî pîꞌ. Uurîya unmu yannoꞌpî Egito pata poi eepaꞌkatoꞌpetaꞌpî profeta nurîꞌtîya. Inkamoro epuꞌnenan aminke pai iipîꞌsan warayoꞌkonya tenkuꞌtîsaꞌ epuꞌtî tîuya yeꞌnen pata esaꞌ Herodes ekoreꞌmaꞌpî mararî pra. Mîrîrî yeꞌnen tamîꞌnawîronkon moreyamîꞌ warayoꞌkon tîꞌka meꞌpoꞌpîiya asakîꞌne konoꞌ maꞌrankon Belém po. Moropai iwoi tîîkoꞌmansenon. Inkamoro moreyamîꞌ asakîꞌne konoꞌ maꞌrankon tîꞌka meꞌpoꞌpîiya maasa pra inkamoro warayoꞌkon aminke pai iipîꞌsanya, îꞌ pensa kaiwanoꞌ eraꞌmaꞌpî tîuyaꞌnîkon ekaremeꞌsaꞌ yeꞌnen. Mîrîrî warantî aweꞌkupîꞌpî pena Paapa maimu ekaremeꞌnen profeta Jeremias nurîꞌtîya taꞌpî yawîrî.  Entaimepîꞌnîtoꞌ eseta pe man Ramá pata po. Mîrîrî wanî karawannîtoꞌ. Mîrîrî wanî Raquel nurîꞌtî payanîꞌsan karau tînmukuyamîꞌ saꞌmanta pîꞌ. Mararî pra toꞌ karau pe man anîꞌya toꞌ tîꞌnapannîpî eserîke pra. Maasa pra tamîꞌnawîronkon toꞌ munkîyamîꞌ eꞌtîꞌkaꞌpî yeꞌnentaꞌpî Jeremiasya. Egito Pata Yapai Toꞌ EnnaꞌpoPata esaꞌ Herodes saꞌmantasaꞌ tîpo Uyepotorîkon narimaꞌpî inserî esenpoꞌpî José pia iweꞌneꞌ Egito pata po. Moropai taꞌpîiya: —Apakakî, ennaꞌpokî. More isan yarakkîrî tarîpai ennaꞌpokî Israel pata pona. Maasa pra manniꞌkan more wîî yuꞌse siꞌsan saꞌmantaꞌpî man.

tu' ti ka'ok, ha mõktu 'Enot tu' xok. Hõmã tik hittap te Topa pupi hãm'ãktux, tu tappet tu kax'ãmi', tu Yeyox 'ãktux, hu: “'Ãtek kutok xãnãhã', 'ĩhã hãpxexka 'Eyit ta tu' xip.” Kaxĩy. Yã Topa yõg hãm'ãktux hittap hã Yeyox nox xip hãpxexka 'Eyit kopa nõmhã'. 'Enot te xonat xop xat pu kakxop kixHa ta 'Enot te' hip, tu tik puknõg te hãmyũmmũg xop hip, pa 'ap nũn'ah, tu yã mõ'ãmã'. Yĩy 'Enot gãy xexkah, tu' xat, pu kõmẽn yõg kakxop pit xohix xexka kix, nũy kakxop yõg hãmyãxatamuk 2 xohix kix Menẽg kopah, xix kõmẽn kũnãpa' pip kakxop pit kix. Yã hõmã, hãmyãxatamuk 2 'ĩhã tik puknõg te hãmyũmmũg xop te mãyõnnãg pẽnãhã', hu' nũn, nũy kakxop xax, yĩy 'Enot te' xat, pu kakxop pit kutõgnãg xohix kix, nũy kakxop puxet putex. Hõmã, hãmyãxatamuk xohix xexka 'ĩhã, tik hittap Yenemĩn te Topa pupi hãm'ãktux, nũy tappet tu kax'ãmi', yĩy:  “Kõmẽn Hãmã yõg tikmũ'ũn potaha', yã Haket potaha', 'ũk-tok xak tu', tu' kuxa teknõg, 'ũk-tok xakix hah.” Kaxĩy.Yã Topa yõg hãm'ãktux hittap hã' xat'ax gãy te kakxop kix nõmhã'. Yãy yõg hãm tu' putpu' nũnHãpxip kutõgnãg 'ĩhã 'Enot xok, ha pexkox yõg nũ'kutnã'ax te 'Eyit ha' mõg, tu Yoye ha' mõg, tu hãm'ãktux 'ĩhã Yoye mõ'yõn, 'ũyõtkup hã hãm'ãktux, hu:—'Ãpu, 'ãyok, kakxop put, xi' tut mõgã', nũy 'Iyaet yõg hãm ha putpu mõg. Yã tik kummuk xok, nõm te kakxop xak, nũy putex. Yĩy mõg. Kaxĩy.

Oajẽm ip. Osodop ip Egito eipi be Herodes itait pima, osodop ip. Ce'ũ buje, o'jepit ip jeka be.Deus ekawẽn muwẽnuwẽn'ukat cuk adi o'jekawẽn kuyjeayũ be.Egito eipi bewi okpot otomuwã, i juk o'e Deus, io'e. Imẽn Deus o'e. Ipot muwẽnuwẽn o'e. Jesus muwẽnuwẽn o'e. José itait pima, Deus ja'õ mucũg̃ ãm o'g̃ug̃ẽ. Wara'at e dag̃ itaybit cĩcãayũ epit puje, Herodes itaybit o'e jemug̃uykuku iam. Cekay ip itakoma jĩjã o'e. Te'e ma o'e.Kuy bima kasopta o'jedaebapuk- -xepxep koato bima. Iboam osunuy itaybit Herodes. Imẽnpuye jebekitkit o'g̃uju xepxep koatoayũ yaokam, pũg̃ koatoayũ dak yaokam. Kap'isuat tak ip o'yaokaka.O'g̃uju Belém ka be- -Belém ka tẽg̃ ma dak. Imẽn Deus tak o'g̃ug̃ẽ. Ja'õ mucũg̃ ãm o'g̃ug̃ẽ. Jeremias kuyje imẽn kawẽnwẽn o'e Deus a'õ dag̃. Kuyje Jeremias o'e:Raquel o'ya'ĩjojo ip- -Rama ka beacat. O'tõtõn cĩcã Raquel ya'õberen. Ig̃uycũg̃ cĩcã o'e ixe. Iba'ore iboceayũ be Raquel mucok am. Bekitkit'ũm'ũm kay o'tõtõn. O'tõtõn jenaxeg̃ebitbit oe'ũ'ũ buye, o'g̃uy'ũm puye, i juk o'e Jeremias Deus a'õ dag̃. Herodes e'ũ buje, Deus ekawẽn tojotjot'ukat waram o'jebapuk José kay. Ixet pima jexey bi o'jebapuk. Egito eipi be o'jebapuk. O'jekawẽn José eju.— Kuy oe'ũ ip- -bekicat aoka pinayũ — io'e cebe. — Bekicat etujowat, ixi dak. Israel eipi kay epeju juy — io'e José be.— Hm hm — José o'e.

Ti mꞌ Esit häj nꞌaa bä rabajeej kän Eróts bedëp nä bä. Tii dꞌ tawén hadoo Pꞌop Hagä Do kyyh ta ky nꞌaa rod see herꞌoot do paa kaja däk hyb nꞌaa. Hahỹỹ dꞌ mä Pꞌop Hagä Do kyyh ta ky nꞌaa rod erih do paah: “Ỹ naëëj wät tah ỹỹ, Esit bä naa tabanyyh hyb nꞌaa”,Osejas 11.1 näng kerih do hã.

Hã²wxãn³txa³ E³ji²ta²ko³xa³nãu³a² yxau²xai³lain¹ta¹hxai²hẽ¹la². E³ro²jah³la² ka³te̱³na² he¹tãu³a² yxau²xai³lain¹ta¹hxai²hẽ¹la². Jã¹nxe³jut3su² kxã³nxai³tã² Txa²wã¹sũ̱³na² wãn³txa² hen³txi³jah¹la² jau³xau³hxai²tẽx1ta² e³ta¹hxai²hẽ¹la². E³te³nah¹lxi¹:— Sũ̱³na² Si³yxau³jah¹lo²na¹xai²na² Txa²ki³lha³lxa²khai³xai²na² E³ji²ta²ko³nãu³a² ĩ³kaix1sxã³ sa²sai¹ai¹na¹hẽ³li¹. Nxe³jau³xau³hxai²tẽx1tã² nxe³ta¹hxai²hẽ¹la².

Hatyo nali tyaonaha Herodes kamane kijiya. Nikare tyaonaha Enore iraiti xakaisasehare hiye iraetere akereta kawenatyakeheta maheta. Exakere xairatyoare tyaonita: Nakawiheta nityani hoka Egito nalita tyoheta. Herodes Xoimanai Xaisaka AokaHatyaoseta Herodes kamai nihikoane maniyata tyohenerenai xahita atyahahena xakore, makaokeneha enomana hoka ehare. — Kaxiyani, maoseratyaha natyo — nexa hoka ehare, kahenehare tyaona. Hoka axikatya sorarenai aisaha maheta enamokosenai hinama wanone katyahakoretaterenai Belém naliyerenai, exahe ehaliyita wenakalatisenai koarenai hoka. Nikare ahekotya, xorese kaotyakehenere xakaihenahere ihiye hiyeta. Nikarexe tyaonaha iraiti xakaisasehare Jeremias iraehenere akereta kawenatyakeheta maheta.  Rama yerenai sema osexati, hokotyanika Raquel tiyita haisani mokosenai kawa. Tiya hoka maisa aliyakere kaxemaxalotyakita, tyotya ityaninai wainiha hoka. José Haikoaheta Egitota Haiyanityo, Haisani KakoaHatyaoseta Herodes waini hoka ekamane najikini maniya hatya anjo Enore nalitare kaotyaka José ana inijihinako Egito nali hoka nexa ihiye: — Nikahena hoka xoima exahe inityo xoaha kakoa hahaikoaheta Israel waikoherakoa. Aisa xoima aokowiterenai koxaka waini — nexa.

Iroji abinirina oadani Egito kaarabonia vahoja'aha. 'Bo'dakari Deua binava'isohijora'iki ida athi namoniva abono: “Egito kaarabonia hojaki bana ada kodisai. Obaranahaki bana ada kodisai joira kaimoni.” Niha ada Deus.Hari. Jesus hoja'iki Egito kaarabonia, naothinia José va'ora avajoi'aha vakadiaraboa. Nimania ida namitha'iki Deus athi namoniva abono binava'isohijoravini hi'iki. Iroji va'ora naabiniki adani isai vaipohikiOniaroa, Iroji va'ora nokhaha adani makhira boviri-ra vanoki'iki vajoina kidiania. Abono-ra ni'aha:—Hora vakorijanaha'iki adani makhira. Jokoa vajoijanariha adani kodiania.Hari, ihamahikaraho'aha ada Iroji. Oniaroa, bikava'ihoki'ihi ida makhira vakadivarani, badara hoarani boviri ja'di-ra vanokibiinini'avini. Va'ora honariaha adani kidisorara isai makhira isani-ra vanaabinihavini. Va'ora ni'aha:—Belém sidajia avikha'a mahija makhira isani-ra va'ora avanako'dihavini sidaji bodinia, sidaji hararania jaboni. Makhira isani badara 'bamikia vakabadarariki, vakabadaraki kaho-ra jaboni avakaraga'ihi, va'ora vanaabini bana.Va'ajihi'aha adani sorara, vanaaba'ihi ida Iroji athi. Nimania ida namitha'iki Deus athi namoniva abono Jeremias onikia bini'a'bo'da'iki:  “Kamithavahaki ida saani karaho Belém sidajia vakadisai hahavi vaabinina-ra vakaasara'ahapiki'iki adani gamo. Raquel kohana kidisai-ra va'ora kaasara'avini vani fori vihiki adani gamo vabarariariana. Raquea bikaabokariki ida kidisai-ra va'ora navijavavini, oniani ida va'ini najaharini hija.” Egito kaarabonia ai vihi'iki adani JoséOniaroa, abini'aha ada Iroji. Iroji abinina naothinia Deus ibavi kaija'arini abono-ra nanokia'ianaha José kania vadamia. Asia Egito kaarabonia vahojaha adani José. Deus ibavi kaija'arinia bini'aha:—Vaabinihahavi'iki adani isai-ra vanaabinivini-ra vanofiki. José, gaamanani'a va'ora avajoi'a adani isai, kidiamia vihiki Israel kaarabonia.

Anaeze nitarenaha. Erodes nihyrikosokdaze zuba ziksizonaha. Tubabatu Deus sohokotsa ziwataha tihi: — Katse Esito ikny myziksizo — niy. Iwa Deus sohokotsa niy tubabatu ziwataha abazuba atsatu niy. Esito eze hudikspyk nikaranaha. Makuskyrytsa nisibabaiknaha.Kyze Erodes takyrikize. Sisukmotsa ibo zukbyitahi tsiokaniarẽta nikara:— O Sisukmotsa zikspihikbatakanaha. Kabo mybarapetu niaha — niy. Sihumo takyriki. Iwaze Erodes:— Aba makuskyry wahoro batu kahyrinymyry iwatahi makuskyrytsa sizubarẽtsa mysiba — mytsaty niy. Iwaze sodadutsa pe:— Berẽhe bo pãotaha: Nabo makuskyrytsa tysibanaha! Makuskyrytsa petok ziytyk tsehenahatsa, tysibabaiknaha! — niy. Hyỹ niaha. Petok ziytyk tseheze niy sisukmotsa harere humo. Nitsasonahaze nawa zuruze byrisoik izoize ana humo makuskyrytsa petok ziytyk tsehenahatsa nisiba tsihikik. Iwa hỹ. Iwaze hawa ha ty Deus sohokotsa Seremias tubabatu ziwataha atsa tu niy. Atahi:  — Hama Berẽhe hudikhudikwy baze tu iaksoho ty ziwaby. Wytykyryk nipuziukunaha sisukatsihikrẽza niapykyryknaha. Tapara kykyryk nipuziukunaha. Hakeu hyrytsa pokzi nipuziukunaha “Hana bo kahyrytsa. Kahyrytsa hana bo ja” nikaranaha. Tahahyrytsa pokzi sijeza ziknapuziukunaha — niy. Iwa Deus sohokotsa tubabatu ziwataha, atsatu niy. Isareu bo ziksizonaha.Kyze Erodes niraze bijoikpe iknykta Deus tsumuẽhĩtsa Sose pe niy. Atakta zitsotospykykze bijoikpe iknykta tihi ipe:— Kyikty! Isareu bo tsiksizo. Makuskyry ije tuk tysioktyhyk. Makuskyry zibezekyzykynahatsa botu niakbabanaha iwaze Isareu bo tsiksizo — niy.

Miꞌi hawyi morekuat Eroti kuꞌuro hap kape itote tukupteꞌen yi Esitu tote aikotã saꞌawyꞌi Tupana toꞌe miwan me hap ewy — Meiũran ti aru Uhaꞌyru atikaykay ti aru yi Esitu kaipyi e saꞌawyꞌi wuat miwan me Oseia 11.1 pe. Maꞌato morekuat Eroti tikuap taꞌyn sehaꞌat haria ipuẽti haria yt topuo i raꞌyn iꞌatuꞌaipok hawyi ipyꞌahak sese raꞌyn topyhuꞌat — Yt naku i pãi e. Yt tõꞌẽ i raꞌyn uipuo henoi uhepiat hamo waikiru kuap haria uimikyꞌesat ewy pãi e. Yt taꞌatuhenoi hin i aikope mekewat Hirakat ieĩneꞌen hap e topyꞌahak popuo. Miꞌi hawyi morekuat Eroti tiꞌatupoꞌoro kahato tesuraraꞌin sem naꞌyn tawa hit Perẽi kape yne itotiaria hirakaria ipaꞌiat hit koꞌi atuꞌuka hamo typy anu pyi iꞌywãꞌĩ rakaria atuꞌuka yne hamo Perẽi miaria iꞌewyte hirakaria ipaꞌiat yt pya hin i Perẽi kai gupteꞌen haria typy anu pyi yi kape toiꞌatuꞌuka kary katupono typy anu raꞌyn waikiru etiat wemuꞌe haria teꞌeraꞌakasa waikiru kape. Miꞌi hap ewy te toikyꞌesat hirakaria atuꞌuka hap typy anu iꞌywãꞌĩ rakaria pyi. Toiꞌatuꞌuka yne itote aikotã Tupana ehay moherep hat Ieremia mienoi tomiwan miat saꞌawyꞌi sese hap ewy. — Tawa Perẽi pyi ti aru mekewat yi Hama pyi ti aru atikuap kahato ti aru iꞌatuwoꞌokakꞌi kahato hap iꞌatuehay pirik kahato hap e. Taꞌatusatyꞌu kahato itote toꞌopytitꞌi kahato e. Mana Hakeu ywania tawa hit Perẽi miaria teꞌeruwak kahato taꞌatumẽpytꞌin kyꞌe hap upi. Teꞌeruwak at kaꞌap hap atikuap uimuꞌetu e. Yt uwe i imoperupꞌi kuap katupono topap yne yne imẽpytꞌin itote pote e ti Tupana ehay enoi hat Ieremia miwan pe 31.15 pe yianmete Perẽi miat e hirakaria atuꞌuka hamuat hap etiat. Miꞌi hawyi yi Esitu pe Iuseꞌin tukupteꞌen motꞌi itote. Meiũran morekuat Eroti ikuꞌuro hawyi Tupana tipoꞌoro temiit i raꞌyn atipy kaipyi Iuse kape. Miꞌi hawyi tuwemoherep i raꞌyn Iuse muꞌetu te yi Esitu piat heĩneꞌen turan. — Epoĩꞌãm no Iuse e. Etioto ro Hirakat ity wywo hawyi eweiꞌaipok i ro eheꞌyi kape i Isareu ywania eꞌyi kape katupono ti koitywy Hirakat Iesui auka teran hat morekuat Eroti ikuꞌuro raꞌyn e atipy kaipywiat sut hat Iuse muꞌetu.

