“Murutase toto,” katopõpyryMurutase toto Pirixira, Akira, Onexiporu tõ roropa, enara.

Pawre kot tanhmã hkràmnhwỳjê jarẽnh toNẽ kêr ka Prisire mẽ mjên Akir wa kãm ijarẽ. Nẽ Onẽsipti hprõ nẽ hkrajaja ka mããnẽn mẽ kãm ijarẽ.

Pisãpiretana Pirisira inakoro, Ákira inakori pakini nixinikamanapitana. Apaka Onesíporo inakori aapoko auakani nixinikamanapita.

Aguely âdypygueândoPriscila, isolâ Áquila warâ ywynu nawâdâmo, Onesíforo ety odano modo lâpylâ warâ.

Upaw eteaꞌi kury— Nekatu pa, aꞌe Pirixi pe. — Nekatu pa, aꞌe Ak pe no. Hezeꞌeg amono kar Onexi pe no, iànàm wanupe no.

Oxarura reve opaa py ogueroayvu porãagueEmombeꞌu ke xemaꞌenduꞌaa Prisca haꞌe Áqüila pe, Onesíforo ro pygua kuery pe guive.

Owidijedi lotaɡ̶a Paulo me dibodenaɡ̶aJemaa me idecoaditibige Priscila ijaa Áquila, codaa me loiigiwepodi Onesíforo.

Paulova'ea omondouka onhi'ig̃a ahe veTimóteo, amondouka ji nhinhi'ig̃a Priscilahẽa pe Áquila'ga pe no Onesíforo'ga pe no garongapypeve'g̃a pe no.

Priscila fi mré fi mén tỹ Áquila mĩ sóg ẽkrég tĩ, Onesíforo mré ke fag mĩ ke gé.

Emombeꞌu katu Áqüila-pe Priscila-pe ave xe manduꞌaha hese. Onesíforo reꞌýi-pe ave emombeꞌu xe manduꞌaha hese.

Warybe wehityyna Prisila‑ò, Akila‑ò biõkre tule Onisiru sỹ mahãdu‑ò.

“Jaruete te pẽẽ? eꞌi Paulo ꞌga pẽ nupe aiꞌi”, ere ki jarepytuna ꞌgã nupe. Prisira ẽẽ, Akira ꞌga, Onesifuru ꞌga pytuna ꞌgã. Mĩmera ꞌgã nupe je tejeꞌega monoi ꞌgã futaa.

Dja ga Prixiramẽ Akwire arkum ijarẽ, ne ajte Nexipôrmẽ prõmẽ kramẽ arkum ijarẽ, ar kupãnhtã arkum ijarẽ.

Paulo EsekaremekîTimóteo, umaimu man Áquila pia moropai inoꞌpî Priscila pia nîrî. Moropai umaimu man nîrî uyonpakon Onesíforo pia moropai tamîꞌnawîrî ipemonkonoyamîꞌ pia.

'Ãtep-tup, pu Topa nox xihip 'ãxop mũtik'Ãpu Pinixit pu hãm'ãktux xix 'Ak pu xix 'Õnẽxip xuxyã xop pu'. 'Ãte nõm xaxok 'ohnãg.

Kato i juy ece soat pe- -Priscila be, Áquila be dak, Onesíforo badipyũ be dak.

Mamaherꞌood Pisiir, ta patug Akira daheeh, ỹ hyb nꞌaa esee sa hã. Mamaherꞌood na-ããj hẽ Onesip, ta tób yt hajꞌeenh do na-ããj né hẽ, ỹ hyb nꞌaa esee sa hã.

A²nũ²a² ã̱³xa² a²ha³ta̱³nxe³jau³su²Jã¹nxe³jut3su² Pri³si²la³ka³lxa² A³kwi²lah³la² nxe³sxã³ txa²ha³ta̱³nxa² ĩ³ye³kxi¹txai¹nhẽ³la². Te²yã¹nxe³sxã³ O³ne³si³fo²rah³la² wẽ³ha³lxi³yu³ta² ĩ³ye³kxi¹txai¹nũ³nhẽ¹la².

Miyanitiye XakaisatihetaMaika hiyakaiheta natyo Priscila, Áquila hiye, exahe Onesíforo hotyalinai hiye hoka.

Paulo va'ora kaamina'aha adani kidiva'ahiVa'ora ka'ivaniti bana adani Áquila, Priscila khama kodimoni. Va'ora ka'ivaniti bana jaboni adani Onesíforo gorana kaija'arini.

Myzubaha humo kahyrizikbarẽta.Uta Pirisira Akiro ahatsa humo kahyrizikbarẽta. Onesiporo itukytsa niwatihi iwatsa humo kahyrizikbarẽta. Iwa sibo tsimytsasoko, sihumo kahyrizikbarẽta hỹ.

Uhekuekatu atipoꞌoro mehĩ Akuira kape iharyꞌi Pisira kape. Iꞌewyte kuekatu mehĩ Onesiwuru pe torania iꞌyatypiaria kape.

Pahuko inákurukeovo po'ínuhiko kutípoti Jesus ne Poûlu“Inákurukovopine Poûlu” íxinenumo Pirísila yoko Ákila, koánemaka uhá koeti óvokuke Onezífuru.

Paulo ãyu dutí tɨo'ke niî'Priscila, Áquila ãyuáto. Tohô niikã́ Onesíforo yaa wi'ikãharã kẽ'ra ãyuáto.

Camacalpunanpämi limaycunCanan'a limaycullay Priscactawan, Aquilacta, chaynütac Onesiforop wasinćhu cäcunätapis.

Paru hã sisa'u te te ĩdazawizém na rowasu'uMa'ãpé ĩ̱ma sawi zahuré na, Prisira norĩ hã Atiraha me. Duré ĩ̱ma sawi za'ra na, Onesiporuhu nhorõwa 're, 're ĩhâimana za'ra mono norĩ hã.


“Pauru opyno xine,” kaxiko eya xine. Eraxitu tõsesarise Korĩto po, Tyropimu ynomoase Miretu po, kure pyra exiryke.

No Eras kormã Korĩt kãm pa. Nẽ Toropti na pre à nẽ pa Mĩrêt kãm kure nhũm ixkôt mõr kêt nẽ.

Erásito inakori kaikota Korĩto sitatxiti. Tópimo inakori nitakanapa Mireto sitatxitiã, kotxi iua amianata.

Xidadâ Corintodâlâ Erasto nâxiâm; Miletodâlâ Trófimo xiâm warâ, tâwâne mawânkâ keankâ.

Erat upyta Korin tawhu pe aꞌe. Amo ꞌar mehe aezar Toro Mire tawhu pe ihe, taꞌe imaꞌeahy aꞌe xe.

Erasto ma Corinto tetã py opyta. Haꞌe rã Trófimo ma Mileto py aeja karamboae imbaꞌeaxy rã.

Erasto baɡ̶a nenyaɡ̶ati manitaɡ̶a nigotaɡ̶a Coriinto, Trófimo idiaa jaladite manitaɡ̶a nigotaɡ̶a Mileto leeɡ̶odi deelotika.

Opyta Erasto'ga upa cidade de Corinto pe. Aheja ji Trófimo'ga cidade de Mileto pe. A'ereki ga itetirũa.

Erasto vỹ Corinto tá nĩ nĩ. Jãvo Trófimo tóg Mileto tá kaga nỹ ja nĩ, isỹ tá kãtĩ mũn kã.

Erasto opyta Corinto tetã-my. Trófimo hasy-gwi aheja vaꞌekwe íxupe Mileto tetã-my.

Erasto, Oritxi hãwã‑ki rarire. Trofimo, Miletu hãwã‑ki binamy resere. Taile heka rarira ibinamyhỹreki.

Erasto ꞌga opyta Korĩtu pe ikue. Trofimũ ꞌga ojeroꞌwu. Aꞌeramũ je ꞌga rejaa Miretu ꞌjaw ipe ikue.

Ẽ, Eraxu ne krĩraxbê Kôritukam arek dja. Nhym Krôpimu kanê, pykabê Miretukam kanê ba kam kum inhiren amrẽ tẽ.Amrẽ amibêx ne na tỹm djwỳnhràm iwỳr bôx.

Uyonpakon Erasto nîmîꞌpîuya Coríntio cidaderî po. Moropai Trófimo nîmîꞌpîuya Mileto po, maasa pra priꞌya pra eenasaꞌ wanîꞌpî.

Ha ta 'Enax nox xip kõmẽn Konĩn tu'. Ha ta 'ãte Tonop pi' komẽn Mĩnet tu'. Yã' pakut.

Erasto Corinto ka be omuy. Trófimo juk osuiwat Mileto ka be iwãtaxipi buye.

Eras baym Korĩn bä. Toropimo ỹ eréd sooh panang Mirét häd näng doo bä, nahëë näng do hyb nꞌaa.

E³ras²to³jah³lai¹tã² sa²kxai³lu² Ko³rĩn²to²thĩ³na² ã³ai¹na¹hẽ³la². A³li³xa³hẽ³la². Nxa²ha¹te¹ Tro³fi²mah³lai¹tã² sa²kxai³lu² ĩ³to³nha²kxai³ Mi³le²to²thĩ³na² ã³ai¹na¹hẽ³la².

Erasto hekota wenakalati Corinto nali. Trófimo atyo hokakita hoka nahalakisene wenakalati Mileto nali.

Hojaha'aha ada Erasto Corinto sidajia. Trófimo kavamonina mani ida Mileto sidajia onahojahavini hija.

Erasto Korĩto eze nitare. Teropemo tsimyitsapyrẽta iwatahi Miretus eze ikzerekek.

Uhyt Eratu topyhuꞌat tawa Kurintiu pe. Aiwy Towimu atimõpyhuꞌat tawa Miretu pe kat pote iꞌahu pote.

Ôvane ya Koríntu ne Erástu. Kene Torófimu, ka'aríneti yaneko imbuhíkea Milêtu.

Erasto Corintopɨ tohâ ke'awĩ. Trófimo maa do'âtigɨre Miletopɨ kõ'â wã'katiwɨ.

Erastoñatacmi Corinto malcaćhu quïdacamun. Trofimoctañatacmi ishyayäta Mileto malcaćhu caćhaycamú.

Erasitu hã ma tô ĩ̱za'u nhamra, Corĩtu na 'ri nho'õmo nhisi ãma. Toropimu hã hâzé wa, wa tô tirẽ, Miretu na 'ri nho'õmo nhisi ãma.


Axĩ sahxo moehtase konopotara ro ahtao.“Kuurupotase Timoteu a,” tykase Eupuru. Purutẽte, Rino, Kyrautia emero Jezu poetory tõ maro. “Opyno ynanase, Timoteu,” ãko toh nase.

Kwa kêr ka amnhĩm anojarêt nẽ amgrà pê man tokyx ixwỳr mõ Ximotre.Nẽ ota Epti mẽ Prutẽhti mẽ Rĩnre mẽ Krawreja awỳr hpẽr mẽ. Nẽ jar Kris kôt pahkwỳjê piitã awỳr hpẽr mẽ.

Tximótxio, piposotiniã, mitaã apisapanika papokako uaimoni. Eoporo inakori, Porotẽtxi inakori, Arino inakori, Karáotxia inakori pakini ikini aĩtariakorikata iokanapireta pitemoni ixinikamanapitiniina.

Tahuleba tâiseba ikâ, igâwyno sainto iraynâlâ inepa âekâ. Tarâ Romadâ Jesus einwânni modo, idaenkulymo lâpylâ, Êubulo, Prudente, Lino, Cláudia warâ.

Ne nehe no ty, eagaw tuwe nezur pà ꞌar huwixàg maꞌe ihem ꞌym mehe nehe. Ew, Puruzen, Irin, Karaw. Aꞌe paw omono kar uzeꞌeg newe aꞌe wà no. Nezewegatete amogwer zanerywyr aꞌe wà no, omono kar uzeꞌeg newe aꞌe wà no.

Eju voi ke yroꞌy ovaẽ eꞌỹ mbove. Ndevy oxarura uka vaꞌe ma Êubulo, Lino, Cláudia haꞌe irmão kuery haꞌe javive.

Ina baɡ̶awii ɡ̶adoniciwaɡ̶a manootiwa maleedaɡ̶a limedi niwetaɡ̶a. Êubulo, Prudente, Lino, Cláudia, codaa inatawece eledi ɡ̶onioxoadipi oyecoaditibigaɡ̶aji.

Ejirokwa ti ejoa ji pyri yapoa renonde.Êubulo'ga omondouka onhi'ig̃a nde ve kiro. Na jitehe g̃a omondouka onhi'ig̃a nde ve Prudente'ga Lino'ga pavẽi Cláudiahẽa pavẽi no. Na jitehe jara'g̃a nhaporemo Cristo Jesus'gareheve'g̃a omondouka onhi'ig̃a nde ve.

Kur kãtĩg mẽ han, prỹg tỹ kusa tá krỹg tũ ki. Êubulo vỹ ã mĩ ẽkrég tĩ, Prudente ti ke gé, Lino ti ke gé, Cláudia fi ke gé, ẽg régre kar ag mré hã. Ẽn ag vỹ ã mỹ abraços jẽnẽg tĩ.

Ne kyreꞌỹ katu eregwahẽ hagwã xe ha-py roꞌy eꞌỹ-py. Nhande reꞌýi Êubulo, Prudente, Lino, Cláudia ndive omombeꞌu uka nde-vy omanduꞌaha nde-rehe. Ambue kwéry, nhande reꞌýi vaꞌe omombeꞌu uka ave.

Wylemy manake inihe beòrako‑ki. Ubulu tarybewehityyna adee riwahinyre. Tu Prudente, Lino, Laujia ijõre. Tule ibutumy ityhydỹỹduseriòre rybe wehityyna adee riwahinyreri.

Kamẽsĩete ejoriweramũ ejua kamẽsĩete je resaka. ꞌAra roꞌysagũũ renunewe ki ejot je resaka.Janerewirera ꞌgã, Jejui ꞌga rerowiaara ꞌgã juejue ojeꞌega monou enee, ene futaa. Eupuru ꞌga, Prutẽti ꞌga, Lino ꞌga, Krautiu ꞌga, tekotee ꞌgã nanẽ nũ. Mĩmera ꞌgã ojeꞌega monou enee, ene futaa.

Juburmẽ Prudẽximẽ Rinumẽ Kraôdjamẽ me kute Jejukôt abeno kamy kunĩ ne me wãm amã amijarẽ.

Timóteo, aaipî yuwakî uupia kaꞌneꞌ pe panpîꞌ, konoꞌpîtî eꞌsaraꞌtî rawîrî. Uyonpakon man tarî uupia. Êubulo, moropai Prudente moropai Lino moropai Cláudia, inkamoroya tîmaimukon yarima aapia moropai tamîꞌnawîronkon tiaronkonya nîrî tîmaimukon yarima aapia.

Ta 'ãpu nũ' mõg'ãgmũg 'ãxix hãmmũmũ'. Ta 'Eop te xa' hãm'ãktux xix Pononẽn te', xix Nĩn te' xix Kanap te' xix Kunnix kopa kuxa mãm xop xohix xexka te hãm'ãktux, 'ãxop xaxok 'ohnãg.

Ejot cuy okay ihi wap. Êubolo e'em: — Kato — i juy ewebe, Prudente dak, Lino dak, Cláudia dak, soat warara'acayũ dak- -wuykitpitpiyũ.

Ỹ karẽn mahyb nꞌaa bawaad tabahahëëm do pooj jé makajaa hyb nꞌaa babä. Ajyy Ew-buh, Pudẽn, Rĩĩn häd enäh doo, ỹỹnh Karaw-Dija häd näng doo, hajõk ta wób Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh do na-ããj hẽ, õm mä rahyb nꞌaa esee.

Jã¹nxe³jut3su² wxãi²na² sa²kxai³lu² kwẽ³ko³nxa³ta̱³lxa¹ ĩ³ya³lo³ti¹sxã³ ã³wxã³sẽ¹la². Nxe³ju³ta²sa¹ Eu³bu²lah³lai¹tã² Pru³tẽn²jah³lai¹tã² Li²no³jah³lai¹tã² Klau²ti³o³jah³lai¹tã² txa²wã¹wã³tã̱³nãu³xa² yxo²ha³kxa¹ a²ha³ta̱³nxa² ĩ³ye³kxi²si¹hai¹na¹jau³su² e³kxi²sain¹na²hẽ³la².

Haiyateretyoa hoka wehakiti nahitita hisoa. Wihinaeharenae Eubulo, Prudente, Lino, Cláudia, tyotya haiyaharenae hoka haxakaisakehenahitaha aokaha hihiye.

Onofiki ida paha aji'bini viahania ikaikahini kodiania.Arigamina akadiania vahojaki, Êubolo, Prudente, Lino, Cláudia vihiki, vahoariha khama, ira vaka'ivanitiki hadani.

Ikia kabo tyzumu. Hyritsik wõbyitu tyzumu hỹ. Katukytsa Euburus, Pudẽs, Rinus, Kaudio ustsa niwatihi iwatsa ahumo tsihapyrykyknaha maha.

Atikyꞌesat eriot mesup uhowawi Timoteu iꞌaman mot ewakai te.Eykeꞌetꞌin Iesui mohey haria Eũpuru Putensi Irinu iꞌewyte mana Kautia iꞌewyte torania meiũpiaria Iesui mohey haria kuekatu iꞌatuꞌe ewawi.

Yéhaka kinó'oki njokóyoke tumúneke kaxena kásati. Yúhoikopi Eûbulo koánemaka Purudénti, yoko Línu, koane Kalaûtea yoko uhá koeti po'ínuhiko ûti xoko Jesus yâye.

Pu'êkɨ dɨporo ɨmɨ̂yaro a'tî bakeo'ya. Êubulo, Prudente, Lino, Cláudia, niî pe'tirã marî akawerérã mɨ'ɨ̂re ãyu dutíma.

Ñatac tamya timpuman manaläpis yaycuśhanchiccämari imanuypapis śhamuy. Cayćhu Eubulopis, Pudentepis, Linopis, Claudiapis jinaman llapallan cayćhu chalapacü-masinchiccunam limaycälimuśhunqui.

Ma'ãpé, niha asina rosa'rata, rowa'u'u wahâ 're sa'wari mono õ ré, we aimorĩzéb da hã. Wasiré ĩsazei'wa norĩ hã te ãma asawi za'ra, Eburu, duré Pudeti, duré Rino, duré Caradiza. Uburé ĩsazei'wa hâiba amo norĩ hã te duré ãma asawi za'ra.


Ynara ãko ase Kuesẽkomo a Jezu Kyrixtu a, “Timoteu maro exiko. Ipyno exiko,” ãko ase. Enara rokene.

E kê Pahihti Jejus ato mex rãhã nẽ mẽ apiitã mẽ akutã nojarêt rãhã ho pa.Tã ãm ja pix. Ixpê Pawre na pa awỳr kagàja nhĩpêx nẽ kumẽ.

Apiananiri Xesosi Kristo ãtipirika kaikota pitekata pãkixinireẽ. Ikinipoko erekari isika pitemoni. Ameẽ.

Kywymâry Jesus agâ auguely: “Timóteo agâlâ ikâ, eon-hondâzelâ” uguely.Xirâ kata wâgâ kâinweniby itainrim modo, idani modo warâ Deusram koendâ mâzehohomoem kâenkadyly.Paulo

Tuwe Tupàn upyta nepyꞌa pe aꞌe nehe. Tuwe nepuhareko nehe, ukatu haw imono e pà peme nehe no. Upaw kwez kury.Pawru.

Tove Senhor toiko nenheꞌẽ reve. Tove peẽ kuery tapendu penemboaxya.

Jemaa Ǥoniotagodi Jesus Cristo midioka limedi me noiigiwa ɡ̶adiwigo. Codaa jemaa midioka limedi meletedaɡ̶adomitiwaji. Odaa joaniɡ̶idaaɡ̶ee.

Kiro ji ei nde ve: Nhandepojykaharete'ga Cristo Jesus'ga tojikoty'a nde pavẽi nde rerekokatuavo.Tomombyry ti ga pe me nhaporemo, a'e ji.

Ẽg Senhor mỹ sóg to vĩ tĩ, ti tỹ ã tar han jé, ti tỹ ãjag kar tar han jé gé.Hã vẽ.

Toiko Nhandejáry nde rekoirũ ramo, Timóteo. Tapende rexakwaa porã rei Nhandejáry pende rovasa-vy.

Wanyrỹ awana ratxikemy watxiwãhãre. Tule làhàna umy‑wana ratxikemy watximahãre. Kie. Paulo

Afutat je Jarejararete ꞌga rekoa ene pyri, ki Timoteo. ꞌGa resagea pẽ nerekoa nanẽ je ifutaa nũ.Kweramũ etee jeremimomeꞌua.

Gê Bẽnjadjwỳr Jeju prĩne ajo ba nhym Metĩndjwỳnhdjwỳ ukaprĩkôt prĩne me akunĩo djuw mex. Tã ne ja.

Timóteo, tauya Paapa pîꞌ: —Iipia akoꞌmankî, Paapa, tauya. —Moropai tamîꞌnawîrî morî pe aweꞌtoꞌ tîîkî toꞌ pia, tauya ipîꞌ. Mîrîrî neken.

