Azahkuru matose morara karyhtao oya xine. Oty kurehxo Ritonõpo a? Uuru risemy? Tymaro oturutopo? Ritonõpo poe asakororo kure Ritonõpo kyryryme exiryke.

Nom mẽ ate mẽ ahkreta mex kêt. Pẽr mẽ ajamaxpẽr mexti hã. Tĩrtũm mã amnhĩ jarẽnh xà hã ixkreta mex o ixkre ho mex kaxyw kàxpore nhõrta jakrenh. Tã ka htem axtem nẽ mẽ kot kãm kàxpore nhõrta mex o ixkre jakrenh ã harẽ. No mẽ pahte ãm hãmri mẽmoj tã amnhĩ jarẽnh nẽ aa paxêx kêt rãhã ho papaja na Tĩrtũm kãm hprãm.

—Hĩte mõsiãreni atoko. Kona kiĩkitei hĩte. Ĩkiripa apiari? Orokani? Teoso misãkiretiko aikotikani? Teoso misãkiretiko aikoti apiari, kotxi oa oro aiko ãki aua, ininiã aiko txĩkitakaro oro Teoso nakito oniniãua.

Âindonro âmaemo. Epy emyenro âmaemo! Deus ety tywyneim kuru, iodano modo takaze. Mârâ ioday awylygue kulâ awârâ modo iwynu.

Maꞌe kwaw ꞌymar hehàpyhà ꞌym maꞌe ài peiko. Tupàn hàpuzuhu uhuaꞌu weraꞌu aꞌe temetarer wi aꞌe. Ikàg weraꞌu izuwi no. Taꞌe Tupàn hàpuz umukatu aꞌe temetarer aꞌe xe. Taꞌe aꞌe temetarer Tupàn hàpuzuhu pupe tuz aꞌe xe.

Hiꞌarandu eꞌỹ haꞌe ára revegua eꞌỹ pendekuai vaꞌe, mavaꞌe tu joegui omboetevepy: ouro rive, tyrã pa henda ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe? Mbaꞌeta henda ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe ma ojapo ouro avi ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe opyta aguã.

Ǥadiciagitiwaji niɡ̶ina oko yetoledi codaa me ɡ̶oladi! Amiida ica aneneɡ̶egi ida ane jaoɡ̶a, oolo ane idei Aneotedoɡ̶oji liɡ̶eladi, oɡ̶oa iniaaɡ̶ini Aneotedoɡ̶oji liɡ̶eladi aneo niɡ̶idiwa oolo anidiwa catiwedi liɡ̶eladi me nepilidi Aneotedoɡ̶oji?

—Ikwahave'ỹva'ero pe peko! ei Jesus'ga judeus'g̃a mbo'ehara'g̃a pe fariseus'g̃a pe no. Ndapekwahavi'i'i! Tupana'ga ronga nhandejatykahavuhua koji'i pyry hete Tupana'ga pe. G̃a ouro po'rurame jate Tupana'ga ronga pype nhandejatykahavuhua pype Tupana'ga omombyry ouro, ei Jesus'ga.—Tupana'ga nhi'ig̃aatyviva'ea rehe pe g̃a mbo'ei, ei Jesus'ga.

Vẽnhmỹ ti nĩ, ãjag vĩ tag. Krĩ tũ ãjag tóg nỹtĩ, kyvó ãjag tóg nỹtĩ. Ouro mỹ Topẽ jo ĩn kãfór nĩꞌ? Vóꞌ. Ouro vỹ tỹ Topẽ tũ nĩ, ti tỹ Topẽ jo ĩn krẽm nĩn kỹ. Hã kỹ tóg tỹ Topẽ tũ kar nĩ sir, ouro ti, ti jo ĩn ti ke gé. Ón kỹ: “Topẽ hã vỹ ki kanhró nĩ,” he tũg nĩ,” he tóg, Jesus ti.

Peẽ pene arandu eꞌỹ. Ndohexái gwaperã vaꞌe-rami peiko. Maꞌerã, “Gwĩ Nhandejáry pygwa ouro gwigwa tuvixa mbaꞌeve Nhandejáry róga-gwi” peje? Ndahaꞌéi upéixa. Nhandejáry róga kakwaa ae katu omomarangatu gwĩ ouro gwigwa, heꞌi inharandu eꞌỹha kwaa uka-vy íxupe.

Kaiboho heka bede erydỹỹdu bede erytyhykõ mahãdu atxitenyteri dohodỹỹna heto kia‑ò ralòkeki. Aõbo bedeòtiidỹỹna tyhyre womati tỹrỹrỹhỹkỹ aõbo ada dohodỹỹna hetole aõbo teeryõte, Deuxu Dohodỹỹna heto wahe.

—Aꞌeramũ taetu nipo pejeꞌakwaaweꞌemetyg etee te. Maranuara sipo esage maꞌeramũ Janeruwarete ꞌga upe? ꞌGa mogytaawa tee esage maꞌeramũ ꞌga upe. Ouru apopyrera ꞌũi ꞌga mogytaawa pype. Aꞌeramũ wesageramũ ꞌga upe. Omogytaawa pype teneꞌem ire amunipo ꞌã ꞌga naeaꞌari ee— ꞌjau ꞌga ꞌgã nupe.

Me no rã ne me kute amikukãm rĩt kêt. Kam me kute amipry mar kêt. Me aje me uràk ne amijo ajêx ne memã, “Ba ne ba ije Metĩndjwỳnh mar mex”, anhỹr ar o aba. Nhym be, kati. Me aje mar kêt ne te memã Metĩndjwỳnh'ã adjujarẽnh ar aba nhym me adjwỳnhdjwỳ kute mar kêt. Be, me amãbit ne kẽn karỳr kute mexo kikreti jakrenh. Djãm mrãmri? Kati. Kikreti ne kute mexo kẽn karỳr jakrenh. Kikreti kukwakambit ne kẽn karỳr mex. Metĩndjwỳnhmã mex. Nãm Jeju ã Môjdjê kukràdjà mar djwỳnhmã ane.

Pakkokon, îꞌ epuꞌnenan pepîn, enkaruꞌnankon amîrîꞌnîkon. Îꞌ wanî ipîkku pe tîweꞌsen, ouro ou epîremantoꞌ yewîꞌ kaꞌrî ipîkku pe tapurîsen? Epîremantoꞌ yewîꞌ wanî ipîkku pe panpîꞌ maasa pra Paapa yewîꞌ pe awanî yeꞌnen. Moropai mîrîrî ouro wanî imîrî pe maasa pra itewîꞌ ta awanî yeꞌnen —taꞌpîiya.

'Ãxop putox kummuk xix 'ãpa hok! Pi'yã' mũn yã' xexkah, 'ok pe pipkup yãnãm 'ãta', 'ok pe Topa pet xexkah? Yã' pet yã' xexkah!

— Eyetaybit g̃u! Ajom xe'e eyetaybit? Ka'ũma ma! Ya'õpi'ũmat puximayũ eyju. Ajo yobo'g̃ Deus xe- -ceweju kawẽnwẽnap'a du? Yabeat ouro g̃u xe'e? Deus eju kawẽnwẽnap'a yabog̃ ma. Ouro xipat Deus eju kawẽnwẽnap'a be buye — io'e.

Hꞌyy gatamah doo, ty temah do hadoo na-ããj hẽ bëëh! Pꞌop Hagä Do tób nꞌaa takꞌëp ji hyb nꞌaa jawꞌyyk kꞌããts tëg gabarëëh do ta gó hanäng do bahä̃nh. Tii dꞌ tawén hadoo, Pꞌop Hagä Do tób nꞌaa né hẽ tii, tsyt hẽ Pꞌop Hagä Do wë kasëëw däk hanoo do hyb nꞌaa kꞌããts tëg gabarëëh doo.

Ã³ne³to³ti³he¹yxah³lxa³lxi¹. Wxa²ẽ¹nãu³ai²na² wain³txi³ a̱in³nyhah¹lxa³nha²kxai³ ye³han³kxa² yã¹yxah³lxi¹lxi¹. Ou²ro²ka³lo³a² a³lxi²na³li¹. Yxãn¹ta¹ sxi²hai²na² ũ³ha³la³hẽ¹nha²thĩ³na² ã²la² a³lxi²khaix1te²ju²hẽ³li¹. Jã¹nxe³sxã³ sxi²hai²na² sa²kxai³lu² ou²ro²ka³lo³a² ã³nha³la³hẽ¹nha²kxa² ĩ³wxi²kin³ti³ton³si¹te²ju²hẽ³li¹.

Maotikonexenai, maxoseharenai! Xoare hare masakare waiye: Ouro werokere, xoana, Iraexatyakalati Hana hotikijitere ouro kore?

Avava'ihariki fori avihiki a'oni. Avakamaodorohaki fori avihiki a'oni jaboni. Asohirihi ida avakadi'ojomo'ihi kavaranihi. Nahina ida Deua binakaidivaja? Deua binakaidivavini arafiaki ida gora ija'ari Deu-ra khai vani'avini. Deua binakaidiva'bamakhamaki ida khai ani'avini kagorani, jiniro gora bodinia hojaki jaboni. Ni-nahina kaimoni ija'aria bidioniki ida jiniro onini, gora onini hiki. Ni-Deua binofiki ida hoariha-ra anava'iponi'imarinivini.

Ikiahatsa ahamyikitsa! Ahyrizikubyitsa watsa! Deus humo ka okyrysaro batu ipokzitsi tawahoro zubata tisapyrẽna my. Deus wahoro zubata hi abazubaha my hỹ — niy.

Yt eiweꞌeg hin i eiꞌe hap upi kat e hap kat e hap ete. Katupono Tupana mohey hap poꞌog poꞌog Tupana wanẽtup hawe toꞌyat piat yne ahekat imehit rakat kai.

Itínoe ákoti isóneu koane kutí koeti komítiti, pó'itinopikopo sasá'iko ôro yane sasá'iko témpulu, keyúhoinoake ákoyea koêku enepo hákotimo kousókokono ne yuhôti koyuhóvoti ya iháke témpulu? Ako kalíhuina kó'iyeaneye. Koati vo'ókuke ne témpulu itúkinovo sasá'iti nonékuke Itukó'oviti ne ôro ovâti.

Mɨsâ tohô niîrã, diakɨ̃hɨ́ wãkú wee'. Tɨ'o masí wee'. Ouro Õ'âkɨ̃hɨ wi'ipɨ niî yuuro, Õ'âkɨ̃hɨ ĩ'yóropɨ ãyusé tohása'. Õ'âkɨ̃hɨ wi'i, tií wi'ikãhase ouro nemoró ãyú yɨ'rɨ nɨ'ka'.

¡Mana yaćhayniyu pasaypi tullu umacuna! ¿Mayannintan mas puydïca? ¿Üruchun icha üructapis chuyaman muyuchï Diospa wasinchun?

E niha waihu'u za'ra wa'aba õ di bété, 'Re ĩhâimana u'âsi mono nhimiroti hã. Datob'a na 're ĩdanomro mono ne, te 're anomro aba mo. Ẽtẽ'ubuzi pré 'manharĩ hã 'ri 're wa'wa 'Re ĩhâimana u'âsi mono nhorõwa ãma 're simasa mono wa, tãma sawi di, oru 'manharĩ hã. Oru 'manharĩ hã ĩsõrõwa ãma 're simasa mono õ 'wa'âhã, aré tãma sawi õ di. Taha wa, 'ri hã 'Re ĩhâimana u'âsi mono ãma 're ĩdawata za'ra mono zé hã oru 'manharĩ, ĩwa 're ĩsimasa mono zawi nhipai u, sawi uptabi di tãma, 'ri hã. Taha wa, 'Re ĩhâimana u'âsi mono nhorõwa nhisi na zama taré dama 're dasiwaptob za'ra mono õ di za. E ãne hã asima waihu'u za'ra wa'aba ã bâ.


Ynara ãko roropa matose imehnõ amorepãko azahkuru, “Tokarosẽ zahkatoh apõ poko õtururukohtao ajohpe pyra oehtohkõme repe oty kara ajohpe toehse awahtao xine. Iirypyryme pyra matose. Yrome tyahkasẽ poko õtururukohtao ajohpe pyra oekarotohkõme, ajohpe pyra ehtoko ipunaka iirypyryme oexirykõino,” ãko matose repe imehnõ amorepãko.

—Nẽ na ka htem mẽ kêp mẽ hikukrêx jamỳnh prãm xàj ã atỳx ri mẽ ahkre anẽ nẽ mẽ kãm: “Kot kaj mẽ ãm hãmri mẽmoj tã amnhĩ jarẽnh kaxyw nẽ Tĩrtũm mã mẽmoj nhõr xà hã mêstija jarẽnh kôt mẽhõ mã tanhmã amnhĩ jarẽnh to. Hãmri nhũm mẽ ama nẽ hamaxpẽr o: ‘Nà ãm hãmri na inhmã amnhĩ jarẽ rỳ ko na apu ãm inhmã amnhĩ to hêx.’ Anhỹr o hamaxpẽr. Nom kot kaj mẽ Tĩrtũm mã mẽmoj nhõr xà hã mêstija ã kãm mẽmoj xi. Hãmri nẽ ra mẽ ate kãm õr xàta jarẽnh kôt ãm hãmri mẽmoj tã mẽhõ mã amnhĩ jarẽ. Hãmri nhũm ama nẽ hamaxpẽr o: ‘Nà ãm hãmri na ã inhmã amnhĩ jarẽnh anẽ. Kot Tĩrtũm mã mẽmoj nhõr ã amnhĩ jarẽnh kôt kot amnhĩ jarẽnh anhỹr jakamã na amnhĩ to hêx kêt nẽ.’ Anhỹr o hamaxpẽr.” Anẽ. Na ka htem ã mẽ ahkre anẽ.

—Hĩte oerekari apanakini ia hĩsãkire apaka: “‘Nikamapitikariko’ pinakasaaki, Teosomoni sikakori takikoãtaã pakiriuãkatakasaaki, pikamaenetakiti pimakamakaniã, kona pimisiritaãkako. ‘Nikamapitikako’, pinakasaaki, Teosomoni sikakori takikoãtaã nopini takakori pakiriuãkatakasaaki, pikamapitikariko pikamaenetakiti. Pimakamakanisaakiri, pimisiritaãkako,” itxa hĩte sãkire.

Inanajimo, awârâ Deusram xuduypy tywyneim kuru, mesa Deusram xuduypy ekanâdo, altar takaze. “ ‘Tâwâlâ ise altar inakanhe idyly, auguehobyry agânhepyra urâ-ro watay’ myguelymo-ro watay, tâwâlâ ‘Aiese urâ’ myguehobyry amânhepyra mawylymo. ‘Tâwâlâ ise Deusram kâunduypy inakanhe idyly, auguehobyry agânhepyra urâ-ro watay’ myguelymo-ro watay olâ, ‘Aiese urâ’ myguehobyry aietaungâ” warâ mâenomedâdylymo.

— Aze pemumeꞌu penemiapo ràm nehe,— Tuwe maꞌeaꞌyr hapy haw tàpuzuhu pupe har wenu ko hezeꞌeg aꞌe nehe, aze peze nehe, aze napezapo kwaw aꞌe penemimumeꞌu kwer nehe, Tupàn nuzepyk kwaw penehe nehe, peze muaꞌu teko wanupe. — Aze pemumeꞌu penemiapo ràm nehe, — Tuwe heremimono kwer maꞌeaꞌyr zuka haw rehe har wenu ko hezeꞌeg aꞌe nehe, aze peze nehe, aze aꞌe re napezapo kwaw penemimumeꞌu kwer nehe, aꞌe mehe Tupàn uzepyk putar penehe nehe, peze muaꞌu teko wanupe.

— Peẽ kuery aipopeje avi: “Altar re jaura teĩ ovare vaꞌeꞌỹ. Haꞌe rã altar áry omoĩ mbyre re ri jaura rire jajapo ꞌrãe jauraague”, peje.

Codaa eledi meni me iiɡ̶axinaɡ̶anitecetiwaji, ‘Nigica oko aneo ligegi meo okanicodaaɡ̶ica me liboonaɡ̶adi nameeja Aneotedoɡ̶oji niɡ̶ina me dotaɡ̶a, odaa baadaɡ̶a ibeyacaɡ̶adi nige deɡ̶eo niɡ̶ijo ane ligegi. Pida niɡ̶ina nigeo ligegi me liboonaɡ̶adi niɡ̶ijo liboonigi ane idei madi nameeja Aneotedoɡ̶oji, odaa baɡ̶a leeditibige meo niɡ̶ica ane ligegi.’

Po g̃a ehetei ojipe'ga pe: “Nahanahã po ti ji rekoi nehẽ. Ikwava'ẽhava renoina ji ei a'iti hete nhinhi'ig̃a javo,” e po g̃a, ei Jesus'ga. A'ero pe ei: “O'erame ikwava'ẽhava renoina po g̃a etehei a'ero. G̃a okopotare'ymame onhi'ig̃a rupi, na ga ndokoi hupi a'ero,” pe'ji tehe pe, ei Jesus'ga. Tupana'ga nhi'ig̃aatyviva'ea rehe pe ei g̃a mbo'eavo, ei Jesus'ga.—Po g̃a ehetei ojipe'ga pe: “Nahanahã po ti ji rekoi nehẽ. Kiroki a'ea ji amondo ikwava'ẽhava rehe – a'ea renoina ji ei a'iti hete nhinhi'ig̃a javo,” e po g̃a, ei Jesus'ga. A'ero pe ei: “O'erame ikwava'ẽhavareheva'ea renoina, a'ero ti g̃a toko tuhẽ onhi'ig̃a rupi,” pe'e pe, ei Jesus'ga g̃a pe.

“Ãjag vĩ vẽnhmỹ ũ vỹ nĩ gé. “Ón kỹ ẽg tóg: ẽg tỹ mesa kri ũn mỹ nén ũ pũn mũ ẽn vỹ ki kanhró nĩ, henh ke mũ,” he ãjag tóg tĩ gé. “Ẽg tỹ hã ra: ẽg tỹ ũn mỹ ẽg mẽg pũn tĩ ẽn vỹ ki kanhró nĩ, hen kỹ ẽg ón ke tũ nĩ,” he ãjag tóg tĩ gé.

Upéi heꞌi jevy:—A-rami peporomboꞌe avy peiko-vy: “Oĩ upe apykagwasu hiꞌári nhamokaꞌẽ haty Nhandejáry mboete-vy, altar héry vaꞌe. Haꞌe héry-py ajapo-ta xe nheꞌẽ, jaꞌe ramo, jaꞌe rei” peje. “Ha, Ajapo-ta apykagwasu ári Nhandejáry-pe nhane remimeꞌẽrã réry-py, jaꞌe ramo katu, ndajaꞌe reíry. Ndikatúi nhande apu jaꞌe vaꞌekwe-rehe” peje moꞌã, heꞌi íxupe kwéry.

Kaiboho tule tebedeerynyte kawesemy. Inyõ tarybe inatyhy‑di rarybekeki, tai heka kia xiwena wahidỹỹna‑di rarybekeki, tai tahe tii rityhynyõkeki, awira. Tahe tii xiwena wahidỹỹna tyre‑ki rarybekeki tahe, tii òbitimy heka rarybeke.

—“Jarejuwarete ꞌga upe wyra rapyawa ruwamũ je mamaꞌe apoi enee ꞌe ekoete re nepeapoi futari mamaꞌea pejeꞌeawer imũ ee pejeparuapowereꞌemamũ”, ꞌjau pẽẽ pejejemogyau. “Aꞌere ki Janeruwarete ꞌga upe jeremimonofera ꞌup wyra rapyawa ꞌarimũ ꞌe re mamaꞌea peapo futat pejeꞌeawer imũ. Kasi aꞌe pe pejemotywet Jarejuwarete ꞌga upe ne”, ꞌjau ꞌã pejejemogyau ꞌgã muꞌjau tywet.

