Morarame arexi panõ tyhkary eneryke tyya xine ynara tykase parixeu tõ Jezu a,—Eneko ke, azahkuru opoetory tõ mana. Moeze omihpyry omipona pyra toto arexi tyhkaryke eya xine oserematohae. Erohnõko toto, tykase toto Jezu a.

Hãmri nhũm mẽ ixkwỳ pê Parijew nhõ xwỳnhjaja kãm mẽmoj tã Jejus o kapẽr prãm jakamã ã mẽ ixte amnhĩ nhĩpêx anhỹr ã mẽ ixpumu nẽ mẽ ixtã Jejus kukjêr kurê kumrẽx nẽ kãm:—Kwa Tĩrtũm kapẽr tũm kot mẽ panhõ arĩgromnu hã mẽ pahte mẽ hpur kãm mẽmoj nhĩkẽnh nê mẽ pahkurê htã nhũm ri akôt mẽ pa ho mẽ pa xwỳnhjaja axtem nẽ ã amnhĩ nhĩpêx anhỹr o ri akôt pa. Mẽmo hyta rê nẽ akôt hkanhar o pa. Kwa mẽ kãm anẽ kê mẽ ã amnhĩ nhĩpêx anhỹr kêt nẽ. Na htem arĩgromnu hã mẽmoj tã àpênh kêt kênã. Anẽ.

Pariseoakori ikara itikasaaki, itxarina Xesosi:—Patamata. Pimoianariakori kamari ate mauiritakiniti. Ninoa parĩkauata tomatiko õtisaaki —itxana.

Fariseu domodo ewy xina aidyly tientuo ani Jesusram aguelymo:— Egâ âynynonro modo aidyly! Trigu ewily nhasewâdylymo, nhatuguelymo warâ. Tutuzelâ âmâ, kâzewenry eynynâ kokobyzegueho oday kydâsewaniba kydawyly — kelymo.

Amo Moizez zeꞌeg kwaw par parizew her maꞌe urerexak ipoꞌo mehe aꞌe wà, (taꞌe wata oho waiko urerupi aꞌe wà xe). Uzeꞌeg Zezuz pe wà. — Neremimuꞌe nupuner kwaw nezewe haw iapo haw rehe aꞌe wà, taꞌe zeꞌeg kwehe arer nuzapo kar kwaw agwer maꞌe mytuꞌu haw ꞌar mehe aꞌe xe, taꞌe neremimuꞌe umaꞌereko waiko nezewe haw iapo mehe aꞌe wà xe, iꞌi izupe wà.

Haꞌe nunga fariseu kuery oexa vy aipoeꞌi ixupe:— Maꞌẽ, neremimboꞌe kuery ojapo sábado ára py ndaꞌevei vaꞌe — heꞌi okuapy.

Pida ijoa icoa fariseutedi anonadi noɡ̶onotegi ligecidi leyeema. Noɡ̶onadi, odaa moditalo Jesus, “Digawini! Niɡ̶idi anodiotibigaɡ̶adici joɡ̶owo ane yolitoɡ̶odomi ɡ̶onajoinaɡ̶aneɡ̶egi niɡ̶ina me saabado.”

Hepiagame fariseus'g̃a ei Jesus'ga pe:—Ymyahũ Moisésva'ea e'i ikwatija hako: “Tapeporavykyi ti sábado rupi.” Nahã ahe ei hako. Ehepia ti neremimbo'ehara'g̃a! G̃a nohendukatui reki. A'ereki g̃a oporavyky ika'mbika'mbiga trigo sábado rupi, ei fariseus'g̃a Jesus'ga pe.

Kỹ Fariseu ag tóg ag vég mũ. Kỹ ag tóg Jesus mỹ vĩ mũ. “Ha vé,” he ag tóg mũ ti mỹ. “Ã mré mũ tĩ ag ne tóg ãjag tỹ nén han ke tũ han mũ haꞌ, vẽnhkán ke kurã kiꞌ. Vẽnh rãnhrãj vẽ mỹr, ag tỹ trigo tỹ kam ke ti,” he ag tóg, Jesus, mỹ.

Upéa ohexa ramo fariseu kwéry, heꞌi:—Emaꞌẽ hese, heꞌi íxupe. —Maꞌerã po ne remimboꞌe oipoꞌo trigo rope pytuꞌuha áry-py? Yma gware reko-rupi ndoikóiry. Pytuꞌuha áry-py oipoꞌo ramo, ndatekoháiry ogwereko, heꞌi íxupe fariseu kwéry.

Iu‑ki tahe fariseu mahãduõ retehemy ratximyhỹre. Tiiboho tahe rarybere kia Jesuisi‑ò rarybere: —Kia hewa brebuna rare aõma sabadotxu riwinymyhỹré: —Aõherekibo aerydỹỹna mahãdu iu riwinyrereri.

ꞌGã nesakawe fariseu ꞌgã amũ ꞌjau Jejui ꞌga upe:—Kuu. Emãꞌẽ ꞌgã nee ki sa. Eneremiayuwa ꞌgã opoꞌo aꞌỹja iꞌwau raꞌe ki sa. “Noporowykyaꞌuweri ae morowykyeꞌema rupi”, eꞌi nãꞌã Moisesi ꞌga jepi reꞌã. Juowuuran aꞌỹja poꞌoa aeporowykya futat. Ymã te ꞌã Moisesi ꞌga ꞌi rakue: “Peporowyky kasi morowykyeꞌema rupi ne”, ꞌjau ꞌga ꞌã rakue aꞌi kũi— ꞌjau ꞌgã Jejui ꞌga upe.

Nhym kam mebê pardjêu ar omũn kum,—Je tô mã ne akôt ba djwỳnh ar arỳm nẽ? Pi'ôk ràràrkam ne me tyk djà kêt djà. Me kute pi'ôk ràràrjakam mỳjja jao anhỹr kêt. Me tũmre ne me ta kukràdjàkôt mã me babê uma. Me kute pi'ôk ràràrkam mỳjja kupênh kêt. Kambit ne me tyk djà kêt djà. Mỳkam ne akôt ba djwỳnh ar ã ar o anhỹro ba? ane.

Mîrîrî kupî toꞌya eraꞌmaꞌpî fariseuyamîꞌya. Inkamoroya taꞌpî Jesus pîꞌ: —Aꞌkî, anenupaꞌsan esenyakaꞌman pîꞌ man erîꞌkaꞌnîtoꞌ weiyu yai. Moisés nurîꞌtîya uyenupaꞌpîkon yawîrî pra, yairî pra toꞌ wanî mîrîrî. Erîꞌkaꞌnîtoꞌ weiyu yai toꞌ esenyakaꞌma —taꞌpî toꞌya.

ha Paniye xop te' pẽnãhã', tu Yeyox pu hãm'ãktux, hu:—Pẽnã'! 'Õg tik xop te xuxnãg ta xetox xap mõy, ha yũmũ yõg xat'ax te' xat hok, pu' xut hok nit xap 'ĩhã'. Kaxĩy.

Ta o'om pima, Fariseyũ ixeyũ o'jojojo. Jesus eju etaybitbinayũ o'jojojo ip.— Ak'i! — Fariseyũ o'e Jesus pe. — Eweju etaybitbinayũ Moisés ekawẽn tag̃ g̃u jekuku ip. Jebodoydoyap kabia be kapikpig̃ ip. Cũg̃ ma g̃u e'em ip. Trigodadot uk'ug̃ ip. Imẽnpuye ikẽrẽat kug̃ ip, wuywebe jebodoydoyap kabia be kapikpi buye — io'e cebe.

Ti mꞌ ratehꞌyyp do Pariséw wób rabahapäh bä, raky hadoo Jesus hã:—Mahegãã! Dooh a ma matëg raky dahé bä ër ky nꞌaa jawꞌyyk do Saab ky nꞌaa hã. Saab hã ramoo bok —näk mä sa kyyh.

Nxe³nxa²ha¹te¹ fa³ri³se²a² nũ̱³ka̱³txa² ã³nhai¹tũn³te²nãu³xai²na² ĩ²ain¹tãu³ ĩ³ye³kxain¹te³nah¹lxi¹:— Je³su²jah³lãi³. Nxex3txi¹. Ju³te²a² nũ̱³ka̱³txi³su² sa²ba³to³ nxe³tãu³a² a²wah³ka³lxa² a²yxo²ha³kxa¹ ã³na¹xai³ki̱³te²jai¹ti²tu³wi¹. Nxe³yãn¹ta¹ wxa²sa³wi³ha³lxa² jau³jau¹xai²na² sa²yxo²ã³ain¹ti²tu³wi¹, yain³ti³nã̱³kxa² wxa²ni²lho¹ai¹nha²kxai³lu¹. Nxain¹ta¹hxai²hẽ¹la².

Hatyaoseta fariseunai waiyahene hoka nexaha Jesus hiye: — Hiyaiyehena, hiyaotyakiraharenai sábado xowaka wiyaotyakisakaho mahokoanetiterehare tyomahitaha — nexaha.

Oniaroa, farisioa vanoki'ihi ida trigo bononi-ra varisivini, vani'aha ada Jesus:—Deus kava'isohihi jiriki ija'ari-ra honariavini hiki ija'ari bada nirini aakoirina kamahini. Ni-jahaki ida iipohini Deus kava'isohihi jiriki-ra vanaabaravini.

Pariseutsa sibo nikozonahaze Sesus pe niaha:— O iktsa tykta! Ikia tuk zinymyrykynahatsa tarabaja mykaranaha. Amo skaraba niwa mykaranaha. Nawa zuruze tabyryky eze Deus harere humo katsaktsa batu tarabaja zikaha. Ana kino Moises harere tubabatu nimyhyrinymyryky — niaha.

Maꞌato iraniaꞌin mekewat seko wuat woꞌomuꞌe haria pote teꞌerahaꞌat kahato hawyi wãiꞌiꞌatuꞌe Iesui pe — Wãiꞌere ro emiitꞌin me Uhyt iꞌatuꞌe katupono yt aheko ewy i taꞌatuhoꞌopik awati yt aipotpap i hap eꞌat pe iꞌatuꞌe. Yt naku i Mehĩ miꞌi tã watunug mesuwat eꞌat pe. Yt naku i awati watipirik katupono Tupana mõtypot hap eꞌat ti koityꞌi eꞌat iꞌatuꞌe seko moherep haria Iesui pe.

Noixoâne farîzeuhiko, hara kixo Jesus:—Yokómoma itúkovoke ne íhikeuhiko. Koati itúkoti koekúti ákoti parexá'avea Ponóvoti Kixovókuti hó'e ûti vitúkea ya sâputu.

Fariseu masa ɨ̃sâ tohô weekã́ ĩ'yârã, Jesuré niîwã:—Ĩ'yâya. Mɨ'ɨ̂ bu'erã́ ni'kakã́ nohore wee dutítisere weemá. Marî soo wɨári nɨmɨre da'ra dutí wee', niîwã.

Chayta fariseocunaca licälulmi Jesusta nila: “¡Jay! Wic-ari yaćhapacüniquicuna warda muyuncäćhülä tiquilcuśhanwan jalutacuyalcan camachicuyta” nil.

Tawamhã parisezu norĩ hã te te ãma wa'madâ'â za'ra wamhã, Zezusihi ma, te nharĩ za'ra, ãne:— E 'madâ'â za'ra ãna, asiré 're ĩnomro mono norĩ hã. Ta norĩ hã ma tô aro 'rã ne hã te te sima 'rãnhinarĩ, sabadu na wawa'utuzém na nherẽ. Taha wa, wahi'rata nhimiroti hã ma tô ãma upa za'ra, dawa'utuzé bâtâ na romhuri, wa te dawi 're ĩsawi za'ra mono zém na roti hã.


Ynara tykase Jezu eya xine,—Pape imerohpyry onenepitopyra ro hmatohu Tawi poko typoetory tõ maro, omise toto ehtopõpyry poko? (Kytamurukõme Tawi kynexine. Tuisame roropa kynexine.)

Hãmri nhũm mẽ kuma nẽ hprĩ hã mẽ kãm Tĩrtũm kapẽr jarẽ nẽ mẽ kãm:—Tk. Xàn ka htem Tĩrtũm kapẽr ã kagà htũm kot pahi Tawi kot tanhmã amnhĩ nhĩpêx tota kamã harẽnh nẽ mar kêt nẽ? Na pre hkôt ri mẽ pa xwỳnhjê mẽ nhũm mẽ prãm xàj Tĩrtũm mã amnhĩ jarẽnh xà hã ixkre hwỳr agjê. Hãmri nhũm mẽ õ patre maatija mẽ kãm prãm tỳx ã mẽ omu nẽ kãm mẽ hkaprĩ nẽ mẽ kãm mẽmoj gõ. Mẽ kot Tĩrtũm noo mã pãwti jaxwỳr xwỳnhta gõ nhũm mẽ kuku. Tĩrtũm kapẽr ã kagà htũm kot ja nê mẽ hkurê htã nhũm mẽ kãm prãm tỳx ã mẽ omu nẽ mẽ kamã ukaprĩ xàj mẽ kãm kugõ. Ãm mẽ õ patre pix kot ja hkur kaxyw tã nhũm mẽ kãm kugõ nhũm mẽ kuku. Tã nom nhũm Tĩrtũm ja hã mẽ omu nhũm ja kêp omnuj kêt nẽ. Kot mẽ kamã ukaprĩ nẽ mẽ kãm õr ã omu nhũm ja kãm mex nẽ.

Ininiã Xesosi:—Atxiĩti kona hãtatsopatapanikari Taviini kamakiti imoianariakorikata kitxakapirĩka inatxitakasaakina?

Aituo Jesus aguely:— Enanâguewâdaungâ typynigueba tâituomo, kydamu Davi, eagonro modo warâ aitomobyry, toenzepa tâwindymogue.

Uzeꞌeg Zezuz wanupe.— Aipo pekwaw tuwihawete Tawi heko awer. Zaneipy romo hekon aꞌe. Amo ꞌar mehe wata oho iko uzehe we har wanupi aꞌe. Imaꞌuhez wà kury. Naheta kwaw temiꞌu wanupe.

Haꞌe ramo Jesus aipoeꞌi haꞌe kuery pe:— Ndaperoayvui teve Davi okaruxe vy oirũ kuery reve ojapo vaꞌekue?

Odaa Jesus ja igiditediogi, mee, “Ajawienataka niɡ̶ica malomeɡ̶eniteloco ane loenatagi Davi niɡ̶ijo jotigide, Davi icaaɡ̶icoa lokaaɡ̶etedi nigodi nigigi. Davi naɡ̶a dakatiwece liɡ̶eladi Aneotedoɡ̶oji, odaa ja yeligo niɡ̶ijoa paontedi baanaɡ̶a oibootalo Aneotedoɡ̶oji, ligiiwepodi lokaaɡ̶etedi. Pida ɡ̶onajoinaɡ̶aneɡ̶egi ɡ̶odiiɡ̶e me diɡ̶ica ane yakadi me yeligo niɡ̶ijoa paontedi. Ijokijoa sacerdotitedi moyakadi moyeligo niɡ̶ijoa paontedi.

A'ero Jesus'ga ei fariseus'g̃a pe:—Napehendukatui pe Tupana'ga nhi'ig̃a. Garembikwatijarukara omombe'u Daviva'ea. A'ea onhi'ĩ pe me novĩa. Ymyahũ ty'ara ojuka Daviva'ea onhipavẽiva'ea no hako. A'ea rupi ahe hoi Tupana'ga ronga pype tenda pype. Ipype ikwava'ẽhara'g̃a omondo pão Tupana'ga rovai pyteri pe jipi. G̃a ikwava'eg̃irẽ Tupana'ga pe ga gwerohouka g̃a pe g̃ahã jate ti to'u jirovai pyteripeva'eagwera javo. Ojipe'g̃a po ndo'ui hamo. Daviva'ea reki i'ui onhipavẽiva'ea pavẽi hako, ei Jesus'ga fariseus'g̃a pe.

Hã ra Jesus tóg ag mỹ: “vó,” he mũ. “Davi tỹ nén han mũ to jykrén nĩ,” he tóg. “Ti kókĩr nĩn kỹ tóg ã tỹ nén han ke tũ han gé, ti mré mũ tĩ ag mré, hã ra Topẽ pi(jé) ti to jũ mũꞌ, ti tỹ ã tỹ nén han ke tũ han mũ ra. Tag han ja ti nĩ, ha mẽ. Topẽ jo ĩn kãra rã kỹ tóg tá Topẽ jamĩ ẽn kó, tỹ ã tỹ konh ke tũ ra. Kỹ tóg ã mré mũ tĩ ag mỹ vin gé, Topẽ jamĩ ẽn. Topẽ tũ ki rĩr tĩ ag tỹ konh ke ja vẽ vẽ, Topẽ jamĩ ẽn, hã ra tóg ko ja nĩ, ti tỹ tỹ Topẽ tũ ki rĩr tĩ tũ ra, Davi ti. Hã kỹ tóg rán kỹ nĩ, Topẽ vĩ tỹ rán kỹ nĩ ki,” he tóg, Jesus ti.

Upe-ma ramo Hesu heꞌi:—Pemonheꞌẽ nheꞌẽ rei peiko-vy ndapeikwaáiry Davi amyrĩ rehegwa nheꞌẽ kwatia-rehe omoĩ vaꞌekwe, heꞌi. —Nahembiꞌúi-gwi, ivareꞌapa vaꞌekwe Davi oirũ kwéry ndive. Upéa-gwi oike koty-py vaꞌekwe, Nhandejáry-pe nhamboete haty-py oike vaꞌekwe. Oĩ upe-py upe mbojape Nhandejáry rovagwy-py paꞌi remimoĩgwe. Nhandejáry nheꞌẽ-py ndajaꞌúi voi upe mbojape. Ha paꞌi kwéry anho mante hoꞌu arã. Ha Davi katu paꞌi eꞌỹ ramo jepe, hoꞌu joty upe mbojape. Omongaru joty ave oirũ kwéry-pe. Ivareꞌa-gwi, Nhandejáry, “Pejejavy ko” ndeꞌíry íxupe. Ojohu porã hembiapokwe, ogwerovyꞌa ave.

Tahe Jesuisi tamy rỹỹraxire aõma ijyymy ikoreny relyyre iwese Davi riwinyre wesemy heka riwinyreri ramy rahureu. Davi riki heka ralòre Deuxu dohodỹỹna hetowo‑ò heka ralore. Tai tahe rirỹsỹmyhỹ kia aõma xiwena‑ki heka riymy. Kia orotxu heka aõma xiwena‑ò hidỹỹna mahãduòle rỹimy. Tahe ihãrele heka riyrenyre heka. Taijoi mahãdu‑ò riwahinyre.

Aꞌeramũ Jejui ꞌga ꞌjau ꞌgã nupe:—Maꞌja te Davi ꞌga wapo rakue? Nepemogytai nipo kaꞌarana ꞌga remiapofer are? Ymã te ꞌã ꞌga pyꞌarayparamũ opytuna ꞌgã netee akou rakue.

Nhym kam Jeju memã kum,—Kê, djãm me aje Metĩndjwỳnh kabẽn'ã pi'ôk no'ôkjadjwỳ pumũnh kêt? Djãm me aje me bakukãmãrebê Dawi'ã ujarẽnhja pumũnh kêt? Ẽ, Dawi arkum prã:m.

Inkamoro maimu yuukuꞌpî Jesusya. Taꞌpîiya toꞌ pîꞌ: —Awenpenatakon pra naatî, pena eꞌmenukaꞌpî kaareta pîꞌ, îꞌ kaiꞌma Davi nurîꞌtî pîꞌ teeseurîmasen? Pena emiꞌne awanîꞌpî moropai itonpayamîꞌ nîrî wanîꞌpî emiꞌne.

Ha:—'Ok mõ'kupix Topa yõg tappet? Hõmã putup te mõnãyxop hittap Namix putex, ha putup te' kix tik te nũ mũtik mõg,

— Tã. Ikẽrẽat kug̃ g̃u ip — io'e Jesus. — Kuyje Davi oõm Deus eju kawẽnwẽnap'a be. Ire bima, oõm Davi, cewejuyũ dak. Deus emesa bewi paõ'a o'ya'o'o ip- -Deus etabixe o'yamõg̃ ip iat'a- -paĩyũ be acã ya'o pi g̃u iat'a. Moisés ekawẽn tag̃ g̃u ijop'a o'ta'o'o ip- -Daviyũ. Apẽn Davi o'e'e iaptup opop Deus ekawẽntup pe. Kuy epetupcoco- -iboaptup — io'e Fariseuyũ be. Series([], )

Ti mꞌ Jesus ky hadoo sa hã:—Dooh bë nerꞌood bä gꞌeeh nyy da ër wahë makũ Dawi badꞌoo, tii, ta hataa rabasꞌaah bä? Dawi ajëë suun mä Pꞌop Hagä Do sa hã kahesé do tób nꞌaa yt hã, ti mꞌ ta hataa daheeh rabawa pãw Pꞌop Hagä Do sa hã kahesé do tób nꞌaa yt hã hatoonh doo, jããm hẽ né paawä ta ti tób yt hã moo hebꞌooh do hawꞌaa ta ti pãw Mosees ky nꞌaa jawꞌyyk do hyb nꞌaa. Dawi dooh rahaja bä paawä rawa bä ta ti pãw.?

Nxa²ha¹te¹ Je³su²jah³la² ĩ³wa²lũ³xi²te³nah¹lxi¹:— Nxe³jah³lxi³sa²lxi¹. Sũ̱³na² ũ³wha²li¹txã³nxa² ĩ²yah³lxin¹ta²lu¹wi¹. Ta³vi²yah³lu¹tai²na² he³ha²kxai³ a²sa³wi³ha³lxi³nãu³xu¹tai²na² he³hai¹nha²kxai³ nxain¹ta¹hxai²ti³ai¹ti²tu³wi¹.