'Ãtep-tup, pu Topa nox xihip 'ãkoxuk mũtik. 'Ãtep-tup, pu Topa xa hãmmaxnã'.Tu ta tu' kux.

Õn kawẽnwẽn wuykukukat eju ewebeam.— Bay, Timóteo a'õmucanucan cuy eg̃uy soat em — i õn e'em cebe. — Bay, xipan cuy soat itabucayũ ejukuk — i õn e'em Deus pe.Ibũrũ ma.

Takꞌëp Hyb Nꞌaa Jawyk Do hã ỹ ky nꞌaa etsẽẽ a hꞌyyb tym gó tabawäd hadꞌyyt hẽ hyb nꞌaa. Ỹ karẽn Pꞌop Hagä Do ky enyym sahõnh hẽ bë hã. Jããm hẽ kä.

Je³su² Kris²tu³jah¹la² Txa²wã¹hxi²kan¹ta² Si³yxau³jah¹la² wi¹lĩ²nxa²tu¹wa². Jã¹nxĩn¹jut3su³ Txa²wã¹sũ̱³nu²kxai³lu² thãi³ti³la² a³lxi¹nxa²ju³ta² ten³sa³nha²wa². Txai²li² Pau²lah³lo²na¹xai²na² ta³lun²ye¹nxa²ha¹wa².

Timóteo, maika Xekohaseti hisekohare kaxaiko. Maika Enore xityotya waiye moka. Eko xoaha.

Timóteo, onofiki ada akadika'da'di Jesus Cristo kadania hojahaha'oadahana. Onofiki jaboni ida Deus a'onira kajoamoraha'oadahavini.Paulo athi anokhomi'ini hida.

Deus pahasapywyky.O Timoteo atsyhyryze Deus bo mopamykysoko ipe mykara:— O Deus myzo ikia humo Timoteo tsipunihikrẽta mozik. O myzo Sesus tuktsa kino niwatihi tysipokzitsiki — my. Iwa atsyhyryze Deus bo mopamykysoko. Iwa hỹ. De.Pauro

Atikyꞌesat ihãite kahato ehepiat imohey hap. Miꞌi hap ahẽtup Tupana pe — Etum o Timoteu pe egyiꞌat hap are ti Tupana pe.Pyno toran naꞌyn. Uito Pauru

Timotí, itúkapu Vúnae ovóheixo xikóyoke.Itúkapumaka hána'itike seánakopi Itukó'oviti yóvoheixonoe.Hunókokune.

Jesu Cristo marî wiôgɨ mɨ'ɨ̂ me'ra niiáto. Õ'âkɨ̃hɨ mɨsâ niî pe'tirãre ãyuró weeáto.Toô kã'rota ohâ'.Paulo

Quiquin Jesusninchic-ari anwan caycuchun. Paypa llaquipäcuynin llapallayquićhu cachun. Chaynu cachun.

Timotiu, wa ĩ̱sima aiwẽ, Wanhib'apito hã 'râwi aipẽ'ẽ 're, 're ĩsãmra mono na, asina 're waihu'u u'âsi mono da. Duré 'Re ĩhâimana u'âsi mono wi, wa tô te tiwi 're waptẽrẽ u'âsi, ĩsimizawizé hã uburé ai'ãma za'ra wa'aba 're hâimana u'âsi mono da.


Ynymerohpyry moro oneneryme Titu. Ywy ase Pauru, Ritonõpo poetory, Jezu Kyrixtu nenyokyhpyry.Tymenekase ywy Ritonõpo a tynymenekatyã akorehmatohme aomiry enetupuhpotohme eya xine, zae omi kurã poko toto amorepatohme roropa. Orihpỹme tymaro kyritorỹko Ritonõpo mana. Ajohpãkara mokyro Ritonõpo. Pake nono onyripyra ro tahtao ynara tykase ynororo tyya rokene, “Orihpỹme ypoetory tõ rĩko ase,” tykase. Mame tõmiry enehpory se toehse Ritonõpo ahtao tonehpose eya kyya xine. Tõmiry tokarose roropa ya ekarotohme imehnomo a, ynara katohme eya xine, “‘Umũkuru enetuputyryhtao oya xine, orihpyra oritorỹko ase, jũme,’ kaxiko eya xine,” tykase ya Ritonõpo kukurãkanekomo. Umũkurume mase Titu, Jezu Kyrixtu tonetupuhse oya exiryke.Ynara ãko ase Ritonõpo a, “Papa, Titu pyno ke exiko. Torẽtyke pyra tyriko roropa,” ãko ase. Jezu Kyrixtu a morara ãko roropa ase kukurãkanekõme exiryke. Series([], ) Series([], ) Series([], )

Pa Xitre? Xà amex? Ixpê Pawre na pa awỳr kagà nhĩpêx nẽ kumẽ. Na pa hte Tĩrtũm mã tanhmã amnhĩ nhĩpêx to ho ixpa. Nẽ ixpê Jejus Kris nhỹ hã hkrajê jahkre o ixpa xwỳnh jakamã na pa hte mẽ kot amnhĩ kaxyw hkôt hamaxpẽr tỳx kaxyw tanhmã mẽ kãm ixkapẽr to ho ri ixpa. Nẽ mẽ kot hprĩ hã mar kaxyw Tĩrtũm kapẽr o mẽ ahkre mex nẽ.

Nota Paoro. Teoso nitiri amotakori nitxaua. Xesosi Kristo iokanatakiti nitxaua. Iua iokanatano kãkitimoni Teoso mereẽkini auiãkiti sãkiretxiti nisãpiretini ĩkapani. Iokanatano kãkitimoni atão inakari imarotinina ĩkapani. Atão inakari imarotiko oerekaua Teoso nireẽkiti akamini ĩkapani.

Aguely adaguhoUrâ Paulo xirâ kata âyam iweninri, Tito. Deus emary urâ. Jesus Cristo ingonotybylâ urâ, unâ iozeno turâem Deus induakeyby modoram kâengatuhoem, nheinwândylymo koeon-honwanâdoem warâ. Arâ ise nhutulymo ize ato ara adâjidyly.

Ihe Pawru ihe, ne Xit ne. Ko hepape amono kar putar newe ihe nehe kury. Ihe aiko Tupàn pe umaꞌereko maꞌe romo ihe. Zezuz Zaneruwihawete hemono kar teko wanupe aꞌe, uzeꞌeg imumeꞌu kar pà ihewe aꞌe. Herexak hemono kar pà hemuzeꞌeg kar pà wemixamixak kwer wanupe aꞌe. — Epytywà ne wà nehe, aꞌe mehe uzeruzar weraꞌu putar herehe aꞌe wà nehe, iꞌi Zezuz ihewe. — Emumeꞌu zeꞌeg azeharomoete har wanupe nehe, iꞌi ihewe. Ne Xit ne ty, ezeruzar aꞌe zeꞌeg rehe nehe.

Oxarura reve ijayvu vy omboypyagueXee Paulo ma Nhanderuete rembiguai haꞌe apóstolo-rã Jesus Cristo xemoĩ vaꞌekue, Nhanderuete rembiporavo kuery amboꞌe rã ojerovia, haꞌe ixupe ikuai vy oikuaa porãmba aguã anhetẽ ete vaꞌe,

Paulo didikotibige TitoEe Paulo, ane ee liotagi Aneotedoɡ̶oji, codaa me ee liiɡ̶exegi Jesus Cristo.Aneotedoɡ̶oji idiomaɡ̶aditedice, odaa idimonya me jao me ili eliwaɡ̶atakaneɡ̶egi niɡ̶ina oko Aneotedoɡ̶oji liomaɡ̶ataka me nepilidi, codaa me jaxawatiogi niɡ̶idi Aneotedoɡ̶oji liomaɡ̶atagipi moyowooɡ̶odi niɡ̶inoa niiɡ̶axinaɡ̶aneɡ̶eco anewi, ane nikeetoɡ̶owa anejinaɡ̶a me ɡ̶odewiɡ̶atema Aneotedoɡ̶oji ane yemaa. Niɡ̶ida anejinaɡ̶a me ɡ̶odewiɡ̶a joaniɡ̶idaa ane yemaa Aneotedoɡ̶oji mejinaɡ̶a niɡ̶ina me inibeoonaɡ̶atibigege midioka limedi me idejonaɡ̶a miniwataɡ̶a anigida noko. Aneotedoɡ̶oji aɡ̶odinaale. Aniɡ̶icatibige daɡ̶a yoe niɡ̶ina iiɡ̶o naɡ̶akaaɡ̶ida me ligegitedoɡ̶owa meote me ɡ̶odewiɡ̶atace. Niɡ̶ijo niɡ̶icota noko Aneotedoɡ̶oji ane nibikota, odaa ja ikee niɡ̶ijo ane ligegitedoɡ̶owa meote, niɡ̶ijo noɡ̶oyeloɡ̶oditedibece latematiko. Najigotediwa yatematiko ane leeditibige me jatematitedibece. Aneotedoɡ̶oji ane Ǥonewikatitoɡ̶odi jiɡ̶iniaa idiiɡ̶e me jeloɡ̶oditedibece latematiko. Tito, jiwakateetibigaɡ̶aji naɡ̶adi notaɡ̶anaɡ̶axi idie, leeɡ̶odi idejigotaɡ̶awa micataɡ̶a deɡ̶ewi makaami ionigi, igaataɡ̶a eliodi me ɡ̶adaxawani mepaanaɡ̶a iwaɡ̶ati Ǥoniotagodi, digo aneji mejiwaɡ̶adi Ǥoniotagodi.Jemaa Aneotedoɡ̶oji Ǥodiodi iniaa Ǥoniotagodi Jesus Cristo ane Ǥonewikatitoɡ̶odi midioka limedi meletaɡ̶adomi, codaa midioka limedi metiɡ̶adiwikodeni, codaa maɡ̶aɡ̶a owo ɡ̶adaaleɡ̶ena mele. Series([], ) Series([], ) Series([], )

PAULOVA'EA OMOMBE'U TITOVA'EA PECarta de Paulo a TitoJihi ko Pauloramo Tupana'gareheva'ero. Jesus Cristo'ga moirũharamo ji ako no jiporavykyavo Tupana'ga pe Cristo'ga mombe'gwovo.A'ereki Cristo'ga e'i ji ve: “Ehoeho ji mombe'gwovo. A'ero ti Tupana'ga remimo'ẽhara'g̃a ikwahavi ojikoga ji rehe nehẽ nahanahã Tupana'ga ahe mbojiko ojihe javo. A'itituhẽva'ea ti g̃a ikwahavi a'ero nehẽ no nahanahã ahe oko katu katu okovo garemimbotarimova'ea rupi javo. Nahã po ti g̃a ndekoi nehẽ o'ejipero g̃waramo: ‘Po ti nhande xako Tupana'ga reheva'ero, a'ero po ti nhande xaho nhandejupa avuirama ga pyri nehẽ.’ Nahã po ti g̃a ei nehẽ,” ei Cristo'ga ji ve ji mondovo.Tegwete Tupana'ga mbea. Ymyahũ yvya apoa renonde ga e'i hako: “Aru ti ji nhiremimo'ẽhara'g̃a mombytavo ji pyri avuirama nehẽ,” ei ga o'mbee'yma hako. G̃wemimbotarimo Tupana'ga okwahavuka kirog̃we ko nhinhi'ig̃a mombe'uhava javo. Amombe'u ji ganhi'ig̃a a'ero. A'ereki ji ve ga e'i kako: “Eho ti nhinhi'ig̃a mombe'gwovo g̃a pe,” ei Tupana'ga nhanembopiro'yhara'ga ji ve kako. Tito, kiro ji ikwatijarukari imondouka nde ve. Jira'yra'java'ea a'e ji nde ve. A'ereki ji ja nde erejiko Jesus Cristo'ga rehe ji ga mombe'urame nde ve kako.Kiro ji ei: Nhanderuvete'ga Tupana'ga ti tomombyry nde ve Jesus Cristo'ga pavẽi nhandepojykaharete'ga pavẽi nhanembopiro'yhara'ga pavẽi, a'e ji. Tandeporogwety ti Tupana'ga Jesus Cristo'ga pavẽi. Tonog̃atu ti g̃a ndepy'a, a'e ji. Series([], ) Series([], ) Series([], )

Paulo tỹ rá vẽ. Sỹ Tito mỹ rán hã vẽ. Topẽ mỹ sóg rãnhrãj tĩgtĩ, kỹ Jesus Cristo vỹ inh fẽg, sỹ tỹ ti apóstolo jẽ jé. Topẽ tóg ẽprã ke ũ ag kuprẽg, ag tỹ ti ki ge jé. Kỹ tóg inh mỹ: “ha isỹ ũn kuprẽg ja ag mỹ tónh tĩg,” he ja nĩ. “Ag mỹ inh vĩ ti kãmén nĩ, sỹ ki hã tó mũ ẽn ti, ag tỹ ã vĩ jẽmẽ kỹ inh ki ge há han jé,” he ja tóg nĩ. Topẽ vỹ ẽg mỹ: “rĩr krỹg ja tũ ve jé ãjag tóg ke mũ,” he ja nĩ. Hã ve sór ẽg tóg mũ. Topẽ tỹ nén tón hã vẽ, vãsỹ, hã ra tóg ón tũ nĩgtĩ. Vãhã tóg ẽg mỹ ã vĩ tag jẽnẽ ja nĩ, ti tỹ ẽg mỹ jẽnẽnh ke kurã ki. Jesus tỹ tóg ẽg mỹ jẽnẽ ja nĩ. Hã to Topẽ tóg inh mỹ: “ha vẽnh kar mỹ tónh tĩg,” he ja nĩ, ẽg kren han tĩ ẽn ti. Hã kỹ sóg ã mỹ tó mũ, Titoꞌ. Inh kósin pẽ vỹ tỹ ã nĩ, ã tỹ inh mré Jesus ki rã kỹ jẽn kỹ. Ẽg jóg tỹ Topẽ mỹ sóg to vĩ tĩ, ti tỹ ã tar han jé, ã krĩ kuprã nĩ jé ke gé. Ẽg kren han tĩ tỹ Jesus Cristo mỹ sóg tag to vĩ tĩ gé. Series([], ) Series([], ) Series([], )

Paulo omondo kwatia Tito pegwarã Nde katu Tito, xe raꞌy tee-rami, ereiko xe-vy. Hesu Cristo-rehe peteĩxa jajerovia-gwi ojoeꞌýi voi nhande. Xe Paulo amondo-ta nde-vy xe nheꞌẽ kwatia-rehe. Xe Nhandejáry rembigwái vaꞌe, Hesu Cristo remimondo vaꞌe ave. Aipota ojeroviave hese heꞌyirã Nhandejáry oiporavo vaꞌekwe gwive. Aipota oikwaa porãve anhetegwa vaꞌe Nhandejáry reꞌýi rekorã. Nhandejáry nhane moingove meme vaꞌe ondive. Upe vaꞌe nheꞌẽ-rehe ajerovia voi. Upéa-gwi ajapo inheꞌẽ.Yma vaꞌekwe, “Amoingove vaꞌerã íxupe oiko hagwã xe ndive opa eꞌỹ reheve” heꞌi vaꞌekwe nhande-rehe Nhandejáry. Haꞌe ijapu eꞌỹ reheve heꞌi upéixa. Ndeꞌi reíry voi. Ãy oikwaa uka-ma katu nhande-vy yma heꞌi vaꞌekwe nhane renonderã mombeꞌu-vy. Hiꞌóra-py oikwaa uka-ma nhande-vy. Ombou vaꞌekwe inheꞌẽ oikwaa uka-vy nhande-vy. Koꞌã nheꞌẽ, “Emombeꞌu katu, Paulo” heꞌi vaꞌekwe xe-vy Nhandejáry. Omombeꞌu uka vaꞌekwe xe-vy xe remimombeꞌurã Nhandejáry nhane resendehaty. Upéa-gwi ajapo joty inheꞌẽ.Amondo-ta nde-vy Tito xe nheꞌẽ kwatia-rehe. Tande rexakwaa rei katu Nhandejáry Nhande Ru, Nhandejáry Hesu Cristo ave. Tane mbopyꞌagwapy ave katu. Series([], ) Series([], ) Series([], )

Jiarỹ Paulo rare. Deuxu deòdu rare. Jesuisi Kristu riwamyre inatyhyna aritỹnynykemy. Kia tyhydỹỹna, Deuxu tarasana mahãdu hõrõ rare. Kia ityhydỹỹna dee inyõ rierykeki, rityhynykeki, Deuxu deewimy tii rarekre. Umytuedeõnahakỹ iny riraòmyhỹre. Deuxu dori tuu rarybere ihetxi bedeu. Deuxu heka tiu raruiõtyhy. Ibededỹỹnana òbiti dehemynydeu, Deuxu aõmydỹỹnana rarybekemy rotỹỹnyre. Kia aõmysỹdỹỹna wadee Deuxu riwahinyre, iny tarasadurenymy rybe‑ò. Txitu‑ò kia warybe rewahinyra. Kai iny‑wana Deuxu tetyhynyteri, kia dori inatyhymy wariòre wesemy tate. Deuxu, iny tyby‑ribi, Jesuisi Kristu, iny tarasadu‑ribi, Deuxudeysana‑di, ywina‑wana adee kanakemy watxireri. Series([], ) Series([], ) Series([], )

Je Pauloramũ kaꞌarana akwasiat imonou enee, ki Tito. Janeruwarete ꞌga remiayuwa je. Jejui Kristu ꞌga je mono kwe pe ojeꞌega momeꞌwaukaa ꞌgã nupe ikue. Ymã te ako ꞌga jemuẽmi werowiareꞌema ꞌgã nui ikue, je mogou omomeꞌwaramũ ꞌgã nupe ikue. Jarejuwarete ꞌga remimũꞌẽmera ꞌgã nupe omomeꞌwaramũ ako ꞌga je mogoi ikue. “Emuꞌe ꞌgã je ree, je rerowiar ywyapiukaa ꞌgã nupe”, ꞌjau Jejui ꞌga jee ikue. “Jejeꞌega aꞌjea futat. Aꞌeramũ ene jejeꞌeg aꞌje are etee ꞌgã muꞌjau”, ꞌjau ꞌga jee ikue. Aꞌjea futat Janeruwarete ꞌga jeꞌega. Niꞌmeaꞌuweri ꞌga. Aꞌeramũ jane aꞌjea futat ꞌga rerowiaa. Ymã te ꞌã Janeruwarete ꞌga ꞌi rakue, ywy apoeꞌemauwe rakue: “Tejaꞌyra ꞌga rerowiaaramũ je ꞌau futat ꞌgã muri ꞌgã mogyau tejepyri nakwaparimũ warãu rũi”, ꞌjau ꞌga ojeupe rakue. Aipo ꞌea jane ꞌã sirowiat jarejemogyau. Ymã te ꞌga aipo ꞌjau rakue. Aꞌere ꞌga ꞌawamũ je monoi wemifutara ꞌara rupi imomeꞌwaukaa jee: “Waꞌyra ꞌga rerowiaramũ ꞌga ae katuꞌogukari waꞌyra ꞌga upe. Aꞌeramũ nipo ꞌga ikatuꞌogipyrera ꞌgã nerawaukaa ojeꞌwyr ipe”, ꞌjau je ꞌã tekou imomeꞌwau. Janeruwarete ꞌga ae katuꞌokararetea. ꞌGa futat je monou aipo momeꞌwaukaa pãwẽ pãwẽ ꞌgã nupe. Aꞌeramũ je ꞌga jeꞌeg imũ etee futat tewau imomeꞌwau kwe pe ꞌgã nupe ikue. Ene upe je kaꞌarana kwasiari, ki Tito. Jejui Kristu ꞌga ꞌã jane sirowiat. Aꞌeramũ ene jeraꞌyra ꞌjawe ekou jee. Kuꞌjywa ꞌga ꞌã Janeruwaretea futat. ꞌGa raꞌyra ꞌga ꞌã, Jejui ꞌga ae katuꞌokara. ꞌGã nesagea ene rerekoa je afutat, ki Tito. Ene mopyꞌataꞌwaa nanẽ je afutat nũ. Series([], ) Series([], ) Series([], )

Paur kute Xitumã pi'ôk no'ôk ne ja. Akmere Xitu, ba, ibê Paur ne ba amã pi'ôk no'ôk ne. Xitu, abê ikra djwỳnh, amã ne ba pi'ôk no'ôk ne. Ga ne ga ikôt tu amim Jeju kamnhĩxkumrẽx, kam ne ba ajo ikra.Ba ibê Paur, ibê Metĩndjwỳnh nhõ àpênh. Jeju Kritu ta ne ijano ba tẽ. Nà, Metĩndjwỳnh kubê me bapytàr djwỳnh ne ijano, ije memã Jeju jarẽnh kadjy ijano ne imã,—On kàj bê ijã adjujarẽnh tẽ, ane. Ije memã Jeju jarẽnh nhym me kute mar ne kam kute tu amim kamnhĩxkumrẽxmã. Arỳm ne Metĩndjwỳnh amijo me kwỳ pytà. Me ja kute tu amim Jeju markumrẽxmã, ne kam arỳm kôt katàt mrãnhmã. Metĩndjwỳnh kabẽn katàtja, 'êxnhĩ kêtja tãm ne me kute mar ne kam arỳm kôt katàt mrãnhmã. Nà, kadjy ne Jeju ijano, ije memã Jeju jarẽnh nhym me kute amim kamnhĩxkumrẽxmã. Mỳj ne me kute tu amim kamnhĩxkumrẽxmã? Bir, me batyk nhijukri amũ me batĩn rã'ã rã'ã rã'ãn batyk kêtkumrẽxmã. Metĩndjwỳnh 'êxnhĩ kêtkumrẽxja tãm ne me bamã arẽ. Amrẽbê ne kute pyka nhipêx kêtri arỳm kabẽn pydji jarẽn me bajã amim karõ. Me batyk nhijukri batĩn rã'ãmã ne me bajã amim karõ. Ne kam ajbir ne arỳm me bamã me batĩnjao amirĩt ne. Ar idjujarẽnhkôt o amirĩt ne. Arỳm kute aminhõ akati jarẽnh djàkam me bamã o amirĩt ne. Ba ne ba memã 'ã ajarẽ nhym arỳm amirĩt ne.Be, akmere, gê Metĩndjwỳnh ajo djuw mex, Jeju Kritu kubê me bapytàr djwỳnhmẽ Bãmbê Metĩndjwỳnh ar ukaprĩkôt ajo djuw mex ne ar ajo ba, ne amã adjumar mex jarẽ ga kam adjumar mex ne ar aba.

