theophilusowiti/AfriQuAD huggingface dataset:
Mwanafasheni abadilishaye taka kuwa bidhaa za thamani
Watu wengi mno, aghalabu hawaoni thamani yoyote iliyopo katika takataka kama vile chupa za plastiki zilizotupwa na zile za glasi. 
Lakini kwa mwanafunzi mmoja wa chuo cha anuwai, takataka hizo huweza kugeuzwa kuwa hela.
Teresa Kiburi, ni mwanafunzi wa mwaka wa tatu katika chuo cha kitaifa cha anuwai cha Nyeri (Nyeri National Polytecnic).
Yeye husomea stashahada katika taaluma ya utengenezaji wa fasheni. Nia yake katika shughuli hii ni kujipa riziki kwa kukusanya chupa za plastiki pa za glasi zilizotupwa na kutapakaa kila mahali, kuzitumia kutengeneza bidhaa kadha wa kadha, ambazo zina thamani katika maskani ya binadamu.
Aidha, Teresa anasema kwamba hii ni mojawapo ya mbinu za kuyahifadhi au kuyasafisha mazingira il yawe safi na ya kufaa kwa watu.
"Mimi hutengeneza maua ya kurembesha nyumba na afisi kwa kutumia chupa za plastiki," adokeza, akongeza kuwa pia, huzitengeneza bidhaa na kuzirembesha maeneo ambayo sherehe mbalimbali huandaliwa.
Pia, yeye huzitumia nyuzi tofauti tofauti kuzitengeneza bidhaa zinazofanana na zulia. Hutumia sindano maalumu na nyuzi kuzitengeneza baadhi ya bidhaa hizo.
Teresa alianza mwezi Machi mwaka uliopita, kwa kuutumia mtaji usiokuwa mwingi. "Nilianza na Sh3,500 nilizopewa na mamangu, Mary Kahaya. Mwalimu wetu wa miradi, Nicholas Mathendu, alinishauri nije na mradi na kuuwasilisha katika maonyesho ya bidhaa katika maonyesho ya tatu ya KATTI na TVET, yaliyoandaliwa katika uwanja wa Tononoka, Mombasa," aeleza Teresa, akiongeza kuwa hushirikiana na Peris Mwangi, ambaye ni mwanafunzi mwenza katika chuo hicho. Anafichua kuwa wao huzitengeneza bidhaa hizo katika siku za wikendi, wakati ambapo hawamo darasani.
Hata hivyo, anasikitika kwa sababu kuna baadhi ya changamoto ambazo huwakabili. "Mojawapo ya changamoto ni kuwa baadhi ya wateja hukosa kulipia baada ya kupelekewa bidhaa.
Mimi huziuza bidhaa hizo mitandaoni, kote nchini," afichua Teresa. Mbali na kuziuza bidhaa zake mitandaoni, huuza pia katika duka la shangazi yake lililoko mjini Nyeri. Anasema kuwa yeye huliuza ua moja kwa bei ya Sh1,200 na kigoda kimoja ambacho hukunjwa, huuzwa kwa bei ya Sh4,000. Pia yeye huzitengeneza sindano za kufumia ambazo huziuza kwa bei ya Sh500 kila moja. Hata hivyo, anadokeza kuwa bei inaweza kupunguzwa ikitegemea uwezo wa kifedha wa mnunuzi. Teresa anafichua kuwa yeye hukusanya chupa za plastiki za maji, na za vinywaji vinginevyo kama vileo katika hafla mbalimbali. Aidha, hupata malighafi nyingine katika karakana ambazo hutengenezewa samani au fanicha.
“Mimi huzinunua nyuzi kwa Sh50 tu kila mmoja," asema. Anafichua kuwa katika siku za usoni, anaazimia kuisajili kampuni yake, na kushirikiana na washiri ka wengine ambao hutengeneza bidhaa na kupakia katika chupa,na ambao wana shida ya kukusanva chupa hizo baada ya kutumiwa. 
Hilo, asema Teresa, litasaidia kubuni ajira kwa watoto wanaorandaranda mitaani, kwa kuwapa kazi ya kukusanya chupa hizo na kuwauzia, na hivyo kupata riziki ya kila siku.