Hoka Jesus nehena: — Xoana maisa xasemare Davi, ihinaeharenai xoaha nakita hoka tyomehenere? Davi atyo isoa Enore hanako hoka nakairati Enore anere fetatyaka kanakaira hahinaeharenai kakoa. Nikare xakore xaotyakisatyaho mahokoanetita hoka. Sacerdotenai taita xakore nikare kanakairita hatyo nakairati hoka.?

Jesua bigathani'ihi ida vaathi:—A'onira vara oni'avini hiki ada akadija'ari avikhananavaki Davi kohana. Deus athi kapapirania hojaki ida Davi varani hina. 'Bo'dakari vavai'amiha adani Davi kidipohi khama. Deu-ra khai vani'avini kagorani kania avikhajakosi'aha adani Davi.Hari. Gora bodinia kahoja'iki ida pão. Deu-ra kanava'iga'imidiaki ida pão, naothinia sasidotxi ka'oa vakahaki ida. Nimania ida Deus kava'isohihi jiriki haria nava'isohivini hiki. Sasidotxi vihiriha adani Davi kidipohi khama. Kaba'i, Davia bikaha'iki ida pão gora bodinia kahojaki. Kidipohi-ra va'ora no'avini kihi'ihi jaboni. Vavai'amikarahona mani ida sasidotxi va'ora va'adivini hija, pãoa va'ora no'avini hija. Ni-Deua bivajahariki ida pão-ra vakahavini.

Iwaze Sesus ispe niy:— Hawa taparakta Dawi niy baija ahahyrinymyry. Papeu humo Dawi soho ziwatahaka. Taparakta Dawi itukytsa siaraparẽtsa tuze Deus wahoro bo inapupunaha. Deus wahoro bo nitsukze atsikara waha zibyk, ana hi Deus bo ky zituha. Zioko itukytsa niwatihi ziokoknaha. Moises harere tihi: “Ana atsikara waha kytsa batu hauk zikaha. Ziknapamykysokonahatsa zuba zikziokoknaha” niy. Dawi ziok, itukytsa kino ziokoknaha. Ana papeu humo ka ja batu ahahyrinymyry — niy.

Miꞌi pote maꞌato Iesui — U pãi e yt karãpe i apo mekewat miwan miat eweimowẽpap are aikotã saꞌawyꞌi aiporekuat Tawi tesyꞌat kahato tesuraraꞌin wywo hap e. Aikotã teke Tupana mõtypot yat pe hawyi mekewat Tupana mõtypot yat piat man neꞌi raꞌyn toimõꞌẽ tesuraraꞌin me hawyi taꞌatuꞌu raꞌyn yt aheko yt ewy hin i miꞌi morekuat Tawi tunug itote hap e. Taꞌi paꞌiria miꞌu wuat koꞌi yn waku rakat toimõꞌẽ tesuraraꞌin me. Miꞌi tã ti aipotypot saꞌawyꞌiwuat Tawi tunug e.

Ina yumopâhiko Jesus:—Ákoikopo yíhoikikunoe ya emó'uke Itukó'oviti koeku ítuke ne Ndávi mekúke yaneko epékoa hímakati koánemaka ha'ínehiko? Vo'oku yaneko urúkova Ndávi neko óvoku Itukó'oviti, níkoa neko pâum ikó'iparaxokonoke Itukó'oviti, itúkoti koekúti ákoti parexâ yútoe Muîse itúkea. Kúteanemaka koêku ne ha'ínehiko, mani ákoti omotóva níkea neko pâum. Poéhane sasedóti, enepohikone inuxínoti xanéhiko hó'eke motovâ níkea.?

Naâ tohô niikã́ tɨ'ógɨ, Jesu niîwĩ:—Mɨsâ dɨporókɨ̃hɨ wiôgɨ Davi kɨ̃ɨ̂ me'rakãharã me'ra ɨhá boârã weé'kere bu'êpã. Naâ a'tîro weékãrã niîwã. Õ'âkɨ̃hɨ wi'ipɨ sãháa, pãú “Õ'âkɨ̃hɨ yee niî'” niî'ke naâre ba'â dutiti'kere ba'âkãrã niîwã. Sacerdotea di'akɨ̃re ba'â duti no'okaro niîmiwɨ.

Niptinmi: “¿Manachun lïgipäculanqui David micanäśha cayal puliwshï-masincunawan imacta lulapäcuśhantapis? ¿Manachun David, chay Diosta alawana carpanman yaycaycälil Diosllapä laquïsha tantäta micälälila masqui paycunapä mana cunsintiycuśha captinpis? Chay sasirdüticunallapä captinpis manamari jamuyäśhachu capäcula.?

Tawamhã Zezusi hã te asa tãma nharĩ za'ra:— E apito Dawihi wasu'u na rob'ui'éré hã 're sõré za'ra wa'aba mono ã bâ, te te ĩrob'manharĩzém na tisiré norĩ me, mra te te simroi wamhã. 'Re ĩhâimana u'âsi mono ãma 're ĩdawata za'ra mono zéb u, ma tô ãzé, apito Dawi hã. Sébré wamhã, ma tô 'mai'rẽ, ĩ'u'ẽne hã. Ĩsiré norĩ zama ma tô tihu, 'Re ĩhâimana u'âsi mono ma, aré da te ĩsa'ra hã. 'Re ĩhâimana u'âsi mono, ma tô pisutu aré, da'ãma romhuri'wa norĩ si ĩ'u'ẽne hã te te 're huri mono da, sasedoti norĩ si. Tane nherẽ, ma tô 'mai'rẽne za'ra, Dawi norĩ hã. Te te 'mai'rẽne za'ra nherẽ, 'Re ĩhâimana u'âsi mono hã te te siwi wẽ'õ za'ra õ di, ta norĩ hã.


Tyoro roropa onenepitopyra ro matohu Moeze omihpyry? Emero oserematohae tynekarory etapananõ mã Moeze omihpyry omipona pyra exĩko, Ritonõpo maro oturutoh tao toerokurukõke. Yrome toto onyhxiropyra Ritonõpo mana.

—Mẽ panhõ arĩgromnu htã na hte patrejaja arĩ hã Tĩrtũm mã amnhĩ jarẽnh xà hã ixkre kamã àpênh o pa. Tĩrtũm kapẽr ã kagà htũm kôt na htem arĩgromnu htã nhũm mẽ arĩ hã apê nhũm Tĩrtũm pê jamnuj kêt nẽ. Kumã mẽ àpênh xwỳnh kênã.

Atxiĩti kona hãtatsopatapanikari Moisesini iõkatsopatakiti. Iua auiritari sasetotxi parĩkauatini tomatiko õtisaaki, Teoso misãkiretiko aikotiã. Iuasaaki ninoa !ikamari maerekati, kotxi iparĩkauatana Teoso misãkiretiko aikotiã.

Kurâdo eynynâ Deus agâ aguewâni modo kokobyzegueho oday âsewaniduo, inakanhe aidylymo mâkeba lâpylâ.

Aipo napemugeta kwaw zeꞌeg kwehe arer Moizez hemimumeꞌu kwer pe. Nezewe iꞌi aꞌe zeꞌeg. Xaxeto aꞌe wà, nupytuꞌu kwaw umaꞌereko re mytuꞌu haw ꞌar mehe aꞌe wà. (Umaꞌereko tuwe mytuꞌu haw ꞌar mehe wà.)— Ikatu ꞌym maꞌe iapo har romo peiko, niꞌi kwaw Tupàn wanupe aꞌe.

Haꞌe ndaperoayvui teve lei re oĩ vaꞌe? Mbaꞌeta sábado py sacerdote kuery ma ikyꞌa vaꞌe opyta eꞌỹ re ojapo ꞌrã mbaꞌemo templo ropy rupi sábado py amboae kuery ojapo aguã ndaꞌevei vaꞌe. Haꞌe rami avi xee aipoaꞌe pẽvy:

Eleditace, midiwa Aneotedoɡ̶oji lotaɡ̶a, idi liwai ane iditini Moisés, iwoteloco sacerdotitedi me yakadi mowo libakedi niɡ̶ina me saabado, odaa jiɡ̶idaaɡ̶ee, aɡ̶oyotete niiɡ̶enatakaneɡ̶egi ane ɡ̶odoli me jibaaɡ̶a niɡ̶ina me saabado, pida anilaagetedipi. Odaa ajawienataka neɡ̶eliodi malomeɡ̶enitibigelogo niɡ̶idiwa notaɡ̶a.

—Tupana'ga rembikwatijarukara onhi'ĩ pe me novĩa, ei Jesus'ga fariseus'g̃a pe. Ymyahũ Tupana'ga e'i Moisésva'ea pe ikwatijaruka ahe ve hako. Ahe ve ga ei: “Nhimbohetehava pype ti ikwava'ẽhara'g̃a toporavyky ikwava'eg̃a ji ve jukapyra. Oporavykye'yma rupi sábado rupi ti g̃a tokwava'ẽ ipype. Nahã ti g̃a toko katu. Nahã pyry ji ve.” Ymyahũ Tupana'ga ei a'ea Moisésva'ea pe ikwatijaruka ahe ve hako, ei Jesus'ga fariseus'g̃a pe. Tupana'ga ei g̃a pe: “Pyry.” Ndojari g̃a ndehe a'ero g̃aporavykya sábado rupi, ei Jesus'ga.

“Kỹ Topẽ tũ ki rĩr tĩ ag jykre to jykrén nĩ gé. Tỹ vẽnhkán ke kurã ra ag tóg rãnhrãj mũgtĩ, Topẽ jo ĩn krẽm, hã ra ag tóg Topẽ tũ ki rĩr tĩ. Hã kỹ ag tóg tỹ vẽnhkán ke kurã ra ki vẽnhkán tũ nĩgtĩ gé, ge ra ag jykre tóg há nĩ, Topẽ mỹ. Hã kỹ tóg rán kỹ nĩ gé, Topẽ vĩ tỹ rán kỹ nĩ ki.

Pemonheꞌẽ nheꞌẽ rei peiko-vy ndapeikwaái Moisés amyrĩ remimombeꞌukwe nhane rekorã. Ndatekoha-ramiry jaiko nhambaꞌapo ramo pytuꞌuha áry-py. Ha paꞌi kwéry katu ombaꞌapo joty pytuꞌuha áry-py. Nhandejáry róga kakwaa-py ombaꞌapo. Upe áry-py ombaꞌapo ramo jepe, Nhandejáry, “Pejejavy ko” ndeꞌíry joty íxupe. Pytuꞌuha áry-py ombaꞌapo ramo Nhandejáry róga-py, ojohu porã joty huvixa kwéry hembiapo.

Kia wesemy aõma tariakõte bede ywina tyyriti‑ki wahe. Aõma xiwena wahidỹỹdu heka rityynyõhyymyhỹre. Aõma sabadotxu kia wahisidỹỹna. Xiwena bede ywina wahe. Iu dohodỹỹna hetowo‑ki ratximyhỹu. Tii heka sabadotxu bede ywina rityhynyõhyymyhỹre. Tahe heka aõbina bina riwinyrenyõhyymyhỹre. Kia tahe heka tule heka bede ywina tyyriti heka ritidỹỹna roire. Idi tariatenyõte.

—Morowykyeꞌema rupi mainana nanẽ oporowykyau nũ. Nepemogytai nipo Moisesi ꞌga remikwasiarera kaꞌarana mainana ꞌgã porowyky are ki sa? Morowykyeꞌema mũ magwamagwapa ꞌgã wyra rapyau Jarejuwarete ꞌga upe. Aꞌere ꞌgã amũ “Iro peporowyky morowykyeꞌema rupi pejejupa” neꞌi ꞌgã ꞌgã nupe— ꞌjau Jejui ꞌga ꞌgã nupe.

Ba ajte me amã arẽ ga me ama. Mỳj ne me kadjy Metĩndjwỳnh mar djwỳnh pi'ôk ràràrkam nẽ? Mỳj ne me me tyk djà kêt djà nhõ akatikam nẽ. Djãm me aje me'ã Môjdjê kukràdjà mar kêt got? Djãm me aje 'ã pi'ôk no'ôk pumũnh kêt got ga me imã akabẽn ne? Nãm me pi'ôk ràràrkam Metĩndjwỳnh nhõ kikretikam tu àpênh ba. Ne kadjy kum mry bôro bao tu àpênh ar ba. Djã ne Metĩndjwỳnh kam memã axwe jarẽ? Kati. Ga, me kute me kadjy Metĩndjwỳnh mar djwỳnhmã axwe jarẽnh kêtja pumũ. Ne kam ikôt ba djwỳnhmẽbit ar imã ar ijaxwe jarẽ. Je tô mỳkam?

Moropai Moisés nurîꞌtî kaaretarîya taasaꞌ erenkasaꞌyaꞌnîkon pra naatî? Erîꞌkaꞌnîtoꞌ weiyu yai teepîremasanon esenyakaꞌma Paapa pia tîntîrîkon poꞌtî pîꞌ epîremantoꞌ yewîꞌ ta. Mîîwîni tîîse Moisés nurîꞌtîya yenupantoꞌ yawîrî pra toꞌ wanî pepîn.

'Ok mõ'kupix hok xate'? Mõyyex te' xat, pu 'ãmãnex xop hãm nit xap 'ĩhã', Topa pet xexka kopa hãpxopmãhã', tu hãpxopmã max.

— Deus eju kawẽnwẽnap'a be paĩyũ kapikpig̃ ip soat kabia. Jebodoydoyap kabia jekukum ip Moisés ekawẽn tag̃ g̃u yabog̃at'a be. Wara'at tag̃ jekukum ip, kapikpig̃ puye. Imẽnpit ikẽrẽat kug̃ g̃u ip Deus xe. Iboaptup ekawẽn eyetaybit- -Deus ekawẽntup. Kuy epetupcoco- -iboaptup tak — io'e Jesus.

Dooh bë nerꞌood bä gꞌeeh ër ky nꞌaa jawꞌyyk do hã, Pꞌop Hagä Do tób nꞌaa yt hã moo hebꞌooh do sa ky nꞌaa? Saab hã ramoo bok né paawä ta tób nꞌaa yt hã, dooh Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa tapa bä sa hã. Pꞌop Hagä Do tób nꞌaa yt hã moo hebꞌooh doo, rahajaa Saab hã ramoo boo bä.

Te²yã¹nxũn³jut3su² Sũ̱³na² sxi²ha² hau³ko³tũ̱³ka̱³txa² a²yxo²ha³kxa¹ sa²ba³to³ nxe³ti³xai²na² jau³jau¹xai²na² sa²yxo²ã³xai³ain¹te²ju²hẽ³li¹. Nxain¹kxan²ti³ hxi²ki³la³ te²sxa³yu²hẽ³li¹. Ju¹tai²na² ĩ²yah³lxin¹ta²lu¹wi¹.

— Xoana maisa xakaixaritita babera Moisés xaotyakira xairatyoare tyaohenere nanekoa? Sábado xowaka atyo sacerdotenai Iraexatyakalati Hanako hakahitaha xakore hoka maisa atyo xaotyakiyaho aokitere akereta tyaonareha. Xakore hoka maisa atyo kairaityakere etahiha.

Avanokiria koda ida Deus kava'isohihi jiriki pitani? Sasidotxia bada vani'aki ida badani Deua bihonariaki Deu-ra khai vani'avini kagorani kania aakoirina kamahini kaba'i. Sasidotxia vanakaidivaki ida Deu-ra khai vani'avini kagorani, oniani ida Deus vakadibadani aakoirina kamahini bivamakhaniravini hija.

— Ahahyrinymyrẽtsa nawa zuruze tabyryky eze ziknapamykysokonahatsa Deus wahoro eze tarabaja nikaranaha. Moises harere humo “batu tarabaja maha” ziknapamykysokonahatsa siraratsa nisiba. Deus bo nyny nikaranaha. Iwatsatu wasani ziknakaranaha.

Yt karãpe i apo eiwemuꞌe mekewat Tupana ehay enoi hat Musei miwan ete aikotã yne Tupana mõtypot hap eꞌat pe paꞌiria iꞌatupotpap at kaꞌap neꞌi Tupana mõtypot yat apykok hap ete miitꞌin powyro hap ete maꞌato yt uwe i wãiꞌe iꞌatuepe. Taꞌi paꞌiria miꞌiria wen maꞌato teꞌeruwepotpap at yt aipotpap i hap eꞌat pe Tupana mõtypot hap yat apykok hamo pytkai yt uwe i wãiꞌe paꞌiria pe e.

Ákoikopomaka yíhoikiku Ponóvotike Kixovókuti yútoe Muîse koêku ne sasedótihiko? Koati ko'ítuketi hána'itike imokóvokuti ya sâputu, upánini ákoyea paréxakana xanéhiko ko'ítukeyea ya sâputu, itea ako pahúkapuhiko koeku ko'ítukeyea.

Apêro Moisé dutî'karopɨ kẽ'rare bu'êpã. Marî soo wɨári nɨmɨ niikã́ sacerdotea Õ'âkɨ̃hɨ wi'ipɨ da'rasamá. Kɨ̃ɨ yeékãhasere da'rárã, sootísama. Naâ tohô sootírã, yã'âro weérã meheta weemá.

Chaynütac ¿manachun camachicuycäćhu lïgipäculanqui sasirdüticunacá warda muyuncunaćhüpis Diospa chuya wasinćhu lulatityapäcuśhanta? Jinayalcaptinpis manatacmá jamuyäśhachu.

E sasedoti norĩ wasu'u zama, 're sõré za'ra wa'aba mono õ di duré, 'Re ĩhâimana u'âsi mono nhimiroti na Mozési te te ãma ĩrob'ui'éré na hã. Ta hã ma tô 're ĩsõré za'ra wa'aba mo, tô. Taha wa, te za oto ãma ĩwaihu'u pese za'ra wa'wa. Duréihã ta norĩ hã ma tô te te 're romhuri za'ra sabadu na, dawa'utuzém na nherẽ, 'Re ĩhâimana u'âsi mono ãma 're ĩdawata za'ra mono zéb ãma. Tawamhã 'Re ĩhâimana u'âsi mono hã romhuri zahârizém na romhuri hã te te dawi sawi nherẽ, te te 're romhuri za'ra mono wamhã, ĩwasédé hã te te ãma 're sa'ra mono õ di ta norĩ ãma hã, dawa'utuzém na te te 're romhuri za'ra mono nherẽ.


Etatoko pahne, ime jehtoh Ritonõpo maro oturutoh motye kuhse mana. Otarãme Ritonõpo omiry waro pyra matose. Ynara tymerose, “Oekykõ kaneru tõ etaparyhtao oya xine onekarorykõme ya, kure mã repe. Yrome imehnõ pyno awahtao xine moro kure kuhse ya mana,” me tymerose Ritonõpo omiryme. Moro tonetupuhse oya xine ahtao yna onyhxiropyra oexirykõ mana, azahkuru pyra yna exiryke. Kapu ae Ayhtohpyry oserematoh esẽme mana. Ywy ase oserematoh esemy, tykase Jezu eya xine.

ãm hãmri na pa mẽ amã ja jarẽ. Tĩrtũm mã amnhĩ jarẽnh xà hã ixkreta mex tã nom ixpê Tĩrtũm Kra jakamã inhmex o ixte ixkreta jakrenh. Tĩrtũm kapẽr ã kagà htũm kot ja harẽnh kot: Kêr ka mẽ inhmã amnhĩ jarẽnh kaxyw nẽ ãm inhmã mẽmoj nhõr pix pê inhmã amnhĩ jarẽnh kêt nẽ. Mẽ mããnẽn mẽ kamã axukaprĩ o ri apa pê inhmã amnhĩ jarẽ. Ja na kêt inhmã hprãm.—Ã harẽnh kot anhỹr. Tã mẽ ate aprĩ hã ja mar ronhỹx ka mẽ ixkôt mẽ pa xwỳnhjê kot mẽmo hy rênh nẽ hkanhar o mõr ã mẽ omu nẽ ri tanhmã mẽ ho akapẽr to hkêt nẽ. Ãm mẽ kãm prãm ã mẽ omu nẽ mẽ kamã axukaprĩ nẽ. —Kêt pa na pre Tĩrtũm mẽ akaxyw ixãm nẽ mẽ awỳr inhmẽ. Jakamã papxipix na pa hte arĩgromnu hã tanhmã mẽ kot amnhĩ nhĩpêx to hã mẽ kãm karõ. Kwa mẽ jajê pumu nẽ mẽ kamã axukaprĩ kêt wehe. Kwãr mẽ mãmrĩ mẽmo hyta rê nẽ hkanhar o ixkôt mõ. Anẽ.

Atão nisãpiretai, hĩte paniãtakiti poiãori. Nota paniãtakiti apiari.

— Deus ety takaze mâynrenkylymope tarâ âduaymo awyly olâ mâuntudyzemo kuru wato.

Amumeꞌu putar maꞌe peme kury. Aꞌe maꞌe ikàg weraꞌu tàpuzuhu wi aꞌe.

Ejitaɡ̶awatiwaji digoina ɡ̶adiwigotigi ini oko ane daɡ̶axa me ɡ̶oneɡ̶egi caticedi Aneotedoɡ̶oji liɡ̶eladi. Aneotedoɡ̶oji lotaɡ̶a mee, ‘Jemaa niɡ̶ina oko moiwikode eledi oko, pida ajemaa niɡ̶ina oko moyeloadi eijeeɡ̶agi monibootiwa.’ Doɡ̶owooɡ̶otitiwaji ane diitigilo niɡ̶inoa notaɡ̶a, agotaɡ̶a ɡ̶alaagetedipi niɡ̶ijo ane diɡ̶ica leemidi. Igaataɡ̶a Ee, Ǥoneleegiwa ane jicoɡ̶otibigimece ditibigimedi, ida inaɡ̶atetigi me idalaɡ̶ata niɡ̶ica ane jakataɡ̶a me jaoɡ̶a niɡ̶ina me saabado.”