Pauloya Imenuka Tito pîꞌUurî Pauloya sîrîrî kaareta menuka sîrîrî. Paapa poitîrî pe wanî, moropai Jesus Cristo naipontîꞌpî pe wanî. Uyarimaꞌpîiya Paapa nîmoꞌkaꞌsan pia innape Jesus kuꞌtoꞌpe toꞌya, Paapa maimu yairon epuꞌtoꞌpe toꞌya moropai imaimu yawîrî toꞌ koꞌmantoꞌpe uyarimaꞌpîiya. Mîrîrî ton pe uyarimaꞌpîiya. Maasa pra innape ikupî wenai enen koꞌmannî kupî yeꞌnen ipatîkarî. Mîrîrî epuꞌtî pîꞌ man maasa pra pena pata ekonekasaꞌ pra tîîse Paapaya taꞌpî: —Toꞌ koꞌmamî pe man ipatîkarî enen uupia —taꞌpîiya. Paapa mîîkîrî seruꞌyeꞌ pepîn. Mîrîrî yeꞌnen inîmîkî pîꞌ koꞌmannî. Mîrîrî itekare anekaremeꞌpai Paapa enasaꞌ ya, ekaremekî meꞌpoꞌpîiya. Mîrîrî itekare ekaremeꞌse uyarimaꞌpî mîîkîrî Paapa, upîikaꞌtînenkonya. Sîrîrî kaareta yarimauya sîrîrî aapia, Tito. Amîrî wanî unmu pe puꞌkuru maasa pra innape Jesus kuꞌsaꞌya ikupîꞌpîuya warantî.Apona epîrema sîrîrî. Paapa pîꞌ esatîuya: —Mîîkîrî Tito eraꞌmakî morî pe, tîîwanmîra aweꞌtoꞌpe, moropai tamîꞌnawîron morî pe aweꞌtoꞌ ke irepakî. Mîrîrî warantî tauya Uyunkon Paapa pîꞌ, moropai Jesus Cristo upîikaꞌtînenkon pîꞌ. Series([], ) Series([], ) Series([], )

PAOT TE TIT PU TAPPET KAX'ÃMI''Ũgmũn Paot. 'Ãte xa' kax'ãmi nũhũ' tappet. 'Ãte hãpxopmã max Topa pu'. Yeyox Kunnix te mõgkutnãhã 'ũgmũn. Topa tek yãy kutnãhã 'ũgmũn tikmũ'ũn kopah, tu mõgkutnãhã', 'ũyĩy Topa yõg tikmũ'ũn hãg tehe', puyĩy tu' kuxa mãm ka'ok nõy nã mõg. Topa yõg hãmyũmmũg xe'e'. Topa yõg putat max kopa tikmũ'ũn te hi'ax kux 'ohnãg hip. Topa te' koit 'ohnãg. Hõmã tute hãm'ãktux xex, 'ĩhã hãm xexka xip'ah. Tute hãm'ãktux, hi'ax kux 'ohnãg hõm putup, yã tikmũ'ũn hĩnnãp-tup, puyĩy hi mõkuma'mõg, ha' kux 'ohnãg. Hãpxip 'ĩhã Topa te 'ã yãy yõg hãm'ãpak max'ax 'ãktux nõ 'ãmnĩy xe'e 'ĩhã. Tute 'ã' hõm yãy yõg hãm'ãpak max'ax, 'ũyĩy tikmũ'ũn pu nõm 'ãktux. Topa te' xat. Yã Topa te tikmũ'ũn kuxa kummuk xit, nũy kuxa max mõ'tat, 'ũyãnãn tu'. 'Ãte xa' kax'ãmi', yã Tit pu' 'ũgkutok pit putuk Topa yõg putat max kopah. Pu yã yũmũg 'Ãtak Topa xa hãmmaxnã', xayĩy 'ãkuxa yũm. Series([], ) Series([], ) Series([], )

TITO BEAPTUP PAULO EMUDUPMUBARARAKTUPTito, ijudup mubararag̃ õn ewebeaptum. Õn Paulo. Deus buywatwat'ukat õn. Jesus Cristo emumuju õn. Ixe omujujum Deus emunaẽyũ mutaybitbit am big̃ ma ip itabut am Jesus kay. Big̃ ma itaybit je'e ip kawẽn icẽmãn. Big̃ ma Deus bikuyap tag̃ jeku ip. Ixe bikuyap tag̃ wuyju jekukum, soat em acesop wuyetait cexe iap wiwim puye.— Soat em ma ip jeedop oxe itait — io'e Deus ipi mug̃ẽ'ũm awap.Deus napapa'uk g̃u. Imuwẽg̃at pin pima Deus kawẽn idipat o'g̃uwẽg̃at soat pe ijodiat pe. Okpot kayayũ soat em itait ip jeedop oxe iap ekawẽn o'g̃uwẽg̃at. Õn tak ixe juk omuju iboap ekawẽn muwẽn ãm ijodiat pe. Iboap ekawẽn muwẽnuwẽn õn Deus a'õbi. Ixe Deus wuydaxijojo'ukat. Tito, ijudup mubararag̃ õn ewebeaptum. Ẽn okpot co'i Jesus Cristo kay wuyetabut puye.— Bay, xipan cuy Tito ejukuk — i õn e'em Deus pe- -wuyebay be, Jesus Cristo be dak- -wuykukukat pe.— Yag̃uymubabibin cuy eg̃uy — i õn e'em cebe ip. Series([], ) Series([], ) Series([], )

Ỹ Paw-Ro, Pꞌop Hagä Do karom seeh, Jesus Kristo mejũũ do see ỹ ti hỹỹh. Ỹ Jesus mejũũ ỹ masa Pꞌop Hagä Do asëëw bong doo, baad ta hã rahꞌyy kaꞌeeh hyb nꞌaa, baad hadoo do ky nꞌaa Pꞌop Hagä Do karẽn doo da ji bawät hanoo doo, rabahapäh hyb nꞌaa. Ta hã rahꞌyy kaꞌeeh do hyb nꞌaa, baad hadoo do ky nꞌaa rabahapäh do hyb nꞌaa, Pꞌop Hagä Do wë sa hꞌyyb tym nadajëp do ragada. Sahõnh hẽ tadu dahäng do pooj jé Pꞌop Hagä Doo, wanadii doo, taky nꞌaa eno däk paa ji hꞌyyb tym hawäd hadꞌyyt do ta wë. Hỹỹ kä, tahꞌyyb däng do noo gó, ỹ berꞌoot do hã Pꞌop Hagä Do metëëh nanäng taky däng do paah. Pꞌop Hagä Doo, ër hꞌyyb tym dëëb hꞌyyb däng hã ỹỹ, ỹ tamejũũ, ta ky däng do ỹ baherꞌoot hyb nꞌaa, ỹ wén metëëk ta wób sa hã. Ỹ ky nꞌaa edëng õm Tiit, nemon ỹỹ Jesus hã mahꞌyy kaꞌeeh do hyb nꞌaa tah ỹ hado däk doo. Ỹ karẽn Pꞌop Hagä Do ër Yb, Kristo Jesus ër hꞌyyb tym dëëb na-ããj hẽ ky enꞌyym a hã. Ỹ karẽn baad õm rahꞌyyb nꞌyym. Series([], ) Series([], ) Series([], )

Pau²lah³lo²na¹xai²na² ũ³wha²li¹le¹nxa²ha¹wa². Txa²wã¹sũ̱³na² wãn³txa² a²wa³ka³li³lot3sxã³ yxau²xai³jah¹lo²sa¹wa². Je³su² Kris²tu³jah¹lai²li² ĩ³sa²si¹hã³ũ¹sa²jah¹lo²sa¹wa². Je³su² Kris²tu³jah¹lai²na² wãn³txai³tã² ĩ³hen³txi³si¹ha¹jau³su² ĩ³sa²si¹hã³ũ¹sa³na²hẽ³la². Nxe³sa³ha²kxai³ Txa²wã¹sũ̱³na² sa²kxai³lu² ki³ha¹kxi² e³nẽ³jah¹lo²sxa³jah¹la² a²nũ²a² ĩ²sxã³ ã³yũ³so¹te²a² yxo²ha³kxa¹ ĩ³nxũ²kwa̱i³lxũ¹txi³te³lhxã³ nxa¹wa².— Txa²wã¹sũ̱³na² yxo²ĩ²ã³yah³lxi³txa³hẽ¹li¹. Ain¹si¹ha¹jau³su² nxe³na¹wa². Te²yã¹nxe³sxã³ wãn³txa² ya²la³lyau³xa² yxo²ĩ²ki̱³jau³xai²li² sa²yxo²we¹ki̱³kxai²nãn²tu̱³, wi¹lhin¹sxã³ yxau³hĩ̱³ki̱³tã³la². Te²yã¹nxe³sxã³ kxãn³nãu³a² kxan²ti³ ka³te̱n³su² yxau³ki̱³tu¹wa². Nxe³jau³xai²li² kxã³nxãn¹jau³xai³ta³lxa²na³la².

Natyo Paulo, Enore wakanehare, Jesus Cristo niraene kakoare naxairatya exe babera. Enore aoka natyo haomana hoka axikatya natyo nakahinaetya hoka naiyatelikisa maheta Enore anere hotyalinai tyakekone. Naotyakisahene Iraiti Waiyexe kakoa hoka waiyexe maniya taita tyaonaha maheta. Iraiti Waiyexe hiyeta watyahita wenati matyotenehare xahita. Enore mamaoseralahare atyo, waikohe maomakahareneta wenati matyotenehare isa womana aokowi. Haxaimenekolaoseta hotikisa womana wenati matyotenehare iraiti hiyeta. Exe Iraiti Waiyexe atyo kaxekakita nomani hoka noxakaitene Wiyasehareheta Enore xaokalita. Naxairatya homana, Tito. Hiso atyo nityani hityakekone hiyeta. Exe tyakekoti atyo hityakekone, notyakekoni xoaha. Kasani waiye himehexaikohare hisaona Wexe Enore hiyeta, exahe Wiyasehareheta Jesus Cristo hiyeta naokita. Series([], ) Series([], ) Series([], )

Pauloa bikaronaki ida athi kapapirani Tito kaniaTito kaimoni hida Paulo athi kapapiraniTito, oathi hida onajirija kadaimoni. Hovani Paulo ho. Deus kabadani abono ho. Jesus Cristo hora karonavini hiki athi oavaadahaonivini. Deus hora nagathogathovini hi'iki va'ora oakodiara kaimoni adani kidija'ari, danoja kaimoni ida vajari'darina. Deus va'ora nagathogatho'iki adani kidija'ari. Deua binofiki ida va'ora oka'ojomo'ivini athia. Ka'oa hini ida Deus athi ija'ari-ra nava'isohijahakivini hiki hojai asohiki binofikia. Deus athi haria nava'isohijoravini hiki ida mahi anokhomiriki Deus kania anaviahanokhaja kaimoni. Hahavi-ra namonahavini viahania Deua bini'a'iki:—Ija'ari-ra ono'aki bana ho mahi anokhomirikia kodiania — niha. Deua ni-bikorijanahaki ida ija'ari. Ka'oa hiki ida mahi anokhomiriki varani hini. Deua binofivini kamahini vani ija'ari-ra nanamithavini hi'iki ida mahi anokhomiriki varani hini. Deus akadi'akava'ijoahi abono hora nanamithavini hi'iki hida mahi anokhomiriki varani hini, hora honariavini hiki oananamithaonija kaimoni. Tito, ira oakaronavini hiki hida oathi kapapirani. Jesus kania iabono gahinai iniha'avini ira oakodiavini mani ida kodisaia ira onaonivini hija. Harivani Jesu-ra avakaijoka'bamakhamaki hari. Onofiki ida Deus akadiabi'i, Jesus Cristo khama ira vakajoamoraha'oadahavini, ira vano'avini jaboni va'i jahajahania. Akadi'akava'ijoahi abono ada Jesus Cristo. Series([], ) Series([], ) Series([], )

Pauro Titu bo ziwatahakaUta Pauro. Titu bo piwatahaka. Utakta Deus ykzoho my. Sesus Kiristu zikpeha ahabo iwatahi pahahyrinymyryky. Iwaze Deus kape niy:— O ikia awatawyhyta tysihyrinymyrykta. Iwatahi Sesus humo mysispirikpotohi. Iwatsahi amy ty wasani my sihyrinymyrẽtsa. Iwa kaharere bo hyỹ mahaze mozurukunaha — niy. Deus ykparawy zuba anatyhi yhỹ tsimahaze mywahi ibaze tsimynapykyknaha. Iwatsahi iharere bo hyỹ tsimaha. Tapara Deus mybarawy izuknihibyize atahi:— O asaktsa kawatawyhytsa kabaze mynapykyknaha. Sispitu tahawahi kabaze mynapykyknaha — iwa mysoho ty niy. Deus harere zuba wasani mynakara. Batu mybarapetu ziky. Kyze utakta Deus harere bo hyỹ myze iwazehi iharere motsasoko. Iharere Sesus soho kytsa sizubarẽtsa bo motsasoko. Deus zikpeha iharere motsasoko. Deus zikpehata hi hyỹ iky iwatahi ikiahatsa bo motsasoko, Deus mymyoktyhyrykta naha soho humo mykara. Titu bo piwatahaka. Ikia katse wata tsikyzik. Katsaktsa Sesus humo myspirikporẽtsa Deusta myzo. Sesus Kiristu mymyoktyhyrykta. Iwaze Deus bo atsyhyryze mopamykysokoze ipe my:— O myzo Titu tsipokzitsikikta, iwatahi mytsaty mytsaty byri my. Sesus Kiristu humo tsakurẽta mozik — my. Iwa atsyhyryze Deus bo mopamykysoko. Series([], ) Series([], ) Series([], )

Mesup ti Pauru miwan atipoꞌoro ewawi uiwy Titu. Uito ti meiũ Tupana eropat hat iꞌewyte wuatꞌi Porekuat Iesui ehay moherep hat uito. Saꞌawyꞌi ti Tupana uiꞌairo tehay moherep hamo tomiꞌairoria piat hamo uipoꞌoro. Mio tã e uhepe — Atikyꞌesat en uhehay pywuat moheg miitꞌin miat hamo e. Uhaꞌyru mohey hap moheg hamo uimiꞌairoria muꞌe hamo woroꞌairo en e Tupana uhepe. Katupono saꞌawyꞌite at yt kat i te turan toꞌe Tupana ahepe — Atum aru ehepe eheĩneꞌen wuatꞌi eꞌat piat hamuat e ti Tupana. Yt heso i ahete Tosaꞌyru mohey haria pe. Miꞌi hap yn wahekatup aito mesup. Heꞌat putꞌokꞌe raꞌyn hawyi Tupana timoherep taꞌyn uhepe tehay — Atum aru wuatꞌi eꞌat piat eheĩneꞌen hap Uhaꞌyru mohey haria pe e Tupana ahepe. — Koitywy woropoꞌoro en Pauru uhaꞌyru etiat sehay moherep hamo katupono woromohey en inug hamo e uhepe. Miꞌi tupono ti atimoherep Haꞌyru wuatꞌi uwania pe Tupana e hap ewywuat. Ahehakyeraꞌat Tupana piat hap Iesui mikyiꞌat moherep hat areĩneꞌen mesup uito. Uito ti Pauru. En ni Titu uhaꞌyru sese Iesui mohey hap kaipywiat katupono aimimohey ti wẽtup ok yn toĩneꞌen mote ꞌi pote wẽtup ok yn aito. — Etum no egyiꞌat hap uhaꞌyru Titu pe areꞌe mesup mesuwe Aiꞌywot Tupana pe. Iꞌewyte imowepit kahato hap etum o uhaꞌyru Titu pe areꞌe mesup mesuwe Tupana pe Iesui Uhehakyeraꞌat hat pe wuatꞌi Porekuat pe. Series([], ) Series([], ) Series([], )

Yútoe Poûlu páhoe xoko TítuYundóxinopea ra koyuhópeti, undi Poûlu, undi ovoxe Itukó'oviti. Undímaka ápostulu, páhoe Jesus Kristu koyúhoyea emó'u xapa xâne, maka ukápanane ne koati kaná'uti kuveóvoti Itukó'oviti, kuteâti kúveova kasása'iupo, enepohikone noívokoe, koáne, maka ukápanane exoâti ne kaná'uti kixovókuti, enepone hókone xâne teyoti Itukó'oviti, enepone porexó'oviti ápeyea kúxoixone ûti xoko Itukó'oviti vópeamo xokóyoke ákotine hunókoku, véxone koúsokeovomo, kuteâtimaka koyúhoyea Itukó'oviti kó'iyeanemoye tumúneke ápeyea ra mêum. Yoko ako semékekexa ne Itukó'oviti, koati kaná'uti ne yûho. Simovóne koati kaxéna, koúhapu'ikokono neko emó'u, enepone ngoyúhone xapa xâne, páhoenonu ngoyúhoyea ne Itukó'oviti, enepone Koitóvoviti. Yundóxinopea ra koyuhópeti Titú, iti kutí ngíxone nje'éxa ya xoko Jesus koeku poéhayeane ne kuvóvone ûti.Itúkapu hána'itike seánakopi Itukó'oviti, Ha'a ûti, yoko Jesus Kristu, Koitóvoviti, yovóheixo, koane úhepetike isoneûti ukeâtimaka xokóyoke. Series([], ) Series([], ) Series([], )

Paulo Titore ohâka pũri niî'Paulo Titore ohâ'ke niî'Yɨ'ɨ̂ Paulo Õ'âkɨ̃hɨre da'rá ko'tegɨ Jesu Cristo bese kũú'kɨ niî'. Kɨ̃ɨ̂, kɨ̃ɨ yeé kitire werê dutigɨ kũûwĩ. Õ'âkɨ̃hɨ kɨ̃ɨ̂ besé'kãrãre ãyuró ẽho peókã ɨa sãágɨ yɨ'ɨ̂re kũûwĩ. Tohô niikã́ naâre Õ'âkɨ̃hɨ yee, diakɨ̃hɨ́kãhasere masî dutigɨ kũûwĩ. Keoró Õ'âkɨ̃hɨ ɨaró noho wee dutígɨ tohô kũûwĩ. Apêyere, naâre Õ'âkɨ̃hɨ tiropɨ katî nu'kuatehere e'katí yuu dutigɨ kũûwĩ. Õ'âkɨ̃hɨ niî sootimi. Kɨ̃ɨ̂ a'ti nukúkã weeátoho dɨporo “Katisé pe'titiátehere o'ôgɨti”, niî tohakɨ niîwĩ. Ni'kâroakãre kɨ̃ɨ̂ “Tohô weegɨ́ti” niîka tero ehâ'. Tohô weégɨ kɨ̃ɨ yeé kitire werê sihase me'ra “Kɨ̃ɨ̂ tohô weegɨ́ti” niî'kere masaré masikã́ weemí. Õ'âkɨ̃hɨ marîre yɨ'rɨógɨ kɨ̃ɨ̂ dutiró me'ra yɨ'ɨ̂re tee kitíre werê dutiwĩ. Tito, mɨ'ɨ̂ yɨ'ɨ̂ makɨ weeró noho niî'. Marî ni'kâro noho ẽho peóse kɨó'. Mɨ'ɨ̂re a'ti pũríre ohâ'. Õ'âkɨ̃hɨ marî pakɨ, tohô niikã́ Jesu Cristo marî yã'âro weé'kere yɨ'rɨógɨ ãyuró weeáto mɨ'ɨ̂re. Pahá yã'ato. Mɨ'ɨ̂re ãyuró ehêri põ'ratikã weeáto. Series([], ) Series([], ) Series([], )

Titoman Pablo Cartacuśhan Diospa nunan Jesusninchicpa jucnin puydï caćhan ya'a Pablom anman isquirbiycamuc. Paymi caćhamäla aclaśhancunäta payman chalapacachinäpä, jinaman allin cawsayta wayuycachï willacuyta yaćhaycachinäpäpis. Cay rasuncämari wiñay cawsayta alcaycachin manalä imapis captin Dios limalicuśhanmannuy. Pay'a manamá articunchu. Series([], ) Chalapacuna captïmá, Salbacü Diosninchic unanchaśhan timpućhu “Caymi lulanayqui” nil allin willacuyta camalaycachinäpä caćhamäla. Chaymari sumä chalapacü-masí Tito walaśhní canan isquirbimuc.Quiquin Tayta Diosninchicwan Duyñunchic Salbacü Jesuspa llaquipayninpïta jawca cawsay amćhu caycuchun.

