Etatoko pahne, aorihtyã onẽsemãkapopyra Ritonõpo ahtao toiparo rokẽ osẽpurihkapõko matose oepẽpyãkõ myakãme, aorihtyã myakãme. “Aorihtyã onẽsemãkapopyra Ritonõpo mana,” ãko mokaro repe. Ajohpe mã toto. Zae mokaro omiry ahtao toiparo rokẽ osẽpurihkapory toto topẽpyã myakãme, jũme toorihse toto exiryke.

Mẽ htyk xwỳnhjê jarẽnhNẽ na hte mẽ pahkwỳjaja kormã kêp Tĩrtũm kra hkêt tã Jejus kôt mẽ kot amnhĩ xunhwỳr nẽ mẽ htyk xwỳnhjê mã hamaxpẽr o pa. Hãmri nẽ mẽ kãm nhỹrmã axte mẽ omunh prãm xàj mẽ uràk nẽ Jejus kôt amnhĩ xunhwỳ nhũm mẽ hkrã kumrã. Tã akupỹm mẽ htĩr kêt ronhỹx mẽ ãm ã pajamaxpẽr anhỹr kaprỳ.

Ipĩkani mõkitikakaniãua, kinirepa apanakini patxisataãka ipĩkani õkitikiniua ĩkapani?

Tâlâ iguewâtyby modo eynynâ batiza ini modo. Iguewâtyby modo kurâem itondyly neinwâmpyramo-ro watay, arâ anitaymbamo tâise.

Amo uzeruzar maꞌe pepyr har aꞌe wà, uzemuzahazahak kar aꞌe wà, uzeruzar maꞌe umàno maꞌe kwer wanekuzaromo aꞌe wà. Aꞌe mehe apuranu penehe. Aze teko nukweraw kwaw wà, màràzàwe tuwe aꞌe uzeruzar maꞌe uzemuzahazahak kar umàno maꞌe kwer wanekuzaromo aꞌe wà. Azeharomoete aꞌe umàno maꞌe kwer ukweraw putar amo ꞌar mehe wà nehe. Aꞌe mehe aꞌe uzeruzar maꞌe uzemuzahazahak kar nezewe aꞌe wà. — Teko nukweraw pixik kwaw aꞌe wà nehe, iꞌi amo wà. (Hemuꞌem aꞌe wà.)

Nhanhemboete ju vaꞌerã vy marã rami pa jaiko aguã re ijayvuaHaꞌe rami eꞌỹ ramo mbaꞌexa ꞌrã tu ikuai omano vaꞌekue re vy onhemongarai vaꞌe? Anhetẽ ri omano vaꞌekue nonhemboete jevyi vaꞌe rire mbaꞌe re tu haꞌe kuery onhemongarai ꞌrã omano vaꞌekue re?

Natigide, idi oko ane dinilegetibigiwaji oiwicideɡ̶eta niɡ̶ijo oko baanaɡ̶a nigo pida anaɡ̶a dinilegetibigiwaji. Nige daɡ̶a icota me newiɡ̶atace ijo oko, igatime leeɡ̶odi me monilegetiniwace oiwicideɡ̶eta niɡ̶ijo oko analeedaɡ̶a dinilegetibigiwaji naɡ̶a nigo?

Oro g̃a – kiroki g̃a onhimobatizauka omanova'ea repyga onhimobatizaukare'ỹva'ea repyga – marã g̃a ndekoi nanongara rehe naerũ? Po Tupana'ga nombogweravi ahe hamo, a'ero po g̃a nde'i hamo: Xanhimobatizauka ahe repyga nehẽ.

Ẽg rĩr mãn ke tũ nỹtĩ ra ãjag kã ũ tóg fagrĩnh mỹ ũn ter mũ ag jagfy vẽnh kygpenh mũ vẽ. Ag rĩr mãn tũ ra tóg vẽnhmỹ tĩ vẽ, ãjag tỹ ag jagfy vẽnh kygpenh ke ti. Hã tũ vẽ hã ra. Rĩr mãn jé ẽg tóg ke mũ.

Gwĩ pene paꞌũ mygwa onhemongarai uka gweꞌýi omano vaꞌekwe rekovia. Upe jave oĩ ave pene paꞌũ-my “Omano vaꞌekwe nomoingove moꞌãi Nhandejáry” heꞌi rei vaꞌe. Maꞌerã napembojojáiry pende reko pene nheꞌẽ-rehe? Ndoikove jevýi ramo raꞌe omano vaꞌekwe onhemongarai uka rei arã arakaꞌe omano vaꞌekwe rekovia.

Rubumy rỹira ixyby kedexixaõkeki aõherekibo iny deròwy teratisebenyteri, rubumy roira mahãdu hãrehekỹle wahe.

Noferawi amanũ maꞌefera ꞌgã ꞌe re amunipo ꞌã maꞌeramũ ꞌgã amũ ojepymĩãukaa ekoete ꞌy pe amanũ maꞌefera ꞌgã nee, ꞌgã ferawa resaukaa? Amanũ maꞌefera ꞌgã feraweꞌem ire amunipo ꞌã ꞌgã nojepymĩukari tee ꞌy pe ꞌga amũ upe rakue.

Ẽ, jadjwỳ. Me kute me tĩnri ngômã me angjênh kêt nhym me arỳm tyk. Nhym me kute me tykja mar kadjy ne me ãm djàkam ngômã me tĩnja jangjênho ba. Ne ren mrãmri me tyk we akubyn tĩn kêt nhym ren me ngômã me angjênh kajgo. Nhym be, kati. Mrãmri me tyk akubyn tĩnkumrẽx.

Tarîpai isaꞌmantaꞌsan eꞌmîꞌsaꞌka pra awanî pîꞌ eesenumenkakon ya, ayekaranmapouyaꞌnîkon. Îꞌ ton pe pemonkonyamîꞌ esenpatakonaꞌpî tonpayamîꞌ, isaꞌmantaꞌsan ton pe? Îꞌ pe pra rî awanî eꞌpainon.

Tikmũ'ũn 'ũm te' nõy xok tup-tox pix, yĩy 'ãte 'ãyĩkopit, hu: Teptu xatep-tox pix 'ãxape xok pupi', 'ĩhã xate' putpu' hi'ax 'ãktux hok?

Deus pe ce'ũ'ũ'ibiyũ mutaicit'uk'ũm pima, te'e ma pũg̃pũg̃ ey'in jemubatisasanan ce'ũ'ibit tieg̃.— Deus waram g̃uto ce'ũ'ũ'ibiyũ mutaicin g̃u — i napa ma e'em ixeyũ.Ixeyũ e'eap icẽm pima bit, te'e ma jemubatisasanan ip ce'ũ'ibit tieg̃.

Hỹỹ kä, ji gananä bä paawä, nyy da rabadꞌoo da dejëp do hyb nꞌaa nu kemuun doo? Dejëp do ganenä bä paawä, hëd nꞌaa tii dꞌ rawén dꞌoo?Dooh ji hapëë bä ta tii dꞌ hedꞌoo doo. Dooh Paw-Ro metꞌëëg bä dejëp do hyb nꞌaa ji nu kemuun bä. Jããm né hẽ ti ky nꞌaa gó tabehꞌũũm ji ganä wät do ky nꞌaa.

Nxa²ha¹te¹ a²nũ²a² sa²kxai³lu² ya³lu²te²a² ĩ̱³yau³xa² ũ³hũ¹kxi²sa²sai¹xi²nũh¹kxai²nãn²tu̱³ ĩh¹nxet3sĩ̱³te²la¹xã³? Ĩh¹nxe³kxa²ya̱n³ti³ta̱³nhĩ¹te²la¹xã³? Ka³te̱n³su² ĩ³sa²yxau³xi²ju³ta² yũ²nxa³ke³la³te²kxai³ ĩh¹nxe³kxa²ya̱n³ti³ta̱³ ya³lu²te²a² ĩ̱³yau³xa² ũ³hũ¹kxi²sa²sai¹xi²nũh¹hĩ̱³te²la¹xã³? Kwa²hãi¹nxe³hĩ̱³nx2na³la².

Hoka kalikini atyoite etakehare halitinai batixatyoiterenai kamatinai ana naxehena: maisaiya kamatinai kasehetere hoka xoanere hoka hatyo halitinai batixatyoawitaha enomanaha?

Hari. Vakhaniki adani vahoarahanana avakadiania:—Ija'ari abini'ini naothinia ni-ahokijanaki — vakhaniki adani. Ka'oa hija vaha ida vakadivarani; ni-nahina kaimoni vikanaki vaha ija'ari vaabini'iki vakadimoni vihina. Niha va'ora vani'a'aki koda adani vaabini'iki-ra va'ora vakajoamoravini?

Wastuhu ahatuk sisopyk maha. Asaktsa Sesus humo sispirikporẽtsa siharasusuhubyitsa tu nihyrikosokdanaha iwatsahi ikiahatsa siakbatsa tsyhyryze tsikaharasusunaha. Deus siakbatsa isty hyrizikpozo byizeka iwaze batu tsimaha. Motsasokonahaze Deus siakbatsa ba ziknasihyrizikpowy mybarapetu mykaranaha. Ana harere bo yhỹ mykaranaha zeka amy humo sa siakbatsa tsyhyryze tsikaharasusukunaha.

Uiwyriaꞌin tawa Kurintiu piaria kat pote eweiꞌe — Yt kat i aikuꞌuro hawyi aheĩneꞌen pakup i hap eweiꞌe. Yt eiweꞌeg hin i mio tã eiꞌe pote katupono toĩneꞌen wẽtup eheko itote — Karãpe wẽtup ok miꞌasyp miit toĩneꞌen maꞌato yt taꞌatusetꞌok i te waku wahetꞌok wẽtup ok ikuꞌuro rakat kawiano ewiꞌe saꞌag maꞌato — Yt kat i aheĩneꞌen i hap eweiꞌe pote kat hamo ten etiꞌatusetꞌok miitꞌin ikuꞌuro rakaria eheko ewy areꞌe.

Koati kaná'uti koéxepukopeokonomo muyo ûtiKó'oyene hara ngixópinoe: Eneponi hákoti exepúkopo ne ivokóvoti, nánikopo kó'eye ne xâne ahíkovoti hó'eke ûti ya iháke xâne ivokóvotine? Eneponi hákoti exepúkopo ne ivokóvoti, nánikopo koeti áhikinovohiko ya iháke?

Apêyere ãpêrã a'tîro weesamá. Wẽrî'kãrãre wamê yee basa dutisama. “Wẽrî'kãrã masatísama” niikã́ maa, tohô weetí boosama.

Ñatac wañüśhacuna mana śhalcamunan cayaptin'a, ¿imanan'aćh “wañüśhacunäpa pudirnin” bawtisachicücunaca? Rasunpa mana śhalcamunan cayaptin'a ¿imapätá paypa pudirnin bawtisachiculcan?

Ãne, wa za duré aima ãma rowasu'u za'ra wa'wa, za ĩdahâiwa'utu za'ra zé wasu'u na hã. Ni'wam norĩ hã asiré 're ĩhâimana za'ra wa'aba mono norĩ hã ma tô â dawabzuri hã da te tãma 're 'manharĩ za'ra, ĩsazei'wa norĩ, â dawabzuri da te tãma 're 'manharĩ za'ra mono õ ré, 're ĩdâ'â za'ra mono norĩ upana, ĩsazei'wa norĩ zu hâiwa'utu za'ra da. E marĩ da, ma tô bété ta norĩ hã ãne hã te te 're 'manharĩ za'ra, dahâiwa'utuzé wasu'u hã te te 're sazei uptabi za'ra mono õ nherẽ. Ãne wamhã, e tô ĩ'uwaibaba, aima za'ra wa'aba hã.


Aorihtyã onẽsemãkapopyra Ritonõpo ahtao toiparo rokẽ oriorihnõko ynanase kokoro rokene. Yrome aorihtyã ẽsemãkapõko ropa Ritonõpo mana. Naeroro toiparo rokẽ pyra oriorihnõko sytatose. Wekyry tomo, opoko xine tãkye ase Jezu Kyrixtu omipona oexirykõ poko. Morara ãko ase oya xine kokoro rokẽ orihsasaka jehtoh enetuputyryke ya.

Nẽ paa. Na pa hte ma mẽ kãm Tĩrtũm kapẽr jarẽnh o ri mẽ hkôt ixpa. Nhũm mẽ hkwỳjaja ja hã inhma nẽ ixkamã gryk nẽ ixtã amỹnê pa mẽ mỳrapê ixpunuj nẽ ri ixpa. No ãm amnhĩ to htỳx nẽ arĩ ri mẽ kãm Kris kapẽr jarẽnh o ri mẽ hkôt ixpa. Tã kêp ãm nhỹrmã akupỹm ixtĩr mã kêt ronhỹx pa tee ri ã amnhĩ nhĩpêx anhỹr o ri ixpa kaprỳ. Na htem apkati mẽ ixtã tanhmã àmnênh to ho ri pa. Ãm hãmri na pa mẽ amã ã mẽ harẽnh anẽ. Nom na pa hte tee ri amnhĩ kukamã ijamaxpẽr o ri ixkaprĩ nẽ ixpa hkêt nẽ. Mẽ kot ixpĩr mã tã pa hte mẽ ate Pahihti Jejus Kris kôt amnhĩ nhĩpêx mex ã mẽ apumunh kôt ixkĩnh nẽ ri ixpa. Nhũm te ixkamã mẽmoj kêt pyràk pa hte ri ixpa.

Atepekana, ipĩkani mõkitikakaniãua, kinirepa ikiniõtika amĩteenekari monõkori?

Xina myarâ, myarâ warâ Jesus xunâry egatuze adakobâni modo kâmayno einkâ takaze inanry xina. Iwâgâ xina aguepa nipyra olâ; tutuzema xina, tyâly-ro watay, xypyry etay kurâem itonze tawyly. Arâpa-ro watay, âdaunloenlâ xirâ âwanu xina aniensezedaymba tâise.

Tuweharupi urereko haw naꞌikatuahy kwaw urewe. Uzeruzar ꞌym maꞌe ipurapo wer ikatu ꞌym maꞌe rehe urewe wà. Urupuraraw maꞌerahy tuweharupi no. Aze mo naheta iwer zanekweraw pàwàm, nuruiko iwer mo nezewe.

Haꞌe mbaꞌe re tu ore voi ndorojeayvuveikue py orekuai ára nhavõ?

Niɡ̶ida moko, idioka limedi me ɡ̶odawiile ane beyagi. Pida igame leeɡ̶odi me idinatiiɡ̶ata nige diɡ̶icota me ɡ̶odewiɡ̶atace? Inioxoadipi, jakadi me idinanetibece leeɡ̶odi akaamitiwaji igaataɡ̶a Ǥoniotagodi Jesus Cristo anigotedaɡ̶awatiwaji, joaniɡ̶idaa leeɡ̶odi me ilaɡ̶atice mejitaɡ̶awa minoatawece nokododi jakapetege némaɡ̶a.?

Oro ore, po Tupana'ga nombogweravi omanove'g̃a hamo, a'ero po ore pohiri Cristo'ga hugwi hamo tombohahyyme ti g̃a ore ve javo hamo. Nhiirũ, nane'ymi g̃a ji jukapotari novĩa. Amombe'u ji a'ea pe me. A'ereki ji pe mbohetei nhande jikoty'aro g̃waramo Jesus Cristo'ga rehe nhandepojykaharete'ga rehe.

Hã kỹ sóg kurã kar ki ti jagy vég tĩ gé, hã ra sóg ag mỹ vẽnh nenh tũ nĩgtĩ, ũ tỹ inh vóg kónãn sór mũ ag mỹ. Kurã kar ki sóg ter krenꞌ he tĩgtĩ. Ki hã sóg tó tĩ, ki kanhró ãjag nỹtĩ. Ãjag hã ki sóg tỹ ũn mág nĩ, Jesus Cristo ki, ẽg Senhor ki.

Ha ore katu, orohasa asy meme katu. “Hesu oikove jevy-ma” oromombeꞌu-gwi ore mbohasa asy hikwái. Ndoikove jevýi ramo raꞌe omano vaꞌekwe, ahasa asy rei arã raꞌe aiko-vy. Omano vaꞌekwe omoingove jevy joty Nhandejáry. Upéixa-gwi ndahasa asy reíry aiko-vy. Cada koꞌẽ koꞌẽ xe mbohasa asy. “Xe juka-tama” haꞌe jave xe pyꞌagwapy-ma, avyꞌa vyteri. Xe reꞌýi kwéry, Hesu reroviaha vaꞌe, pejerovia-gwi xe remimombeꞌukwe-rehe xe manduꞌa ramo pende-rehe xe avyꞌa voi. Peteĩxa jajerovia Nhandejáry Hesu Cristo-rehe upéa xe mbovyꞌa joty ahasa asy jave. Series([], )

Aõherekibo berebunatyhyhykỹ‑txi inyboho iòhãrumy ratximahãrenyre txuõ txuõlemy. Ibututxu rubu reijemyhỹre. Adeereny wawowydynatyhymy watxireri. Jesuisi Kristu Inynyrỹ òraru‑ki. Tai heka kia lau rarybemahãre.

(30,31) Amanũ maꞌefera ꞌgã feraweꞌem ire amusipo ꞌã ore maꞌja momeꞌwau arakou auꞌjeteramũ orojejukaukaa jaꞌwyjaꞌwyukat ee ꞌgã nupe. Aꞌere ꞌã aꞌjea futat te Kristu ꞌga ferawi rakue. Aꞌeramũ je tejekõẽãjamũ pẽ nee. Aꞌeramũ je tejemomeꞌwau pẽ nupe. Jejui Kristu ꞌga ree, Jarejararete ꞌga ree ako jane jemujari ikue. Aꞌeramũ je tejemomeꞌwau pẽ nupe. Jejui Kristu ꞌga upe je porowykyi tekou. Aꞌeramũ ꞌgã afueweramũ je ree. Amanũ maꞌefera ꞌgã feraweꞌem ire amunipo ꞌã je naporowykyi futari Kristu ꞌga upe. Aꞌeramũ amunipo ꞌã ꞌgã afuewereꞌemamũ je ree. Series([], )

Badjwỳ myt kunĩkôt imã me kute ibĩn pyma. Akati kunĩkôt imã me kute ibĩn pyman mã kum idjàpênh ar iba. Ne ren me tyk akubyn tĩn kêt ba ren ã idjàpênho anhỹr kêt nhym ren me kute ibĩn prãm kêt. Ba ren kam imã ibĩn pyma kêt. Ba ne ba Bẽnjadjwỳr djwỳnhbê Kritu Jeju'ã ajarẽ gar 'ỳr amijo akẽx. Kam ikĩnhkumrẽx ne mã ar ajo amra. Ne ren me tyk akubyn tĩn kêt ba ren ar amã Kritu'ã idjujarẽnh kêt gar ren kam amim mar kêt. Ba ren kam ã ar akam ikĩnho anhỹr kêt. Nhym be, kati. Me tyk akubyn tĩnkumrẽx.

Moropai anna kanan, îꞌ ton pe see anna esenyakaꞌma koꞌmannîpî, anna moron tepuꞌse? Isaꞌmantaꞌsan eꞌmîꞌsaꞌka pepîn epuꞌtî ya, îꞌ pe pra rî awanî eꞌpainon.

Xik mũ'ãg. Tep tuk mũg xũy, xik mũg xakix putũmnãg, nũy hãm'ãpak max'ax 'ãktux? 'Ũkxape xop, 'ãte xa hãm'ãktux, tu hãpxe'e 'ãktux. 'Ãmnĩy xohix 'ĩhãk xok putũmnãg. 'Ãte xa hãpxe'e 'ãktux. 'Ãxop te hãpxopmã max, yĩk hittup, yã yũmũg kuxap-xet yũmũg xuxyã Yeyox Kunnix kuxa mũtik.?

Ixe be ce'ũ'ũ'ibiyũ mutaicit'uk'ũm pima, te'e ma soat kabia oaoka ojuyap cocom õn. Imẽnpit waram g̃uto ip imutaicit'uk. Imẽnpuye te'e g̃u wuyaoka ojuyap cocom wuyju. Ocokcok eykay, wuykukukat Jesus Cristo eju mũg̃'i eyju jekukum puye. Imẽnpuye:— Soat kabia oaoka ojuyap cocom õn, okitpitpiyũ — i õn e'em eywebe.

Ji gananä bä paawä, dooh hyb nꞌaa pé hadꞌyyt hẽ ỹ ahoop doo. Ji ganä wät do hyb nꞌaa ỹ wén gadoo Jesus hyb nꞌaa ỹ ahoop doo. Dajëb gó hadꞌyyt hẽ ỹ bawät takꞌëp ỹ rarejãã do hajꞌaa. Né hup ỹ né ta ti ỹ herꞌoot do bë wén hapäh, ỹ hꞌyy kasabꞌee do hyb nꞌaa bë hyb nꞌaa Kristo Jesus ër Wahë Nꞌaa hyb nꞌaa.

Te²yã¹nxe³sxã³ ka³te̱n³su² ĩ³sa²yxau³xi²ju³ta³nũ³a² yũ²nxa³ke³la³te²kxai³ ĩh¹nxe³kxa²ya̱n³ti³ta̱³ ye³khãuh³lxi²sin¹to³hĩ̱³te²la¹xã³? Kwa²hãi¹nxe³hĩ̱³nx2na³la².

