theophilusowiti/AfriQuAD huggingface dataset:
Korti yaagiza diwani wa zamani kuzuiliwa siku 14 uchunguzi ukiendelea 
Aliyeuawa kinyama alituzwa na Rais 2016 
MFUGAJI hodari wa Pwani ambaye alikuwa mmoja wa watu watatu waliouawa kinyama eneo la Junju, Kaunti ya Kilifi wiki iliyopita, alikuwa ametuzwa na Rais Uhuru Kenyatta kwa uhodari wake wa ufugaji. 
Jana, diwani wa zamani, Bw Onesmus Gambo alikuwa miongo ni mwa washukiwa waliofikishwa kortini kwa madai ya kuhusika kwa mauaji hayo. 
Alifikishwa mahakamani Shanzu pamoja na Bw Raphael Kenneth Lewa ambaye polisi wanadai ni mmoja wa maskwota wanaoishi katika ardhi ambayo watatu hao walikuwa wameenda kutazama. 
Jana, Mahakama iliagiza Bw Gambo awekwe kizuizini kwa siku 14 uchunguzi ukiendelea. 
Diwani huyo wa zamani alijitetea kwamba ijapokuwa aliwahi kufanya mikutano na wanakijiji, hakuhusika kupanga mauaji. 
Katika kisa cha Jumatano iliyopita kilichotokea Wadi ya Junju, eneobunge la Kilifi Kusini, wanakijiji walishambulia na kuua mfanyabiashara huyo mashuhuri Sidik Anwarali Sumra, dereva wake Rahil Mohammed Kasmani na Bw James Kazungu kafani aliyekuwa wakala wa ardhi.
Bw Sumra, 48, aligonga vichwa vya habari Pwani wakati alipotuzwa na Rais Kenyatta katika maonyesho ya kilimo Mombasa mwaka wa 2016, kwa kuibuka mfugaji bora zaidi wa ng'ombe. 
Awali Jumatatu, washukiwa 13 walifikishwa mahakamani akiwemo mzee wa kijiji Philip Ziro Lewa.
Katika hati ya kiapo iliyowasilishwa mahakamani, polisi walisema wanamchukulia Bw Gambo kama mshukiwa kwa vile wanaamini alikutana na wafanyabiashara hao mwezi uliopita wakajadiliana kuhusu nia yao ya kununua ardhi eneo hilo.
Ripoti za polisi zimeonyesha kuwa baada ya kuuliwa, miili yao ilifungwa kwa pikipiki ambayo iliwaburuta hadi barabarani. Baadhi ya wanakijiji walitaka kuwachoma lakini wengine wakapinga. 
Imebainika kuwa, gari lao liliporwa kabla kuchomwa, huku washukiwa pia wakiiba bunduki ya Bw Sumra.
Viongozi wa Kaunti ya Kilifi wamezidi kulaani mauaji hayo huku wakiyahusisha na uchochezi kuhusu mizozo ya ardhi. 
Gavana wa Kilifi, Bw Amason Kingi alisisitiza kuwa kila mwananchi ana haki ya kuishi katika kaunti hiyo bila kujali kabila lake na kuna njia za kisheria kutatua mizozo ya ardhi bila kushambulia watu.
"Hiyo haikuwa mara yake ya kwanza kwenda Junju na wenyeji wanamjua. Alikuwa ameenda kutazama kipande cha ardhi kwa sababu alitaka kupanua biashara yake ya ufugaji. Huu ni ukatili ambao haufai kushuhudiwa katika enzi hizi,” akasema. 
Familia ya Bw Kafani sasa inadai haki na waliohusika katika mauaji hayo waadhibiwe. 

Question: Bwana Sumra alikuwa na umri wa miaka ngapi?
Answer: 48
or just is a Japanese Buddhist custom to honor the spirits of one's ancestors. This Buddhist-Confucian custom has evolved into a family reunion holiday during which people return to ancestral family places and visit and clean their ancestors' graves when the spirits of ancestors are supposed to revisit the household altars. It has been celebrated in Japan for more than 500 years and traditionally includes a dance, known as . The festival of Obon lasts for three days; however, its starting date varies within different regions of Japan. When the lunar calendar was changed to the Gregorian calendar at the beginning of the Meiji era, the localities in Japan responded differently, which resulted in three different times of Obon. (Bon in July) is based on the solar calendar and is celebrated around the 15th of July in eastern Japan (Kantō region such as Tokyo, Yokohama and the Tōhoku region), coinciding with . (Bon in August), based on the lunar calendar, is celebrated around the 15th of August and is the most commonly celebrated time. (Old Bon) is celebrated on the 15th day of the ninth month of the lunar calendar, and so differs each year, which appears between August 8 and September 7. One exception was in 2008 and 2019, when the solar and lunar calendar matched, and so and were celebrated on the same day. is celebrated in areas such as the northern part of the Kantō region, Chūgoku region, Shikoku, and Okinawa Prefecture. These three festival days are not listed as public holidays, but it is customary for people to be given leave.