Ne ajte memã kum,—Ga me arĩk memã kum, “Dja ga me memã amikabẽn jarẽn memã kum, ‘Nã bãm amã ikabẽn pydjin arẽ. Ẽ, Metĩndjwỳnh nhõ ngônho kija ma’, ane. Gêdja ga me amã memã ajêx prãm jabej ne Metĩndjwỳnh nhõ ngônho kibit jarẽ ne kam o amikurê'uk kêt. Dja Metĩndjwỳnh me'õ kute akabẽn maro ãmjao ngryk kêt ne me ajo bikẽnh kêt.Nhym be, dja ga me memã amikabẽn jarẽn memã kum, ‘Nã bãm amã ikabẽn pydjin arẽ. Ẽ, Metĩndjwỳnh nhõ ngônho kikam mry nõrja ma’, ane. Aje mry nõr jarẽnhkam dja ga akabẽnkumrẽx. Aje memã amikabẽn jarẽnh kôt dja ga amijo anhỹrkumrẽx. Dja ga memã ajêx ne kam mry nõr jarẽn arỳm o Metĩndjwỳnhmã amikurêtuw”, ane. Me abê Môjdjê kukràdjà mar djwỳnh ne ga me arĩk ã memã kukràdjà jarẽnh punuo ane.

—Moropai amîrîꞌnîkonya tiaronkon yenupapîtî taapîtîyaꞌnîkon. Anîꞌya taa ya, taransen mîrîrî altar winîkîi ikupîuya taiya ya moropai ikupîiya pra awanî ya, îꞌ waniꞌ awanî pepîn kaiꞌma taayaꞌnîkon. Tîîse altar po tîweꞌsen itîîsaꞌ winîkîi ikupîuya taiya ya, tîwî ikupîiya eꞌpai pra awanî kaiꞌma toꞌ yenupayaꞌnîkon.

'Ãxop te hãmyũmmũgãhã kamah, hu: “Tikmũ'ũn te mĩmpe pipkup mõ'hap'ax 'ãktux, nũy hãm'ãktux xeh, puxix tu' hitop hã yã' xex, 'ap ta nemẽn'ah. Pa tikmũ'ũn te xokxop mõ'hap'ax 'ãktux, nũy hãm'ãktux xeh, puxix tu ta nemẽn, nũy tu' mĩy.”, kaxĩy.

— Warẽmtag̃ ma eyju warara'acat mutaybitbin. Warara'acat pe e'em eyju, “Wara'at pe epe'e bima, ‘Etaybit icẽmãn wũnca mupikpikap'a caixa'a opop Deus eju kawẽnwẽnap'a be iam. Imẽnpuxim cuy etaybit icẽmãn e'em õn ewebe iam tak,’ i. Imẽn e'em pima, cedag̃ ma epesop Deus xe eya'õ dag̃ g̃u ma'g̃u epekuku,” i'e'em eyju warara'acat pe — io'e Jesus.— Warara'acat pe e'em eyju dak: “Wara'at pe epe'e bima, ‘Etaybit icẽmãn wuyju wũnca ũmũm paĩ be imupik am ig̃o'a be iam. Imẽnpuxim cuy etaybit icẽmãn e'em õn ewebe iam tak,’ i. Imẽn e'em pima, cũg̃ ma kuka epesop Deus xe, eya'õ dag̃ g̃u ma'g̃u epekuku,” i'e'em eyju warara'acat pe — io'e Jesus.

Hahỹỹ dꞌ bë kyyh seeh: “Pꞌop Hagä Do ji ma ejuu do tyng hã ta see ky dëë bä, te hub né hẽ taky däng do tametëëh hyb nꞌaa, dooh ji gado bä ta tii. Pꞌop Hagä Do ji ma ejuu do tyng jó kanꞌoo däk do hã ji ky dëë bä kä, tii bꞌ dooh tahaja bä ji ky kahỹỹd bä ji ky däng doo. Ji moo wät né hẽ ji ky däng doo”, näk bë kyyh.

Te²yã¹nxe³sxã³ ãh¹jau³xa² yã¹jau³xa² e³yah³lxin¹te³nah¹lxi¹: “‘Wãn³txi³su² e³a¹wi¹. Txah³lxa³kxai²na² Sũ̱³na² ũ³yhen³kxi²ye²ka̱³txa² ã³ye³yxo²nũ¹sa²na³li¹. Sũ̱³na² ĩ³ki³ha¹kxi²ye²nxa³kxi³sã¹.’ Nxe³jau³xai²na² a²nũ²a² nxe² e³kxai²nãn²tu̱³ we¹ta³lun²nxa³kxan²ti³ ko̱³nxe³ju³ta² yũ³hĩ̱³nx2nxa³wi¹. Yxãn¹ta¹ yen³kxa² txah³lxa³kxa² ũ³nhe³wxe³jah¹lai²na² wãn³txi³kxai³lu¹: ‘Sũ̱³na² ũ³hũ¹kxi³nũ³su² ã³ye³yxo²nũ¹sa²na³li¹, Sũ̱³na² ĩ³ki³ha¹kxi²ye²nxa³kxi³sã¹.’ Nxe³jau³su² nxe² e³kxai²nãn²tu̱³ wãn³txi³khai³xa² kãi³ũh¹kxe³su² o²la³kxi²txai²lxi¹.” Nxe³jau³xai²na² e³yah³lxi¹lxi¹.

Exakere tehitiya xaotyakijita: “Hatyaiya kaexaretya kirakahare fetatyakalaose iniraene katyakekotyaka maheta hoka maisa nikare tyaonita hoka ehekoreya. Hoka kaexaretya fetatyakalatyaose nali kirakahare tyaonitere kakoa hoka nikare atyoite tyaohena”, xita.

Avakadi'ojomo'ihi athini hoariha hida: “Ija'aria bidionihi ida Deu-ra kanava'igavini igitha abononi aha'dini ibavini onini ija'ari hoariha biogaja kaimoni ida kidivarani ka'oa hini, ni-makhaniki ida hoariha-ra nava'iponi'imarinivini. Deu-ra kanava'igavini ibavini namania hojaki ida igitha abononi aha'diki. Ija'aria bidioniki ida igitha abononi aha'diki onini, ni-jahaki ida hoariha-ra nava'iponi'imarinivini.” Avakhani 'badaraki a'oni.

— Ikiahatsa tihi: “Aty Deus bo motsaso zeka ‘Anaeze myraratsa wezowy eze Deus bo nyny tsimaha anaeze Deus wahoro zubata eze tu, kaharere wasani my’ iwa motsaso zeka iharere wasape ja batu myhyrinymyry”. Ata tihi zeka “O myraratsa ty hi atakta Deus bo nyny my zeka iharere wasani my” ana humo myhyrinymyrẽtsa.

Iꞌewyte mio tã eweiꞌe eimimuꞌeria pe — Karãpe wẽtup ok toꞌe ahepe — Atunug aru uiꞌe hap ewy miꞌi pote waku watoꞌe tope — Pywo pote — Atunug aru e hap etunug no wuatꞌi miitꞌin ehamo Tupana mõtypot yat pe eimiium iwato hap wywo. Miꞌi hawyi meremo wuatꞌi miitꞌin tikuap taꞌyn pywo eweiꞌe hap — Atunug aru e hap eweiꞌe eimimuꞌeria pe e. Pyno yt naku i katupono poꞌog waku watoꞌe — Uiꞌe hap ewy atunug aru aipyꞌa pyi ahehay pywo kahato hap wywo Tupana ehamo poꞌog waku watoꞌe yt kat hin i aheso hap wywo e Iesui woꞌomuꞌe haria miitꞌin ekat kyꞌesat haria pe.

Haramaka kénoe: “Haina koati yuhôti itukovo ya iháke áta, enepone imókonoku íparaxokonoke Itukó'oviti témpuluke, koyúhoyea ne xâne. Ako koêku enepo hákotimo kousókokono ne yuhôti kuteâti. Poéhane itukápu ya iháke íparaxokonoke Itukó'oviti ovâti neko áta hainápo, konókoti itúkeokono ne yuhôti” kénoemaka.

Mɨsâ Õ'âkɨ̃hɨ dutiró weé sĩ'ritirã, uúkũ me'rise me'ra niî soo'. Masaré a'tîro niísa': “Mɨsâ ‘Õ'âkɨ̃hɨre wa'îkɨ̃rã ɨ̃hâ moro peo wɨaro me'ra tohô weerã́ti’ niî'kere weetíkã, bu'îri marísa'. Wa'îkɨ̃ Õ'âkɨ̃hɨre o'osé toopɨ́ peô'ke me'ra pũrikãre wapatísa'”, niî'.

Chaynütacmi nipäcunqui: ‘Diospä uycunanwan tacyalpachil limalicuśhanchiccá yan'allam. Ñatac quiquin uycuśhanchicwan tacyalpachil limalicuśhanchiccämi ichá lulaycunanchic’ nil.

Ãne na te duré dama 're ĩroti wasété za'ra wa'aba mo: “Ni'wa hã marĩ na te te dama 're ropisutu mono wamhã, 'Re ĩhâimana u'âsi mono nhorõwa ãma, tãma danhoprubzé nomrizém nhisi na wedeza ne nhisi na te te dama ãma 're waptob za'ra mono wamhã, duré te te dama ãma 're uwaimrami za'ra mono õ wamhã, tane nherẽ, 'Re ĩhâimana u'âsi mono hã te te azâri õ di za. Tane nherẽ, ni'wa hã tãma danhoprubzé nomrizém nhisiwi, tinhoprubzé te te ĩhiri nhisi na dama ãma 're siwaptob za'ra mono wamhã, duré te te dama ãma 're uwaimrami za'ra mono õ wamhã, tawapsi te za azâ, 'Re ĩhâimana u'âsi mono hã.” Ãne te duré siwa'ru dama 're ĩroti za'ra wa'aba mo, tô senai'õ na.


Azahkuru rokẽ matose morara karyhtao oya xine. Oty kurehxo nae Ritonõpo a? Onekarorykõ zahkatoh apony, onyahkarykomo? Onekarorykõ riryhtao oya xine jahkatoh pona kure exĩko mana Ritonõpo a. Morara exiryke asakororo kure mana.

Mẽ ajamaxpẽr kêt xwỳnh na ka mẽ. Tĩrtũm mã mẽmoj nhõr xà hã mêstija na mex o mẽ kot hã kãm mẽmoj nhõrta jakrenh. Tã na ka htem axtem nẽ mẽ kot hã kãm mẽmoj nhõrta mex o mêsti jakrenh ã harẽ.

Hĩte mõsiãreni atoko hĩtxa. !Kiĩkitei hĩte. Ĩkiripa apiata? Sikakorikani? Sikakori takikoãtaãkani? Sikakori takikoãtaã apiata, kotxi sikakori inopini takikosaaki, iuasaakipeka Teoso nakitipeka. Ininiã sikakori takikoãtaã txĩkitakari sikakori Teoso nakiti ininiãua.

Epy emyenro âmaemo! Deusram mâengamelymo âdy mâkeba mâkâ xurâem, ety odano mesa onwa mâenkanâdylymo iraynâ.

Hehàpyhà ꞌym maꞌe ài peiko. Maꞌeaꞌyr zuka haw uhuaꞌu weraꞌu penemimono kwer wi aꞌe. Umukatu aꞌe penemimono kwer Tupàn huwa rupi aꞌe.

Ára revegua eꞌỹ pendekuai vaꞌe, mbaꞌe tu joegui omboetevepy: mbaꞌemo omeꞌẽ mbyre, tyrã pa altar? Mbaꞌeta altar ma ojapo hiꞌáry oĩ vaꞌe avi ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe opyta aguã.

Ǥadiciagitiwaji yetoledi inaa ɡ̶oladi! Amiida ica aneneɡ̶egi ida ane jaoɡ̶a, mige ɡ̶oboonigi, oɡ̶oa, domige nameeja aneo me dibatetege Aneotedoɡ̶oji ɡ̶oboonigi?

—Ikwahave'ỹva'ero pe peko! ei Jesus'ga judeus'g̃a mbo'ehara'g̃a pe fariseus'g̃a pe no. Ndapekwahavi'i'i! Ikwava'ẽhava koji'i pyry hete Tupana'ga pe. G̃a nhaneremimondoa nog̃ame jate ikwava'ẽhava rehe Tupana'ga omombyry nhaneremimondoa, ei Jesus'ga g̃a pe.

Vẽnhmỹ ti nĩ gé, ãjag vĩ tag ti. Kyvó ãjag nỹtĩ mỹr. Ẽg tỹ Topẽ mỹ ẽg mẽg pũn mũ mỹ mesa kãfór nĩꞌ? Vóꞌ. Topẽ jo ĩn krẽm mesa kri ẽg tóg ẽg mẽg ti pũn tĩ, hã kỹ tóg Topẽ mỹ há tĩ, ẽg mẽg ti, ẽg tỹ ti jo ĩn tá ti mỹ mesa kri ti pũn tugrĩn.

—Pehexa eꞌỹ vaꞌe-rami peiko, heꞌi. —Maꞌerã, “Nhane remimeꞌẽrã tuvixa mbaꞌeve upe apykagwasu-gwi” peje. Ndahaꞌéi upéixa. Upe apykagwasu ae katu omomarangatu nhane remimeꞌẽrã hiꞌári nhamoĩ vaꞌe, heꞌi.

Kaiboho ruetà mahãdu wese, kaiboho heka erydỹỹnakõdu mahãdumy toite. Aõbo awityhyre? Xiwena wahidỹỹna aõbo ada ityre‑ki wahidỹỹna roimyhỹre aõbo?

Pejeꞌakwaaweꞌemamũ futat nipo pẽẽ pejejemogyau. Maranuara ajee esage maꞌeramũ Janeruwarete ꞌga upe? Mamaꞌea jane imỹina wyra rapyawa ꞌarimũ Jarejuwarete ꞌga upe imonopyramũ. Aꞌeramũ ꞌã wyra rapyawa iꞌarimũ ꞌup maꞌe retee wesageramũ ꞌga upe— ꞌjau Jejui ꞌga ꞌgã nupe.

Me aje me no rã pyràk. Djãm mrãmri mry kute mexo Metĩndjwỳnh nhõ ki jakrenh? Kati. Õ ki ne kute mexo mry jakrenh. Õ kikam me kute mry jadjwỳrkambit ne kum mex, Metĩndjwỳnhmã mex. Nãm Jeju ã memã ane.

Epuꞌnenan pepîn, amîrîꞌnîkon enkaruꞌnankon warainonkon. Îꞌ wanî ipîkku pe tîweꞌsen? Mîrîrî toꞌ naranîꞌpî yaponseꞌ ou ipo manniꞌ taransen? Mîrîrî toꞌ naranîꞌpî yaponseꞌ wanî Paapa yemanne pe, moropai ipo manniꞌ taransen wanî imîrî pe nîrî, itemanne po awanî yeꞌnen —taꞌpîiya.

'Ãpa hok xop! Pi'yã' mũn te mãxap, 'ok pe xokxop mõ'hãp'ax, 'ok pe mĩmpe mõ'hãp'ax, nũy Topa pu' haxyã'? Yã mĩmpe te mãxap!

— Ya'õpi'ũmat puximayũ eyju! Abuat g̃asũ ma ibaca eyxe? Wũnca mupikpikap'a ma du? Ya'a jeje imõg̃ap g̃u xe'e? Wũnca mupikpikap'a ma yabaca — io'e. — Ajo-mõg̃'i buje iat Deus pubut ma e'em. Imẽnpuye imõg̃ap bacaap podi ma wũnca mupikupikap'a ma ibaca — io'e Jesus.

Hꞌyy ganehot do né hẽ bëëh! Pꞌop Hagä Do ji ma ejuu do tyng takꞌëp ji hyb nꞌaa jawꞌyyk ta jó kanoo do bahä̃nh. Tii dꞌ tawén hadoo, Pꞌop Hagä Do hã ji ma ejuu do tyng hyb nꞌaa tsyt hẽ Pꞌop Hagä Do wë takasëëw däk ta jó kanꞌoo däk doo.

Wxa²ẽ¹nãu³ai²na² wain³txi³ a̱in³nyhah¹lxa³nha²kxai³ ye³han³kxa² yã¹yxah³lxi¹lxi¹. Ĩh¹ju³ta³la³ wxi²kin³ti³ton³sa³wa³to²hi²hĩ̱³te²la¹xã³? Txah³lxa³kxi³su² Sũ̱³na² ũ³yho²hi²si¹ka³txai²la³ ta̱³nxa² yen³kxi³khai³xa² ũ³hũ¹ke̱³kxi³nũ³ai²la³ ta̱³nxa², Ĩh¹ta²yen³kxa² kãin²wa³to²hi²te²la¹xã³?

Maxoseharenai! Xoare hare masakare waiye: kirakahare, xoana, fetatyakalati hotikijitere kirakahare kore?

Vajorami kamaodorohaki fori avihiki a'oni! Deua binakaidivavini arafiaki ida kanava'igana ibavini. Deua binakaidiva'bamakhamaki ida kanava'igana ibavini, igitha abononi aha'diki hiki jaboni. Ni-nahina-ra kaimoni ija'aria bidioniki ida igitha abononi aha'diki onini, kanava'igana ibavini onini hiki. Ni-Deua binofiki ida hoariha-ra anava'iponi'imarinivini.

Ahahyrizikubyitsa watsa. Ahararatsa harazowy tisapyrẽna Deus wahoro zubata eze hi abazubaha hỹ.

Yt ehehapytig hin i rakaria ewy kahato eipe Tupana wanẽtup hawe e Iesui woꞌomuꞌe haria itotiaria pe. Kat som poꞌog waku watunug hap yt heremo hin i ti ehepe. Miitꞌin miium Tupana piat kape yn eheha maꞌato Tupana piat mõtypot hap kape yt kat i eheha e. Kat som poꞌog waku Tupana wanẽtup hawe tomõtypot hap sio aimiium topiat e. Taꞌi tomõtypot hap poꞌog waku aimiium kai e. Aimiium Tupana kyꞌe hap upi yn Tupana mowepit hap e.

Itínoe kutí koeti komítiti, pó'itinopikopo sasá'iko ne áta yane íparaxokonoke Itukó'oviti ovâti, keyúhoinoake ákoyea koêku enepo hákoti kousókokono yuhôti koyuhóvoti ya iháke áta? Ako kalíhuina kó'iyeaneye. Koati vo'ókuke ne áta itúkinovo sasá'iti nonékuke Itukó'oviti ne íparaxokonoke ovâti.

Mɨsâ tɨ'o masí wee'. Õ'âkɨ̃hɨre o'osé nemoró naâ wa'îkɨ̃rã ɨ̃hâ moro peo wɨaro pe'e wapatí'. Toopɨ́ ɨ̃hɨ̂ pesase me'ra naâ Õ'âkɨ̃hɨre o'osé ãyusé tohása'.

Pasaypi mana umayu aplacuna. ¿Mayannintan mas puydïca? ¿Uycuśhanchiccächun icha Diospä uycunan uycuśhanchiccätapis chuyaman muyuchïcächun?

E niha waihu'u za'ra wa'aba õ di bété, 'Re ĩhâimana u'âsi mono nhimiroti hã. Datob'a na 're ĩdanomro mono ne, te 're anomro aba mo. Danhoprubzé hã tãma danhoprubzé nomrizém nhisiwi, da te tãma 're ĩsa'ra mono zé hã 'Re ĩhâimana u'âsi mono ma, sawi di. Tane nherẽ, tãma 're ĩdanhoprub za'ra mono zé hã ĩsõrõwa ãma tãma danhoprubzé nomrizém nhisiwi 're simi'wara mono õ 'wa'âhã, aré tãma sawi prã ti, 'Re ĩhâimana u'âsi mono ma hã. Taha wa, tãma danhoprubzé nomrizé hã tãma 're ĩdanhoprub za'ra mono zéb zawi nhipai u, tãma sawi uptabi di. E ãne hã asima waihu'u za'ra wa'aba õ di bété.