Tituhu ma, Paru te te ĩrob'ui'érézéWa hã Paru, 'Re ĩhâimana u'âsi mono ma romhuri'wa, duré Zezu Cristuhu zadawa wasu'u'wa 're ĩ̱morĩ, wa ãma aima rob'ui'éré. Zezu Cristu hã ma tô ĩ̱pisutu, te te datẽme ĩ̱zatõrĩ da, 'Re ĩhâimana u'âsi mono nhib'a'uwẽ norĩ u, te tãma 're apawapto mono da, Wanhib'apito umnhasi sina 're hâimana za'ra mono da, duré Wanhib'apito ãma tô sena rowasu'u wẽ na te 're apawapto mono da, ãma 're nomro wẽ mono da. Taha da, ma tô datẽme ĩ̱zatõ. 'Re ĩhâimana u'âsi mono hã sadawa nhipese õ di. Marĩ te te apoto mono õ ré, ma tô tizazei'wa norĩ ãma sima roti siro, rowẽ ĩsi'utõrĩ'õ ãma ĩ'rata 're hâimana u'âsi za'ra mono da. Taha zô si, wa wasina 're wanhimipari u'âsi za'ra. Tawamhã bâdâ ma tô oto ĩwa waptãrã, te te dama ĩwaihu'uzéb da hã, ãhã wasu'u hã. Taha wa, ma tô we ĩ̱ma tisõ, tinhimiroti hã, ĩsadawa para te dama 're sadawa wasu'u mono da, 'Re ĩhâimana u'âsi mono hã Wa'anho'reptui'wa hã. Titu, taha wa, wa ãma aima rob'ui'éré. Te ĩ'aipawaptobzéb zarina, wasiré Wanhib'apito zazei'wa 're aimorĩ wa, ĩ̱'ra na wa asisi, asawi te.Wamama ma, wa ai'ãma 're ĩ̱mreme u'âsi, 'Re ĩhâimana u'âsi mono ma, duré Wanhib'apito Cristu Zezusihi ma zama, ĩsimizawizé hã ai'ãma 're hâimana u'âsi mono da, rowẽ u'âsi, ãma 're aimorĩ da. Series([], ) Series([], ) Series([], )


Titu erohtopõpyry Kereta poKynomoase moroto ahmõta po Kereta po, morotõkõ akorehmatohme otyhkara ro jexiryke, Jezu poetory amorepatõkõ ritohme oya emero pata tõ punero. Ynyrohmanohpotopõpyry poko oya wenikehpyra exiko.

Kris kwỳ hkrãhtũmjaja kot tanhmã amnhĩ nhĩpêx to kaxyw mẽ hã kãm karõWam Ximotre 3.1-13Nẽ na pa pre Kret rũm inhnojarêt hãmri nẽ amã axàpênh ã karõ nẽ Kret kãm are nẽ man mõ. Na pa pre amã:—E kêr ka jar arĩk nẽ mẽ kãm ixkapẽr jarẽnh jatur xàm mẽnh o mẽ hkôt apa. Nẽ Kris kôt pahkwỳjê mã mẽ hkrãhtũmjê xunhwỳ. Kret kãm krĩ piitã hkôt. Na pa pre ixprĩ hã tanhmã amã mẽ harẽnh to. Tã kêr ka ate inhmar xà hkôt mẽ hkwỳjê kapi nẽ mẽ unhwỳ. Koja mẽ ã amnhĩ nhĩpêx anhỹr o pa ka ja hã mẽ omu nẽ mẽ unhwỳ.

Nitakanapai pite Kreta pokomiriĩti, kotxi aparĩka iuaãtaã kona xipokapanika, ininiã ninirekari pite kaminiri ikara parĩkatxi. Pimereẽna kõtãkikarerini ikini sitatxitiã Teoso sãkire auiãkani õtãkikakani tĩkane. Pimereẽna mitxi nisãpiretakiti iaõka.

Cretadâ Tito ewanopyryTârâ ilha imâsedo Cretadâ watay, Jesus einwânni modo duay agânhekyly kâenwanikeba wakynre. Âmâlâ olâ ise ewanikeim, Tito. “Jesus einwânni modo ewy ise pymâem tuduakezeim iwerâ. Idânârâ xidadâ modo odakâ Jesus eynynonro modope ato ara enomedânimo pymâ iduakegâ” uguelâ âyam. Awâtârâ watay, âdaunlo pymâem ini awyly wâgâ âyam auguelâ. Auguehobyry ara aikâ.

Xit umaꞌereko Kereta ywy rehe aꞌeAꞌe ꞌar mehe urezar yrypypoꞌo Kereta her maꞌe rehe ihe, taw nànàgatu nemono kar pà ihe. Nezewe azeꞌeg newe. — Amo uzeruzar maꞌe xe har aꞌe wà, uzawy Tupàn hape aꞌe wà. Noho katu kwaw hupi wà. Exak kar wanemiawy kwer wanupe nehe, wamuzewyr kar pà Tupàn pe nehe, aꞌe newe. — Eho taw nànàn nehe, awa wanexanexak pà nehe. Emuigo kar aꞌe awa uzeruzar maꞌe waneruzeꞌegar romo ne wà nehe, aꞌe newe. (Taꞌe naexaexak kwaw ihe wà xe, nepyr hereko mehe ihe wà xe.)

Igreja re opena vaꞌe kuery reko re ijayvuaHaꞌe nunga rupi ae roeja karamboae Creta ypaꞌũ py py, mbaꞌemo ndajapopai vaꞌekue rejapopa aguã, haꞌe rami vy peteĩ-teĩ tetã py remoĩ aguã igreja re opena vaꞌerã, ndevy ajapo ukaague rami vy.

Ica libakedi Tito minitaɡ̶a ica lidelogo-nelegi ane liboonaɡ̶adi CretaIdiaaɡ̶adoyaa minitaɡ̶a lidelogo Creta jaotibige magoti ane ɡ̶obakedi, codaa me iomaɡ̶atiticoace niɡ̶inoa ɡ̶oneleegiwadi baanaɡ̶a yaxoɡ̶otibigiwaji me lacilodi Ǥoniotagodi loiigi idiwatawece nigotadi. Codaa genaɡ̶a jeloɡ̶oditaɡ̶awa anodaaɡ̶ee me ixipeniticoace niɡ̶icoa ɡ̶oneleegiwadi.

Titova'ea oporavyky Creta peJi horame ypa'ouhũa hugwi Creta hugwi nhande ndiaporavykypavi g̃a pokopave'yma. Nurã ji nde rejari pevo toporavyky pa ti ga ji py'rovo javo. Jihi a'e nde ve a'ero: Nahanahã ti Jesus'gareheve'g̃a pyteripeve'g̃a hugwi emo'emo'ẽ akwaimbae'g̃a onhimbovyvyhara'g̃a ikwahapyra'g̃a tohepia katu ti g̃a Jesus'gareheve'g̃a mbo'embo'eavo javo. Embojoapia pa ti egwovo cidades pe g̃agwyri pe Creta pe g̃a mo'emo'eamo, a'e ji nde ve ikwehe.

Tito tỹ Creta ki ke ag ki rĩrÃ mỹ sóg: “ha ver goj vãso tỹ Creta tá jẽ,” he ja nĩgtĩ, ã tỹ tá isỹ nén han kãn ja tũ ẽn han kãn jé. Hã kỹ sóg ã mỹ: “cidade kar ki igreja to pãꞌi vin,” he ja nĩ. Ã tỹ ũ kuprẽg kỹ, ti tỹ tỹ pãꞌi jẽ jé, kỹ tag to jykrén nĩ, ha mẽ.

Paulo oipota Tito omoingo Hesu reroviaha rerekwarã(1 Tm 3.1-7)Aipota erejapo ãy xe ajapo eꞌỹ vaꞌekwe. Upéa-rehe oroheja kuri Creta yvy y mbyte-py oĩ vaꞌe-py. Emoingo tetã tetã-rupi Hesu reroviaha rerekwarã. Emoingo ingo katu íxupe xe nde-vy haꞌe hagwe-rami.

Inyaõmydỹỹnana biòbitinykemy dori adee adiride. Kreta bede‑ribi ròhònyreu, dori waaõmysỹdỹỹna rehuõre. Kia‑ki dori kowa‑di anaride. Ibutumy hãwã hãwã‑ki ityhydỹỹdu mahãduy‑ribi kai matuari mahãduõ bimyke. Iwese jiarỹ rarybere wese kai bimyke.

Kreta pype Tito ꞌga rekoiPeu jarekou ako jane jareporowykya nimateepawi aiꞌi. Aꞌeramũ ako je ene momytau ꞌypõꞌõũũ pype aiꞌi, jareporowyky mateepaawamũ ako je ene momytau peu aiꞌi. “ꞌAu etee eko raꞌne. Nimateepawi we jane jareporowykya, ꞌau Kreta pe”, ꞌjau ako je enee aiꞌi. “Aꞌeramũ ene ewau kwe pe amunawa moyka ꞌga amũ ene imogou ꞌwyriaramũ Jejui ꞌga rerowiaara ꞌgã nupe”, ꞌjau je ako enee aiꞌi. Aꞌeramũ ki ene, ꞌga amũ mogo enune, ejeaꞌaramũ jejeꞌeg are. “Ako esage maꞌe ꞌga etee futat ene imogou ꞌwyriaramũ ꞌgã nupe”, ꞌjau ako je enee ikue. Aꞌeramũ je ꞌawamũ imonouꞌjapa ikwasiaa kaꞌaran are enee aipo ꞌjau etee futat nũ.

Xitu kute Jeju nhõ me jao ba djwỳnh pymjỳrmã.(Xim k 3.1)Mỳj kadjy ne ba pykabê Kretakam amã inhire? Bir, aje mỳjja inomã mẽnhmã, ije kum o krax ne ije inomã mẽnh kêtja aje ikudjwa inomã mẽnhmã ne ba kadjy amã inhire. Ne kam ajte aje Jeju nhõ me jao ba djwỳnh kum àpênh kadjy me umjỳrmã ne ba kadjy amã inhire. Krĩ kunĩkôt aje me'ã Jeju nhõ me jao ba djwỳnh rẽnhmã, ije amã 'ã karõkôt.

Tito Esenyakaꞌmatoꞌ Creta Wono PoAmîrî pokonpe wanî yai, esenyakaꞌmaꞌpî tîîse aretîꞌkauya pra wanîꞌpî. Mîrîrî yeꞌnen amîrî nîmîꞌpîuya Creta po yaretîꞌkapa. Mîrîrî yai taꞌpîuya apîꞌ: —Innape Jesus kuꞌnenan eraꞌmanen pe warayoꞌkon moꞌkakî pata kaisarî Creta wono po —taꞌpîuya. Mîrîrî yeꞌnen manniꞌkan morî pe iteseru tîweꞌsanon taꞌpîuya yawîrî toꞌ moꞌkakî.

Tit te hãpxopmã max hãpxexka Kenet tu''Ãte 'ãxix hãpxexka Kenet tu', xayĩy hãpxopmã max, yã 'ãte nõm kuxyã 'ohnãg, xayĩy yĩmõgãtux tihik, nõm te Kunnix kopa kuxa mãm xop pẽnã max kõmẽn xohix tu'. 'Ãte' xa nõm 'ãktux.

Õn exe bima wuyekapikap cuk ag̃u'ũm g̃u. Imẽnpuye juk õn eiwat Creta be- -tip'aweroro be wuyekapikap mu'ũm ãm. Itabucayũ kukukayũ juy etaẽ soat ka be ag̃okaka be. Ixeyũ juy etaẽ apẽn cuk ocece ewebe iap tag̃.

Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh do sa wahë nꞌaa ji asëëw hõm do ky nꞌaa hahỹỹhÕm ỹ eréd gëët tsyt dëëg hã Keret häd näng doo bä, baad nadoo do Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh do mahang hanäng do mabenäm hyb nꞌaa, tsyt dëëg bä hanäng do panang bä Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh do sa wahë nꞌaa mabasëëw hõm hyb nꞌaa õm ỹ mejũũ do paa hadoo da.

Kre²ta²ko³nãu³a² Ti²to³jah¹la² a²wa³ka³li³yut3su²Nxa²ha¹te¹ Kre²ta²ko³xa² a³li³a¹hĩ¹nai³tã² ã³nxa²ha¹tai¹ti²tu³wa². Yxo²ĩ²tũ̱³ka̱³txi³nãu³xa² sxi²jen³nãu³xa² yxo²ha³kxa¹ ĩ³nxũ²kwa̱i³lxũ¹txi³te³lhxã³ sa²hau³ko³tai¹nha²kxai³ a²hxi²kan¹ti³su² te²a² ĩ²sxã³ ĩ³so¹xai¹si¹nxa²ha¹jau³su² kwa³na³nxa²ha¹tai¹ti²tu³wa². A²hxi²kan¹te²a² wain³txi³ ĩ²sxã³ ĩ³so¹xai¹nĩn¹ju³tai²li² ĩ³yau¹ũ³nxa²ha¹tai¹ti²tu³wa².

Inityohaliti Waiyexenae Nawenane(1 Tim. 3.1-13)Nahalakihenere hiso Creta nali xowaka xoalini hare hatyo nali maomakahare tyaonitere haxakaisa maheta. Exahe hoka wenakalatinae nihatyaka tyakekoterenae nityohalitira hamoka maheta.Hotita niraehenerenae.

Tito hojana oadani kajoviri Creta kaonikiaCreta kajoviri kakaarabonia ira onahojaha'iki ho, iananokhomija kaimoni ida badani onamonaha'iariki, inasohija kaimoni ida nahina asohiriki. Ira ohonariavini hi'iki jaboni:—Tito, okha'a bana Jesus Cristo-ra vanofi'iki vaibavia mahija Jesus kaija'ari nava'isohiva abono-ra va'ora ianagathogathonionivini.

Titu hyriziktsokzawy soho.Kereta tsikzikdihi sihezõnike taeze. Anaeze tarabaja tsimykara. Uta ikia tuk tarabaja tsikykaranahaze batu ipykba. Myhyriziktsokzawy batu ipykba tsikaha. Iwaze uta Kereta tsikzikdihi ekze niparak. Iwatahi mytarabaja tsipykbata. Ikia hi myspirikpokotsa tysiwatawy asahi Sesus tuktsa tysiny. Iwaze Sesus tuktsa tysitsumuẽhĩnaha. Mysihyrinymyrykynaha maha. Kytsa hudikhudikwy taba paikpa tsimykara myspirikpokotsa tysiwatawy. Hawa abo botu iktsaso atsatu tsimykara. Iwa tsimy.

Saꞌawyꞌi woromopyhuꞌat en yꞌy toꞌoraniat yi Kereta pe yt uiminug yne reꞌym moma hamo. Pyno waku etiꞌairo torania yne tawa puat Iesui mohey haria apykok hanuaria areꞌe saꞌawyꞌi epe uhaꞌyru.

Ítuke Títu ya KerétaNguríkinopike ya Keréta Titú, ngaha'aînopiti kéyuseyi ne uhá koeti konokóvotikoya, yoko itíkinoamaka inuxínoati ne itukéti imokóvokutike ya póhutihiko pitivóko, kuteâti yunzó'inopi yanekôyo.

Paulo Titore bu'ê duti'ke niî'Mɨ'ɨ̂re Creta wamêtiri nɨkɨropɨ kũû wã'katiwɨ. Yɨ'ɨ̂ weé pe'oti'kere tu'â eha nɨ'ko dutigɨ tohô weewɨ́. Tohô niikã́ yɨ'ɨ̂ niîro nohota toopɨ́ niisé makarire, tee makári nɨkɨ Jesu Cristore ẽho peóri kurakãharãre sɨ'orí wehê peoahãre sõróo dutiwɨ. A'tîro niîwɨ:

Caminaycücunaca imanuy capäcunanpäpisChay Creta malcaćhu caćhaycamulac allichaypä cäcunäta cäninman-cama ćhulalpunayquipämi, chaynütac nishämannuy chalapacücunäpä puydï caminaycünincunactapis malcan-malcan ćhulaycunayquipämi.

Cereta na rob'ré za'iti nhisi ãma, Titu te te 're ĩdapawapto mono zé wasu'uTitu, Cereta na rob'ré za'iti nhisi ãma wa tô airẽ, tame asãmra da a'â. E marĩ da. Romhuri hã ĩ'uwaibaba dama hiri da. Duré ĩprédum norĩ hã 're apisutu mono da, 'ri nho'õmo mono bâ ĩsazei'wa norĩ te te 're 'madâ'â za'ra mono da. Tawamhã te aima ĩrotizéb zarina si, te za oto 're ĩ'apisutu mo.


Zae rokẽ exiketõ Jezu poetory amorepaneme tyriko, toiro typye exiketõ rokene, Jezu enetupuhnanõ ke typoenõke rokene. Ajoajohpe pyra typoenõke exiketõ tyriko, tumykõ omipona typoenõke roropa.

• Koja mẽ tãm amnhĩ nhĩpêx o pa nhũm mẽ piitã axpẽn mã mẽ mex ã mẽ harẽ. • Nẽ mẽ hprõ pix tãnopxar o pa nẽ kuhpa hã nhãm mẽnijê ho amnhĩkati hkêt nẽ. • Nẽ kê mẽ hkrajaja hipêêxà pyrà nẽ amnhĩ kaxyw Jejus kôt hamaxpẽr o pa. Jao hipêêxà nẽ katorxà wa kapẽr ma nẽ wa hkôt amnhĩ nhĩpêx. No ri htỳx ri amnhĩ tomnuj o pa hkêt nẽ.Anhỹr o na pa pre mẽ hã amã karõ.

Ia atoko inakari kãkiti pimereẽ kõtãkikarerini ĩkapani: Iua kamari erekari, ininiã maerekati auakasaaki, kona iua xikani maerekati apoka. Ãtonokara ĩtanoro aua. Imiakori auikari Xesosi sãkire. Ninoa !neenamauata. Ikamarina iri paniãtakiti iaõka.

Koendâ lelâ aini ise, Jesus einwânni modo iwymâry, ânguy iwâgâ âdakepa itoem. Ohogüimby-ro watay, tokalelâ iwydy nidâ. Jesus einwânni modo iwymâry imeom Jesus neinwândâmo, âdalâ kulâ anipyra nidâmo lâpylâ warâ.

Aze amo awa ikatuahy aꞌe nehe, aze pitài zo hemireko aꞌe nehe, aze taꞌyr uzeruzar maꞌe romo wanekon aꞌe wà nehe no, aze nuwata kwaw ikatu ꞌymaw rupi aꞌe wà nehe, aze oho uzeꞌeg rupi aꞌe wà nehe no, aꞌe mehe aꞌe awa upuner uzeruzar maꞌe waneruzeꞌegar romo weko haw rehe aꞌe nehe.

Haꞌeve remoĩ aguã ojou vaia rei aguã rami eꞌỹ ikuai vaꞌe, haꞌe peteĩꞌi taꞌyxy vaꞌe. Taꞌy kuery ojerovia vaꞌe, haꞌe kuery opa marã rei eꞌỹ, inheꞌẽ rendua rupi anho ikuaia oikuaa pavẽ vaꞌe.

Niɡ̶icoa ɡ̶oneleegiwadi ane lacilo Ǥoniotagodi loiigi leeditibige me niɡ̶ina ɡ̶oneleegiwa ane diɡ̶ica anoyakaditece anigetiɡ̶ida libatiigi aneo moyakadi moditeloco. Leeditibige mokanitece lodawa, codaa leeditibige lionigipi maɡ̶aɡ̶a oyiwaɡ̶adi Ǥoniotagodi, codaa me miniɡ̶ina ane dinajacaɡ̶adi, codaa miniɡ̶ina anoyiwaɡ̶adi eliododipi.

Jesus'gareheve'g̃a ndepiakatuhara'g̃a ti toko katu, a'e ji. Tegwete ojipe'g̃a nemimbojahava g̃a ndehe a'ero. Ojipeji tehe ti g̃a togwereko g̃wembireko'g̃a. Tojiko ti g̃anda'yra'g̃a Jesus Cristo'ga rehe. Toakwaha ti g̃anda'yra'g̃a no hendukatuavo g̃anhi'ig̃a. Po ojipe'g̃a omombe'u katu g̃anda'yra'g̃a ko oko te'varuhu javo, a'ero ti g̃a tokoyme Jesus'gareheve'g̃a ndepiakatuhara'g̃a. Po g̃anda'yra'g̃a ndekokatui, a'ero pyry g̃a Jesus'gareheve'g̃a ndepiakatui gwa'yra'g̃a mog̃itakaturo g̃waramo.

