Imehnõ zehno ehtoh poko—Ynara tykase Moeze atamurukomo a, “Imehnõ onetapara ehtoko. Imepỹ totapase oya xine ahtao aarotorỹko toh mana terekatu a oetapapotohkõme roropa,” tykase Moeze Ritonõpo poe.

Mẽ gryk o mẽ pa xwỳnhjê jarẽnhRukre 12.58-59 mããnẽn Rõmãn 12.19Nhũm Jejus arĩ mẽ kãm kapẽr nẽ mẽ kãm:—Nẽ amnepêm na prem mẽ panhĩgêtjê mã Tĩrtũm kapẽr kwỳ jarẽnh o pa nẽ mẽ kãm: Kêr ka mẽ axpẽn par kêt nẽ. Kot kaj mẽ mẽhõx pĩ nhũm mẽ ja mỳrapê atomnuj nẽ. Nẽ ma mẽ anhõ pahihti hwỳr ato tẽ nhũm mỳrapê tanhmã ato rỳ hkôt apĩ. Anẽ.Ãm hãmri na prem mẽ kãm ja jarẽ.

Omanãkaretxi Pirena—Hĩte imarotari kãkiti kitxakapirĩka sãpiretaãka. Ia atoko inaãka: “Kona apanakini hõkape. Kokaniri anikaãkako imisiritikomoni,” inaãka kitxakapirĩka.

Ânguy kienwiâsebyra kineJesus aguely:— Tydaselâ âmaemo, Moisés kydamudoram aguehobyry: “Ânguy kâdyâwâtaundâ. Kyâimpyry pymâ domodo xyâen-honze lâpylâ” kewândymy Moisés.

Zezuz upurumuꞌe wikwahy maꞌe wanehe aꞌe kury— Peinu peipy wanupe zeꞌeg kwehe arer imumeꞌu pyrer pe kury. Nezewe iꞌi aꞌe.— Pepuruzuka zo nehe. Aze awa uzuka amo aꞌe nehe, tuwihaw werur kar putar uwa rupi nehe, iꞌi aꞌe zeꞌeg.

Ymagua kuery pe aipoꞌea ague Jesus omombeꞌu porãveagueJojukaa re ijayvua— Pendu ma ymagua kuery pe aipoꞌea ague: “Pejojuka eme.” Haꞌe rã “Amongue jojuka ramo ombopagaa ꞌrã”, ꞌea ague.Êxodo 20.13, Deuteronômio 5.17

Ayakadi daɡ̶a ɡ̶odelatema ɡ̶onioxoaNiɡ̶ida makaamitiwaji jaɡ̶ajipaata niɡ̶ijo Moisés aneeta, aneetiogi jotigide ɡ̶adaamipi, ‘Jineɡ̶eloati eledi oko! Igaataɡ̶a niɡ̶ina ane daije oyadeegiticogi minitaɡ̶a ɡ̶oniwinoɡ̶odi.’

Jesus'ga omombe'u katu onhoarõe'ỹve'g̃a—Pekwaha pe nhaneramonhava'ea mog̃itagwera, ei Jesus'ga. A'ea e'i: “Tapejukai ti ojipe'g̃a,” e'i nhaneramonhava'ea mog̃itagwera. “Po pe g̃a jukai, a'ero po ti ojipe'g̃a pe nderohoi juiz'ga rovai pyteri pe te'i ti ga pe me nehẽ: ‘Pehe ti pemano ahe ja kiro pendekote'varuhuro g̃waramo’.” A'ea nhaneramonhava'ea mog̃itagwera i'ei, ei Jesus'ga.

Ẽg tỹ jagnẽ to há nỹtĩnh ke to vẽnh jykre“Topẽ tỹ vãsỹ ẽg si ag jyvẽn mẽ ãjag huri, hã vỹ: ũ tén tũg nĩ, he mũ. Ã tỹ ũ tén kỹ ag tóg ã senh ke mũ, ã tỹ ti mré ter jé, he ja tóg nĩ, Topẽ vĩ tỹ rán kỹ nĩ ki.

Ipoxy rei vaꞌe rehegwa nheꞌẽUpe rire katu heꞌi jevy Hesu:—“Ani ereporojuka teĩ” heꞌi arakaꞌe yma gware-pe. “Oporojuka vaꞌekwe-pe ogweraha vaꞌerã mburuvixa rovagwy-py oporandu hagwã íxupe hembiapokwe-rehe” heꞌi arakaꞌe yma gware-pe. Upéa pehendu-ma.

Ihetxiu bede ywina Tyyriti kawesemy rare: —Kai inyõ birubunykeki heka iòwynamy iny akanarubunyke. Kia heka bede ywina heka rare.

Pẽmaraꞌne kasi pejepytuna ꞌgã nee ne—Ymã te ꞌga amũ ꞌi janeypy ꞌgã nupe rakue: “Pejuka kasi ꞌga amũ ne. Oporojuka maꞌe ꞌga nipo ꞌgã weroo amũ ꞌwyriara ꞌga upe. Aꞌeramũ nipo ꞌwyriara ꞌga oporojuka maꞌe ꞌga jukaukaa ꞌgã amũ nupe, ꞌga remijukafera repyaawamũ”, ꞌjau ꞌga amũ janeypy ꞌgã nupe rakue— ꞌjau Jejui ꞌga ꞌgã nupe, ꞌgã muꞌjau ee.

Me ngryk'ã ujarẽnh.(Rô 12.19; Ep 4.26; Xim k 2.8; Xij 1.19)Ne kam ajte arkum,—Amrẽbê: me bakukãmãre memã kum, “Kwãrĩk wãnh me par kêt”, anen ajte, “Dja me me'õnh bĩ nhym me arỳm kum axwe pãnh jarẽ”, ane. Tãm ne me ar amã arẽ gar arỳm ama.

Jesus Eseurîma Esewanmîrîntoꞌ PîꞌJesusya taꞌpî: —Pena atamokon rîꞌsan pîꞌ îꞌ taꞌpî epuꞌtî pîꞌ naatî? Taꞌpî see warantî: “Pemonkon kîꞌwîtî. Anîꞌya pemonkon wîîsaꞌ ya mîîkîrî yarî eꞌpai awanî ipîkku tîweꞌsen juiz pia”.

Tu tep-tup nõg 'ãktux—Tik hittap te mõnãyxop pu hãm'ãktux, tu' xat, hu: “'Ũp-tex hok. Tikmũ'ũn te' nõy putex, puxi' mõgã tik pa te hãmyũmmũg keppah, puyĩ' yõg hãpkummuk mĩy'ax kopit.” Kaxĩy.

— Eyju juk epeya'ĩjojo apẽn Moisés o'e iam.Epeyaoka g̃u juy. Pũg̃ em tak ka'ũma. Wara'at o'yaokaiat epetujowat cuy ibimãmãat ekawẽn coco'ukat pe, i — Jesus o'e.

1. Baad ji bawät sa mahä̃nh ji da hadoo do hã ji hyb nꞌaa newëë do hã ky nꞌaa hahỹỹh—Bë maa napäh né hẽ pꞌooj ub ër wahë makũũ hã kamejũũ doo: “Manaboh manä a da hadoo doo. Nesaa do hã ky nꞌaa kety däk da jé ta da hadoo do dajꞌëëp doo”,Esodo 20.13 näng kerih doo.

A²nũ²a² ĩ³a̱n³ta³kxi²nẽ³ju³ta² ĩ³yau¹ũ³jau³su²Nxe³nxa²ha¹te¹ txa²wã¹yah³la²nãu³xa² ain³kxain¹jau³xu¹tai²na² nxe³te³nah¹lxi¹: “A²nũ²a² ã̱³xa² ĩ³sun²tã¹ki̱³ju³ta² wai³nxa³wi¹. Ĩ³sun²tã¹ain¹yah³lxin¹kxai²nãn³tu̱³ wxa²hxi²kan¹txi³nãu³xai²na² ko̱³nxe³ti³ ĩ³yĩ¹li¹nx2ti³sxã³ ĩ³sun²tã¹nx2ti³ha³tai¹.” Nxe³ta¹hxai²ti³ai¹ti²tu³wi¹.

Irawaniti Tahi(Efés. 4.26; Tiago 1.19-20; 1 João 2.11)— Koxaka xasema xahetakomaniyereharenai hiye niraityaka: Awa atyo xaisa. Xala xamani atyoite aisa haliti hoka kakolatyakaite kalorexe ana.

Ija'ari va'ini jokojokoni varani hini Asia vara ni'aha ada Jesus:

Mykyriwy soho zinymyryky.Kyze Sesus tihi:Tubabatu myzotsa kytsa nisihyrinymyrykynaha:— Harape ty beze beze byitaha! — niy. Aty myharape bezenaha zeka sinini my zeka wasani my.

Uiwyriaꞌin e nimuat ainãpin haria ti Tupana ehay moherep haria hãpyk kahato aimuꞌe Tupana e hap taꞌatuwan maꞌato taꞌatuwan pytkai yt taꞌatunug neran i. Mio tã e Tupana piat hap — Yt etiꞌauka teiꞌo miit e. Etiꞌauka miit pote waku surara po pe ereĩneꞌen ekuap hamo e. Pywo pe waku miitꞌin miꞌauka wo ereĩneꞌen e Tupana saꞌawyꞌi miwan me. Maꞌato eimuꞌe haria — Yt kan hamo i watunug Tupana piat mio tã e hap iꞌatuꞌe saꞌag e.

Nókone xâne itúkea apê púvone, áko'o itukovo apê puvâti(Rm 12.19; Éf 4.26; 1 Tm 2.8; Tk 1.19; 1 Xu 2.1,11)Ina kixovókoxopamaka Jesus:—Kémoanenoe koêku neko páhoenokono voxúnoekene itúkea, enepone “Hako kepéko” koêti, koánemaka ne koêti: “Enepone koepékoti, omokónotimo yuhoíkovokutike maka ipíhapanakanane” koêti.

Jesu uasékãhasere masaré werê'ke niî'(Lc 12.57-59)Jesu a'tîro werê nemokɨ niîwĩ:—Mɨsâ tɨ'opã́ mɨsâ yẽkɨ sɨmɨáre dutî'kere. “Masaré wẽhé kõ'atikã'ya. No'ó ãpiré wẽhé kõ'agɨ noho tee nohó besegɨ́ tiropɨ besé no'o, bu'îri da'rê no'ogɨsami”, niîwɨ.

(Lc 12.57-59)“Uyalipäculanquim unay awilunchiccunacta ‘Amam nunacta wañuchinquichu; pipis wañuchïcá cäraycuśham can'a’ nishanta.

Dasisada 're ĩdanhiti'rui wairébé mono zé wasu'u— Ãne hã ma tô duré 're ĩwapari za'ra wa'aba mo, duréihã 'Re ĩhâimana u'âsi mono te te dama ĩrotizé hã: “'Re danhimroi wa'aba mono õ di za. Ni'wam norĩ hã te te 're danhimroi mono wamhã, te za dawasété na dawaihu'u'wa norĩ u da te 're simro, ta norĩ hã ĩwasété na te te siwi 're waihu'u za'ra mono wa, te te dama 're 'ru za'ra mono da, da te dasiwi 're simroi mono da.” Ãne duréihã aihi'rata norĩ wa'aba ma, ma tô roti.


Mame onekarorykõ tonehse oya xine ahtao Ritonõpo maro oturutoh taka Ritonõpo a ekarotohme, onekaropyra ehtoko aporo imepỹ ozehno xine exiry waro awahtao xine. Oturutatoko aporo ozehnoto komo a. Zae pyra oehtopõpyrykõ ekarotoko eya ozehno xine pyra aehtohme ropa. Moromeĩpo ytotoko ropa Ritonõpo maro oturutoh taka ropa onekarorykõ ekarotohme eya.

—Nẽ kêr ka mẽ tanhmã ate anhĩõ nhĩpêx hto kamã Tĩrtũm mã mex o mex ã harẽnh kêt nẽ. Kêr ka mẽ kãm amnhĩ jarẽnh o akrĩ hãmri nẽ ra mẽhõ kot mẽmoj tã akamã gryk xwỳnh mã ajamaxpẽr japêr. Hãmri nẽ akato nẽ ma hwỳr atẽm kurê kumrẽx nẽ wa tãm axpẽn mã akapẽr nẽ tãm akupỹm axpẽn xãm. Hãmri nẽ rĩ kormã ma akupỹm tẽ nẽ Tĩrtũm mã amnhĩ jarẽnh jatur xàm amẽ nẽ kãm mex o mex ã harẽ. Kêr ka mẽ ã amnhĩ nhĩpêx anhỹr o ri apa.

—Ininiã hĩsikasaaki Teoso apisatoõ hĩsikakiti hĩsikini ĩkapani, iuasaaki hĩxinikari hĩtari homanatakiti.

Tâwâlâ lelâlâ wâne Deus etydâ mawylymo, âdylâ Deusram egameze, târâ mawylymo ume, mâdunâgueohomobyry mâenanâguelymo-ro watay, Deus xurâem mantybymo târâlâ wao nhânwâtaungâ, mâengamebamolâ. Waunroem mâkâ âewiâsenimobyry agâ âtunâguedaunda wao. Koendâ lelâ agâmo-ro watayma tâwâlâ Deus etyram modopâdylymo, Deus xurâem mantybymo egameze.

Aze ereraha maꞌe Tupàn hàpuz me nehe, imono e pà izupe nehe, àràpuhàràn zuka haw ꞌaromo imono pà nehe, aze aꞌe ꞌar mehe nemaꞌenukwaw nerywyr pe ikatu ꞌym maꞌe neremiapo kwer rehe nehe,

— Altar oĩa py mbaꞌemo remeꞌẽ vaꞌerã reru vy haꞌe py xapyꞌa rei nemaꞌenduꞌa ꞌrã nderyvy nderovai mbaꞌemo oguerekoa re.

Enice nige emii Aneotedoɡ̶oji liɡ̶eladi madeegitalo noɡ̶eedi ditibigimedi nameeja Aneotedoɡ̶oji, odaa analakitibige ɡ̶anioxoa mijo me dinotigimadetaɡ̶agi. Idiaaɡ̶anitice ɡ̶aboonigi lodoe nameeja. Odaa ecoɡ̶otace oleetibige me ɡ̶adilakiitege ɡ̶anioxoa, nigidiaaɡ̶idi nige naɡ̶a ɡ̶adilakiitege, odaa jaɡ̶ajicitalo Aneotedoɡ̶oji niɡ̶ica ɡ̶aboonigitalo.

—A'ero ji ei nde ve: Ereru tehe po nde Tupana'ga pe tamondouka ti ji ikwava'ẽhava rehe javo. Herurame po nde erekwahava'ja, jikotyve'ga onhimonha'nga ji rehe javo. Ikwahava'javame ti teremondoi ve Tupana'ga pe a'ero. Eheja ti ikwava'ẽhava pyri. Eho na'ẽ ti ejikotyve'ga pyri gapy'a nog̃atuavo ejihe ga mbohoryva'java. A'erorame jate ti ejora'ja ikwava'ẽhava pyri hehe imondoteheavo Tupana'ga pe, ei Jesus'ga.

“Tag to jykrén nĩ, ã tỹ Topẽ mỹ nén ũ pũn sór kỹ. Topẽ jo ĩn krẽm. Ã tỹ tá jẽn kỹ ã régre kar mĩ ẽkrén nĩ. “Ũ mỹ iso jykrén kónãn tũ nĩ vỹ?” he jé ã tóg ke mũ. “Inh mỹ ũ jũ han tũ nĩ vỹ?” he jé ã tóg ke mũ.

—Upéixa ramo ereho ramo Nhandejáry róga-py ne remimeꞌẽrã eremeꞌẽ-ma hagwã íxupe Nhandejáry apyka nhamboete haty-py, upe-py nde reꞌýi nde-rehe ijaꞌeꞌỹha-rehe ne manduꞌa ramo, ani eremeꞌẽ ranhe teĩ Nhandejáry-pe ne remimeꞌẽrã. Eheja rei katu Nhandejáry apyka renonde-py. Tereho ranhe katu nde rapixa ha-py erehekombojoja ranhe hagwã íxupe peteĩxa ereiko hagwã. Ha upe rire katu eju jevy Nhandejáry ha-py ne remimeꞌẽrã eremeꞌẽ hagwã íxupe.

Kaki aõma nieru xiwena wahidỹỹna‑ò behemynykeki inyõ‑wana aõhe widee botỹỹnykeki õhõti rosaõlemy ahãte wana. Deuxu heka axiwena tewahinyõhyymyhỹte aõma xiwena bire‑ki heka birike. Tahe biijeke aseriòre juhuu. Aõma wana biòbitinybenyke widee marybebenyke. Iribi tahe tamy bedehemynyke xiwena wahidỹỹna‑ò wahe tadevenymy atximahãte wana hãbuõ‑ò.

—Aꞌeramũ ki pẽẽ pejejemogyau esage Jarejuwarete ꞌga upe. Jarejuwarete ꞌga mogytaaw ipe mamaꞌe mũ rerooaw ipe pejejeaꞌaramũ pejepytuna ꞌga ree, pejejee iporomutareꞌema ꞌgã nee ꞌjau. Aꞌeramũ ki pejejee iporomutareꞌema ꞌga upe raꞌne pejewau ꞌga mojyrũmũ pejejeupe. Pejejeupe ꞌga mojyrũ re tãmẽjẽ pejewau Jarejuwarete ꞌga mogytaaw ipe nũ, mamaꞌe rerawau ꞌga upe— ꞌjau Jejui ꞌga ꞌgã nupe, ꞌgã muꞌjau ee.

Kam godja ga Metĩndjwỳnh nhõ ki'ỳr kĩnh djào abôx jabej. O abôxo tẽn kam akamy ma. Aje o akamyja kute ajã, “Nãm ijo ajkẽ”, anhỹrja ga ama. Akam kaprĩja ga ama. Djãm kam aje on Metĩndjwỳnhmã kĩnh djàja nhõrmã? Kati. Dja akamy akam kaprĩ ga Metĩndjwỳnhmã kĩnh djàjao bôx nhym Metĩndjwỳnh arỳm kum kĩnh djàja kĩnh kêt.

Mîrîrî yeꞌnen Paapa yapurî pe antîrî tîrîya yai tîîse awenpenata ayonpa awinîkîi ekoreꞌmaꞌpî moro awanî pîꞌ. Mîrîrî tanne, moro antîrî nîmîkî moropai atîkî eꞌmaiꞌ pe ayonpa pia. Yarakkîrî ayeseru konekata. Moropai tamîꞌnawîrî morî pe teekonekai ennaꞌpokî Paapa yapurî pe antîrî tîrîpa.

'Ãmõg Topa pet hah, nũy Topa pu hãpxop mõ'hap, nũy tu' haxyã', tu hãmpe'paxex, hu: “Hamũn, 'ũgnõy gãy, tute 'ã tu' gãy,” kaxĩy. 'Ãpu, 'õg hãpxop mõ'hap'ax nĩm, nũy mõg mõ'ka'ok 'ãnõy hah, pu 'ãnõy mũtik yãyhã 'ãxape 'ũxeheh, hak-nãy tu 'õg hãpxop mõ'hap Topa pu'.

— Imẽneju eykitpit epeg̃udin cuy, eykay itakoma bima. Iũmũmap epesuiwat Deus eju kawẽnwẽnap'a be. Ajo epetojot imõg̃ ãm Deus etabixeat'a be, ijop epesuiwat. Epeju juy eykitpit kay, imudin am — io'e Jesus. — Epeju juy, juk epeõm ma'g̃u Deus tuk'a be. Epeju juy, eyju g̃ebum puye “Okitpit itakoma okay,” i — io'e Jesus. Series([], )

—Ti hyb nꞌaa kä, Pꞌop Hagä Do hã mama ejuu bä mahyb nꞌaa esꞌee bä a hã a da hadoo do ganenꞌaak doo, baad nadoo do ta hã mamoo wät do hyb nꞌaa, tii bä tawꞌããts hẽ meréd dó mama ejuu do panꞌaa ji ma ejuu do tyng pa. Tii bä ahõm a da hadoo do wë. Metsꞌẽẽ õm tahyb nꞌaa mabaan hyb nꞌaa, pꞌaa hẽnh bë hꞌyyb enyyw padëëk hyb nꞌaa. Tii bä maju kä Pꞌop Hagä Do wë mamanaa doo —näng mäh.