Naeroro onekarorykõ zahkatoh apõ poko õtururukohtao onyahkarykõ poko roropa oturũko matose.

Nom Tĩrtũm mã mêsti mẽ mẽ kot hã kãm mẽmoj nhõrta te kot axpẽn pyràk jakamã kot kaj mẽ mêstija jarẽnh kôt mẽmoj tã amnhĩ jarẽ nẽ mããnẽn mẽ ate hã Tĩrtũm mã mẽmoj xirja jarẽnh kôt amnhĩ jarẽ. Hamẽ wa kot axpẽn pyràk jakamã hamẽ wa harẽnh pê amnhĩ to axêx kêt nẽ. Jakamã kêr ka mẽ mẽmoj tã amnhĩ jarẽnh kaxyw nẽ hamẽ wa harẽnh kôt ãm hãmri mẽmoj tã amnhĩ jarẽ nẽ ho axêx kêt nẽ.

Ininiã pisãpiretakasaakiri Teoso pikamaenetakiti, Teoso sikakori takikoãtaã pakiriuãkatiniã, iuatxikana iua nopini auakari pakiriuãkata.

Awylygue altar iwogonro tynrense kurâ watay, altar, iwogonro modo alelâ kiynrenkyly.

Aꞌe rupi aze awa umumeꞌu wemiapo ràm maꞌeaꞌyr zuka haw huwa rupi nehe, umumeꞌu putar aꞌe maꞌe maꞌeaꞌyr zuka haw ꞌaromo har huwa rupi paw rupi katete nehe no.

Mbaꞌeta altar re amongue oura vaꞌe ma haꞌe vaꞌe re anho eꞌỹ, altar áry oĩ vaꞌe haꞌe javi re avi oura.

Enice oko aneo ligegi me liboonaɡ̶adi Aneotedoɡ̶oji nameeja niɡ̶ina me dotaɡ̶a, niɡ̶ini oko aɡ̶idokida me ibake liboonaɡ̶adi nameeja, pida aaɡ̶aɡ̶a ibake liboonaɡ̶adi okanicodaaɡ̶ica ane liboonigi madi nameeja.

—Po g̃a ehetei: “Nahanahã po ti ji rekoi nehẽ. Ikwava'ẽhava renoina ji ei a'iti hete nhinhi'ig̃a javo.” Po g̃a ei nahã, a'ero g̃a ehetei ikwava'ẽhava pe a'eareheva'ea pe nhaporemo no, ei Jesus'ga g̃a pe.

Ãjag tỹ Topẽ jo ĩn krẽm mesa tón kỹ, kỹ ãjag tóg ẽg tỹ ẽg mẽg tỹ mesa ẽn kri pũn mũ ẽn tó tĩ gé.

—Aipo ramo, “Upe apykagwasu kakwaa réry-py ajapo-ta xe nheꞌẽ” peje ramo, “Entéro apyka ári oiko vaꞌe gwive réry-py ajapo-ta xe nheꞌẽ” heꞌi hagwe-rami ave peje. Ndikatúiry pejapo eꞌỹ pene nheꞌẽ. Pene remimoĩ mokõi moꞌã, xe amopeteĩxa joty, heꞌi.

Wahisidỹỹna heka wiwesele rare. Aõma xiwena tyre‑ki roire wana tule wiwesele rare. Aõma xiwena tyre‑ki roiõre wana wahe heka aõ aõkõ rare. Xiwena utàle heka rierymyhỹre inatyhy rare. Myheka kai mararybekeki heka tai tahe kai heka xiwena utàlemy tarybeteri. Ibutumy iny ityre‑ki rỹire bohomy tule heka tai tuu tarybeteri.

—“Janeruwarete ꞌga upe wyra rapyawa ruwamũ je mamaꞌe apoi enee” ꞌjaramũ pẽẽ iꞌarimũ ꞌup maꞌe upe nanẽ futat peꞌje poromũ nũ.

Ne kam ajte memã kum,—Kam, me kute memã amikabẽn jarẽnh ne kôt ajte kute Metĩndjwỳnh nhõ ki jarẽnhkam djãm kute õ kibit jarẽnh? Kati. Nãm me kute õ ki jarẽnh ne ajte kute kam mỳjja kunĩ ikwãdjwỳ jarẽnh.

—Mîrîrî yeꞌnen anîꞌya taa ya taranse yaponseꞌ altar winîkîi ikupîuya taiya ya. Tamîꞌnawîron taransen ipo manniꞌ winîkîi taiya nîrî. ˻Mîrîrî yeꞌnen ikupîiya eꞌpai awanî mîrîrî.˼

Yĩy 'ãte xa hãpxe'e 'ãktux: Tikmũ'ũn te mĩmpe 'ãktux, nũy hãm'ãktux xeh, puxix xokxop mõ'hap'ax xohix 'ãktux, tikmũ'ũn te mĩmpe yĩmũ mõ'hãp tu'.

— Imẽneju wuyekawẽn tag̃ cuy ace'e, “Oce'e xe'e Deus eju kawẽnwẽnap'a be, wũnca mupikpikap'a be,” i bima. Imẽn ma kawẽnwẽn pima, wũnca mupikpikap'a muwẽnwẽn tak wuyju- -soat imõg̃ap tak — io'e Jesus.

Pꞌop Hagä Do hã ji ma ejuu do tyng hã ky däng doo, sahõnh hẽ ta jó kanꞌoo däk do hã na-ããj hẽ taky däng.

Ã³ye³yxo²nũ¹ki̱³kxai²nãn²tu̱³ txah³lxa³kxa² ã³ye³yxo²nũ¹ki̱³i² yen³kxa² ũh³wxe³kxi²ki̱³kxa² ã³ye³yxo²nũ¹ki̱³i² te²a² whãi²nah¹lxi³hĩ̱³ki̱³tã³li¹.

Hiyeta hoka xala xamani atyo kaexaretita fetatyakalati tahi hoka kirakaharenai eheno tyaoniterenai tehitiya kaexaretita.

Oniania ija'aria bidioniki ida Deus kanava'igana ibavini onini, hoariha biogaja kaimoni ida kidivarani ka'oa hini, vara bivani'aki jaboni ida nahina hahavi Deus kanava'igana ibavini namania hojaki.

Iwatsahi aty myraratsa wezowy motsasoze iwaze iharere humo wasani ja, niwazuba isapyhatsa ty sizubarẽna wezowy bete kino motsasoko iwaze iharere wasani my.

Miꞌi pote karãpe watoꞌe Tupana pe — Pywo ti aru atunug uiꞌe hap miꞌi pote atum epe uimiium mesuwe eiam yparakai tote miꞌi e hap ti waku tutunug e. Maꞌato uwe uwe toꞌe Tupana pe — Mesuwat uimiium wywo atimoheg neran uhehay uimiium koꞌi wato hap ewy miꞌi e hap yt he i Tupana wanẽtup hawe. Katupono toikyꞌesat aimiium tokyꞌe hap moherep hamuat hap e.

Énomone ngixínopinoe: Enepone koyuhoâti ya iháke áta, koatine áta yoko uhá koeti ovâti ne áta koyúhoyea ya iháke.

Tohô weérã mɨsâ “Õ'âkɨ̃hɨre wa'îkɨ̃rã ɨ̃hâ moro peo wɨaro me'ra tohô weerã́ti” niîrã, teé se'sarore niîrã meheta weé'. Toopɨ́ peoátehe kẽ'rare meharóta weerã́ti, niîrã weésa'.

Diospä uycunanwan tacyalpachïcá chayćhu lluy cänintinwantacmari tacyalpayächin.

Taha wa, ni'wam norĩ hã 'Re ĩhâimana u'âsi mono ma, danhoprubzé nomrizém nhisi na dama ãma 're siwaptob za'ra mono wamhã, taha nhisi zarina te duré uburé ĩsisiwi danhoprubzém nhisi na zama dama ãma 're siwaptob za'ra.


Morararo Ritonõpo maro oturutoh poko õtururukohtao Ritonõpo poko oturũko roropa matose moro tao Ritonõpo exiryke.

Tã kot kaj mẽ ãm hãmri amnhĩ jarẽnh ã mẽmoj tã amnhĩ jarẽnh kaxyw nẽ Tĩrtũm mã amnhĩ jarẽnh xà hã ixkre hkôt hã amnhĩ jarẽ nẽ mããnẽn Tĩrtũm kêp ixkre hpãm kôt hã amnhĩ jarẽ. Jakamã kêr ka mẽ hamẽ wa harẽnh pê amnhĩ to axêx kêt nẽ.

Pakiriuãkatakasaakiri Teoso misãkiretiko aikoti, iua atokotxikana pakiriuãkatari Teoso, kotxi iua aiko ãki aua.

Deus, ety alelâ tywyneim. Deus ety tynrense kurâ-ro watay, alâpylâ Deus kiynrendyly.

Aze awa umumeꞌu wemiapo ràm nehe, tàpuzuhu huwa rupi nehe, umumeꞌu putar wemiapo ràm Tupàn huwa rupi nehe no, taꞌe Tupàn wiko aꞌe pe aꞌe no xe.

Haꞌe henda ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe ropy re amongue oura vaꞌe ma haꞌe vaꞌe re oura, haꞌe haꞌe py oiko vaꞌe re avi.

Odaa niɡ̶ina oko meo ligegi me liboonaɡ̶adi Aneotedoɡ̶oji liɡ̶eladi, niɡ̶ina me dotaɡ̶a, niɡ̶ini oko aɡ̶idokida me ibake liboonaɡ̶adi Aneotedoɡ̶oji liɡ̶eladi, pida aaɡ̶aɡ̶a ibake Liboonaɡ̶adi Aneotedoɡ̶oji aniniwa catiwedi liɡ̶eladi.

—Po g̃a ehetei: “Nahanahã po ti ji rekoi nehẽ. Tupana'ga ronga renoina nhandejatykahavuhua renoina ji ei a'iti hete nhinhi'ig̃a javo.” Po g̃a ei nahã, a'ero g̃a ehetei garonga pe ipypeve'ga pe no Tupana'ga pe, ei Jesus'ga g̃a pe.

Ãjag tỹ Topẽ jo ĩn tón kỹ, kỹ ãjag tóg Topẽ ti tó tĩ gé.

—“Nhandejáry róga réry-py ajapo-ta xe nheꞌẽ” peje ramo, “Nhandejáry róga-py oĩ vaꞌe réry-py ajapo-ta xe nheꞌẽ” heꞌi hagwe-rami ave peje. Peteĩxa ijoja pene nheꞌẽ. Ndikatúiry pejapo eꞌỹ pene nheꞌẽ, heꞌi.

Deuxu dohodỹỹna heto òraru‑ki kai koityhyxemy marybekeki heka tai heka kai dohodỹỹna hetomy tarybeteri hãre tahe Deuxu iwo‑ki ratxirerilemy tuu tarybeteri.

“Jarejuwarete ꞌga mogytaawa renamũ je mamaꞌe apoi enee” ꞌjaramũ pẽẽ Jarejuwarete ꞌga upe nanẽ futat peꞌje poromũ. Omogytaawa pype futat ꞌga reni. Aꞌeramũ pẽẽ aipo ꞌjaramũ ꞌga upe futat ꞌjau pejejemogyau aipo ꞌjaramũ— ꞌjau ꞌga ꞌgã nupe.

Ne ajtekam me kute memã amikabẽn jarẽnh ne kôt ajte kute Metĩndjwỳnh nhõ kikreti jarẽnhkam djãm kute kikretibit jarẽnh? Kati. Nãm me kute kikreti jarẽnh ne ajte kute Metĩndjwỳnh kam ỹr jarẽnh.

Moropai anîꞌya taa ya epîremantoꞌ yewîꞌ winîkîi ikupîuya taiya ya, mîîkîrîya taa nîrî mîrîrî epîremantoꞌ yewîꞌ tawon, Paapa winîkîi.

Tikmũ'ũn te Topa pet xexka 'ãktux, nũy hãm'ãktux xeh, puxix kama Topa 'ãktux, yã' xip yãy pet tu'.

— Imẽneju warara'acat pe e'em pima: “Apẽn etaybit icẽmãn Deus eju kawẽnwẽnap'a oyamuy iam; imẽnpuxim cuy etaybit icẽmãn e'em õn ewebe iam,” i bima, eya'õ dag̃ cuy epeku. Imẽn Deus eju kawẽnwẽnap'a muwẽnuwẽn pima, Deus muwẽnuwẽn tak, Deus omuy buye ibo'a be.

Pꞌop Hagä Do tób nꞌaa hã ky däng doo, ta gó hanäng do hã, Pꞌop Hagä Do hã na-ããj hẽ taky däng né hẽ tii.

Te²yã¹nxe³sxã³ Sũ̱³na² sxi²ha² ã³ye³yxo²nũ¹si¹ki̱³jau³su² e³kxi²ki̱³kxai²nãn²tu̱³ Sũ̱³na² sxi²ha² ã³ye³yxo²nũ¹ki̱³sa²kxai³ thĩ¹na² yxau²xai³jah¹la² ã³ye³yxo²nũ¹ki̱³sa²kxai³ nxe³hĩ̱³ki̱³tã³li¹.

Exahe xala xamaniya kaexaretya Iraexatyakalati Hana iniraene katyakekotyaka maheta hoka Iraexatyakalati Hana, exahe Enore nali tyaonitere tehitiya kaexaretita.

Ija'aria bidioniki ida Deu-ra khai vani'avini kagorani onini, hoariha biogaja kaimoni ida kidivarani ka'oa hini, vara bivani'aki jaboni ada Deus gora bodinia hojaki.

Iwatsahi aty Deus wahoro zubata motsaso zeka iharere humo wasani ja niwazuba atakta tawahoro eze inapykyrykta kino motsasoko iwaze iharere tisapyrẽna my.

Iꞌewyte karãpe watoꞌe wuatꞌi ehamo — Atunug aru uiꞌe hap ewy pãi an miꞌi pote mesuwe Tupana mõtypot yat ehamo areꞌe hap ewy atunug aru e hap atimoheg uhehay watoꞌe pote yt iweꞌeg i rakat ewy watoĩneꞌen e. Katupono Tupana mõtypot yat yt ahehay kuap i rakat maꞌato Tupana sese ahehay kuap kahato rakat toĩneꞌen sio aheso ahehay wo sio yt hap toikuap tomõtypot hap yat pe e.

Koáne enepone koyuhoâti ya iháke hána'iti imokóvokuti, koatine sasá'iti péti yoko Itukó'oviti, enepone Únae, koyúhoyea ya iháke.

Õ'âkɨ̃hɨ kɨ̃ɨ yaá wi'i, Õ'âkɨ̃hɨ wi'ipɨ niîsami. Tohô weérã Õ'âkɨ̃hɨre tií wi'i me'ra tohô weerã́ti niîrã, kɨ̃ɨ̂ me'rata tohô weerã́ti, niîrã weé'.

Chaynütacmi Diospa chuya wasinwan tacyalpachïcäpis chayćhu yaćhä Diosninchicwantac-ari tacyalpayächin.

Duré ni'wam norĩ hã 'Re ĩhâimana u'âsi mono nhorõwa nhisi na dama ãma 're siwaptob za'ra mono wamhã, taha nhisi zarina te duré ĩwa 're ĩsãmra mono nhisi na 're siwaptob za'ra, 'Re ĩhâimana u'âsi mono nhisi na.


Morararo kapu poko õtururukohtao Ritonõpo porohtoh poko oturũko matose Ritonõpo esaryme kapu exiryke. Ritonõpo poko roropa oturũko matose, moroto Ritonõpo exiryke.

—Nẽ kot kaj mẽ ãm hãmri amnhĩ jarẽnh ã mẽmoj tã amnhĩ jarẽnh kaxyw nẽ kaxkwa jarẽnh kôt amnhĩ jarẽnhja o mããnẽn kaxyw kaxkwa kamã Tĩrtũm krĩ xà maati hkôt amnhĩ jarẽ. Nẽ mããnẽn Tĩrtũm kôt amnhĩ jarẽ. Jakamã kwa hamẽ wa harẽnh pê amnhĩ to axêx kêt nẽ.

Pakiriuãkatakasaakiri Teoso tixine, ininiã iua atokotxikana pakiriuãkatari Teoso topãkini. Iua atokotxikana pakiriuãkatari Teoso, kotxi Teoso topãkini nopini iitopãka Teoso.

Deus eydâ ato wâgâ aguykely watay, Deus wâgâ lâpylâ aguykely, mâkâlâ mawânkâ pymâ ton-honreim awâtârâ.

Aze awa umumeꞌu wemiapo ràm ywak huwa rupi nehe, umumeꞌu putar aꞌe maꞌe Tupàn henaw huwa rupi nehe no, Tupàn huwa rupi nehe no, taꞌe Tupàn wapyk aꞌe pe aꞌe no xe.

Haꞌe yva re amongue oura vaꞌe ma Nhanderuete renda openaaty re oura, guenda py oguapy oiny vaꞌe re avi.

Niɡ̶ina oko aneo ligegi me liboonaɡ̶adi niɡ̶ica ditibigimedi, niɡ̶ina me dotaɡ̶a, niɡ̶ini oko ewi me ibake liboonaɡ̶adi naɡ̶aca Aneotedoɡ̶oji nibaanco ɡ̶oneɡ̶e, codaa me Liboonaɡ̶adi Aneotedoɡ̶oji, ane nicotedeloco.

—Po g̃a ehetei: “Nahanahã ti ji rekoi. Yvaga renoina ji ei a'iti hete nhinhi'ig̃a javo.” Po g̃a ei nahã, a'ero g̃a ehetei Tupana'ga apykava pe. A'ereki yvagi pe Tupana'ga oko nhanderuvihavuhuhetero oapyga. A'ero o'erame yvaga pe g̃a ei Tupana'ga pe tuhẽ a'ero, ei Jesus'ga g̃a pe.

Ãjag tỹ kanhkã tón kỹ, kỹ ãjag tóg Topẽ nĩgja tó tĩ gé, kỹ ãjag tóg Topẽ ti tó tĩ gé sir. Nén ũ pir vẽ, ti kar ti. Hã kỹ ón kỹ: Topẽ hã vỹ ki kanhró nĩ,” he tũg nĩ,” he tóg, Jesus ti.

—“Yváy pygwa réry-py ajapo-ta xe nheꞌẽ” peje ramo, “Nhandejáry ogwapy haty réry-py ajapo-ta xe nheꞌẽ” heꞌi hagwe-rami peje. Upe-py ogwapy Nhandejáry nhande ruvixa. “Nhandejáry réry-py ajapo-ta xe nheꞌẽ” heꞌi hagwe-rami peje. Peteĩxa ijoja pene nheꞌẽ. Ndikatúiry pejapo eꞌỹ pene nheꞌẽ, heꞌi.

Biu òraru‑ki ka koityhyxenyteri marybekeki, Deuxusỹmy tarybeteri. Tii dori tarynana‑ki ronyreri.

—“Ywaga ruwamũ je mamaꞌe apoi enee” ꞌga upe ꞌjaramũ nanẽ Jarejuwarete ꞌga renawa upe futat peꞌje nũ. Ywag ipe futat ꞌga renawaretea. Aꞌeramũ aipo ꞌjara ꞌgã ꞌga renawa upe futat ꞌjau poromũ. ꞌGa renawa renũinara ꞌgã Jarejuwarete ꞌga futat wenũi. Wenawa ꞌarimũ futat ꞌga reni. Aꞌeramũ ꞌga renawa renũinara ꞌgã ꞌga futat enũina— ꞌjau Jejui ꞌga ꞌgã nupe.