Ũn kãme kórég tũ jãvãnh jé ã tóg ke mũ, ũn prũ pir han kỹ nĩ ti. Ti krẽ tỹ Jesus ki rã kỹ tóg há tĩnh mũ, ag tỹ nén ũ vẽnhmỹ han tũ nĩn kỹ, ãjag panh vĩ jẽmẽn kỹ.

Heko porã vaꞌe emoingo herekwarã. Imanduꞌa porã meme hese vaꞌe emoingo herekwarã. Hembireko reta eꞌỹ vaꞌe peteĩ voi hembireko vaꞌe. Taꞌy kwéry, tajýry kwéry ave ojerovia-ma ave Hesu Cristo-rehe vaꞌe. Upeixagwa mante emoingo herekwarã. Oĩ gwembireko ndive eꞌỹ oiko vaꞌe. Oĩ naimbaꞌereroviáiry vaꞌe taꞌýry. Oĩ taꞌýry nohendúi vaꞌe inheꞌẽ, ojapose vaꞌe rei ojapo vaꞌe. Oĩ heta imanduꞌa vai vaꞌe taꞌýry-rehe. Ani upeixagwa eremoingo teĩ Hesu reroviaha rerekwarã ramo.

Matuari òbiti bimykre. Matuari ihãwyy sohojiõ rỹira bimyke. Inyõ ityhydỹỹdumy riòrenadule bimyke. Iriòre iòraruluukeki, iehehekeki, kia hãbu bimyõke.

“Niaꞌwyri ꞌga”, ꞌga upe ꞌgã ꞌeramũ kasi eremogo ꞌga ꞌwyriaramũ ꞌgã nupe ne. Ako esage maꞌe ꞌga etee futar iki emono imogou ꞌwyriaramũ ꞌgã nupe. Aipo ꞌga remirekoa ki majepeiꞌi etee futat. ꞌGa raꞌyra ꞌgã nanẽ ki Jejui ꞌga tuerowiat nũ. Aꞌeramũ ki ꞌga raꞌyra ꞌgã ojeupe ꞌga jeꞌegamũ ꞌga jeꞌega renupa etee. Aꞌe ꞌgã naerofeni futari. Nitywi futari nipo ꞌga amũ erofen maꞌeramũ: Erofen ꞌga raꞌyra ꞌgã ꞌjara ꞌga amũ nipo nitywi futari.

Bir, mỳj me'õ Ar kubê dja Jeju nhõ me jao ba djwỳnh? Bir, me axwe kêtmẽ, me prõ pỹnhmẽ, me ja gêdja me Jeju nhõ me jao ba. Nhym me kradjwỳ tu kute amim Jeju markumrẽx ne me bãm kabẽnkôt mrãnhmã. Nhym me ja bep bãmbit ne kabẽn mexkumrẽx nhym kam kraja arĩk ar ba, amakkre kêt, kute bãm kabẽn mar kêt nhym me kam kum kĩnh kêt ne ar'ã kabẽn ba. Kwãrĩk wãnh ga me bãm ja'ã Jeju nhõ me jao ba djwỳnh rẽnh kêt. Djãm me kraja kabẽn mex got ga aje me bãm'ã meo ba djwỳnh rẽnhmã.

Innape Jesus kuꞌnenan eraꞌmanen eꞌpai awanî morî pe ipîꞌ anîꞌ eseurîma namai imakuiꞌpî pe iwinîkîi. Tiwin tînoꞌpî kenan eꞌpai awanî, inmukuyamîꞌ eꞌpai awanî innape Jesus kuꞌnenan pe. Moropai anîꞌya “imakuiꞌpî kuꞌnenan mîîkîrî munkîyamîꞌ”, taa eserîke pra awanî. Tîyun, tîsan maimu yawîronkon pe eꞌpai toꞌ wanî, imakuiꞌpî pe anîꞌ eseurîma namai toꞌ pîꞌ.

'Ũmax, pu tik te Kunnix kopa kuxa mãm xop pẽnã max xop te hãpkummuk mĩy 'ohnãg, ha yãpxehnãg 'ũxetut, yã' xetut nĩm 'ohnãg, hak-tok xohix kuxa mãm Yeyox kopah, tuk-tok gãy 'ohnãg, tu' tak 'ãpak, xi' tut 'ãpak.

Itabucayũ kukukat cũg̃ ma juy jeku soat etabutpe. Pũg̃ kug̃ ma jetayxi kug̃ jeenuy. Ixe ipotpoyũ dak cuy Jesus kay itabun jeedop ip. “Teipotpoyũku warẽmtag̃ acã jekukum soat em” i wuyjuyũ e'em pima, ixe juy etaẽ g̃u itabucayũ kukukan. “Teipotpoyũku kũyjobit g̃u jebay a'õ kay” i'e'em pima juy ixe etaẽ g̃u. Imẽn cuy itabucayũ kukukat jeenuy.

Jããm hẽ masëëw baad tawäd bä. Tawꞌããts hẽ dooh rahapäh pé ta hã baad nadoo doo. Tawꞌããts hẽ sét ub ta ỹỹm Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh do wahë nꞌaa hã. Tawꞌããts hẽ dooh ta ỹỹm tawadꞌii bä ỹỹnh see sii. Ta taah kä, tawꞌããts hẽ Jesus hã rahꞌyy kaꞌeeh. Tawꞌããts hẽ dooh ta taah raky nꞌaa etsä bä nu meby nꞌaa näng do hã. Tawꞌããts hẽ Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh do wahë nꞌaa taah ky dahꞌeeh do sa yb hã.

A²nxe³jah¹la² kwẽn¹tai²na¹ a²hxi²kan¹ti³su² ki̱³ju³ta² ã³si³wxe³te³lhxã³ nxe³te²na² sa²kxai³lu² nxe²hĩ̱³nx2na³la². Nxe³te³nah¹lxi¹ a²wi¹lhĩn¹ju³ta² kãin² yũ³ha²kxai³ a²nũ²a² ã̱³xa² ĩ²li³te²a² hxi²kan¹ti³ ko̱³nxe³te²lo³jau³su² yũ³hĩ̱³nx2nxa³wa². A²sxe³xa² ka³na³ka³na³te²a² yũ³hĩ̱³nx2na³la². A²wẽ³ha³lxa² sa²kxai³lu² Txa²wã¹sũ̱³na² wãn³txa² yxo²ĩ²ain¹nũ³nhĩ̱³nx2na³la². Hai³txi³ ko̱³nxe³ti³ kãi³ju³ta² yũ²nxa³ha²kxai³ a²wĩ³na² a²hã³ka³na² nxe³sxã³ sa²yxo²ã³ai¹nxa³ha²kxai³ hxi²kan¹txi³ ko̱³nxe³ti³ ĩ³ye³ ĩ³yxo²nũ¹nai¹nhĩ̱³nx2nxa³wa².

Tyakekohatiyenae kahinaetyaseya: haliti mairaeharetyakahare, hatita yanityore, ityaninae tyakekohatiye hoka iniyalahare maomanehare, enómaneha tahi masemakahare, semaxematyahatiyeha hare.

Nimania bana hida Jesus kaija'ari nava'isohiva abono hojana jahaki. Ija'ari vahoariha avakaraganaharia kaimoni ida hojai asohiriki-ra bada ni'avini. Gamo hoarani oavani-ra vahojara ada Jesus kaija'ari nava'isohiva abono.Jesus kaija'ari nava'isohiva abono-ra inagathogathovini kamahini, hari'a inagathogatho bana ada Deus athi-ra naabariki kaabi'i. Hari'a inagathogatho bana ada badani jahariki-ra kava'ipahinipa'itxiriki kaabi'i. Hari'a inagathogatho bana ada morobohariki fori hiki kaabi'i. Jahaki ada makhira kidisai-ra nava'isohijahakivini-ra ogavini vahoariha vakanavaraniharara kaimoni.

— Sesus tuktsa myspirikpokotsa wasani mykarakta! tsimy. Kytsa sizubarẽtsa isoho tyhi:“O tahi wasani my” — mykaranaha. Atakta ikahatatsahi zuba ioke. Ihyrytsa Sesus harere bo hyỹ mykaranaha. Kytsa ihyrytsa soho motsasonaha zeka:— O ihyrytsa batu simysapy maha. Tahazo harere bo batu hỹ maha — nikaranaha atahi ba ziwatawy. Atahi Sesus tuktsa myspirikpokotsa tuk ba zitasapy.

Waku etiꞌairo yt iꞌaparap i hat wẽtup ok yn iharyꞌi rakat are. Iꞌewyte imẽpytꞌin Iesui mohey haria ewywuat etiꞌairo. Yt etiꞌairo teiꞌo imẽpytꞌin ipyꞌahak poityꞌi rakat neꞌi areꞌe. Yt toꞌywot ehay upiat i haria. Miꞌi yt naku i aiꞌapykok hano.

Enepohikone inuxínoati ne itukéti, konókoti itúkeovo xâne ákoti évekinokonoku emó'uinokono ápeyea váhere ítuke, koane ákoyea apí'a yêno. Kene xe'éxaxapa, konókoti itúkeovo hokotímaka Jesus, ákotimaka itukoâti xêti itúkeovo váherehiko, itea itúkeovo kutípotihiko koane teyoti há'a yoko êno.

“Sɨ'orí wehê peorãre a'tîro niisétirãre sõróoya. ‘Naáta yã'arã́ niîma’ niî no'oya marirã́ nohore sõróoya. Naâ ni'karérã numiata nɨmôtiato. Naâ põ'rá kẽ'ra Jesu Cristore ẽho peórãta niiáto. ‘Naâ no'ó ɨaró yã'âro weemá’ niî no'orã niîtikã'ato. Tohô niikã́ yɨ'rɨ́ nɨ'kase piharã niîtikã'ato”, niîwɨ.

Cay caminaycüca canman: imapi mayanpis mana jamuyaycunallanpis cämi, juc walmiyüllam, chulincunapis chalapacü-camam, jinaman munaśhanćhu pulicüpä nï pasaypi cullu-camapä uchuyllactapis licaycälinmanchu.

Ãne wa tô aima roti, ta norĩ ãma. Wẽ na 're ĩnomro mono norĩ si te za 're ĩ'apisutu mo, da'madâ'â'wa da. Wẽ na 're nomro mono wa, ĩwasédé hã da te ãma 're ĩsa'ra mono õ norĩ si, te za 're ĩ'apisutu mo. Timro uptabi si te te 're ĩ'madâ'â za'ra mono norĩ si, te za 're ĩ'apisutu mo, da'madâ'â'wa da hã. Ĩ'ra norĩ hã tô sena ĩsazei'wa 're ĩnomro mono norĩ mama si, te za 're ĩ'apisutu mo. Ĩ'ra norĩ hã po're õ wamhã, duré te te 're rowasutu za'ra mono wamhã, te za ĩwasu'u na da te ãma 're ropé. Tawamhã ta norĩ mama hã 're apisutu mono õ di za, da'madâ'â'wa da hã.


Ritonõpo omi poe Jezu poetory amorepananõ ahtao imehnõ mã toto onyhxiropyra kure rokẽ toto exiryke. Osenetaonohpyra exiketomo, atakirimahnomo, etỹpyra exiketomo, zehzehno pyra exiketomo, tyamene se pyra exiketomo,

Jejus kôt pahkwỳjê hkrãhtũmjaja kot Tĩrtũm nhỹ hã hkrajê mã kapẽr mex o pa jakamã na htem tãm amnhĩ nhĩpêx o pa. • Nẽ amnhĩ pix kukamã hamaxpẽr o pa hkêt nẽ. • Nẽ gryk tokyx anhỹr kêt nẽ. • Nẽ kagôxỳhti japrôr nẽ ho pipãnh o pa hkêt nẽ. • Nẽ oprê ho pa hkêt nẽ. • Nẽ kàxpore rũnh prãm xàj hêx rom tanhmã amnhĩ nhĩpêx to hkêt nẽ.Na htem ã amnhĩ nhĩpêx anhỹr hkêt nẽ.

Teoso sikari iparĩka kõtãkikarerimoni ikamini ĩkapani, ininiã kõtãkikareri kamari erekarinoka. Maerekati auakasaaki, kona iua xikani maerekati apoka. !Iuikaua. !Katimari omanãkarauatini. !Ipoãta. Kona kaneenamari. !Itiretaro txineiro.

Deus ewanulâ ise Jesus einwânni modo iwymâry anhekyly. Awylygue koendâ lelâ anidâ, “Inakanhe aidyly” kehoemba itoem; adâkehobyry lelâ aidyse ato waunlo keba; inepa kulâ iewiâpani keba; toku ikaji ini keba; tâdâjitoguyly keim keba; toenzepa dinherupe, âdydo imeompe warâ tâidysedonro keba;

Uzeruzar maꞌe waneruzeꞌegar aꞌe wà, uzapo tuwe Tupàn pe umaꞌereko haw aꞌe wà. Aꞌe rupi nuzapo pixik kwaw ikatu ꞌym maꞌe wà. Nuiko weraꞌu kwaw amogwer wanuwi wà. Tuwe nuikwahy e kwaw naꞌarewahy wà nehe. Tuwe nuzàmàtyryꞌym e kwaw amogwer wà nehe. Tuwe nuputar kwaw maꞌe teteaꞌu uzeupe wà nehe.

Mbaꞌeta igreja re opena vaꞌe ma ndaꞌevei ojou vaia rei aguã rami ikuai aguã, haꞌe kuery pe Nhanderuete ae opena uka rire. Haꞌe kuery ojee ae riveꞌỹ ojerovia vaꞌe, ivai ja eꞌỹ, haꞌe vinho oyꞌua rupi eꞌỹ ikuai vaꞌe, ojerovia rei eꞌỹ vaꞌe, neĩ peráta re ndaꞌevei rei eꞌỹ vaꞌe haꞌeve.

Igaataɡ̶a niɡ̶ina ɡ̶oneleegiwa ane dowediteloco Ǥoniotagodi loiigi leeditibige me diɡ̶ica ane yakadi mee mida libatiigi. Niɡ̶ina oko ayakadi diɡ̶iniɡ̶ina anaɡ̶axakeneɡ̶egi, oteɡ̶exaaɡ̶aɡ̶a yakadi miniɡ̶ina ane daɡ̶a leegitibige me deliɡ̶ide, oteɡ̶exaaɡ̶aɡ̶a acipeɡ̶egi, oteɡ̶exaaɡ̶aɡ̶a ideleɡ̶egi, oteɡ̶exaaɡ̶aɡ̶a adodigomadaɡ̶a.

A'ereki Tupana'ga pe g̃a oporavyky. A'ero ti g̃a toko katu Jesus'gareheve'g̃a ndepiakatuhara'g̃a. G̃a ndekokaturame tegwete ojipe'g̃a nemimbojahava g̃a ndehe a'ero. G̃wemimbotarimova'ea rupi jate rũi ti g̃a toko onhimbohetee'yma. Tonhimboahituhenhuhũyme ti g̃a. Tougwejuhuyme ti g̃a ahemboheagwyryva'ea vinho. Togwayvaryme ti g̃a ojipe'g̃a. Tokoyme ti g̃a ojipe'g̃a ja – kiroki g̃a itambere'ia pyhyga rehe jate heaporog̃ita jipi.

Ha vé, ũ tỹ tỹ igreja to pãꞌi jẽ sór kỹ tóg tỹ ũn jykre há jẽnh mũ, ũ tỹ Topẽ tũ ki rĩr há han mũnh ke mũ ti. Ti tỹ ã mré ke ag to: “ag kãfór vỹ tỹ inh nĩ,” henh ke tũ vẽ. Ũn fe tỹ gỹm ke (ka)mẽ vỹ há tũ nĩ, ũ tỹ vinho kron (ka)mẽ ti, ũn jũ (ka)mẽ ti. Kỹ tóg ã tỹ rico kenh ke hã to én ke tũ nĩ gé.

Ha herekwa Nhandejáry nheꞌẽ-py ae onhangareko Hesu reroviaha-rehe. Upéa-gwi imanduꞌa porã hese vaꞌe ae katu emoingo herekwarã. Oĩ haꞌe seve oiko vaꞌe, ipoxy pyaꞌe aꞌe vaꞌe, okaꞌu vaꞌe, oporonupã vaꞌe, oipotave tave rei ojéupe gwarã pirapire vaꞌe. Ani upeixagwa eremoingo teĩ Hesu reroviaha rerekwarã ramo.

Ityhydỹỹdu mahãdu yrubudỹỹdu òbitilemy dori ihỹkemy. Inyõ‑ki heka ibinamy mahakeki, imynyõmy. Tii dori, Deuxu dee raaõmysỹdỹỹkre. Ixidile nohõtidu mynyõmy. Hãbukyara rybebyby, mynyõmy, vĩĩ luudu aõkõ, hãbu aõbinaluudu aõkõ, hãbu ityhymy nohõtidu aõkõre. Kia mynyõmy.

Jejui ꞌga rerowiaara ꞌgã ꞌwyriara ꞌgã Janeruwarete ꞌga porowyky rerekwara futat. Aꞌeramũ ꞌgã aꞌeramũ namamaꞌe tywera apoara rũi futat. Ojee ojerowiaraip maꞌe ꞌgã kasi eremono ꞌgã nupe ne. Imaraꞌne maꞌe ꞌgã kasi eremogo ꞌgã nupe ne. Kawĩajaiwa ꞌwara ꞌgã nanẽ ene imogoweꞌem nũ. Ajanupãara ꞌgã, kaꞌaranũũ monoꞌog are etee eaꞌat maꞌe ꞌgã. Mĩmera ꞌgã nanẽ kasi eremogo ꞌgã nupe ꞌwyriaramũ ne.

Nà, me axwe kêtbit dja me kubê Jeju nhõ me jao ba djwỳnh. Mỳkam dja ga me ja'ãbit meo ba djwỳnh rẽ? Bir, me kabẽn mexbit dja me Metĩndjwỳnhmã apê. Djãm me kabẽn punu Metĩndjwỳnhmã àpênh got. Kwãrĩk wãnh me amakkre kêt, me ngryknhĩ, me kum kadjwati kangôbitMỳjja me kute o kõm ne kôt bibãnh kunĩja, kadjwati kangômẽ uba kangômẽ, mỳjja kangô kunĩ ne me kum kadjwati kangô jarẽ. djành, me àkrê, me kute pi'ôk kaprĩbit prãme me noo biknoro baja, kwãrĩk wãnh me ja'ã Jeju nhõ me jao ba djwỳnh rẽnh kêt.

Paapa esenyakaꞌmatoꞌ pîꞌ mîîkîrî wanî. Mîrîrî yeꞌnen morî pe iteseru eꞌpai awanî, ipîꞌ tiaronkon eseurîma namai imakuiꞌpî pe. Mîî pe pra eꞌpai awanî, sokoroꞌ pe pra eꞌpai awanî, teetînsen pe pra eꞌpai awanî. Eekoreꞌma pra eꞌpai awanî, temanne ton yuꞌse tîwanî yeꞌnen tiaronkon yenkuꞌtîiya eꞌpai pra awanî.

Kunnix kopa kuxa mãm xop yõg pẽnã'ax xop yõg xat'ax te Topa pu hãpxopmã max kamah. 'Ũmax, pu hãpkummuk mĩy 'ohnãg, tu yãy xexka pe'paxex 'ohnãg, tu' gãy mõ'ka'ok 'ohnãg, tu paptux 'ohnãg, tu' gãy 'ohnãg, tu hãpxop putup xũy 'ohnãg.

Itabucayũ kukukat Deus ekapikap kug̃. Imẽnpuye cũg̃ ma juy jeku ip soat etabutpe jemuymuyap puxim.— Warara'acat podi ma wa'õbuyxi — i'ũmg̃u juy je'e.Soat em g̃u juy itapurug̃ jeku. Ika'o'on g̃u juy jeenuy. Dao g̃u juy itakomã je'e. Warara'acat mug̃uykukukum g̃u juy jeenuy dinheiro bu am.

Pꞌop Hagä Do wë Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh do sa hagã nꞌaa moo wät do hyb nꞌaa, tawꞌããts hẽ baad ub hadꞌyyt hẽ tabawät, dooh rahapäh pé ta hã baad nadoo doo. Tawꞌããts hẽ dooh hꞌyy kasabꞌee do tado bä tii. Tawꞌããts hẽ dooh kawajꞌããn yb tado bä. Tawꞌããts hẽ dooh jarakë hedoo do heëëk do tado bä. Tawꞌããts hẽ dooh kahepꞌuuk do tado bä. Tawꞌããts hẽ dooh dajẽẽr jawén hawät do tado bä.

A²nxe³jah¹la²kxai³lu² wi¹lhin¹ju³ta² kãin² yũ³ha²kxai³ a²nũ²a² ã̱³xa² ĩ²li³te²a² hxi²kan¹ti³ ko̱³nxe³te²lo³tai¹nxa³lho³la², Txa²wã¹sũ̱³na² wa³ka³li³yu³ta² o²la³kxi²ha²kxai³la². Ĩ³kãin²txi³nha²sxã³ ĩ³ye³xa³ha²kxai³ wa³su³txi³ ĩ³wã³lo³nxa³ha²kxai³ ũn³jau³xa² ĩ³na²sxã³ we¹nxa³ha²kxai³ nũ³kxũn³sxã³ ã³nhe¹kxi²nxa³ha²kxai³ yen³kxa² ĩ³ki³ha¹kxi²sxã³ so¹ju³ta² yxo²kwa̱in²nxa³ha²kxai³ nxe³ju³ta² whãi²na¹ jah¹lo²kxai³lu² kãi³txa³hẽ¹la².