Ôvoheixoane ya Ejítu tukú koeti ivokóvone Êrodi. Kó'inokeneye maka kaúsakapune neko yuho Vúnae ya xoko porófeta koyúhoti emo'u Itukó'oviti mekúke, enepone koêti: “Koeku ukópea Ejítu, undíne ihaxíkopa neko nje'éxa” koêti. Koepékexokono neko inámatiko kalivônoExoâne Êrodi itúkeovo aupú'ikoatine hóyenohiko ukeâti úkeaku ihâroti, yupihovó koene ímaikeovo. Yane pahúkoane koépekexeokono neko uhá koeti inámatiko kalivôno ya Mbélem pi'âtine xoénaena poké'eke, koánemaka xapa ko'óvokutihiko oveâti xêrerekuke. Itúkinovoke kalivôno pi'âtine xoénaena poké'eke vo'oku yûho neko hóyenohiko ukeâti úkeaku ihâroti kuteâti yé'akeneye xoénae ike ipúhikine neko hékere. Yane koúsokovone neko kúxoti yútoe porofeta Njerémiya, enepone koêti:  “Ya Râma, ápe kámone xanéhiko, êno hónoti iyókexoti kotíveti koeku yaíkea. Manîrapo Rákeu iyôti vo'oku xe'éxaxapa. Yoko ako itoâti iyúni'ikea vo'oku heú koe ívohikeovo xe'éxaxapa” koêti.Enepone Rákeu kíxone porófeta, énomone neko yeno Njáko, oxú'ikene ne jûdeuhiko. Kene yara yútoe Máteu, koati kixo'êkoti uhá koeti senóhiko jûdeu ya Mbélem koepékokonoti xe'éxa. Njerémiya 31.15 Ukopêa Ejítu ne YûseIvokóvone neko Êrodi, apé kó'ino Yûse ya hopúneke ne ánjuna Vúnae. Yoko Ejítuke ovó'iko ne Yûse. Hara kíxoa ánju: —Keúsakapapune, yamápanemaka ne kalivôno yoko êno, yaúkapapune ya poké'exa Izarâe, vo'oku ivókovonehiko neko kaha'âti koépekea ne kalivôno —kíxoane.

Toopɨ́re Herode katiró põo tẽóro tohá ni'ikãrã niîwã. A'té Õ'âkɨ̃hɨ yee kiti werê mɨ'tagɨ kɨ̃ɨ̂ ohâ'ke keoró wa'â dutiro tohô wa'âkaro niîwɨ. Teeré a'tîro niî ohâ mɨ'takɨ niîwĩ: “‘Yɨ'ɨ̂ makɨ Egitopɨ niigɨ́re pihî wihawɨ’, niîkɨ niîwĩ Õ'âkɨ̃hɨ”, niî ohâ no'owɨ. Herode ɨmɨá wi'marã́re wẽhe dutí'ke niî'Herode masirã́re, yɨ'ɨ̂re buhíkã'pã niîgɨ, uâ yɨ'rɨa wa'âkɨ niîwĩ. Tohô uâgɨ, niî pe'tirã ɨmɨá wi'marã́re Belẽ́pɨ, tohô niikã́ tii maká sumútohopɨ niirã́re pɨá kɨ'ma kɨorã́re, naâ dɨharó kɨorã́re wẽhe dutíkɨ niîwĩ. Naâ masirã́ kɨ̃ɨ̂re werê'karo toô kã'rota bɨkɨâsami niîgɨ, ɨmɨá wi'marã́ tiikése kɨ'mari kɨorã́re wẽhe dutíkɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ tohô wee dutísere Jeremia Õ'âkɨ̃hɨ yee kiti werê mɨ'tagɨ kɨ̃ɨ̂ ohâ'ke keoró wa'âkaro niîwɨ. A'tîro ohâkɨ niîwĩ:  Ramá wamêtiri makapɨre masá bɨhâ weti, utî karíkũkã tɨ'ó no'orosa'. Raquel paramérã niî turiarã numiapɨ Israel kurakãharã nɨmosã́ numia naâ põ'raré pũûro utî dɨhasé wã'arãsama. Naâ põ'raré wẽhekã́ ĩ'yârã bɨhâ wetikã, ãpêrã wãkû tutuase o'ô masitirãsama, niî ohâ no'owɨ. Herode wẽrîka be'ro kẽ'erópɨ ni'kɨ́ Õ'âkɨ̃hɨre werê ko'tegɨ José Egitopɨ niigɨ́re niîkɨ niîwĩ: —Wã'kayá. Wi'magɨ́re kɨ̃ɨ̂ pakó me'ra Israel kurakãharã niirí di'tapɨ sɨ'orí dahâ tohaaya. Wi'magɨ́re wẽhé sĩ'ri'kãrã boâ pe'tia wa'aáma, niîkɨ niîwĩ.

Chayćhümi yaćhapäcula Herodes wañunancama. Lluy caycuna caynu lulacacüla Diospa unay willacünin “Egipto malcapïtam chulïta ayacamú” nil nishancänümi. Walaśhchacunätam Herodes wañuchinChay uyllurwan tantiäcunaca upanta lulaśhanta Herodes tantiacülulmi alli-allicta rabyala. Chaymi ishcay wataña tantiäcunäman lusiruca licalïmuśha captin, Belenćhüpis muyülïninćhüpis ishcay watapi ulayman walaśhcunäta lluy wañuchinanpä caćhala. Lluy caycunam pasala Diospa unay willacünin Jeremias nishannuy:  “Rama malcaćhümi wa'acuyta, awćhuyta uyalí.Jer. 31.15. Rama malca Belenpa muyülïninćhümi cala. Chayćhu llapa wawincuna manaña captinmi Raquel mamay-taytayta awćhucuñä” nil. Jesuspa taytancunam Nazaretman aśhuycunChay Egipto malcaćhu José yaćhayällaptinlämi Herodes wañucula. Jinaptinmi Josëta suyñuyninćhu Diospa caćha anjilnin nila: “Canan śhalcul, walaśhchäta, mamantawan puśhaculcul Israel malcayquita cutiy. Chay wañuchiyta munäcunaca ñam wañucunña” nil.

Tawamhã tame te oto ĩré aimasisi zahuré, apito Erodi hã ĩdâ'âzéb u. Ãne ma tô tiromhâiba, duréihã 'Re ĩhâimana u'âsi mono, tizadawa wasu'u 'rata 'wai ma, te te ĩwaihu'uzém na te te sina uwaimrami da. Ãne ma tô tãma waihu'u siro: “Wa hã ĩ̱'ra, wa satõ, Ezitu hawi morĩ da.” Ãne duréihã 'Re ĩhâimana u'âsi mono mreme hã, ti'ra ãma hã. Ai'uté, da te 're ĩsimroi mono zé wasu'uTawamhã apito Erodi hã aibâ norĩ, bâtâ pusizém hawi we ĩsi'aba'ré norĩ hã pi'uriwi tiwi ĩsi'aba'ré na te te ãma rowaihu'u za'ra wa, ma tô ab'rui pese. Sib'rui wa, tãma da'wapéi'wa norĩ hã ma tô satõrĩ za'ra Berẽ u, 'watébrémi zô si'aba'ré da, uburé te te dawi uprosi mono da, maparane ãma ĩwahu mono õ hã, Berẽ ãma 're ĩdahâimana za'ra mono norĩ 'ra hã, duré Berẽ 'rata 're ĩdahâimana za'ra mono norĩ 'ra zama. Aibâ norĩ hã wasi te te ĩ'madâ'â za'ra zém na te te tãma ĩwaihu'u za'ra zéb zarina, ma tô apito Erodi hã ãne 'manha. Ãne ma tô tiromhâiba, duréihã 'Re ĩhâimana u'âsi mono zadawa wasu'u 'rata 'wa te te ĩrowasu'uzéb zarina, Zeremiasi hã. Ma tô ãne ãma rob'ui'éré siro, 'Re ĩhâimana u'âsi mono mreme na:  “Rama na romnhisi ãma hã dawawa hã ma tô wapari za'ra ni, dazadari 'rãihâ hã. Raté hã te aiwa'õ, ti'ra norĩ ãma. Pẽ'ẽzé uptabi wa, te te sima wẽ õ di, da te ĩpẽ'ẽtété da hã, ĩ'ra norĩ hã uburé tiwi si'utõrĩ wa.” Ãne ma tô Zeremiasi hã rowasu'u. Ezitu hawi, Zuzé norĩ hã apâ te te sina ĩsiri zahuré zé wasu'uTawamhã apito Erodi dâ'â parimhã, ma tô hâiwa ãma Wanhib'apito ma romhuri'wa hã Zuzéhé ma sihâi'ré, sõtõ 'rowi, Ezitu ãma sãmra ré. Ãne te tãma tinha:— Oto ai'utu. 'Watébrémi hã oto subzari aba. Ĩna ĩré saprõni, Izarazéhé nhihudu norĩ nhipti'ai u. Aibâ norĩ hã 'watébrémi te te aré siwi wĩrĩ da, sô ĩsi'aba'ré norĩ hã ma tô tidâ'â za'ra. — Ãne te tãma rowasu'u.


Morarame Joze towõse ropa. Poeto tarose jẽ maro Izyraeu to esaka ropa.

Wa kot akupỹm wa õ pika hwỳr Jejus o mõrJuãw 7.41-42Jakamã nhũm Tĩrtũm kapẽr o mẽ wrỳk xwỳnhja ã Juje mã karõ anẽ hãmri nhũm kuma nẽ ma akupỹm wa o mõ. Ma akupỹm mẽ õ pika hwỳr wa o mõ.

Ininiã Xosee mikanapiriãri amarini, inorokata Xotéia tõpamoni, Isaeo tixinimoni.

Aituo myakâwâm José, Maria, Jesus warâ saudylymo. Israelram odopâdylymo.

Naꞌe upuꞌàm Zuze aꞌe kury. Weraha kwarer, ihy no. Uzewyr oho Izaew ywy rehe wà. Naꞌe uzeꞌeg teko Zuze pe wà.

Haꞌe ramo opuꞌã. Avaꞌi haꞌe ixy ogueraa vy ojevy ju Israel yvy re.

Odaa José jiɡ̶itibigi, nibatine nigaanigawaanigi, ajaa eliodo, odaa ja dopiticogi nipodigi Israel.

Oma'eamo ahe vyri a'ero tayri'ga rerogwovo ga'yembora reheve g̃a nderojivya pevo jitehe ogwyri pe Israel pe g̃a nderovahema.

Kỹ tóg jẽgnẽ kỹ tĩ mũ sir. Gĩr va tóg tĩ mũ, ti mỹnh fi pére tóg tĩ mũ gé. Kỹ fag tóg Israel ag ga ra mũ mũ sir.

Upe-ma ramo opuꞌã ojeꞌói-vy. Mitã ogweraha isy ndive jevy gwetã-my. Israel kwéry yvy-py oho.

Aꞌerauwe Jose ꞌga ojypa, okaraemã mogatyrũmũ. Aꞌeramũ ꞌga Jejui ꞌga rerawau ꞌga y ẽẽ reewe, ꞌgã nerojewya oywy pe nũ.

Nhym kam Jôdje arỳm kàjmã djan prĩremẽ nã aro tẽ. Aro tẽn amũ mebê idjaer nhõ pyka'ỳr aro tẽ. 'Ỳr aro tẽ:n arỳm 'ỳr aro bôx.

Mîrîrî yeꞌnen José pakaꞌpî. More moropai isan yarakkîrî toꞌ ennaꞌpoꞌpî Israel pata pona.

Ha Yoye yok, tu kakxop put, xi' tut mõgãhã', ha ta' mõg 'Iyaet ha', tu' mõg tu mõktu' mõxaha',

Aripit. O'jepit Israel eipi kay. Bekicat o'tujupit, ixi dak. O'jepit ip.

Ti mꞌ Joséh basꞌëëg gëët mäh, tado däk karapee tꞌaah, ti mꞌ karapee ỹỹn daheeh ratsyym kasog kän Isaraéw häj nꞌaa hẽnh hahꞌũũm doo.

Nxe² hxi²sxã³nhon³ta³lun²ka³tu̱³ ĩ³sa²yxau³ta¹hxai²hẽ¹la². Ĩ³sa²yxau³ka³tu̱³ hã²wxãn³txa³ Wẽ³sai²na² a²hã³ka³nai²na² nxe³sxã³ tẽ³sxã³ ĩ³xi²yain¹ta¹hxai²hẽ¹la². I³sa³e²ko³xai²na² ĩ³xi²yain¹ta¹hxai²hẽ¹la².

Hatyaoseta José haikoaheta xoima exahe inityo xoaha kakoa Israel waikoherakoa xeta.

Hari. Oniaroa, ai vihi'aha adani José, va'ora avikhaha adani isai, kidiamia khama. Israel kaarabonia avajoi'aha. Judeus kaija'ari vaonina hoariha Israel kaija'ari.

Yhỹ niy. Sose Maria makuskyry ahatsa pe:— Tupaktsa! Isareu bo tsipiksizonaha — niy. Iwa Isareu bo ziksizonaha.

Miꞌi hawyi Iuse ipoĩꞌãm hawyi — Toꞌiro wataꞌaipok ahetawa kape e raꞌyn Hirakat pe ity pe. Miꞌi hawyi teꞌeraꞌaipok taꞌatueꞌyi Isareu kape.

Yane omópane Yûse ne kalivôno yoko êno. Poké'exa Izarâe yonópohiko.

Tohô niikã́ tɨ'ógɨ, José wã'ká, wi'magɨ́re kɨ̃ɨ̂ pakó me'ra Israel kurakãharã niirí di'tapɨ sɨ'orí miáakɨ niîwĩ.

Chay niycullaptinmi walaśhcäta mamantinta puśhaculcul cuticamula Israel malcanman.

Tawamhã Zuzé hã utu wamhã, ma tô apâ saprõni zahuré 'watébrémi hã, ĩna me, Izarazéhé nhihudu norĩ nhipti'ai u.


Mame Erote mũkuhpyry esety Akerau. Mokyro kynexine Jutea esemy. Tumy myakãme toehse kynexine. Mokyro ekary etaryke tyya, Jutea pona toytory se pyra Joze toehse. Mame Ritonõpo a taosenehkase ropa. Mame aomi poe toytose Joze Karirea pona.

Tã ra akupỹm hpôx kaxyw htêp o mõ. Hãmri nẽ pahi Erox kra Akêrawja ra hipêêxà mỳr pê kot Jutej kamã mẽ ho amnhĩptàr hã harẽnh ma. Hãmri nẽ tee ri mẽ amnhĩ kukamã hamaxpẽr nẽ kãm mẽ hwỳr wa o mõr pyma nẽ.Tã nhũm kamàt nhũm Juje ra gõr nẽ nõ nẽ kê axte amỹti. Nhũm kê axte Tĩrtũm kapẽr o mẽ wrỳk xwỳnhja hwỳr wrỳ nẽ akupỹm õ pika hkwỳ pê Jutej wỳr mõr nê wa mẽ hkurê nẽ kãm:—Pa Juje? E kêr ka Jutej wỳr wa mẽ amõr kêt nẽ. Pãnhã nhãm mẽ anhõ pika hõ hwỳr mãn mõ nẽ kamã ri apa.Anẽ nhũm kuma nẽ hpãnhã wa mẽ ma mẽ õ pika hkwỳ pê Garirej wỳr wa mẽ juk nẽ ma mõ.

Txamari imarotakasaakiri Akirao, Erotxi ãkiri auĩtetxi ininiua irini tikini, Xosee pĩkari Xotéia tõpa auini. Ininiã Teoso nitiri iuaĩkana itaponemoni sãpiretari ãtiãtaã isini ĩkapani. Ininiã Xosee, Maria, Xesosi pakini sari Kariréia tõpamoni Isaeo tixini.

Saintybyem myakâwâm “Arquelau pymâ, Herodes imerybyry, tunwym ejipyano” kely indadyly. Awylygue myakâwâm José eanu myarâ Judéia yan-yam idâze, “Pymâ iwelo iamudo xyâen-honze enra” tâkeduo. Nhâenkyenlâ olâ myakâwâm Deus aguely:— Galiléia yan-yam âxidâdaunda — kely.Aituo Galiléia yan-yam âxidâze idâlymo.

— Akeraw aꞌe, Ero taꞌyr aꞌe, wiko Zutez ywy rehe har wanuwihawete romo aꞌe kury, iꞌi izupe wà. Ukyze Zuze izuwi wazeꞌeg henu mehe. Naꞌizewyr wer kwaw aꞌe ywy rehe. Naꞌe Tupàn umumeꞌu maꞌe wà izupe aꞌe kury, ipuahu pe aꞌe kury. — Eho Karirez ywy rehe nehe ty, iꞌi izupe. Weruzar Zuze izeꞌeg. Oho tuwe aꞌe ywy rehe kury.

Haꞌe gui Judéia pygua huvixa Herodes rekovia taꞌykue Arquelau ju oĩa oendu vy okyje haꞌe katy ju oo aguã. Haꞌe gui oexa raꞌu rã Nhanderuete oikuaa uka jevyague rami oiko vy Galiléia yvy katy ojepeꞌa ovy,

Niɡ̶ijo niɡ̶icoticogi, odaa ja dibodiceta Arquelau, lionigi Herodes, me niɡ̶iniaa diiɡ̶enataka waxodi limedi eliodi. Joaniɡ̶idaa leeɡ̶odi José me doita midiaaɡ̶i. Odaa José ja dige, igee Aneotedoɡ̶oji meote leemidi. Odaa jiɡ̶igo nipodigi Galiléia.