Ne ajtekam, me kute memã amikabẽn jarẽnh ne kôt ajte kute kàjkwa jarẽnh. Djãm kute kàjkwabit jarẽnh? Kati. Nãm kute kàjkwa jarẽnh ne ajte kute Metĩndjwỳnh nhõ krĩ djà rax jarẽnh ne ajte kute 'ã krĩ djwỳnhbê Metĩndjwỳnh jarẽnh. Kam, dja me memã kabẽn pỹnh ne arẽn kôt amijo anhỹrkumrẽx. Nãm ã Jeju memã ane.

Moropai anîꞌya taa ya, kaꞌ winîkîi ikupîuya taiya ya, Paapa yaponseꞌ eereutatoꞌ winîkîi taiya nîrî moropai Paapa ereutasaꞌ manniꞌ winîkîi taiya nîrî. ˻Mîrîrî yeꞌnen îꞌ taꞌpî tîuya yawîrî ikupîiya eꞌpai awanî mîrîrî.˼

Tikmũ'ũn te pexkox 'ãktux, nũy hãm'ãktux xeh, puxix Topa xip'ax xe'ẽgnãg 'ãktux kamah, xix Topa mũn 'ãktux, yã' xip pexkox tu'.

— Imẽneju warara'acat pe e'em pima: “Apẽn etaybit icẽmãn kabi kake iam; imẽnpuxim cuy etaybit icẽmãn e'em õn ewebe iam,” i bima, eya'õ dag̃ cuy epeku. Imẽn kabi muwẽnuwẽn pima, Deus abikbikap muwẽnuwẽn tak, Deus muwẽnuwẽn tak, Deus omuy jabikbikap ceje xik'i buye — io'e.

Hỹ pong jé hã ky däng doo, Pꞌop Hagä Do bagꞌããs do tyng hã taky däng tii. Pꞌop Hagä Do hã, tabagꞌããs do tyng jó hasooh do hã na-ããj hẽ taky däng né hẽ tii.

Te²yã¹nxũn³sxã³ oh³nãn¹ko³xa² ã³ye³yxo²nũ¹si¹ki̱³jau³su² e³kxi²ki̱³kxai²nãn²tu̱³ Sũ̱³na² ã³wxe³ka³lo³a² ã³ye³yxo²nũ¹ki̱³sa²kxai³ ã³wxe³ka³lo³a² wa³kxẽn³yah³la² ã³ye³yxo²nũ¹ki̱³sa²kxai³ nxe³hĩ̱³ki̱³tã³li¹.

Xala xamani atyo kaexarehena enokoa tahi hoka kaexaritita atyo Enore nokahakala, exahe Enore tyokitere eheno tehitiya kaexaretita.

Ija'aria bidioniki ida nama onini, hoariha biogaja kaimoni ida kidivarani ka'oa hini, vara bivani'aki jaboni ida Deus kavithi ibavini, vara bivani'ara jaboni ada Deus kavithi ibavini namania vithiki.

Aty bijoikpe motsasoze iwaze iharere humo ja wasani, niwazuba atakta bijoikpe eze tu kino motsasoko iwaze iharere wasani my. Bijoikpe Deus dyhywy wata zubata my — Sesus niy.

Pywo ti rat karãpeĩ watoꞌe wuatꞌi ehamo — Pywo ti rat atunug aru uiꞌe hap ewy miꞌi pote mesup wuatꞌi atipy piaria ehamo — Atunug aru pãi an areꞌe miꞌi watoꞌe pote yt aiweꞌeg i rakat ewy watoĩneꞌen. Katupono poꞌog waku aipyꞌa pyi ahehay pywuat watoꞌe pywo pe — Atunug aru uiꞌe hap hawyi waku watunug maꞌato yt watunug i aru e hap watikuap aipyꞌa pe miꞌi pote poꞌog waku watoꞌe — Yt atunug i poꞌog waku — Atunug aru watoꞌe yt pywo pe i haype e. Katupono Tupana tikuap kahato aipyꞌa piat sio pywo watoꞌe sio yt e hap. Tupana ti wuatꞌi atipy piaria nug hat miꞌi pote poꞌog waku ihamo watunug ahehay pywo kahato rakat e.

Koáne enepone koyuhoâti ya iháke vanúke, koatine iháke ivátakoku Itukó'oviti natíxea koyúhoyea yoko ihákemaka Itukó'oviti, enepone ivatákoati.

Meharóta ɨ'mɨ̂se me'ra tohô weerã́ti niîrã, Õ'âkɨ̃hɨ duhiró me'rata, toopɨ́ duhigɨ́ me'rata niîrã weé'.

Chaynütacmi janay pachäwan tacyalpachïcäpis chayćhu mandananpä taycunantinwan quiquin mandä Tayta Dioswantac tacyalpayächin.

Duré ni'wam norĩ hã hâiwa nhisi na dama 're siwaptob za'ra mono wamhã, taha nhisi zarina te duré 'Re ĩhâimana u'âsi mono, pire na te te 're ĩda'ab'madâ'â mono zém nhisi na dama ãma 're siwaptob za'ra, ĩwa 're ĩsãmra mono nhisi na zama, tô õhõ nhisi na.


—Jetuhxo exĩko mã oya xine parixeu tomo, Moeze omihpyry poko amorepatõkomo imehnõ tonekunohse oya xine exiryke. Aixi nae awahtao xine omame porehme, toiro ekarõko matose Ritonõpo a, otyro tõkehko, omõkomorykõ roropa. Moro poko zae matose repe, yrome ãmorepatopõpyrykõ poko Ritonõpo omiry poko, moro omipona pyra matose. Zae ehtoh poko ehtoko. Imehnõ pyno ehtoko. Kure rokẽ ehtoko. Ritonõpo omipona ehtoko. Morara awahtao xine kure matose Ritonõpo a. Morara awahtao xine omõkomorykõ zokonaka ekarory kure roropa mana eya.

—Hêxta waa nẽ. Mẽ apê Parijew nhõ xwỳnh mẽ mẽ apê Tĩrtũm kapẽr tũm o mẽ ahkre xwỳnhjaja kot kaj mẽ amex kêt nẽ. Mẽ ate mẽ no kupyr xwỳnh na ka mẽ. Na ka htem Tĩrtũm kapẽr piitã hkôt amnhĩ nhĩpêx kêt nẽ ãm hkwỳ kôt pix mã amnhĩ nhĩpêx o ri apa. Na ka htem ãm kapẽr o hpỹnhre nẽ hkôt amnhĩ nhĩpêx ã amnhĩ pumu nẽ ate amnhĩ to mex xwỳnh ã amnhĩ jarẽnh o apa. No Tĩrtũm kãm hprãm xà piitã hkôt amnhĩ nhĩpêx kêt nẽ. Mẽ ate tãm mẽ hipêx nẽ mẽ ho mex nẽ mẽ kamã axukaprĩ hã kot mẽ amã karõja. Nẽ mẽ amã Tĩrtũm kĩnh ã kapẽr kôt amnhĩ nhĩpêx hã karõja ra mẽ ate mar tã hkôt amnhĩ nhĩpêx kêt nẽ. Mẽ ate kapẽr piitã hkôt amnhĩ nhĩpêx ronhỹx ja mẽ amã mex o mex.

—Erepaniko hĩte kaiõkatsoparerinii, pariseoakorii pakini. Hĩsãkire atxiĩti erekari, txamari kona hĩkamari hĩsãkire iaõka. Ipixini hinakiti hĩsikari Teosomoni. Tesi hĩtii auiniãi, hĩsikari ãti Teosomoni. Tesi txineiro ota auiniãi, hĩsikari ãto Teosomoni, hĩtxaãpota. Ikara hĩkamakiti erekari. Nipokori koke, oteraã, erva tosi, komínio, axapitikiri inakari, iuaritika ipixini hĩsika Teosomoni. Ikara Teoso paniãtakiti hĩkamapitika. Txamari, Teoso paniãtakiti apiari !hĩkama, kotxi !hĩkamari atão apanakinimoni. !Hiamonĩkana apanakini. Hĩkamaenetakiti !hĩkama. Ikinika Teoso paniãtakiti hĩkamako.

— Moisés inweniby wâgâ enomedâni modo, fariseu domodo warâ, toenzepa âsenagazeze âmaemo! Koendonro emyenro kehoem âmaemo, koendonro aieni keba olâ. Dez âsejiguymo ewy, tokalâ inanry mâundulymo Deusram, Moisés inweniby agueho ara. Âpa ezano pyni ekubâzeândo ewy warâ inanry Deusram mâundulymo, hortelã, erva-doce, cominho, awârâ modo. Âdainkâba awârâ modo mâundulymo Deusram. Deus xurâem tywyneim kuru amânhepyra olâ minasemo. Âdypebaom, kaikânro modo warâ mâintyendaymba minasemo. Ioze lelâ amipyra, Deus mâinwâmpyra âmaemo warâ.

Pe zeꞌeg kwehe arer rehe upurumuꞌe maꞌe pe. Pe zeꞌeg kwehe arer kwaw par parizew her maꞌe pe no, uzepyk putar tuwe Tupàn penehe aꞌe nehe. Taꞌe hemuꞌem maꞌe romo peiko pe xe. Taꞌe naperuzar kwaw aꞌe zeꞌeg pe xe. Aze pereko 10 taz, pemono pitài Tupàn pe. Aze pereko 10 maꞌywanem, pemono pitài izupe no. Pixikaꞌi maꞌe iapo mehe peruzar tuwe izeꞌeg. Uhuaꞌu maꞌe iapo mehe naperuzar kwaw izeꞌeg. Naperuzeꞌeg kwaw teko ikatu haw rupi pe wà. Napepurupuhareko kwaw. Napezapo kwaw penemimumeꞌu kwer. Peruzar izeꞌeg ipixikaꞌi maꞌe iapo mehe. Aze mo peruzar tuwe izeꞌeg uhuaꞌu maꞌe iapo mehe no, aꞌe mehe mo pekatu mo Tupàn pe.

— Peẽ kuaxia re nhomboꞌe vaꞌety haꞌe fariseu kuery pe ndaꞌevei ete ꞌrã. Heko porã merami rive vaꞌe pendekuai, mbaꞌeta dízimo pemeꞌẽ hortelã, endro haꞌe cominho regua gui, haꞌe rã lei regua ojapo uka pyre yvateve vaꞌe rupi ma ndapeikoxei: haꞌe vaꞌe ma pendeko porã aguã, penhomboaxy haꞌe pejerovia aguã. Haꞌe vaꞌe rupi voi pendekuai ꞌrãgue, amboae nunga pejapoa rami avi.

Nagoodi akaamitiwaji anakaami niiɡ̶axinaɡ̶anaɡ̶atema lajoinaɡ̶aneɡ̶eco Moisés codaa anakaami fariseutedi anokawii makaami eletetiwaji! Igaataɡ̶a aboonitalo Aneotedoɡ̶oji ane nebi, codaa majici liwai niɡ̶inoa anokateciɡ̶inoa me ɡ̶anidiizimo, niɡ̶inoa niale laamotiidi ane jexakajoɡ̶otinigi niweenigi me lanigi. Pida jiɡ̶ikani me iwitece najoinaɡ̶aneɡ̶eco aneneɡ̶egi ida ane jaoɡ̶ate midiwa lajoinaɡ̶aneɡ̶eco Moisés. Niɡ̶idiwa najoinaɡ̶aneɡ̶eco onikeetoɡ̶owa anodaaɡ̶ejinaɡ̶a me jaoɡ̶a ane iɡ̶enaɡ̶a, codaa moko eletema eledi oko, codaa onikeetoɡ̶owa me leeditibige mejiwaɡ̶ataɡ̶a Aneotedoɡ̶oji. Pida domaɡ̶a leeditibige me iwitecetiwaji niɡ̶inoa najoinaɡ̶aneɡ̶eco ane daɡ̶axa mida ane jaoɡ̶ate, codaa maɡ̶aɡ̶a awiite niɡ̶inoa ane deɡ̶ewi ina mica ane jaoɡ̶ate.

—Ahemoandyandyiva'ero pe peko! ei Jesus'ga judeus'g̃a mbo'ehara'g̃a pe fariseus'g̃a pe no. Tiruahũ ti pe me! A'ereki pe ndapekokatui pejikokatue'yma ojipe'g̃a pe. Tiruahũ ti pe me! A'ereki pe peko tehe Moisésva'ea remimbo'eagwera rupi, ei Jesus'ga.—Petỹ pe imboheva'ea: hortelã erva-doce reheve cominho reheve. Pe herekorame dez itymipyra pe pemondo ojipeji Tupana'ga pe pejikovo Moisésva'ea remimbo'eagwera rupi. A'ea pyry Tupana'ga pe novĩa, ei Jesus'ga. Emo pe ndapekokatupavi Moisésva'ea remimbo'eagwera rupi. A'ereki pe ndapekokatui pejikokatue'yma ojipe'g̃a pe, ei Jesus'ga.—Peko katu po pe hamo pejikokatuavo ojipe'g̃a pe hamo, ei Jesus'ga. Penemimondoa ojive Tupana'ga ipotari. Emo ga pe koji'i huvihava pendekokatua. Pe ndapeporogwetygi ojipe'g̃a. Peporogwety po pe g̃a hamo, ei Jesus'ga. Penemimondoa Tupana'ga pe pyry ga pe. Emo ga pe koji'i huvihava g̃aporogwetyga, ei Jesus'ga.—Napembojikogukari ojipe'g̃a pejihe penhi'mberame g̃a pe. Pembojikoguka po pe g̃a pejihe hamo penhi'mbee'yma hamo, ei Jesus'ga g̃a pe. Penemimondoa pyry Tupana'ga pe. Emo ga pe koji'i huvihava g̃ambojikogukara pejihe. Peko ti gareaporog̃ita rehe. Tapemondopigi ti ga pe no, ei Jesus'ga.

“Ón kỹ Topẽ vĩ to professorꞌ,” he tóg. “Fariseuꞌ,” he tóg. “Krĩ régre ãjag nỹtĩ, kỹ Topẽ vỹ ãjag ve kónãn,” he tóg. “Ón kỹ ãjag tóg Topẽ mỹ ãjag jakré ki dízimo vin tĩ. Ãjag jakré tỹ hortelã tỹ 10 (ke) nỹtĩn kỹ ãjag tóg Topẽ mỹ ũn pir nĩm tĩ, ãjag jakré tỹ erva doce tỹ ke gé, ãjag jakré tỹ cominho tỹ ke gé. Há ti nĩnh mũ vẽ. Hã ra ãjag tóg ti tỹ ẽg jyvẽn mũ ẽn han tũ nĩgtĩ. Vẽnh jykre kuryj han tũ ãjag tóg nĩgtĩ. Ũn jagãgtar ag jagãgtãn tũ ãjag tóg nĩgtĩ. Topẽ vĩ kri fig tũ ãjag tóg nĩgtĩ. Ãjag tỹ ti vĩ ki króm tag tóg inh mỹ há nĩnh mũ vẽ, ha mẽ. Ãjag tỹ ti tỹ ẽg jyvẽn ki króm mré hã ãjag jakré ki dízimo vin (hã) ra tóg inh mỹ há nĩnh mũ vẽ, ha mẽ. Hã ra ãjag tóg ki króm sór tũ nĩgtĩ.

Upéi heꞌi jevy judeu rekomboꞌehaty kwéry ndive fariseu kwéry-pe:—Apomboasy peẽ-my. Pehasa asy vaꞌerã, peẽ pende pyꞌa kyꞌaha pemoꞌã kwaa vaꞌe. Heta oĩ pene remitỹ ikarape vaꞌe. Oĩ hortelã, oĩ erva doce, oĩ cominho. Upéa pene remiꞌurã ndive pene remimbojeheꞌarã pembohe porã hagwã tembiꞌu. Mixĩ eterei ramo jepe, dez-gwi pemeꞌẽ peteĩ joty Nhandejáry-pe. Ha Moisés amyrĩ remimombeꞌukwe pende rekoharã tuvixave vaꞌe-rehe katu napepenái. Imarangatuve vaꞌe-pe napehenduséiry peiko-vy. Heꞌi vaꞌekwe peẽ-my pejogwereko porã hagwã, pejoporiahuvereko hagwã, pende-rehe ojerovia tee hagwe-rami joty peiko hagwã. Upéa nheꞌẽ imarangatuve vaꞌe napehenduséiry. Haꞌe-ta peẽ-my: Mixĩve vaꞌe-rehe pende resarái eꞌỹha-rami ave, pepena katu tuvixave vaꞌe-rehe, heꞌi.

—Belàhàxe! fariseu mahãdu! Kaiboho heka itxenadỹỹdu mahãduõ toite. Tule bede ywina bede erydỹỹdu mahãdu. Adeereny heka ibinamy ratxikre. Arỹsỹna uri juraõ heka kai Deuxu‑ò tewahinyte, hortelã, erva‑doce, cominho wahe. Kaiboho heka aõninihikỹ tetyhynytenyõhyymahãtenyte. Iwese òbitina, ruxetòena, inatyhyna kia‑ribi heka õhõti losamyhỹre ibutumy. Aõmydỹỹna jura wahisidỹỹna heka awi rare. Tahe tule uritere õhõti losaõmyke aõwitxira‑ribi wahe. Aõbo bedeòtiidỹỹnare bede ywina‑ki. Kaiboho heka bede erydỹỹdu toite hãre tahe teerytenyõte.

—Pẽporiayꞌi pejejemogyau numiamũ— ꞌjau ꞌga Moisesi ꞌga remikwasiarer are moromuꞌjara ꞌgã nupe, fariseu ꞌgã nupe nanẽ nũ. —Pẽẽ ꞌã esage ꞌme maꞌea te. Aꞌeramũ nipo anure Janeruwarete ꞌga pẽ nerekou tyweaete pẽtywer are. Nepekoarũi futari te ꞌã ꞌga upe. Aꞌeramũ nipo ꞌga pẽ nerekou tyweaete pẽtywer are. Mamaꞌea pẽẽ imojoꞌoka pejepo ꞌjawe pejejeupe. Ko pypiara nanẽ pẽẽ imojoꞌoka nũ. Aꞌeramũ pẽẽ majepeja monou Jarejuwarete ꞌga upe. Aꞌeramũ emyrera pẽmaꞌea. Kumi kasiga miamũ pẽẽ imojoꞌoka imonou Jarejuwarete ꞌga upe. Nanuara te esage ꞌga upe numiamũ. Aꞌere namĩa etee rũi peapo. “Mamaꞌea pemojoꞌok amũ imonou jee” ꞌga ꞌeawera ꞌã pẽẽ enupa. Aipoa pẽẽ iapoa Janeruwarete ꞌga afutat. Aꞌere ꞌã ajepeja ꞌga ꞌeawera nepeenuwi futari. “Pejuereko esage ki” ꞌga ꞌeawera nepeenuwi. “Pẽpotaꞌwa esage ki pejejuee” ꞌga ꞌeawera nepeenuwi. “Pejejaupe pejeꞌeawer imũ etee futat pẽẽ mamaꞌe apou pejejaupe” ꞌga ꞌeawer imũ jẽmĩ ꞌã mamaꞌe apoweꞌem— ꞌjau ꞌga ꞌgã nupe. —“Pejuereko esagea te esage Janeruwarete ꞌga upe. ꞌGã nee pẽpotaꞌwa esagea nanẽ esage ꞌga upe nũ” ꞌea te esage ete ꞌgã upe. Mĩmera pẽẽ iapoa Janeruwarete ꞌga afutarete. Peenupaw iki ꞌga ꞌeawera ꞌga jeꞌega— ꞌjau ꞌga ꞌgã nupe.