—Jihi reki kiro a'e pe me: Tupana'ga ei ji ve kaitu pyry, ji erame: Nahanahã ti yvyakotyve'g̃a toko sábado rupi. Nurã yvyakotyva'ero yvagipeva'ero ji ei pe me: Tape'epe'ei ti nhiremimbo'ehara'g̃a pe g̃a ika'mbigame trigo sábado rupi a'ero, ei Jesus'ga fariseus'g̃a pe. Ymyahũ Tupana'ga ei hako: “Peru pe mbatepyryva tokwava'ẽ ti ikwava'ẽhara'g̃a Tupana'ga pe javo. A'ea ji ei pe me novĩa. Emo koji'i ji apota penemimombyryva ojipe'g̃a pe,” ei Tupana'ga hako, ei Jesus'ga. Tupana'ga nhi'ig̃a pe ndapekwahakatui, ei Jesus'ga g̃a pe. Po pe ikwahakatui, a'ero po pe napembojari ite'varuhuva'ea okokatuve'g̃a ndehe hamo, ei Jesus'ga fariseus'g̃a pe. (-) Series([], )

Ha mẽ, Topẽ jo ĩn vỹ tỹ Topẽ tũ nĩ. Kỹ ag tóg ti tũ ki rĩr tĩ, tỹ vẽnhkán ke kurã ra. Hã ra sóg Topẽ jo ĩn kãfór nĩ, Topẽ mỹ. Hã kỹ inh mré mũ tĩ ag tóg Topẽ mỹ há nỹtĩ, ag tỹ vẽnhkán ke kurã ki vẽnhkán tũ ra,” he tóg, Jesus ti. “Kỹ Topẽ vĩ tag to jykrén nĩ gé, ha mẽ. “Ãjag tỹ jagnẽ jagãgtãn kỹ tóg inh mỹ há tĩ,” he ja tóg nĩ. Topẽ ti. “Kỹ tag tóg inh mỹ ãjag tỹ inh mỹ nén ũ pũn kãfór nĩ, ãjag tỹ jagnẽ jagãgtãn tag ti,” he ja tóg nĩ. Topẽ ti. Ãjag tỹ tag to jykrén mũ ra ãjag tóg inh mré ke ag to jũnh ke tũ nĩ vẽ. Ag kókĩr vẽ mỹr. Nén ũ kórég han ja tũ ag tóg nĩ,” he tóg, Jesus ti. “Hã ra sóg tỹ vẽnhkán ke kurã to pãꞌi nĩ. Tỹ sóg ẽprã ke fi kósin nĩ” he tóg, Jesus ti, Fariseu ag mỹ.

—Ha xe katu xe mbaraeteve Nhandejáry róga ruvixa kwéry-gwi.  Xe Nhande Rykeꞌy tee vaꞌe. Upéa-gwi xe ko pytuꞌuha áry járy ave. Upéixa-gwi iporã joty xe ambaꞌapo pytuꞌuha áry-py. Heꞌi Nhandejáry kwatia nheꞌẽ: “Ha peẽ katu ndapejoporiahuvereko kwaáiry peiko-vy. Aipo ramo, pene kyreꞌỹ ramo jepe pejapo hagwã Moisés amyrĩ remimombeꞌukwe gwive, pejapo rei joty. Xe aipota ae katu pende pyꞌa porã onhondive”heꞌi Nhandejáry nheꞌẽ. Upéa kwatia nheꞌẽ pemonheꞌẽ rei peiko-vy, ndapeikwaáiry. Ne arandu ramo raꞌe, ipyꞌa potĩ vaꞌe-rehe, “Ipyꞌa kyꞌa” ndeꞌíry arã raꞌe, heꞌi fariseu kwéry-pe Hesu. Series([], )

Inatyhymy heka adee ararybekre. Inyõ kaki ratxikeki jiarỹ heka kaki heka inyõ ratximyhỹre aõma dohodỹỹnahakỹ heto‑ki wahe. Dohodỹỹdu mahãdu ratyre heka watximahãre jiarỹ wahe. Kiamy heka ritidỹỹna rỹimyhỹre. Jiarỹ heka xiwena luure ihãre tahe sõwemy heka iratyre ruxetòena luure. Jiarỹ aõma xiwena luure ihãre tahe iratyre heka aõma ruxetòena luure sỹ. Kaiboho terytenyte wana. Aõma heka ibinamy tarybehyynyhỹte inyõ teòsamy ratxikeò. Aõma aõ riwinyrenykõhyyre. Kiamy wahe. Jiarỹ dori Deuxu Riòre Hãbu watximyhỹre. Jiarỹ tule aõma sabadotxu wedu wãhãre.

—Aꞌjea futat je ꞌi: Esage futat Janeruwarete ꞌga mogytaawa. Esage futat ꞌga mogytaawa pype ꞌgã nemiapofera— ꞌjau ꞌga ꞌgã nupe. —Aꞌere ꞌawamũ je rekoi. Aꞌeramũ jejeꞌega renuwa wesageramũ futat ꞌga mogytaawa pype ꞌgã nemiapofera apyraapa— ꞌjau Jejui ꞌga ꞌgã nupe. —Ymã Janeruwarete ꞌga ojeꞌega kwasiarukari Oseja ꞌga upe rakue: “Je upe mamaꞌe mura esage futat jee. Aꞌere pejejuee pẽpotaꞌwa esagea etee esageramũ jee. Nafutari je tejeupe pẽnemimurera, pejejuee pejepotaꞌwa esageꞌem ire”, ꞌjau ꞌga ikwasiarukaa rakue. Nepẽneapyoi nipo pẽẽ ꞌga remikwasiarer are pejejemogyau ki sa. Ee pejejeapyo re amunipo ꞌã “Niaꞌwyri pẽnemiapofera” nepeꞌjei ꞌgã nupe, aꞌỹja poꞌwara ꞌgã nupe. Nuapoi futari ꞌgã mamaꞌe tywera— ꞌjau Jejui ꞌga ꞌgã nupe. —Je ꞌã pẽnekiꞌyraretea, Jarejuwarete ꞌga remimurera. Aꞌeramũ je ꞌjau pẽ nupe: “Je ꞌã morowykyeꞌema jara”. Aꞌeramũ je tee pẽ muꞌjau morowykyeꞌema rupi pẽnemiapoeꞌem are— ꞌjau ꞌga ꞌgã nupe.

Ba ajte me amã arẽ ga me ama. Ba ne ba Metĩndjwỳnh nhõ kikretikam ipydji irax ne ije kam me àpênh'ã memã karõ djwỳnh. Ga me ren Metĩndjwỳnh kute me bakukãmãremã kabẽn jarẽnhja ma. Nãm memã kum, “Djãm me aje imã mry bôr djãm imã kĩnh? Kati. Me amã me kaprĩ. Ja ne imã kĩnh.” Nãm ã Metĩndjwỳnh me bakukãmãremã ane. Ga me ren Metĩndjwỳnh kabẽn ja man ren amã me kaprĩ. Ne ren amã me kaprĩkumrẽx ne ren ar axwe kêtjamã axwe jarẽnh kêt. Ba me amã arẽ ga me ama. Ba ije amijo inhĩ ne me awỳr irwỳk ne ba inhõ pi'ôk ràràr djwỳnh. Kam gêdja ba memã, “Kwãrĩk wãnh ga me kam mỳjja kupênh kêt nàr kon, dja ga me jakam apên nàr kam mỳjja kupênh kêt ne arek akrĩ”, ane. Tãm ne ja. Nãm ã Jeju memã ane.

Tauya sîrîrî apîꞌnîkon. Mîrîrî epîremantoꞌ yewîꞌ eraꞌmayaꞌnîkon manniꞌ yentainon tarî man —taꞌpî Jesusya. ˻Tîpîꞌ eeseurîmaꞌpî epîremantoꞌ yewîꞌ yentai tîwanî pîꞌ.˼ —Paapa maimu eꞌmenukasaꞌ see warantî: “Uurî wanî sîrîrî ituꞌse morî pe eꞌsaꞌnamantoꞌkon tiaronkon yarakkîrî anpoꞌtîkon pe antîrîkon yuꞌse wanî yentai,”taꞌpî Paapaya. Mîrîrî epuꞌtîyaꞌnîkon ya, îꞌ taatoꞌpe awanî, îꞌ kuꞌnenan pîꞌ aatakoꞌmenkakon pepîn eꞌpainon. Maasa pra uurî kaꞌ poi iipîꞌpî wanî erîꞌkaꞌnîtoꞌ weiyu yai, tamîꞌnawîronkon nîkupî ton ekaremeꞌnen pe —taꞌpî Jesusya.

'Ãte xa hãpxe'e 'ãktux: Topa pet xexkah, pak mũn xexkah xe'ẽgnãg. 'A 'ãxop te hãmyũmmũg'ah, tu Topa yõg tappet mõ'kupix, 'ĩhã hãmyũmmũg 'ohnãg, ha: “'Ãtep-tup xa hãpxopmã max, pa hãpxop mõ'hap'ax 'ũyĩy hax 'ãtep-tup nõg.” Kaxĩy. Pax xa 'ãxop nõm hãm'ãktux'ax yũmmũg, puxix yõg tik xop 'ũhitop kopit 'ohnãg. Yãkmũn Tikmũ'ũn Kutok, tu nit xap hãk xuxyã kamah. 'Ũkux. Kaxĩy.

— Icẽmãn ocekawẽn eywebe. Deus eju kawẽnwẽnap'a Israel naxeg̃ebitbit o'yamuy- -yabog̃at'a. O'yamuy ip, wuyju yamubuyxin am. Imẽnpuye Deus eju kawẽnwẽnap'a kukukayũ ya'õbacaayũ. Imẽnpit ya'õbaca jĩjãat omuy ijoce g̃asũ — io'e Jesus cebe ip.Jewebe ma o'e Jesus, “ya'õbaca jĩjãat” i'e'em pima.

Hỹỹ kä, baad bë ỹ maherꞌoot hahỹỹh: Pꞌop Hagä Do tób nꞌaa ky nꞌaa jawyg né paawä, ti bahä̃nh hyb nꞌaa jawyk do kajaa bë mahang.Ta daaj hẽ, ta ky nꞌaa né hẽ Jesus herꞌoot. Ky nꞌaa jawyg né paawä Pꞌop Hagä Do tób nꞌaa, ti bahä̃nh Jesus hyb nꞌaa jawyk. Ti hyb nꞌaa tahajaa tanꞌoo bä ta ma matëg tiriig ag ratehyyb bä Saab hã.

Nxe³yãn¹ta¹ wãn³txi³khai³xa² e³kxi¹nx2ta¹wi¹. Txa²wã¹sũ̱³na² sxi²ha² wa³to²hi² wxi²kan¹jah¹lo²sa¹wi¹. Sũ̱³na² ũ³wha²li¹txã³nxa² nxe³te³nah¹lxi¹: “Wi¹lhin¹sxã³ thãi³ti³la² sa²hau³ko³nyhu¹ah³lxin¹ju³ta² ten³sa³nhai¹. Yen³kxa² ũ³hũ¹sa²nhĩn¹ju³ta² so¹lxi³ ten³sa²nxa³nhai¹.” Nxe³ta¹hxai²ti³ai¹ti²tu³wi¹. Nxe³jau³su² ha³kxa¹ jau³jau¹xai²na² wi¹ko̱³nh²yah³lxin¹ke³la³te²kxai³ a²nũ²a² hxi²ki³la²nxa³te²na² ko̱³nxe³ti³ ĩ³yĩ¹li²yah³lxi³hĩ̱³nx2nxa³lxi¹. Yxãn¹ta¹ yah²lxa³lxi¹. Nxe³na¹kxa²yu³su² Txai²na² Sũ̱³na² Hxi²kan¹ta² Si³yxau³tãu³lot3sa²jah¹lo²na¹xai²na² sa²ba³to³ nxe³ti³xa² a²wa³kxẽn³yah³lo²sa¹wi¹. Je³su²jah³la² nxe³ta¹hxai²hẽ¹la².

— Aliterexe nomita xihiye: ali hatya hatyo hati xahehare tyaonita. Xawaiyoretaiya exakerexe xairatyoare tyaohenere iraiti waiyexe nanekoa nehenere: “Kasani maisa kirakahare kafetatyaka nomani naokare. Kasani haliti waiye moka hahinaehare naokita exahe airakoaneharetene naokita”, nitere kakoa hoka maisaiya iniyalahare xamokita haliti waiyexeharexe. Hiyaiya, Haliti Ityani tehitiya atyo sábado Xekohasehare — nexa Jesus ihiyeha.

Ka'oa oamani hida kodivarani. Avanakaidivavini kaba'i ida Deu-ra khai avani'avini kagorani, hojaki ada ija'ari hoarana avahararania avanakaidivavini arafiaki kaimoni — niha ada Jesus abono-ra vara vani'avini. Asia vara niha ada Jesus:—Deus athi kapapirani haria nava'isohivini hiki ida: “Onofiki ida nahina hora avakanava'igavini. Onofikarahoki ida vahoariha-ra va'ora avava'adivini.” Avarigaja vaha hida athii nahina hini; ni-va'ora avaranaathidanoarari'imariniki vaha adani kodipohi Jahari kabadania vakabadaniriki. Hovani ija'ari hahavi vakadi'aajo ho. Hovani ka'oa oogaki ida badani hana hini jahaki ija'aria bada bini'aki kaimoni akoirina kamahini — va'ora ni'aha ada Jesus.

Utakta ahatuk kamyspirikpowy ezytyk abazuba my, ahasopykwy Deus wahoro soho nepykyknaha. Deus harere tubabatu ziwatahaka “Tyharape pokzitsikinahaktsa kytsa! Siraratsa ty kabo nyny tsimaha zeka tsikaeni zuba mozihikik, tyharape pokzitsikinaha zeka ana hi mozihikik” niy. Deus sohokotsa tubabatu ziwatahaka ana harere inymyry baba, anahumo hi zinymyrykynahatsa bo batu ahasapybyi. Utakta Deus zikpehata ahawata ikyzik. Anahumo hi uta kino nawa zuruze tabyryky eze tsihitsa ikyzik, nawa zuruze mybyrywy eze pipehaka my — Sesus niy.

Miꞌi hap ewy wyti urupotpap mesup pãi e. Pywo pe ti wẽtup ok toĩneꞌen naꞌyn eipyꞌasetpe poꞌog poꞌog Tupana mõtypot hap topyhuꞌat mekewat toꞌyat nu kawiat kai e tuwepe seko moherep haria pe. Kat pote ti eweikat kahato uruepiat aparap hap aheko ehay upi yt kat i urutunug saꞌag pytkai e. Yt naku i eipyꞌa pe eweikat at kaꞌap iraniaꞌin miat iꞌaparap hap koꞌi katupono nimo te ti mio tã e Tupana ahepe — Pywo pe ti yt uimowepit hin i ti eheko eiminug koꞌi e. Yt uimowepit hin i ti eihũria wuk hap koꞌi mekewat eimiium uimõtypot hamuat hap koꞌi are katupono uimowepit hap sese ti sehakyꞌeꞌi haria iraniaꞌin hatek takaria ihakyꞌeꞌi hap uimowepit sese hap e Tupana. Uimowepit sese hap ti eiwewyꞌinug iraniaꞌin yt mikyꞌe i koꞌi wo hap e. Miꞌi ti uimowepit sese hap e. Atikyꞌesat ehehakyꞌeꞌi hap uimowepit hap e Tupana saꞌawyꞌi miwan me e Iesui wãiꞌe haria pe. Miꞌi e hap ewetunug hawyi yt urumohit teran i katupono eweikuap taꞌyn yt kat i urutunug saꞌag e Iesui wãiꞌe yn hap nug haria pe. Yt naku i ehemiitꞌin Uhyt eweiꞌe katupono taꞌatuhoꞌopik awati Tupana mõtypot eꞌat piat pote eweiꞌe maꞌato Uito waku kahato uhemiitꞌin are. Iꞌewyte meiũran aru karãpe kat som waku kat som yt naku i miitꞌin minug ahenoi Tupana pe miꞌi hap eꞌat pe waku kahato miꞌiria are Tupana pe. Tupana uiꞌairo Miitꞌin Eykeꞌet sese wo wuatꞌi eꞌat piano e. Iꞌewyte wuatꞌi eꞌat Kaꞌiwat wo uinug. Miꞌi pote Tupana mõtypot eꞌat Kaꞌiwat areĩneꞌen iꞌewyte. Miꞌi pote kat som waku watunug kat som yt naku i watunug Tupana mõtypot hap eꞌat pe e hano iꞌewyte Tupana uinug e Iesui wãi wãiꞌe haria pe.

Koati ngixópitinoe kó'oyene: Anéyene koati teyonéti yane hána'iti imokóvokuti, enepora yuhó'ixopitinoe. Eneponi yexâ koati kixó'ekone ne yutoéti emó'uke Itukó'oviti, enepone koêti: “Itíkivo seánati, ene ngahá'a, kene haina iké'iparaxinu oró'oeti hó'openo” koêti, ákoni váherexinanoe iséneu ne ákoti pahúnevo. Vo'oku undíne exêa koêku ne sâputu, undi íhae vanúke ikútipasikoponovoti xâne —kíxovokoxoane Jesus.

Mɨsâre werêgɨti. A'toré yɨ'ɨ̂ Õ'âkɨ̃hɨ wi'i yɨ'rɨóro niî yɨ'rɨ nɨ'kagɨ niî'. Mɨsâ Õ'âkɨ̃hɨ yee kiti ohâka pũripɨ niî'kere tɨ'o masí wee'. A'tîro ohâ no'okaro niîwɨ: “Yɨ'ɨ̂ masaré a'mêri pahá yã'akã ɨá'. Wa'îkɨ̃rã ɨ̃hâ moro peo'karo nemoró teé pe'ere ɨa sãá yɨ'rɨ nɨ'ka'”, niî ohâ no'owɨ. Mɨsâ teeré tɨ'o masírã pũrikã, masá mehêkã weetírãre “Yã'âro weemá”, niîti boosa'. Yɨ'ɨ̂ Õ'âkɨ̃hɨ makɨ masɨ́ weeró noho ɨpɨtígɨ soo wɨári nɨmɨre dutisé nemoró dutî masi', niîwĩ Jesu.

Rasunpa Diospa chuya wasinpïpis masninlämi cayćhu cäca cayan. Ñatac Diospa shiminćhu: ‘Śhun'üta suwaycälimänayquipä uycamäśhayquinu'a, cuyacuyniyu capäcunayquitam muná’ nishancäta sumäta tantiayalcal'a, cay mana juchayücunäta manaćh jamuyalcanquimanchu. Canan tantiapäcuy-ari: ya'a Rasun Nunap maquilläćhümi cay warda muyuncäpis cayan” nila.

Tô sena, wa aima waihu'u za'ra wa'wa. Ĩ̱nhimiroti hã pire uptabi di, duréi roti ma hã, 'Re ĩhâimana u'âsi mono nhorõwa ãma da'ãma romhuri'wa norĩ hâimanazém na, danhimiroti ma hã. Duréihã 'Re ĩhâimana u'âsi mono zadawa wasu'u'wa hã ma tô ãne na rob'ui'éré ĩbaihâ na hã, 'Re ĩhâimana u'âsi mono mreme na: “Asimizama hã ĩ̱ma 're ĩzata za'ra wa'aba mono zô, 're ĩ̱nhimipari mono õ di oto. Asimizawi pese zarina da'ãma 're aiwamri za'ra wa'aba mono da si, wa ĩ̱sima te 're aiwẽ za'ra wa'wa oto.” Ãne hã ãma waihu'u za'ra wa'aba wamhã, aré ĩwasédé hã ãma sa'ra wa'aba õ di, ĩ̱siré 're ĩnomro mono norĩ ãma hã, marĩ ĩwasédé hã te te 'manharĩ za'ra õ wa, ã bâtâ na. Wa hã 'Re ĩhâimana u'âsi mono te te ĩ̱pisudu, dasiré ĩ̱poto da, ti'ai ãma. Taha wa, dama ĩ̱pire di, romhuri zahârizém na roti hã te dama 're ĩ'apisutu mono zéb da hã. — Ãne ma tô Zezusi hã tãma siwasu'u za'ra, parisezu norĩ ma.


Aosemahmirihmahpyry kurãkatopõpyry ropa poko(Mak 3.1-6 Ruk 6.6-11)Morotoino Jezu toytose ropa juteu tõ atamorepatoh taka.

ĩhkra grà xwỳnh jarẽnhMakre 3.1-6 Rukre 6.6-11Nhũm pre ã Jejus Parijew nhõ xwỳnhjê mã kapẽr anẽ hãmri nẽ Tĩrtũm kapẽr o mẽ ahkre xà hã ixkre hwỳr tẽ nẽ axà.

Motĩkauakotakari Pirena(Marko 3.1-6 Arókasi 6.6-11)Xesosi ikara inaãka atoko, isa aiko Xoteoakori apotiitiniãtaãua.

Jesus uguondo âzemapiluguedânry kua nhetobyry(Mc 3.1-6 Lc 6.6-11)Târâpa âxigueybyem Jesus idâly âtâ tâdâtâdyguyhoram.

Zezuz umukatu ipopàri maꞌe aꞌe kuryNaꞌe uhem Zezuz oho aꞌe wi urerupi aꞌe kury. Oroho zemonoꞌogaw pe kury.

Marcos 3.1-6 Lucas 6.6-11Jesus haꞌe gui oo vy oike haꞌe kuery onhemboꞌeaty py.