Nxe³ha²kxai³ Txa²wã¹sũ̱³na² sxi²ha² ai³sxã³ ã³wih¹yah³lxin¹kxai²nãn²tu̱³: “Txa²wã¹sũ̱³nai²na² yen³kxa² ũ³hũ¹ai¹na¹tũ¹xã¹.” Yah³lxin¹kxai²nãn²tu̱³ ĩ²sxã³ ĩ³sa²wa²lho¹xi²nha¹jah³lxi³sã²nhẽ³li¹. Yah³lxin¹kxai²nãn²tu̱³ wxa²wã³tã̱³xai²na² hit3txã²ti³kxe³su² ĩ³sa²wa²lho¹xi²yah³lxin¹kxai²nãn²tu̱³ hãi¹nxã¹jah¹lxi³sã²nhẽ³li¹. Yen³kxai²na² Sũ̱³na² ũ³hũ¹ain¹yah³lxin¹ju³ta³nũ³ai²na² hãi¹nxã¹jah¹lxi³sã²nhẽ³li¹. Nxe³yah³lxi³sã²nĩn¹ka³tu̱³ wxa²wã³tã̱³xai²li² hãu²non³si¹jau³su² e³kxi²nyha¹jah³lxi³hẽ¹li¹. Nxe²na³na¹ hã²wxãn³txa³nu² yen³kxin³txi² tẽ³xi²ka³tu̱³ Sũ̱³na² ũ³hũ¹tain¹yah³lxi³hẽ¹li¹.

— Hatyo hiyeta maika hafetatya haokowihena kirakahare Enore ana hoka hotehetehena hihinaehare xéharene hihiye hoka hahalakisa hatyo kirakahare ekeratyakaose haliya hoka hiyane wenati waiyexe haoheta hihinaehare ana. Hatyaosetaite hahaikoaheta hoka hafetatene Enore ana.

Deu-ra khai ani'avini kagorania ihojani vani ikava'ihokiki ida iigamini ira kaja'oriavini, hari'a bana Deu-ra kanava'iga kaho. Inako'di'imidia ada iigamini mahija ianariakavini. Naothinia ajoi'iana bana Deu-ra khai ani'avini kagorania mahija Deu-ra ikanava'igavini. Series([], )

Iwatahi Deus wahoro zubata bo tsimytsuk zeka myrara ty Deus bo nyny tsimyze iwaze mytsaty tsimy. “O katukta kahumo takyriki” apetu asopyk. Deus bo batu kasopyksapy tsimy. Iwa zeka myraratsa anamy niwatihi tsierikik Deus sapy baze tu tsierikik. Batu anamy ty ibo nyny ziky. Taparaka atukta bo tsimy. Ikia tihi: “O katukta kahumo takyri kaharereziuwy tsimozikzokta! my” tsimy. Iwaze Deus okze wasani tsimy. Iwaze Deus wahoro zubata tsimyziksizoze Deus bo anamy ty nyny tsimy — Sesus niy.

Miꞌi hawyi Iesui toꞌe i iꞌatuepe. — Karãpe etum neran Tupana pe emiium imõtypot hap maꞌato toĩneꞌen wẽtup ok miit ewanĩkap epyꞌahak hap pote waku yt etum i emiium Tupana pe maꞌato waku etoiat ro emiium muat mekewat yparakai tote hawyi ereto ro ewanĩkap kape ti etunug ewy wo i raꞌyn hamo e. Miꞌi hawyi — Uiwy ere atikyꞌesat kahato waure wo ereĩneꞌen uhepiat emõpyꞌahak hap kai ere o e. Eiwoꞌowese hap toĩneꞌen i raꞌyn iwywo hawyi waku eraꞌaipok emiium muat sat hamo hawyi etum imikyꞌesat ewy. Waku pe ereĩneꞌen hawyi eiwoꞌowese hap etipuẽti i raꞌyn hawyi o e Iesui temiitꞌin me.

Itukovo yomoti iké'iparaxoke Itukó'oviti, ipíheati átake ina puyakápanapu yokóvo ápeyea pe'ínu vaheréxinopiti isóneu, kurí íxeavo ne yómone xoko áta, pihéne yího'ixoponi ne pe'ínu inúxotike motovâti unátipinokokonoe iséneu, ínamo yaukápapu peréxi Itukó'oviti ne íperaxike.

Tohô weégɨ Õ'âkɨ̃hɨ wi'ipɨ no'ó Õ'âkɨ̃hɨre ẽho peoákɨhɨ apêye noho o'ôgɨtigɨ, “Yɨ'ɨ̂ akawerégɨre yã'âro weekã́ti” niî wãkû bokagɨ, a'tîro weeró ɨá'. Kɨ̃ɨ̂ o'oátehere du'u peó, kɨ̃ɨ̂re akobohóse sẽrí mɨ'tagɨ wa'aró ɨá'. Be'ró “Õ'âkɨ̃hɨre o'ôgɨti” niî'kere o'oró ɨá'.

“Chayurá Diospa ima unayquitapis apayäśhayquićhu nuna-masiquita jucnüpa licaśhayquita yalpälul'a, masqui quiquin uycunayquićhülä cayalpis, chayllaćhu caćhaycul pampachaśhunayquipä mañacü cutiy. Jinalcul-lämi cutimunqui Diosman uycunayquipä.

Ãté a norĩ wa'wa hã te za 're anomro aba mo, 'Re ĩhâimana u'âsi mono nhorõwa u, marĩ hã tãma asõprubzéb da hã, wedeza ne nhisiwi 're sa'ra za'ra wa'aba mono da, tãma danhoprubzé nomrizé nhisiwi. Tawapsi ãté te za asina 're aipo're pu'u za'ra wa'aba mo, marĩ hã asiré ma, 're 'manharĩ wasété za'ra wa'aba mono wa, asisada 're aihâimana za'ra wa'aba mono zém na hã. Ãne wa, te za a'â asisô 're ĩsa'ra wa'aba mo, 'Re ĩhâimana u'âsi mono ma, asõprubzé hã wedeza ne nho're, asiré u a'â asitẽme 're anomro aba mono da, asima 're asiwasu'u za'ra wa'aba mono wa, apâ duré asina 're asiwadi za'ra wa'aba mono da. Taha parip si te za apâ 're anomro aba mo, 'Re ĩhâimana u'âsi mono nhorõwa u, tãma asõprubzé hã oto tãma 're sõmri za'ra wa'aba mono da. Series([], )


—Axĩke azahkuru toehse awahtao xine osenetupuhtoko. Ekorokapotoko roropa axiny Ritonõpo ẽpataka ytopyra ro awahtao xine. Sero nono pó imepỹ aarorykõ se ahtao terekatu a mokyro maro kure oturutoko aaropyra xine ahtao ro terekatu a. Mame otarãme aaropyra xine ekurehnõko mana kure tõturuse imaro oexirykõke. Mãpyra popyra tõturuse awahtao xine imaro terekatu a arotorỹko mana. Ohxirotorỹko roropa mana. Morarame terekatu roropa oekarotorỹko mana soutatu a, oẽmapotohkõme ãpuruhpyry taka. Moro taka tomõse awahtao xine, etatoko pahne, okynã matose moro ao, terekatu nepehmapory epehmãko matose emero porehme.

—Na htem tanhmã axpẽn nhĩpêx to hãmri nẽ kot tanhmã war axpẽn to xwỳnhjê hõja ma õ pahi hwỳr tẽ nẽ kãm tanhmã kot ho xwỳnhta jarẽnh kaxyw nojarêt. Hãmri nhũm ra kamã gryk xwỳnhta kot pahi mã harẽnh kaxyw nojarêt ã harẽnh ma nẽ tee ri amnhĩ kukamã hamaxpẽr nẽ ma hwỳr tẽ nẽ wa akupỹm tãm axpẽn xãm. Na htem ã amnhĩ nhĩpêx anẽ. Pahi kot wa harẽnh mar nẽ tanhmã axpẽn tã wa ho pymaj na htem ã amnhĩ nhĩpêx anẽ nẽ tokyx tãm akupỹm axpẽn xunhwỳ. No koja mẽ anhỹr kêt nhũm pahija wa harẽnh ma nẽ wa kot tanhmã axpẽn to xwỳnhta õ jaxà nhũm tee ri kãm kator prãm. Hãmri nẽ tanhmã amnhĩ to nẽ ra amnhĩ pãnhã kãm amnhĩrer pa nhũm pahihtija rĩ kormã pôristi mã anẽ nhũm kãm ure nhũm kato. Ja pyrà nẽ kêr ka mẽ Tĩrtũm tanhmã kot mẽ anhĩpêx to pymaj tokyx mẽ ate amnhĩ tomnuj kaga nẽ hkôt amnhĩ nhĩpêx rãhã ho ri apa. Anẽ. Series([], )

Iuaĩkana Xesosi sãkirauata:—Kãkiti kinirão apoĩtakiniãi, ininiã pimisiritiko mereẽkarimoni iua anikinii apisapanika, katimariã pisa iuamoni. Pimisãkiretari iua, kotxi pimisiritiko mereẽkari sikaiko pite pimisiritakirimoni. Ininiã eereka iua takai kateia ãki. Iuaã pikaikotako. Ininiã apisapanika pimisãkiretariko iua pomanatakiri.

— Ânguylâ tribunalram adysemo watay, waunroem wao eagâ koendâ âtunâguedaungâ, agâmo tyewiâseba itoem. Arâ amipyra âmaemo-ro watay, tribunalram asemo. Târâ ise; pymâ domodo polícia domodoram igameinmo-ro warâ mâzetadâohomoem.

Aze awa ipureraha wer nerehe tuwihaw huwa rupi nehe, neremiapo kwer imumeꞌu pà izupe nehe, ezemyrypar aꞌe awa rehe nehe, tuwihaw huwa rupi peho ꞌym mehe we nehe. Aze pehem peho huwa rupi nehe, tuwihaw nemono putar zauxiapekwer wanupe nehe. Nemunehew kar putar aꞌe wà nehe.

— Pejogueroayvu porã voi ꞌrã nderovaigua reve tape rupi peo reve, huvixa po py nderovaigua nemboaxa eꞌỹ aguã, haꞌe gui jopya pe ju huvixa nemboaxa eꞌỹ aguã, haꞌe nhuã py nemboꞌa eꞌỹ aguã.

Nigica ane lowoogo me ɡ̶adadeegita ɡ̶oniwinoɡ̶odi me yeloɡ̶odi mida ɡ̶adoenatagi ane beyagi, adinilakidenitege maleediɡ̶icoota ɡ̶oniwinoɡ̶odi. Igaataɡ̶a doidetibige daɡ̶a ɡ̶adadeegiticogi minitaɡ̶a ɡ̶oniwinoɡ̶odi, odaa ɡ̶oniwinoɡ̶odi ja ɡ̶adajicitiogi iodaɡ̶awadi. Odaa iodaɡ̶awadi etiɡ̶adixomitiwece niwiloɡ̶onaɡ̶axi. Ejitaɡ̶awatiwaji niɡ̶ina anewi. Aɡ̶anotiticogitiwaji niwiloɡ̶onaɡ̶axi nigepaaɡ̶ediani icoatawece niɡ̶icoa ɡ̶anaaleweta niɡ̶ijo ɡ̶oneleegiwa.

—Po nde rekote'varuhuro ojipe'ga pe, a'ero po ti ga ei nde ve nehẽ: “Xaho tuhẽ ji rupi juiz'ga pyri,” e po ti ga nehẽ. “Ga pe po ti ji ndete'varuhua mombe'ui nehẽ te'i ti ga nhandereaporog̃ita pe javo,” e po ti ga nde ve nehẽ. Ga nde rerohorame juiz'ga pyri kotihĩ ti ere ga pe ga ma'ngoma'ngoga ga rupi egwovo. Ere ti ga pe: “Nhande tuhẽ ti xanhimbovyvy na'ẽ.” A'ea ti ere ga pe. Po ti nde nerema'ngoma'ngogi ga pehea rupi nehẽ, a'ero po ti ga nde rerohoahyi juiz'ga pyri. A'ero po ti juiz'ga nde mondoukari guarda'ga pe nehẽ. Guarda'ga po ti nde mongi cadeia pype nehẽ. Imombe'ukatuavo ji ei nde ve: A'ea pype po ti nde pytai nehẽ. Nde imondokatupave'ymame ikwepykava, a'ero po ti guarda'ga nanerenohema'javi nehẽ, ei Jesus'ga imombe'gwovo g̃a pe.

“Kejẽn ã tóg ã mré ke ũ mỹ név(e) jẽ, kỹ tóg pãꞌi ag mỹ ã kãmén tĩg ke mũ. Ti tỹ pãꞌi ag mỹ tónh tĩg ke mũ ẽn ti to hã ti mré vĩmnĩ, ti mỹ: “kajãm jé sóg ke mũ,” hemnĩ. Ke tũ nĩ (mũ) ra pãꞌi vỹ ã jykre pãno venh ke mũ, kỹ tóg polícia mỹ: “ti se ra,” henh ke mũ sir, kỹ tóg sir ã senh mũ. Ha mẽ, ki hã sóg tó mũ. Tá ã kãnhmar kãkutẽ mãn ke tũ nĩ. Ã tỹ kajãm kãn kar ã tóg kãkutẽ mãn mũ, tá, hẽn ri ke mũn,” he tóg, Jesus ti.

Embojoja mani katu nde-rehe ijaꞌeꞌỹha-pe peho jave mburuvixa ha-py. Neꞌírã vyteri eregwahẽ jave, embojoja ranhe katu ne nheꞌẽ nde rapixa ndive erembovyꞌa jevy hagwã íxupe. Nerembojojái ramo íxupe, ne meꞌẽ arã mburuvixa po-py. Upéi mburuvixa ne meꞌẽ vaꞌerã polícia po-py. Upéi nde reja vaꞌerã preso. Anhetegwa amombeꞌu-ta peẽ-my. Preso erepyta rire, ndopoi rei moꞌãi ndéhegwi. Nane mosẽ moꞌãi. Ndereve reveha gwive ne mbopaga uka vaꞌerã. Erepagapa rire mante, ne mosẽ vaꞌerã, heꞌi Hesu.

Aõma tai tahe iòraru‑ki aòludumy relera wana. Tamy behemynyke aõma timybo tii‑wana widi biywinykemy timybo adeve biòwynykemy tamy heka bitobiny òrale heka aõma rieryke urenana. Aradyhemy aõma ywisidỹỹna ube‑ò, idi ywisidỹỹna mahãdu, idi soldado. Tai tahe bitobinyke bede rierykemy. Inatyhy heka adee ararybekre ròtenawo‑ki malòkeki. Tiu heka aòlòkòmy aõma iòwy mahumy adi rõhõtinykre. Idi mohõtinyke xiery heka bòhònyke.

—“Mamaꞌe tywera ꞌga wapo jee”, pejejeupe ꞌga amũ ꞌeramũ pejewau pejeporogytau ꞌga upe, ꞌga motaꞌwau pejejeupe. Kasi aꞌe pe ꞌga pẽ nerooi ꞌwyriara ꞌga upe ne. Aꞌeramũ ꞌwyriara ꞌga pẽ monoukaa jefaruu ꞌga upe, pẽ munewukaa ne. Moromunepawa pype pejemono re nipo nepeꞌẽarũi jui. Mamaꞌe tywera apo mepy re tãmẽjẽ te peꞌẽ jui— ꞌjau Jejui ꞌga ꞌgã nupe, ꞌgã muꞌjau ee.

Dja me'õ mỳjjakam kum akurên memã axwe pãnh jarẽnh djà'ỳr ajo tẽm jabej. 'Ỳr ajo tẽmri dja ga on o anhõbikwa. O anhõbikwa nhym arỳm memã axwe pãnh jarẽnh djà'ỳr ajo tẽm kêt. Nok ga ren o anhõbikwa kêt nhym ren memã axwe pãnh jarẽnh djwỳnhmã akanga nhym ren mebê ijê djwỳnhmã akanga. Nhym kam ren mebê ijê djàkam abê ijê. Ga ren kam akator kêt. Prĩne aje amijo pãnh mex inomã mẽnhkambit ren akato. Nãm ã Jeju arkum ane.

Mîrîrî warantî ayeyatonya ayarî ya juiz pia, kaꞌneꞌ pe ayeserukon konekatî ayeyaton yarakkîrî apîꞌ eeseurîma rawîrî. Mîrîrî kupîya pra awanî ya, ayarîiya ipîkku pe tîweꞌsen pia. Moropai mîîkîrî juizya amîrî rumaka surara yenyaꞌ. Moropai mîîkîrîya ayarakkamo atarakkannîtoꞌ ta. Tauya sîrîrî apîꞌ mîrîrî atarakkannîtoꞌ tapai eepaꞌka pepîn kaꞌneꞌ pe. Tamîꞌnawîrî mîrîrî ankupîꞌpî yeꞌmaya pîkîrî aakoꞌmamî —taꞌpî Jesusya.

—Tikmũ'ũn te xa tu' gãy, xix 'ãkupex, tu 'ãmõgã'ax tik pa te hãmyũmmũg hah, 'ãpu nũ mũtik yãyhã 'ãxape, ka 'ãmõgã tik pa te hãmyũmmũg hah, ha' xat pu 'ãmũy, nũy kanet kopa mõ'ãtat. Pax xa kanet kopa 'ãxip, hu ta 'ãxupa hok, tu mõktu tayũmak xexka hã pago, xayĩy 'ãpep.

— Eybure eymuymuy bima, eyweroap teida'ũm pima, dao ma juy epeg̃udin eybure. Xipan epeyekawẽn — io'e Jesus. — Cucum pima ibimãmãat ekawẽn coco'ukayũ kay, xipan epeyekawẽn cebe — io'e. — Imẽn eyekawẽn'ũm pima, imudin'ũm pima, eymuymuyat eydujowan ibimãmãat ekawẽn coco'ukayũ xe. Ixeyũ eydujowan daomũnmũnap'a kukat kay, eymõg̃ ãm daomũnmũnap'a be. Eyenapõn pa'ore kuka epe'e ibocewi bit — io'e.

—Tawꞌããts hẽ nayyw hẽ mahꞌyyb enäw a wë kawajããn doo, hyb nꞌaa jawyk do wë õm tamahũũm bä õm taky nꞌaa tapaa hyb nꞌaa paawä. Bë mahõm me, ta hõõ bä, mahꞌyyb enäw, hyb nꞌaa jawyk do ji hã ky nꞌaa etyy do hã, õm taky nꞌaa tapa mahä̃nh. Tii dꞌ manadoo bä, hyb nꞌaa jawyk do õm tabahaëënh da warahén hã, õm tadawäts gëët hyb nꞌaa kä. Dooh dꞌ manä bä kä tii bä, sahõnh hẽ manepaag bä. Né hup ỹ né hẽ ta ti ỹ herꞌoot doo —näng mäh.

Wa³su³txi³ hãu²not3nyha¹jah³lxi³hẽ¹li¹. Yxãn¹ta¹ nyhah¹lxan³kxai²nãn²tu̱³ wxa²wã³tã̱³xai²li² tẽ³nxa²lxi³sxã³ hxi²kan¹ta² si³yxau³jah¹la² ã³sa²so¹nx2ti³ha³ta²wi¹. Ã³sa²so¹nx2ti³kxai²nãn²tu̱³ po³li²sa²jah¹la² sa²nũ¹nx2ti³ha³ta²wi¹. Sa²nũ¹nx2ti³kxai²nãn²tu̱³ sxi²ha² kan²thĩ³na² ũ³tĩ¹kxi¹nx2ti³ha³ta²wi¹. Nxe³nx2ti³kxai²nãn²tu̱³ ya²la³tu̱³ wa³su³txi³ ã³wa²su¹kxi¹nx2ti³xa³lho³li¹. Yen³kxa² ũ³yho³hi²ta³lun²yah³lxi³sã²nĩn¹ka³tu̱³ hã²wxãn³txa³ ã³wa²su¹kxi¹nx2ti³ju³ta³nũ³a² yũ³hĩ̱³nx2na³li¹. Nxe³ju³ta² yã¹nxe³sxã³ Txa²wã¹sũ̱³na² ã³wa²su¹si¹nx2ti²jau³su² ĩ³ye³kxah²lxan³kxai²nãn²tu̱³ ko̱³nxe³ti³ ĩ³yĩ¹li¹nx2ti³ha³tai¹.

— Hoka maika hatya kahalakoaharehena hikakoa hoka kolatya hiso kalorexe ana aokowihena hoka maika ahotita hirae ekakoa. Waiya aliya hoka kalorexe ana kaoka hikakoa hoka isaiya hiso kalorexe ana hoka hatyo kalorexeya isa hiso sorare ana hoka berexo akoiya moka hiso. Aliterexe nomita, maisaiya habakaita tyotya hoka maisaiya hahikoahitita berexo akota — nexa Jesus ihiyeha.

Ija'ari ira anaathidanoarariki badani asohirikia ikabadaninia. Inasohijoraki bana ida avakadivarani. Ija'ari vakadihojai hiki ida ihamahiki-ra anariakajorakivini. Bianariakahi; ni-pohimajaki. Bianariakarihi; ija'ari nasohiva abonoa jaharikia biarakha'ihi. Ija'ari nasohiva abono ira arakhaki bana i sorara vasa'a kabodinia. Sorara ira obaiki bana i cadeia. Ija'ari nasohiva abono ira honariaki bana kadabadani asohiriki-ra inaabosivini jiniro karahoa. Ka'oa hiki hida kodivarani. Inaabosihahaviravini oadani ida jiniro, ni-cadeia iokhaonaniki bana. Jahari kabadania ikabadanihi; jorakia bana Deu-ra anariaka'a mahija jaharikia ira arakharavini — va'ora ni'aha ada Jesus.