Question: Nia yake Teresa ni gani
Answer: kujipa riziki
FAIDA ZA UKULIMA
Ukulima mi bora maishani. Ukulima umechangia pakubwa nchini. Imewasaidia wengi kibiashara na kutoa uchumi chini. Ukulima ni bora kwa ulimwengu. Umewasaidia wengi na kuwasomesha, bila ukulima dunia haingekuwa na mazao. Leo ukulima unaendeshwa katika nchi nzima kutoka Mashariki hadi Kusini.
Ukulima umewezesha wengi katika kujikimu kiafya na imewafanya wengi wafurahie kilimo. Ukulima ni muhimu nchini. Bila ukulima, dunia ingebaki kama janga kwa maana ukulima ndio hutupa vyakula tunavyokula kila uchao. Kwa kuwa hakungekuwa na ukulima watu wangefariki kwa sababu ya njaa. Anga yaweza wafanya watu pamoja na mifugo ulimwenguni kuisha.
Manufaa mengine ni biashara. Kutokana na ukulima, umewafanya watu wameweza kufungua biashara nyingi sana kama maduka ya nyama, maua na mingineyo. Pia ukulima wa miti umetupa manufaa mengi kama vile miti huvuta mvua, pia miti hutupa mbao ambazo hutumika kutengeneza viwanda.
Ukulima umewezesha wengi kufungua viwanda mbali mbali kama kiwanda cha kusagia ngano na mengine mengi. Pia vimeweza kuleta ajira kwa jamii haswa vijana. Ukulima ni bora kwa mwanadamu, anapaswa kuzingatia maswala kuhusu ukulima.

Question: Ni nini bora maishani
Answer: ukulima
kata ler michiwono e wi avepo smart fam ka endi ang'o ma omiyo ni am wachako famni ni avepo smart fam ok ochakore sani en fam ma koro sani higni apar ka dhi nyime bedo ni pok obedo mong'ere ahinya e limelite to wasebedo ka watimo filding obembi kama wantieni kik alufu ariyo gi apar gi achiel nyaka apar gi abich ne watiyo kaba ne watimo fil dei ma duong' ahinya ma kata gavana ne obiro awuoka to wadhi wayawo fam ma chielo kama iluongo ni mbaga kama watimo e demos bende wase timo fil dei kanyo mana e avepo smart fam ma mbaga koro ma eto ma boro obembi kaka iwinjo awacho koro gima watemo timo mana kaka ase nyisi en ni kaka avepo to en agrovet kama wauso e kothe kendo wauso e yiedhi mag pur mag pith kendo wan kod fatalaisas ma opogore to podi gik ma miyo pi pur bende jopur nyalo tiyo go koro ma e en ekstenson mar avepo tiende ni ka podi ok wakelo kodhi ma nyien thurwa ka ka pok wakelo yien ma nyien thurwa ka to wakwong watemo gi e pwothewa mag smat fam to ka wase neno ni kodhini tiyo ma ber to koro waluongo jopur to biro timo ang'o biro neno ka gise neno to ging'eyo ni gini kara ok en aena ni kaka oland gini timo ma ber thurwa koro kila ng'ato nyalo kawo to dhi pimo ka en gi adiera ni ok odhi lalo pesa koro mano e kama wakonyo jopur mar ariyo wan ka mondo japur moro amora ma adwaro ng'eyo lony e yor tich ma ng'ith kaka ma ineno olos kani en thuolo ma biro nono ma ok wachaje to obiro to inyise ni ma watiyo gi yath ma wagoyo kodhi ma ma en e stej ma ma en kodhi ma iluongo kama kama mondo ka odhi timo gire to koro geng' lal ma biro ka luwore kod kia mar adek avepo smat fam wase konyo nyithindo ma ng'eny ma ni e skuls ma timo agriculture ma timo ma ni ee mid level colleges kaka siaya institute of teknoloji miwa students pile ka pile wan gi jaramo gi oginga odinga gi colleges yunivasitis ma moko ma kata sani wan gi nyithindo moro ni e attachment ka gibiro kae gima gineno ji iwe ma kata ka otieko kolej ka pok ondiko e tich to ong'eyo ni tij puro nyalo yudo e pesa kendo ka otime achana kaka ineno watimeni to en ng'ato ma koro ok chandore dhi manyo tich mano e gima watimo ka erokamano ahinya koro e i avepo smart fam ma e boro ka endi utime ji adi tijni endi mar pidha mar sukuma nyanya dialod ema opogore opogore utime ji adi oke kaka ne awachoni sani koro wan gi fams ariyo maggi