Jesus icilatidi ica ɡ̶oneleegiwa me saabado(Marcos 3.1-6 Lucas 6.6-11)Jesus naɡ̶a noditedice niɡ̶ijo aneite, odaa jiɡ̶igo manitaɡ̶a liiakanaɡ̶axi judeutedi.

Jesus'ga iponhimamava'ea pavẽi(Marcos 3.1-6; Lucas 6.6-11)Aerẽ Jesus'ga hoi ogwovo gwe'yja'g̃a jatykai pe ovahema.

Jesus tỹ ũn nĩgé tóg tỹ háꞌ he(Mc 3.1-6 Lc 6.6-11)Kỹ tóg ẽmã ẽn tá kutẽ kỹ ẽmã ũ ra tĩ mũ, kỹ tóg ẽg vẽnh kanhrãn jafã kãra rã mũ sir.

Hesu ombogwera ipo ypi vaꞌe-pe(Mc 3.1-6 Lc 6.6-11)Upe-gwi Hesu ohasave oho-vy ojeporahéi haty-py oike oho-vy.

Tai tahe Jesuisi nade heka ixyby aõma tohodỹỹnareny heto‑ò. Ralòre heka sabadotxu.

Ipoteu maꞌe(Maku 3.1-6 Luka 6.6-11)ꞌGã nupe oporogytapaw ire Jejui ꞌga awau osou judeu ꞌgã jatykaaw ipe.

Ne kam arỳm amũ tẽn mebê pardjêu nhõ me bikprõnh djàmã wadjà.

Jesusya Warayoꞌ Itenya Apîtaꞌpî Yepiꞌtî(Mc 3.1-6 Lc 6.6-11)Jesus epaꞌkaꞌpî miarî pai moropai attîꞌpî toꞌ epereꞌtoꞌkon yewîꞌ ta.

Tik yĩm nĩã hittupmãhã'Tu ta' mõg, tu Topa pet ha' mõg,

O'ju Jesus ibocewi. Oajẽm Deus eju kawẽnwẽnap'a kay- -Judeuyũ e'aweroroap'a kay. Oõm.

Moo gadóm do panyyg nꞌaa hahỹỹhTi mꞌ tii bꞌ naa Jesus tsyym kado kän. Tób Pꞌop Hagä Do panyyg rayd naherot doo hẽnh tabajëë suun.

In³txa² hxi²yã³nãn³ta³kxi²jah¹la² hxi²we²txi²jau³su²Nxe²e³ta³lun²nũ²la² Ju³te²a² nũ̱³ka̱³txa² ã³nũ²kxi²thĩ³na² ã³wih¹ta¹hxai²hẽ¹la².

Jesus Awaiyehiheta Nirakahexe Kahe(Marcos 3.1-6; Lucas 6.6-11)Hatyaoseta Jesus, hatyo nalita xaneheta hoka xane xahohisakoatyakalati hana xeta.

Jesua bianaihota'iki ada makhira sa'a akasakarabakosiki(Marcos 3.1-6; Lucas 6.6-11)Oniaroa, ajihi'aha ada Jesus. Okha'ianaha judeus kaija'ari Deu-ra vara vani'avini kagorania. Okhajakosi'aha.

Sesus maku itsyhyrype noikta zizororowy.Kyze Sesus niparak Deus wahoro bo nitsuk.

MAKU 3.1-6 IRUKA 6.6-11 PIAT EWYMio tã toꞌe hawyi Iesui toto towyriaꞌin upi awati ypia sakpo raꞌyn. Miꞌi totepyi toto hawyi teke raꞌyn Tupana ehay enoi hawe.

Koitóva Jesus ne hóyeno timovó'uti(Mk 3.1-6; Lk 6.6-11)Úkeane ukopóno ne Jesus. Ina urúkova ne íhikaxovoku hó'e xanéhiko.

Jesu amûkã bɨ'â wia'kɨre yɨ'rɨó'ke niî'(Mc 3.1-6; Lc 6.6-11)Jesu trigo wesepɨ niîka be'ro Judeu masa nererí wi'ipɨ sãháawĩ.

Jesusmi warda muyun chaquisha maquiyüta sänachin(Mc 3.1-6; Lc 6.6-11)Chaypïta Jesus pasalmi juntunaculcänan wasiman yaycula.

Aibâ ĩsimizu'rã're hã Zezusi te te ĩpesezé wasu'u(Marcusi 3.1-6; Rucasi 6.6-11)Tawamhã Zezusi hã ta norĩ hawi morĩ wamhã, zudezu norĩ te, rowahutuzéb u ma tô ãzé.


Moroto orutua kynexine, aosemahmirihmahpyry. Imehnõ roropa moroto kynexine Jezu eraximãko, ihxirory se toexirykõke. Iirypyryme Jezu enery se toh kynexine repe. Morara exiryke ynara tykase toto,—Otara ãko Ritonõpo nymeropohpyry nah? Zae sytatou ynara ahtao, kurãkõkara kurãkary ropa ahtao kyya xine oserematohae? tykase toto Jezu a.

Nhũm Parijew nhõ xwỳnhjaja tanhmã ho kapẽr to kaxyw htãnopxar o kuhê. Jakamã nhũm ixkre kamã mẽhõ my ĩhkra grà xwỳnhja mẽ pikuprõnh xwỳnhjê nhĩhkô hã nhỹ nhũm Parijew nhõ xwỳnhjaja omu nẽ axpẽn mã:—Kwa pu mẽ jar pakuhê nẽ Jejus kot tanhmã amnhĩ nhĩpêx to hã omu. Xà koja arĩgromnu hã mũjti ho mex nà? Koja ho anẽ nẽ Tĩrtũm kapẽr tũm kuhpa hã amnhĩ nhĩpêx. E pu mẽ kop xa nẽ hã omu. Anẽ.Hãmri nẽ hã Jejus kukja nẽ kãm:—E mẽ inhmã mẽmoj jarẽ. Xà na htem arĩgromnu hã akupỹm mẽ ho mex nhũm Tĩrtũm kãm ja mex nẽ nà? Anẽ.

Iuaã aua kiki motĩkauakotakari. Iuaã aua apaka pariseoakori Xesosi kinirão apoĩtaka inakani tomatiko õtisaaki iparĩkauatini xika. Ninoa amanaãri Xesosi:—Atauako apakata atxiĩti tomatiko õtisaaki, erekape pitxĩkitakiniri kãkiti? —itxarina.

Uguondo âzemapiluguedânrybe ani târâ. Tâlâ pylâ ani kurâdo ewy Jesus izepaom modo. Jesus tiunâguedomoem kulâ aidyly enuagaeni modo. Xunâzelymo:— Tâzekobyzegueho oday Jesus, awâkâ uguondo emary kua nhedyly watay, Moisés inweniby araba aidyly awyly aguykenre. “Deus aiedyseba ato amientai” kykenre — kelymo.

Amo awa aꞌe pe hin aꞌe. Ipopàri maꞌe romo hekon aꞌe.Amo ae awa aꞌe pe wanekon aꞌe wà no. Imaꞌenukwaw Zezuz rehe wà kury. — Aze uzeꞌeg zemueteahy Tupàn rehe aꞌe nehe, aze uhaw Tupàn zeꞌeg kwehe arer aꞌe nehe, ximono putar tuwihaw pe zane nehe, izuka kar pà izupe zane nehe, iꞌi uzeupeupe wà.Aꞌe rupi upuranu Zezuz rehe wà kury. — Maꞌin zeꞌeg kwehe arer aꞌe, iꞌi izupe wà. — Aipo zapuner purumukatu haw rehe mytuꞌu haw ꞌar mehe zane, iꞌi izupe wà.

Haꞌe py oĩ peteĩ ava ipo rovai piru vaꞌe. Haꞌe ramo Jesus re haꞌe kuery ijayvu reixe vy oporandu okuapy Jesus pe:— Haꞌevea rami ri ndaꞌu sábado ára py nhanhomongueraa? — heꞌi okuapy.

Odaa ini ica ɡ̶oneleegiwa beyagi libaaɡ̶adi, alejaado. Pida idi niɡ̶ijoa neloɡ̶ododipi Jesus odoletibige me nilaagedi. Joaniɡ̶idaa leeɡ̶odi moige, moditalo, “Ijo ɡ̶onajoinaɡ̶aneɡ̶egi, domige ɡ̶odika me jicilatitaɡ̶a eelotaginaɡ̶a ina me saabado?”

Ipype iponhimamave'ga rekoi. Ojipe'g̃a ndeaporog̃itate'varuhuro okovo timbotegwete ti Jesus'ga javo. A'ero g̃a ei ojohupe:—Mara'ngu po ti Jesus'ga oporavykyavo gapoa mbokatua'java nhandeporavykye'yma rupi sábado rupi? Ga gapoa mbokatua'javame po ti nhande Jesus'ga mbotegwetei nehẽ, ei g̃a ojohupe.Nurã g̃a ei Jesus'ga pe:—Marãi Moisésva'ea rembikwatijara nhandeporavykye'yma mombe'gwovo sábado mombe'gwovo? Marãi ikwatijara? Pyry nhande nimombigi g̃atetirũa nhandeporavykye'yma rupi sábado rupi? Marãi? ei g̃a Jesus'ga pe.

Tã ũ tóg nĩ nĩ, ti nĩgé tóg tóg ja nĩ. Kỹ ag tóg Jesus mỹ: “mỹ há nỹ vỹ, ẽg tỹ vẽnhkán ke kurã ki ũ kygtãg ke ti?” he mũ. Hã ra ag tóg pãꞌi ag mỹ: “vẽnhkán ke kurã ki tóg Topẽ vĩ mranh tĩ, ũ kygtãg kỹ,” he sór mũ. Hã kỹ ag tóg ti ki jẽmẽg mũ. Ag mỹ tóg tỹ vẽnh rãnhrãj nĩ, ũ kygtãg ti. Vẽnhkán ke kurã ki ẽg nẽji ũ kygtãg ke tũ nĩ.

Upe-py oĩ ipo ypi vaꞌe. Ha fariseu kwéry, “Hembiapo vai vaꞌe upe vaꞌe” heꞌise Hesu-rehe. Upéa-gwi oporandu íxupe hikwái:—Tekoha-rami pa jaiko raꞌe nhambogwera ramo pytuꞌuha áry-py? heꞌi ombojase rei hese-vy.

Hãbuõ ratximyhỹre debò binare. Debò rayjayja ihỹmyhỹre. Tahe fariseu mahãdu heka Jesuisi‑di mynamy ratximyhỹre. Aõ rybebinamy rarybeke òraru‑ki rimykemy. Tai tahe rỹỹraxire Jesuisi‑ò: —Timyrebohe brebuna aõbo sabadotxu deytedỹỹ ada aõkõre aõbo.

Aꞌe pe ipoteu maꞌe ꞌga wapyka ꞌũina. Aꞌeramũ Jejui ꞌga ree iporomutareꞌema ꞌgã ꞌjau ajaupe:—ꞌAwamũ morowykyeꞌema. Maran sipo ꞌga ꞌawamũ ipoteu maꞌe ꞌga rerekoi nũ?— ꞌjau ꞌgã ajaupe. —ꞌGa po katuꞌogamũ ki saꞌe ꞌga upe: “Nuenuwi futari ꞌga Moisesi ꞌga porogytafera raꞌe”, saꞌe ki ꞌga upe aꞌi kũi— ꞌjau ꞌgã ꞌupa ajaupe.Aꞌeramũ ꞌgã ꞌjau Jejui ꞌga upe:—Esageay te Moisesi ꞌga remikwasiarer imũ ae katuꞌoga morowykyeꞌema rupi enee?— ꞌjau ꞌgã ꞌga upe.

Nhym me'õ nhikra nhikjê jarõxja me ikô'ã nhỹ. Nhym me ja kute 'ã axwe nhôr kadjy Jeju kukij ne kum,—Djãm Môjdjê kukràdjà kôt ne me me tyk djà kêt djà nhõ akatikam meo mexo ba? Pi'ôk ràràrkam meo mexo ba? ane.

Miarî toꞌ epereꞌtoꞌkon yewîꞌ ta tiwin warayoꞌ wanîꞌpî priꞌyawon pepîn itenya apîtaꞌpî. Mîrîrî yai miarî manniꞌkan fariseuyamîꞌ wanîꞌpî îꞌ kupî Jesusya anepuꞌpai, teserukon yawîrî pra, “Aꞌkî, yairî pra awanî,” taakonpa kaiꞌma. Mîrîrî yeꞌnen ekaranmapoꞌpî toꞌya: —Morî pe awanî eꞌpainon? Moisés nurîꞌtîya yenupantoꞌ yawîrî pra pemonkon yepiꞌtîtoꞌpe erîꞌkaꞌnîtoꞌ weiyu yai? —taꞌpî toꞌya.

pa tik xip, tu' yĩm nĩã', ha tikmũ'ũn te Yeyox yõg hãpxopmã'ax kopit putup, nũy kupeh, nũy nit xap 'ĩhã hãm hã' kupeh, hu' yĩkopit, hu:—'Ok yũmũ yõg xat'ax te' xat, 'ok pe' xat hok, 'ũhittupmã nit xap hã? Kaxĩy.

G̃ebuje ag̃okatkat o'tobuxik ig̃o'a be. Pũg̃bũnũ'a o'subũnũ'anũy ibũnũ'akẽrẽ.Pũg̃pũg̃ o'je'aweroiayu'in Jesus muymuy ojuy ip.— Jesus Moisés ekawẽn tag̃ g̃u jekukum — i'e ojuy ip warara'acayũ be. Imẽnpuye:— Jebodoydoyap kabia bima, xipat tu exe ibũnũ'a kẽrẽat mu'ada am? Imẽn tu Moisés ekawẽn tag̃ ma? — io'e ip Jesus pe.

Ti yt hã mꞌ tabasooh ajꞌyy moo gadóm doo. Ti mꞌ ta wób rakarẽn paawä mꞌ Jesus raky nꞌaa tapaa, Jesus ky nadaheeh do hyb nꞌaa Mosees ky nꞌaa jawꞌyyk doo. Ti hyb nꞌaa mꞌ rabeaanh ta hã:—Ër ky nꞌaa jawꞌyyk do anoo Saab hã ji haso däg bä nahëë näng doo? —näk mäh.

Ã³wih¹te³na¹ in³txa² hxi²yã³nãn³ta³kxi²jah¹la² ĩ²ye²ta¹hxai²hẽ¹la². Nxe³te³na¹ fa³ri³se²a² nũ̱³ka̱³txa² ĩ³wã̱³txain¹te³nah¹lxi¹:— Je³su²jah³lãi³. Sa²ba³to³ nxe³ti³xa² a²nũ²a² ĩ³ton³kxai²nãn²tu̱³ we²txi²ju³ta³nũ³su² wai³nhĩ̱³ji¹wi¹? Fa³ri³se²a² nũ̱³ka̱³txa² nxe³ta¹hxai²hẽ¹la². A²nxe³tũ̱³ka̱³txai²na² ko̱³nxe³thin¹ju³ta² a³ti²si¹kxi³jau³nũ³su² ĩ³wã̱³txain¹ta¹hxai²hẽ¹la².

Xane isoa hatyoako hoka hatyo nali hatya haliti hamaniya nirakahexe tyaonita. Hatyaoseta haiyaharenai Jesus iraeharetyaha aokowiterenai emaxaiminirene xaotyakisatyaho hiyeta axehenahene: — Xoana wiyaotyakisakahohiyetaiya waiyehena wawairatya sábado xowaka? nexaha.

Hojamaniha ada makhira sa'a akasakarabakosiki. Vahojaki jaboni adani ija'ari Jesus kabadani-ra vavajahariki. Vavajaharihi ida Jesus ija'ari kavamoniki-ra anaihotavini avakoirina kamahini, oniani ida Jesu-ra avanaathidanoararivini hija. Vani'aha:—Inaabariki ida Deus kava'isohihi jiriki. Ni-biva'ahaki ida ija'ari kavamoniki-ra anaihotavini aakoirina kamahini.

Anaeze estuba maku itsyhyrype noikta niy. Wastuhu kytsa Sesus humo batu siakparawy iwatsahi motsasonaha — “Sesus hawa imysapybara ty mykara” iwa motsaso tsihikiknaha. Nizokparakanaha. Iwatsahi ipe:“Mybyrykywy pomoze tahabyi mopykyryknahaze maku tsipizororowy wasani ja. Moises harere humo tsipizororowy zeka wasani ja” — niaha.

Miꞌi pe toĩneꞌen ipo kĩꞌã rakat iꞌatuwywuat pe. Miꞌi hawyi iraniaꞌin itotiaria imaꞌat reran Iesui haype — Waku apo watuwepotpap mesuwat eꞌat pe miitꞌin moehãite hap ete sio yt iꞌatuꞌe tope katupono taꞌatukat yt naku i e hap haype.

Yoko ápe hóyenoya timovó'uti. Enepohikone xâne oposí'ixoatine évekinoaku yuhóhiko itúkeovo pahukóvoti ne Jesus, hara kíxoahiko:—Yane Ponóvoti Kixovókuti yútoe Muîse, motóvaikopo koíteovokono ne ka'aríneti ya sâputu?

Tií wi'i po'peapɨ ni'kɨ́ amûkã bɨ'â wia'kɨ niîkɨ niîwĩ. Fariseu masa de'ró weé Jesuré werê sãarãsari? niîrã, kɨ̃ɨ̂re sẽrí yã'awã:—Marî soo wɨári nɨmɨre do'âtigɨre yɨ'rɨókã ãyú niîti? niîwã.

Chayćhümi mana cuyulï chaquïsha maquiyu nuna cayäñä. Chay fariseocunäñatacmi Jesusta achäqui ashiyninwan: “Má, ¿warda muyunćhülä sänachichwanchun?” nila.

Tame te aibâ hã nhamra, ĩsimizu'rã're hã. Tawamhã ni'wam norĩ hã ma tô sima wẽ za'ra, duréihã 'Re ĩhâimana u'âsi mono nhimiroti na Mozési te te ãma ĩrob'ui'éré na hã sabadu na romhuri zahârizém na roti hã, te te ãma upai wa, Zezusihi ãma ĩwasédé hã te te ãma hiri za'ra da. Ma tô ãne siwi ãma sadanha, Zezusi hã:— Dawa'utuzém na dapesezé hã romhuri zahârizém na hã, e Mozésihi nhimi'ui'éré zarina. — Ãne te ãma siwi sadanha.


Morarame ynara tykase Jezu eya xine,—Kaneru esẽme awahtao xine, mame oserematohae oekykõ toepukase ahtao oramã aka, ytopyra hmatohu oekykõ anỹse ropa oramã ae? kynako Jezu kynoturupone eya xine.

Hãmri nhũm mẽ hamaxpẽr kôt mẽ omunh mex nẽ mẽ kãm:—Kwa tanhmã na htem arĩgromnu hã amnhĩ nhĩpêx to ho pa wehe? Xà koja we mẽ akrit ôwêhti ahkrehti kamã tẽm ka omu nẽ ãm omu nẽ arĩgro mex jamãr pê ho axàpir kêt nẽ? Nà kot kaj mẽ tee ri omu nẽ ho axàpir kurê kumrẽx.

Ininiã Xesosi pimaãna:—Hĩpira soti auĩte tomatiko õtisaaki aariko ãki irikiniã, himakatxakatari? Atãopitikara Teoso sãkire auiritapitikari kãkiti makatxakiniri ipira tomatiko õtisaaki.

Aituo Jesus in-hoguly:— Tâzekobyzegueho oday iguymo kaneru tâtagueim odaxi ihuguely-ro watay, kopaelâgâem mânhenehonwâbyra âmaemo, mâentyhomoem. Kydâsewaniho keba awyly umelâ, tâzekobyzegueho oday iguymo tâtyze âmaemo.

Uzeꞌeg Zezuz wanupe. — Aze peneimaw àràpuhàràn uꞌar ywykwar pupe mytuꞌu haw ꞌar mehe nehe, pepyro putar nehe. Peho putar henuhem pà ywykwar wi nehe, iꞌi wanupe.

Haꞌe ramo ombovai:— Mavaꞌe peẽ kuery regua ndaꞌu sábado py penerymba vexaꞌi yvykua py hoꞌa rã napenheaꞌãi ꞌrã haꞌe gui penoẽ aguã?

Odaa ja igidi Jesus, meetediogi, “Diɡ̶ini niɡ̶ina akaamitiwaji anokanitece niwaxacoco, oditaɡ̶a daxaboketinece begi niɡ̶ina me saabado, odaa domigetaɡ̶a dinoniciwaɡ̶aditibece me noɡ̶atice niwaxacoco midataɡ̶a begi. Pida niɡ̶ina oko baɡ̶a daɡ̶axa mida niwaló caticedi waxacoco. Odaa jaɡ̶anatitiwaji ɡ̶onajoinaɡ̶aneɡ̶egi me daɡ̶a ɡ̶odoli me jaoɡ̶a anele niɡ̶ina me saabado.”

Imombe'gwovo Jesus'ga ei g̃a pe:—Erereko po nde ovelha ojipejiva'ea. Po nerenymbava ovelha ihiri ikwaruhua pype nhandeporavykye'yma rupi sábado rupi, a'ero po nde ipyhygi ovelha henohema jugwi. Nahã nde ovelha rerekokatui. A'ereki pyry ovelha nde ve, ei Jesus'ga g̃a pe. Koji'i avove'g̃a pyryvamo Tupana'ga pe yvyakotyve'g̃a. Nurã ji ei: Pyry nhande g̃a pokogame sábado rupi, ei Jesus'ga. Aherembikwatijara e'i no pyry javo.