— Aidy Deus bo tsimy iokzeka wasani tsimy. Aty zeka kytsaharerewabytsitsa bo paoktyhyryk zeka aidy atsatu ibo tsimynakokozo ske buruk tsimyzurukuze kytsaharerewabytsitsa bo taharapehanaha yhỹ tsimaha. Tsikukurunahaze tu wasani tsimaha. Ske buruk wasani byizeka maku atsipa humo paoktyhyryk, ikia sakyriukanikitsa hurukwy bo tsimytsuk. Anaeze tsimytare. Aokyrysaro tsizubarẽna ty nyny tsimyzeka tsimyzoi. Iwatsahi aidy Deus bo tsimy — Sesus niy.

Miꞌi hawyi Iesui toꞌe i yityꞌok totiaria pe — Uiwyriaꞌin e karãpe wẽtup ok ewanĩkap tut suraraꞌin wywo epyhik hamo morekuat woꞌopyhik hawe pyno eweꞌeg wo o miꞌi hap eꞌat pe are e. Waku muꞌap upi etunug ni ipyꞌahak takat ewy ok wo e. Waku meremo etunug mekewat ewanĩkap ewy ok wo i raꞌyn muꞌap tote e maꞌato yt etimowese i yianmete pote yt naku i topyhuꞌat aru eete e katupono ewanĩkap aru eium morekuat pe yt naku i nug hat en sio waku rakat e hamo. — Yt naku i en e morekuat pote epag suraraꞌin akag po pe raꞌyn epyhik woꞌopyhik hawiat wuatꞌi eꞌat pe hamo raꞌyn e. — Uimohey hat en mote eweꞌeg wo o karãpe ewanĩkap ereto woꞌopyhik hap kapiat turan e. Etikat kahato iwese hap muꞌap upi e. Yt pote woꞌopyhik hawe ereĩneꞌen motꞌi itote. Yt uwe i ikuap karania ewaty karania anu ereĩneꞌen epyhik hawe e. Miꞌi hawyi ti eporenõtem hap saꞌup niatpo kahato raꞌyn iwato kahato raꞌyn toĩneꞌen e. Pyno ti poꞌog waku muꞌap upi ehãꞌãg kahato ewy inug hamo ereto hat ewanĩkap e. Etunug o ewanĩkap merep ewy ok wo i raꞌyn are ehepe uipotpoꞌororia e Iesui temiitꞌin me yityꞌok tote.

—Enepone xâne apêti évotikopike, omópiti yuhoíkovokutike, yapásika kíxeaku unátipinoa iséneu ya xenékuke tumúneke sími yuhoíkovokutike. Hákoti koené'eye, itukapu simetíne yuhoíkovokutike, konokoâtimo yéni nonékuke ne pahúkotiya. Yane pahukópitimo kiríkikono xoko pulísea, ínamo kirikákana ika'ákovokutike. Koati emo'úti ra yunzó'inopinoe: Ákomo ipíhikapa koeku âvoyea peréxapa uhá koêti ne yoréveu —kíxovokoxoane Jesus, exókoatihiko kónokea épemea Itukó'oviti kotúyopinoa pahúnevo tumúneke seópea nonékuke.

Apêye kẽ'rare werêgɨti. Ni'kɨ́ mɨsâre werê sãa sĩ'rigɨ bese wɨáropɨ miáa sĩ'rikã, maatá toopɨ́ wa'aátoho dɨporo apó we'okã'ya. Tohô weekã́, mɨsâre besegɨ́re o'ôti boosami. Tohô weetíkã maa, besegɨ́ surárapɨre o'ô, bu'îri da'rerí wi'ipɨ sõróo boosami. Diakɨ̃hɨ́ta mɨsâre werêgɨti. Bu'îri da'rerí wi'ipɨ sãháa wapa yeé pe'otikã, neê du'u wĩrósome, niî werêkɨ niîwĩ Jesu.

“Chayurá ćhïnishüniquiwanpis pampachachicuy manaläpis mismishancama masqui fisman liyalcalpis. Chayman ćhächishuptiquim ichá fisca wardiacunap maquinman ćhulaycul carsilman jitaycachishunqui. Rasunpa chaypi manamá imaypis yalamunquichu mänu cayniquita limpiu pägamunayquicama.

— Ãté ni'wa hã te za sima ai'ãma rosa'rata 'wa, dama rowairébé'wai u te te ai'mazaprõni aba da, marĩ tiwi ĩ'mai'manharĩ wasété aba zém na te te tãma ai'maiwasu'u wa'aba da. Ãne wamhã, te te ai'mazaprõni aba õ ré, te za tãma ai'masiwasu'u wa'wa, te te ãma ai'mazazei wa'aba wa, dama rowairébé'wa norĩ u, te te ai'mazaprõni aba tõ da, damrami'wai ma, te te ai'mai'rui wa'aba tõ da, dazazéb 're, da te ai'manherẽ aba tõ da. Dazazéb 're, da te ai'manherẽ aba wamhã, marĩ hã dawi ĩ'mai'manharĩ wasété aba wa'rãmi, dama asi'maiwa'âbâ 'rãsutu pese aba õ nherẽ, ta hawi ai'maiwatobro waihu'u aba õ di za. Tô sena, wa ãne na hã aima rowasu'u za'ra wa'wa.


Imehnõ nohpo poko ehtoh poko—Moeze omihpyry ynara ãko, “Imehnõ nohpory poko pyra ehtoko. Imehnõ nio tõ poko pyra ehtoko,” ãko. Moro tymeropose Ritonõpo a pake.

Tanhmã mẽ pahte mẽ pahprõjê nhĩpêx toMatêwre 19.3-9 Makre 9.43-47, 10.2-9 mããnẽn Rukre 16.18Nhũm Jejus arĩ mẽ kãm kapẽr nẽ mẽ kãm:—Nẽ na pre finat Mojesja mẽ panhĩgêtjê mã Tĩrtũm kapẽr tũm kwỳ jarẽ nẽ mẽ kãm: “Kêr ka mẽ amnhĩ prõ pix tãnopxar o ri apa. No mẽ kuhpa hã nhãm mẽhõ ho amnhĩkati ho ri apa hkêt nẽ.” Anẽ. Ãm hãmri na pre mẽ kãm ja hã karõ.

Kipa Txĩkitakai Maerekati Pikamini?Xesosi apikomoni sãkirauata:—Hĩte imarotapekari kitxakapirĩka sãpiretakori: “Pĩtanoro minakotokatika kona pisirĩkape.”

“Eagâ mohogüin-homobyry keba kulâ kâdynanâdaundâ” Jesus kehobyryJesus aguely:— Tutuzelâ âmaemo Moisés inweniby: “Âwydymo keba kulâ kâdynanâdaundâ” kely myakâwândy inwenily.

Uzeꞌeg amo ikatu ꞌym maꞌe iapo haw rehe aꞌe kury(Uzeꞌeg wiwi Zezuz wemimuꞌe wanupe.)— Peho zo penemireko ꞌym wapuhe nehe, peho zo pemen ꞌym wapuhe nehe, iꞌi Tupàn zeꞌeg kwehe arer pape rehe imuapyk pyrer.

Tavy reia re ijayvua— Pendu aipoꞌea ague: “Ndetavy rei eme.”Êxodo 20.14, Deuteronômio 5.18

Niiɡ̶axinaɡ̶aneɡ̶egi ane yalaɡ̶ata noɡ̶olaɡ̶atakaneɡ̶egiNiɡ̶ida makaamitiwaji joɡ̶owooɡ̶oti niɡ̶ijo aneeta Moisés niɡ̶ijo jotigide, neɡ̶ee, ‘Jinaɡ̶a ɡ̶adoomatewa iwaalo wadonaɡ̶a.’

Taperekoi ti penhimbireko'g̃arũive'g̃a,ei Jesus'ga—Pekwaha pe nhaneramonhava'ea mog̃itagwera, ei Jesus'ga. “Taperekoi ti penhimbireko'g̃arũive'g̃a.” A'ea nhaneramonhava'ea mog̃itagwera i'ei, ei Jesus'ga.

Ã prũ tũ fi mré nỹ tũ to vẽnh jykre“Topẽ tỹ ẽg si ag jyvẽn ũ tag mẽ ãjag huri, ke gé, hã vỹ: “ã prũ tũ fi mré nỹ tũg nĩ,” he mũ.

Mbaꞌéixa nhanhemongyꞌa(Mt 19.3-9 Mc 9.43-47 10.11-12 Lc 16.18)Upéi heꞌi jevy Hesu:—“Ani erenhomongyꞌa teĩ nde rapixa rembireko ndive, nde rapixa ména ndive ereiko-vy” heꞌi arakaꞌe yma gware-pe. Upéa pehendu-ma. Ha ãy katu xe ae nde rekoha porãve hagwã amombeꞌu-ta peẽ-my.

Juhuu ihetxiu heka kaweselemy Tyyriti‑ki rarybere: —Òtaõmy!(Bede ywina tyyriti‑ki wahe.) Kawesemy heka jiarỹ rebedeerynywãhãre.

Peko kasi pejejuemireko are ne—Ymã te ꞌã Moisesi ꞌga ꞌi janee rakue: “Peko kasi pejejuemireko are ne”, ꞌga ꞌi janee rakue.

Me kute abenbê prõmẽ mjênmẽo àkĩnh.(Mat 19.3; Mak 10.2)Ne kam ajte arkum,—Nãm me ar amã, “Kwãrĩk wãnh mebê prõ, nàr mjêno adjàkĩnh kêt”, ane. Ja ne me ar amã arẽ gar ama.

Jesus Eseurîma Imakuiꞌpî Pe Unoꞌpîkon Tîrumakai Tiaron Yarakkîrî Eꞌnîtoꞌ Pîꞌ—Îꞌ taasaꞌ toꞌya epuꞌtî pîꞌ naatîi. “Tînoꞌpî ke siꞌma wîriꞌsanyamîꞌ yarakkîrî tîweꞌse pra eꞌtî. Moropai tînyo ke siꞌma tiaron warayoꞌ yarakkîrî tîweꞌse pra eꞌtî”.

'Ũnõy hã' xupxet 'ãktux—'Ãxop te Topa yõg xat'ax yũmmũg, ha: “'Ãnõy hã xupxet hok!” Kaxĩy.

— Moisés o'jekawẽn kuyjeacat pe — Jesus o'e.Ecepo g̃u juy wara'at ayacat eju- -etayxi eju acã. Aoyũ dak jepo g̃u juy ip wara'at ag̃okatkat eju- -jektop eju acã, i — io'e. — Eyetaybit iboam — io'e Jesus.

2. Baad hadꞌop, ta wób rabahedꞌoo do bahä̃nh, ji bawät ỹỹj sa wë ky nꞌaa hahỹỹhTi mꞌ Jesus ky hadoo ẽnh:—Bë maa napäh hahỹ kamejũũ doo: “Aä̃ manä ta seeh ỹỹm sii”,Esodo 20.14 näng kerih do paah.

Txu¹ha² ã̱³xa³ka³lxa² ũ³whĩn¹ta³kxi²nyhu¹ain¹ju³ta² ĩ³yau¹ũ³jau³su²Txa²wã¹sũ̱³na² wãn³txa² jau³xau³hxai²tẽx1ta² nxe³te³nah¹lxi¹: “Txu¹ha² ã̱³xai²na² ũ³whĩn¹ta³kxi²nyhu¹ah³lxi³txa³hẽ¹li¹.” Nxe³ta¹hxai²ti³ai¹ti²tu³wi¹.

Maiyaseti, Halakisatiheta Xoaha Tahi(Mateus 18.8-9; Marcos 9.43-49)— Koxaka xasema xahetakomaniyereharenai hiye niraityaka: Awa atyo hatya nohiroxa xiwatyali.

Jahari kahojai varanihini hidaVara ni'ianaha ada Jesus:—Avarigaki ida Deus kava'isohihi jiriki: “Hari'a makhira bivi'omava ida hoariha kagamo. Hari'a gamoa bivi'omava ada hoariha kamakhira. Jahari kabadani ida hojana hiki.” Asohiki ida Deua bivava'isohihi'bo'daki athini.

Mekta oke ba ziaksenaha.Sesus tihi:— Tubabatu myzotsa kytsa nisihyrinymyryky:“Mektatsa ty ka okty okty byitaha”

— Uipotmuꞌeria e watikuap taꞌyn aikotã saꞌawyꞌiwuat Tupana ehay enoi hat Musei toꞌe — Yt erepehik teiꞌo wẽtup wary ete wẽtup eꞌaito ete e. Ewary wywo yn o ewaire eꞌaito wywo yn o ewaire e hap e. Pywo kahato ainãpin Musei e.

Koêku ne xâne kapíneti ákoti itukapu koati yêno(Mt 18.8; Mk 9.43)Ina kixovókoxopamaka Jesus:—Kémoanenoe neko yuhôti koêti: “Hákonoe kepiné'iyi múxone ne po'i xâne” koêti.

Jesu “Mɨsâ nɨmosã́ numia, mɨsâ marapɨ́ sɨmɨa niîtirãre a'me tãrátikã'ya” niisé niî'Jesu a'tîro werê nemokɨ niîwĩ:—Apêyere too dɨpóropɨ dutî'kere tɨ'opã́. “Mɨsâ nɨmosã́ numia, mɨsâ marapɨ́ sɨmɨa niîtirãre a'me tãrátikã'ya”, niîwɨ.

“Uyalipäculanquitacmi ‘Amam mansibaculcanquichu’ nishanta.

Damro na dasiwi danhipsaihuri wasu'u— Ãne hã ma tô duré 're ĩwapari za'ra wa'aba mo, duréihã 'Re ĩhâimana u'âsi mono te te dama ĩrotizém na hã: “Aimro na asiwi 're asipsaihuri za'ra wa'aba mono õ di za.”


Yrome ynara ãko ase oya xine, nohpo eneryhtao oya xine, ipoko openetarykohtao, pake iirypyryme toehse matose imaro se toehse oexirykõke okurohtao xine. Popyra moro Ritonõpo a mana.

Tã kot paj ixprĩ hã mẽ amã tanhmã harẽnh to ka mẽ inhma. Kot kaj mẽ nhãm mẽhõ pumu nẽ amã ho amnhĩkati hprãm mã ajamaxpẽr. Jao te ra ate ho amnhĩkati pyràk o amnhĩ nhĩpêx. Kormã ate ho amnhĩkati hkêt tã ra hkukamã ajamaxpẽr jakamã te ra ate ho amnhĩkati pyràk o amnhĩ nhĩpêx.

Kitxakapirĩka ikara atoko itxama. Nota sãpiretaiko hĩte apikomoni. Sito atamatakari kinirão oakata sirĩkaka inakari, iuara kamapekari maerekati ãkixinireẽ.

Urâ olâ warâ âyanmo auguely: Uguondo pekodo enupeguygueni, tynanâdyze, iwydy keba olâ waunlo, inakanhe mâkâ xunâgu tyangahu oday. Nynanâbyra wâne, arâlâ olâ âzewentâoly Deusram.

Amo ae maꞌe amumeꞌu putar peme ihe nehe kury. — Aze awa umeꞌe kuzà rehe nehe, iputar pà nehe, iputar haw nuzawy kwaw ipuhe iho haw Tupàn pe aꞌe. Aze ruꞌu uker ipuhe, aze ruꞌu iker wer ipuhe. Zuawygatu Tupàn pe. Naꞌikatu kwaw izupe.

Haꞌe rã xee ma aipoaꞌe pẽvy: Kunhague re itavyxea rupi omaꞌẽ vaꞌe voi hexeve itavy ae ma opyꞌa py.

Pida ejitaɡ̶awatiwaji, niɡ̶ina ɡ̶oneleegiwa ane iwita iwaalo ane daɡ̶a lodawa, odaa nige yowo me loomatewa, odaa catiwedi laaleɡ̶ena ja doɡ̶olaɡ̶ataka.

—Jihi reki a'e pe me: Kiroki ga hẽa repiaguhu hẽa rerekopotaheteavo – gareaporog̃ita ite'varuhu. A'ereki hẽa garembirekohẽa rũi. Ga hẽa rerekorame Tupana'ga ei a'ea ko ite'varuhu javo. Na jitehe Tupana'ga ei ite'varuhu javo ga hẽa potaruhurame.

Sỹ ũri ãjag jyvẽn hã vẽ, ha mẽ: ã tỹ ũn tỹtá ũ fi ki vẽꞌĩ kỹ tóg ã tỹ fi mré nỹ sỹ han ẽn ri ke nĩ sir, ã tỹ fi ki vẽꞌ ĩ mũ ti. Ã tỹ ũn tỹtá ũ fi mrẽ nũr sór kỹ tóg ã tỹ fi mrẽ nũr ri ke nĩ sir, ã tỹ fi to én mũ ti. Ke tũg nĩ.

—Gwĩ opyꞌapy-py imanduꞌa gwapixa rembireko-rehe oikose-gwi indive vaꞌe, hendive ndoikói vyteri ramo jepe, ojejavy joty. Gwesa-rupi joty ogwereko gwapixa rembireko. Omongyꞌa-ma vaꞌe-rami, ojapo vai-ma hese.

Òtamy rõhõtinykeki hãwyy‑ò retehekeki òtamy rexinohõtinykeki. Tai heka tii òta òraru riwinymyhỹre. Iwese iwitxira hãwyy‑wana roireri yrubule taheka òta òraru riwinymyhỹre.

Aꞌjea futat ꞌga ꞌeawera. Aꞌere ꞌawamũ je ꞌi pẽ nupe: Kũjã mũ resag ire nipo pẽẽ mũ ꞌjau: “Kuu. Ikaturaꞌmĩ te ẽẽ nũꞌũ. Ako pa je ẽẽ ree kwy”, ꞌjau nipo pẽẽ pejejeupe. Aipo ꞌjara ꞌga wemirekoeꞌem are ako maꞌea futat. Weaꞌaw imũ etee futat aipo ꞌga akou wemirekoeꞌem are— ꞌjau Jejui ꞌga ꞌgã nupe, ꞌgã muꞌjau ee.

Nhym be, ba dja ba ar amã arẽ gar ama. Mrãmri ro'ã anõrkam ajaxwe. Djãm kambit ne ajaxwe? Kati. Dja gar me'õ nire pumũn arỳm amã o anõr prãm ne. Jabit. Kam arỳm akadjwỳnhbê amim o adjàkĩnh'ã karõ. Kamdjwỳ arỳm ajaxwe. Nãm ã Jeju arkum ane.

Tîîse uurîya taa sîrîrî apîꞌnîkon anîꞌya wîriꞌ eraꞌma ya, moropai yarakkîrî eꞌpai tîwanî pîꞌ eesenumenka ya, yarakkîrî mîîkîrî eꞌsaꞌ mîrîrî tewan yaꞌ.

Pa 'ãte 'ãxat, hu: 'Ũn 'ãpa hã pẽnã hok, nũy 'ũn putup hok. Tikmũ'ũn te 'ũn pẽnãhã' puxi' kuxa kopa' xonnix.

— Imẽnpit õn e'em eywebe: Ayacat kay ag̃ pima eyju, dabi'o pin pima dak, kuy ceweju jepo iap co'i epe'e. Eyag̃uy be ma kuy ibapuk ayacat kay — io'e Jesus.

Ỹỹ kä, ỹ herꞌoot hahỹỹ dꞌ bë hã: Ỹỹnh wë ty gadäk doo, ta sii haỹỹh do hyb nꞌaa newë däk doo, baad nado däg ta hꞌyyb tym hã kä. Nesaa do tamoo wäd däg kän, dooh né ta sii taä̃ bä paawä.

Nxe³yãn¹ta¹ e³kxi¹nx2ta¹tu¹wi¹. Txu¹ha² ã̱³xai²na² ĩ²yah³lxin¹kxai²nãn²tu̱³ wxa²ẽ¹nãu³ai²na² e³yah³lxin¹jau³su² nxe³te³nah¹lxi¹: “Txu¹hai²li² ũ³whĩn¹ti³sah²lxun¹nãn³kũ².” Nxe³yah³lxin¹kxai²nãn²tu̱³ wxa²ẽ¹nãu³ai²na² ya²la³tu̱³ txu¹hai²na² ũ³whĩn¹ta³kxi²nyah¹lxin¹kxa² yã¹nxe² hxi²ki³te²li³ yah³lxi³hĩ̱³nxa¹lxi¹.

Hoka natyo atyo nomita: xala xamaniya atyo wahakotya hatya ohiro ana, kasaniya watyalini aokowita hoka hatyoiya koxaka iniyalahare tyoma haxahekola kakoa.

Hovani a'onira onava'isohijahakiki bana Deua binofikia. Makhira vada bini'ahi ida gamo kidigamo hiriki, bivi'omavini binofiki ida, ovari va'i bodinia bivi'omaki fori hiki ida gamo.

Uta hi ahape: Abaka aty mekta oke bo iktsaziu myze tapetu isopyk “Uta atatsa piakse tsihikik” atakta mytsaty mykara pimyi anahumo hi Deus okze ka atakta atatsa botu ziakse.