Question: Sani gintie gi fams (farms) adi?
Answer: fams ariyo
Piny Kenya nigi kit winy mopogore mopogore mokalo elufu achiel kod mia achiel (1,100), ma en piero achiel kod achiel kuom mielo (11%) mar winy duto manie piny mang'ima. Kenya en kama dwarore kabisa ne winy mawuotho (migrants), kama winy tara mang'eny tiyo kod yo mar East African Flyway ka giwuotho higni ka higni. Nam Nakuru kende nyalo keno winy flamingos mokalo tara ariyo (2 million) e kinde ma nengo oloyo, to bende itni mag dho-nam nigi kit winy manyalo yudore kanyo kende kaka Clarke’s weaver kod East Coast akalat ma onge e kamoro amora e piny mang'ima.

Question: Nam mane manyalo keno winy flamingos mang'eny?
Answer: Nam Nakuru
Binadamu huwasiliana kwa njia tofauti kila siku. Njia hizi ni kama vile maandishi, mazungumzo, ishara, matumizi ya picha ngoma na kadhalika. Mazungumzo hata hivyo ni njia ambayo inatumiwa na watu wengi kama vile wanafunzi, walimu wafanyi biashara na pia watoto. 
Mazungumzo hujumuisha mawasiliano ya moja kwa moja na nyengo bainishi ni lugha ya sauti. Yana faida zifuatazo katika somo lolote la lugha. Hushirikisha majibu papo kwa hapo kwa kuwa ni ya ana kwa ana, mazungumzo hukuisha matumizi ya lugha na miondoko ya mwili kama vile mhadhiri anapofunza mwanafunzi anatumia miondoko mwa mwili ili mwanafunzi aelewe vizuri, hujenga mahusiano mema miongoni mwa washirika kama vile mhubiri na washiriki kanisani kwa kuwashirikisha katika kuimba nyimbo na kuwapa fursa ya kusoma biblia. 
Mazungumzo hayana gharama kubwa kwa sababu yanahitaji sauti. Huweza kutumiwa kwa umati au kundi kubwa la wasikilizaji wanaopata ujumbe wakati huo huo. Mazungumzo vile vile huweza kukaririwa kurudiwa rudiwa na hata kukosolewa papo hapo mazungumo yanapoendelea, hutumiwa pia kushawishi watu kuhusu jambo fulani kama vile kampeni, kushawishi watu kupigia kura mtu fulani. 
Ingawa mazungumzo yana faida nyingi, imekuwa na changamoto zifuatazo, huweza kusahaulika kwa sababu haina rekodi ya kudumu, huweza kuzua fujo miongoni mwa washiriki kama katika kampeni mnaposema mambo ambayo hayaridhishi msikilizaji. Yana sifa ya kukatizana na kujibizana hasa kwa wale wanauliza mhadhiri maswali. Mazungumzo hupoteza makini ya msikilizaji anapozidi kumsikiliza mzungumzaji.
Hivyo basi mazungumzo ni nyenzo ambayo ni ya maana sana katika mawasiliano ya binadamu kwa sababu ni ya ana kwa ana na majibu ni ya papo hapo, haina gharama kubwa kwa kuwa 
inahitaji sauti. Ingawa ina changamoto, faida zake ni nyingi! kama nilivyotaja hapo awali. 

Question: Ni njia gani inayotumiwa na watu wengi
Answer: Mazungumzo
The Democratic Republic of the Congo is a multilingual country where an estimated total of 242 languages are spoken. Ethnologue lists 215 living languages. The official language, inherited from the colonial period, is French. Four indigenous languages have the status of national language: Kikongo ya leta, Lingala, Swahili and Tshiluba. When the country was a Belgian colony, it had already instituted teaching and use of the four national languages in primary schools, making it one of the few African nations to have had literacy in local languages during the European colonial period. French remains the official language in the Congolese government.

Question: Luyini ulimi olusemthethweni olukhulunywa eCongo?
Answer: French
The president of the United Nations General Assembly is a position voted for by representatives in the United Nations General Assembly (UNGA) on a yearly basis. The president is the chair and presiding officer of the General Assembly. Abdulla Shahid is the current president since 14 September 2021. On 7 June 2021, he was elected as the 76th president of the United Nations General Assembly with an overwhelming three-fourth majority, with 143 in favour, 48 against and no abstentions and no invalid votes.

