Mame Ritonõpo nymeropohpyry etaryhtao kyya xine zuaro exĩko sytatose. Popyra Ritonõpo a kyyrypyrykõ poko kypenetarykõ mana. Moro waro toehse sytatose repe. Yrome itamurumehxo imehnõ mõkomory poko penetãko sytatose, ipyxiãkõ poko penetãko roropa sytatose Ritonõpo nymeropohpyry eneryhtao kyya xine. Inymeropohpyry waro pyra kuahtao xine rokẽ iirypyryme ehtoh waro pyra exiry.

Tã ra mẽ pahte harẽnh mar nẽ kêp ja homnuj ã harẽnh ma. Mẽ pamã axpẽn kukrêx kĩnh o ho pamã panhõ hprãmja mããnẽn kêp ja homnuj ã harẽnh mar tã nom aa hkaga hkêt nẽ arĩ pamã axpẽn kukrêx kĩnh o pamã ho panhõ hprãm tỳx rãhã ho ri papa. Kop ãm Tĩrtũm kapẽr kêt ronhỹx pu mẽ kot amnhĩ tomnuj xàja aa mar kêt kumrẽx nhũm te mẽ pamã amrakati pyràk.

Maerekati xika na nota nirekari ikara Teoso paniãtakiti nikamini. Ininiã iteene ninirekari apanakini nakiti. Ninirekari apanakini nakiti, kotxi Teoso paniãtakiti iõkatsopatakori txari: Kona pinirekapiri ãti nakiti.Teoso paniãtakiti iõkatsopatakori mauakaniã, iuasaaki maerekati !auari.

Xirâ kâenanâgueduo, âkelo isejiguy emyenrobe widyse tâise lâpylâ urâ. Inakai modo kulâ agânhedyse witoem adyese lâpylâ ani. Tâzezewenry peba-ro watay, awârâ kâuntuba lâpylâ tâise urâ; tâwentâguezeinhe kulâ tâise urâ.

Aꞌe zeꞌeg henu mehe aputar teteaꞌu amo teko imaꞌe izuwi hezeupe ihe. Azemuiroiroahy wi wi henu mehe ihe. Napytuꞌu kwaw hezemuiroiroahy re henu mehe ihe. Aze mo aꞌe zeꞌeg numumeꞌu iwer mo ikatu ꞌymaw ihewe, aꞌe mehe mo nakwaw iwer mo ihe.

Haꞌe gui ojapo uka pyre rupi vy jejavya ojapo opa marãgua amoaruãa aendu aguã rami, mbaꞌeta lei ndoikuaa py ma omano vaꞌekue rami avi jejavya ndaꞌipoꞌakai.

Pida leeɡ̶odi niɡ̶inoa liiɡ̶enatakaneɡ̶eco Aneotedoɡ̶oji (me jowooɡ̶odi ane iɡ̶enaɡ̶a), odaa nibeyacaɡ̶a ane idei catiwedi yaaleɡ̶ena jeɡ̶eo me idocetema ane nebi eledi oko. Igaataɡ̶a daaditiɡ̶icoateda niiɡ̶enatakaneɡ̶eco, nibeyacaɡ̶a ane idei catiwedi yaaleɡ̶ena taɡ̶a liciagi niɡ̶ina émeɡ̶egi.

A'ereki: “Tapepotaruhui ti g̃ambatera,” e'i. Ikwahavame reki a'ea koji'i tehe reki ji ipotaparavuhui jirekote'varuhuro g̃waramo. Herekoe'ymame aheremimbo'eagwera po ndiukwahavi nhanderekote'varuhua hamo.

Topẽ tỹ ẽg jyvẽn mũ ra ẽg tóg ti vĩ mranh sór mũgtĩ, jérĩn mỹ. Ti tỹ ẽg mỹ: “tag han tũg ra,” he mũ ra ẽg tóg han sór tĩ, hã kỹ ẽg tóg ũ tũ to én sór tĩ. Topẽ tỹ ẽg jyvẽn tũ ra ẽg ki kanhrãn ke tũ nĩ vẽ, vẽnh jykre pãno tỹ ti vĩ mranh nĩn ki.

“Ani ne mbaꞌe jerure rure teĩ” heꞌi Moisés amyrĩ rembihaikwe tekoha porã mombeꞌu-vy. Upéa nheꞌẽ amonheꞌẽ ramo jepe, ajejavy joty. Aipota eterei xe rapixa mbaꞌe. Upéa-gwi ajejavyve vyve aiko-vy. Upe tekoha ndaikwaái ramo raꞌe, ndaikwaái arã raꞌe xe rekoha vai. Naxe mbojejavýi arã raꞌe.

Timyki, jiarỹ òraruna waerysyõna bede ywina tuu rarybekõkeki. Bede ywina dori aõbina binamy riwabedeerynyre.

Aꞌere je Moisesi ꞌga remikwasiarer are te je jemuꞌei aiꞌi numiamũ. “Moisesi ꞌga remikwasiarera renuwa nipo je muesage Jarejuwarete ꞌga upe”, ꞌjau je tejeupe numiamũ. Aꞌere je naenupawaꞌuweri ꞌga jeꞌegera. Tejeateeꞌemamũ futat je ꞌgã karaemã futar awi. Moisesi ꞌga jeꞌegera kwaaw ire miamũ futat je ꞌgã karaemã futaararete futat je rekoi ikue. Moisesi ꞌga jeꞌega kwaapeꞌema je tetywera kwaapeꞌema. Aꞌere je ꞌga remikwasiarera mogyta re tetywera kwaawi.

Nhym be, kati. Arỳm ne me Môjdjê kukràdjào nêje ikukrà. Ba kam arỳm amijaxwe ma. Ba kàjbê imã me'õ nhõ mỳjja puro kĩnh nhym me Môjdjê kukràdjào mã imã,—Kwãrĩk wãnh amã me õ mỳjja puro prãmje ar aba kêt, ane. Ba kam ba arỳm imã me õ mỳjja pro kĩ:nh. Ne kam arỳm me õ mỳjja puro prãmje ar iba. Ne arỳm imã apỹnh me õ mỳjja puro kĩ:nh ne arỳm ijaxweo imõr me:x ne. Ne ren Môjdjê kukràdjà kêt nhym ren me mar kêt nhym ren me axwe ren kute kajgo pyràk. Kam ne ba ren badjwỳ ren amijaxwe mar kêt ne. Nhym be, kati. Arỳm ne ba kukràdjà man ajte kôt ijaxwe ma.

Tîîse mîrîrî etasauꞌya pe, epuꞌtîꞌpîuya imakuiꞌpî pe awanî, tiaron yemanne yuꞌse wanî yeꞌnen. Mîrîrî warantî Moisés nurîꞌtîya yenupantoꞌya uyenumenkaꞌpî. Tîîse mîrîrî Moisés nurîꞌtîya yenupantoꞌ ton pra aweꞌsaꞌ ya, îꞌ kaiꞌma imakuiꞌpî pe eꞌtoꞌ epuꞌtîꞌpîuya pepîn eꞌpainon.

Yĩ' xat'ax tek xat, 'ũyĩy tuk nõy yõg hãpxop putup xũy hok, hu 'ãte hãpxop putup xũy. Pax puk xat hok, kopxix Topa yõg hãmpe'paxex yũmmũg hok, xix yãy yõg hãpxopmã'ax kummuk yũmmũg hok. Yã Topa pa te hãmyũmmũg xe'ẽgnãg, hu' xat, 'ũyĩy hãpxopmã max.

Iboap ekawẽn co buje bit, wuyetaybit cuk ace ikẽrẽ Deus xe wuyetabikukuap iam. Imẽnpit big̃ ma juk adi wuyetabikukum ace warara'acat pubut kay iboap ekawẽn cocom ma'g̃u wuyju. Iboap ekawẽn wuyetaybit'ũm pima, wuyetaybit g̃u kuka ace apẽn ikẽrẽ Deus xe iam.

Ti hadoo né hẽ, nesaa do tyw nꞌaa esóts kän, tii bä hajõng baad nadoo do ji hꞌyy karẽn do hedoo do hã ji hꞌyyb däg däk tanꞌoo bä, “Mahꞌyyb däg manä a hꞌëëd nadoo do hã”, ta ky nꞌaa jawꞌyyk do mejũũ do hyb nꞌaa. Ky nꞌaa jawꞌyyk do badoo bä nesaa do hã ji moo geꞌỹỹm doo, tii bä dooh nesaa do ji tahꞌyyb tatug bä.

Moi³se²ah³lu¹tai²na² wãn³txa²:— A²nũ²a² ã̱³xa² yen³kxa² yxo²kwa̱in³yah³lxi³txa³hẽ¹li¹. Nxe³jau³xai²na², wi¹jau³xai²la¹wa². Yxãn¹ta¹, txa²ko̱³nxa¹ju³ta² sa²kxai³lu² a̱u³txi³ yũ³sa³ha²kxai³, wi¹jau³xai²na² ĩ³kãi²not3sxã³ ĩ³khot3sxã³ ĩ³ki³ha¹ki²nha¹ha²kxai³, a²nũ²a² ã̱³xa² yen³kxa² ka³lxa¹te²a² yen³kxa² kãin² yxo²kwa̱in³ti³hit1sa²hxai²hẽ¹la². Yxãn¹ta¹, Moi³se²ah³lu¹tai²na² wãn³txai²na² yũ³nẽ³lxa³kxai²nãn²tu̱³, hxi²kan¹txi³ txa²ko̱³nxa¹ju³ta³la³, wãn³txa² yũ³nẽ³lxa³jau³la³ ĩ³kãi²not3sxã³ ĩ³khot3sxã³ ĩ³ki³ha¹ki²sa²hĩ̱³nx2nxa³wa². Sa³ha²kxai³, hxi²kan¹txi³ a²nũ²a² ã̱³xa² yen³kxa² yxo²kwa̱in³ti³hit1sa²hĩ̱³nx2nxa³wa². Ko̱³nxe³ti³ kãi³ye²kxe³su² ko̱³nha²hĩ̱²ki̱³sxa³wa².

Hoka iniyalahare atyo Xaotyakiyaho hiyeta hoka tyotya xoalini hare nomaiyasetereharenai hotikisa nomani. Hiyaiya, iniyalahare atyo haware tyaonita xaotyakiyaho nonitata hoka maisa xoare tyomita.

Kodimahi 'bo'da hora nava'ihokivini hi'iki ida Deus kahonari hora kaabanivini, oniani ida nahina ipohiki-ra oakabaivini hija. Hojarihi ida va'isohihi hora kaabanivini; ni-hojai asohirikia bikaabokaki ida hora kaboroborovini.

Ana watahaha zinyze ustsa kytsa namy mozihikik zeka Deus okzeka batu imysapy. Iwatatu usta namy ikzihikik ana watahaha humo hi. Ana harere tisapyrẽna iwaze hawa Deus okzeka batu kasapy pikwatawy. Deus harere tisapyrẽna. Amy ty sa mozihikik ana ty hi batu imysapy.

Maꞌato yt watikuap i Tupana piat ainãpin hap Musei mimoherep pote yt watikuap i aito iꞌaparap hat sio wakuap nug hat yt watikuap i. Aikotã saꞌawyꞌi uito yt atikuap i mekewat — Yt etikyꞌesat reiꞌo iraniaꞌin ekat eha wo e hap maꞌato atikuap hawyi — Pyno yt atunug i aru poꞌog are uipyꞌa pe maꞌato yt pytkai i katupono atunug poꞌog poꞌog neꞌi. Iraniaꞌin ekat kape yn uheha tehaꞌat. Uiwekaipywiat atunug saꞌag poꞌog saꞌawyꞌiwuat kai.

Koeku ápeyea ne Ponóvoti Kixovókuti ipíkonuti indúkea váhere, kutí koéneoxo inamá'axoti koyúkokono ne váhere ânja indúkea, kutí'inoke kuri'úxovoti ákoti tôpi kó'iyeovoku po'ínuhiko váhere ânja indúkea. Vo'oku eneponi hákoti ne Ponóvoti Kixovókuti ipíkoviti vitúkea váhere, ákonimaka pahúnevo ûti.

Teé dutisé “Weetíkã'ya” niîmikã, yɨ'ɨ̂ pe'ere niî pe'tise no'ó ɨaró ɨâri pehasere weeyá niîro noho wa'âwɨ. Dutisé marikã́ maa, “Yã'asé niî'”, niî masî no'oya mari boópã.

Ñatac camachicuy nishancunacta juchaca chalacuyculmi śhun'üćhu imaymana mana allin munaycunacta śhalcachimula. Camachicuyca mana captin'a juchaca wañüśha-yupayćha canman.

Ãhã wasu'u na te oto waihu'u wamhã, marĩ hã te dawi 're ĩ'ruiwapari mono zéb da si, wa tô te ĩ̱sima 're rosa'rata u'âsi, 're ĩ̱hâimana wasété mono zéb zarina. 'Re ĩhâimana u'âsi mono nhimiroti 'rata na rob'ui'éré hã dama waihu'u za'ra õ wa, dawasété na 're dasisãmri waihu'u za'ra mono õ di. Wa hã bété. 'Re ĩhâimana u'âsi mono nhimiroti 'rata wasu'uzéb zarina si, wa tô ĩ̱siwaihu'u, ĩ̱wasété na hã.


Osemazuhme Ritonõpo nymeropohpyry waro pyra exiase. “Ywy ase kure Ritonõpo a,” tykase ywy repe. Yrome Ritonõpo nymeropohpyry waro toehse jahtao, ynara ase, “Itamurume tyyrypyhpyke ase Ritonõpo a,” ase ya rokene.

Amnepê mã ixte Tĩrtũm kapẽr mar kêt ri na pa pre ixtỳx ri amnhĩ kukamã ijamaxpẽr o ri ixpa nẽ ijamaxpẽr o:—E kot paj nhỹrmã Tĩrtũm ri ixtĩr tũm nẽ inhmex nẽ ixpa ho ixpa.Anhỹr tã hpãnhã pamã axpẽn kukrêx kĩnh o ho pamã panhõ hprãm nê kapẽrta ma nẽ ja hã amnhĩ pumunh kurê kumrẽx. Hãmri nẽ tee ri amnhĩ kukamã ijamaxpẽr nẽ ijamaxpẽr o:—Hêxta waa nẽ. Nà ã ixte amnhĩ nhĩpêx anhỹr o ixpa jakamã kot paj nhỹrmã ty nhũm Tĩrtũm akupỹm ixto ixtĩr pa kuri ixtĩr tũm nẽ ixpa ho ixpa hkêt nẽ. Hêxta waa nẽ. Ixte amnhĩ tomnuj xwỳnh na pa. Kot paj nhỹrmã ty nhũm Tĩrtũm ma mẽ kot amnhĩ xà htỳx kamã hamak tũm xàta wỳr amnhĩ nê inhmẽ. Anẽ.Hãmri nẽ ixkaprĩ nẽ tee ri amnhĩ kukamã ijamaxpẽr o ri ixpa.

Teoso paniãtakiti iõkatsopatakori nimimarotakanisaaki, na nimarotari maerekati nikamini. Niuãkatari nãkixinire auãki inini. Teoso paniãtakiti iõkatsopatakori nimarotakasaaki, nimarotari maerekati nikamini. Iuasaaki nimarotari nipinini nimaerekani xika.

Deus xurâem uguondo koendonro urâ-ro waunlo ara ani ienanaji saguhoem. Tâzezewenry iweniby kâuntuduo olâ ani Deus izepa ato ara kulâ awidyly awyly kâuntuly. Deus aguehobyry takaze wawylygue, xurâem koendâpa wawyly tutuze ani urâ.

Kwehe mehe hekwarer mehe nakwaw kwaw Tupàn zeꞌeg pape rehe imuapyk pyrer ihe. Aꞌe rupi nazemumikahy kwaw heremiapo kwer rehe. Amo ꞌar rehe ainu aꞌe zeꞌeg kury. Aꞌe mehe akwaw tuwe ikatu ꞌym maꞌe heremiapo kwer kury.

Ymave rupi lei aikuaa eꞌỹ mbove, aiko porã merami. Haꞌe gui ma ojapo uka pyre aikuaa ramo jejavya oikove ju, haꞌe rã xee ma omano vaꞌekue rami apyta.

Igaataɡ̶a niɡ̶ijo jotigide emeɡ̶eeta ajowooɡ̶odi niɡ̶inoa liiɡ̶enatakaneɡ̶eco Aneotedoɡ̶oji, odaa eetibece ele, idinitibeci. Pida niɡ̶ijo naɡ̶a jowooɡ̶odi ane diitigilo Aneotedoɡ̶oji liiɡ̶enatakaneɡ̶eco, odaa nibeyacaɡ̶a ane idei catiwedi yaaleɡ̶ena ja micataɡ̶a daɡ̶a gela mini, joaniɡ̶ijaaɡ̶ijotigi naɡ̶a jeemitetece minoa ibeyaceɡ̶eco. Odaa ja micataɡ̶a daantaɡ̶a ideleo.

Ymya ikwahakatue'ymame aheremimbo'eagwera ji etehei: “Jipyry hete ji.” Ikwahaveterame aheremimbo'eagwera a'e te ji rekote'varuhupotari tuhẽ reki.

Vãsỹ ẽg tóg Topẽ tỹ ẽg jyvẽn mũ ẽn mẽg tũ ja nỹtĩgtĩ. Véké ẽg tóg mũ ja nỹtĩgtĩ, jatun mỹ. Kỹ tóg vãhã ẽg mỹ ã vĩ jẽnẽ ja nĩ, Topẽ ti, ẽg jyvẽn kỹ. Ẽn mẽ kỹ ẽg tóg ẽg tỹ ti vĩ mranh ja ẽn ki kanhrãn ja nỹtĩgtĩ, ẽg tỹ to nũgme ki vár ke mũ mré hã. Kỹ ẽg tóg kanẽ jur nỹtĩ ha.

Yma upe tekoha rehegwa nheꞌẽ kwaa eꞌỹ-vy aiko vaꞌekwe. Ha upe rire katu: “Ani erejapo teĩ upeixagwa” heꞌi pykatu upe tekoha rehegwa nheꞌẽ, ajaposeve seve joty.