Musei e hap mohag hat ri uito. Musei e hap ete worohoꞌonãpin eipe — Yt naku i kahato erahaꞌat kahato haryporia kape ihainia kape erepehik teran hap wywo mekewat haryporia wywo mekewat ihainia wywo epyꞌa pe ewanẽtup hawe. Miꞌi tã etunug mote yt naku i kahato rakat no ereĩneꞌen Tupana wanẽtup hawe e.

Itea hara ngixópinoe: Itukovo apêti hóyeno komómoti sêno xaneâti íyokeova, koeku kó'iyeaneye isóneu, koati pahukóvotine vo'ókuke ne váhere oveâti isóneuke.

Yɨ'ɨ̂ pe'e a'tîro werêgɨti. No'ó numiôre yã'âro weé sĩ'ri ɨâri pehase me'ra ĩ'yagɨ́ noho kɨ̃ɨ̂ po'peapɨ koô me'ra yã'âro weé tohasami.

Ya'añatacmi ichá niycälic, mayanpis walmicta licälul ‘Wicwan puñuycüman’ nishallanwanpis ñam śhun'unćhu mansibacülunña.

Ãne na roti hã tô sena nherẽ, wa za oto wa hã aimawi aima roti za'ra wa'wa, tô õhõ na roti na hã. Ni'wam norĩ hã pi'õ, titõmo na te te 're 'madâ'â ze za'ra mono wa, te te 're waibui mono da, te te sima ãma 're rosa'rata za'ra mono wamhã, taha na zama te za tiwasédé hã te te 're 'manharĩ za'ra, tinhimirosa'rata na si nherẽ.


Tomeseke ehtoko õsenetupuhtohkõ poko zae rokẽ õsenetupuhtohkõme, zae rokẽ oehtohkõme roropa, iirypyryme pyra oehtohkõme. Oenurukõ pokoino iirypyryme awahtao xine, oenurukõ toutoko, ipahtohme. Kurehxo oya xine exiry oenurukõ oupory oorypyrykõ rumekatohme, amarokõ omõtohme Ritonõpo esaka. Popyrahxo mã oya xine õmomyrykõ apotoimo htaka.

ã mẽ hamaxpẽr punuj anhỹr xwỳnhjaja koja mẽ nhỹrmã ma mẽ kot amnhĩ xà htỳx kamã hamak tũm xàta wỳr ma mra nẽ kamã pa rãhã ho pa. Jakamã kêr ka mẽ nhãm mẽhõ pumu nẽ amã hkĩnh japêr hãmri nẽ te ate ano kaxàr nẽ mẽnh nẽ axte ate omunh kêt pyràk o amnhĩ nhĩpêx. Jao hkàx ã rĩt nẽ ma nhỹhỹm atẽm kurê kumrẽx.

Kona pauiritapiri maerekati pikamini txĩkitaãkari pitekata ikaikotini. Patamatakiti txĩkitakiniãi maerekati pikamini, pimakatxakari poki, oka pitxari, kotxi maerekati pikaminiã, maerekani misiritikoãtaã pokaãkako. Apiaerekata Teosokata ãtipirika pauini ãti pokinoka pauini.

Inwentânehoinmo Deus mâendysebamo ato kâzetaundâ. Koendâ tâise azakâlâ inumo etyly, Deus mâendysebamo ato mâempyra mitomoem. Koendonro kuru tânuembalâ Deus agâ tadawyly; idânârâ kodo peto nhântânry onwanxi adameoly mawânrâ koendâpaom kuru.

Aze nereha uzapo kar ikatu ꞌym maꞌe newe nehe, ezoꞌok heityk pà nehe. Tupàn pyr pitài nereha heraha haw ikatu weraꞌu, tatahu pe mokoz nereha heraha haw wi aꞌe nehe.

Xapyꞌa rei nderexa reiporu kuaa regua ri ndereity ramo enoẽ, emombo ndejegui. Mbaꞌeta nderete haꞌe javi reve reiko axy aguã py nemomboa ꞌrãgue py haꞌeveve peteĩ nderete regua remokanhy.

Enice ɡ̶agecooɡ̶eli nigeo mowoo ane beyagi catiwedi ɡ̶adaaleɡ̶ena, odaa anoɡ̶aatice ɡ̶agecooɡ̶e, alati! Igaataɡ̶a daɡ̶axa mele maniatitema ɡ̶agecooɡ̶e, pida aɡ̶oyokoletiogi iditawece ɡ̶adolaadi minitaɡ̶a noledi ane daɡ̶a ipe.

—Po ejeakwara pyvõ ejohukoty rũi nde rekote'varuhui, a'ero ti ehekyi ejeakwara imomboa nahã imombiga ejekote'varuhua! ei Jesus'ga. Tiruahũ ti nde ve ndereakwara mombora nehẽ. Po imombore'yma nde neremombigi ejekote'varuhua, a'ero po ti koji'i tiruahũ nde ve nehẽ Tupana'ga nde momborame hahyva'ea ruvihava pype nde rekote'varuhuro g̃waramo. A'ero ji ei nde ve: Koji'i pyry nde imomborame ejeakwara ejekote'varuhua mombiga, ei Jesus'ga g̃ambote'varuhua mombora pe javo. Nderekote'varuhua pigame po ti Tupana'ga nanemombora'javi hahyva'ea ruvihava pype nehẽ, ei Jesus'ga.

Ã tỹ nén ũ ki vẽꞌĩ tugrĩn Topẽ vĩ mranh kỹ ã kanẽ tỹ nám kemnĩ, ã tỹ ki vẽꞌĩ jagy han mãn tũ nĩ jé. Ã kyvó nĩn kỹ tóg jagy tĩ gé vẽ vẽ. Ã tỹ hã ra nũgme ki kutẽ kỹ tóg jagy kãfór nĩ. Jagy pẽ ti nĩ, ã tỹ inferno ki kutẽ ti. Kỹ tag hã ve sór tũg nĩ.

—Upéixa ramo nde resa nde akatúa-koty oĩ vaꞌe-gwi erejejavy-ta ramo, ejejoko joty ne rembiapo vairãgwe-gwi. Enohẽ katu peteĩ nde resakwe emombo ndejéhegwi nde resakwe, peteĩ hesa pehẽ vaꞌe-rami ereiko hagwã. Nde resa mokõi reheve nde reraha ramo tata ijapy eꞌỹ vaꞌe renda-py, ivai eterei vaꞌerã nde-vy. Iporãve erenohẽ eremombo peteĩ nde resakwe ndejéhegwi.

Arueõ òraruna‑txi araatykeki, bitake. Awityhymy biu‑ki malòke kawesekile heka awire, Deuxusỹ‑ò malòke wahe. Arue wiòmy tahe awiõmy biu‑txi arue yremy heòty bede‑ò make tahe ibinatyhyre.

—“Jerea je motywet. Ẽẽ resageꞌem ire amunipo ꞌã je najereaꞌari ẽẽ ree teko are”, ꞌjau nipo pẽẽ pejejeupe. Aꞌeramũ je ꞌjau pẽ nupe: “Orereaa ore motywerukat”, ꞌjau pejejea pemosok imonou imomoa pejejewi. Kasi aꞌe pe pẽnea pẽ motywerukaruꞌjaw ine— ꞌjau ꞌga ꞌgã nupe. —Wea mosoga ay futat wea mosokara ꞌgã nupe numiamũ. Aꞌere mamaꞌeukwaawa rapyaw ipe pẽo te naay teepawi pẽ nui. Janeruwarete ꞌga mamaꞌe tywera apoara ꞌgã monou mamaꞌeukwaawa rapyaw ipe. Aꞌea te nipo ayay futat aipo pype imonopyra ꞌgã nupe— ꞌjau Jejui ꞌga ꞌgã nupe.

Ne kam Ar kubê axwe pyma. Ga, me kute apỹnh kukràdjào àpênh jaxwe prãmja pumũ. Me kute àpênh jaxweo krã'yrmã ne Jeju Ar kubê axwe pyman arkum,—Ne ga ren ano djubôko ajaxwe prãm ga ren on kaban mũm amibê amẽ. Ren te ano nhikjê kêt ne ren Metĩndjwỳnh kôt atĩn ne ar aba rã'ã, kam ren akĩnhkumrẽx. Ne ren ano amãnhkrut rã'ã nhym Metĩndjwỳnh ren me biknor tokry djàkam amẽ. Ga ren kam akaprĩkumrẽx.

Mîrîrî yeꞌnen wîriꞌ eraꞌmaya ya ayenu meruntî winon ke imakuiꞌpî kupîya emapuꞌtîiya. Mîrîrî namai imoꞌkakî, yenunkî imakuiꞌpî kupîya namai. Maasa pra asakîꞌne ayenu tîîse, imakuiꞌpî kuꞌsaꞌya ya, attî apoꞌ yaꞌ ankupîꞌpî wenai. Mîrîrî yeꞌnen morî pe panpîꞌ awanî itenu pra aakoꞌmamî ya imakuiꞌpî tîkuꞌse pra.

Pax xa 'ãpa xe'e xa hãpxopmã kummugã', 'ãpu 'ãpa xut, nũy putyõn. Yã' max 'ãpap-xet, ha ta' kummuk, xa Hãmgãyãgnãg Pet ha 'ãmõg.

— Imẽnpuye epeyepere juy jeakap ikẽrẽat kay. Eyba'at kadiata'ũm pima bit purut, kuka ikẽrẽat epeg̃ug̃ẽ. Imẽn ikẽrẽat epeg̃ug̃ẽ g̃u ipiat'ajoap puxixim — io'e- -Jesus o'e.Imẽn Jesus o'e, Jesus xe wuyta wuybikuyap puxim. Wuybikuyap pewi wuyju ikẽrẽat kay bima, iboap ibikuyap tag̃ jekukum g̃u juy acesop. Pug̃ ẽm tak ka'ũma.

A matym hyb nꞌaa nesaa do mamoo wäd bä, tawꞌããts hẽ paawä a matym mado nyyh. Madawäts hõm. Tawꞌããts hẽ sét a hã hanäng do kawꞌoong hõm, tabanesaa hẽnh õm Pꞌop Hagä Do awꞌoong hõm mahä̃nh.

Jã¹nxe³te²kxa²ya̱³tu̱³ wxa²ye³ki³ki³a² ye³wi¹tãu³a² ko̱³nxe³ti³ kãi³si¹nyhah¹lxin¹kxai²nãn²tu̱³ wxa²ye³sai¹nha²sxã³ u²lxã³na¹jah³lxi³hẽ¹li¹. A²nxe³ju³tai²na² ye³ki³ka³na³ka³na³ki³a² ã³na¹sxã³ ã³ye³ki³kho³nhãn³kxai²nãn²tu̱³ jũ¹nxe² ãin²ta³lxi³nha²hĩ̱³ki̱³tã³li¹. Yxãn¹ta¹ txa²wã¹nũ²a² whãi²na¹ ha³lo²a² ko³xai²na² ha³nxe²a² i̱³sa²tẽ³ko³xa² ã³na¹nẽ³tain¹kxai²nãn²tu̱³ kãin² ãin²ta³lxi³nha²hĩ̱³ki̱³tã³li¹.

— Hiyeta hoka hifihini maniyere hiyoseya iniyalahare axomokanikijita hiso hoka holokotya hiyene hoka haxawatene. Ehekoretaiya meta hatyo ini akiti hiháre hiyetare. Hoka maisaiya atyo ehekoreta xini hiháre mainikere kakoareta hikaxawatyaka irikati koni hoka.

Ija'aria binokiki ida Jahari kabadani, binofiki ida bada bini'avini, bianivini jahaki ida nokhoni 'ba'dani aniaja, binahokahi'ihi ida nokhoni 'ba'dani bada bini'aria kaimoni ida Jahari kabadani. Jahari kabadani-ra bada ni'ahi; Ibavi Jaharika'oaki kania hokahihi. Jahariki ida abononi hahavi Ibavi Jaharika'oaki kania hokahini. Jahaki ida nokhoni 'ba'dani hoaranini kaba'i, Deus Ibavi Jahaka'oakia okhani.

Pykyhytutaha. Hawa iktsa tsimaha humo pykyhytutaha! Tsimysapybyikinaha zeka ahahyrizik ty hyrykokik ty. Ahyriziktsa humo ahahyirizikubyita tu tsimozik ana hi batu sapy, ikia sinini ykarawy bo zeka ana eze hi isapybarababa.

MAKU 9.47 PIAT EWYPyno eha wo erahaꞌat haryporia kape ihainia kape miꞌi hawyi ewanẽtup hawe ereꞌe — Arepehik teran mekewat haryporia ete mekewat ihainia ete ere ewanẽtup hawe pote etihep o eha mehĩꞌin manaꞌin katupono pywo ti rat eha ti eꞌaparap hap nug hap topyhuꞌat are e. Miꞌi pote waku etihep eha hawyi etipun pya ekai are e. Pywo ti rat waku poꞌog kokawiat ihasik takano ereke atipy pe maꞌato typy kawiat eha wywo ereto aria kape are e.

Enepo itukapu yûke, enepone koâti mbiú koeti ínixepe váherexino ne ítike, yusikóneni meréki koane kiríki ákotike malîka motovâti ákoyea váherexa ítike. Mani unatíne ákoyea poixo'o yûke yenópi vanúke yaneko usokó kó'iyea yûke itea yenópoti ipihóponovokutike.

Tohô weérã mɨsâ kapêri me'ra yã'âro weé sĩ'rirã, tigaré orê wee kõ'â boo'karo weeró noho maatá ĩ'yâ du'ukã'ya. Yã'âro weé du'utirã, pekâ me'epɨ wa'ârãsa'. Mɨsâ kapêare kõ'ârã, tii kapéa di'akɨ̃re bahuriórãsa'. Niî pe'tiro mɨsâ ɨpɨ́ pekâ me'epɨ wa'akã́ weekã́ pe'e maa, yã'â yɨ'rɨsa'.

Chayurá allï ñawiqui juchaman jitaycuy munaśhuptiqui'a, jululcul wicapäluy. Mas allinmi canman churchu cawsaypis, nina waläcäman jinantin cuirpuyquita jitaycuśhunayquipïtá.

Duré marĩ hã atõmo nhimire niwĩm na 're 'madâ'â za'ra wa'aba mono wa, aiwasédé hã 're waibui wa'aba mono wamhã, tawamhã atõmo nhimire niwĩ asiwi 're sani za'ra wa'aba mono wa, romhâ na asisiti 're ĩsãmra aba mono ne, te za oto 're anomro wẽ wa'aba mo. Ato hã sahuré aima 're hâimana za'ra wa'aba mono õ nherẽ, aima 're rowẽ uptabi za'ra wa'aba mono di za. Aihâiba wahuré ré, duré atõmo zahuré ré, 'Re ĩhâimana u'âsi mono hã ropipa u, te te 're asãmra aba mono wamhã, aima 're rowẽ za'ra wa'aba mono õ di za.


Mame oemarykõ pokoino iirypyryme awahtao xine, ihkohtoko. Ematoko. Kurehxo mã oya xine toiro oemarykõ tuhkohse ahtao, oorypyrykõ rumekatohme oya xine õmõtohkõme Ritonõpo esaka. Popyrahxo mã õmomyrykõ apotoimo htaka.

—Nẽ kot kaj mẽ anhĩhkra ho tanhmã amnhĩ tomnuj to kaxyw. Hãmri nẽ tee ri ja hã amnhĩ pumu nẽ te ate amnhĩ nhĩhkra krãhyr nẽ mẽnh pyràk o amnhĩ nhĩpêx nẽ tanhmã amnhĩ tomnuj to hkêt nẽ. Mẽ ĩhkra ho mẽ kot tanhmã amnhĩ tomnuj to ho mẽ pa xwỳnhjaja koja mẽ nhỹrmã ma mẽ kot amnhĩ xà htỳx kamã hamak tũm xàta wỳr ma mra nẽ kamã pa rãhã ho pa. Anẽ.

Piuako pikikomoni auakari txĩkitakiniãi maerekati pikamini, ininiã pisauaka, oka pitxa, kotxi maerekati pikaminiã, maerekani misiritikoãtaã pokaãkako. Apiaerekata mauakotikai pauini ãtipirika Teosokata. Kona pauiritapiri maerekati kaikotini pitekata. Pitakanapariko maerekati.

Deus xurâem inwentânehoinmo akâiedaundâ imarymogue. Koendâ tâise imarymo satâly, samely warâ, Deus izepa ato amânhepyra mitomoem. Koendonro kuru tâmaguebalâ Deus agâ tadawyly; idânârâ kodo peto nhântânry onwanxi adameoly mawânrâ koendâpaom kuru — kely Jesus.

Aze erezapo ikatu ꞌym maꞌe nepo awyze har pupe nehe, emonohok heityk pà nehe. Tupàn pe pitài nepo heraha haw ikatu weraꞌu tatahu pe mokoz nepo heraha haw wi nehe.

Xapyꞌa rei ndepo reiporu kuaa regua ri ndereity ramo ejaya, eipeꞌa ndejegui. Mbaꞌeta nderete haꞌe javi reve reiko axy aguã py reo ꞌrãgue py haꞌeveve peteĩ nderete regua remokanhy.

Ǥabaaɡ̶adi nigeo mawii ane beyagi, akagiti, odaa alati. Igaataɡ̶a daɡ̶axa mele maniatitema onidateci ɡ̶abaaɡ̶adi, pida aɡ̶oyokoletiogi iditawece ɡ̶adolaadi minitaɡ̶a noledi ane daɡ̶a ipe.

—Po epoa pyvõ ejohukoty rũi nde rekote'varuhui, a'ero ti ehaygwe'ro epoa ejihugwi imomboa nahã imombiga ejekote'varuhua! ei Jesus'ga. Tiruahũ ti nde ve ndepoa mombora nehẽ. Po imombore'yma nde neremombigi ejekote'varuhua, a'ero po ti koji'i tiruahũ nde ve nehẽ Tupana'ga nde momborame hahyva'ea ruvihava pype nde rekote'varuhuro g̃waramo. A'ero ji ei nde ve: Koji'i pyry nde imomborame epoa ejekote'varuhua mombiga, ei Jesus'ga g̃ambote'varuhua mombora pe javo. Nderekote'varuhua pigame po ti Tupana'ga nanemombora'javi hahyva'ea ruvihava pype nehẽ, ei Jesus'ga.

Ã tỹ ã nĩgé tỹ nén ũ kórég han kỹ ã nĩgnó kym nĩ, ã tỹ ke mãn tũ nĩ jé. Ã nĩgnó pir nĩn kỹ tóg jagy tĩ gé. Ã tỹ hã ra nũgme ki kutẽ kỹ tóg jagy kãfór nĩ sir, kỹ tag hã kamẽg nĩ,” he tóg, Jesus ti.

—Ha nde po nde akatúa-koty oĩ vaꞌe-gwi erejejavy-ta ramo, ejejoko ae katu ne rembiapo vairãgwe-gwi. Ejahya ae katu upe nde po emombo ndejéhegwi. Peteĩ ipo vaꞌe rekoha-rami ae katu eiko. Mokõi nde po reheve nde reraha ramo tata ijapy eꞌỹ vaꞌe renda-py, ivai eterei arã. Iporãve erejahya peteĩ nde po ndéhegwi.

Tule eraõ bitake iurelemy era‑di make biu‑txi. Aumy ibutuhukỹlemy heòty bede‑ò rakehãrele tahe awiõre.

—“Mamaꞌe apoa ore motywerukat”, ꞌjau pejepoa pemonok imonou imomoa pejejewi. Aepo monoga ay futat numiamũ. Aꞌere Janeruwarete ꞌga mamaꞌe tywera apoara ꞌgã mamaꞌeukwaawa rapyaw ipe imomopora teayramũ. Aꞌeramũ waywayramũ imonopyra ꞌgã nupe— ꞌjau Jejui ꞌga ꞌgã nupe.

Ne ga ren anhikra djubôko ajaxwe prãm ga ren on krãtan mũm amibê amẽ. Ren te anhikra nhikjê kêt ne ren Metĩndjwỳnhkôt atĩn ne ar aba rã'ã kam, ren akĩnhkumrẽx. Ne ren anhikra amãnhkrut rã'ã nhym Metĩndjwỳnh ren me biknor tokry djàkam amẽ. Ga ren kam akaprĩkumrẽx, ane. Djãm mrãmri ne me kute amino kadjàrmã ne Jeju arkum karõ? Kati. Djãm mrãmri ar kute aminhikra krã'yrmã arkum karõ? Kati. Me kute àpênh jaxweo krã'yrmã ne Jeju Ar kubê axwe pyma.

Moropai ayenya meruntî winonya imakuiꞌpî kupîya emapuꞌtî ya, mîrîrî merenkîꞌkî moropai yenunkî imakuiꞌpî kupîya namai. Maasa pra ayenya merenkîꞌsaꞌya ya, aakoꞌmamî enen ipatîkarî. Mîrîrî wanî morî pe panpîꞌ, asakîꞌne ayenya tîîse apoꞌ yaꞌ attî yentai —taꞌpî Jesusya.

