MADHARA YA MADAWA YA KULEVYA 
Madawa ya kulevya ni chembe ambazo zinaweza kuharibu afya ya mja. Madawa haya ya kulevya, yanaweza kutumiwa kwa njia mbalimbali, kama vile inaweza kunywewa, kuliwa kuwekwa kwenye chakula na hata inaweza kudungwa kwenye mwili wa mtu kwa kutumia sirinji. 
Vile vile, madawa haya yana madhara chungu nzima. Ya kwanza ni kwamba inaweza kutupa saratani. Kuna saratani ya mdomo, mapafu na hata matumbo. Saratani hii husababisha na utumiaji wa madawa za kulevya kama vile sigara. Moshi wa sigara huingia mapafuni mwa mja na hapo ugonjwa huu wa saratani unaendelea kuongezeka. Aidha, madawa haya ya kulevya humfanya mwanafunzi kutokuwa makini darasani kwa sababu yeye anafikiria kuhusu pombe au hata anaweza kuwa amelewa chakari. Matokeo haya pia yanaweza kumfanya awache shule ili akaendelee kutumia dawa za kulevya asijue kuwa, elimu ni ufunguo wa maisha.
Mathlani, madawa haya ya kulevya humfanya mja kupoteza pesa zake bure bilashi kwa sababu ya kununua madawa ya kulevya. Watu hawa wanaotumia pesa zao vibaya huenda wasijue kitakachofuata hapo baadaye wakati hela zao zote zimeisha. Wengine hata huamua kuuza vitu vyake vya nyumba ili apate hela za kununua madawa za kulevya. Fauka ya hayo, unajua kuwa madawa ya kulevya yanaweza kumsababishia mtu ajali? Pindi tu mtu anapotoka kwenye klabu, yeye hajali uhai wake kwani wakati huwa amelewa chakari na kunuka fe! Yeye anaingia kwa gari na kuendesha gari kwa kasi au kama mtu aliye na usingizi, yaani anaendesha akiwa anasinzia. Hapo baadaye yote hupoteza mwelekeo wa gari na kugonga watu au hata yeye mwenyewe abingirike bingiri bingiri na kufa au kuponea chupuchupu katika tundu la sindano. 
Hali kadhalika madawa ya kulevya imezifanya familia nyingi humu nchini kusambaratika. Mama au baba anaweza kuwa anatumia dawa za kulevya, hasa baba. Mara nyingi baba hurudi nyumbani usiku mwendo wa saa tano unusu huku akiwa amelewa chakari na kuanza kumpiga mama bila kasoro yoyote ile. Hii hufanya familia kusambaratika na mama kubaki na watoto huku akiwalea. 
Isitoshe, madawa ya kulevya huwafanya wanandoa kuachana bila kutalakiana. Bibi au bwana wanapokuwa na mtoto kule nyumbani, mmoja wao anaweza kuwa amelewa sana na hata anaweza kuamua kumpiga mwanandoa mwenzake anapokuwa ametumia madawa ya kulevya. 
Pamoja na hayo, mtu anaweza kuwa mwenda wazimu iwapo atatumia madawa ya kulevya. Anapokuwa mwendawazimu yeye huamua kwenda kuishi mahali duni akidhani huko ni kuzuri mno kuliko nyumbani. Akiwa huko anaweza hata kumtupia mtu matusi ilhali mtu huyo hajamchokoza wala kumchezea. 
Vile vile, watumia madawa za kulevya wanaweza kujitosa katika visa vya uhalifu ikiwemo wizi, ubakaji na hata utekaji nyara. Watu hawa wanaoshiriki katika visa hivi vya uhalifu huwa wanafanya hivi ili wawahadae watu ili wapate pesa. Wasipofanya hivi wanawaua watu hao waliokataa.
Mbali na hayo yote, madawa ya kulevya huwafanya watu wawe na uraibu wa kutumia madawa ya kulevya. Watu hawa wakishazoea kutumia madawa haya, huwa ni vigumu sana kwao kuacha kucha. 
Pia, ni muhimu sana kufuata masharti ili tupunguze madhara ya kulevya, pia dawa za kulevya ni hatari sana. Mkumbuke kuwa dawa za kulevya hazifai kutumiwa. 

Question: Saratani ya mapafu, mdomo na matumbo husababishwa na nini
Answer: Dawa za kulevya