Ne kam ajte memã kum,—Be, me abê Môjdjê kukràdjà mar djwỳnhmẽ me abê pardjêumẽ ne ga me amijo ajêx ne ar amijo Metĩndjwỳnh mar mexo aba. Ỹ, watĩ:re. Dja ga me ĩ me biknor tokry djàkam tu amõrkumrẽx. Mỳkam? Bir, me aje Metĩndjwỳnhmã mỳjja kakritbit nhõr ne kam mỳjjabê kumkatija aje kum õr kêtkumrẽxkam. Nã gãm me mỳjja kakrit, õmrõ djành djà, pi'ômẽ õmrõ djành djà 'õdjwỳmẽ Metĩndjwỳnhmã ikjê rên kum kryre ne angã. Ne kam kukràdjà kôt ar amijo aba kêt ne katàt meo aba kêtkumrẽx ne amã me kaprĩ kêtkumrẽx ne amim Metĩndjwỳnh mar kêt ne. Aje kum kryre ne õrja ne mrãmri tu mexkumrẽx. Mỳkam ne ga me kum mỳjjabê kumkatijadjwỳ kum õr kêt ne? Mỳkam ne ga me amã Metĩndjwỳnh jabên katàt meo abaja kêt ne? Ja ne ga me aje marmãn ate mỳjja kakritbit ma.

Aka tîwarî eꞌtî amîrîꞌnîkon Moisés nurîꞌtîya yenupantoꞌ pîꞌ yenupatonkon moropai fariseuyamîꞌ. Maasa pra aweꞌtarumaꞌtîkon kupî sîrîrî. Yairî Paapa yapurîyaꞌnîkon kaiꞌma tamîꞌnawîrî antîrîkon ke Paapa repayaꞌnîkon, ayoꞌkon wosi yonpa ke nîrî irepayaꞌnîkon. Tîîse morî panpîꞌ ankupîkon ton pe taꞌpî kupîyaꞌnîkon pepîn, tiaronkon winîkîi yairî pra awanîkon yeꞌnen moropai toꞌ saꞌnamayaꞌnîkon pra awanîkon yeꞌnen. Îꞌ taasaꞌ Paapaya yawîrî kupîyaꞌnîkon pra awanîkon yeꞌnen. Tîîse tamîꞌnawîrî mîrîrî kupîꞌpîyaꞌnîkon eꞌpainon tîwî ankupîꞌpîkon manniꞌ tîkuꞌse pra.

—Yã 'ãkuxãnõg hãmyũmmũg xop xix Paniye xop! 'Ãxop te Topa pu mĩxux kutĩgnãg popmãhã', 'ũyãg te 9 'õgnũ', tu' yãg puxet hõm Topa pu', tu mĩxux 'otãg yõg yãg hõm, xix mĩxux 'emanox yõg yãg hõm, xix mĩxux kõmĩn yõg yãg hõm Topa pu', tu yã tu' hõm mãynãg, pãyã hãpxopmã max'ax xaxok, xix hãmyok mĩy'ax xaxok, xix hãmmaxnã'ax xaxok, xix 'ãyĩpkox pip'ax Topa pu xate' xaxok. 'Ãpu hãpxopmã max, xix hãpxop hõm Topa pu kamah, xayĩy hãpxopmã max xohix xaxok hok!

— Karem ma ipiat epesupi'ajojo! Ipi juacat mug̃uykuku'ukayũ eyju! — i dak o'e cebe ip. — Soat em eybubut mu'awerorom 10 be, pũg̃at ũm ãm eyju Deus pe. Wara'at pit eyju imuxipanpan eybubun. Eyju puybit mukunukunaptup ũmũm Deus pe, erva-doce dak ũmũm, puybit mude'o'onaptup tak ũmũm. Xipat eywebe iboap ũmũm Deus pe. Imẽnpit soat Moisés ekawẽn kay kũyjobit g̃u eyju, soat Deus a'õ kay'ũm puye. Soat g̃u cũg̃ ma epeg̃ug̃ẽ Deus etabun. Deus a'õ kay juy epe'e. Warara'acayũ xipan cuy epejukuk. Warara'acayũ kay eyetabotaidabotbon cuy. Soan cuy epe'e cũg̃ ma Deus etabun. Cũg̃ ma jĩjã epeg̃ũm puybit mukunukunaptup pewi- -yopĩcat pewi. Imẽnpit soat em epekuku Deus kay kũyjobitsũ ma — io'e Jesus.

—Baad nado bë hã Mosees ky nꞌaa jawꞌyyk do ma mehetëk doo. Baad nado bë hã Pariséw. Jꞌooj madäk do ky kenꞌyym do bëëh! —näng mäh. —Bë waa ty gamabuuj men-ta, anis, komino häd enäh do uuh sii hẽ né paawä bë banoo Pꞌop Hagä Do matym nꞌaa, dooh paawä bë ky dahé bä takꞌëp ky nꞌaa jawꞌyyk do Pꞌop Hagä Do mejũũ doo. Dooh baad hadoo do bë moo boo bä bë da hadoo do hã. Dooh bë tꞌyyd mehĩĩn bä bë da hadoo doo. Dooh baad hadꞌyyt hẽ bë hꞌyy kae bä Pꞌop Hagä Do hã, ỹ hanäng pé tii. Tawꞌããts hẽ né paawä Pꞌop Hagä Do hã bë banoo bë wë hanäng do uuh, tawꞌããts hẽ dooh bë mabaan bä takꞌëp ky nꞌaa jawꞌyyk do tamejũũ doo.

Ũ³wha²li¹txã³nxu¹tai²na² a²hoh³lxi³su² tũ̱³ka̱³txi³su² te²ĩ³nxai²na² fa³ri³se²a² nũ̱³ka̱³txi³su² te² ĩ³nxai²na² nxe³sxã³ wi¹lhin¹ki³lxo³yhah¹lxi¹lxi¹. Yxãn¹ta¹ ko̱³nxe³to̱n³khaix1yah³lxin¹tu¹wi¹. Yen³kxa² jũ¹nxe³te²su² te²a² yain³kxi²ki̱³ki³a² or³ta³lã²ki³su² ta̱³nxa² ẽn²tro³ki³su² ta̱³nxa² ko³mĩn²yo³ki³su² ta̱³nxa² yũ³yah³lxin¹kxa² ki³ha¹li¹ ki³ha¹li¹ ki³ha¹li¹ ki³ha¹li¹ ki³ha¹li¹ yũ³yah³lxin¹kxai²nãn²tu̱³ ki³ka³na³ka³nat3sxã³ Sũ̱³na² ũ³hũ¹yah³lxi³hĩ̱³nxa¹lxi¹. Yxãn¹ta¹ ha³te̱h³nxã³nxu¹tai²na² ĩ³yau¹ũ³nhẽ³jau³su² ya²la³lo³khai¹su² wain³txi³ kãi³ũh¹kxe³su² ta̱³nxa² a²nũ²a² ã̱³xai²na² wi¹lhin¹sxã³ thãi³ti³la² sa²hau³ko³tũh¹kxe³su² ta̱³nxa² e³la² kãi³ũh¹kxe³su² ta̱³nxa² nxe³ju³tai²na² yxo²ha³kxa¹ sa²yxo²ã³yah³lxi¹lxi¹. Nxe³ju³tai²na² a²wi¹lhĩ¹nãn¹te²a² yxo²ha³kxa¹ kãi³yah³lxin¹ju³ta² wain³na³li¹. Te²yã¹nxe³sxã³ ne³ki³san¹te²a² sa²yxo²ã³yah³lxin¹ju³ta² wai³nxa³wi¹.

— Kaxiyani, xiso iraiti kakoa waiyoreterenai, xiso fariseunai, teraharetyoarenae makere! Maikaite iniyalahare xikaxomokaka. Xiso atyo xijita xinakaira hiyeta Enore ana holini: hortelã, erva-doce, cominho, atya hana kanakoairoarenae xoaha hiyeta, xakore hoka maisa atyo xityakekore xaotyakiyaho masakare waiyexe: wenati waiyexe, waiyexehaliti, Enore tyakekotyaka harenai. Exeharenai xema tehititaiya xisaonita hoka ehekoreya.

—Judeus kaija'ari vaka'ojomo'iva abono, mitha vani'a hida a'onira vara oni'avini. Farisio, mitha vani'a jaboni hida a'onira vara oni'avini. Deus athi-ra avanofivini-ra avakahi'badaraki a'oni! Jahariki ida avakadimoni bana! Avanajoroniki ida nahina hahavi avagahinani hiki, avanapitahataha'iki ida sa'ai ko'bamihani hini. Kaidivarini kaba'i ida 'bai kakabodihini afani, chá afani hiki avanapitahataha'iki jaboni. Deus kava'isohihi jiriki pitani-ra avanaabavini kaba'i, ni-avanaabaki ida va'isohihi jiriki hahavi. Deua binofiki ida hojai asohikia avakahojaini. Binofiki jaboni ida ija'ari vahoariha-ra va'ora avanakaidivavini. Binofiki jaboni ida athi avanaabajahakivini.Nimania ida hojai binofikia avakahojaini. Jahaki ida avakadinahina pitania Deu-ra avano'avini. Jahani arafiaki ida hahavi Deua binofiki-ra avanaabavini.

— O Pariseutsa, Deus harere zihyrinymyrykynahatsa kino niwatihi sinini tsimaha. Ikiahatsa ahanamy mytsyhyrytsa wa tsimaha zeka estuba zuba Deus bo nyny tsimaha. Wasani tsimaha. Ikiahatsa ahadisahawykykywy ty Deus bo nyny tsimaha. Deus harere bo hyỹ jokboa zuba tsimaha. Hawa ha ty wasania ty Deus okzeka batu yhỹ tsimaha. Kytsa bo batu wasani ahasopyk tsimaha. Ustsa humo batu ahamypokzitsiuk. Kytsa ahamyi ty tsimysisapybyrikinaha. Hawa tsimahaze Deus harere bo batu yhỹ tsimaha. Niwazuba Deus harere wasaniha bo hyỹ tsimahaktsa! Ustsa harere niwatihiktsa! Iwa ahadisahawykykywytsa Deus bo nyny tsimaha, iharere bo kino niwatihi hyỹ tsimaha, Deus harere bo hyỹ tsimaha.

Taꞌi eipe ti woꞌomuꞌe haria wani waniꞌe haria Tupana kuasa haria typy hẽku rakaria ti eipe. — Taꞌi watum kahato ti wuatꞌi Tupana kape e haria ti eipe. Eimiꞌu mosẽꞌẽ hap koꞌi wyti eweipatꞌok kahato Tupana wanuat iꞌewyte ti muse iꞌewyte ti eimiꞌu apopyt ti Tupana wanuat e. Iꞌewyte ti eipe mekewat eimiium kaipywiat kape ti eiwanẽtup kahato at kaꞌap e. Miꞌi hap ti waku wen maꞌato miꞌi tã pote mekewat poꞌog iwato rakat aimuꞌe hap kai eweiwaure kahato e. Iꞌewyte miꞌi pote aikotã aru eiminug koꞌi Tupana tomoherep waku hap sio yt naku i hap eiꞌe hap ti eweiwaure raꞌyn e. Iꞌewyte aikotã Tupana iwese yt nakuaria i ete hap eweiwaure raꞌyn e. Miꞌi pote Tupana mohey hap kape yt eiwanẽtup hin i e. Eweiwaure yne raꞌyn — Atunug aru eiꞌe Tupana piat hap koꞌi e.

—Koati kotívetimo kêku itínoe éskiriba yoko farîzeu, ikítixapovoti koati sasá'iti ya po'ínuhiko xâne. Kaná'uti ápeyea íperaxoke Itukó'oviti, hexakínoati póhuti yane uhá koeti yehí koeti ítikevo perêxo ndîzimu. Muhíkinova ne kálihunoe neóne xe'ókuke yóvoku kuteâti otélam yoko ereva ndúse koane kómiyum, peréxomaka ndîzimu ya koêkuti yé'akeye yêho. Itea enepone koâti nékone itíki yane Ponóvoti Kixovókuti yútoe Muîse, enepone itíki ponóvoti, koane itíkivo seánati, yoko kívivo Itukó'oviti, ákonoe itíka. Yoko énomone itukóvoxo koati nékone itíki ákotimaka kurí ixêa itíki ne po'ínuhiko koekúti.

Yã'âro wa'ârosa' mɨsâ Moisé ohâ'kere bu'erã́re, tohô niikã́ fariseu masare. Mɨsâ wee soóse bɨhɨrã niî'. Mɨsâ otesé õ'ô mahakã, hortelã, erva-doce , cominho wamêtise ba'asé sãâ moresere see neéo, opâ sɨ̃'ɨri weésa'. Pɨámukãse sɨ̃'ɨri kɨórã, ni'kâ sɨ̃'ɨ Õ'âkɨ̃hɨ wi'ipɨ miáa, Õ'âkɨ̃hɨre wamê peo, sacerdotere o'ósa'. Mɨsâ tohô ãyuró weemírã, Moisé ohâ'ke apêye pakasé pe'ere weé wee'. Ãpêrãre keoró weesére, pahá yã'asere, Õ'âkɨ̃hɨre ẽho peóse pe'ere weé wee'. A'tîro pe'e weeyá. Mɨsâ otesére kɨ̃ɨ̂re o'ô du'utimirã, a'té ãyú yɨ'rɨ nɨ'kasere weeyá.

“Ishcay cära fariseocuna, pasaypi yaćhachicücuna, ¡imalä bïdayqui can'a! Mastá wañupaculcanqui ‘Diospä ima mintacunapïpis, aniscunapïpis cuminucunapïpis japächaśhun’ nishallanman. Ñatac Diosman chalapacullal, llaquipaywan cuyacuywan tincüninman licaycuy nishuśhayquitam ichá ipanchayalcanqui. Chaymi chullanllanta lulaśhayquinu'a pulantapis lulanquiman cala.

— Parisezu norĩ, duré dama rowahutu'wa norĩ, aihâimana uptabi õ na dama 're aihâimana za'ra wa'aba mono wa, aima 're ropipa uptabi za'ra wa'aba mono di za. 'Re ĩhâimana u'âsi mono nhimiroti 'rada hã taha ma, tãma ĩpire prã si te 're ĩ'madâ'â pese za'ra wa'aba mo. Wesuirã ĩsu zadazei mono hã ma tô 'Re ĩhâimana u'âsi mono ma, ĩsimiroti 'rata zarina, tãma 're ĩpo'o za'ra wa'aba mo, syry na, oterã na dasai wazarizém nhisi hã, duré wesuirã ze, duré cominhu. Tane nherẽ, ĩsimiroti pire na Mozési te te ãma ĩ'arob'ui'éré mono hã 're 'madâ'â za'ra wa'aba mono õ di, ĩsarina si dama 're ĩrob'manharĩ wẽ za'ra wa'aba mono zéb da hã, duré da'ãma 're aipẽ'ẽzé za'ra wa'aba mono zéb da hã, duré 'Re ĩhâimana u'âsi mono wi, 're aipizari za'ra wa'aba mono ãna 're anomro aba mono zéb da hã. Ãne hã ĩsimiroti ĩpire prã norĩ zu, 're 'madâ'â za'ra wa'aba mono 'wa'âhã, te aré tô sena aihâimanazém na asina tãma 're ĩ'uwaimrami za'ra wa'aba mo, 'Re ĩhâimana u'âsi mono ma.


Azahkuru rokẽ imehnõ amorepananõme matose. Tuna ẽne sã matose. Xikuromã pisarara ahpĩko mana. Erere pisarara anỹnõko roropa mana, xikuromã pitiko onẽpyra toehtohme repe. Yrome xikuromã konõto tuna kuao ahtao oty kara ynororo, ẽnõko rokẽ mana xikuromã konõto maro. Mokyro sã matose. Azamaro pyra imehnõ ehtoh poko torẽtyke matose. Yrome oorypyrykõ konõto poko oty kara matose.

Mẽ ate ãm kapẽr o hpỹnh nẽ hkôt amnhĩ nhĩpêx jakamã te mẽ ate atỳx ri tanhmã axàpkur to ho mẽ akrĩ pyràk. Jao te mẽ axàpkur xà hã mẽõ kamã pure pumunh nẽ nê hanhir nẽ rẽnh tã mããnẽn kamã kẽn rax pumunh tã nê hanhir nẽ rẽnh kêt rãhã hkur pyràk. Jao Tĩrtũm kapẽr o hpỹnhre nẽ hkôt amnhĩ nhĩpêx no piitã hkôt amnhĩ nhĩpêx kêt nẽ. Pẽr mẽ ajamaxpẽr kêt tã na ka htem atỳx mẽ ahkre ho ri apa.

Mõsiãreni atoko hĩtxaua, iuaritika hinirekari hõerekiniri Teoso kimapore apanakinimoni. !Hĩposotari. Himakatxakaro xikiri iãriã ãki komokakaro, txamari hĩixirapoataro kamero, kotxi Teoso paniãtakiti poiãori hĩkama, txamari ipaniãtakiti apiari kona hĩkama.

Epy eagonro epy sakobâni emyenro âmaemo. Toenzepa kuru Moisés inweniby modo wâgâ kulâ mâtynanâdylymo; mârâ tywyneim kuru pylâ amânhepyra âmaemo-ro. Okumo ikano mazagâ mainguelymo, camelu pylâ monwonlymo-ro myara.

Hehàpyhà ꞌym maꞌe amo hehàpyhà ꞌym maꞌe heraha har ài peiko. Aze meru uꞌar pekanek pupe, napeꞌu kwaw ipor. Aꞌe ꞌar mehe we pemokon kawaru kupewaꞌa.

Ára revegua eꞌỹ joguerekoa pendekuai vaꞌe, karo gui nhexĩ pemoẽ vaꞌeri pemokõ camelo oĩ vaꞌe.

Niɡ̶ida makaamitiwaji ɡ̶adiciagi niɡ̶ijo oko ɡ̶oladi anodoletibige moikeetece naigi eletidi ɡ̶oladi. Codaa ɡ̶adiciagi niɡ̶ina oko ane yaago viinyo me noɡ̶a ɡ̶onoodo, pida baɡ̶a yalitini gameelo, igaataɡ̶a adowetiteloco niɡ̶inoa anicinoa ane diɡ̶ica ane jaoɡ̶ate, pida aɡ̶oeni niɡ̶inoa anida ane jaoɡ̶ate ane niiɡ̶etedoɡ̶owa Aneotedoɡ̶oji.

—Heakwagweve'g̃a'java'ero pe peko! A'ereki pe ndapekwahavi, ei Jesus'ga judeus'g̃a mbo'ehara'g̃a pe fariseus'g̃a pe no. Pe peroho ojipe'g̃a penhinhi'ig̃a rupi. Pembogwambogwa pe mberu'i'ia ta'uyme ti ji ite'varuhuva'ea javo. Emo pe pe'u reki ite'varuhuheteva'ea hehanhuhũva'ea yuranuhũa'javuhuva'ea jaime camelo jaime. Nahã ji ei pe me. A'ereki pe peko hete a'ea rehe – kiroki huvihava gwere Tupana'ga pe. Kiroki huvihava hete Tupana'ga pe – a'ea rehe pe ndapekoi, ei Jesus'ga g̃a pe.