Pax xa 'ãyĩm xe'e xa hãpxopmã kummugã', 'ãpu 'ãyĩm xax mĩkax hã, nũy putyõn. Yã' max 'ãyĩm puxet, ha ta' kummuk xa Hãmgãyãgnãg Pet ha 'ãmõg.

— Epeyepere juy ikẽrẽat mug̃eg̃ẽap tak — io'e Jesus. — Eyba'at kadiatpu'ũm pima bit purut, kuka eybum ikẽrẽat epeg̃ujurũg̃. Imẽn ikẽrẽat epeg̃ug̃ẽ g̃u, ipiat'ajoap puxixim — io'e Jesus.Imẽn Jesus o'e, Jesus xe wuyba wuye'eap puxim. Wuye'eap pewi wuyju ikẽrẽat mubapuk pima, iboap e'eap tag̃ jekukum g̃u juy acesop. Jepere juy wuyju.

A moo hub hadäk do hyb nꞌaa nesaa do mamoo wäd bä, tawꞌããts hẽ paawä magakyd hõm a mooh. Madawäts hõm. Tawꞌããts hẽ sét a hã hanäng do kawꞌoong hõm, tabanesaa hẽnh õm Pꞌop Hagä Do awꞌoong hõm mahä̃nhDooh Jesus mejõ bä ji matym ji ado nä bä, ji moo see ji gakyd hõm bä. Jesus hapäh, ji hꞌyyb gó naa né hẽ ti nesaa do ji moo wät doo, ji hegꞌããs doo. Tii da tawén herꞌoot, baad ji hyb nꞌaa matakëë hyb nꞌaa nesaa do ji moo nawät hyb nꞌaa. Dooh masuuj tado bä ta ti hedoo doo, Jesus hanäng péh. —näng mäh.

Te²yã¹nxe³jut3su² wxa²hxi²kai²na² hxi²wi¹tãu³a² hxi²kai²na² ko̱³nxe³ti³ hxi²kãi³nyhah¹lxin¹kxai²nãn²tu̱³ ĩ³hxi²ki²lho¹nha²sxã³ u²lxã³na¹jah³lxi³hẽ¹li¹. A²nxe³ju³tai²na² hxi²ka² ka³na³ka³na³te²a² ã³na¹sxã³ ã³nhxi²kho³nyhah¹lxin¹kxai²nãn²tu̱³ jũ¹nxe² ãin²ta³lxi³nyhah¹lxi³hĩ̱³nxa¹lxi¹. Yxãn¹ta¹ txa²wã¹nũ²a² whãi²na¹ ha³lo²a² ko³xai²na² ha³nxe²a² i³sa²tẽ³ko³xa² ã³na¹nẽ³tain¹kxai²nãn²tu̱³ kãin² ãin²ta³lxi³nha²hĩ̱³ki̱³tã³li¹.

Nikare hifihini maniyereya hikahiya iniyalahare axomokanikijita hiso hoka hirikotene hoka haxawatene. Ehekoretaiya meta hatyo ini akiti hiháre hiyetare. Hoka maisaiya atyo ehekoreta xini, hiháre mainikere kakoareta hikaxawatyaka irikati koni hoka — nexa Jesus.

Ija'aria binofihi ida Jahari kabadani-ra bada ni'avini, biakava'boavini kajahaki ida sa'ani aniaja kahokahini, bada bini'aria kaimoni ida Jahari kabadani. Jahariki ida abononi hahavi Ibavi Jaharika'oaki kania okhani. Jahaki ida sa'ani kahoaranini kaba'i Deus Ibavi Jahaka'oaki okhani.

Atsawatu ahatsyhyrypetsa ty tsimaha. Atsyhyrype apanuryk taba asiba tsimyi zeka tsezykikta! Iwaze imysapybara humo pyk tsimy. Atsyhyrype ty estuba zuba tsimy zeka batu sapy, Deus sinini ykarawy bo papeha zeka ana bo hi batu isapybarababa. Pykyhytu hawa iktsa tsimy. Pykyhytu hawa tsimy tatsyhyrype tuk — Sesus niy.

Iꞌewyte epo kokawiat wo etimaꞌat teran wẽtup ok haryporia wẽtup ok ihainia sewaire hamo miꞌi pote waku etitek epo kokawiat miꞌi hawyi etipun miꞌi pya raꞌyn ekai are katupono poꞌog waku mesuwe ereĩneꞌen ipo tut rakat ipy tut rakat ihasik takat wo ereĩneꞌen mesuwe sio torania epo wywo eha wywo epy wywo ereke aria koro pe are aikope miitꞌin hoꞌopot kahato miꞌi hap kape are e ti Iesui. Poꞌog waku ereke Tupana etama pe wẽtup epo wywo yn typy epo wywo ereke aria pe hoꞌopot hamo e Iesui miitꞌin sem me yityꞌok tote.

Koane itukapu veô'u, enepone koati íhinovoke váherexino ítike, yusikóneni titúki koane kiríki ákotike malîka motovâti ákoyea váherexea ítike. Mani unatíne ákoyea poixo'o veô'u yenópi vanúke yaneko usokó kó'iyea veô'u itea yenópoti ipihóponovokutike —kíxovokoxoane Jesus, exókoatihiko kónokea ákoyea íyuhixapapu sayá'ikopeova ne váhere ítuke.

Meharóta bu'îri bokarí niîgɨ, diakɨ̃hɨ́kãha amukã me'ra yã'âro weé sĩ'rigɨ, weé du'ukã'ya. Tohô weekã́, niî pe'tiro ɨpɨ́ pekâ me'epɨ bu'îri boka boó'karo bu'îri da'rê no'osome, niîkɨ niîwĩ Jesu.

Ñatac allï maquiqui juchaman jitaycuy munaśhuptiqui'a, cuchulcul wicapäluy. Mas allinmi canman cutu maqui cawsaypis, nina waläcäman jinantin cuirpuyquita jitaycachicuśhayquipïtá.

Duré, asib'rata nhimire niwĩm na aiwasédé hã 're waibui wa'aba mono wamhã, asiwi 're sihâri za'ra wa'aba mono wa, romhâ na asisiti 're ĩsãmra aba mono ne, te za oto 're anomro wẽ wa'aba mo. Asib'rada hã sahuré aima 're hâimana za'ra wa'aba mono õ nherẽ, aima 're rowẽ uptabi za'ra wa'aba mono di za. Aihâiba wahuré ré, duré asib'rata zahuré ré, ropipa u 're asisisi aba mono wamhã, aima 're rowẽ za'ra wa'aba mono õ di za.


Typyty rumekary poko inio a(Mat 19.9 Mak 10.11-12 Ruk 16.18)—Pakatokõ omihpyry waro roropa matose nohpo rumekary poko. Ynara tykase toto, “Opyxiãkõ rumekary se awahtao xine pape imerotoko, opyxiãkõ rumekary poko oya xine,” tykase toto pake.

Mẽ pahte axpẽn kaga hkêtNhũm Jejus arĩ mẽ kãm kapẽr nẽ mẽ kãm:—Nẽ na pre finat Mojes mẽ panhĩgêtjê mã Tĩrtũm kapẽr tũm kwỳ jarẽ nẽ mẽ kãm: “Kot kaj mẽ atõ aprõ kaga kaxyw hãmri nẽ ate hkaga hã amnhĩ jarẽnh ã kagà nhĩpêx nẽ kãm agõ nẽ rĩ kormã hkaga.” Anẽ. Ãm hãmri na pre ã mẽ kãm Tĩrtũm kapẽr tũm jarẽnh anẽ.

Kiki Ĩtanorokata Itakanapakakini(Mateo 19.3-9 Marko 10.2-12 Arókasi 16.18)—Kitxakapirĩka ia atoko itxa sãkiretxi: Pĩtanoro pitakanapiniã, aãtsopa pisika oamoni ĩtanorotxi takanapiko aãtsopati.

Jesus tâdâximoly wâgâ aguehobyry(Mt 19.1-9 Mc 10.1-12 Lc 16.18)Jesus aguely:— Tutuzelâ âmaemo Moisés inweniby: “Pekodo eagâ mohogüin-homobyry mâinmodyze âmaemo watay, tâwâlâ imowâdaungâ. Âdaituo mâinmolymo awyly xutuhoem pape mâinwenibymo olâ eyam xuduwâtaungâ” kely myakâwândy inwenily.

Zezuz uzeꞌeg awa wemireko wi upuir maꞌe rehe aꞌe kury(Uzeꞌeg wiwi Zezuz wemimuꞌe wanupe.)— Nezewe iꞌi zeꞌeg kwehe arer pape rehe imuapyk pyrer aꞌe. — Aze awa ipuir wer wemireko wi nehe, tuwe umuapyk uzeꞌeg pape rehe nehe. — Apuir kwez newi kury, tuwe iꞌi izupe nehe, iꞌi zeꞌeg kwehe arer aꞌe.

Aipoꞌea avi vaꞌekue: “Guaꞌyxy gui opoixe vaꞌe tomeꞌẽ ixupe kuaxia para omendaague ombovaipa aguã”, ꞌea vaꞌekue.Deuteronômio 24.1

Niiɡ̶axinaɡ̶aneɡ̶egi aneetece nalataɡ̶aneɡ̶egi(Mateus 19.9 Marcos 10.11-12 Lucas 16.18)Moditibece niɡ̶ijo jotigide, ‘Niɡ̶ina ane yaladi naɡ̶ana lodawa, odaa leeditibige me yajigota notaɡ̶anaɡ̶axi me ikee naɡ̶a yaladi lodawa.’

Ahepohira hembirekoa hugwi(Mateus 19.3-9; Marcos 10.2-12; Lucas 16.18)—Nhaneramonhava'ea mog̃itagwera e'i: “Kiroki ga opohi g̃wembirekohẽa hugwi – a'ea ti ga tokwatija na'ẽ imondovo hẽa pe aerẽ hẽa mondovo ojihugwi nehẽ.” A'ea ahemog̃itagwera i'ei, ei Jesus'ga.

Ã prũ fón tũ to vẽnh jykre(Mt 19.9 Mc 10.11-12 Lc 16.18)“Tope tỹ ẽg si ag jyvẽn ũ hã vỹ nỹ gé, hã vỹ: “ã tỹ ã prũ fi fón sór nĩn kỹ tóg há tũ nỹ,” he mũ. “Ã tỹ ge ra fi fón sór nĩn kỹ fi mỹ vẽnh rán kỹ nĩm nĩ, fi tỹ vẽnh rán ma tĩg jé,” he ja tóg nĩ.

—“Gwembireko-gwi opoise vaꞌe gwive, tojapo kwatia omeꞌẽ hagwã gwembireko-pe, Apoi-ta ndéhegwi, heꞌi-vy vaꞌe tomeꞌẽ íxupe” upéa heꞌi ave arakaꞌe yma gware.

Bede ywina heka kawesemy ròhònyre iny‑ò juhuu wahe: —Inyõ tahãwyy ixi‑ribi riteònykeki rixãwididỹỹnyra tamy tyyritiõ riritinymyhỹre.

Peetyg awi pejejemirekoa(Maku 10.11-12 Luka 16.18)—Ymã te Moisesi ꞌga ꞌi rakue: “Pejejemireko retyka ki kaꞌarana pekwasiarukat ꞌga amũ upe ẽẽ ree. ‘Aetyk je ene tejemirekoferamũ akiko’, peꞌje ki ikwasiarukaa pejejemirekofera ẽẽ ree, imonou ẽẽ upe”, ꞌjau ꞌga rakue— ꞌjau Jejui ꞌga ꞌgã nupe.

Ne kam ajte arkum,—Me ar amã, “Me kute prõ kangamã gê me 'ã pi'ôk no'ôk ne kum kungãn kam kanga”, ane. Nãm me ã ar amã ane, gar ama.

Imakuiꞌpî Pe AwanîTînoꞌpî Rumaka Pîꞌ Teesenumenkasen Pia(Mt 19.9 Mc 10.11-12 Lc 16.18)—Taasaꞌ toꞌya man nîrî see warantî: “Anîꞌya tînoꞌpî rumaka ya, irumaka tîuya kaaretarî tîrîiya eꞌpai awanî iipia”,taa toꞌya.

Tik te yãy xetut nĩm 'ãktux—Tikmũ'ũn te 'ãxat kamah, hu: “Tik te' xetut nĩm putup, puxix tappet mĩy, pu tu' nĩm.” Kaxĩy.

— Moisés o'jekawẽn waram kuyjeacat pe.Ag̃okatkat jetayxi epere pin pima, otayxim g̃u ẽn g̃asũ bit iaptup cuy tupũm cebe. Imẽn cuy etupũm cebe, cepere am, i — Jesus o'e.

3. Baad hadꞌop, ta wób rabahedꞌoo do sa bahä̃nh, ji bawät ji ỹỹm wë ky nꞌaa hahỹỹh—Hahỹỹ da kamejũũ do paah: “Jé ta ỹỹm heréd hõm doo, tawꞌããts hẽ tabanꞌoo däk né hẽ ta heen nꞌaa kerih do ta hã”,Dew-Teronom 24.1 näng kerih do hã.

Txu¹ha² ã³na¹ju³ta² ĩ³yau¹ũ³jau³su²Txa²wã¹yah³la²nãu³xu¹tai²na² wãn³txa² nxe³te³nah¹lxi¹: “A²nũ²ai²na² a²ẽ¹nãn¹jau³kxai³lu¹ nxe³te³nah¹lxi¹: ‘Txu¹sa²khai³ta¹ka³lxa² ã³na¹a¹tũ¹xã¹.’ Nxe³kxai²nãn²tu̱³ ha³te̱h³nxã³nxa² tẽ³sxã³ a²ten³jau³su² ũ³wha²li¹jah³lxi³hẽ¹li¹. Nxe³txã³nxai²na² tẽ³sxã³ txu¹hai²na² ũ³hũ¹jah³lxi³sãn²sxã³ ã³wa²sut1sxã³ yxau³hĩ̱³nx2na³li¹.” Nxe³ta¹hxai²ti³ai¹ti²tu³wi¹.

Halakisakakoati Tahi(Mateus 19.9; Marcos 10.11-12; Lucas 16.18)— Exakere tehitiya kairaityaka koxakereharenai hiye: Xala xamani haiyanityo halakiheta aokowita hoka maika isa enomana babera halakisati baberanexa hoka axikahetene.

Makhira kidigamo-ra nahojahavini varani hini(Mateus 19.3-9; Marcos 10.2-12; Lucas 16.18) Hari. Vara ni'iana ada Jesus:

Kytsa tahaokeza mysimoewy naha soho humo zihyrinymyryky.Kyze Sesus tihi:— Tubabatu myzotsa kytsa nisihyrinymyrykynaha:“Aty taoke perekek zeka papeu ty ibo nyny my. Papeu humo piwatahaka. ‘Utakta kaoke pe nabo pãoty my’. Iwaze usta atatsa piakse zeka wasani my” mytsaty ahabyitsa mykaranaha.

Miꞌi hawyi poꞌog Iesui toꞌe taꞌapypueri haria pe — Pywo pe ti mehĩꞌin manaꞌin saꞌawyꞌi ti mio tã iꞌatuꞌe nagnia — Etoiat teran eharyꞌi eꞌaito miꞌi pote waku etunug iwan me morekuat wywo e miwan me hawyi waku eiwoꞌoꞌatoiat iꞌatuꞌe saꞌawyꞌi ahaꞌaseꞌiꞌin mio tã iꞌatuꞌe.

Koeku kuríkoti yêno(Mt 19.9; Mk 10.11-12; Lk 16.18)Ina kixovókoxopaikomaka Jesus:—Hara koemáka po'i yutoéti: “Enepone kuríkoti yêno, paréxapa koyuhópeti kotuyôpeati îha itúkeovo ko'ímati” koé'epepo.

Jesu, marâpɨtirã, nɨmôtirã a'mêri kõ'asékãhasere uúkũ'ke niî'(Mt 19.9; Mc 10.11-12; Lc 16.18)Jesu niî nemokɨ niîwĩ:—Apêye too dɨpórokãharãpɨre niî'kere tɨ'opã́. “No'ó nɨmoré kõ'âgɨ, ‘A'té bu'iri mɨ'ɨ̂re kõ'â'’ niirí pũrire ohâ, koôre o'oró ɨá'”, niîwɨ.

(Mt 19.9; Mc 10.11-12; Lc 16.18)“Chaynütacmi uyalipäculanqui: ‘Mayanpis walminpi laquicuyta munäca, laquicuchun papilta lulanacuycul camachicuy mañaśhanmannuy’ nishanta.

Damro, da te 're ĩrẽme za'ra mono zé wasu'u(Mateusi 19.1-9; Marcusi 10.1-12; Rucasi 16.18)— Duréihã 'Re ĩhâimana u'âsi mono te te duré dama ĩrotizé hã, ãne: “Aibâ norĩ hã timro te te 're rẽme za'ra mono õ ré, te za rob'ui'éré hã te te tãma 're sõmri za'ra, za te te ĩrẽmezém na. Taha parip si, te za oto timro hã te te 're rẽme za'ra, pibu pese na.” Ãne duréihã Mozési te te ãma ĩrob'ui'érézé hã, ãne na hã.


Yrome ynara ãko ase oya xine, opyxiãkõ rumekaryhtao oya xine imehnõ poko pyra ynororo ahtao mokyro rĩko matose iirypyryme. Imepỹ pytyme toehse ynororo ahtao iirypyryme exĩko mana. Morararo imepỹ orutua imaro toehse ahtao, iirypyryme exĩko roropa ynororo opokoino xine.

Tã kot paj ixprĩ hã mẽ amã tanhmã harẽnh to ka mẽ inhma. Kêr ka mẽ atỳx ri amã hprãm xà hkôt aprõ kaga hkêt nẽ. Nom koja aprõ akuhpa hã nhãm mẽhõ ho amnhĩkati ka harẽnh ma hãmri nẽ amã ja hã hkaga hprãm nẽ mãmrĩ kam nẽ hkaga. Ja tanhmã kute hkêt. Nom koja ã amnhĩ nhĩpêx anhỹr kêt tã ka amnhĩ krã hkôt hkaga. Hãmri nhũm mẽhõ apãnhã ho hprõ nẽ o pa. Hãmri nẽ ra kot apê aprõ ho amnhĩkati ho pa pyràk o hipêx. Nẽ nija haxwỳja. Te arĩ kêp aprõ htã akuhpa hã nhãm myja o amnhĩkati o pa pyràk o amnhĩ nhĩpêx. Anẽ.

Iuaritika nota sãpiretaiko hĩte, !hĩtakanapaperoko pĩtanoro. Pitakanapiniãro, ininiã maerekati pikamapitika, kotxi eereka oa atxiĩti nirekakari ãti kiki. Ininiã iuasaaki oa kamari maerekati apaka pite xika. Apaka oa takakari kamari maerekati. Apakata pitakanapiniro pĩtanoro, ãtikata osirĩkiniã —itxa Xesosi sãkire.

Urâ olâ warâ âyanmo auguely. Âdaituoba kulâ âwydymo kâjimowâdaundâ. Eagonro uguondo agâ ituo lelâma pekodo imoly. Pekodo imoyby agâ ohogüimby watay Deus izepa ato ara kulâ lâpylâ aidyly. Deus xurâem, waunroem eagâ ohogüimbylâ mawânkâ iso kuru — kely Jesus.

Ihe zo ihe, amo ae zeꞌeg amumeꞌu putar peme ihe kury. — Aze awa upuir e wemireko wi nehe, aze aꞌe ꞌym mehe hemireko noho kwaw amo ae awa puhe umen ꞌym puhe nehe, aꞌe mehe naꞌikatu kwaw izuwi ipuir haw nehe, Tupàn pe nehe. Taꞌe aze upuir izuwi nehe xe, hemireko kwer imen wi putar ruꞌu aꞌe nehe. Aze aꞌe kuzà imen wi nehe, imen ipy imàno ꞌym mehe we nehe, naꞌikatu kwaw nezewe haw Tupàn pe nehe. Aꞌe kuzà uzapo putar ikatu ꞌym maꞌe Tupàn huwa rupi nezewe mehe aꞌe nehe. Imen ipyahu maꞌe aꞌe nehe no, uzapo ikatu ꞌym maꞌe Tupàn huwa rupi nezewe mehe aꞌe nehe no.

Haꞌe rã xee ma aipoaꞌe pẽvy: Guaꞌyxy itavy rei ramo eꞌỹ opoi vaꞌe ma ojapo ꞌrã itavy rei vaꞌe oiko aguã rami, haꞌe opoi pyre re omenda vaꞌe voi itavy rei avi.

Pida ejitaɡ̶awatiwaji, inoatawece ɡ̶oneleegiwadi anoiiɡ̶e lodawa mopi, odaa naɡ̶ani iwaalo nige wadotace, odaa niɡ̶ini ɡ̶oneleegiwa nalatoɡ̶odi jeɡ̶eo me doɡ̶olaɡ̶ataka naɡ̶ani iwaalo. Codaa niɡ̶ini gela lodawa naɡ̶ani iwaalo jaɡ̶aɡ̶a doɡ̶olaɡ̶ataka. Idoka yakadi malati ɡ̶adodawa nige ɡ̶adoɡ̶olaɡ̶ati.