Jiarỹ juhuu bede ywina reeryõre. Reeryre tahe aõmydỹỹnana binale wadee rarerenyre.

Aꞌe pe je ꞌga remikwasiarera mogytaeꞌemawe “Je ako esage je”, ꞌjau futatee je jepi. Aꞌere je ꞌga jeꞌegera kwaaw ire je tetywera kwaawi. “Nakoaꞌwyri nipo je jepi”, ꞌjau je tejeupe.

Amrẽbê ije Môjdjê kukràdjà mar kêtri ne ba ate ikrãn amim,—Dja ba Metĩndjwỳnhkôt itĩn ne ar iba rã'ã: rã'ã ne, anhỹro iba. Ne kam kute itĩn pyràk ne ar iba. Ne kam arỳm Môjdjê kukràdjà man amim,—Je, arỳm ijaxwe:. Ijaxwe pãnh dja Metĩndjwỳnh arỳm ikangan me biknor tokry djàkam imẽ, ane. Ba kam arỳm ityk pyràk.

Pena uukoꞌmamîꞌpî Paapa wakîri pe kaiꞌma maasa Moisés nurîꞌtîya yenupantoꞌ etauya pra awanî yai. Tîîse etasauꞌya tîpo, epuꞌtîꞌpîuya îꞌ kaiꞌma imakuiꞌpî pe uurî wanî. Maasa pra mîrîrî yawîrî pra wanî yeꞌnen.

Hõmã 'ãte' xat'ax yũmmũg 'ohnãg, tu hãmpekpaxex, hu: “Yã 'ãte hãpxopmã max,” kaxĩy. Pa Topa tek xat, 'ũyĩy hãpkummuk mĩy hok, ha 'ãte' xupak, tu hãmyũmmũg, tu yãy kuxa kummuk yũmmũg,

Kuy bima õn tak wetaybit g̃u juk adi og̃uy wuyawẽwẽap ekawẽn. Tũybe xipat cĩcã õn Deus xe iãn cuk adi oce. Iboap ekawẽn wetaybin puje bit, ikẽrẽat kug̃ õn Deus xe iam tak wetaybit oce.

Pooj jé, Mosees ky nꞌaa jawꞌyyk do mejũũ do hã ỹ hꞌyy ganahoot nä bä, dooh ỹ hyb nꞌaa pꞌeed bä ỹ bawät doo. Ta jawén, ta ky nꞌaa jawꞌyyk do ỹ bahapäh bä kä, nesaa do banyy däg kän hëp ỹ tym gó.

Txai²na¹xai²na² a²wi¹lhĩ¹na² txa²nũ² Moi³se²ah³lu¹tai²na² ĩ³kwa³na³nẽ³jau³xa² ko̱³nhãn²nxa³kxe³su², ko̱³nxe³ti³ kãi³a¹ju³ta² ko̱³nha²hxain²nxa³hẽ¹la². Na¹ta¹, hã²wxãn³txa³:— Moi³se²ah³lu¹tai²na² wãn³txa² a³la³kxi²na¹xã¹. Na¹te³na¹, txa²ko̱³nxa¹ju³ta² sa²kxai³lu² a̱u³txi³ yũ³sa²ju³ta² sa²kxai³lu² kãin² ĩ³ki³ha¹ki²sa²sxã³, wãn³txa² wi¹jau³xai²na² sa²yxo²ã³ti³hit1sa²hxai²hẽ¹la². Sa²jau³su², hxi²ye¹ta³lxi³sa²hxai²hẽ¹la²:— Ya³lu²te²hũ̱³sxã³ yxau³na¹nha¹. Sũ̱³na² yen³nãu³a¹ yxau²xai³la¹ju³ta³nũ³a² yũ²nxa³lho³na¹. Na¹jau³su², hxi²ye¹ta³lxi³sa²hxai²hẽ¹la².

Hiyaiya, toahiya Xaotyakiyaho nomásemaniharetatere xowaka waiye ene notyaonita hoka nasemehenere Xaotyakiyaho xowakata iniyalahare aeroretyoa hoka aisa natyo.

Oogaravini oadani ida Deus kava'isohihi jiriki, hokiki ida oma'onahana. Deus hora kaabanivini-ra okamitha'avini vani onofivini arafia'ia ida hora kaabanivini hiki-ra onaabavini, oniani ida oma'onahana-ra naabiniki fori nihaja. Deus hora nava'isohivini hi'iki ida kidikaabanahi, ohokihaha'oadahaja kaimoni viaha. Oniaro kari kodihojai asohiriki-ra onofivini mani ida Deus kakaabanahi hora kakodiaravini hija. Oniaro kari hojai asohiriki-ra onofivini mani ida oma'onahana-ra naabiniki fori nihaja.

Taparaka Deus harere humo batu kahyrinymyry mytsaty habyita ziknakara.“Utakta Deus okzeka kamysapyrẽta” — ziknakara. Kyze iharere humo ikspirikpokoze amy ty batu imysapy kahyrinymyrẽta. Iwaze kapetu kasopyk:— O utakta kamysapybyita tu mykara. Deus okzeka batu imysapy — ikykara.

Saꞌawyꞌi uito sio waku kahato areĩneꞌen areꞌe miꞌi turan putꞌokꞌe Tupana e hap Musei mimoherep uhete — Yt naku i etunug e. Miꞌi hawyi atikuap Tupana wãiꞌe hap hawyi atunug ne saꞌag katupono uipiit mikyꞌesat saꞌag hap — Etunug no e. Miꞌi hawyi yt naku i pe areĩneꞌen are uiwepe. Yt naku i nug hat uito are.

Yanekôyoke, avô'o enjâ ne Ponóvoti Kixovókuti, ú'uhepe ngóye. Itea enjoâne ne ípikovike Itukó'oviti, yane ú'uso kóyene ne váhere ânja indúkea. Yane uké'ene ne úhepeko ngóyeku koane iyúseone mondókeyea yonómbea ipihóponovokutike.

Dɨporópɨ yɨ'ɨ̂ Moisé dutî'kere ãyuró masîtigɨ, wãkû ke'tiro mariró niîkã'miwɨ. “Ãyuró weegɨ́ niî'”, niî wãkûmiwɨ. Be'ró teé dutisé masîka be'ro na'îro ãpêrã yeere ɨoyá niîro noho wa'âwɨ. Yɨ'ɨ̂ yã'âro weégɨ, “Yã'agɨ́ niî'”, niî tɨ'ó yã'awɨ.

Chaymi camachicuyta manalä lisil'a allin cawsayniyu cayculá. Ñatac camachicuy ćhämuptin'a śhun'üpi juchaca cawsamuyta allacuycuptinmi wañülá.

Duréihã 'Re ĩhâimana u'âsi mono nhimiroti 'rata na rowasu'u hã te waihu'u õ nherẽ, wa tô aré ĩ̱si'ãma rosa'rata na te 're upa. Ĩ̱wasété na 're ĩ̱si'madâ'â mono ãna, wa tô 're ĩ̱hâimana. Tane nherẽ, ĩsimiroti 'rata na rob'ui'éré wasu'u hã te oto waihu'u wamhã, ãne na te oto ĩ̱si'ãma 're rosa'rata mono õ di. 'Re ĩhâimana u'âsi mono ma, ĩ̱wasété na aré 're ĩ̱hâimana mono zém na hã wa tô ĩ̱si'ãma waihu'u. Ĩ̱dâ'â u'âsi, wa tô aré 're ĩ̱hâimana, ĩ̱pẽ'ẽ 're. 'Re ĩhâimana u'âsi mono hã ma tô tinhimiroti 'rata na rob'ui'éré hã wama sõmri za'ra, wa te wasina tãma 're ĩ'uwaimrami za'ra mono zéb zarina, rowẽ uptabi na ãma 're wanomro wẽ mono da. Tane nherẽ, te ĩ̱sina tãma uwaimrami õ di, wa hã. Taha wa, wa tô aré ĩ̱dâ'â u'âsi 're ĩ̱hâimana u'âsi, 'Re ĩhâimana u'âsi mono nhiti.


Azahkuru exiase, “Kure ase Ritonõpo a,” karyhtao ya. Yrome toipe exiase yyrypyry poko. Naeroro osenekunohnõko rokẽ exiase. Mame Ritonõpo nymeropohpyry waro toehse jahtao, “Iirypyryme ase Ritonõpo a,” ase ya rokene. “Jũme ameke exĩko ase Ritonõpo a toorihse jahtao,” ase ya rokene.

No mẽhõ koja Tĩrtũm kapẽr kôt amnhĩ nhĩpêx mex o ri pa? Na pu htem pahpiitã tee ri pamã ho anhỹr prãm kaprỳ. Mẽ pahpê hihtỳx kumrẽx jakamã na pa pre ixtỳx ixte Tĩrtũm kuri ixtĩr tũm nẽ ri ixpa hã amnhĩ kukamã amnhĩ jarẽnh kaprỳ. Ãm xatã kapẽr nhĩrôp ixkuhê nẽ amnhĩ tomnuj pix o ri ixpaja mỳrapê koja mẽ kot amnhĩ xà htỳx kamã hamak tũm xàta wỳr amnhĩ nê inhmẽ.

Maerekati ninireẽkiti misirienetano. Imisirienetano, ininiã na nikamari Teoso paniãtakiti iõkatsopatakori iaõka. Ininiã nikamari maerekati. Ininiã maerekati xika nipina.

Enokudyby urâ; tâzezewenry kâinwântuo, kâsemaguely waunlo ara ani ienanaji. Judeu domodo ezewenry inwenien-hoymby agueho ara awituo aunloenlâ Deus agâ widyly, warâ ani yangahu oday unâry. Idânârâ kehoem mârâ tâzezewenry iweniby agânhepyra wawyly, tutuze olâ ani urâ. Tâjiguelygue, aunloenlâ eagâpa kydâieholy warâ mawânrâ Deus aguehobyry sakaduo ebyry.

Ikatu ꞌym maꞌe azapo iteko ihe. Aꞌe rupi nakwaw katu kwaw maꞌe ihe. Aꞌe rupi nezewe aꞌe hezeupe ihe. — Tupàn zeꞌeg kwehe arer hemurywete kar putar aꞌe nehe, aꞌe hezeupe. Naherurywete kwaw ihe, taꞌe napuner kwaw heruzar haw rehe ihe xe. Azemumikahy ihe, taꞌe ikatu ꞌym maꞌe azapo aha iteko ihe xe.

Mbaꞌeta ojapo uka pyre rupi jejavya ipoꞌakave vy xembotavy ojapo uka pyre aikuaa py ae, haꞌe vy omano vaꞌekue rami xemoingo.

Nibeyacaɡ̶a ane idei catiwedi yaaleɡ̶ena ibake niɡ̶ijoa liiɡ̶enatakaneɡ̶eco Aneotedoɡ̶oji me idinaale. Igaataɡ̶a jiletibige diɡ̶idokidata niɡ̶ina me jotete Aneotedoɡ̶oji liiɡ̶enatakaneɡ̶eco oditaɡ̶a jiɡ̶ida yewiɡ̶a ane daɡ̶adiaaɡ̶ica liniogo. Micataɡ̶a nibeyacaɡ̶a ane idei catiwedi yaaleɡ̶ena daɡ̶a ibake Aneotedoɡ̶oji liiɡ̶enatakaneɡ̶eco me ideloadi.

Jirekote'varuhuro g̃waramo ji nhimoandyandyi na'ẽ. Aheremimbo'eagwera e'irame tapekote'varuhui javo koji'i tehe reki ji ako te'varuhu pota a'ero. Nahã jirekote'varuhua po nhimondoag̃wama hahyva'ea ruvihava pype novĩa.

Ẽg tỹ Topẽ vĩ mranh kỹ ẽg tóg Topẽ tỹ ẽg jyvẽn mũ kato tẽ mũ. Kỹ ẽg nũgme ki vár ke mũ sir, ẽg tỹ: “ti hỹn tỹ nén ũ tũ nĩ, sỹ ti vĩ mranh mũ ti,” he mũ ra.

Upe tekoha nheꞌẽ amonheꞌẽ ramo jepe “Aníke erejapo teĩ upeixagwa” heꞌi pykatu, xe ajaposeve seve joty. Upe tekoha-rupi aikose moꞌã ramo jepe, anhembotavy-ma joty. Upe tekoha nheꞌẽ xe mbojejavyve joty. Ajejavyseve joty. Upéixa ramo ajejavy javy-gwi, omano vaꞌekwe-rami aiko vaꞌekwe.

Tahe bede ywina òraru‑ki heka òraruna riwahinymy. Tai tahe õnosõna riwarubunyre.

Aꞌere jekuꞌiteeramũ tee tekou tetywer are rakue. “Aenupap katu katu sipo je ꞌga jeꞌega pa”, ꞌjau je tejeupe numiamũ. Aꞌere naani rakue. “Moisesi ꞌga remikwasiarera renuw ire nipo je oi Jarejuwarete ꞌga pyri reꞌã”, ꞌjau je tejeupe. Aꞌere jekuꞌiteeramũ ee rakue. Naenuwi futari je ꞌga jeꞌega rakue. Aꞌeramũ je ꞌjau tejeupe: “Najeaꞌwyri futari pa je tekou Jarejuwarete ꞌga upe raꞌe. Aꞌeramũ nipo je mukuu futat tewau ꞌga wi”, ꞌjau je teꞌỹina.

Mỳkam? Bir, ba ne ba amim ijêx ne aminoo aknon amim,—Dja ba Môjdjê kukràdjà man kôt amijo anhỹro iban Metĩndjwỳnh kôt itĩn ne ar iba rã'ã: rã'ã ne, ane. Nhym be, kati. Me kunĩ te kute kukràdjà marn kôt amijo anhỹr prãmje, ne kam kam amikrào ba. Badjwỳ ne ba kam amikrào iba. Ne kam aminoo aknon arĩk amim,—Dja ba Môjdjê kukràdjà man kôt amijo anhỹro iban arỳm Metĩndjwỳnh kôt itĩn ne ar iba rã'ã: rã'ã ne, ane. Nhym be, kati. Ije kukràdjàkam amikràkam dja Metĩndjwỳnh me biknor tokry djàkam imẽ.

Maasa pra imakuiꞌpîya uyenkuꞌtîꞌpî Moisés nurîꞌtîya yenupantoꞌ wenairî. Mîrîrî yawîrî wanî wenai ipatîkarî uukoꞌmamî kaiꞌma esenumenka tanne umoꞌkaꞌpîiya Paapa piapai, yawîrî pra wanî yeꞌnen.

'Ãte hãpkummuk mĩy, hu yãy pu mõ'ãmã', tu yãy mũn max pek'paxex, pãyã' koit. Hu 'ãte yãy kuxa putex, tu: “'Ãte Topa yõg xat'ax mĩy hok.” Kaxĩy.

Tũybe xipat õn Deus xe iãn cuk adi oce kuy bima. Imẽnpit ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃'uk cuk adi og̃uy. Imẽn cuk adi ocewemug̃uykuku, ikẽrẽat mujurũg̃ ojuy buye. Wuyawẽwẽap ekawẽn wetaybin puje bit, “Ikẽrẽat kug̃ õn Deus xe” i juk oce owebe ma.— Wũy ma og̃uy cewi — i juk oce owebe ma.

Hahỹỹ da tii: Nesaa do ji hꞌyyb gó hanäng do ỹ tawadii. Ỹ hajaa, ỹ edꞌoo, ỹ ky daheeh Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa jawꞌyyk do Mosees hã kanꞌoo däk doo, Pꞌop Hagä Do pa ỹ bawäd hadꞌyyt hẽ hyb nꞌaa ta jawén. Tii bä, ỹ nahajaa do hyb nꞌaa tii, dajëb hã ỹ ky nꞌaa kety däg kän, dawëë Pꞌop Hagä Do mahä̃nh ỹ ketyn hõm. Ti hyb nꞌaa, nesaa do ỹ tawadii ta tii hã, ỹ wén näng.

Nxe³ha²kxai³, txa²ko̱³nxa¹ju³ta² a̱u³txi³ yũ³sa²sxã³ ĩ³ki³ha¹ki²sa²sxã³, wãn³txa² wi¹jau³xa² Moi³se²ah³lu¹tai²na² ĩ³kwa³na³nẽ³jau³xa² ĩ³khot3sa³ha²kxai³, ko̱³nxe³ti³ kãi³ti³hit1sa²hxai²hẽ¹la². Sa³ha²kxai³, ya³lu²te³lhxã³ ti³hit1sa²hxai²hẽ¹la², ko̱³nxe³ti³ kãi³a¹ha²kxai³la².

Hiyaiya, iniyalahare atyo Xaotyakiyaho hiyeta maoseratya natyo hoka hatyo Xaotyakiyaho hiyeta iniyalahare aisa natyo.

Hojai asohiriki ova'i bodinia ahojani mani ida hora korijanaha'ia. Jahaki ovanihaki ida kodihojai Deus viaha. Deus kahonari-ra onaabavini-ra okaabokarihi, oniani ida kodihojai asohiriki oma'onahana-ra naabiniki fori niha'ia.

Taparaka katuktu zuba mytsaty ziknakara:— Utakta kamysapyrẽta — mybarapetu ikykara. Kamysapybyita tu ikykara. Kapetu kasopyk zeka kamyspihikbatarẽta mykara. Kyze Deus harere ty zinymyrykyze kamysapybyita tu ikykara ana humo hi kahyrinymyrẽta ikyzik. Kamysapybyita tu ikykara Deus tuk kawahi ba zik kapykyryk zinymyryky.

Maꞌato uhowawi yt miꞌi tã hin i katupono yt atunug i. Miꞌi pote areĩneꞌen Tupana miꞌapiheg wuanuat kat pote Tupana toꞌe — Yt etunug i uiꞌe hap hawyi ti aru ekuꞌuro e. Miꞌi pote ikuꞌuro rakanuat areĩneꞌen. Saꞌawyꞌi areꞌe uiwepe — Are pãi pyno atunug aru yne Tupana piat uinãpin hap hawyi areĩneꞌen wuatꞌi eꞌat pe are. Miꞌi hawyi uiwepe ahãꞌãg kahato inug hap ete maꞌato atiꞌaparap aparap yne inug hap ete. Miꞌi hawyi — Pãi are uiꞌapiheg aru Tupana uiꞌe hawyi.