Xala xamani atyo Enore hatene hakita hoka tyakekohatiyenae nityohalitira tyaonita hoka maisaiya xoare hiyeta kairaeharetyakita. Maisaiya ahinityaliye, maisaiya xalijiniharetata hare. Maisaiya hekatikare, eharehatiye. Maisaiya olo kalore harenae aokitatere haomana hare tyaonita.

Deus kabadani abono ada Jesus kaija'ari nava'isohiva abono. Ovari va'ora akadava'a'iki adani ija'ari. Ija'ari vahoariha avakaraganaharia kaimoni ida hojai asohiriki-ra bada ni'avini. Ni-jahaki hida abono-ra vaboraborahavini. Ni-jahaki ada vaipohina nava'isohiva abono aihamahijorakina, ni-kahanoki, ni-hoariha-ra dafiaki. Ni-jahaki jaboni ida jiniro a'ba'dini-ra kava'ibodivaraniha'oadahavini.

Myspirikponahatsa Sesus tuktsa tuk Deus tsyhyryze tarabaja mynakara. Deus hyriziktsokzawy humo. Wasani mykarata iwaze kytsa ihumo batu siharerewabymybara. Atahi batu tyso:— Uta zuba kahyrinymyrẽta ba ziky — nikara. Sesus tuktsa myspirikpokotsa batu sisakpare. Atahi tsõsĩ kasasa ba ziku. Ba zikokyknaha. Okyrysaro tsihitsa ba zikyziknaha. Ba mybarapetu ziky. Iwa mozuruku.

Tupana potpap nug haria pote waku yn nug hat waku etiꞌairo. Maꞌato — Uito poꞌog waku iraniaꞌin kai e hat yt etiꞌairo teiꞌo. Iꞌewyte marakꞌa yt etiꞌairo teiꞌo. Mahy u hat pote yt naku Iesui mohey haria apykok hat wo topyhuꞌat areꞌe. Yt etiꞌairo teiꞌo miꞌi hat ewywuat. Wuꞌuka teran hat iꞌewyte yt naku i — Uiwano yn naꞌyn e hat. Miꞌiria ewywuaria yt putꞌokꞌe Iesui mohey haria apykok hanuaria wo. Miꞌi pote waku yn nug hat etiꞌairo.

Vo'oku enepone inuxínotihiko itukéti ítukeke Itukó'oviti, konókoti itúkeovo ákoti évekinokonoku emó'uinokono ápeyea váhere ítuke. Ákomaka yusíka itúkeovo kapayásokopovoti koane í'imaikovo koyêti. Koáhati ko'ítuketi ítuke Itukó'oviti. Ákomaka yusíka énoyeovo kumá'am, áko'o itúkeovo ísukenati. Ákomaka yusíka ixómoyea ipúpakino isóneu kahá'ayea enó'iyea tiûketina.

Ni'kɨ́ Jesu Cristore ẽho peóri kurakãharãre sɨ'orí wehê peogɨ Õ'âkɨ̃hɨ yeekãhasere ko'tegɨ́ niîmi. Tohô weégɨ “Kɨ̃ɨ́ta yã'agɨ́ niîmi” niî no'oya marigɨ́ noho niiáto. Kɨ̃ɨ̂ ɨaró di'akɨ̃ dutigɨ́ noho, uâ mɨyagɨ noho niîtikã'ato. Tohô niikã́ ke'agɨ́, kumûkã bɨkɨ no'ó yã'âro weesé me'ra niyéru wapá ta'a sĩ'rigɨ noho niîtikã'ato.

Cay caminaycüca Tayta Diosninchicpa lulaynincunacta licaycüca calmi allin tincüninman cawsaycunman mana mayanpis jamuyänanpä: mana nunatucüśhalla, imallapïpis mana piñacullal, mana shincacullal, pilyallacta mana ashiyal, nïtac juyucunallawan gänaypi mana wañupacuyalcalpis.

Da'madâ'â'wa norĩ hã te za dama 're hâimana wẽ za'ra, 're nomro wasété mono wa, da te dasiwi 're wẽ'õ tõ za'ra mono da. 'Re ĩhâimana u'âsi mono ma, te te 're da'madâ'â za'ra mono wa, dama 're hâimana wẽ za'ra mono di za. Ãne te za 're nomro, da'madâ'â'wa norĩ hã. Dama pire wẽ te, 'râwi sina 're wata za'ra mono õ di za. Duré hâimana nhiti'ru na 're hâimana za'ra mono õ di za. Duré âzézei'wa na 're nomro mono õ di za. Duré sahi wa, te te 're dahâ za'ra mono õ di za. Duré sadawa nhipese na te te dama 're rob'rãmi za'ra mono õ di za.


katonõ se exiketomo, kurãkõ maro se exiketomo, emotyẽkara exiketomo, zae rokẽ imehnõ rinanomo, Ritonõpo sã se exiketomo kure rokene, akĩme pyra exiketomo,

• Ãm àmnhĩx amnhĩ nhõrkwỹ hwỳr mẽ hwỳr o pa. • Nẽ mẽ piitã mẽ kutã nojarêt rãhã nẽ. • Nẽ tãm hamaxpẽr nẽ tãm mẽ piitã mẽ hipêx o pa. • Nẽ amnhĩ tomnuj pymaj amnhĩ to htỳx pê Tĩrtũm kôt amnhĩ nhĩpêx mex rãhã ho pa.

Kõtãkikareri atão inakari potxitari apakapiniri kãkiti iua aapoko ãki. Ipotxitari kãkiti erekari kamakani. !Katima omanãkarauatini. Erekarinoka ikama. !Ikamari maerekati. Erekari imarotakiti !itakanapari ikamini.

âxigodo saintuo, tâty odaylâ ejitâni, kurâ domodo tienmawyadâdyzedo; koendonro lelâ adiendyly wâgâ tunâgueim, adâidyly, adâkely warâ xuturim, âdalâ kulâ aini keba; Deus ize ato ara lelâ aini; âwâlâ âjimanâni;

Aze teko hàpuz me ur wà nehe, umuixe kar putar wà nehe, omono putar temiꞌu wanupe wà nehe. Umupytuꞌu kar wàpuz me wà nehe. Xo ikatuahy maꞌe rehe ipurapo wer wà. Uzeruzeꞌeg tuwe wà. Uzapo ikatuahy maꞌe amogwer wanupe wà. Uzapo Tupàn hemiapo putar haw tuweharupi wà, uzemonokatu pà ikatu ꞌym maꞌe wi izupe wà. Uzeruzeꞌeg wà, Tupàn hape rupi oho pà wà.

Haꞌe rami ꞌrãgue py nhomovaẽ kuaa vaꞌe, iporã vaꞌe anho oguerovyꞌa vaꞌe, oiko kuaa pota haꞌe haꞌevea rami joguereko vaꞌe, ikyꞌa eꞌỹa rupi oiko haꞌe ojejoko kuaa vaꞌe,

Pida leeditibige me niɡ̶ina ɡ̶oneleegiwa ane yemaatibigo me dibatege oko anicoticogi liɡ̶eladi, codaa miniɡ̶ina ane yemaa inokina anele, codaa leeditibige miniɡ̶ina anele me dowooko, codaa me iɡ̶enaɡ̶a, ane doletibige minioka yewiɡ̶atema Aneotedoɡ̶oji, codaa me dinajacaɡ̶adi.

Ojipe'g̃a ndurame g̃apyteri pe tohoryory ti g̃a g̃a ndehe g̃a mombytavo g̃wonga pe g̃a poraka. Taheaporog̃ita katu pota ti g̃a g̃a pokoga. Tonhimbovyvy ti g̃a. Toko katu ti g̃a ojipe'g̃a pe. Tapyry ti g̃a hendukatuavo Tupana'ga nhi'ig̃a. G̃wemimbotate'varuhua rupi rũi ti g̃a toko. G̃a ti toko Tupana'ga nhi'ig̃a rupi.

Ti tỹ ũ tỹ kuvar há tá kãmũ ag mỹ: “inh mré jẽ,” hen kỹ tóg há tĩ, ti tỹ vẽnh jykre há to há nĩn kỹ, ti tỹ vẽso jykrén kỹ, vẽnh jykre kuryj han kỹ, Topẽ vĩ hã ki króm kỹ, ti tỹ vẽnh kanhrãn kỹ tĩg kỹ.

Onhomogwahẽ uka porã rei vaꞌe-pe ae katu emoingo herekwarã. Oĩ ave gwĩ enterove vaꞌe ndive ipyꞌa porã vaꞌe, inhakã porã vaꞌe, tekoha-rupi oiko vaꞌe, Nhandejáry-pe omboete vaꞌe, ójehe ipuꞌaka vaꞌe. Upeixagwa heko porã vaꞌe-pe ae katu emoingo herekwarã.

Iny inatyhyle, òbiti luunadule, taroraludu‑ò awire mahãdu, iny aõwityhy luunadule, ixiwedule, Deuxu rybe tyhydỹỹdu, kiale bimykre.

Ojeꞌwyr ipe ꞌgã moꞌwyꞌwyara ꞌgã, mamaꞌea ajaupe imonoara ꞌgã. Mamaꞌe esage apoara ꞌgã. Mamaꞌe tywera apo awi ojemuꞌakwaap maꞌe ꞌgã. Janeruwarete ꞌga remifutara apoara ꞌgã. Mĩmera ꞌgã etee ki emogo ꞌwyriaramũ ꞌgã nupe.

Nhym bep me kute meo djuw mex prãm, me kum mỳjja mexbit kĩnh, me kute amipnênh ne ar ba, me katàt mrãnh, me mrãmri mexo mexkumrẽx, me axwe nêje kute amijãno ãm, me ajbit dja ga me'ã Jeju nhõ me jao ba djwỳnh rẽ.

Tîîse morî pe pemonkonyamîꞌ teerepansenon tîîpia yapisîiya eꞌpai awanî, morî Paapa yeseru eraꞌma tîuya pîꞌ taatausinpasen pe eꞌpai awanî, imakuiꞌpî eraꞌma tîuya pîꞌ pra. Morî pe aweꞌpanama eꞌpai awanî imakuiꞌpî kupî tîuya namai. Tonpayamîꞌ winîkîi imakuiꞌpî kupîiya pra eꞌpai awanî tîîse ituꞌse Paapa eꞌtoꞌ yawîrî aakoꞌmamî eꞌpai awanî.

'Ũmax, pu nõm puknõg xop pu hãpxõn pax, tu hãpxopmã max putup pax, tup-tox max, tu hãm yok mĩy, tu' max Topa pu', tu' kuxa max.

Powatwat cuy tujuõmõm jeduk'a be. Xipacat kay juy jeenuy. Jewawẽwẽm cuy jeenuy soat em cũg̃ ma jeku am. Cũg̃ ma juy warara'acayũ jukuk. Deus ekawẽn tag̃ cuy jeku- -soat ekawẽn tag̃. Warẽmtag̃ g̃u juy ip jewekuk.

Tawꞌããts hẽ baad tagadoo ta wób ta tób bä. Tawꞌããts hẽ baad hadoo do kamahä̃n do tii. Tawꞌããts hẽ kaja hẽ denaa hẽ ta hꞌyyb tamahũũm tabawät do hã. Tawꞌããts hẽ baad hawät do ti ta wób sa wë. Tawꞌããts hẽ tsyt hẽ Pꞌop Hagä Do wë tabawäd hadꞌyyt hẽ. Tawꞌããts hẽ tahꞌyy kebꞌaah nesaa do hã.

Yxãn¹ta¹ a²nũ²a² ha³la³ka³lxa³lon³te³lhxã³ u²lxi³ wxã³kxai²nãn²tu̱³ yain³txa² wi¹lhit1sxã³ wã²nhũ¹hĩ̱³nx2na³la². Wi¹lhin¹ju³ta² so¹lxi³ a³lxi²hĩ̱³nx2na³la². Wain³txi³ wã²nxũ̱¹ha̱in³nha²sxã³ kãi³ha²kxai³ wain³ju³ta² so¹lxi³ kãi³ha²kxai³ Txa²wã¹sũ̱³na² wãn³txa² wi¹lhit1sxã³ sa²yxo²wet1sa²kxai³ nxe³hĩ̱³nx2na³la². Ko̱³nxe³ti³ kãi³ũ¹hain¹kxan²ti³ te²yã¹nxe² ĩ³wa²lũ³xi²hĩ̱³nx2nxa³wa².

Haliti kaokehena hoka waiye mokitere hare hahanako, waiye maniya ahekotitere, aiminisahatiye, iriharexe, waiye kaxaikoawitere hare.

Binofiki ida ija'ari-ra gathanijahakivini gorana. Bivajahaki ida nahina jahaki hahavi-ra namonahavini. Abono-ra nasohiki ada Jesus kaija'ari nava'isohiva abono. Kidibadani asohihaha'oadahaki ada. Deua binofiki-ra namonahaki ada. Kaborohirohi hina kaba'i va'i kaabanahahamaniha.

Ata kino kytsa iwahoro bo mozumukunahaze atahi:— O pakutyny tsimy. Kabaze dyhy tyny — my. Amy ty wasania ty ana kino iakparawy zuba. Kytsa bo pisapywyky. Kytsa bo wasani isopyk mykara. Ata kino Deus harere bo hyỹ mykara. Tapetu isopyk iwaze amy ty takparawy zuba batu mynakara. Iwatahi wasani mozuruku.

Waku hegyiꞌat miitꞌin miat — Ereke ro e hat iꞌatuꞌakag wo waku etiꞌairo. Wakuap yn nug neran hat waku etiꞌairo. Iweꞌeg kahato hat waku hãpyk kahato rakat waku Tupana ewywuat wakuat rakat etiꞌairo waku. Wewãikuap hat waku etiꞌairo iꞌatuꞌakag nuat.

Itea konókoti ú'uso kóyeyea kátarakea koêkuti xâne simoâti óvokuke. Konókotimaka yuíxeovo itúkea únati, koane éxea kixoku pónea isóneu ya uhá koeti koekúti. Konókotimaka itúkeovo ponóvoti ya uhá koeti ítuke, koane itúkeovomaka teyoti Itukó'oviti ya uhá koeti koekúti, koane éxeamaka sayá'ikopeovo.

A'tîro pe'e niiáto. Masá kɨ̃ɨ yaá wi'ipɨ ehakã́, ãyuró põo tẽrígɨ noho niiáto. Ãyusére weegɨ́ noho niiáto. Tohô niikã́ ãyuró wãkû yuu weesétigɨ noho, ãpêrãre keoró weegɨ́ noho niiáto. Õ'âkɨ̃hɨ ɨaró di'akɨ̃ weegɨ́ niiáto. Keoró weesétigɨ noho niiáto.

Aśhwanpam canman: wasinćhu jamaycachï, allincällapi wañupacü, allin cäninman tantiaycü, allin tincüllanman lulaycü, Tayta Diosllanchicpä cawsaycü, quiquinta sujitacüpis.

Te za duré te te 're da'mazasi su'u za'ra. Duré 're nomro wẽ mono da si, te za te te sina 're rosa'rata za'ra. Duré hâimana prédum na, te za 're hâimana za'ra. Te za duré dama 're hâimana wẽ za'ra. 'Re ĩhâimana u'âsi mono ãma si te za 're nomro wẽ. Duré tihâiba na te za sina 're siptete za'ra, 're nomro wẽ mono da.


zae omi onurumekara exiketomo zae exiryke, Jezu namorepatopõpyryme exiryke. Morara tahtao xine imehnõ zurũko toh mana, toto akorehmãko zae Ritonõpo omi poe. Azahkuru exiketõ namorepatopõpyry enepõko roropa toh mana.

• Nẽ mẽ kot Tĩrtũm kapẽr mar tỳx jakamã kê mẽ arĩ hã nohtỳx nẽ mar tỳx xà hkôt amnhĩ xô ri ho hkwỳjê jahkre mex o pa. • Nẽ ho mẽ piitã mẽ hamaxpẽr o hihtỳx o pa. • Nhũm mẽhõ Tĩrtũm kapẽr kwỳm ri tanhmã ujarẽnh to nhũm hã kuma nẽ hprĩ hã kãm tanhmã harẽnh to kê mar mex nẽ.E Xitre. Na hte ã Jejus kwỳjê hkrãhtũmjaja amnhĩ nhĩpêx anhỹr o pa. Jakamã kêr ka aprĩ hã Kret kãm Jejus kôt pahkwỳjê kapi nẽ mẽ kot tanhmã amnhĩ nhĩpêx to ho pa hã mẽ omu. Nhũm mẽhõ ã amnhĩ nhĩpêx anẽ ka ja hã omu hãmri nẽ kêp Jejus kwỳjê hkrãhtũm kaxyw ãm.

Kõtãkikareri atão inakari oerekaãkapeka Teoso sãkire. Imarotari Teoso kaminiri isãkire iaõka, ininiã iteene inĩkatari Teoso sãkire. !Imamakari Teoso sãkire. Ininiãkara imarotari õtãkikiniri apanakini. Iteene imarotari Teoso sãkire, ininiã imarotari oerekiniri apanakini Teoso sãkire manirekakani, Teoso sãkire auikinina ĩkapani.

Jesus unâry tyam egatuyby âkeá lelâlâ awyly einwânni warâ nidâ. Arâ mawânkâ ise xirâ unâ iwâkuru nhegatuday, kurâ domodo nheinwântoem ingüizeândyly. Iozepa kulâ unâ egatuwâni modo watay, koendâ nurudâ, arâ ise iozepa kulâ adâkely awyly nhutulymo.

Tuweharupi oho zeꞌeg azeharomoete har rupi wà. Nuzawy kwaw hehe purumuꞌe haw wà. Zapuner aꞌe zeꞌeg heruzar haw rehe zane. Amumeꞌu aꞌe zeꞌeg teko wanupe ihe no. Nezewe mehe uzeruzar maꞌe waneruzeꞌegar aꞌe wà nehe kury, upuner zeꞌeg azeharomoete har rehe upurumuꞌe haw rehe aꞌe wà nehe kury. Aꞌe rupi aze amo ae upurumuꞌe maꞌe ur aꞌe pe nehe, aze ipurawy kar wer Tupàn hape rehe amogwer wanupe nehe, aꞌe mehe aꞌe pureruzeꞌeg maꞌe upuner zeꞌeg azeharomoete har imumeꞌu haw rehe wanupe nehe, iawy awer hexak kar pà wanupe nehe.

haꞌe ayvu anhetẽ ete vaꞌe ojee omoĩ ete vaꞌe omboꞌeague rami ae. Haꞌe rami vy ꞌrãe nhomboꞌe porã haꞌe nhombopyꞌa guaxu kuaa, haꞌe ombovai kuaa ꞌrã guive hexe opuꞌã reia rã.

Niɡ̶icoa ɡ̶oneleegiwadi leeditibige moyotete codaa moyiwaɡ̶adi niɡ̶ijoa natematiko ane jakataɡ̶a me jinakatonaɡ̶a, niɡ̶ijoa natematiko ane itege niɡ̶ijoa niiɡ̶axinaɡ̶aneɡ̶eco ɡ̶otiwaɡ̶atakaneɡ̶egi. Odaa niɡ̶idiwa ɡ̶oneleegiwadi oyakadi moyoniciwaɡ̶adi eledi oko eliwaɡ̶atakaneɡ̶egi niɡ̶ina moyeloɡ̶odita niɡ̶inoa niiɡ̶axinaɡ̶aneɡ̶eco anewi, codaa moyakadi moikeetiogi libatico niɡ̶idi ane doɡ̶oyemaateda niiɡ̶axinaɡ̶aneɡ̶eco anewi.

Tojiko hete ti g̃a a'itituhẽva'ea rehe nhiremimbo'ea rehe. Pyry ahe heroviari a'ea. A'ero ti g̃a ikwahahetei a'itituhẽva'ea ojipe'g̃a mbo'eavo hehe imombe'uheteavo g̃a mbohoryoryva hehe nehẽ. A'ero ti g̃a ojipe'g̃a mbopogwei a'itituhẽva'ea kwahavuka g̃a pe nehẽ – kiroki g̃a e'i Tupana'ga nhi'ig̃a pe a'ea ko a'itituhẽva'ea rũi javo.

Topẽ vĩ mẽ ja tóg nĩ. Kỹ ti tỹ tag kã jatu tũ nĩn kỹ tóg há tĩ gé. Kỹ tóg ũ tỹ ã vĩ mẽg mũ ag kanhrãn há han ke mũ gé, ag jyvẽn há han jé tóg ke mũ gé. Ũ tỹ ti vĩ kafãn mũ mỹ tóg tó há han ke mũ gé, ti tỹ kã jatu tũ nĩn kỹ.

Togwerovia porã anhetegwa vaꞌe nheꞌẽ ojehesa rerova eꞌỹ reheve. Nhamboꞌe hagwe-rami, togwerovia joty omombeꞌu hagwã anhetegwa vaꞌe Hesu reroviaha-pe omokyreꞌỹ hagwã. Onheꞌẽ mbojevy vaꞌe-pe, “Neremombeꞌu porãi” heꞌi vaꞌerã. Upeixagwa ogwerovia tee vaꞌe emoingo katu herekwarã.