—Jihi reki a'e pe me: Opohi po ga g̃wembirekohẽa hugwi ojipe'ga hẽa rerekoro g̃waramo, ei Jesus'ga. Po ojipe'ga ndogwerohoi hẽa hẽarembireko'ga hugwi. Naname hẽarembireko'ga opohirame hẽa hugwi opohi tehe hẽa hugwi. Gapohitehea ndapyryvi Tupana'ga pe, ei Jesus'ga.—Ga pohiteherame hẽa hugwi po ti hẽa ojipe'ga rerekopotari a'ero nehẽ, ei ga. Ga rerekorame hẽa ajuajuri a'ero. A'ereki hẽa hembireko jitehe jypyve'ga pavẽi, ei ga. Hẽarembirekoypy'ga reki ite'va hete a'ero, ei Jesus'ga. A'ereki ga hẽa mboajuajuruka opohitehero g̃waramo hẽa hugwi, ei ga. Tupana'ga ndopotari nanongara.—Kiroki ga kirẽ gwereko hẽa – gaha ite'varuhu. A'ereki ga gwereko garembirekohẽa. Tupana'ga ndopotari nanongara no, ei Jesus'ga.

Sỹ ũri ãjag jyvẽn hã vẽ, ha mẽ: ãjag prũ fón tũg nĩ. Ã tỹ fi fón kỹ fi tỹ ũ mré nỹ mãn kỹ fi tóg ã tugrĩn Topẽ vĩ mranh mũ sir, ã tỹ tỹ fi mén pẽ ra. Fi tỹ ã jãvo vẽsóg ki ũ mré nỹ ja nĩn kỹ tóg há sĩ nỹ, ã tỹ fi mỹ: ha tĩg, hen kỹ. Kỹ fi mén tỹ fi fón kỹ fi tỹ prũg sór tũg nĩ gé. Ã prũ tũ fi vẽ, fi mén tỹ fi fón ja nĩn kỹ,” he tóg, Jesus ti.

Ha ãy katu xe ae nde rekoha porãve hagwã amombeꞌu-ta peẽ-my. Gwembireko-gwi opoi vaꞌe ojapo vai hese. Upéi hembirekokwe omenda jevy ramo, onhemongyꞌa-ma vaꞌerã. Ha Nhandejáry katu omoingo asy vaꞌerã imenakwe-pe, omenda amboaese jevy-gwi oheja rei gwembireko hagwe-rehe. Ha kunha hejapyre-rehe omenda jevy vaꞌe katu, onhemongyꞌa vaꞌerã haꞌe-rami ave. Ha kwimbaꞌe ambue ndive ojohu vaꞌe gwembireko katu, opoi ramo gwembireko-gwi, ndojapo vaíry hese, heꞌi Hesu.

Iwitxira rybe‑di jiarỹ arukile tahe hãbu tahãwyy riatyra. Inyõ uritere òta òtana òraru‑ki ixi‑ribi tahãwyy riteònymyhỹre. Tai tahe hãwyy roimyhỹre hãbu witxira hãbuõ‑wana. Tai tahe òta òtadumy kia hãwyy rininire. Adỹỹwe òraru‑ò riteònyre tahãwyy riteònyre uritere òhyynaòle. Tai tahe tii adỹỹwe òrarunaòle heka riteònyre. Taile heka hãwyy hãbu witxiramy heka roimyhỹre ahãbuõ tahãwyy uritere hyynaòle riteònymyhỹre mahãdu hãbu heka. Tii heka tule òtadumy relemyhỹre hãwyy òta òtaduõ heka roireki wahe.

—Aꞌere je ꞌawamũ je ꞌi pẽ nupe: Peetyk ekoete kasi pejejemirekoa ne. ꞌGa amũ ẽẽ ree ꞌga reko re etee pẽẽ etyka. Kasi aꞌe pe tekotee ꞌgã ꞌi ẽẽ upe: “Oko nipo ẽẽ amutee ꞌga ree raꞌe. Aꞌeramũ ẽẽ mena ꞌga ẽẽ retyka”, ꞌjau nipo ꞌgã ẽẽ upe— ꞌjau Jejui ꞌga ꞌgã nupe, ꞌgã muꞌjau ee. —Aꞌeramũ ꞌgã anure kũimaꞌe ẽẽ ree amũ remiarũnamũ ꞌjau ẽẽ upe ne: “Kuu. Emãꞌẽ ꞌga kũjã tywera ẽẽ ꞌga wereko wemirekoramũ”, ꞌjau nipo ꞌgã ẽẽ upe. Aꞌeramũ ꞌga ẽẽ rereko re nipo amutee ꞌgã ꞌjau: “Amutee ꞌga remireko ẽẽ ꞌga wereko”, ꞌjau nipo ꞌgã ꞌga upe— ꞌjau Jejui ꞌga ꞌgã nupe, ꞌgã muꞌjau ee.

Nhym be, ba dja ba ar amã arẽ gar ama. Gêdja me'õ prõ djwỳnh kangan kam arỳm axwemã ngrẽk. Gêdja prõ djwỳnhja pãnh me'õ mymã kabẽn nhym arỳm 'ỳr mõ. Nhym kam nija arỳm o akĩn kam axwe. Nhym kam my jadjwỳ arỳm o akĩn kam adjwỳnhdjwỳ axwekumrẽx. Nhym be, prõja krô'ã mjênkambit nhym myja kute kangakam axwe kêt. Nãm ã Jeju arkum ane.

Tîîse uurîya taa sîrîrî apîꞌnîkon, anîꞌya tînoꞌpî rumaka ya tiaron warayoꞌ yarakkîrî aweꞌsaꞌ pra tîîse, mîîkîrîya imakuiꞌpî kupî tînoꞌpîya emapuꞌtî mîrîrî. Maasa pra tiaron warayoꞌ yarakkîrî awanî emapuꞌtîiya aaniyotasaꞌ ya. Moropai manniꞌ warayoꞌ yarakkîrî awanî manniꞌya nîrî imakuiꞌpî kupî —taꞌpî Jesusya.

Pa 'ãte 'ãxat xe'e': 'Ãxetut nĩm hok. Pẽyã' xetut te tik nõy mũtik xonnix, 'ũtux hok pu nĩm, pãyã' xetut te tik nõy mũtik xonnix hok, 'ũtux hok pu nĩm hok, ka tik nõy mũy, nũy nũ mũtik tu' xonnix. Yã tik te' nõy xetut mũg, tu nõm hã' xupxet, yã hãpkummuk mĩy.

— Õn pit e'em eywebe: Ag̃okatkat jetayxi epere buje, jetayxi wara'at eju o'jepo g̃un ma'g̃u, ixe ag̃okatkat ikẽrẽat kug̃ Deus xe. Ixe ayacat waram jewebumũn puje, ikẽrẽat kug̃ Deus xe, itop ikẽrẽat o'g̃ug̃ẽ buye. Wara'at ag̃okatkat tak ixe ayacat eju jewebumũn puje, ikẽrẽat kug̃ Deus xe — io'e Jesus.

Ỹỹ kä, ỹ herꞌoot hahỹỹ dꞌ bë hã: Jé daap hẽ ta ỹỹm heréd hõm doo, ta ỹỹm wadii do hyb nꞌaa tanado bä, ỹỹnh ta patug nadoo do sii heꞌỹỹh do hado däk tanꞌoo bä ta ỹỹm paah. Ajꞌyy see gatꞌëë däg bä ta ti ỹỹnh, nesaa doo, Pꞌop Hagä Do ganadoo do tamoo wät. Ta see ỹỹm sii heꞌỹỹh do hado däk tii —näng mäh.

Nxe³yãn¹ta¹ Txa²wãn³txai²na² ĩ³yau¹ũ¹nx2ta¹jau³xa²sa¹: Txu¹hai²na² txu¹sa²khai³ta¹ka³lxa² in³txa² ã̱³xai²na² ũ³whĩn¹ti³nhãn²nxa³ta¹ka³lxa² nxe³ta¹ka³lxãin²txi³ tẽ³sxã³ ã³na¹kxai²nãn²tu̱³ hã²wxãn³txa³ in³txa² ã̱³xah³la² so¹nh³kxai²nãn²tu̱³ txu¹hai²na² te²ain²txi³ a²nũ²a² ã̱³xa² ũ³whĩn¹ti³nyhu¹kxa²yã¹nxe² hxi²ki³la³hĩ̱³nx2na³li¹. Ko̱³nxe³ti³ kãi³ju³tai²la¹wi¹. Te²yã¹nxũn³sxã³ in³txi³su² ĩ²li³jah¹lai²na² sa²kxai³lu² txu¹hai²li² ã³na¹kxi²ta¹ka³lxai²li² nxe³ta¹ka³lxãin²txi³ so¹nh³kxai²nãn²tu̱³ nxe³jah¹lai²na² txu¹ha² ã̱³xa² ũ³whĩn¹ti³nhyu¹kxa² yã¹nxe² hxi²ki³lon³jah¹lo²su² hĩ̱³nx2na³li¹. Ko̱³nxe³ti³ kãi³ju³tai²la¹wi¹.

Hoka natyo atyo nomita: hatyaiya haiyanityo halakiheta, maisa xakoreya hatya ena watyaliyene hoka hatyoiya atyo maisa waiyeta. Waiya aliya hoka hatya kakoa tyaohetehitiya hoka iniyalahareya tyoma. Exahe hatyo ena tyaohenere ekakoaiya iniyalahare tehitiya tyoma — nexa Jesus.

(-) kidigamo hijanaria kaimoni.” Asohiki ida Deua bivava'isohihi'bo'da'iki athini. Hovani a'onira onava'isohijahakiki bana ho Deua binofikia. Gamo makhira hoariha-ra vi'omaravini kaba'i kidimakhira binahojahahi, gamo hoariha-ra anakarara kaimoni, Jahari kahojaia kahojaiki ada makhira. Makhira hoariha bianakara'ihi ida gamo kidimakhira binahojaha'iki, jaharihi ida hojani hi'iki. Jaharihi jaboni ida makhira anakarani hi'iki kahojai.

Uta hi ahape abaka aty ioke pe nabo pãoty Deus okzeka imysapybyita mykara. Tapara tatsa mekta tu ziakse zeka kyze tabarikta pe. Nabo pãoty my wasani my. Abaka aty tatsa bo tasukza zeka Deus okzeka imysapybyita mykara — Sesus niy.

Maꞌato Uito ti yt mio tã areꞌe hin i worohoꞌomuꞌe e maꞌato Uito ti mio tã are — Yt karamuo teiꞌo eharyꞌi etoiat eꞌaito etoiat are raꞌyn worohoꞌomuꞌe e. Maꞌato etoiat eharyꞌi eꞌaito miꞌi pote ti aru yt naku i kahato etunug Tupana wanẽtup hawe are raꞌyn katupono etoiat eharyꞌi eꞌaito miꞌi hawyi ti meiũran wẽtup ok wywo i raꞌyn eꞌaito eharyꞌi. Miꞌi hawyi ti typy eꞌaito eharyꞌi rakano raꞌyn ereĩneꞌen Tupana wanẽtup hawe e. Pyno yt naku i ti miꞌi tã are e Iesui. Iꞌewyte areꞌe mesuwe maꞌato eharyꞌi eꞌaito hewaire hewaire toĩneꞌen iraniaꞌin wywo rakano mote waku etoiat eharyꞌi eꞌaito are maꞌato miꞌi e hap ete yn mesuwe are. Pyno Uito yt saꞌawyꞌiwuat nagnia yt e hap ewy hin i worohoꞌomuꞌe. Miꞌiria ti eimuꞌe — Waku etoiat eharyꞌi waku etoiat eꞌaito morekuat ehay miwan miat upi yt etikyꞌesat i poꞌog i pote iꞌatuꞌe saꞌag. Maꞌato Uito ti uiweupi raꞌyn uhehay. Pyno yt karãpe i teiꞌo etoiat eharyꞌi eꞌaito are raꞌyn e.

Itea hara ngixópinoe: Koêkuti kuríkoti yêno ákoti itukapu vo'oku aupú'ikoati yêno yuhó'ixoti po'i hóyeno, koati vaheréxoti ítuke nê'e, epó'oxo koatímakamo kutí'inoke pahukóvoti ne yêno oko'ímapo. Koánemaka ne koyenópati ne sêno, kutí koetímakamo ixómoti aupú'ikea inúxoti îma ne sêno koeku kóyenopea.

Yɨ'ɨ̂ pe'e a'tîro werêgɨti. Ni'kɨ́ kɨ̃ɨ̂ nɨmoré koô ãpí me'ra yã'âro weetímikã kõ'agɨ́ noho koôre ɨmɨá me'ra yã'âro weegóre weeró noho tohakã́ weesamí. No'ó marapɨ́ kõ'â no'o'ko me'ra nɨmôtigɨ noho kẽ'ra yã'âro kɨ̃ɨ̂ nɨmó niîtigo me'ra a'me tãrágɨ weeró noho tohasamí, niîkɨ niîwĩ Jesu.

Ya'añatacmi ichá niycälic, walmin mana mansibacuyaptin yan'alpi laquicücá, jinaśhanwan mansibädumanñam walminta muyüchin. Chaynütacmi chay walmiwan cuscäcäpis mansibädumanña muyun.

Ãne na roti hã tô sena nherẽ, wa za oto wa hã aimawi aima waihu'u za'ra wa'wa, tô õhõ na roti na hã. Pi'õ norĩ hã aibâ aimawi na 're sipsaihuri za'ra mono õ nherẽ, ĩmro te te 're rẽme za'ra mono wamhã, tiwasédé hã te za te te 're 'manharĩ za'ra, aibâ norĩ hã. E marĩ wa. Pi'õ norĩ hã ĩmro te te 're rẽme za'ra mono nherẽ, aibâ aimawi na duré apâ 're mro zahu za'ra mono wamhã, tawapsi te za tiwasédé hã te te 're 'manharĩ za'ra, pi'õ norĩ hã. Taha wa, aibâ norĩ hã tiwasédé te te tãma 're ĩ'manharĩ za'ra mono zém hawi wa, te za duré õ norĩ zama aibâ aimawi na 're mro za'ra mono wa, tiwasédé hã te te 're 'manharĩ za'ra. Duré aibâ norĩ hã, pi'õ, da te 're ĩrẽme za'ra mono na 're mro za'ra mono wamhã, tawapsi, te za duré ta norĩ zama tiwasédé hã te te ãma 're 'manharĩ za'ra, aibâ norĩ hã.


Tõmipona ehtoh poko—Ynara totase oya xine pakatokõ omihpyry, “Ritonõpo riryhtao oya xine oenenekõme imehnõ onenekunohpyra ehtoko,” kary totase oya xine.

Tãm mẽ pakapẽr ã Jejus kot mẽ pamã karõXiakre 5.12Nhũm Jejus arĩ mẽ kãm kapẽr nẽ mẽ kãm:—Nẽ na pre finat Mojes mẽ panhĩgêt nẽ pahpãmjê mã Tĩrtũm kapẽr tũm jarẽnh o: “Kêr ka mẽ Tĩrtũm mã mẽmoj to anhỹr ã amnhĩ jarẽ hãmri nẽ amnhĩ jarẽnh xà hkôt kãm tanhmã amnhĩ nhĩpêx to. Nom kêr ka mẽ atỳx ri kãm tanhmã amnhĩ jarẽnh to ho amnhĩ to axêx kêt nẽ. Ãm akatàt kôt mẽ ate amnhĩ jarẽnh to xà hkôt kãm tanhmã mẽmoj to.” Anẽ. Ãm hãmri na pre mẽ kãm ja jarẽ.

Atãopitika Inakari SãkiretxiIuaĩkana Xesosi sãkirauata:—Hĩte imarotapekari kitxakapirĩka sãkiretxiti. Ia atoko itxapaniko: “Hĩkamariko imakinika hĩkamaenetakiti. Hĩkamariko hĩkamaenetakiti Teoso ĩkapani,” itxa.

Jesus aguienkyly kykehobyry wâgâ aguehobyryJesus aguely:— Tutuzelâ âmaemo Moisés inweniby: “Deusram amyguehomobyry watay, aietaungâ lelâlâ; amyguehomobyry amânhepyra tâiseba itaungâ” kely myakâwândy inwenily.

— Pemumeꞌu ahyahy zo penemiapo ràm nehe, iꞌi Zezuz purupe kury(Uzeꞌeg wiwi Zezuz wemimuꞌe wanupe.)— Aze eremumeꞌuahy neremiapo ràm nehe, emuaze tuwe nezeꞌeg awer nehe, ezapo tuwe neremimumeꞌu kwer nehe, iꞌi zeꞌeg kwehe arer zaneipy wanupe.

Ouraa re ijayvua— Pendu avi ymagua kuery pe aipoꞌea ague: “Peura rive eme. Senhor pe pejapo ete ꞌrã peuraague” ꞌea ague.

Niiɡ̶axinaɡ̶aneɡ̶eco aneetece me leeditibige me jaoɡ̶a niɡ̶ina anejinaɡ̶a me jaoɡ̶aCodaa owooɡ̶otitiwaji anoditiogi niɡ̶ijo jotigide ɡ̶odaamipi, noɡ̶oditiogi, ‘Jinaɡ̶a inetee niɡ̶ina naɡ̶awii anigida ɡ̶agegi, pida awii niɡ̶ica ane enitalo Ǥoniotagodi Aneotedoɡ̶oji mawii.’

Tapehenoi ti pe'erame, ei Jesus'ga—Pekwaha tuhẽ pe nhaneramonhava'ea mog̃itagwera, ei Jesus'ga. Ymyahũ nhaneramonhava'ea mog̃itagwera i'ei: “Pe'e po pe Tupana'ga renoina: ‘Nahanahã po ti ji rekoi nehẽ. A'itituhẽva'ea pe kiro ji ei. Tupana'ga ji'ea renduvame ga ei ji ve a'itituhẽva'ea pe ga ei javo.’ Po a'ea pe ei, a'ero na tuhẽ ti peko Tupana'ga pe ndepiagame,” e'i nhaneramonhava'ea mog̃itagwera, ei Jesus'ga.

Jagnẽ to ón ke tũ to vẽnh jykre“Vãsỹ Topẽ tỹ ẽg si ag jyvẽn ũ tag mẽ ãjag tóg huri ke gé, hã vỹ: “jagnẽ mỹ ón tũg nĩ,” he mũ. “Ã tỹ ũ mỹ: Topẽ vỹ ki kanhró nĩ, hen kỹ ti mỹ ón sór tũg nĩ. Kỹ hã han nĩ gé, ã tỹ Topẽ mỹ: tag hã han jé sóg ke mũ, hen kỹ. Ón kỹ vĩ tũg nĩ,” he ja tóg nĩ, ẽg si ag mỹ, Topẽ ti.

Ani ereiporu teĩ imbaꞌe réry rei ne nheꞌẽ pokatuve hagwã moꞌã(Tg 5.12)Upéi heꞌi jevy Hesu:—“Ani erejapo eꞌỹ teĩ ne nheꞌẽ. Xe apu ramo xe rendu vaꞌerã Nhandejáry, ere ramo, ejapo katu ne nheꞌẽ” heꞌi arakaꞌe yma gware-pe. Upéa ave pehendu-ma.

Juhuu heka ihetxiu kia wesemy Deuxu tamyreny kia rarybere: —Taholatenyte kiamy Deuxu heka uritere ruiõmy atximahãbenyke Deuxu‑ò biwinybenykemy marybemy bimykeki biwinybenyke.

Pẽꞌme kasi Jarejuwarete ꞌga upe ne—Ymã te Moisesi ꞌga ꞌi janeypy ꞌgã nupe rakue: “Pẽꞌme kasi Jarejuwarete ꞌga upe ne. ‘Taapo mamaꞌe esagea ene upe ꞌjau’ Jarejuwarete ꞌga upe ꞌjaramũ pẽẽ aipoa etee futat iapou ꞌga upe pejeꞌeawer imũ etee futat. Aꞌere kasi pẽꞌme ne”, ꞌjau ꞌga rakue.

Ne kam ajte arkum,—Kam, amrẽbê: me bakukãmãre memã kum, “Dja gar memã akabẽn jarẽn amã me kute amar pydji prãm jabej kum, ‘Metĩndjwỳnh ne amybỳm kute imar. Ije amã ikabẽn pydjin arẽnhkôt kute imar’, anhỹrkam kwãrĩk wãnh 'ã adjukanga kêt. Dja gar aje memã akabẽn jarẽnh kôt ar amijo abakumrẽx. Nok ren ga kôt ar amijo aba kêt ne ren arỳm Metĩndjwỳnh jarẽnh kajgon ren o kum amikurêtuw”, ane. Nãm me bakukãmãre ã memã ane gar arỳm ama.

Seruꞌ Pe Unkupîkon Ton Pepîn PîꞌEseurîman Eꞌpai Pra Awanî—Epuꞌnenan nîrî amîrîꞌnîkon pena atamokon nurîꞌtî pîꞌ îꞌ kaiꞌma taꞌpî. “Îꞌ taasaꞌyaꞌnîkon ya Paapa pîꞌ, taꞌpîyaꞌnîkon yawîrî ikuꞌtî, seruꞌyeꞌ pe tîweꞌse pra”,taa toꞌya.