Hã ra Jesus tóg ag mỹ: “ãjag mẽg tỹ vẽnhkán ke kurã ki kãgnó ki kutẽ kỹ, ãjag mỹ ti kunũnh ke tũ nĩ, tỹ vẽnhkán ke kurã nĩn kỹ?” he mũ. “Ti kunũnh jé ãjag tóg ke mũ. Kỹ to jykrén nĩ.

Ha Hesu heꞌi:—Pytuꞌuha áry-py pene rymba ovexa hoꞌa ramo yvy kwa-py, ndapeheja reíry vaꞌerã, heꞌi íxupe kwéry. —Pehupi jevy vaꞌerã ae heraha-vy, heꞌi. —Ovale voi nhane rymba ovexa. Ha tekove hasy vaꞌe katu ovaleve voi ovexa-gwi. Ovaleve voi. Upéa-gwi pytuꞌuha áry-py nhaipytygwõ ramo nhande rapixa, tekoha-rupi joty jaiko, heꞌi fariseu kwéry-pe.

Tai ta Jesuisi rirariwònyre: —Kaweselemy rõkõhõtinyrenyke. Kai heka aõmy abudoeni sohojilere. Sabadotxu heka reseke hãlooro‑txi aribi. Timybo mohõtinyke aõma bitake hãlooro‑ribi. Inatyhyre aõbo. Sabadotxu hãrele bitake. Kohe, inatyhyra. Hãbu heka budoeni ratyre heka iòwy rare. Aõma sabadotxu aõwaxinyre heka reyteke.

Aꞌeramũ Jejui ꞌga ꞌjau ꞌgã nupe:—Pejejeymawa ywy kwara pype iꞌaramũ sipo nepenuẽmi ywy kwar awi morowykyeꞌema rupi? Morowykyeꞌema rupi agawewi nipo iꞌari ywy kwara pype pẽ nui. Aꞌetea nipo penuẽm futat jui morowykyeꞌema rupi. Nepeejaraꞌuweri ywy kwara pype imỹina— ꞌjau ꞌga ꞌgã nupe.

Nhym memã kum,—Ba me amã arẽ ga me ama. Godja me ajõ anhõ mrykĩ'ãtomti nhym pi'ôk ràràrkam arỳm kre'õkam tỹm. Djãm ate akrãmã? Kati. Dja ga amã kaprĩn 'amỳn kaba.

Inkamoro maimu yuukuꞌpî Jesusya. Taꞌpîiya toꞌ pîꞌ: —Amîrîꞌnîkon koreꞌta tekîn kenan wanî ya, itekîn carneiro enasaꞌ ya, ituꞌnakan yaꞌ erîꞌkaꞌnîtoꞌ weiyu yai, itesaꞌya kin imoꞌka pepîn eꞌpainon, erîꞌkaꞌnîtoꞌ weiyu pe awanî yeꞌnen? —taꞌpîiya.

Ha:—Tikmũ'ũn yõg kahnẽn puxet, tu nit xap 'ĩhã hãpkox kopa' nãhã', puxix tik xut, mõ'ka'ok, ha kahnẽn kutõgnãg yã manat, ta tikmũ'ũn xexkah, Topa te mõ'yãy xe'ẽgnãg, tu te takat putuk. Yĩy yũmũ yõg xat'ax te' xat 'ũ yũmũg nõy hã tehet nit xap 'ĩhã'. Kaxĩy.

— Xipat Moisés ekawẽn tag̃ warara'acayũ ikukpin wuyxe bima — Jesus o'e Fariseuyũ be. — Jebodoydoyap kabia bima eyõhõ o'at pima ipikũykũy be i'uk'ug̃ ip ipikũykũy bewi- -ixe ovelha — io'e. — Abũ jeõhõyũ ug̃ g̃u? Ka'ũma ma. Ovelha ikukpin ip, jeõhõyũ buye. Imẽnpuye i'ug̃ ip. Imẽn tak wuyju ovelha bodi ma wuykukpin Deus xe. Imẽnpuye xipat Moisés ekawẽn tag̃ wuywebe xipacat mug̃ẽ ãm jebodoydoyap kabia be — io'e Jesus.

Ti mꞌ Jesus ky hadoo sa hã:—Bë masꞌãã bꞌéé tadëë hyy bä tꞌõp gadarong doo gó Saab hã, dooh gꞌeeh nayyw hẽ bë ejꞌooj nä bä, Saab hã né paawä? Ji masããh ji kamahä̃n do bahä̃nh takꞌëp ji kamahä̃n ji da hadoo doo! Ti hyb nꞌaa ër ky nꞌaa jawꞌyyk do anoo né hẽ baad hadoo do ji moo wäd bä Saab hã —näng mäh.?

Nxa²ha¹te¹ Je³su²jah³lai²na² a²wãn³txi³kxai³lu¹:— Wxa²nũ̱³ka̱³txi³ ĩ³nxai²na² ka³na³ka³na³jah¹la² te² ĩ³nxai²na² o³ve²a² ka³na³ka³na³te²a² so¹lxi³ yũ³hĩ̱³nxa¹lxi¹. Nxẽn¹ka³tu̱³ o³ve²ai²na² sa²ba³to³ nxe³hĩ¹na¹ kxĩh³nxẽ¹na² ã³wi¹hĩ̱³nx2na³li¹. Nxe³ju³tai²na² nxe³kxai²nãn²tu̱³ sa²ba³to³ nxe³ti³xa² nxe³kxan²ti³nũ¹ o³ve²ai²na² kxĩh³nxẽ¹na² sa²sai²lho¹xi²hĩ̱³nxãn¹ji¹wi¹?

Hoka Jesus nehena: — Xikakalaneroxereya hoka exoaiya tolokoako sábado xowaka hoka maisaiya xiyehititene? Haliti atyo kalanero xahexe. Hiyeta hoka sábado xowaka haiyanai wakahinaetya aokita wiyaotyakisakaho — nexa.?

Jesua bigathani'ihi ida athi:—Aakoirina kamahini voroniki ida ovilia hodi bihiaki bodinia, ija'aria bikaijo'aha'oadahaki ida kidi'ovilia-ra akava'ijoavini aakoirina kamahini. Jahaki ida ovilia-ra akajoamoravini aakoirina kamahini. Jahani arafiaki ida ija'ari-ra akajoamoravini, oniani ida Deus kava'isohihi jiriki ija'ari hoariha-ra kajoamoravini-ra va'ahavini hija aakoirina kamahini.

Sesus tihi:— Aty hozipyrykza estuba zuba zeka. Nawa zuruze pororo mykara tahabyi mopykyryk hozipyrykza wytyk hoke bo mynatokoro zeka hawa tsimy. Hozipyrykza bo iwaze atsoko ity paik my. Hozipyrykzatsaktsa myraratsa zuba. Makuta Deus humo ka tsipokzitsiarẽta. Iwatahi kytsa pitsumuẽhĩ. Nawa puruze tahabyi mopykyryk kytsa mysitsumuẽhĩnaha zeka wasani my — niy.

Miꞌi hawyi toiꞌatuwesat — Waku apo mesup eꞌat pe watiõtem aihũ yi kaꞌa pyi iꞌokhytꞌat rakat sio yt e. Taꞌi aihũ Uweuria taꞌat yi kaꞌa pe Tupana mõtypot hap eꞌat pe pote ti meremo watihep aihũ e. Atikuap ti Tupana mõtypot hap eꞌat ewetiõtem eihũ yi kaꞌa piat at hat e. Tupana mõtypot hap eꞌat piat at hat yi kaꞌa piat meremo eweihep yt eweipotpap i hap eꞌat pe yt eweikyꞌesat ikuꞌuro hap pote e. Mehĩꞌin manaꞌin are kat som poꞌog Tupana wanẽtup hawe sio aihũria sio aito e. Taꞌi watikuap ti aito poꞌog poꞌog Tupana mikyꞌe aihũ koꞌi kai e. Miꞌi pote waku watiꞌatumoehãite miit Tupana mõtypot hap eꞌat pe e Iesui tomaꞌat reran haria pe.

Ina kixovókoxoa Jesus:—Ínani áva xepákukenoe apêti su'úsona ikoróno'ekovoti uhoróku ya sâputu. Ákonikopomea ituka xunáko veyópea? Yoko yupihóvone ápeyea itóponone ne xâne ya su'ûso. Motóvaikopo vitúkea únati koekúti ya sâputu.?

Naâ tohô niikã́ tɨ'ógɨ, naâre yɨ'tiwĩ́:—No'ó mɨsâ wa'tero marî soo wɨári nɨmɨ niikã́ ovelha kopêpɨ bɨrɨ̂ sãhakã, kɨ̃ɨ̂re wehê morogɨ wa'âtikã weetísami. Ni'kɨ́ masɨ́ ovelha nemoró wapatí yɨ'rɨ nɨ'kami. Tohô weéro marî soo wɨári nɨmɨre ãyusé weekã́ ãyú niî', niîwĩ.

Niptinmi: “¿Mayanllayquitan uwishniqui juc ućhcuman śhaticacüluptin, warda muyunćhüpis mana julaycälinquimanchu? ¿Chaychun nunaca mana ćhaniyu cayanman uwishcäpïpis ampá? Chaymari masqui warda muyuncäćhüpis camachicuyca allincäta lulaycachimanchic” nila.?

Tawamhã asa te tãma nharĩ za'ra, Zezusi hã:— Pone'ẽrebâ hã aima 'maihâimana aba wamhã, ab're 'rehâ wa, aiwi 'maiwaptã'ã aba wamhã, e te aré ĩ'maiwazere 'wa, 'manho'reptui aba da hã. Te aré tô ĩ'maiwazere 'wa, romhuri zahârizém na 'maiwaptã'ã nherẽ, pone'ẽrebâ hã. Duré, 'Re ĩhâimana u'âsi mono hã pone'ẽrebâ te te 're azawi pese mono nherẽ, pone'ẽrebâ zawi nhipai u, tãma dazawi uptabi di. Taha wa, sabadu na romhuri zahârizém na ni'wam norĩ hã marĩ te te dama 're 'manharĩ wẽ za'ra mono wamhã, duréihã 'Re ĩhâimana u'âsi mono nhimiroti zarina, te za tô te te 're 'manharĩ za'ra, te te ãma 're upa za'ra mono ãna, ta norĩ hã. — Ãne te tãma rowasu'u za'ra, Zezusi hã.


Mame ynara tykase ynororo kurãkara a,—Oemary itopohmako, tykase.Mame tomary tytopohmase kurãkara a. Axĩ kure toehse ropa osetato ro.

Hãmri nẽ hpãnhã myta mã:—E anhĩhkra katàt. Anẽ.Hãmri nhũm ĩhkra katàt nẽ mex kurê kumrẽx.

Ininiã itxari kiki motĩkauakotakarimoni:—Poerekauakotauako —itxa.Oerekauakotakasaakiua, erekapeka itxa, ipini uako atokopeka itxa.

Aituo Jesus uguondo âzemapiluguedânryram aguely:— Âzemapiluguegâ — kely.Jesus agueduo, uguondo âzemapiluguely, emary kua ienipyryem awylygue. Koendâ idyly; emaduno ara idyly.

Naꞌe uzeꞌeg aꞌe awa ipopàri maꞌe pe aꞌe kury. — Epyho nepo imuwà ihewe ty, iꞌi izupe. Upyho opo imono izupe. Ikatu aꞌe ꞌar mehe kury, inugwer ipo zàwe kury.

Haꞌe gui ava pe ju Jesus aipoeꞌi:— Emboꞌyvi ndepo — heꞌi. Ipo omboꞌyvi rã iporã ju ipo rovai rami.

Odaa jeɡ̶eete niɡ̶ijo ɡ̶oneleegiwa alejaado, “Ixokenitice ɡ̶abaaɡ̶adi!” Odaa ja ixoketice libaaɡ̶adi, odaa ja icí libaaɡ̶adi, ja liciagi niɡ̶ijo caticedi.

A'ea erame Jesus'ga ei akoja'ga pe iponhimamave'ga pe:—Ejipoapyho!A'ero ga jipoapyhoi. Ikatua'ja gapoa a'ero ojipea ja gapoa ja.

Kỹ tóg ũn nĩgé tóg ẽn mỹ: “ã nĩgé tỹ krỹgꞌ hé,” he mũ. Kỹ tóg tỹ krỹgꞌ he mũ sir. Hã ra tóg háꞌ he mũ. Ti nĩgé há ẽn hã ri ke tóg nĩ, ti nĩgé kórég ja ti.

Upéa heꞌi rire:—Eipyso katu nde po, heꞌi ipo ypi vaꞌe-pe.Oipyso-ma, okwera porã-ma. Ijoja-ma ipo mokõive.

Tai hãbu‑ò rarybere Jesuisi: —Ebò biditytyke. Debò ritytyra ta wiwesele debò relere awimy.

Aꞌeramũ ꞌga ꞌjau ipoteu maꞌe ꞌga upe:—Epo epopyo— ꞌjau ꞌga ꞌga upe.Aꞌerauwe futat ꞌga opo popywau. Aꞌeramũ futat ꞌga po ojekatuꞌoka ꞌga po owajara ꞌjawe etee futat.

Ne kam arỳm me'õ nhikra jarõxjamã kum, “Amrẽ anhikra katàt”, ane. Nhym 'ỳr ikra katàto dja nhym arỳm kum mex ne. Kum ikra mex kute ikra nhikjê mexja pyràk.

Moropai Jesusya taꞌpî mîîkîrî warayoꞌ pîꞌ: —Ayenya kainunkî —taꞌpîiya. Moropai temekon kainumîꞌpîiya. Mîîkîrî esepiꞌtîꞌpî. Tiaron itenya ratai warantî, morî pe eenaꞌpî.

Tu tik yĩm nĩãa pu hãm'ãktux, hu:—' hu:—'Ãyĩm koa'! KaxĩyHa' koa', tu' hittup, ha' yĩm te' yĩm nõy putuk.

— Paya'i ece ebu — io'e ibũnũ'a kẽrẽat pe. O'jewebũmupaya. O'je'ada ibũnũ'a kẽrẽ topibit. Wara'atpunu'a jo'i o'e. Ibũnũ'adip o'e.

Ti mꞌ ajꞌyy hã kä taky hadoo:—Madajoow a mooh! —näng mäh.Ti mꞌ ta moo tadajoow däk. Ahub däg kän mäh, baad däg mä ta moo kä. Hahup doo, ta moo see hado däk.

Nxe²e³ta³lun²nũ²la² sa²wa³ti̱³nha²sxã³ hxi²yã³nãn³ta³kxi²jah¹la² ĩ³ye³kxi²te³nah¹lxi¹:— Ĩ³hxi²sin²nha¹sẽ¹li¹. Nxe³ta¹hxai²hẽ¹la². Nxe³ka³tu̱³ ĩ³hxi²sin²nha²hĩ¹na¹ a²hxi²ka² sa²kxai³lu² ĩ³hxi²we²nxi²ta¹hxai²hẽ¹la². A²hxi²kxã̱¹xa² yã¹nxe² hxi²wi¹lxi²ta¹hxai²hẽ¹la².

Hatyaoseta Jesus nexa hatyo haliti nirakahexe hiye: — Haimahena hikahe — nexa. Aimatya hakahe hoka waiyeheta, hakakoa hamaniya kahe kakoa tyaoneheta.

Hari. Makhira-ra ni'aha:—Isa'ani-ra akanavira'a!Sa'a-ra akanavira'aha, akaihota'ihi ida sa'a. Sa'a kahoariha fori kihi'ihi ida sa'a akaihota'ini.

Iwaze itsyhyrype noikta pe niy:— Atsipa ty kabo nynytyny — niy.Maku tatsipa ty Sesus bo nyny niy. Atsoko nizororohik. Usta tsyhyrype wata niyzik. Sesus itsyhyrype zizororowy.

Miꞌi hawyi toꞌe raꞌyn ipo kĩꞌã rakat pe — Uiwy e etitorok to eꞌyke uhowawi e. Miꞌi hawyi meremo toitorok topo kĩꞌã hap wuatꞌi ehamo hawyi waku pe raꞌyn topyhuꞌat kokawiat ewy te ihãite raꞌyn.

Ina kixôa neko hóyeno:—Kepáya'akapa ne veô'u.Koáne, itúkoa ne yuhó'inoa Jesus. Yane unátipone. Kutipasí koépokokone ne vô'u.

Kɨ̃ɨ̂ tohô niîka be'ro amûkã bɨ'â wia'kɨre niîwĩ:—Mɨ'ɨ̂ amûkãre yũûoya, niîwĩ. Tohô niikã́ tɨ'ógɨ, yũûowĩ. Kɨ̃ɨ̂ tohô weekã́ta, ape amúkã weeró noho ãyuá wa'âwɨ.

Nilculmi chay maquin chaquïsha nunäta: “Chacchapacuy” nila. Chaynu chacchapacuptinmi jucca maquinnuy tuqui sänu licalïla.

Tawamhã ĩsimizu'rã're ma, te duré tinha, Zezusi hã:— Ma'ãpé, asimizu wahutu.Tawamhã ma tô tinhimizu hã wahutu, aibâ hã. Te te wahutu wamhã, awa'awi ma tô tinhimizu pese apâ. Ĩsimizu amo ne, wẽ di oto.


Mame parixeu tõ toytose morotoino oximõme oturuse Jezu etapatohme tyya xine repe.—Setapatone. Otãto etapãko sytatou? tykase toto.

Hãmri nhũm Parijew nhõ xwỳnhjaja tee ri ja hã omu nẽ Jejus kamã gryk nẽ. Arĩgromnu pê sap ã kot ho mex jakamã nhũm mẽ kamã gryk tỳx nẽ. Hãmri nẽ ma mra nẽ hapôj nẽ hã axpẽn kukjêr o kuhê nẽ axpẽn mã:—Kwa ã kot amnhĩ nhĩpêx anhỹrja mỳrapê tanhmã kot puj wem ho? ã kapẽr anhỹrja o te mẽ papamjaja mẽ pahte hkĩnhã mẽ kamã paxukaprĩ kêt pyràk ã mẽ pajarẽ. Koja mẽ pahkwỳjaja kuma hãmri nẽ mẽ pahte amnhĩ nhĩpêx kaga nẽ amnhĩ kaxyw hkôt pix mã hamaxpẽr. Kwa tanhmã kot puj wem ja nê ho?Anhỹr o axpẽn kukjêr o kuhê.

Iuasaaki pariseoakori sipeka atoko, ninoakakarika misãkiretakakauana:—Natokopa atxatari Xesosi aõkini? —itxakakana.

Fariseu domodo olâ târâpa egaselymo, Jesus tyâen-hon-hoem tâtunâguedomoem.

Naꞌe aꞌe zeꞌeg kwehe arer kwaw par parizew her maꞌe oho aꞌe wi izuwi aꞌe wà kury. Oho amo me wà, uzeupe uzeꞌezeꞌeg pà wà. — Xiuka kar Zezuz zane nehe kury ty wà, iꞌi waiko uzeupeupe wà. — Xiapo tuwe nezewe nehe, iꞌi waiko uzeupeupe wà, Zezuz izuka àwàm imumeꞌu pà wà.

Haꞌe rã fariseu kuery ma ojepeꞌa vy jogueroayvu hovai, ojuka uka aguã re.

Odaa niɡ̶ijoa fariseutedi ja noditicoaci, odaa ja dinatecoɡ̶otee odinotaɡ̶aneɡ̶etigi nimaweneɡ̶egi moyeloadi Jesus.

A'ero fariseus'g̃a hoi Jesus'ga hugwi onhimono'og̃a. Ojohupe g̃a ei onhimonha'ngavo:—Maranuhũ po ti nhande Jesus'ga jukaukari nehẽ naerũ? ei g̃a ojohupe.

Kỹ Fariseu ag tóg jũgjũ kỹ pa mũ sir, ĩn ẽn ki. “Ẽg hỹn hẽ ri kenh mũ, ti tén jé?” he ag tóg mũ, Jesus to.

Ha fariseu kwéry ndojohu porãi hembiapo porã vaꞌe. Osẽ oho-vy haꞌe kwéry nhemi ha-py:—Mbaꞌéixa tamo raꞌe jajuka Hesu-pe? heꞌi. —Nhahaꞌarõ jajuka hagwã íxupe, heꞌi onhonheꞌẽrendu-vy hikwái.

Fariseu mahãdu heka wii ributunyre, iribi ròhòrenyreu wahe. Widee raryberenyre: —Aõma timybo rikisỹnyrenykre rikimyrenykre rikirubunyrenykre.

Aꞌe resakawe fariseu ꞌgã awau ũꞌjãu jui. Morowykyeꞌema rupi ꞌga katuꞌogamũ ꞌgã amaraꞌneramũ Jejui ꞌga ree. Aꞌeramũ ꞌgã afuewereteteramũ ꞌga ree.—Maran te jane Jejui ꞌga rerekoi? Jemime te raꞌu jane ꞌga jukai nũ?— ꞌjau ꞌgã ajaupe.

Nhym mebê pardjêu ar mã apôx ne o aben man abenmã kum,—Mỳj godja gwaj baje Jeju bĩn kadjy on? ane. Nãm me ã Jeju'ã abenmã ane.

Tîîse mîrîrî tîpo fariseuyamîꞌ epaꞌkaꞌpî toꞌ epereꞌtoꞌkon yewîꞌ tapai. Moropai inkamoroya teserukon konekaꞌpî îꞌ kaiꞌma Jesus wîî tîuyaꞌnîkon pîꞌ.

Yĩy ta' mõg Paniye xop, tu yãy mũtik hãm'ãktux, Yeyox putex putup tu'.

Fariseuyũ bit o'jẽm yabewi. O'jewede ip Jesus xewi. O'jewawẽ ip Jesus aoka am, kapikpig̃ Sábado kabia be buye.

Ti mꞌ nayyw hẽ mꞌ Pariséw rabanꞌyyh. Ti mꞌ rahyb nꞌaa newëë mäh, kanerꞌoot mäh, nyy dꞌ rabadꞌoo Jesus radajꞌëëp hyb nꞌaa.