A'ea rupi Arquelau'ga oko Judéiapeve'g̃a nduvihavamo Israel pe opo'ria py'rovo Herodesva'ea py'rovo. A'ea kwahavame Joséva'ea kyhyji Arquelau'ga hugwi. Ndojupotari ahe Judéiapeve'g̃a gwyri pe a'ero. Ypytunimo okirame Joséva'ea Tupana'ga rendukatui. Kiro ga Joséva'ea momoranduvi.—Terehoi ti Judéiapeve'g̃a gwyri pe, ei Tupana'ga ahe ve.Nurã Joséva'ea ndohoi pevo. Galiléiapeve'g̃a gwyri pe ahe hoi Israel pe.

Tá jun kỹ tóg pãꞌi mág tãg jyjy jẽmẽg mũ, José ti. Hã ra tóg tỹ Arquelau nĩ. Ti panh tỹ Herodes ri kén tóg tỹ pãꞌi tỹ rei nĩ, ga tỹ Judéia tá. Kỹ tóg ti kamẽg mũ. Kỹ Topẽ tóg ti vẽnh péti kỹ ti mỹ: “ga tỹ Judéia tá nĩ mãn sór tũg,” he mũ. Kỹ tóg tĩg mãn kỹ ga tỹ Galiléia ra tĩ mũ sir.

Ha upéi katu:—Ãy Herodes raꞌyre Arquelau oiko jevy mburuvixagwasu ramo Judéia yvy-py, heꞌi José-pe omombeꞌu-vy.Upéixa-gwi ikyhyje oho hagwã taꞌyre manda ha-py. Pyhare ojehexa uka jevy íxupe ou-vy Nhandejáry rembigwái yváy pygwa. José oke jave, ojehexa uka íxupe:—Ani ereho teĩ upe-py, heꞌi íxupe.Upéixa-gwi ndohóiry oyvy-py. Galiléia yvy-py ae haꞌe oho.

Akelau tahe Herodi riòre ronyre iòlòmy, tyby deròwymy. Tai kowa‑ò Jyje ròirenyõre sỹmy. Rasina‑ki rybeõ rieryre Kalileia‑ò ròirenykemy. Tai tahe ròirenyre kowa‑ò.

Oywy upe owaẽmawe Jose ꞌga ꞌwyriara ꞌga rera renupa. “Erote ꞌga raꞌyra ꞌga, Akirau ꞌga ꞌũi ꞌwyriaramũ Judeja ywy pewara ꞌgã nupe”, ꞌjau ꞌga amũ Jose ꞌga upe. Aꞌeramũ ꞌga okyjau ꞌga pyri oo awi. Aꞌeramũ ywagipewara ꞌga ojesaukaa ꞌga upe nũ, ꞌga fayupaw ipe nũ. “Garireja ywy pe pekwap”, ꞌjau ꞌga ꞌga upe, ꞌga fayupaw ipe. Aꞌeramũ Jose ꞌga ꞌgã nerawau Garireja ywy pe.

'Ỳr aro bôx nhym me arỳm kum,—Erodji kra Akireu arỳm pykabê Djudêjakam bãm pãnh memã bẽnjadjwỳr, ane. Nãm me Jôdjemã ane nhym arỳm kum uman Djudêja'ỳr tẽm prãm kêt. Ne kam õtkam me'õ arỳm nêje kukrà. Nhym kuman arỳm pykabê Djudêja nhibej tẽn kam pykabê Garrêjakam bôx.

Tîîse itekare etaꞌpîiya Herodes munmurîꞌpî Arquelau wanî Judéia pata koꞌmannîꞌnen pe tîyun pataꞌpî yaꞌ. Mîrîrî yeꞌnen eranneꞌ pe awanîꞌpî, miarî ya ikoꞌmanse itîîpai pra. Moropai tîweꞌneꞌ inîꞌrî Paapa eseurîma etaꞌpîiya attî namai Judéia pata pona. Mîrîrî yeꞌnen José wîtîꞌpî Galiléia pata pona Judéia pata pona pra.

ha tikmũ'ũn te hãmyũmmũgãhã', tu 'Enot kutok 'Akenap 'ãktux, ha Yonex yõg tikmũ'ũn xat, yãy tak yãnãn tu' xat, yĩy Yoye kuxãnõg, pa Topa te hãmyũmmũgãhã', 'ĩhã mõ'yõn, 'ũyõtkup hã hãmyũmmũgãhã', yĩy Yoye mõg hãpxexka Ganinet tu', xix kakxop mõg, xi' tut mõg,

Imẽnpit iparara o'e José Herodes ipot puxim- -Arquelau buxim. Judéia eipi kukukan o'e Herodes'ũm tieg̃ Arquelau. José iboam itaybit pima, iparara o'e Judéia eipi be jajẽm am. Galiléia eipi be o'ju ip José jeparara pibun. O'ju ip, waram ma jexeyxey buye.— Eg̃uy g̃u juy Judéia eipi be — Deus o'e José be, jexeyxey bima.

Ti mꞌ Joséh ky nꞌaa napäh bä Akeraw häd näng do bagꞌããs mä Judah häj nꞌaaJudah häj nꞌaa, Isaraéw häj nꞌaa bód né hẽ. bä ta yb jawén buuj, eỹỹm mä tꞌĩĩ hẽnh tahõm bä kä. Ti mꞌ ta sꞌëë see gó Pꞌop Hagä Do ããs maherꞌoot mä tꞌĩĩ hẽnh tanahõm hyb nꞌaa. Ti hyb nꞌaa kä mꞌ Isaraéw häj nꞌaa bód Garirej häd näng doo hẽnh mä tabahõm kän.

Nxe³nxa²ha¹te¹ ĩ³xi²tãu³ãn²tu̱³ a²ha³lo²a² ha³ta̱³nxe³jau³xa² ĩ³hen³txi²nyhain¹ta¹hxai²hẽ¹la². Ĩ³hen³txi²nyhain¹te³ãn¹jau³kxai³lu¹:— E³ro²jah³lai¹tã² Ju³te²an¹ko³xai²na² I³sa³e² ko³xa² kãi²nxa³ko³xai²na² ha³txih³xan¹ko³xai²na² a²hxi²kan¹jah¹laix1tã² ya²la³tu̱³ ya³lu²na²hẽ³li¹. Ya³lu²ha²kxai³ a²ki³lha³lxa² Ar³ke³lau²sah³la² ã³wẽ̱³not3sxã³ ha³lo²a² wa³kxẽn³yah³la² hxi²kan¹txi³lon³na³li¹. Nxe³jau³xai²na² ha³ta̱³nxe³jau³su² ĩ³hen³txi³nyhain¹ta¹hxai²hẽ¹la². Ĩ³hen³txi³nũ²la² yuh³lxi³jau³su² thĩ³na² yxau²xai³thĩ³nai³tã² hai³txi³ wa̱³li²sxã³ yxau²xai³to³ta¹hxai²nxa³hẽ¹la². Nxe²nxa³kxe³su² hxi²sxã³nhon³txi²si¹ha²kxai³ Txa²wã¹sũ̱³na² wa̱³li²si¹hxa³jau³su² ain³kxi²ha²kxai³ ha³lo²a² ã̱³xa² Ka³li³le²a²ko³xa²nãu³a² I³sa³e² ko³xa² kãi²nxa³ko³xai²na² ha³txih³xan¹ko³xai²na² ai³sxã³ yxau²xai³lyain¹ta¹hxai²hẽ¹la².

Hoka semehena atyo José, Herodes ityani Arquelau atyo xekohaseti tyaonita Judéia koa hanexe wenekoare. Semene José hoka maira haxanene kakoa hatyo maniya. Hatyaoseta Enore aotyakihitiyene inijihinako hoka xane Galiléia koa.

Hari, Joséa bikamitha'ihi ida ija'ari vakadivarani:—Abini'iki ada arabo kaka'da'dini Iroji. Judéia kaarabonia hojaki ada Iroji kohana kaisai Arquelau oniki, ovari maina ada Judéia kaaraboni kaija'arini vakadika'da'di hira — vakhani'aha. Oniani ida José vajoina-ra finivini hija. Vadamia Deua binava'isohi'ianaha ada José:—José, hari'a Judéia kaarabonia avajoi! Galiléia kaaraboni maina avikha — Deua bini'aha ada José vadamia.Oniaroa, avikha'aha Galiléia kaarabonia. Avakhano'aha.

Anabo zumunahaze Erodes tse, Arekeraus inarokota tazo inazapyzeky niy. Abaka atakta Sudeja ezektsa pehakatsa niy. Ana humo hi Sose zinymyryze ipokso tsipybyrẽta niyzik. Iwaze hinipỹ niyze zitsotospykzoze Deus ipe:— Sudeja bo ka pão pãobyity, Karireja bo tsiksikta! — bijoikpe iknykta niy.

IRUKA 2.39 PIAT EWYPutꞌoktaꞌatuꞌe itote hawyi Iuse tikuap taꞌyn morekuat Eroti saꞌyru saꞌag Akeirau e hap het rakat topyhuꞌat toꞌywot saipe pot heiam note aikope saꞌawyꞌiwuat toꞌywot tiꞌatuꞌuka hirakaria turanuat hap tote. Miꞌi pote Iuse tokenꞌẽ tuweꞌyatnug itotiat hamo. Miꞌi hawyi mio tã e Tupana imuꞌetu Iuse pe — Yt ereĩneꞌen neiꞌo meiũpe yi Iuteu pe e Tupana Iuse muꞌetu toꞌe. Miꞌi pote tuwat i raꞌyn tetawa saꞌawyꞌiwuat kape mekewat yi Karireia kape.

Itea eyekóxoane Yûse itúkeovo Arkílau, xé'a Êrodi, ahe'ókopo haíkene natíxea ya Njúdeya, píkoane yonópeaya. Yane éxokoa Itukó'oviti ne Yûse yonópokumo ya hopúneke. Énomone pihópino Ngalíleyake

Be'ró “Herode makɨ Arquelau kɨ̃ɨ̂ pakɨré Judéia di'ta wiôgɨ dɨka yuuápɨ” niikã́ tɨ'ógɨ, uîkɨ niîwĩ. Tohô weégɨ toopɨ́re wa'â sĩ'ritikɨ niîwĩ. Õ'âkɨ̃hɨ kẽ'erópɨ werê no'o'kɨ niî yuugɨ, Galiléia wamêtiri di'ta pe'e yɨ'rɨákɨ niîwĩ.

Chay Judea malca Herodespa chulin Arquelaop maquinćhu caśhanta yaćhälulmi José manchacula chayman ćhayta. Jinaptinmi suyñuyninćhu willaptin Galileap malcancunaman licula.

Tane nherẽ, ma tô wapa Aterazu, apito Erodihi 'ra wasu'u hã, timama nhowa're're ĩsébré na hã Zudeza ãma te te 're ĩda'ab'madâ'â mono da hã. Taha wa, pahi di, tame ĩré 're ĩhâimana zahuré mono da hã. Tawamhã sõtõ 'rowi ma tô tãma waihu'u na sahu, hâiwa ãma 'Re ĩhâimana u'âsi mono ma romhuri'wa hã, Zuzéhé ma, Zudeza u neb zahuré tõ da, Darireza na danhipti'a nho'õmo nhisi u si neb da. Taha wa, ma tô tamomop si tineb zahuré, Zuzé norĩ hã.


Mame Nazare pona toytose roropa toto, Karirea rãnaõ pona. Moroto ke ehse toh rahkene, Ritonõpo omihpyryae ro. Pake ynara tykase urutõ kõ Ritonõpo poe inymenekahpyry poko, “Nazarepõme exĩko mana,” tykase.

Nẽ kamã pôj nẽ krĩ pê Najare hwỳr mõ nẽ kamã amnhĩm õrkwỹ nhĩpêx nẽ kamã wa mẽ pa ho pa. Nhũm pre ra amnepêm Tĩrtũm nhỹ hã kapẽr o mẽ pa xwỳnhjê hõja ra ã mẽ kot amnhĩ nhĩpêx anhỹrja kukamã mẽ panhĩgêtjê mã mẽ harẽ nẽ hã kagà. Nẽ hã kagà kot: Tĩrtũm kot mẽ pahwỳr mẽnh mã xwỳnhta koja kêp Najare nhõ xwỳnh. Anẽ.

Nasaree sitatxiti kaikota itxana. Ia atoko itxa kitxakapirĩka Teoso sãkire sãpiretakani sãpiretakiti iaõka inini. Ninoa txari: Nimereẽkiti, Nasareekiri itxauako.

Xidadâ Nazarédâ myakâwâm âxidâdylymo. Iweâpa Deus itaumbyry egatuwânibyry modo, “nazareno” kelygue âzezekeoze kehomobyrylâ. Nazaréram iamudo Jesus agâ âxidâze idâduomo, Deus aguehobyry ara aidyly.

Nazare taw pe uzapo weko haw aꞌe kury. Uzapo nezewe haw aꞌe, taꞌe nezewe iꞌi Tupàn zeꞌeg imumeꞌu har kwehe arer aꞌe wà xe. — Zaneruwihawete ur maꞌe ràm wiko putar Nazare taw pe har romo aꞌe nehe, iꞌi izupe.

peteĩ tetã Nazaré hery vaꞌe py ikuai aguã. Haꞌe rami oiko ojeupity aguã profeta kuery pe aipoeꞌi ukaague: “Ixupe ‘Nazaré pygua’ ꞌea ꞌrã”, heꞌiague.

Odaa jiɡ̶idiaaɡ̶i mani nigotaɡ̶a Nazaré. Odaa jiɡ̶idaaɡ̶ee micotece lotaɡ̶a niɡ̶ijo ane yeloɡ̶oditibece Aneotedoɡ̶oji lowooko niɡ̶ica jotigide, niɡ̶ijo mee, “Oyatedigi me Nazareeno.”

Pevo ahe ruvi cidade de Nazaré pe tayri'ga pavẽi ga'yembora pavẽi no. Nahã hekoi Tupana'ga nhi'ĩpo'ruavo ymyahũva'ea po'ruavo. A'ereki ymyahũ Tupana'ga nhi'ig̃a mombe'uharava'ea a'ea mombe'umbe'u Tupana'ga nhi'ig̃a mombe'gwovo. Jesus'ga mombe'gwovo ahe ei hako: “‘E'i po ti g̃a ga pe nehẽ Nazarépeve'ga,’ ei Tupana'ga,” ei ahe hako. G̃a u pevo a'ero.

Kỹ tóg cidade tỹ Nazaré tá jamãn mũ sir. Hã ra tóg rán kỹ nĩ gé, Nazaré ti. Vãsỹ Topẽ vĩ tó tĩ ũ tóg tag rán ja nĩ gé, kỹ tóg: “ti to ag tóg: Nazaré tá ke vẽ, henh ke mũ,” he ja tóg nĩ, Topẽ vĩ tỹ rán kỹ nĩ ki, Jesus to. Hã ra tóg ge nĩ.

Upe-py oho opyta Nazaré tetã-my. Yma Nhandejáry nheꞌẽ-py omombeꞌu vaꞌety remimoĩgwe kwatia-rehe heꞌi a-rami: “Heꞌi vaꞌerã íxupe Nazaré pygwa”heꞌi upe Nhandejáry rembiporavo Cristo-rehe. Ipokatu voi Nhandejáry nheꞌẽ. Upéa-gwi yma heꞌi hagwe-rami, ãy oiko-ma.

Nazare hãwã‑ki rasỹnyrenyre. Kia tahe riwinyre iwese Inynyrỹ rybedu ihetxiu rarybere wese: —Nazare ludu tii rarekre.

Nasare ꞌjawa amunawa ꞌupa Garireja ywy pype. Aꞌeramũ Jose ꞌga ꞌgã nerawau ꞌgã neropytau Nasare pe. Ymã te Janeruwarete ꞌga jeꞌega momeꞌwara ꞌgã ꞌi rakue: “Anure nipo ꞌgã ꞌi ꞌga remimono ꞌga upe, Nasare pe waranup maꞌefera ꞌga, ꞌjau nipo ꞌgã ꞌga upe”, ꞌjau Janeruwarete ꞌga jeꞌega momeꞌwara ꞌgã nakue. Aꞌeramũ Jose ꞌga Jejui ꞌga muaranupa Nasare pe futat, ꞌgã ꞌeawer imũ etee futat.

Ne ajte tẽ:n arỳm krĩraxbê Nadjarekam bôx ne kam ar ba. Kam ar ba: nhym kam Jeju arỳm kam abatành ne. Amrẽbê: ne Metĩndjwỳnh ja'ã ajarẽ. Jeju Nadjarekam abatành'ã ajarẽ. Kabẽn jarẽnh djwỳnhmã 'ã ajarẽ. Nhym arỳm kukwakam me bakukãmãremã kum, “Dja me abenmã 'ã, ‘Nadjarekam ne abatành djà’, anhỹro ba.” Nãm ã ujarẽnh djwỳnh Metĩndjwỳnh kukwakam me bakukãmãremã ane. Nhym kam me aben djô'ã arẽnho mõ:n arẽnho mõr tãmtã arỳm 'ỳr o bôx. Tũ:mràm me bakamingrãnyrekam arỳm 'ỳr o bôx nhym Jeju arỳm Nadjarekam abatành ne. Me bakukãmãremã 'ã ujarẽnh kôt ne arỳm Nadjarekam abatành ne.

