Morarame tỹkakoxi tõsenuhmase Jezu. Ynara tykase ynororo aosemahmirihmahpyry a,—Oemary enuhmako xiaro, tykase eya.Morarame tãtaporamase eya. Kure ropa toehse ynororo.

Mẽ hamaxpẽr ã mẽ omunh mex pê ã mẽ hkukjêr anhỹr o xa. Nom nhũm arĩ mẽhõ tanhmã kutã kãm nẽ hkêt nẽ. Ãm akryk mar pê omunh o hkrĩ. Mẽ kot tanhmã kãm nẽ nhũm ta pãnhã tanhmã kot mẽ kãm nẽ pymaj nhũm mẽ tee ri kãm tanhmã nẽ hprãm nom akryk mar o hkrĩ. Hãmri nhũm Jejus tee ri mẽ omu hãmri nẽ myta mã kãm:—Tk. Mẽ kot tanhmã inhmã kapẽr tore hã. E anhĩhkra katàt. Anẽ.Hãmri nhũm ĩhkra katàt nẽ akupỹm mex kurê kumrẽx.

!Kasãkirena ninoa kaiõkatsoparerini, pariseoakori pakini. Xesosi atamatana ikinimane.—Piuako poerekata —itxari iua kiki.Oerekatari iuako. Iuasaakipeka iuako erekapeka itxa.

Aituo Jesus idânârâ kehoem kurâdo tydonro modo nhenuagaendyly. Aguely uguondo âzemapiluguedânryram:— Âzemapiluguegâ — kely.Jesus agueduo, uguondo âzemapiluguely myani, emary kua ienipyryem awylygue.

Uzareko Zezuz ꞌàm amogwer wanehe umeꞌe pà aꞌe. Uzeꞌeg aꞌe awa pe kury. — Epyho nepo imuwà ihewe ty, iꞌi izupe. Upyho opo imono izupe kury. Ikatuahy ipo kury.

Haꞌe gui oyvýry ikuai vaꞌe haꞌe javive re omaꞌẽ reve aipoeꞌi ava vaꞌe pe:— Emboꞌyvi ndepo. Haꞌe rami opo omboꞌyvi ramo okuera.

Odaa iwitediogi iditawece niɡ̶idi anoyawiile. Odaa meete Jesus niɡ̶ijo ane beyagi libaaɡ̶adi, “Ixokenitice ɡ̶abaaɡ̶adi!” Naɡ̶a ixoketice libaaɡ̶adi, odaa ja icí.

A'ero Jesus'ga g̃a ndepiahetei. Iponhimamave'ga pe ga ei:—Ejipoapyho!A'ero ga jipoapyhokatui. A'ereki gapoa ikatua'ja ga Jesus'ga nhi'ĩpo'rurame.

Kỹ tóg ag ki ẽvãnh kãn kỹ ũn nĩgé tóg ẽn mỹ: “ã nĩgé tỹ krỹg hé,” he mũ. Kỹ tóg tỹ krỹg he mũ sir. Ti tỹ tỹ krỹg he kỹ tóg háꞌ he mũ, ti nĩgé tóg ẽn ti.

Upéi ojogweroaty vaꞌe-rehe osareko ranhe. Upéi heꞌi ipo ypi vaꞌe-pe:—Eipyso katu nde po, heꞌi íxupe.Oipyso-ma ramo opo. Pe ipo ypi vaꞌekwe okwera-ma.

Retehere! Ibutu‑ò idi hãbu‑ò rarybere: —Ebò inihe biditeòsinyke. Tiu hãbu tebò riteòsinyreu tahe, reytere.

Aipo ꞌe re Jejui ꞌga amãꞌjãu ꞌgã nee raꞌne ꞌgã moyka. Aꞌere ꞌga ꞌjau ipoteu maꞌe ꞌga upe:—Epo epopyo— ꞌjau ꞌga ꞌga upe.Aꞌerauwe futat ꞌga opo popywau. Aꞌerauwe futat ꞌga poa ojekatuꞌoka.

Ne kam ari ar me omũn kam ate ikra jarõxjamã,—On anhikra katàt, ane.Nhym kam ikra katàt ne. Arỳm ne ikra mexkumrẽx. Arỳm ajte ikra katàt ne ikrakumrẽx.

˻Tîmaimu yuuku toꞌya pra yeꞌka pe˼, Jesusya tamîꞌnawîronkon tîwoinokon eraꞌmaꞌpî. Moropai taꞌpîiya mîîkîrî warayoꞌ pîꞌ: —Ayemekon kainunkî. Moropai warayoꞌya temekon kainumîꞌpî. Mîîkîrî esepiꞌtîꞌpî.

Tu' pẽnã ka'ok, tu tikmũ'ũn yĩmmap xop pẽnã ka'ok, tu tik yĩm nĩã pu hãm'ãktux, hu:—'Ĩm yoah. Kaxĩy.Ha' yok, ha' hittupmãhã'.

G̃ebuje Jesus o'jeak soat kay.— Pacũg̃ ece eba — Jesus o'e ibakẽrẽat pe.O'jepacũg̃. Ibadip o'e.

Ti mꞌ taty kawꞌõõd däg kän sa wë. Ti mꞌ ajꞌyy hã kä taky hadoo:—Madajoow a mooh —näng mäh.Ti mꞌ ta moo tadajoow däk. Ahub däg kän mäh, baad däg mä ta moo kä.

Ai¹nha²kxai³la¹ ĩ²sa²sai¹ain¹ka³tu̱³ in³txai²li² e³kxi²te³nah¹lxi¹:— Ĩ³hxi²sin²nha²si¹hain¹jau³kxai³lu¹. Nxe³ha²kxai³ ĩ³hxi²sin²nha²sxã³ we²txi²ta¹hxai²hẽ¹la².

Hatyaoseta Jesus wahakotya tyotya hahoko haliya tyaoniterenai ana hoka nexa mawaiyekahehare hiye: — Haimahena hikahe — nexa.Hoka hatyo haliti aimatya hakahe, hoka waiyehiheta ekahe.

Oniaroa, va'ora vada ni'aribani'aha ada Jesus. Makhira-ra ni'aha:—Isa'ani-ra akanavira'a!Sa'a-ra akanavira'aha, akaihota'ihi ida sa'a jorakia.

Sesus sizubatsa bo iktsaziu niy. Iwaze itsyhyrype noikta pe niy:— Atsipa ty kabo nynyty! — niy. Maku tatsipa ty nyny niy. Iwaze nizororohik.

Miꞌi hawyi yt taꞌatuwesat kuap i. Miꞌi hawyi Iesui tehaꞌat kahato itotiaria ewawi motꞌi hawyi toꞌe ipo kĩꞌã rakat pe — Uiwy e erepotorok to meikowo e. Miꞌi hawyi ipo kĩꞌã rakat tuwepotorok taꞌyn hawyi waku raꞌyn ipo.

Yane pono-ponó kixínoane ûke Jesus uhá koêti neko xâne apêtiya. Ina kixôa ne hóyeno:—Kepáya'akapa ne veô'u —kíxoane.Koáne, kapáya'akopane ne vô'u. Yane unátipone.

Be'ró Jesu niî pe'tirã toó niirã́re ĩ'yâ toha, amûkã bɨ'â wia'kɨre niîkɨ niîwĩ:—Mɨ'ɨ yaá amûkãre sĩôya.Kɨ̃ɨ̂ tohô niikã́ tɨ'ógɨ, sĩôkɨ niîwĩ. Maatá yɨ'rɨó no'oka amûkã tohákaro niîwɨ.

Nilculmi lluy chayćhu cä nunacunäta licalcul mana cuyulï maquiyu nunäta: “¡Chacchapacuy!” nila. Chaynu chacchapacüluptinmi sänu licalïla.

Tawamhã Zezusi te ab'madâ, te te siwi ĩ'uirĩ za'ra norĩ hã. Tawamhã ĩsimizu'rã're ma, te tinha:— Ma'ãpé, asimizu wahutu. — Tawamhã ma tô tinhimizu wahutu, aibâ hã. Tawamhã awa'awi ma tô tinhimizu pese.


Mame moro eneryke tyya xine tyekĩtapãse toto yronymyryme. Tõximõse toto oturutohme Jezu ryhmary poko tyya xine.

Hãmri nhũm mẽ kãm Jejus kurê xwỳnhjaja tee ri ja hã omu nẽ kamã gryk tỳx nẽ. Arĩgromnu hã kot ho mex jakamã nhũm mẽ kamã gryk tỳx nẽ. Nẽ hã axpẽn kukjêr o kuhê nẽ axpẽn mã:—Kwa ã kot amnhĩ nhĩpêx anhỹr mỳrapê tanhmã kot puj wem ho? Na ã kapẽr anhỹrja o tanhmã mẽ pahto kapẽr punuj to. Te mẽ papamjaja mẽ pahte hkĩnhã pahkwỳjê kamã paxukaprĩ hkêt pyràk ã mẽ pajarẽ. Koja mẽ pahkwỳjaja kuma hãmri nẽ mẽ pahte amnhĩ nhĩpêx kaga nẽ amnhĩ kaxyw ãm hkôt pix mã hamaxpẽr o pa. Jakamã kwa tanhmã kot puj mẽ ja nê ho? Anẽ.

Pariseoakori, kaiõkatsoparerini pakini omanãkarauata. Imisãkiretakakauana Xesosi okinina ĩkapani.

Awârâ tientuo myani Moisés inweniby wâgâ enomedâni modo, fariseu domodo warâ iewiâpadaynlymo. Âjigue aguelymo:— Âdakiendylyka ise awâkâ Jesus? — kelymo.

Purumuꞌe maꞌe aꞌe wà, zeꞌeg kwehe arer kwaw par aꞌe wà no, wikwahy hehe wà. — Maꞌe xiapo putar izupe nehe, taꞌe nuweruzar kwaw zeꞌeg kwehe arer aꞌe xe, iꞌi waiko uzeupeupe wà kury.

Haꞌe rami rã amboae kuery ma ipoxypa, haꞌe joupe-upe oporandu mbaꞌe pa Jesus re ojapo aguã re.

Odaa eliodi me neliɡ̶ideeɡ̶a niɡ̶ijoa lakapetedipi, codaa odinotaɡ̶aneɡ̶etigi niɡ̶ica anodigotalo Jesus.

A'ero g̃a nhimboahivi onhimonha'ngavo hepiagame. Ojohupe g̃a ei:—Maranuhũ po ti nhande Jesus'ga rerekouhui nehẽ naerũ? ei g̃a.

Kỹ tóg vẽnh kar mỹ e tĩ. Ag fe tóg gỹm ke mũ, kỹ ag tóg jagnẽ mré vẽmén mũ. “Ẽg hỹn ti tỹ hẽ ri kenh mũ hỹnꞌ, ti kãgmĩnh mũ vó?” he ag tóg, Jesus to. Hã ra tóg ũn nĩgé tóg ẽn tỹ háꞌ he ja nĩ sir.

—Ombogwera-ma íxupe. Hembiapo-gwi ndopytuꞌúi Hesu, heꞌi rei ipoxy-vy hese hikwái. —Nhandejáry remimbota ndojapói raꞌe. Mbaꞌe tipo jajapo-ta hese? heꞌi oporandu randu-vy ojóupe hikwái.Ha ojapo vaise moꞌã Hesu-rehe hikwái.

Reburerenyre heka. Timybo Jesuisi risỹnyrenykemy rexinohõtinyrenyre.

Morowykyeꞌema rupi ꞌga katuꞌogamũ Moisesi ꞌga remikwasiarer are moromuꞌjara ꞌgã amaraꞌneramũ ꞌga ree. Aꞌeramũ ꞌgã ꞌjau ajaupe:—Maran te jane Jejui ꞌga rerekoi? Sijuka te jane ꞌga? Naani te raꞌu nũ?— ꞌjau ꞌgã ajaupe.

Nhym kam ajte mekbê pardjêu ngry:k ne. Ngryk tỳ:x ne. Ne kam Jeju'ã abenmã karõo kumex.

Mîrîrî eraꞌmasaꞌ tîuyaꞌnîkon ya pe toꞌ ekoreꞌmaꞌpî mararî pra. Moropai teeseurîmakon piaꞌtîꞌpî toꞌya, îꞌ kupî tîuyaꞌnîkon pîꞌ Jesus winîkîi.

Ha tikmũ'ũn xexka xop gãy, tu hãm'ãktux hã' nõy yãnãn, tu Yeyox kummugãp-tup 'ãktux.

Imẽnpuye Fariseuyũ itakoma jĩjã ip o'e Jesus kay, Moisés ekawẽn imutaybitbin'ukayũ dak, jebodoydoyap kabia bima o'subamudim puye. O'je'awero ip. O'jewawẽwẽ ip pẽn paxi ace'e Jesus pe i'e am.

Ti mꞌ takꞌëp mä Pariséw, Mosees ky nꞌaa jawꞌyyk do ma mehetëk do na-ããj hẽ mꞌ rakawajꞌããn kän Jesus wë. Kanerꞌoot mä nyy dꞌ rabadꞌoo ta hã.

Nxa²ha¹te¹ a²nũ²a² he³son³kxi²nyhain¹tũ̱³ka̱³txin³ti² kãin² ĩ³a̱n³ta³kxi²sxã³ ĩ³ye³lain¹te³nah¹lxi¹:— Ĩh¹nxet3sxã³ Je³su²jah³la² su²lhã³hĩ̱³ki̱³te³ji¹ku¹. Tũ̱¹ka̱³txai²li² nxe² e³lain¹ta¹hxai²hẽ¹la².

Hatyaoseta Xaotyakiyaho kakoa waiyoreterenai, fariseunai xoaha ehareha hoka iraekakoahenaha xoalini hare háomaneha Jesus kakoa tahi.

Oniaroa, vaihamahikaraho'aha adani farisio. Jesus makhira-ra anaihotavini mani ida vava'i najokojokoka'oani hija. Vaabono vara vakani'akhama'aha:—Ni-jahapa'itxiki ida ija'ari kavamoniki aihotani kabadanihia kabadanina aakoirina kamahini. Niha ani'a'aki koda ada Jesus? Abinina jahaki ada — vakhani'aha.

Iwatsahi kytsa Sesus humo tahakyrikinaha. Iharere ziwabykynahaze asa zuba nipamykysokonaha:— Hawa sa Sesus ty tsimaha tabezehik sa — nikaranaha. Iwa ihumo tahakyrikinahatsa nikaranaha.

Miꞌi pote wãiꞌe hap enoi haria iꞌatupyꞌahak kahato raꞌyn Iesui ete. Miꞌi hawyi teꞌeroꞌe toꞌope — Aikotã aru watiꞌakit watimohit mesuwat Iesui iꞌatuꞌe taꞌatupyꞌahak popuo.

Yupihovó koénehiko ímaikexeovo neko êskiribahiko koane yúho'ixeokoko, oposíkoti kixókumo ítea íkorokea Jesus ya yumópope.

Kɨ̃ɨ̂ tohô weekã́ ĩ'yârã, fariseu masa, Moisé ohâ'kere bu'erã́ uâ yɨ'rɨa wa'âkãrã niîwã. Tohô weérã “Marî de'ró weerã́sari ã'riré?” niî a'mêri sẽrí yã'akãrã niîwã.

Chaynu luläluptinmi ñaćhaña imanacälälilapis “¡¿Imactatá luläśhun?!” nil.

Tawamhã rowahutu'wa norĩ hã ma tô sada tizahi za'ra, Zezusihi zada. Tawamhã te sima rosa'rata za'ra, marĩ hã te te tãma 'manharĩ za'ra da.


12mãkõ menekatopõpyry poko Jezu a(Mat 10.1-4 Mak 3.13-19)Morarame Jezu toytose ypy pona Tumy maro oturuse. Moroto tõmehse ynororo tõtururu poko Tumy maro, Ritonõpo maro.

Jejus kot amnhĩ kaxyw mẽ ho 12 nẽ mẽ rênh ã harẽnhMatêwre 10.1-4 Makre 3.13-19Tã nhũm arĩgro hõ hã nhũm Jejus ma kot Tĩrtũm mã amnhĩ jarẽnh kaxyw ma hixêt prêk wỳr tẽ nẽ hã api. Hãmri nẽ kãm amnhĩ jarẽnh o apkati.

Xesosi Mereẽna Tosi Imoianariakori(Mateo 10.1-4 Marko 3.13-19)Ãti õti Xesosi kanĩka oxiratari nopini, Teoso imisãkiretini ĩkapani. Ĩkanõka ikaikota iuaãtaã Teosokata isãkirauatini ĩkapani.

Jesus tynynonro tienomedâguyly modo induakehobyry(Mt 10.1-4 Mc 3.13-19)Ilâpygueduo Jesus iwy onwa âkuly, tynynonro modo agâ, Deus agâ agueze. Tâmese myani Deus agâ xunâgu.

Zezuz wexaexak 12 awa wemimono kar romo aꞌe wà kuryAꞌe ꞌar mehe we uzeupir Zezuz oho ywytyr rehe aꞌe kury, Tupàn pe uzeꞌeg pà aꞌe kury. Umumaw pytun aꞌe pe, Tupàn pe uzeꞌeg pà.

Mateus 10.1-4 Marcos 3.13-19Haꞌe vaꞌe jave py oo yvyty áry onhemboꞌe aguã. Haꞌe vy pytũ mbukukue re onhemboꞌe oiny Nhanderuete pe.

Jesus iomaɡ̶aditedice niɡ̶icoa dooze ɡ̶oneleegiwadi anodiotibece(Mateus 10.1-4 Marcos 3.13-19)Niɡ̶ijoa nokododi, Jesus igo dalaɡ̶atetedibigimece aca wetiɡ̶a me yotaɡ̶aneɡ̶e Aneotedoɡ̶oji. Odaa idiaa ixomaɡ̶ateetedice ijotawece enoale me yotaɡ̶aneɡ̶e Aneotedoɡ̶oji.

Jesus'ga omo'emo'ẽ dozeva'ea onhimoirũharamo(Mateus 10.1-4; Marcos 3.13-19)Aerẽ Jesus'ga hoi ojiupia yvytyvytyruhua rupi tanhi'ĩ ti Tupana'ga pe javo. Oho ga opytavo pevo. Ypytunimo ga nhi'inhi'ig̃i Tupana'ga pe imog̃o'eamo.

Jesus tỹ apóstolo ag kuprẽg(Mt 10.1-4 Mc 3.13-19)Ẽn kã Jesus tóg kejẽn pãnónh ra tĩ mũ, ti tỹ Topẽ mré vẽmén jé. Kuty ẽn kã tóg Topẽ mré vĩ nĩ ki kurãg mũ.

Hesu oiporavo doze kwimbaꞌe-pe onheꞌẽ mombeꞌuharã(Mt 10.1-4 Mc 3.13-19)Ha upéi katu Hesu ojeupi oho-vy yvyatyrusu-py. Oho ombojeupi hagwã onheꞌẽ Nhandejáry-pe upe-py. Pyhare-rupi omondo mondo Nhandejáry-pe onheꞌẽ.

Idi tahe Jesuisi heka hãwãlòratyy‑ò rare ixitòedỹỹmy Deuxu‑ò. Rureherehemy heka tamy rexitòenymy bede idi rỹire.

Jejui ꞌga remimuꞌe ꞌgã(Mateu 10.1-4 Maku 3.13-19)Aipo ꞌgã nupe ꞌepaw ire Jejui ꞌga awau ojeupia ywytyꞌrarimũ. Awau oporogytau ꞌUwarete ꞌga upe. Koypytunamuku ꞌga oporogytau ꞌUwarete ꞌga upe. Noseri futari ꞌga.

Kute Ar kubê 12 janor.(Mak 3.13)Nhym kam akati 'õkam krãnhre'ỳr tẽn 'ã wabin nhỹ, kute Bãmmã kabẽnmã, Metĩndjwỳnhmã kabẽnmã. Kum kabẽno ỹr ri nhym akati.

Tînenupatonkon Menka Jesusya, 12 Kaisaronkon(Mt 10.1-4 Mc 3.13-19)Mîrîrî tîpo mararî tîîkoꞌmanse, Jesus enukuꞌpî wîꞌ pona epîremai. Moropai ewaron iwaꞌkaꞌpîiya teepîrema pîꞌ Paapa pîꞌ.

Yeyox te yãy yõg tik xop te 12 yĩmõgatuxHa 'ãmnĩy 'ũm 'ĩhã Yeyox te yĩktix tox tu' mõkãnĩn ha' mõg, nũy Topa pu hãm'ãktux, ha 'ãmnĩy tox hã Topa pu hãm'ãktux.

G̃uyjom Jesus o'ju co'a be jekawẽn ãm Deus eju. Ixima bun o'jekawẽn ceweju.

Jesus asëm do 12 hedoo do tamejũũ do panꞌaa panyyg nꞌaa hahỹỹhTi mꞌ ta jawén Jesus basëëk waëë jó taky nꞌaa etsẽẽ hyb nꞌaa. Taky nꞌaa etsꞌẽẽ hadꞌyyt hẽ mꞌ atsëm.

Je³su²jah³la² sa³wi³ha³lxa² ĩ³kaix1so¹jau³su²Hã²wxãn³txa³ Je³su²jah³la²kxai³lu² wã³la³ka³txa² ka³la³ta¹hxai²hẽ¹la², Sũ̱³na² ĩ³ye³kxi²te³lha³ka². Nxe³sxã³ Txa²wã¹sũ̱³na² e³kxa³lan²ta¹hxai²hẽ¹la².

Jesus Aoka Haomana 12-hare Haxaotyakiraharenai Maheta(Mateus 10.1-4; Marcos 3.13-19)Hoka hatyo xowaka Jesus kakoha tyairi heno iraexatya maheta hoka hatyo xatini heko iraexatya Enore hiye.