Nxa²ha¹te¹ fa³ri³se²a² nũ̱³ka̱³txa² a³li³ain¹ka³tu̱³ ĩ³he³son³kxi²nyhain¹sxã³ Je³su²jah³la² ĩ³su²lhã³si¹hain¹jau³su² ĩ³ne³wa³ko³nain¹ta¹hxai²hẽ¹la².

Hatyaoseta fariseunai hikoaheta hatyoakota. Ehareha Jesus hiye hoka aisahene aokowihenaha hoka iraekakoahenaha, ahekohenaha haxaisanahene tahi akiti.

Oniaroa, vaihamahikaraho'aha adani farisio. Jesus makhira-ra anaihotavini mani ida vava'i najokojokoka'oani hija. Vaabono vara vakani'akhama'aha:—Ni-jahapa'itxiki ida ija'ari kavamoniki aihotani kabadanihia kabadanina aakoirina kamahini. Niha ani'a'aki koda ada Jesus. Abinina jahaki ada — vakhani'aha.

Pariseutsa ana bo iktsa niahaze tahaokanikinaha, niunaha. Asa zuba nipamykysonaha — Hawa skaraba Sesus tsipibezenaha — nikaranaha.

Miꞌi tã Iesui tunug Tupana mõtypot hap eꞌat yt taꞌatueko ewy i pote seko etiat woꞌomuꞌe haria tuwat itote pyi hawyi taꞌatukat kahato aikotã waku Iesui auka hamuat.

Yane ipúhihikopone ne farîzeuhiko, koane ixómoyeahiko oposí'ixo kixókumo koépekea Jesus.

Kɨ̃ɨ̂ tohô weekã́ ĩ'yârã, fariseu masa uâ wiha wa'âwã. Tohô uâ wiharã, “De'ró weé Jesuré wẽherã́sari?” niî apókãrã niîwã.

Jinaptinmi chay fariseocuna yalälälimul, Jesusta imanuypa wañuchipäcunanpäpis lluy limanacuyta allaycapäcula.

Tawamhã te te pese pari, ma tô parisezu norĩ hã wairé, te te sima ãma roti za'ra da, Zezusihi ãma, da te dasiwi wĩrĩ da, ĩsadawa parab za'ra.


Ritonõpo nymenekahpyry poko typoetorymeMame moro poko Jezu tutuarõtase tahtao toytose morotoino imepỹ pona. Mame imoihmãkõ imaro toytose. Mame kurãkõkara tukurãkase ropa eya. Emero porehme tukurãkase ropa eya toto.

Jejus kêp Tĩrtũm kot mẽ pahwỳr mẽnh xwỳnh ã harẽnhMakre 3.7-12Hãmri nhũm Jejus amnhĩ tã Parijew nhõ xwỳnhjê jamaxpẽr kôt mẽ omu hãmri nẽ mẽ kêp kato nẽ hpãnhã ma nhỹhỹm krĩ hõ hwỳr ma tẽ. Nhũm mẽ ohtô nẽ omu nẽ ma hkôt mra nhũm mẽ omu nẽ akupỹm mẽ kãm mẽ à xwỳnh piitã ho mex.

Nitiritxi Teoso MereẽkitiXesosi imarotakasaakiri ninoa okaenetiniri iua, iuasaakipeka Xesosi sipeka. Itomaneri kãkiti sa iuakata. Ikinika amianatakani erekapeka itxĩkitaka.

Saguhoenlâ Isaías Jesus wâgâ aguehobyryTyâly kelymo tiuntuduo ani Jesus târâpa âxiguely. Toenzepa ani kurâ domodo nhapygue idâlymo. Akaemo duano tâwânuneim modo idânârâ kua nhetaynly.

Kwehe mehe Izai umumeꞌu Zezuz heko àwàm aꞌeNaꞌe Zezuz wenu uzeupeupe wazeꞌezeꞌeg awer imumeꞌu haw aꞌe kury. Aꞌe mehe oho aꞌe wi aꞌe kury. (Taꞌe umumeꞌu izuka àwàm aꞌe wà xe.) Teko teteaꞌu oho hupi aꞌe wà no. Zezuz umukatu imaꞌeahy maꞌe aꞌe pe har paw rupi katete aꞌe wà no.

Jesus ojepeꞌaagueJesus haꞌe nunga oikuaa vy ojepeꞌa haꞌe gui. Heta avi ojeꞌoi hakykue. Haꞌe ramo omonguerapa.

Ica liotagi Aneotedoɡ̶oji ane iolatediceNiɡ̶ijo Jesus naɡ̶a yowooɡ̶odi modoletibige moyeloadi, odaa ja noditedicogi aneite. Eliodi oko odiotece, codaa nicilatiditedi ijotawece neelotaginadi anoyadeegitalo.

Tupana'ga omongo Jesus'ga g̃anduvihavuhuheteroG̃a'ea kwahavame Jesus'ga hoi pea hugwi ogwovo. He'yjuhuve'g̃a nhimono'og̃i ogwovo ga rupi. A'ero ga imombipavi g̃atetirũa g̃a hugwi.

Hã ra Jesus tóg ki kanhró nĩ, ag tỹ ti tén sór mũ ti. Kỹ tóg sir tá kãkutẽ mũ, ẽmã ũ ra tĩg jé.Ti tĩg kỹ ũn tỹ hẽn ri ke ag tóg ti nón mũ mũ sir, ũn kagyga ag ke gé, fag ke gé. Kỹ tóg ag tỹ háꞌ he kãn mũ sir, fag tỹ ke gé, Jesus ti.

Nhandejáry rembiporavo tee vaꞌeUpéa oikwaa ramo Hesu, otekwarai-ma oho-vy outro henda-py. Otekwarai oho jave, heta vaꞌe ave oho hapykwéri. Heta vaꞌe-pe ombogwera gwera oho-vy.

Tahe Jesuisi rierymyhỹ kiamy rarybermyhỹreny heka roholamyhỹ. Tahe Jesuisi rierymy heka. Iribi irehemy ratximyhỹreny hãrele, rierymy heka. Iribi tahe rexitare heka hãwã‑ribi wahe. Idi heka ihemy heka rare riheludunyre. Sõwemy heka webinadu ihemy rare. Ibutumy riteytenyre.

Janeruwarete ꞌga remipyyrũmet“Fariseu ꞌgã ifuewerete te ene ree” ꞌe renupawe Jejui ꞌga awau jui. Kwaiwete ꞌgã awau ꞌga rupi. Aꞌeramũ ꞌga ojeroꞌwu maꞌe ꞌgã katuꞌokapap.

Memã prĩre'ã ujarẽnh.(Mat 11.29; Ruk 22.25; Dju r 13.1; Pir 2.5)Nhym Jeju arỳm ar kuman pyka wã kurũm kato. Kato nhym me krãptĩ: arỳm kôt mõ nhym arỳm me kunĩo mex.

Paapa Nîmenkaꞌsan IpoitîrîtononMîrîrî warantî taasaꞌ toꞌya yekare epuꞌtî tîuya pe, Jesus wîtîꞌpî miarîpai. Arinîkon pemonkonyamîꞌ wîtîꞌpî ipîkîrî. Tamîꞌnawîronkon priꞌyawonkon pepîn yepiꞌtîꞌpîiya miarî.

Topa te yãy tik yãykutnãhã'Ha Yeyox te hãmyũmmũg, hu ta' mõg, ha tikmũ'ũn te' pe' mõg, ha' pakut xop xohix hittupmãhã',

Imẽnpuye Jesus o'ju ibocewi. Fariseuyũ ekawẽn itaybit puye, o'ju. Adeayũ o'ju Jesus tomuju. Iwãtaxipipiayũ o'g̃u'ada'ada- -soat ip.

Jesus hꞌyyb hapꞌëëh mä rakarẽn radajꞌëëp doo. Ti hyb nꞌaa ta sꞌee hẽnh tabahõm kän. Hajõk mä ta jawén hahꞌũũm. Ti mꞌ sahõnh hẽ sa mahang habong do nahëë enäh do sa nahëë tasog hõm mäh.

Txa²wã¹sũ̱³na² sa³wi³ha³lxa² ĩ³yau¹ũ³jau³su²Nxa²ha¹te¹ Je³su²jah³lo²kxai³lu² ju¹tai²na² ĩ²nha²nũ²la² ã³waix3ta¹hxai²hẽ¹la². Ã³waix3te³na¹ a²nũ²a²nãu³xa² ka³lxa²khai¹nxe³te²nãu³xa² aun³ta² ĩ³hi¹tain¹ta¹hxai²hẽ¹la². Nxe³tãu³a² a²nũ²a² ĩ³ton³te²a² ka³lxa¹sxã³ ĩ³hi¹tain¹yah³lxi³nũn³ta¹hxai²hẽ¹la². Nxe³nxa²ha¹te¹ Je³su²jah³la² hxi²ki³kxai³lu² we²txain¹ta¹hxai²hẽ¹la².

Jesus hatyo tahi sema hoka hatyo nalita xaneheta. Hoka kahare haliti xane exema hoka hokakiterenai tyotya aiyatelikiheta.

Honai abono Deua binagathogatho'ikiHari. Jesua biogaki ida vanaabinivini vanofivini oniaroa, ajihi'aha. Ija'ari vaipohikia vavaipohiha'aha. Jesus va'ora anaihota'aha adani ija'ari vakavamoniki hahavi.

— Sesus katsumuẽhĩtsa ity ziwatawy — Deus niy.Siharere soho humo tsihyrinymyrẽta iwatahi ana ekze kuorẽ niy. Kytsa sizubarẽtsa iapik niukurunaha. Asaktsa simyitsapyrẽtsa nisizororowyba.

Iesui tikuap taꞌyn toꞌauka hamuat taꞌatukat hap hawyi toto pya iꞌatueꞌyatypepyi wẽtup hy kape toto. Typyꞌi kahato tuwat Iesui upi. Iꞌewyte iꞌahu rakaria tuwat upi. Miꞌi pote muꞌap upi toiꞌatumoehãite kahato miitꞌin iꞌahu rakaria.

Ahíkuxopovo ne JesusExoâne Jesus isóneunoa ne puvâtihiko, ákone ávaheixa xapákuke. Koati êno xâne pihôti ikéneke Jesus. Yane koítova Jesus uhá koêti ne ka'aríneti xapákuke.

Dɨporókãharãpɨ Õ'âkɨ̃hɨ yee kiti werê mɨ'tarã Jesuré ohâ yuu'ke niî'Jesu kɨ̃ɨ̂re wẽhé sĩ'risere masîgɨ, amûkã bɨ'â wia'kɨre yɨ'rɨó'karopɨ niî'kɨ wihá wã'kawĩ. Kɨ̃ɨ̂re masá pãharã́ siru tuúwã. Niî pe'tirã do'âtirãre yɨ'rɨówĩ.

Willachimuśhancämi lulacacunChayta Jesus tantiälulmi juc-läduman licula. Chayćhu achca nunacuna atipäcuptinmi llapa ishyäcunactapis sänalcachil:

'Re ĩhâimana u'âsi mono hã tãma romhuri'wa da, Zezusi te te ĩpisutuzé wasu'uTawamhã Zezusi hã ma tô sina waihu'u, parisezu norĩ te te sima ãma ĩroti za'ra zé hã te te siwi wĩrĩ da. Taha wa, ma tô ĩhawi timorĩ za'ra. Ĩhawi morĩ za'ra wamhã, da'ahâ na ma tô ĩsarina ai'aba'ré ni. Tawamhã daro mono bâ 're morĩ ré, ma tô uburé dahâzé ré hã da'apese, Zezusi hã.


Mame ynara tykase Jezu eya xine,—Jekãtopyra ke ehtoko, tykase Jezu eya xine.

Hãmri nẽ mẽ kãm:—E na pa akupỹm mẽ ato mex. Nom kêr ka mẽ amnhĩ tã ixto axàmra ho ri apa hkêt nẽ. Ixpê Tĩrtũm Kra hã mẽ kãm ijarẽnh kêt nẽ. Ãm kwarĩ kumrẽx.Anhỹr o mẽ kãm kapẽr.

Xesosi !auiritana isãpiretinirina ikamakiti apanakinimoni.

Aituo ani eyanmo aguely:— Ânguyran-ne awitobyry kâzegatuwâdaundâ — kely.

Nezewe iꞌi wemimukatu kwer wanupe aꞌe. — Pemumeꞌu zo pemukatu awer amogwer teko wanupe nehe, iꞌi wanupe.

Haꞌe vy omongeta avave rei pe haꞌe kuery omombeꞌu eꞌỹ aguã,Marcos 3.7-12

Pida najoitediniwace me diɡ̶ica anoyeloɡ̶odita.

Kiro ga ehetei g̃a pe:—Tapemombe'ui ti ojipe'g̃a pe Jesus'ga imombigi oretetirũa javo.

Isaías tỹ Jesus kãmén jaKỹ tóg ag mỹ: “ker isỹ ãjag tỹ háꞌ he kãmén hẽꞌ,” he mũ.

Ombogwera-ma ramo, “Aníke xe mombeꞌu teĩ” heꞌi okwera vaꞌe-pe.

Teyteydỹỹna mahãdu‑ò rarybere: —Uritere itỹnydỹỹõmykremy tuu ijyyõmykremy inyko‑ò.

ꞌGã katuꞌog ire ꞌga ꞌjau ꞌgã nupe:—Je momeꞌu kasi pejepe ꞌgã nupe ne— ꞌjau ꞌga ꞌgã nupe.

Ne kam mã memã kum, “Dja ga me ipudju”, ane.

Moropai inkamoro pîꞌ taꞌpî Jesusya teesepiꞌtîsaꞌkon ekaremekî toꞌya namai.

tu' xat, pu tikmũ'ũn nõy pu' xuktux hok, nũy Yeyox 'ãktux hok.

— Wawẽg̃ epeyawẽg̃muwẽn g̃u juy. Pũg̃ em tak ka'ũma — io'e cebe ip.

Jesus ky geꞌỹỹm mä sa hã ranaherꞌoot hyb nꞌaa ta ky nꞌaa ta wób sa hã.

Nxe³sxã³ ĩ³ye³kxi²te³nah¹lxi¹:— Nxe³jah³lxi³wxi¹. We²txi¹nx2ta¹wi¹. Nxe³nx2ta¹kxa²ha³ta̱³nxãn²ti³ a²nũ²a² ã̱³xa² ĩ³hen³txi³yah³lxi³txa³hẽ¹li¹. Je³su²jah³la² wãn³txa² nxe³ta¹hxai²hẽ¹la².

Hatyaoseta halitinai hiye hatahi akiti maxakaisakene aoka.

Va'ora ni'a'aha:—Hari'a va'ora vananamitha bana adani ija'ari vahoariha kodibadani danokia okabadanina — va'ora ni'aha ada Jesus.

Nisizororowyze ispe niy:— Hawa mykara kytsa bo soso byitaha — niy.

Toiꞌatumoehãite torania hawyi toꞌe tomimoehãite koꞌi pe. — Yt ewehenoi henoi teiꞌo iraniaꞌin me eimoehãite uhepiat hap koꞌi e.

Itea ixíko'okoa ákoyea okóyuhoahiko xapákuke xâne neko ítukeinoa.

Yɨ'rɨó, naâre neê kɨ̃ɨ yeékãhasere werê dutitiwĩ.

“Ya'apïta amam äśhacüśha mismilcachinquichu” nila.

Te te da'apese parimhã, ma tô duré sina da'azadawa uwati, da te dasina 're wasu'u za'ra mono tõ da.


“Mose ypoetoryme mana, ãko Ritonõpo. Tymenekase ya mana. Ipyno ase roropa yronymyryme. Yzamaro roropa mana. Juzenu ekarõko ase eya zae jomiry ehtoh poko sero nonopõkõ amorepatohme emero porehme.

Ota ixkôt amnhĩ nhĩpêx o pa xwỳnhta xa. Pa na pa amnhĩ kaxyw ãm. Inhmã hapêê. Na pa hte tanhmã kot amnhĩ nhĩpêx to ho pa hã omu nẽ ixkĩnh tỳx nẽ. Kot paj hwỳr amnhĩ karõ mẽ nhũm hwỳr axà nhũm ma ỹ hã pika piitã hkôt mẽ piitã mẽ kãm ijarẽnh o ri mẽ hkôt pa. Mẽ kot hprĩ hã ixte tanhmã amnhĩ nhĩpêx to nẽ tanhmã ijamaxpẽr to hã ixpumunh kaxyw.

Ia ninitiri nimereẽkiti. Ia nitiretakiti napokaerekatakiti. Nota sikariko Erekari Matamatakoti iuamoni. Iua sãpiretariko nota sãkire Xoteo minakonimoni.

“ ‘Etaungâ! Anra merâ iemary kâinduakeyby. Toenzepa kâinwyneguyly merâ, toenzepa womazeâni warâ. Yispiritury nhonwa iese urâ. Judeu domodoram, judeu keba modoram alelâ ise unâry koendonro nhegatuly.

Aiꞌaw heremiruzeꞌeg aꞌe. Heremixak kwer romo hekon aꞌe. Heremiamutar katu romo hekon aꞌe no. Ikatuahy ihewe aꞌe. Amono kar putar herekwe izupe ihe nehe no. Umumeꞌu putar hezeꞌeg oho iko teko nànàgatu aꞌe nehe no.

“Maꞌẽ, pee ma oĩ xerembiguairã aiporavo vaꞌekue, xerembiayvu Xenheꞌẽ py arovyꞌa vaꞌe. Hexe amoĩ ꞌrã Xenheꞌẽ. Haꞌe ramo amboae regua kuery pe voi omombeꞌu ꞌrã haꞌevea rami joguerekoa.

“Digawini! Etiniwa Iotagi, ane jiolatedice. Jemaa, codaa eliodi meote me idinitibeci. Jixotiogilo Iwigo. Odaa ja yatematitediogi niɡ̶ina noiigi niɡ̶ina ane iɡ̶enaɡ̶a, codaa me eetetece micota me jiwi anejigotiogi niɡ̶ina noiigi leeɡ̶odi loenataka.

“‘Pehepia ti nhipavẽive'ga – kiroki ga pe ji a'e eko ti g̃anduvihavuhuhetero javo,’ ei Tupana'ga,” ei ahe. “‘Ga ko nhiremia'nguhete'ga. Anhimohẽ hete ji ga rehe,’ ei Tupana'ga. ‘Amondouka po ti ji jira'uva ga pyri ga pojykakatuuka jupe nehẽ. A'ero po ti ga nhiremimbotarimova'ea mombe'ui judeus'g̃arũive'g̃a pe nahanahã pyry Tupana'ga pe javo,’ ei Tupana'ga.

Topẽ vĩ tag tó ja ti nĩ, ha mẽ: “ha vé, sỹ ũn kuprẽg mũ ẽn,” he tóg, Topẽ ti,” he ja tóg nĩ, Isaías ti. “Inh camarada ri ke ti nĩ, ti tỹ isỹ nén tó mũ ẽn ki króm há han kỹ. Inh fe pẽ vẽgtĩ, sỹ ti ve kỹ tóg inh mỹ sér tĩ. Ti hã mỹ sóg inh kuprĩg jẽnẽnh mũ, kỹ tóg inh vĩ tónh mũ sir. Fóg ag mỹ tóg tónh mũ, kanhgág ag mỹ ke gé, isỹ ag jykre tugnỹm ke ti,” he tóg, Topẽ ti,” he ja tóg nĩ, Isaías ti.

A-rami voi omoĩ vaꞌekwe kwatia-rehe: “Upe vaꞌe xe rembigwái, xe rembiporavo vaꞌe. Haꞌe xe rembihayhu. Xe rembierovyꞌa vaꞌe upéa. Xe Nheꞌẽ Marangatu amoĩ-ta hese. Omombeꞌu vaꞌerã entéro yvypóry-pe gwive. Nhandejáry pende pyꞌa omopotĩharã, heꞌi vaꞌerã xe-rehe.

—Kaheka Wadeòdu rare. Tuure heka jiarỹ, tii heka retare. Rehitxinyre. Tii heka deysana wadee riwahinymyhỹre Tatyytybytyhy tamy ariwahinykre. Ywisidỹỹna txuu heka ibutuko‑ò relyykre.

“Koromũ je upe oporowyky maꞌe ꞌga, jeremipyyrũmera ꞌga. Jeremifutararete ꞌga. Aꞌeramũ je tekuꞌiramũ tekou ꞌga ree. Teꞌagesagea je amono ꞌga upe ꞌga rerekwaramũ. Aꞌeramũ nipo ꞌga jepãjẽ mũ etee futat mamaꞌe apou akou. Ywy pewara ꞌgã nupe nipo ꞌga jeremiaporama momeꞌwau akou. ‘Otywer awi opoit maꞌe ꞌgã nipo ꞌga imogyau wemiayuwamũ’, ꞌjau ꞌga ꞌgã nupe najuejue etee.

‘Ota, ba arỳm amijo inhõ àpênh pytà. Imã abê. Imã kĩnhkumrẽx. Dja ba kum Ikarõ jano nhym arỳm o ba. Nhym arỳm apỹnh me bajtem ba djàri memã 'ã ajarẽ. Ije meo mex nhym me imã axwe kêtja 'ã memã ajarẽ.

Taꞌpî Paapaya: —Mîseniꞌ upoitîrî wanî umenkaꞌpî pe, unsaꞌnama pe. Kureꞌne uurî atausinpasaꞌ puꞌkuru wanî ipîꞌ. Mîîkîrî pia uyekaton tîrîuya. Moropai mîîkîrîya îꞌ kaiꞌma Judeuyamîꞌ pepîn pîikaꞌtî kupî yekare ekaremekî, yairî toꞌ eꞌtoꞌpe.