Moropai mîîkîrî koꞌmamîꞌpî Galiléia pata pon cidade iteseꞌ Nazaré po. Mîrîrî warantî aweꞌkupîꞌpî maasa pra pena aweꞌkupî kupî sîrîrî taꞌpî Paapa maimu ekaremeꞌnenya. Mîîkîrî profeta nurîꞌtîya taꞌpî yawîrî aweꞌkupîꞌpî. See warantî taꞌpîiya: Mîîkîrî esatî toꞌya pe man Nazaré pon kaiꞌmataꞌpîiya.

nũy tu ti ka'ok kõmẽn Nãyane kopah. Yã hõmã tik hittap te Topa pupi hãm'ãktux, tu Yeyox 'ãktux, hu: “Tikmũ'ũn te' xuxet'ax mĩy putup, tu Nãyane yõg tik 'ãxet'ax putup.” 'Ũkux. Kaxĩy. Yã Topa yõg hãm'ãktux hittap hã Yeyox xip ka'ok kõmẽn Nãyane tu' nõmhã'.

Oajẽm ip Nazaré ka kay. Osodop ip Nazaré ka be, Judéia eipi be. Imẽn Deus ekawẽn muwẽnuwẽn'ukayũ juk o'e ip bekicat muwẽnuwẽn pima.Nazaré ka wat je'bapuk xeku, i. Soat ma apẽn Deus ekawẽn muwẽnuwẽn'ukayũ o'e iap tag̃ o'jebapuk. Imẽnpit soat etabun xipat'ũm cĩcã osodop ip- -Nazaré ka wat.

Ta tii bä, panang Nasaréh häd näng do bä rabajeej kän. Tii bꞌ mä kaja kän hahỹ Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa rod raherꞌoot do paa Pꞌop Hagä Do ky däng do ky nꞌaa hã: “Ramaneëënh da Nasaréh buuj”, näk paa sa kyyh.

Ko¹xai²na² yxau²xai³lyain¹nũ²la² Na³sa³re²thĩ³na² ã³wih¹sxã³ yxau²xai³lyain¹ta¹hxai²hẽ¹la². Jã¹nxe³jut3su² kxã³nxai³tã² Txa²wã¹sũ̱³na² wãn³txa² ĩ³hen³txi³jah¹la²nãu³xa² jau³xau³hxai²tẽx1ta² e³kxain¹ta¹hxai²hẽ¹la². E³kxain¹te³nah¹lxi¹:— Jah¹lai²li² Na³sa³re²thĩ³nãn¹jah¹lo²sin¹tu¹wi¹. Nxe³ta¹hxai²hẽ¹la².

Xane tyaona wenakalati Nazaré nali. Nikare tyaona iraiti xakaisaseharenai niraene akereta kawenatyakeheta maheta. Exakere xairatyoare tyaonita: Nazaré yere nexahaite exaokaka.

Nazaré sidaji oniki vania vahoja'aha. Nimania ida namitha'iki Deus athi namoniva abono kohana va'ora nava'isohijoravini hi'iki: “Nazaré sidaji kaija'arinia vanaoniki bana ada ovari okaronaki.” Niha ada Deus.

Iwaze Karireja bo zumunaha. Nasare hudikhudikwy bo niaha. Anaeze niapykyryknaha. Deus sohokotsa tubabatu ziwatahanaha. — Atakta Nasare ezekta my — niaha. Tubabatu ziwatahanaha abazuba atsatu niy. Iwa Sesus Nasare eze niapykyryk

Miꞌi hawyi tuwat tawa Nasare kape hawyi itote Iesui tuwemotag aikotã Tupana mikyꞌesat ewy katupono toꞌe yianmete tehay enoi hat wẽ pyi — Meiũran ti aru tawa Nasare piat ieĩneꞌen hat atiꞌairo Wuatꞌi Porekuat no e Tupana saꞌawyꞌi miwan me e hap ewy Iesui toĩneꞌen Tawa Nasare pe.

xoko pitivóko koéhati Nazâre. Kó'inokeneye, koati tokopóvoti neko kúxoti yuho porófeta mekúke, enepone koêti: “Iháxeokonotimo íhae Nazâre” koêti.

Toopɨ́re etârã, Nazaré wamêtiri makapɨ tohâ ke'akãrã niîwã. Naâ toopɨ́ wa'akã́, Õ'âkɨ̃hɨ yee kiti werê mɨ'tarã naâ ohâ'ke keoró wa'âkaro niîwɨ. “Masá kɨ̃ɨ̂re ‘Nazarékɨ̃hɨ niîmi’ niîrãsama”, niî ohâ no'owɨ.

Chayman ćhälulmi Nazaret malcaman pasacula chayćhu yaćhananpä. Caycuna lulacacüla Diospa unay willacünincuna Jesusta “Nazaret malcayu nuna nipäcun'am” nil nishancänümi.

Tame te oto 're simasisi zahuré, Nazaré na 'ri wa'õtõ nhisi ãma. Ãne ĩromhâimanazé hã, duréihã 'Re ĩhâimana u'âsi mono zadawa wasu'u 'rata 'wa norĩ nhimi'ui'éré hã te te ãma uwaimrami da. Ãne duréihã ĩwasu'u na rob'ui'éré 'rada hã: “Ta hã Nazaré ãma 're ĩsãmra mono na te za oto da te 're sisi za'ra.” Ãne ma tô waihu'u sirõmo za'ra, za da te dasima 're ĩwasu'u za'ra mono zéb da na hã.


João ahno ẽpurihkane nurutatopõpyry(Mak 1.1-8 Ruk 3.1-18 Jo 1.19-28)Morarame Nazare po Jezu ahtao ro João ahno ẽpurihkane toytose. Imehnõ tamorepapitose eya Ritonõpo omiry poko moroto, ahno esao pyra, Jutea po.

Juãw Paxis kot Tĩrtũm kapẽr jarẽnh o paMakre 1.1-6 Rukre 3.1-14 Juãw 1.19-23Nhũm pre Juãw Paxisja ã amnhĩ nhĩpêx anẽ. Nẽ pika pê Jutej kamã mẽ kãm Tĩrtũm kapẽr jarẽnh o pa. No ãm krĩm pa hkêt nẽ. Ãm mẽ hpu hã krĩ pê amỳm ri kapôt ã ri mẽ kãm Tĩrtũm kapẽr jarẽnh o pa.

Xoão Kapatxisareri Sãpiretakiti(Marko 1.1-8 Arókasi 3.1-20 Xoão 1.19-28)Eereka Xesosi aneẽpe. Iuasaaki Xoão kapatxisareri, ãparaã makipakaniãtaã Xotéia tõpa aua. Iuaã iua oerekari Teoso sãkire kãkitimoni.

João kurâ domodoram Jesus âewyly wâgâ aguehobyry(Mc 1.1-8 Lc 3.1-17 Jo 1.19-28)Tâlâ myani uguondo João Batista keho Judéia eynynâ. Âji âdy peba atodâ myani mâkâ âxidâdybyem awyly. Deus itaumbyry mykâinane nhegatuly kurâ domodo myarâ idânri modoram.

Zuàw purumuzahazahak maꞌe umumeꞌu Tupàn zeꞌeg oho iko teko wanupe aꞌeAꞌe ꞌar mehe Zuàw purumuzahazahak maꞌe wata oho tàpuz heta ꞌymaw pe aꞌe kury, Zutez ywy rehe aꞌe kury. Uzypyrog Tupàn zeꞌeg imumeꞌu pà aꞌe.

Marcos 1.2-6 Lucas 3.1-9Haꞌe vaꞌe jave py ojekuaa João Batista. Haꞌe vaꞌe ma Judéia katyꞌi tekoa eꞌỹa rupi omombeꞌu oikovy ayvu.João 1.19-23 Haꞌe vy aipoeꞌi:

Latematigo João Batista(Marcos 1.1-8 Lucas 3.1-18 João 1.19-28)Naɡ̶a ixomaɡ̶atedice icoa nicaaɡ̶ape, ijo ica ɡ̶oneleegiwa ane liboonaɡ̶adi João Batista jiɡ̶igo nipodigi Judéia ane diɡ̶icata niɡ̶eladimigipi. Odaa jeɡ̶eetiogi niɡ̶idi oko anodiita,

João Batistava'ea remimombe'ua(Marcos 1.1-8; Lucas 3.1-18; João 1.19-28)Aerẽ João Batistava'ea rekoi ongae'ỹi me judeus'g̃a mobatizavo. Tupana'ga nhi'ig̃a mombe'uheteavo João Batistava'ea rekoi Judéiapeve'g̃a gwyri pe ongae'ỹi me.

João Batista tỹ ag jyvẽn(Mc 1.1-8 Lc 3.1-18 Jo 1.19-28)Kejẽn João tóg ẽmã tũg ja ra tĩ mũ, ga tỹ Judéia tá ga kórég ra. João Batista ẽn vẽ. Ga kórég tá jẽ kỹ tóg ag jyvẽn mũ sir.

Ojekwaa João Batista Nhandejáry nheꞌẽ mombeꞌu-vy(Mc 1.1-8 Lc 3.1-18 Jo 1.19-28)Upe ramo ojekwaa-ma ou-vy João Batista. Tekwaty eꞌỹ-my Judéia yvy-py ojekwaa-ma Nhandejáry nheꞌẽ mombeꞌu-vy:

Kiau Judeia bederahy‑ki Joaõ Sebedỹỹdu heka iny‑ò rarybemyhỹre:

Juã Batista ꞌga remimomeꞌufet(Maku 1.1-8 Luka 3.1-18 Juã 1.19-28)Anure, Jejui ꞌga aranuw ire, Juã Batista ꞌga awau amunaweꞌem ipe ojeꞌega ojepyri oo maꞌe ꞌgã nupe. Judeja ywy pype ꞌga rekoi ojeꞌega ꞌgã nupe:

Djuão kute Jeju kutêp me akre'ã ujarẽnh.(Mak 1.1; Ruk 3.1; Dju r 1.19)Jeju Nadjarekam ar ba: nhym kam ngômã me angjênh djwỳnhbê Djuão arỳm bôx. Pykabê Djudêjakam kapôt kukritkam ne Djuão me akreo ba. Me ta ne me 'ỳr ban bôxo kumex nhym ar me akreo ba.

João Batistaya Paapa Maimu Ekaremekî(Mc 1.1-8 Lc 3.1-18 Jo 1.19-28)Mîrîrî yai Jesus arentasaꞌ tanne, João Batista nurîꞌtî erepamîꞌpî keren pona Judéia pata po. Miarî Paapa maimu ekaremeꞌpîtîꞌpî João Batistaya.

Yoãm te Topa pupi hãm'ãktuxHãpxip 'ĩhã Yoãm tep-tox pix, tu hãpxexka Yonex yõg hãm panip xexka ha' mõg, nũy Topa pupi hãm'ãktux,

G̃ebujeat kabia João Batista o'ju. Judéia eipi be o'ju- -Jordãodi be- -uk'a'ũmat pe. O'ju, Jesus Nazaré ka be bima. Ipi juacat mutaybitbin oeku ixe João.

Jowãw nu gahemꞌuun do panyyg nꞌaa hahỹỹhTi mꞌ ta see pé noo gó, nu gemuun do paah, Jowãw häd näng do bahõm kän Judah häj nꞌaa bä tabanawäng hẽnh. Tꞌĩĩ hẽnh mä tamaherꞌoot maa newꞌëë do sa hã Pꞌop Hagä Do kyyh.

Jo³ãu² Ba³tis²jah³la² Sũ̱³na² wãn³txa² ĩ³hen³txi³txain¹jau³su²Nxe³nxa²ha¹te¹ jũ¹nxa² kxã³nãu³a¹ Jo³ãu² Ba³tis²jah³la² wxã³ta¹hxai²hẽ¹la². Ju³te²a² ko³nãu³a² a²nũ²a² yxau³ai¹nxa³ko³nãu³a² Jo³ãu² Ba³tis²jah³la² he¹xai³ta¹hxai²hẽ¹la². A²nũ²a² ĩ²li³te²nãu³a² wxã³kxai²nãn²tu̱³ Sũ̱³na² Wãn³txa² ĩ³hen³txin³txain¹ta¹hxai²hẽ¹la². Ĩ³hen³txin³tain¹te³nah¹lxi¹:

João Batista Batixatya Halitinai(Marcos 1.2-8; Lucas 3.1-18; João 1.19-28)Hatyo xowakiya João Batista xane maharexakiti Judéia koa nali hoka xakaihakahena iraiti naliyerenai hiye.

João Batista kavaranihi hida(Marcos 1.1-8; Lucas 3.1-20; João 1.19-28)Hari. Nazaré sidajia hojana kaba'i ada Jesus, Judéia kaarabonia khaha ada makhira Deua bikaronaki, onina João Batista. Amasia hojaki ada. Kagorarihi ida amasi. João Batista kania avikhaha adani ija'ari, va'ora ni'abakhia'aha:

Suão Batista sohowy.Tubabatu Suão Batista zumu jerukbara bo niy. Sudeja jerukbara eze Deus harere myzubaha bo nitsasokoro.

MAKU 1.1-8 IRUKA 3.1-18 IUWÃU 1.19-28 PIAT EWYPyno Iesui toĩneꞌen ne totag hap tawa Nasare pe turan mekewat woꞌosetꞌok hat Iuwãu toto raꞌyn yahig kape.

Koeku yuho Xuaum Mbátita xapa xanéhiko(Mk 1.1-8; Lk 3.1-18; Xu 1.19-28)Yaneko mekúke, pîho Xuaum Mbátita ya Njúdeya yaneko mêum ákoti apêti, koyúhoti emo'u Itukó'oviti xapa xâne kamokénoponoati.

João masaré wamê yeegɨ bu'ê'ke niî'(Mc 1.1-8; Lc 3.1-9, 15-17; Jo 1.19-28)Jesu kɨ̃ɨ̂ Nazarépɨ niirí kura João masaré wamê yeegɨ Judéia di'tapɨ yukɨ́ mariró, masá marirópɨ wa'âkɨ niîwĩ. Toopɨ́ masá kɨ̃ɨ̂ tiropɨ eharã́re bu'êkɨ niîwĩ.

Bawtisä Juanmi chunyäcäćhu(Mc 1.1-8; Lc 3.1-9,15-17; Jn 1.19-28)Chay timpum Judeap chunyäninman Bawtisä Juan ćhämula caynüta willacuśhtin:

Zuwã Batita te te dama 're ĩrowahutu mono zé wasu'u(Marcusi 1.1-8; Rucasi 3.1-9, 15-17; Zuwã 1.19-28)Tawamhã wahub ahâ na ãma wahu pari, ma tô Zuwã Batita hã mo a'ubuni u, Zudeza na danhipti'a nho'õmo nhisi ãma, 'Re ĩhâimana u'âsi mono zadawa wasu'u na te te dama ãma sãna'rata da.


Ynara tykase ynororo eya xine,—Oorypyrykõ irumekatoko. Emynyhmatoko oorypyrykõ poko pyra oehtohkõ poko. Ritonõpo nymenekahpyry oehsasaka mana, Kuesẽkomo, tykase ynororo eya xine. João oepyry poko tõturuse Izaja ekepyry. Pake Ritonõpo poe urutõme kynexine ynororo. Ynara tykase ynororo, “Opore mokyro oturũko mana ahno esao pyra. Ynara ãko mã ynororo, ‘Kuesẽkõ Ritonõpo poe oehsasaka mana. Naeroro esemary tyritoko. Oesẽkõme enetupuhtoko. Oorypyrykõ ikorokapotoko topohme aytotohme okurohtaka xine,’ ãko mana,”tykase Izaja pake João poko.

Tĩrtũm nhỹ hã kapẽr o pa xwỳnh finat Ijais ra kot Juãw kukamã mẽ panhĩgêtjê mã tanhmã harẽnh to nẽ hã kagà xá hkôt. Na pre hkukamã hã kagà ho: Koja nhỹrmã mẽhõ mõn pôj. Kapôt ã mõn pôj nẽ mẽ kãm tanhmã mẽmoj tã karõ hto ho ri pa. Nẽ mẽ kãm: “Koja Tĩrtũm tokyx mẽ pahwỳr mẽ panhõ Pahihtija mẽ nhũm wrỳ nhũm mẽ piitã omu. Jakamã kwa mẽ tokyx kutêp tãm amnhĩ nhĩpêx o ri apa. Te mẽ kot mẽhõ kutêp pry ho mexta pyrà nẽ amnhĩ nhĩ ho tãm amnhĩ nhĩpêx nẽ tãm ajamaxpẽr mex o ri apa. Kêr ka mẽ Pahihti kutêp ã amnhĩ nhĩpêx anhỹr o ri apa.” Anhỹr o koja mẽ kãm ujarẽnh o pa. Anẽ.Na pre finat Ijaisja Juãw Paxis kukamã ã mẽ kãm harẽnh anẽ nẽ hã kagà. Tã nhũm hã kagà xàja kôt nhũm Juãw Paxisja mõn pôj. Hãmri nẽ Ijais kot hkukamã harẽnh xà hkôt kapôt ã ri mẽ kãm ujarẽnh o pa nhũm mẽ kãm mar prãm xwỳnhjaja ma hwỳr mra. Nhũm mẽ kãm kapẽr nẽ mẽ kãm:—E koja Tĩrtũm tokyx kot mẽ pakaxyw ãm xwỳnhja o amnhĩrĩt. Jakamã kwa mẽ tokyx kutêp amã amnhĩ tomnuj kaga hprãm xàj tãm amnhĩ nhĩpêx o apa.Anhỹr o Jejus kutêp mẽ kãm kapẽr o pa. Series([], )

Iua txa:—Himaerekani hĩtakanapako, kotxi Teoso mereẽkiti paĩtiki apokako iua ikinipoko auĩte ininiua ĩkapani —itxari Xoão.