Deuxu rybe‑di kia hãbu òbitimy rõhõtinykre, òbitityhylemy rierynanykemy. Inyõ ierysydỹỹna rityhynyõkeki, erydỹỹdu irayky riywinykre tai ihewo‑ribi rieryke, rityhynykemy. Tule iny iwitxira erydỹỹna‑di rarybemyhỹreki, tii riòbitidỹỹnyke.

Janeruwarete ꞌga jeꞌega aꞌjea futat. Aꞌeramũ ꞌgã ꞌwyriara ꞌgã Janeruwarete ꞌga jeꞌeg imũ etee futat ajemogyau mamaꞌe apou. Jejui ꞌga jeꞌega nanẽ aꞌjea futat nũ. Aꞌeramũ ki ꞌwyriara ꞌgã ꞌgã jeꞌeg imũ etee futat ꞌgã muꞌjau, Jejui ꞌga rerowiaara ꞌgã muꞌjau. Aꞌeramũ ꞌgã aꞌjea futat ojemogypyyka Jejui ꞌga ree, ꞌga jeꞌega kwaaw ire. Aꞌeramũ nipo ꞌgã akuꞌiramũ akou ꞌga ree. Aꞌeramũ ꞌgã ꞌga rerowiar awi opoireꞌema futat. ꞌGã amũ te nipo ajee ꞌut ꞌgã muꞌjau tywet morogyta are. Namuꞌei ꞌgã ꞌgã mamaꞌe aꞌje are. Aꞌeramũ ki ꞌwyriara ꞌga tojeꞌeg ꞌgã nupe: Neremuꞌearũi ꞌgã mamaꞌe aꞌje are. Aꞌeramũ ene ꞌgã muꞌjawarũeꞌem, teꞌi ki ꞌga ꞌga upe. Aꞌeramũ nipo ꞌga aipoa ojeupe ꞌga ꞌeramũ maran gatu opoireꞌema otywer awi.

Dja Jeju nhõ me jao ba djwỳnh kum Metĩndjwỳnh kabẽn kĩnh ne kôt ar amijo ba. Metĩndjwỳnh kabẽn 'êxnhĩ kêtja, ar ije prĩne memã arẽnhja, tãm dja me kôt ar amijo ba. Me kute prĩne memã Metĩndjwỳnh kabẽn jarẽnh mextire ne o kute memã tỳx jangjênh ne o kute me kĩnhmã. Nà, dja Jeju nhõ me jao ba djwỳnh prĩne mekmã Metĩndjwỳnh kabẽn jarẽn kam me kabẽn punu nêje me akre. Me kum Metĩndjwỳnh kabẽn mar prãm kêt ne kute kabẽno me bajapanhja dja Jeju nhõ me jao ba djwỳnh me kabẽn punu nêje me akre gê me kuma.

Innape yairon esenupantoꞌ kupîiya eꞌpai awanî meruntî ke teesenupaꞌpî yawîrî. Mîrîrî warantî tiaronkon meruntîtannîpîiya yairon esenupantoꞌ yenupa tîuya wenai. Moropai Paapa maimu yuꞌsankon pepîn yakoꞌmenkaiya eꞌpai awanî, yairî pra toꞌ eꞌtoꞌ pîꞌ.

'Ũmax, pu' kuxa mãm ka'ok hãmyũmmũg xe'e kopah, tute nõm yũmmũg hõmã. Hã kaxĩy tute tikmũ'ũn pu hãmyũmmũg xe'e yũmmũgãp-tup, tu tikmũ'ũn hã tu' tep-tup, tu hãmyũmmũg xe'e putup nõg xop mũtik hãm'ãktux max putup, puyĩy kuxa mãm.

Kawẽn icẽmat kay jĩjã juy jeenuy. Cũg̃ cĩcã ma wuywebe iboap ekawẽn tag̃ wuyeku am. Iboap ekawẽn tag̃ jekukum pima, Jesus emumutaybitbinap tag̃ tak wuyju jekukum. Iboap ekawẽn tag̃ jekukum pima kawẽn icẽmãn warara'acat mutaybitbin jeenuy. Ixeyũ mucokcokcog̃ jeenuy jetabucap epereap puxim cebe ip. Kawẽn icẽmat kay'ũmayũ dak imukũyjobitbin jeenuy ixeyũ ag̃uymuwarurun am.

Tawꞌããts hẽ Jesus ky nꞌaa ër ma metëëk do baad taky daheeh, tabahajaa hyb nꞌaa baad hadoo do ky nꞌaa tama metëëk ta wób sa hã, tabahajaa hyb nꞌaa tahꞌyyb enꞌyym sa hã, raky daheeh hyb nꞌaa ky nꞌaa hehꞌäät ub do ky nꞌaa, tabahajaa hyb nꞌaa ky nꞌaa hehꞌäät do majĩĩ hã tametëëh resꞌõõs doo.

Txa²wã¹sũ̱³na² wãn³txa² ya²la³lyau³xa² sa²yxo²we¹thĩ̱³nx2na³la². Wãn³txa² ĩ³tih³nxe³sxã³ yxo²ĩ²nhĩ̱³nx2na³la². Nxe³ha²kxai³ wãn³txa² wi¹jau³xa² wain³jau³xan²tu̱³ ĩ³yau¹ũ³hĩ̱³nx2na³la². Wãn³txa² wain³jau³xa² en²te²na² ĩ³kwa̱i²kxi²hĩ̱³nx2na³la².

Kinatere tyaonitere iraiti waiyexe xema kaxaotyakisakehenereya hiye tyakekohatiyenae nityohalitira tyaona hoka aihalahalinikisa haiyanae waiyexe xaotyakiye kakoa. Exahe hoka waiyoreya hotikisa xaotyakiye ehaikoare hahinaeharenae ana airihalikisahene maheta.

Jesus kaija'ari nava'isohiva abonoa binofijahakiki ida akadi'ojomo'ihi athini, ni-bikajari'dapa'itxiki. Biogaki ida asohini Deus athi hini. Nikia va'ora khai ni'aki adani vahoariha Deus varani hina asohikia. Binasohivini biogaki ida vahoariha Deus athi-ra vakajoniki vaathi asohiriki.

Deus harere humo tispirikporẽta. Deus harere wasani baba mytsaty mynakara. Iwatahi Deus harere tuk ba zimyi. Deus harere mysihyrinymyryziuku. Amy soho Deus harere humo ziwaby anatyhi mysihyrinymyryky. Deus harere humo tsihyrinymyrẽta. Kytsa Deus harere tsikaeni zuba siakparawy mysihyrinymyryky. Iwatsahi Deus harere bo hyỹ mynakaranaha. Kytsa Deus harere humo batu sispirikpo asahi mysihyrinymyry iwaze iharere bo zuba hyỹ mykaranaha tsiky.

Etiꞌairo aimimohey wuatꞌi eꞌat piat moherep hat Iesui mimuꞌe ewywuat etiꞌairo. Miꞌi hat ewywuat etiꞌairo pote hesaika rakaria watukupteꞌen ipotmuꞌeria pywo piat taꞌatumuꞌe pote.

Konókotimaka hókea ne ihíkauvoti íhikaxeovike hó'e ûti, enepone motóvoke kúveovokono, koane ákoyea itávakea nê'e, maka omótovane enékea po'ínuhiko xâne kónokea hókea ne koati ponóvoti ihíkauvoti. Konókotimaka éxokea pahúnevo ne xâne koyuhoâti ákoyea opónovo ne ihíkauvoti hókone ûti.

Õ'âkɨ̃hɨ yeere, diakɨ̃hɨ́kãhase kɨ̃ɨ̂re bu'ê'kere weé nu'kukã'ato. Tohô weégɨ ãpêrã kẽ'rare Jesu Cristo yee kiti keoró bu'esé me'ra naâre wãkû tutuakã wee masísami. Ãpêrã pe'ere teé bu'esére mehêkã uúkũrãre keoró wãkukã́ wee masísami.

Chaynütac yaćhachishan chalapacuna willacuyta śhun'unman ćhulaycü canman, juccunactapis yaćhaycachinanpä, chaynütac cuntracücunäwanpis sumä tincunanpä.

Wanhib'apito wasu'uwẽ, te dama 're ĩwasu'u mono hã tô sena. Taha wa, te za da'madâ'â'wa norĩ hã ĩwasu'uwẽ hã te te 're 'madâ'â pese za'ra, ĩ'uwaibaba si te te dama ãma 're roti za'ra mono da, rowẽ na si Wanhib'apito ãma 're danomro mono da, duré 're siwaihu'u za'ra mono da, tinhimiroti na te te 're ĩ'upa za'ra mono norĩ hã.


Tuhke ajoajohpãkõ nae. Juteu tõ roropa Jezu enetupuhxĩpo toeramase ropa toto. Ipoetohpyryme mã toehse toto. Imehnõ amorepãko toto azahkuru rokene. Toto enekunohnõko mã toto. Mokaro imynyhpãkapoko imehnõ enekunopyryino. Tyekyrykõ omipohtomãko toh mana, zae pyra toto amorepãko, tineru apoitohme rokẽ tyya xine.

Kret nhõ xwỳnhjaja kot tanhmã amnhĩ tomnuj to hã mẽ harẽnhXitre 3.9-11Nẽ atar Kret kãm na hte mẽ ohtô nẽ kãm mẽ õ pahi kapẽr mar prãm kêt nẽ htỳx ri tanhmã Kris kwỳjê mã kapẽr to ho pa. Na hte Ijaew kwỳjaja ã amnhĩ nhĩpêx anhỹr o pa. Jao Ijaew kêt xwỳnh kot Jejus kôt amnhĩ xunhwỳr xwỳnhjê mã kãm:—Kwa mẽ ixpyrà nẽ mẽ ixpê Ijaewjê kot amnhĩ nhĩpêx kôt mãn amnhĩ nhĩpêx kêt wehe. Anhỹr o mẽ kãm kapẽr jakamã kwa kêr ka ã mẽ kapẽr anhỹrja nê mẽ kãm akapẽr kãm axihtỳx nẽ. Na htem hpijaàm kêt o hikàxpore hprãm xàj ã mẽ kãm kapẽr anhỹr o pa. Jao mẽ hamaxpẽr o ahkà nhũm mẽ kuma nẽ tee ri hamaxpẽr.

Erepaniko, Atão Minakati OerekakaniKaiãopokori kãkiti kona nirekari Teoso nireẽkiti ikaminina. Maxikatiĩka isãkirauatapika. Kamisirienererini ninoa. Ikara atoko inakani nirekari Teoso takaõtxikare Xoteo minakaniua ĩtoã auini.

Toenzepa mawânkâ kurâ domodo tywymâry modo turudyly tindadysebanro modo, judeu domodo aunlo kuru tâzewenry timodyzebaom. Awylygue tienomedâday âdalâ kulâ aguelymo, ânguy koendâ ieni keba aguehomo. Tunârygue kurâdo nhenokudylymo kulâ warâ.

Heta teteaꞌu teko Tupàn hape rupi oho ꞌym maꞌe aꞌe wà kury. Uzeꞌezeꞌeg e waiko wà. Hemuꞌem amogwer wanupe wà. Amo zutew Zezuz rehe uzeruzar maꞌe aꞌe wà no, nezewegatete wanekon aꞌe wà no. Uzeꞌezeꞌeg e weraꞌu amogwer wanuwi wà, maꞌe iapo kar pà wàmuzgwer wazeꞌeg rupi wà, amogwer wanupe wà. Nezewe mehe uzawy Tupàn hape wà.

Nhomboꞌe porã merami rive vaꞌe kuery re ijayvuaMbaꞌeta heta ikuai nhonheꞌẽ rendu eꞌỹ vaꞌe, ijayvuxe haꞌe nhombotavypa rei vaꞌe. Judeu regua ma hetave ikuai haꞌe rami.

Igaataɡ̶a eliodi oko ane doɡ̶oyemaa moyiwaɡ̶adi niɡ̶inoa lacilodi loiigi Ǥoniotagodi, oteɡ̶exaaɡ̶aɡ̶a niiɡ̶axinaɡ̶aneɡ̶eco ɡ̶otiwaɡ̶atakaneɡ̶egi aɡ̶oyiwaɡ̶adi. Odaa oninaaletiniwace eledi oko niɡ̶ina me niiɡ̶axinaɡ̶anaɡ̶a. Liwigotigi niɡ̶ijo ane niiɡ̶axinaɡ̶anaɡ̶a idiwa judeutedi. Niɡ̶idiwa judeutedi jeɡ̶epaanaɡ̶a notigimadaɡ̶a aɡ̶oyemaa moyiwaɡ̶adi niɡ̶ijoa lacilodi loiigi Ǥoniotagodi. Niɡ̶idi oko ane doɡ̶oyiwaɡ̶adi niɡ̶inoa lacilodi leeditibige me amakenitiniwace, igaataɡ̶a joɡ̶oibeyacaɡ̶adi eliwaɡ̶atakaneɡ̶egi eliodi dinoiigiwepodi niɡ̶ina modiiɡ̶axinaɡ̶atece ane deɡ̶ewi. Niɡ̶idiwa niiɡ̶axinaɡ̶anadi idokowotibige modinigaanyetece dinyeelo, codaa niɡ̶ida lowoogo ɡ̶oboliɡ̶a.

Tombo'e kwaha ti Jesus'gareheve'g̃a ndepiakatuhara'g̃a, a'e ji. A'ereki he'yjuhuve'g̃a nohendukatupotari okovo g̃wemimbotarimova'ea rupi onhi'ĩteheavo onhimoandyandyita ojipe'g̃a moandyandyita no. Judeus'g̃a ojikytiukave'g̃a jara'g̃a hohe nohendukatupotari. Tupana'ga nhi'ig̃arũiva'ea g̃a omombe'umbe'u Jesus'gareheve'g̃a pe g̃a moandyandyita. Nanongara rehe po g̃a nombo'ei ramo. A'ereki g̃a omongo tehe Jesus'gareheve'g̃a py'a. G̃anongapypeve'g̃a py'a g̃a imongotehei no. Nahã g̃a ndekote'varuhui ipyhyga vehevi itambere'ia g̃a hugwi g̃wemimbo'ea kwepykavamo. Tito, pemombi ti g̃anhi'ig̃a tombo'ea'javyme ti g̃a javo.

Ha vé, ũ tỹ hẽn ri ke ag tóg mẽ jãvãnh nỹtĩ. Véké ag tóg ón kỹ vẽmén tĩ. Ag tỹ ũ lograr he sór vẽ. Judeu ag vỹ tag to tar nỹtĩ, ha mẽ. Ẽg tỹ ag vĩ tỹ tũgꞌ henh ke vẽ. Ha vé, ũ fag ne ag vĩ kri fi sór mũꞌ, kỹ fag tóg Topẽ vĩ tovãnh sór mũ, fag mén mré hã, fag krẽ mré hã. Unꞌón ag tóg tĩ, ũ tỹ fag kanhrãn sór mũ ag. Hã ra ag tóg hã to nén ũ ve sór mũ, jãnkamy ti, ag tỹ rico nỹtĩ jé.

Oĩ heta inheꞌẽngendu eꞌỹ vaꞌe. Onheꞌẽ rei oporombotavy-vy. Upéixa heta oĩ judeu reko-rupi oiko vyteri vaꞌe, “Penhepirekytĩ uka katu” heꞌi vaꞌe. Upeixagwa-pe, “Anive erehekomboꞌe rei teĩ ereiko-vy” ere ae katu íxupe. Omokirirĩ hagwã inheꞌẽ rei rei vaꞌe-pe emoingo katu Hesu reroviaha rerekwarã. Gwĩ oporombotavy vaꞌe ohesa rerova uka oiko-vy ójehe hóga-py oĩ vaꞌe gwive. Ohekomboꞌe rei-vy ohesa rerova uka ójehe. Oipota ójehe gwarã pirapire oporombotavy-vy. Upeixagwa-pe tomokirirĩ katu íxupe.

Iny sõwemy inatyhymy rityhynyõreri. Tii dori aõna aõnalemy rarybemyhỹre, ityhydỹỹdu mahãdu riitxenanymyhỹkemy. Kia mahãdu‑ribi, judeu mahãdu ibutu ratyre kia aõna aõnamy rotỹỹnymyhỹre. Inyõ kowa mahãdury riyrykemy tamy rarybeke. Iny sõwemy heka riitxenanymyhỹre. Òbitimy aõkõ heka iny rierynanymyhỹre. Nieruòle heka iny rierynadỹỹnymyhỹre.

Kwaiwete ꞌgã Jejui ꞌga rerowiari rakue numiamũ. Aꞌere ꞌgã ꞌga rerowiaraiwi etee. ꞌAwamũ ꞌgã nuenuwi futari Jejui ꞌga jeꞌega. Nopoiri futari ꞌgã janeypy remimomeꞌufer awi. Morogyta ymaner are etee futat ꞌgã ꞌgã muꞌei ajemogyau. Ymã te janeypy jemogyi Moisesi ꞌga jeꞌeger imũ etee futat rakue. Aꞌere jane ꞌawamũ jane jemogyi Jejui ꞌga jeꞌeg imũ etee futat. Aꞌere ꞌgã amũ ꞌi ꞌgã nupe: “Naani. Peapo awi nanuara. Moisesi ꞌga jeꞌeg imũ etee futar iki peko”, ꞌjau futatee ꞌgã ꞌgã nupe ꞌgã moryteeu. Aꞌeramũ ene ꞌjau ꞌgã nupe: “Peapo awi nanuara”, ere ki ꞌgã nupe. “Auꞌje ꞌgã muꞌe re morogyta ymaner are”, ere ki ꞌgã nupe ꞌgã momika. Kasi aꞌe pe ꞌgã ꞌgã moryteei, ꞌgã pytuna ꞌgã neewe ne. Aꞌeramũ enuparera ꞌgã ꞌjau ajaupe ne: “Awỹja sipo morogyta aꞌje omomeꞌu janee?” ꞌjau ꞌgã ajaupe ne. “Iꞌme nipo ꞌã Paulo ꞌga akou janee”, ꞌjau ꞌgã ajaupe ne. Nokwaawi ꞌgã morogyta aꞌje momeꞌwara ꞌga. “Mõ ꞌga gatu nipo morogyta aꞌjea omomeꞌu akou janee?” ꞌjau ꞌgã ajaupe ne. Aꞌeramũ ꞌgã amũ opoia Jejui ꞌga rerowiar awi ne. Najemuaẽmi morogyta ꞌme momeꞌwara ꞌgã ajuee. Kaꞌaranũũ are etee te ꞌgã jemuaẽmi. Kaꞌaranũũ monoꞌog are etee te ꞌgã jamuꞌei. Aꞌeramũ ene ꞌgã momika esaka nanuar awi.

Bir, me amakkre kêt ne me kumex ne kabẽn kajgoo ar me noo biknoro ba. Nãm we me,—Djãm me aje amim Jeju mar ne kam tu aje mar kajgomã? Kati, dja ga me amim ama nhym me kam me amy nhinhu kàdjwỳ rê, ane.Nãm ã me noo biknoro ane. Nà, me ja dja Jeju nhõ me jao ba djwỳnh kabẽno me unê gê me anhikrê. Nãm me apỹnh kikrekam me kunĩ noo aknon meo ajkẽ. Mỳjo ne me meo ajkẽ? Me kute Metĩndjwỳnh kupa'ã mekmã arẽnhkam ne me meo ajkẽ. Mỳj kadjy ne me Metĩndjwỳnh kupa'ã mekmã arẽnh ar o ba? Bir, me kute me noo biknor ne me õ pi'ôk kaprĩreo prõt kadjy ne me Metĩndjwỳnh kupa'ã mekmã arẽnh ar o ba. Kam dja Jeju nhõ me jao ba djwỳnh akubyn kabẽno me ity nhym me arỳm anhikrê.

Maasa pra tuꞌke pemonkonyamîꞌ anîꞌ anetapaiꞌnîkon pepîn seꞌ tapairî toꞌ eseurîmapîtî, tiaronkon yenkuꞌtî toꞌya. Arinîke toꞌ man, Judeuyamîꞌ yeseru yawîrî tîweꞌsanon koreꞌta. Inkamoro tiaronkon yenupaꞌpî, toꞌ koꞌmamî yairî pra. Tiaronkon yewîꞌkon tawonkon yenkuꞌtî toꞌya tamîꞌnawîrî. Toꞌ yenupa toꞌya tîniru yapiꞌtoꞌpe toꞌya tiaronkon tenkuꞌtîi. Mîrîrî wenai tuꞌke tonpakon atarima emapuꞌtî toꞌya Jesus piapai. Mîrîrî yeꞌnen toꞌ pîꞌ taa meꞌpoya eꞌpai awanî, mîrîrî kupî toꞌya namai inîꞌrî.