—Topa te hãm'ãktux, hu: “'Ãte nũhũ tik yãykutnãhã', nũy mõ'kutnã', tu mõ'yãy xe'ẽgnãg, hak kuxa hittupmãhã'. 'Ũgkoxuk te nõm kopa' xip putup, nũy 'ũgmũn 'ãktux, pu yõgnũ putat 'ãktux 'ũhep xop xohix pu', tu hãpxe'e 'ãktux putup.

Deus o'e: Ija otaẽiat- -obuywatwat'ukat- -õn cekay jĩjãiat- -omucokcokcok'ukat. Obiõg̃buk ojomõg̃ cebe. Ajo cũg̃ ma oxeiap g̃uwẽn soat pe- -Judeu'ũmayũ be.

“Hahỹ karom ỹỹ, ỹ asëëw däk doo, ỹ kamahä̃n doo. Baad ỹ hꞌyy gadajang ta wë. Ỹ anoo da Sahé ỹỹ, ta hꞌyyb gó tabawät hyb nꞌaa. Tamaherꞌoot da sahõnh hẽ badäk hahỹỹ hã habong do hã nyy da ỹ badꞌoo baad hadꞌop rabahadoo hyb nꞌaa matym ỹỹ gó.

— Nxe³jah³lxi³sa²lxi¹. Jah¹lai²li² Txa²sa³wi³sai²la¹wi¹. Ĩ³kaix1so¹na¹kxah³lai²la¹wi¹. A³lxi²na¹kxah³lai²la¹wi¹. Ĩ³wi¹lxon³kxi²sa²jah¹lai²la¹wi¹. Ã³nũ²nxi²sxã³ ai³na¹tu¹wi¹. Nxe³kxai²nãn²tu̱³ a²nũ²a²nãu³xa² a²yxo²ha³kxa¹ ko̱³nxe³ti³ kãi³ain¹ju³ta² ã³wa²su¹kxi²na¹ju³ta³nũ³a² ĩ³hen³txain¹tu¹wi¹.

Owene atyo nowakanihare naohenere, nawaiyititere, nihalahare mokita. Nisekohare ite nisa enomana hoka waiye ahekotya tyotya halitinai kakoa.

Isaías bini'ajora'iki: “Deua bini'aha: ‘Hada vani kodihonai abono. Onagathogatho'iki ada. Onofijahakiki ada. Khai hora ni'aki ida hojana hiki. Onaibaviki bana ada Ma'onahai Jahaki va'i bodinia. Ovari va'ora nava'isohiki bana adani arabo hahavi kaija'arini va'ora onasohira kaimoni.

— Atakta katsumuẽhĩtsa utakta ibo piwatawy. Ihumo kakurẽta hiba. Ihumo kamypokzitsiarẽta. Kahyrikoso ibo pipeha ituk tawahi mynapykyryk, kahyrikoso ituktu mynapykyryk ihumo kazikwy ituk my. Kasopykwy tisapyrẽna kytsa bo my. Hawa mozihikik aparakbaha bo motsaso.

Mio tã e Tupana — Meiũran ti aru atipoꞌoro Uhemiit sese ehowawi e. Pywo pe ti Uheropat kahato hat topyhuꞌat e. Uimikyꞌe kahato ti Miꞌi Miit e. Uimowepit sese hat ti Uimipoꞌoro e. Ewehehaꞌat ro uimikyꞌesat nug hat kape e katupono Miꞌi Miit ri Uipãꞌãu eiam sese wo topyhuꞌat e. Miꞌi Miit wyti aru imoherep uhepe uwe waku uwe yt hap e. Atimohey kahato Miꞌi Miit katupono uiwanẽtup hap ewy yn tuwanẽtup e. Miꞌi pote ihay upi atiꞌatuehakyeraꞌat reran wuatꞌi ywania yi totiaria. Iꞌewyte iwẽ pyi atiꞌatuꞌapiheg iraniaꞌin yt imohey i haria wuatꞌi ywania yi totiaria e. Miꞌi hawyi uwe uwe topyhuꞌat uimiꞌapiheg wuaria wo uwe uimiehakyeraꞌat wuaria wo hap moherep hanuat Miꞌi e. Miꞌi Miit po wo atiꞌatupohari ahiag po pyi imimoehakyꞌeꞌi koꞌi e.

“Anéye ra ovónje noívongoe, ákoti omotóva ongóvo, ominónuti hána'iti elókeko ongóvo. Mborexoâtimo ovo'ó kó'iyea ne Sasá'iti Omínjone, koane koyuhoâtimo xapa xâne ákoti itukapu jûdeu ne Ponóvoti Kixovókuti íhae njokóyoke.

Ã'rí yɨ'ɨ̂re da'rá ko'tegɨ, yɨ'ɨ̂ besé'kɨ niîmi. Yɨ'ɨ̂ ma'igɨ́ niîmi. Kɨ̃ɨ̂ me'ra e'katí'. Yɨ'ɨ̂ Espíritore kɨ̃ɨ̂re o'ôgɨti. Kɨ̃ɨ̂ yɨ'ɨ̂ niî pe'tirã masaré ãyuró weesére werêgɨsami.

Chayćhümi niyan: “Paymi sirbïnïpa aclacuśhäca cayan. Pay śhun'üćhu caycuśhanpïmi cushisha cayá. Ispiritú callpanchaycun'a jinantin pachäćhu allincäta tincüninman licaycunanpämi.

“Ãhãta te ĩpisudu ĩ̱ma romhuri'wa da, te 're ĩsawi pese mono hã. Taha ãma si wa ãma 're ĩ̱toi u'âsi. Taha ma, wa za ĩ̱pẽ'ẽzani hã tãma tisõ. Tawamhã daro mono bâ te 're ĩda'anho'reptui mono zé wasu'u na te za te te dama 're rowasu'u, da te 're ĩwaihu'u za'ra mono zéb da hã.


Imehnõ oneonezuhpyra mana. Opore oturupyra roropa mana. Osemataõkõ netaryme opore oturupyra mana.

Nom koja ri amnhĩ to àmra o pa hkêt nẽ. Rỳ kãm amnhĩ to rax prãm o mẽ kãm tanhmã amnhĩ nhĩpêx to ho pa hkêt nẽ.

!Kataparasãkireri ahoa kimaporiti ĩtiniãpo isãkirauatakasaaki. !Ineenamauata. !Itxitakaka apanakinikata kãkiti napiniãtaã.

Kurâ domodoram tyewiâse aguepa ise, nadaenkeba ise warâ. Arua oze nâseubyra ise.

Nupuràmàtyryꞌym kwaw oho aꞌe nehe. Nuhapukaz kwaw aꞌe pe wanupe nehe. Nuzeꞌeg kwaw wahyhaw rupi tawhu mytepe aꞌe nehe. Teko nuenu kwaw izeꞌeg tawhu mytepe aꞌe wà nehe.

Nanhomotareꞌỹi ꞌrã, ndaꞌijayvu atãi ꞌrã, neĩ tetã mbyte rupi ndaꞌijayvui ꞌrã guive.

Niɡ̶iniwa Iotagi adinotigimadetetege oko, oteɡ̶exaaɡ̶aɡ̶a yapaawe oko. Adinigetaɡ̶atee me dotaɡ̶a aneitice me yatecoɡ̶o oko minoa nigotadi.

‘Nhipavẽive'ga po ti ndogwayvari g̃a nehẽ. Ndohapukai po ti ga g̃a pe nehẽ. Ndahyahivi po ti ganhi'ig̃a g̃a pe cidade rapea rupi nehẽ,’ ei Tupana'ga.

“Vĩ jũ han ke tũ ti nĩ, jũ kỹ vĩ tar han ke tũ ti nĩ gé. Re tá ag tóg ti vĩ mẽnh ke tũ nĩ gé. Komẽr hã tóg vĩnh mũ,” he tóg, Topẽ ti.

Ipoxy vaꞌe onhonheꞌẽ mbojevy jevyha vaꞌe-rami ndoikói vaꞌerã. Osapukái vaꞌe-rami ndoikói vaꞌerã. Okirirĩ vaꞌe-rami ae oiko vaꞌerã. Atýra-py nohendúi vaꞌerã íxupe onheꞌẽ hatã-vy.

Tii heka ryryõtyhy rebureõtyhy heka inyõ‑wana widee. Tiu heka inyõ roholaõtyhy irybe dee. Ryki heka inyõ irybe‑ò roholaõtyhy.

Nimaraꞌnei ꞌga ae ree. Aꞌeramũ ꞌga ojeꞌegayaweꞌem. Wafukaiteꞌema ꞌga kwe pewara ꞌgã nupe. Ojee etee ꞌga ojerowiaraipeꞌema.

Ne mekmẽ kabẽno aben japanho ku'ê kêt. Ne memã àkjêro ku'ê kêt. Djãm kàj bê kabẽn nhym me kute prykôt õkre marmã? Kati.

Mîîkîrî wanî teesiyuꞌpîꞌsen pe pra tiaron yarakkîrî, moropai tîwentaimepîꞌsen pe pra. Moropai eꞌma tapîꞌ mîîkîrî maimu eta pemonkonyamîꞌya pepîn.

Tu hãm'ãktux hã' nõy yãnãn putup 'ohnãg, tu' yĩy ka'ok putup 'ohnãg, tu kõmẽn yõg putat hã hãm'ãktux 'ãhĩynãg putup'ah.

Ya'õxikxig̃ g̃u je'ku. Jewãwãm g̃u je'ku. Soat ka dag̃ tak kawẽnwẽn g̃u je'ku.

Dooh da taky gedag bä. Takꞌëp nado da ta kyyh. Dooh da takꞌëp terꞌood bä hajõk do sa mahang.

Hai³txi³ kwa² ĩ³he¹he¹kxi²nyhu¹xa³ha²kxai³ kwa² ĩ³kaix1nyhu¹xa³ha²kxai³ sxi²jen³nãu³ai²na² kwa² ĩ³kãi²non³si¹nha¹jau³su² ĩ³ye³li³xa³ha²kxai³ nxe³jah¹lai²la¹wi¹.

Maisaite ehareta halitinai hiye, maisaite kinatyaxa iraeta halitinai kakoa. Maisaite xala hare semita iniraine wenakalati naho.

Vara nina kamahini, ni-jahana abono-ra vaboraborahariha ada. Ni-kamadiaki fori hiriha ada bana hagihia ija'ari vaipohiki vajoroniki vahararana. Ija'ari vakadika'da'di hoariha fori hiriha bana ada.

Ba zikaha pebetsak sizubarẽtsa tuk batu kakaik my, batu aty tohi ske buruk ba zikaha pebetsak.

Pywo pe Uimipoꞌoro wyti aru perupꞌi puo kahato miitꞌin muꞌe e. Yt tuwemowato hin i tehay wo miitꞌin me. Maꞌato ti topotehakyeraꞌat kahato e. Yt topotꞌuka hin i tehay wo miitꞌin ete. Yt ihay pirik hin i rakat paaꞌe kahato rakat topyhuꞌat e.

Ákomo itúkapu yumópokenati nê'e, koane ákomo vaúka xapa xâne, koane ákomo itúkapu hónoti koyúhoyea ya none ovokúti.

Kɨ̃ɨ̂ neê dɨ'sâ soo, makâ dekopɨ karíkũ sihasome.

Manam äśhaycaćhayan'achu, nïtac apalcaćhayan'achu. Manatacmi shimintapis cällicunallaćhu uyalipäcun'achu.

Ta hã awa'awi te te dama 're anharĩ mono õ di za. Ãma 're ĩdawata za'ra mono zéb da hã, mreme 'rãihâ na te te dama 're rowasu'u mono õ di za, sõ'awimhã.


Pitiko zemime ahtao onezehkapopyra ynororo mana, amoriry etahkasẽ anaorihmapopyra mana tomeseke. Tyyrypyrykõke iporemãtyã pitiko zemime exikety sã mana. Mokaro pynanohnõko mana. Etuarimaketõ pynanohnõko roropa mana pitiko rokẽ enetuputyryhtao ro eya xine. Toto zehno pyra exĩko mana. Toto akorehmãko roropa mana itamurumehxo tonetupuhtohme toto a. Orẽpyra exikehpyra ynororo mana. Zae pyra ehtoh enahkapõko roropa mana.

ãm kapẽr xukaprĩ pix o koja mẽ hirerek xwỳnhjê mã kapẽr o pa. Nẽ mẽ kot tee ri amnhĩ nhĩpêx ã amnhĩ pumunh xwỳnhjê kamã ukaprĩ o pa. Nẽ mẽ kot htỳx ri amnhĩ nhĩpêx o mẽ pa xwỳnhjê kutã nojarêt rãhã ho pa jakamã nhũm mẽ hpãnhã tãm amnhĩ nhĩpêx o pa. Koja ã amnhĩ nhĩpêx anhỹr o ri mẽ hkôt pa rãhã ra akupỹm mẽmoj piitã tãm haxwỳr pa.

Apanakini Teoso sãkire auiãkani oiõkapeta ãkixinireẽna. Itapara !auari. Ninoa aanaia katxitoãkori atoko itxana. Iuaritika kona imapirinikari iua aanaia katxitoãkori. Iua atokokana kona ixipokari iua sãkire auiãkani mataparani. Itiretana. Apanakini Teoso sãkire auiãkani, kona iteene auikari Teoso sãkire. Ininiã ninoa tirikapi iopinikare xapitikiri atoko itxana, iuaritika kona iua oakari. Iua atokokana kona ixipokana Teoso sãkire auiãkani. Ikamaãpotari erekari, erekarinoka kãiatini ĩkapani.

Toenzepa ise kytyendyly. Awylygue ise kurâ domodo âdiempa tâinwânni modo koendâ lelâ nhedyly. Peto nhâseajiom wâne tyânlânehonzeba myara ise âdiempa tâinwânni nitywanânehomba awyly. Inakai modo adain-ho odaxi alâ ise aisezedyly. Kurâ domodo inakanhe tâentuneim modo koendâ lelâ nhedyly, se iwatary âdukagâdyby saseudyly wâne myara.

Aze teko nuzeruzar katu kwaw hehe wà nehe, Akwez heremiruzeꞌeg umukàg putar wazeruzar haw aꞌe nehe. Aze teko nupuner kwaw uzehe uzekaiw paw rehe wà nehe, Akwez heremiruzeꞌeg upytywà putar aꞌe teko aꞌe wà nehe. Umumeꞌu putar hezeꞌeg oho iko tuweharupi nehe, Ikatuahy maꞌe iapo pà nehe. Te amo ꞌar mehe nehe, Hekatu haw umumaw putar ikatu ꞌym maꞌe paw rupi aꞌe nehe.

Nomondoi ꞌrã takua opẽ vaꞌe, neĩ nomboguei ꞌrã tataendy ogue raiꞌi vaꞌe, haꞌevea rami joguerekoa ipoꞌaka aguã rami ojapo eꞌỹa ja.

Doweditedeloco oko ane deɡ̶eliodi eliwaɡ̶atakaneɡ̶egi, ane liciagi naɡ̶ana niale libiwe ane dinoke, codaa ayaaɡ̶adi eliwaɡ̶atakaneɡ̶egi, niɡ̶ina oko ane liciagi nadegogo anokexaa doɡ̶ocilaɡ̶ade. Eote niɡ̶ida libakedi nigepaa iɡ̶eke inoatawece ane beyagi.

‘Ga po ti oko nhyrõ he'ouhũve'g̃a pokoga nehẽ. Pyry po ti ga ndipopoakarive'g̃a pe nehẽ. Nahã po ti ga rekoi hendukatuuka g̃a pe nhinhi'ig̃a g̃a mongovouka nhinhi'ig̃a rupi,’ ei Tupana'ga.

“Ẽprã ke ag tỹ inh vĩ mranh kỹ ag tóg vãn tỹ ã tỹ tógꞌ he kỹ kam ke ẽn ri ke nỹtĩ. Hã ra ti pi(jé) ag tỹ kam ke kãn ke mũꞌ, isỹ ũ to: inh fe, he mũ ẽn ti. Néj gru tỹ nhyn ke sór ri ke ag nỹtĩ gé. Ti pi(jé) ag tỹ nhyn kenh ke mũꞌ, hã raꞌ. Ag mỹ tóg vĩ há han ke mũ. Tag kar kỹ sóg kejẽn vẽnh kar jykre tugnỹm ke mũ.

Heko kirirĩ vaꞌerã. Takwáry, Xýky, heꞌi heseve vaꞌe nomopẽi vaꞌerã. Upéixa opena vaꞌerã iporiahu vaꞌe-rehe. Tataendy ogwe-tama ramo, imbogwe eꞌỹharã. Upéixa ete onhemboete eꞌỹ vaꞌe-pe ogwereko porã vaꞌerã. Upéixa hembiapo porã porã vaꞌerã. Ndovái vaꞌerã Nhandejáry rape-gwi. Opa-rupi ojekwaa vaꞌerã anhetegwa.

Aõma bòtòreõ irybòhòmy roikeki. Tii raòròõtyhyy. Txuheòtyjurà loosòna urihimyòkeki heka tiu ruriõtyhy eleti‑di. Tii ritakre iaõbinana, inatyhynaõ binana wahe.

Ajemuaẽm te ꞌga ae ree. Ojeroꞌwu maꞌe ꞌgã nee ꞌga opotaꞌwaramũ. Ikuꞌipap maꞌe ꞌgã nee ꞌga ojejukau esage. Aꞌeramũ ꞌgã akuꞌiramũ ajemogyau nũ. Afuakaramũ ꞌga ꞌgã nee. ‘Jeruwarete ꞌga ojeꞌega pẽ nupe’, ꞌjau ꞌga ꞌgã nupe, ꞌga jeꞌega ꞌgã erowiareꞌemauwe. Aꞌeramũ nipo ꞌgã ꞌga jeꞌega rerowiaa ajemogyau.

Me kaprĩre kute mrãmri ne bõti kajyr kaprĩre pyràk djãm kute meo bikẽnhmã? Kati. Dja memã tỳx jadjà nhym me kam arỳm kĩnh ne. Me kute amim imar rerekre kute mrãmri ne ngônhpôk nhõ kadjàtnhĩ kũm tyk ne akrax rerekreja pyràk. Djãm kute memã àkjêr nhym me 'ã ukangamã? Kati. Dja memã kabẽn mex jarẽ nhym me arỳm amim mar tỳx. Ne memã axweo àpanho tẽ:n kam arỳm meo mexkumrẽx.

Itarumaiꞌsan pemonkonyamîꞌ wanî aꞌtuꞌmîra mana yeꞌ yakiꞌtapapîꞌsaꞌ warantî toꞌ wanî. Tîîse iwaikîꞌ tuꞌkaiya pepîn. Moropai apoꞌ iparu eꞌtîꞌkaꞌpî yeꞌnen aꞌtuꞌmîra tîweꞌsen yiꞌnîpîiya pepîn. Tîîse inkamoro yapîtanîpîiya pemonkonyamîꞌ yenumî Paapaya pîkîrî. Mîrîrî yai yairî kuꞌnenan wanî imakuiꞌpî kuꞌnenan yentai.

Tu tikmũ'ũn hok xop kuxa kap-tup, tu' pu'ũgnãg xop mõ'nĩynãm putup, puyĩy tu ka'ok, tu hãpxopmã ka'ok putup, nũy tikmũ'ũn pu hãmmaxnã mõ'kuma' mõg.

Ikẽrẽan e'e jĩjãayũ daxijo xeku ikẽrẽat pewi. Okay itabut cĩcã'ũmayũ g̃utabut cĩcã okay. Imẽn ma je'kuku soat pewi ikẽrẽat uk'ug̃- -Deus kayayũ bewi.

Baad hadoo doo me da tagadoo sa hꞌyyb gó nahejoonh doo. Dooh da tahajẽẽw bä hꞌyyb nahedꞌoo doo. Tii da tabadꞌoo da sa hã baad hadꞌop do jꞌaa ketsë bä kä nesaa do hã tanꞌoo bä.

Ka³tĩ³kxa³ti²nxãn³su² sa²ka³lũt3sxã³ sxa³nxã³nxa² sa²nãu³lxi²nxa³lho³li¹. Te²yã¹nxe³sxã³ lã³pi³ãu²te³na² ũ³hũ¹lxi³te³lhxã³ tẽ³na² hai³txi³ ũ³hũ¹lxi²nxa³lho³li¹. Nxe³kxa²yã¹nxe² a²nũ²a² yxo²ĩ²sxã³ hxi²tha³kxai²nãn²tu̱³ hai³txi³ ĩ³ya²lu¹thxa³kxi²nxa³lho³li¹. Nxe²nxa³ha²kxai³ ĩ³nxũ²kwa̱i³lxũ¹txain¹tu¹wi¹.

Maisaite katyahita atya kano taikoane, maisaite ewakatita xaokanatyakalati ikalira aokanaitere. Hekoite aiyateretyoa wenati waiyexe maniya hoka ekakoita moka halitinai hatyoaho.

Va'ora va'adiki bana adani vava'i jahajahariki. Mosori kaa'dariki fori hiki ida ija'ari va'ini jahajahariki. Ovaria binajahaki ida vakadimahi. Lamparina daijanariki fori hiki ida ija'ari Jahari kahojaia kahojaiki. Ovaria biakava'ijoaki ida bana. A'diahirini oadani ida kidibadani, binasohiha'oadahaki ida nahina Jaharia binajahariki.

Kytsa asaktsa siakubyitsa hwi tsibik wata ihumo sipunihikrẽtsa moziknaha. Asaktsa batu siaku izo mybeke ta hyrity wa ihumo sakurẽtsa moziknaha, sihumo batu imyi. Myzubaha kaharere bo hyỹ mykaranaha mozihikik.