Alâ mykâinane aguely:— Âjityendaungâ, inakanhe kulâ amitomobyry wâgâ. Deus izepa ato aiedyly imowâdaungâ warâ. Iweâpa nitaymba ise Deus Ingonotyby âewyly. Kywymâryem ise — tâkeze mykâinane.

— Pepytuꞌu ikatu ꞌym maꞌe iapo re nehe, Tupàn pe pezewyr pà nehe, hehe pezeruzar wi pà nehe, iꞌi oho iko teko wanupe aꞌe. — Taꞌe amo ꞌar mehe Tupàn weruzeꞌeg putar teko teteaꞌu aꞌe nehe xe. Uhem eteaꞌi aꞌe ꞌar aꞌe kury, iꞌi oho iko purupe.

— Pejeko rerova ke, mbaꞌeta namombyryvei ma yva pygua poꞌakaa ojekuaa aguã — heꞌi.

“Adinilaanitece ɡ̶abeyaceɡ̶ecotiwaji! Igaataɡ̶a niɡ̶ica noko ja nipegi Aneotedoɡ̶oji me iiɡ̶e laaleɡ̶enali oko.” Niɡ̶ica jotigide Isaías ane yeloɡ̶oditedibece Aneotedoɡ̶oji lowooko, yalaɡ̶ata João, niɡ̶ijo mee, “Ida oko ane igedi me dotaɡ̶a miditaɡ̶a nipodigi ane diɡ̶ica niɡ̶eladimigipi, anee, ‘Oenitece ligi Ǥoniotagodi me ixomaɡ̶atedijo! Codaa awiitiwaji naigi ane dixoke nigepaa enotedijo’.”

Hahyahi ahenhi'ig̃a ahe erame:—Pepohi tuhẽ ti pejikote'varuhua hugwi, ei ahe. Perojijyjijyi ti pejeaporog̃ita pejikokatuavo Tupana'ga nhi'ig̃a rendukatuavo. A'ereki Tupana'ga oko g̃werĩ nhanderuvihavuhuhetero nhande repiakatuavo yvya koty nhande mongovo onhi'ig̃a rupi, ei ahe g̃a pe. Ymyahũ Tupana'ga nhi'ig̃a mombe'uharava'ea Isaíasva'ea omombe'u jipe João Batistava'ea. Ahe e'i João Batistava'ea mombe'unhog̃wenondeavo hako: “Hahyahi po ti ganhi'ig̃a ga erame g̃a mbo'eavo ongae'ỹi me nehẽ,” ei Isaíasva'ea. “E'i po ti ga nehẽ: ‘Pemboavujikwe ti pehea huvihava'ga pe tuhu ti ga nhande pyri javo. Pembohupi katu ti pehea ga pe,’ e po ti ga nehẽ,” ei Isaíasva'ea hako. Tupana'ga ra'yra'ga renondeva'ea e'i nhandepojykaharete'ga rurag̃wama pe. Tonhimboavujikwe ti g̃a garura renonde javo. A'ea pe ahe ei togwerojijyi ti g̃a gweaporog̃ita a'ea renonde javo.

“Ãjag jykre tovãnh nĩ, ũ tỹ kanhkã tá nĩ ẽn tỹ tỹ ãjag pãꞌi nĩ jé,” he tóg, João ti. João ẽn to tóg tag rán ja nĩ, vãsỹ Topẽ vĩ tó tĩ ẽn ti, Isaías he mũ ẽn, ha mẽ. “Ẽmã tũg ja tá tóg jẽnh ke mũ, ga kórég tá,” he ja tóg nĩ. “Tá tóg ag mỹ jamã hár(a) ke mũ sir. “Ẽg Senhor kãtĩg ke jo vẽnh jãnhkrigkrig nĩ,” he jé tóg ke mũ. “Ẽpry kurég ãjag tóg tĩ, ẽmĩn kurynh ãjag tóg tĩ gé, ãjag pãꞌi mág jun ken kỹ. Kỹ tag ri ke han nĩ, ãjag jykre pãno togvãnh nĩ, ẽg Senhor kãtĩg ken jo,” he jé tóg ke mũ,” he ja tóg nĩ, Isaías ti, João to.

—Onhemoꞌagwĩ-ma katu ou-vy Nhandejáry nhande ruvixarã. Pemboasy katu pene rembiapo vaikwe. Perova pende rekoha pemoirũ hagwã íxupe, heꞌi omombeꞌu-vy. Upearã-rehe yma gware Nhandejáry nheꞌẽ-py omombeꞌu vaꞌety Isaías remimoĩgwe kwatia-rehe a-rami: “Oĩ tekwaty eꞌỹ-my onheꞌẽ hatã vaꞌe. Pemopotĩ katu Nhandejáry raperã. Pembohape karẽ eꞌỹ katu íxupe. Penhemoatyrõ katu henonde, heꞌi onheꞌẽ hatã-vy”Is 40.3heꞌi João Batista rekorã mombeꞌu-vy.

—Deuxu Iòlòna bededỹỹnana iòhòmy ratxireri. Aòraruna‑ribi biixãwibenyke, bexirãhĩke! Joaõmy heka Isaia ihetxiu riritinyre kawese: Inyõ bederahy‑ki ryryreri: —Inynyrỹ dee ryòbiti biwinyke. Biywinyke ryõ tamy kanakemy.

—Peruꞌarasig tee awi pejetywera. Pepoit tãmẽjẽ pejetywer awi— ꞌjau ꞌga ꞌgã nupe. —Anurenureꞌi nipo Janeruwarete ꞌga wemimura ꞌga resaukari janee. ꞌGa remimurera ꞌga ꞌã Janejararetea. Aꞌeramũ ki pẽẽ pejepoia pejetywer awi ꞌga rur enune— ꞌjau ꞌga ꞌgã nupe. Ymã te Janeruwarete ꞌga kaꞌarana kwasiarukari Isai ꞌga upe, Juã ꞌga rekwawam are rakue: “Amunaweꞌem ipe nipo ꞌga amũ awau akou wafukaita ꞌga nupe: Peꞌje Jarejararete ꞌga rape katuꞌoka imonou ꞌga renune. Pepyo esage etee futar iki imonou jarejeupe ꞌga ruawamũ, ꞌjau nipo ꞌga akou wafukaita amunaweꞌem ipe”,ꞌjau Janeruwarete ꞌga ikwasiarukaa Isai ꞌga upe rakue. “Jarejararete ꞌga rapea pekatuꞌok imonou ꞌga renunewe”, ꞌjau ꞌga ꞌgã nupe. Aipo ꞌga “pejetywer awi pepoit”, eꞌi te ꞌga ꞌua janee.

Nãm memã kum,—Me amikam akaprĩren wãnh ajaxwemã anhiren Metĩndjwỳnh'ỳr amijo akẽx. Arỳm kàjkwakam Bẽnjadjwỳr djwỳnh kute pykakam amim me utàr ne ar meo ba 'ỳr. Nãm ã Djuão memã ane. Amrẽbê: ne Metĩndjwỳnh Djuão kukãm 'ã ajarẽ. 'Ã ujarẽnh djwỳnhbê Idjaijmã 'ã ajarẽ. Nhym arỳm kukwakam me bakukãmãremã kum, “Me'õ dja kapôt kukritkam memã kabẽn ne. Kàj bê dja me akren memã kum, ‘Me apa. Ẽ, on Bẽnjadjwỳr djwỳnh kutêp wãnh ajaxwemã anhiren katàt amijo aba. Kute mrãmri ne me kute bẽnjadjwỳr rax kutêp pryo mex ne kute kum katàt pry jadjwỳrja pyràk’, ane. Dja ã ujarẽnh djwỳnh Bẽnjadjwỳr djwỳnh'ã memã ane.” Nãm ã Idjaij Djuão'ã me bakukãmãremã ane. Nhym kam me aben djô'ã arẽnho mõ:n arẽnho mõr tãmtã arỳm 'ỳr o bôx. Tũmràm 'ỳr o bôx nhym Djuão arỳm kato. Me bakamingrãnyrekam katon arỳm ã me akreo bao ane. Metĩndjwỳnh kute me bakukãmãremã 'ã ujarẽnh kôt Djuão arỳm katon ã me akreo ane.

Taꞌpîiya: —Paapa yeseru yapisî pîꞌ esenumenkatî imakuiꞌpî ayeserukon tîrumakai. Maasa pra aminke pra tamîꞌnawîronkon esaꞌ pe Paapa iiꞌtoꞌ weiyu eseponî pîꞌ man! Tîpemonkonoyamîꞌ pîikaꞌtîiya kupî sîrîrî —taꞌpîiya. Mîîkîrî João pîꞌ pena Paapa maimu ekaremeꞌnen Isaías nurîꞌtî eseurîmaꞌpî. Moropai mîîkîrîya imenukaꞌpî see warantî: Pemonkon entaimepîꞌnî pîꞌ man keren po. Taiya: “Uyepotorîkon erepamî yeꞌmarî ton konekatî. Eꞌma yarakkanmokatî toꞌsarî eerepantoꞌpe”, taiyataꞌpî Isaíasya. Mîrîrî warantî Joãoya taꞌpî pemonkonyamîꞌ ekonekatoꞌpe Jesus Cristo erepamî rawîrî.

tu:—Mã', yãyhãhup, nũy hãpkummuk mĩy kux. Yã hõnhã Topa te 'ãxat nũnte' Kaxĩy. Yã hõmã tik hittap 'Iyait te Yoãm 'ãktux, 'ĩhã Topa pupi hãm'ãktux, yĩy: “Tik xip hãm panip xexka tu', tu' yĩy ka'ok, tu: 'Ãpu, Topa yõg putat max mĩy, nũy Topa pu putat kohe tu' yoa'.” 'Ũkux. Kaxĩy.

— Epeyepere juy ikẽrẽat mug̃ẽg̃ẽap. Deus soat kukanap kabia jajẽm dao ma. Deus a'õbi ijoceyũ muju am jajẽm — io'e ipi juacat pe.

Hahỹỹ dꞌ mä ta kyyh:—Edaa däk hỹ pong jé hawät do ji tabagꞌããs doo. Ti hyb nꞌaa bë eréd hõm nesaa doo, Pꞌop Hagä Do wë bë hꞌyy kawareem hyb nꞌaa —näng mä Jowãw kyyh. Jowãw né hẽ ti ajꞌyy ta ky nꞌaa Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa rod Isajas häd näng do herꞌoot do paa hahỹ tabaherꞌoot noo gó: “Hahỹỹ da tabanawäng bä herꞌoot do kyyh: Bë tyw nꞌaa bakꞌood däg da Takꞌëp Hyb Nꞌaa Jawyk Doo. Baad ub da bë tyw nꞌaa dajꞌaah”,Isajas 40.3 näng mä takerii däk do hã.

— Nxex3jah³lxi³sa²lxi¹. Wxa²ko̱³nxe³ti³ kãi³yah³lxin¹ju³ta² ã³sxã³ ã³nxa̱³wã²na³jah¹lxi³hẽ¹li¹. Ã³sxã³ ĩ³ãin²ta³kxi²nha¹jah³lxi³hẽ¹li¹. Txa²wã¹sũ̱³na² a²hxi²kan¹ta² si³yxau³tãu³lot3ju³ta³nũ³a² ti³hẽn¹te³na³li¹. Nxe³ta¹hxai²hẽ¹la².

Hoka nehena: — Xahalakihena iniyalahare xománe, Xekohaseti Kalorexe Enore nalitare okoi kaotyakehena — nita ihiyeha. João tahi iraiti xakaisasehare Isaías toahiya xairatya exakere: Hatya haliti kawijita maharexakiti nali: “Memere ahoti xamohena Xekohaseti naheta, maika totaho xamohena enaheta maniya”.

—Avakadihojai asohiriki-ra vakava'ipahinika'oa'a bana. Maakariki ida mahi Deus ija'ari hahavi-ra vaka'da'divini — niha ada João Batista. 'Bo'dakari Deus athi namoniva abono, Isaías kohana onikia vara bivani'ajora'iki ada João Batista. Isaías kohana athi jiriki hojaki Deus athi kapapirani pitania, niha: “Amasia hojaki ada makhira, ija'ari-ra vara ni'a'aha athi 'barakia: ‘Amaakariki ida avakadika'da'di kaikahina kamahini. Vanasohi bana ida avakadimahi, avakadika'da'di khana-ra vanaviahanokha bana!’ ” Nihi ida Deus athi.

Ata tihi:— O kytsa ahamysapybyi tsimoewybaiknahaktsa! Deus zipehata humo tsipikymynahaktsa! Abaka kytsa Deus tyryktsa moziknaha hana wa puruze mozumu — nikara. Ata soho Deus sohokotsa tubabatu ziwataha, Isaijas inarokota isoho tihi: — “Aty ja jerukbara eze huahua my. ‘Pykyhytuty Deus zipehata ske bo tsimy. Iske buruhuwa tsiskezozekta!’ ” niy. Hawa kytsa piskezokonaha iwa Suão kytsa Deus zipehata humo pikymynaha, Suão tihi kytsa simysapybyitsa tysimoewynaha iwa pikymynaha Deus zipehata humo. — Iwa Isaijas niy tubabatu ziwataha abazuba atsatu Suão Batista nikara.

Miꞌi tote tohenoi kahato raꞌyn tewawiat õꞌẽ haria pe — Eweiꞌatoiat ro yne eiminug yt naku i hap koꞌi e katupono ti yt pya i raꞌyn Tupana tipoꞌoro meikowo Tomiꞌairo Aiporekuat Koro sese wuanuat e Iuwãu tewawiat õꞌẽ haria pe. Saꞌawyꞌiwuat sese ti Tupana ehay moherep hat Isaia henoi Iuwãu etiat yianmete. Mio tã e — Meiũran ti aru toĩneꞌen yahig wato tote eimuꞌe haty wuat hat sese e Isaia mekewat woꞌosetꞌok hat Iuwãu etiat. — Mio tã e aru mekewat yahig notiat ieĩneꞌen hat e — Ewehekatup o katupono tut wyti aru Mekewat Tupana Miꞌairo Wuatꞌi Porekuat nuat e. Ahehakyeraꞌat hanuat tut irane ahowawi e aru. Miꞌi tupono eweimohãpyk to Tupana kape e aru miꞌi miit. Eiminug yt naku i hap koꞌi eweiꞌatoiat ro e aru. Waku yne hawyi ti aru Tupana tipoꞌoro raꞌyn Miꞌi Miit ehowawi e. Miꞌi tupono eweimohãpyk o Tupana kape eiminug yt naku i hap koꞌi. Yne eweiꞌatoiat hawyi tut irane ahowawi e aru yahig wato totiat aimuꞌe haty wuat hat e saꞌawyꞌi Isaia tomiwan me 40.3 pe mekewat Iuwãu ieĩneꞌen hap etiat yianmete e tohenoi.

Hara kôe:—Ikétivexanoe iséneuke ne pehúnevo koane kiríkapa, vo'oku yé'exovone kaxena natíxea ne Íhae Vanúke xapa xâne —kíxoane. Yoko Xuaum Mbátita kíxo ne porofeta Izâiya mekúke yaneko kó'iyeaku: “Énomonemo ne kohonókoti emó'u ya mêum ákoti apêti xapa xâne kamokénoponoati. Haramo koe yûho: ‘Míhe'akinanoe oxéne ne Vúnae itúkea ítuke xepákukenoe. Kéyusea kixeku itíkivo nonékuke’ ” kôe. Izâiya 40.3

A'tîro niî werêkɨ niîwĩ:—Kã'roákã dɨ'sá' Õ'âkɨ̃hɨ besé'kɨ pãharã́ masá wiôgɨ sãhaátoho. Tohô weérã mɨsâ yã'âro weé'kere bɨhâ weti, du'uyá. Mɨsâ wãkusére dɨka yuúya, niîkɨ niîwĩ. João yeekãhásere Õ'âkɨ̃hɨ yee kiti werê mɨ'tagɨ Isaía a'tîro ohâkɨ niîwĩ: Ni'kɨ́ yukɨ́ mariró, masá marirópɨ a'tîro karíkũ nu'ku bahâ ke'atigɨsami: “Marî wiôgɨ a'tiátihi ma'are apo yuúya. Diakɨ̃hɨ́ri ma'a ãyurí ma'a kẽ'râro weeró noho wee yuúya”, niî ohâkɨ niîwĩ. Marî wiôgɨ a'tiátoho dɨporo mɨsâ niisétisere apo yuúya, mɨsâ wãkusére dɨka yuúya niîgɨ, tohô niîkɨ niîwĩ.

“Diosninchicpa gubirnunćhu canapä timpu jananchicćhüñamari cayan. ¡Chayurá juchayquipi wanaculcul payman cutipämuy!” nil. Paypïmi Diospa unay willacünin Isaias isquirbishanćhu niyan: “Chunyäninćhu ayaycaćhäcäta uyalipäcuy: ‘Taytanchic ćhämunanpä sumäta allichaculcay. Ñatac paypa pulinanta tuquicta lulapäcuy’ ” nil.

Ãne te dama rowasu'u:— Ma'ãpé, aiwasété wi aipizari za'ra wa'aba. 'Re ĩhâimana u'âsi mono, da'ãma 're ĩsib'a'uwẽ mono zéb u hã romhuture di oto. — Ãne te dama rowahutu, Zuwã Batita hã. Duréihã Iza'iza hã ma tô Zuwã Batitaha ãma rob'ui'éré siro, 'Re ĩhâimana u'âsi mono zadawa wasu'u 'rata 'wa hã. Ãne ĩsimi'ui'éré hã: “Ni'wa hã te za te te dama 're rob'mahârâ, a'ubuni wi: Bâdâdi hã asiwi ropese aba, Wanhib'apito zô. Ĩmana 'rãmi bâdâdi hã sô sa'ra wa'aba, awa'awi da.” Ãne ma tô Iza'iza hã ãma rob'ui'éré, romhâ ré.