Question: Nna ahe na wᴐde di Obon afahyε no?
Answer: 500
Her major public commissions included: "The Man Who Sang and The Woman Who Kept Silent" aka The Blue Dress at the Constitutional Court in Johannesburg, South Africa. Several large tapestries in collaboration with Marguerite Stephens and stained-glass window designs for the Great Park Synagogue in Johannesburg. In 2008, from 2 October to 6 December 2008, the Standard Bank Gallery in Johannesburg, South Africa hosted a major retrospective of paintings, drawings, assemblage, installations, artists books and essays. Sasol Art Museum at the University of Stellenbosch installed the same retrospective titled: A Prospect of Icons from 14 January to 28 March 2009. Her first solo exhibition was at Gallery 101, Johannesburg, in 1964 after winning second prize in the U.A.T competition in 1963. Mason has exhibited regularly in Johannesburg, Cape Town, Pretoria, Stellenbosch, Mpumalanga and George. Goodman Gallery, Chelsea Gallery, Association of Arts Pretoria, Association of Arts Cape Town, Hout Street Gallery, Strydom Gallery, Dorp Street Gallery, Art on Paper, Abalone Gallery, Sasol Art Museum, University of Stellenbosch, Standard Bank Museum, Karen Mackerron Gallery, as well as lithographs, oil paintings and drawings at Ombondi Gallery in New York in 1990 and more recently, tapestries, paintings and drawings at the Deering Estate, Miami Dade, 2016 and lithographs at Art Basel Miami Beach 2010 and 2015. She represented South Africa at the Venice Biennale, 1986, São Paulo Biennale 1973, Brazil, Valparaiso Biennale 1979, Chile and Houston Arts Festival 1980, USA.

Question: Itholakaphi imidwebo kaJudith Mason?
Answer: South Africa
MADHARA YA KUCHAFUA MAZINGIRA
Madhara ya mazingira ni kitu mbaya sana, kuchafua mazingira yetu yanaweza kutuletea mgonjwa mbalimbali. Sisi shule tulipoamka asubuhi na mapema sisi wote huelekea kuokota takataka na kuchoma. Pia Walimu wetu shuleni hutueleza mambo mbalimbali kuhusu kuzingatia mazingira yetu vizuri pale.
Pia wanakiranja wetu hutueleza tunapozingatia mazingira yetu pale shuleni hatufai kutupa takataka ovyo ovyo shuleni. Tunafaa kupeleka na kuzichoma pale kuna shimo. Shule yetu ni nzuri sana na pia hupendeza kwa sababu kila mtu kama mwanafunzi anapaswa kulinda mazingira na pia mazingira yakiwa chafu walimu hulalamika sababu mazingira chafu huleta magonjwa kama vile ugonjwa wa kipindupindu. Bila shaka sasa sisi kama kidato cha kwanza tunajuwa kuliboresha usafi pale shuleni.
Madhara ya kuchafua mazingira ni hatuoni kama ni kuzuri kwa sababu boma kuwa chafu haileti hewa safi. Watu pia wataumia sana kwa sababu ya mazingira chafu. Kama sisi wanafunzi wa shule ya wasichana tunapaswa sana kutilia maanani na kuzingatia mazingira yetu shuleni. Wanakiranja wetu hulalamika kwa sababu ya kutupa takataka ovyo ovyo na kuharibu mazingira. Ugonjwa wa tumbo ni ugonjwa mbaya sana na pia kuna madhara unapo chafu mazingira kwa sababu kukata miti pia ni madhara ya kuchafua boma. Si vyema watu wanapoharibu mazingira kila wakati. Ni kitu inawaharibu sana wananchi wa kenya.
Madhara ya kuchafua mazingira ni jambo halipendezi katika nchi ya Kenya na hivyo tunafaa
kuzingatia usafi.

