ASIYEFUNZWA NA MAMAYE HUFUNZWA NA ULIMWENGU 

Methali hii inamaanisha kuwa yeyote yule atakaye puuza mafunzo au maoni  ya mamaye au mkuu wake, bila shaka ataangamia. Methali hii hutumiwa kwa vijana vichwa maji. Kisawe cha methali hii ni asiyeskia la mkuu huvunjika guu. 

Katika kijiji kimoja cha Mali safi, paliishi wanandoa Bi na Bw. Juma. Walibarikiwa na binti mmoja waliyemwita Chaurembo. Chaurembo alikuwa binti mwenye maumbile kama ya malaika. Alikuwa mweupe pepepe! Alikuwa na umbo la kuvutia. 

Shuleni, Chaurembo alipendwa na kila mtu, si walimu si wanafunzi. Katika shule ya chekechea, aliweza kuwapiku wenzake na kuibuka kifuambele. Alizawidiwa zawadi aina ainati. Si kalamu, si sare mpya za shule, vitabu vya hadithi. Hiki kiliwafanya walimu pamoja na wazazi wake wampende zaidi. 

Kijijini, kipusa huyu alikuwa wakupigiwa mfano. Hili liliwafanya wazazi wake Chaurembo kujivunia mwana wao..Walimshukuru Rabuka kwa kuwajalia binti mwenye hulka njema. Walitamani sana aendelee na mtindo huo huo. Kutokana na kusoma kwingi na kujikaza kisabuni masomoni, Chaurembo aliukalia mtihani wake wa taifa na kuibuka wa kwanza. Kwa kweli, bidii hulipa. Alitafutiwa shule ya hadhi ya juu. Alichoitisha bila shaka angepewa. Huko shuleni, Chaurembo alikutana na kidosho, mmoja aliyeitwa Maria, Hatukatai, Maria alikuwa mrembo lakini tabia zake zilikuwa zinanuka fe! Hazikuwa za kupigiwa mfano. Walimu walipogundua hili, walimkanya Chaurembo dhidi ya urafiki huo lakini ni kama aliyatia masikio yake nta. Alikataa kuwasikiliza walimu wake. Jinsi siku zilivyo yoyoma ndivyo tabia za Chaurembo zilivyozidi kudorora. 

Matokeo yake yalianza kudidimia kila siku. Alipoingia kidato cha pili, Chaurembo alimea pembe! Walimu hawakuweza kuwavumilia kamwe, waliwafukuza shuleni. “Mimi sijali, tuna pesa za kutosha, kiasi ambacho nitatafutiwa shule nyingine,” Chaurembo alisema kwa madaha. 

Maria na Chaurembo, walipenda kufanya vitu kwa pamoja. Kwa siku moja, wangebadili nguo kila aina na fasheni. Wazazi walimrudi na kumkanya binti yao lakini  illikuwa kama kumpigia mbuzi gita. Chaurembo alikataa kutakata kusikia la mwadhini wala la mteka maji msikitini. 

Baada ya mwezi mmoja, Chaurembo, aliondoka nyumbani kwao na kuelekea mjini. Huko alikutana na watu wa kila aina; sí weusi, walevi si majamvi ya wageni. Aliponda raha si mchezo. Alijihusisha na wanawake wenye tabia potovu. Alibaki kuitwa Chaurembo jamvi la wageni. 


Bw. Juma aliamua kumfuata binti yake ili amrudishe nyumbani. “Chaurembo mwanangu, tafadhali naomba turudi nyumbani,” abu yake alinyenyekea. “Maisha ni yangu na ninaweza kufanya. chochote nitakacho juu ya hatima yangu. Baba, mbond unajihusisha na yasiyokuhusu?” Chaurembo alimkaripia abu yake. “Umesemaje?” Bw. Juma alimaka. Alifunga hoja yake kwa kusema, “kumbuka, dunia ni duara na asiyeskia la mkuu huvunjika guu. Utakuja kuhitaji msaada wetu, hilo nakuhakikishia!” Kisha akaondoka.  

Siku ziligeuka wiki, wiki nazo zikageuka miezi nazo miezi zikageuka mwaka. Chaurembo alipata jiko kwa mume mtanashati aliyeitwa Julu. Julu alimpenda sana Chaurembo kwani kipendacho moyo ni dawa. Walibarikiwa na mwana wa kiume. Maisha ya Chaurembo yalianza kugeuka pale alipogundua kuwa Julu alikuwa kiruka njia. Julu alianza kumtesa na kumdhulumu. 

Julu alikuwa akitaka kuondoka nyumbani kuelekea shughuli zake za kwaida, Chaurembo alipomkanya.  Mara tu, mzozano ukatokea. Vilio vikasikika na unyama ukatendeka. Julu alipitilizia vipande matendo yake. “Julu, ulichonitendea wala hakiwezi sameheka. Nilikuamini na kukupenda kwa dhati lakini haya ndiyo unayonilipa? Umebaka! Kwa kweli vyote ving’aavyo si dhahabu. Wewe ni mbwa mwitu uliyejivalia ngozi ya kondoo.” Chaurembo alisema huku machozi yakimtiririka.  
Mara magonjwa nayo yalimwandama Chaurembo. Baada ya siku chache, mwanawe aliipa dunia kisogo. Alijawa na biwi la simanzi. Aliamua kuenda kujijulia hali hospitalini. Matokeo yalipotoka, alitamani dunia ipasuke immeze mzima mzima. Ilibainika ya kwamba alikuwa ameambukizwa na virusi vya Ukimwi! Lakini swali ni, aliambukizwa vipi? 
Julu alimwacha na kuoa mke mwingine. Chaurembo hakuwa na pa kukimbilia. Rafiki yake, Maria, naye alimkana na kumtenga kama mgonjwa wa ukoma. Alijutia kwa kutowasikiliza wakuu wake. Alijuta sana kwa upumbavu wake. Alishindwa pa kutoa msaada. 
Aisee! Mla nawe hafi nawe ila mzaliwa nawe. Ndugu zake Chaurembo waliposikia habari kumhusu, waliamua kumsaidia kwani, lisilobudí hubidi. Wazazi wake walimhurumia sana. Wazazi wake walikimbilia kila kina ya dunia ili wapate usaidizi kwa binti yao lakini wapi. Siku zake zilibaki kuhesabika. “Ningali wasikiliza mwanzoni, nisingalifika hapa,” Chaurembo alisema maneno haya kisha akapiga dunia teke. Kwa kweli kila mja aling’amua kuwa, asiyeskia la mkuu huvunjika guu na asiyefunzwa na mamaye hufunzwa na ulimwengu. Chaurembo alifunzwa na ulimwengu. 

Question: Chaurembo aliibuka wa ngapi katika mtihani wa taifa
Answer: wa kwanza