Koati hána'iti pahúkeovo inzóneu. Ngó'inokeneye vo'oku enepone Ponóvoti Kixovókuti ipíkoviti vitúkea váhere, kutí koéneoxo koati énomone kuri'úxoa ne ânja indúkea ne koekútihiko ímbikovoke. Yane kutí koe énomonemaka koepékonu koeku koúhapu'ikeamaka mondókeyea yonómbea ipihóponovokutike vo'oku mbahúnevo.

Yã'asé yɨ'ɨ̂pɨre niîro, Õ'âkɨ̃hɨ dutisére yɨ'rɨ́ nɨ'kakã weewɨ́. Teé yã'asé yɨ'ɨ̂re niî soo wioritiwɨ. Tohô weégɨ yɨ'ɨ̂ teé dutî yuukã, yã'âro weégɨ, bu'îritigɨ tohawɨ́. Õ'âkɨ̃hɨre ĩ'yâ tu'tigɨ tohawɨ́.

Nishacnüpis juchaca camachicuyta chalacuyculmi pantaycachil wañuyman ćhächiman.

'Re ĩhâimana u'âsi mono nhimiroti 'rata si te 're ĩ'madâ'â pese mono na, ĩ̱wasédé hã te te oto ĩ̱'ãma 're 'madâ'â tõ mono da, te te sima ĩ̱'ãma roti da newa, wa tô aré ĩ̱nhimiza'rese ãna 're ĩ̱hâimana. Taha zarina, wa tô aré ĩ̱pẽ'ẽ 're, ĩ̱dâ'â u'âsi 're ĩ̱hâimana, 'Re ĩhâimana u'âsi mono nhiti.


Zae Ritonõpo nymeropohpyry mana, “Jomipona ehtoko,” katopõpyry Ritonõpo a zae mana. Kure rokẽ mana.

Kot anhỹr tã tanhmã kot puj mẽ Tĩrtũm kapẽr ã kagà htũmta jarẽnh to? Nà kot mẽ pamã mẽ pahte amnhĩ nhĩpêx ã karõta mex kumrẽx. Mex o mex.

Teoso paniãtakiti iõkatsopatakori !auari maerekati, kotxi Teoso kamari. Atãonoka itxa Teoso paniãtakiti. Erekari.

Deus, Moisésram judeu domodo ezewenry inwenien-hoymby olâ iozeno, Deuslâ mawânkâ xuduim, mâkâ lelâ mawânkâ iozeno. Iozeno, koendonro warâ mâkâ aguehobyry, Deus itaumbyrylâ mawânrâ.

Azeharomoete Tupàn zeꞌeg imur pyrer ikatuahy aꞌe, hemiapo putar haw ikatuahy aꞌe no. Tupàn omonokatu uzeꞌeg uzeupe aꞌe. Azeharomoete izeꞌeg. Ikatuahy no.

Haꞌe gui lei haꞌe ojapo uka pyre ma ikyꞌa eꞌỹ vaꞌe meme, teko porã kuaa ukaarã haꞌe iporã vaꞌe.

Niɡ̶inoa niiɡ̶enatakaneɡ̶eco oikee anodaaɡ̶eeteda Aneotedoɡ̶oji, onidatecibeci liiɡ̶enatakaneɡ̶egi ikee anodaaɡ̶eeteda. Codaa onidatecibeci liiɡ̶enatakaneɡ̶egi ewi, codaa mele.

Pyry hete reki Moisésva'ea remimbo'eagwera. A'ereki Tupana'ga ahe mbo'eukari onhi'ig̃a rehe Moisésva'ea pe. Aheremimbo'eagwera okokatukwahavuka pa nhande ve.

Hã kỹ Topẽ tỹ vãsỹ ẽg jyvẽn mũ ẽn vỹ há nĩ, ti tỹ tỹ Topẽ tũ nĩn kỹ. Kỹ Topẽ tỹ vãsỹ ẽg mỹ vẽnh jykre nĩm ja ẽn vỹ kuryj nĩ gé. Há ti nĩ, Topẽ tũ vỹ tỹ ti nĩ gé.

Upéixa ramo Nhandejáry rekoha marangatu voi upe tekoha. Nhande rekorã rehegwa nheꞌẽ, Nhandejáry rekoha marangatu voi ave. Nhandejáry remimbota omombeꞌu upéa nheꞌẽ. Nhane moꞌarandu porã, nhane moingo tape porã-rupi ave.

Kia bede ywina tahe awi rare, òbiti rare. Õnosõna awi rare.

Esage futat Moisesi ꞌga remikwasiarera. Jarejuwarete ꞌga jeꞌega wejue ꞌga okwasiat kaꞌaran are inuga rakue. Aꞌeramũ wesageramũ futat ꞌga remikwasiarera ae upe.

Djãm kam Môjdjê kukràdjà punu? Kati. Mexkumrẽx. Metĩndjwỳnh kukwakam ne Môjdjê kute memã kukràdjà jarẽnh. Môjdjê kute kam me axwe kêt kadjy me akre katàtkumrẽx. Kukràdjà mexkumrẽx.

Aꞌkî, Moisés nurîꞌtîya yenupantoꞌ wanî morî pe. Moropai yawîrî koꞌmankî taꞌpîiya wanî yairî morî pe koꞌmannîtoꞌpe yawîrî.

Yã Topa yõg xat'ax max xe'ẽgnãg, tu hãpxe'e'.

Inaka iboap ekawẽn xipat- -wuyawẽwẽap ekawẽn. Ikẽrẽat kug̃ g̃u. Soat ekawẽn tag̃ xipat. Cũg̃ cĩcã iboap ekawẽn. Cekawẽntip cĩcã dak.

Ti hyb nꞌaa kä, dooh nesaa do tado bä Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa jawꞌyyk do Mosees hã kanꞌoo däk doo. Tsyt hẽ, nesaa do mahä̃nh tii. Tsyt hẽ, nesaa do mahä̃nh Pꞌop Hagä Do mejũũ doo. Baad hadꞌop do tii. Tawꞌããts hẽ tii.

Nxe³ha²kxai³, Moi³se²ah³lu¹tai²na² ĩ³kwa³na³nẽ³jau³xa² Sũ̱³na² wãn³txi³su² ha²kxai³, wain³jau³su² ha²kxai³, wi¹lhin¹jau³su² ha²kxai³, te²jai¹ti²tu³wa².

Hiyaiya, Xaotyakiyaho atyo aliterexe waiye, exahe iraiti hoka waiyexe kaiserehare.

Hari. Jahaka'oaki ida Deus kava'isohihi. Jahaka'oaki, asohiki ida Deus kahonari afohanana. Ija'ari-ra kakodiaki kaimoni ida.

Iwaze Deus harere ibyky anatyhi Moises ziwataha isopykwy wasani my. Anahi mybo nizapiksoko Deus harere my. Ana harere humo hi amy ty wasani mymywatawyky iwatahi kytsa mysitsumuẽhĩ. Ana harere hi isapyrẽnikia hỹ.

Tupana ainãpin hap miwan miat Musei mimoherep ikahu kahato hãpyk kahato wakuat kaipyi ainãpin hap pote hãpyk kahato ikahu kahato ainãpin hap. Hãpyk yn ainãpin hap atipuẽti. Waku kahato toĩneꞌen iꞌe hat ewy ti raꞌyn hãpyk topyhuꞌat.

Iyúseo itúkeovo koati sasá'iti ne Ponóvoti Kixovókuti. Koati sasá'iti koane ponóvoti yoko únati ne páhoenovi Itukó'oviti ovâti.

Õ'âkɨ̃hɨ Moisére dutî'ke ãyusé warota niî'. Diakɨ̃hɨ́ werê me'rikã'. Teé dutisé mari yeé niiátehere wee tamú'.

Ñatac quiquin camachicuycá sumä chuyam, allinmi, tincüllanmanmi.

Tane nherẽ, ĩsimiroti 'rata na Mozési te te ĩrob'ui'éré hã wẽ uptabi di. Ĩsarina si te wama 're hâimana, ĩwẽ uptabi si.


Yrome oty katohme Ritonõpo nymeropohpyry kurã jorihmãko nae? Arypyra. Yyrypyry a rokẽ taorihmapose ywy. Ritonõpo nymeropohpyry pokoino kyyrypyrykõ popyrahxo exĩko ipunaka.

Mex kumrẽx tã na htem kuma nẽ tee ri kãm hkôt amnhĩ nhĩpêx hprãm kaprỳ. Jao nhỹrmã ty nẽ ma kuwy hwỳr pa. Kêt pa na pa pre ra mar nẽ omunh mex tã hkôt amnhĩ nhĩpêx mex kêt nẽ. Jao ra ixte amnhĩ tomnuj xwỳnh ã amnhĩ pumu. Na pa pre tee ri inhmã hkôt amnhĩ nhĩpêx o ri ixpa hprãm tã no ãm xatã kapẽr nhĩrôp ixkuhê nẽ hkwỳm ri amnhĩ nhĩpêx rãhã ho ri ixpa. Tã ra tee ri ja hã amnhĩ pumu nẽ amnhĩ kukamã ijamaxpẽr o:—Nà na pa hte ãm tee ri inhmã Tĩrtũm kôt amnhĩ nhĩpêx prãm kaprỳ no ãm ho anhỹr kêt nẽ. Ãm ixte amnhĩ tomnuj pix o ixpa xwỳnh na pa. Ja mỳrapê koja Tĩrtũm amnhĩ nê ma kuwy hwỳr inhmẽ. Nà koja ixto anẽ. Anẽ.

Atxiĩti erekari txĩkitakano nipinini? Konapitini. Maerekanitxi txĩkitakano nipinini. Maerekanitxi txĩkitakano Teoso paniãtakiti iõkatsopatakori erekari nimakamakani, ininiã nikamari maerekati, ininiã iua maerekanitxi txĩkitakano nipinini. Ininiã aimarotari maerekanitxi kona xatiki apakata. Maerekatinoka, kotxi maerekanitxi txĩkitakano nipinini. Teoso paniãtakiti iõkatsopatakori oerekaua ikara atoko inakari.

Aituo, tâlâ warâ keim: “Mârâ tâzezewenry inwenien-hoymby koendonroka Deus agâpa witoem aienehoim?” keim. Arâ inkâba! Kâinwâmpyra watobyrylâ Deus agâpa witoem aienehoim. Deus izepa ato agânhetuo, Deus aguehobyry kâenanâguely: “Xirâ akâiedâ. Awârâ akâiedâ” kehobyry. Arâ tâzezewenry nhenanâguen-honly inakanhe awitayn-hobyry modo. Deus xurâem inakanhe kehoem kâinwâmpyra watobyry nhenanâguen-honly.

Aipo aꞌe zeꞌeg ikatuahy maꞌe hemuzemumikahy kar aꞌe. Nan. Ikatu ꞌym maꞌe heremiapo kwer hemuzemumikahy kar aꞌe, zepykaw pe hemono kar pà aꞌe. Heremiapo kwer ikatu ꞌym maꞌe hemuzemumikahy kar aꞌe. Aꞌe rupi akwaw katu ko maꞌe ihe kury. Azeharomoete heremiapo kwer ikatu ꞌym maꞌe iaiw aꞌe. Akwaw iaiw paw ihe kury.

Haꞌe gui iporã vaꞌe ae teve xemoingo omano vaꞌekue rami? Any, jejavya ae haꞌe rami xemoingo iporã vaꞌe rupi. Mbaꞌeta ojapo uka pyre rupi jejavya ojekuaa porãve, jejavya etea jaikuaa aguã rami. Haꞌe rami vy ae omano vaꞌekue rami xemoingo.

Enice, domigina anele ideloadi? Odaa aleeɡ̶odi niɡ̶ijoa niiɡ̶enatakaneɡ̶eco mideɡ̶eji micataɡ̶a émeɡ̶egi, pida leeɡ̶odi nibeyacaɡ̶a ane idei catiwedi yaaleɡ̶ena. Niɡ̶ijo nibeyacaɡ̶a ane idei catiwedi yaaleɡ̶ena ibake liiɡ̶enatakaneɡ̶eco Aneotedoɡ̶oji anele meo me jeemitetece me leegitalo Aneotedoɡ̶oji me jototedice. Joaniɡ̶idaa naɡ̶a dinikee niɡ̶ica anodaaɡ̶ee nibeyacaɡ̶a. Codaa liiɡ̶enatakaneɡ̶egi Aneotedoɡ̶oji ikee me daɡ̶axa me beyagi niɡ̶ina nibeyacaɡ̶a.

Ji nda'ei reki aheremimbo'eagwera pe: Pyryheteva'ea po nhimondoag̃wama hahyva'ea ruvihava pype novĩa. Ji nda'ei tuhẽ a'ea. Nahã ji ei: Jirekote'varuhua po nhimondoag̃wama hahyva'ea ruvihava pype novĩa, a'e ji. Aheremimbo'eagwera pyryheteva'ea e'i nhande ve: “Peko katu ti,” e'i. Jirekote'varuhuro g̃waramo tegwete reki jirekokatuhava a. A'ero ji ei: Aho po ti ji hahyva'ea ruvihava pype nehẽ, a'e ji. Jirekote'varuhua ji mbo'e reki hendukatuukare'yma ji ve pyryheteva'ea. Jukwaha reki a'ero. Ite'varuhu ko jirekote'varuhua a. Ikwahavame aheremimbo'eagwera a'ero nhande nhimombaragwahavi nhanderekote'varuhua rehe ite'varuhu hete javo jupe.

Kỹ Judeu ag hỹn inh mỹ: “ẽg mỹ vẽnh jykre há tugnĩn nũgme ki vár ke mũꞌ?” he sór mũ. Vó, ke tũ vẽ. Topẽ vĩ mranh tugrĩn ẽg nũgme ki vár ke mũ. Nén ũ há ja vẽ, Topẽ tỹ ẽg jyvẽn ja ti, hã ra ẽg tóg mranh. Ẽg tỹ Topẽ tỹ ẽg jyvẽn mẽ kỹ ẽg tóg ẽg jykre kórég to: “ti vĩ mranh ja inh nĩgtĩ,” he tĩ. Hã ki ẽg tóg ki kanhrãn mũ, ẽg tỹ Topẽ vĩ mranh tag tỹ tỹ nén ũ kórég tãvĩ nĩn ki.

Oĩ heꞌi vaꞌerã paraꞌe: “Upe tekoha Nhandejáry rembijohu porã vaꞌe xe mbojejavy raꞌe. Xe jukaharã vérami” heꞌi moꞌã. Ndahaꞌéiry upéixa. “Ani erejapo teĩ upeixagwa” heꞌi vaꞌe-rehe xe manduꞌa ramo, ajejavyseve joty aiko-vy. Omano vaꞌekwe-rami aiko. Upéixa ramo ojekwaa xe-rehe xe rekoha vaiha. Jajejavy eꞌỹ hagwã pe tekoha heꞌi-gwi, ojekwaa porãve nhande-rehe nhande rekoha vaiha. “Ivai eterei voi” jaꞌe nhandéjehe.

Timybo rare. Òbitina aõbohe riwarubunyre. Aõkõre. Òraruna tiire. Tii tahe ibinatyhy rare. Bede ywina òraru‑ki iny kia òraruna ibinatyhy reeryrenyre.

ꞌGa remikwasiarera resagea sipo je mogo muku Jarejuwarete ꞌga wi? Naani. Jetywera tee je mogoukat muku Jarejuwarete ꞌga wi. “Mamaꞌe tywera kasi peapo ne”, ꞌjau ꞌga ikwasiarukaa Moisesi ꞌga upe rakue. Aipoa ꞌga ꞌeawera esage futat. Aꞌere jetywera je rerekoi. Aꞌeramũ je mamaꞌe tywera apou raꞌe jepi. Esage futat Janeruwarete ꞌga jeꞌega. Aꞌere jetywera te nuenuwukari ꞌga jeꞌega jee raꞌe jepi. Aꞌere je ꞌawamũ jereapyoramũ mamaꞌe tywera apoawer are. Aꞌeramũ je ꞌga jeꞌega renupeꞌema raꞌe jepi. Aꞌere najeremiapofera etee rũi iaꞌwyreꞌema. Jeretea we futat waꞌwyreꞌemamũ. ꞌGa jeꞌega kwaaw ire te jane jaretywera kwaap katui.

Djãm Môjdjê kukràdjà mex kôt ije amijo anhỹr djô'ã ne ijaxwen me biknor tokry djàkam itẽmmã? Arkati. Ba kukràdjà maro iban kam arỳm amijaxwemã ikaton amima. Ne kam te kukràdjà kôt amijo anen mã ijaxwen kam arỳm mã amim,—Dja Metĩndjwỳnh ijaxwe pãnh me biknor tokry djàkam imẽ. Be, ijaxwe ne punu:re, anhỹro iba.

Mîrîrî taasaiꞌya tanne, mîrîrî morî pe tîweꞌsenya saꞌmantantoꞌ enepîꞌpî uupia? Kaane, tiwin kin mîrîrîya saꞌmantantoꞌ eneꞌsaꞌ pra man, tîîse imakuiꞌpî yuꞌse eꞌtoꞌya eneꞌsaꞌ. Paapa nîtîrîꞌpî unkupî ton kuꞌsauꞌya pra wanî wenai mararî pra imakuiꞌpî pe uyeraꞌma Paapaya epuꞌtîꞌpîuya.

Tepte xĩy? 'Ok hãpxop max tek kummugãhã'? 'Ãmhok! Pãyã 'ãte hãpkummuk mĩy, ha Topa yõg xat'ax max, tu yõgnũ hãpxopmã'ax kopit, nũy 'ũgmũn yũmmũgã', yã 'ãte hãpkummuk mĩy xe'e'.

Wuyawẽwẽap ekawẽn wetaybicap tomuju g̃u Deus wi wũy ma og̃uy. Soat em õn ikẽrẽat kug̃ iap tomuju acã cewi wũy ma og̃uy. Iboap ekawẽn xipat cĩcã. Imẽnpit iboap ekawẽn wuymutaybitbin soat ipi dag̃acat ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ iam. Iboap ekawẽn wetaybit'ũm pima, tũybe xipat õn Deus xe iãn cuk adi oce. Iboap ekawẽn wetaybin puje bit, “Ikẽrẽat kug̃ õn Deus xe,” i juk oce owebe ma.