Miitꞌin yt uwe mikyꞌeria i kyꞌe hat uhemiit e. Iꞌahu kahato rakaria hatek takaria ihakyꞌeꞌi rakaria aikotã akuara pokꞌe rakat watomog hawyi tuwepy ihay se i raꞌyn hap ewy kahato toiꞌatumog miitꞌin yt tuwehum kuap i poꞌog nakaria ete. Iꞌewyte yt iwẽ po hep hin i uhehay hãpyk takat moherep hap ete e. Miꞌi Miit tiꞌatuꞌakit aru wuatꞌi miitꞌin maꞌat haria e. Miꞌi hawyi miitꞌin pyhyp haria toiꞌatumoma yne e Tupana.

Koseánatimakamo ne xâne ákotine xunáko, enepohikone kutí koeti kalísoti ókono hí'e ekehókotine. Koane koseánatimakamo ne xâne kutí koeti páviu enepo kaha'áne ípukeovo. Ákomo kutí íxa ipukoâti. Énomonemo koe ítuke imókonemo uke'éxapa uhá koêti ne vaherévokoti itukápumo ainóvoti ponóvoti kixovókuti apê.

No'ó wãkû tutuatigɨ noho kẽ'rare kõ'âsome. Kõ'âro noho o'ôgɨ, wãkû tutuakã weegɨ́sami. Ẽho peó tutuatirãre tu'tîsome. Naâre ãyuró wee tamúgɨsami. Kɨ̃ɨ̂ wiôgɨ sãháaka be'ropɨ, kɨ̃ɨ̂ yã'asére dokâ ke'akã weéka be'ropɨ tohô weé du'ugɨsami. Kɨ̃ɨ̂ keoró dutî me'rikɨ̃'sami.

Ñatac paquilpuyä cäñanuy cäcätapis tuquipmi licaycun. Wañulpuyä michïrunu cäcätapis manam wañulpächinchu. Caynu caycun'a allinca camalaycunanpä unanchaycuśhäman ćhänancamam.

Duré, buru teihi hã sihâpâ na 're simasa mono wamhã, e te za da te 're si'ẽ. Mare di. Taré te za da te 're wahutu za'ra, wahu na apâ 're simasa mono da. Tane duré, sib'uware na ĩ̱'ãma 're ĩnomro mono norĩ ma, te te tãma 're rob'manharĩ wasété za'ra mono õ di za, ta hã. Duré ĩro'ore hã ro'o nhib'uware nherẽ, da te 're ĩsimroi mono õ ne, sib'uware na ĩ̱'ãma 're ĩnomro mono norĩ ma, te te tãma 're rob'manharĩ wasété za'ra mono õ di za duré. Ta norĩ ãma te za 're siwamri u'âsi za'ra. Tawamhã nimahã na si te za oto ĩsimipawapto wẽ zéb zarina, da te 're waihu'u za'ra, dapoto mono bâ, te 're ĩda'anho'reptui mono zém na hã, ĩsitob'ru norĩ hã te te dawi 're ro'wa'rutu u'âsi za'ra mono nherẽ, da te 're waihu'u za'ra mono tõ da, te 're ĩda'anho'reptui mono zé wasu'u hã.


Mame tosẽkõme mokyro enetupuhnõko seropõkõ mana emero porehme,”tykase Izaja pake Ritonõpo omiryme.

ã kot amnhĩ nhĩpêx anhỹr o pa jakamã koja pika piitã hkôt mẽ pa xwỳnh kwỳjaja kukwak ri amnhĩ kaxyw Tĩrtũm kôt hamaxpẽr nẽ hkôt amnhĩ xunhwỳ. Anẽ.Na pre ã finat Ijaisja Tĩrtũm nhỹ hã kormã Jejus wrỳk nẽ kator kêt ri tanhmã kot amnhĩ nhĩpêx to ho pa hkukamã harẽnh nẽ hã kagà anẽ. Tã nhũm mẽ hwỳr wrỳ nẽ ã mẽ hkôt amnhĩ nhĩpêx anhỹr o pa.

Xoteo minakaniua auikariko iua sãkire.Itxa Isaía sãpirena kitxakapirĩka.

Einwânse akaemo idânârâ, tâmakehomoem’ kely Deus,”itaumbyry Isaías iweniby.

Teko ywy nànànar paw rupi uzeruzar putar hehe aꞌe wà nehe no, wàro putar wà nehe.

Haꞌe ramo hery rupi amboae regua kuery voi oarõ ꞌrã okuapy.”Isaías 42.1-4

Odaa inatawece ane noiigi onibeotege meote me newiɡ̶atace.”

‘Ga rehe po ti judeus'g̃arũive'g̃a jikogi nehẽ,’ ei Tupana'ga,” ei Isaíasva'ea hako.

Ẽn kã ũ tỹ ti ki ge kỹ nỹtĩ ag hã vỹ krenkren ke mũ, fóg ag mré hã, kanhgág ag mré hã,” he tóg, Topẽ ti,” he ja tóg nĩ, Isaías ti, Jesus to. Hã ra tóg ge nỹgtĩ.

Hese ojerovia-ma vaꞌerã yvypóry kente kwéry: Nhahaꞌarõ katu íxupe jaiko-vy. Ou vaꞌerã, heꞌi vaꞌerã hese”Is 42.1-4heꞌi vaꞌekwe Nhandejáry kwatia nheꞌẽ gwaꞌýry rehegwa omombeꞌu-vy.

ꞌGa ree nipo judeueꞌema ꞌgã jemogypyygi. ‘Anure nipo ꞌga jane katuꞌogi Jarejuwarete ꞌga upe’, ꞌjau nipo ꞌgã ajaupe”,ꞌjau Isai ꞌga ikwasiaa Jejui ꞌga ree rakue. Aꞌeramũ Jejui ꞌga mamaꞌe apou ꞌga remikwasiarer imũ etee futat.

Nhym kam apỹnh me ba djàkam me bajtem arỳm tu amim markumrẽx.’ Nãm ã Metĩndjwỳnh memã ane.” Nãm ã Idjaij me bakukãmãremã ane nhym me arỳm aben djô'ã arẽnho mõ:n arẽnho mõr tãmtã arỳm 'ỳr o bôx. Tũ:mràm me bakamingrãnyrekam Jeju arỳm katon kam arỳm abatành ne ar ba. Ne kam arỳm memã prĩ mex ne memã kukràdjà jarẽnho ba. Idjaij kute me bakukãmãremã 'ã ujarẽnh kôt ne memã prĩ mex ne memã kukràdjà jarẽnho ban kam memã kum,—Dja gar ipudju. Nãm ã Jeju memã ane.

Mîrîrî yai Judeuyamîꞌ pepînya innape ikupî pe man. Moropai mîîkîrî winî tîweꞌpîikaꞌtîtoꞌkon nîmîkî pîꞌ toꞌ koꞌmamî pe man,taꞌpî Isaías nurîꞌtîya pena.

Ha' hep xohix xop kuxa mãm ka'ok 'ũkopah, tu hãmmax hip.”'Ũkux. Kaxĩy.

Soat ipi juacat Deus emunaẽ kay je'e, i. Imẽn Isaías o'g̃uwẽn kuyjeayũ be.

Ta hã badäk hahỹỹ hã habong do radaab yyp, rabedëp hyb nꞌaa nesaa do mahä̃nh.”Isajas 42.1-4

Jã¹nxe³jut3su² Jah¹la² wãn³txai²na² sa²kxai³lu² a²nũ²a²nãu³xai²na² a²yxo²ha³kxa¹ yxo²ĩ²ain¹tu¹wi¹. I³sa³i²ah³lu¹tai²na² wãn³txa² nxe³ta¹hxai²hẽ¹la².

Waikohekoa nihatyaka tyaoniterenaite atyahaha exahita tyaonaha exema maheta.

Arabo hahavi kaija'arinia vakamithaki bana ida varani hina. Vaipohiki bana adani ija'ari vakaijokana vihiki.’ ” Nimania ida Deus athi kapapirania hojaki.

Kytsa abazubatsa ihumo sispirikporẽtsa maha — niy. Iwa Deus sohokotsa Isaijas inarokota tubabatu Sesus soho ziwataha aba zuba atsatu my.

Meiũran ti aru Miꞌi Miit yn ni miitꞌin miekatup mo topyhuꞌat mesuwat yi tote e. Taꞌi Miꞌi Uimipoꞌoro topyhuꞌat aru wuatꞌi ywania mimohey wo e Tupana yianmete Iesui etiat Isaia miwan me tohenoi.

Yoko énomonemo itúko kúxoixone ne uhá koeti xâne, koêkuti óvohikoku yara kúveu mêum” koe yútoe Izâiya. Izâiya 42.1-4

Tohô weérã niî pe'tirokãharã kɨ̃ɨ̂ dutiátehere ko'têrãsama, niî ohâ no'okaro niîwɨ.

Chayćha jinantin pachäćhu nunacunaca payman chalapacullal alcayalcan'a” nil.

Tawamhã daro mono bâ te za tô sena sô 're danhimipari za'ra, te te 're ĩda'anho'reptui mono zéb zô.” Ãne duréihã 'Re ĩhâimana u'âsi mono mreme na rob'ui'éré hã, Zezusihi ãma hã.


Peuzepu poko(Mak 3.20-30 Ruk 11.14-23)Morarame orutua enehne toto Jezu a, tonurẽkara, tomirẽkara, enara. Jorokohpe roropa kynexine. Mame mokyro tukurãkase ropa Jezu a. Joroko roropa tutũtanohpose eya, enara. Mame kynosenuhmane ropa rahkene. Sekere tykase roropa ynororo.

Jejus mẽ mẽkarõmnuti wa harẽnhMakre 3.20-30 Rukre 11.14-23, 11.31-32, 12.10Tã nhũm prem Jejus wỳr mẽhõ myja o mõ. Mẽkarõmnuti kot hwỳr àr nẽ ho nohkre nẽ ho kapẽr kêt xwỳnhta nhũm mẽ hwỳr o mõ. Hãmri nhũm omu nẽ nê mẽkarõmnuti jano nẽ akupỹm ho mex kurê kumrẽx nhũm akupỹm rĩt mex nẽ akupỹm kapẽr mex nẽ.

Maerekani Matamatakoni Omitikiko(Marko 3.20-30 Arókasi 11.14-23)Iuasaaki kãkiti anikari kiki maerekati matamatakoti auaĩtotakiti Xesosimoni. !Isãkirauata. Mõsiãreti itxaua iua, maerekati matamatakoti xika. Xesosi erekapeka txĩkitakari iua. Iuasaaki kõsiãrepeka, kasãkirepeka itxa.

“Satanás eon-honru kainly lakuru Deus eon-honrugue” Jesus kehobyry(Mc 3.20-30 Lc 11.14-23)Ilâpygueduo ani Jesusram uguondo nhadylymo, tytaremba, kâempyra warâ âiehoyby kadopâram. Jesus mâkâ kua nhedyly. Kadopâ egaseduo uguondo koendâ âjitainly idyly, epyemba idyly warâ.

Uzeꞌeg Pezepu rehe aꞌe kuryNaꞌe teko werur awa Zezuz pe aꞌe wà kury. Hehàpyhà ꞌym maꞌe romo hekon aꞌe. Nupuner kwaw uzeꞌegaw rehe aꞌe, taꞌe tekwe ikatu ꞌym maꞌe aꞌe xe, numuzeꞌeg kar kwaw aꞌe xe. Umukatu Zezuz aꞌe awa aꞌe. Aꞌe ꞌar mehe uzewyr uzeꞌeg pà kury, Upuner hehàpyhà haw rehe no.

Marcos 3.20-30 Lucas 11.14-23Jesus oĩa py oguerua peteĩ ava hexe anha onhemonde rã ndoexai neĩ ndaꞌijayvui vaꞌe. Omonguera ramo ijayvu eꞌỹ vaꞌekue ijayvu haꞌe oexa ju.

Jesus iniaa Belzebu(Marcos 3.20-30 Lucas 11.14-23)Niɡ̶idiaaɡ̶idi joɡ̶onadeegitalo Jesus ica ɡ̶oneleegiwa ane dakatiogi niwigo abeyaceɡ̶egi aneo me ɡ̶olaɡ̶a codaa mewaloɡ̶onaɡ̶a. Odaa Jesus ja icilatidi, ja yakadi me dotaɡ̶a, codaa me yatetacibece.

O'mbero ahe e'i:Belzebu'ga opoko Jesus'ga(Marcos 3.20-30; Lucas 11.14-23)Aerẽ ojipe'g̃a heakwagweve'ga reruri Jesus'ga pyri tombojipe'a ti Jesus'ga anhag̃a ga hugwi javo. Ndohepiagi heakwagweve'ga. Ga nonhi'ig̃i no. A'ereki anhag̃a ndohepiukari ga pe. Nomonhi'ig̃ukari ga pe no. G̃a ga reruri Jesus'ga pyri. Igwete Jesus'ga anhag̃a mbojipe'ai ga monhimohig̃atuavo. A'ero ga nhi'ig̃a'javi. Gwepiaga'ja ga no.

Jesus tỹ Japo jykre tó(Mc 3.20-30 Lc 11.14-23)Kejẽn ag tóg Jesus to ũ pére kãmũ mũ, ũn kyvó. Vĩ vãnh tóg nĩ gé. Hã ra tóg jagrẽ kórég nĩ gé, hã kỹ tóg ge nĩgtĩ. Kỹ Jesus tóg ti tỹ háꞌ he mũ sir. Kỹ tóg vĩ háꞌ he mũ sir. Ve háꞌ he tóg mũ gé sir.

Hesu omombeꞌu Belzebu rehegwa nheꞌẽ(Mc 3.20-30 Lc 11.14-23)Upe ramo ojereru íxupe, Hesu-pe peteĩ anháy rerekoha. Hesapyso eꞌỹ vaꞌe, inheꞌẽngeꞌỹ vaꞌe ave. Ombogwera-ma ramo íxupe, inheꞌẽngeꞌỹ vaꞌekwe onheꞌẽ porã-ma, ha hesapyso eꞌỹ vaꞌekwe hesapyso porã-ma.

Hãbu rybeõ ruetàõ heka iny didydenyde Jesuisi‑ò wahe ralòmyhỹreki wahe. Tii tyytybybina iwo‑ò ralòmyhỹreki wahe. Jesuisi tyytybybina riteònyre. Tai irue heka awimy relere rarybere.

Mamaꞌeukwaawa rerekwat(Maku 3.20-30 Luka 11.14-23)Anure ꞌgã amũ mamaꞌeukwaawa rerekwara ꞌga rerua Jejui ꞌga upe. ꞌGã nemierurera ꞌga nojeꞌegi futari. Mamaꞌeukwaawa ꞌga mojeꞌegukareꞌema ꞌga mogou. Mamaꞌe resagukareꞌema nanẽ ꞌga upe nũ. Aꞌeramũ ꞌgã ꞌga rerua Jejui ꞌga upe. Aꞌerauwe Jejui ꞌga ꞌga katuꞌoka, mamaꞌeukwaawa moia ꞌga wi. Aꞌerauwe ikatuꞌogipyrera ꞌga jeꞌegi ꞌgã nupe. Mamaꞌe resaka nanẽ ꞌga akou nũ.

Me kute Jejumã Xatanaj nhõ àpênh jarẽnh.(Mak 3.20; Ruk 11.14)Nhym kam me karõ punu kute me'õo baja me arỳm 'ỳr o bôx. Me karõ kute o bakam ne no rãn kabẽn kêtkumrẽx. Nhym kam arỳm o mex nhym me aêrbê arỳm kabẽn ne rĩt mex.

Jesus Pîꞌ Makui Poitîrî Taa Toꞌya(Mc 3.20-30 Lc 11.14-23)Mîrîrî yai warayoꞌ enkaruꞌnan moropai imaimu pîn yarîꞌpî toꞌya Jesus pia. Maasa pra imariwaꞌkaꞌ pe awanîꞌpî. Mîîkîrî yepiꞌtîꞌpî Jesusya moropai mîîkîrîya eraꞌma piaꞌtîꞌpî moropai eeseurîmaꞌpî nîrî.

Yeyox xix MeyemoHa ta' xip tik pa hok, ha' mõgãhã Yeyox hah, ha' yĩy hok kamah, yã yãmĩy kummuk te tik kopa' xip. Yeyox te' hittupmãhã', ha hãmpẽnãhã', tu hãm'ãktux.

G̃ebuje iboceayũ ag̃okatkat o'tujowat. Ita'ũmat osunuy ixe ag̃okatkat. Cekawẽn pa'oreat tak o'e ixe, ibiõg̃buk kẽrẽat imuyde'ũm'ũmm puye. O'tujowat ip. O'je'ada Jesus a'õbi. Ijojom o'e, o'je'ada buye. Xipan kawẽnwẽn o'e- -ibiõg̃buk kẽrẽat kug̃ tũibit o'e, o'je'ada buye.

Nesaa Do Yb ky gabuuj Jesus moo wät rahanäng do panyyg nꞌaa hahỹỹhTi mꞌ ramanaa mä Jesus wë ajꞌyy karapꞌaar hꞌyyb nesaa do hadäk doo, ty tamah doo, nerꞌoot doo. Ti mꞌ Jesus habëë hõm karapꞌaar hꞌyyb nesaa do ajꞌyy hã hadäk do paah. Ti mꞌ ajꞌyy erꞌood däg kän pꞌaa hẽnh. Pꞌaa hẽnh mä tabahapëë däk.

Bel³se³bu²ah³la² ĩ³yau¹ũ³jau³su²Nxa²ha¹te¹ in³txa² ko̱³nxe³te² yãu³ka³txa² nxũ²kwa̱i³yxau³jah¹la² ã³sa²so¹ain¹ta¹hxai²hẽ¹la². A²nxe³jah¹la² ye³han³ye²ha²kxai³ yxo²kan²ye²ha²kxai³ nxe³jah¹lo²su² ta¹hxai²hẽ¹la². A²nxe³te²kxai³lu² Je³su²jah³la² hi²sen³kxai³lu² in³txa² ĩ²kxi²nũ²la² ko̱³nxe³te² yãu³ka³txa² nxũ²kwa̱i³li³si¹jau³su² kwa³na³ta¹hxai²hẽ¹la². Nxe³tãu³ yxo²we²txi²xi²ha²kxai³ ye³we²txi²xi²ha²kxai³ nxe³ta¹hxai²hẽ¹la².

Jesus Atyo Motya Tihanare Kahinaetita Aokaha(Marcos 3.20-30; Lucas 11.14-23)Hatyaoseta kolatyaha Jesus ana hatya haliti maxosehare, mairainehare. Tihanare nikare mokitene. Hatyaoseta Jesus awaiyehetene hoka waiyakaheta, iraiheta xoaha.

Biosibo Jahari varani hina(Marcos 3.20-30; Lucas 11.14-23)Hari. Oniaroa, Jesus kania avavikha'aha ada makhira kabajadina bikanamaodorohaki, abani biana'dakharariki jaboni ada. Jesua bihonariaki ida bajadi akara'oni makhira kania. Nokho avagaha'ianaha, varavara'ianaha jaboni ada makhira.

Kytsa Sesus Beresebuhu humo ihyrikoso sapybara ziksiwyhik mybarapetu nikaranaha.Kyze kytsa maku ihyrizikubyita Sesus bo zioktyhyryknaha. Ana humo kino iharerebyita ihyrikoso sapybara humo. Sesus zizororowy iwatahi inataharerezo, iwaze iktsazo niy. Tsakurẽta niyzik.

MAKU 3.19-30 IRUKA 11.14-23 PIAT EWYMiꞌi hawyi itotiaria terut Iesui kape ahiag ipiit piat rakat. Miꞌi miit iꞌewyte yt ihapytig i iꞌewyte yt ihay kuap i. Yt toikuap i sehay katupono yt hewaure i rakat toĩneꞌen. Yt naku i kahato tuete. Miꞌi hawyi meremo Iesui timohapytig. Iꞌewyte toimoehay i raꞌyn mekewat miit. Miꞌi hawyi ihay kuap i raꞌyn ihapytig i raꞌyn hewaure kaꞌa i raꞌyn ipiit toikuap yne i raꞌyn.

Koyuhókono itúkeovo íhakoe Mbezêbu ne Jesus(Mk 3.20-30; Lk 11.14-23)Yane omókonone xoko Jesus hóyeno mókere komítiti, ûroevo ndémoniu. Koítova Jesus. Yane koyúhopone koane ínixopone neko mókere komítiti.

Jesuré “Wãtî tutuaró me'ra weé ĩ'yomi” niî uukahá'ke niî'(Mc 3.20-30; Lc 11.14-23; 12.10)Be'ró Jesu tirópɨ kapêri ĩ'yâtigɨ, uúkũtigɨ wãtî sãháa no'o'kɨre mii eháwã. Naâ kɨ̃ɨ̂re mii ehákã ĩ'yâgɨ, Jesu kɨ̃ɨ̂re yɨ'rɨówĩ. Tohô weéka be'ro ĩ'yâ, uúkũwĩ.

Jesustam tumpapäcun(Mc 3.20-30; Lc 11.14-23; 12.10)Chaymi chay üra mana limä apla Satanaśhpa gänäśha nunacta Jesusman puśhapäcula. Jinaptinmi Jesus tuqui limä uyalï nunaman sänächin.

Bezebuhu wasu'u(Marcusi 3.20-30; Rucasi 11.14-23)Tawamhã Zezusihi tẽme, ma tô aibâ hã dasiwi saprõni ni, wa'uburé te te 're pibui u'âsi mono wa, ĩtob'a hã duré ĩmreme'õ hã. Tawamhã Zezusi hã ma tô pese. Te te pese parip si, ma oto mreme watobro, apâ. Te te rob'madâ'â wẽ di duré, aibâ hã.