Exahe wiso, xoanere ala hoka ferakiti nihatyaka kahenehare wisaonita, maisaiya kamatinai kasehitita hoka? Nohinaeharenai, ferakiti nihatyaka komita nokaxemereharetyakita. Exakere atyo niraeta nihalaharetere xikakoa, Wiyekohase Jesus Cristo koamaniya wisaonitere hiyeta.?

Hari. Haria vara ovani'aki bana ho jaboni. Ija'ari abinini naothinia ahokijanarija vaha; nahina mani ida mahi oadani vahoariha haria vanaabinikamarivini-ra ava'ahavini hija? Oigamina, khai a'onira oni'avini hiki ida akadika'da'di Jesus Cristo kania avarajahamisini, oniani ida a'onira onava'isohivini hija, mahi hahavi oabinikamarina afobakhia.?

Katsa ja, myzibyituhukutu asiba nimybabanaha tsikyrikosokdanaha. Kytsa mymysukyrykynaha mymybeze tsihikiknaha Deus siakbatsa isty hyrizikpozo byizeka anawaze batu tsimyzurukunaha. Deus hi siakbatsa inasihyrizikpowy. Ikiahatsa Sesus tuk isopykwy tu tsimykaranaha iharere bo hyỹ tsimykaranaha ana humo hi kakurẽta. Iwaze katukytsa pibyituhukutu asiba ikyrikosokda. Katsaktsa Sesus Kiristu ihyrizikpowy soho tsimytsasokonaha ana humo hi kytsa mymysukyrykynaha ana kino my.

Yt kat i aheĩneꞌen hap aikuꞌuro hawyi pote kat hamo ten wohoꞌopot at kaꞌap miitꞌin muꞌe Iesui etiat hamo apoꞌare. Yt karãpe i aikuꞌuro hawyi watoĩneꞌen mote yt kat hamo i uito atiꞌatumuꞌe at kaꞌap wanĩkaptia uiꞌauka teran haria. Uiwyriaꞌin pywo ti worohoꞌokyꞌe eipe uimowepit haria eipe. Mesuwe uimohan haria tukupteꞌen. Yt taꞌatukyꞌesat i uhehay Iesui etiat hap wote uiꞌauka teran. Maꞌato miꞌi hap ahenoi teran ehepe katupono aito wẽtup miit ewy Iesui mohey haria aito pote worohoꞌokyꞌe haype.

Kene ûti, nánikopomaka koeti ixómoino kóxuna'ixovo ûti vínonexinovo tiú'iti koekúti ákoti kayunúkavi? Káxe, káxe ínonenjinovo pevóti. Koati kaná'uti nê'e, itínoe mbo'ínu xoko Jesus, kuteâtimaka kaná'uyea itíkivonoe éyenjovope ikéneke Kristu Jesus, enepone Vúnae.?

Apêyere, ɨ̃sâ bu'esé bu'iri niî pe'tise nɨmɨri ãpêrã ɨ̃sâre yã'âro weé sĩ'rima. Tohô wiosé wa'teropɨ niîmirã, wẽrî'kãrã masaátehere wãkûrã, bu'ê nu'ku'. Diakɨ̃hɨ́ta yɨ'ɨ̂ mɨsâ marî wiôgɨ Jesu Cristore ẽho peóse bu'iri e'katí'. A'té kẽ'ra diakɨ̃hɨ́ta niî'. Niî pe'tise nɨmɨri “Masá yɨ'ɨ̂re wẽherã́sama”, niî tɨ'ó yã'a'.

Mana śhalcamuna cayaptin'a ¿imapïtan cawsaynïcunacta wañuycäpa patanćhu cayalcächïmanpis? Chalapacü-masïcuna, walan-walanmari wañuypa patanćhu cayá; cay cayan Jesusninchic amcunawan sumä cushichimäśhancänümari.?

Wa norĩ hã bété, Cristuhu ma, wa te 're ĩromhuri pese za'ra mono norĩ hã. Wama romnhimimnhasi na, wa 're wahâimana u'âsi za'ra bâtâ sidâpâsi, ĩwasu'uwẽ hã wa te dama 're wasu'u za'ra mono 'ru te, niha da te wama 're rob'manharĩ za'ra mono õ'umnhasite, da te 're ĩwa'ruiwapari za'ra mono zéb zarina. Tawamhã dahâiwa'utuzé wasu'u hã senai õ 'wa'âhã, e marĩ da, wa aré bété wa te tãma 're romhuri za'ra Cristuhu ma hã, wama romnhimimnhasi uptabi za'ra nherẽ. Marĩ dai õ di tô aré, tãma wanhimiromhuri za'ra hã. Ĩ̱sisãnawã norĩ, awẽ sidâpâsi aré 're ĩ̱dâ'â u'âsi mono nherẽ, wa tô te dama 're rowasu'u u'âsi, ĩwasu'uwẽ na. Wa norĩ hã Wanhib'apito Cristu Zezusihi ãma simisutu oto 're wanomro mono wa, tô sena aima 're ĩ̱toi uptabi za'ra wa'aba mono zéb zarina, wa tô sena na aima ĩ̱siwasu'u za'ra wa'wa, ãne na hã.


Taro Epezu po roropa orikyĩse exiase, kaikuxi tamuru maro atatapoikety samo, yzehnotokõ a jezujezukuruhtao. “Ameke pyra jorikyry mana,” ase roropa repe. Morara exiryke otyme kure jorikyry ya aorihtyã onẽsemãkapopyra ropa Ritonõpo ahtao? Popyra exiry ipunaka. Ynara ãko imehnõ mã repe. “Okynã pyra orihnõko sytatose, oty kara. Naeroro sotuhtone. Eukuru sẽtone,” ãko onenetupuhpynõ mã repe.

Na pa hte jar Epes kamã mẽ oprê xwỳnhjê kutã amnhĩ to htỳx pê mẽ kãm Jejus kapẽr jarẽnh o ri mẽ hkôt ixpa nhũm mẽ kãm mar prãm kêt jakamã hã ixtomnuj tỳx nẽ. No nhỹrmã ixtyk nẽ akupỹm ixtĩr mã kêt ronhỹx pa mẽ kêp Kris kwỳ hkêt xwỳnhjê jamaxpẽr o ijamaxpẽr nẽ mẽ uràk nẽ ijamaxpẽr o: Ixte ixtyk ã arĩgro pumunh kêt jakamã kot paj mãmrĩ mẽmoj piitã hkur o ri ixpa. Nẽ mãmrĩ mẽmoj piitã ho ixkõm o ri ixpa. Nẽ mãmrĩ mẽmoj piitã ri tanhmã ho ho ri ixpa. Ixtyk nẽ axte ixte ã amnhĩ nhĩpêx anhỹr o ixpare kaxyw ã.Anhỹr o nhỹx pa ijamaxpẽr o ixpa. Kêp ãm Tĩrtũm kot akupỹm mẽ pahto mẽ pahtĩr mã kêt ronhỹx pu mẽ ã mẽ kêp Kris kwỳ hkêt xwỳnhjê jamaxpẽr anhỹrja kôt pajamaxpẽr pix o ri papa. No ãm ja kot anhỹr kêt.

Uai Épeso sitatxitiã kãkiti ãkiti kaneenamari atoko inakani nirekari imaĩkinino nota. Ipĩkani mõkitikakaniãua, kinirepa nimĩteenekari ikara atoko inakari? Ipĩkani mõkitikakaniãua, ininiã atxari: Manipokota, maiãta, kotxi katana apinako.

Tarâ Efesodâ kâmaynoem keankâ kâdutuly. Ânguydo imeom tyewiâseim modo agâ kâjitoguyly waunlo ara keankâ, Jesus Cristo wâgâ augueday, yizepaom modope awylygue. Yigueduo kurâem witondyly kâinwâmpyra urâ-ro watay, âdyem nitaymba tâise arâ kâsenagazedyly. Aituo “Ize kydatolâ kyzeinre, toku ikaji kitoem kehoem kydadakuinre warâ, kopaelâgâlâ igueze mawânkâ kurâ” Deus eynynâbaom modo keho ara awidyly lelâ tâise koendonro.

Xe Ew tawhu pe hereko mehe teko ipuruzukaiw tuwe ihewe wà. Miar hehaite maꞌe ài wanekon ihewe wà. Màràzàwe tuwe apuraraw agwer maꞌerahy. Aze mo naheta iwer zanekweraw pàwàm, aꞌe mehe mo uruiko mo uzeruzar ꞌym maꞌe wazàwe. — Zamaiꞌu e zaiko zane kury. Xiꞌu e kàwiahy nehe no, zakaꞌu nehe no. Taꞌe amo ꞌar mehe zamàno putar nehe xe, iꞌi uzeruzar ꞌym maꞌe uzeupeupe wà. Aze mo teko nukweraw iwer wà, uruiko mo wazàwe ure no.

Xapyꞌa rei avakue oikuaa rami rive ri Éfeso tetã py mymba inharõ vaꞌe reve anheaꞌã vaꞌe rire mbaꞌe ꞌrãgue tu ajopy haꞌe nunga rekovia? Mbaꞌeta omano vaꞌekue nonhemboete jevyvei ri ramo “Jakaru haꞌe jayꞌu tema, mbaꞌeta koꞌẽ rã nhamanomba ꞌrã”, jaꞌe ꞌrãgue.Isaías 22.13

Idineloadi me jao ibakedi mani nigotaɡ̶a Éfeso micataɡ̶a daɡ̶a jideleɡ̶e eijedi ane doide. Odaa émaɡ̶aɡ̶a nige daɡ̶a newiɡ̶atace, odaa amica jao niɡ̶ijo ibakedi. Odaa émaɡ̶aɡ̶a nige daɡ̶a newiɡ̶atace, daɡ̶axa mele me jaoɡ̶a aneeta niɡ̶ijo nigegi anee, “Ina baɡ̶a iniboloiteenaɡ̶a malee ɡ̶odewiɡ̶a digoina iiɡ̶o, codaa jiniodaɡ̶a, jacipaɡ̶a igaataɡ̶a natiinigoi joɡ̶oko ma.”

Imombe'upotarame Tupana'ga nhi'ig̃a ji g̃a ndayvayvari Éfesopeve'g̃a. G̃a ko ja'gwara ja ji ve, a'e ji. A'ereki g̃a onharõ hete tijuka ti ga javo. Po ji ikwahahetei hahya nhimanomo Tupana'ga nanhimbogwerava'javi javo, a'ero po ji ikwahatehei hahya Tupana'ga nhi'ig̃a mombe'gwovo hamo. Po Tupana'ga nombogweravi omanove'g̃a, a'ero po xako aherembi'ea rupi hamo – kiroki ahe e'i: “Mara'ngu po ti nhanemanomo ko'emame nehẽ? Ti'u hete ti mbatera toryva apovo a'ero. Ti'u hete ti kag̃witig̃a no,” ei ahe.

Cidade tỹ Éfeso tá sóg mĩg mré rárá ri ke han mỹr, hã ra tóg inh mỹ nén ũ há han ke tũ nĩ vẽ, ẽg tỹ rĩr mãnꞌ he tũ ra. Ũn kãgter mũ ag rĩnrĩr mãn ke tũ ra ẽg tóg jatun mỹ ẽg tỹ nén to én mũ han ke mũ vẽ, ẽg tỹ: “mũ nỹ, jẽn jé, kron jé, ẽg hỹn vaj kỹ ter ke mũ,” hen kỹ, Topẽ ki ge tũ ag ri kén ken kỹ.

Ha koꞌa-py ave Éfeso tetã-my haimete-ma xe juka vaꞌekwe hikwái. Mymba poxy nhande jukaharã-gwi nhane renohẽ vaꞌe-rami aiko koꞌa-py. Xe ndive onheꞌẽ poxy poxy vaꞌe paꞌũ-my aiko ramo “Xe juka-tama” haꞌe moꞌã jevy xéjehe. Tekoha rei-rupi aiko ramo raꞌe upéixa, xe tavy rei arã raꞌe. Hesu oikoveha-rupi ae aiko katu. Omano vaꞌekwe ndoikove jevýi ramo raꞌe iporãve arã raꞌe jaiko ramo raꞌe teko rei nheꞌẽ-rupi. “Koꞌẽ ramo nhamano-ta paraꞌe. Jakaru katu, jakaꞌu katu” heꞌi rei Hesu reroviaha eꞌỹha. Ha omano vaꞌekwe ndoikove jevýi ramo raꞌe anhetegwa raꞌe inheꞌẽ.Is 22.13

Hãbu mahãdu‑ò Efesu hãwã‑ki iròdu debure‑ò aõbina wese resumahãreki aõtyhybo aritakre? Inatyhymy aõbo? Rubu rexixaõkeki, rikiroxiryrenyke, rikiõrenyke, biurasòmy dori rukururenykre. Aõ aõkõ inytyhydỹỹna. Kia riki ityhydỹỹdukõdu mahãdu tuu rexirybenyre, abiòwa mahãdukeki.

Efesu pe je rekoi. Iraikoãi futat ꞌauwara ꞌgã je rerekoi. Sãꞌã ꞌmiara ae ꞌu jaꞌwyjaꞌwya. Nan futat ꞌauwara ꞌgã je kaꞌmigi jaꞌwyjaꞌwy je rerekou. Jejui Kristu ꞌga je imomeꞌu are ꞌgã je kaꞌmika jaꞌwyjaꞌwy je rerekou. Amanũ maꞌefera ꞌga feraweꞌem ire amusipo ꞌã je ꞌgã mamaraꞌneukar ekoetei tejee? Naani. Namamaraꞌneukar ekoetei amunipo ꞌã je ꞌgã tejee. ꞌGã ꞌjawe etee futat amunipo ꞌã je iapou. “Peꞌje ki sajemiꞌwat, kawĩajaiwa rykua nanẽ nũ. Aiꞌiwe nipo jane manũi ꞌja. Jaremanũmeꞌẽwe sajemiꞌwaꞌwaꞌri ꞌjau ꞌwei”, ꞌjau ekoete amunipo ꞌã je ꞌgã ꞌjawe etee tekou.

Krĩraxbê Epexu jakam me kute ibĩn prãm. Ga, me kute rop djàkrêo kê nhym kute me par prãmja pumũ. Nã bãm memã Kritu'ã ajarẽ nhym me arỳm imã àkrê:n ibĩn prãm. Ne ren me tyk akubyn tĩn kêt ba ren ba akubyn itĩn kêt ne ren ajmã nẽ. Ren me Epexukam ibĩ ba ren akubyn itĩn kêt ne ren ajmã nẽ. Nhym be, kati. Dja me ibĩn ba akubyn itĩnkumrẽx. Nhym be, amrẽbê ne me arĩk abenmã kum, “Dja akatibê gwaj batyk ne babiknor jabej. Gwaj kam on batĩnri amijo kĩnhbit. Gwaj banhõ kwỳ krẽn bakõm rax ne bakĩnh kati”, anhỹro ba. Ne ren gwaj batyk ne akubyn batĩn kêt ba ren mekôt ã ikabẽno ane. Nhym be, kati. Me tyk akubyn tĩnkumrẽx.

Aꞌkî, tarî uurî esenyakaꞌma koꞌmannîpî Éfeso po. Mararî pra tewaiꞌse kaikusi yarakkîrî teepîsen kaisarî. Tîîse mîrîrî kupîuya ya, tarî neken sîrîrî non po morî pe uukoꞌmantoꞌpe, îꞌ eporîuya pepîn eꞌpainon. Innape see isaꞌmantaꞌsan eꞌmîꞌsaꞌka pepîn taꞌnîkon ya, moriya taa eꞌpainon: Entamoꞌkanpaiꞌnîkon moropai uwukukon enîꞌpaiꞌnîkon. Maasa pra penane saꞌmantan pe mantaa eꞌpainon. Tîîse mîrîrî taa eserîke pra man maasa pra isaꞌmantaꞌsan eꞌmîꞌsaꞌka kupî sîrîrî.

Hõmãk xip nũnte kõmẽn 'Epex tu', ha' gãy xop te hãmgãy putuk, tuk putex putup, 'ãte hãm'ãpak max 'ãktux hah. Pax 'ãte hãm'ãktux, puyĩy tikmũ'ũn 'ũgmax 'ãktux, kopxi' hitop hã hãm'ãktux. Pax pu' xakix xop putpu tu hi hok, kopxix max yũmũg hãpxopmã hãmpuknõg xop putuk, ha: “'Ãpu yũmũg xit, xix xo'op. Yã hãptup 'ĩhã yũmũg xakix,” kaxĩy. Yã' hitop hã hãpxopmãhã'.

Ijopka be dak cuk adi we'ũpinpinap ojojojo wida ika'uat eju ocebacacanap puxim. Deus ekawẽn muwẽnuwẽn pima, we'ũpinpinap ojojojo ijopka be- -Éfeso ka be. Omucokcok am imuwẽn puje, te'e ma kajuk we'ũpinpinap ojojojo.— Kuyaje ace'ũ. Imẽnpuye juy jekõnkõn acã ajop, tikõnkõn tak — i te'e ma e'em itabut'ũmayũ.Deus pe ce'ũ'ũayũ mutaicit'uk'ũm pima, ixeyũ e'eap tag̃ cuy ajeku.

Hꞌëëd hyb nꞌaa ỹ kamety wät paa ajyy tabanasꞌaa hedoo do sa sii Epeso panang bä, jããm hẽ badäk hahỹỹ hã ji hawät do hã ỹ hꞌyyb däg bä paawä, ji gananä bä paawä? Ji gananä bä paawä, se hub né hẽ paawä hahỹỹ da sa ky hetëg: “Hamäh, ër awëëh, hamäh, ër eëg jati ër dejëb kän do hyb nꞌaa.”Ji hꞌyyb karẽn doo da né hẽ ji moo wät tahanäng pé ti sa ky hetëg doo. Ji gananä bä paawä, se hub né hẽ tii bä paawä raherꞌoot doo.

E²fe³so³thĩ³na² yxau³na¹tãu³a² kãin² o²la³kxi²na¹wa². Ya²na¹la² ũ̱n³txi³su² te²a² a²nũ³kxũ̱n³ju³ta² yã¹nxe³sxã³ Txa²wã¹sũ̱³na² wãn³txa² ya³lo³txi²sxã³ ĩ³hen³txai¹na¹wa². E²fe³so³ nũ̱³ka̱³txai²li² txa²wãn³txa² te³nai¹nxa³kxan²ti³ ya³lot3sxã³ o²la³kxi²na¹wa². Yuh³xai²nãn¹txe² yen³kxa² a²yo³ha² hãi¹sxã³ so¹kxi²na¹ju³ta² ten³na¹ke³la³te²kxai³ ĩh¹nxe³kxa²ya̱n³ti³ju³ta² khãuh³lxa³txi³nha²hĩ̱³na¹te²la¹xa³? Ka³te̱n³su² ĩ³sa²yxau³xi²ju³ta² ya²la³tu̱³ yũ²nxa³ke³la³te²kxai³ wãn³txa² tĩn³yau³xai³tã² sa²yxo²wet1sxã³ kãi³hĩ̱³ki̱³tã³la². Nxe³ju³tai³tãn¹jau³xa² nxe³te³nah¹lxi¹:— Hĩ¹na² kãin² yain³ya³sah¹lxi³wxi¹. Kãin² ĩ³na¹a³sah¹lxi³wxi¹. Kwa² wa³ni̱³lon³ya³sah¹lxi³wxi¹. Nxe³ha²kxai³ ka³nxa³ha²ta³a² ya³lu²ki̱³ju³ta³nũ³a² yũ³tu¹wi¹. Nxe³hxai²na²hẽ³la².

Naiyateretyoa ali Éfeso nali nahalakoiharenae xahita, kirakahare xahita kaxaiyateretyoakitere akereta. Hatyoharenai atyo notyoma halitinai waiyakahare taita, hoka xoarehare ala hatyohare kakoa notyoma? Aliterexeya atyo kamatinai maisa kasehetere hoka maika iraiti nehenere akereta wisaona: “Nika wikanakaira, wisera. Hiyaiya, makani atyoite wiwainihena”, nitere akereta.

Opohimajakamarina ija'ari jomahi hiihiha khama abononi kanadanodanokhamavini fori ohina. Nimania hida kodimahi Éfeso sidajia ohojana. Asohija vaha hida varani ija'ari abini'ini ahokijanarini; ni-nahina kaimoni vahoariha hora vanaabinikamarivini-ra ova'ahaki vaha. Vakhaniha adani Deu-ra vanofiriki afobakhia: “Ipohijanarihi hida akadimahi hidiaja. A'baina arafiava, kavi-ra a'avivini arafiava, bada ani'avini arafiava ida hojai akava'inofinofikârahoki.” — Vakhani'imariniha.

Anaeze Epeso eze asiba zikbezenaha. Kytsa asaktsa siererẽtsa zihudidukunaha asa hi asiba zikbezenaha. Kasukyrytsa parini watsa zikapikiknaha niy. Asaktsa sispirikpobyitsa tihi:— Abaka tsipadisahanaha. Tsipikunaha zuba. Tozeka ja byiri tsimyhyrikosokdanaha — maha. Iwa mykaranaha. Deus siakbatsa isty hyrizikpowyzo byizeka ana kino wasani my.