Tii dꞌ tahadoo do hyb nꞌaa, baad hadoo do anꞌoo bä gꞌeeh ỹ dajëb kän hadoo, dawëë Pꞌop Hagä Do mahä̃nh ỹ bawäd däk? Dooh. Dooh ta ti tado bä ta ti hanoo doo. Nesaa do tii, tahana ỹ dajëp, dawëë Pꞌop Hagä Do mahä̃nh ỹ bawäd däk doo. Baad hadoo do ỹ bahapäh bä kä, nesaa do ỹ tahꞌyyb tatug wät baad hadoo do ỹ ky nadaheeh hyb nꞌaa, nesaa do nasꞌaa né hẽ ji bahapëë däk hyb nꞌaa kä. Ti hyb nꞌaa kä, takꞌëp nasꞌaa né hẽ nesaa doo, Pꞌop Hagä Do mejũũ do metä däk.

Nxe³ha²kxai³, ya³lu²te³lhxã³ ti³hit1sa²ju³ta²sa¹, hai³txi³ Moi³se²ah³lu¹tai²na² wãn³txa² wi¹jau³xa² ya³lu²te³lhxã³ ti³hit1sa²jau³sxa³wa². Yxãn¹ta¹, txa²ko̱³nxa¹ju³ta² a̱u³txi³ yũ³sa²sxã³ ĩ³ki³ha¹ki²sa²sxã³, Moi³se²ah³lu¹tai²na² wãn³txa² wi¹jau³xa² ĩ³khot3sxã³ ĩ³ki³ha¹ki²sa²sxã³ ko̱³nxe³ti³ kãi³ti³hit1sa³ha²kxai³, ya³lu²te³lhxã³ ti³hit1sa³na²hẽ³la². Sa³ha²kxai³:— Kãin² ko̱³nxe³khaix1te²ju²hẽ³na¹, txa²ko̱³nxa¹ju³ta²sa¹. Nxe³jau³su², ĩ³tih³nxe³nẽ³lhxã³, Moi³se²ah³lu¹tai²na² wãn³txai²na² ĩ³kwa³na³nẽ³jau³xai²na² ũ³hũ¹nẽ³ta¹hxai²hẽ¹la².

Nikarala hoka waiyexe hiyeta noxaisaki kaotyaka? Maiha atyo nikare xini! Iniyalahare atyo nikare axomokanikisa natyo. Hiyaiya, iniyalahare atyo waiyexe hiyeta noxaisaki ekaotyakatya nomani. Nikare tyaona iniyalaharaho kahotikisaka maheta. Hatyo hiyeta, xaotyakiyaho hiyeta, iniyalahare exahehare henehare tyaota.

Kodivarani himanija koda ida Deus kava'isohihi jahaki oma'onahana-ra naabini'avini? Iniani. Ni-va'isohihi jirikia binaabiniki. Hojai asohiriki ova'i bodinia ahoja'ini mani ida oma'onahana-ra naabiniki fori niha'ia.Oniaro kari hojai asohiriki hora nava'ihokivini hiki ida Deus kava'isohihi jiriki athini, oniani ida kodihojai asohiriki oma'onahana-ra naabiniki fori niha'ia, binanokiaja kaimoni ida hojai asohiriki jaharini arafiaki. Deus kava'isohihi jiriki hora nanokiahivini hiki ida hojai asohiriki ova'i bodinia, niha ninini kodimahi-ra najaharika'oavini Deus viaha.

Aty zeka ja:— Ana harere humo Deus tuk kawahi ba zik kapykyryk kamysapybyi humo iwatahi iharere batu imysapy — my. Deus harere isapyrẽnikia zuba. Ana harere humo mybarawy ezektsa simysapybyitsa tu nikaranaha soho mysihyrinymyrykynaha. Kytsa ana harere tyhi sihyrinymyrybyitsa tu iwatsahi tahapetu sisopyk:— Katsaktsa mysapyrẽtsa tsimykaranaha — mytsaty ahabyitsa nikaranaha. Utakta Deus harere iwabyze kapetu kasopyk:— Utakta Deus okzeka kamysapybyita tu ziknakara — iky.

Tupana piat uinãpin hap yt uimaꞌat hin i. Yt karãmuo i aimaꞌat kuap. Tupana ehay yt aiꞌauka hap i maꞌato Tupana ehay aparap hap nug hap aiꞌauka hap aiꞌapiheg aru hap topyhuꞌat. Tupana piat uinãpin hap waku kahato pytkai yt atunug hin i — Waku atunug aru areꞌe pytkai atunug saꞌag hawyi atikuap yt nakuat i uito hap. Miꞌi hawyi Tupana piat uinãpin hap Musei mimoherep tomoherep kahato uimiꞌaparap koꞌi. Are pãi uito rasig yt naku i rat pãi are. Tupana uiꞌapiheg aru uikuꞌuro hamo are yn saꞌawyꞌi mekewat eꞌat pe.

Yusíkoikopo ípokeovo neko únati kixovókuti ya koekúti iyonóponuti ipihóponovokutike? Ako kalíhuina. Koatine mbahúnevo iyonóponu ipihóponovokutike. Itea koati únati koekúti, enepone Ponóvoti Kixovókuti, ene veínokono koúhapu'ikeovo ne mbahúnevo. Yanê'e koati kouhápu'ikokonoti koêku ne pahunévoti itúkeovo koekúti yupihóvoti váherexea vo'ókuke neko yutoéti páhoenovi Itukó'oviti vitúkea.

Too pũríkãre Õ'âkɨ̃hɨ dutisé ãyusé niîmiro, de'ró weéro marîre bu'îritirã tohakã́ weesarí? Weetísa'. Marî yã'asé wapa pe'e bu'îritirã tohása'. Tohô weéro teé dutisé ãyusé me'ra yã'asére “Yã'aséta niî'”, niî masî no'o'. Tohô weérã marî yã'âro weérã, Õ'âkɨ̃hɨre yɨ'rɨ́ nɨ'karã weé' niîrã, marîre kɨ̃ɨ̂ bu'îri da'reátehe kẽ'rare masîwɨ.

Chayurá ¿wañuycäman allincächun ćhächiman? ¡Manamá! Ñatac rasunpa maynu-maynu juchaca caśhanta camalachicunanpä allincäta chalacuyculmi wañuycäman ćhächimäla. Caynu camachicuypam maynu sumä mana allin caśhanta juchaca camalachicula.

E tawamhã, 'Re ĩhâimana u'âsi mono nhimiroti 'rata na rob'ui'éré hã wẽ uptabi nherẽ, e taha zarina, wa tô aré ĩ̱pẽ'ẽ 're, ĩ̱dâ'â u'âsi 're ĩ̱hâimana. Mare di. Ĩ̱wasété na 're ĩ̱hâimana 'rata mono zéb zarina si, wa tô aré ĩ̱dâ'â u'âsi 're ĩ̱hâimana. Taha zarina, wa tô 're ĩ̱hâimana wasété mono zém na ĩ̱sina waihu'u. Uburé marĩ ĩwasédé hã da te 're ĩ'manharĩ za'ra mono zé hã ĩwasété uptabi na wa tô duré waihu'u.


Kure jexiry se jahtao yyrypyry poko ro myhe aseRitonõpo nymeropohpyry kure ehtoh waro sytatose, Tuzenu poe tymeropose exiryke. Yrome yyrypyry poko ro ase. Tymyhse sã ase yyrypyry a.

Mẽ pahte mẽ pamã amnhĩ tomnuj kaga hprãm kaprỳ hã mẽ pajarẽnhKaratas 5.17Nẽ Tĩrtũm kapẽr ã kagà htũmta Tĩrtũm kapẽr na. Nẽ Tĩrtũm kĩnhã ãm inhĩ pix na pa ri ixpa jakamã tanhmã kot pa amnhĩ to nẽ kapẽr kôt ri amnhĩ nhĩpêx mex o ri ixpa?

Aimarotari Teoso paniãtakiti iõkatsopatakori iaxiti ĩkari ininiua. Txamari nota uaikirino. Maerekanitximoni vẽtxitakori atoko nitxaua, maerekanitxi nitiri atoko nininiua ĩkapani.

Deus ize ato ara aguidyse kydawyly umelâ, izepa ato aguiendylyTutuze kurâ, Tyispirituryenlâ Deus, Moisésram tâzezewenry inwenien-honly awyly. Kurâ kulâ urâ; won-honruguelâ mâkâ koendonro agânhedyse ato agânhetaymba urâ. Tâwaneim, tywymâry aguehobyry adiendyseba tawyly umelâ, adyese. Arâ lâpylâ urâ, Deus izepa ato agânhedyseba wâne urâ, adyese olâ urâ.

Heta ikatu ꞌygwer iapo kar har hepupe aꞌeTekwe Puràg umur aꞌe zeꞌeg Moizez pe aꞌe. Aꞌe rupi Tekwe Puràg zutykaꞌi umur ukàgaw zanewe aꞌe, aꞌe zeꞌeg heruzar kar pà zanewe aꞌe. Ihe awa romo aiko ihe, aꞌe rupi ikatu ꞌym maꞌe rehe hepurapo wer ihe. Napuner kwaw hepytuꞌu haw rehe iapo re.

Mbaꞌeta jaikuaa lei re oĩ vaꞌe ma Nheꞌẽ guigua memea. Haꞌe rã xee ma toꞌo re aiko, jejavya rembiguairã omboaxa pyre rami.

Paulo aɡ̶ica loniciwaɡ̶a meo aneleJowooɡ̶otaɡ̶a me Aneotedoɡ̶oji Liwigo ane najigotoɡ̶owa niɡ̶inoa niiɡ̶enatakaneɡ̶eco. Pida niɡ̶ida me ee eemoda oko aɡ̶amaleɡ̶egi, codaa ee liotagi nibeyacaɡ̶a, aɡ̶ica inimaweneɡ̶egi daɡ̶a jika me jao ane beyagi.

Ako katu pota ji novĩa, ei Paulova'eaTupana'ga nhande mbo'euka Moisésva'ea pe hako toko ti g̃a nhiremimbotarimova'ea rehe javo. Emo yvyakotyva'ero ji ako nhiremimbotarimova'ea rehe. A'ero ji ndajipiro'yi tuhẽ jirekote'varuhua hugwi.

Topẽ tỹ ẽg jyvẽn mũ ẽn vỹ tỹ ti tũ nĩ, ti kuprĩg vỹ to ẽg kanhrãn tĩ. Jérĩn mỹ ẽg tóg ẽg tỹ nén to én mũ ẽn han sór tĩ, ẽg krój nỹtĩn kỹ. Ti vĩ mranh kỹ ẽg tóg tỹ ti vĩ mranh jafã nỹtĩ.

“Aikose eꞌỹha-rupi aiko joty” heꞌi PauloNhane nheꞌẽ marangatu pegwarã voi Moisés remimombeꞌukwe tekoha porã. Ha ndaxe reko marangatu meméiry. Xe-rehe ipuꞌaka joty tekoha vai vaꞌe.

Bede ywina heka Deuxu Tyytybytyhy aõmydỹỹnana rare. Jiarỹ heka inyle rare, òraruna heka wawedu rare.

ꞌGa pãjẽ mũ ae mamaꞌe tywera nuapoiMoisesi ꞌga remikwasiarera Janeruwarete ꞌga jeꞌega aꞌjea futat rakue. Aꞌere je namaira rũi. Kũimaꞌe teea te je. Aꞌeramũ jetywera je rerekou. Tejemifutar imũ etee mamaꞌe apou.

Ta te: axwe kêt prãmje mã axwe'ã kute amijarẽnh.(Gar 5.17)Metĩndjwỳnh Karõ ne Môjdjê kukràdjà jarẽ. Nhym be, jakam djẽ ne ba mã Metĩndjwỳnh Karõ ma? Kati. Imã ijaxwe prã:m ne te ijaxwe kêt prãmje.

Morî Kupî Yuꞌse Eꞌnî TanneImakuiꞌpî Kupî pîꞌ KoꞌmannîtoꞌEpuꞌtîꞌnîkon man unkupîkon ton Moisés nurîꞌtîya yenupantoꞌ wanîꞌpî Morî Yekaton Wannî winîpai. Tîîse uurî wanî pemonkon pe. Moropai eturumaka imakuiꞌpî yuꞌse eꞌtoꞌ kuꞌtoꞌpeuya. Mîrîrî yeꞌnen uyentai imakuiꞌpî enasaꞌ, uyesaꞌ pe eenasaꞌ.

Tikmũ'ũn kuxa te yãy tuk-mĩyYũmũ'ãte hãmyũmmũg. 'Ũxat'ax yã Topa yõg, hak mũn pu'uk, hu hãpxopmã kummuk pax, tu hãpxopmã kummuk mõ kumak mõg.

Wuyetaybit Deus jebiõg̃buk a'õbi wuyawẽwẽap ekawẽn o'g̃uwẽn wuywebe iam. Õn pit ijodiat ma. Obuyxi g̃u õn pit. Ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃'ukat õn pit.

Dooh Mosees ky nꞌaa jawꞌyyk do hanaa tado bä nesaa doo. Pꞌop Hagä Do Sahee hanaa né hẽ Mosees ky nꞌaa jawꞌyyk doo, ër hapäh. Tii dꞌ nado ỹỹh. Badäk hahỹỹ bä naa ỹỹh, ji daaj hẽ ji karẽn do jawén hawät doo. Nesaa doo, kariw ỹ nꞌaa hadoo. Takꞌëp tamejõ hadꞌyyt hẽ hã ỹỹ.Tëg nadꞌëëd is do 14 bä naa, tëg nadꞌëëd is do 23 tadu däk bä, Paw-Ro herꞌoot doo, ti hadoo né hẽ sahõnh hẽ ji hã. Ër daaj hẽ, dooh ër haja bä ër moo boo bä Pꞌop Hagä Do karẽn doo. Jããm hẽ Kristo hã ji hꞌyy kata däg bä, baad ji bahado däk Pꞌop Hagä Do matym gó.

Txa²wã¹ẽ¹nãu³ai²na² ĩ³wã̱³wã̱³txi²nẽ³jau³su²Moi³se²ah³lu¹tai²na² ĩ³kwa³na³nẽ³jau³xu¹tai²na², Sũ̱³na² wãn³txi³khai³su² ta¹hxai²ti³ai¹ti²tu³wa². Yxãn¹ta¹, txai²lẽ¹ yuh³xai²nãn¹jah¹lo²khai³su² na¹ha²kxai³, txa²ko̱³nxa¹ju³ta³lot3sa²kah³lo²su² na¹ha²kxai³, nxe³jah¹lo²sa¹wa².

Maisa Notyoma Naokowiterehare NotyomareXaotyakiyaho atyo Enore nalitare hoka natyo atyo haliti maiyaterehare. Hiyeta hoka iniyalahare ana nokahalakisaki.

Ni-okaabokaki ida hojai asohiki-ra onofikiAogaki ida Deus kania kidiva'isohihi khani. Ovari fori ohirina. Kodiva'ibodivarani ija'ari araboa namithaki kava'ibodivarani. Honai abono kapavakarivahaki fori ohi'iki ho. Oniaro kari kodihojai 'bo'da asohiriki hora gathiki fori ohi'iki ho.

Moises Deus harere ibyky ziwatahaka naha humo mytsatyziu ikykara.Kyze tubabatu Deus harere ty mybo niy. Ihyrikoso humo iharere ziwataha. Deus harere ibyky Moises nimyspirikpoko. Anatyhi isapyrẽnikia ty tsipinymyrykynaha. Utakta zuba batu kamysapy mynakara, kasapybyita tu mynakara. Amy ty sa batu imysapy ana kino yhỹ mynakara iwatatu batu ity tsihik. Tabo zuba mykara zeka iwaze Deus hyrikoso bo batu hỹ ziky.

Tupana Pãꞌãu miat ainãpin Musei wẽ pywiat wakuat sese Tupana wanẽtup hap ewy. Miꞌi ti waku maꞌato uito yt atunug i pote yt naku i rakat areĩneꞌen. Miꞌi tã hawyi yt Tupana ewy hin i areĩneꞌen wakuap nug hap ete.

Pí'a isoneûti okopókokoti ya isóneuke xâneVéxoaxo itúkeovo sasá'iti kixovókuti ukeâti xoko Itukó'oviti ne Ponóvoti Kixovókuti yútoe Muîse. Kene ûndi, ako nzasá'iko. Koeku ákoyeamaka njunáko indúkea únati, kutí koe ngavanévoti indúkeovo ovoxe váhere kixovókuti.

Marî masi', Moisé kɨ̃ɨ̂ dutî'kere Espírito Santo me'ra Õ'âkɨ̃hɨta kũûkɨ niîwĩ. Tohô weéro ãyusé di'akɨ̃ niî'. Marî pe'e yã'arã́ niî tĩharã, yã'asé marîpɨre niisé doka niî'.

Yaćhanchicmi camachicuyca Diospa Ispiritun cüsacunapi caśhanta. Ñatac ya'a aychayu tulluyülla cayalmi juchap uyway nunan canäpä lanticüśha cacuñá.

Paru hã 'râwi tinhimirosa'rata wasété na ĩsi'wapézé wasu'u'Re ĩhâimana u'âsi mono nhimiroti 'rata na Mozési te te ãma ĩrob'ui'éré hã e ma hawimhã. Ĩpẽ'ẽzani hawip si. Tane nherẽ, ta hawimhã, wa hã 're ĩ̱hâimana mono õ di. A'uwẽ hâiba na 're ĩ̱morĩ wa, wa ĩ̱hâimana nhib'uware na 're ĩ̱hâimana, ĩ̱si'uihâ na ĩ̱sina ĩ̱nhiptete waihu'u õ na hã. 'Re ĩ̱hâimana wasété mono zé ma si, wa ĩ̱hâiba hã te 're sõmri u'âsi.


Kure onyripyra jahtao ynara ãko ase ya rokene, “Oty katoh ypenetatoh poko pyra hano?” ãko ase. Yrome yyrypyry poko jahtao ynara ãko ase, “Oty katoh moro xihpyry poko hano? Ipoko se pyra ase repe yrome ipoko ro ase,” ãko ase ya rokene.