Mame Jerusarẽpõkõ tooehse João a aomiry etase. Juteapõkõ roropa tooehse toto eya. Joatão ehpiõkõ roropa tooehse toto eya.

Jakamã nhũm kapôt ã ri mẽ kãm Tĩrtũm kapẽr jarẽnh o pa nhũm mẽ kot mar kaxyw ma hwỳr mra. Pika pê Jutej kamã ri mẽ pa xwỳnhjaja. Nẽ Jutej kamã krĩ pê Jerujarẽ nhõ xwỳnhjaja. Nẽ pyhti pê Jotãw mỳri mẽ pa xwỳnhjaja. Nhũm prem piitã harẽnh ma nẽ kot mar kaxyw ma hwỳr mra.

Kãkiti Xerosareẽkini, ikinimane Xotéia tõpakini, ikinimane Xotão tinikata auakani pakini sari ikenakotinirina ĩkapani.

Jerusalémdâ tâtyuneim modo, Judéia eynynonro modo, paru Jordão emelano modo warâ tâtâzemo mykâinane João aguely idase.

Teko teteaꞌu ur ipyr wà, izeꞌeg henu pà wà. Zeruzarez tawhu pe har wà, Zutez ywy rehe har wà no, Zotàw yrykawaz rehe har wà no.

Haꞌe ramo haꞌe oĩa py ojeꞌoi Jerusalém tetã pygua kuery, Judéia haꞌe Jordão yakã yvýry ikuai vaꞌe kuery haꞌe javi reve.

Eliodi oko igotibeci mowajipatalo lotaɡ̶a João, niɡ̶eladimigipitigi nigotaɡ̶a Jerusalém, codaa me nipodigi Judéia, codaa midiwatawece nipodaɡ̶a ane ipegitege akiidi Jordão.

He'yjuhuve'g̃a nug̃anduri onhimongyavo João Batistava'ea pyri ovahema. Uhu g̃a cidade de Jerusalém hugwi. Uhuuhu g̃a Judéiapeve'g̃a gwyra hugwi nhaporemo no rio Jordão rembeyvyra hugwi no.

Kỹ ag tóg ti tá junjun kãn mũ sir, cidade tỹ Jerusalém tá kãmũ kỹ, ga tỹ Judéia kar tá kãmũ kỹ, goj tỹ Jordão tá ke kar ag ke gé. João tá ag tóg junjun kãn mũ sir.

Upe jave ohopa ojeꞌói-vy henda-py Jerusalém tetã mygwa, Judéia yvy pygwa ave. Jordão ysyry jere rupigwa ave ohopa iha-py.

Ibutumy iny tamy ròirenyre irybe‑ò roholakemy iòhò hãwã‑ribi, Jerusalẽ, Judeia, Jordaõ bero‑ribi wahe.

Aꞌeramũ ꞌgã ꞌua Jerusareg awi ꞌga jeꞌega renupa ajatykau. Judeja ywy awi, Jotãuy kaꞌa awi. Mĩmer awi ꞌgã ꞌua ajatykau ꞌga jeꞌega renupa.

Nhym kam krĩraxbê Djeruxarẽkam me ja Djuão'ỳr bôxo dja. Bu'ã pykabê Djudêjakam me jadjwỳ Djuão'ỳr bôxo dja. Ngôbê Djodão bu'ã pykakam me jadjwỳ 'ỳr bôxo kume:x ne. Nãm me Djuão'ỳr ban bô:xo dja.

Mîrîrî yai Jerusalém po tîîkoꞌmansenon moropai tamîꞌnawîronkon Judéia pata po tîîkoꞌmansenon, moropai iren Jordão rîꞌpîkîrî tîîkoꞌmansenon wîtîpîtîꞌpî João pia imaimu etai.

Ha ta kõmẽn Yenoyanẽn yõg tikmũ'ũn xohix nũn, xix hãpxexka Yonex yõg tikmũ'ũn, xix tikmũ'ũn te kõnãg xexka Yohnãm yĩka' pip, tu' nũn,

G̃ebuje isu ma Jerusalém ka watwat o'ju ip João kay. O'ju João ekawẽn a'ĩjo am. Soat Jordãodi wãbu korerenayũ dak o'ju, Judéia eipi beacat tak.

Ti mꞌ hajõk Jerusarẽnh babuj nꞌaa, Judah häj nꞌaa buuj, tamii Joradãn nabyy me habong do na-ããj né hẽ mꞌ rabahõm Jowãw wë.

Nxa²ha¹te¹ a²nũ²a²nãu³xai²na² Je³ru³sa³lẽ²thĩ³nãn¹tũ̱³ka̱³txi³su² a³li³nũ²la² wxã³ha²kxai³ Ju³te²a²ko³xan¹tũ̱³ka̱³txa² wxã³ha²kxai³ Jor³tãu²yau³xa² a²ha³lo²khai³xa² a²yxo²ha³kxa¹ wxã³sxã³ tĩ³ain¹ta¹hxai²hẽ¹la².

Tyotya Jerusalém nali tyaoniterenai, Judéia koa tyaoniterenai, exahe one Jordão maniya tyaoniterenai hoka tyoaha enomana, semaha maheta iniraine.

Jerusalém sidaji kaija'arini vaipohiki João Batista kani-ra avanikhabakhiaki. Judéia kaaraboni kaija'arini jaboni vaipohiki João Batista kani-ra avanikhabakhiaki. Jordão vainia hojaki ida ibavi ipohiki kaija'arini João Batista kani-ra avanikhabakhiaki. Vaipohi'oamanira adani ija'ari João Batista kavarani-ra vakamithavini-ra vanofiki.

Kyze Serusarẽhe ezektsa, Sudeja ezektsa, kytsa buburu Sorodão bazektsa iwa sizubarẽtsa ibo niukurunaha.

Miꞌi hawyi tawa wato Ierusarẽi miaria tuwat tuwat ahetꞌok hat Iuwãu kape ihay kuap hamo. Iꞌewyte yi wato Iuteu ywania etawa piaria tuwat tuwat Iuwãu kape. Iꞌewyte wuatꞌi tawa hit upiaria Iũtãu hy popy etiaria gupteꞌen haria tuwat tuwat Iuwãu kape ihay kuap hamo tuwat raꞌyn.

Enepohikoneko íhae pítivokona Njeruzálem, yoko uhá koeti íhae Njúdeya, koane uhá koeti íhae xe'ókuke ne huvêo iháxoneti Njôrdaum, pihóhiko kamokénoponoti Xuâum.

Pãharã́ Jerusalẽ́kãharã, ãpêrã tií di'ta Judéiapɨ niirã́ kɨ̃ɨ̂ tiropɨ kɨ̃ɨ̂ bu'esére tɨ'órã wa'âkãrã niîwã. Tohô niikã́ diâ Jordão wamêtiri maa pɨ'tokãharã tɨ'órã wa'âkãrã niîwã.

Chay caśhancämanmi achca nunacuna limaśhanta uyalï śhapämula intirupïta: Jerusalenpïta, jinantin Judeap malcancunapïtapis, aśhta Jordan mayup lädunćhu lluy malcacunapïtapis.

Tawamhã Zeruzarẽ ãma 're ĩdasi'ubumroi mono norĩ hã, duré Zudeza na danhipti'a nho'õmo nhisi ãma daza'rui mono bâ 're ĩdahâimana za'ra mono hã, duré Zodã pa nhisi 'rata 're ĩdahâimana za'ra mono norĩ zama, ma tô ĩtẽme 're dasito, daro mono bâ. Ĩsimirowasu'u hã da te 're wapari za'ra mono da, ma tô ĩtẽme 're dasito.


Morarame tyyrypyrykõ tokarose tyya xine ahtao Ritonõpo omipona toehtohkõme tõpurihkase toto Joatão kuaka João a.

Hãmri nẽ kapẽr ma nẽ Tĩrtũm noo mã mẽ kot amnhĩ tomnuj xwỳnh ã kãm amnhĩ jarẽ. Mẽ kot amnhĩ tomnuj kaga nẽ tam amnhĩ nhĩpêx o pa hprãm xàj ã kãm amnhĩ jarẽnh anẽ. Nhũm Tĩrtũm kaxkwa kamã hkrĩ htã mẽ kuma nẽ amnhĩ katut kôt mẽ kot amnhĩ tomnuj rẽnh pa nẽ axte kãm hamaxpẽr kêt nẽ. Jakamã nhũm pre Juãw Paxisja Tĩrtũm mã gôx kãm mẽ hkrã kumrãr pa. Pyhti pê Jotãw kamã mẽ hkrã kumrã.

Iuaã ninoa sãpiretari Teosomoni maerekati ikamakitina, imaerekani imakatxakini ĩkapani. Eereka iua patxisatana Xotão uiniti.

João aguely tindatuomo myani toenzepa kurâ domodo aguely eyam:— Deus izepa ato aieni xina. Adâidyly tumoze olâ xina-ro warâ — kelymo.Arâ agueduomo myani paru Jordão ikay Joãoram batiza âieholymo, Deus izepa ato adientomobyry wâgâ tâjityenze tawylymo tienehon-homoem, inakai modo adiendyly imoimbyryem tawylymo tienehon-homoem warâ.

Uzemono oho aꞌe pe wà, Tupàn pe wà, wemiapo kwer katu ꞌym maꞌe wi uhem pà wà. — Nahekatu kwaw ihe, iꞌi izupe wà.— Azapo ikatu ꞌym maꞌe tuweharupi ihe, iꞌi izupe wà. — Apytuꞌu putar ikatu ꞌym maꞌe iapo re nehe, iꞌi izupe wà. Umuzahazahak Zuàw aꞌe uzeꞌeg maꞌe kwer aꞌe wà, Zotàw yrykaw pupe aꞌe wà.

Ixupe onhemongarai ukapa Jordão yakã py, ojejavyague omombeꞌupa vy.

Odaa niɡ̶ijo oko joɡ̶oyatemati libeyaceɡ̶eco odinilaatece, odaa João nilegetiniwace midi akiidi Jordão (moikee noɡ̶oika mowo ane beyagi).

Ahe renduvame g̃a nhimombe'ukatui Tupana'ga pe jite'varuhu ji javo opohia jugwi. A'ero jate João Batistava'ea g̃a mobatizai rio Jordão pype.

Kỹ tóg ag kygpég mũ sir, goj tỹ Jordão ki, ag tỹ: “Topẽ vĩ mranh ja sóg nĩgtĩ,” hen kỹ.

Ogwahẽ ramo henda-py, peteĩ teĩ onhemombeꞌu João-pe gwembiapo vaikwe-rehe: “Amboasy-ma xe rembiapo vaikwe” peteĩ teĩ onhemombeꞌu ramo, omongarai-ma íxupe. Jordão ysyry-py oporomongarai oiko-vy.

Tamy òrarunamy relyyrenyre rabedewomy tamy relyyrenyre. Tai tahe Joaõ heka bero Jordaõ‑ki tii riratysebenyre.

Otywer awi ꞌgã poir ire Juã ꞌga ꞌgã pymĩãu ꞌy pe. Jotãuy pe ꞌga ꞌgã pymĩãu. “ꞌAwamũ je mamaꞌe esage etee iapoi, Jarejuwarete ꞌga jeꞌeg imũ”, ꞌjau ꞌgã ojepymĩãukaa ꞌy pe ꞌga upe.

Ne kam amijaxwe kôt amijarẽn memã kum,—Be, mrãmri ne ba ijaxwe tũm krãptĩ. Arỳm imã kĩnh kêt ne wãnh kum inhire, ane. Nhym kam ngô raxbê Djodãokam mã Metĩndjwỳnhmã me angij.

Inkamoroya imakuiꞌpî pe tîweꞌtoꞌkon ekaremekîꞌpî miarî. Moropai inkamoro yenpatakonaꞌpî Joãoya iren Jordão ka.

ha Yoãm te tikmũ'ũn xohip-tox pix, 'ĩhã tikmũ'ũn te yãy yõg hãpkummuk mĩy'ax 'ãktux, tu yãyhãhup tu hãm'ãktux, nũy nõm kuxyã'.

Soat ip o'jewemubatatisasan Jordãodi be. O'jewemubatisasan João be. O'g̃ubatisasan ixe João.— Deus etabun ikẽrẽat kug̃ oceju. Imẽnpit ikẽrẽat epere pin oce'e. Imẽnpuye ocemubatisasan cuy ece — io'e ip João be.Ijop ekawẽn muwẽnuwẽnayũ o'g̃ubatisasan João.

Nesaa do rakawoom bä, Jowãw nu gemuun hõm tamii Joradãn häd näng doo me.

A²nxe³tũ̱³ka̱³txai²na² sa²kxai³lu¹ a²ko̱³nxe³ti³ kãi³ain¹ju³ta² Sũ̱³na² ĩ³hen³txain¹sãn²nũ²la² ĩ̱³yau³xa² ũ³hũ¹kxi²sa²sai¹nyhu¹ta¹hxai²hẽ¹la². A²nxe³tũ̱³ka̱³txai²na² sa²kxai³lu¹ ko̱³nxe³ti³ kãi³ain¹kxa² yo³ha² Txa²wã¹sũ̱³na² hxi²ki³kxai³lu² ã³wa²su¹jau³su² yxo²ĩ²ah³lxi³ta¹hxai²hẽ¹la². Yxo²ĩ²ah³lxi³ha²kxai³ ĩ̱³yau³xa² ũ³hũ¹kxi²sa²sai¹nyhu¹ah³lxi³ta¹hxai²hẽ¹la².

— Alitere iniyalahare kahare wisoma, xakore hoka wahalakisa iniyalahare wawenane waokowita — nexaha ihiye hoka João batixatyahene one Jordão xaiya.

Vakava'ipahinivini vanofivini ida vakadihojai asohiriki afohahavi, oniania Deus kania vara vavani'avini Deus bina'biraja kaimoni. Vara vavani'avini naothinia, João Batista va'ora kana'aha afohanana Jordão vaini onikia.

Nisiharasusukuze asaktsa:— Taparaka mysapybyitsa tsikykaranaha. Abaka batu. Mekywa tu tsimoziknaha, mysapybara tahamoewybaiknaha — niaha. Iwa nisiharasusuze niaha.

— Uito yt naku i nug hat taꞌatuꞌe Tupana piat hamo tuwat. Miꞌi tã taꞌatuhenoi hawyi Iuwãu tiꞌatusetꞌok taꞌyn Iũtãu hy pe.

Enepohikone xâne koyuhópoti pahúnevo, áhikoahiko Xuâum yane huvêo.

Naâ yã'âro weé'kere werê yɨ'rɨka be'ro naâre wamê yeekɨ niîwĩ.

Chayćhu juchancunacta lluy willapacücunätam chay Jordan mayućhu bawtisala.

Taha wa, dawasété na ma tô 're dasiwẽ'õ za'ra 'râwi, sõ'awi, 'Re ĩhâimana u'âsi mono ma. Dawasété na 're dasiwẽ'õ za'ra mono sidâpâsi, ma tô Zuwã Batita hã â dawabzuri hã te te dama 're ab'manharĩ, Zodã pa ãma.


Morarame parixeu tõ roropa toytose João a satuseu tõ maro. (Parixeu tõ imehnõ amorepananõ roropa kynexine Moeze omihpyry poko. Satuseu to roropa morararo imehnõ amorepananõme kynexine Moeze omihpyry poko repe. Yrome satuseu tõ ahno ẽsemãkary ropa poko onenetupuhpyra toh kynexine.) Mokaro toytose João a osẽpurihkapose roropa repe. Yrome toto eneryke tyya orẽpyra sã turuse toto João a. Ynara tykase ynororo eya xine,—Okoi tõ mã apoto kurũke epãko toto. Mokaro sã matose. Ritonõpo kurũke epãko matose repe, ozehno xine aexiry enetuputyryke oya xine.

Tã nhũm Parijew mẽ Satusew nhõ xwỳnhjaja mããnẽn mẽ hkôt ma Juãw Paxis wỳr mra. Mẽ uràk nẽ mẽ kêp Ijaew jakamã haxwỳja Juãw Paxis kot mẽ hkrã kumrãr kaxyw ma hwỳr mra. No ãm hkwỳjê hkĩnhã mẽ kot amnhĩ tomnuj kaga hprãm xàj kãm amnhĩ jarẽnh kêt nẽ. Ãm amnhĩ krã hkôt hkwỳjê hkôt hwỳr mra nẽ amnhĩ to kuma. Nom nhũm Juãw Paxisja ra hprĩ hã ã mẽ hamaxpẽr anhỹrja kôt mẽ omunh mex nẽ. Jakamã mẽ kãm:—Tk kwa nà. Kormã mẽ ate amnhĩ tomnuj pix o ri apa kênã. Xà kot paj mẽ ate amnhĩ tomnuj o apa rãhã mẽ akrã kumrã nhũm Tĩrtũm ja hã mẽ apumu nhũm ja kãm mex nẽ? Nà koja já kãm mex kêt nẽ. Koja ja mỳrapê nhỹrmã tanhmã mẽ atomnuj tỳx to ka mẽ tee ri umaj apimxur prãm kaprỳ.

Txama Xoão atapakasaakina pariseoakori, satoseoakori pakini apokini iuamoni ipatxisatikona ĩkapani, iua txana:—Imini katsiiri anaakorirai hĩte. Teoso misiritapitikai himaerekani xika. Himitekini !auari. Hinirekari hĩpatxisatiko, txamari !hinirekari hĩtakanapiniri himaerekani.