Question: Wanene shugaban babban taron United Nations a shekarar 2021?
Answer: Abdulla Shahid
FAIDA NA MADHARA YA TEKNOLOJIA KATIKA SHULE ZA SEKONDARI 

Katika shule za sekondari, teknolojia imeleta faida nyingi. Teknolojia imecheza sehemu kubwa katika shule za sekondari. Teknolojia imesaidia sana wanafunzi pamoja na walimu. Teknolojia imeleta faida nyingi  kuliko madhara. 

Faida ya kwanza ya teknolojia ni wakati wanafunzi wanasajiliwa kwenye shule yeyote ya sekondari lazima teknolojia itumike. Wanafunzi wakisajiliwa katika shule za sekondari, lazima wawekwe kwenye orodha ya shule. 

Faida ya pili ya teknolojia ni wanafunzi hufundishwa somo la kutumia tarakilishi ili waweze kuingia mtandaoni ili kusoma zaidi kuhusu masomo yao. Wanafunzi kuona video za masomo ili aweze kuelewa zaidi kile mwalimu amefunza. Kwa mfano, masomo ya sayansi wanafunzi wanaweza kuona video ambazo zitawapa mwongozo wakati wamepewa kazi ya ziada ili waweze kuelewa haraka. 

Faida ya tatu ni, walimu wameweza kutumia teknolojia ili kuhifadhi nakala na majibu ya wanafunzi. Wakati mwalimu alitaka kukusanya majibu ya wanafunzi, anaweza kutumia simu yake na anaona majibu yote ya wanafunzi kutoka mtihani wake wa kwanza mpaka alipofikia wakati huo. 

Madhara ya teknolojia katika shule za sekondari ni wanafunzi kuweza kuangalia picha za uchafu amabzo hufunza wanafunzi mambo mabaya. Wakati mwanafunzi anaangalia video hizi, akili yake hujazwa na mambo mabaya na hawezi kufikiria tena kuhusu masomo. 

Madhara ya pili ni mwalimu anaweza kutoa kazi ili wanafunzi wafanye lakini mwanafunzi aanze kutumia simu au tarakilishi kutafuta majibu. Mwanafunzi anaweza kuathirika kwa sababu yeye hatoweza kufikiria sana ili apate majibu. Mwanafunzi akitumia sana simu, wakati wa mtihani yeye huanguka vibaya kwa sababu hajazoea kufikiria sana. Yeye amezoea kupata majibu kwa urahisi. Teknolojia imeleta madhara wakati mwanafunzi anaenda mapumziko, mwanafunzi anatumia muda wake mrefu kuwasiliana na wenzake, ilhali wakati huo angeweza kutumia kusoma. 

Question: Wanafunzi wanafunzwa Tekinolojia ili waweze kuingia wapi
Answer: Mtandaoni
The book of Obadiah is a book of the Bible whose authorship is attributed to Obadiah, a prophet who lived in the Assyrian Period. Obadiah is one of the Twelve Minor Prophets in the final section of Nevi'im, the second main division of the Hebrew Bible. The text consists of a single chapter, divided into 21 verses, making it the shortest book in the Hebrew Bible. The book concerns the divine judgment of Edom and the restoration of Israel. Content. 

Question: Libuuku nshi ilyaipipisha mu mu baibolo?
Answer: Obadiah
Zambia Airways is the flag carrier of the Republic of Zambia. The airline is based in Lusaka, Zambia with its hub at Kenneth Kaunda International Airport. Originally, the airlines was founded in April 1964, however was liquidated by the government in December 1994 due to safety issues, but revived again with the help of Ethiopian Airlines and the Zambian Industrial Development Corporation on December 1st, 2021. The government has taken 55% stake in the newly relaunched Zambia Airways and Ethiopian Airlines has a 45% stake. Ethiopian has planned to set up hubs all around the continent in a 15 year plan called Vision 2025 that will see it become the leading aviation group in Africa. 