Inhmã tãm ixte amnhĩ nhĩpêx prãm tã no ãm amnhĩ tomnuj pix o ri ixpa. Mẽmoj ixpê omnuj tã pa hte ra hkôt tanhmã amnhĩ tomnuj to ho ri ixpa. Hãmri nẽ ja hã amnhĩ pumu nẽ tee ri amnhĩ kukamã ijamaxpẽr o:—Hêxta waa nẽ. Mon pa hte axtem nẽ ã amnhĩ nhĩpêx anhỹr o ri ixpa? Mẽmoj ixpê omnuj nhũm inhmã ho anhỹr prãm kêt tã ra ho anẽ. Nhũm mẽmoj mex nhũm inhmã ho anhỹr prãm tã ho anhỹr kêt nẽ. Mon pa hte axtem nẽ ã amnhĩ nhĩpêx anhỹr o ri ixpa? Anẽ.

Na nimarotari nikamakiti, kotxi na nikamari notaka nireẽkiti. Nikamari nimanirekakiniti, nomanatakiti.

Koendonro agânhepyra urâ-ro watay, âwâlâ inanry auguely: “Âdaituoka enra agânhedyse wato agânhepyra wawyly?” uguely. Deus izepa ato agânhedyly watay, âwâlâ inanry auguely: “Âdaituoka enra agânhedyseba wato agânhedyly?” uguely.

Màràzàwe tuwe aiko nezewe. Heruwà. Nazapo kwaw heremiapo putar haw aꞌe ꞌar mehe. Heremiapo putar ꞌymaw azapo. Ikatu ꞌym maꞌe azapo.

Mbaꞌeta xee ae voi ndaikuaai aikoa, mbaꞌeta xee aikoxea rupi ndaikoi, aikoxe eꞌỹa rupi rive aiko.

Ajowooɡ̶odi niɡ̶ica aneji. Igaataɡ̶a ajao niɡ̶ina ane jemaa me jao, pida jao inokina ane daɡ̶a domaɡ̶a jemaa me joe.

Marã ji rekoi naerũ? a'e ji jitekovo. A'ereki jirekokatupotarame ji ndakokatui tuhẽ. Ji rekote'varuhupotare'ymame ji rekote'varuhui tuhẽ.

Ẽg tỹ ti kórég han sór tũ ra ẽg tóg han tĩẼg jykre tóg inh mỹ e tĩ. Sỹ nén to há ẽn han tũ sóg nĩgtĩ. Sỹ nén to há tũ ẽn hã han sóg tĩ mỹr, kỹ tóg inh mỹ e tĩ.

Xe aikose ha-rupi ndaikói. Ndajaposéi vaꞌe ajapo joty. Upéixa-gwi xe ndaikwaavéi-ma voi xe rekoha.

Aõbo warayky dee ibinarele, kiale rewinywãhãre. Aõbo awimy warayky dee rare, kia rewinyõhyyre. Aõherekibo? Reeryõre.

Najereapyoi je tejemiapoarũeꞌem are. “Mamaꞌe esagea etee taapo ꞌjau”, ꞌjau je numiamũ. Aꞌe reewi je mamaꞌe tywera etee iapoi nũ. Mamaꞌe tywera apo are teparuapowereꞌemamũ agawewi. Aꞌetea je mamaꞌe tywera apou etee nũ.

Djãm imã mỳjja kĩnhja ne ba o iba? Kati. Imã mỳjja kĩnh kêtja ne ba o iba. Mỳkam ne ba o iba? Kon. Ije mar kêt.

Mîrîrî yeꞌnen îꞌ kupîuya epuꞌtîuya pra awanî. Maasa pra îꞌ ituꞌse pra eꞌtoꞌ kupîuya uwakîri pe, ituꞌse eꞌtoꞌ kupîuya pra tîîse.

'Ĩntu'. 'Ãte hãpxopmã maxp-tup, pãyã 'ap mĩy'ah, tu hãpxopmã kummuk putup nõg, pãyã 'ũmĩy.

Xipacat mujurũg̃ pin ma'gu oxe. Õn pit xipacat mujurũg̃rũg g̃u. Ikẽrẽat mujurũg̃ pin g̃u ma'g̃u oxe. Õn pit ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃. Wetaybit g̃u apẽnpuye imẽn õn jekukum iam.

Dooh ỹ hꞌyy ganyy bä ỹ bahedꞌoo do hã. Ỹ karẽn do ỹ moo wät doo, dooh ỹ moo hewëëd bä. Takꞌëp ỹ ganenꞌaak doo, ti né ti ỹ moo wät doo.

Na¹te³na¹xai²na², txa²yxau²xai³la¹ju³ta² wi¹ko̱³nha²ti³he¹nxẽn²nx3nha²wa². Nxe³na¹te³nah¹lxi¹, ha³lo²a² wi¹ju³ta² te³na¹ju³ta² kãi³nxa³ha²kxai³, ha³lo²a² ko̱³nxe³ju³ta² yxo²kwĩn¹kxi²na¹ju³ta² so¹lxi³ kãi³a¹ha²kxai³, nxe³jah¹lo²sa¹wa².

Maisa atyo notyomitereharenae waiyekehalakere nomani. Hiyaiya, maisa atyo notyoma naokowitereharenae xini notyomita, xakore hoka nomaomani naokowiterehare taita atyo notyomita.

Ni-oogaki hida kodihojai niha ninini. Ni-bada oni'aki ida badani onofiki. Badani okaimajahariki vani ida bada oni'aja.

Amy ty batu imysapy mykaraze kapetu kasopyk:— Amy skaraba kamysopyksapy mykara. Ana kino batu ity tsihik — my. Kamysapybyita tu mykaraze kapetu kasopyk:— Amy skaraba ana ty hi iky. Isapyrẽnikia ty zuba kakparawy, iwatatu batu kamysopyksapy iky — my.

Atunug neran kahato wakuap nug hap koꞌi maꞌato yt uimikyꞌesat ewy i hawyi saꞌag nug hap tuwẽtem yn uipiit pyi. Miꞌi hawyi uiminug saꞌag uimõti te hap topyhuꞌat.

Ákomaka énja ngó'inokeneye, vo'oku enepone koâti ânja indúkea, ákone indúka. Ainovó koe koekúti íninjone yupíheovo ákoyea aúnati, ákotimaka angahá'a indúkea ne indúko.

Yɨ'ɨ̂, yɨ'ɨ̂ weé sĩ'risere weé wee'. Yɨ'ɨ̂ neê weé sĩ'ritise pe'ere weé'. Yɨ'ɨ̂ a'teré masîtisa'. De'ró weégɨ tohô weégɨ weésa'.

Chaymi caycunacta lulaśhäpi rasunpa mana tantiayta atipächu. Allin lulayta munalpis ćhïnipäśhá mana allincunällactam lulayta jicutayá.

Ĩ̱nhimiza'rese ãna, wa duré 're ĩ̱hâimana, ĩ̱wasédé hã te 're ĩ'manharĩ mono zém na, te ĩ̱sina waihu'u õ wa, 'râwimhã. Uburé marĩ ĩwẽ si te 're ab'madâ'â mono da nherẽ, taha si te 're 'madâ'â mono õ di. Uburé marĩ hã te 're ab'manharĩ tõ mono da, te ĩ̱siwi 're awẽ'õ mono nherẽ, wa tô te te 're ab'manharĩ tô, ĩwẽ upana.


Naeroro ise pyra jehtoh poko ro jahtao, Ritonõpo nymeropohpyry zae exiry enetupuhnõko ase.

Ã ixte amnhĩ nhĩpêx anhỹr o ri ixpa htã ra Tĩrtũm kapẽr mexta ma hãmri nẽ ra ijamaxpẽr o:—Nà Tĩrtũm kapẽrja mex kumrẽx tã pa tee ri inhmã hkôt amnhĩ nhĩpêx mex hprãm kaprỳ ho ri ixpa. Hêxta waa nẽ. Anẽ.

Ininiã maerekati nimanirekakiniti nikamakasaaki, iuasaaki nimarotari Teoso paniãtakiti iõkatsopatakori ereka inini.

Deus aguehobyry kankadyly watay, âwâlâ inanry auguely: “ ‘Inakai kulâ awârâ agânhetyby awyly’ adâkeze Deus.” Deus itaumbyry iozeno, iozeno lelâlâ.

Nahepurapo wer kwaw ikatu ꞌym maꞌe rehe. Aꞌe zeꞌeg kwehe arer aꞌe, azeharomoete aꞌe. Akwaw ikatu ꞌym maꞌe iapo arer romo hereko haw ihe.

Haꞌe gui aikoxe eꞌỹa rupi aiko vy lei pe “Iporã vaꞌe” haꞌe.

Pida niɡ̶ina me jaote niɡ̶ina ane beyagi ane daɡ̶a jemaa, jiɡ̶inaa ikee me jowooɡ̶odi niɡ̶inoa niiɡ̶enatakaneɡ̶eco mele.

Po ji rekote'varuhui jirekote'varuhupotare'ymame, a'ero po ji ei: Pyry tuhẽ Moisésva'ea remimbo'eagwera tapekote'varuhui ti javo.

Ẽg tỹ ti kórég han sór tũ ra ẽg tóg han tĩ. Ti vĩ mranh mũ vỹ ẽg mỹ kórég nĩ, kỹ ẽg tóg ki kanhró nỹtĩ, ti tỹ ẽg jyvẽn há han ja ẽn ki. Ge ra ẽg tóg mranh tĩ.

Xe remimbota eꞌỹ-rupi aiko ramo, upe tekoha-rupi aikose ramo moꞌã, “Anhetegwa voi raꞌe” haꞌe joty upe tekoha-rehe.

Rexierymyhỹre aõbo rewinymyhỹre. Reeryre kaa bede ywina awi rare. Tai heka rabedewomy watxiwãhãre. Jiarỹ dori bede ywina bede ywina riti reerymy watxiwãhãre.

Aipo apo re je ꞌjau: “Aꞌjea futat Janeruwarete ꞌga jeꞌega. Nepẽaꞌwyri pẽẽ, ꞌga ꞌea aꞌjea futat”, ꞌjau je tejeupe tekou.

Imã mỳjja kĩnh kêto ibakam ba arỳm amim,—Mrãmri, Môjdjê kukràdjà mexkumrẽx, ane.

Ankuꞌpai eꞌtoꞌ pepîn kupîuya tauya ya, mîrîrî wenai eesepuꞌtî, innape Paapa nîtîrîꞌpî unkupîkon ton wanî yairî.

Tu hãpxopmã kummuk, 'ĩhã nõm putup nõg, kopxix: Yã hamũn. Topa yõg xat'ax max xe'e'. Kaxĩy.

E bu'uap tag̃ õn jekukum obu'u ma'g̃u jekum. Imẽnpuye wetaybit wuyawẽwẽap ekawẽn cũg̃ ma iam. Cũg̃ g̃u ma'g̃u õn pit iam tak wetaybit.

Ỹ kanarẽn do ỹ moo wät do tahadoo do hyb nꞌaa, tii bä, “Te hub né hẽ, baad ub Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa jawꞌyyk doo”, näng ỹỹh.

Na¹ha²kxai³, ko̱³nxe³ti³ kãi³a¹kxan²ti³:— Ha³lo²a² ten³nxa³ju³ta² kãi³a¹xã¹. Nxe³hĩ̱³na¹wa². Na¹kxai²nãn²tu̱³:— Moi³se²ah³lu¹tai²na² wãn³txa² wain³jau³xai²la¹xã¹. Yxãn¹ta¹ hxi²ka¹nhã²nx3nhã¹. Nxe³hĩ̱³na¹wa². Na¹kxai²nãn²tu̱³, Moi³se²ah³lu¹tai²na² wãn³txa² wain³ye²hĩ̱³na¹wa².

Nomaomani naokowiterehare notyomitere hiyeta atyo Xaotyakiyaho notyakekota, exahe aliterexe waiyexe.

Hojai onofiriki-ra bada oni'avini vani ova'i bodinia oogaja ida asohini Deus kava'isohihi jiriki.

Iwatahi kamysopyksapybyita tu kapetu kasopyk:— Utakta kamysopyksapybyita tu Deus harere zuba tisapyrẽna — mykara. Amy skaraba batu imysapybara hỹ mozihikikze anatihi mykara.

Miꞌi hawyi atunug yt naku i turan uiwanẽtup hap — Wãiꞌe uhepe — Yt etunug Tupana mikyꞌesat ewy hin i e uiwanẽtup hap. Musei piat ainãpin hap yt ewy hin i uiwanẽtup hawyi — Yt etunug neiꞌo e hap ete yn Atiꞌaparap.

Koeku indúkea ne koekútihiko ákoti angahá'a indúkea, koati ininjoâti itúkeovo únati ne yutoéti ya Ponóvoti Kixovókuti.

Yɨ'ɨ̂ weé sĩ'ritise pe'ere weégɨ, a'tîro masî'. “Õ'âkɨ̃hɨ dutisé ãyuséta niî'”, niî'.

Chaynu mana munaśhäcäta lulayapti'a tantiachiman camachicuy allin caśhanta awnishätam.

Uburé marĩ hã te 're ab'manharĩ tõ mono da, te ĩ̱siwi 're awẽ'õ mono nherẽ, ĩwẽ upana te 're ab'manharĩ mono wamhã, wa ĩ̱sina waihu'u, 'Re ĩhâimana u'âsi mono nhimiroti 'rata na rob'ui'éré, ĩwẽ si 're ĩhâimana mono na hã, ĩsarina si.


Naeroro yyrypyry poko se pyra ase repe. Yrome yyrypyry ukurohtao mana. Naeroro popyra jexiryke ukurohtao, yyrypyry poko ase.

Inhmã amnhĩ tomnuj prãm kêt tã arĩ ixkaxwỳnh kãm ijamaxpẽr punuj nhỹ hã ã amnhĩ nhĩpêx anhỹr o ri ixpa.

Ininiã na notani kamari maerekati. Maerekati nãkixinireẽ auakarira txĩkitakari nikaminiri iua maerekati.

Urâlâ ize wawylygue inkâba, Deus izepa ato agânhedyly. Wodaylâ agânhedyse wawyly âtugudyly. Mârâlâ utunri-ro waunlo ara ayedyly.

Ihe nahepurapo wer kwaw ikatu ꞌym maꞌe rehe ihe. Napuner kwaw hepytuꞌu haw rehe iapo re.

Haꞌe rami xemoingoa ma xee ae eꞌỹ, haꞌe rã jejavya xere oĩ vaꞌe.

Niɡ̶ina me jao niɡ̶ina ane daɡ̶a jemaa, eledi ikee maleedeɡ̶emeɡ̶ee ane jao, pida loniciwaɡ̶a nibeyacaɡ̶a ane idei catiwedi yaaleɡ̶ena idiiɡ̶e me jao niɡ̶ina ane daɡ̶a jemaa.

Ji rũi reki anhimongo te'varuhu. Jite'varuhua jipy'a pe ji mongo te'varuhu.

Ẽg jykre si hã vẽ. Ẽg tỹ ẽg jykre si tovãnh kãn ja tũ nĩn kỹ ẽg tóg ti vĩ mranh tĩ, ẽg tỹ mranh sór tũ (hã) ra. Ẽg jykre tãg tũ vẽ, tag ti.

Upéixa-gwi xejéhegwi ndajapo vaíry. Xe pyꞌa-py oĩ vaꞌe, mbaꞌe vai xe mbojejavy ukaha ae ojapo uka xe-vy.

Retxiõnymy watxiwãhãre. Waruruõhyy heka watxiwãhãre. Aõwi ariwinykeò. Òraru heka iòhòmy waribi ratximyhỹre waruru ratyre ratximyhỹre waribi. Tai heka òraru rewinymahãre.

Nafutari je mamaꞌe tywera apoa. Aꞌere jetywera je rerekoi. Aꞌeramũ jetywera mamaꞌe tywera apoukaa jee.

Djãm kam ba ne ba o iba, imã mỳjja kĩnh kêtjao iba? Kati. Ikadjwỳnhbê ijaxwe ja ne 'ã imã apnên ijo ba.

Maasa pra uyeseru yenpoiya yeꞌnen, uurîya mîrîrî kupî pepîn tîîse uyewan yaꞌ tîweꞌsen, imakuiꞌpîya ikupîuya emapuꞌtî.

'Ak mũn te' mĩy'ah, pãyã hãpkummuk tek kuxa kopa' xip mũn te' mĩy.

Imẽneju okpiwatpi g̃u õn ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃. Imẽnpit ikẽrẽat opop obinũnpe. Imẽnpuye obinũn pewi ma õn ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃.

Dooh ỹ tado wäd bä ta ti baad nadoo do moo wät doo. Nesaa do hëp ỹ tym gó hawät do ti ta ti moo wät doo.

Na¹kxe³su², ko̱³nxe³ti³ kãi³a¹wa². Na¹kxan²ti³, hai³txi³ wã²nxũ̱h¹ txai²khai³lxa³, Txa²wã¹sũ̱³na² wet1sa²kxe³na¹khai³lxa³ ko̱³nxe³ti³ kãi³hĩ̱³nã²nxa³wa². Ta¹, txa²ko̱³nxa¹ju³ta², a̱u³txi³ txa²ẽ¹nãu³a¹ yũ³sa²sxã³, ko̱³nxe³ti³hit1sa²sxã³ nxe³sa²jau³su² kãi³hĩ̱³na¹wa².

Hatyohare hiyeta waiyekehalaka nomani. Maiha atyo natyo xini hatyohare notyomita. Iniyalahare tyaonitere nohiye atyo nikare axomokanikijita natyo.

Ni-hovani oa bada oni'aki ida hojai ovajahariki. Kodihojai 'bo'da ova'i bodinia ibaviki vania bada bini'aja ida.

Amy skaraba batu imysapy batu ity tsihik. Hawa mozihikikze wasanikia ty ana kino kakparawy. Iwatatu hawaha batu imysapy mykara. Wasanibyikia ty yhỹ ikykara iwatahi pimysapybyriwyky.

Miꞌi hawyi atunug saꞌag uiwanẽtup hap mikyꞌesat ewy kat pote uimikyꞌesat saꞌag uipyꞌa piat poꞌog hesaika uiwewãi hap kai. Miꞌi pote yt atoiat kuap i uheko saꞌag.

