theophilusowiti/AfriQuAD huggingface dataset:
ASIYESIKIA LA MKUU HUVUNJIKA GUU Maana ya methali hii ni kwamba iwapo mtu anapofanya makosa, kisha akakanywa na wavyele wake kisha akayapuuzia mbali baadaye hujipata katika shida. Matumizi ya methali hii ni kuwa watu wasikilize mawaidha/mambo wanayoambiwa na wavyele wao na kutia maanani. Katika kijiji kimoja, kulitokea kijana mmoja ambaye alikuwa anaitwa Mashaka. Mashaka alikuwa mpole, mcha Mungu mwenye heshima kwa wavyele wake mcheshi na mwenye bidii. Katika masomo yake Mashaka alikuwa kidato cha nne katika shule ya kitaifa mjini Mombasa. Wazazi wake walimsifia kwa juhudi zake katika masomo yake na hata majirani. Mashaka alikuwa akiongoza katika darasa lake na alama ya B+ Mashaka alikuwa mtiifu kwa walimu wake, mwenye heshima na mwenye kujibu maswali ambayo mwalimu atakapouliza. Mashaka alikuwa akisudiana na wanafunzi wenzake walipokuwa na tatizo kidogo katika masomo yao. Mashaka alikuwa akidurusu usiku na mchana kwani mtaka cha mvunguni sharti ainame. Ilipofika mwezi wa kumi, alikaribia kufanya mtihani wake wa mwisho wa kitaifa wa kidato cha nne. Wazazi na majirani wake walimshauri kuwa afanye mtihani wake vizuri. Mtihani wa kitaifa ni kama mtihani mengine ile. Mashaka alikuwa akimueka mungu wake mbele kwa jambo lolote atakalofanya. Ilipowadia mtihani wake alifanya kwa umakini na kukumbuka maneno ya wavyele wake waliomwambia. Alifanya mtihani wake muda wa mwezi moja. Alipomaliza mtihani wake, alienda nyumbani na kusubiri majibu yake ya mtihani. Majibu ya mtihani wake ulikawia, kwa wiki tatu tu. Ya nne ilipofika majibu yao yalitangazwa kwenye runinga. Mashaka alipotazama majibu yake machozi ya furaha yalimtiririka tiriri. Mashaka alipata alama ya B+ Hakuamini machoni mwake kabisa. Shangwe na vigelegele vilienea hapo kwao nyumbani. Majirani na marafiki walikuja kumpa mkono wa heri. Baada ya majibu hayo, alipata barua ya kujiunga na chuo kikuu cha Nairobi na kutimiza ndoto zake za maishani. Alipojiunga na chuo kikuu mambo yalianza kubadilika polepole Mashaka alijiunga na marafiki wabaya wa kuvuta bangi. Mashaka alikuwa akivuta bangi kila uchao mpaka ikafika kiwango yeye alikuwa haudhuri darasani na kukosa kufanya mitihani. Wazazi wake, walimkanya awachane na marafiki hao wapotevu lakini Mashaka hakuskia la mwadhini wala la mteka maji msikitini. Alipuuzia maneno ya wazazi wake na kuendelea na tabia zizo hizo. Wazazi wake waliita mkutano wa familia kujadili matatizo ya Mashaka lakini wapi, hayakufua dafu. Mashaka hakutaka kusikia maneno ya wavyele wake mpaka ikafika wakati ambapo Mashaka anaitusi familia yake matusi makubwa makubwa. Mwishowe Mashaka alishindwa kusoma na kutimiza ndoto yale ya maishani. Maisha yake yaliisha akizururazurura mtaani kama mbwa koko na kujitia shidani.

Question: Umudugudu uvugwa muri iyo nkuru
Answer: Mashaka
FAIDA NA MADHARA YA TEKNOLOGIA KATIKA SHULE ZA SEKONDARI 

Teknolojia ni maarifa ya sayansi yaliyowekwa katika matumizi ya vitu kama vile zana au mitambo katika kiwanda. 