Meiũpiaria tawa Ewesu piaria haiwot rakaria teꞌeropyhuꞌat uhete. Taꞌi aikotã awyato koꞌi ewy haiwot rakaria uimienoi hap ete. Maꞌato miꞌi pytkai atiꞌatumuꞌe te — Aikuꞌuro hawyi watoĩneꞌen i e hap ete. Maꞌato atiꞌatumuꞌe te miꞌi hap ete wãiꞌiꞌatuꞌe pytkai. Uiꞌauka pote uiꞌauka are maꞌato worohoꞌomuꞌe te pywo uiꞌe hap pote. Maꞌato yt kat i aheĩneꞌen pakup i hap toĩneꞌen mote kan homo ten uhoꞌopot mesup meiũpe tawa Ewesu pe areꞌe. Yt uiweꞌeg hin i eiꞌe hap pywo pote.Tawa Kuritiu piaria worohoꞌomuꞌe kahato pytkai yt uimohey hin i. — Yt kan hamo i worohoꞌomuꞌe kuap katupono yt eiweꞌeg hin i eiperia. — Yt watoĩneꞌen i aikuꞌuro hawei eweiꞌe yt pywo pe i eiwoꞌope itote. Kat pote tig mio tã eweiꞌe saꞌag are. Yt pywo pe i watoĩneꞌen aikuꞌuro hawyi yt kat i aheĩneꞌen hap toĩneꞌen aru pote poꞌog waku ienuk hap yn watunug at kaꞌap mahy ete at kaꞌap hawyi waku aisyp hawyi toran naꞌyn aheĩneꞌen hap.

Enepone yupíheovo ngóxuna'ixeovo índea ne êno kotíveti koekúti ya pítivokonake Éfezu, kutí koe ongópoti êno ipúhokovoti hó'openo. Itea eneponi hákoti ngúxone xoko Itukó'oviti énjone koúsokeovomo, kutínikopo itópoinonu ixómoyea ngóxuna'ixovo? Eneponi hákoti kanâ'u exépukopea ne ivokóvoti, yusikónenikopo yuíxeovo níkea ûti yoko vénoyeovo vo'oku poéhaneni pevóti kúxoixo ûti.

Yɨ'ɨ̂ Jesu Cristo yee kitire weresé bu'iri Éfesokãharã yɨ'ɨ̂re wa'îkɨ̃rã yaîwa weeró noho yã'âro weewã́. “Wẽrî'kãrã masasomé” niikã́, mehô waro naâ weesére pi'etí boopã. “Wẽrî'kãrã masasomé” niisé diakɨ̃hɨ́ niikã́ maa, marí kẽ'ra ãpêrã uúkũ wɨaro noho uúkũ boosa'. A'tîro niî boosa': “Te'á ba'ârã, te'á sĩ'rirã́. Maatá wẽrî diharãsa'. Marî wẽriátoho dɨporo tohô weé we'orã”, niî boosa'.

Ñatac wañücuna mana śhalcamunan cayaptin'a ¿imactatan julucú Efeso malcaćhu nuna-micü uywanuy cä nunacunäwan pilyapäcuśhäwan? Aśhwanpaćh “Upyacuśhun, micucuśhun, wañucul'a chayllactaćh apacuśhun” nil limaycämannüpis cacüman.

Épézu ãma, ni'wam norĩ hã ma tô ĩ̱zada tihâimana wasété za'ra, robzahi hã dazô 're ĩwairébé mono ne. Ta norĩ 'rata, ĩ̱hâimana ré hã, ĩ̱ma romnhimimnhasi uptabi di, te te siwi ĩ̱wĩrĩ da newa. Tawamhã, dahâiwa'utuzé wasu'u hã taré wamhã, e sena aré ĩ̱nhimiromhuri hã, Cristuhu ma hã, ĩ̱ma romnhimimnhasi nherẽ, te tãma romhuri wamhã aré. Ãne hã ĩ'uwaibaba õ di aré, ĩ̱ma hã. Taré aré, te 're ĩromhuri mono zé hã. Dahâiwa'utuzé wasu'u hã tô senai õ 'wa'âhã, ti'ai ãma 're wahâiba si'utõrĩ pese za'ra mono 'wa'âhã, ĩ'uwaibaba wa aré danhimiroti wasété na, wa te da'ãma 're sasõmri za'ra. Ãne danhimiroti wasédé hã: “Ãté romhutu na, wa za wasi'utõrĩ. Ãté awẽpsi. Taha wa, ãhãna hã watozém na si siwa'ru wato za'ra wa'aba, wanhirõiwi da, wasazém na, duré âzé na.” Ãne wamhã, wa aré tô ĩbâre, wa te da'ãma 're sasõmri za'ra, dahâiwa'utuzé wasu'u hã tô senai õ 'wa'âhã aré.


Tuaro ehtoko osenekunohpopyra oehtohkõme. Tyyrypyrykõ poko exiketõ maro osepeme kuahtao xine zae ehtoh rumekãko sytatose kyyrypyrykõ poko ehtohme roropa, kuepekõ saaro.

Na htem mẽmoj jarẽnh o:—Mẽ kot htỳx ri amnhĩ tomnuj xwỳnhjê hkôt ri mẽ pa xwỳnhjaja koja mẽ gaa nẽ mẽ kot amnhĩ nhĩpêx kôt amnhĩ nhĩpêx o ri pa. Anẽ.Ãm hãmri na ã mẽ harẽnh anhỹrja. Jakamã kwa mẽ okora. Kêr ka mẽ ã amnhĩ nê mẽ kot amnhĩ nhĩpêx anhỹr o mẽ pa xwỳnhjê pumunh mex o ri apa.

Kona hãuiritapiri ãti misirienetinii. Kãkiti erekari moianatiniãri maerekati kamakani, ninoa txĩkitakari iua maerekati kamakari ininiua.

Aypa olâ! Arâ aguewâni modo aguelygue tâsenoguzeba itaungâ. “Xypyry etay iguewâtyby modo kurâem nitaymba ise” kewâni modo agâ on-hoam midylymo-ro watay, earamolâ ise mâinwândylymo. Tutuzelâ âmaemo wakely: “Tadataen-ho inakai, koendâ aini modo inakanhe tyesemo” kely.

Aꞌe rupi azeꞌeg nezewe peme kury. Pemeꞌegatu penapi har wanehe nehe. — Aze nemyrypar iaiw nehe, tàritykaꞌi neaiw putar ne nehe no, iꞌi teko wà. Azeharomoete wazeꞌeg wà.

Pejekore eme, mbaꞌeta heko vai vaꞌe re penhemoirũ ramo ombovaipa ꞌrã pendereko porãa.

Jinaɡ̶a adininaalenitiwaji! Igaataɡ̶a moditibece, “Niɡ̶ina ɡ̶odokaaɡ̶etedi me beyagi oibeyacaɡ̶adi ɡ̶odakataɡ̶a anele.”

Tapenhimoandyandyjukari ti g̃a pe. “Tapekoi ti g̃a pavẽi jipi – kiroki g̃a heaporog̃ita te'varuhu. Pe ndekorame g̃a pavẽi po ti g̃a ndupi jitehe pendeaporog̃ita ihoi a'ero nehẽ,” e'i ikwatijara.

Hã tũ vẽ hã ra.Kygnẽ tũg nĩ. Tag to jykrén nĩ, ha mẽ: ũn vĩ kórég ag vĩ jẽmẽ sór tũg nĩ. Vẽnh jykre há pãno han ti tĩ, ag vĩ kórég ti.

Ani pejejavy teĩ. Ani ereheja avave pene mbotavy rei teĩ. “Hapixa tavy ndive oiko vaꞌe oipeꞌa gwapixa rekoha haꞌe ave” jaikwaa meme. Ani penhembotavy rei teĩ.

Ixi itxenadỹỹõmy: kia biòwa bina dori iny ixihemy riatymyhỹhỹre.

Aꞌere je naꞌgã ꞌjawe rũi je rekoi. Pejemoryteeukat kasi ꞌgã nupe ne. Iaꞌwyreꞌema ꞌgã pyri pejeko re pẽẽ nanẽ pejemuꞌjag iaꞌwyreꞌemamũ nũ.

Kwãrĩk wãnh gê me ar amã 'êx ne ar anoo biknor kêt. Amrẽbê me memã kum,—Dja me mexja me axweo õbikwan kôt ar ban ĩ arỳm me axweo axwe, ane. Kôt ne me kute arẽnhja. Kam kwãrĩk wãnh gê me ar anoo biknor kêt. Ga ren ar amim me kabẽn man ren arỳm me kôt ajaxwe.

Mîrîrî yeꞌnen teesenkuꞌtîi pra eꞌtî. Ayonpakon imakuiꞌpî kuꞌnen wenairî tuutîi, ayeserukon morî pe aweꞌtoꞌkon kîꞌmaꞌtanîꞌtî.

Yãy hã mõ'ãmã hok. Tik kummuk mũtik 'ãmõg, hu ta 'ãkummuk kamah.

Eyday'em'um cuy epesop wara'acat pe eymug̃uykukuap puxim. Ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃xiat purem pima, wuyju dak kuka cũg̃ ma wuyekukuap acepere ma ixeyũ buxim ikẽrẽat mujurũg̃ ãm.

Bë anꞌoo manä bë rawadꞌii. “Nesaa do moo hebꞌooh do sii ji awäd bä, sa da hꞌyyb hadoo da ji, baad né paawä ji bawät pooj jé.”

Nxe³sxã³ ã³ke³tũ¹nyhah¹lxi³txa³hẽ¹la². Wxa²ya̱³la³nãu³xa² yxau²xai³lya³hai¹nĩn¹te²nãu³xa² kuh³lxa³thin¹sxã³ kãi³ain¹kxai²nãn²tu̱³ wxa²ẽ¹nãu³ai²na² ko̱³nxa³thin¹kãi²no³nxa²lxi³ha³ta²wa².

Awa atyo ximaotikone. “Iniyalahare wenati atyo aiyalaharetita waiyexe wenati”.

Hari'a bana vahoariha a'onira vakorijanahava. Va'ora avavaipohihaki adani ija'ari hojai asohirikia vakahojaiki, avakadihojai jahaki-ra vanihimaki bana adani.

Ikiahatsa tu ba zikahaspihikbatanaha. Simysapybyitsa tuk mozurukunaha zeka ikiahatsa kino niwatihi siwatsa tsimyzurukunaha.

— Aipap wuatꞌi eꞌat aikuꞌuro hawyi iꞌatuꞌe iraniaꞌin eimuꞌe haria. Yt naku i iꞌatuꞌe ehepe eimuꞌe haria eimaꞌat sehay wo katupono taꞌatukyꞌesat yt naku i nug haria eiperia eiĩaꞌãg teran haype miꞌiria. Taꞌatukyꞌesat eipe iꞌatuꞌewywuaria hap. Eiweꞌeg wo o miꞌiria pupi. Iꞌatuehay upi eweipyhuꞌat hawyi iꞌatumimaꞌat koꞌi eweikupteꞌen aru.

Hákonoe yaupú'ikopovo yarâ'a: Koêkuti yómoti kahá'ineyea xâne ákoti kayúsea kixoku itúkeovo, koesáyu'ixokonotimakamo kixoku itúkeovo yane kahá'ineyea.

Ãpêrã mɨsâre mehêkã ẽho peó dutikã, ẽho peótikã'ya. Masá uúkũ wɨase a'tîro niî': “Yã'arã́ me'ra ba'pâtikã, ãyuró weesé dohósa'.”

¡Ama-ari ingañachicuyalcaychu! Allintam limaypis niyan: “Mana allin nunacunäwan cunchawänacuy'a allin cayninchictam pampaman muyuchin” nil.

Ãne wa, te za dawi 're asi'madâ'â pese za'ra wa'aba mo, danhimiroti wasédé hã tô sena newa, da'ãma 're sasõmri za'ra wa'aba mono tõ da. Taha na da'ãma 're sasõmri za'ra wa'aba mono wamhã, ta norĩ ne te za oto 're aihâimana wasété za'ra wa'aba mo.


Toitoine matose Ritonõpo waro pyra. Morara ãko ase ohxirotohkõme. Ajoajohpe oehtohkõ irumekatoko. Zae ehtoh poko osenetupuhtoko. Oorypyrykõ poko pyra ehtoko ipunaka.

Kwa mẽ tokyx mẽ ate tanhmã amnhĩ tomnuj to hã amnhĩ pumu nẽ axte ã amnhĩ nhĩpêx anhỹr kêt nẽ. Nẽ mẽ ate Tĩrtũm kot akupỹm mẽ ho htĩr kêt ã harẽnh xwỳnhjaja. Te mẽ ate Tĩrtũm kot amnhĩ nhĩpêx ã omunh kêt pyràk. Tã mẽ ate tokyx ja hã amnhĩ pumunh nẽ amnhĩ kamã apijaàm kaxyw na pa ã mẽ amã ixkapẽr anẽ.

Himerekako. Himarotariko atão inakari hĩkamini ĩkapani. Maerekati !hĩkamapinikako. Hĩpẽtauatako, kotxi apanakini hĩte !imarotari Teoso.

Koendâ angahumo oday âunâgumo nidâ, saguhoem âunâgomobyry ara inkâba. Deus izepa ato aiedyly imowâdaungâ. Warâ auguely, mâpybazedomoem; tâlâ mawânkâ âduaymo Deus ize ato koendâ xutudânry modo.

Pekwaw ikatu maꞌe iapo haw, aꞌe rupi — Pezypyrog wi ikatu maꞌe iapo pà nehe kury ty wà, aꞌe peme kury. — Pepytuꞌu ikatu ꞌym maꞌe iapo re nehe. Amo maꞌe amumeꞌu putar pemumaranugar kar pà ihe nehe kury. — Amo pepyr har nukwaw kwaw Tupàn zeꞌeg aꞌe wà, nukwaw kwaw ikàgaw aꞌe wà no, aꞌe peme kury.

Pendekuai porã pota nho ke, pejejavy veꞌỹ aguã. Mbaꞌeta peẽ kuery regua amongue ikuai Nhanderuete ndoikuaai teri vaꞌe. Haꞌe rami xeayvu pexĩmba aguã.

Pida owoo ane iɡ̶enaɡ̶a, odaa ikani mawii ane beyagi. Idi akaamitiwaji aniɡ̶icoa doɡ̶oyowooɡ̶odi Aneotedoɡ̶oji. Jao niɡ̶ida igegi amaleeɡ̶aɡ̶a anibolikitiwaji.

Peapyakwapupu ti imombiga pejikote'varuhua. Jararamo pepyteripeve'g̃a ndokoi hete Tupana'ga pavẽi. A'e ji a'ea pe me tapepoyjayjaryme ti a'ero.

Krĩ há han ra, tag hã ne há nĩꞌ. Topẽ vĩ mranh tũg nĩ. Ãjag kãmĩ ũ vỹ Topẽ ki kanhró tũ nỹtĩ verꞌ. Tag to vẽnh mỹ en nĩ.

Taperova katu pende rekoha. Anive pene rembiapo vai reheve peiko teĩ. Oĩ pene paꞌũ mygwa Nhandejáry reko kwaa eꞌỹ vaꞌe. Pemombeꞌu eꞌỹ vaꞌe íxupe. Maꞌerã-gwi napetĩry upéa-rehe? Pende rekoha porã ramo pembojerovia vaꞌerã Hesu-rehe pene paꞌũ mygwa kwéry-pe. Taperova katu pende rekoha.

Ywityhylemy boibeke, òbitilemy òrarurenyõmy, sõwemy iny Deuxu rieryõre. Kia heka iny ixỹrudỹỹnareny rare, tai rarybewãhãre.

Auꞌje mamaꞌe tywera pẽẽ iapo re. “Jarejuwarete ꞌga remiayuwareteramũ jane jemogyi”, peꞌje nipo nanuaramũ numiamũ. Aꞌere nipo pẽẽ mũ nepejemogypyygi futari ꞌga ree. Aipo aꞌe je pẽ mojenosĩukaawamũ.

Wãkam me kwỳ kute Metĩndjwỳnh mar kêt. Gora ar amiman amijãno djan ajaxwe kêt. Ar apijàmmã ne ba ar amã ja jarẽ.

Tîîse morî pe aakoꞌmamîkon yuwatî yairî. Imakuiꞌpî kuꞌtoꞌyaꞌnîkon mîꞌpannîꞌtî. Akoreꞌtaꞌnîkon tiaronkon man, Paapa epuꞌnenan pepîn. Sîrîrî tauya sîrîrî, ayonpayamîꞌya Paapa yeseru epuꞌtî pepîn pîꞌ aweppepîkon eꞌpai man.

'Ãpu hãpxopmã kummuk kuxyã', tu Topa yõg putat hã 'ãmõg putpu'. 'Ãxop 'ũm te Topa yũmmũg 'ohnãg. 'Ãte xa' xuktux nũy xa' hupmã'.

Pũg̃pũg̃ ey'in pit eyetaybit g̃u Deus e'e am. Imẽg̃ãm õn e'em eymusũsũn ãm. Waram pit cuy eyag̃uysan epesop. Ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ap cuy epeyepere!

Tawꞌããts hẽ pꞌaa hẽnh bë hꞌyyb bë anꞌoo baad hadoo do hã. Bë moo boo manä wäd nesaa doo. Ta ti ỹ wén mejũũ, bë wób ranahapäh do hyb nꞌaa Pꞌop Hagä Do sa hꞌyyb gó. Bë nu mebyy bok hyb nꞌaa ỹ wén herꞌoot tii.

Hxi²ka¹ka¹nha²sxã³ a³la³kxi¹jxah³lxi³hẽ¹la². Wain³ju³ta² so¹lxi³ kãi³jah¹lxi³hẽ¹la². Ko̱³nxe³ti³ kãi³yah³lxin¹ju³ta² o²la³kxi²yah³lxi³ta̱³lxa². Ãu²lxa²to³nha²lxi³si¹nx2ta¹jau³su² nxe³ye¹nx2ta¹wa². Wxa²nũ̱³ka̱³txi³nãu³xa² Txa²wã¹sũ̱³na² wãn³txa² yxo²ĩ²xa³te²a² yũ³yah³lxi¹lxa².

Xisaohetehena xawenane waiyexe, ehekorexe xema, hoka xahalakihena iniyalahare xománe. Exakere niraeta, nehaihalikisa xiso maheta: hiyaiya, haiyaharenai xinekonitarenai atyo maisa Enore koamaniya tyaonareha.

Vakava'ibodivaranihanana bana ida avakadihojai mahija hojai asohiriki-ra avakava'ipahinika'oavini. Avahararania vahojaki adani Deu-ra avigariki. Onofiki hida kodikaabanahi avava'ini-ra anaipahihivini.

Hawa Deus mykara ahahyrinymyry byitsa tu. Ana ty hi motsaso kaharere humo ahasikpybyrẽtsa tsimoziknaha. Ahamysapybyity tsikykaranaha ka tsimoewynahaktsa! Wasani tahaktsa! Mytsaty mytsaty byitaha!

Aikotã watoĩneꞌen pya hesoꞌok takaria pupi hap ewy waku watoĩneꞌen miꞌiria pupi. Eweiꞌaipok to eiwemoweꞌeg hamo. Ewetoiat ro saꞌag nug hap koꞌi katupono iꞌatu kahato aria kapiat wat hanuaria tawa Kurintiu piaria katupono yt karãpe i eweiꞌatumuꞌe miꞌiria Aipotypot Iesui ete. Waku eiwemõti aria kapiat ehehay pyi tuwat hap pupi.

Konókoti iyúkopeovo iséneu kuteâti motókeyea ké'iyi. Hákonenoe ixomo pehukóvo, vo'oku ápeyea xâne xepákuke âvoti êxa Itukó'oviti. Yoko metókeanoe enepo kateyákapi ra yúnzo.

Tohô weérã tɨ'o masíya. Mɨsâ too dɨpóro niî'karo noho wio pesáse me'ra keoró weeyá taha. Yã'âro weetíkã'ya. Ni'karérã Õ'âkɨ̃hɨre masí wee'. Mɨsâre bopôya dutigɨ tohô niî'.

Chayurá licaćhaculcayñari; ama juchacuyalcayñachu. Ñatac pin'ayniquipämi Diosta manalä lisipäcuśhayquita waquinniquicuná camalachicuyalcanqui.

Ni'wam norĩ hã asiré 're ĩhâimana za'ra wa'aba mono norĩ hã 'Re ĩhâimana u'âsi mono hã 'râwi te te 're waihu'u za'ra mono õ di. E ãne na 're siséb za'ra mono ãna. Asimiza'rese ãna 're aihâimana za'ra wa'aba mono zém hawi, te za oto aipizari za'ra wa'wa, aiwasédé hã rẽme pese za'ra wa'aba da, aiwẽ uptabi na si 're anomro aba mono da oto.


Kuokokõ ẽsemamyry ropa pokoOtarãme amarokõ ynara ãko ekaropõko matose ya, “Otara aorikyhpyry ẽsemãkapõko ropa Ritonõpo nae? Otara kuokokõ exĩko nahe?” ãko matose roropa.