Koeku kó'iyeaneye, hainá'ikopo ûndi kaha'â váherexea ítuke, itea koati vo'oku ákoyea kuríkanu ne váhere kixovókuti ú'uso koyêti njokóyoke, ene kó'inokeneye ne ngixoku indúkeovo.

Yɨ'ɨ̂ meheta yã'âro weé'. Yɨ'ɨ̂pɨre yã'asé niî yuuro, yɨ'ɨ̂re yã'âro weekã́ weé'.

Cay lulaycunacta manam quiquilläpïñachu lulayá. Sinu'a ya'aćhu cä jucham mana allin lulaycunaman jitaycalläman.

Uburé marĩ ĩwasédé hã te 're ab'manharĩ mono da, te ĩ̱sima 're awẽ mono õ nherẽ, ĩ̱wasédé hã ĩ̱pẽ'ẽ 're, ĩ̱ma 're ĩhâimana mono zéb zarina, wa te te 're ab'manharĩ u'âsi tô, te ĩ̱siwi 're wẽ'õ waihu'u mono ãna.


Kure jexiry poko se ase repe, yrome kure jexiry waro pyra ase. Naeroro ynara enetupuhnõko ase kure nymyry pyra ase ukurohtao.

Nẽ inhmã tãm amnhĩ nhĩpêx prãm tã no ãm tee ri ã inhmã amnhĩ nhĩpêx anhỹr prãm kaprỳ. Tanhmã kot pa amnhĩ to nẽ tãm amnhĩ nhĩpêx o ri ixpa? Na pa tee ri inhmã ja ho anhỹr prãm kaprỳ. Ixte amnhĩ tomnuj xwỳnh na pa. Nẽ aa ixte amnhĩ to mex kêt kumrẽx xwỳnh.

Nimarotari erekari !auari nãkixinireẽ. Maerekatinoka aua nãkixinireẽ, kotxi ninirekari erekari nikamini, txamari !niposotari.

Kurâ kulâ urâ; xirâ onro ananolâ urâ, inakai modo aieni urâ. Awylygue won-honruguelâ, koendonro agânhedyly wipyra wawyly. Agânhedyse wâne urâ, agânhetoem nudupa olâ.

Tupàn ikatu haw nuiko kwaw herehe aꞌe, taꞌe aiko ikatu ꞌym maꞌe iapo har romo ihe xe. Hepurapo wer zepe ikatuahy maꞌe rehe azeharomoete ihe. Napuner kwaw iapo haw rehe.

Mbaꞌeta aikuaa xere, xerete re ma iporã vaꞌe noĩa. Haꞌevea rami aikoxea ma xere oĩ anhetẽ. Haꞌe rã haꞌe rami aiko kuaa etea ma noĩ.

Igaataɡ̶a jowooɡ̶odi niɡ̶ina anele aɡ̶ica meetaɡ̶a catiwedi yaaleɡ̶ena. Idaaɡ̶ee daɡ̶a jemaa me jao anele, pida aɡ̶ica inimaweneɡ̶egi daɡ̶a jao.

Ji ako katu pota novĩa. Emo tegwete reki jirekokatuhava. Nurã ji nhimombaragwahahetei jipyryve'yma rehe jipy'a pe.

Ẽg pi(jé) vẽnh jykre há to tar nỹtĩꞌ. Vẽnh jykre kórég vỹ ver ẽg kãkã nĩ nĩ. Vẽnh jykre kuryj tóg ẽg mỹ sér tĩ, ge ra ẽg tóg ti pãno han tĩ, ẽg tỹ ũn há han sór mũ ra.

Xejéhegwi ndajapo porã kwaái. Ajapose vaꞌe rei ajapo. Ajapose ramo moꞌã iporã vaꞌe, ndajapóiry joty.

Waumy ehetxina tahe ibinatyhy rare. Aõbo awi rare heka ariwinykemy rewisỹnywãhãre ta heka rewinyõhyywãhãre. Aõwi rewinyõhyymahãre!

Aꞌeramũ je ꞌjau tejeupe: “Nitywi futari mamaꞌe esagea je pype”, ꞌjau je tekou. Mamaꞌe esage apoa je ifutaa agawewi. Aꞌetea je naapoi mamaꞌe esagea.

Djãm imex got? Ije amidjwỳnhbito kĩnh prãmkam djãm imex got? Ije mỳjja mexo iba kadjy te imã mỳjja mexbit kĩnh. Kam, ije mỳjja mexbito iba kadjy mỳj dja ba amijon? Kon. Ije amikam mar kêtkumrẽx.

Maasa pra epuꞌtî pîꞌ wai, morî ton pra awanî uyewan yaꞌ, tîîse uyewan yaꞌ wanî uyeseru penaroꞌ. Teuren morî ankuꞌpai esenumenka tanne, tîîse ikupîuya pepîn.

'Ãte' xak, nũy hãpxopmã max, pãyã 'a' mĩy yũmmũg'ah 'ãte', 'ũgkuxa kummuk tu'.

Wetaybit ka'ũmg̃u xipacat opop owebe iam. Obikuy jĩjã xipacat mujurũg̃ ãm. Inaka xipacat mujurũg̃ pa'ore owebe.

Ỹ hapäh né hẽ, dooh baad hadoo pé hëp ỹ säg gó hawät péh. Ta ti ỹ wén hapäh, ỹ karẽn né hẽ paawä baad hadoo do ỹ moo wät, dooh ỹ haja bä.

Txai²lẽ¹ wi¹kãi³ti³hit1sa²ju³ta³la³ yũ³sa²nxa³wa². Txa²sĩ̱³nai²na² ko̱³nxe³ti³hit1sa²te²sain¹na³la². Na¹ha²kxai³:— Wi¹kãi³a¹tũ¹xã¹. Na¹kxa²ha³ta̱³nxãn²ti³, hxi²kan¹txi³ wi¹kãi³hĩ̱³nã²nxa³wa².

Hiyaiya, waiyexe atyo maisa tyaonare nohiye. Hatyo atyo nawenani. Waiyexe noxahekoli xakore notyoma naokowita hoka maisa terota hatyoharenae notyomare.

Oogaki ida kodimahi 'bo'da-ra ovahojavini oadani, ni-nahina jahaki hojaki ova'i bodinia. Onofivini kaba'i ida hojai jahakia okahojaina, ni-okaabokaki.

Uta pisapywy tsihikik batu ziky. Hawa wasanikia ty mozihikik batu ziky. Isapyrẽnikia batu katuk my.

Miit saꞌag nug hat ewy areĩneꞌen uhaꞌum me. Yt kat i wakuap itote. Atunug neran wakuap wen — Hẽto e uiwanẽtup hap maꞌato uipiit yt ikyꞌesat i hawyi uimikyꞌesat saꞌag uipyꞌa piat uipyhyp wakuap nug hamo.

Énjoa ákoyea ápahuina únati koekúti ya njokóyoke, hane ngíxo, enepone kúxoti ngixóvoku avô'o ainámambo. Vo'oku anéye njokóyoke ngahá'ayea indúkea únati, itea akó'oti njunáko indúkea.

Yɨ'ɨ̂ ãyuró weé sĩ'rimigɨ, weé põo tẽótisa'. Tohô weégɨ a'tîro masî'. Yɨ'ɨ̂pɨre neê ãyusé marí'.

Yaćhämari ya'aćhu ima allinllapis mana caycuśhanta. Allincäta lulaycuypi maynu wañupaculpis manamá atipächu.

Marĩ ĩwẽ hã ĩ̱pẽ'ẽ 'remhã ĩ̱ma 're hâimana mono õ di. Ãne hã ĩ̱ma waihu'u pese di. Uburé marĩ ĩwẽ si te 're ab'manharĩ mono da, te ĩ̱sima 're awẽ mono nherẽ, te ĩ̱sina 're uwaimrami waihu'u mono õ di, ĩ̱si'uihâ na hã.


Kure jexiry se ase repe, yrome ipoko pyra sã ase. Mãpyra popyra jexiry se pyra roropa ase repe yrome ipoko ro ase.

Inhmã mẽmoj mex kôt pix mã amnhĩ nhĩpêx prãm tã no ãm ã amnhĩ nhĩpêx anhỹr kêt nẽ. Nẽ ãm hkwỳm ri tanhmã amnhĩ tomnuj to ho ri ixpa. Mẽmoj ixpê omnuj tã pa hkôt amnhĩ nhĩpêx o ri ixpa.

Na nikamari erekari ninireẽkiti. Nikamapikari maerekati nimanirekakiniti.

Inakai agânhedyseba wato adyese urâ; koendonro agânhedyse wato olâ urâ agânhepyra.

Nazapo kwaw heremiapo putar haw ihe. Nan. Azapo ikatu ꞌym maꞌe. Azapo heremiapo putar ꞌymaw.

Mbaꞌeta haꞌevea rami aikoxea rupi ndaikoi. Haꞌe rami ꞌrãgue py mbaꞌemo vai ajapoxe eꞌỹ vaꞌe anho ajapo.

Igaataɡ̶a ajaote anele ane jemaa me jao, pida jao ane beyagi ane daɡ̶a domaɡ̶a jemaa me jao.

Jirekokatupotarame ji ndakokatui reki. Ji rekote'varuhupotare'ymame ji rekote'varuhui reki.

Hã kỹ ẽg pi(jé) vẽnh jykre há han tĩꞌ, ẽg tỹ han sór mũ raꞌ. Ti kórég hã han ẽg tĩ, ẽg tỹ han sór tũ ra.

Xe remimbota-rupi ndaikói joty. Iporã vaꞌe ndajapói. Hekovia ajapo ae ivai vaꞌe joty. Ndajapo moꞌãi ramo jepe, ajapo joty.

Jiarỹ rarurunymahãre heka aõbina ariwinykõkemy. Tahe ihãrele heka rewinymahãre.

Mamaꞌe esage apoa je ifutaa. Aꞌere je naapoi tejemifutara. Mamaꞌe tywera apoa je ifutareꞌema agawewi. Aꞌetea je tejemifutareꞌema apou.

Imã mỳjja mex kĩnhja djãm tãm ne ba o iba? Kati. Imã ijaxwe kĩnh kêtja ijaxwe ja ne ba o iba. Te imã ijaxwe kĩnh kêt mã o iba.

Ankuꞌpai pra eꞌtoꞌ, mîrîrî neken kupîuya. Mîrîrî yeꞌnen morî ankuꞌpai esenumenkatoꞌ kupîuya pra awanî tîîse, imakuiꞌpî ankuꞌpai pra esenumenkatoꞌ mîrîrî neken kupîuya. Mîrîrî warantî uyeseru wanî.

Tu' xak, nũy hãpxopmã max, pãyã 'a' mĩy'ah, tu' yãnãn tu hãpxopmã kummuk.

Imẽn obikuy jĩjã xipacat mujurũg̃ ãm. Inaka imujurũg̃rũg̃ g̃u õn. Obu'u jĩjã ikẽrẽat mujurũg̃ ãm. Inaka soat em ma imujurũg̃rũg̃ õn.

Baad hadoo do ỹ karẽn do nado ti ỹ moo hewꞌëët doo. Ỹ kanarẽn doo, nesaa doo, ti ti ỹ moo wäd hadꞌyyt hẽ.

Na¹ha²kxai³, txai²na¹xai²na² a²wi¹ju³ta² ten³khaix1na¹ju³ta² kãi³nxa³ha²kxai³, ta¹, a²ko̱³nxe³ju³ta² ten³ti³he¹nxẽ²nxa³ju³ta² kãi³a¹ha²kxai³, nxe³jah¹lo²sa¹wa².

Hiyaiya, maisa atyo waiyexe notyoma naokowitereharenae notyomare xakore hoka nomaomani iniyalahare naokowitereharenae atyo notyomita.

Ni-bada oni'aki ida hojai jahaki onofiki. Hojai jahariki onofiriki vani ida bada oni'aja.

Wasaniha ty mozihikik. Kyze imysopyksapy mykara. Hawa wasanibyikia ty batu ity tsihik iwatatu atsatu mynakara.

Pyno ahãꞌãg kahato wakuap nug hap ete maꞌato yt atunug kuap i. Miꞌi hawyi yt naku i yn atunug wãiꞌe uiwanẽtup hap pytkai.

Enepone únati koekúti ânja indúkea, ako indúka nê'e. Ainovó koe koekúti ákoti aunáti, mbúvone indúkea, ne indúko.

Ãyusé yɨ'ɨ̂ weé sĩ'risere wee boóro noho o'ôgɨ, yã'asé yɨ'ɨ̂ weé sĩ'ritise pe'ere weé'.

Cay allin lulay munaśhäta lulanäpïtá, mana lulay munaśhá mana allincätam jinalla lulayá.

Uburé marĩ ĩwẽ si te 're ab'madâ'â mono da nherẽ, taha si te 're 'madâ'â mono õ di. Taha upana, wa ĩwasété si te 're ab'manharĩ, ãne hã te 're ab'manharĩ tõ mono da, te ĩ̱siwi 're awẽ'õ mono nherẽ.


Naeroro ise pyra jehtoh poko ro jahtao, ypoe pyra ase yyrypyry poko. Yyrypyry poko ase iirypyryme jexiryke ukurohtao.

Ixte Tĩrtũm kapẽr kôt amnhĩ nhĩpêx kêt jakamã na pa hte ã amnhĩ tomnuj anhỹr o ri ixpa. Mẽmoj ixpê omnuj pa inhmã ho anhỹr prãm kêt tã ra hkôt amnhĩ nhĩpêx. Ixte Tĩrtũm kapẽr kôt amnhĩ nhĩpêx kêt jakamã ã amnhĩ nhĩpêx anhỹr o ri ixpa.

Ininiã nimanirekakiniti nikaminiã, kona notani kamari. Maerekati nãkixinireẽ auakarira txĩkitakano iua maerekati nikamini.

Inakai agânhedyseba wato agânhedyly watay, tânehonze awârâ, won-honrugueba Deus izepa ato agânhedyly awyly. Wodaylâ Deus aguehobyry kankadyze wawyly âtugudyly, ize ato agânhepyra widyly-ro warâ.

Azapo heremiapo putar ꞌymaw, taꞌe ikatu ꞌym maꞌe iapo har romo aiko ihe xe, taꞌe napuner kwaw hepytuꞌu haw rehe ihe xe.

Haꞌe nunga rupi ajapoxe eꞌỹ vaꞌe ajapo ramo haꞌe rami xemoingoa ma xee ae eꞌỹ, haꞌe rã jejavya xere oĩ vaꞌe.

Nige jao niɡ̶ina ane daɡ̶a jemaa me jao, aneɡ̶emeɡ̶ee ane jao, pida loniciwaɡ̶a nibeyacaɡ̶a ane idei catiwedi yaaleɡ̶ena idiiɡ̶e me jao.

Po ji rekote'varuhui jirekote'varuhupotare'ymame, a'ero po ji rũi anhimongo te'varuhu. Jite'varuhua jipy'a pe ji mongo te'varuhu.

Ẽg tỹ nén han sór tũ ẽn han ẽg tóg tĩ, vẽnh vatánh tá. Ẽg jykre si hã tugrĩn ẽg tóg Topẽ vĩ mranh tĩ, ẽg tỹ tovãnh kãn ja tũ nĩn kỹ.

Xe remimbota eꞌỹ-rupi joty aiko. Ajapo vai ramo vyteri, xejéhegwi katu ndajapo vaíry joty. Xe aiko porãse moꞌã. Oĩ ave xe mbojejavy ukaseha, pe tekoha vai vaꞌe, xe pyꞌa-py oĩ vaꞌe. Xe-rehe ipuꞌaka joty.

Reeryrehe aõhebo ratỹỹnymyhỹre. Jiarỹ ixiòrarudỹỹ waòraruna wadi raitxỹteitxỹtenymyhỹre.

Aꞌere je natejemifutar imũ rũi mamaꞌe tywera apoi. Jetywera te iapoukaa jee.

Kam, imã ijaxwe kĩnh kêtjao ibakam djãm ba ne ba o iba? Kati. Ikadjwỳnhbê ijaxwe ja ne ijaxwe'ã imã apnên ijo ba.

Tîîse ankuꞌpai pra eꞌtoꞌ kupîuya ya, uurîya ikupî pepîn mîrîrî. Tîîse imakuiꞌpî tîîkoꞌmansen uyewan yaꞌ wenai ikupîuya.

'A 'ãte hãpkummuk mĩy putup'ah, pãyã' mĩy, yĩy hãpkummuk tek kuxa kopa' xip tek kummugãhã',

E bu'uap tag̃ acã õn jekukum. Okpiwatpi g̃u õn ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃. Ikẽrẽat mujurũg̃rũg̃ õn ikẽrẽat opop obinũnpe buye.

Hỹỹ kä, ỹ kanarẽn do tado bä ti ỹ moo hewꞌëët doo, dooh ỹ tado wäd bä ta ti moo wät doo. Nesaa do hëp ỹ tym gó hawät do moo wät ti ta tii.

Nxe³ha²kxai³, ten³ti³he¹nxẽ²nxa³ju³ta² so¹lxi³ kãi³a¹kxai²nãn²tu̱³, hai³txi³ txai²khai³lxa³ Sũ̱³na² tah²lxi³ wet1sa²kxe³na¹khai³lxa³ kãi³hĩ̱³nã²nxa³wa². Ta¹, txa²ko̱³nxa¹ju³ta² a̱u³txi³ txa²ẽ¹nãu³a¹ yũ³sa²sxã³ ko̱³nxe³ti³hit1sa²sxã³ sa²jau³su², kãi³hĩ̱³na¹wa².

Nomaomani naokowitereharenae atyo notyomehena hoka maisa atyo natyo xini hatyoharenae notyomita. Iniyalahare tyaonita nohiye hoka hatyo atyo nikare axomokanikijita natyo.

Bada oni'ahi ida hojai onofiravini, kaba'i ni-hovani oa bada oni'aki. Kodihojai 'bo'da ova'i bodinia hojaki vania bada bini'aja ida.

Hawa mozihikik ana humo hi batu mynakara. Amy humo wasanibyikia ty katuk mynapykyryk ana humo hi kamysopyksapybyita tu ziknakara.