Kyvó ãjag nỹtĩ, hã ra ãjag tóg ag tatĩn mũ sór nỹtĩ. Topẽ vĩ ũ ki króm sór ãjag tóg tĩ, ti tỹ Topẽ mỹ tỹ nén ũ sĩ (hã) ra, kỹ ãjag tóg ti vĩ ũ mrynhmranh tĩ, ti tỹ Topẽ mỹ kórég pẽ (hã) ra. Kỹ tóg goj ki ka ri ke nĩ. Ãjag tỹ ka gón tũ nĩ jé ãjag tóg kur ki kujẽg tĩ, kỹ tóg pan tĩ, goj ti. Hã ra ãjag tóg cavalo tỹ goj ki ter mũ ra (ãjag tóg) goj kórég ẽn kron tĩ,” he tóg, Jesus ti.

—Ndapehexái pene renonderã. Upéixa reheve peporogwerahase joty moꞌã. Pono mixĩ vaꞌe reheve hoyꞌu, trapo-py ombogwa vaꞌe-rami peiko. Hoꞌu vaꞌerã-gwi oipeꞌase vaꞌe-rami peiko. Ha heta hiꞌupy eꞌỹ reheve okaru vaꞌe-rami peiko joty. Mixĩve vaꞌe-rehe pepena. Tuvixave vaꞌe-rehe ndapehexáiry. Tuvixave vaꞌe-rehe napepenáiry, heꞌi íxupe kwéry Hesu.

Belàhàxe! Kai hãbuõ wese rare. Tiiboho imona berareny‑ribi ohoruxõmo riarimahãre. Ihãrele tahe tiiboho iròdu nihikỹ rirỹsỹmyhỹre. Iwesele kaiboho tule terỹsỹmyhỹtenyte.

—ꞌGa ꞌeawera jẽmĩ ꞌã nepeapoi. Aꞌeramũ ꞌã pẽẽ ꞌga ꞌeawereꞌema jẽmĩ iapou— ꞌjau Jejui ꞌga ꞌgã nupe.

Ba me amã arẽ ga me ama. Dja me anhõ õmrõkam pure'õ tỹm ga me pure ngrire'ã ano tỳ:x ne kaban mũm amẽ. Nhym be, mry jabatànhbê kameru ja ne anhõ õmrõkam dja, ga me ate akrãn tu ro'ã krẽ. Be, mỳj'ã ne ba amã ikabẽn ja jarẽ? Bir, mỳjja kryre ne ga me'ã ano tỳ:x ne ma:ro aba. Nhym be, mỳjja bê kumkati, mỳjja kabẽnkumrẽx ne ga me aje mar kêt. Metĩndjwỳnh kabẽn kute me ajaxwe nêje me akukràja ne ga me aje mar kêt ne ate akrãn ajaxwe rax rã'ã. 'Ã ne ba me amã, “Ga me pure ngrire'ãbit ano tỳx ne kaban mũm amẽn tu kameru raxja õmrõmẽ ro'ã krẽ”, ane. Kam ne ga me aje meo ba djwỳnh no rã pyràk. Nãm Jeju ã memã ane.Ne kam ajte memã kum,

Tiaronkon yeꞌmaiꞌnorî pe eꞌpai awanîkon enkaruꞌnan warantî siꞌma. Maasa pra kankîꞌyamîꞌ enasaꞌ yainonkayaꞌnîkon awukukon yaꞌ warantî tamîꞌnawîrî antîrîkon ke Paapa repayaꞌnîkon siꞌmîrikkî pe tîweꞌsen ke nîrî. Tîîse kankîꞌ yentainon kameru warainon kureꞌnan yennoꞌmayaꞌnîkon, maasa pra ipîkku pe panpîꞌ ankupîkon ton Paapa nekaremekîꞌpî kupîyaꞌnîkon pepîn, tîîse mararî mîrikkî neken kupîyaꞌnîkon.

'Ãpa hok xop te tikmũ'ũn mõgã kummuk! Tikmũ'ũn te kumãyõynãg xut nũy putyõn, pãyã' xok xexka kãmẽn tõmãhã', ha kaxĩy 'ãxop te hãpxopmã'ax kutĩgnãg mĩy mãynãg, pãyã hãpxopmã'ax max 'ãxop te' xaxok!

— Warara'acayũ kukuk'ukayũ eyju! — io'e Jesus. — Imẽnpit ya'ĩopi'ũmat co'iayũ eyju. Tikõnkõnat puxim eyju. Tikõnkõnapti mukapkam teku pag̃o dag̃, ikoẽro uk am tikõnkõnapti bewi. Imẽnpit camelo uk pin g̃u tikõnkõnapti bewi — Jesus o'e.Imẽn o'jekawẽn Jesus itaybit am ip. Ikoẽro yopĩcat ũmũmap puxim. Deus xe yobog̃ pit warara'acayũ xipan ajukuk iap. Imẽnpuye camelo Deus xe yobog̃at puxim.

Sa hꞌyyb mahõm nꞌaa ty temah do hadoo bëëh! Bë asõõ né paawä bë eëëk doo, ta babo nꞌaats bë karëëb jëë mahä̃nh, nepäh bë hã bë karëëb jëng kameerPariséw rasõng paa sa waa reëëk doo. Tii dꞌ rawén dꞌoo, dooh rakarẽn bä rakarëëb jëë bä ta babo nꞌaats ji nawëh doo, “Bë awëë manäh” Pꞌop Hagä Do mejũũ do hyb nꞌaa. Ti sii hẽ ramatakä né paawä, dooh tagahꞌood bä sa hã ramabaan takꞌëp ky nꞌaa jawyk do Pꞌop Hagä Do mejũũ doo. Ti hyb nꞌaa bë karëëb jëng kameer Jesus wén näng. Kanahën dꞌos do hã rahyb nꞌaa matakëë. Takꞌëp Pꞌop Hagä Do karẽn do hã dooh rahyb nꞌaa matakä bä. —näng mäh.

Wxa²ẽ¹nãu³ai²na² wain³txi³ a̱in³nyhah¹lxa³nha²kxai³ ye³han³kxa² yã¹yxah³lxi¹lxi¹. Khũn³sa¹txa² ĩ³yo¹lah³lxin¹kxai²nãn²tu̱³ ĩ³yxe²ta²yxãi²nxa²lxi³hĩ̱³nx2na³li¹. Yxãn¹ta¹ Ka³me²lai²na² ka³yxuh³xa² kãin²te²na² wa³nũt1sxã³ ĩ³yo¹lhxat3jah³lxi³hĩ̱³nxa¹lxi¹. Nxe³ju³ta² yã¹nxe² ki³han³sxã³ e³yah³lxin¹te³nah¹lxi¹: “Kãi³ki̱³ju³ta² jũ¹nxe² so¹lxi³ ko̱³nxe³thin¹kxai²nãn²tu̱³ wi¹na³li¹. Yxãn¹ta¹ ko̱³nxe³thin¹khai¹nxe³kxai²nãn²tu̱³ wi¹ti³he¹nxa³wi¹.” Nxe³yah³lxin¹jau³su² wai³nxa³wi¹.

Xiso atyo maxoseharenai xotokahisaseharenae xaokowita xakore hoka xiso tehitiya atyo ximaxosehare. Xakowatita atyo nisarese, xakore hoka xatyokita atyo kamelo.

Vajorami kamaodorohaki fori avihiki a'oni! Avanofivini kaba'i ida Deus kava'isohihi jiriki pitani pa'itxi-ra avanaabavini, ni-avavamakhaniki ida hojai jahaki pitani karaho-ra avaragarivini.

Ahahyrizikubyitsa watsa. Ustsa kytsa batu isty tsumuẽhĩnaha. Ikiahatsa tihi: “Katsa mysapyrẽtsa ustsa bo mysitsumuẽhĩ” mytsaty ahabyitsa tsimaha. Ikiahatsa jokboa kaharere humo pykyhytu hyỹ tsimaha. Ikiahatsa kytsa watsa asaktsa tsikaeni ahabo zuba mytsaty ahasopyk. Abazubaha bo batu yhỹ tsimaha, iwatsahi ustsa kytsa humo batu ahamypokzitsiu, ahadisahawy soho bo zuba mytsaty tsimykaranaha — niy.

Maꞌato ti iraniaꞌin woꞌonãpin hap kurin kat kape poꞌog neꞌi eiwanẽtup e. Miꞌi ti waku wen maꞌato ti waku yt eweiwaure i mekewat poꞌog wuat iwato rakat aimuꞌe hap koꞌi e. Taꞌi — Atomoherep teran muꞌap eweiꞌe maꞌato ti yt ehehapytig pytkai i e. Iꞌewyte aikotã mekewat win hin teke ehesapo hy pe miꞌi hawyi eweihep meremo — Yt watohon kuap i eweiꞌe. Maꞌato mekewat aihũ iwatoꞌin nakat kameru ewẽ pe teke hawyi meremo miꞌi ewetohon e. Miꞌi hap ewy ti eipe. Kurin kat koꞌi kape yn eiwanẽtup kowoꞌi kowoꞌi. Maꞌato aimuꞌe hap iwatoꞌin rakat kape poꞌog Tupana wanẽtup hawe yt eweiwanẽtup hin i e.

Itínoe kutí koeti komítiti inuxínoti po'ínuhiko xâne. Kutí kénoemaka xâne yuixóvoti veyópea kálihunoe hikê irinó'ekeovati ekáke ya koeku ákoyea itíkoake ne koâti hána'iti koekúti kuteâti itóvoku kámelu irinó'ekovati. Huirí kíxea nê'e, ako itíkoake.

Mɨsâ basi diakɨ̃hɨ́ weé wee'. Ãpêrã kẽ'rare sɨ'orí diakɨ̃hɨ́ weé wee'. Tohô weérã mɨsâ Õ'âkɨ̃hɨ yeekãhasere bu'êrã, kapêri bahutírã a'mêri sɨ'orí tɨ̃á wã'karã weeró noho niî'. Moisé kɨ̃ɨ̂ ohâ'ke, mehô niiseákã dutisé pe'ere wãkû yɨ'rɨrã, apêye paka pe'ere weé wee'.

Puśhaycaćhä aplacuna, chuspichacunäta altayalcalpis, jatun camïllucunätam ichá pasalpayalcächinqui.

E ĩtob'a hã simizaprõni wẽ bâ. Mare di. Tane te duré a norĩ wa'wa hã roti senai'õ na dama 're ĩroti wasété u'âsi za'ra wa'aba mo, 'Re ĩhâimana u'âsi mono nhimiroti hã sena na aima waihu'u pese za'ra wa'aba õ wa. Ĩsimiroti pire norĩ hã 're 'madâ'â za'ra wa'aba mono õ nherẽ, ĩsimiroti ĩpire prã norĩ si, 're ĩ'madâ'â pese za'ra wa'aba mono zéb da si, te 're asiwasutu u'âsi za'ra wa'aba mo.


—Jetunety ke itamurume awãnohtorỹko Ritonõpo mana. Imehnõ amorepaneme matose repe Moeze omihpyry poko. Parixeume roropa matose. Yrome ajohpe rokẽ matose. Eukuru ẽtoh kurikane sã matose paratu tõkehko. Apoitoh rokẽ kurikãko mã ynororo, jarao rokene. Yrome zao onukurikara mana. Mokyro sã matose. Okurohtao xine pehme matose oorypyrykõ ke, onematonanohtyãkõ ke, imehnõ poko openetatohkõ ke, enara.

—Hêxta waa nẽ. Mẽ apê Parijew nhõ xwỳnh mẽ mẽ apê Tĩrtũm kapẽr tũm o mẽ ahkre xwỳnhjaja kot kaj mẽ amex kêt nẽ. Mẽ ate mẽ no kupyr xwỳnh na ka mẽ. Nà mẽ apê Parijew nhõ xwỳnhjaja te mẽ ate mẽ kot apkur kaxyw prat kre kuhõnh punuj tã mex ã harẽnh nẽ kamã apkur pyràk o na ka mẽ. Jao ãm mẽ akrãhkà rũm pix mã mẽ amex. Nẽ mẽ noo mã te mẽ amex pyràk no mẽ anhõxàhkre kaxwỳnh kãm mẽ ajamaxpẽrja mex kêt. Mẽ akapẽr prãm nẽ mẽ axàhkurê nẽ mẽ anhõxỳỳ.

—Erepaniko hĩte kaiõkatsoparerinii, pariseoakorii pakini. Hĩsãkire atxiĩti erekari, txamari kona hĩkamari hĩsãkire iaõka. Hõeretari hiĩto maparakiri, txamari hãkixinireẽ !erekari. Papotxinanii, patirenanii, paĩtirii.

— Moisés inweniby wâgâ enomedâni modo, fariseu domodo warâ, toenzepa âsenagazeze âmaemo! Koendonro emyenro âmaemo, koendonro aieni keba olâ âmaemo. Moisés inweniby ara amidyse mawylymo umelâ, inakanhe kulâ adâiselâ âmaemo tyewiâpazelâ warâ. Tâdâjitoguyly tâkeze minasemo, ize matomo mâenmakehomoem. Tâlâ wâne kopu, prato warâ ikaynâ lelâ nhagokely, ioday pylâ nagokeba waunlo emyenro âmaemo. Deus ize ato ara adâjidyly mâuntuba olâ âmaemo.

Uzepyk putar Tupàn penehe nehe. Amo kanek ikatuahy ikupew aꞌe. Tynehem puruzuka haw pupe aꞌe. Aze teko uꞌu wà nehe, umàno putar wà nehe. Nezewegatete pe no. Ikatu maꞌe pixikaꞌi maꞌe pezapo teko wanuwa rupi. Ikatu ꞌym maꞌe uhuaꞌu maꞌe pezapo purupe hexak kar ꞌym pà. Pepyꞌa tynehem ikatu ꞌym maꞌe pupe.

— Peẽ kuaxia re nhomboꞌe vaꞌety haꞌe fariseu kuery pe ndaꞌevei ete ꞌrã. Heko porã merami rive vaꞌe pendekuai, mbaꞌeta hiꞌárykue rupi rive pejoi karo haꞌe hyꞌa. Haꞌe rã pendepyꞌapy py ma oĩ pejokorea haꞌe pejejoko eꞌỹa anho.Lei re nhomboꞌe vaꞌety haꞌe fariseu kuery opa marãgua ojoi vaꞌerã okaru eꞌỹ mbove, nonhemongyꞌa ukaxei vy (Marcos 7.3,4). Haꞌe rã apy ma Jesus ijayvu haꞌe kuery pyꞌa re ikyꞌa vaꞌe oĩa re.

Nagoodi akaamitiwaji anakaami niiɡ̶axinaɡ̶anadi ane iiɡ̶axinaɡ̶anitece najoinaɡ̶aneɡ̶eco, codaa makaami fariseutedi, anokawii makaami eletetiwaji! Niɡ̶ida makaamitiwaji ica ina daɡ̶a akaami eletetiwaji, ɡ̶ademaanigitiwaji mele me iwileci wetice ɡ̶anigoopa idaa ɡ̶aniginogo, pida micataɡ̶a daaditaɡ̶a iwileci le ɡ̶anigoopa idaa ɡ̶aniginogo. Codaa micataɡ̶a daɡ̶a nolee ɡ̶anigoopa idaa ɡ̶aniginogo niɡ̶ina ane ɡ̶adolicaɡ̶aditiwaji codaa akaami adodigomadadi, leeɡ̶odi aɡ̶akati madinajacaɡ̶ati. Leeditibige maɡ̶aɡ̶a iwilecitiwaji catiwedi ɡ̶adaaleɡ̶ena.

—Ahemoandyandyiva'ero pe peko! ei Jesus'ga judeus'g̃a mbo'ehara'g̃a pe fariseus'g̃a pe no. Tiruahũ ti pe me! A'ereki pe'ara tehe oko Tupana'ga nhi'ig̃a rupi pe jikoe'ymame ganhi'ig̃a rupi pejiyvyteri pe, ei Jesus'ga. A'ea pe ji ei ji erame pe me: Copo ara prato ara reheve pepyhei hete pe. G̃waimbya pe ndapepyhei reki. Nahã ji ei. Peyvytera ite'varuhu pa. A'ereki pe pepotaruhu pa ipyhygahyavo mbatera pejive pejikote'varuhuavo, ei Jesus'ga.

“Ón kỹ Topẽ vĩ to professorꞌ,” he tóg. “Fariseuꞌ,” he tóg. “Krĩ régre ãjag nỹtĩ, kỹ Topẽ vỹ ãjag ve kónãn,” he tóg. “Copo venja kupég ãjag tóg tĩ, pénky venja, hã ra ti kãtá tóg kavéj nĩ. Kỹ ãjag vỹ ge nỹgtĩ gé. Jykre há nĩ ve ãjag tóg nỹgtĩ gé, hã ra ãjag tóg vẽnh jykre pãno han tĩ, hã vỹ: jãnkamy to ag lograr he tĩ, he mũ, ãjag prũ tũ fag mré nỹ tĩ, he mũ gé.

Upéi heꞌi jevy gwĩ judeu rekomboꞌehaty kwéry ndive fariseu kwéry-pe:—Apomboasy peẽ-my. Pende poriahu vaꞌerã. Pehasa asy vaꞌerã peẽ pende pyꞌa kyꞌaha pemoꞌã kwaa vaꞌe. Eremopotĩ porã moꞌã kópo nde prato ave. Ijape rei eremopotĩ. Ipy pygwa katu neremopotĩry. Pendejéupe gwarã peipotave tave. Pemonda monda-py pekaru. Upéa-gwi nde kópo nde prato ave ijape rei eremopotĩ. Ipy pygwa katu naipotĩry. Ipy-py eremoĩ eremondapyre.

—Belàhàxe fariseu mahãdu, bede ywina bede erydỹỹna mahãdu. Amona deoreny tesuhòmahãtenyte iwe. Iwo tahe ka isuhukỹlemy rỹimyhỹre. Itxenadỹỹna rỹire. Aõma aumy weselemy heka kia ratximyhỹre. Aõma aumy heka webòròsityy tyrare heka. Araykywo‑ki tahe ibutu itxenadỹỹ heka tai rỹimyhỹre.

—Pẽporiayꞌi pejejemogyau numiamũ— ꞌjau ꞌga Moisesi ꞌga remikwasiarer are moromuꞌjara ꞌgã nupe, fariseu ꞌgã nupe nanẽ nũ. —Pẽẽ ꞌã esage ꞌme maꞌea te. Aꞌeramũ nipo anure Janeruwarete ꞌga pẽ nerekou tyweaete pẽtywer are. Sãꞌã ae yꞌa kupe pireja futat numiamũ. Aꞌere ꞌã ae waipy katy nokatuꞌogi. Nan tee futat ꞌã pẽẽ. Pẽpira esageay futat numiamũ. Pejauk futat pejepikyꞌa awi numiamũ. Aꞌeramũ ꞌã pẽpira ojekatuꞌoka futat numiamũ. Aꞌere pẽywytera niaꞌwyri. Nepepoiri futari mamaꞌe tywera apo awi— ꞌjau Jejui ꞌga ꞌgã nupe oporogytau ꞌũina.

—Be, me abê Môjdjê kukràdjà mar djwỳnhmẽ me abê pardjêumẽ ne ga me amijo ajêx ne ar amijo Metĩndjwỳnh mar mexo aba. Ỹ, watĩ:re. Dja ga me ĩ me biknor tokry djàkam tu amõrkumrẽx. Mỳkam? Bir, nã gãm me aje mrãmri ne me kute ngônhkrãmẽ ngônh puror nhibũmbit põnh ne kre põnh kêt nhym krekam mỳjja kakrãtyk pyràk. Be, nã gãm me ã we katàt amijo abao ane. Nhym kam me me akrãkàbit pumũ nhym kam kute me amex pyràk. Nhym be kati, me akadjwỳnhbê ne ga me apunu rã'ã. Me akadjwỳnhbê ne me amã me õ nêkrêx prãm ne 'ã angryk ne aje mebê mỳjjao adjàkĩnh'ã aje amim karõ rã'ã. Kam ne ga me akadjwỳnhbê apunu rã'ãja.