Question: Ni lilali akampani ka Zambian Airways kapangilwe?
Answer: 1964
MATUMIZI YA DAWA ZA KULEVYA
Dawa za kulevya ni ni mojawapo ya vitu vinavyosumbua jamii yetu. Dawa hizi zina mathara kubwa sana katika jamii, kwa sababu ni watu wengi wanaoathirika na matumizi ya dawa hizi. 
Meja wapo wa shida hizi ni vifo. Tuna wapoteza wakenya wengi sana kwa sababu ya matumizi ya dawa za kulevya. Vijana wengi wanatumia dawa hizi wasijue athari zake. Kila siku, lazima kijana azikwe kwa sababu matumizi ya dawa hizi. Idadi ya watu inapungua kwa sababu ya dawa hizi. 
Dawa hizi zinaleta magonjwa mengi kwa vijana wetu. Dawa hizi zina leta magonjwa kama saratani. Saratani ni ugonjwa ambao unawaua watu wengi. Ugonjwa huu wa saratani unagharimu pesa nyingi ili kupata matibabu. Hii ndio sababu watu wengi hufariki wanapopata ugonjwa wa saratani. 
Visa vya wizi vimeongezeka hapa nchini Kenya. Mtu anapozoea kutumia dawa za kulevya hupata  uraibu. Uraibu huu unakuja na gharama kwani mtu huhitaji pesa ili kununua dawa hizi. Wengi huishia kuwa wezi ili kuweza kupata fedha za kununua dawa hizi za kulevya. 
Dawa za kulevya zimeleta ajali nyingi sana hapa nchini kwa sababu mtu anapotumia dawa hizi akili yake huwa haifikirii vizuri. Dereva apoendesha gari akiwa ametumia dawa za kulevya, mara nyingi hawi makini. Jambo hili husababisha ajali nyingi barabarani.
Watu wanaotumia dawa hizi wanatengwa na jamii kwa sababu ya tabia zao. Hakuna mzazi atakaye kubali mtoto wake ahusiane na mtu anayetumia dawa za kulevya kwa sababu wanajua kuwa, mtoto atakapo jihusisha na watu kama hao yeye pia ataanza kutumia dawa hizo.
Dawa za kulevya zina leta vita nyingi sana katika jamii kwa sababu walevi huanza kung’ang’ania vitu ambavyo havi wezi wasaidia. Wao hupigania vitu kama sigara wanazozitumia au masindano wanazozitumia. Vita hizo huwafanya watu hawa kupata majiraha na kuharibu maisha yao.  
Kazi nyingi zinaharibika kwa sababu ya dawa hizi. Utawapata wengine wanenda kazini wakiwa walevi. Kusema kweli mtu huyo hawezi kufanya kazi hiyo vizuri. Hata mteja atakapokuja kuhudumiwa hataweza kuhudumiwa vizuri. Mihadarati hushusha biashara za watu wengi kwa sababu pesa ambazo atakuwa anapata atatumia zote kwa dawa za kulevya.  
Vijana wanapozitumia dawa hízi wanajiona wamefika mbiguni. Wengi wao huamua kufanya vitu ambavyo vina waathiri watu kama vile ubakaji kwa wasichana. Vijana wanawabaka wasichana kwa sababu ya kutumia dawa hizo.  
Dawa hizi zimewafanya wanafunzi wengi kuacha shule kwa sababu mwanafunzi atakapo anza  kutumia dawa hizi akili yake haitaweza kufikiria masomo au kitu chochote kuhusu elimu, ataona kana kwamba zinamsumbua akili na ndiposa ataamua kuacha shule na kuendelea na dawa hizo. 
 

Question: Dawa hizi huleta nini kwa vijana wetu
Answer: Magonjwa mengi
Ebe obibi bụ ọnọdụ ma ọ bụ ihe ndị gbara ihe e kere eke gburugburu n'ebe ọ bi ma ọ bụ ndụ ya. Ụlọ, osisi, na ihe ndị ọzọ. Ebe obibi bụ ihe dị mkpa ná ndụ mmadụ. Ụmụ mmadụ ekwesịghị ibi n'ebe ruru unyi. Ebe obibi ruru unyi na-ebute ọrịa ndị dị ka ọgbụgbọ. Ọgbụgbọ na-eme ka mmadụ na-arịa ọrịa. Ọ bụ unyi dị n'ihe oriri anyị na-eri. Ọrịa ọzọ nke mmetọ na-ebute bụ ịba. Ọrịa a bụ nke nje a na-akpọ Mosquito. Ọ na-amụba n'ime mmiri nsị ma ọ bụ n'elu ahịhịa. E nwere ọtụtụ ụzọ isi na-emetọ gburugburu ebe obibi; ịtụfu ihe mkpofu, isure ihe mkpofu na ịdọrọ mmiri nsị. Anyị na-atụfu ihe mkpofu ndị a n'efu.