Miꞌi hawyi typy miit ewy areĩneꞌen wẽtup ok yt naku i nug hat ewy wẽtup ok waku nug hat ewy. Mekewat yt naku i nug hat uipyꞌa piat poꞌog hesaika uikai.

Koeku indúkea ne ákoti angahá'a indúkea, hainá'iko ûndi itukôa, itea enepone váhere kixovókuti ovóheixoti njokóyoke, ene kixonúneye indúkinoake ne váhere koekúti.

Yɨ'ɨ̂ weé sĩ'ritisere weégɨ, yɨ'ɨ̂ basi meheta tohô weé'. Yɨ'ɨ̂pɨre yã'asé niisé pe'e yɨ'ɨ̂re sɨ'orí weé'.

Chaynu mana munaśhäta lulayapti'a manañam quiquïchu lulayá, sinu'a cay aychäćhu cä juchäñam.

Uburé marĩ ĩwasédé hã te ĩ̱sima 're awẽ'õ mono nherẽ, te 're ab'manharĩ mono wamhã, e ĩ̱si'uihâ na te ĩ̱sima ĩwẽzéb zarina, wa te te 're ab'manharĩ. Mare di. Ĩ̱wasédé hã ĩ̱pẽ'ẽ 're, ĩ̱ma 're ĩhâimana u'âsi mono zéb zarina si, wa te te 're ab'manharĩ.


Naeroro ynara enetupuhnõko ase, kure jehtoh poko se jahtao ipoko waro pyra ase iirypyryme jexiryke ukurohtao.

Nẽ mẽmoj mex nhũm inhmã hkôt amnhĩ nhĩpêx prãm tã ra hkwỳm ri amnhĩ nhĩpêx. Ã ixte amnhĩ nhĩpêx anhỹr xwỳnh na pa.

Ininiã ia sãkiretxiti atão: Ninirekasaakiri erekari nikamini, maerekatinoka niposota nikamini.

Tutuze urâ, arâ yagâ aidyly awyly. Koendonro agânhedyse wâne urâ, inakai aiedyly lelâ olâ kâuntuly.

Tuweharupi aiko nezewe ihe. Ikatu maꞌe rehe hepurapo wer mehe napuner kwaw iapo haw rehe. Xo ikatu ꞌym maꞌe zo azapo.

Mbaꞌeta haꞌevea rami aikoxe teĩ xere aendu avi mbaꞌemo vai rupi xemoingoarã.

Joaniɡ̶idaa midatibece meji catiwedi yaaleɡ̶ena. Niɡ̶ina me domaɡ̶a jemaa me jao anele, pida inoka jakadi me joletibige niɡ̶ica ane beyagi.

Nahã ji ve a'ero jipi. Ji ako katu pota novĩa. Emo ji akote'varuhue'ymi reki.

Ha vé, ẽg jykre ti. Ũn há hã han sór ẽg tóg mũgtĩ. Ge ra ẽg tóg ũn kórég hã han tĩ, ẽg jykre si tỹ ẽg kãkã nĩn kỹ.

Upéixa-gwi xe-vy ojehu vaꞌekwe ãy aikwaa-ma. Ajapo porãse ramo moꞌã, nomeꞌẽi xe-vy ajapo porã hagwã. Ivai vaꞌe mante ajapo joty aiko-vy.

Deuxudeewimy heka ariwinykemy watxiwãhãre. Tahe araòrarunyhyymahãre.

Ekoay je rekoa. Mamaꞌe esage apoa je afutat agawewi. Aꞌetea je mamaꞌe tywera etee aapo.

Kam, djã ne ba mrãmri mỳjja mexo ibakumrẽx? Kati. Bit ije mỳjja mexo iba kunĩkôt ne ba mã mỳjja punu o iba.

Mîrîrî warantî îꞌ esuwaꞌka epuꞌtî pîꞌ wai uyarakkîrî. Îꞌ pensa morî kupî pîꞌ esenumenka tanne, mîrîrî kupîuya pra imakuiꞌpî neken kupîuya.

yĩy 'ãte hãmyũmmũg. 'Ãte hãpxopmã max putup, 'ĩhã hãpxopmã kummuk 'ũp-xehnãg.

Xipacat mujurũg̃ ojuy bima, imujurũg̃ pa'ore owebe xipat'ũmat opop obinũn pe buye. Imẽg̃ap ibapuk cĩcã oxe.

Ti hyb nꞌaa kä, hahỹỹ da hëp ỹỹ gó awäd hadꞌyyt hẽ ỹ bahapäh: Baad hadoo do ỹ karẽn bä ỹ moo wäd paawä, nesaa do hëp ỹỹ gó takametëëh, ỹ tahewaat, baad hadoo do ỹ moo nawät hyb nꞌaa.

Hãi¹nxe³kxe³hũ̱³sxã³ ha³lo²lot3sa²ju³ta²sa¹:— Txa²ẽ¹nãu³a¹ a̱u³txi³ wi¹ju³ta² kãi³ti³ten³sa³nha¹. Nxe³jah¹lo²sa¹wa². Na¹kxan²ti³, a²ko̱³nxe³ti³ kãi³a¹ju³ta³nũ³a² so¹lxi³ yũ³sa²hĩ̱³nx2na³la².

Hatyo hiyeta exakerala nawenani tyaonita naoka: notyoma naokowihena xoalini hare waiyexe hoka iniyalahare taita notyomita.

Oogaki ida va'isohihi namithani ova'i bodinia. Onofivini kaba'i ida hojai jahakia okahojaina, ni-okaabokaki. Okaabokaki ida hojai jahariki-ra bada oni'avini.

Iwaze wasanikia ty mozihikik zeka ana kino batu ziky. Wasanibyikia ty zuba mynakara. Iwa mozuruku.

Pyno typy sehay tuꞌuka uipiit pe. Wẽtup sehay — Etunug o wakuap e. Wẽtup sehay — Etunug no yt naku i e. Miꞌi hawyi mekewat sehay saꞌag upi uipap tuereto hawyi mekewat Tupana mikyꞌesat koꞌi yt atunug i. Yt naku i uito are.

Yanê'e, koeku ngahá'ayea indúkea únati, ako njunáko, vo'oku ako kuríkanu xunáko ne váhere kixovókuti ú'uso koyêti njokóyoke.

Tohô weéro a'tîro wa'â' yɨ'ɨ̂re. Yɨ'ɨ̂ ãyuró weé sĩ'rikã, yã'asé di'akɨ̃ wa'â wioriti'. Yã'asé pe'e ɨ'mɨtã́'.

Caynu allincäta lulayta munayalpis mana allincälla ya'aćhu cayaptin'a tantiachiman juc licchä camachicuy ya'acta lulachimäśhantam.

Ãne hã wa tô uburé ĩ̱sina waihu'u, 're ĩ̱hâimana mono zém na hã. Marĩ ĩwẽ si te 're ab'manharĩ u'âsi mono da, te ĩ̱sima 're wẽ mono nherẽ, wa ĩ'upana marĩ ĩwasété zô si 're ĩ̱sipizari, te ĩ̱siwi 're awẽ'õ waihu'u mono ãna.


Ritonõpo nymeropohpyry omipona se ase yronymyryme repe.

Nẽ inhmã Tĩrtũm kapẽr mar nẽ hkôt ri amnhĩ nhĩpêx prãm tã

Nãkixinireẽ iteene ninirekari Teoso paniãtakiti iõkatsopatakori iaõka nikamini.

Ize wato Deus tâzezewenry aguientoem inwenien-hoymby.

Hepyꞌa hurywete Tupàn zeꞌeg imur pyrer henu mehe.

Mbaꞌeta xepyꞌa re ma Nhanderuete guigua lei arovyꞌa,

Igaataɡ̶a emeɡ̶eeta domaɡ̶a jemaa Aneotedoɡ̶oji liiɡ̶enatakaneɡ̶eco.

Jireaporog̃ita pe ji rekoi Tupana'ga remimbo'ea rehe novĩa.

Ẽg tỹ to jykrén há han kỹ ẽg tóg: “Topẽ tỹ ẽg jyvẽn mũ vỹ há nĩ,” he ti. Ẽg mỹ tóg sér tĩ.

Xe ae xejehegwíte arovyꞌa Nhandejáry remimombeꞌu ukakwe nhande rekoharã.

Waumytỹmyra rarurunytyhymahãre Deuxudeewi widỹỹna ariwinyke. Awityhy rare wadee.

“Janeruwarete ꞌga jeꞌega renuwa esage futat. ꞌAwamũ pa je ꞌga jeꞌega etee enuwi kwy”, ꞌjau je tejeupe, tejekõẽãjamũ ee numiamũ.

Teuren îꞌ kaiꞌma unkupî ton pe Paapa eseurîmaꞌpî wanî uwakîri pe puꞌkuru.

Deus ekawẽn kay jĩjã õn- -soat ekawẽn kay jĩjã- -wuyawẽwẽap ekawẽn kay jĩjã.

Hëp ỹỹ gó Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa jawꞌyyk do ỹ genꞌaak.

Txai²khai³nxa¹xai²na³, Txa²wã¹sũ̱³na² wet1sa²kxe³na¹xai²na² a̱u³txi³ ĩ³ye³kxi²nha¹te³nah¹lxi¹:— Sũ̱³na² wãn³txa² ka³lih³khai¹nxe³sa³nhã¹. Na¹jau³su², na¹ta¹, txa²ko̱³nxe³ti³ e³a¹jau³xa² a̱u³txi³ yũ³sa²sxã³ nũ̱³kxũn³txi³ ko̱³nxe³ti³hit1sa²sxã³, txai²khai³nxa¹xai²na² Sũ̱³na² tah²lxi³ wet1sa²kxe³na¹xai²na² nũ̱³kxũn³txi³ sa²ne³khau²ki²sa³ha²kxai³, nxe³sa²jau³su², ko̱³nxe³na¹ju³ta³lot3sxã³ yxau³hĩ̱³na¹wa².

Enore Xaotyakiraho atyo waiyeta nomani, hatyohare kakoa nawaiyoreta.

Hovani oa khai oni'aja ida Deus kava'isohihi jiriki.

Uta hiba Deus harere humo kakurẽta mynapykyryk.

Mekewat uito sese atikyꞌesat kahato Tupana ehay e hat uipap kahato Tupana piat ainãpin hap upi.

Ya inzóneuke, uhé'ekinonuti indúkea páhoenovi Itukó'oviti.

Yɨ'ɨ̂ basi pe'e Õ'âkɨ̃hɨ dutisére tɨ'sâ yɨ'rɨami'.

Rasunpa Tayta Diospa camachicuyninta llapan śhun'üwanmari cuyá;

Wa hã 'Re ĩhâimana u'âsi mono nhimiroti wẽ wasu'u na hã 'râwi wa tô te ĩ̱sima 're wẽ u'âsi, ĩ̱pẽ'ẽ 'remhã.


Emynyhmãko ase yronymyryme. Onoky yjamihtanohnõko nah yyrypyry poko pyra jehtohme, etuarimaketõ esaka ytopyra jehtohme toorihse jahtao? Kuesẽkõ Jezu Kyrixtu kypynanohnekõme mana. Emero motye kuhse jamihme mana. Yjamihtanohnõko mana. Naeroro, “Kure mase, Ritonõpo,” ãko ase Ritonõpo a.Taroino Ritonõpo omipona ase yronymyryme. Yrome jamoreme rokẽ jahtao yyrypyry poko exiry, Jezu Kyrixtu jamitunuru pyra jahtao.?

Hêxta waa nẽ. Na pa ixkaprĩ htỳx nẽ ri ixpa. Ã ixte amnhĩ nhĩpêx anhỹr o ri ixpaja mỳrapê kot paj nhỹrmã ty nẽ ma mẽ kot amnhĩ xà htỳx kamã hamak tũm xàta wỳr ma mõ. Mẽhõ kot tanhmã ixkrã hto pa ã amnhĩ nhĩpêx anhỹrja kaga? Nà mẽ panhõ Pahihti Jejus Krisja pix. Tãm koja ixte amnhĩ tomnuj kutã tanhmã ixto ixihtỳx to. Jakamã na pa axte tee ri amnhĩ kukamã ijamaxpẽr kêt nẽ. Pãnhã ixkĩnh nẽ ri ixpa nẽ Tĩrtũm mã kãm:—Pa Tĩrtũm. Nà ãm hãmri amex o amex. Anẽ.Tã ra ixte Jejus Kris kôt amnhĩ xãm jakamã koja tãm tanhmã ixto ixihtỳx to pa rĩ kormã Tĩrtũm kapẽr kôt amnhĩ nhĩpêx mex o ri ixpa. No kot pa pam amnhĩ krã hkôt amnhĩ tomnuj rãhã ho ri ixpa. Ã ixte anhỹr xwỳnh na pa.?

!Erekano nota. Maerekati kamakarino nota. Kipa makatxakano, maerekati niĩto nireẽkiti nimakamakani ĩkapani? Niĩto txĩkitakano nipinini. Kipa moianatano?

Tuomareim mâkeba urâ! Âwâlâ inanry kadapâiguely: “Ânguy wânkâ ise Deus izepa ato aiedyly kâinmohoem aienehoim, yigueduo, âji tâdâsenagazedoam udâpa witoem?” uguely inanry.

Aiko uzemumikahy maꞌe romo ihe. — Mo hepyro putar ikatu ꞌym maꞌe heremiapo kwer wi nehe, zepykaw wi nehe, aꞌe hezeupe.

Ava ovyꞌa eꞌỹ ete vaꞌe xee aiko! Mavaꞌe tu xereraa jepe ꞌrã kovaꞌe tete xejukaxe vaꞌe gui?

Ee oko anidioka limedi magecaɡ̶alo! Migica ane yakadi me idoɡ̶atice midataɡ̶a ida noniciwaɡ̶a ane idadeegita némaɡ̶a, codaa aneo midiokaanaɡ̶a limedi me leegitalo Aneotedoɡ̶oji me jototedice? Iniotagodetalo Aneotedoɡ̶oji, leeɡ̶odi Ǥoniotagodi Jesus Cristo jiɡ̶iniaa idoɡ̶atedice mejoteloco loniciwaɡ̶a nibeyacaɡ̶a.Niɡ̶ijo jotigide me yowoogo me jotete liiɡ̶enatakaneɡ̶eco Aneotedoɡ̶oji. Pida inoka jao ane beyagi, leeɡ̶odi loniciwaɡ̶a nibeyacaɡ̶a.?

Ndavy'ari hete ji a'ero! Ma'g̃a po ti ji mbopiro'yi jirekote'varuhua hugwi? a'e ji. A'ereki a'ea nhimondoag̃wama hahyva'ea ruvihava pype.

Ẽg tỹ to jykrén há han kỹ Topẽ tỹ ẽg jyvẽn tĩ ẽn tóg ẽg mỹ há tĩ, kỹ ẽg tóg han sór mũ. Ge ra ẽg tóg ti vĩ mranh ja nĩgtĩ, kỹ ẽg tóg mranh mãnꞌ, mranh mãnꞌ he tĩ sir, ẽg tỹ mranh sór tũ ra.Jagy pẽ ti nĩ. Kórég ẽg nỹtĩ, ẽg tỹ ũn há han ki kagtĩg nỹtĩn kỹ. Nũgme ki vár kãn jé ẽg tóg ke mũ mỹr. Ũ nỹ hỹn ẽg kren han ki kanhró nĩ, vẽnh jykre kórég tag to? Ẽg Senhor tỹ Jesus Cristo hã vẽ. Ti hã vỹ ẽg kren han mũ. Kỹ ẽg tóg Topẽ mỹ: “há ti nĩ, ã kósin tỹ ẽg kren han mũ ti,” he tĩ. Hã kỹ ẽg tóg vẽsóg ki ẽg jykre si tỹ tũgꞌ he ki kagtĩg nỹtĩ. Jesus hã tugnĩn Topẽ tóg ẽg mỹ vẽnh pãte fón tĩ, kỹ ẽg tóg ti mỹ há nỹtĩ.

Upéixa ramo, xe pyꞌa-py ijoja eꞌỹ-gwi, xe poriahu ete voi, ndavyꞌavéi-ma. Kivaꞌe-pa xe resendeharã. Omano-tama vaꞌe-rami aiko pe tekoha vai vaꞌe-gwi. Xe resende-ta katu Nhandejáry. Upéa-rehe atima porã íxupe. Xe resende-ta ave Nhandejáry Hesu Cristo.Upéixa amombeꞌu jevy-ta peẽ-my xe rekoha. Xe katu Nhandejáry rembigwái ramo jepe, xe rekoha kuꞌa kuꞌa joty. Xe pyꞌa rekoha-rupi aiko ramo, upe jave Nhandejáry remimombeꞌukwe-rupi aiko. Ha pe tekoha vai nheꞌẽ-rupi aiko ramo, ndaxe puꞌakái xéjehe. Ojapo vai ukase joty xe-vy.Gl 5.16-26

Tai heka urile warayky raleileinymyhỹ. Mobo riwatake waumyehetxina bina bina aõmydỹỹnana‑ribi? Deuxudeewina‑ki, Jesuisi Kristu Inynyrỹ heka iximynamy riwatakre. Tii riwateònymy wadi rarekre. Wowydyna tamy ariwahinykre.

ꞌAwamũ jeꞌarasigamũ tekou. “Awỹi ajee je mueatee mamaꞌe tywera apo awi ꞌũ?” ꞌjau je tejeupe.

Ba amim,—Ỹ, watĩre. Ikadjwỳnhbê ijaxwe ja ne ijaxwemã ingrẽk prãm ba arỳm me biknor tokry djàkam itẽmmã. Mỳj me'õ dja ikadjwỳnhbê ijaxwe jabê ipytà? Nã bãm ã amim ane.