Tute hãm'ãktux xex'ax 'ãktux—Mõnãyxop hittap te Topa yõg hãm'ãktux 'ãpak, hu 'ãxat, hu: “Xate Topa pu hãm'ãktux xex, 'ãpu' xaxok hok, nũy mĩy.” Kaxĩy.

— Moisés o'jekawẽn.Icẽmãn cuy epe'e. Eybu'um g̃u juy eytabucap kay epesop. Eya'õ dag̃ cuy epeku soat em. Eya'õ kay juy epesop- -ajo imug̃ẽap ojuy iap kay. Kuy juk epeyekawẽn Deus pe: ‘Wa'õ kay'ũm pima, ipiat osupi'ajoat owebe,’ i juk epe'e. Imẽneju eya'õ kay juy epesop, i — io'e Jesus.

4. Baad ji awäd bä, dooh hyb nꞌaa takꞌëp ji ky nꞌaa hꞌũũm pé do ky nꞌaa hahỹỹh—Bë maa napäh né hẽ pꞌooj ub ër wahë makũũ hã kamejũũ doo: “Maky kahỹỹd manä Takꞌëp Hyb Nꞌaa Jawyk Do hã maky däng doo. Mamoo wäd né hẽ ta hã maky däng doo”, näng kerih doo.

Ha³lo²a² kãi³ki̱³ju³ta³nũ³a² ĩ³yau¹ũ³jau³su²Nxa²ha¹te¹ txa²wã¹yah³la²nãu³xu¹tai²na² yau³xã̱³xai²na² ain³kxain¹jau³xu¹tai²na² nxe³te³nah¹lxi¹: “Wxãi²na² e³in¹jau³su² nxĩn¹te³nah¹lxi¹: ‘Txa²wã¹sũ̱³nu²sa²na³li¹. Txa²wãn³txa² ya²la³lyau³xai²la¹wi¹.’ Nxĩn¹jau³su² nxĩn¹kxai²nãn²tu̱³ ya²la³tu̱³ wãn³txi³khai³xa² so¹lxi³ e³txa²hẽ³li¹. Yxãn¹ta¹ ki³han³jau³su² e³in¹kxai²nãn²tu̱³ e³in¹jau³nũ³a² nxe³txa³hẽ¹li¹. Nxe²nxa³te³nah¹lxi¹: ‘Txa²wã¹sũ̱³na² ã³ye³yxo²nũ¹sa²na³li¹. Ya²la³lyau³xai²la¹i¹.’ Nxẽn¹jau³su² nxe³txa³hẽ¹li¹.” Kxã³nhxĩ¹nai³tã¹jau³su² ta¹hxai²hẽ¹li¹.

Hisomehena Hiraetere Akereta(Tiago 5.12)— Koxaka xasema xahetakomaniyereharenai hiye kairaetyakehenere: “Awa atyo xahalakisa xisoma xaokowiterehare, xakore hoka maika xisomehena xisoma xaokowiterehare Xekohaseti hiye xiraehenere”.

Ija'ari kidivarani-ra kava'ipahinivini varani hini Asia vara ni'aha ada Jesus:

Hawa tsimytsasoko atsatu tsimykara.Kyze Sesus ispe niy:— Tubabatu myzotsa kytsa nisihyrinymyrykynaha siharere soho kino tsiwabynaha. Asaktsa:“Tsimytsaso zeka ‘Uta iwa tihi my’ atsatu tsimy. Hawa ha ty Deus okze ka tsimytsasoko atsatu tsimy” — niaha.

Watikuap taꞌyn aikotã saꞌawyꞌi nagnia ainãpin kahato — Etunug no miꞌi tã aru — Atunug eꞌe hap Tupana set upi ewy iꞌatuꞌe hap. Pyno waku watoꞌe miitꞌin ehamo — Yt atunug aru i mio tã uiꞌe hap miꞌi pote ti aru waku raꞌyn Tupana uhatyꞌi hatyꞌi waku watoꞌe wuatꞌi ehamo iꞌatuꞌe ahaꞌaseꞌiꞌin ahepe miwan me.

Veínoake xâne ikána'uxea yûho(Tk 5.12)—Koáne kémoanenoe koêku neko páhoenokono ne voxúnoekene itúkea, enepone koêti: “Hako simikíkixo koeku itúkeovo iháke Itukó'oviti keyúhoyi, itíkoti koati yuhôti. Konókotimaka kéveseki koêkuti yiûho kuteâti. Koati kenokoâti itíki ne yiûho keyúhone iháke Itukó'oviti” koêti.

Jesu “A'tîro weerã́ti” niisékãhasere kɨ̃ɨ̂ bu'ê'ke niî'Jesu a'tîro werê nemokɨ niîwĩ:—Apêyere too dɨpórokãharãre niî'kere tɨ'opã́: “Mɨsâ ‘Õ'âkɨ̃hɨ wamé me'ra weegɨ́ti’ niî'karo nohota niî sooro mariró keoró weeyá”, niîwɨ.

“Chaynütacmi uyalipäculanqui awilunchiccunacta: ‘Diosninchicpa śhutinta tistigupä śhaycaycachil limalicuśhallanchictam lulananchic prisïsan’Lv 19.12; Nm 30.2; Dt 23.22. Chay fariseocunaca Diosta tistigupä ćhulaycul limalicuśhancunallactam lulananpä prisïsala. nishanta. [¿Icha juccunacta ćhulaycul Diospa śhutinta manachun tistigupä ćhulayanqui, imatá?] Janay pachäta śhaycaycachilpis manamá ayinquichu Tayta Dios chayćhu cayaptin'a. Cay pachällacta śhaycaycachiptiquipis cayćhüpis Dios ćhaquinta ćhulaycunanmi. Jerusalenllacta ćhulaycuptiquipis chaypis malcantacmá. Masqui quiquiquip umallayquita tistigupänu śhaycaycachiptiquipis [ima munayniyümi canqui imallactapis tacyalpachinayquipä]; manamá ächallayquita yuläman nï yanaman muyuchinallayquipäpis munayniqui canchu. [Tayta Diosllamari imactapis atipäcá.] Chayurá ima nicuptiquipis Tayta Diosmi tistigu cayan. Chayurá manam imallactapis limalicuyniquićhu tistigupä śhaycaycachiyta ashinquimanchu.

Marĩ na da te dasima 're ĩropisutu za'ra mono zé wasu'u— Ãne hã ma tô duré 're ĩwapari za'ra wa'aba mo, duréihã 'Re ĩhâimana u'âsi mono te te dama ĩrotizém na Mozési te te ãma ĩrob'ui'érézé hã: “'Re ĩhâimana u'âsi mono nho'a, marĩ na dama 're ropisutu za'ra wa'aba mono wamhã, te za tô dama ãma 're ĩ'uwaimrami za'ra wa'aba mo.” Ãne duréihã 'Re ĩhâimana u'âsi mono te te dama ĩrotizém na rob'ui'éré hã.


Naeroro, “Ỹ,” kahtoko rokene. “Arypyra,” kahtoko roropa. Mãpyra morohne tymotyẽkase oya xine ahtao ryhtãko matose. Ajoajohpe exĩko matose joroko tamuru omi poe.

ãm akatàt kôt tãm amnhĩ jarẽnh kurê kumrẽx. Jao mẽ kãm: “Tỳ. Nà kot paj ho anẽ.” Anhỹr o mẽmoj tanhmã ho. Rỳ mẽ kãm: “Nà kot paj ho anhỹr kêt nẽ.” Anhỹr o mẽmoj tanhmã ho hkêt nẽ. Ãm akatàt kôt tanhmã mẽmoj tã amnhĩ jarẽnh to xà hkôt ho anhỹr kurê kumrẽx. Mẽ kot Satanasti hkôt amnhĩ nhĩpêx o mẽ pa xwỳnh pixjaja na htem hêx rom mẽmoj nhĩxi jarẽnh kôt tanhmã amnhĩ jarẽnh to ho pa. Anẽ.

“Ari,” pinakasaaki, pikamapitikariko. “Kona,” pinakasaaki, kotxi kona piposotari pikaminiri. Kona ãti sãkiretxi !pikamape. Maxikatiĩka kamakori sãkiretxiti Satanasi sãkire itxaua —itxa Xesosi.

“Aiese urâ” myguelymo watay, aietaungâ. “Agânhepyra ise urâ” myguelymo watay, akâiedaundâ. Amyguehomobyry aralâ aitaungâ, Deus ezedy mâempâguebamolâ. Deus ezedy mâempâguelymo-ro watay, Diabulâ aienehonrim — kely Jesus.

Xo nezewe zutykaꞌi pezeꞌeg nehe. — Azapo putar ihe nehe, peze nehe. — Nazapo kwaw ihe nehe, peze nehe. Aze amo ae zeꞌeg rupi pemumeꞌu ahyahy penemiapo ràm nehe, Zurupari pemuzeꞌeg kar har romo hekon putar aꞌe mehe aꞌe nehe.

Haꞌe rami ꞌrãgue py po rami ꞌrã pendeayvu: “Tá, tá”, eꞌỹ vy “Any, any”, peje ꞌrã. Haꞌe ramia gui pendeayvuve aguã ma poromboeko vaia guigua.

Pida nigawii ɡ̶agegi, onexaaɡ̶eni, ‘Jao’, oɡ̶oa domige eni, ‘Ajao’, igaataɡ̶a daɡ̶awii eledi ɡ̶agegi, niɡ̶ida eledi ɡ̶agegi ja icoɡ̶oticogi mijotaɡ̶a niɡ̶ijo ane beyagi, ɡ̶odaxakawa.

—Po ti na pendekopotarame pe'ji ti: “Nahã po ti ji rekoi nehẽ.” A'ea jate ti pe'ji Tupana'ga renonhe'yma ga'apoa renonhe'yma no. Po ti na rũi pendekopotarame pe'ji ti: “Ndakoi po ti ji na nehẽ.” A'ea jate ti pe'ji Tupana'ga renonhe'yma ga'apoa renonhe'yma no. A'ereki ite'varuhuve'ga Diabo'ga pe mbo'e Tupana'ga renonha rehe mbatera renonha rehe no, ei Jesus'ga.

Ki hã tómnĩ, jagnẽ mỹ, ón sór tũg nĩ. Ón kỹ Topẽ jiji tó sór tũg nĩ gé. Ũ tỹ ã mỹ ki hã tó kỹ: hỹ, hemnĩ. Ti tỹ ki hã ke tũ nĩn kỹ: vó, hemnĩ gé. Ã tỹ han ke nĩn kỹ: hej, hemnĩ. Ã tỹ han ke tũ nĩn kỹ: nejé, hemnĩ. Ki hã tómnĩ, jagnẽ mỹ. Ã tỹ ón sór kỹ ã tóg Nén-Kórég jykre hã han ke mũ. Ke tũg nĩ,” he tóg, Jesus ti.

Erenhomongeta ramo, erejapose vaꞌerã-rehe. “Ajapo-ta” ere. Ha nderejaposéi vaꞌerã-rehe, “Ndajapo moꞌãi” ere ave. Imbaꞌe réry rei ani ereiporu teĩ. Imbaꞌe réry rei ereiporu ramo, nde rekomboꞌe raꞌe anhaygwasu. Anhaygwasu rape-rupi ereiko raꞌe, heꞌi Hesu gwemimboꞌe kwéry-pe.

Aõma araykywydynakile heka tuu riwitxiranykemy idi tahõtinymyhỹte. Kiamy heka tarybemahãte iwidỹỹnamy teuremy tarybemyhỹte: —Kohe, kiale ariwinykremy marybeke ada aõkõre, ariwinyõtyhymy aõbo. Kiamy marybekeki iratylemy kohe, aõkõre myỹ aõbo. Sõwemy marybekeki tahe aõbina binahakỹle heka ròhònykre.

“Mamaꞌea taapo enee ꞌjau” ꞌeramũ pẽẽ aipo etee futat iapou. Mamaꞌe are pejeparuapowereꞌemamũ pẽẽ “Naani. Najeparuapoweri je ee”, ꞌjau tãmẽjẽ ki pẽẽ pejejaupe. Pẽꞌme kasi pejejaupe ne. Ojeupe pẽꞌmeꞌemamũ ꞌgã pẽjeꞌega rerowiaa. Ojeupe pẽꞌmeramũ ꞌgã pẽjeꞌega nuerowiari futari. “Iꞌme maꞌe ꞌgã te ako”, ꞌjau etee ꞌgã pẽ nupe ne. “Janeruwarete ꞌga remianuwamũ je ꞌi enee: Mamaꞌea taapo enee ꞌjau, aꞌe je enee”, ꞌjau nipo ꞌgã oꞌme rerowiarukaawamũ ajaupe. Mamaꞌeukwaawa ꞌwyriara iꞌme maꞌea futat. Aꞌeramũ ki pẽẽ pejeꞌmeꞌemamũ pejejaupe— ꞌjau Jejui ꞌga ꞌgã nupe.

Kam, memã akabẽn pỹnhbit jarẽ. Aje mrãmri mỳjjao anhỹrmã. Kambit memã kum, “Nà. Dja ba ã o ane”, ane. Nàr, aje mỳjjao anhỹr kêtmã. Kam memã kum, “Kati. Dja ba o anhỹr kêt”, ane. Jabit memã arẽ. Memã akabẽn pỹnhbit jarẽ. Godja gar memã akabẽn jarẽ ne me kute ar amar pydji kadjy ajte kôt memã apỹnh mỳjja jarẽn arỳm akabẽn punu. Kute mrãmri ne me axwe nhõ bẽnjadjwỳr jajkwa kurũm akabẽn kator pyràk. Nãm ã Jeju arkum ane.

Mîrîrî yeꞌnen îꞌ winîkîi takai pra eꞌtî, innape amaimukon wanî ekaremekîkonpa. Tîîse amaimukon eꞌpai awanî see warantî: Inna, kaane, kaiꞌma. Maasa pra tuꞌkan îꞌ taatoꞌyaꞌnîkon amaimukon wanî makui winîpai tuiꞌsen pe.

Hu hãm'ãktux kutõgnãg, hu: “'Ãmhok,” kaxĩy, xix: “Hamũn,” kaxĩy. Puxi'. Yã Hãmgãyãgnãg mũn te tikmũ'ũn yũmmũgãhã, pu hãm'ãktux tox. Hãm'ãktux tox hok!

— I juy epe'e, “Icẽmãn,” i. I dak epe'e, “Ka'ũma,” i. Imẽn acã epeyekawẽn cuy, ibiõg̃buk kẽrẽayũ kukukat pewi beku wara'at ekawẽn ajẽmjẽm puye- -dapxi iap ekawẽn ajẽmjẽm puye — io'e.

Ti hyb nꞌaa kä, “ỹỹ” bë noo bä, tawꞌããts hẽ “ỹỹ” né hẽ bë hꞌyyb gó. “Dooh” bë noo bä, “dooh” né bë hꞌyyb gó. Jããm ti bë kyyh. Dooh hyb nꞌaa takꞌëp bë ky nꞌaa hꞌũũm pé bë metëëh hyb nꞌaa ta ti bë ehub né hẽ. Nesaa Do Yb hanaa sahõnh hẽ ti bahä̃nh takꞌëp ky nꞌaa hꞌũũm doo —näng mäh.

Hãi¹nxe³sxã³ e³in¹jau³nũ³su² nxĩn¹te³nah¹lxi¹: “Nxẽn²na³li¹.” Ta̱³nxa², “Nxe²nxa³wi¹.” Ta̱³nxa², nxĩn¹jau³su² ã³nhĩ̱³nx2na³li¹. Nxĩn¹kxa²yu³su² jau¹xai²lan¹nha²kxai³ wai³nhĩ̱²nxa³wi¹. Ko̱³nxe³ti³ kãi³hĩ̱³nxa¹lxi¹.

Maika xehena taita: “Há”, xehena xamani, “Mahaiya”, xehena taita. Hiyaiya, xoare xexa xamani atyoite hatyo xahexe hoka hatyohare atyo Tihanare nalita tyoita — nexa ihiyeha.

Hoariha-ra inava'isohivini hiki ida badani inamonahaki, inamonaha'a bana. Hari'a inava'iponi'imarini bana ida hoariha. Jahari kavarani ida hoariha-ra inava'iponi'imarinivini kavaranihi — va'ora ni'aha ada Jesus.

Ikiahatsa tihi: “Niwatihi my” kyze atsatu tsimy. “Niwatihi batu yhỹ” kyze ana ty hi batu tsimy. Hawa wasani zuba tsimytsaso, ustsa naro ty batu tyso. Ustsa naro ty tsimytsasonaha zeka Satanas harere mozik — Sesus niy.

Pyno waku atunug aru aiꞌe hap yn miꞌi hawyi waku watunug aiꞌe hap ok tã are e Iesui. Maꞌato yt watunug neran i pote — Atunug aru yt watoꞌe i waku e. Miꞌi pote ti aru pywuat sehay yn tuwẽtem aiwẽ pyi are katupono pywuat sese sehay yn atikyꞌesat uipotmuꞌeria wẽ kaipyi are e. Maꞌato yt pywo piat i — Atunug aru eweiꞌe miꞌi pote ti aru taꞌi ahiag ehay upiat myhuꞌat haria wo eweipyhuꞌat are e Iesui topotmuꞌeria pe yityꞌok totiaria toꞌapypueri haria pe.

Péhuxaikopo ne yiûho. Itukovo “Êm” kêti, énomone yákoe koáne itíka ákoti ike'ítukexa po'i ihâe ikéna'uxi. Itukovo “Áko'o” kêti, énomone yákoe, koane itíka ákoti po'i ihâe vínoake keha'âti ikéna'uxi. Yoko áva po'i vínoake keyúhoyi, koati ukeâti xoko Satánae nê'e.

A'tîro di'akɨ̃ niîya. Diakɨ̃hɨ́ niikã́, wamê peoro mariró “Diakɨ̃hɨ́ta niî'”, niîya. Tohô niîtikã, “Diakɨ̃hɨ́ nií wee'”, niîya. Mɨsâ niî nemo peosepɨa no'ó wãtî wãkusé o'osé niî boosa'.

Aśhwanpa juc pasä limälla capäcunquiman ‘aw’ ütac ‘manam’ nillal. Limalicuyniquiman masta yapacuycá achatupïmi śhamun.

Marĩ hã dama 're 'manharĩ za'ra wa'aba mono da, asina dama 're ropisutu za'ra wa'aba mono wamhã, ãne si te za dama 're ĩnharĩ za'ra wa'aba mo: “Ĩhe. Wa za tô 'manha.” Duré marĩ hã dama 're 'manharĩ za'ra wa'aba mono da, asima 're wẽ za'ra wa'aba mono õ wamhã, ãne si te za duré dama 're ĩnharĩ za'ra wa'aba mo: “Mare di. Wa hã te 'manharĩ õ di za.” Ãne si te za dama 're ĩnharĩ za'ra wa'aba mo. Ãne si dama 're nharĩ za'ra wa'aba mono õ wamhã, Wa'uburé nhimiwada'uri zarina te za aiwasédé hã 're ĩ'manharĩ za'ra wa'aba mo.


Emỹpopyra exiry poko(Ruk 6.29-30)—Ynara totase oya xine pakatokõ omihpyry, “Imepỹ tonukase oya xine ahtao oenukatorỹko roropa mã toto emetakãme. Morararo, imepỹ zery tytahkase oya xine ahtao ozerykõ roropa oũko toh mana,” me totase oya xine.

Mẽ pahte tanhmã axpẽn nhĩpêx to hã Jejus kot mẽ pamã karõRukre 6.27-30, 23.34 mããnẽn Atre 7.60Nhũm Jejusja arĩ mẽ kãm kapẽr nẽ mẽ kãm:—Na prem amnepêm mẽ panhĩgêtjê mã Tĩrtũm kapẽr tũm jarẽnh o: “Koja mẽhõ apê ano katõk nẽ hkapa hã koja mẽ anhõ pahija atã mã ho anẽ nẽ kêp no kapa. Rỳ koja mẽhõ apê axwa hõ hkwỹr hã koja atã mã ho anẽ nẽ atã kêp wa hõ hkwỹr.” Anhỹr o mẽ kãm hã karõ. Ãm hãmri na prem ã ja jarẽnh anẽ.

Xikatxitakaniua Pirena(Arókasi 6.29-30)Xesosi oerekarauatapanika:—Ia atoko kitxakapirĩka sãkiretxiti: “Neenamatxisaaki ãti makatxakiniãri poki, pixikatxitariko. Iuasaaki pimakatxakariko iua oki apaka. Pitsiriĩ pataka ãti kãkiti xika, pixikatxitariko. Iuasaaki iua tsiriĩ apaka pimapatakako,” itxa sãkiretxi kitxakapirĩka.

Tâdâpeândyly wâgâ Jesus aguehobyry(Lc 6.29-30)Jesus aguely:— Tutuzelâ âmaemo Moisés inweniby: “Ânguylâ otoguylymo, inuxiguylymo warâ watay, enuxiguywâdaungâ lâpylâ. Âerymo nhukagâdyly watay, iery xukagâdaungâ lâpylâ” kely myakâwândy inwenily.