Mẽ panhĩ nyw jarẽnhRukre 20.34-36 Rõmãn 8.10-11 Sikũn Korĩt 5.1 Piripos 3.20-21Nẽ mãn ka mẽ atõ akupỹm mẽ htĩr ã mẽ harẽnh ma nẽ tee ri mẽ hkukamã ajamaxpẽr nẽ hã ri tanhmã axpẽn kukjêr to nẽ axpẽn mã:—Kwa tanhmã koja we Tĩrtũm akupỹm hkra htyk xwỳnhjê ho htĩr to? Ra mẽ htyk nẽ mẽ ĩ katõk nẽ hapêx par mã kênã. Tanhmã kot wem amnhĩ to nẽ akupỹm htĩr? Nẽ tanhmã koja we mẽ ĩ nywja kute wehe? Anẽ.

Kãkiti Ĩto ÕkitikasaakiuaAtxiĩti ãti txari: “Kanatokopa itxa kãkiti õkitikiko? Iuasaaki kanatokopa inakaripa iĩto?” itxa.

Igueypyem kurâem itybyem âdara kydawyly xutuhoTâlâ ise sapâiguewâni modo: “Âdaraka ise kurâ, Deus kurâem kyetonduo? Âdaraka ise kodo? Xirâ kodo iwerâ tâlânro aralâka ise?” keim modo.

Uzeꞌeg zaneretekwer amo ꞌar mehe àràm wanehe xe aꞌe kuryAmo upuranu putar herehe wà nehe kury. -Màràzàwe tuwe Tupàn umugweraw kar putar teko umàno maꞌe kwer aꞌe wà nehe. Aipo zaneretekwer aꞌe ꞌar mehe àràm uzawy zaneretekwer ko ꞌar rehe har nehe, iꞌi ihewe wà.

Onhemboete jevy vy guete oguereko vaꞌerã re ijayvuaHaꞌe gui amongue aipopeje ꞌrã: “Marã rami ꞌrã tu haꞌvy omano vaꞌekue onhemboete ju? Marã ramigua tete ꞌrã tu haꞌe kuery oguereko?” peje ꞌrã.

Aneotedoɡ̶oji icota me najigotedoɡ̶owa gela ɡ̶odolaadi.Ijo oko ane nigikanaɡ̶a, modi, “Igamigigote Aneotedoɡ̶oji nigeote émaɡ̶aɡ̶a me newiɡ̶atace? Igamigodaaɡ̶ee ica gela lolaadi anodibatege?”

Nhandera'oa ti okwerava'jaJara'ga po e'i: “Marã po ti omanove'g̃a mbogwerava? Marã po ti g̃anda'oa nehẽ Jesus'gareheve'g̃a nda'oa nehẽ?” e po ga javo.

Ẽg rĩr mãn ke to vẽnh jykreKỹ ũ tóg to jykrén kỹ inh mỹ: “Topẽ hỹn hẽ ri kenh ke mũ, ti tỹ ũn ter mũ ag rĩnrĩn mãn jé?” he sór mũ. “Ẽg fár hỹn hẽ ri kenh ke mũ?” he sór ãjag hỹn mũ.

Mbaꞌeixagwa pa oikove jevy vaꞌe rekorã?(Rm 8.10-11 Fp 3.21)Gwĩ pene paꞌu mygwa a-rami oporandu vaꞌerã “Mbaꞌéixa oikove jevy-ta? Mbaꞌeixagwa oiko vaꞌerã heterã omoingove jevy ramo?” oporandu vaꞌerã.

Tahe inyõ kanarybemyhỹkre: —Timybo rubu kedexixakre. Aõumywesemykre iumy?

Oferap maꞌePẽẽ mũ nipo ꞌjau jee: “Maran sipo ajee Janeruwarete ꞌga amanũ maꞌefera ꞌgã moferawi? Maran sipo ajee oferap maꞌe ꞌgã netea?” ꞌjau nipo pẽẽ.

Akubyn me tĩnkam mỳj dja me ĩkam kute?(A Kô 5.1; Pir 3.21)Godja ar ajõ ikukij ne imã,—Arỳm gwaj batykkam mỳj dja gwaj akubyn batĩn on? Mỳj godja gwaj banhĩkam kute? ane.

Îꞌ Kaiꞌma Uyesaꞌkon Eꞌmîꞌsaꞌkatoꞌ YekareYai pra tiaronya ekaranmapo, îꞌ yeꞌka pe see isaꞌmantaꞌsan eꞌmîꞌsaꞌka eꞌpainon, toꞌ piꞌpî, toꞌ esaꞌ kataꞌpî tanne? Tîîse îꞌ yeꞌka pe toꞌ esaꞌ wanî kupî sîrîrî? taiya.

Yũmũg yĩn te putpu' hip-tupPa tikmũ'ũn 'ũm xek yĩkopit, hu: “Tep te xĩy 'ũxakix xop putpu hip-tup?” kaxĩy. “'Ũyĩn te xĩy?” kaxĩy.

Imẽnpit:— Apẽntak Deus waram ce'ũ'ũ'ibiyũ g̃utait? — i je'e aco'i pũg̃ ey'in owebe. — Apebitak ixeyũ jebin je'e iisuat? — i je'e aco'i owebe.

Hahỹỹ da apäh da ta wób rabeaanh: Nyy da dejëp do paa ragenä bok? Ny hadoo do sa hub?

Txa²wã¹nũ²nãu³ai²na² ka³te̱n³su² ĩ³sa²yxau³xi²jut3su²Nxa²ha¹te¹ a²nũ²a² ĩ³wã̱³txi³nx2ti³te³an¹jau³kxai³lu¹ ĩ³ye³kxi²te³nah¹lxi¹:— Txa²wã¹nũ²nãu³ai²na² ĩh¹nxe³sxã³ ka³te̱n³su² ĩ³sa²yxau³xi²te³ji¹wi¹? Txa²wã¹nũ²nãu³ai²na² ĩh¹nxe³khaix1nxe³sxã³ txa²wã¹nũ²nãu³ai²la³te³ji¹wi¹? Nxe² ĩ³wã̱³txi¹nx2tai¹nhĩ̱³nx2na³la².

Tyakekohatiyenae Kaseneheta(1 Corint. 15.12-23; 2 Corint. 4.14; 1 Tessal. 4.13-18; Apocal. 20.4)Xala xamaniya axehena: “Aliyakerexe kamatinae kasehitita? Aliyakerexe ite eháreha kaotyakehetehena?” nehenahaiya.

Ija'ari asafini, imani, abononi ahokini naothinia varani hiniHari. Vahoariha vana'dohi'iki:—Nihaniki vania Deua bianahokija ida ija'ari abini'iki? Niha ninimania ida ija'ari ahoki'iki asafini, imani, abononi nokiani?

Mynahyrizikpo nahaze sa mynury ezytyk mozik.Iwaze aty kape my:— Deus hawa sa siakbatsa mynasihyrizikpo sinury ezytyk hawa sa my — nikara.

Maꞌato eweiꞌe — Aikotã aru ikuꞌuro rakaria tuwẽtem guꞌuro pyi. Aikotã aru iꞌatupiit pakup eweiꞌe.

Inámatimo koépoku muyo ûti vexepúkapa vukapêa xapa ivokóvotiÍnani áva koêti: “Namo kixó'oye exépukopea ne ivokóvotine? Namo koépoye ne mûyo exepúkapane?” koetímeamo.

Wẽrî'kãrã masa mɨháatehere werê nemose niî'Apé tero ni'kɨ́ “Wẽrî'kãrã masatíma” niisére ẽho peógɨ, a'tîro sẽrí yã'a boosami: “Wẽrî'kãrã de'ró weé masa boósari? Naâ masárã, de'ró bahurí ɨpɨ kɨorã́sari?”

Śhalcamücäpa aychan ¿imanuymi can'a?Ñatac waquincuna ichaćh: “¿Imanuypam wañücunaca śhalcamun'a? ¿Imanuyćha aychan śhalcamuptin can'a?” nil niyalcanpis.

'Re ĩhâimana u'âsi mono hã za te te da'ahâiwa'utu wa, dahâiba té wasu'uÃté ni'wam norĩ hã asiré 're aihâimana za'ra wa'aba mono norĩ hã te za ãne 're sisadanharĩ za'ra: “E niha te za merẽ 'Re ĩhâimana u'âsi mono hã da'ahâiwa'utu. 'Re dadâ'â za'ra mono wa, 're dahâiba si'utõrĩ pese za'ra mono nherẽ, e niha te za merẽ ãne nherẽ, apâ da'ahâiwa'utu.”


Osenetupuhpynõme sã matose. Otyro puhturu arykãko sytatose nono aka. Morara ahtao rokẽ ẽxihtãko mana, ahtãko mã rahkene.

Nà na ka mẽ atỳx ri ã ajamaxpẽr anẽ nẽ tee ri mẽ hkukamã ajamaxpẽr. E kot paj ixprĩ hã ja hã ejẽp jarẽ ka mẽ inhma. Nà na htem mẽmo y hkre. Te mẽ kot mẽ htyk jaxàr pyràk o hipêx nẽ hkre nhũm hikwỹ nẽ gaa nẽ higrõt hapôj. Nom te kêp mẽmo yta pyràk kêt.

!Kiĩkiteri kãkiti pimarauatini ikara atoko. Takariki, pimatakakaniãri kipatxi ãki !ipitxaka.

Tuândy domodo! Kodo âdugukeoze, kodo iwerâ tâlânro ara inkâba ise. Ewy igueduo mawânrâ âpa ezay etâdyby ilusely.

Napekwaw katu kwaw maꞌe pe. Aze naxiutym kwaw maꞌeàꞌyz nehe, nahezuz kwaw nehe. Umàno ywy pupe aꞌe, aꞌe re hezuz.

Peneꞌarandu eꞌỹ vaꞌe, mbaꞌemo raꞌyĩgue omoaĩ mbyre rami ꞌrã ikuai, mbaꞌeta haꞌyĩgue ma omano eꞌỹ re naenhoĩ ꞌrã.

Ejitaɡ̶awatiwaji makaami yetoledi! Niɡ̶ina me aniti lolagi, idoka nokoloɡ̶o nige yeleo.

Nderekwahavihu nde! a'e po ji ga pe. Nde itymame po ha'ynha omano na'ẽ jipi. Narunhe'ymame nahenhui reki mbatera. Na jitehe po ti nhande manoi nhanembogwerava renonde nehẽ.

Krĩ tũ ãjag nỹtĩ mỹrꞌ. Nén ũ fy jykre vỹ ẽg ter ri ke nĩ, ha mẽ. Ẽg tỹ krãn kỹ tóg kugnãnh tĩ, ti fár ti, jãvo tóg ti kãtá mur mãn mũ sir.

Upéixa peporandu ramo, napene arandu porãi, xe reꞌýi kwéry. Mbaꞌe raꞌỹi nhanhoty. Ndahaꞌéi mbaꞌe raꞌỹi jevy jahexa vaꞌerã. Ojeka ranhe arã henhói hagwã.

—Itxỹte, juhuu alòboròna rabròõkeki tiu txuhuõna.

Aipo ꞌjaramũ pẽẽ nepekwaawi futari. Sãꞌã ae yꞌwaꞌỹja tyma. Yꞌwaꞌỹja ꞌã otoꞌomaw etee. Aꞌeramũ ꞌã iywyter ipewara etee ꞌua opoa jui yꞌwa ꞌywa mũ.

Ajbã. Purkam aje mỳjja 'y kreo amõrkam ne gar aje mỳjja 'y jangjênho kute me tyk jangjênh pyràk. Gar ren aje 'y jadjàr kêt nhym ren ingrõt ne abatành kêt. Gwaj badjwỳ ren batyk kêt gwaj ren akubyn batĩn kêt.

Pakko amîrî. Paapaya isaꞌmantaꞌsan pîmîꞌsaꞌka pepîn kaiꞌma eesenumenka. Aꞌkî, îꞌ enaꞌpî pîmîyaꞌnîkon ya, mîrîrî aroꞌta pepîn eꞌpainon non ke yaꞌsiꞌsaꞌyaꞌnîkon pra awanî ya.

'Ãxop te hãmyũmmũg 'ohnãg! 'Ãxop te hãpxop xap xok 'ĩhã' xok, pu tu' xokax.

Eyetaybit g̃u eyju. Kadaida dadadam wuyju ipi be. Tamuwexat puje acã kadaim e'em.

Baad nadoo do heaanh do tii! Joom tym ji ejoom doo, dooh taganä bä ta bóg nadajëb bä.

Toh³la² e³yah³lxi³txa³hẽ¹la². Yain³ta³ki³a² ũ³whĩ̱¹ki̱³kxai²nãn²tu̱³ ye³jen¹na² ya³lu²te²jai¹ti²tu³wa². Nxe² ya³lu²sãn²nũ²la² ka³lũ̱³xi²te²jai¹ti²tu³wa². Jã¹nxe³tu¹wa².

Maotikonitinai! Xafehena atyo hanakatise waikohekoa hoka wainiya atyo hoka hikoa.

Ija'ari va'ihariki fori hiki kana'dohi hida. Hari. Okavarajomiki bana ida ija'ari ahoki'ini abononi ba'ba'da rakhajahaki mova'iki fori hini. Araboa ba'ba'da rakhajahavahaki ihimi'iki, abinini fori hi'iki ida. Abinirini oadani, ni-movaki ida ba'ba'da rakhajahavahaki araboa. Ba'ba'da abini'iki mova'iki ida.

Ikiahatsa ahasopyksapybyitsa. Mynury batu atsa tu maha meky watu moziknaha. Siriktsa wa meky watu moziknaha. Mytsuhuk bo riktsa mysipariknahaze tawatsa. Deus humo meky watu mozik kyze mozipobaiknahaze wiharawaha tsimoziknaha.

Mio tã eweiꞌe pote yt ikuap sese i hat ewy eweikupteꞌen. Yt eweikuap i te karãpe watikoi awati aiko pe meiũran aru aimikoi iãꞌỹi tuweityk katupono hẽtyt raꞌyn yi pyi pote.

Koati ákoti iséneu itínoe xâne koetíneye yûho! Hane ínzokoa koeku ake nonéti neóne. Konókoti ekóxeokono inúxotike ina ihonópo.

Kɨ̃ɨ̂ tohô sẽrí yã'a ma'akã' boosami. Marî otesé peeri otekã́, tee peéri pĩ'riátoho dɨporo boâ dihasa'.

¡Imacá tullu umap tapucuynincunamá! ¿Manachun talpuptinchic mujuca allpäćhu wañun wiñamunanpä?

E niha te asimirosa'rata waihu'u ãna, ãne na 're ĩ'upa za'ra wa'aba mo. Amnho potozém na, wa za pé aima ãma simiré'é za'ra wa'wa, waihu'u za'ra wa'aba da. Amnho hã da te 're zuri mono wamhã, ĩtomhâ 're si'utõrĩ mono õ nherẽ, 're 'wanhipré za'ra mono õ di.


Zoko kara, ipuhturu rokẽ arykãko sytatose nono aka. Tiriikume ahtao, tiriiku puhturu rokẽ arykãko sytatose. Oxinase ahtao oxinase puhturu arykãko sytatose.

Ãm hy pix na htem hkre. No higrõt kre hkêt nẽ. Rỳ tanhmãn pàr nywja kre hkêt nẽ. Ãm hy pix na htem hkre. Tã nhũm higrõt hapôj nẽ hprêk nẽ gaa nẽ ô.

Pitakarauatakasaaki, pitakari okinoka, atxiĩti triko, atxiĩti kimi. Takari aneẽkari kona pitaka. Kona takariki atokoni itxa takari ipitxakasaaki. Ipitxere ipinimoni.

Âdylâ ewy etâdyly, trigu ewy atay warâ, âtugugueim araba wâne, ondaxi ietybyem olâ tyazeze, ago tâise, taryseze, tâwiseze warâ.

Xo maꞌeàꞌyz zo xiutym zane. Xiutym aroz ꞌyz. Xiutym amo ae maꞌeàꞌyz no. Naxiutym kwaw maꞌeꞌyw uhuaꞌu maꞌe.

Mbaꞌemo raꞌyĩ nhamoaĩ vaꞌe minha heterã reveꞌỹ ꞌrã nhamoaĩ, haꞌyĩgue anho, trigo eꞌỹ vy amboae raꞌyĩ rei.

Codaa lolagi ane anitini, yakadi me lolagi leyeema, codaa yakadi mokanicodaaɡ̶aca eledi lolagi. Aɡ̶anitini madatawece niale.

Itymame mbatera po nde neretymi henhuiva'ea. Ha'ynha tehe po nde eretỹ trigo ra'ynha ojipea ra'ynha no.

Kỹ ti fy pi(jé) ti féj ri ke nĩ géꞌ, ti tỹ han ke ti. Sĩ ti nĩ, trigo fy ti, nén ũ kar fy ti ke gé.

Tuvixa vaꞌe nanhanhotỹ moꞌãiry. Mbaꞌe raꞌỹi meme nhanhotỹ. Ha ndahaꞌéi peteĩxa mbaꞌe raꞌỹi. Oĩ trigo raꞌỹi. Oĩ kumanda raꞌỹi. Haꞌỹi ambue mbue vaꞌe nhanhoty.

Telòho iny ribòrònyõtyhy, ityle iny ribòrònyke. Iwese maixõmoty ribòrònyke ada oworuty wese.

Aꞌỹja etee ꞌã pẽẽ ityma. Nayꞌwa ꞌywa rũi ꞌã petym. Otym ire etee ꞌã yꞌwaꞌỹja opopoa, waranupa ꞌã. Opopot maꞌea ꞌã naaꞌỹja ꞌjawe rũi. Nan tee futat oferap maꞌe ꞌgã netea. Naamanũ maꞌefera ꞌjawe rũi ꞌgã netea.

Gar bàygogo 'y nàr atemã 'y 'õdjwỳ kre nhym kam ingrõt ne kam bàri abatành ne. Djãm bàri jabatành pro ne ga kre? Kati. 'Ybit. Djãm bàri jabatành kute 'y pyràk? Kati. Atemã.

Maasa pra anpîmîkon wanî trigo enaꞌpî pe. Mîrîrî warantî pra awanî ya, îꞌ rî enaꞌpî pe tiwin mîrikkî. Mîrîrî pîmîyaꞌnîkon itenaꞌpî pe, iteꞌyeꞌ pe pra tîîse.

Ha' xap, 'ok pe xuxnãg xetox xap, 'ok pe mĩxux xap nõy, 'ũxap mũn 'ap mĩxux yĩnmũn'ah.

Kadai g̃u wuyju taidadam- -warẽmtaksug̃ta ma. Trigoda aco'i taidadam wuyju- -warẽmtaksug̃ta ma.

Tiriig tym, joom tym wób na-ããj hẽ ji ejoom bä, dooh ta gajewëë tado bä ji ejoom doo. Ta tym ub ti ji ejoom doo.

Nxe³sxã³ ũ³whĩ̱¹ki̱³ki³ai²li² a²ki³a² so¹lxi³ ũ³whĩ̱¹ki̱³te²ju²hẽ³la². Tri²ka²ki³a² ta̱³nxa² ĩ²li³ki³a¹ ũ³whĩ̱¹ki̱³te³ju²hẽ³la². A²nxe³ta³ne³kxa² wi¹wen¹ta³nẽ³ka³nũ³a² hai³txi³ ũ³whĩ̱¹ki̱³te²sxa³yu²hẽ³la². Wi¹we¹nxa³ta³ne³ka³nũ³a² ũ³whĩ̱¹ki̱³te²ju²hẽ³la².

Hatyo kaxafityakehenere atyo ese taita, xoana trigose xamani, xoana hatetere hanakatise xamani, hoka maisa atyoite ekate koxaka memere tyaonitere xini kaxafityakehena.

Arakhaiki ida ba'ba'da ka'oa, trigo 'ba'dani, rakhajahi 'ba'dani hoariha arakhaiki. Ni-arakhaiki ida avani avijava'iki.

Wihara ba zikparikiknaha riktsa zuba mysiparikik. Ahostsa ja mysiparikiknaha. Mekywa tu siriktsa sizubarẽtsa mysipariknaha.

Kat iãꞌỹi watikoi sio awati sio wẽtup miꞌi ti yt ipiit i te maꞌato hẽtyt hawyi ipiit itag naꞌyn. Miꞌi ti ipiit sese.

Epó'oxo enepo neonôe, koati áke né'iyi kuteâti ake tirîku, áko'o itukovo koêkuti po'i ake nonéti. Kene ako ná'iyeakana xúve úsotine.

Marî otêrã pĩ'ri mɨhá'kɨpɨ mehereta otê'. Tee peéri pe'ere trigo ou no'ó otesé niisére pĩ'ri dutírã otê'.

Ñatac talpunchic trïguctapis ütac jucpactapis mujullantam, manamá chay wiñamuśhan quiquin lantantachu.

Duré, tridu hã aro 'rã ne hã da te 're zuri mono wamhã, duré aimawi amnho hã da te 're zuri mono wamhã, e ĩteihi zama te za ĩsu da te 're zuri. Mare di. Ĩnhama uptabi si te za da te 're zuri, pibui pese na 're poto za'ra mono da, amnho hã.