Jesus va'ora nagathogathoki adani makhira(Mateus 10.1-4; Marcos 3.13-19)Hari. Oniaroa, ajihi'aha ada Jesus. Arabo namahikia ogaimori'aha. Joma oadani hoja'aha Deu-ra vara ni'avini.

Sesus tuk zinymyrykynahatsa nisiwatawyky.Kyze Sesus hara bo nido. Unata Deus bo nipamykysoko. Inakyokze Sesus tuk zinymyrykynahatsa bo nisiwatawyky.

MAKU 3.13-19 PIAT EWYMiꞌi hawyi Iesui toto yityꞌok kape Tupana wywuat toꞌoehay hamo. Miꞌi hawyi wãtym kaꞌap ihay Tupana wywo yityꞌok tote.

Noivókoxo íhikauhiko ne Jesus(Mt 10.1-4; Mk 3.13-19)Yaneko káxehiko, pîho Jesus oúkeke kali mopôi itukóponoti orásaum. Herú kixo yóti yúho'ixea Itukó'oviti.

Jesu kɨ̃ɨ̂ bu'erã́ dozere besé'ke niî'(Mt 10.1-4; Mc 3.13-19)Jesu tee nɨmɨ́rire ɨ̃rɨgɨ́pɨ kɨ̃ɨ̂ pakɨ́ me'ra uúkũgɨ wa'âkɨ niîwĩ. Toopɨ́re tii yamíre kɨ̃ɨ̂ pakɨ́ me'ra uúkũ bo'reakɨ niîwĩ.

Jesusmi ćhunca ishcayniyu puydï yaćhapacünincunapä aclan(Mt 10.1-4; Mc 3.13-19)Chay muyuncunam juc chunyä uluncascaman Jesus licula. Chayćhümi tutay-walächi Diosta mañacamula.

Zezusi hã aibâ 12 na te te ĩpisutu za'ra zé wasu'u, tizadawa wasu'u'wa da(Mateusi 10.1-4; Marcusi 3.13-19)Tawamhã ẽtẽ 'rãihâ na ma tô Zezusi hã sai'u, 'Re ĩhâimana u'âsi mono ma, mreme da. Tawamhã mara bâ te tãma mre.


Morarame tõmehse ahtao, tymarõkõ tykohmase tyya. Mame 12me tymenekase eya tynenyokyryme.—Jomi poe ytoytõko matose jomiry ekarose pata tõ punero, tykase ynororo eya xine. Mame ynara inymenekatyã kynexine. Ximão, mokyro tosehpase ropa Peturume Jezu a. Zakorõ roropa tymenekase Ãtare, Tiaku te, João roropa te, Firipe te, Patoromeu roropa tymenekase te, Mateu te, Tome te, Tiaku, Aupeu mũkuru kynexine te, Ximão imepyny, Juteu tõ esary pynoto te. Juta, Tiaku mũkuru ynororo kynexine te, Juta Ixikariote roropa. Jezu ewokaneme kynexine ynororo. Enara tymenekase toto Jezu a. Series([], ) Series([], )

Tã nhũm kwỳhtã nhũm amnhĩ kôt kot ri mẽ o pa xwỳnhjê hwỳ nẽ amnhĩ kaxyw mẽ ho 12 nẽ mẽ kurê. Nẽ mẽ kãm:—E mẽ kajaja kot paj ma mẽ pahkwỳjê hwỳr mẽ arẽ ka mẽ ma inhỹ hã Tĩrtũm kapẽr o mẽ ahkre ho ri mẽ hkôt apa. Kot kaj mẽ apê inhỹ hã mẽ ahkre ho apa xwỳnh. Anẽ. Kot amnhĩ kaxyw mẽ rênh xwỳnhjê nhĩxi na jajaja: • Simãw kumrẽx na pre kuta nẽ axte hã hixi mẽ nhũm kêp Pêtre. • Nẽ Simãw Pêtre hkôt htõ Andreja ta. • Nẽ hkôt Xiakre hta. • Nẽ hkôt Juãw ta. • Nẽ hkôt Firiptija ta. • Nẽ hkôt Patoromew ta.  • Nẽ hkôt Matêwreja ta. • Nẽ hkôt Tomasja ta. • Nẽ hkôt Apew kra axtem Xiakre hõja ta. • Nẽ hkôt Simãw Jeroxja ta.  • Nẽ hkôt Xiakre hõ hkra Jutja ta. • Nẽ hkôt Jut Kariot ta. • Jut Kariotja na pre kormã kot mẽ kãm Jejus kurê xwỳnhjê nhĩhkram õr mã. Nhũm kot amnhĩ kukamã omunh mex tã mẽ hkôt amnhĩ kaxyw kuta.Ã mẽ kot Jejus nhỹ hã mẽ ahkre o pa kaxyw mẽ rênh xwỳnhjê nhĩxi kot anhỹr. Series([], ) Series([], )

Katimatinĩkata akiritana itomaneri imoianariakori iuamoni apokinina ĩkapani. Apokasaakina, imereẽna kikiakori tosi pakini kãkitimoni iokanatakini tĩkane.

Emetybyem, tynynonro modo ingâsedyly. Akaemo ewy doze lelâ induakely. Aituo eyanmo aguely:— Âduakelymo, ywâgâ amyguehomoem — kely.

Kuꞌem mehe wenoz wemimuꞌe uzeupe wà. Wexaexak 12 awa aꞌe wà, wemimono kàràm romo wamuigo kar pà aꞌe wà.

Koꞌẽmba jave ojea py oenoĩ guemimboꞌe kuery haꞌe javi, haꞌe vy oiporavo doze. Haꞌe vaꞌe kuery pe ma “Apóstolo” heꞌi:“Apóstolo” ꞌea ma Cristo rembiporavo guery rupi omondouka vaꞌe ayvu omombeꞌu haꞌe nhomonguera aguã.

Noɡ̶one yeloɡ̶otibige, Jesus jeɡ̶eniditediogi ɡ̶oneleegiwadi anodiotibece. Odaa ja iomaɡ̶aditedice dooze, odaa joniɡ̶ida ica aneyatedigi me “Liiɡ̶exedi Aneotedoɡ̶oji.” Odaa liboonaɡ̶atedi niɡ̶icoa ɡ̶oneleegiwadi: Simão aneote Jesus me liboonaɡ̶adi me Pedro, ijaaɡ̶ijo nioxoa anodita André; Tiago, ijaa João, Filipe; ijaa Bartolomeu; Mateus ijaa Tomé; Tiago ane lionigi Alfeu; Simão analeeɡ̶oyatigi me Zelotes; Judas ane lionigi eledi Tiago; ijaa Judas Iscariotes aneyaa Jesus mijotaɡ̶a neloɡ̶ododipi. Series([], ) Series([], ) Series([], ) Series([], )

Iko'emame ga g̃a mbuhurukari ojipyri g̃wemimbo'ehara'g̃a. G̃wemimbo'ehara'g̃a hugwi Jesus'ga dozeve'g̃a mo'emo'ẽi toko ti g̃a nhimoirũharamo javo. G̃a ko nahã:  Mokonha'g̃a ko Simão'ga André'ga pavẽi onhoirũ'g̃a. Pedro irũa Simão'ga rera. A'ereki ga rehe Jesus'ga ono Pedro. Mokonha'g̃a ko Tiagova'ea João'ga pavẽi. Mokonha'g̃a ko Filipe'ga Bartolomeu'ga pavẽi.  Mokonha'g̃a ko Mateus'ga Tomé'ga pavẽi. Mokonha'g̃a ko Tiago'ga Simão'ga pavẽi. Tiago'ga ko Alfeu'ga ra'yra'ga. Simão'ga ko zelotes'g̃a nde'yja'ga – kiroki g̃a ndokoi governo rehe romanos'g̃a ndehe.  Mokonha'g̃a ko Judas'ga Judas Iscariotesva'ea pavẽi. Judas'ga ko Tiago'ga irũ'ga. Judas Iscariotesva'ea aerẽ Jesus'ga mondouka okote'varuhuve'g̃a pe ga pyhyguka g̃a pe. Nahã dozeve'g̃a nhaporemo Jesus'ga moirũhara'g̃a. Series([], ) Series([], )

Tỹ vaj kỹ tóg ã mré mũ tĩ ag jé prẽr kãn mũ, kỹ tóg ag kãmĩ ũ tỹ 12 (ke) ẽn ag kuprẽg mũ. Ag to tóg: “sỹ ũn vin mũ ẽn ag,” he mũ, hã vỹ: apóstolo, he mũ. Ag hã vẽ, ha mẽ: Simão, Jesus tỹ ti jyjy ũ hã vỹ: Pedro, he mũ, ti jãvy tỹ André ke gé, Tiago ke gé, ti jãvy tỹ João mré, Filipe ke gé, Bartolomeu ke gé, Mateus ke gé, Tomé ke gé, Tiago ke gé, Alfeu kósin tag ti, Simão ke gé, ag tỹ ũ to: Zelote, he mũ tag ti, Judas ke gé, Tiago kósin tag ti, Judas Iscariotes ke gé, ũ tỹ Jesus vatánh tá pãꞌi ag mỹ ti kãmén ke tag ti. Series([], ) Series([], )

Koꞌẽmba-ma ramo ohenói gwemimboꞌe kwéry-pe ogwahẽ hagwã henda-py. Upéi oiporavo doze kwimbaꞌe-pe.—Peẽ xe remimondorã kwéry voi, heꞌi upe doze gwembiporavo kwéry-pe. Oiporavo Simão-pe. Ha ombohéry joa íxupe Pedro. Oiporavo Simão ryvy André-pe ave. Oiporavo Tiago-pe ave, João-pe ave, Filipe-pe ave, Bartolomeu-pe ave, Mateus-pe ave, Tomé-pe ave, Alfeu raꞌy Tiago-pe ave, Simão-pe ave. Haꞌe gwĩ huvixa ramo oiko vaꞌe-pe omosẽse vaꞌe kwéry irũ vaꞌekwe. Hesu oiporavo ave Tiago raꞌy Judas-pe ave, Judas Iscariotes-pe ave. Doze kwimbaꞌe-pe oiporavo omombeꞌu porãve hagwã inheꞌẽgwe. Ha Judas Iscariotes oiko vaꞌerã Hesu pyhy ukaharã. Series([], ) Series([], )

Txuijaramy tahe ludu mahãdu‑ribi waòinatxi reurò taheludutyhy mahãdu ritare. Tarybemy rybedumy rininirenyre. Sohoji ijõ heka, Simaõ inire, Pedromy idi ranire, ijõ tahe Andre rare, iseriòre. Idi Txiau, Joaõ, Filipi, Bartolomeu. Mateu, Tome, Tadeu Txiau, (Kia Txiau heka Afeu riòre rare.) Ijõ Simaõ Kana bedeluduõ rare, tasubedeluudure. Juda Txiau riòre, ijõ Juda Isariò tahe Jesuisi tyhedỹỹdu rare. Series([], ) Series([], )

Aiꞌiwetetewe ꞌga wewiri oo maꞌe ꞌgã majatykau ojee. Kwaiwete ꞌga rewiri oo maꞌe ꞌgã. Aꞌere ꞌga tusi ꞌgã etee imũꞌẽi ꞌgã pytuna ꞌgã nui. Aꞌeramũ ꞌga ꞌjau ꞌgã nupe:—Pẽẽ te ꞌã jeremimuꞌea. Je te ꞌã amuꞌe pẽẽ— ꞌjau ꞌga ꞌgã nupe. —Aꞌeramũ je anure pẽ monou kwe pe tejemomeꞌwaukaa ꞌgã nupe— ꞌjau ꞌga ꞌgã nupe. Simão, Andre, Tiago, Juã, Filipe, Patarumeu, Mateu, Tome, ajepeja Tiago, ajepeja Simão, Judas, ajepeja Judas. Mĩmera ꞌgã Jejui ꞌga imũꞌjãu wemimuꞌeramũ. Simão ꞌga mukũi ꞌga rera. Pedro ꞌjau Jejui ꞌga inuga ꞌga ree. Ajepeja Simão ꞌga mukũi ꞌga rera nanẽ nũ. Serote ꞌjau ꞌga rer irũa. Andre ꞌga Pedro ꞌga rewirera. Tiago ꞌga Aufeu ꞌga raꞌyra ꞌga. Judas ꞌga Tiago ꞌga raꞌyra ꞌga. Ajepeja Judas ꞌga mukũi ꞌga rera. Iskariote ꞌjau ꞌga rer irũa. Kũimaꞌe tywera ꞌgã nupe ꞌga monoara ꞌga poromũ. Series([], ) Series([], ) Series([], ) Series([], )

Akati nhym kam amiwỳr kôt ba djwỳnh 'uwn amijo ar kwỳ pytàn amim ar umjuwn arkum,—Ba dja ba ar ajano, gar memã ijã adjujarẽnho ajmà. Ar abê inhõ àpênh, ane. Nãm kute ar anor kadjy ar o 12 ne amijo ar utàn kam tũmràm ar ano. Ximão. Jeju kute kum Pedru jarẽnhja. Ãngre. Ximãomẽ Ãngre ar aben djàkam ikwã. Xijagu. Djuão. Piripi. Batormê. Matêu. Tôme. Xijagu 'õdjwỳ. Kubê ne Aupêu kra. Ximão 'õdjwỳ. Ximão tãm ne kum me bajtemja kurêkumrẽx, me bajtem kute meo baja kum me kurêkumrẽx. Djuda. Xijagu kraja. Djuda Ikadji. Kute Jeju kurê djwỳnhmã kanga djwỳnhja.Be, Jeju kute tũmràm ar anor ne ja. Series([], ) Series([], ) Series([], )

Eerenmaꞌsaꞌ pe tînenupatonkon yannoꞌpîiya tîîpia. Inkamoro menkaꞌpîiya. Asakîꞌne puꞌ pona tîîmoꞌtaiꞌnîkon menkaꞌpîiya. Inkamoro yarimapa kaiꞌma itekare ekaremeꞌse toꞌ menkaꞌpîiya. Mîrîrî warantî insamoro asakîꞌne puꞌ pona tîîmoꞌtaiꞌnîkon wanîꞌpî. Awanîꞌpî Simão. Mîîkîrî eseꞌtîꞌpîiya Pedro kaiꞌma. Moropai itakon André wanîꞌpî. Tiago moropai João moropai Filipe moropai Bartolomeu. Mateus moropai Tomé, moropai Afeu munmu iteseꞌ Tiago, moropai Simão manniꞌ teepîsen Zelote taatoꞌ. Moropai awanîꞌpî Tiago munmu, Judas. Moropai Judas Iscariotes manniꞌ Jesus yapisîton iteyatonon pia itîrîpa. Inkamoro menkaꞌpîiya tînaipontîkon ton pe. Series([], ) Series([], )

Ha hãptup, tu tik te mũtik hãpkumep xop xãnãhã', tu tik te 12 yĩmõgãtux nũy mõ'pok, tu' xuxet'ax mĩy yãy yõg mõ'pok xop. Kaxĩy. Ha' xohix te: Xĩmãm, 'ũxuxet'ax nõy Pet xix' taknõy 'Ãnene', xix Tiak, xix Yoãm, xix Pinip, xix Matõmẽo, xix Mãteo xix Tõmẽ, xix 'Appeo kutok Tiak, xix Xĩmãm nõy, nõm te yãy yõg Yoneo xop xexkanãp-tup, xix Tiak kutok Yot, xix Yot nõy, 'ũxuxet'ax nõy 'Ixkanot, nõm te' gãy xop mõgãhã Yeyox hah. Series([], ) Series([], )

G̃ebuje 12 beayũ o'taẽ jeweju etaybitbinayũm. Kabia'isum ixeyũ o'taẽ.— Wa'õbi epeju wekawẽn muwẽn ãm soat pe — io'e ixeyũ be- -12 beayũ be. Ibũrũn ma ip ibutet osodop: Simão i, André i, Tiago i, João i, Filipe i, Bartolomeu i, Mateus i, Tomé i, wara'at Tiago i, wara'at Simão i, Judas i, wara'at Judas i. Ibũrũn ma ip ibutet osodop. Ibũrũn ma o'taẽ jeweju etaybitbinayũm. Tiago Alfeu ipot osunuy. Jesus Simão wara'an o'subuteta. Pedro i wara'at ibutet osunuy. Xepxep putet osunuy Simão butet. Jeipi kay jĩjãat i dak ibutet osunuy. André Pedro kitpit osunuy. Judas Tiago ipot osunuy. Xepxep putet osunuy Judas putet. Iscariotes i dak ibutet osunuy. Ixe Judas g̃uyjom Jesus o'g̃ũm cekay itakomaayũ be yaoka am. Series([], ) Series([], ) Series([], ) Series([], )

Ti mꞌ tabawag hõm bä kä tanaëënh mä ta wë sahõnh hẽ ta ma metëëk doo. Tasëëw hõm mä 12 sa mahang habong doo, tamejũũ do rabahadoo hyb nꞌaa. Hahỹỹ dꞌ mä tasëëw hõm do sa häd: Simaw mäh, Peed ta häd nꞌoo däk doo. Ta jawén mä Ãn-Deréh, Simaw hỹỹj. Ta jawén mä Tsijaag, Jowãw, Pirip, Batoroméw, Matew, Toméh, Tsijaag Aw-Pew tꞌaah, Simaw “Serot” ramaneëënh doo,Judah buuj sa häj nꞌaa bä Roma buuj ramejũũ noo gó, Judah buuj wób rakarẽn rakamajꞌĩĩ Roma buuj sa wë. Dooh rakarẽn bä Roma buuj mejõ bä sa hã. Roma buuj wë kamajꞌĩĩ do ramaneëënhSerot. Ta ti sa see paa apäh ta ti Simaw rawén maneëënh “Simaw Serot”. Judas (Tsijaag tꞌaah), Judas Ikarijot kä mꞌ, Jesus haëëj däk do majĩĩ hã. Series([], ) Series([], )

Nxe³nũ²la² a³lan²ni²nũ²la² a²sa³wi³ha³lxa² ĩ³kaix1ta¹hxai²hẽ¹la². A²nxe³tũ̱³ka̱³txi³nãu³xa² a²sa³wi³ha³lxa² hxi²ka² hxan³sxã³ ha¹li¹ wxa²hait1so¹xi²nũn³tũ̱³ka̱³txa² ĩ²sxã³ sa²so¹te³nah¹lxi¹:— Sa²si¹hã³nx2ta¹tũ̱³ka̱³txi³syah¹lxin¹tu¹wi¹. Ta¹hxai²hẽ¹la².