Question: Mwandishi anawaeleza wananchi wa taifa gani?
Answer: Kenya
Zanzibar (/ˈzænzɪbɑːr/; Swahili: Zanzibar; Arabic: زِنْجِبَار, romanized: Zinjibār) is an insular semi-autonomous state which united with Tanganyika in 1964 to form the United Republic of Tanzania. It is an Archipelago in the Indian Ocean, 25-50 kilometres (16-31 mi) off the coast of the mainland, and consists of many small islands and two large ones: Unguja (the main island, referred to informally as Zanzibar) and Pemba Island. The capital is Zanzibar City, located on the island of Unguja. Its historic centre, Stone Town, is a World Heritage Site.

Question: Madonna nnwom bεn na εgyee din kεseε kane?
Answer: United Republic of Tanzania
Olaiguenani Kitok openy neishoriki funding nene nchere eata modern grazing systems nchere mbeũ oo nkishu itakeĩe kũmotha e dry season kulo nyaka ka-2026 te kauntĩ mar Narok. Jopur duto openy neitashe dukuya e ranch management nchere eitubulu omwando mueshikhulio.

Question: Which specific animal husbandry guidelines mane Olaiguenani Kitok openy neishoriki e kauntĩ mar Narok e dry season?
Answer: eata modern grazing systems nchere mbeũ oo nkishu itakeĩe kũmotha
South Africa was due to play Ethiopia in the semi-finals, but were disqualified due to apartheid. Ethiopia therefore had a bye to the final, whilst in the other semi-final at Municipal Stadium in Khartoum, the Egyptians beat the host nation 2-1. In the final, Egypt beat Ethiopia 4−0, with all four goals scored by El-Diba, who finished the tournament as top scorer with five goals. Only two games were played in this first edition.

Question: Ͻman bεn na ᴐgyee ebibiman bᴐᴐlbᴐ kuruwa  a edi kan?
Answer: Egypt
A national park is a natural park in use for conservation purposes, created and protected by national governments.

Question: Bushe ishina lya 'National Park' lya lola mwi?
Answer: a natural park in use for conservation purposes, created and protected by national governments.
MADHARA YA KUCHAFUA MAZINGIRA

Madda hii inamaanisha ni hali ya kutupa kila kitu mahali popote kwa mfano : karatasi na mengineo.

 Mazingira huchafuliwa na sisi wenyewe kwa kukosa hutupa uchafu kwa pipa la taka kama karatasi zinafu kuchomwa. Kwa sababu zinaweza bebwa na upepo na kupelekwa pahali ambapo hapastahili. Tena ukiziacha mahali pamoja uwachane nazo kabisa zikae hapo bila kuchomwa, zinaweza kuchafua mazingira yetu tena.

Hata shuleni, kila mwanafunzi anajakumu la kusafisha pahali anapokaa darasani, msalani, pahali anapolala, pahali anapokulia na pia ushoroba. Nyumbani pia tunafaa kuosha kona zote za nyumba. Wakati wa usafi, mtu anafaa kutoa mkeka nje ya nyumba kwa makini ili uchafu uliokokatika mkeka, usianguke kwenye sakafu. Na pia , anafa kuosha mkeka na sakafu zingâ€™are! kabisa na ikuwe kila wiki.

Pahali pengine panafa pawe pasafi kila wakati ni jikoni. Jikoni ni pahali ambapo vyakula vinaandaaliwa. Kwa sababu bila usafi, twaweza patwa na magonjwa mbalimbali kama vile kipindupindu. Tunafaa kulala ndani ya neti .Kwa sababu kuna wadudu wanaoletwa na maji machafu na wanajulikana kukuja wakati wa usiku.Wadudu hawa huleta ugonjwa wa malaria na wanajulikana kama mbu.

Pia tunafaa kuosha vyoo na pahali pa kushtaki uchafu' tunapo oga. Napo panafa pawe pasafi. Kwa sababu vyoo vikiwa vichafu vitaweza kuleta magonjwa mabaya.