Ritonõpo rokẽ ipuhturu ẽxihtanohpõko mana, otyro zokome ehtohme. Morarame otyro zoko tahtase ahtao ipuhturu sã pyra mana, tyoro.

Tĩrtũm na hte hamaxpẽr xà hkôt tanhmã ho nhũm higrõt hapôj nẽ hprêk nẽ ô. Tã ja pyrà nẽ kot puj mẽ Tĩrtũm jamaxpẽr xà hkôt pahtyk tã koja akupỹm mẽ pahto mẽ pahtĩr nẽ mẽ pamã mẽ panhĩ nyw gõ.

Teoso kamari takari pitxere inireẽkiti iaõka. Ikini takariki Teoso sikari ipitxere.

Âikâlâ, âikâlâ warâ nady ewy modo Deus aguehobyry aralâ. Awylygue tâwy modo aralâ etâdyby modo iazely awyly.

Zaneretekwer umàno maꞌe kwer aꞌe wà, maꞌeàꞌyz itym pyr ài wanekon Tupàn pe aꞌe wà. Maꞌeàꞌyz pitàitàigatu hezuz maꞌeꞌyw romo aꞌe wà. Nezewegatete Tupàn umur putar zaneretekwer ipyahu maꞌe zanewe pitàitàigatu aꞌe nehe no, zanemugweraw kar mehe aꞌe nehe no.

Nhanderuete ae heterã omeꞌẽ ꞌrã omeꞌẽxea rami, peteĩ-teĩ haꞌyĩgue pe heterã ae omeꞌẽ.

Odaa Aneotedoɡ̶oji yajigote naɡ̶ajo lolagi niɡ̶ica gela lolaadi ane yemaa me yajigote, codaa yajigote naɡ̶ajo lolagi ane latopagi mada me nawodigije.

Henhunhame Tupana'ga g̃wemimbotarimo imondoi ha'oa ha'ynha pe. Ha'ynha hetakwera'ja gwereko gwa'oa a'ero.

Topẽ hã ne ti pẽn han mũꞌ, ti féj ke gé, ti fej ke gé. Ti hã ne to jykrén tĩꞌ. Kỹ tóg nén kar fy mỹ ti féj ũ nĩmꞌ, ti féj ũ nĩmꞌ he tĩ.

Nhandejáry ae katu omohenhói kwaa mbaꞌe raꞌỹi-gwi temitỹrã henhói hagwã. Hemimbota-rupi peteĩ teĩ-pe omeꞌẽ imáta teerã.

Ibututy‑ò Deuxu iraty umy riwahinymyhỹre ixideewireki. Deuxu ixideewimy alòbòròna ritxuhudỹỹnymyhỹre timybo?

Wemifutar imũ etee futat ꞌã Janeruwarete ꞌga yꞌwaꞌỹi apoi rakue. Juowuu aꞌỹja naamyneju aꞌỹja ꞌjawe rũi. Opopor ire iꞌywa najuꞌjawe rũi ajemogyau nũ.

Apỹnh mỳjja djàri ne Metĩndjwỳnh kute 'y kadjy bàri nhipêx. Kute amim 'ã karõ kôt kute ipêx. Pi'y kadjy ne kute pi'y bàri nhipêx. Katẽbàri 'y kadjy ne kute katẽbàri bàri nhipêx. Apỹnh mỳjja djàri ne kute 'y kadjy bàri nhipêx.

Tîîse Paapaya mîrîrî îꞌ rî enaꞌpî pînsaꞌ yaroꞌtannîpî, iteꞌyeꞌ ton pe, ituꞌse tîwanî pîkîrî. Maasa pra itîrîiya siꞌta tiwin pîꞌ ikaisarî iteꞌyeꞌ ton.

Ha Topa te hãpxop xap xohix yãyhã mĩxux, yã Topa tep-tup.

Deus jekpiwatpin ma tamuwexaxan kadaim. Kadaida taida'ibita buxim ma jedaewexaxan yaypan puje- -wara'atam g̃u.

Pꞌop Hagä Do badꞌoo nyy dꞌ tabahadoo joom, tahꞌyyb däng doo da. Joom tym ta wób hedoo tawëë bä. Ta see hadoo ta seeh, ta see hadoo ta seeh.

Jã¹nxe³sxã³ ki¹ai²li² ũ³whĩ̱¹ki̱³ki³ai²na² sa²kxai³lu² Txa²wã¹sũ̱³na² hi²sen³su² a²nũ²khai³xa² ten³ju³ta³nũ³a² sa²wet1sxã³ ũ³hũ²xai³te²ju²hẽ³la². Nxe³sxã³ ki¹ai²na² yxo²ha³kxa¹ ki³ka³na³ka² a²nũ²khai³xa² ũ³hũ²xai³te²ju²hẽ³la².

Enore atyo hatyo hananetise aliyakerexese xamani tyomene aokowita hoka tyomitene. Hiyeta hoka hikoahena hoka hawareharexe makere tyaonita ekatenai.

Deua bikahinanikaki ida rakhajahi 'ba'dani avania. Bikava'ibodivaranijora'iki ida avani niha ninini binofiki. Trigo avani fori kihiriki ida jaro'oa kaavani. Barasia kaahoni fori hirihi ida ba'ba'da hoariha ahoni. Deua binahoarihananaki ida ba'ba'da avani hoariha afohanana. Rakhajahavahaki 'ba'dani, avani, ahoni, avaafani hiki, ija'ari abononi niha nini hahavi fori hiki ida.

Deus humo zuba siriktsa mozipobanaha, atahi riktsa mysiypykwykyk. Iwaze wihara moziknaha ihumo hi mozipobaiknaha, iwaze wihara myzik. Iwatsa tsimyhyrikosokdanahaze mynury meky watu mozik iriktsa watsa maha.

Miꞌi hap ewy raꞌyn Tupana tum naꞌyn yne iãꞌỹi pe tesaika hap hẽtyt hamo itag hamo. Yne watiwaure meremo aikopiat iãꞌỹi tuweupi weupi.

Koati Itukó'oviti itukínoa kó'iyeovoku ne xuve nonéti, koêkuti ahá'inoa kó'iyea. Póhutihiko ake nonéti, itúkinoa Itukó'oviti kó'iyeovoku ne xúve. Koêkuti kíxoaku Itukó'oviti, énomone koéneye kuteâti ínixone unátiyea.

Be'ró Õ'âkɨ̃hɨ kɨ̃ɨ̂ ɨá'karo noho pĩ'rikã́ weesamí. No'ó de'ró bahusé dɨka niî'ke tee nohóta taha pĩ'rikã́ weesamí.

Quiquin Tayta Diosmi imanuy cananpäpis imanuy wiñananpäpis lluyta unanchaycun.

Amnho hã da te 're zuri mono wamhã, 'Re ĩhâimana u'âsi mono hã te te ĩ'aropoto mono hawim haré, te te sima 're ĩ'apisutu mono zéb zarina si, te za dama 're 'wanhipré wairébé, sipu'u pese na.


Sero nonopõkõ pũ oxisã pyra mana. Kupũkõ tyoro mana, onokyro pũ tyoro roropa mana. Torõ tõ pũ tyoro, kana pũ tyoro roropa.

Nẽ mẽmo hy piitã te kot axpẽn pyràk kêt. Ahpỹnhã na. Ja pyrà nẽ ahpỹnhã ri mẽmoj piitã ĩ. Na axtem mẽ panhĩ nẽ axtem mry nhĩ nẽ axtem àk nhĩ nẽ axtem tep nhĩ. Mẽmoj piitã ahpỹnhã ri ĩ.

Ãti xinitxi kona ãti xinitxi atokoni. Aua kãkiti xini. Kaxipirini xini ipinimoni itxa. Kotipiriki xini ipinimoni itxa. Ximaki xini ipinimoni itxa.

Alâpylâ tâjiunru modo âzekiba lelâba awyly. Kurâ nhunru âikâlâ. Ânguydo imeom nhunru âikâlâ, tawâguneim modo nhunru âikâlâ warâ. Kanra nhunru âikâlânro kuru-ro warâ.

Zaneroꞌo uzawy miar roꞌo. Uzawy wiràmiri roꞌo no. Uzawy ipira roꞌo no. Wikuwe maꞌe roꞌo uzawy amogwer wikuwe maꞌe roꞌo pitàitàigatu wà.

Haꞌe javi hoꞌo vaꞌe voi joo ramigua eꞌỹ-eꞌỹ: Peteĩ ma avakue roꞌo, amboae ma mymba roꞌo, amboae ma guyra, haꞌe amboae ma pira roꞌo.

Codaa niɡ̶inoa ane newiɡ̶ateloco niɡ̶ina iiɡ̶o adiniciamico ane liboledeɡ̶eco. Oko ida epaa liboledeɡ̶egi, codaa eijedi ida epaɡ̶aɡ̶a liboledeɡ̶egi. Niɡ̶inoa ilaaɡ̶axodi aaɡ̶aɡ̶a ida anepaaɡ̶ee lolaadi, codaa niɡ̶inoa noɡ̶ojedi eledi ida anepaaɡ̶ee. Inoatawece niɡ̶inoa aninoa ida anepaaɡ̶ee adiniciamico.

Ojoatyatyvi reki ha'oa. Yvyakotyve'g̃a gwereko gwa'oa. Mbiara gwereko ojipea gwa'oa. Gwyra'ia gwereko ojipea gwa'oa. Pira gwereko ojipea gwa'oa nohõ.

Kỹ nén ũ fár vỹ ge nĩgtĩ gé. Ti pi(jé) pir nĩ géꞌ. Ẽg fár vỹ vyrmỹ nĩ, kar kỹ bicho fár vỹ vyrmỹ nĩ gé, kar kỹ sẽsĩ fár vỹ vyrmỹ nĩ gé, jẽsĩ fár ti, kar kỹ pirã fár vỹ vyrmỹ nĩ gé.

Ndapeteĩxai ave toꞌo. Oĩ nhande roꞌo. Oĩ ave mymba roꞌo, gwyra roꞌo, pira roꞌo. Opambaꞌe roꞌo oĩ.

Dee ibutumy wiwese wese aõkõ rare. Inyde, iròdude, nawiide, uturade ibutumy tahe wiribi hitxi hitxire.

Nan tee futat najuꞌjawe rũi eko maꞌeramũ aeroꞌoa. Namiaroꞌo ꞌjawe rũi janeroꞌoa. Nawyraꞌi oꞌo ꞌjawe rũi nanẽ janeroꞌoa nũ. Napira ꞌjawe rũi nanẽ janeroꞌoa nũ.

Djãm axikôt ne mỳjja nhĩ? Kati. Apỹnh me banhĩmẽ mry nhĩmẽ àk nhĩmẽ tep nhĩmẽ. Apỹnh mỳjja nhĩ.

Moropai tamîꞌnawîronkon enenankon pemonkonyamîꞌ moropai kamoyamîꞌ pun wanî toꞌ kaisarî siꞌta. Pemonkon pun wanî kamo pun warantî pra. Kamo pun wanî toron pun warantî pra. Moropai toron pun wanî moroꞌyamîꞌ pun warantî pra. Moropai moroꞌ pun wanî tiaron pe rî. Mîrîrî yeꞌnen tamîꞌnawîrî siꞌta toꞌ pun wanî.

Ha' hi'ax xop xohix punethok. Yã tikmũ'ũn yĩn puxet, xix xokxop yĩn yã' nõy, xix putuxnãg xop yĩn yã' nõy, xix mãm xop yĩn yã' nõy.

Soat itabẽg̃ayũ ẽn pũg̃ẽn g̃u. Wuyẽn pũg̃ẽn. Pucaẽn pit wara'atẽn ma. Wasũẽn tak wara'atẽn ma. Aximaẽn tak wara'atẽn ma.

Ti hadoo ẽnh ti anäng ta wób hedoo ta dab. Ta see hadoo ji dab, ta see hadoo harꞌëëng dab, ta see hadoo tawꞌëëd dab, ta see hadoo na-ããj hẽ tahꞌỹỹb dab.

Ka³te̱n³su² yxo²ha³kxa¹ a²sĩ̱³na² ha³na³ka³lxi³nxa² ai³te²ju²hẽ³la². In³txa² a²sĩ̱n³su² ha³na³ka³lxi³nha²kxai³ ka³yxuh³xa² a²sĩ̱n³su² ha³na³ka³lxi³nha²kxai³ a̱i³ka² a²sĩ̱n³su² ha³na³ka³lxi³nha²kxai³ a̱i³na² a²sĩ̱n³su² ha³na³ka³lxi³nha²kxai³ nxe³te²jai¹ti²tu³wa².

Exahe iyawinisoarenai hoka maisa hakakoa netexeha xini: halitinai atyo hawareharexe nete, kirakaharenai atyo hawareharexe nete, kotehalanai atyo hawareharexe nete, exahe kohasenai hoka hawareharexe nete.

Ni-hoarani hiki ida nahina hokiki imani. Hoarihaki ida ija'ari imani. Hoarihaki ida igitha imani. Hoarihaki ida igitha raboki imani. Hoarihaki ida abaisana imana.

Abazubatsa sispitu maha batu estuba zuba. Myzohotsa meky meky watu maha. Kytsani estuba my. Sasabyitsa meky meky watu maha. Sisarakatsa meky mekywatu maha. Piknutsa kino meky meky watu maha.

Miꞌi hap ewy aipiit yt miat piit ewy hin i yt weita piit ewy hin i yt pira piit ewy hin i. Miꞌiria ipuꞌi kawiat maꞌato yt aipiit ewy hin i.

Ako akútikoko kó'iyeovoku ne uhá koeti apêti omíxone yara kúveu mêum. Pó'iti koêku ne koxé'u xâne yane hó'openohiko. Pó'itimaka koeku koxé'u ne hó'openo ôti yane hôe.

Niî pe'tirã katisére kɨorã́ ni'kâro noho bahurã́ niîtima. Masa yeé ɨpɨ wa'îkɨ̃rã yaa ɨpɨ weeró noho bahú wee'. Mirikɨ̃hɨá yaa ɨpɨ kẽ'ra mehêkã bahú'. Wa'î kẽ'ra mehêkã ɨpɨtíma.

Ñatac manamá lluypachu aychan chay licchälla: nunap aychan'a jucmi, uywacunäpa aychan'a juctacmi, pishucunäpapis juctacmi, challwacunäpapis juctacmi.

Duré, ti'ai ãma uburé hâiba ré 're ĩhâimana za'ra mono hã aiwapsi õ di. A'uwẽ hâiba hã aimawi. Duré abaze norĩ hâiba hã aimawi. Duré pe'a norĩ hâiba hã, aimawi. Duré si norĩ hâiba hã aimawi.


Morararo kapu ao tyotyoro exiketõ nae mana. Sero nono po tyotyoro exiketõ nae roropa mana. Kapuaõkõ kure potu mã toto. Sero nonopõkõ kure potu roropa mã toto, yrome oxisã pyra toto kure exiry. Xixi kure potu mana. Nuno kure exiry tyoro mana. Xirikuato kure exiry tyoro roropa mana. Xirikuato tõ roropa kure exiry oxisã pyra mã kehko.

Nẽ kaxkwa kamã haxwỳja mẽmoj piitã ahpỹnhã no ãm muxre. Myytija mex. Nẽ mytwrỳreja axte mã no ãm haxwỳja mex. Nẽ kanhêti haxwỳja mex. Haxwỳja axte mã. Kamã hkwỳ hpôk kryre nẽ kamã hkwỳ hpôk rũnhti no ãm piitã mex.Nẽ jar pika ja kamã haxwỳja mẽmoj piitã mex. No ãm te kot kaxkwa kamã mẽmoj jarir xwỳnhja mex pyràk kêt. Axtem na raa. Series([], )

Aua iaxiti apiko nopinixiti auakani, aua itixi takote auakani apaka. Peereri ikinipoko, iuaritika iaxiti apiko nopinixiti auakani ipinimoni, itixi takote auakani ipinimoni.

Arâ lâpylâ kau wogonro modo, onwogonro modo agâ âkeloem awyly. Idânârâ kau wogonro modo iwâkuro, taunlo onro wogonro modo iwâkuro agâ âkeloem.

Heta ywate har wanetekwer wà. Heta ywy rehe har wanetekwer wà no. Ywate har wanetekwer ipuràg eteahy wà. Ywy rehe har wanetekwer ipuràg eteahy wà no. Ywate har wapuràgaw uzawy ywy rehe har wapuràgaw aꞌe wà.

Ikuai avi yva regua haꞌe yvy regua. Anhetẽ yva regua jaexa rã yvy regua reve joo rami eꞌỹ-eꞌỹ iporã vaꞌe.

Codaa niɡ̶icoa ɡ̶odoolatedi digoida ditibigimedi jeɡ̶eletidi, codaa digoina iiɡ̶o jeɡ̶eledi anee. Ǥodoolatedi ane ideite ditibigimedi libinienaɡ̶a, pida aliciaco ɡ̶odoolateditigi niɡ̶ina iiɡ̶o eletidi libinienaɡ̶a. Aligeɡ̶e datale anepaaɡ̶ee, epenai datale pida jeɡ̶eledi anee, yotetitedi datale pida jeɡ̶eletiditace anee. Codaa onanitecibeci yotedi ida epaa lataleɡ̶egi.

Gwereko yvagipeva'ea ra'oa. Gwereko yvyakotyva'ea ra'oa nohõ. Ojoatyvi reki yvagipeva'ea katua yvyakotyva'ea katua pavẽi. Kwara gwereko okatua. Jahya katua ojipea. Jaytata'ia katua ojipea no. Ojoatyatyvi reki jaytata'ia katua ojohugwi no.

Kỹ kanhkã tãn ag vỹ vyrmỹ fár nỹtĩ gé, ẽprã ke ag vỹ vyrmỹ fár nỹtĩ gé. Kỹ ẽg ve vỹ ge nĩgtĩ gé. Kanhkã tá ke ag ve vỹ vyrmỹ nĩ, ẽprã ke ag ve vỹ vyrmỹ nĩgtĩ gé. Rã jẽngrẽ vỹ vyrmỹ nĩ, kysã jẽngrẽ vỹ vyrmỹ nĩ gé, krĩg jẽngrẽ vỹ vyrmỹ nĩ gé. Kỹ krĩg ag vỹ jagnẽ ri ke tũ nỹtĩ gé, ãjag jẽngrẽ ki.

Upéixa ave ndahaꞌéi peteĩxa oiko vaꞌe oikove vaꞌe ndive. Oĩ yváy pygwa vaꞌe. Oĩ ave ko yvy arigwa vaꞌe ave. Ndapeteĩxairy ave hembipe vaꞌe kwéry. Oĩ kwarahy resakã. Oĩ jasy rembipe. Oĩ ave jasytata rembipe. Peteĩ teĩ jasytata rendy oiko ambue mbue onhoendy-gwi.

Biumy rỹira mahãdu tule lahitxire, aõwitxira witxira bedemy rỹira kia wowydynareny wiribi hitxire. Tii‑wana wimy rahitxirananyre. Txuu ahãdu, taina, iloosònareny wiribi hitxire. Taina ijõ taina‑ribi iruxeratyhyre.

Ywag ipewara naywy pewara ꞌjawe rũi. Ywy pewara esage futat. Aꞌere naywag ipewara resage ꞌjawe rũi. Kwara ꞌã enyfuakat futat. Jay nanẽ ꞌã eny futat numiamũ. Aꞌere nakwara reny ꞌjawe rũi jay renya. Najaytata reny ꞌjawe rũi nanẽ ꞌã nũ. Najuꞌjajuꞌjawe rũi ꞌã eny maꞌe renya.

Me apỹnh kàjkwakam mỳjja pumũn kam kum kĩnh. Myt pumũ, mytyrwỳ pumũ, kanhêtire pumũn kam kum kĩnh. Apỹnh me kum mỳjja kĩnh djàri ne me omũn kum kĩnh. Ne apỹnh pykakam mỳjja pumũn kam kum kĩnh. Mry pumũn, tep pumũn, bà pumũn kam kum kĩnh. Apỹnh me kum mỳjja kĩnh djàri ne me omũn kum kĩnh. Kàjkwakam mỳjjamẽ pykakam mỳjja ne me apỹnh kum mỳjja kĩnh djàri. Me kute myt pumũnhkam kum kĩnhkumrẽx. Ne kute mytyrwỳ pumũnhkam kum kĩnhkumrẽx. Ne kute kanhêtire pumũnhkam kum kĩnhkumrẽx. Apỹnh kanhêtire djàri ne me omũn kum kĩnhkumrẽx.

Tamîꞌnawîrî sîrîrî non ponkon wanî morî pe. Moropai moro man nîrî kaꞌ ponkon. Inkamoro wanî nîrî morî pe tîîse non ponkon warantî pra. Tiaron pe toꞌ wanî. Aꞌkî, wei yaꞌkaru moro man iponaron pata weiyuꞌmaiya morî pe, kapoiya iweiyuꞌmasaꞌ warantî pra. Moropai kapoi yaꞌkaru moro man nîrî, pata yaꞌkaruꞌmaiya sirikkîyamîꞌya yaꞌkaruꞌma warantî pra. Moropai sirikkîyamîꞌ yaꞌkaru nîrî moro man tiaron pe yaꞌkaruꞌmanen. Inkamoro nîrî yaꞌkaru moro man tiwin pîꞌ toꞌ kaisarî eꞌwarainon pepîn, tîîse siꞌtaꞌnon tiwin pîꞌ toꞌ tîîse.