Hamũn, tikmũ'ũn punethok te Topap-tup nõg, tu' nõy mõgãhã koit'ax hã, yã hãm'ãktux hitop hã, yã Kunnix kopa kuxa mãm xop mõgãhã koit'ax hã. Hõmã nõm te' koit pax xop te Yoneo xop nĩm, tu hõnhã' pip Kunnix kopa kuxa mãm xop kopah. Yã nõm punethok te tikmũ'ũn mõgãhã koit'ax hã. 'Ũmax, xayĩy nõm hãm'ãktux kummuk kuxyã'. Hamũn, nõm te tikmũ'ũn pu hãpxop kummuk yũmmũgãhã', nũy tayũmak pop pax, tu xuxyã xop xohix koxyõy.

Cũg̃ ma juy jeku ip itabucayũ kukukayũ, ade opop puye Jesus ekawẽn kay ibu'u'uayũ. Pũg̃pũg̃ Judeuyũ'in itabut o'e Jesus kay. Imẽnpit:— Wuyajojoyũ'ũm'ũm ekawẽn tag̃ cuy ajeku — i te'e ma e'em ip.Warara'acat mug̃uykukukum ip ibiwarẽmtag̃ ma ip kawẽnwẽn puye. Ade jebadipyũ mubu'u'un ip Jesus kay am, warẽmtag̃ ma ip imutaybitbin puye. Ibisũsũn g̃u ip warẽmtag̃ ma imutaybit am. Dinheiro bu ojuy am acã ip imutaybitbin. Imẽnpuye juy ip eg̃uymũg̃.

Tii da ỹ wén erih, hajõk rahꞌyy kawereem däk do hyb nꞌaa hehꞌäät ub do ky nꞌaa hã. Daap hadoo do rama metꞌëëg kän, ta wób rawedii. Ta ti hedoo do sa mahang hajõk ji hã ramejũũ Judah buuj ky nꞌaa jawꞌyyk do mejũũ doo da ji bawät. Tawꞌããts hẽ ji ky meduuk ta ti hedoo doo. Ji wén meduuk, Jesus hã hꞌyy kaꞌeeh do wób, sa panaa hẽ, raky dahé kän do hyb nꞌaa nanäng ma matëg oow panyyg, baad rawén ky nadahé wät baad hadoo do ky nꞌaa hã. Dajẽẽr ragahëën do hyb nꞌaa né hẽ ta ti rama metëëk, nu meby nꞌaa nyy né paawä dajẽẽr ji gahëën bä ta hyb nꞌaa.

Nxe³ha²kxai³ a²nũ²a² ko̱³nxe³ti³ kãi³te²a² ka³lxa¹txi³ yũ²na³la². Txa²wã¹sũ̱³na² wãn³txa² sa²yxo²ã³te²a² yũ² kwa²toh³lxi² e³ain¹te²a² yũ² a²nũ²a² ã³ke³tũ¹te²a² yũ² nxe³ai¹nhxai²na²hẽ³la². A²wã³kxi³kxai³ Ju³te²a² nũ̱³ka̱³txi³su² ha²kxai³ a²wã³kxi³kxai³ Ju³te²a² nũ̱³ka̱³txi³sxa³ha²kxai³ ain¹na²hẽ³la². A²sxi²yhu³ta² whãi²na¹ ã³ke³tũ¹jau³xai²li² nxe² ain³kxain¹te³nah¹lxi¹:— Jau³jau¹xai²li² yxo²ĩ²yah³lxin¹jau³xai²li² hai³txi³ Txa²wã¹sũ̱³na² wãn³txi³sxa³wi¹. Yxãn¹ta¹ e³kxi²sĩn¹nx2ta¹jau³xai²li² Sũ̱³na² wãn³txai²la¹wi¹. Nxe³jau³xai²li² ã³ke³tũ¹jau³xai²li² ain³kxain¹na²hẽ³la². Nxe² ain³kxai¹nha²kxai³ Txa²wã¹sũ̱³na² wãn³txi³khai³xa² sa²yxo²ã³ain¹na²hẽ³la². Nxe³ha²kxai³ ka³nahx2sxã³ yxau³si¹hai¹nĩn¹jau³su² kwa³na³txai¹nhẽ³la². Jã¹nxe³te²nãu³xa² ĩh¹nxe³kxa²ya̱n³ti³ta̱³ ã³ke³tũ¹ai¹nhĩ̱³te²la¹xã³? Hãi¹sxã³ wai³nxa³txi³ ũ³yho³hi²txã³nxa² so¹lxi³ yxo²kwa̱i³nain¹na²hẽ³la².

Hiyaiya, kahare haiyanae tyakekota xakore aokowita hoka masemaxemalahare tyaonahitaha, kahalakoaharahita iraiti waiyexe kakoa. Maoseratyahitaha haliti. Judeu xaotyakira xema tyaoniterenae kaisere masakare nikare tyaonita. Maika hiwatyalihenene mema tyaonaha maheta. Hiyaiya, haiya xowaka maoseratyahitaha kaiyanityore, exanityo ityaninae tyotya kakoita. Xaotyakiye ehaikoare aotyakijita, kasani kaoloxahare tyaonaha ihiyeta aokowiyahitaha hoka.

Hari. Jesus kaija'ari vahararana vahojaki adani Deus athi ka'oa hini-ra vakajoniki. Vakadivarania ija'ari-ra vakorijanahaki adani. Cristo kaija'ari vihina-ra vakahi'badaraki adani. Judeus kaija'ari vaipohiki adani Cristo kaija'ari vihi'badaraki. Vakadivarani asohiki vavanihavini mani ida gora ipohiki kaija'arini-ra vaka'ojomo'ivini hija. Ni-asohiki ida vakadivarani, oniani ida gora ipohiki kaija'arini-ra va'ora vanadabavini hija. Asohiriki ida va'ora vaka'ojomo'ivini, vagathanija kaimoni ida jiniro. Ni-vava'i anaipahihipa'itxini hiki ida vahoariha vakadijiniro-ra vanofivini. Ni-asohipa'itxiki jaboni ida va'ora vaka'ojomo'ivini abosini.Ivani Tito, Jesus kaija'ari nava'isohiva abono khama, va'ora vahonaria bana adani Deus athi-ra avanasohiriki viso vakhanina.

Iwaze kytsa sizubarẽtsa Deus harere bo batu hỹ mykaranaha. Asahi Sudeutsa maha. Myharere bo yhỹ zikahabyikitsa. Mopamykysoikiknaha zuba. Siharekykarẽtsa Deus harere soho humo mybarapetu mykaranaha. Tysiharerepykikta. Niwazubakta tsimy. Asahi tatukytsa nisiaknikinaha amy ty batu wasani my ana humo kino mysihyrinymyrykynaha. Iwatsahi situkytsa Sesus harere bo batu hỹ maha. Asaktsa batu sisikpyby maha. Asahi okyrysaro zuba siakparawy. Okyrysaro humo zuba mysihyrinymyrykynaha. Iwatahi ikia tysiharerepykwy niwazubakta tsimy.

Miꞌi hat etiꞌairo pote meremo taꞌatumoperupꞌi tehay pywuat no yt iꞌewy i rat e haria.Taꞌi tukupteꞌen aipyꞌesetpiaria aimimuꞌeria wẽtup ehay upiat myhuꞌat haria. Miꞌiria tuꞌuka teran kahato sehay pywuat ete aimaꞌat teran haype. — Uruto Iesui mohey haria iꞌatuꞌe wen maꞌato wẽtup sehay ete aimuꞌe. Sehay potꞌi Iuteu ywania eko enoi haria miꞌiria. — Wãiꞌere o iꞌatuepe yt naku i miꞌi tã ehenoi katupono urumoꞌakagꞌaia kahato yne aimẽpytꞌin nywo ereꞌe ro miꞌiria pe. Pyno ti yt naku i watuwanẽtup miꞌi haria ehay kape katupono miꞌiria ti ahekat kyꞌewi aimuꞌe. Pyno waku teꞌeruwemõti mekewat ahekareꞌen kyꞌewiat hap ete.

Enekókono ne Títu vo'oku xâne ihíkaxoti koekúti ákoti akaná'uKó'inokeneye nékone itíki, vo'oku êno xâne kapayásokopovoti, itavókeati ne kaná'uti kixovókuti íhae xoko Itukó'oviti, áko'oneoxo xapákuke ne jûdeuhiko. Koati puvoti ápeyea pahukoâti, ina ihíkaxomaka koekúti ákoti itóponone. Koati ainóvoti aúpu'ikenatihiko. Konókoti pahúkeokono kóyunuhikeovo, vo'oku ápeyea ovokúti yónoheixokuhiko íhikaxea, yoko ítoa koésayu'ixea isóneu ne heú koeti ko'óvokutiya koeku íhikaxea koekúti mani ákoti yusîka íhikaxea, itukoâti namúkope tiûketi vo'ókuke.

A'tîro niî'. Pãharã́ Õ'âkɨ̃hɨre yɨ'rɨ́ nɨ'karã niîma. Naâ no'ó ɨaró uúkũ ma'a, masaré mehêkã ẽho peókã weemá. Judeu masata tohô weé yɨ'rɨ nɨ'kama. Naâ niyéru wapá ta'a sĩ'rirã, no'ó ɨaró bu'ê ma'akã'sama. Naâ bu'esé me'ra pãharã́ ni'kɨ́ põ'ra ni'kâ wi'ikãharãre dohórẽ' pe'okã'sama. Tohô weerã́re naâ bu'esére ka'mú ta'aya.

Rasunpa, achcamá pasaypi cullucuna yan'al articunawan ingañacücuna cayalcan. Mastá chay Israel caśhta aychanchicćhu siñalachicuypi wañuyäcunämi. Chaycunap shiminta quillpänanchicmi, mana yaćhachinacunacta wasintin-wasintin nunacunäta yaćhayalcächiptin'a. Caytapis illayta juluyninwanlämi lulapäcunpis.

Ãhãna te aibâ norĩ hã ahâ na 're hâimana za'ra, ĩsazei'wa nherẽ, Wanhib'apito nhimiroti na te te 're ĩwawapari za'ra mono õ norĩ hã. Ta norĩ nhimirowasu'u hã dama ĩ'uwaibaba õ di. Tizadawa nhipese na te ta norĩ hã te te dama 're rob'rãmi za'ra. Ãne te 're dahâimana za'ra da'ahâ na, zudezu na 're ĩdapoto za'ra mono hã. Taha wa, te za ta norĩ wi 're ĩ'azawi mo, aimawi na ĩsazei'wa norĩ ma te te 're rowasu'u za'ra mono tõ da. E marĩ wa. Ta norĩ nhimirowasu'u zarina, ma tô ni'wam norĩ hã 're sipa za'ra, roti tô senai'õ niwĩ, damama siré 're ĩdahâimana za'ra mono norĩ hã. Aimawi rowasu'u'wa norĩ hã rob'uiprazé hã da te tãma 're sõmri za'ra mono da, te te sima 're rosa'rata za'ra, rowahutu wa'rãmi.


Typoko xine ynara tykase imepyny, “Keretapõkõ emero ajoajohpe mana osekatõ kõ samo. Akĩme roropa mã toto, tõtukurukõ poko emotyẽkãko toto,” tykase mokyro Keretapono typoko xine ro imehnõ netaryme.

Na pre ra mẽ hkwỳjê hõ tanhmã mẽ harẽnh to. Mẽ ahkre xwỳnhjê hõja mẽ harẽnh o:—Kret nhõ xwỳnhjaja na htem hêx pix o pa. Nẽ oprê nẽ kãm kaga nẽ apkur xà pix kukamã hamaxpẽr o pa. Anẽ.

Ninoa atokirini kitxakapirĩka, koerekareri, uai Kreta pokomiriĩti auakarini, txari: “Kreta auakani ãtipirika misirienetari kãkiti. Maerekati kamakani itxauana. Kaneenamari ĩtopa auakari atoko ikamana. Iarinouatana. Paixonina,” itxa iua.

Cretadâ enomedâni modo ewy aguewânmy Creta donro modo wâgâ: “Konokuni kulâ asaemo Creta donro modo! Ânguydo imeom iewiâpadyby ara kulâ asaemo. Toenzepa idolagumo, tâsewanidyzebamo pylâ-ro waunlo asaemo” kewânmy.

Amo purumuꞌe maꞌe aꞌe pe har uzeꞌeg nezewe aꞌe. — Kereta ywy rehe har aꞌe wà, hemuꞌem maꞌe romo wanekon aꞌe wà. Ikatu ꞌym maꞌe romo wanekon wà. Iranahy wà. Umaiꞌu haw rehe zo imaꞌenukwaw wà, iꞌi uiwy rehe har wanehe.

Haꞌe kuery reguae profeta rami aipoeꞌi vaꞌekue: “Creta pygua kuery ma ijapu vaꞌe ae, mymba inharõ vaꞌe rami okaru guaxu haꞌe inhateꞌỹ vaꞌe”, heꞌiague rami.

Liwigotigi niɡ̶ijo noiigitigi Creta, ini ɡ̶oneleegiwa anidiaaɡ̶elatibige. Niɡ̶idi noiigi odiletibige niɡ̶ini ɡ̶oneleegiwa deɡ̶ewi me yeloɡ̶oditedibece icoa lowooko noenoɡ̶ododi. Ijaaɡ̶ijo niɡ̶ijo ɡ̶oneleegiwa mee, “Yoiigi digoina Creta idokee mawitakaɡ̶a, liciagi niɡ̶inoa eijedi ane doide, nigojigipi codaa daɡ̶axa maniodaɡ̶axadi.”

Perope pe peju – Cretapeve'g̃a namonhava'ea aerẽva'ea mombe'uharava'ea omombe'u gwe'yjava'ea hako. Ahe e'i hako: “Cretapeve'g̃a ko i'mbeheteve'g̃a. Nane'ymi g̃a mbero. Oko te'varuhu g̃a otiruahũro onhyrõe'yma. Ougwei hete g̃a mbatera okovo ovevugwehetero. Mbatera rehe jate g̃a ndekoi toro'u hete javo,” ei ahe Cretapeva'ea mombe'gwovo hako.

Ag kãmĩ ũ vỹ ki hã tó ja nĩ, ag jyvẽn tĩ ũ, ti tỹ ag kato tẽ kỹ tag tón kỹ, ha mẽ: “Creta tá ke ag vỹ tỹ ũn ón mé nỹtĩ,” he ja tóg nĩgtĩ. “Mĩg jũ ri ke ag nỹtĩ. Rãnhrãj vãnh ag nỹtĩ, hã ra ag tóg jẽn mág tãvĩ han sór tĩ,” he ja tóg nĩgtĩ.

Heꞌi arakaꞌe hese hiꞌarandu vaꞌe Creta yvy pygwa: “Ijapu meme Creta yvy pygwa” heꞌi. “Mymba poxy-rami oiko vaꞌe. Ipituva ramo jepe, okaruse joty”heꞌi arakaꞌe oyvy pygwa-rehe Creta yvy pygwa-rehe.

Kowa mahãduõ, ierydỹỹduõ rarybera: —Inyboho, Kreta bedeludu mahãdu, ibutumy ruidu roire. Iròdu brebuna wese iny roire. Inyboho heka teoruxere roire. Byrelemy inyboho rõhõtinymyhỹrenyre.

Ymã te Kreta pewara ꞌga amũ, ipojeuwipyra ꞌga amũ, opytuna ꞌgã momeꞌwau rakue. “ꞌYpõꞌõũũ pypewara ꞌgã najuejue etee futat iꞌme maꞌea. Imaraꞌne maꞌe ꞌgã nanẽ nũ. Iwewue maꞌe ꞌgã nanẽ nũ. Nipyꞌaraypari agawewi ꞌgã. Aꞌetea ꞌgã ojemiꞌwaruuarete futat”, ꞌjau ꞌga opytuna ꞌgã momeꞌwau rakue.

Bep Kretakam me'õ kute memã kabẽn jarẽnh djwỳnh'õ ne ta õ me wỳnh'ã kabẽn ne,—Kretakam me kra ne mrãmri 'êxnhĩkumrẽx, axwekumrẽx, kum ukangakumrẽx, àkurbit kute mar. Nãm ã me'ã kabẽn ane.

Maasa pra tiwinan toꞌ yonpa ipîkku teeseurîmasen nurîꞌtîya taꞌpî: —Creta ponkon seruꞌyeꞌkon, oꞌmaꞌkon warainokon, enyaꞌneꞌkon, entamoꞌkapai neken toꞌ wanî kureꞌne, teesenyakaꞌmai pra —taꞌpîiya.

Hamũn, hõmã hãpxexka Kenet yõg tik te hãmyũmmũg, tu hãm'ãktux, hu: “Hãpxexka Kenet yõg xop te' koit pax, tu xokxop gãy mũn putuk, tu' tuknõgnãg pax, tu' xit pax.” Kaxĩy.

— Creta eipi watwat dapxiyũ — i juk o'e Creta eipi wat ma- -Deus ekawẽn muwẽnuwẽn'ukat. — Wuyjuyũm g̃u ip o'e- -ika'ũayũm acã Creta eipi watwat — i juk o'e warara'acayũ a'ĩjo. — Ibukapik'ũm ip — i juk o'e. — Jexat o am acã ip itaybit — i juk o'e.Imẽn Creta eipi wat jebadipyũ o'g̃uwẽn.

Hahỹỹ da tsyt dëëg hã Keret häd näng do buuj seeh, noo ese do herꞌoot paa Keret buuj sa ky nꞌaa: “Noo kanesa hadꞌyyt hẽ Keret buuj”, näng mäh. “Tabanesꞌaa hedoo. Moo nehõj, tsyym nehõj, hꞌyyb nehõj. Ta bahä̃nh hawꞌaa doo”, näng mä ta kyyh.

Jã¹nxe³sxã³ Kre²ta²ko³xan¹tũ̱³ka̱³txai²na² a²ha³tih³xa² wãn³txa² ĩ³yau¹ũ³jah¹lai²na² wãn³txi³kxai³lu¹:— Kre²ta²ko³xan¹tũ̱³ka̱³txa² yxo²ha³kxa¹ ki³ha³nain¹tũ̱³ka̱³txi³sin²tai¹. Ha³ya̱³khin¹tũ̱³ka̱³txi³sin²tai¹. U³txi³ wa³ko³nha²kxai³ hãi¹sxã³ yai³nain¹te²sin²tai¹. Nxain¹na²hẽ³la².

Hatya enekonitareha iraiti xakaisasehare Creta nalitare nexa: “Creta nali tyaoniterenae maoseratya minita. Maisa waiyexe, xalijinihareha. Maxaharehatiha, kirakahare akereta hajiha ekaisetyahitaha”.

Creta kajoviri kakaaraboni kaija'arinia vara bivani'a'iki ida kidiarabo kaija'arini. Niha ada vaathi namoniva abono: “Korijanahia vakavaranihahaha'oadahaki adani Creta kajoviri kakaija'arini. Tapo'ija ija'ari-ra napohimajavini fori vihiki adani. 'Bai-ra vanofivini arafiaki jaboni adani ija'ari vakajoniahaki.” Nimania ida va'ora ogava abono kidiarabo kaija'arini vahojana-ra kanavaranihavini.

Kereta tsikzikdihi taparakta tihi:— O Kereta ezektsa simyspihikbatarẽtsa maha. Mybarapetu ziknakaranaha. Sakyriukrẽtsa maha. Tahadisahawy humo zuba mynakaranaha. Batu sipasaratsihik — niy.Iwa Kereta ezektsa soho nitsasoko. Atahi Kereta ezekta niwatihi iwatuze tatukytsa soho nitsasoko.

Saꞌawyꞌi yi Kereta pe toĩneꞌen wẽtup ok woꞌonãpin hat. Miꞌi hat toꞌe — Pywo ti rat aiꞌywania yi Kereta piaria ti heso heso rakaria e. Haiwot rakaria wo tukupteꞌen e. Ienuk yn neran haria. Yt ipotpap teran i rakaria e ti saꞌawyꞌi yi Kereta piaria muꞌe hat toꞌywania etiat pe.

Xapákuke ne íhaehiko Keréta, ápe koati teyonéti hóyeno póhutine yutóxea kálihunoe xêti itúkovo. Yoko hara kôe yútoe: “Enepone xanéhiko íhae Keréta, koati kixóvokune itúkeovo semékenovo'iti. Kutí koéhiko ipúhokovoti hó'openo. Aínovomaka huléketi koane nípatihiko” kôe.

Dɨporópɨ tii nɨkɨ́ro Cretakɨ̃hɨ oharí masɨ tií di'takãharãre ohâgɨ, a'tîro ohâkɨ niîwĩ: “A'tó Cretakãharã niî soose piharã niîma. Wa'îkɨ̃rã weeró noho tɨ'o masítirã niîma. Ba'â wãrirã, teesé piharã niîma.”

Caycunapi quiquin Creta malcapi willacüninpis malca-masincunapïta nila: “Creta nunacuna casquish-camam, chucaru uywacunanümi, micuyllapi wañupacuyalcä illacunam” nil.

Cereta nhihudu hã tô sena na ma tô tisiré norĩ hâimanazém na rowasu'u. Ãne te tinha, romhâ ré dapo're pu'u'wa hã: “Cereta nhihudu norĩ hã sadawa nhipese na te 're nomro. Abaze zahi ne, te duré 're nomro, sahi u'âsi. Wa'a za'ra nherẽ, te tisa zô si 're sõpré.” Ãne te dawasu'u, romhâ ré dapo're pu'u'wa hã.