Question: Mwandishi anahimiza watu walale ndani ya nini ilikujikinga dhidi ya malaria?
Answer: Neti
TUTUNZE MAZINGIRA!
"Mwenyekiti wa Bodi ya shule, Naibu wake, Mwalimu mkuu, naibu wa mwalimu mkuu, walimu wazazi pamoja na wanagenzi wenzangu hamjambo? "Hatujambo." 
Nachukua fursa hii niliyosaliwa na mwenyezi Mungu kuwashukuru nyote mlioweza kuitikia mwito huu. Kwani wahenga walitanabahi kua usikatae mwito bali unachoitiwa. Moja kwa moja bila kupoteza wasaa usomsubiria hata mwana wa mfalme nitaanza kuhutubia kuhusu utunzaji wa mazingira nchini. 
Ningenuia kuanza kwa kuwahimiza wote wadogo kwa wakubwa, wasichana kwa wavulana kwamba tupande miti miwili miwili kila mwezi unapokamilika na tunapokata moja, basi tupande minne iwe fidia katika kufanya hivi, hakuna siku nchi itageuka na kuwa janga. 
Mbali na hilo ningewasihi kwa moyo wa utu wala si kutu, tuhakikishe mazingira tunayokaa nayo yawe safi. Dunia hii katutunuku Mterehemezi na katupatia milki au mamlaka ya kuyatunza yote yaliyomo humu likiwemo miti, vijito, bahari, wanyanma na miongoni mwazo. Sasa basi, ni jukumu letu sisi wateule  kuhakikisha ukataji miti ovyo ovyo na uchomaji wa misitu pamoja na uchafuzi wa maji bila kusahau, pia ardhi tunamokaa ni sharti ikome. Hatuna budi kutimiza na kutekeleza yaliyozungumziwa muda mchache wa mate kukauka kwani katika kufanya hivyo, yapo manufaa 'kochokocho mithili ya mchanga wa baharini nayo ni kama vile kuwepo na hewa safi nchini juu ya upandaji wa miti, kuwepo na mvua aghalabu katika mashamba yetu na 
kuboresha kilimo nchini itakayopunguza njaa."

Question: Anawashukuru wote walioweza kuitikia nini
Answer: Wito
Indonesia na-arịọ ka e mee ka ụgwọ dị nro Indonesia na-akpọ IMF ka o nyere aka ịhazigharị ụgwọ ya, dịka ọnụọgụgụ na-ekpughe mbelata na uto akụ na ụba.

Question: Cinshi Indonesia ikoselesha akabungwe ka International Monetary Fund ukucita?
Answer: aka ịhazigharị ụgwọ ya
Pengo adaiwa nauli na wanafunzi, inabidi akimbilie msaada wa mkewe 
Ni muda sasa tangu Sindwele afike Sidindi kumtafuta Pengo. ‘Lazima atakuwa ameshaambiwa kuwa nimekuwa nikimtafuta. Mbona yeye hajajaribu kunitafuta?’ Sindwele alijiuliza na kushangaa iwapo mwenzake huyo naye alikuwa akiugua yale maradhi ya walimu na wafanya kazi wa shule kubwa kuwapuuza wenzao wa shule ndogo. 
Huku kimya chake kikistaajabiwa na mwenzake, Pengo alikuwa shuleni Sidindi akihangaikia masuala ya kutamatisha muhula.
Ulikuwa wakati wa kufunganya shughuli za muhula. Wapo waliohangaika usahihishaji wa mitihani, wengine walikuwa wanawaandalia wanafunzi mazoezi ya kufanyia nyumbani. Kubwa na zito zaidi kwa Pengo na baadhi ya walimu ni kuwa baadhi ya watoto waliwajia walimu wao wakitaka nauli. Katika mazingira magumu kama haya, hakuna aliyekumbuka kuwa Sindwele nao waliishi katika ulimwengu huu. 
Alikumbuka vyema alipopewa hela hizi mwanzoni mwa muhula huo. Alizipokea hela kwa ujasiri akitarajia kuwa angewarejeshea hela zao akishalipwa na baraza la mitihani nchini. Hatukutarajia kabisa kuwa ungefika wakati huu kama baraza la mitihani halijalipa. Yaelekea kuwa pesa alizodai baraza zilikuwa zimeingia katika orodha ya vile viendavyo kwa waganga ambavyo havirejei.
Mambo kangaja haya. Akalazimika kutafuta mkopo ili awalipe watoto wa wenyewe. Alijaribu kutafuta mikopo kupitia simu lakini hakufanikiwa kwani huko kote alikuwa kakopa. Alikuwa hata kachelewa kulipa baadhi ya madeni na hata akaingizwa kwenye orodha ya wadeni wabaya wasiofaa kukopeshwa chochote. Ilimbidi amhonge mhuni mmoja ili kumwondoa kimagendo kwenye orodha hiyo, sasa angeweza kuomba mkopo tena. Kwa bahati mbaya, alikuwa kakopa katika taasisi zote alizozijua. 
Alijaribu kuomba mkopo katika shirika la mikopo kwa walimu ila akaambiwa kuwa mshahara wake haungeweza kustahimili mkopo mwingine. Atalazimika kumtafuta mhuni mwingine kwenye tume ya huduma kwa walimu ili amrekebishie stakabadhi zake za mshahara ili aweze kuchukua mkopo mwingine. Punde akagundua kuwa hata huko kurekebishiwa stakabadhi za mshahara hazingemtatulia tatizo lake. 
Tatizo kubwa hasa lilikuwa kupata wadhamani wa mkopo wake. Kila aliyeulizwa alisema kuwa alikuwa anajiondoa kwenye shirika la mikopo kwa walimu. “Wana mafamba sana hao mabwana. Siwezi kuendelea kuyanenepesha matumbo yao na pesa zangu. Watafute wajinga kwingineko.” Mwalimu mmoja alilalamika. “Shirika la mikopo kwa walimu liko hali mahututi ndugu yangu, linasubiri tu kuzikwa.” Mwalimu mwingine alimjuza Pengo. Kimsingi, mwalimu Pengo hakubahatika kumpata mtu au shirika la kumtoa kwenye lindi alimojikuta.
Hatimaye, mwalimu wa watu akakumbuka kuwa ng’ombe akiumia malishoni, hujikokota kurejea nyumbani kwao akasaidiwe, akaamua kumwendea mkewe kwa msaada wa hela.