Ferakoa hoka kawisa haxaotyakiraharenai hoka 12-harenai enekonitareha aoka haomana. Hoka iraiti kakoarenae kaixaretyahene hoka 12-harenai atyo exenai: Simão, hatyo atyo Pedro nexarexe kaexareheta, exahe iximarene André. Tiago, João, Filipe exahe Bartolomeu. Mateus, Tomé, Alfeu ityani Tiago, exahe Simão Zelote nexarexe. Tiago ityani Judas, Judas Iscariotes eko xoaha. Judas atyo matawatyatiye tyaohena. Series([], ) Series([], )

Ka'afokajomani vani vagavagani va'ora baranaha'aha adani kidipohi kidiania vikhana. Va'ora nagathogatho'iki adani 12 makhira vaipohina, va'ora naonivini athi avavaadahaoniva abono. Hi'adani 12 makhira vaonina Simão, André, Tiago, João, Filipe, Bartolomeu, Mateus, Tomé, Tiago hoariha, Simão o nacionalista, Judas Iscariotes vihiki. Judas Iscariotes va'ora kakodiaki bana adani Jesu-ra vanaabinivini-ra vanofiki. Jesus Simão-ra no'avini onii hoariha Pedroa, igamina ada André. Tiago hoariha Alfeu kaisai. Series([], ) Series([], ) Series([], ) Series([], )

Zinymyrykynahatsa sizubarẽtsa dose ahatsa bo. Sesus kino nisiwatawyky. Ituk zinymyrykynahatsa: Simaõ ta Peduru ty zinaroko, itsy Ãdere kino niwatihi. Tsiaku, Suão Tsiaku tsy. Piripi, Baratoromeu, Mateus, Tome, usta Tsiaku Arapeu tse, Tadeu, Simaõ, bipyritsa batu iakparawy Sudas usta Iskariotses inarokota iwatsa, Sesus watawyhytsa. Aibani Sudas Iskariotses Sesus humo isopyksapybyita nikara. Series([], ) Series([], )

Ihotꞌok hawyi toiꞌatukaykay raꞌyn temiitꞌin sem tuwewawi. Miꞌiria kaipyi 12 ok takaria toiꞌatuꞌairo topotpoꞌororia 12 ok takaria wo. Saꞌawyꞌi Simãu toiꞌairo topotpoꞌoro wo tehay moherep hamo. Miꞌi hawyi het tutum pakup i PETERU e Simãu me het pakup taꞌyn. Miꞌi hawyi Peteru ywyt ÃTERE toiꞌairo tomipoꞌoro wo tehay moherep hamo. Miꞌi hawyi TIAKU toiꞌairo temiit sese wo tehay moherep hamo. Miꞌi hawyi IUWÃU toiꞌairo tomiit sese wo tehay moherep hamo. Miꞌi hawyi WIRIPI toikaykay tuwewawi temiit sese wo tehay moherep hamo. Miꞌi hawyi PATURUMEU toiꞌairo topotmuꞌe sese wo tehay moherep hamo. Miꞌi hawyi MATEU toiꞌaro topotmuꞌe sese wo tehay moherep hamo. Miꞌi hawyi TUME toiꞌairo tomipoꞌoro sese wo tehay moherep hamo. Miꞌi hawyi wẽtup ok TIAKU mekewat Auweu saꞌyru toiꞌairo tomipoꞌoro wo tehay moherep hamo. Iꞌewyte wẽtup ok SIMÃU toiꞌairo topotpoꞌoro wo tehay moherep hamo. Mekewat saꞌawyꞌiwuat surara powyro hat tetama piaria wanĩkaptia sytpok hamo rakat — Uhetama Kanaꞌa poꞌog wakuat torania kai e hat. Miꞌi hawyi IUTA mekewat Tiaku saꞌyru toiꞌairo temiit sese wo tehay moherep hamo. Miꞌi hawyi wẽtup IUTA toiꞌairo temiit no tehay moherep hamo mekewat Ikarioti saꞌyru. Miꞌi miit yt naku i maꞌato Iesui maꞌat hanuat neꞌi topyhuꞌat. Miꞌi hawyi toran naꞌyn 12 ok takaria tehay moherep hanuaria wo toiꞌatuꞌairo. Series([], ) Series([], )

Yuponíne, iháxikoanehiko neko xâne hokoâti. Yane noívokoxone nduse koêti xapákuke. Yoko ápostulu íhaxeamaka Jesus neko nduse koeti noívokoe. Harâ'ahiko îha: Símaum, eneponeko íhaxopone Pêturu; yoko Ándere, po'inu Símaum; koane Teâku; Xuâum; Filípi yoko Mbatulúmeu. Ina apémaka Máteu; Túme; Teâku, enepone xé'a Áfeu; yoko Simaum Nzelóti; koane Njûda, enepone xé'a Teâku; yoko Njuda Iskarióti, eneponeko itûkoheovoti koeku hókea Jesus kurikoâti xapa xanéhiko puvâti. Series([], ) Series([], )

Bo'rê ke'aka be'ro kɨ̃ɨ̂ bu'esére siru tuúrã pãharã́re pihîokɨ niîwĩ. Pihîo, naâ wa'tero niirã́ dozere besékɨ niîwĩ. Naâre “Yee kitíre werê kusiarã yɨ'ɨ̂ bese kũú'kãrã niîrãsa'”, niîkɨ niîwĩ. A'tikérã niîkãrã niîwã: Simão, be'ró Jesu kɨ̃ɨ̂re Pedro pisûkɨ niîwĩ. Ãpí kɨ̃ɨ̂ akabihí André niîkɨ niîwĩ. Tohô niikã́ Tiago, João, Filipe, Bartolomeu niîkãrã niîwã. Ãpêrã Mateu, Tomé, Tiago Alfeu makɨ, ãpí Simão wamêtigɨ zelote kurakɨ̃hɨ niîkãrã niîwã. ãpí Juda Tiago akabihí niîkɨ niîwĩ. Tohô niikã́ Juda Iscariote, be'ropɨ́ Jesuré kɨ̃ɨ̂re ĩ'yâ tu'tirãpɨre o'oákɨhɨ kẽ'ra niîkɨ niîwĩ. Series([], ) Series([], )

Chay achicäluptinmi llapa yaćhapacünincunacta lluy ayalcul, “Puydï caćhaśhäcuna capäcunqui” nil ćhunca ishcayllacta aclala. Paycunam cala: “Pedro” nishan Simon, paypa śhullcan Andrespis. Jinaman Jacobowan śhullcan Juanpis. Jinamanñatacmi Felipiwan, Bartolomé. Jinaman'a Mateowan, Tomas. Chaynütac Alfeop chulin Jacobopis, ñatac malcanpi nanachicü Simonpis. Chaynütac Jacobop śhullcan Judaspis. Jinaman'a Jesusta ipanchä Judas Iscariotipis. Series([], ) Series([], )

Taha wa, awẽ wi ma tô sô tihârâ za'ra, tizazei'wa norĩ zô. Tawamhã ĩtẽme sihutu wamhã, ma tô pisutu za'ra, 12 na ĩhâiba za'ra hã ĩsiré 're nomro mono da. Ma tô oto sisi za'ra, tizadawa wasu'u'wa na. Ta norĩ nhisi za'ra hã ãne: Sima Pedru, tinoi me, Ãdéréhé me. Pedru na te za sisi té, Zezusi hã. Duré Ti'adu norĩ hã tisisãnawãi me Zuwãhã me, duré Piripi norĩ hã, Batoromezuhu me, duré Mateusi norĩ hã, Tomehẽ me, duré Ti'adu, Apezuhu 'ra hã, duré Sima Zeroti, duré Zudasi Ti'aduhu 'ra hã, duré Zudasi Icarizoti hã, dama ĩhâiba nhomri'wa da hã. Series([], ) Series([], )


Ahno amorepatopõpyry poko, ikurãkatopõpyry poko(Mat 4.23-25)Morarame ypy poe tyhtose ropa Jezu 12mãkõ maro. Mame jakuraramã pona tooehse tahtao totypohse ynororo typoetory tõ maro. Imoihme ipoetory tõ kynexine. Imehnõ roropa tuhke tooehse morotona Jutea nonorypõkomo, Jerusarẽpõkõ roropa. Tuna konõto ehpiõkõ tooehse roropa Tiropõkomo, Xitõpõkomo, enara tooehse toto morotona. Jezu omiry etase tooehse toto. Kurãkõkara ekurãkapose roropa tooehse toto. Joroko tõ nyryhmatyã roropa tooehse ekurãkapose roropa. Morarame tukurãkase ropa toto eya. Jezu temuhmary se toh toehse, emero, toekurãkapotohkõme eya, ijamitunuru enetuputyryke tyya xine. Mame toekurãkase ropa toto. Enara.

Jejus xàpênh ã harẽnhMatêwre 4.23-25Tã nhũm Jejus akupỹm ỹ hã mẽ ahkre ho pa xwỳnhjê mẽ hãmri hixêt prêêta kurũm wrỳ nẽ nhỹri hinur kãm kuhê. Hãmri nhũm nhỹhỹnh mẽ kot mar mã xwỳnhjaja hã akuprõ. Kôt mẽ pa ho mẽ pa xwỳnh kwỳjaja nẽ nhỹhỹnh krĩ hkwỳ rũm mẽ hkwỳjaja. Pika pê Jutej kurũm mẽ hkwỳjaja. Nẽ krĩ pê Jerujarẽ kurũm mẽ hkwỳjaja. Nẽ gô mỳ ri Xir mẽ Sitõja wa kamã mẽ pa xwỳnh kwỳjaja. Ãm ahpỹnhã ri nhỹhỹnh krĩ hkwỳ rũm mẽ kot mar mã xwỳnhjaja hã pikuprõnh rax nẽ. Mẽ kot kapẽr mar nhũm kot akupỹm mẽ ho mex kaxyw nhũm prem ma hwỳr amnhĩ to pa. Mẽ hkwỳjaja tanhmã ri à kute. Nhũm mẽ hkwỳjaja mẽkarõmnuti kot mẽ hwỳr gjêx xwỳnhjaja nhũm mẽ piitã ma hwỳr amnhĩ to pa. Na prem ra amnhĩ kaxyw kãm hamaxpẽr o:—E pa ma hwỳr tẽ nẽ ãm hkupênh pix tã akupỹm inhmex japêr. Anẽ.Hãmri nẽ ma hwỳr mra nhũm mẽ omu nẽ Tĩrtũm xàhpumunh tỳx o akupỹm mẽ ho mex pa. Series([], )

Xesosi Amianatakani Imakananitini(Mateo 4.23-25)Eereka oxiratari iokiriiãpotana. Ipitexitimoni apokana. Iuaã aua kaiãopokori imoianariakori. Apanakini kãkiti iuaãtaã aua apaka. Xotéia tõpa ĩkani, Xerosareẽ sitatxiti ĩkani pakini auari iuaã. Apaka auari Txiro sitatxiti ĩkani, Sitoõ sitatxiti ĩkani apaka. Txiro, Sitoõ pakini potxoari uiniti ĩtinikata aua.

Jesus kurâ domodo nhenomedâdobyry, tâwânuneim modo kua nhetobyry warâ(Mt 4.23-25)Ilâpyryem myani Jesus xytâguyly eagâmo iwy wogompyryem. Toenzepa iwy iakoay eynynonro modo. Toenzepa lâpylâ myani iwagueno modo ewy: Jerusalém donro modo, Judéia eynynonro modo, azagâ xidadâ parutabâ emelano Tiro, Sidom warâ donro modo warâ.

Zezuz umuꞌe teko teteaꞌu aꞌe wà kury, umukatu imaꞌeahy maꞌe teteaꞌu aꞌe wà noWezyw ywytyr wi amogwer wemimuꞌe wanupe kury. Heta teteaꞌu hemimuꞌe wà. Upytuꞌu ꞌàm ywytyr rehe wà, iapypew katu haw pe wà. Teko teteaꞌu oho aꞌe pe hexak pà wà. Zutez ywy rehe har wà, Zeruzarez tawhu pe har wà no, Xir taw pe har wà no, Xitom taw pe har wà no.

Mateus 4.23-25Haꞌe kuery reve oguejy vy yvy joja reia py ju ovaẽ, hemimboꞌe kuery mboae haꞌe heta rei vaꞌe ikuaia py. Judéia haꞌe javi gui, Jerusalém, Tiro haꞌe Sidom haꞌe yeꞌẽ rembe katy gui ou vaꞌekue.

Jesus niiɡ̶axitediniwace codaa me nicilatiditediniwace oko(Mateus 4.23-25)Odaa noɡ̶one dinikatedini Jesus me icoɡ̶otedibigimece aca wetiɡ̶a, odaa ja dabiditedini miditaɡ̶a ica anabotiwage ijaaɡ̶ijo noiigi anodiotibece. Codaa onidi ica eliodi oko aɡ̶icaadaɡ̶a icoɡ̶oticogi niɡ̶icoa nipodaɡ̶a Judéia, codaa me nigotaɡ̶a Jerusalém, codaa me nipodaɡ̶a aca Tiro aniaa Sidom, anodipegitinece ica akiidi-eliodi. Igotibeci mowajipatalo lotaɡ̶a Jesus, codaa me nicilatiditediniwace leelotika. Icaaɡ̶ica ane diotibece niwicidi abeyacaɡ̶aɡ̶a anowote niɡ̶inoa lowooko ane napioi, eledi igotibeci diniwakateetibigiwaji. Ijotawece niɡ̶ijo noiigi odoletibige modibatelogo Jesus, leeɡ̶odi noditice ica loniciwaɡ̶a ane icilatidi iditawece oko ane neelotikanaɡ̶a.

Jesus'ga ombo'e aheimombiga karugwara(Mateus 4.23-25)Aerẽ Jesus'ga jivyri ojyva yvytyruhua hugwi omoirũhara'g̃a ndupi. Uhu g̃a nhuhũ me – perope ga opyta o'ama. He'yjuhu garemimbo'ehara'g̃a onhimono'og̃a perope ga pyri. Ojipe'g̃a ndupavi ogwyra hugwi Judéia hugwi Jesus'ga pyri. Cidadespeve'g̃a nduri Jerusalém hugwi Tiro hugwi no Sidom hugwi no. Oko cidades Tiro Sidom pavẽi ypiahua ruvihava rembeyvyri pe. He'yjuhu hete ko g̃a ua Jesus'ga pyri tihendu ti ga javo.Itetirũave'g̃a nduri no emombi karugwara ore hugwi javo ga pe. Kiroki g̃a anhag̃a oavykyuhu – g̃a hugwi Jesus'ga anhag̃a mbojipe'ai. Tiruahũ anhag̃a Diabo'gapyriva'ea. Opoko pota pa pevove'g̃a Jesus'ga rehe onhimongyavo. A'ereki Tupana'ga omondo opopoakara Jesus'ga hugwi imombipavuka Jesus'ga pe karugwara g̃a hugwi.

Jesus tỹ ũn e ag ki rĩr(Mt 4.23-25)Kỹ Jesus tóg ag mré pãnónh ẽn to tére mũ sir, kỹ tóg kyjer tá jẽ nĩ. Kỹ ti mré mũ tỹ hẽn ri ke ag vỹ tá nỹtĩ gé. Ũ tỹ hẽn ri ke ag vỹ ti ki junjun ja nĩgtĩ, ga tỹ Judéia tá kãmũ kỹ, cidade tỹ Jerusalém tá ke gé, goj kafã tũ fyr tá ke gé, hã vỹ: cidade tỹ Tiro, he mũ, cidade tỹ Sidom, he mũ gé. Ẽn kar vỹ ti ki junjun ja nĩgtĩ, ti tỹ ag tỹ háꞌ he jé. Kỹ tóg fór pẽ nĩ, tá, ag tỹ e pẽ tãvĩ nỹtĩn kỹ. Ũn jagrẽ kórég ag tỹ tóg háꞌ he mũ gé, ag jagrẽ pan tóg mũ, Jesus ti, fag mré hã. Kỹ vẽnh kar vỹ ti kã krỹꞌ he sór mũ sir, hã jé ag tóg ti ki junjun mũ. Kỹ ũ tỹ ti kã krỹꞌ he mũ ẽn ag vỹ háꞌ he kãn mũ, ti tỹ ã jykre tar tỹ ag tỹ hágháꞌ hen kỹ. Hã jé ag tóg vẽnh mãn ja nĩ. Hã kỹ ag tóg ti pénĩn e tĩ sir.

Hesu ombogwera heta hasy vaꞌe-pe(Mt 4.23-25)Upe rire ogwejy jevy gwemimondo vaꞌerã kwéry ndive. Ogwahẽ-ma ramo yvyatyrusu renonde-py opyta. Upe-py heta eta onheꞌẽ renduha kwéry-pe otopa jevy. Heta eta ojogweroaty vaꞌe oĩ ave upe-py ou arakaꞌe Judéia yvy jerekwe rehegwa. Ou arakaꞌe Jerusalém tetã mygwa ave. Ou ave arakaꞌe mombyryvegwa. Ygwasu rembeꞌy rehegwa Tiro tetã jerekwe rehegwa, Sidom tetã jerekwe rehegwa ou ojogweroaty upe-py. Hesu nheꞌẽ rendu-vy ou. Onhembogwera uka hagwã ave mbaꞌasy-gwi ou. Ha gwĩ anháy ombohasa asy vaꞌe-pe ave Hesu ombogwerapa. Ha enterove ojogweroaty aty vaꞌe omoĩse opo Hesu-rehe. Ipuꞌaka reheve onhembogwera ukase eterei-gwi omoĩse opo hese. Ha ombogwerapa joty enterovéa-pe.

Jesuisi dobehede bedero‑ò hãwãlò‑ribi. Tahe sõwemy iny iheludu mahãdu tii‑wana rỹimyhỹ. Judeia bede mahãdu Jerusalẽ hãwã mahãdu. Tule Kalileia bede, Tiro hãwã, Sidõ hãwã mahãdu. Tiiboho wii ributunymy hãwã mahãdu Jesuisi‑ò roholakemy idi reytekemy. Kia tai ròteytedỹỹmyhỹ. Series([], )

Jarejuwarete ꞌga remifutar areꞌgã muꞌeawet(Mateu 4.23-25)Jejui ꞌga ꞌua ojypa ywytyra apyteꞌrar awi nũ. Wemimuꞌe ꞌgã nerua erojypa ojeewe. Waimy ꞌwyr ipe ꞌgã ꞌua. Kwaiwete ꞌgã ꞌupa ꞌga rapesaka. Judeja ywy pewara ꞌgã, Jerusareg ipewara ꞌgã, Tiro pewara ꞌgã, Sidom ipewara ꞌgã ꞌjau ꞌua. Tiroa ꞌupa ꞌyẽꞌẽ pyri Sidoma nanẽ nũ. Mĩmer amunaw awi ꞌgã ꞌua ajatykau ꞌga rapesaka ꞌupa. Kwaiwete ꞌgã ꞌua. ꞌGa porogyta renupa ajatykau ꞌga ree. Ojeroꞌwu maꞌe ꞌgã nanẽ ꞌua ajatykau ꞌga ree. Ojekatuꞌogukaa ꞌua ꞌga upe. Mamaꞌeukwaawa rerekwara ꞌgã nanẽ nũ. Ojekatuꞌogukaa ꞌua ꞌga upe. ꞌGa Ruwarete ꞌga opãjẽ mua Jejui ꞌga upe. Aꞌeramũ ꞌga ꞌUwa ꞌga pãjẽ mũ te ꞌgã katuꞌoka. Opokoka etee agawewi ꞌgã Jejui ꞌga ree. Aꞌetea ꞌgã ojekatuꞌok.

Ne kam kôt ba djwỳnhbê 12jamẽ ro'ã ruw ne pyka kênh'ỳr bôx ne kam kam meo dja. Nhym me kôt ba kajgo ne me 'ã kumex. Nhym me kàtàmjadjwỳ Jeju'ỳr mõn bôx ne 'ã kumex. Pykabê Djudêja kurũm me krãptĩmẽ krĩraxbê Djeruxarẽ kurũm me krãptĩmẽ ngô rax nokà'ã pykabê Xirumẽ Xidõmẽ kurũm me krãptĩmẽ. Me tãm ne me akàn Jeju'ã kumex. Me ja ne me 'ỳr akuprõ. 'Ỳr bikprõnh ne kute kabẽn mar nhym kute apỹnh me kanê djàri meo mexmã ne me 'ã akuprõ. Nhym me karõ punu kute meo bajadjwỳ mekôt 'ỳr mõn bôx nhym kam mekam me karõ punuja jano nhym me arỳm mex ne. Nhym me itepato kute Jeju kupênh prãm. Nãm Jeju tu tỳxkumrẽx nhym kurũm uma apôx ne me kunĩo mex. Kam ne me kunĩ kute Jeju kupênh prãmã.

Priꞌyawonkon Pepîn PemonkonyamîꞌYepiꞌtî Jesusya(Mt 4.23-25)Mîrîrî tîpo Jesus autîꞌpî wîꞌ poi toꞌ pokonpe wîꞌ parakon pona. Moro toꞌ wanîꞌpî tuꞌkankon inenupaꞌsan. Moropai tiaronkon pemonkonyamîꞌ tîpatakon poi iipîꞌsan wanîꞌpî miarî. Judéia pata ponkon moropai Jerusalém cidaderî ponkon. Moropai Tiro cidaderî ponkon moropai Sidon cidaderî ponkon, tuna rîꞌpîkîrî tîweꞌsanon. Inkamoro wanîꞌpî iipîꞌsan pe Jesus eseurîma etai. Moropai Jesusya tepiꞌtîtoꞌkon pe teparankon winîpai. Moropai oꞌmaꞌ yarakkîrî tîweꞌsanon nîrî wanîꞌpî miarî. Moropai inkamoro yepiꞌtîꞌpî Jesusya. Mîrîrî yai tamîꞌnawîronkon wanîꞌpî Jesus anapîpai. Maasa pra imeruntîri wenai pemonkonyamîꞌ esepiꞌtîꞌpî. Mîrîrî yeꞌnen anapîpai tamîꞌnawîronkon wanîꞌpî.

Yeyox te hãmyũmmũgãhã' xix hittupmãhã'Ha Yeyox te yĩktix yĩxohoh, xix' yõg tik xop yĩxohoh, tu hãm yok tu' mõg, ha tikmũ'ũn punethok te Yeyox mũtik hãpkumep, tu' pip, yã hãpxexka Yonex yõg tikmũ'ũn, xix kõmẽn Yenoyanẽn yõg, xix kõmẽn Tiro yõg, xix Xinõm yõg, nõm kõmẽn 2 te kõnãg kox xexka hũmnãg tu' mãm, ha' nũn, tu Yeyox te hãm'ãktux 'ãpak, pũyĩ' pakut xop hittupmã', ha tikmũ'ũn te yãmĩy kummuk kopa' pip xop nũn, ha' hittupmãhã'. Ha tikmũ'ũn xohix te Yeyox 'ãpit putup, Yeyox mũn ka'ok hah, yĩy tikmũ'ũn kuxa hittup.

Ibocewi Jesus co'a dag̃wi o'kop jemunaẽyũ eju- -12 beayũ eju.G̃ebuje adeayũ oajẽm Jesus kay. Warara'acayũ kuy Jesus xe osodop ip- -ceweju etaybitbinayũ. Adeayũ kaweg̃ũnat pe o'je'awero Jesus xe. Wũywi ip oajẽm. Judéia eipi dag̃wi oajẽm ip, Jerusalém ka bewi dak, Tiro ka bewi dak, Sidom ka bewi dak. Oajẽm ip Jesus ekawẽn co am, jemu'ada am tak. Ibiõg̃buk kẽrẽat kukayũ dak oajẽm cekay imujẽm ãm. Jesus ibiõg̃buk kẽrẽat o'g̃ujẽmujẽm ikukayũ bewi. Imẽnpuye Jesus mucay ojuy ip imu'ada am. Ixe be imu'ada but osunuy Deus a'õbacaap kug̃ puye. Soat o'g̃u'ada'ada iwãtaxipipiayũ.