Agui kehoem myani fariseu domodo, saduceu domodo warâ Joãoram batiza âiehoze idâlymo. Tutuze olâ myani João, akaemo nâjityembyra awyly Deus izepa ato adientomobyry wâgâ. Awylygue aguely eyanmo:— Âgâu poji âduguely ume âsemagueze kewâni ara kulâ âmaemo! Warâ wâne amyguelymo: “João batiza kyetuo ise kydâsemaguely. Deus kânagazedaymba ise” myguelymo.

Amo zeꞌeg kwehe arer kwaw par parizew her maꞌe aꞌe wà, ur ipyr uzemuzahazahak kar pà izupe aꞌe wà no. Amo xaxeto hemetarer katu maꞌe xatuxew her maꞌe aꞌe wà no, ur ipyr aꞌe wà no. Wanexak mehe Zuàw uzeꞌeg ahyahy wanupe.— Mozaiw ài peiko pe. Mozaiw uxiꞌu teko wazuka pà aꞌe wà. Nezewegatete pemuꞌe teko temuꞌemaw rehe pe wà no, tatahu pe wamono kar pà pe wà no, iꞌi wanupe. — Aipo pepuner pehemaw rehe Tupàn wi nehe, aipo nuzepyk kwaw penehe aꞌe nehe. Ni amo napemuhem kar kwaw zepykaw wi aꞌe wà nehe, iꞌi wanupe.

Nhomongaraia py heta avi ou fariseu haꞌe saduceu kuery. Haꞌe rã oexa vy aipoeꞌi haꞌe kuery pe:— Peẽ mboi ramigua, mavaꞌe tu aipoeꞌi poxya ou vaꞌerã gui peo jepe ꞌrãa rami?Haꞌe kuery pe “Mboi ramigua” heꞌi mbaꞌeta mboi yma guare rami haꞌe kuery voi nhombotavya rupi ikuai, ndojeko rerovaxei guive.

João nadi me eliodi niɡ̶ijo fariseutedi ijaa saduceutedi anigotibeci midataɡ̶a me dinilegetibigiwaji. Naɡ̶a nadi, odaa jeɡ̶ee, “Niɡ̶ida makaamitiwaji ɡ̶adiciagi niɡ̶inoa laketedi ane diniweneene! Aleetibigetiwaji daɡ̶a ɡ̶adiwokoni niɡ̶ica noko nige iloikatidi Aneotedoɡ̶oji niɡ̶ina oko leeɡ̶odi libeyaceɡ̶eco?

Uhu he'yive'g̃a ahe pyri no fariseus'g̃a saduceus'g̃a pavẽi tianemobatiza ti ga javo. G̃andura repiagame João Batistava'ea ei g̃a pe:—Tiruahũ pendeaporog̃ita! Pe'euhu pe pejohupe pejikokatupotare'yma g̃waramo. Pe'e pe: “Haite! Xaho João Batista'ga pyri tianemobatiza ti ga. Nurã po ti Tupana'ga nonhimonha'ngaa'javi nhande rehe nehẽ. Ndahahyi po ti nhande ve a'ero nehẽ.” Nahã pe pe'e, ei João Batistava'ea. Maraname pe euhui nanongarava'ea naerũ? Pe tuhẽ penhimbo'e nanongara rehe, ei João Batistava'ea g̃a pe.

Kỹ ũ tỹ Fariseu he mũ ag vỹ ti tá junjun mũ gé sir, ũ tỹ Saduceu he mũ ag ke gé, pãꞌi ag. Ón kỹ ag tóg ti to kãmũ mũ, ti tỹ ag kygpe jé. Kỹ tóg ag jyvẽn tar han mũ sir, João ti. “Pỹn ri ke ãjag tóg nỹtĩ, ãjag jykre pãno tãvĩ nĩn kỹ,” he tóg ag mỹ. “Ũ nỹ ãjag mỹ: “Topẽ jũ venh ke tũ ãjag nĩ,” he tĩꞌ?

Ha upéi katu ogwahẽ ave ou-vy heta fariseu saduceu ndive. Onhemongarai ukase-vy ou íxupe hikwái. Ohexa ramo íxupe kwéry João heꞌi:—Mbói-rami peẽ pende reko mbói reko-rami, heꞌi íxupe João. —Kivaꞌe po nde-vy heꞌi erekanhy hagwã? Ndikatúi erekanhy nde rereko asyharã-gwi, heꞌi íxupe kwéry.

Fariseu mahãdu, saduseu mahãdu doide tamy riratysebenykemy. Kiau Joaõ tamyreny rarybere: —Hemylala mahãdu! Deuxu aõhõkỹmydỹỹnana‑ribi mahenybenyõtyhy. Aõhe inatyhy?

Aꞌeramũ fariseu ꞌgã satuseu ꞌgã netee ꞌua kwaiwete ojepymĩãukaa Juã ꞌga upe. Aꞌeramũ ꞌga ꞌgã nesakawe ꞌjau ꞌgã nupe:—Maꞌeramũ pẽẽ pejejua pejejepymĩãukaa ekoete jee ki ꞌei, pejetywer awi opoit maꞌe ꞌjawe ꞌũ? Pejetywer awi raꞌne pepoit kũi. Aꞌeramũ te je pẽ pymĩ kũi— ꞌga ꞌi etee ꞌgã nupe ojee ꞌgã jatykaramũ. Aꞌeramũ ꞌga ꞌjau ꞌgã nupe: —Janeruwarete ꞌga imaraꞌne pẽ nee. Pẽtywer are ꞌga maraꞌneramũ pẽ nee. Aꞌeramũ nipo ꞌga pẽ nerekou tyweaete pẽtywer are. “Eneꞌme awi”, peꞌje awi etee jee. Aꞌjea futat nipo ꞌga pẽ nereko tyweretei. “Nore rereko tyweraꞌuweri ꞌga”, peꞌje awi. Aꞌjea futat ꞌga pẽ nereko tyweretei— ꞌjau Juã ꞌga ꞌgã nupe.

Nhym kam mebê pardjêumẽ mebê xadjudjêumẽ krãptĩ arỳm Djuão'ỳr bôxo dja. Nhym me omũn memã kum,—Me akamingrãny ne ga me abê iry. Mỳj me'õ got ne me amã Metĩndjwỳnh ngryk nhõ akati jarẽ ga me umaje iwỳr aprõt kajgo?

Mîrîrî yai Joãoya mararî pra fariseuyamîꞌ moropai saduceuyamîꞌ iipî eraꞌmaꞌpî tîîpia esenpatakonai. Inkamoro pîꞌ taꞌpî Joãoya: —Amîrîꞌnîkon wanî nariꞌ îkîiyamîꞌ yeꞌkatonkon warantî. Maasa pra imakuiꞌpî pe aweꞌtoꞌkon ayeserukon tîrumakai pra Paapa ekoreꞌmatoꞌ yapai eꞌpîikaꞌtîpai awanîkon. Tîîse mîrîrî warantî aweꞌpîikaꞌtîkon eserîke pra naatîi.

Ha Paniye xop nũn kamah, xix Xanoxeo xop nũn, puyĩy Yoãm kamap-tox pix. Pa Yoãm te:—'Ãxop kummuk xop te kãyãk-tok putuk! Piyã 'ãxat, xayĩy 'õg hãpkummuk mĩy'ax tu kux, puyĩy Topa 'ãha gãy hok, nũy 'ãkummugã hok?

Fariseuyũ cucum o'e ip jewemubatisasan Jordãodi be. Saduceuyũ dak cucum o'e ip.João o'jekawẽn cebe ip- -Fariseuyũ be, Saduceuyũ be dak.— Deus xewi eyenapõn pin, eykay itakoma buye. Eyenapõn pin ikẽrẽat ipi cĩcãat puxixim. Abu jeymukũyjo eyenapõn ãm? — io'e. — Puybu'it'it buxim eyju. Wuye'ũap mubapukatpu buxim eyju — io'e. — Apẽn puybu o'jenapõn wuykat pewi wuykat mupik pima, imẽn tak eyenapõn pin Deus o'supi'ajoiat pewi — io'e.

Ti mꞌ hajõk Pariséw ramaneëënh doo, hajõk Saduséw ramaneëënh do na-ããj hẽ ta wë, tanu gemuun doo bä rabana Jowãw bahapäh bä, taky hadoo mä sa hã:—Awꞌyy pꞌyym näng do taah hadoo bëëh! —näng mäh. —Nyy da bë edꞌoo bë kejën nesaa do bë hã Pꞌop Hagä Do banoo do mahä̃nh? Jꞌooj madäk doo me bë edꞌoo bë nu kemuun nesaa do mahä̃nh?

Nxe³tãu³ãn²tu̱³ fa³ri³se²a² nũ̱³ka̱³txa² wxã³ha²kxai³ sa³tu³se²a² nũ̱³ka̱³txa² wxã³ha²kxai³ ĩ̱³yau³xa² ũ³hũ¹kxi²sa²sai¹nyhu¹te³lhxã³ wxã³ain¹tãu³a¹ Jo³ãu² Ba³tis²jah³la² e³te³nah¹lxi¹:— Nxe³jah³lxi³sa²lxi¹. Txa²wã¹sũ̱³nai²li² a̱n³txi¹nx2ti³na³li¹. Nxe³sxã³ wxa²ẽ¹nãn¹jau³su² nxe³te³nah¹lxi¹: “Ĩ̱³yau³xa² ũ³hũ¹kxi²sa²sai¹sain¹kxai²nãn²tu̱³ wi¹lhin¹yex1sain¹tũ¹xã¹, a²nũ²a² a²yxo²ha³kxa²su¹.” Nxe³nyhah¹lxin¹kxan²ti³ ti³he¹nxe²nxa³wi¹. Nxe³sxã³ wi¹lhin¹ki³lxo³yah³lxin¹kxan²ti³ Txa²wã¹sũ̱³nai²li² ĩ³ki²ha¹kxi²yah³lxan³tho³li¹.

Hoka João atyo waiyehena, fariseunai exahe saduceunai atyo tyoahitaha João batixatyahene maheta. Hoka nehena: — Xiso atyo owi akereta xiyalijinihare. Xala irae xihiye hoka motyaite maisa iniyalahare xikaxomokaka xaokita, Enore kaheneharexe iniyalahare axikahenere xowaka? nexa ihiyeha.

Hari. João Batista kania avikhaki adani farisio vaipohiki, sadosio vihiki. Farisio vaoniki vanaabajahakiki ida vakadija'ari avikhananavaki vakadihojai. Vanofiki jaboni João Batista va'ora kanavini. João Batista va'ora ni'aha:—Jahari kabadani-ra avakava'ipahinivini-ra avakahi'badaraki a'oni. Deua bikaronaki bana ida avakadihojai asohiriki abosini. Ni-avakaabokaki ida Deu-ra avakorijanahavini.

Kyze Pariseutsa asaktsa Moises harere humo sihyrinymyrẽtsa. Sadusitsa kino niwatihi Suão bo zumunaha. Suão sibo iktsa niyze atahi:— Ikiahatsa pyryhyk myrawy watsa. Katsaktsa pyryhyktsa batu mykparawy Deus niwatihi ahamysapybyritsa humo batu iakparawy.

Iꞌewyte woꞌomuꞌe haria meimuẽ wuaria Tupana mohey haria akag koꞌi tuwat Iuwãu ewawi teꞌeruwesetꞌok hamo. Iraniaꞌin — Aikuꞌuro hawyi watoĩneꞌen ne hap e haria. Iraniaꞌin — Aikuꞌuro hawyi yt kat i aheĩneꞌen pakup i hap e haria wy tuwat teꞌeruwesetꞌok hamo woꞌomuꞌe haria. Maꞌato mio tã e Iuwãu iꞌatuepe — Yt naku i worohoꞌosetꞌok eipe e Iuwãu katupono eipe yt naku i nug haria wo te eweikupteꞌen e. Eipe ti moi koꞌi ewywuat re haiwot rakaria e. Miit auka haria wo wyti eweikupteꞌen ne eipe e. Miꞌi pote kan hamo eweĩꞌẽ meikowo eiwesetꞌok hamo yt naku i nug haria wo i te eweikupteꞌen ne turan e. Taꞌi Tupana apiheg haria wo eweipyhuꞌat eipe.

Noixoâne Xuâum símeahikomaka êno farîzeu yoko sadúseu, enepohikone payásoti ya hó'eke jûdeu, hara kíxovokoxoa:—Itínoe ámoripono xâne kutí koeti koati ipúhokovoti koéxoe, ikítixatinoe itívoatimo ne ipíhoponopemo Itukó'oviti pohúneti vo'oku yáhikivo njokóyoke? Ako kalíhuina!

Tohô weerí kura pãharã́ fariseu masa, ãpêrã saduceu masa wamê yee dutikãrã niîwã. Naâ yã'âro weé'kere bɨhâ weti dɨka yuú sĩ'ritikã ĩ'yâgɨ, a'tîro niîkɨ niîwĩ:—Mɨsâ weé ta'sari kurakãharã ãyâ weeró noho niî'. Ãyâ nɨkɨ̂ ɨ̃hɨkã́, uî wã'kasama. Mɨsâ ãyâ weeró noho bu'îri da'resére uî'. Tohô uîrã, mɨsâ yã'âro weé'kere bɨhâ weti dɨka yuú sĩ'ritimirã, wamê yee dutirã a'tiápɨ.

Chayman achca fariseo caśhtacuna, saduseo caśhtacuna bawtisachicü śhapämuptinmi Juan nila: “¡Pasaypi culibray caśhtacuna! ¿pitá nishulanqui ‘¡Diospa castigun janayquićhüñam cayan ayicunayquipä!’ nil?

Tawamhã Zuwã hã ma tô 'madâ'â za'ra, parisezu norĩ hã ahâ uptabi na, duré sadusezu norĩ hã. Te ĩtẽme ai'aba'ré, â dawabzuri te te dame 'manharĩ za'ra da. Tawamhã Zuwã hã te te 'madâ'â za'ra wamhã, te tãma nharĩ za'ra, parisezu norĩ ma:— A norĩ wa'wa hã wahi ne te 're anomro aba mo. E 'wa simiroti zarina, te we ĩ̱tẽme ai'aba'réi wa'wa bété, â dawabzuri si ĩ'manharĩ za'ra wa'aba zém na, 'Re ĩhâimana u'âsi mono nhimihâzé wi, asisõ'reptu za'ra wa'aba da bâ, aiwasédé hã rẽme za'ra wa'aba õ nherẽ.


Oorypyrykõ rumekary se awahtao xine kure ehtoko. Kure imehnõ tyritoko oorypyrykõ rumekatopõpyry oya xine waro imehnõ ehtohme roropa.

Na htem amnhĩ tomnuj kaga nẽ tãm amnhĩ nhĩpêx nẽ tam axpẽn nhĩpêx. Jakamã e kwa mẽ ã amnhĩ nhĩpêx o apa anẽ pa rĩ kormã mẽ akrã kumrã.

Hinirekiniãri himaerekani hĩtakanapini, ininiã hĩkamariko erekari. Ikara atoko ininiã, hõerekari Teoso atão hĩtakanapiniri himaerekani.

“Deus eynynonro urâ” myguelymo wâne, Deus eynynonro keba olâ âmaemo. Deus izepa ato amânhetomobyry wâgâ tâjityenze mawylymo enehorim aietaungâ, inakanhe amidylymo imoimbyryem mawylymo mâenehon-homoem warâ.

— Aze pepytuꞌu wer ikatu ꞌym maꞌe iapo re nehe, aꞌe mehe pezapo ikatuahy maꞌe peho peiko nehe, pezemumikahy haw hexak kar pà Tupàn pe nehe, iꞌi wanupe.

Pendekuai haꞌvy yvyra hiꞌa porã vaꞌe rami, pejeko rerovaague pexa uka aguã.

Pida oleetibige mawii anele mikeeni mewi naɡ̶adinilaanitece ɡ̶abeyaceɡ̶eco.

—Jihi, ei João Batistava'ea, kiro po ti ji ei pe me: Po pe ndapepotari hahyva'ea Tupana'ga nhimonha'ngarame pe ndehe, a'ero ti peko katu, ei ahe. Tapembopogwea'javi ti pejite'varuhua pejikovo. Pe pohirame jugwi po ti Tupana'ga ei pe me nehẽ: “Ndovy'ari g̃a okote'varuhua rehe kiro opohia jugwi herojijyita ojeaporog̃ita. Nanhimonha'ngaa'javi ji g̃a ndehe a'ero.” Nahã po ti Tupana'ga ei pe me a'ero nehẽ, ei João Batistava'ea g̃a pe.

Ãjag jykre si tovãnh nĩ, ãjag tỹ ti jũ ve jãvãnh tĩn kỹ. Vẽnh jykre há han nĩ, ẽg tỹ ãjag jykre tãg hã ve jé.

—Ererova ramo nde rekoha, ehexa uka nde reko porãha.

Juhuu aõwiwihikỹ widỹỹna biwinybeny. Tai tahe iny rierykre kaiboho aòraru‑ribi inatyhymy texihutenyte.

—Peꞌje pejewau mamaꞌe esage mũ apou pejetywer awi pejepoira resaukaawamũ kũi— ꞌjau ꞌga ojeꞌega moywyrafena ꞌgã nupe.

On katàt amijo aba gê me mrãmri me amex jabej me amã kato. Mrãmri ga me amikam akaprĩren wãnh ajaxwemã anhirern aje Metĩndjwỳnh'ỳr amijo akẽx jabej gê me me amã kato. Ne kam me akam kĩnhkumrẽx kute mrãmri ne me kute pidjô djô mexmã apôx ne kam kĩnhja pyràk.