Ha pexkox yõg xop yĩn yã' nõy, xix hãm xexka yõg xop yĩn yã' nõy. Ha' xohix max, pãyã hãmmax nõy. 'Ap nõy putuk'ah. Mãyõn max, tu hãptupmãhã', ha mãyõnhex max, tu 'ãmnĩy tupmãhã', ha mãyõnnãg xop xohix max kamah, tu hãptupmã nõy. 'Ap nõy putuk'ah.

Imẽn ma opop kabi be dak warẽmtaksug̃at ma. Ipi dag̃ tak imẽn ma- -warẽmtaksug̃at ma. Kabi beacat idip. Ipi dag̃acat tak idip. Jewejojo'i g̃u bit ip idip. Imẽntak kaxie iesop. Kaxiamat pit g̃uto iesop warun ma. Kasopta bit g̃uto taesop warun ma. Jewejojo'i g̃u ip isop. Imẽntak pũg̃pũg̃ta bit g̃uto kasopta wara'atasop co'i g̃u- -tasop warun ma.

Ta wób hedoo wë hã habong do bag. Ta wób hedoo badäk hahỹỹ hã habong doo. Ta see hadoo wë hã habong do sa hetsóh. Ta see hadoo badäk hahỹỹ hã habong do sa hetsóh. Ta see bag hadoo papỹỹj, ta see bag hadoo kamarab, ta see bag hadoo sagõõh. Sagõõh wób ta wób hedoo ta matym.

Te²yã¹nxe³sxã³ oh³xan¹te²a² a²nũ²khai³xa² ha³na³ka³lxi³nha²kxai³ yuh³xan¹te²a² a²nũ²khai³xa² ha³na³ka³lxi³nha²kxai³ nxe³te²jai¹ti²tu³wa². Nxe³sxã³ oh³xan¹te²a² a²ha²tai²na¹ ha³na³ka³lxi² ye³yan³txi³ha²kxai³ yuh³xan¹te²a² a²ha²tai²na¹ ha³na³ka³lxi³ ye³yan³txi³ha²kxai³ nxe³te²jai¹ti²tu³wa². U³je³na³ka² a²ha²te¹ju³ta² ha³na³ka³lxi³nxa² ai³ha²kxai³ i³la³kxa² a²ha²te¹ju³ta² ha³na³ka³lxi³nxa² ai³ha²kxai³ hi³ka²ta³a² a²ha²te¹ju³ta² ha³na³ka³lxi³nxa² ai³ha²kxai³ nxe³te²jai¹ti²tu³wa². Hi³ka²ta³nãu³xai²li² te²yã¹nxe³sxã³ a²ha²te¹ju³ta² ha³na³ka³lxi³nxa² ai³nũn³te²jai¹ti²tu³wa².

Enokoarenai atyo kahá-rexeha tehitiya, exahe waikohekoarenai hoka kahárexeha. Hahekorexe nawaiyehare atyo enokoarenai háre, hoka hahekoharexe nawaiyehare atyo waikohekoarenai háre. Hiyaiya, kamae atyo haxaokanala terota aokanatita, exahe kaimare hoka hahekorexe aokanatita, exahe xoresenae hoka hahekorexe aokanatitaha. Hoka hatyo xoresenaita hawareharexe makere aokanaitaha.

Nama hojaki ida ija'ari, safini, masiko, boviri hiki. Araboa hojaki ida ija'ari, nahina hoariha hiki. Nahina nama hojaki nokiani jahani fori hirihi ida nahina araboa hojaki nokiani jahani. Safini nokiana jahani fori hirihi ida masiko nokiana jahani. Hoarihaki ida boviri nokiana jahani. Ni-boviri hoariha nokiana fori hiriha ada boviri hoariha. Ipohiki ida boviri nokiana jahani. Ipohiki jaboni ida ija'ari nokiani afohanana nama.

Iwaze bijoboktsa rikatsa niwatihi. Asahi sisapyrẽtsa. Wytyk eze tu siharatsa asa kino niwatihi sisapyrẽtsa. Ana kino ba meky watu maha. Bijo ezektsa mekywa tu maha. Nanabyi tisapyrẽna. Bijoikpe ezektsa soho my. Haramwe karikpu karikpukrẽta wytyk bo myzirikazowyky. Byzoje karikpu karikpukrẽta wytyk bo myzirikazowyky. Byzoje karikpu karikpu niwatihi mekywa tu. Byrisoiktsa kino niwatihi sikarikpukarikpurẽtsa mekywa tu. Byrisoiktsa meky meky watu maha.

Miꞌi hap ewy ti atipy piaria tukupteꞌen. Taꞌi miꞌiria yt mesuwarotiaria koꞌi yt ewy hin i raꞌyn. Taꞌi atipy piaria wyti ikahu kahato iꞌewyte mesuwarotiaria ikahu wy maꞌato ti yt toꞌoꞌewyꞌewy hin i. At iꞌewyte ikahu. Waty miꞌi iꞌewyte ikahu maꞌato ikahu hap yt at kahu hap ewy hin i. Waikiru koꞌi iꞌewyte ikahu wen maꞌato yt at waty ewy i ikahu hap ewy hin i. Maꞌato yne miꞌiria ikahu kahato Tupana minug koꞌi pote.

Pó'itimaka koeku koxé'u ne íhaehiko vanúke yane ovâti ra kúveu mêum. Enepone úhe'ene ne íhaehiko vanúke, koati pó'iti ya úhe'enehiko ovâti ra kúveu mêum. Koati pó'iti úhe'ene ne uhápu'ine káxe yane uhápu'ine kohê. Koane pó'itimaka úhe'ene ne uhápu'ine hékerehiko. Muhíkova xapákuke ne hékerehiko, ako akútikoko úhe'ene uhápu'ine koane xunáko.

A'té dɨka watíro weeró noho ɨ'mɨ̂sekãharã kẽ'ra mehêkã ɨpɨtíma. A'tí di'takãharã mehêkã ɨpɨtíma. Ɨ'mɨ̂sepɨ niirã́ ãyú butia'ri ɨpɨ kɨomá. A'ti nukúkãpɨ niirã́ kẽ'ra tohôta kɨomá. Ɨ'mɨ̂sekãharã, a'ti nukúkãkãharã weeró noho niîtima. Muhîpũ ɨmɨ̂kohokɨ̃hɨ yamîkɨ̃hɨ weeró noho, tohô niikã́ yõkoá weeró noho bo'rê yuutimi. Yõkoá kẽ'ra ni'kâro noho bo'rê yuutisama.

Chaynümi cay pachäćhu aychacunapis cayan; chaynütacmi janay pachäćhu aychacunapis cayantac. Chay janay pacha aychäpa sumä caynin juc licchämi cay pachällaćhu aychapïtá. Maynümi intïpa acchiyninpis juc licchä quillapa acchiyninpïta; uyllurcunäpa acchiyninpis juc licchätacmá. Chaynütacmi quiquin-pula uyllurcunallaćhüpis juc licchä-cama acchiynin cayalcan.

Duré, hâiwa ãma 're ĩhâimana za'ra mono norĩ hâiba hã aiwab õ di, ti'ai ãma 're ĩdahâimana za'ra mono norĩ hâiba ne hã. Hâiwa ãma si, dahâiba hã wẽ uptabi di. Duré 'madâ'â zei uptabi di. Ti'ai ãma dahâiba hã wẽ nherẽ, duré 'madâ'â ze nherẽ, aiwab õ di, hâiwa ãma dahâiba ne hã. Bâdâ hã bété. Ta hã 'madâ'â ze ti. Wẽ uptabi di. A'amo hã 'madâ'â zei uptabi di duré. Uburé wasi hã hâiwa na 're ĩsimasa mono hã, 'madâ'â ze ti duré. Tane nherẽ, uburé aiwapsi 're hâimana za'ra mono õ di, ĩ'madâ'â ze da hã. Duré uburé wasi norĩ hã aiwapsi 're simasa mono õ di, ĩ'madâ'â ze da hã.


Moro saaro exĩko kymarokomo kuokokõ tõsemãkapose ropa ahtao Ritonõpo a. Kuokokõ tonẽse ahtao motaketyme mana. Yrome tõsemãkapose ropa ahtao Ritonõpo a motapỹme exĩko mana. Tonẽse kuokokõ ahtao ixihpyryme mana, jamihme pyra roropa. Yrome tõsemãkapose ropa kuahtao xine kure potu kuokokõ exĩko, jamihme roropa exĩko mana.

Tã koja mẽ panhĩ nywja haxwỳja axte mã. Te kot panhĩ htũm pyràk kêt. Na htem ty nhũm mẽ ma mẽ o mra nẽ mẽ hagjê. Nhũm mẽ hikwỹ nẽ gaa nẽ ĩ rerek nẽ hapêx. Tã koja Tĩrtũm akupỹm tanhmã mẽ pahto mẽ pahtĩr to pu mẽ hpãnhã pamex kumrẽx. Hãmri nẽ axte mã mẽ panhĩ nyw mex o mex jakamã koja axte htyk nẽ ĩ rerek kêt nẽ. Na htem ty nhũm mẽ hagjê nhũm htyk xwỳnhta tanhmã amnhĩ to hkêt nẽ amarĩ hikwỹ. Omnuj nẽ ĩ nhenhek nẽ hikwỹ. Tã koja Tĩrtũm akupỹm mẽ ho mẽ htĩr nẽ mẽ kãm mẽ ĩ nyw gõ nhũm mẽ hpãnhã mex kumrẽx nẽ hihtỳx nẽ Tĩrtũm nhõ krĩ kamã pa ho pa.

Iua atokokana itxa ipĩkani iuaĩkana õkitikikosaaki. Ĩtotxi ixiti taãkori !auaika. Iua õkitikakori kona ipinaika.

Arâ lâpylâ ise kurâ iguewâtyby modo kurâem Deus kyetonduo, âkeloem ise kodo iweloem, iwerâ tâlâ kydato agâ. Kodo iwerâ tâlâ kydato igueze mawânrâ. Kodo iwelo olâ ise igueim keba.

Nezewegatete umàno maꞌe kwer ukweraw mehe wà nehe no. Zaneretekwer itym myràm aꞌe, imaꞌeahy tete aꞌe, umàno putar aꞌe nehe no. Zaneretekwer ukweraw maꞌe ràm nehe, naꞌimaꞌeahy pixik kwaw nehe, numàno zuapyri kwaw nehe no.

Haꞌe rami ae avi ꞌrã omano vaꞌekue onhemboete ju jave. Nhanderetekue ivaipa aguã rami onhono porãa vaꞌekue ri onhemboete ju ꞌrã ivaipa veꞌỹ aguã rami. Ndaꞌevei vaꞌekue onhono porãa vaꞌekue ri onhemboete ju ꞌrã imarã veꞌỹ aguã.Filipenses 3.20, 21 1 João 3.2

Odaa jiɡ̶idaaɡ̶ee nige newiɡ̶atace niɡ̶inoa émaɡ̶aɡ̶a. Digo anodigota naɡ̶ana lolagi moyatinigi iiɡ̶o, odaa ɡ̶odolaadi idaaɡ̶ee, onaligitini, odaa ja daa. Pida niɡ̶ina Aneotedoɡ̶oji nigeote me ɡ̶odewiɡ̶atace, odaa ɡ̶odolaadi gela aɡ̶alee daa. Niɡ̶ina ɡ̶odolaadi monaligitini, beyagi. Pida niɡ̶ina Aneotedoɡ̶oji nigeote gela ɡ̶odolaadi, baɡ̶a libinienigi. Niɡ̶ina ɡ̶odolaadi monaligitini, aɡ̶ica loniciwaɡ̶a. Pida nigeote Aneotedoɡ̶oji gela ɡ̶odolaadi, odaa baɡ̶a yoniciwadi.

Nahã po ti nhande mbogweravame a'ero nehẽ. Otymame nhandera'oa ijugamo. Ombogweravame po ti nhandera'oa ndijugi nehẽ. Otymame nhandera'oa ite'varuhuro. Ombogweravame po ti nhandera'oa ikatuheteramo nehẽ. Otymame nhandera'oa ndipopoakari. Ombogweravame po ti ipopoakaramo nehẽ.

Ge ti nĩ, ẽg ter kar kỹ ẽg rĩr mãn ke ti. Ter jé ẽg tóg ke mũ, kỹ tóg ẽg tỹ nén ũ fy krãn ri ke nĩ sir, ẽg fár tỹ ga ra rã mũ ti. Ẽg rĩr mãn kỹ ẽg pi(jé) ter mãn ke mũꞌ.Kejẽn tóg ẽg mỹꞌa tĩ, ẽg ter ke to hã. Hã ra ẽg tóg sĩnvĩ nỹtĩnh mũ, ẽg rĩr mãn kỹ. Krój ẽg nỹtĩ. Hã ra ẽg tóg tar nỹtĩnh mũ, ẽg rĩr mãn kỹ.

Upéixa ave Nhandejáry omoingove vaꞌerã omano vaꞌekwe-pe. Nhamano ramo nhane retekwe inemba vaꞌerã voi. Nhane moingove jevy-ma ramo nhande reterã ine eꞌỹ vaꞌerã. Jahexase eꞌỹ vaꞌe voi nhande retekwe, nhanhotỹ vaꞌe íxupe. Ndovalevéi vaꞌe. Huꞌũmba-ma nhande retekwe. “Ivai eterei” jaꞌe-ma hese. Jaikove jevy-ma ramo iporã vaꞌerã nhande reterã. Nhandejáry opuꞌakaha reheve nhane moingove-gwi iporã porã vaꞌerã nhande reterã. Series([], )

Tai tahe kia wese rubu‑ribi ixixana rỹimyhỹre. Umy rubu su‑ò rahãloodỹỹmyhỹre rarònyhe txu. Idi tahe irulemy kòdòhònykre, alòbòròna ruhunymyhỹre wese tahe umy tuedeõnaõ. Bede luruhukỹ‑ki rahãloodỹỹmyhỹre, tahe loosònatyhy‑ki kòdòhònykre. Iruruõ‑di umy heka rahãloodỹỹnymyhỹre ibinare, tahe iruxeramy tarurutyhy‑di kòdòhònykre.

Nan tee futat janerete yaua naꞌauwarera ꞌjawe rũi. ꞌAwamũ jarejeroꞌwau jaremanũmũ. Aꞌere nipo anure jane ferawi jarejeroꞌwuuꞌjapeꞌema jaremanũuꞌjapeꞌema futat nanẽ nũ. Otymamũ ꞌã ae amanũ maꞌeramũ afuakareꞌemamũ. Aereumera ꞌã nifuakari. Otyweruuramũ nanẽ ꞌã ae nũ. Aꞌere nipo anure oferapa ꞌga fuakaramũ, okaturamamũ nanẽ nipo ꞌgã nũ.

Me tyk akubyn tĩnkamdjwỳ. Me tyk jangjênhja myt tãmkam punu. Nhym be, akubyn me tĩnkam arỳm punu prãm kêtkumrẽx. Me kute me angjênhkam me kum me kĩnh kêt. Nhym be, akubyn me tĩnkam me arỳm kum me kĩnhkumrẽx. Me kute me angjênhkam tỳx kêt. Nhym be, akubyn tĩnkam me arỳm 'itỳxkumrẽx.

Mîrîrî warantî nîrî isaꞌmantaꞌsan eꞌmîꞌsaꞌka yai awanî. Maasa pra isaꞌmantaꞌpî yuꞌnaꞌtîsaꞌ ya, itesaꞌrîꞌpî wanî tîîsaꞌmantasen pe. Tîîse îꞌ pensa aweꞌmîꞌsaꞌka ya, aweꞌmîꞌsaꞌka inîꞌ aasaꞌmanta ton pe pra. Maasa pra tiaron pe itesaꞌ wanî kupî sîrîrî tîîsaꞌmantasen pe pra. Moropai isaꞌmantaꞌpî esaꞌrîꞌpî tarî yuꞌnaꞌtîsaꞌ ya, nura pe awanî, moropai aꞌtuꞌmîra awanî. Tîîse manniꞌ yai, Paapaya iꞌmîꞌsaꞌka yai, itesaꞌ wanî morî pe puꞌkuru, meruntî ke puꞌkuru awanî pe man.

Ha kaxĩy 'ũxakix xop te putpu hip-tup. 'Ũyĩn yã hahãm yõg, ha nõ hãpkot, 'ũkummuk tu', yã' xok xe'e'. Pa putpu' hi, 'ĩhã' yĩn tup, tu yĩn ka'ok, tu yĩn max, 'a xep xok putup'ah. Series([], )

Imẽnpuxim Deus waram g̃uto wuymutaicin. Wuykot puje wuyjebit ierep e'em. Waram g̃uto imutait puje bit, ierep pa'ore je'e. Wuykot puje ikẽrẽ e'em wuyjebit ibaca g̃u dak. Waram g̃uto imutait puje bit, idip cĩcã je'e. Ibaca jĩjã dak je'e.

Ti hadoo né da dejëp do mahang ji ganyyh do hã. Karejãã ji kamag ji dakä jëng doo. Taganyyh bä kä, kanarejã wäd. Nasꞌaa ji kamag ji dakä jëng bä. Takꞌëp tabahetsooh taganyyh bä kä. Nahejooj its ji dakä jëng bä. Hejoonh taganyyh bä kä.

Jã¹nxe³sxã³ te²yã¹nxũn³ki̱³tu¹wa². Ya³lu²te²a² ka³te̱n³su² ĩ³sa²yxau³xi²tãu³a¹ ã̱³lxa³txi³ ĩ³sa²yxau³xi²tu¹wa². A²nũ²a² sa²nĩ̱³kxi²ki̱³kxai²nãn²tu̱³ khon³hxan³te²ju²hẽ³la². Yxãn¹ta¹ ka³te̱n³su² ĩ³sa²yxau³xi²tãu³a¹ hai³txi³ khon³hxan³ju³ta³la³ yũ²nxa³lho³la². Sa²nĩ̱³kxi²ki̱³tãu³a² a²nũ²khai³xa² ko̱³nxe³ha²kxai³ nũ³kxũ³nxa³ha²kxai³ te²jai¹ti²tu³wa². Yxãn¹ta¹ ka³te̱n³su² ĩ³sa²yxau³xi²hĩ¹na¹ wi¹lha²kxai³ nũ³kxũ³nha²kxai³ nxe³ki̱³tu¹wa².

Hiyaiya, nikareta atyoite kamatinai kaseheta. Eháreha atyo kaxafityakehena hoka ekamane atyo. Xakore hoka kasehetehena atyoite hoka maisaiya atyo wainihitita. Kaxafityakehenere xowaka atyo ewaxirahare, maisa kinaterexe. Xakore hoka kasehetehenere xowaka atyoite waiyehareheta, kinaterite.

Nimania bana ida ija'ari abini'iki aba'oni Deua bianahokivini kamahini. Ija'ari aba'oni ka'damahani ba'ba'da rakhajahavahaki fori hiki ida. Ihimiki bana ida. Deus ija'ari aba'oni-ra anahokivini kamahini, ni-ihimijanaki bana ida ija'ari abini'iki asafini, imani hiki. Aba'oi ka'damahani, ni-nokiani jahaki. Deua bianahokivini kamahini, jahani arafiaki bana ida nokiani. Aba'oi ka'damahahi, ni-danoki. Deua bianahokivini kamahini, danoki ida ija'ari ahokiki abononi.

Siwatsa Deus siakbatsa mynasihyrizikpowyze sinury meky watu moziknaha. Kytsa mymyhoroknahaze mynury mobibibaik. Deus mynahyrizikpowyze tawahi ba zikbibizo. Kytsa mymyhoroknahaze mypaikbyrinaha. Deus mynamyhyrizikpowyze mysapyrẽtsa tsimoziknaha. Mypunihikrẽtsa tsimoziknaha.

Miꞌi hap ewy ti guꞌuro pywiat aheĩneꞌen pakup i hap. Aipiit wyti aikotã hãꞌỹi ewy. Taꞌatusyp miꞌi hawyi ti tuweityk taꞌyn aimikoi awati iãꞌỹi ewy maꞌato hẽtyt hap tuwẽtem hawyi yt saꞌawyꞌiwuat hãꞌỹi ewy i. Miꞌi hap ewy aipiit wẽtup taꞌatusyp hawyi aipiit aimikoi ikahu kahato tuwẽtem guꞌuro pyi. Tupana tum ne wuatꞌi eꞌat piat ieĩneꞌen hap aipiit pakup we e. Taꞌi aipiit aisyp turan yt ikahu hin i. Yt kat i ahesaika hap aikuꞌuro hawyi. Maꞌato karãpe aheĩneꞌen hap ipakup i hawyi aipiit ikahu sese raꞌyn topyhuꞌat hesaika sese toĩneꞌen.