Jesus metëëk do nyy da Pꞌop Hagä Do badꞌoo ji hã panyyg nꞌaa hahỹỹhTi mꞌ Jesus ta ma matëg daheeh rabahyng waëë jó naa. Ta hõõ bä mꞌ rabaym dó tabasatẽ bä. Hajõk ta hataa wób tii bä habꞌëëh. Hajõk né hẽ mꞌ ta wób tii bä mꞌ rakata padëëk. Judah häj nꞌaa bä naa mꞌ rabana ta wób. Jerusarẽnh bä naa mꞌ ta wób. Panang Tiir, Sidõn häd enäh doo, akajar nabyy me badäk doo bä naa mꞌ ta wób. Tii bä mꞌ rabana Jesus ma metëëk do ramaa newëë hyb nꞌaa. Nahëë enäh do na-ããj mä rabena Jesus basog hõm hyb nꞌaa sa nahëëh. Sa mahang ti abong karapꞌaar hꞌyyb hã hadäk doo. Jesus hebëë hõm mä karapꞌaar hꞌyyb nesaa do sa hã hanäng do paah. Heso padëëk mäh. Pꞌop Hagä Do anoo ta hejój tabahajaa hyb nꞌaa sahõnh hẽ sa nahëë tasog hõm hyb nꞌaa. Ti hyb nꞌaa mꞌ sahõnh hẽ rakarẽn mä ta hã ramoo kajäk.

Je³su²jah³la² ĩ³tih³nxe³jau³su² Nxe³nũ²la² ĩ³kaix1so¹ta³lun²nũ²la² a³ka³nxain¹tãu³a² wã³la² yxe²ta²wau³waun³ju³ta² ã³yit1tãu³a² a²nũ²a² ka³lxa¹txi³ nũ²kxi²ta¹hxai²hẽ¹la². Ju³te²a²ko³xan¹te²a² wxã² Je³ru³sa³lẽ²thĩ³nãn¹te²a² wxã² ĩ̱³ye³nai²na² yxo²ka³teh³xan¹ko³xa² a²sxi²je³nai²na²sa¹ Ti²ro³thĩ³nãn¹te²a² wxã² Si³tõ²thĩ³nãn¹te²a² wxã² nxe³ai¹nha²kxai³ Txa²wã¹sũ̱³na² wãn³txa² ain³kxi²te³lhxã³ nũ²kxi²ta¹hxai²hẽ¹la². Ai¹nha²kxai³lu¹ ĩ³ta³ka³txa² ĩ³ton³te²a² we²txi²ju³ta³nũ³a² wah³nxa³kxi² a²ko̱³nxe³te²a² a²yãu³ka³txa² nxũ²kwa̱i³wi¹sxa³te²a² nxũ²kwa̱i³li³si¹jau³nũ³su² wah³nxa³kxi² nxe³ain¹ta¹hxai²hẽ¹la². Series([], )

Jesus Aotyakijita, Aiyatelikihitita Xoaha(Mateus 4.23-25)Hatyaoseta Jesus exoaheta tyairi henota ekakoaha hoka amematyoa kahare haxaotyakiraharenai kakoa hakakoehekoare. Hoka kahare halitinai nali tyaonahitaha. Judéia koa nalitarenai, Jerusalém nalitarenai, wenakalatikoanai Tiro, Sidom xoaha, one kaloxere haliya tyaonitere nalitarenai harenai. Tyoaha semaha maheta Jesus niraene, exahe kaxaiyatelikisakehenahitaha maheta ekahehareha nonitata. Haiyanai isekohaliti iniyalahare hasakaharetiterenai tehitiya tyoaha hoka waiye maniya kaxomokakehenahititaha. Tyotyaha kasani ekaokakisa hakahe ihiye aokowiyahitaha. Ihiyeta iyateliti hikoita hoka aiyatelikihitita tyotya halitinai hoka.

Jesus va'ora anaihotaki adani ija'ari vaipohiki(Mateus 4.23-25)Hari. Jesus va'ora nagathogatho'aha adani athi avavaadahaoniva abono. Naothinia avikharafoni'aha. Jesus ipohina vahoariha vakadiania vakaikahi'aha ibavi sohiriama'oki kania vahojaki adani. Ija'ari vaipohiki vajoroni'iki vakadiania. Judéia kaaraboni, Jerusalém sidaji hiki kaija'arini adani. Tiro sidaji, Sidom sidaji hiki kaija'arini adani vahoariha. 'Dako karaho vadinia hojaki ida sidaji 'bamiki. Jesus kania vajoroni'aha adani ija'ari vaipohiki, mitha vani'aja kaimoni ida kidivarani. Vakavamonikia vanofiki ida Jesus va'ora anaihotavini. Vikha'aha adani ija'ari vakabajadiki jaboni. Bajadi va'ora najahariharibakhiaki adani. Jesus vani ada va'ora anaihota'aha. Vakavamoniki hahavia vanofiki ida Jesu-ra vakadasavini avaihotara kaimoni. Jesus kabadani danoni mani ida ija'ari vakavamoniki-ra va'ora anaihotahahavivini hija.

Sesus nisihyrinymyryky iwatatu nisizororowyky.Sesus hara zikarape bo zinymyrykynahatsa tuk nisik. Amytsĩ eze pykpyk niaha. Iwaze sizubarẽtsa Sesus bo izumunaha. Sizubarẽtsa ituk niukurunahatsitsa Sesus bo izumunaha. Sudeja ezektsa, Serusarẽhe ezektsa, Tiro ezektsa, Sidõ ezektsa, iwatsa izumukunaha. Nanabyi ezektsa izumukunaha. Sesus harere ziwaby tsihikiknaha. Nizororo tsihikiknaha iwatsahi izumukunaha. Mektsaktsa hyrikosotsa sapybaratsa situktsa izumukunaha asahi Sesus nisiksiwyhik. Myzubaha Sesus zibyby tsihikiknaha. Iwatsahi Sesus zikwy humo nizororokonaha. Deus harere humo nisizororoko. Sesus zikwy humo nisizororowyky.

Iesui tiꞌatuꞌairo 12 ok takaria temiitꞌin topotpoꞌororia wo miitꞌin muꞌe hamuat hawyi ipotꞌapyk yityꞌok kaipyi yi hot kape tomiꞌairoria wywo. Miꞌi hawyi yt putꞌoktoꞌe yi hot piat i te turan iraniaꞌin ipotmuꞌeria sem tipuẽti Iesui mekewat yahig note. Miꞌi hawyi mekewat yahig wato tote tukupteꞌen Iesui kat haria aikopepyi aikopepyi tõꞌẽ. Iꞌatu kahato miitꞌin itote toipuẽti yi Iuteu kaipywiaria tawa wato Ierusarẽi kaipywiaria iꞌewyte yꞌy wato yẽpe etiat tawa Tiru kaipywiaria tawa Sitãu kaipywiaria toiꞌatupuẽti itote. Iꞌatu kahato miitꞌin itote Iesui ekatup haria. Tõꞌẽ tõꞌẽ Iesui ehay kapiat teꞌeruwanẽtup teran haype. Iꞌewyte iꞌahu rakaria taꞌatuehãite hap kyꞌewi haria tõꞌẽ kahato Iesui kape. Iꞌewyte tõꞌẽ kahato ahiag ipiit piat rakaria. Miꞌi haria ahiag iꞌatumosoꞌopot koꞌi maꞌato Iesui tiꞌatusopo yne ahiag iꞌatupiit pyi. Miꞌi hawyi yne Itotiaria teꞌeruwehik teran Iesui ete katupono taꞌatukyꞌesat taꞌatumoehãite hap Iesui piat katupono Iesui hesaika kahato Tupana esaika hamo miitꞌin moehãite hamo. Miꞌi pote taꞌatukyꞌesat kahato Iesui emig taꞌatupo wuat hap yne iꞌahu rakaria. Taꞌatuemig hawyi meremo iꞌatuehãite hap topyhuꞌat.

Po'ínuhiko koítovone Jesus(Mt 4.23-25)Evesékopeane kali mopôi ne Jesus, xané kixópa íhikauhiko. Hane óko xoko kutípu'iyeokokoku ne poké'e xoko óvoheixoku êno po'ínuhiko xâne hokó'ixoati. Koati êno xâne ukeâti uhá koeti Njúdeya yoko Njeruzálem, koánemaka Tîru yoko Sîdom, enepone pitivókohiko ovoti xe'o mar. Simínotihiko kámokenoponea Jesus yoko épemea koíteova ya arínehiko. Ápe xâne ûroevo ndémoniu koítovonemaka Jesus. Uhá koêti neko êno xâne, aínovo kaha'âti sipó'okoponeahiko Jesus vo'oku ápeyea xunáko ipuhíkeati xokóyoke koitóvati uhá koêti neko ka'arínetihiko.

Jesu pãharã́ masaré bu'ê'ke niî'(Mt 4.23-25)Jesu ɨ̃rɨgɨ́pɨ niî'kɨ kɨ̃ɨ̂ bese kũú'kãrã me'ra tigɨ́ dɨ'pôkãpɨ diháakɨ niîwĩ. Toopɨ́ dihágɨ, ni'kâ paa ãyurí paapɨ tohâ ke'akɨ niîwĩ. Toopɨ́ pãharã́ kɨ̃ɨ̂ bu'esére siru tuúrã niîkãrã niîwã. Ãpêrã masá pãharã́ Judéia di'takãharã, Jerusalẽ́kãharã, pahirí maa sumútoho niisé makari Sidṍ, Tirokãharã niîkãrã niîwã. Naâ niî pe'tirã Jesu bu'esére tɨ'órã wa'âkãrã niîwã. Tohô niikã́ naa yeé do'âtisere yɨ'rɨó dutirã wa'âkãrã niîwã. Ãpêrã wãtiâ sãháa no'o'kãrã kẽ'ra wa'âkãrã niîwã. Jesu naá kẽ'rare yɨ'rɨókɨ niîwĩ. Kɨ̃ɨ̂ tutuaró me'ra niî pe'tirã do'âtirãre yɨ'rɨókɨ niîwĩ. Tohô weérã niî pe'tirã kɨ̃ɨ̂re yẽ'ê yã'a sĩ'rikãrã niîwã.

Jesusmi achca nunacunacta yaćhachin sänachin(Mt 4.23-25)Paycunallawan chay ulüpi cutilpayalcämuptinmi chay pampaćhu nisyu-nisyu nunacuna alcayalcäñä jinantin Judea malcacunapïtawan, Jerusalenpïtapis, chaynütac lamar-lädunćhu Tirowan Sidon malcacunapïtapis. Chaynu śhapämula Jesuspa yaćhachicuyninta uyalipäcunanpämi, ishyänincunacta lluy sänaycachipunanpäpis. Chayćhümi Jesus rasunpa lluy ishyänincunactapis Satanaśhpa gänaśhacunactapis sänachipula. Chaymi llapan nunacunapis Jesusta yataycuyllactapis munapäcula ima ishyayninpïpis lluy sänachinanpä.

Zezusi te te ĩrowasu'uzé, duré te te ĩda'apesezé wasu'u(Mateusi 4.23-25)Tawamhã Zezusi norĩ hã ma tô sa'a hawi si'ra za'ra. Tawamhã ti'ai haré u sihutu õ ré, te a'â nhamra, sõnhihâpâ ãma, tizazei'wa norĩ me. Ĩsazei'wa norĩ hã ahâ di. Tame duré da'ahâ uptabi na, te sô ai'ubumro ni. Daro mono bâ, ma tô ĩwana sô tasi'rã'õtõ ni, Zudeza na danhipti'a nho'õmo nhisi hawi, duré Zeruzarẽ hawi, duré Tiru na 'ri nho'õmo nhisi hawi, duré Sido hawib zama. Â zaihâ na Tiru hã, duré Sido hã, 'ri nho'u. Zezusihi mreme hã da te wapari za'ra da, ma tô ĩtẽme dasito. Duré te te da'apese da zama, ma tô ĩtẽme ai'aba'ré ni, duré wa'uburé te te dama anhamra da. Tawamhã ma tô dama anhamra. Simipese waihu'u pese wa, ma tô dasima wẽ za'ra ni, danhib'rata na da te upi za'ra da, rowẽ na oto 're dasi'ubumroi mono da.


Tãkye ehtoh poko, emynyhmatoh poko roropa(Mat 5.1-12)Morarame typoetory tõ tonese Jezu a. Ynara tykase ynororo eya xine, —Tãkye matose, tymõkomokãkara. Ritonõpo oesẽkõme enetuputyryke oya xine tãkye exĩko matose.

Jejus kot hkôt mẽ pa ho mẽ pa xwỳnhjê jahkre hã harẽnhMatêwre 5.1-12Tã nhũm Jejus hkôt mẽ pa ho mẽ pa xwỳnhjê jahkre nẽ mẽ kãm: E kot kaj mẽ atõ amnhĩ kaxyw tanhmã inhmã ajamaxpẽr to nẽ ajamaxpẽr o: “Nà ixkukrêx rax kêt tã na hte Tĩrtũm ixkôt pa ho pa. Koja ixkôt pa hkêt pa ixtỳx ri tanhmã amnhĩ nhĩpêx to ho ri ixpa rãhã nẽ. Tĩrtũmja mex kumrẽx o kot mẽ hikukrêx raxta jakrenh par.” Anhỹr o ajamaxpẽr. Hãmri nhũm Tĩrtũm ã ajamaxpẽr anhỹr ã apumu nhũm ja kãm mex nẽ. Hãmri nhũm apê hkra hã ato mex nẽ atãnopxar o akôt pa ka ajamakêtkati nẽ akĩnh nẽ axàmnhĩx ri apa.

Kirimonipa Teoso Sikatari Erekari?(Mateo 5.1-12)Eereka Xesosi misãkiretana imoianariakori:—Hĩte matxineiroteni Teoso sikai erekari. Teoso hĩauĩte itxaua. Iua nakitiakori hĩtxaua.

Âdara tojiomaru kuru awyly xutuho(Mt 5.1-12)Ilâpygueduo myani Jesus tynynonro modoram MYK idyly. Eyanmo aguely: — Tuomareim kuru âmaemo âdy pebaom modo. Deuslâ olâ âwymârymo, nhenimo warâ.

Zezuz upurumuꞌe aꞌe kuryNaꞌe umeꞌe Zezuz wemimuꞌe wanehe kury, uzeꞌeg pà wanupe kury. — Pe heremimuꞌe pe, hemetarer ꞌym maꞌe romo peiko pe. Penurywete nehe, taꞌe Tupàn hemiruzeꞌeg romo peiko xe.

Mateus 5.1-12Haꞌe gui guemimboꞌe kuery re omaꞌẽ vy aipoeꞌi haꞌe kuery pe:— Iporiaukueꞌi pendekuai vaꞌe, pevyꞌa ete ꞌrã, mbaꞌeta Nhanderuete poꞌakaa pendevy guarã oĩ.

Jesus diiɡ̶axinaɡ̶atetece anodaaɡ̶ee ica oko anida linikegi icaaɡ̶ica ica oko ane agecaɡ̶alo(Mateus 5.1-12)Jesus iwitediogi niɡ̶ijo anodiotibece, odaa meetediogi, “Niɡ̶ida makaamitiwaji aniniitibeci, anakaami madewetedi, igaataɡ̶a Aneotedoɡ̶oji ja iiɡ̶e ɡ̶adaaleɡ̶ena.

Pyry hete pe me, ei Jesus'ga(Mateus 5.1-12)Kiro Jesus'ga hepiagi g̃wemimbo'ehara'g̃a g̃a nhimongyrame pevo. G̃a pe ga ei: —Pyry hete pe me peporia'iva'ea pe! A'ereki penduvihavuhuhetero Tupana'ga pe ndepia katu imombyryva pe me, ei Jesus'ga.

Jesus tỹ ag kanhrãn(Mt 5.1-12)Kỹ tóg ã mré mũ tĩ ag ki ẽvãnh mũ, kỹ tóg ag mỹ kãmén mũ, Jesus ti, kỹ tóg: “Topẽ vỹ ãjag ve há han mũ, ãjag tỹ: “kórég eg tóg nỹtĩ,” hen kỹ,” he mũ. “Kỹ ãjag tóg Topẽ tỹ tỹ ẽg pãꞌi nĩ venh ke mũ,” he tóg.

Pende reko vyꞌa ete joty voi katu(Mt 5.1-12)Ha upéi katu Hesu ojerova-ma omaꞌẽ gwemimboꞌe kwéry-rehe ohekomboꞌe hagwã íxupe kwéry. Heꞌi ranhe iporiahu vaꞌe kwéry-pe:—Peẽ, xe-rehe pepena-gwi pende poriahu vaꞌe, pende reko vyꞌa ete joty peiko-vy. Nhandejáry pende ruvixa tee ndive gwarã voi peẽ. Upéa-gwi pevyꞌa katu.

Tamyreny retehere tai ibutumy rierynanyrenyre: —Kaiboho aõkõrenyre‑ki, beysebenyke. Deuxu Òlòna dori ahõrõreny rare.

Ikuꞌi maꞌe(Mateu 5.3-12)Ojeroꞌwu maꞌe ꞌgã katuꞌopaw ire Jejui ꞌga amãꞌjãu ꞌgã nee, ojepyri ajatyka maꞌe ꞌgã nee. Aꞌeramũ ꞌga ojeꞌega ꞌgã nupe: —“Jetywerete je tekou. Ejejuka je ree” ꞌjaramũ Janeruwarete ꞌga pẽ poari futari. “Jetywerete je. Je katuꞌog ape” ꞌjaramũ Janeruwarete ꞌga pẽ katuꞌogi futari. Aꞌeramũ pẽẽ pejekuꞌiramũ pejejemogyau. Pẽẽ ꞌã ꞌga remiayuwamũ ꞌawamũ pejemogy. Aꞌeramũ pẽẽ anure nipo pejewau ꞌga pyri.

Kute arkum kĩnh jarẽnh ne ajte kute arkum kaprĩ jarẽnh.(Mat 5.1)Nhym kam meo mex pan kam kôt ba djwỳnh pumũn arkum, —Ẽ ar anhõ nêkrêx kêtwã, ar ga ne gar akĩnhkumrẽx. Mỳkam? Bir, ar ga ne Metĩndjwỳnh ar akadjy bẽnjadjwỳr ne ar ar ajo ba.

Atausinpantoꞌ Pîꞌ Moropai Esewankonoꞌmantoꞌ Pîꞌ Jesus Eseurîma(Mt 5.1-12)Mîrîrî yai Jesusya tînenupaꞌsan eraꞌmaꞌpî moropai taꞌpîiya toꞌ pîꞌ: —Morî pe awanî amîrîꞌnîkon îꞌ ton pra tîweꞌsanon ton pe. Maasa pra amîrîꞌnîkon yapisî Paapa ayesaꞌkonya, tîpemonkono pe aweꞌtoꞌpeꞌnîkon.

Tikmũ'ũn kuxa hittup xi' teknõgYeyox te yãy mũtik hãpkumep xop pẽnãhã', tu:—'Ãkuxa hittup 'ãhok xop nõmhã. Yã Topa te 'ãxop xat, ha Topa yõg tikmũ'ũn xe'e'.

Jesus o'jeak jeweju etaybitbinayũ kay. O'jekawẽn cebe ip. Koap o'jekawẽn tadaybotbocayũ be.Eycokcok cĩcã eyju — io'e. — Eybubutbet g̃u g̃asũ. Imẽnpit Deus eykukukat — io'e.

Ti mꞌ ta ma matëg wë Jesus ty däng, ti mꞌ taky hadoo sa hã: —Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa edëng bëëh, kasꞌuut doo, Pꞌop Hagä Do bagꞌããs do karapee bë bahadoo do hyb nꞌaa.

A²nũ²a² ka³lih³kxi²jau³nũ³su²Ain¹nxa²ha¹te¹ Je³su²jah³la²kxai³lu² a²sa³wi³ha³lxa² ĩ²sxã³ ĩ³ye³kxi²te³nah¹lxi¹: — Nxex3jah³lxi³wxi¹. Yen³kxi³txa¹nxa²lxi³ji¹wi¹? Nxe³nx2ti³kxai²nãn²tu̱³ ka³lih³jah¹lxi³hẽ¹li¹. Yah³lxi¹nha²kxai³ kxãn³nãu³a¹ Txa²wã¹sũ̱³na² A²hxi²kan¹ta² Si³yxau³tãu³lo³ju³ta³nũ³a² yxau²xai³yah³lxin¹tu¹wi¹.

Ihalahaliti, Xamaikohaliti Xoaha(Mateus 5.1-12)Hatyaoseta Jesus wahakotya haxaotyakiraharenai ana hoka nexa: — Waiye kaiserehare atyo xiso maoloxaharenai. Hiyaiya, Enore Nawenakala atyo xomanere.

Jesus va'ora ka'ojomo'iki adani ija'ari(Mateus 5.1-12)Hari. Jesus vada va'ora ni'aha adani ipohina, va'ora ni'aha:—A'onivani avakanahinariki a'oni. Deus avakadika'da'di hina mani ida a'onira kajoamoravini hija bana.

Sesus mykuwy soho mysukatsihikwy ana soho humo nisihyrinymyryky.Sesus tuk zinymyrykynahatsa bo iktsaziu niy. Sakurẽnikitsa soho nitsasoko ispe niy: — Ahakurẽtsaktsa ikiahatsa batu amy tohi tsimaha. Ahanamybyitsa Deus tyryktsa tsimoziknaha — niy.

MATEU 5.1-12 PIAT EWYMiꞌi hawyi Iesui tehaꞌat topotmuꞌeria kape hawyi toiꞌatukyꞌe kahato hawyi toꞌe — Tupana mipoityro koꞌi eipe uimohey haria yt hekat rakaria i eipe pytkai morekuaria Tupana etama pe eweikupteꞌen wuatꞌi eꞌat pe e. — Uhekatuwyria uwe uwe Tupana pe toꞌe — Yt uimikyꞌesat ok tã i te worokuap e topyꞌa pe mio tã e haria pe Tupana toꞌe — Pyno uimipoityro sese koꞌi eipe katupono worohoꞌonug wyti aru eipe wuatꞌi ywania porekuaria wo mesuwarote aikotã Uito areĩneꞌen Morekuat no atipy pe hap ewy e Tupana tepiat — Worokuap teran e haria uimohey haria.