Mîrîrî pîkînsaꞌ kureꞌne esewankonoꞌmasaꞌ wanî, imakuiꞌpî wanî yeꞌnen. Anîꞌya see umoꞌka eꞌpainon imakuiꞌpî kupî pîꞌ uukoꞌmantoꞌ winîpai, manniꞌ saꞌmantantoꞌ yaꞌ uyaanen winîpai? Tîîse epuꞌtî pîꞌ wai, moro awanî tiwinan, Uyepotorîkon Jesus Cristo. Mîrîrî yeꞌnen tauya Paapa pîꞌ: —Morî pe man, maasa pra Jesus Cristo wenai upîikaꞌtîsaꞌya yeꞌnen —tauya.Sîrîrî warantî uukoꞌmanpîtî. Esenumenkatoꞌ yaꞌ ituꞌse Paapa eꞌtoꞌ ankuꞌpai eꞌpîtî teuren, tîîse moro awanî uukoꞌmantoꞌ yaꞌ, ituꞌse Paapa eꞌtoꞌ pepîn uyentainon.?

Huk hittup 'ohnãg. 'Ũ 'ũm mũn tek ka'ogã'ax, 'ãte hãpxopmã max? Topa tek ka'ogãp-tup, yĩy 'ãte: “Topa 'ãmax,” kaxĩy. Yã Yeyox Kunnix te 'ũ 'ũm hã 'ãtehet.Kaxĩy 'ũgkuxa kopa 'ãte' xak, nũy Topa yõg xat'ax 'ũgyĩpkox xihip, nũy 'ũgmãynãg mĩy, pãyã 'ãte' mĩy yũmmũg'ah, hu hãpkummuk mĩy pax.?

Imẽnpuye og̃uycũg̃ cĩcã. Abu kuka omubacan owebe ikẽrẽat mujurũg̃ap puxim- -soat em ipiat'ajojoap pe onuyap puxim? Wuykukukat Jesus Cristo soat podi ma ya'õbacaat. Ixe ma juy omubacan. Imẽnpuye:— Ẽn xipat cĩcã — i õn e'em Deus pe.Kũyjobit cĩcã õn e ojuy Deus a'õ kay. Õn acã bima bit, kuka juk ikẽrẽat acã og̃ujurũg̃- -Jesus Cristo a'õbacaap kug̃'ũm pima.?

Takꞌëp baad nado né hẽ ỹỹh! Jaa ỹ hedꞌëëp da dajëb hejój mahä̃nh hup ỹỹ gó hawät doo? Pꞌop Hagä Do wë ỹ tsebé. Ti né ti ỹ hedꞌëëp doo, ër Wahë Nꞌaa Jesus Kristo hyb nꞌaa.Ti hyb nꞌaa kä, hahỹỹ da ti hã ỹỹ ỹ hapäh doo: Hëp ỹỹ gó ỹ karẽn ỹ ky daheeh Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa jawꞌyyk doo. Ti hadoo né hẽ, nesaa do ji moo hewꞌëët do hejój karẽn do hëp ỹ säg moo wät.?

Na¹ha²kxai³:— Khãuh³lxa³ti³khaix1san¹nhi². Hãi¹nxe³sxã³ ko̱³nxe³ti³ kãi³jah¹lo²si¹nxa²ha¹i². Txa²nũ²ai²na² ko̱³nxe³ti³ kãi³jah¹lo²si¹nxa²ha¹i². Ya³lu²ti³hit1san¹nhi². Yã¹jah¹lo²ta̱³ wxa²wa²sut1sa²te³lin¹ji². Na¹nha²wa².

Natyo atyo haliti maihalaharenehare. Xalaite iyehetehena natyo exe nomawenekoaretyakaho nonitata? Wiyekohase Jesus Cristo ite iyehetehena natyo, hatyo hiyeta nihalahareta Enore kakoa.Hiyeta hoka exakerexe tyaonita nawenani: noxahekoli hiye hoka Enore xaotyakiraho notyaonita, xakore hoka iniyalahare xaotyakiye xema kaisere atyo notyaonita.?

Makhira khaii niriki ohi'oamanija! Nahina vani oabono-ra akava'ijoa'ia oarakhavaharija kaimoni Ibavi Jaharika'oakia?

Kasukatsihikrẽta hỹ.— Aty sa piktsumuẽhĩ. Utakta sinini ykarawy bo my. Aty sa pikykse — mykara. Sesus Kiristu mypehakatsa pikykse hỹ. Ata hi ipunihikanikita, iwatahi izikwy humo kapunihikrẽta mozik. Iwaze uta Deus pe my:— O ikia zuba amysapyrẽnikita — mykara. Uta zubaze imysapybara ty zuba mynakaraze, Kiristu zikwy katuk byizeka imysapybara ty mynakara.Utakta Kiristu zikwy humo Deus harere bo hyỹ mynakara, iwaze imysapybara humo ka ja katy peha peha byity. Niwazuba mynakara. Series([], )

Yt naku i kahato yt uimowepit hin i. Are pãi uwe uwe aru uihep kuap mesuwat uheko saꞌag po pyi katupono uipiit mikyꞌesat saꞌag koꞌi uiꞌauka hat ewy topyhuꞌat. Uhekyi kahato uiꞌapiheg hap kape. Pyno wẽtup yn uhehakyeraꞌat kuap hat. Tupana Saꞌyru yn uihep kuap uiminug saꞌag hap po pyi. Miꞌi pote arehum kahato Tupana pe katupono yt Tupana esaika hap wywo i pote yt atunug kuap i Tupana mikyꞌesat ewy. Uiwanẽtup hap wywo — Waku etunug e maꞌato uipiit mikyꞌesat saꞌag esaika hap poꞌog uiwanẽtup waku hap nug neran hap kai. — Tupana saꞌawyꞌi areĩneꞌen uimikyꞌesat saꞌag nug hap po pe maꞌato miꞌi hawyi Esaꞌyru uinug pakup hawyi mesup Epo pe areĩneꞌen. Waku kahato En Tupana katupono Esaꞌyru Pãꞌãu wo uipytꞌatnug hawyi wẽtup sehay wakuat yn uipiit pe toĩneꞌen. Series([], )

Undi koati yupihóvoti tiú'iko kóyeku nóvo. Kutí'ikopo motovâ koíteovonu yane indúkeovo xâne pahukóvoti, koati motokeâti yonópea ipihóponovokutike? Aínapo ákoe Itukó'oviti vo'oku Vúnae Jesus Kristu koitóvonuti. Iyúseoneikopo ngoêku. Ya inzóneuke, undi kuri'ókovoti Itukó'oviti ngaha'âti indúkea ne sasá'iti kixovókuti páhoenovi vitúkea, itea enepone kúxoti ngixóvoku koane ânja indúkea, koati xunako váhere kixovókuti pahukóya.?

Yã'âro weesére du'u masítigɨ, yã'â butia'ro tɨ'ó yã'asa'. Noá yɨ'ɨ̂re teé yã'asére, bu'îritigɨ tohakã́ weesére yɨ'rɨ wetíkã weesarí? Õ'âkɨ̃hɨ ni'kɨtá marî wiôgɨ Jesu Cristo me'ra yɨ'ɨ̂re yɨ'rɨ wetíkã weegɨ́sami. Tohô weégɨ Õ'âkɨ̃hɨre “Ãyú'” niî'. Yɨ'ɨ̂ uúkũ'kere a'tîro neêo nɨ'ko, werêgɨti. Yɨ'ɨ̂ basi Õ'âkɨ̃hɨ dutisére weé sĩ'rimi'. Tohô weé sĩ'rimikã, yã'asé yɨ'ɨ̂pɨre niisé pe'e yɨ'ɨ̂re yã'âro sɨ'orí weé'.

¡Imalä bïdá can'a! Cay aychá wañuypä unanchaycuśhanpïta ¿mayanćha julaycallämanman? ¡Tayta Diosllamari Duyñunchic Jesuspa! ¡Payta sulpay callächun!Má, ash limayllaćhu niycuśhayqui: Tayta Diospa camachicuyninpa uywayninmi tantiaynïćhu'a caycú; aychäñatacmi ichá juchap camachicuyninpa uywaynin caycun.?

Wa hã ĩ̱wasété u'âsi 're ĩ̱hâimana mono zém na, 'râwi 're ĩ̱sipo're pu'u mono wa, wa 're ĩ̱siwẽ'õ u'âsi. 'Re ĩhâimana u'âsi mono nhimiroti zarina si 're ĩ̱hâimana u'âsi mono da, te ĩ̱sima 're rosa'rata wẽ u'âsi mono nherẽ aré, tane nherẽ, ĩ̱pẽ'ẽ 're, ĩ̱wasédé hã ĩ̱ma 're ĩhâimana u'âsi mono zéb zarina si, wa 're ĩ̱hâimana u'âsi tô. E 'wa hã te za ãne wamhã, ĩ̱nho'reptu, ĩ̱pẽ'ẽ 're, ĩ̱dâ'â u'âsi 're ĩ̱hâimana mono zém hawimhã. 'Re ĩhâimana u'âsi mono si te za ĩ̱nho'reptu, ĩ̱dâ'â u'âsi 're ĩ̱hâimana mono zém hawi, Wanhib'apito Zezu Cristuhu nhimipawaptobzéb zarina hã. Taha wa, wa oto taha ãma si 're ĩ̱wata u'âsi. Series([], )


Isene kuexirykõ poko Ritonõpo zuzenu maroMorara exiryke seromaroro, “Popyra mase ya,” kara Ritonõpo kyya xine mana ipunaka Jezu Kyrixtu maro kuexirykõke. Ipoetoryme kuexirykõke kuaropopyra xine mana etuarimaketõ esaka.

Tĩrtũm Karõ kot mẽ pahto tãm mẽ pahte amnhĩ nhĩpêx xwỳnh ã harẽnhKaratas 5.16-26Nẽ Jejus Kris kêp mẽmoj punuj kutã mẽ pahto mẽ paxihtỳx xwỳnh jakamã mẽ pahte hkôt amnhĩ xunhwỳr xwỳnhjaja na pu htem ỹ hã amnhĩ tomnuj o ri papa hkêt nẽ. Jao mẽ pahte kuwy hwỳr papa mã xwỳnh kêt.

Erekari Matamatakoti Txĩkitakari Aãkixinire Auãki IniniIniniã uatxa Teoso !itxaikaua ate: “Maerekati hĩkamakiti xika nimisiritaiko hĩte,” !itxaikaua ate, kotxi Kristo Xesosi nakitiakori atxapekaua. !Akamaikari aĩto nireẽkiti. Erekari Matamatakoti sikaposotiiretaua iua nireẽkiti akamini.

Deus Ispiritury KuturimAwylygue Cristo Jesus agâ tokaleom modo âdaunloenlâ Deusram ewentâdo peba awyly.

Zaiko Tupàn Hekwe inuromoAze teko uzemonoꞌog Zaneruwihawete Zezuz inuromo aꞌe wà nehe, hehe uzeruzar pà aꞌe wà nehe, aꞌe mehe Tupàn nuzepyk kwaw wanehe aꞌe nehe.

Nheꞌẽ re nhandekuai vaꞌe ndajapagavei aguã re ijayvuaHaꞌe gui aỹ Cristo Jesus re jaiko vaꞌe ma japaga aguã rami veꞌỹ jaiko,

Aneotedoɡ̶oji Liwigo najigotoɡ̶owa ɡ̶odoniciwaɡ̶aJa jinataɡ̶a Ǥoniotagodi Jesus Cristo me ɡ̶odoɡ̶atedice mejonaɡ̶ateloco loniciwaɡ̶a nibeyacaɡ̶a, odaa Aneotedoɡ̶oji aɡ̶alee ɡ̶odiloikatidi leeɡ̶otedi ɡ̶obeyaceɡ̶eco, oko ane ɡ̶odexogotege Jesus Cristo, ane daɡ̶adiaa iniwinaɡ̶atalo epaa lidekeco ɡ̶odaaleɡ̶ena, pida jibaaɡ̶atema Liwigo Aneotedoɡ̶oji.

Tupana'ga ra'uva ojikoty'a nhande pavẽiJesus Cristo'ga pavẽi nhandekovo g̃waramo Tupana'ga nde'i kiro nhande ve: “Peho po ti pe hahyva'ea ruvihava pype nehẽ.” Nde'i ga kiro nhande ve.

Topẽ kuprĩg tỹ ẽg jagrẽKỹ tóg, ẽg tỹ Jesus Cristo ki rã kỹ Topẽ tóg ẽg vóg kónãn mãn ke tũ nĩ ha.

Nheꞌẽ Marangatu tee vaꞌe nhande pyꞌa-py oiko ramo, jaiko porã voi(Gl 5.16-18)Upe ramo Cristo Hesu-pe peteĩxa nhamoirũ vaꞌe gwive, “Ojejavy-ma” ãy ndeꞌi moꞌãi nhande-rehe Nhandejáry.

Tai heka Jesuisi Kristu tyhydỹỹdu mahãdu rubutyhy‑ò heka raõtyhy. Deuxu heka tii ritarenyke tii‑wana rarehyyke.

ꞌGa ꞌAgesagea jane mueaꞌaa ꞌga remifutar areAꞌere ꞌã Janeruwarete ꞌga, Jejui Kristu ꞌga ree jane jemujar ire, jane kwaweꞌem janetywer are, jane monoweꞌem muku ojewi. Mamaꞌeukwaawa rapyaw ipe ꞌga ae monoweꞌem.

Me kute Metĩndjwỳnh Karõ marja tĩn.Kritu Jejumẽ gwaj batipdji nhym arỳm kute gwaj bakadjwỳnhbê bajaxweo apêxmã. Kam, Metĩndjwỳnh kute gwaj bamã bajaxwe pãnh jarẽnh kêt gwaj me biknor tokry djàkam babiknor kêtkumrẽx. Baje amidjwỳnhbito kĩnh kadjy bajaxweo baba kêtja, baje Metĩndjwỳnh Karõ kôt amijo babaja, gwaj ba dja gwaj me biknor tokry djàkam babiknor kêtkumrẽx.

Morî Yekaton Wannî Wanî Uyesaꞌkon PeTarîpai inîꞌrî îꞌ ton pra man tiwin kin mannankan Jesus Cristo yarakkîrî tîweꞌsanon saꞌmantatoꞌ ton.

Topa Koxuk tek mũg ka'ogãhã'Topa te yũmũg kummuk 'ũm 'ãktux'ah nõmhã, yã yũmũg kuxap-xet Yeyox Kunnix kuxa mũtik, ha Topa te yũmũg 'ũm 'ãktux kummuk 'ohnãg Yeyox Kunnix hah.

Imẽneju Deus Jesus Cristo eju mũg̃'i jekuku'ukayũ g̃uju g̃u ipiat'ajojoap kay.

Baad ji bawäd hadꞌyyt hẽ Pꞌop Hagä Do wë ta Sahee anꞌoo bä ky nꞌaa hahỹỹhTi hyb nꞌaa kä, dooh Pꞌop Hagä Do ky nꞌaa ety wäd bä kä banesaa hẽnh jé Kristo Jesus hã hꞌyy kata däk doo.

Sũ̱³na² Yãu³ka³jxah¹la² yxau³ya³nhẽ³jau³su²— Je³su²jah³la² ã³nũ²nxi²sxã³ yxau²xai³jah¹lo²sa¹xã¹. Nxe³na¹kxai²nãn²tu̱³, Sũ̱³na² Si³yxau³tãu³a¹ o³nxa³te²lot3sa²ju³ta³la³ yũ²nxa³wa². A²nxe³sxã³ txa²wã¹sĩ̱³na² ko̱³nxe³ti³ ĩ³ye³kxi²nha¹jau³xa² sa²wet1so¹nxa³ha²kxai³ Txa²wã¹sũ̱³na² Yãu³ka³jxah¹lai²na² wãn³txa² sa²wet1so¹na¹ha²kxai³ nxe³te²sa¹wa².

Isekohaliti Waiyexe Xema Nawenatyaka(Romanos 1.16-17; 3.21-26; Efés. 2.8-9)Hiyeta hoka kalikiniya atyo maisa xoare xemere kamawenekoaretyakihitita Jesus Cristo koamaniya tyaoniterenae.

Ma'onahai Jahaki ava'i-ra nahonariahihiviniHari. Jokoa Deua bikaronarihi ida bana ija'ari Jesus Cristo kania akaramisiki Ibavi Jaharika'oakia okhani.

Deus hyrikoso mytuk mynapykyrykze meky watu tsimyzurukunaha.Iwatsahi abaka asaktsa Sesus Kiristu zikwy humo mozurukunaha simysapyrẽtsa moziknaha. Iwatsahi Deus batu sibo tyso:— Sinini ykarawy bo pahapeha — iwa batu tyso.

Watunug Iesui Aiꞌakag wo hawyi wẽtup miit ewy yn watopyhuꞌat iwywo katupono watoĩneꞌen Iesui pe iꞌewyte toĩneꞌen ahepe. Miꞌi hawyi Tupana yt toꞌe hin i ahepe — En yt naku i e hap. Worohoꞌoꞌapiheg yt e i ahepe.

Kixoku itúkeovo ne xâne kuri'ókovoti Sasá'iti Omíxone Itukó'ovitiKó'oyene, ákonemo ipíhapana Itukó'oviti ne xâne kuvóvoti Kristu Jesus.

Espírito Santo wee tamúro me'ra Õ'âkɨ̃hɨ me'ra ãyuró niîta basió' niisé niî' Jesu Cristo marîre yã'âro niiséti'kere yɨ'rɨ wetíkã weékɨ niîwĩ. Tohô weérã ni'kâroakãre marî Jesu Cristo yarã bu'îri da'rê no'osome maha. Espírito Santo marîre Õ'âkɨ̃hɨ me'ra ãyuró niikã́ weemí. Ni'kâroakãre Espírito Santo dutisére weérã, yã'âro weé wee'. Tohô weérã pekâ me'epɨ wa'âsome.

Diospa śhun'unpänuy cawsanapämi munayta uycamanchicChayurá Jesuswan cusca cäcunäpä manañam mućhuycachiy canñachu ˻aychanchicpa munayninćhu manaña cawsal, Ispiritup munayninćhüña cawsayaptinchic'a˼.

'Re ĩhâimana u'âsi mono pẽ'ẽzani te te dama 're ĩ'awẽ mono zéb zarina si, 're ĩdanomro wẽ mono zé wasu'uTaha wa, Cristu Zezusihi ãma 're ĩnomro mono norĩ hã, 'Re ĩhâimana u'âsi mono te te siwi 're awẽ'õ mono õ di za oto. Taha zarina, te te hâ za'ra õ di za.