Aka tîwarî eꞌtî, amîrîꞌnîkon Moisés nurîꞌtîya yenupantoꞌ pîꞌ yenupatonkon, moropai fariseuyamîꞌ. Seruꞌyeꞌkon. Aweꞌtarumaꞌtîkon pe naatîi. Apisaukon ronapîtîyaꞌnîkon poroporo neken, morî pe eeseraꞌmatoꞌpe kaiꞌma. Tîîse ita nura awanî tanne. Mîrîrî taꞌpî Jesusya toꞌ yeseru ekaremekîpa kaiꞌma. Maasa pra toꞌ esenumenkatoꞌ yaꞌ wanî imakuiꞌpî nura pe awanî mararî pra. Kureꞌne temannekon ton yuꞌse toꞌ wanî moropai ituꞌse tîweꞌtoꞌkon yawîrî eꞌpai toꞌ wanî.

—Yã 'ãkuxãnõg hãmyũmmũg xop xix Paniye xop! 'Ãpa mũn max, pãyã 'ãkuxa mũn kummuk! Yã 'ãxop te kãnẽy pet xax pix, xix kãnẽy xãm pix, pãyã kãnẽy kox kopa yã' ĩgã', ha kaxĩy 'ãkuxa kummuk. Yã 'ãxop te 'ãnõy hã yĩpkumĩy, xi' yõg hãpxop hã' xupxet, xix 'ãnõy yõg hãpxop hã xupkumĩy kamah.

— Karem ma ipiat epesupi'ajojo! — Jesus o'e Fariseuyũ be, Moisés ekawẽn imutaybitbinayũ be dak. Ipi juacat mug̃uykuku'ukayũ eyju. Kopo iokokat puxim eyju. Kacũg̃ kadi acã eyju kopo wuywuy, prato wuywuy dak. Yabi bit ka'ũma. Yabi okok cĩcã. Prato buxim eyju dak. Eyokok. Ade bubut epejat. Iparag̃ epejat warara'acat pubut, ibui bewi ip. Ade eybubut imẽn ibu ibit. Eydacup puye, epejat. Imẽnpuye prato iokokat puxim eyju.

—Baad nado bë hã Mosees ky nꞌaa jawꞌyyk do ma mehetëk doo. Baad nado bë hã Pariséw. Jꞌooj madäk do ky kenꞌyym do bëëh! —näng mäh. —Ji waa hood ta gó hasus doo, ta jó ub ji hetsꞌyyt do hadoo bëëh. Baad bë babok Pꞌop Hagä Do matym gó ji edꞌoo. Jꞌooj madäk doo me tii. Tꞌõp, bë hꞌyyb gó, takꞌëp bë karẽn do jawén bë babok. Ta wób sa ma hã bë hꞌyyb padꞌëëk.

Jã¹nxe³jut3su² wi¹lhin¹ki³lxo³yhah¹lxi¹lxi¹. Yxãn¹ta¹ ko̱³nxe³to̱n³khaix1yah³lxin¹tu¹wi¹. Ka³ne²kxẽn³su² ta̱³nxa² pra²ta²ka³lo³su² ta̱³nxa² a²tai²na¹ wxa²hi̱³lxi³sxã³ wxa²hxan³kxa²jah³lxi³hĩ̱³nxa¹lxi¹. Yxãn¹ta¹ Wxa²ẽ¹nãu³ai²na² a²nũ²a² yen³kxa² kãi³kxi²nyhu¹ah³lxin¹ju³ta² yũ³ha²kxai³ yen³kxa² kãin²ka³tã³yah³lxin¹ju³ta² yũ³ha²kxai³ yen³kxa² kãin² yxo²kwa̱in³yah³lxin¹ju³ta² yũ³ha²kxai³ nxe³kxa²yã¹xah³lxi¹lxi¹.

— Kaxiyani, xiso iraiti kakoa waiyoreterenai, xiso fariseunai, teraharetyoarenae makere! Maikaite iniyalahare xikaxomokaka. Xatihita atyo kobo, balatoahe harenai ihiniri maniya xakore hoka enakoha atyo kaise tyaonita xiyalijiniharene exahe xokoawaharene kakoare.

—Judeus kaija'ari vaka'ojomo'iva abono, mitha vani'a hida a'onira vara oni'avini. Farisio, mitha vani'a jaboni hida a'onira vara oni'avini. Deus athi-ra avanofivini-ra avakahi'badaraki a'oni. Jahariki bana ida avakadimoni. Ija'ari prato-ra sokojahakiriki fori avihiki a'oni. Visokohi ida copo, prato hiki namanija, ni-bodinija avisokoki. Jahahi ida avanokiani. Copo, prato hiki bodini sokoariki fori hiki ida nahina jahariki avava'ini bodinia ahojaki. Vahoariha vakadinahina-ra avanofivini mani ida avisaaribakhiavini hija. Avanofivini arafiaki ida avakadinahina a'ba'dini jaboni.

— O Pariseutsa, Deus harere zihyrinymyrykynahatsa niwatihi. Ikiahatsa myzihawataharakanahatsa watsa ahahumo kasukatsihikrẽta. Ikiahatsa sinini tsimaha. Ikiahatsa ahamypewytsa ahaporosuktsa ty ispetaba zuba tsimysipikiknaha tsibarazarẽna. Ioketabaka nioktsirõrõ siokpekehiziuhu batu siziu. Amy ty mytsaty tsimykaranaha batu wasani my. Taha bo zuba mytsaty tsimynakaranaha, amy ty ahakparawy atsatu tsimykaranaha. Ahamysapybara ty batu moewy iwatsahi batu ahamysapy tsimaha. Kytsa okzeka tsahi simysapyrẽtsa watsa, batu ba, batu ahamysapy tsimaha.

Eipe ti yt nakuaria i kahato eipe iwan miat Tupana ehay enoi haria woꞌomuꞌe haria e. Katupono yt ewetunug i ti miitꞌin nãpin ehepiat hap eiwẽ piat e. Iꞌewyte aikotã kuiꞌa eweikoho iwa pe maꞌato hãꞌũmpype ipitpit hap sese. Eweipyi pyi kahato yne kuiꞌa koꞌi yne kat koꞌi kat koꞌi eiam maꞌato hãꞌũmpype ipitpit kahato e.Miꞌi hap ewy ti eiwanẽtup hawe. Iꞌewyte eipe eiwa pe waku kahato wy. Miꞌi hap ewy ti eiwa pe eipainug hap waku kahato maꞌato ehãꞌũmpype ti yt nakuap i yn topyhuꞌat e. — Atimaꞌat iraniaꞌin eiꞌe hap ti eipitpit hamo e. Atikyꞌesat uiano iraniaꞌin ekat eiꞌe hap ti eimohun hap e. Yt eweiwãi kuap i ti eheko saꞌag ete eipe e.

—Koati kotívetimo kêku itínoe éskiriba yoko farîzeu, ikítixapovoti koati sasá'iti ya po'ínuhiko xâne. Koati kutí ketínoe xâne kókoyuse kixoíxoti kipó'ikea enovópeti yoko ûto meúkeke, itea kúveuke koati ênoti ihómuyo. Énomone kénenoeye koeku itúkeovo ainóvoti váhere koekúti ovâ ne iséneu yoko kehá'ayi yaúpu'iki po'ínuhiko xâne, kutí kixévoti xâne hu'uxeâti ítukevo motovâti kirí'uxi apeínopiti.

Mɨsâ wee soórã a'tîro weé'. Bahû yoaropɨ di'akɨ̃ ãyuró weé'. Bapârire bu'îpɨ di'akɨ̃ ãyuró koérã weeró noho wee soó'. Tii paá po'peapɨre pehé yã'asé mɨsâ ãpêrã yeere yahá'ke, ãpêrã yeere ɨâri peha yɨ'rɨ nɨ'ka'ke ũ'îri weeró noho wã'yása'. Tohô weéro yã'â butia'ro wa'ârosa' mɨsâre.

“Ishcay cära fariseocuna, pasaypi yaćhachicücuna, ¡imalä bïdayqui can'a! Amcunam plätu, bäsu janallan pa'aśhanüpis cayalcanqui. Ñatac śhun'uyquiwan pinsayniqui'a imapis suwacuśhayquip, waycacuśhayquip juntäśham cayan.

— Parisezu norĩ, duré dama rowahutu'wa norĩ, aihâimana uptabi õ na dama 're aihâimana za'ra wa'aba mono wa, aima 're ropipa uptabi za'ra wa'aba mono di za. Ãne na wa za aima ãma romnhimiré'é za'ra wa'wa: Hâsizé hã duré pratu hã ĩmana wawip si, da te 're upsõ za'ra mono wamhã, ĩwa'wamhã wasété di, zahadu upto wa. Tane, a norĩ wa'wa hã 're anomro wẽ wa'aba mono newa, da te 're ai'madâ'â wẽ za'ra wa'aba mono da, te 'Re ĩhâimana u'âsi mono nhimiroti ĩpire prã norĩ si 're ĩ'madâ'â pese za'ra wa'aba mo, danho'a. Tane nherẽ, aipẽ'ẽ 'remhã asimirosa'rata wasété na te zahadu ĩré 're aihâimana u'âsi za'ra wa'aba mo. Te duré danhibrob na si 're ĩda'ruiwapari za'ra wa'aba mo. Aihâimana uptabi õ zarina, te duré marĩ na dawi 're asipsaihuri za'ra wa'aba mo.


Tuaro pyra matose parixeu tomo. Oorypyrykõ rumekaryhtao oya xine okorokatohkõme Ritonõpo a, kure oritorỹko ropa Ritonõpo mana okurohtao xine. Mame kure exĩko matose iirypyryme pyra.

Mẽ ajamaxpẽr mex kêt kênã. Kwa kêr ka mẽ tãm ajamaxpẽr o tãm akwỳjê nhĩpêx o ri apa. Nẽ axàmnhĩx ri mẽ kêp amrakati xwỳnhjê mã mẽmoj nhõr o ri apa. Kot kaj mẽ ã amnhĩ nhĩpêx anẽ nhũm Tĩrtũm ja hã mẽ apumu nẽ amnhĩm mẽ amex ã mẽ ajarẽ. No na ka htem amã mẽ amnhĩ to mex prãm xàj ãm tee ri amnhĩ kuhõnh japjê kaprỳ.

Hĩte pariseoakorii, mõsiãreni atoko hĩtxa. Merepitipanika himakatxakariko maerekati hãkixinire auakari, ininiã hiĩto erekatxikana. Hãkixinire ereka ininiã, hĩkamakiti ereka apaka.

Epy ara kulâ âmaemo, fariseu domodo. Deus ize ato ara lelâ aitaungâ. Aituomoma ise Deus tywykeba nhedylymo. Kopu koendâ sagokeyby ara ise âmaemo, kuoho, odaymo alelâ.

Pe zeꞌeg kwehe arer kwaw par hehàpyhà ꞌym maꞌe pe ty wà. Pemukatu pekawaw nehe, ipor heityk pà nehe, xo aꞌe mehe zo pekatu putar Tupàn pe nehe.

Fariseu kuery ára revegua eꞌỹ, karo ryepy rupi oĩ vaꞌe ranhe peikyꞌaꞌo. Haꞌe ramo ma hiꞌárykue rupi avi ꞌrã ndaꞌikyꞌai.

Anakaami fariseutedi, akaami ɡ̶oladi! Odoejeeni miwileci catiwedi akaamitiwaji, micataɡ̶a diɡ̶iwileci le ɡ̶anigoopa codaa me ɡ̶aniginogo, odaa jaɡ̶aɡ̶a yapidi wetice.

—Heakwagweve'ga'java'ero nde ereko, fariseu! ei Jesus'ga g̃apyteripeve'ga pe. Epohi ti ejekote'varuhua hugwi ejeaporog̃itakaturo. A'ero po ti nde rekokatui ejikokatuavo ojipe'g̃a pe nehẽ, ei Jesus'ga. A'ea pe ji ei ji erame nde ve: Epyhei copo pype prato pype reheve. A'ero copo ara ikatu no prato ara reheve, ei Jesus'ga.

Kyvó ãjag nỹtĩ, ãjag tỹ tỹ Fariseu nỹtĩ ra. Ãjag jykre pãno tovãnh nĩ, ãjag jãnhkri nỹtĩ jé. Kỹ vãhã vẽnh kar vỹ ãjag jykre há vég mũ,” he tóg, Jesus ti.

—Ne arandu eꞌỹ vaꞌe. Hesapyso eꞌỹ vaꞌe-rami nde ereiko. Kópo eipyhéi ranhe. Upéixa hiꞌári ipotĩ ave vaꞌerã. Nde pyꞌa potĩ ramo, ne rembiapo ave ipotĩ vaꞌerã, heꞌi íxupe kwéry.

Belàhàxe fariseu mahãdu! Kaiboho taruetà mahãdu. Kai mona hynawo bisuhòke heka biòtinyke. Aõma bisuhòke ihỹre tahe arayky bityranykre. Tahe ibutumy heka aumy ryranykre.

—Pẽꞌakwaaweꞌema pẽ nereko, aꞌe je ꞌã pẽ nupe jãꞌnũꞌũ. Janeruwarete ꞌga ꞌã pẽ katuꞌoga futaa numiamũ. Napẽpira katuꞌog are tee rũi ꞌga fueweramũ. Pẽywytera katuꞌoga we futat ꞌã ꞌga afutat numiamũ. Pẽporiayꞌi ꞌã pejejemogyau numiamũ— ꞌjau ꞌga ojeꞌega moywyrafena ꞌgã nupe. —Pejetywer awi pepoir ire amunipo ꞌã ꞌga pẽ katuꞌogi. Aꞌeramũ amunipo ꞌã pẽẽ pejejesageramũ pejejemogyau ꞌga upe, aꞌe je ꞌã tekou pẽ nupe— ꞌjau Jejui ꞌga ꞌgã nupe.

Me abê pardjêu ne ga me aje me no rã pyràk. Dja ga me akadjwỳnhbê kumrẽx wãnh ajaxwemã anhire. Ne kam arỳm mrãmri abu'ã memã amexkumrẽx. Ne kam aje mrãmri ne me kute ngônh puror, kremẽ ibũm põnh nhym prĩne mex pyràk.

Mîrîrî yeꞌnen fariseuyamîꞌ enkaruꞌnankon, eꞌmaiꞌ pe apisaukon ronatî ita, morî pe aweꞌtoꞌpe. Morî pe ita wanî ya, poroporo nîrî morî pe eeseraꞌma.

Paniye pa hok 'ãxop! Kãnẽy kox pix hãmãxap, puxix tu xãm max kamah.

— Ya'ĩopi'ũmat puximayũ eyju! Ikẽrẽãn g̃u juy epesop. Epejat g̃u juy wara'acayũ bubut. Eydacum g̃u juy epesop. Xipan ma epeku — io'e Jesus fariseuyũ be.

Hꞌyy ganehot do bë Pariséw. Tawꞌããts hẽ paawä pooj jé ta gó bë benäm baad ub bë kanek. Tii bä kä, sahõnh hẽ baad dägKanek ky nꞌaa me Jesus ma metëëk sa hꞌyyb ky nꞌaa. Tawꞌããts hẽ pooj jé ji benäm tꞌõp ji hꞌyyb, tii bä sahõnh hẽ ji hã, ji moo wät doo, ji herꞌoot doo, baad däg na-ããj hẽ. Ti né hẽ tahanäng pé né ti kanek ky nꞌaa me tehꞌũũm doo. —näng mäh.

Fa³ri³se²a² nũ̱³ka̱³txi³su² te² ĩ³nxai²na² wxa²ẽ¹nãu³ai²na² wain³txi³ a̱in³nyhah¹lxa³nha²kxai³ ye³han³kxa² yã¹yxah³lxi¹lxi¹. A²wi¹lhĩ¹na² txa²nũ² ka³ne²kẽ³nai²na² pra²ta²ka³lo³ai²na² a²ẽ¹nãu³ai²na² wxa²hi̱³lxi³sã²nĩn¹ka̱³tu̱³ a²txai²na¹ ã³nhxan³ka²ti³nũ³nhĩ̱³nx2na³li¹.

Fariseu maxosehare! Hatihehetehena kobo nakoako hoka ehenekoa maniya tehitiyaite iyomeheta tyaona.

Vara oni'aki ada farisio. Kamaodorohaki fori ihiki i! Iani'imidia ida nahina jahariki ahojaki iva'ini bodinia. Aniani naothinia, sohiki jaboni bana ida kadahojai ija'aria vanokiki.

Pariseutsa ahahyrizikubyitsa watsa. Kytsa Deus bo batu mysioktyhyryk. Tapara ahaporosuktsa tysiokepiknaha. Tysiokepikik. Iwaze sisukpetaba motsapik tsimaha. Iwatsa hawa ha ty tsimyzihikiknaha zeka wasani my hawa kytsa ahasopyk wasani tsimaha. Ikiahatsa hawa tsimyzihikiknaha batu imysapy ahaporosuktsa watsa asahi batu isty pik — niy.

Pyno yt ehehapytig hin i e. Miitꞌin tehaꞌat ehowawi hawyi ikahu rakaria ewy eweipyhuꞌat wen maꞌato eipyꞌa piat ipitpit kahato raꞌyn topyhuꞌat. Taꞌi kuiꞌa hãꞌũmpype ipitpit hap ewy topyhuꞌat ehowa ikahu wen. Waku saꞌawyꞌi eipyꞌa eweikoho yt naku i nug hap koꞌi moweityk hamo e. Miꞌi hawyi eiminug hap koꞌi iꞌewyte waku raꞌyn topyhuꞌat e.

Itínoe farîzeu, koati kutí ketínoe komítiti. Kuteâti koeku kónokea sasá'iyea kúveuke ne enovópeti kipo'íkokono, énomonemaka koéneye kónokea sasá'ipea iséneu inúxotike motovâti sasá'iyeamaka heú koeti kixeku itíkivo.

Mɨsâ fariseu masa tɨ'o masítirã, kapêri bahú no'otirã weeró noho niî'. Neê waro po'peápɨkãhase mɨsâ wãkusére dɨka yuú mɨ'taya. Be'ró bahû yoaropɨ ãyurã́, yã'asé moorã́ toharã́sa'. Bapâri po'peápɨ koé mɨ'ta'karo weeró noho bu'îpɨ kẽ'ra ũ'îri mariró toháro weeró noho weerã́sa'.

Apla fariseocuna. Śhun'uyquitaläri bäsup lulïninta pa'acä-yupaypis pa'aculcay. Chayćha lluy cayniquipis tuqui chuya caycun'a.

Parisezu norĩ, datob'a ne 're ĩ'aihâimana za'ra wa'aba mono norĩ, ma'ãpé aihâimana wasété za'ra wa'aba zé hã rẽme pese za'ra wa'aba, danhimihâsizé wa'wa hã upto wa, da te 're ĩ'upsõ za'ra mono ne. Tawapsi te za oto 're anomro wẽ wa'aba mono zém na sena na da te 're aiwaihu'u za'ra wa'wa.


—Itamurumehxo awãnohtorỹko Ritonõpo mana, parixeu tomo, Moeze omihpyry poko amorepatõkõ roropa, ajohpe oexirykõke. Tonohse aorihtyã ekepyry ẽ ahtao karimutumã ke kure sã exĩko repe. Moro sã matose ajohpe oexirykõke. Kure oenetorỹko imehnõ mã repe. Yrome okurohtao xine aorikyhpyry tõ zonẽtyã sã matose. Nuriame matose oorypyrykõke. Morara awahtao xine kure oekarotorỹko imehnõ mã repe. Yrome okurohtao xine iirypyryme matose ajoajohpe oexirykõke.