Koeku xâne koati únati koêku nonékuke Vúnae(Mt 5.1-12)Ina komomâ Jesus ne íhikauhiko. Hara kíxovokoxoa:—Koati únati kêku, itínoe hokónuti ákoti apeínoati, vo'oku yenópotimo xoko natíxoku Itukó'oviti vanúkeke.

E'katíse kiti, e'katíya marisé kiti niî'(Mt 5.1-12)Jesu ɨ̃rɨgɨ́pɨ diháaka be'ro kɨ̃ɨ̂ bu'erã́re ĩ'yâ, niîkɨ niîwĩ:—Mɨsâ pahasé kɨorã Õ'âkɨ̃hɨ wiôgɨ niirópɨ wa'ârãsa'. Tohô weérã e'katíya.

Allin caycäwan mana allinca(Mt 5.1-12)Chaynu jinalculmi yaćhapacünincunaman licalcul nila: “Cushiculcay waccha cäcunaca. Amcunapämi Diospa gubirnun unanchäśha cayan.

Dama 're ĩrowẽ za'ra mono zé wasu'u, robzei'õ na 're ĩdasi'ubumroi mono zé wasu'u me(Mateusi 5.1-12)Tawamhã Zezusi hã te tisiré 're ĩnomro mono norĩ hã 'madâ'â pese za'ra. Taha wa, te ãne tãma nharĩ za'ra:— Ãté asibrob ãna, te oto 're anomro aba mo. Tane nherẽ, aima 're robze za'ra wa'aba mono di za. 'Re ĩhâimana u'âsi mono hã, Danhib'apito uptabi. Taha wa, ĩsib'a'uwẽ 're anomro aba mono wa, aima 're robze za'ra wa'aba mono di za.


—Tãkye roropa matose omise exiketomo. Imeĩpo otuhnõko matose. Tuesapare exĩko roropa matose. —Amarokõ roropa xitaketomo, tãkye ehtoko. Imeĩpo exianãko ropa matose.

Nẽ kot kaj mẽ atõ amã Tĩrtũm kãm hprãm xà hkôt tanhmã amnhĩ nhĩpêx to ho ri apa hprãm tỳx nẽ. Nhũm amnhĩ tã apumu nhũm ja kãm mex nẽ nhũm ato mex nẽ. Nẽ tanhmã ato ka hkôt pix mã amnhĩ to mex o ri apa nẽ ajamakêtkati nẽ akĩnh nẽ axàmnhĩx ri apa. Nẽ kot kaj mẽ tanhmã amnhĩ tomnuj to. Hãmri nẽ tee ri ja hã amnhĩ pumu nẽ ajamaxpẽr. Nẽ apijaàm nẽ akaprĩ xàj amỳr o nhỹ. Amỳr rax nẽ. Hãmri nhũm Tĩrtũm ja hã apumu nhũm ja kãm mex nẽ. Jakamã nhũm anê akaprĩ hta nẽ ato mex nẽ. Ka ajamakêtkati nẽ akĩnh nẽ axàmnhĩx ri apa.

—Hĩte ĩkorapokoriti natxitakani Teoso sikai erekari. Himitouatapanikako.—Hĩte ĩkorapokoriti txiapatakani Teoso sikai erekari. Hãpiapoxokonitapanikako. Hĩsiroatapanikako.

— Tuomareim kuru âmaemo tâwinzeim modo. Ilâpyryem ise idânârâ ize matomo tâlâ lelâ. — Tuomareim kuru âmaemo tytyruneim modo, tuoguruneim modo warâ. Ilâpyryem olâ ise omarumo, âilumo lelâ warâ.

Pemaꞌuhez peiko no, penurywete nehe no, taꞌe amo ꞌar rehe penewykàtà putar nehe xe, penurywete putar nehe xe. Pezemumikahy peiko pezaiꞌo pà, pepuka putar nehe no.

— Pevyꞌa ete ꞌrã aỹ pekaruxe vaꞌe, mbaꞌeta perekopa ꞌrã.— Aỹ pejaeꞌo vaꞌe, pevyꞌa ete ꞌrã, mbaꞌeta penderory riae ꞌrã.

Aniniitibecitiwaji ane anigicile niɡ̶ina natigide, igaataɡ̶a icota me ɡ̶aditiminitiwaji. Aniniitibecitiwaji ane anoenitibece niɡ̶inoa nokododi, igaataɡ̶a icota malajikanitibece.

Pyry hete pe me okoteheva'ea pe! A'ereki a'ea Tupana'ga remimondoag̃wama pe me. Pyry hete pe me pejehe'ova'ea pe! A'ereki a'ea penembipukaag̃wama.

“Topẽ vỹ ãjag ve há han mũ, ãjag tỹ: “inh kókĩr ri ke tóg tĩ, sỹ vẽnh jykre kuryj ve sór tĩ ẽn ti,” hen kỹ. Kỹ ãjag tóg venh ke mũ,” he tóg. “Topẽ vỹ ãjag ve há han mũ, ãjag vẽsỹrénh mũn kỹ, ẽprã. Ãjag mỹ sér nĩ jé tóg ke mũ, tá,” he tóg.

—Peẽ pende vareꞌa vaꞌe pende reko vyꞌa ete joty peiko-vy. Ãy ae joty pende vareꞌa. Nhandejáry pene moangapyhy porã vaꞌerã. Upéa-gwi pevyꞌa.—Peẽ pejaheꞌo vaꞌe pende reko vyꞌa ete joty peiko-vy. Ãy ae pejaheꞌo. Pepuka vaꞌerã. Upéa-gwi pevyꞌa.

Rama arasareri‑wana beysabenyke. Bihydymy dori mabekre. Tule tahinyteri wana beysakre ihewo‑ribi.

Pẽẽ ꞌã “torokwaap ꞌga ꞌjau”, peꞌje. Aꞌeramũ pẽẽ aꞌjea futat ꞌawamũ ꞌga kwaapa katu katu pejejemogyau. Aꞌeramũ nipo pẽẽ pejekuꞌiramũ pejejemogyau. Nanamũ pejetywera peruꞌarasig erajemogyau. Aꞌere ꞌawamũ Janeruwarete ꞌga imoiri pẽ nui. Pejejewi imoir ire pejejemogyau pejekuꞌiramũ nipo.

Ẽ, ar jakam amã prãmwã, ar ga ne gar akĩnhkumrẽx. Mỳkam? Bir, ar ga dja gar ajajnekumrẽx ne. Ẽ, ar jakam amỳrwã, ar ga ne gar akĩnhkumrẽx. Mỳkam? Bir, ar ga dja gar akeket ne.

Morî pe awanî amîrîꞌnîkon emiꞌnankon ton pe, maasa pra awore awanîkon kupî sîrîrî. Morî pe awanî amîrîꞌnîkon tîkauware eesewankonoꞌmatoꞌkon pîꞌ. Maasa pra kureꞌne asisikon kupî sîrîrî taatausinpai.

—'Ãkuxa hittup 'ãp-tup xũy xop nõmhã. Topa te 'ãtex hi ka'ok putup.—'Ãkuxa hittup 'ãpota xop nõmhã. Topa te 'ãxop kuxa hittupmãp-tup.

— Eycokcok cĩcã eyju. G̃asũ acã eyrere. G̃uyjom pit eybeg̃beg̃ epesop — Jesus o'e. — Eycokcok cĩcã eyju. G̃asũ acã eyju wa. G̃uyjom pit jewaywayway epesop.

—Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa edëng bëëh, hỹỹ kä hasꞌaah doo, ta jawén kä bë waa enäh do hyb nꞌaa. —Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa edëng bëëh, hỹỹ kä hꞌyy kameꞌoot doo, ta jawén bë kawewꞌaam bë tsebé do hyb nꞌaa.

Ãh¹jau³xa²sa¹ hĩ¹na² he³ja³lu¹nxa²lxi³ji¹wi¹? Nxe¹nx2ti³kxai²nãn²tu̱³ ka³lih³jah¹lxi³hẽ¹li¹. Yah³lxi¹nha²kxai³ kxãn³nãu³a² ũ³kxi¹nx2ti³tu¹wi¹. Hĩ¹na² kãin² na̱n³yah³lxin¹ji¹wi¹? Yah³lxin¹kxai²nãn²tu̱³ ka³lih³jah¹lxi³hẽ¹li¹. Yah³lxi¹nha²kxai³ kxãn³ton³sxã³ kãin² ka³lxi¹yhah³lxin¹tu¹wi¹.

— Waiye kaiserehare atyo xiso kalikini nakitereharenai. Hiyaiya, xikanakairahare ite xisaona.— Waiye kaiserehare atyo xiso kalikini tiyitereharenai. Hiyaiya, xikoexehetaite.

A'onivani hidakaba'i avavai'amiki a'oni. Deus a'onira kajoamoraki bana a'oni. Deua bivahojaki ida nahina ahapini avakadimoni.A'onivani hidakaba'i avaasaraki a'oni. Deus a'onira kajoamoravini mani ida a'onira khai ni'aja bana.

— Ahakurẽtsaktsa abaka aharaparẽtsa. Bykyze ikiahatsa ahadisahawynikitsa tsimaha — niy. — Ahakurẽtsaktsa ikiahatsa abaka tsimopukarakanaha ahamysapybyri humo tsikykaranaha iwaze hi bykyze hazi tsimykaranaha kawatsa tsimoziknaha.

Miꞌi hawyi Iesui tehaꞌat topotmuꞌeria kape hawyi toiꞌatukyꞌe kahato hawyi toꞌe — Tupana mipoityro koꞌi eipe uimohey haria hesyꞌat rakaria eweikupteꞌen pytkai katupono uwe uwe toꞌe Tupana pe — Uhesyꞌat kahato ekuap hap kyꞌewi aikotã hesyꞌat kahato rakaria tikat miꞌu yn hap ewy — Worokat kahato En Tupana e haria pe — Aikotã ienuk kahato haria iwepit kahato haria ewy worohoꞌonug eiperia iꞌok kahato rakaria ewy e Tupana tokuap teran haria pe e. Miꞌi hawyi Iesui tehaꞌat topotmuꞌeria kape hawyi toiꞌatukyꞌe kahato hawyi toꞌe — Tupana mipoityro koꞌi eipe uimohey haria e. koitywy eweiwak eipyꞌa pe maꞌato miꞌi hawyi Tupana mimowepit kahato rakaria eweikupteꞌen wuatꞌi eꞌat pe e. Taꞌi uwe uwe tuwak topyꞌa pe iraniaꞌin satek pote hoꞌopot pote miꞌi haria pe ti Tupana toꞌe — Worohoꞌomowepit kahato eipe katupono karãpe ehehakyꞌeꞌi hap putꞌokꞌe ehete miꞌi hap atuꞌu yne uipyꞌa pe wy aikotã iraniaꞌin ehakyꞌeꞌi hap ewetuꞌu yne hap ewy e Tupana miꞌiria pe e Iesui topotmuꞌeria pe ahepe.

—Koati únati kêku, itínoe hokónuti épeu hímakati yara koêku kó'oyene, vo'oku ákomo konokínovopiti káxehiko keno'ókoti.—Koati únati kêku, itínoe hokónuti iyôti koêku kó'oyene, vo'oku eloképotimo yokóvo káxehiko keno'ókoti.

No'ó ni'kâroakãre ɨhá boarã́ noho e'katíya. Be'ropɨ́re yapîrãsa'.No'ó ni'kâroakãre utirã́ noho be'ropɨ́re buhirã́sa'. Tohô weérã e'katíya.

Cushiculcay micanäśha cäcuna. Amcunactam Dios maćhaycachishunqui. Cushiculcay canan wa'acücuna; ¡maynu cushicuśham canqui!

— Ãté mra, te oto 're ĩsépata za'ra wa'aba mo. Tane nherẽ, te za robze na 're aihâimana za'ra wa'aba mo. Niwapsi mra hã, ahâ di za.— Ãté te oto 're ai'ry'ry wa'aba mo, aipẽ'ẽzé za'ra wa'aba wa. Tane nherẽ, te za robze na 're aihâimana za'ra wa'aba mo. Niwapsi te za aipẽ'ẽ 're, 're ato za'ra wa'aba mo, rowẽ te.


—Tãkye matose ozehno xine imehnõ ahtao Kapu ae Ayhtohpyry poetoryme oexirykõke. Orumekatorỹko imehnõ mã repe, opoihtotorỹko roropa toh mã repe, onetãpatorỹko roropa mã toto ypokoino. Tãkye rokẽ ehtoko morara ahtao, itamurume kurã tukurãkase exiryke kapu ao Papa esao, okyryrykõme. Ozehno xine toto ehtoh sã urutõkõ zehno itamuru tõ kynexine roropa pake, Ritonõpo omiry poko imehnõ amoreparyhtao eya xine, tykase Jezu eya xine.

Nẽ kwãr mẽ mãmrĩ ixtã tanhmã mẽ ato kapẽr punuj to nẽ tanhmã mẽ ato hêx to nẽ tanhmã ri mẽ atomnuj to ho pa. Kwãr mẽ mãmrĩ ã mẽ anhĩpêx anhỹr o pa. Ka mẽ ãm inhmã pix mã ajamaxpẽr rãhã ho apa pê ajamakêtkati nẽ axàmnhĩx ri apa. Kwãr mẽ mãmrĩ ã mẽ anhĩpêx anẽ nẽ mẽ amex kêt ã mẽ ajarẽnh o pa. Amnepêm na pre Tĩrtũm nhỹ hã kapẽr xwỳnhjaja nhũm prem ã mẽ hipêx anẽ. Jakamã koja mẽ uràk nẽ ã mẽ anhĩpêx anhỹr o pa. Nhũm Tĩrtũm ja hã mẽ apumu nẽ amnhĩm mẽ amex ã mẽ ajarẽ. Hãmri nẽ nhỹrmã kaxkwa kamã wa inhõ krĩ kamã mẽ ato mex rax nẽ. Ka mẽ akĩnh nẽ ajamakêtkati nẽ axàmnhĩx ri apa. Jakamã kwãr mẽ mãmrĩ pika jakamã ã ixtã mẽ anhĩpêx anẽ. Anẽ. Series([], )

—Apanakini omanatiniãi hĩte, hĩtari iaxitikiri sãkire hãuikini xika, Teoso sikai erekari. Atxiĩti apanakini !nirekai. Atxiĩti apanakini misãkirepiretai. Atxiĩti ninoa akiritai “maerekati kamakari” nota hĩtari iaxitikiri sãkire hãuikini xika. Ikara atoko hinaãkako.

— Tuomareim kuru ise âmaemo. Iwerâ kulelâ mâjiewiâseolymo; ânguy izepa ato modo, tywykeduneim modo, tunâgueduneim modo warâ. Urâ Uguondo Kaynâpa Âetyby xurâem mawylymogue ise mâzenagazeolymo.

Aze teko napemuixe kar kwaw uzemonoꞌogaw pe wà nehe, aze uzeꞌeg zemueteahy peme wà nehe, — Ikatu ꞌym maꞌe iapo har romo peiko pe, aze iꞌi peme wà nehe, penurywete putar nehe. Aiko Awa taꞌyr romo ihe. Peiko heremiruzeꞌeg romo pe. Aze aꞌe rupi teko uzapo agwer maꞌe peme wà nehe, penurywete putar nehe.

— Pevyꞌa ete ꞌrã Ava raꞌy ojeapo vaꞌekue káuxa avakue pendere ndaꞌijaꞌei vy penemoxẽ, pendere ijayvu rei haꞌe penderery vaikue vaꞌe rami oikuaa ramo.

Aniniitibeci niɡ̶ina akaamitiwaji ane deɡ̶etiɡ̶ademaani, ane deɡ̶ele modibataɡ̶agi, codaa metiɡ̶adienitibige, nige odi makaami abeyacaɡ̶aɡ̶a, leeɡ̶odi maniwitici ane Ee, Ǥoneleegiwa ane jicoɡ̶otibigimece ditibigimedi. Niɡ̶ina nige ixomaɡ̶ateenitedijo niɡ̶inoa nawikodico anejitalo, jemaa meliodi maniniitibecitiwaji. Igaataɡ̶a Aneotedoɡ̶oji ja yotetetedaɡ̶adomi ane daɡ̶axa meletaɡ̶adomitiwaji digoida ditibigimedi. Igaataɡ̶a diganee natigide, jiɡ̶idaaɡ̶ee niɡ̶ijo jotigide litacepodi niɡ̶ina oko moyametibigo niɡ̶ijo anoyeloɡ̶oditedibece Aneotedoɡ̶oji lowooko.

Pyry hete pe me ojipe'g̃a pe arõe'ymame pe ndekoro g̃waramo jireheva'ero, ei Jesus'ga g̃a pe yvyakotyva'ero yvagipeva'ero no. G̃a euhurame pe me pe mondovo ojihugwi pe ndekoro g̃waramo jireheva'ero, pyry hete pe me. G̃a pe mbotegweterame petiruahũ pe javo o'mbero pe ndekoro g̃waramo jireheva'ero, pyry hete pe me, ei Jesus'ga. —Pejoryjory ti g̃a ndekote'varuhurame pe me nahã. Pepopepo tuhẽ ti pendoryndoryva g̃waramo. A'ereki Tupana'ga gwereko katu pe me yvagi pe ikwepykavuhua pyryheteva'ea. Aerẽ po ti ga imondoi pe me nehẽ, ei Jesus'ga g̃a pe. A'ereki pe peko ymyahũva'ea ja Tupana'ga nhi'ig̃a mombe'uharava'ea ja hahyrame pe me. A'ereki ymyahũ ag̃wamove'g̃a namonhava'ea gwereko te'varuhu Tupana'ga nhi'ig̃a mombe'uharava'ea no, ei Jesus'ga g̃a pe.

“Topẽ vỹ ãjag ve há han mũ, ag tỹ ãjag to kórég nỹtĩn kỹ isugnĩn, ag tỹ ãjag mỹ: “ha mũ jẽg,” hen kỹ, isugrĩn. Ag tỹ isugnĩn ãjag mỹ vĩ kónãn kỹ tóg há tĩ, ag tỹ ón kỹ ãjag jykre kórég tó kỹ. Tỹ sóg ẽprã ke fi kósin nĩ mỹr,” he tóg, Jesus ti. “Mỹ sér nỹtĩmnĩ, ãjag fe tỹ mrin kemnĩ, ag tỹ isugrĩn ãjag vóg kónãn mũ ra. Kỹ ãjag tóg kanhkã tá nén ũ há kar venh ke mũ, vẽnh kaja jé, isugnĩn. Ge ja ag tóg nỹtĩ ja nĩgtĩ, ũ tỹ ãjag vóg mũ ag jógꞌjóg ag, vãsỹ Topẽ vĩ tó tĩ ag mỹ. Ag vóg kónãn ja ag tóg nĩ gé. Vãsỹ Topẽ vĩ tó tĩ ẽn ag ri ke ãjag tóg nỹtĩ, ag krẽꞌkrẽ tỹ ãjag vóg kónãn kỹ,” he tóg, Jesus ti.

—Peẽ ave, xe moirũ-gwi pende rereko asy vaꞌe, pende reko vyꞌa ete joty. Xe Nhande Rykeꞌy tee vaꞌe. Oĩ ramo xéhegwi pende-rehe ndaijaꞌéi vaꞌe, pende joko ramo ave, onheꞌẽ rei rei ramo ave pende-rehe, pevyꞌa katu. Oĩ ramo nde-vy heꞌi vaꞌe: “Nde Hesu-rehe erejerovia vaꞌe ndorohexasevéi. Nahendusevéi ave nde réry. Ejei katu a-gwi” heꞌi ramo nde-vy, evyꞌa joty kuri eiko-vy. Aipo-rami pende rereko ramo, pevyꞌa katu. Erovyꞌa joty katu nde-rehe hembiapo vai vaꞌe. Pende rexakwaa-ta voi katu peẽ-my Nhandejáry yváy pygwa. Heta voi oĩ nde-vy gwarã yváy-py. Upéa-gwi evyꞌa katu. Yma vaꞌekwe myamyrĩ nhane ramoigwasu kwéry upéixa ave ogwereko asy vaꞌekwe Nhandejáry nheꞌẽ-py omombeꞌu vaꞌety kwéry-pe. Yma gware-pe pene renonderã-pe ogwereko asy hagwe-rami ave, ãy pende rereko asy ave vaꞌerã.

Beysamy butxuenykre, inyõ umy radònykeki tule. Kaiboho dori Deuxu Riòre tetyhynytenyte jiarỹ tiire, Hãbutyhyhykỹ Riòre wahe. Kia mahãdu eramy ijira Riòre rỹikeki beysake. Beysa tyhyki tai. Biu‑ki dori aõwiwihikỹ bitakre. Deuxu rybemy rybedu mahãdu tule rotỹỹnyrenyre iòraru‑ki. Series([], )

Jeremiayuwamũ pejemogyramũ nipo je rerowiareꞌema ꞌgã niporomutari pẽ nee. Je ꞌã pẽnekiꞌyraretea agawewi. Aꞌetea ꞌgã je rerekou tyweaete. Aꞌeramũ nipo jeremiayuweꞌema ꞌgã pẽ nee taetu oporomutareꞌemamũ ajemogyau. Je ree nipo ꞌgã pẽ agoꞌwau ajemogyau. Aꞌetea nipo pejeagoꞌoramũ nepẽkuꞌipawaꞌuweri pejejemogyau.  Pẽ nereko tywerete agawewi nipo ꞌgã. Aꞌetea ki pẽkuꞌi etee pejejemogyau. Pẽẽ ꞌã pejemogy esage pejejemogyau jejeꞌeg imũ etee. Aꞌeramũ pẽẽ pejewau je rupi ywag ipe. Peu te Janeruwarete ꞌga mamaꞌe esage monoi pẽ nupe. Peu te ꞌga pẽneko esageawera repy monoi pẽ nupe. Ymã te ꞌã ꞌgã ypy ꞌgã Jarejuwarete ꞌga jeꞌega momeꞌwara ꞌgã nereko tyweretei rakue. Aꞌere ꞌã nãnẽwẽjẽmĩ ꞌgã pẽ nerekoi nũ. ꞌAwamũ ojeup maꞌe ꞌgã nanẽ pẽ nereko tyweretei nũ. Aꞌere ꞌã nãnẽwẽjẽmĩ pẽkuꞌi etee pejejemogyau nũ—ꞌjau Jejui ꞌga ojeꞌega renupara ꞌgã nupe uꞌama oporogytau.