Question:  Ng'ombe akiumia malishoni hufanya nini
Answer: hujikokota kurejea nyumbani
Madhara ya Sukari

Watu wengi hawawezi kunywa chai. Au uji bila kutia sukari. Wanatumia
sukari Kwa hamu na ghamu. Bila kutambua kuwa hiyo. Ni sumu
wanayojiongezea mwilini. Ni ukweli usiopingika kuwa. Wazee wetu wa jadi.
Waliishi muda mrefu. Wakiwa na siha njema kuliko sisi. Hii ni kwa kuwa.
Waliishi katika kipindi ambacho. Sukari inayotengezwa viwandani
haikuwepo. Iwapo ilikuweko. Ilikuwa bidhaa ya wateule. Waungwana
kutengenezea vitu kama keki. Mahamri. Vitumbua. Nakadhalika. Akina babu
hawangeweza kuigharamia. Watafiti wa masuala ya afya. Wamegundua kuwa
sukari. Inayotayarishwa viwandani sasa hivi. Havina virutubishi
vyovyote. Halikadhalika. Utaratibu wa viwandani wa kuitayarisha sukari.
Ili iwe nyeupe ma kuichuja. Huharibu virutubishi. Vinavyoweza kuwa
muhimu mwilini. Umuhimu wa sukari. Wakausaza kuwa kutia ladha tamu tu.
Umuhimu huu hauwezi kulinganishwa . Na madhara yanayoletwa na sukari
hii. Baada ya kusagika mwilini. Sukari hii huacha masalio ya asidi
mwilini. Yenye sumu inayoathiri siha.