Uzeꞌeg purehe zepykaw rehe aꞌe kury(Uzeꞌeg wiwi Zezuz wemimuꞌe wanupe.)— Aipo peinu hezeꞌeg pe. Nezewe iꞌi zeꞌeg kwehe arer pape rehe imuapyk pyrer aꞌe.— Aze awa oꞌokahy amo awa heha izuwi nehe, tuwe pezoꞌok aꞌe awa heha izuwi nehe no. Aze awa oꞌokahy amo awa hàz izuwi nehe, tuwe pezoꞌok hàz izuwi nehe no, iꞌi zeꞌeg kwehe arer aꞌe.

Jepya re ijayvuaLucas 6.27-30— Pendu ma aipoꞌea ague: “Joexa mombuare rexa ju ꞌrã omombua, haꞌe nhoaĩ mopẽare raĩ ju ꞌrã omopẽa” ꞌea ague.Êxodo 21.24, Levítico 24.20

Aɡ̶ele daɡ̶a joleeɡ̶atibige me jojeteeɡ̶a(Lucas 6.29-30)Owooɡ̶otitiwaji niɡ̶ijo jotigide moditibece, ‘Anoɡ̶aa ligecooɡ̶e niɡ̶ina ane napoace ligecooɡ̶e eledi oko. Codaa aninokeni lowe niɡ̶ina ane ninoke lowe eledi oko.’

Terejipygi ti ga rehe, ei Jesus'ga(Lucas 6.29-30)—Pekwaha pe nhaneramonhava'ea mog̃itagwera, ei Jesus'ga. A'ea e'i: “Po ojipe'ga hekyi ndereakwara, a'ero ti ehekyi gareakwara ejipyga. Po ojipe'ga nde kwari imbo'gwya neranha, a'ero ti embo'gwy garanha ejipyga.” A'ea nhaneramonhava'ea mog̃itagwera i'ei, ei Jesus'ga.

Ẽg tỹ vẽnh kajãm ke tũ to vẽnh jykre(Lc 6.29-30)“Topẽ tỹ ẽg si ag jyvẽn ũ tag mẽ ãjag huri, hã vỹ: “ũ tỹ ã kanẽ pir ki tãnh kỹ vẽnh kato ti kanẽ pir ũ ki tãnh nĩ gé,” he ja tóg nĩ. “Ũ tỹ ã jã pir ki tãnh kỹ mranh kỹ vẽnh kato ti jã pir ki tãnh kỹ mranh nĩ gé. Pãtén tũg nĩ,” he ja tóg nĩ, Topẽ ti.

Ani erejehepy teĩ nde rapixa-rehe(Lc 6.29-30)Upéi heꞌi jevy Hesu gwemimboꞌe kwéry-pe:—“Iporã erejepy” heꞌi arakaꞌe yma gware-pe. “Nde resa ombyai ramo nde rapixa, embyai katu hesa hekovia. Ne rãi omopẽ ramo nde rapixa, emopẽ katu hãi hekovia. Nde-rehe ojapo hagwe-ramima nde rapixa ejapo ave hese” heꞌi arakaꞌe nhande rekorã omombeꞌu-vy arakaꞌe. Upéa pehendu-ma.

Ihetxiu bede ywina ròhònyre. Inyõ witxira rueõ ribinadỹỹnykeki, iny witxira tule iwesele riwinyke. Kia widỹỹdu rue heka ribinadỹỹnyke. Rue heka wilemy raòwynyre rueõwilemy. Juhu tasỹ ỹjuõlemy raòwynyre. Jiarỹ tahe rebedeerynyre kawesemy.

Pejepyk kasi ꞌgã nee ne(Luka 6.29-30)—Ymã te ꞌã Moisesi ꞌga ꞌi rakue: “Pejepyg iki ꞌgã amũ nee. ꞌGã amũ nipo pẽnea mamuka ꞌeramũ pejejepyka ꞌga ree, ꞌga rea mamuka. ꞌGa amũ pejejãja mopen ire pẽẽ ꞌga rãja mũ mopena, pejejepyka ꞌga ree”, ꞌjau ꞌã Moisesi ꞌga rakue— ꞌjau Jejui ꞌga ꞌgã nupe.

Kute ar amipãnh nêje ar akre.(Ruk 6.29)Ne kam ajte arkum,—Me ar amã, “Amrẽbê: ne me bakukãmãre memã kum, ‘Dja me me'õ no katõk gê me o aben man kam pãnh no katõk. Nàr, dja me me'õ djwa kwỹr gê me pãnh wa kwỹr’, ane. Me bakukãmãre ã memã ane.” Nãm me ã ar amã ane.

Tiaron Pîꞌ Eseꞌman Eꞌpai Pra Awanî(Lc 6.29-30)Jesusya taꞌpî: —Îꞌ taꞌpî toꞌya epuꞌnenan amîrîꞌnîkon: “Anîꞌya ayenu pona apaꞌtî ya, mîîkîrî ayenu yai apaꞌtîtîponya tîmoron epuꞌtî eꞌpai awanî akaisarî. Moropai mîrîrî warantî aye pona apaꞌtîtîponya tîmoron epuꞌtî eꞌpai awanî akaisarî ayeꞌmapa”,taa Moisés nurîꞌtîya yenupantoꞌ.

'Ũnõy pu hãpkummuk hã' yãnãn 'ãktux—Tikmũ'ũn te: “Yã' max tikmũ'ũn kummuk pu hãpkummugã 'ũyãnãn tu', nũy tu pago.” Kaxĩy.

— Moisés cuk o'jekawẽn.Ag̃okatkat ta'ũm pima, eyju dak wara'at epesutamu'ũm, i. Agokatkat tũy'uk puje, wara'at tak epetũy'uk cuy, i — io'e Jesus.

5. Baad ji awäd bä, dooh ji abaaj bä nesaa do ji tah moo wät do ky nꞌaa hahỹỹhTi mꞌ Jesus ky hadoo ẽnh:—Bë maa napäh né hẽ hahỹ kamejũũ doo: “Ta da hadoo do matym rejãã doo, ta ti mo hajꞌaa näng do matym na-ããj ji rejãã. Ta da hadoo do tëg see gatëh hõm doo, ta ti mo hajꞌaa näng do tëg see na-ããj hẽ ji rejãã”,Esodo 21.24, Rewitikos 24.20, Dew-Teronom 19.21 näng kerih doo.

A²nũ²a² ã̱³xa² ĩ³wa³lxĩn³kxi³ju³ta² ĩ³yau¹ũ³jau³su²Nxa²ha¹te¹ txa²wã¹yah³la²nãu³xu¹tai²na² ain³kxain¹te³nah¹lxi¹: “A²nũ²a² ko̱³nxe³ti³ kãi³ũh¹nxa²kxai²nãn²tu̱³ ã³wa²to²hi²sxã³ kãi³ũh¹txa³hẽ¹li¹. Nxĩn¹ju³kxai³la¹. A²nũ²a² ã̱³xai²na² wxa²ye³na² sa²ye³sai¹nxain¹kxai²nãn²tu̱³ nxe³kxai²nãn²tu̱³ jah¹lai²na² ye³nai²na² te²yã¹nxe² kãi³sxã³ ã³wa²la³kxi²nhãn¹kxai²nãn²tu̱³ sa²ye³sai¹ai¹nĩn¹kxai²nãn²tu̱³ nxe³ju³ta²nũ³a² wain³te²ju²hẽ³li¹. Te²yã¹nxũn³sxã³ a²nũ²a² ã̱³xai²na² wxa²wxi²ai²na² sa²wxi²sa²tã³nxain¹kxai²nãn²tu̱³ nxe³kxai²nãn²tu̱³ jah¹lai²na² wxi²ai²na² te²yã¹nxe³ kãi³sxã³ ã³wa²la³kxi²nhãn¹kxai²nãn²tu̱³ sa²wxi²sa²tã³ai¹nĩn¹kxai²nãn²tu̱³ nxai¹nĩn¹ju³ta³nũ³a² wain³te²ju²hẽ³li¹.” Nxe³jau³xau³hxai²tẽx1jãx1sxã³ jau³xai²na² nxe³ta¹hxai²hẽ¹li¹.

Waiye Hamohena Hahalakoaharenai(Lucas 6.29-30)— Koxaka xasema exakere kairaityakehenere: Hatyaiya wataka hiyose hoka hatyo nahalakoa hawataka exose, hatyaiya taika haikoli hoka hatyo nahalakoa enaikoli hataika, nexa.

Ija'ari ka'da'dini-ra kanaabosivini varani hini(Lucas 6.29-30) Asia vara niha ada Jesus:

Mytsapusarewy soho humo zinymyryky.Sesus:— Tubabatu myzotsa kytsa nisihyrinymyrykynaha:“Aty mekta hyrizik pibokik zeka, iwaze kytsa pihyrizikbokiknaha wasani my. Aty mekta tsapu pibokik zeka iwaze kytsa pitsapubokiknaha wasani my” iwa Moises kytsa nisihyrinymyryky.

Taꞌi watikuap kahato ti aikotã saꞌawyꞌi nagnia ainãpin hap e. Mio tã iꞌatuꞌe miwan me — Karãpe wẽtup ok eha apok eꞌahyk hawe miꞌi pote waku eraꞌapyk etihaꞌapok eha apok saꞌup mo e. Iꞌewyte karãpe wẽtup ok eiãi pik ahyk hawe miꞌi pote iꞌewyte eraꞌapyk etihãipik miꞌi hat iꞌatuꞌe saꞌawyꞌi nagnia ahepe ainãpin hap e. Maꞌato Uito yt miꞌi tã are hin i raꞌyn worohoꞌonãpin e. Pyno karãpe wẽtup ok aiꞌahyk miꞌi pote waku yt watuwepyk hin i are e.

Ako omótova itúkoponea ésa'i ne váhere ítukeinokono(Lk 6.27-30)Ina kixovókoxopamaka Jesus:—Kémoanenoe neko emo'úti koêti: “Itukovo apêti okó'okoti uke po'i xâne, konokoâtimaka óko'okeokono ûke. Kúteanemaka koêku áva kehókoti oe po'i xâne, konokoâtimaka kehókeokono ôe” kôe.

Jesu ãpêrã mehêkã weekã́ a'me dutítise niî'(Lc 6.29-30)Apêyere too dɨpórokãharãre niî'kere tɨ'opã́: “Ni'kɨ́ mɨsâre kapêa paâ tĩ'akã, mɨsá kẽ'ra meharóta kɨ̃ɨ̂re paâ tĩ'a a'meya”, niîwɨ. Tohô niikã́ “Upîkare paâ pe'ekã, meharóta kɨ̃ɨ̂re paâ pe'e a'meya”, niîwɨ.

“Amcuna unay uyalipäculanquim: ‘Imactapis lulamäśhanman tincüta cutiycachisha cachun: ñawipis licalcuśhanmannuy, quilupis quichquilcuśhanmannuy’ nïta.

Marĩ na da te dasima 're ĩwa'rãmi za'ra mono zé wasu'u(Rucasi 6.29-30)— Ãne hã ma tô duré 're ĩwapari za'ra wa'aba mo, duréihã 'Re ĩhâimana u'âsi mono te te dama ĩrotizém na hã: “Ni'wam norĩ hã te te 're datõmo wamnarĩ za'ra mono wamhã, te za asa da te 're tõmo wamnarĩ za'ra ĩwa'rãmi, aiwab da. Duré ni'wam norĩ hã da'wa te te dawi 're prub za'ra mono wamhã, te za duré asa ĩwa'rãmi da te 're 'waprub za'ra, aiwab da.” Ãne na duréihã roti hã.


Yrome ynara ãko ase oya xine, tyyryhmase awahtao xine, oryhmahpõkõ onyryhmara ehtoko, onemetakãmara ehtoko. Oẽpatapihmorykohtao osẽpatapihmopotoko rokene osetatoro.

Tã kot paj ixprĩ hã mẽ amã tanhmã ja jarẽnh to ka mẽ inhma. Koja mẽhõ tanhmã mẽ anhĩpêx to ka mẽ ãm amnhĩ tã omu nẽ tanhmã amnhĩ tã ho hkêt nẽ. Koja anhĩnep akura ka ãm omu nẽ tanhmã amnhĩ tã ho hkêt nẽ. Te ate kãm ihkjê hpẽr nhũm kot ihkjê kamã hkuranh pyràk o amnhĩ nhĩpêx nhũm ja amã mex nẽ. No amnhĩ tã tanhmã ho hkêt nẽ.

Txamari nota sãpiretaiko hĩte apikomoni. Kona hĩxikatxitapiri maerekati hĩtemoni auakasaaki. Ãti aritiniãri pitoõ, ininiã pikirioka ipinitoõ iaritini ĩkapani.

Urâ olâ warâ âyanmo auguely: “Ânguylâ âdalâ âetuomo, âpeânze tâkezeba itaungâ” uguely. Mâjiwapagainhoduomo, tâpeânzeba itaungâ. MYRYK itaungâ, iladune âwapagain-homoem lâpylâ.

Amo zeꞌeg amumeꞌu putar tuwe peme ihe nehe kury. — Aze awa uzapo ikatu ꞌym maꞌe newe nehe, ezepyk zo hehe nehe. Aze awa ukwar neretuape neawyze har rehe nehe, eruwak neretuape neahur rehe har imukwar kar pà hehe nehe no, aꞌe peme ihe kury.

Haꞌe rã xee ma aipoaꞌe pẽvy: Pẽvy amongue ojapo vai ta ramo pejoko eme. Haꞌe rami ꞌrãgue py penderova peiporu kuaa regua oipete rã perova hovai re ju oipete aguã.Romanos 12.14

Pida ejitaɡ̶awatiwaji jinoɡ̶oojeteeta niɡ̶ina aneo ane beyagitaɡ̶adomi. Nigica ane yabaketigi ɡ̶adajice, odaa ajici eledi ɡ̶adajice maɡ̶aɡ̶a yabake.

—Jihi reki a'e nde ve: Terejipygi ti ojipe'ga rehe ga rekote'varuhurame nde ve, ei Jesus'ga. Po ga kwari nderetyvapea rehe, a'ero ti ejirova ga pe tokwa ti ga ojipea rehe no javo, ei Jesus'ga.

Sỹ ũri ãjag jyvẽn mũn hã vẽ, ha mẽ: ũ tỹ ã vóg mũ ra ti vóg tũg nĩ. Ti tỹ ã jamẽ ki tãnh kỹ ti mỹ ã jamẽ ũ ti ven nĩ, ti tỹ ã mỹ ki tãnh jé gé.

—Ãy ae katu iporãve amombeꞌu-ta peẽ-my. Aníke upéixa erejapo teĩ. Nde rapixa nde-rehe ojapose vaꞌe ojapo ramo, ani joty kuri erejepy teĩ hese. Nde rovapete ramo jepe nde akatúa-gwi, ani joty kuri erejepy teĩ hese. Nde rovapete ramo jepe, ejerova rova joty íxupe. Emeꞌẽ joty íxupe nde rova asu nde rovapete jevy hagwã.

Inyõ aõbinamy adee riwinykeki, aõ aõkõ tamy biwinyke. Inyõ aòsỹny rihetenykeki, tule iwyò‑di beake rehetenykemy.

—Aꞌere je ꞌawamũ je ꞌi pẽ nupe: Pejepyk kasi nanuara ꞌgã nee ne, aꞌe je pẽ nupe. ꞌGa amũ nipo eneretywape nupãu. Aꞌeramũ ki ejetywape nupãnamũ erowag etee amogaty ꞌga upe— ꞌjau Jejui ꞌga ꞌgã nupe uꞌama.

Nhym be, ba dja ba ar amã arẽ gar ama. Djãm ar aje amipãnh meo abikẽnhmã? Kati. Kwãrĩk wãnh. Dja me ar ajo ajkẽ gar amipãnh meo abikẽnh kêt. Godja me ikra poo anhine djubôkbê ar akurwanh jabej tu me'ỳr anhine nhikjêo apa gê kurwa.

Tîîse uurîya taa sîrîrî apîꞌnîkon, amîrî winîkîi imakuiꞌpî kuꞌnen pîꞌ teeseꞌmai pra eꞌkî. Anîꞌya ayenpata pona apaꞌtî ya, iratai winî eraꞌtîkî apaꞌtîtoꞌpeiya.

Pa 'ãte: Tikmũ'ũn kummuk pu hãpkummugã hok, nũy tu pago hok, pa tik te 'ãpayĩn kix, 'ãpu' tux hok pu 'ãpayĩn nãg nõy kix kamah.

— Õn pit e'em eywebe: Ikẽrẽm eykukayũ eyba'at kadi eydopaoka buje ip, wara'at kadi koreren epe'e eydopa, wara'at kadi eydopaoka am — io'e Jesus. — Ikẽrẽm g̃u juy ip epejukuk — io'e.

Ỹỹ kä, ỹ herꞌoot hahỹỹ dꞌ bë hã: Bë mahũũm manä hyb nꞌaa jewyk do sa wë nesaa do bë hã moo wät doo, tamoo wät do säm tagadoo hyb nꞌaa paawä. Õm rapa ewyh bä manu mebyng hyb nꞌaa paawä, mamabaaj manäh. Manꞌoo a ta pa sꞌee hẽnh rabewyyh hyb nꞌaa.

Nxe³yãn¹ta¹ txa²yxo²wãn³txa² e³a¹jau³xai²na² jau³xã̱³lxi²na³li¹. Nxe³na¹jau³xa²sa¹. Ko̱³nxe³ti³ kãi³ũ¹nxain¹jah¹la² ĩ³wa³lxĩn³txa³hẽ¹li¹. Nxe²nxa²te²kxa³ya̱n³txi³su² wxa²ne³xa² wxa²ne³wi¹tãu³ai²na² wxa²ne³su²nxain¹kxai²nãn²tu̱³ wxa²ne³ha³tih³nãu³a² ã³nxa̱³yxo¹o³tũ³txai¹nhẽ³li¹.

Hoka natyo atyo nomita xihiye: awa atyo hatya iniyalahare mohena xiso hoka hatyo nahalakoa iniyalahare xamokene. Hoka maika hatya mokohena hiso hitanakoli hiye hoka hamaniya tanakoli tehitiya hehaika enomana hoka mokohitiya.

(-)Asohiki ida Deua bivava'isohihi'bo'daki athini. Hovani a'onira onava'isohijahakiki bana ho Deua binofikia. Ija'ari hojai jaharikia vakahojaiki avakadiania, hari'a vana'da'diabosi bana. Ija'ari i'ba'dani-ra kapatahi, hari'a iana'da'diabosi bana. Jahaki ida iroiribanini pitanija bikapataja kaimoni jaboni.

Utahi ahape mykara, aty pahasapybyiki zeka ba zikahatsapusarenaha. Aty paokpyk zeka usta taba kino niwatihi nataba tuktuty tsimy.

Iꞌewyte ewanĩkap eete tunug saꞌag miꞌi hat iꞌewyte wy yt erepyk teiꞌo are ti Uito worohoꞌomuꞌe yt saꞌawyꞌiwuat nagnia yt woꞌomuꞌe hap ewy i raꞌyn e. Iꞌewyte epo sese kawiano wẽtup ok eowa pe ete eꞌahyk miꞌi pote yt erepyk teiꞌo maꞌato mio tã ereꞌe ro eꞌahyk hat pe — Pyno waku kokai i ro uipo ran kai iꞌewyte waku uiꞌahyk mehĩ mana waku watoꞌe e.

Itea hara ngixópinoe: Hako itikópono yésa'i enepo áva vaheréxoti ítukeinopi. Itukovo apêti ipusóhovoxopiti, síkeanemaka ipúsokea poixô'oke.

Yɨ'ɨ̂ pe'e mɨsâre a'tîro werêgɨti. Mɨsâre yã'âro weekã́, tohô tɨ'ó yã'akã'ya. A'metíkã'ya. Tohô weeró noho o'ôgɨ, mɨ'ɨ̂re ni'kâpe pã're diâpoapɨ paakã́, apé pã're dɨ'sarí pã're pe'ere mahâmi nɨ'ka, paâ dutiya taha.

Ya'añatacmi ichá niycälic: mana allinta lulaśhüniquicunacta ama cutichicuychu. Aśhwanpa cäraćhu lapyaśhuptiqui, juc-lädu cärayquitapis camaycuy.

Tane nherẽ, wa za duré wa hã aimawi aima waihu'u za'ra wa'wa, tô õhõ na rotizém na hã. Da te aima 're rob'manharĩ wasété za'ra wa'aba mono nherẽ, asa dama ãma 're wa'rãmi za'ra wa'aba mono õ di za. Atob'rata nhimire niwĩ da te 're aihâ za'ra wa'aba mono wamhã, dama ãma 're wa'rãmi za'ra wa'aba mono õ di za. Taré te za 're aipizari za'ra wa'aba mo, atob'rata amo niwĩ, da te duré 're aihâ za'ra wa'aba mono da.