Ẽ, jakam me kum ar akurêja, ar ga dja gar akĩnhkumrẽx ne. Ba ne ba amijo inhĩ ne me awỳr ruw ne kam ar me ajo iba. Ga me akwỳ amã ikĩnh ne iwỳr akuprõ ba kam ar ar ajo iba. Nhym me kam kum ikurên kam ikôt kum ar akurê ne. Gar mã ikôt abikamẽnhkamdjwỳ me kum ar akurê. Gêdja me te wãnh kum ar akurên bõm ar arẽn ar ajaprỳn ar ajaxweo ar apytà,  gar tu akĩnhkumrẽx ne ate akĩnh katin amijara tatak ne. Mỳkam? Bir, dja Metĩndjwỳnh ar amã o pãnh rax ne. Kàjkwakam gêdja ar amã o pãnh mex ne. Kàjkwakam kute ar amã o pãnh mex ja dja gar amikukãm aman ate akĩnh kati. Nãm me tũmre ã axwe anen me kamingrãny kajmã'ã ã Metĩndjwỳnh kabẽn jarẽnh djwỳnho bikẽnho bao ane. Gar arỳm kam kàjkwakam me kĩnhkumrẽx ne ar baja pumũ, ane. Nãm ã Jeju arkum ane. Ne kam ajte me õ nêkrêx kumexjamã kabẽn ne memã kum,

Morî pe awanî amîrîꞌnîkon, kaꞌ poi iipîꞌpî pemonkon pe uurî wenai ayewanmîrîkon toꞌya ya, ayenpaꞌkakon toꞌya ya tîkoreꞌtapaiꞌnîkon, moropai amuꞌtunpakon toꞌya ya, moropai tamîꞌnawîrî atarumaꞌtîkon toꞌya ya, morî pe awanî amîrîꞌnîkon ton pe. Mîrîrî yeꞌnen atausinpatî, arapunpîꞌtî taatausinpai. Maasa pra mararon pepîn amîrîꞌnîkon ton konekasaꞌ Paapaya man kaꞌ po. Taatausinpai eꞌtî, maasa pra mîrîrî warantî inkamoro atarumatîkon toꞌya manniꞌkan tamorîꞌsanya penaronkon Paapa maimu ekaremeꞌnenan profetayamîꞌ nurîꞌtî tarumaꞌtîꞌpî.

—'Ãkuxa hittup 'ĩhã tikmũ'ũn te 'ãp-tup nõg, tu 'ãxop mãnõg, 'ũkpe 'ãmõg hah, hak mũn yã Tikmũ'ũn Kutok, tu 'ãkeppak mõg. 'Ãkuxa hittup 'ĩhã 'ãp-tup nõg. Yã pũn, pũn 'ãkuxa hittup tu', yã Topa te xa' hõm putup pexkox yõg hãpxop xohix. Hamũn. Hõmã mõnãyxop kummuk tep-tup nõg Topa pupi hãm'ãktux xop kamah.

Eycokcok cĩcã juy epesop warara'acat itakoma eykay bima, eywebe “Oceweju g̃u juy epeku- -eyju soat wag̃o ebekitkit puye” i'e buje dak, warara'acat eymuymuy bima dak, warara'acat eyawẽg̃mukẽrẽrẽrẽn pima dak — io'e. — Eycokcog̃ cĩcã juy epesop warara'acat warẽmtag̃ eykug̃ pima eyju webekitkit puye — io'e. — “Eycokcog̃ cuy epesop,” i õn e'em eywebe — io'e. — Kabi be ade kug̃ epesop idipat kug̃. Warẽmtag̃ ma Deus ekawẽn muwẽnuwẽn'ukayũ kukuk'uk osodop ip eydobuyũ'ũm'ũm kuyje — Jesus o'e.

—Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa edëng bëëh, hëp ỹ nꞌaa, Ajꞌyy Hadoo Do Hỹ Pong Jé Hana Do hyb nꞌaa, bë wë rahꞌyy gaẽẽj bä, bë raty nꞌaa gesyyg bä, bë raky nꞌaa rejã bä, nesaa do bë ky nꞌaa ranꞌoo bä. Baad hadꞌop do Pꞌop Hagä Do anoo da bë hã ta säm hỹ pong jé. Ti hyb nꞌaa tawꞌããts hẽ bë tsebꞌee tii dꞌ bë hã radoo bä. Bë getsëg da takꞌëp bë tsebé do hyb nꞌaa. Tii dꞌ né paa sa wahë makũ rabadꞌoo Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa rod sa hã, rarejãã na-ããj hẽ sa hã —näng mä Jesus.

Sa²yxo²wet1sah¹lxin¹te² ĩ³nxai²na² ka³lih³jah¹lxi³hẽ¹li¹. Yah³lxi¹nha²kxai³ kxãn³ton³sxã³ ĩ³a̱n³ta³kxi¹nx2txai¹nha²kxai³ ã³ten³nxa²lxai¹nxa³ha²kxai³ ko̱³nxe³ti³hi¹txa²txi³si¹hain¹jau³su² ha²kxai³ ha³ya³kxa³ti³lo³txa²tai¹nha²kxai³ nxe³nx2tain¹tu¹wi¹. Nxe³nx2tain¹kxan²ti³nũ¹ kãin² ka³lih³jah¹lxi³hẽ¹li¹. Nxe³nx2tain¹kxa² yã¹nxe³sxã³ yãn³tai²na¹ Txa²wã¹sũ̱³na² wãn³txa² ĩ³hen³txi³nũ̱³ka̱³txu¹tai²na² nxe³nyhain¹to³ta¹hxai²ti³ai¹ti²tu³wi¹. Jã¹nxe³nx2tain¹ju³kxai³lu² ka³lxi¹sxã³ a³li²sin³jah¹lxi³hẽ¹li¹. Nxe³nx2tain¹sxã³ khãuh³lxa³txi³yhah¹lxin¹kxa² yo³ha² wi¹ju³ta² kãin² yũ³nx2ti³tu¹wi¹.

— Waiye kaiserehare atyo xisaonita xikairawaiyakehena, xikaxaxikaharetyakehena, iniyalahare xikaxomokakehena, exahe xiso atyo maisa xawaiyexe xikaxaokakehena, xisaonitere Haliti Ityani xema maniya hiyeta hoka. Maika xihalaharehena, ximaxalohena, nikare xikaxomokakehena hoka. Hiyaiya, kalorexe xibakatyakala atyo ityakaisakahare tyaonita xomana enokoa nali. Hiyaiya, enahetakomaniyereharenai atyo hatyo akereta mokaha iraiti xakaisaseharenai.

Hora avanofijahakivini mani ida vahoariha a'onira vavajaharavini hija, a'onira vanofiriki, a'onira vani'avini onii jaharikia, a'onira vakanavaranihavini varani jaharikia. “Vajahariki adani Jesus ipohina.” A'onira vani'aki bana adani. Hovani ija'ari hahavi vakadi'aajo ho. Kodija'ari avihini mani ida Deus a'onira kajoamoravini hija bana. Avakadiania namithani kamahini, avava'ini jahajahani vahoja'a bana. Khai vakhani'a. Hojaki bana ida Deus kanahina jahaki kidiania nama, binaibavijahajora'iki avakadimoni hini.Hi'adani ija'ari a'onira vavajahariki, 'bo'dakari vakadija'ari avikhananavaki va'ora vanajaharihari'iki adani Deus athi namoniva abono kohana — va'ora ni'aha ada Jesus.

Ahakurẽtsaktsa kytsa ikiahatsa humo tahakyrikinahaze ahape:“Nabo pãotaha!” mykaranaha. Katuktsa humo takyrikinaha. Iwaze ikiahatsa Deus tyryktsa tsimoziknaha. Siharerewabymybarẽtsa, ahaharere pisapybyrikinaha zeka ahakurẽtsaktsa! — niy. — Ahakurẽtsaktsa, kytsa mymysapybyrikinahaze ikiahatsa soho humo ahakurẽtsa tsimoziknaha. Ahayzikrẽtsaktsa! Deus tukze ahanamy tsizubarẽna tsimaha. Tubabatu taparaktsa iwa Deus sohokotsa sisopyk niaha. Deus sohokotsa atsatu sisopyk — Sesus niy.

Miꞌi hawyi Iesui tehaꞌat topotmuꞌeria kape hawyi toiꞌatukyꞌe kahato hawyi toꞌe — Tupana mipoityro koꞌi eipe uimohey haria miitꞌin mikyryꞌi eweikupteꞌen mesuwe pytkai e. Uwe uwe wakuap nug motiat miitꞌin woꞌokyryꞌi hamo topyhuꞌat miꞌi haria pe ti Tupana toꞌe — Pywo pe ti worohoꞌomowepit kahato katupono atum aru ehepe uhetama atipy piat e Tupana. Pywo pe ti worohoꞌomowepit kahato eipe katupono aikope Uito areĩneꞌen Morekuat no hap tote hekat kahato rakaria wo eweikupteꞌen wuatꞌi eꞌat pe e. Miꞌi hawyi Iesui tehaꞌat topotmuꞌeria kape hawyi toiꞌatukyꞌe kahato hawyi toꞌe — Uwe uwe uhemiit sese wo miitꞌin mikyryꞌi hamo teꞌeropyhuꞌat miitꞌin misatyꞌi satyꞌi wo miitꞌin mimoweukaꞌi miꞌi uhemiit pote miꞌi hat pe — Pywo pe ti woromowepit poꞌog ni wuatꞌi kai e Iesui temiitꞌin me. — Taꞌi miꞌi tã hap ewy taꞌatunug saꞌawyꞌiwuaria uhehay moherep haria ete e Tupana. Miꞌi tupono iꞌatuehay saꞌag yt pywo pe i ehete uhemiitꞌin eipe pote eiwemowepit ro eiwewehum hawyi waku pesoꞌeweiꞌe iwepit sese rakat pesoꞌe hap ewy katupono meiũran ti aru Tupana mimõtypot kahato haria wo eweikupteꞌen atipy pe are e. Taꞌi atipy pe — Woromõtypot kahato eipe e Tupana aru uimohey haria potiat miitꞌin mikyryꞌi hap koꞌi wo eipe pote e Iesui.

—Koati únatinoe kêku pivakána, koane kepúhikapakana xapákuke xâne kîrivokoevo, koane itukáheakana kêku, koane yokoyúhokonomaka itíkivo ákoti aunáti vo'ónguke, undi íhae vanúke ikútipasikoponovoti xâne. Aélokenoe yokóvo simapúne káxe kíxikononeye. Yupihovó ákoe elókeyea yokóvo, vo'oku koati hána'itimo némoepo vanúkeke xoko Itukó'oviti. Yoko koati kíxoakunehikomaka yoxúnoekene púveahiko neko porófeta koyúhoti emo'u Itukó'oviti mekúke.

Mɨsâ yɨ'ɨ̂ Õ'âkɨ̃hɨ makɨ masɨ́ weeró noho ɨpɨtígɨre ẽho peókã, masá a'tîro weerã́sama. Mɨsâre ĩ'yâ tu'tirãsama. Naâ me'ra niîmi'kãrãre kõ'â wĩro mɨharãsama. Mɨsâre buhíkã', yabîrãsama. Mɨsâre “Yã'arã́ niîma”, niîrãsama. Naâ tohô weekã́, e'katíya. Mɨsâ ɨ'mɨ̂sepɨ pahî butia'ro e'katíse bokarã́sa'. Tohô weérã naâ tohô weerí kurare ɨpɨ́tɨ e'katí yɨ'rɨ nɨ'kaya. Dɨporókãharãpɨ mɨsâ yẽkɨ sɨmɨá kẽ'ra Õ'âkɨ̃hɨ yee kitire werê mɨ'tarãre tohôta weékãrã niîwã.

Cushiculcay ya'a Rasun Nunap Chulin-laycu ćhïnipäcuśhuptiquipis, alupäcuśhuptiquipis, ruydupapäcuśhuptiquipis, mana allinpa licapäcuśhuptiquipis.  Caytanümi Diospa willacünincunactapis lulala unay awiluyquicuna. Chayurá chaypun cushiculcay, jinal mastalä cushiculcaypis. Paycunanüpis amcuna janay pachäćhu sumä jatun primiuctam ćhasquipäcunqui.

— Wa hã ti'ai ãma dasiré ĩ̱podo. A norĩ wa'wa hã ĩ̱zazei'wa, 're anomro aba mono wa, ãté te za da te 're ai'ruiwapari za'ra wa'wa. Ãté te za da te 're aiwẽ'õ za'ra wa'wa. Ãté te za da te aima 're nharĩ wasété za'ra wa'wa. Ãté aiwasédé hã te za taré da te ai'ãma 're sa'ra za'ra wa'wa. Ãne wamhã, te za robze na 're aihâimana za'ra wa'aba mo. Rowẽ te, te za 're asarõtõ za'ra wa'aba mo. A norĩ wa'aba ma si, rowasédé hã da te aima 're 'manharĩ za'ra wa'aba mono õ di za. Wahi'rata norĩ ma, ma tô rowasédé hã da te aima 're 'manharĩ za'ra duré, 'Re ĩhâimana u'âsi mono zadawa wasu'u 'rata 'wa norĩ ma. Taha wa, da te 're ai'ruiwapari za'ra wa'aba mono nherẽ, aima 're rowẽ za'ra wa'aba mono di za. Niwapsi, 'Re ĩhâimana u'âsi mono, te za marĩ ĩwẽ hã te te aima 're sõmri za'ra wa'wa, hâiwa ãma asô 're ĩsimi'wara aba mono hã. Taha wa, aima 're rowẽ za'ra wa'aba mono di za. — Ãne romhâ ré ma tô tãma waihu'u sirõmo za'ra, tisiré 're ĩnomro mono norĩ ma.


—Naeroro tomeseke ehtoko tymõkomoke exiketomo. Atãkyemãko matose seromaroro tymõkomoke oexirykõke repe, oepehpyrykõ oemarykõ po toehse exiryke. Yrome imeĩpo atasamãko myhẽ matose.

Jejus kot arĩ mẽ kot mar xwỳnhjê jahkre hã harẽnhXiakre 5.1-5Nhũm Jejus nhãm hkôt mẽ pa ho mẽ pa xwỳnhjê nhĩhkô hã mẽ kot Tĩrtũm kôt amnhĩ nhĩpêx o pa hkêt xwỳnhjê hwỳr apkjê. Nẽ mẽ omu nẽ tanhmã mẽ kãm kapẽr to. Mẽ hikukrêx rũnh xwỳnhjê kumrẽx mã kapẽr nẽ mẽ kãm: E kwa mẽ o kora mẽ akukrêx rũnh xwỳnhjaja. Na ka htem ãm akukrêx rũnh pix mã ajamaxpẽr o ri apa nẽ gryk ã Tĩrtũm mã ajamaxpẽr o apa hkêt nẽ. Jao mẽ amã kapẽr mar prãm kêt nẽ. Nẽ ãm akukrêx rũnh mã ajamaxpẽr pê akĩnh nẽ ri apikunhar o ri apa. Tã kot ka mẽ nhỹrmã ty hãmri nhũm akĩnh xàja apê hapêx.

—Hĩte ĩkorapokoriti katxineiroterini misiritaãkako. Mitxi papoxokonii hĩte. Uatxa hĩpoxokoni !auaika.

Tynynâbaom modoram aguely lâpylâ: — Kaikâlâ ise âmaemo âdypeom modo. Iwerâ kulelâ omarumo. Ilâpyryenma ise tuomareba âmaemo.

Naꞌe uzeꞌeg Zezuz hemetarer katu maꞌe wanupe kury. — Pe hemetarer katu maꞌe pe ty wà, pezemumikahy putar nehe, taꞌe ikatuahy ko ꞌar rehe peneko haw xe.

Ndaꞌevei ete ꞌrãa re ijayvuague— Haꞌe rã aỹ perekopa vaꞌe pe ma ndaꞌevei ete ꞌrã, mbaꞌeta perekopa ma penembovyꞌaarã.

Pida akaamitiwaji biɡ̶icota meliodi mawikodeetiwaji, anakaami liicotedi, igaataɡ̶a jaɡ̶abaatege icoatawece niɡ̶icoa anakati mabaatege, aɡ̶aleeɡ̶abaatege eledi aneletaɡ̶adomi.

Tiruahũ pe me, ei Jesus'ga—Tiruahũ hete pe me pembateva'ea pe! ei Jesus'ga. A'ereki avo jate yvya koty jate pe pendoryndory. Aerẽ po ti pe ndapehoryvi nehẽ, ei Jesus'ga.

“Hã ra Topẽ vỹ ãjag ve kónãn mũ, ãjag tỹ: “há ẽg tóg nỹtĩ,” hen kỹ. Ga kri mũn kỹ ãjag tóg nén ũ há vég tĩ, kỹ ãjag tóg kanhkã tá jun ke tũ nĩ,” he tóg.

Pende reko vyꞌareꞌỹ vaꞌerã peiko-vyUpe-ma ramo Hesu onhemonheꞌẽ imbaꞌe reta-rehe ojerovia vaꞌe kwéry-pe:—Peẽ, pene mbaꞌe reta reta vaꞌe, pendejéupe gwarã-rehe mate pepena rei vaꞌe, apomboasy eterei pee-my. Pende reko vyꞌareꞌỹ vaꞌerã. A-py mate pevyꞌa vaꞌerã peiko-vy.

Kobe làhàxe kaiboho ityhy mahãdu abedesanareny dorihe rexihura.

Aꞌere Jejui ꞌga ꞌjau ikaraemã kwai maꞌe ꞌgã nupe, “nafutari je Jarejuwarete ꞌga tepoara” ꞌjara ꞌgã nupe: —ꞌAwamũ etee futat pẽkaraemã pejejemogyau. “Akwaap futat je Jarejuwarete ꞌga”, peꞌje numiamũ. Aꞌere ꞌga anure namuruꞌjawi mamaꞌea pẽ nupe— ꞌjau Jejui ꞌga ꞌgã nupe.

—Nhym bep me anhõ nêkrêx krãptĩwã me ga dja ga me akaprĩ rax ne. Bir, mỳkam? Jakambit akĩnh djà kajgokam. Gêdja ĩ apêx ne ajte amũ kêtkumrẽx.

Tîîse “ekenne” taayaꞌnîkon pe naatîi, ipîkkukon pe tîweꞌsanon. Maasa pra aasîrî ituꞌse aweꞌtoꞌkon yapisîꞌpîyaꞌnîkon tamîꞌnawîrî. Inîꞌ panpîꞌ yapisîyaꞌnîkon pepîn —taꞌpîiya.

—Pa 'ãkuxãnõg 'ãptexop xexka tu'. Hõnhã xate hãpxop xohix pip, yã' puxi'.

G̃ebuje Jesus o'jekawẽn ibubut adeayũ be.— Karem g̃u eydadaybot epesop — io'e. — G̃asũ eybubut ade — io'e. — Kapikpig̃'ũm pima dak soat kug̃ eyju g̃asũ ma.

—Ta wób dooh da rahꞌyy gadajaa bä. Baad nado da bë hã da hẽ takꞌëp ma näng doo, ta jawén kä dooh bë gado wäd bä do hyb nꞌaa hanäm doo. Sahõnh hẽ bë gado wät paah.

Yxãn¹ta¹ yen³kxi³te² ĩ³nxai²na² hĩ¹na² so¹lxi³ ka³lih³khaix1yah³lxi¹lxi¹. Yxãn¹ta¹ kxã³ton³sxã³ ĩ³ãin²ta³kxi¹nx2ti³tu¹wi¹.

— Xakore hoka kirakoane ite xisaohena, xiso kalikini kaoloxere tyaoniterenai. Hiyaiya, koxaka atyo waiye xisaona!

Hari. Vara ni'ianaha ada Jesus:— Va'ora okaabaniki adani vahoariha vakanahina'ahapikiki avahararania vahojaki. A'onivani hidakaba'i avakadinahina ipohiki-ra avavahojaki a'oni. Jahariki bana ida avakadimoni. Avakanahinajanarini kamahini ni-khai avakhanijanaki.

Niytahi Sesus sinamynikitsa bo nipamykysokozo. Sininiwy soho nitsasoko. — O ahawahi sinini tsimynakaranaha. Aba ahanamyrẽtsa. Tapara tu ahayzikrẽtsa tsimykaranaha. Ahanamy mopykze sinini tsimykaranaha.