Mîrîrî yeꞌnen ayeserukon imakuiꞌpî pe aweꞌtoꞌkon rumakatî. Morî ayeserukon ton yapiꞌtî tamîꞌnawîronkonya ayeseru rîꞌpîkon rumakasaꞌyaꞌnîkon epuꞌtoꞌpe.

'Ãpu hãpxopmã max, pu tikmũ'ũn xohix xate yãyhãhup yũmmũg.

— Cũg̃ ma juy epeku soat etabun. Ikẽrẽat cuy epeyepere — io'e.Imẽn soat itaybit e'em ig̃uycũg̃ cĩcã ip ikẽrẽat e'e buye iam, g̃asũ cũg̃ ma je'ku ip iam tak.

Tawꞌããts hẽ pooj jé bë metäh te hub tado bä nesaa do bë eréd hõm bä. Bë metäh hanäm do bë moo bok do hã.

Ya²la³tu̱³ wxa²ko̱³nxe³ti³ kãi³yah³lxin¹ju³ta² ã³sxã³ ĩ³ãin²ta³kxi²nha²si¹nx2ti³kxai²nãn²tu̱³ wain³txi³ kãi³sxã³ yxau²xai³jah¹lxi³hẽ¹li¹. Hi³a²ne³kxai²na² wi¹lye²kxai²nãn²tu̱³ a²nxã̱³kxai²na² wi¹nũn³te²ju²hẽ³li¹. Te²yã¹nxe³jah³lxi³nũ³nhẽ¹li¹. Wi¹tẽ³kxai²na² wi¹lxa³nxã̱³kxi²kxa²yã¹nxa² wi¹kãi³sxã³ yxau²xai³jah¹lxi³hẽ¹li¹.

— Maika xoalini hare waiyexe xisomehena hoka xahotikisa iniyalahare xawenane xihalakira maheta.

Hojai asohikia vakahojai'a bana mahija Deus biogavini ida avakadihojai asohiriki-ra avanofijanaravini.

Ahape tu ahasopyk “O Suão mymyharasusu zeka ana humo hi Deus bazik takyri” tsimaha. Ahamysapybyitsa ty tsipimoewynaha zeka ana hi tsipiwatawykynahaktsa! Niwazuba Deus ba ziktakyri ahamysapyrẽtsa tsimoziknaha ana hi Deus tsihyrinymyrẽta — niy.

Pyno eweiꞌatoiat ro yne eiminug saꞌag koꞌi are. Miꞌi hawyi waku nug haria wo eweikupteꞌen wuatꞌi akasa hamo. Miꞌi hawyi waku worohoꞌosetꞌok eipe e. Aikotã aimikoi wakuat hap aimowepit kahato hap ewy eweikupteꞌen no e. Eweipyhuꞌat ro Tupana mowepit haria wo eiminug waku hap wywo e. Iꞌewyte eweikupteꞌen no miitꞌin mowepit haria wo eiminug wakuap hap kaipywiat no e. Mio tã hap ewy ewetunug hawyi waku worohoꞌosetꞌok eipe e Iuwãu woꞌomuꞌe haria pe.

Konókoti itíkinoe únati motovâti iyúseyea itíkivonoe ikotívexoati isóneuke ne pahúnevo koane kirikópati.

Mɨsâ, diakɨ̃hɨ́ta ɨ̃sâ yã'âro weé'kere bɨhâ weti dɨka yuuápɨ niîrã, mɨsâ weesétise me'ra ĩ'yoyá.

Sena na aiwasédé hã ĩrẽme za'ra wa'aba zém na, da te 're aiwaihu'u za'ra wa'aba mono da, te za oto 're anomro wẽ wa'aba mo.


Ynara kara ehtoko roropa, “Kytamurukõ Aparão ekepyry Ritonõpo poetoryme imehxo kynexine. Iparyme yna exiryke Ritonõpo poetoryme ynanase,” kara ehtoko. “Ritonõpo poetoryme yna exiryke yna onuãnohpyra Ritonõpo mana yna rypyry poko,” kara roropa ehtoko. Etatoko pahne, senohne topu tõkehko tyriry se Ritonõpo ahtao Aparão pakomotyãme tyrĩko mana tyriry waro toexiryke.

Na ka htem atỳx ri ajamaxpẽr o: “Mẽ ixpê finat Apraãw kanrẽhã htàmnhwỳ hkwỳ na pa mẽ. Jakamã koja Tĩrtũm ja hã mẽ ixpumu hãmri nẽ mẽ ixte amnhĩ tomnuj o ixpa tã nhũm ja hã tanhmã mẽ ixto hkêt nẽ. Koja mẽ ixto mex nẽ.” Anhỹr o atỳx ri amnhĩ kukamã ajamaxpẽr. Nom ja kot anhỹr kêt. Mẽ apê Apraãw kanrẽhã htàmnhwỳ htã mẽ ate uràk nẽ tãm amnhĩ nhĩpêxre hã. Kot kaj mẽ apê htàmnhwỳ htã amnhĩ tomnuj o ri apa hãmri nẽ Tĩrtũm noo mã te mẽ apê pikap kẽnre nhĩkwỹ pix pyràk.

Hãkixiniremoni !hĩxinikapiri: “Teoso apakapapitikauako ate, kotxi ate atokirini Apraãoni txaua,” !hĩtxapeko. Ari, nota sãpiretai hĩte, Teoso nirekiniãri, iposotari ia kai soroã Apraãoni mekaniriakori ikamini. Kona Apraãoni posotari anikinii Teosomoni.

“Deus kânagazenehonwâbyra ise, Abraão iweonma kurâ” tâkezeba itaungâ. Abraão iweryem tadawyly mâkeba mârâ kuru. Âdy mâkeba awârâ! Auguely xirâ âyanmo. Ton-honre Deus, xirâ tuhu modo Abraão iweryem ienehonze.

— Àmàrààw ureipy romo hekon aꞌe, peze zo nehe. — Taꞌe Tupàn upuner mo ꞌàg ita iapo haw rehe Àmàrààw izuapyr romo aꞌe xe, aze mo ipurapo wer hehe aꞌe, iꞌi wanupe. — Aze awa Àmàrààw zuapyr romo hekon aꞌe nehe, aze noho kwaw Tupàn hape rupi aꞌe nehe, Tupàn uzeꞌeg putar nezewe izupe nehe — Nereiko kwaw Àmàrààw izuapyr romo heruwa rupi ne, iꞌi putar izupe nehe. Uzepyk putar hehe azeharomoete aꞌe nehe.

Haꞌe jomeme pemboypy eme “Nhande ma Abraão ramymino jaiko” peje aguã. Mbaꞌeta xee aipoaꞌe pẽvy: Kovaꞌe ita ikuai vaꞌe gui voi Nhanderuete omoingo kuaa Abraão ramyminorã.

Jinaɡ̶aleetibige daɡ̶a ɡ̶adiwokoni niɡ̶ina menitibecetiwaji, ‘Ida anejinaɡ̶atege licoɡ̶egi Abraão.’ Igaataɡ̶a ejitaɡ̶awatiwaji Aneotedoɡ̶oji me yakadi meote niɡ̶idiwa wetiadi me lionigipi Abraão.

—Tape'ei ti pejiyvyteri pe: “Abraãova'ea nhaneramonhamo oko. Tupana'ga oarõ hete Abraãova'ea. Nurã po ti Tupana'ga nonhimonha'ngai nhande rehe nehẽ.” A'ea ti tape'ei. A'ereki Tupana'ga ndokoi reki Abraãova'ea rymymino'g̃a ndehe g̃a ndekote'varuhurame. Po Tupana'ga ojipe'g̃a pota, a'ero Tupana'ga oapo kwaha ag̃a ita Abraãova'ea rymyminoro g̃a mongovo, ei João Batistava'ea g̃a pe.

Hã ra ãjag tóg jagnẽ mỹ: “Abraão vỹ tỹ ẽg jógꞌjóg ve nĩ, kỹ Topẽ hỹn tóg ẽg to jũnh ke tũ nĩ, ẽg tỹ tỹ Abraão krẽꞌkrẽ nỹtĩn tugrĩn,” he tĩ. Ke tũ vẽ hã ra. Ãjag jykre kórég ẽn to ãjag tóg jagtar ke mũ, ha vemnĩ. Topẽ vỹ Abraão krẽꞌkrẽ hyn han ki kanhró nĩ, pó tag tỹ mỹr, ti tỹ Abraão krẽꞌkrẽ ve sór kỹ, Topẽ ti.

“Abraão amyrĩ nhande ru voi. Nhande kwéry hemiarirõre tee voi” ere rei erenhemboete ukase-vy. Ani joty ere upéa. Pehexa katu ko vaꞌe ita. Haꞌe-ta peẽ-my. Ko itakwe Nhandejáry omondo kwaa vaꞌerã kente ramo. Hetave omondo kwaa vaꞌerã Abraão remiarirõre ramo. Ndaheko rasýiry arã hemimondo ramo ita.

Fariseu mahãdu, kaiboho tahõtinytenyte: Abraõ heka inylabiehekỹreny rare. Rikirãhĩõtyhy. Deuxu‑ò kia aõ aõkõ rare. Tamy wikeki mana‑ribi Deuxu heka Abraõ riòkòreõ riwinykre.

—“Oꞌmeramũ ꞌga ꞌi”, peꞌje kasi jee ne. “Je ꞌã Abraão ꞌga juapyrera te. Aꞌeramũ ꞌga aꞌeramũ je rereko tywereꞌema”, peꞌje kasi ne. Janeruwarete ꞌga ifutar ire amunipo ꞌã ꞌga ita muꞌjagi Abraão ꞌga juapyreramũ— ꞌjau ꞌga ꞌgã nupe.

Kwãrĩk wãnh me anhõkre kadjwỳnhbê anhingêt kukãmãre Abraãoo adjàmra kêt ne amim,—Me ba ne ba me ibê Abraão tàmdjwỳ. Dja Metĩndjwỳnh me ikam ngryk kêt. Dja ba me te ijaxwe nhym kam me inhingêt kukãmãre Abraãokôt Metĩndjwỳnh kum me ijabê ne me ijaxwekam me ijo bikẽnh kêtkumrẽx, ane. Kwãrĩk wãnh ga me ã anhỹr ar aba kêt. Kati. Ẽ, ba me amã arẽ. Dja ga me te abê Abraão tàmdjwỳ nhym Metĩndjwỳnh tu me ajo ajkẽ, me ajaxwe pãnh tu me ajo ajkẽ. Ne ren kute ajte Abraão tàmdjwỳ prãm jabej ren tu kẽnjao itun o amim Abraão tàmdjwỳ nhipêx nhym me ren tu katon kumex.

Moropai kîkatî Paapaya utarumaꞌtîkon pepîn ipemonkono pe anna wanî yeꞌnen, maasa pra Abraão payanyamîꞌ pe anna wanî kîkatî. Îꞌ pe pra rî mîrîrî taayaꞌnîkon manniꞌ wanî. Maasa pra Abraão payanîꞌsan pe Paapaya seeniꞌ tîꞌ, miakanma eꞌpainon ayentakon.

Hãm'ãktux hok, hu: “Yã mõnãyxop 'Amanãm yã yũmũ'ã hã mõnãyxop xe'e', 'a Topa te 'ũgkummugãp-tup'ah,” Kaxĩy. 'Ũxuktux hok! Yã Topa mũn ka'ok, tu mĩkax xap hã 'Amanãm mõkputox mĩy'ax.

— Tũibe Deus ipiat supi'ajoat g̃u wuywebe, wuyju Abraão naxeg̃ebitbit puye iãn purut eyju e'em — io'e João cebe ip. — Cedag̃ g̃u eyju jewag̃uydadam. Iba'ore g̃u Deus pe wita'a muwexat am Abraão naxeg̃ebitbiyũm, jekay kũyjobitayũm — io'e.

Bë daab yb manä Abaraãm panaa bë hanäk do hã. Bë edoo manäh: “Ãã Pꞌop Hagä Do gadoo Abaraãm panaa ãã bahadoo do hyb nꞌaa.” Pꞌop Hagä Do karẽn bä tahajaa hahỹ pä tawareem bä, Abaraãm panaa rado padäg bä —näng mäh.

Nxe³yãn¹ta¹ wãn³txi³la³ ĩ³wa²lũ³xi²sah³lxin¹jau³la³ nxe² e³kxi²sah¹lxi³txa³hẽ¹li¹. Sah²lxan³te³nah¹lxi¹: “A³bra³ãu²ah³lu¹tai²na² a²ne³tah²nãu³su² ki̱³tã³li¹. Nxe³ki̱³ju³tan¹te²kxa³ya̱³lhu² wi¹lhxã³ ĩ²nẽ³tu¹wi¹.” Nxe² ĩ³ye³kxi²syah¹lxi³txa³hẽ¹li¹. Nxe³sxã³ A³bra³ãu²ah³lu¹tai²na² wxa²sũ̱³nu²khai³su² kxan²ti³ Txa²wã¹sũ̱³na² hxi²kan¹khaix1jah¹lai²la¹wi¹. Ten³kxai²nãn²tu̱³ kwa²txah³la³kai²na² tẽ³sxã³ A³bra³ãu²ah³lu¹tai²na² a²ne³tah²nãu³a² ka³te̱³na² wet1si¹jau³su² hxi²ka¹nhĩ̱³nx2na³li¹, Txa²wã¹sũ̱³na²su¹. Nxe³kxai²nãn²tu̱³ A³bra³ãu²ah³lu¹tai²na² wẽ³ha³lxi³su² ti³hi¹tai¹nhĩ̱³nx2na³li¹.

Hoka awa atyo exakere xahekotya: “Abraão atyo wahetahare hoka maisaiya Enore ehareta wihiye”, xehena. Hiyaiya, aliterexe nomita xihiye, exe sehali kakoita hiyetaiya Enore aikawatya Abraão jikolahare maheta — nexa.

Hari'a vakava'ibodivarani: “Deus va'ora nagathogatho'bo'da'iki adani Abraão, kidihanodi vanamitharonisiagaki vihiki, kidija'ari vihira kaimoni. Jahaki ada akadiabi'i okhananavaki Abraão kohana, oniani ida akadihojai asohiriki Deua bikava'ibodiravini hija, haria akava'ijoaki bana ada Deus.”Nimania ida avaabononi avani'a'badaravini.Asohiki ida Abraão kahojai. Avakadihojai ni-asohiki. Abraão kaisai vavijavaronisiagaki avihini kaba'i, ni-Deus a'onira akava'ijoaki. Deus va'ora akava'ijoaki adani vakadihojai asohiriki-ra vakava'ipahini'iki.

Batu ahape tu ahasopyk:— O Abarão taparakta mydiri iwatahi Deus myhumo bazik takyri — tsimaha. — Anaharere Deus tuk batu imysapy my. Batu ahahyrinymyry Deus haraharetsa tuk Abarão tsekokatsa mysisukniki ana hi ihumo batu ihokdaha.

Yt naku i eweiꞌe eiwanẽtup hawe — Yt karãpe i Tupana uruꞌapiheg kuap katupono urueꞌaseꞌiꞌin Aparãu emiariruꞌin sese ti uruto. Taꞌi uruto ti Iuteu ywania pote Tupana yt uruꞌapiheg kuap i hap yt eweiꞌe i ran o eiwanẽtup hawe katupono mio tã eiꞌe hap kaipyi Tupana tikuap taꞌyn yt eiweꞌeg i kahato hap koꞌi katupono ahewaku hap yt tut i ahaꞌaseꞌiꞌin kaipyi i yt aiꞌywotꞌin kaipyi i wyti yt aityꞌin kaipyi i wyti ahewaku hap e. Taꞌi Tupana tikyꞌesat pote tutunug kuap Aparãu emiariru piit koꞌi meimuẽ wat nu koꞌi kawiat. Yt niatpo hin i mio tã Tupana minug toikyꞌesat pote e Iuwãu woꞌomuꞌe haria akag koꞌi meimuẽ wuaria Iuteuria — Uruto poꞌog iraniaꞌin kai e haria pe.

“Uti ámoripono Âbraum” hákonoe koe iséneupinovo, pe'okoâti itíkivo aha Itukó'oviti vo'ókuke. Vo'oku eneponi itukápu énomone kahá'a ne Itukó'oviti, mani pahukoâti itúkopeovo ámoripono Âbraum ra itátanehiko mopôi.

Mɨsâ a'tîro wãkûtikã'ya: “Ɨ̃sâ Abraão paramérã niî'. Tohô weérã Õ'âkɨ̃hɨ tiropɨ wa'ârãsa'”, niî wãkûtikã'ya. Mɨsâ wãkusére dɨka yuútikã, Abraão paramérã niisé wapa marí'. Õ'âkɨ̃hɨ ɨágɨ, a'té ɨ̃tâ peeri me'ra Abraão paramérã wa'akã́ wee masími. Kɨ̃ɨ̂ tohô weekã́ maa, naâ pe'e Õ'âkɨ̃hɨ ɨaró wee boósama.

‘Abrahampa ayllun caynïwanmi Diosninchicpa allinña cá’ ¿niyanquichun, imam? Dios munal'a cay lumicunapïtapis Abrampa ayllunman muyuchinmanmi.

Duré Abra'ãhã nhihudu wẽ te, asina 're rosa'rata za'ra wa'aba mono õ di za, 'Re ĩhâimana u'âsi mono te te 're ĩ'aihâ za'ra wa'aba mono õ na hã. 'Re ĩhâimana u'âsi mono ma, waihu'u pese di, ã ẽtẽ norĩ ma, te te nharĩ da, tãma si'a'uwẽ za'ra da, Abra'ãhã nhihudu oto 're hâimana za'ra mono da, ẽne hã.