Kúteanemakamo koêku exepúhikapane ne ivokóvoti. Kuteâti koeku ake nonéti inâ nokóno ákoyea akútea koêku ihonópone, énomonemaka koéneye koxe'u xâne. Pó'iti koêku ekaxápakanane, yane exepúkapane. Ekoxókonone mûyo ne ivokóvoti, pihínoti imúyukea, itea exepúkapane, itopónoatinemo ne apéyeati ákotinemo hunókoku. Ekoxókonone, ákone aúhe'eka itea exepúkapane, yupihovó koetímo úhe'ene. Ekoxókonone, ákone xunáko itea exepúkapane, yupihovó koetímo xunáko.

Ã'rá niî pe'tirã weeró noho wẽrî'kãrã masakã́, wa'ârosa'. Wẽrî'kãrãre yaakã́, naâ ɨpɨ́ boârosa'. Be'ró ape ɨpɨ́ pe'titiátihi ɨpɨ masó no'orosa'. Masóka be'ro opâturi wẽrî nemosome. Marî mehô niirí ɨpɨre yaá'. Masarópɨa taha ape ɨpɨ́ ãyú butia'ri ɨpɨ niîrosa'. Marî tutuâtiri ɨpɨre yaá kõ'a'. Masáka be'ropɨre ape ɨpɨ́ tutuarí ɨpɨ niîrosa'.

Chaynümi wañücuna śhalcamunancäwanpis can'a: camacä aychallacta pampaptinchic mana camacäñatacmi śhalcamun'a. Cay-nilä aychallacta pampaptinchic sumä-sumä tuquiñatacmi śhalcamun'a. Pishi callpayüllacta pampaptinchic sumä munayniyüñatacmi śhalcamun'a.

Tane duré, za niwa 'Re ĩhâimana u'âsi mono te te ĩda'ahâiwa'utuzé hã. Amnho hã da te 're zuri mono wamhã, ĩtomhâ 're si'utõrĩ mono wapsi, te za 're 'wanhipré za'ra. Tane duré, ti'ab ré, 're dadâ'â za'ra mono pari, ab're 're, da te oto 're danheme mono wamhã, te za tô 're dahâiba si'utõrĩ za'ra. Tane nherẽ, 'Re ĩhâimana u'âsi mono te te oto da'ahâiwa'utu wamhã, dahâiba hã aiwa dama 're hâimana za'ra mono õ di za oto. 'Re dahâiba si'utõrĩ za'ra mono ãna, te za oto ĩré 're dahâimana u'âsi za'ra, õne u'â. 'Re dadâ'â za'ra mono wa, dahâiba hã ab're 're, da te 're séme mono wamhã, wasété uptabi di oto, dahâiba hã. Duré, marĩ hã te te 'manharĩ waihu'u õ di dahâiba hã, marĩ dai õ wa oto. Tane nherẽ, 'Re ĩhâimana u'âsi mono hã te te oto da'ahâiwa'utu wamhã, dahâiba hã wẽ uptabi di za oto. 'Madâ'â zei uptabi di za duré. Tawapsi, danhiptete uptabi na te za ĩré 're dahâimana u'âsi za'ra oto.


Tonẽse kuokokõ ahtao aorihtyã ekepyryme rokẽ kuokokõ mana. Yrome tõsemãkapose ropa kuahtao xine kuokokõ tyoro mana. Ritonõpo zuzenu nyrihpyry kuokokõme exĩko mana. Sero nono poro kuahtao xine seropõ zokome kuokokõ mana. Yrome tõsemãkapose ropa kuahtao xine Ritonõpo a, kuokokõ Ritonõpo zuzenu nyrihpyryme exĩko mana.

Mẽ htyk nhũm mẽ kot mẽ hagjênh xwỳnhjaja na htem arĩ ĩ htũm ã hikwỹ. Ãm jar pika ja pix kãm ri mẽ papa kaxyw na mẽ panhĩ htũmja. No mẽ panhĩ nywja axtem Tĩrtũm nhõ krĩ kamã ri mẽ papa kaxyw jakamã koja mẽ panhĩ nywja axte mã. Tĩrtũm Karõ koja mẽ pamã kugõ.

Aĩto katikosaaki, aĩto itixi auakani ĩto atokotxikana. Aĩto iuaĩkana õkitikikosaaki ãtião aĩto. Ĩtotxi ĩkorapokoriti aãuini ĩkapani aua. Apaka aua ĩtotxi ipinimoni, Teoso sikakiti apĩkasaaki. Ikara ĩtotxi !ipina.

Mârâ kodo tâpyâzeim xirâ anano kulâ. Kurâem kitonduo olâ kodo iweloem ietondybyem ise Deus Ispirituryam. Tâlâma kodo xirâ anano kulâ. Tâlâ lâpylâ olâ ise kodo iweloem ietondyby Deus Ispirituryam.

Itym mehe inem aꞌe. Ukweraw mehe nehe, zaneretekwer amo ae maꞌe romo uzeapo putar nehe. Uzawy putar zaneretekwer ko ꞌar rehe har nehe. Heta zaneretekwer ko ywy rehe har zanewe kury. Heta putar zaneretekwer ywate har zanewe nehe no.

Nhande regua tete onhono porãa vaꞌekue ri onhemboete jevy vy Nheꞌẽ guigua ju ꞌrã oiko. Mbaꞌeta oiko nhande regua tete, haꞌe Nheꞌẽ guigua tete avi oiko.

Ǥodolaadi anelatibige niɡ̶ina iiɡ̶o, anonaligitini, baɡ̶a ɡ̶obitaka, inaa ɡ̶obole. Pida ɡ̶odolaadi gela ane najigotedoɡ̶owa Aneotedoɡ̶oji baɡ̶a icoɡ̶otibigimece ditibigimedi. Jowooɡ̶odi minoa ɡ̶odoolatedi niɡ̶ina iiɡ̶o, odaa jowooɡ̶odi midiwa geladi ɡ̶odoolatedi digoida ditibigimedi anicota me jibaɡ̶atege.

Otymame nhandera'oa yvyakotyva'ea. Ombogweravame nhandera'oa po ti Tupana'ga ra'uva remimongopyra nehẽ. Gwereko nhandera'oa yvyakotyva'ea. Nurã ji ei: Gwereko nhandera'oag̃wama no. A'ea Tupana'ga ra'uva omongo nhande ve.

Ũri ẽg tóg tỹ ẽprã ke nỹtĩ, kỹ ẽg fár vỹ tỹ ẽprã ke fár nĩ. Ẽg rĩr mãn kỹ ẽg tóg Topẽ kuprĩg jamã tá fár nỹtĩnh mũ. Ẽprã ẽg fár nỹtĩ, kỹ ẽg tóg tỹ ẽprã ke nỹtĩ. Kỹ ẽg tóg ẽg tỹ Topẽ kuprĩg jamã tá ẽg fár ũ venh ke ki kanhró nỹtĩ sir. Ẽprã ke fár ve vén ẽg tĩ. Kar kỹ ẽg tóg Topẽ kuprĩg jamã tá fár ũ venh ke mũ, ẽprã ke fár ve kar kỹ.

Yvy pygwa voi nhande retekwe. Nhanhotỹ íxupe. Oikove jevy-ma ramo yváy pygwa oiko jepe nhande reterã. Nhaime jave ko yvy-py, nhande rete yvy arigwa voi. Nhane moingove jevy-ma ramo Nhandejáry, Nheꞌẽ Marangatu tee vaꞌe omoingo-ta nhande-vy nhande reterã yváy pygwarã.

Iny umy wesemy rahãloodỹỹmyhỹre, tahe tyytyby wese kia umy‑di kòdòhònykre, biuludu mahãdu wahe.

ꞌAwamũ ꞌã ae ywy pe futat ojotymi. Aꞌere anure ae ferawi ywag ipe awawamũ te. Ywy pewara ꞌgã netea naywag ipewara ꞌgã nete ꞌjawe rũi.

Pykakam me ĩ. Kàjkwakam atemã me ĩ. Pykakam me ne me ĩ jangij. Nhym be, akubyn me tĩnkam ne me atemã ĩ. Me kàjkwakam me ĩjao ĩ.Pykakam me ĩ nhym kàjkwakamdjwỳ atemã me ĩ.

Moropai tarî yuꞌnaꞌtîsaꞌ ya tarîron pe neken awanî. Tîîse iꞌmîꞌsaꞌka tîuya yai, Paapaya itîrî itesaꞌ ton ipatîkarî kaꞌ po tîîkoꞌmansen tîrîiya.Inna seruꞌ pepîn tarî awanî non po tîîkoꞌmansen esaꞌ wanî ya, moriya kaꞌ po nîrî awanî, kaꞌ po tîîkoꞌmansen esaꞌ moro man.

Putpu' hi, 'ihã yã pexkox yõg yĩn. 'Ũyĩn hittap yã hãm yõg, ha' yĩn tup pexkox yõg.

Wuykot puje, ijodiat'ũm jebit ma wuyjebit. Waram g̃uto wuymutait puje bit, wara'an je'e. Deus biõg̃buk emumug̃ẽ jebin je'e wuyjebit. Ijodi bima wuyjebit ijodiat jebit ma. Waram wuymutait puje bit Deus biõg̃buk emumug̃ẽ jebit wuyjebin je'e.

Dab näng ji kamag ji dakä jëng doo. Taganyyh bä kä, papuuj däg ji hub Pꞌop Hagä Do Sahee edꞌëëp doo. Ji hub dab näng do tanyy bä, tii bꞌ ti anäng na-ããj hẽ ji hub papuuj Pꞌop Hagä Do Sahee edꞌëëp doo.

Sa²nĩ̱³kxi²ki̱³tãu³a² a²nũ²a² yuh³xan¹te²a² sa²nĩ̱³kxi²hĩ̱³ki̱³tã³la². Yxãn¹ta¹ ka³te̱n³su² ĩ³sa²yxau³xi²hĩ¹na¹ a²nũ²a² oh³xan¹te²su² ĩ³sa²yxau³xi²tu¹wa². Nxe³sxã³ yuh³xan¹te²nũ²nãu³a² yũ³kxai²nãn²tu̱³ yan¹nãu³a¹ oh³xan¹te²nũ²nãu³a² ã̱³lxi³ton³tu¹wa².

Kaxafityakehenere xowaka atyo eháre nitini kaxafityakita. Xakore hoka kasehetehenere xowaka atyoite eháre nitini ako tyaohetehena inisekohare. Hiyaiya, eháre nitini akaiya hoka eháre nisekohare nitini aka tehitiya atyo.

Hojaki ida imai ija'ari araboa vaibavikia vavahojaki. Hojaki jaboni ida imai hoariha ija'ari nama vaibavikia vavahojaki. Ija'ari abini'ini kamahini bivahojaki ida imai ija'ari araboa ibavikia bivahojaki. Ija'ari ahokini kamahini bivahojaki ida imai ija'ari nama ibavikia bivahojaki.

Myhyrikosokdanahaze kytsa mynury mytsahoroknaha. Katsa mybarawy ezektsa mynury mysuk wa. Deus mynamyhyrizikpowyze meky watu tsimyziknaha. Deus hyrikoso humo myhyrizikararawy mynury ezytyk bo tasapy. Mybarawy ezektsa tu mynury mohyrikosokdanaha. Deus mynamyhyrizikpowy myhyrizikararawy mekywa tu tawahi tsimaha, ana humo kino Deus hyrikoso humo mybo nyny my.

Aisyp hap eꞌat pe turan aipiit ipuꞌi yn toĩneꞌen maꞌato Tupana aimoieĩneꞌen i hap eꞌat pe hawyi aipiit pakup toĩneꞌen Ipãꞌãu minug. Miꞌi ewywuat topyhuꞌat toĩneꞌen aipiit ipuꞌi ikag kawiat maꞌato toĩneꞌen iꞌewyte mekewat piit atipy piaria ewywuat yt aiwat ewy i Tupana Pãꞌãu minug.

Ekoxókonone, koati muyo xâne yara kúveu mêum itea exepúkapane, kutipasí koepoâtinemo ne íhaehiko vanúke. Koeku ápeyea muyo xâne yara kúveu mêum, koati kaná'utimaka ápeyea mûyo ne íhaehiko vanúke.

Marî a'ti ɨpɨ́re yaá kõ'a'. Masáka be'ro ɨ'mɨ̂sekãha ɨpɨ pe'titiátihi ɨpɨ niîrosa'. Tohô weérã masî no'o'. Marî a'ti ɨpɨ́re kɨórã, ape ɨpɨ́ pe'titiátihi ɨpɨre kɨorã́sa'.

Cay pachällapä cä aychacta pampaptinchic janay pachäpä cä aychañatacmi śhalcamun'apis.Ñatac cay pachällapä cä aycha cayaptin'a, janay pachäpä cä aychanchicpis cayanmá.

'Re dadâ'â za'ra mono wa, dahâiba hã ab're 're, da te 're ĩséme mono hã, ti'ai ãma ré hã, dahâiba si, danhi ré si, duré dahi ré si. Tazahã 'Re ĩhâimana u'âsi mono hã za te te da'ahâiwa'utu wamhã, dahâiba aimawi ré, te za oto 're dahâimana za'ra, Ĩpẽ'ẽzani nhimipisutuzéb zarina. Ti'ab ré, te tô dahâiba na 're dahâimana za'ra. Taha zarina, te duré hâiwa ãma dahâiba aimawi ré 're dahâimana za'ra, 'Re ĩhâimana u'âsi mono pẽ'ẽzani nhimipisutuzéb zarina.


Ynara tymerose Ritonõpo omiryme, “Osemazuhme Atão tyrise Ritonõpo a isene exiketyme, sero po ytoytoketyme,” ãko. Yrome Atão myakã seromato, Ritonõpo zuzenu poe imehnõ orihpỹme tyrĩko mana. Atão myakã esety Jezu Kyrixtu mokyro. Osemazuhme kuokokõ mã seropõ zokome rokẽ mana. Yrome okynã pitiko ahtao imepỹ zoko ekarõko Ritonõpo kyya xine mana. Ritonõpo zuzenu nyrihpyry ekarõko kyya xine mana kuokokõme.

Mẽ panhĩ nyw te kot Kris nhĩ pyràk ã harẽnhRukre 20.34-36 Nẽ Tĩrtũm kapẽr ã kagà htũm kot Atãw jarẽnh kot: Na pre Tĩrtũm my kot wa Atãwja nhĩpêx. Jakamã Atãw kêp pika nhõ xwỳnh na pre. Anẽ.Ã Atãw jarẽnh kot anhỹr. Ja pyrà nẽ na pu htem pakatorxà nhõhy rũm pajapôj nẽ Atãw pyrà nẽ pahpê pika nhõ xwỳnh. Tã nhũm Atãwja pa nẽ gaa nẽ hpigêt nẽ ty. Jakamã kot puj mẽ uràk nẽ papa nẽ gaa nẽ ty. Nom nhũm Krisja Atãw kurom kêp akupỹm mẽ ho mẽ htĩr xwỳnh jakamã kot puj mẽ pahpê hkwỳjaja Atãw pyrà nẽ nhỹrmã mẽ pahtyk tã nhũm Kris akupỹm mẽ pahto mẽ pahtĩr. Hãmri nhũm Tĩrtũm Karõ mẽ pamã mẽ panhĩ nyw gõ pu mẽ axte pahtyk kêt nẽ. Pãnhã axte mã mẽ pahpê kaxkwa nhõ xwỳnh. Series([], )

Teoso sãkire iõkatsopatakori txari: Teoso txĩkitakari kiki merepitipanika auakari Adão inakori auãki inini.Adão imatonõkari auakari, Kristo inakori, txĩkitakari kãkiti auãki inini, apaka imapinakani ĩkapani.

Warâ Deus itaumbyry awo wâgâ iwenibyem awyly: “Waunroem âepaigueim kurâ Deus nhugukyly myakâwândy Adão, tunre, tybygue warâ” warâ iwenibyem awyly. Tâlâ olâ mâkâ, “Adão xypyry” keho, Jesus Cristo. Mâkâ wâgâ kydâzemakeoly. Mâkâ wâgâ iweloem kydâieholy, aunloenlâ Deus agâ kitoem.

Nezewe iꞌi zeꞌeg kwehe arer aꞌe. — Awa ipy aꞌe, Ànàw aꞌe, awa wikuwe maꞌe romo hekon aꞌe. Awa iahykaw rehe har aꞌe, Zezuz Zanezar aꞌe, tekwe purumugweraw kar maꞌe romo hekon aꞌe.

Mbaꞌeta ipara oiny: “Ava jypygua Adão ma omoingo rakaꞌe oikove vaꞌerã, haꞌe rã opa vygua Adão ma nheꞌẽ nhomoingovearã oiko.”Gênesis 2.7

Aneotedoɡ̶oji lotaɡ̶anaɡ̶axi mee, “Aneotedoɡ̶oji eote me yewiɡ̶a odoejegi ɡ̶oneleegiwa, ane liboonaɡ̶adi Adão.” Pida owidijegi Adão (ane Cristo) baɡ̶a Liwigo Aneotedoɡ̶oji aneo me yewiɡ̶atace. Niɡ̶ina odoejegi ɡ̶odolaadi ane ɡ̶obitaka, inaa ɡ̶obole aicoɡ̶otibigimece ditibigimedi. Pida nigidiaaɡ̶idi ida eledi gela ɡ̶odolaadi ane icoɡ̶otibigimece ditibigimedi.

Nahã Tupana'ga rembikwatijarukara i'ei no: “Tupana'ga omongo jypyve'ga Adão'ga,” e'i ikwatijara hako. Aerẽve'ga Adão'ga nhande mongo nhande mboheaporog̃itapyahuavo. Cristo'ga pe ji ei. A'ereki gaha nhande mboheaporog̃ita pyahu gwa'uvimo. Jypya ko nhande rekoi yvyakotyva'ero. Aerẽ nhande reaporog̃itapyahuro nhandekovo.

Hã kỹ tag tóg rán kỹ nĩ, ha mẽ: “ũn ve ti, Adão ti vỹ rĩr nĩ ja nĩgtĩ. Jãvo ũ tỹ ẽgno ti, Cristo ti vỹ ã kuprĩg tỹ nén kar rĩnrĩr han,” he ja tóg nĩgtĩ, Topẽ vĩ rá ki. Series([], )

Nhandejáry kwatia nheꞌẽ koꞌa-rami heꞌi: “Nhandejáry ojapo vaꞌekwe kwimbaꞌe ypyrã. Hekove vaꞌe kwimbaꞌe ypy. Héry vaꞌe Adão.”Gn 2.7Koꞌãygwa kwimbaꞌe héry vaꞌe Hesu ndahaꞌéi Adão-rami. Imarangatu ete vaꞌe. Omoĩ uka kwaa vaꞌe opambaꞌe. Ou vaꞌekwe kwimbaꞌe reko oiporu-vy. Yváy pygwa voi Hesu.

Kiamy heka ritidỹỹna‑ki roire. Iny umy riuhemyhỹreki, tule tyytyby umy riuhemyhỹremy rỹire: Juhuu inyiru Deuxu riwinyre Adaõ heka rare. Juhu tahe inyumyreny tayry‑di riwinyre idi tahe rityytybynyre.

Ymã ꞌã Janeruwarete ꞌga kaꞌarana kwasiarukari ꞌgã nupe ee rakue: “Kũimaꞌe ypy ꞌga, Atãu ꞌga, Janeruwarete ꞌga iapou rakue, eko maꞌeramũ rakue”, ꞌjau ꞌga ikwasiarukaa rakue. Aꞌere ajepeja kũimaꞌe ꞌga, Jejui Kristu ꞌga te jane upe okoeteete maꞌea. Aꞌeramũ ꞌga te jane mogyau ete Jarejuwarete ꞌga raꞌyramũ. Aꞌeramũ nipo ꞌga futat jane mũꞌjãu tywy awi. Janeypy ꞌga te aje ꞌã naywag awi rũi ꞌut rakue. ꞌYja apopyrera ꞌga te ꞌã poromũ rakue. Aꞌere ꞌã Jejui Kristu ꞌga ywag awi ꞌut maꞌefera te. Anure te ꞌã ꞌga ruri rakue.

Ikabẽnja kôt ne me amrẽbê: memã kum, “Me banhingêt Adão kumrẽx ne Metĩndjwỳnh ipêx ne akôn o tĩn nhym arỳm tĩn ne.” Nãm me amrẽbê ã me bakukãmãremã ane. Nhym be, Adão kôt Adão 'õdjwỳ ne kubê Jeju. Ne kute mỳjja kunĩo tĩno ba. Metĩndjwỳnh kute pykakam me ipêxkam djãm kàjkwakam me ĩo ne me ĩ? Kati. Pykakam me ĩ jao ne me ĩ.

Maasa pra Paapa maimu eꞌmenukasaꞌya taasaꞌ man: —Eꞌmaiꞌnon warayoꞌ Adão nurîꞌtî konekaꞌpî Paapaya tarîron tîîkoꞌmansen pe—taasaiꞌya man. Tîîse ikînnîꞌnon warayoꞌ Cristo pîmîꞌsaꞌkaꞌpî Paapaya, ipatîkarî aakoꞌmantoꞌpe. Mîrîrî ipatîkarî toꞌ koꞌmantoꞌ ton tîrîiya tîpemonkonoyamîꞌ pia. Mîrîrî yeꞌnen eꞌmaiꞌ pe kaꞌ poinon uyesaꞌkon ton tîîsaiꞌya pra man. Tîîse sîrîrî non po tîîkoꞌmansen uyesaꞌkon ton itîrîꞌpîiya. Moropai maasa uyesaꞌkon ton, kaꞌ po tîîkoꞌmansen tîrîiya pe man.