Miꞌi hawyi Iesui tehaꞌat yt tomohey haria i pe hawyi toꞌe tuwak popuo — Hoꞌowasat kahato rakaria eiperia katupono — Uruekat kahato hap kaipyi urumowepit hap toĩneꞌen e haria eipe e. Yt naku i pe eiwanẽtup hap katupono eweikat at kaꞌap ewepit hap ehekareꞌen sok mesuwarote hap kaipyi e. Taꞌi mesuwarotiat ewepit kahato hap yn eweikat e. Pyno emikyꞌesat ewy toĩneꞌen eipo pe aru hap ok tã maꞌato Tupana piat eimowepit hap yt eweikat hin i e. Pywo ti rat eimipuẽti ok tã mesuwarote yn toĩneꞌen irane ehaꞌup mo maꞌato atipy piat ehaꞌup yt kat i hin i irane eweipuẽti aru e mesuwarotiat yn hekat rakaria pe.

—Itea koati kotívetimo kêku, itínoe iríku yuixóvoti koúhepekea kóyeku yara kúveu mêum, vo'oku koékuikonemo ne úhepeko kéyeku yâye yara kúveu mêum.

Mɨsâ pehé kɨorã́ pe'e a'ti nukúkãkãhase di'akɨ̃re wãkû nɨrɨrã noho, e'katí toha'. Tohô weéro mɨsâre yã'â niîrosa'.

Am rïcucunäpam ichá ñä capuśhunquiña imayquipis cushiculcänayquipä. ¿Ñatac imanuytá capäcunqui Diospá?

Taha pari, te uburé dama tinha oto:— Ãté asibrob ahâ na, te a'â 're aihâimana za'ra wa'aba mo. Niwapsi tâibâ za oto asibrob ahâ za'ra wa'wa hã. Tawamhã robzei õ na, te za 're ai'ubumroi wa'aba mo.


—Atãkyemãko matose repe, tuesapare exiketomo. Imeĩpo atasamãko ropa matose. Emitapãnõko roropa matose. —Amarokõ roropa exianaketomo, imeĩpo atasamãko ropa matose, ihnamõko matose, xitãko.

Nẽ mẽ amã Tĩrtũm kôt ri amnhĩ nhĩpêx prãm kêt xwỳnhjaja. Kot kaj mẽ nhỹrmã akaprĩ htỳx kãm tee ri amnhĩ to hwỳr kaprỳ kãm ga. Koja mẽ amar kêt nẽ. Nẽ mẽ atỳx ri mẽ ate tanhmã amnhĩ tomnuj to hkukamã ajamaxpẽr nẽ apikunhar pê amnhĩ tomnuj o apa xwỳnhjaja. Kot kaj mẽ nhỹrmã ã mẽ ate amnhĩ nhĩpêx anhỹrja mỳrapê mẽ kot amnhĩ xà htỳx kamã hamak o pa htũm xà hwỳr ma apa. Hãmri nẽ kamã akaprĩ xàj amỳr rãhã ho ri apa. Jakamã kwa mẽ o kora mẽ amã Tĩrtũm prãm kêt xwỳnhjaja. Kêr ka mẽ ixkapẽr ma nẽ axkãm ajamak rom nẽ ri apa.

—Hĩte ĩkorapokoriti ikiniõtika mitouanãtakanii misiritaãkako. Hinatxitapanikako.—Hĩte ĩkorapokoriti siroatakanii misiritaãkako. Himatinaniuatapanikako. Hĩtxiapatapanikako.

— Kaikâ âmaemo iwerâ pyni sodo modo. Âsewinzeze âmaemo. — Kaikâlâ âmaemo iwerâ tuomareim, tyeileim warâ. Âjityenze, ohogüenze warâ âmaemo.

Pe temiꞌu teteaꞌu hereko har pe ty wà, pezemumikahy putar nehe, taꞌe pemaꞌuhez putar nehe xe. Pe ko ꞌar rehe upuka maꞌe pe ty wà, pezaiꞌo putar nehe, pezemumikahy putar nehe.

— Ndaꞌevei ete ꞌrã pekaru porã vaꞌe pe, mbaꞌeta pendu ꞌrã karuai.— Ndaꞌevei ete ꞌrã pevyꞌa rei vaꞌe pe, mbaꞌeta pendepyꞌa vai haꞌe pejaeꞌo ꞌrã.

Icota meliodi maɡ̶aɡ̶a awikodeetiwaji, akaami anele manioditiwaji niɡ̶inoa nokododi, igaataɡ̶a icota me ɡ̶adeloati nigigi. Codaa icota meliodi mawikodee, akaami ane alajikanitibece, igaataɡ̶a icota manoeni leeɡ̶odi ɡ̶agecaɡ̶aloɡ̶o.

Tiruahũ hete pe me herekopava'ea pe! Aerẽ po ti ahana'ja pe me nehẽ. Tiruahũ hete pe me pepukava'ea pe! Aerẽ po ti pe jehe'oi pejikoveveuhuheteavo nehẽ, ei Jesus'ga.

“Topẽ vỹ ãjag ve kónãn mũ, ãjag tỹ vẽnh jykre kuryj ve sór tũ nỹtĩn kỹ, ti tỹ ãjag mỹ ãjag kókĩnkĩr ri ke tũ nĩn kỹ, ẽprã. Kỹ ãjag tóg venh ke tũ nĩ. Kỹ tóg ãjag kókĩnkĩr ri ke tĩnh mũ, tá,” he tóg. “Topẽ vỹ ãjag ve kónãn mũ, ti tỹ ãjag mỹ sér tĩn kỹ, ẽprã. Vẽsỹrénh jé ãjag tóg ke mũ, kygfỹ jé ãjag tóg ke mũ, tá,” he tóg.

—Peẽ, mbaꞌeve pene rekotevẽ pene rygwyatã jepe vaꞌe, apomboasy eterei peẽ-my. Pende reko vyꞌareꞌỹ vaꞌerã. Ivareꞌa ete vaꞌe-rami peiko vaꞌerã.—Peẽ, pepuka vaꞌe, apomboasy eterei peẽ-my. Ãy ae pepuka. Teko rei-rehe pevyꞌa. Pejaheꞌo vaꞌerã penheapirõ-vy.

Kobe làhàxe ahàdyreny mahãdu, aramasanareny dori rehemynyre. Kobe làhàxe abedesareny, ahinanareny dori abrunareny rehemynyre.

—Pẽporiayꞌi pejejemogyau numiamũ. ꞌAwamũ etee te pẽkuꞌi pejejemogyau pejekaraemã kwaiwete are numiamũ. Aꞌere nipo anure peko tywet etee nũ, pejekaraemã are pẽkuꞌiawera rayramũ etee pẽ nupe nũ. Nepekwaawi futari Jarejuwarete ꞌga. Nepẽporomutari te ꞌã ꞌga jeꞌeg are. Aꞌeramũ pẽẽ ꞌga resakeꞌema futat pejewau. Pẽporiayꞌi pejejemogyau numiamũ. ꞌAwamũ pefuka etee pejejemogyau numiamũ. Pejetywera etee ꞌã pefutat. Aꞌere nipo anure pejooꞌo pejejemogyau. Aꞌeramũ nipo pẽẽ pejejemogyau, “Maꞌeramũ je tetywer are etee tekuꞌiramũ tekou rakue ꞌũ?” ꞌjau nipo pẽẽ pejejemogyau pejejaaꞌwau. Anure peo futat pejejemogyau tyweaete mamaꞌeukwaawa rapyaw ipe.

Ne me jakam ajajnewã, me ga dja ga me akaprĩ rax ne. Mỳkam? Bir, me ga dja ga me amã prãm ne. Ne me jakam akeketwã, me ga dja ga me akaprĩ rax ne. Mỳkam? Bir, me ga dja ga me abixangrin kam amỳro akumex.

—“Ekenne” taayaꞌnîkon pe naatîi, amîrîꞌnîkon awore tîweꞌsanon. Maasa pra emiꞌne awanîkon kupî sîrîrî. “Ekenne” taayaꞌnîkon pe naatîi, amîrîꞌnîkon tîsiꞌrîsanon. Maasa pra akaraukon kupî sîrîrî teesewankonoꞌmai.

—'Ãkuxãnõg 'ãxop hi ka'ok nõmhã, putup te 'ãkix putup hah.—'Ãkuxãnõg 'ãxop yĩxix nõmhã, 'ãpotap-tup tu'.

Karem g̃u eydadaybot epesop. G̃asũ acã eybeg̃beg̃. G̃uyjom pit eyrere epesop. Karem g̃u eydadaybot epesop. G̃asũ acã eyju jewaywayway. G̃uyjom pit wawa epe'e. Eyg̃uycũg̃cũg̃ epesop — io'e.

—Baad nado bë hã da, da hẽ takꞌëp waa enäh doo, ta jawén bë basaah do hyb nꞌaa da. —Baad nado bë hã da, da hẽ bë kawewꞌaam doo, ta jawén bë hꞌyy kameꞌoot do hyb nꞌaa da, bë hꞌyy katón do hyb nꞌaa da.

Te²yã¹nxe³sxã³ yain³txa² kãin² yũh³te² ĩ³nxai²na² hĩ¹na²kxai³ ka³lih³yah³lxi¹lxi¹. Yxãn¹ta¹ kxã³nãu³a² he³ja²lun¹ti³nx2ti³tu¹wi¹. Nxe³nx2ti³ha²kxai³ ye³khãuh³lxa³thi¹yah³lxin¹tu¹wi¹. Te²yã¹nxe³sxã³ hĩ¹na²kxai³ kãin² ka³lxih¹te² ĩ³nxai²na² ka³li³yhah³lxi¹lxi¹. Yxãn¹ta¹ kxã³nãu³a² ãin²ti³sxã³ nã̱n³yah³lxin¹tu¹wi¹.

— Kirakoane ite xisaona, xiso kalikini tyotya xaokitereharenai kakoare xisaonitereharenai. Hiyaiya, xinakehenaite!— Kirakoane ite xisaona, xiso kalikini koexitereharenai. Hiyaiya, xitiyahenaite!

A'onivani hidakaba'i ni-nahina-ra avakainamorihi. Jahariki bana ida avakadimoni. Avakanahinajanarini kamahini, vai'ami abani avihiki bana a'oni.A'onivani haha avakhaniki a'oni hidakaba'i. Jahariki ida avakadimoni bana. Mahi jahariki khani kamahini ni-khai avakhanijanarihi, avaasara'oamanija bana.

O ahawahi sinini tsimynakaranaha. Abaka ahadisahawyrẽtsa. Ahadisahawy bo zuba mytsaty tsimykaranaha zeka sinini tsimykaranaha. Bykyzehu aharapa zeka tsimopuziukunaha. O ahawahi sinini tsimynakaranaha abaka ahayzikrẽtsa, bykyze ahamysapybyri humo mytsaty tsimykaranahaze ana humo hi sinini tsimynakaranaha. Tsimypukarakanaha. O ahawahi sinini tsimynakaranaha.

Miꞌi hawyi Iesui tehaꞌat yt tomohey haria i pe hawyi toꞌe tuwak popuo — Hoꞌowasat kahato rakaria ewy eweikupteꞌen mesuwarotiat miꞌu yn eweiꞌatukat pote e. — Uruꞌok kahato miꞌu wo eweiꞌe eiwoꞌope maꞌato yt ehesyꞌat hin i eipyꞌa pe Tupana kuap hap kyꞌewi e. — Uruꞌok kahato uruto eweiꞌe maꞌato meiũran aru ehesyꞌat kahato raꞌyn wuatꞌi eꞌat pe e. Koitywy eiwepit kahato mesuwe wen maꞌato miꞌi irẽ aru paaꞌeweiꞌe ehesyꞌat sese wuatꞌi eꞌat pe hap kaipyi e. Yt naku i kahato aru topyhuꞌat ehepe e. Eweiwak kahato wuatꞌi eꞌat pe eiꞌarotꞌi kahato hap aru putꞌokꞌe e Iesui mesuwarotiat miꞌu yn kat haria pe.

—Koati kotívetimo kêku, itínoe kutí koeti xâne imatáxovotine ákoti nókone, vo'oku keno'ókoti káxe, kutí ketímo épeu hímakati. Koati hána'itimo ikénoko'ixivo.—Koati kotívetimo kêku, itínoe ekóvoti, yuixóvoti koúhepekea kóyeku yâye yara kúveu mêum, vo'oku keno'ókoti káxe iyeínotinoemo hána'iti tiveko kêkumo.

Mɨsâ ni'kâroakã ba'â yapirã́ noho e'katí toha'. Tohô weéro mɨsâre yã'â niî'. Be'ropɨ́re ɨhá boârãsa'.Mɨsâ ni'kâroakãre e'katí buhirã́ nohore yã'â niî'. Be'ropɨ́re bɨhâ weti, utîrãsa'.

¡Imanuylä capäcunqui canan patayqui junta cäcuna! Amcuna juc-punmi micuypi wañupäcunqui. ¡Imanuylä capäcunqui canan allinmi cä nil cushisha cäcuna! Amcunam mamay-taytayta awćhupäcunqui.

— Ãté asai ahâ na, te a'â 're aihâimana za'ra wa'aba mo. Niwapsi, te za mra hã 're ĩsépata za'ra wa'aba mo. Tawamhã te za robzei õ na 're aihâimana za'ra wa'aba mo.— Ãté rowẽ te, te a'â aipẽ'ẽ na 're ato za'ra wa'aba mo. Niwapsi te za robzei ãna 're asimroi wa'aba mo. Tawapsi te za 're ai'ry'ry wa'aba mo.


—Tomeseke ehtoko imehnomo a oeahmarykohtao oenekunohpyra xine toto ehtohme. Ynara exiryke, pake oeahmarykõ sã urutõ kõ toahmase roropa azahkuru exiketomo a oxisã toexirykõke, tykase Jezu eya xine.

Amnepêm mẽ pakukamã mẽ pa xwỳnhjaja na prem Tĩrtũm kapẽr o hkwỳjê jahkre ho pa. Nom axtem nẽ hkwỳm ri tanhmã mẽ kãm ho hêx to nhũm mẽ kuma nhũm ja mẽ kãm mex nẽ nhũm mẽ amnhĩm mẽ mex ã mẽ harẽ. No ãm mẽ mex kêt. Tã mẽ kajaja. Mẽ kot mẽ uràk nẽ axpẽn mã mẽ amex ã mẽ ajarẽnh tã Tĩrtũm mã mẽ amex kêt. Jakamã kot kaj mẽ amex kêt nẽ. Anẽ.

—Ikinimane: “Peerekai pite,” ininiã, himisiritaãkako, kotxi ninoa nirimane kitxakapirĩkarini sãpiretari ikara atoko inakari Teoso sãkire atão masãpiretakanimoni —itxa Xesosi.

— Kaikâlâ ise âmaemo, Deus izepa ato aieni modoram âzehogueorim modo. Alâ pylâ mykâinane âdamudomoram iozepa kulâ Deus itaumbyry egatuwâni modo âzehogueoly — kely Jesus.

Aze teko uzeꞌegatu penehe wà nehe, pezemumikahy nehe, taꞌe wanàmuzgwer uzeꞌeg nezewegatete Tupàn aꞌuaꞌu rehe uzekaiw maꞌe wanehe aꞌe wà xe. Pezamutar peàmàtyryꞌymar pe wà nehe, iꞌi Zezuz purupe.

— Ndaꞌevei ete ꞌrã pendejou porã vaꞌe haꞌe javi pe, mbaꞌeta haꞌe rami ae peneramoĩ kuery ojou porã rei rakaꞌe profeta ramigua kuery.

Eliodi maɡ̶aɡ̶a awikodee niɡ̶ina akaami anetiɡ̶adiweniɡ̶ideni niɡ̶ina oko, igaataɡ̶a niɡ̶ica jotigide ɡ̶adaamipi aaɡ̶aɡ̶a oiweniɡ̶ide niɡ̶ijoa awitakaɡ̶aɡ̶a anodi moyeloɡ̶oditedibece Aneotedoɡ̶oji lowooko. (Pida oinaale niɡ̶ijo noiigi.)

Tiruahũ hete pe me ojipe'g̃a ekatupavame pe me pe mboheteavo! Ymyahũ na jitehe g̃anamonhava'ea e'i katu pa Tupana'ga nhi'ig̃aatyviva'ea mombe'uharava'ea pe ahe mboheteavo, ei Jesus'ga.

“Topẽ vỹ ãjag ve kónãn mũ, vẽnh kar tỹ ãjag to vĩ há han mũn kỹ. Ãjag mỹ ti há tĩ, vẽnh kar tỹ ãjag to vĩ há han mũn kỹ, hã ra tóg Topẽ mỹ kórég nĩ. Ge ja ag tóg nỹtĩgtĩ, ũ tỹ ãjag mỹ vĩ há han mũ ẽn jógꞌjóg ag, ón kỹ Topẽ vĩ tó (ka)mẽ ẽn ag mỹ, vãsỹ. Ag mỹ ag tóg vĩ há han ja nĩ gé. Ag ri ke ãjag tóg nỹtĩ, ón kỹ Topẽ vĩ tó (ka)mẽ ẽn ri ke ãjag tóg nỹtĩ, vẽnh kar tỹ ãjag mỹ vĩ há han kỹ. Hã kỹ tóg ãjag ve kónãn mũ, Topẽ ti,” he tóg, Jesus ti, ag mỹ.

—Peẽ, opavave pene mboete vaꞌe, apomboasy eterei peẽ-my. Pende reko vyꞌareꞌỹ vaꞌerã. Upéixa ave yma gware nhane ramoigwasu amyrĩ kwéry omboete rei vaꞌekwe Nhandejáry nheꞌẽ mombeꞌu aꞌã aꞌãha rei vaꞌe kwéry-pe. Yma gware-pe pene renonderã-pe omboete rei hagwe-rami ave, ãy pene mboete rei ave. Apomboasy voi peẽ-my.

Kobe làhàxe atyhydỹỹ sõwereny tule dori. Ilabiereny rybemy rybedutyhy aõkõ rityhynyrenyre.

Pẽporiayꞌi numiamũ. ꞌAwamũ kwaiwete ꞌgã poromutaramũ pẽ nee numiamũ. Ymã te ꞌã kũimaꞌe ꞌgã amũ ꞌi ꞌgã nupe rakue: “Je ꞌã Jarejuwarete ꞌga jeꞌega momeꞌwara”, ꞌjau futatee ꞌgã nupe oꞌmeramũ rakue. Aꞌetea ꞌã pẽypy ꞌgã ꞌgã nerowiaa rakue. “Esage maꞌe ꞌgã”, ꞌjau ꞌgã ꞌã iꞌme maꞌe ꞌgã nupe ꞌgã nekoramũ rakue. Nan tee ꞌawamũ pẽporiayꞌi pejejemogyau numiamũ. Aꞌeramũ nipo ꞌgã najuejue etee pẽ futaa ajemogyau numiamũ. Aꞌeramũ pẽẽ najeremiayuwa rũi. Jeremiayuwamũ nipo ꞌgã amũ niporomutari pẽ nee—ꞌjau ꞌga ꞌgã nupe.

Ne me kunĩ kute abenmã me amex jarẽnho kumexja me ga dja ga me akaprĩ rax ne. Mỳkam? Ga me axwe pumũ. Ga me kum me axwebit kĩnh ne kute abenmã me mex jarẽnho kumexja pumũ. Nãm me tũmre ã axwe o anen me kamingrãny kajmã'ã kum me 'êxnhĩbit kĩnh. Me 'êx ne kute amijo Metĩndjwỳnh kabẽn jarẽnho bajabit ne me kum me kĩnh ne abenmã ã me mex jarẽnho kumexo ane. Kam ne me kamingrãny me tũmre kôpdji'ã kum me axwe, me 'êxnhĩbit kĩnh ne kute abenmã me mex jarẽnho kumexja. Nãm ã Jeju memã anen kam kôt ba djwỳnhmã kum,

“Ekenne” taayaꞌnîkon pe naatîi, tamîꞌnawîronkon pemonkonyamîꞌ napurîꞌsan. Maasa pra pena mîrîrî warantî inkamoro tamorîꞌsanya seruꞌyeꞌkon profetayamîꞌ yapurîꞌpî. Moropai toꞌ eꞌtarumaꞌtîꞌpî warantî amîrîꞌnîkon eꞌtarumaꞌtî kupî sîrîrî—taꞌpîiya toꞌ pîꞌ.

—'Ãkuxãnõg 'ĩhã tikmũ'ũn xohix te xa 'ãktux max. Hõmã mõnãyxop kummuk te' koit'ax xop 'ãktux max kamah.

— Karem g̃u eydadaybot epesop, warara'acat xipan eymuwẽnuwẽn pima. Imẽnpuxim xipan jewexe Deus ekawẽn muwẽnuwẽn'ukayũ kukuk'uk ip osodop eydobuyũ'ũm'ũm kuyje — Jesus o'e.

—Baad nado bë hã da sahõnh hẽ bë hã rajꞌaa etsëë bä. Tii dꞌ né paa sa wahë makũ rajꞌaa etsë Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa rod hehꞌäät nadoo doo.Baad nado sa hã Jesus wén herꞌoot, Pꞌop Hagä Do rejãã do hyb nꞌaa da sa hã, ta ky nꞌaa rod hehꞌäät nadoo do tarejãã do paa hadoo.

Te²yã¹nxe³sxã³ hĩ¹na²kxai³ a²nũ²a² yxo²ha³kxa¹ wi¹le³nx2ti³na³li¹. Nxe³nx2ti³kxa² yã¹nxe³ju³ta² kxã³nhxĩ¹nu¹tai²na² Txa²wã¹sũ̱³na² wãn³txa² ĩ³hen³txi³ki³lxo³tũ̱³ka̱³txu¹tai²na² te²yã¹nxe² kãi³ũ¹nyhain¹to³ta¹hxai²ti³ai¹ti²tu³wi¹.