Question: Hali au mambo yanaomzunguka kiumbe anapoishi inaitwaje?
Answer: Ebe obibi
Sirkal mar Kenya kod kampani mag bura osekelo mbeka manyien mar bura miluongo ni "Kilimo Salama" mondo okony jopur ka koth ochwe malit kata ka tie dhenruok (drought). Bura mar Kilimo Salama tiyo gi masinde mag pimo koth (weather stations) kendo jopur yudo pesa mapiyo gi M-Pesa ka koth ok ochwe maber. Higa mar 2012, jopur mokalo 185,000 ne onyiewo bura ni. Bende, mbeka mar DigiFarm mane Safaricom ochako e higa mar 2017 osebedo ka konyo jopur mokalo milion achiel (1 million) yudo koth gi oganda e lunda mar kiredit. Masinde mag teknoloji kaka Kwara bende konyo mbeka mag SACCOs mondo jopur oyud gige chiwo pesa (financial services) mapiyo e simu. Kiredit mar DigiFarm nigi hian mar interest matin kendo itiyo gi USSD koud *944# mondo ng'ato onywa nyinge.

Question: Nying bura mane ikonyogo jopur ka koth ochwe malit?
Answer: Kilimo Salama
ATHARI YA MAFURIKO

Janga la mafuriko limekuwa donda sugu katika nchi yetu ya Kenya.
Mafuriko hutokana na mvua mingi kupita kiasi. Kwa hivyo udongo unakuwa
hauwezi kustahimili maji mengi. Jambo hili limekuwa shida Sio vijijini
sio mijini. Pia imekuwa shida katika Kila sehemu ya nchi mzima ya Kenya.

Mafuriko husababishwa na mabadiliko katika Hali ya anga. Mabadiliko haya
husababisha madhara mengi ambapo Moja kati yao ni mafuriko. Maji ni kitu
Cha muhimu lakini isipohifadhiwa vilivyo huweza kuleta madhara. Hivyo
mafuriko hutokana na ukosefu wa kuhifadhi maji ya ziada.

Athari ya kwanza ni kujaa au kufurika Kwa Mito. Wakati wa kiangazi, maji
hupungua Kwa kiwango kikubwa kwenye Mito haya. Kwa sababu ya ukosefu wa
ardhi, watu wengine hufanya makao Yao kuwa karibu na mto. Sasa ikifika
wakati wa mvua, Mito mingi hujaa kupita kiasi. Wengi ya wanaoishi sehemu
hizo hulazimika kuhamia maeneo mengine. Maji yanapojaa katika maeneo
haya pia yanaweza kuleta magonjwa mbalimbali. Magonjwa kama malaria na
hata magonjwa ya tumbo. Pia kufurika Kwa Mito na kusamba Kwa maji Kila
mahali maeneo haya huenda ukaleta wanyama hodari katika makao ya
binadamu. Wanyama Hawa ni kama poop, nyoka na hata mamba. Hii huweza
kuhatarisha maisha ya wengi.

Katika siku hizi za hivi karibuni mafuriko yamekuwa sehemu ya miji
mbalimbali haswa hata katika mji kuu wa Nairobi. Maji haya husababisha
hasara mingi

katika miji jinsi inavyofanyika huko vijijini na hata Kwa kiwango Cha
juu. Kila mwaka maji hufurika kwenye nyumba za watu katika mji huu wa
Nairobi huku ikiharibu vitu vya nyumba vya thamani ya juu. Vile vile
mabomba ya kupitisha maji taka huharibika. Kutokana na huo, maji chafu
huingia katika makazi na kuleta taharuki.

Uharibifu wa Barabara pia huletwa na mafuriko. Maji husambaa kwenye
Barabara Kisha kukatisha usafiri wa watu. Mara nyingi Barabara hujazwa
na maji Kwa hivyo wasafiri wanaotumia miguu hawawezi kupita Kwa urahisi.
Vile vile tunapata ya kwamba inafika kiwango kingine ambapo hata magari
yanasombwa na maji Kwa hivyo usafiri kupitia njia ya magari husitishwa.