Yĩy Topa yõg tappet te: “Tik te mãxap 'ãxet'ax 'Anão, ha Topa te' hĩnnãhã',” kaxĩy. Pa 'Anão nõy 'ãxet'ax Kunnix, tu hãpxohix hĩnnãhã'. Tu hãm yõg yĩn mĩy hãmãxap, nũy kunãy tu pexkox yõg yĩn mĩy.

Imẽn e'em Deus ekawẽntup:Deus koapat ag̃okatkat o'g̃ug̃ẽ- -Adão o'g̃ug̃ẽ, i. Ijebin o'g̃ug̃ẽ cebeam ijodiat jebin ma, i. Kanomũmat Adão bit ijodiat jebit podi ma. Ixe biõg̃buk pit wuymutaicit'ukat. Kanomũmat Adão i wara'at putet Jesus Cristo butet. Koapat pit wuyjebit ijodiat jebit ma. G̃uyjom pit Deus wara'at jebit je'g̃ũm wuyjebin. Jebiõg̃buk mug̃ẽg̃ẽ je'g̃ũm- -kabi beat jebit.

Hahỹỹ da takerih doo gó: “Jããm pooj jé ajꞌyy, Adãw, hedëb gëët doo.”Genesis 2.7 Tagadëëg ub Adãw hedoo doo, Kristo, ji edëp do hanoo do Sahee hado däk tii.

Nxe³sxã³ Txa²wã¹sũ̱³na² ũ³wha²li¹txã³nxai³tãn¹jau³xa² e³te³nah¹lxi¹:— A²wi¹lhĩ¹nãn¹jah¹lai²na² A³tãu²ah³lo²su² ha²kxai³ a²nũ²khai³xa² ka³te̱n³su² sa²we¹ta¹hxai²ti³ai¹ti²tu¹wi¹. Yxãn¹ta¹ ã³ta³lo³hẽ¹tãu³a¹ ye³jen¹nũ³nãn¹jah¹la² Kris²tu³jah¹lo²su² ha²kxai³ a²ka³te̱n³yu³ta² ã²la² yũ³jah¹lai²la¹wi¹. A²nũ²a² ĩ³ka³te̱n³su² ti³hi¹jah¹lai²la¹wi¹. Oh³xan¹te²a² wxã³jah¹lai²la¹wi¹. Nxe³ta¹hxai²hẽ¹la².

Hiyaiya, Iraiti Waiyexe atyo nexa: Hetatiyehare haliti Adão atyo wenati kakoare terota. Xakore hoka miyanitiyehare Adão atyo Isekohaliti hoka ijita atyo wenati halitinai ana. Maisa atyo isekohaliti nitini hotohare xini tyoita, xakore hoka haréti nitini hotohare atyo. Enajikinita atyo tyoita isekohaliti nitini.

Hojaki hida athi Deus athi kapapirania: “Deus makhira miro'a-ra namonahavini kari, binamonaha'iki ada Adão ija'ari hi'ina hoki'ina.” Adão naothi aja'dini ada Jesus. Jesus Ma'onahai hina bianahokiki ida hahavi abini'iki. Ija'ari araboja hojakia bivahoja'imidiaki ida imai araboa amonaha'iki. Abini'ini ahoki'ini naothinia ija'ari nama hojaki imani maina amonahaki ida.

Deus harere papeu humo iwatahaha:— Deus taparakta Adão inarokota Deus nizukni. Atakta wytyk tyty nizukni — niy. Iwaze usta izumu Kiristu inarokota. Atahi koikny baktatu my. Ata humo hi abazubatsa kytsa wytykyryk sihyrytsa iwatsa sispitu maha. Tapara mynury mybarawy ezektsa nury maha. Iwaze Deus hyrikoso humo ustsa nury ty mybo nyny my. Ana humo ka ba zikarazonaha.

Katupono saꞌawyꞌi Tupana tunug Ãtãu miit ihaĩte kahato rakat e ti miwan me. Maꞌato iꞌewyte toꞌe miwan me — Putꞌokꞌe aru Ãtãu Saipepiat e Iesui piat. Miꞌi Miit poꞌog naꞌyn katupono aikotã Tupana toĩneꞌen hap ewy aimoieĩneꞌen hap toĩneꞌen. Saꞌawyꞌi aipiit ipuꞌi kawiat ikag kawiat toĩneꞌen maꞌato watuwẽtem guꞌuro pyi hawyi aipiit Tupana Pãꞌãu minug Iesui piit ewywuat toĩneꞌen.

Vo'oku hara kôe ne yutoéti emó'uke Itukó'oviti: “Eneponeko Âdaum, inúxoti hóyeno, poréxokono ómixekuyeovo” kôe. Kene ne simôti hunókokuke, po'i Âdaum kixonéti, enepone Xe'exa Itukó'oviti, énomone porexókono itúkeovo úkeaku ne inámati apéyeati ákoti hunókoku. Yoko haina kuteâti koeku apêti ya vanúkeke ne inuxô, itea hane inuxô kuteâti koêku yâye yara poké'e. Ikénepoke, ina keno'óko kuteâti koêku ya vanúkeke.

Õ'âkɨ̃hɨ yee kiti ohâka pũripɨ a'tîro ohâ no'o': “Õ'âkɨ̃hɨ kɨ̃ɨ̂ weé mɨ'ta'kɨ Adãore katisére o'ôkɨ niîwĩ.” Kɨ̃ɨ̂ be'rokɨ̃hɨ Jesu Cristo pe'e katisé pe'titísere o'ogɨ́ niîmi. A'ti ɨpɨ́kãhase katisé marî kɨó mɨ'tase niî'. Apêye katisé be'rokãháse niî'. Teé ɨ'mɨ̂sekãha ɨpɨkãháse pe'titiátehe niî'.

Chaynu cananpä Diospa shiminćhüpis niyanmi: “Chay wamä nuna Adanta cawsaytam uycula” nil. Ñatac ipa śhamü nuna Jesusñatacmi cawsayta uycü quiquin Ispiritulä cayan. Licay, manam janay pachäpä cä aychachu puntactá śhamula. Aśhwanpa puntacta cay pachäpä cä aychallam śhamula; chaypïlämi janay pachäpä cä aychaca.

Duréihã Mozési hã ma tô ãne na ãma rob'ui'éré: “'Re ĩhâimana u'âsi mono hã ma tô aibâ hã poto 'rata, Adã na ĩsisi hã. A'uwẽ hâiba na 're morĩ da, ma tô poto 'rata tô.” Ãne duréihã ãma ĩrob'ui'éré hã. Tane nherẽ, Adãhã ne te 're hâimana, 'Re ĩhâimana u'âsi mono 'rata, dadâ'â ãna 're danomro mono da, te te dama 're ĩ'apisutu mono hã, Ĩpẽ'ẽzani nhimipisutuzéb zarina. Ta hã Zezusi. E tawamhã hâiwa ãma hã dahâiba aimawi ré, ma tô 're dahâimana na'rata za'ra. Mare di. Ti'ai ãma dahâibazém na, te tô a'â ĩré 're dahâimana na'rata za'ra, ti'ai ãma ré hã. Niwapsi te za hâiwa ãma dahâiba ĩwẽ uptabi ré si 're dahâimana za'ra.


Osemazuhme Atão zoko nono ke tyrise Ritonõpo a. Yrome Atão myakãme, Jezu Kyrixtu tyhtose kapu ae.

Nẽ Atãw na pre Tĩrtũm pika ho hipêx nẽ ho htĩr nhũm ri pa. Nom Kris na pre Atãw rom kaxkwa rũm mẽ pahwỳr wrỳ.

Kiki merepitipanika auakari kipatxi kamakori itxaua. Ãti kiki Apiananiri, Teoso tixinekiri iua.

Kaudyly ume, waunro uguondo nhugudyly myakâwândy onro edunugue. Mâkâpygueduo iweâpa lelâlâ myakâwâm Deus eagonro uguondo onro anaxi ingonodyly, mâkâ Adão takazeno kuru.

Tupàn upyhyk ywy pixikaꞌi aꞌe, awa izypy romo iapo pà aꞌe. Ànàw romo aꞌe. Amo ae awa ur ywak wi aꞌe, Zaneruwihawete romo hekon aꞌe. -Ànàw iahykaw rehe har, zaꞌe izupe.

Jypygua ava yvy gui ojapo rire yvy regua ae oiko. Haꞌe rã mokoĩa ava ma yva guigua.“Opa vygua Adão” haꞌe “Mokoĩa ava” heꞌia ma Cristo re ae ijayvu vy.

Niɡ̶ijo odoejegi ɡ̶oneleegiwa inaaɡ̶elatigi niɡ̶ina iiɡ̶o, odaa Aneotedoɡ̶oji datikate napaloaɡ̶a me yoe. Pida niɡ̶ijo owidijegi ɡ̶oneleegiwa baɡ̶a Ǥoniotagodi Jesus ane icoɡ̶otedibigimece ditibigimedi.

Tupana'ga oapo jypyva'ea Adãova'ea yja pyvõ. Ahe ko yvyakotyva'ea a'ero. Aerẽve'ga ko yvagahugwive'ga Cristo'ga.

Ũn ve ẽn, Adão ẽn vỹ ga tỹ há (r) nĩ, hã kỹ ti jykre tóg tỹ ẽprã ke jykre nĩ. Cristo vỹ tỹ kanhkã tá ke nĩ.

Ha kwimbaꞌe ypy ko yvy ári gware voi. Yvy kuꞌi-gwi Nhandejáry ojapo íxupe arakaꞌe. Koꞌãygwa kwimbaꞌe ae, Hesu yváy pygwa voi.

Juhuu ludu hãbu suribi ije rare. Ihewo‑ribi Hãbu biu‑ribi ihỹre Kristu wahe.

Ymã te ꞌã Janeruwarete ꞌga ꞌyja apoi janeypyramũ rakue. Aipo ꞌga rera ꞌã Atãua rakue. Aꞌere ꞌã Jejui Kristu ꞌga ruri ywag awi te rakue.

Adãoja kumrẽx ne Metĩndjwỳnh pykao kum ĩ. Nhym be, Jeju, Adão 'õdjwỳja ne kàjkwakam me ĩo ĩ.

Eꞌmaiꞌnon warayoꞌ Adão nurîꞌtî konekaꞌpî Paapaya non yaꞌpunuꞌpî ke. Tîîse kaꞌ poinon, ikînnîꞌnon warayoꞌ Cristo pîmîꞌsaꞌkaꞌpîiya. Moropai tiaron itesaꞌ ton tîrîꞌpîiya, kaꞌ po tîîkoꞌmansen pe.

Ha 'Anão te mãxap mĩy, 'ĩhã hãpkõnõn hã' mĩy, pa 'Anão nõy te pexkox tu' nũn.

Koapat Adão ka'wi mug̃ẽg̃ẽ osunuy. Kanomũmat pit o'kop kabi bewi- -wuykukukat Jesus.

Jããm pooj jé ajꞌyy, badäk hahỹỹ hã tsäng hanaa. Ajꞌyy ta jawén hana doo, Kristo, hỹ pong jé naa tii.

A²wi¹lhi¹nãn¹jah¹lo²nu¹tai²na²su² A³tãu²ah³lo²nu¹tai²na²su² kĩ̱h³nũ̱³khai³xa² Txa²wã¹sũ̱³na² hi²sen³su² we¹ta¹hxai²ti³ai¹ti²tu³wa². Ã³ta³lo³hẽ¹jah¹la² oh³xa² wxã³jah¹lo²su² ta¹hxai²ti³ai¹ti²tu³wa².

Hetatiyehare Adão atyo kaomaka waikohekoatare waikohese hiyeta. Hoka ihiyetare atyo enokoata tyoa.

Namia Deua binamonaha'iki ada makhira ovari miro'a. Kama'da'iki ida kidimahi araboja. Adão naothi aja'dini vani ada nama ibavina kha'ara.

Deus Adão taparakta wytyk tyty nizukni. Usta bijoikpe iknykta tu inasik mybarawy ezektsa bo niy Sesus Kiristu inarokota.

Saꞌawyꞌiwuat Tupana tunug Ãtãu yi kawiat. Mekewat Ãtãu Saipepiat Iesui toĩneꞌen.

Eneponeko inúxoti Âdaum itukéti ya móte, koati íhaene yâye yara poké'e. Kene ne pí'ape Âdaum kixonéti, koati úkeakune ya vanúke.

A'ti nukúkãpɨre masɨ́ niî mɨ'ta'kɨ di'tâ me'ra yeê no'okɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ be'rokɨ̃hɨ Cristo ɨ'mɨ̂sekɨ̃hɨ niîmi.

Adan'a allpallapïtam cala. Chay ipanta śhamücämi ichá janay pachäpïlä canpis.

Duréihã aibâ te te dama ĩpoto 'rada hã ma tô ti'a na 'manha, 'Re ĩhâimana u'âsi mono hã. Tane nherẽ, taha uirĩ na si, ma tô aibâ aimawi hã wei mo hâiwa hawimhã, ti'ai u, Adãhã ma ĩpire uptabi hã, ĩwẽ uptabi hã.


Sero nonopõkõ mã tokoke, nono ke tyrihpyry ke, Atão samo. Yrome Kyrixtu maro exiketõ mã imepỹ zoko apoĩko mã toto toorihse tahtao xine. Jezu Kyrixtu zoko panõ apoĩko mã toto, kapu ae ayhtohpyry zoko panono.

Tã mẽ pahpê pika nhõ xwỳnhjaja te mẽ pahpê Tĩrtũm kot wam my nhĩpêx xwỳnhta pyràk. No mẽ pahte kaxkwa hwỳr ma papa mã xwỳnhjaja te mẽ pahte kaxkwa rũm my kot mẽ pahwỳr wrỳk xwỳnh Krista pyràk.

Ikinimane kãkiti itixi auakani, iua Adão kipatxi kamakori atokokana. Ikinimane kãkiti Teoso tixine sikani, Kristo Teoso tixinekiri atokokana.

Idânârâ kurâ domodo xirâ onro anano modo Adão sodo aralâ sodomo, onro edunugue xygatyby aralâ. Cristo xurâem itaynrim modo sodo olâ ise Cristo kurâem itondybyem myani sodo ilâ emyenro. Iweloma ise kodo, Cristo Deus ezaypa âetyby sodo iwelo ara.

Ànàw ipy aꞌe, ywy awa romo iapo pyrer romo hekon aꞌe. Ywy rehe har aꞌe wà, izàwe wanekon aꞌe wà. Zaneruwihawete aꞌe, ywak wi ur maꞌe kwer romo hekon aꞌe. Ywak rehe har aꞌe wà, izàwe wanekon aꞌe wà.

Jypygua ava yvy regua oiko rire avakue mboae yvy regua meme ikuai. Haꞌe gui yva guigua ava oikoague rami avi yva guigua ꞌrã ikuai.

Niɡ̶ina oko anida aneetege niɡ̶ina iiɡ̶o liciagi niɡ̶ijo odoejegi ɡ̶oneleegiwa anelatibige niɡ̶ina iiɡ̶o. Pida niɡ̶ina oko anida aneetege ditibigimedi baɡ̶a liciagi niɡ̶ijo eledi ɡ̶oneleegiwa ane icoɡ̶otibigimece ditibigimedi.

Yvyakotyve'g̃a ko oho Adãova'ea rupi yjapyvõva'ea rupi. Cristo'gareheve'g̃a ko oho Cristo'ga rupi yvagahugwive'ga rupi.

Ũn ve vỹ tỹ ẽprã ke nĩ, kỹ ti krẽ kar vỹ tỹ ẽprã ke nỹtĩ gé, ti mré. Jãvo Cristo vỹ tỹ kanhkã tá ke nĩ. Kỹ ti mré ke kar vỹ tỹ kanhkã tá ke nỹtĩ gé, ti mré.

Haꞌe-ta ave peẽ-my entéro ko yvy arigwa vaꞌe kwimbaꞌe ypy oiko hagwe-rami. Hete yvy kuꞌi rei. Hesu reroviaha Hesu-rami voi oiko vaꞌerã. Yváy pygwarã meme. Hesu rete-rami yváy pygwa meme heterã.

Juhuu hãbuwesemy ibutumy iny bede ludu ihỹre juhuu inytyhy wese wahe. Hãbu biuludu wesemy ibutumy biu ludu mahãdu ihỹre.

Ywy pewaramũ aje ꞌã janeretea ꞌyja apopyrera ꞌga retea ꞌjawe etee futat. Aꞌere nipo jane anure ywag ipe oo maꞌeramũ janerete jemuꞌjagi ywag awi ꞌut maꞌefera ꞌga rete ꞌjawewaramũ.

Adão nhĩja kumrẽxo pykabê me bakunĩ nhĩ. Kàjkwakam Adão 'õdjwỳ nhĩo ne kàjkwakam me ja kunĩ nhĩ.

Manniꞌkan tarî tîîkoꞌmansenon wanî manniꞌ warayoꞌ non yaꞌpunuꞌpî konekasaꞌ warantî. Tîîse manniꞌkan kaꞌ po aakoꞌmamî tonkon wanî, manniꞌ kaꞌ poi iipîꞌpî warantî.

Hãm xexka yõg xop te hãm yõg 'Anão putuk, ha pexkox yõg xop te 'Anão nõy putuk, nõm te pexkox tu' nũn.

Ijodiat jebit ka'wi mug̃ẽg̃ẽ Adão jebit puxim. Kabi kay cumayũ bit wara'at je'jat jejebin je'ũ buje- -Cristo jebit puxim- -kabi beat jebit puxim.

Badäk hahỹỹ hã habong doo, Adãw kꞌããts gó hana do hadoo ti sahõnh hẽ. Hỹ pong jé hana do hadoo da ër hub papuuj hỹ pong jé naa ër gadoo doo.

Te²yã¹nxe³sxã³ yuh³xai²nãn¹tũ̱³ka̱³txa² yxo²ha³kxa¹ kĩ̱h³nũ̱³xa² sa²we¹jah¹lu¹jã¹nxe³ hĩ̱³nx2na³la². Yxãn¹ta¹ oh³xai²nãn¹tũ̱³ka̱³txai²na² sa²kxai³lu² oh³xa² wxã³jah¹lu¹jã¹nxe³ hĩ̱³nx2na³la².

Waikohekoa anerenai atyo motya etake waikohe hiyeta kaomakehenere akereta tyaonahitaha. Hoka enokoa anerenai atyo motya etake enokoata tyohenere akereta tyaonahitaha.

Ija'ari araboa vaibaviki vaimana fori hiki ida makhira ovari miro'a amonaha'iki imana. Nami vania amonahaja ida. Harivani Cristo kaija'ari arihina nama arihojana kamahini, ovari nama khaki imana fori hiki bana ida arimana.

Katsa mybarawy ezektsa mynury taparakta Adão watsa. Mynury wytyk suknihi maha. Kytsa Sesus Kiristu harere bo hyỹ mykaranaha asaktsa meky watu sinury maha. Myhyrikosokdanahaze bijoikpe iknykta nury wata, Sesus Kiristu watsa sinury ezytyk myziknaha.

Miꞌi hap ewy ti aito mesuwarote watoĩneꞌen ahaꞌaseꞌi Ãtau ewywuat pote ti aito mesuwarotiat kape yn aiwanẽtup hap maꞌato mekewat wẽtup ok Miit Iesui Miit sese atipy Kaipywiat mẽpytꞌin no watoĩneꞌen mote atipy kapiat wanẽtup haria wo raꞌyn aito.

Kuteâti koeku itúkeovo íhae yâye yara kúveu mêum neko inúxoti hóyeno, énomonemaka koéneye ne uhá koeti po'ínuhiko xâne apêti yara kúveu mêum. Koane kuteâti koêku ne hóyeno íhae vanúke, énomonemakamo koéponeye ne po'ínuhiko xâne yonopâtimakamo ne vanúke.

A'tí di'takãharã neê warokɨ̃hɨ di'tâ me'ra weé no'o'kɨ weeró noho ɨpɨtíma. Jesu Cristore ẽho peórã pe'e ɨ'mɨ̂sepɨ wa'aáhã ɨ'mɨ̂sekɨ̃hɨ weeró noho ɨpɨtíma.

Chayurá allpällapïta śhamücänümi cay pachäćhu cayanchic. Janay pachäćhüñatacmi ichá janay pachäpi śhamücänu caśhun.

Uburé ti'ai ãma 're ĩdahâimana za'ra mono norĩ hã te Adãhã hâiba ne, ĩré 're dahâimana za'ra, ti'ai 'manharĩ na ĩhâiba na'rata ne ré. Tane nherẽ, ni'wam norĩ si hâiwa ãma za 're ĩhâimana za'ra mono norĩ si, te za hâiwa ãma 're ĩmorĩ hâiba ne ré 're hâimana u'âsi za'ra, tô Cristuhu hâiba ne ré.