ASIYESIKIA LA MKUU HUVUNJIKA GUU Methali hii ina maanisha kuwa mtu yeyote asyesikiliza maneno anayo ambiwa na wakubwa wake hivyo basi mbeleni anaweza kupatwa na shida. Methali hii inaweza kutumiwa kwa mzazi au mtu fulani anamuonya mwenye kutenda kosa hilo akijaribu kumrekebisha. Sasa tunapata insha hii ya asiyesikia la mkuu huvunjika guu. Hapo jadi na judua ng paliishi wanandoa wawili ambaye ni Bwana Juma na Bi Zuhura. Wawili hawa walitamani kupata mtoto lakini mungu aliwaitikia kilio chao na bahati nzuri wakajaliwa kupata mtoto. Mtoto huyo aliitwa Karembo. Karembo alijawa na urembo kama lilivyo jina lake. Wazazi wake walimpa malezi ya hali ya juu kama alivyotaka. Karembo alipokuwa shule ya msingi, alikuwa bingwa darasani. Aliweza kufaulu kila mara. Karembo aliweza kuibuka wa kwanza katika mtihani wake wa darasa la nane. Aliweza kujiunga na kidato cha pili. Matokeo haya yalimfanya kujizolea sifa kochokocho. Kila apitapo alijizolea sifa. Wazazi wake walimpongeza na kumshauri kila mara afuate miendo mazuri. Katika shule ya upili alipendwa na kila mtu si mwalimu si wanafunzi. Kila mtihani alioufanya kama kawaida yake aliibuka bingwa wa darasa. Kadri alipozidi kupita alianza maringo. Baada ya miaka kadhaa Karembo alitarajiwa kufanya mtihani wake wa kidato cha nne. Bwana Juma na Bi Zuhura walizidisha maombi yao ya kumtakia kila jema Karembo. Karembo alimaliza mtihani wake nakusubiri majibu. Baada ya muda mchache majibu ulitolewa na kama desturi yake Karembo alionyeshwa kwenye televisheni na kusisikika maredioni kuwa mwanafunzi bora. Wazazi wake walizipokea habari hizi kwa furaha. Karembo alihitajika kujiunga na chuo kikuu. Karembo alijiunga na chuo kikuu kilichokuwa jijini Nairobi. Katika chuo hicho, Karembo alianza urafiki wake wa hapa na pale. Kila mtu alimfahamu yeye kabla hajamaliza hata mwezi. Alianza kubadilika polepole kuma kinyonga. Walimu walianza kumgundua na kumkanya na mapema. Kadri siku zilivyozidi kwenda Karembo alianza kuvaa mavazi yenye kuonyesha uchi wake. Alijumuika na kila mvulana wa hapo chuoni na kuhudhuria ngoma za usiku. Walimu baada ya kupata ripoti hiyo walimuita Karembo na kumuonya kwa mara ya mwisho. Hata hivyo sikio la kufa halisikii dawa. Maji yalizidi unga na tabia ya Karembo kusikitisha mno. Wazazi wake hawakuamini habari hizo waliposikia. Walijaribu kumpa mawaidha ya hapa na pale na Karembo akaahidi kubadilika. Ama, kweli! Tabia ni ngozi ya mwili na huyo basi Karembo aliacha chuo na kwenda kukodi nje. Karembo kila mahali aliambatana na wanaume wa kila aina. Alijihusisha katika kitendo cha ukahaba. Wazazi wake walipogundua walikata uhusiano baina yake na yao. Siku moja Karembo alishikwa na homa kali na kuenda hospitalini akapimwa magonjwa yote kwa bahati mbaya majibu yalipotoka hayakuwa mazuri. Karembo alipatikana anauguwa ugonjwa wa Ukimwi. Alitiririkwa na machozi njia mbili mbili. Hakuwa tena na pakuenda. Marafiki wake walimkana na kumkejeli. Karembo alianza kudhohofika kiafya na kukonda na kukonde na hakuwa tena na makumuuguza wala wa kumliwaza. Alitamani ardhi ipasuke lakini wapi, maji yakimwagika hayazoleki na asiye funzwa na mamaye hufunzwa na ulimwengu.

Question: Ná ɔbaa fɛfɛ no yɛ nea ne ho yɛ fɛ wɔ sɔhwɛ no mu
Answer: wa kwanza