MWENDA TEZI NA OMO MAREJEO NGAMANI.
 
Maana ya nje ya methali hii ni tezi Sehemu ya mbele ya jahazi, omo ni sehemu ya katikati wanapoketi abiria. Methali hii hutumiwa kuwashauri watu wenye tabia ya kujiona wao ni tofauti na wenzao Mwishowe watu hao huaibika na kurudia mahali pao katika jamii.Methali yenye maana sawa na hii ni ng’ombe akivunjika miguu malishoni, hujikokota hadi zizini.

Hapo jadi paliondokea ghulamu mmoja aliyeitwa Kauleni. Aliishi na nina yake katika kitongoji cha Magomeni. Kijiji cha watu wa kuzimbua riziki . Abu yake Kauloni alipoingia dunia mkono wa huriani baada yake kuzaliwa. Alikuwa mtoto wa kipekee. yeye na mamake walikuwa chanda na pete, huku wakifuatana kila mahali mithili ya kijibwa na bwana Shamoo. Aidha walikuwa ambari na zindura.
Naam, waganga na waganguzi hawakuuza upepo kwa  dunia tele, walipolonga hayawi hayawi huwa na  yasiyokuwa yakawa. Kauleni alijiunga na shule ya msingi ya Busuamka. Kauleni alipiga teke uzembe na kuvaa joho la jitihadi. Alifanya kwa moyo mmoja kama chui aliye chachamaa na kuchachawa si haba .
. 
 Hata hivyo mamake alikuwa fukara on sina sirani akiulizwa aungani. Walikuwa kira bora. Kumekucha. Nyumbani palikuwa hapakaliki wala hapaketiki, palikuwa sawa na chaka la simba lisilo mweka hazini. Neno raha lipatikana kwenye kamusi yao kimakosa. Dau lao liliyumbayumba kama zizi katika bahari ya umaskini iliyojaa mawimbi na matatizo. Licha ya hayo, ninaye alijaribu awezavyo kumlipia karo, alishikilia ubidiifu kikiki mithili ya ulimbo.
 
 Kauleni aliazimia sana kuwa daktari, alifanya jitihada za msumeno kukereza mbao. Ndoto yake yakuwa daktari maarufu.Aliamini kuwa paliponia pana njia. Yakini na wala si yamkini, Kauleni alijiunga na kidato cha nana. Aliendelea na bidii yake. Alijua kuwa rafa maji hukamata maji, waidha rafa maji haachi kutapatapa, alijikakamua kwa minajili ya kufua dafu.
 
 Kauleri alipoikalia mtihani yake hakuwa na wasiwasi wowote wa mwasi kuwa ange feli mtihani bali alikuwa na imani ya Abrahamu kuwa angefuzu. Kauleni alivunja amri karatasi hiyo. Matokeo yalipotoka, Kauleni alikuwa amekomboa alama ya upeo zaidi ya mraba. Furaha buraha isiyokuwa na ya kifani mithili ya mvuvi aliyegawiwa kishazi cha mtambachi iliyomvaa. Aisee! Bidii hulipa naye mtafutaji hachoki akichoka ashapata. 
 
 Baada ya miaka saba Kauleni alimaliza shule ya upili na pia chuo kikuu kwa kuwa alikuwa amefuzu mtihani wa kitaifa wa kidato cha nane. Hakuwa na shida katika shule ya upili kwani alifadhiliwa hadi alipomaliza chuo kikuu. Kauleni alikuwa amesomea udaktari na amefuzu. Aliendelea na bidii zake za kichuguu aliyejenga kingulima kwa nyute. Alikuwa daktari maarufu sana na kila mtu alimuenzi kama mboni za jicho. Jina lake lilienea kote kote kama kichaka kwenye moto nyikani. 
 
 Kauleni alipoanza kupata marupuru ya pesa, alingiwa na kiburi cha mkia wa nguruwe. Watu wake waliaanza kula mwande. Alianza kuwa adimu kama mizizi ya mawe na haonekani kijijini. Kauleni alienda Ughaibuni bila hata Kumuaga ninaye. Mamake alijawa na hofu. Akapandwa na ugonjwa wa kisukari. Hapo ndipo alipong’amua hakumzaa mwana aliyatoa maradhi tumboni.
 
 Aisee! Mambo kangaga huenda yakaja tuyapokee. Kauleni alikuwa akipokea chai kazini, akawa anavaa miwani na hawajibiki. Alipokanywa hakusikia. Hakusikia la mwadhiri wala la mteka maji msikitini. Hayawi hayawi huwa hatimaye alipigwa kalamu. Kauleni aliendelea tu kukaa mjini Kule nyumbani mamake alizidiwa, mwili ulimkana afya ukamtoroka, ugonjwa ukamtembelea nayo matatizo yakamvamia. Ghafla bin vuu mithili ya nzige wavamiavyo shamba la mihogo. Baadaye akaipiga dunia teke na kumfuata mumewe. Wanakijiji hawakujua Kauleni alipokuwa kwa hivyo walimzika mamake bila yeye. Walisaidiana na wakaandaa mazishi, maana umoja ni nguvu, utengano ni udhaifu. 
   
   Kauleni mambo yalimwendea mbagombago akawa hajui aanzie wapi, amalizie wapi. Dunia ikamgeukia na kumkataa pakubwa kwani alikuwa amesahau kwamba, dunia mti kavu, mwanadamu usimuegemee. Aidha alisahau kwamba dunia 
tambara bovu. Kauleni aliwaza na akawazua, akatia na kutoa akawezeka akawezua akatunga akatungua, akabana na kubanua, lakini hakupata jawabu akaamua kurudli nyumbani kwa vile biashara yake ilikuwa imeisha. Alipofika kijijini hakumwona ninaye bali aliona kaburi limkodolea macho. Nyumba nayo iliinama kama mbavu za mbwa.

Kauleni hakuwa zuzu asiyeweza kuunganisha moja na moja apate mbli, alifahamu kuwa mamake alikuwa ameaga. Wana kajiji walitaka Kumfukuza lakini walimsamehe tu na kumwonea huruma kwani kosa si kosa bali kosa ni kurudia kosa. Machozi ya simanzi yalimtoka kwa kumpoteza mamake lakini mwiba wa kujidunga hauambiwi pole. Wanakijiji walipomkaribisha hapo ndipo alipofahamu mchumia juani hula na wa kwao.

Tangu siku hiyo, nilisaidiwa na wahenga na wahenguzi walipolonga kuwa mwenda tezi na omo marejeo ni ngamani.

Question: Ghulamu anaitwa nani
Answer: Kauleni