Matumizi ya sukari kwa wingi. Husababisha madhara mbalimbali mwilini.
Kwanza. Huachangia kuoza. Pia kuharibika kwa meno. Pamoja na matatizo ya
meno kuuma. Pili. Sukari nyeupe imehusishwa na ongezeko la maradhi ya
kisukari. Na moyo pia. Pia upungufu wa sukari mwilini. Matumizi holela
ya sukari. Huleta kipandauso. Au ugonjwa wa ghafla ya kuumwa upande
mmoja wa kichwa. Unaoambatana na kichefuchefu. Kutapika. Na matatizo ya
kuona. Pia. Sukari huleta maradhi ya ngozi. Na figo. Pamoja na ongezeko
la kemikali. Iitwayo kolestroli. Ambayo ni ufuta unaonata. Na ambao
unatokana na kutoyeyuka kwa mafuta yote mwilini. Kemikali hii ya
kolestroli inaporundikana moyoni. Hufanya mishipa inayotoa damu moyoni.
Na kuisambaza mwilini kuwa nyembamba . Na sugu. Moyo hulazimika kusukuma
damu kwa nguvu. Na huenda moyo ukachoka. Na ukakoma kufanya kazi.
Madhara haya ya sukari. Ndiyo yanayowafanya watu wengi. Kukiri kuwa
sukari. Ingawa ni tamu. Ni sumu mwilini. Wataalamu wa lishe.
Wamependekeza ulaji wa vyakula kama nafaka. Matunda. Mboga. Na miwa
ambavyo vimejaa sukari asilia. Fauka ya hayo. Sukari inayotoka katika
asali. Ni bora zaidi Kwa mwili wa binadamu. Asali huwa na sukari asilia.
Vitamini. Madini. Na amino asidi. Hivyo vyote huwa na manufaa .
Mbalimbali mwilini. Mathalani. Asali huupa mwili nishati. Inayohitaji
kuendesha shughuli za viungo. Licha ya hayo. Asali huuchangamsha mwili.
Asali huwa na kemikali. Ambazo hisaidia watoto kukua vizuri. Huweza
kuzidisha kiwango cha himoglobini. Hivyo kupunguza uwezekano wa watoto.
Kuwa na anemia. Halikadhalika. Asali husaidia katika usagaji wa chakula.
Iwapo itatumiwa kabla ya mlo. Matumizi ya kijiko kimoja cha asali. Kila
siku husaidia mwili kujikinga. Dhidi ya magonjwa ya kukohoa. Asali
husaidia pia . Kuondoa harufu mbaya kinywani. Asali pia inaweza kutumiwa
kujipaka. Inapotumiwa kwa njia hii. Hutunza ngozi. Pia huifanya ingare.
Huondoa vipele. Na ugumu wa ngozi. Pamoja na kutibu kule ngozi.
Ilikokatikakatika. Halikadhalika. Asali hutibu vidonda. Viwanda vingi
vya vipodozi. Vilevile hutumia asali. Kama malighafi muhimu katika
utengenezaji wa bidhaa hizo.


Question: Sukari gani ni bora kwa mwili wa binadamu
Answer: Asali
Habari kwamba taifa letu limepiga hatua kiasi cha kuondolewa kwenye orodha ya mataifa ya ulimwengu wa tatu na kujiunga na yale ya ulimwengu wa pili ni za kutia moyo. Hii ina maana kwamba sasa tunaweza kuyatosheleza mahitaji yetu bila kuenda kulilia hali kwa mataifa makuu yanayotawala uchumi wa ulimwengu. Baadhi ya misaada uliyokabidhiwa hapo awali iliandamana na masharti makali ambayo tulikubali shingo upande. Kama tujuavyo, uso wa kufadhiliwa u chini.

Licha ya hayo, adinasi wengi wanasaili mpororo wa maswali. Kwao, wanashangaa ni vipi taifa kusemekana kuwa limesonga mbele ilhali wao wanaendelea kuselelea katika kitovu cha ulitima? Hali hii ina maana moja tu. Rasilimali zetu zimeongezeka lakini wanaozihodhi ni wachache. Wengine wameachiwa kutazamia pembeni tu na kuomba dua wanyeshewe na angaa mvua ya baraka siku moja.

Mojawapo ya majukumu ya serikali ni kuhakikisha kwamba rasilimali zilizopo zinawaendea wote. Kupitia mfumo wa ugatuzi, kila mmoja anapaswa kulifurahia pato la taifa bila kujali alipo, umri, jinsia, kabila wala maumbile yake. Taifa ni letu sote.

Kila mmoja hana budi kuzuka na mbinu yake ya kujizumbulia riziki alimuradi isiweze kukiuka sheria za nchi. Mathalani, vijana wanaweza kutumia ubunifu wao kuvumbua mbinu mwafaka za kujiendeleza. Wakianzisha miradi yao, wanaweza kupewa ruzuku na karadha na mashirika ya kiserikali ila nao wapate kupiga hatua. Vijana nao wasijipakatie mikono tu wanaposaidiwa, sharti wakazane kujifanyia wawezalo.

Elimu ni njia mwafaka ya kukabiliana na uhitaji wa aina yoyote katika jamii. Vijana walio shuleni wanashauriwa kuitumia vyema nafasi waliyo nayo ili kujijengea mustakabali thabiti. Wasije kutilia nanga kisomo kabla ya kuhitimu viwango vipasavyo. Kufanya hivi kutawatumbukiza katika lindi la masaibu. Kama tujuavyo, majuto ni mjuku.