—Hêxta waa nẽ. Mẽ apê Parijew nhõ xwỳnhjê mẽ mẽ apê Tĩrtũm kapẽr tũm o mẽ ahkre ho mẽ apa xwỳnhjaja kot kaj mẽ amex kêt nẽ. Te mẽ ate mẽ htykjê jagjênh xà pyràk. Na htem mẽ hagjênh xà ho mex o pa nom kamã mẽ hi nẽ ahpunuj pix. Ja pyrà nẽ ã mẽ ate amnhĩ nhĩpêx anhỹr. Kapôt rũm mẽ anhĩja na mex. Te mẽ ate mẽ ho mex o apa pyràk o na ka htem amnhĩ nhĩpêx nhũm mẽ ãm akrãhkà pix pumu nom ãm mẽ akrã hi kaxwỳnh kãm mẽ ajamaxpẽr punuj rãhã hã mẽ apumunh kêt nẽ. Mẽ ate tanhmã mẽ no kupyr to pix kukamã ajamaxpẽr jakamã te mẽ ate mẽ htykjê jagjênh xà pyràk.

—Erepaniko hĩte kaiõkatsoparerinii, pariseoakorii pakini. Hĩsãkire atxiĩti erekari, txamari kona hĩkamari hĩsãkire iaõka. Kai auĩte iriko, ipĩkari takikoãtaã atoko hĩtxa. Mapara txĩta kasarori minapaãkapeka, ininiã mapara peerekari. Txamari, iriko ãki ipinakari api, arakapoakatakari aua.

— Moisés inweniby wâgâ enomedâni modo, fariseu domodo warâ, toenzepa âsenagazeze âmaemo! Koendonro emyenro âmaemo, koendonro aieni keba olâ âmaemo. Igueypy etadâdo emyenro âmaemo! Kuoho tywâkure kehoem tapekeingue iwâkudâdybyem awylygue, iodano olâ tâjibyry, tywângueim myara âmaemo.

Tupàn uzepyk putar tuwe penehe aꞌe nehe. Purutym awer ài peiko. Teko umuhàmuhàz maꞌemuxigaw purutym awer iꞌaromo aꞌe wà. Ipuràg eteahy ikupew. Tynehem umàno maꞌe kwer ikàgwer pupe aꞌe. Inem ipupe har.

— Peẽ kuaxia re nhomboꞌe vaꞌety haꞌe fariseu kuery pe ndaꞌevei ete ꞌrã. Heko porã merami rive vaꞌe pendekuai, mbaꞌeta omano vaꞌekue ryru omoxiĩmba pyre rami pendekuai. Haꞌe nunga ma hiꞌárykue rupi iporã rei, haꞌe rã ipy rupi ma omano vaꞌekue kãgue haꞌe opa marãgua kyꞌakue oĩ.

Nagoodi akaamitiwaji ane iiɡ̶axinaɡ̶anitece najoinaɡ̶aneɡ̶eco, codaa anakaami fariseutedi, anokawii makaami eletetiwaji! Ǥadiciagitiwaji niɡ̶ina émeɡ̶egi libegi, ane libinienigi inokina we, leeɡ̶odi onadineɡ̶eta nadinaɡ̶ajegi ane yapacaɡ̶a niɡ̶idiwa wetiadi. Pida catiwedi niɡ̶ida begi, baɡ̶a nolee ɡ̶obitaka inaa neladaɡ̶a. Niɡ̶ina me ɡ̶adiwineɡ̶egitiwaji ica ina daɡ̶a ɡ̶adeɡ̶enakitiwaji, pida onawiitetiwaji makaami libinienigipi, codaa ɡ̶adaaleɡ̶enali nolee niɡ̶ica ane beyagi.

—Ahemoandyandyiva'ero pe peko! ei Jesus'ga judeus'g̃a mbo'ehara'g̃a pe fariseus'g̃a pe no. Tiruahũ ti pe me! A'ereki pe aheryvya ja, ei Jesus'ga. Ikatu tehe tapyja ita apopyra novĩa – kiroki oko aheryvya rehe. A'ereki g̃a omotig̃uhũ imbokatuavo tapyja. Ipype reki ite'varuhu herekovo inema ahekag̃a reheve, ei Jesus'ga. —Na jitehe pe ndekoi. Ojipe'g̃a ei pe mombe'gwovo novĩa: “Ehepia g̃a! Pyry hete g̃a okovo Tupana'ga nhi'ig̃a rupi.” Ikwahave'yma g̃a ei nahã pe mombe'gwovo, ei Jesus'ga. A'ereki pe ojipe'g̃a moandyandyi. A'ereki peyvyteri pe reki pendeaporog̃ita ite'varuhu, ei Jesus'ga g̃a pe.

“Ón kỹ Topẽ vĩ to professorꞌ,” he tóg. “Fariseuꞌ,” he tóg. “Krĩ régre ãjag nỹtĩ, kỹ Topẽ vỹ ãjag ve kónãn,” he tóg. “Vẽnh kej sĩnvĩ ri ke ãjag nỹtĩ. Sĩnvĩ nĩ ve ti nĩ, vẽnh kej ti, ẽg tỹ pó tỹ kri tam kỹ, kar tinta tỹ pó to tĩn kỹ. Ti sĩnvĩ nĩ ve nĩ ra ti kãtá tóg kórég nĩ. Vẽser vỹ krẽm nỹ nĩ, vẽser vag mũ ti, ti kuka. Tag ri ke ãjag nỹtĩ. Há nĩ ve ãjag nỹtĩ. Jykre kuryj nĩ ve ãjag nỹtĩ, hã ra ãjag kãtá tóg kórég nĩ, ãjag jykre régre nỹtĩn kỹ, ãjag tỹ Topẽ vĩ ki króm sór tũ nỹtĩn kỹ mỹr, ha mẽ,” he tóg, Jesus ti.

Upéi heꞌi jevy gwĩ judeu rekomboꞌehaty kwéry-pe, gwĩ fariseu kwéry-pe ave:—Apomboasy peẽ-my. Pehasa asy vaꞌerã peẽ pende pyꞌa kyꞌaha pemoꞌã kwaa peiko vaꞌe. Oĩ yta onhembojegwa vaꞌekwe morotĩ vaꞌe-py. Ijehexa rei iporã ete voi. Ha ipy-py katu hynyhẽ oĩ-vy ivai vaꞌe. Omano vaꞌekwe kãgwe heta oĩ ipy-py. Upéixa ete pende rekoha porã vaꞌe-rami pende jehexa rei. Pende rova-py mbaꞌeve ndaperekói. Pende koty py-py ivai voi. Pejapose vaꞌe rei pejapo, heꞌi upe judeu ruvixa kwéry-pe.

—Belàhàxe fariseu mahãdu! Kaiboho heka koityhyxenyteri. Rubu heto wiwihikỹ ixideereny tewinymahãtenyte. Kaiboho heka iwesetyhylemy toite. Aõma webòròsitylydu heka iruxeramy idi toite. Aõma aworeny‑ki tahe aõma iny rubu idi ròhòkỹdileka atxitenyteri mahãtenyte. Ibutumy aõbina bina awo‑ki arayky‑ki idi atxiteri mahãtenyte. Aumyreny‑ki heka tykywihikỹ texitykyny mahãtenyte. Aõma hãbu wihikỹwesemy. Hãbu òbitimy matxibenyke myheka iny adi rõhõtirenykemy heka tuu texitykynymahãtenyte. Araykywo‑ki tahe arimyrenywo‑ki tahe ibutu itxenadỹỹna‑di heka toite, òrarudu mahãdu toite. Series([], )

—Pẽporiayꞌi pejejemogyau numiamũ. Pẽẽ ꞌã esage ꞌme maꞌea te— ꞌjau ꞌga Moisesi ꞌga remikwasiarer are moromuꞌjara ꞌgã nupe. Fariseu ꞌga nupe nanẽ ꞌga ꞌjau nũ. —Aꞌeramũ nipo anure Janeruwarete ꞌga pẽ nerekou tyweaete pẽtywer are. Sãꞌã teumera rupawa ita kwara. Aꞌeramũ ꞌã pẽẽ ita pitupa ipitupawa parasiga pyu. Aꞌeramũ ꞌã iꞌarimũ etee okaturãturamamũ. Aꞌere ꞌã ita kwara pype teumera nema ete. Nan tee futat pẽẽ. Esage maꞌe ꞌjawe futat pejemogy numiamũ. Aꞌere mamaꞌe tywera peapo, oꞌmeramũ te peꞌje pejejemogyau— ꞌjau Jejui ꞌga ojeꞌega moywyrafena ꞌgã nupe.

Be, me abê Môjdjê kukràdjà mar djwỳnhmẽ me abê pardjêumẽ ne ga me amijo ajêx ne ar amijo Metĩndjwỳnh mar mexo aba. Ỹ, watĩ:re. Dja ga me ĩ me biknor tokry djàkam amõrkumrẽx. Mỳkam? Bir, ga me aje mrãmri ne me kute me tykmã kikre krãkà jaka pyràk. Krãkàkambit ne kute memã mexti:re pyràk. Nhym be, kadjwỳnhbê ne mỳjja punu:re. Kadjwỳnhbê me tyk 'imẽ mỳjja punu kunĩ.

Aka tîwarî eꞌtî, fariseuyamîꞌ moropai Moisés nurîꞌtîya yenupantoꞌ pîꞌ yenupatonkon. Seruꞌyeꞌkon amîrîꞌnîkon wanî penaron uuruwai kîꞌpasaꞌ iporo aimutun pe warantî. Iporo morî pe puꞌkuru eeseraꞌma. Tîîse ita, ituꞌna mararî pra pemonkonyamîꞌ yeꞌpî rîꞌpî wanî. Moropai mîrîrî wanî ikî pe puꞌkuru. Mîrîrî warantî amîrîꞌnîkon eseraꞌma morî pemonkon warantî. Tîîse ayewankon yaꞌ nura wanî mararî pra. Seruꞌyeꞌ wanî moropai tuꞌkan imakuiꞌpî kuꞌtoꞌyaꞌnîkon wanî mararî pra —taꞌpî Jesusya.

—Yã 'ãkuxãnõg hãmyũmmũg xop xix Paniye xop! 'Ãpa mũn max, pãyã 'ãkuxa mũn kummuk! Yã' xukpot putuk, hãptopa mũn max, pãyã' kopa' xuk xokxax, xi' kup, yãk-tox xe'ẽgnãg. Ha kaxĩy 'ãxax max, pãyã 'ãkuxa kopa 'ãkummuk, yã 'ãxop te koit, tu hãpxopmã kummuk xohix.

— Karem ma epesupi'ajojo! — io'e Jesus Fariseuyũ be, Moisés ekawẽn imutaybitbin'ukayũ be dak. — Ce'ũat topap puxim eyju, ce'ũ'ũayũ dao kug̃ ibima. Yarucat'a ika beat'a- -wita'a. Yadip'a o'yajojoiayũ xe. Ikũydip g̃u ig̃o'a'a binũn pe, witabikũy be. Ikũykẽrẽ jĩjã badi, ce'ũat tao opop puye. Ig̃ẽmat tak — io'e.

—Baad nado bë hã Mosees ky nꞌaa jawꞌyyk do ma mehetëk doo. Baad nado bë hã Pariséw. Jꞌooj madäk do ky kenꞌyym do bëëh! —näng mäh. —Kamag hood hawak doo me rahewyk do hadoo bëëh. Jꞌooj hẽ tabanäm. Tꞌõp, ta gó, séd dó dajëp do kꞌyy. Séd dó hasaats jëng doo. Ti hadoo bëëh. Jꞌooj hẽ, Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa jawꞌyyk do ky dahꞌeeh do bëëh, ji edꞌoo. Bë hꞌyyb gó, jꞌooj madäk do hadꞌyyt hẽ bëëh. Hehꞌäät nado bë hꞌyyb. Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa jawꞌyyk do ky nadahꞌeeh do bëëh —näng mäh.

Jã¹nxe³jut3su² ũ³wha²li¹txã³nxu¹tai²na² a²hoh³lxi³su² nũ̱³ka̱³txi³su² te² ĩ³nxai²na² fa³ri³se²a² nũ̱³ka̱³txi³su² te² ĩ³nxai²na² nxe³sxã³ wxa²ẽ¹nãu³ai²na² wain³txi³ a̱in³nyhah¹lxa³nha²kxai³ ye³han³kxa² yã¹yxah³lxi¹lxi¹. Yxãn¹ta¹ ko̱³nxe³to̱n³khaix1yah³lxi¹lxi¹. A²nũ²a² ya³lu²te²na² sa²nĩ̱³kxi²ki̱³tẽ³na² yãx1yah³lxi¹lxi¹. Nxe³sxã³ a²txai²na¹ tĩn²ta²yau³xa² hãn³jau³xa² tẽ³sxã³ ũ³to¹la³kxi²sxã³ ĩ³hãn³ne³ki³te²ju²hẽ³li¹. Yxãn¹ta¹ a²ẽ¹nãu³ai²na² ya³lu²te²a² a²su³ai²na² so¹lxi³ ka³lun³ju³tai²na² so¹lxi³ yũ³te²ju²hẽ³li¹. Nxe³kxa²yã¹nxe³yah³lxi¹lxi¹. A²nũ²a² ã̱³xai²nãn²tu̱³ ĩ²nx2tain¹kxai²nãn²tu̱³ wi¹lhin¹ye²yah³lxi¹lxi¹. Yxãn¹ta¹ wxa²ẽ¹nãu³ai²na² sa²kxai³lu² wi¹lhin¹ki³lxo³ju³ta² so¹lxi³ yũ³nyhah¹lxi¹nha²kxai³ Sũ̱³na² wãn³txa² sa²yxo²ã³yah³lxin¹ju³ta² so¹lxi³ yũ³nyhah¹lxi¹nha²kxai³ nxe³te²ju²hẽ³li¹.

— Kaxiyani, xiso iraiti kakoa waiyoreterenai, xiso fariseunai, teraharetyoarenae makere! Maikaite iniyalahare xikaxomokaka. Xiso atyo motya xawatyakalati nitini iyomere kakoa kaxonatyakitere akereta xisaonita. Henekoa maniya atyo waiyehareha hoka enakoakoha atyo kamati nahe, xetako harenai. Nikareta atyo xisaonita. Henekoa maniya atyo motya haliti waiyexenai ene xiso, xakore hoka xityako atyo kaise tyaonita ximaoserala, iniyalahare xománe.

—Judeus kaija'ari vaka'ojomo'iva abono, mitha vani'a hida a'onira vara oni'avini. Farisio, mitha vani'a jaboni hida a'onira vara oni'avini. Deus athi-ra avanofivini-ra avakahi'badaraki a'oni! Jahariki bana ida avakadimoni. A'onivani aba'oi ka'damahani ibavini fori avihiki a'oni. Ija'aria vanavaforiki ida ibavi namanija, jahaja kaimoni ida nokiani. Aba'oi ka'damahani ibavinia hojaki imai 'bathani, jaroi hiki. Jahaki ida avakadihojai nokiani. Ija'aria ni-vanokiki ida avava'ini bodini. Ni-vanokiki ida korijanahi kavaranihi, hojai asohiriki hiki avava'ini bodinia hojaki.

— O Pariseutsa, Deus harere zihyrinymyrykynahatsa niwatihi. Ikiahatsa tsihawataharakanahatsa watsa ahahumo kasukatsihikrẽta. Ikiahatsa sinini tsimaha. Ikiahatsa mytyk watsa, mytyk ape taba tsibarazarẽna. O “siziurẽna” kytsa mykaranaha. Batu ba. Anaeze siakbatsa nibibibakanaha, sipoiktsa zuba. Iwa ikiahatsa ustsa bo ahamysapyrẽtsa watsa. Batu. Ikiahatsa siakbatsa watsa batu ahamysapy tsimaha. Iwa ikiahatsa tsimaha. Hawa tsimykaranaha kytsa ahasoho “asaktsa simysapyrẽtsa” maha, ikiahatsa ahamysapybyitsa tu tsimykaranaha iwatsahi kytsa tsimysisapybyriwynaha. Ikiahatsa tsiwataharakanahatsa watsa — niy.

Ahetama puo miitꞌin tipen woꞌosyp hap ikytsig nakano maꞌato hãꞌũmpype ti nem naꞌyn e. Ikuꞌuro rakaria kag yn topyhuꞌat hãꞌũmpype. Ipitpit kahato hap yn topyhuꞌat itote e. Miꞌi hap ewy ti eipe eiwa pe eikahuria kahato wakuaria ewy e. Ikahuria kahato miꞌiria iꞌatuꞌe ehetiat pe e. Maꞌato ehãꞌũmpype wyti typy ehay topyhuꞌat e. — Yt atunug neran i Tupana ehay e hap yn topyhuꞌat eikai e.

—Koati kotívetimo kêku itínoe éskiriba yoko farîzeu, ikítixapovoti koati sasá'iti ya po'ínuhiko xâne, vo'oku kutí kénoe katátumbana ivokóvoti hóhopu koyêti homóxeovo, uhé'ekoti xoko noixoâti, itea ya opékuke aínovo ope ivokóvoti ovâ yoko imuyúkoti. Énomonemaka kénenoeye noixópi po'ínuhiko xâne, kutí kénoe ponóvoti, itea enepone iséneu, aínovo semekénovo'iti yoko ákoti tôpi kó'iyeovoku vaherévokoti ovâ —kíxovokoxoane Jesus.

Mɨsâ Moisé ohâ'kere bu'erã́, fariseu masa wee soórã niî'. Tohô weéro yã'â butia'ro wa'ârosa' mɨsâre. Wẽrî'kãrã masâ peeri weeró noho niî'. Bu'îpɨre ãyuró bahu dutírã pasî me'ra wa'rê'ke kuhirire nɨ'kósa'. Tii peé po'peapɨre wẽrî'kãrã õ'ari, tohô niikã́ diikése naâ ɨpɨ́ yã'asé boâ'ke sãyása'. Mɨsâ a'tîro niiséti'. Masá ĩ'yóropɨre ãyurã́ weeró noho bahú'. Po'peápɨ pe'ere wee soóse bɨhɨrã niî'. Mɨsâpɨre yã'asé niî yɨ'rɨa'.

“Ishcay cära fariseocuna, pasaypi yaćhachicücuna, ¡imalä bïdayqui can'a! Amcuna tuqui allichäśha nïchunümi cayalcanqui. Janallayqui'a maynu sumä tuqui cayaptinpis lulïniquićhu'a aśhnayä junta tullucunallawan anlacunallam winalayan. Chaynümi amcunapis capäcunqui. Cärallayqui'a maypis ‘allin nuna’ ninam. Śhun'uyquim ichá pasaypi imapïpis wañuyä, mana allin lulaycunallacta pinsayä.

— Parisezu norĩ, duré dama rowahutu'wa norĩ, aihâimana uptabi õ na dama 're aihâimana za'ra wa'aba mono wa, aima 're ropipa uptabi za'ra wa'aba mono di za. Ãne na wa za duré aima ãma romnhimiré'é za'ra wa'wa: Adâ'â 'ru hã ĩmana wawimhã te za a ni, ĩ'madâ'â ze zéb da hã. Tane nherẽ, 're ĩdadâ'â za'ra mono norĩ hi hã te ĩwa 're simi'wara u'âsi ab're 're, dahâiba 'ro zama. Ĩwasété si te ĩwa 're simi'wara, ab're 'remhã.Tane duré, a norĩ wa'wa hã 're aihâimana wẽ za'ra wa'aba mono newa, te da te 're ai'madâ'â wẽ za'ra wa'wa, sõ'awim na hã. Tane nherẽ, aipẽ'ẽ 'remhã aiwasété uptabi na te ĩré 're aihâimana za'ra wa'aba mo. Aihâimana uptabi õ zéb zarina si, te dama 're anomro aba mo. Series([], )