— Kirakoane ite xisaona, tyotyaha aexakeretyaha xiso hoka. Hiyaiya, enahetakomaniyereharenai tehitiya atyo aexakeretyaha iraiti xakaisaseharenai metalaharenai — nexa.

A'onivani avakadihojai jaharini kaba'i vahoariha avakadihojai jahani-ra vakahibakhiaki. Jahariki bana ida avakadimoni hini. 'Bo'dakari vahojaki adani Deus athi namoniva abono vihina-ra vakahi'badaraki. Va'oaniaro jaboni vakadihojai jaharini kaba'i vahoariha vakadihojai jahani vakahibakhiaki adani — va'ora ni'aha ada Jesus.

Sizubarẽtsa nanabyitaba ikiahatsa humo siharereziurẽtsa. Iwaze taparaktsa Deus sohobyitsa tu siharereziurẽtsa. Kytsa “Katsaktsa Deus sohokotsa” mybarapetu ziknakaranaha. Asatu kytsa ziknataharereziu tsihikiknaha. Iwaze sizubarẽtsa ahahumo siharereziurẽtsa pykyhytutaha ikiahatsa siwatsa tsimaha — niy.

Miꞌi hawyi Iesui tehaꞌat yt tomohey haria i pe hawyi toꞌe tuwak popuo — Yt naku i pe aru eweikupteꞌen wuatꞌi eꞌat pe e. — Uruto poꞌog iraniaꞌin kai eweiꞌe yn eipyꞌa pe pote e. Eweikat kahato miitꞌin kaipyi — Waku poꞌog en iꞌatuꞌe hap. Eiwemõtypot hap yn eweikat iraniaꞌin kaipyi e. Miꞌi pote ti aru ihakyꞌeꞌi kahato rakaria ewy eweikupteꞌen wuatꞌi eꞌat pe yt kat i Tupana mõtypot hap eikai pote e. Saꞌawyꞌiwuat Tupana ehay yt pywo rakat i moherep haria heso rakaria koꞌi ewy kahato eweikupteꞌen are e. Taꞌi saꞌawyꞌi miꞌiria pe — Waku kahato eipe poꞌog torania kai iꞌatuꞌe wen maꞌato — Yt nakuaria i kahato ti eipe e Tupana saꞌawyꞌi miꞌiria pe e Iesui. Miꞌiria ewy kahato aru toꞌe ehepe are e Iesui — Uruto poꞌog iraniaꞌin kai e haria pe.

—Koati kotívetimo kêku, itínoe ínixone uhá koeti po'ínuhiko xâne yánavokoevo itíkivo únati, vo'oku énomone kíxoaneye yoxúnoekene iháyu'ikea ne porófetahiko ákoti itukapu koati kaná'uti ovoxe Itukó'oviti mekúke —kíxovokoxoane Jesus.

A'ti ɨmɨ́kohokãharã naâ ãyuró uúkũ no'orãre yã'âro wa'ârosa'. Dɨporópɨ “Õ'âkɨ̃hɨ yee kiti wererã́ niî'” niî soorãre mɨsâ yẽkɨ sɨmɨá meharóta ãyuró naâre uúkũkãrã niîwã.

¡Imanuylä capäcunqui canan llapan nunacunäwan alawachicücuna! Canannümi awiluyqui timpucunaćhüpis alawapäcula Diospa willacünintucuycul yan'al willapäcuptinpis.

— Tane duréihã ma tô aibâ norĩ ãma 're dawata za'ra. 'Re ĩhâimana u'âsi mono zadawa wasu'u uptabi 'wa newa, ma tô ãma 're dawata za'ra, wahi'rata norĩ hã. Taha wa, a'â ai'ãma 're dawata za'ra wa'aba mono nherẽ, niwapsi aima 're rowẽ za'ra wa'aba mono õ di za. — Ãne ma tô dama rowasu'u, Zezusi hã.


Ozehnotokõ pyno ehtoko(Mat 5.38-48 7.12)Morarame ynara tykase Jezu totananomo a,—Ose xine pyra exiketõ pyno ehtoko. Kure rokẽ ozehnotokõ tyritoko roropa.

Mẽ kãm mẽ pahkurê xwỳnhjê jarẽnhMatêwre 5.38-48 Rukre 23.34 mããnẽn Atre 7.60Hãmri nhũm Jejus hpãnhã mẽ piitã mẽ ahkre nẽ mẽ kãm:—E mẽ ate inhmar xwỳnhjaja. Kêr ka mẽ kot mẽ atomnuj xwỳnhjaja amnhĩ tã tanhmã mẽ ho hkêt nẽ. Ãm mẽ ho mex pix o ri apa hkukamã mãn ajamaxpẽr.

Kãkiti Mokaiakari Tiretiko(Mateo 5.38-48)Iuaĩkana Xesosi sãpirenauata:—Nõtãkikai hĩte nisãkire kenakotakanii. Hĩtiretanako himokaiakari. Erekari hĩkaminana hĩte omanatakani.

Âizepanromo agâ koendâ lelâ itaungâ(Mt 5.38-48)Aituo myani Jesus agueondyly eyanmo:— Ydataynrim modoram xirâ auguely. Âwynedânrymo agâ koendâ lelâ itaungâ, ataen-homo mâinwyneguylymo agâ matomo ara lelâ. Âewiâsenimo agâ koendâ lelâ itaungâ.

Pezamutar peàmàtyryꞌymar pe wà nehe, iꞌi ZezuzNaꞌe uzeꞌeg Zezuz wemimuꞌe nànàn aꞌe kury. — Azeꞌeg putar peme kury, herenu har wanupe kury. Pezamutar katu peàmàtyryꞌymar pe wà nehe. Aze teko naꞌiakatuwawahy kwaw penehe wà nehe, pezapo ikatuahy maꞌe wanupe nehe, iꞌi wanupe.

Mateus 5.38-42— Haꞌe rã xeayvua re pejapyxaka vaꞌe pe ma aipoaꞌe: Peayvu ꞌrã pendovaigua kuery, pejapo porã ꞌrã pendere ijaꞌe eꞌỹ vaꞌe pe.

Leeditibige me jemaanaɡ̶a ɡ̶oneloɡ̶ododipi(Mateus 5.38-48)Pida ejitaɡ̶awatiwaji ane anajipaatiwa, me leeditibige memaani ɡ̶oneloɡ̶ododipi, codaa awii niɡ̶ica aneletema niɡ̶ijo anakaami neleɡ̶etedipi.

Pearõ hete ti penhiarõe'ỹve'g̃a,ei Jesus'ga(Mateus 5.38-48)—Kiro nhirenduva'ea pe ji ei, ei Jesus'ga. Pearõ hete ti penhiarõe'ỹve'g̃a. Peko katu ti g̃a pe g̃a pe arõe'ymame.

Ẽg tỹ ẽg kato tẽ mũ ag to há nỹtĩnh ke(Mt 5.38-48)“Ãjag jyvẽn sóg mũ, ãjag tỹ inh vĩ jẽmẽn kỹ, ha mẽ. Ũ tỹ ãjag kato vãsãnsãn mũ ẽn ag to fe nỹtĩmnĩ jãvo. Ũ tỹ ãjag to jũ mũ ag mỹ nén ũ há han nĩ jãvo.

Peiko porã, Nhandejáry-rami pene rembiapo porã vaꞌerã(Mt 5.38-48 Rm 12.14)—Ha peẽ, xe renduha kwéry, peẽ-my haꞌe tee-ta katu. Peiko porã katu. Ehayhu katu nde-rehe ijaꞌeꞌỹ vaꞌe-pe. Ejapo porã katu nde rayhu eꞌỹ vaꞌe-pe.

Warybe‑ò taholatenyteriki inihe ararybekre. Aòludu luumy atxibenyke amykyaradureny‑di, awimy idi mabeke.

Pẽporomutar iki pejejee iporomutareꞌema ꞌgã nee(Mateu 5.38-48)Aꞌere Jejui ꞌga ojeꞌega ꞌgã nupe, ojeꞌeg are wapyaka ajemogy maꞌe ꞌgã nupe:—ꞌAwamũ je jeꞌegi pẽ nupe najuejue etee tejeꞌega renuparamũ. Pejejuka esage ki pejejee iporomutareꞌema ꞌgã nee. Niporomutari nipo ꞌgã pẽ nee numiamũ. Aꞌere ki ꞌgã pereko esage etee futat. Pẽmaraꞌne kasi ꞌgã nee ne— ꞌjau Jejui ꞌga uꞌama ꞌgã nupe.

Jeju kute arkum, “Amã akurê djwỳnh jabê” jarẽnh.(Mat 5.38; Ruk 23.34; Kar 7.60; Rô 12.14)—Ẽ, ba ajte ar amã ikabẽn 'õ jarẽ, gora ar ikabẽn ma. Gora gar tu amã akurê djwỳnh jabê. Gora me kum ar akurêja dja me te ar ajo ajkẽ gar akrànmã amã me abên ar meo aba.

Ayeyatonon Saꞌnama Eꞌpai Awanî(Mt 5.38-48)—Tîîse tauya amîrîꞌnîkon eseurîma etanenan pîꞌ —taꞌpî Jesusya. —Ayeyatonkon saꞌnamatî. Moropai morî kuꞌtî ayewanmîrîꞌnenkon pîꞌ.

Xatu' gãyxop putup pax—'Ũg 'ãpax. 'Ãte xa hapxe'e 'ãktux. 'Ãpu, tikmũ'ũn gãy xop putup pax, tu hãpxopmã max 'ãp-tup nõg xop pu',

G̃ebuje soat pe o'jekawẽn.— Õn kawẽnwẽn soat eju eyweju- -soat wa'ĩjojoayũ eju — io'e. — “Eykay itakomaayũ burem cuy epesop,” i õn e'em eywebe — io'e. — “Xipan cuy ixeyũ epejukuk,” i õn e'em — io'e.

Ji majĩĩ ji kamahä̃n do panyyg nꞌaa hahỹỹhTi mꞌ Jesus ky hadoo ẽnh:—Bëëh, ỹ herꞌoot do maa newꞌëë doo, ỹ maherꞌoot hahỹỹ da: Bë kamahä̃n da bë majĩĩ. Bë moo bok baad hadoo do bë wë hꞌyy gaẽẽnh do hã.

A²nũ²a² a²ko̱¹ko̱¹nãu³xa² a³lxain¹ki̱³jau³su²Nxa²ha¹te¹ ne³ka²kxi²syah¹lxin¹te² ĩ³nxai²na² ĩ³ye³kxi¹nx2ta¹tu¹wi¹. Wxa²ko̱¹ko̱¹nũ̱³ka̱³txa² a³lxi¹tai¹yah³lxi³hẽ¹li¹. Ĩ³a̱n³ta³kxi¹nx2tain¹te²su² te²a² ĩ³wa²lũ³xi²sxã³ ĩ³a̱n³ta³kxi²nxãn²nxa³sxã³ wi¹la³ kãi³ũh¹txain¹yah³lxi³hẽ¹li¹.

Ahalakoahalitinai Xawaiyetyaka Tahi(Mateus 5.38-48; 7.12; Lucas 23.34; Atos 7.60; Romanos 12.17-21)— Xakore hoka nomita atyo xiso xasemiterenai niraini hiye: Xawaiyehena xahalakoaharenai, exahe waiye xamohena kirawanetereharenai xiso.

Ija'ari-ra anofijahakivini kavaranihi(Mateus 5.38-48)Hari. Asia vara niha ada Jesus:—Mitha vani'ajahaki bana hida kodivarani. Va'ora vanofijahaki bana adani ija'ari a'onira vanofiriki. Va'ora kakodia bana adani ija'ari a'onira vanofipa'itxiriki.

Mysukyrytsitsa mysipokzitsinaha.Kaharere tsipiwabykynahatsitsa. Uta ikiahatsa pe my:— Ahasukyrytsitsa tysipokzitsinaha! Ahasukyrytsitsa tysisapywykynaha zeka wasani tsimykaranaha.

MATEU 5.38-48 PIAT EWYMiꞌi hawyi Iesui toꞌe tomohey haria pe. — Uhaꞌyruꞌin uhakiꞌytꞌin e eiwanẽtup to mesup uimienoi koro kape e. Eiwewaure kaꞌa kahato ro mesuwat uimienoi koro kape e katupono atikyꞌesat kahato ewetunug kahato mesuwat uiꞌe hap — Waku watiꞌatukyꞌe yne yne ahewanĩkaptia koꞌi e. Waku pe yn waku watukupteꞌen yt nakuap i nug ahetiat haria wywo e. Waku watunug waku yn yt aikyꞌe i haria pe e. Waku watiꞌatukyꞌe kahato yn naꞌyn yt aikyꞌe i haria e.

Ako omótova itúkoponea ésa'i ne váhere ítukeinokono(Mt 5.38-48; Lk 23.34; Át 7.60; Rm 12.14)Ina kixovókoxopaikomaka Jesus:—Hara ngixópinoe, itínoe kamokénonuti: Hákonoe motovâ yokóvo ne xâne itukínopiti váhere. Itíkina únati ne xâne puvópiti.

Marîre ĩ'yâ tu'tirãre ma'i dutíse niî'(Mt 5.38-48; 7.12)No'ó yeekãhásere tɨ'ó sĩ'rirã nohore a'tîro niîgɨti. Mɨsâre ĩ'yâ tu'tirãre ma'iyá. Mɨsâre yã'âro weerã́re ãyuró weeyá.

Jesusmi yaćhachin mana cutichicuyänapä(Mt 5.38-48; 7.12)“Cananñatacmi ya'a niycälic, cuyapäcuy ćhïnishüniquicunäta. Ćhïnicüniqui nunacunapäpis allintatac lulaycälipuy.

Zezusihi nhimiroti wasu'u, da te 're ĩdazawi pese za'ra mono zém na(Mateusi 5.38-48)Te duré dama tinha:— Ĩ̱wapari'wa norĩ, wa za aima waihu'u za'ra wa'wa, ãne hã: Asawi'õ'wai wa'aba norĩ hã te za 're ĩsawi pese za'ra wa'aba mo. Duré ai'ruiwapari'wa norĩ ma, te za marĩ tãma 're ĩ'manharĩ wẽ za'ra wa'aba mo, ĩwẽ na.


Kure rokẽ okerekeremananõ tyripotoko Ritonõpo a. Oturutoko Ritonõpo a ohtomananõkõ poko roropa kure toto ritohme roropa.

—Nẽ mẽ kot mẽ ato kapẽr punuj xwỳnhjaja. Kêr ka mẽ amnhĩ xwar amnhĩ tã tanhmã mẽ ho akapẽr punuj to hkêt nẽ. Ãm tãm mẽ kãm akapẽr pê mẽ kãm akapẽr mex o ri apa. Nẽ mẽ kot tanhmã ri mẽ ato ho pa xwỳnhjaja ka mẽ ho mex pix o ri apa. Nẽ mẽ ho Tĩrtũm wỳr pix kukamã mãn ajamaxpẽr.

Himisãkiretariko Teoso erekari hĩte misãkirepiretakani isikini ĩkapani. Himisãkiretariko Teoso hĩte misiritakani ĩkapani.

Ânguylâ âmeodoram igameduomo, âmeodoram igameinmobyry xurâem Deusram ekadaungâ koendâ lelâ nhetoem.

Aze teko uzeꞌeg zemueteahy penehe wà nehe, pezeꞌegatu wanehe nehe. Aze ikatu ꞌym maꞌe uzapo peme wà nehe, pezeꞌeg wanehe Tupàn pe nehe.

Peroayvu porã ꞌrã pendere inheꞌẽ vai vaꞌe, haꞌe pejerure ꞌrã pendere ijayvu rei vaꞌe re.Lucas 23.34 Romanos 12.14

Ipokitalo Aneotedoɡ̶oji me ibinietediogi niɡ̶ina anodotaɡ̶atibigaɡ̶aji, codaa otaɡ̶aneɡ̶enitetiwaji Aneotedoɡ̶oji me ibinietediogi niɡ̶ina anoyametibigaɡ̶aji.

Po g̃a ei pe me: “Tuhu ti hahyva'ea pe me.” G̃a euhurame na pe me pe'ji ti g̃a pe: “Tupana'ga ti tomombyry pe me.” Nahã ti pe'ji g̃a pe. Po g̃a jigwarai pe ndehe, a'ero ti penhi'ĩ Tupana'ga pe emombyry ti g̃a pe javo, ei Jesus'ga.

Ũ tỹ ãjag mỹ vĩ kónãn mũ ag mỹ vĩ há han nĩ gé. Ũ tỹ ãjag mỹ féfén mũ ag to Topẽ mré vĩmnĩ gé.

Ejerure Nhandejáry-pe ohovasa porã hagwã nde-rehe onheꞌẽ rei rei vaꞌe-pe. Ha ne mbohasa asy vaꞌe-rehe ejerure rure joty Nhandejáry-pe ohexakwaa porã hagwã íxupe oiporiahuvereko hagwã íxupe.

Ibinamy aõma umy rarybekeki aõbinahakỹ riwinykeki, tamy bexitòenykre Deuxu‑ò.

—Jarejuwarete ꞌga upe pejejeꞌega ki peꞌje ꞌga upe: “Ejejuka esage ki ꞌgã nee, ore ree iporomutareꞌema ꞌgã nee”, peꞌje ki ꞌga upe pejejeꞌega.

Gora ar me kute ar adjũnwãmã tu akabẽn mex jarẽ. Gora ar me kute ar ajo bikẽnhja tu Metĩndjwỳnhmã me arẽ gê meo djuw mex.

Moropai amuꞌtunpanenkon yapurîtî, moropai epîrematî inkamoro yeꞌkakon atarumaꞌtînenkon pona —taꞌpîiya.

nõm xop te xa hãpkummugãhã', yĩy 'ãxop te nõm pu hãmmaxnã', tu Topa tu' xak pu nõm hã hãmmaxnã', nõm xop te 'ãxũygã pu hãmmaxnãhã'. Nõm xop te xa': “Pũyã Topa xa hãpkummugã'.” Kaxĩy. Pãyã 'ãxop te nõm pu: “Pũyã Topa xa hãmmaxnã'.” Kaxĩy.

— “Xipan cuy omuymuy'ukayũ ejukuk,” i juy epe'e Deus pe. Deus eju juy epeyekawẽn warẽmtag̃ eykukayũ beam — io'e.

Bë ky nꞌaa edëë bë ky nꞌaa wasee do hã. Pꞌop Hagä Do hã bë ky nꞌaa etsꞌẽẽ bë hã rejãã doo —näng mäh.

A²nũ²a² ko̱³nxe³te²lo³txa²tain¹kxan²ti³ wi¹la³te²lo³txain¹yah³lxi³hẽ¹li¹. Te²yã¹nxe³sxã³ a²nũ²a² ko̱³nxe³ti³ kãi³ũh¹nx2tain¹kxan²ti³ Txa²wã¹sũ̱³na² nxe² ĩ³ye³kxi²txain¹yah³lxi³hẽ¹li¹. Nxe²e³kxain¹yah³lxin¹te³nah¹lxi¹: “Txa²wã¹sũ̱³na² nex3txi¹. Tũ̱¹ka̱³txai²li² ko̱³nxe³ti³ kãi³ũ¹sain¹na²hẽ³li¹. Nxe³sain¹kxan²ti³ wi¹lĩ²txai¹nhẽ³li¹.” Txa²wã¹sũ̱³na² nxe³txain¹yah³lxi³hẽ¹li¹.

Xaohena waiyexe iraeharetiterenai xiso ana, exahe xiraexahena iniyalahare mokiterenai xiso ana.

Deu-ra vakanikharia bana vakadimoni, vani'a bana: “Deus, va'ora kajoamora bana adani haria vakaijorahavini-ra vanofiki. Va'ora kajoamora bana adani haria vanajaharihariki.” Deu-ra vani'a bana.

Deus bo tsimypamykysokonahaze:“O Deus kasukyrytsitsa bo wasanitykta. O Deus kasukyrytsitsa humo tysisapywyky”. Iwa ahasukyrytsitsa tsyhyryze Deus bo typamykysokonaha — niy. Niytahi sisukyrytsitsa sopyk nisiwatawy niy. Sesus nisispirikpozo:

Uimohey haria e waku watiꞌatuewaku yn naꞌyn aiꞌatusatyꞌi satyꞌi haria e. Miꞌi hawyi waku aimosoꞌopot haria upi wahẽtup Tupana kape yn naꞌyn — Etiꞌatuehakyeraꞌat o uruewanĩkaptia yt aipowyro hin i haria waku watoꞌe Tupana pe e. Iꞌewyte waku wahẽtup kahato Tupana kaipyi aimoweukaꞌi haria upi iꞌatupoitynug ahiag pupiat hamo e.

Yépemina Itukó'oviti unako koêku ne hupará'ikopiti. Itíkinamaka orásaum ne itukóheoti kêku.

Mɨsâre yã'âro uúkũrãre “Naâre ãyuró wa'aáto”, niîya. Mɨsâre yã'âro tu'tî, buhíkã'rãre naa yeé niiátehere sẽri basáya.

Amcunapi mana allin limäcunäpäpis ‘Allinca anwan caycuchun’ niycäliy. Tumpäśhüniquicunapäpis mañaculcaytac.

Duré da te aima 're nharĩ wasété za'ra wa'aba mono nherẽ, te za da'ãma 're aimreme zusi aba mo, 'Re ĩhâimana u'âsi mono ma, ĩwẽ hã te te dama 're anhomri mono da. Da te aima 're rob'manharĩ wasété za'ra wa'aba mono nherẽ, te za 'Re ĩhâimana u'âsi mono wi 're ĩrowaptẽrẽ za'ra wa'aba mo, te te 're da'apawapto mono da.