Vijana wengi wameandama sana starehe na kusahau wajibu wao katika kulijenga taifa. Sharti vijulanga hawa wakumbushwe kuwa kazi mbi si mchezo mwema. Baadhi ya kazi wanazozipuuza zinaweza kuwaimarisha kiuchumi na kuliboresha taifa kwa jumla. Ni vijana wangapi wanaoyaacha mashamba makubwa kule nyumbani na kudai eti hawana kazi? Wengine hata hawadiriki kujiuliza vipawa vyao ni vipi wala hawajitahidi kuvipalilia.

Maendeleo ya taifa yanahitaji ushirika wa kila mwananchi mwenye nia njema kwa taifa lake. Pamoja tuyapige vita maovu kama vile ufisadi, uzembe na mila potovu ambayo ianawafanya baadhi yetu tuwe wakunguni. Pamoja tutaweza.

Question: Vijana wengi wameandama nini
Answer: Starehe
UKIMWI 
Ndwele ya Ukimwi ni upungufu wa kinga mwilini uliompata mtu aliyeambukizwa virusi vya ukimwi ambao husababisha mtu kushikwa na maradhi mbalimbali. 
Ugonjwa huu wa ukimwi una dalili mbalimbali ambazo si kuhara, si kutapika, si kukonda kama ng’onda, si kukohoa na dalili zingine nyingi. Ugonjwa huu huathiri afya ya binadamu na inaweza kumfanya mtu kupata magonjwa mbalimbali kama malaria. Pia ndwele hii husababishwa hasaa na ngono. Mtu anapopokea damu ambayo ina virusi hospitalini na wamama ambao wanavirusi hivi na wa kijifungua huanza kuwanyonyesha malaika wao bila amri kutoka kwa mganga. 
Hatuna budi ila kuacha tabia za ngono hadi unapoolewa na ukiowa. Unafaa kupimwa kabla ya kufanya ngono. Unapoenda hospitalini unafaa kuhakikisha kuwa damu imeweza kupimwa vizuri kabla ya kuekewa kwa mama ambao ni wajawazito. Wanafaa kuenda hospitalini ili kupatiwa ushauri na waganga. Wanamantiki na wanamantiki hawakuiboronga lugha waliponena 
kuna tahadhari kabla ya hatari. Kwa hivyo hatuna budi kujikinga kutokana na ndwele hii ambayo ni janga linalowaathiri wengi. 
Fauka ya hayo, pesa nyingi hutumika kutibu ugonjwa huu wa ukimwi kwa kuhakikisha ya kwamba mwele wa ugonjwa huu amepata angalau chungwa moja kwa siku na matumizi mengine mengi. Karibu asilimia tisini ya vita nchini vimesababishwa na ndwele hili la ukimwi. 
Ukimwi huu hutufanya kuwapoteza watu muhimu wa uchumi nchini. Kumbuka, amani ya nchi ni watu, na wakikosekana wajasili mali na wazalisha mali, uchumi wa taifa huporomoka kisha mkate kununuliwa kwa milioni kumi.
Kutengwa kwa watu na familia zao kumekuwa tatizo kubwa sana. Baadhi ya raia wasiyoimanya sayansi ya virusi huishia kuwatenga wagonjwa na wakati mwingine kuwatazama kama waadhibiwa waliostahili adhabu hiyo, ingawa wengine wanachukua karne nzima kuelewa jambo rahisi kwamba huwezi kuambukizwa kwa kutangamana na waadhiriwa wa janga hili. 
Unyanyapaa miongoni mwa wagonjwa wenyewe ni tatizo kubwa. Aghalabu wao hujitenga kwa kufikiria kwamba jamii inawalaani kutokana na vitendo vyao. Hali hii huwachongea ukimwi na kufanya ugonjwa huu kusambaa mithili ya moto nyikani.
Kwa ukweli teknolojia imeleta hasara nyingi sana nchini kuliko manufaa. Kwanza imewafunza wanafunzi wadogo tabia ya ngono. Pili imeleta vipindi visivyofaa watoto na mwisho imevitengeneza viraba ambayo watu huvaa wakati wa ngono.
Pia imeleta dawa ambazo huzuia tu mwanamke kukaa mjamzito na kusahau janga hili la ukimwi. Wahenga na wahenguzi hawakuiboronga lugha waliponena kuwa dunia rangi rangile.

Question: Jina lingine ya ugonjwa ni lipi?
Answer: Ndwele