Uhaba wa maji pia mara nyingine husababishwa na mafuriko. Hii ni kinaya
lakini mara nyingi hutendeka. Wakati mwingi mabomba ya maji huharibiwa.
Katika Hali hii, mabomba haya hayapitishi maji ipasavyo hatimaye watu
wengi hukosa maji nyumbani mwao. Kwa sababu ya hii, maeneo ambapo Yana
maji hukabiliana na msongamano wa watu. Hii pia hufanya bei ya maji kuwa
juu Sana. Swali la kuuliza Sasa ni, je serikali ya taifa la Kenya
imeweka mikakati yapi ya kukumbatana na janga hili?


Question: Nini hutokana na mvua nyingi kupita kiasi
Answer: mafuriko
Kulisubiri basi  

Sam yuko tayari kwenda  mjini leo asubuhi.  "Basi linatarajiwa kufika  saa 3 asubuhi," mama  anatabasamu.  Sam yuko tayari masaa  mawili kabla basi kuwasili.  1  Sam na mamake  wanawasili kwenye kituo  cha basi saa 2:45 asubuhi.  
Watu zaidi walikuja  kwenye kituo kabla ya 3  asubuhi.  Nusu saa baadaye, bado  wamesubiri.  
Sam ana wasiwasi. "Labda  basi limeharibika,"  anawaza.  "Labda hatutakwenda  mjini leo. Labda sitapata  sare zangu za shule."  
Saa 3:45 asubuhi baadhi  ya watu wanakata tamaa  na kurudi nyumbani.  Sam anaanza kulia.  "Tutasubiri kidogo zaidi,"  mama anamtuliza.  
Ghafla, wanasikia kelele.  Basi linakuja!  
Basi linawasili kituoni saa  4 kamili za asubuhi.  
"Ingieni! Ingieni!  Tumechelewa sana leo!"  dereva anasema.  
Abiria wanaingia na  kuketi.  Basi linaondoka saa 4:10  asubuhi.  
"Basi litaondoka mjini saa  ngapi kurudi kijijini?"  mamake Sam anauliza.  "Basi la bluu litaondoka  mjini saa 8:30 alasiri,"  dereva anajibu.  
Sam anawaza, "Tutawasili  mjini saa 5 kamili  mchana."  "Tutakuwa na muda kiasi  gani mjini kabla basi  kuondoka?" Sam  anaendelea kuwaza.  

Maswali zaidi kuhusiana na hadithi:  1. Sam alikuwa tayari kwenda mjini saa ngapi?  2. Sam na mamake walisubiri basi kwa muda gani?  3. Basi lilichelewa kwa dakika ngapi?  4. Safari kwenda mjini itachukuwa dakika ngapi?  5. Sam na mamake watafika kijijini saa ngapi ikiwa basi la bluu  linaondoka mjini kwa wakati?  

You are free to download, copy, translate or adapt this story and use the illustrations as long as you attribute in the following way:  Kulisubiri basi  Author - Mecelin Kakoro  Translation - Ursula Nafula  Illustration - Mango Tree  Language - Kiswahili  Level - First paragraphs  Ã‚Â© African Storybook Initiative 2015  Creative Commons: Attribution 4.0  Source www.africanstorybook.org 

Question: Sam aliwaza kwamba basi labda imefanya nini?
Answer: Imeharibika
Monroe's troubled private life received much attention. She struggled with addiction and mood disorders. Her marriages to retired baseball star Joe DiMaggio and to playwright Arthur Miller were highly publicized, and both ended in divorce. On August 4, 1962, she died at age 36 from an overdose of barbiturates at her Los Angeles home. Her death was ruled a probable suicide.

Question: Ọmọọdun meloo ni Marilyn Monroe nigba to ku?
Answer: 36
Mondo ng'ato obed gi PhD nyaka osom bachelor e ka koro onyalo timo PhD, ji mang'eny ko lure gi sistem mar wazunge mapogore timo ga Masters mokwongo e ka gi nyalo timo PhD. E piny Kenya dwarore nyaka ng'ato osom Master eka onyalo timo PhD. E piny Amerika pangruok ni opogore nikich ng'at mosomo e Bachelor inyalo mi thuolo mar timo PhD nikich PhD moko nitie gi kit Masters maka ng'ato oko kalo penj mar PhD inyalo miye Master, to ko kalo penj no imiye thuolo mar dhi gi nyime gi PhD program nogono.

Question: Gimane mane imiyi ka ok ikalo penj mar PhD maber e piny Amerika?
Answer: inyalo miye Master