Tunaona kwamba teknolojia imechangia mambo mengi sana katika shule za sekondari ikiwemo madhara na faida zake. Mwanzo tungependa kuangazia faida za teknolojia katika shule za sekondari. Teknolojia imewawezesha wanafunzi hasa wa sekondari kuitumia mitandao kama vile Facebook, Whatsapp na kadhalika ili kujiunga na makundi yanayowasaidia kusoma. Vilevile walimu hutumia mitandao hiyo ili kuwafundisha wanafunzi, kwa lugha ya kimombo ‘E-learning’. 
Teknolojia imewawezesha wanafunzi kutumia mitandao kama vile ‘Google Chrome’ ili kuwawezesha kujua wasiyoyajua masomoni. Halikadhalika, teknolojia imesaidia wanafunzi wa sekondari mahali pakubwa sana. 
Nchini mwetu tunaona kwamba shule nyingi za sekondari zinafundisha somo la  kompyuta, hivyo basi wanafunzi wanapanuliwa akili ili waweze kuwa na ujuzi wa teknolojia. Vile vile technolojia inawezesha mawasiliano kuwa rahisi sana. Kwa mfano mtu anaweza kutuma ujumbe kwa njia ya barua pepe kwa mtu aliye mbali naye. 
Wahenga hawa kukosea waliposema chenye cheupe hukikosi doa. Vile vile teknolojia ina madhara mengi sana katiki shule za sekondari. Kwanza, teknolojia imewafanya wanafunzi kuangalia filamu za ngono ambazo huwafanya kujiingiza katika ngono na kusababisha mimba za mapema na hata magonjwa kama vile ukimwi. Tena teknolojia inasaidia kudunisha masomo ya wanafunzi wa sekondari. 

Question: Nchini wanafunzi wengi wanasoma somo lipi
Answer: Kompyuta
Anko est un mode vestimentaire qu'on retrouve au Bénin et au Nigeria lors de célébration d'un évènement familial (mariage, funérailles, baptême....). Il consiste, à porter un même tissu d'étoffe identique. Ce qui permet de reconnaître la famille des invités et de montrer une forme d’harmonie. Pour certaines familles, la commercialisation des tissus pour les Anko est une juteuse affaire,prenant le tissu en gros chez les grossistes pour ensuite les vendre aux invités avec un surplus.

Question: awù tɛ Benε  vi lɛɛ nɔ̀n yĭ wăn ná ?
Answer: Anko
Benga en kiti mar wer mong'ere ahinya e piny Kenya. Wer mar Benga ne ochako lando kinde mag higini mag 1940 nyaka 1960 e taon maduong' mar Nairobi. E higini mag 1940, od redio mar African Broadcasting Service e Nairobi ne goyo weche kaka soukous, kwela mar South Africa, Congolese finger-style guitar, kod Cuban dance music ma ne otiyo ahinya e lando benga. Bende ne nitie wer mag nyatiti kod thumbe mag dhood Luo e piny Kenya kod Tanzania ma ne en mise mar wer mag benga.

Question: Kiti mar gita (guitar) mane mane owuok piny Congo (Congolese)?
Answer: finger-style guitar
The emblem of Angola reflects the recent past of the new nation. There is heavy Marxist imagery found on the device (as can be seen when compared with other examples of socialist heraldry), expanded from what is found on the national flag. In the center is a machete and hoe, representing the revolution through which the nation gained independence and the importance of agricultural workers. Above both emblems is a star, a common symbol in socialist emblems. The star is taken to represent progress. The rising sun is the traditional symbol of a new beginning. These emblems are all enclosed within a circle whose right half is formed by cog-wheel, representing the industrial workers, and whose left half is a half-wreath of maize, coffea and cotton leaves, representing agriculture. At the bottom is an open book that represents education.

Question: Luyini uphawu lwase-Angola?
Answer: Marxist imagery
Jotend Benga mag Kindeni kod Ohala mar MJ
Jotend benga mag kinde machiegni moriwo jolwedo mar Kapere Jazz Band kod Ogwang Lelo Okoth manigi kiti mar thum machon. Millennium manyien osebedo kod jotend thum kaka Dola Kabarry kod Musa Juma. Musa Juma ne otho e higa mar 2011. MJ, kaka jowinjine ne luonge, ne oloso kiti mar benga mane otiyo kod weche mag rumba. Ne onyalo tieko puonjo jotend thum moko kaka John Junior, Ogonji, Madanji, kod omine mane otho miluongo ni Omondi Tonny.

Question: Nying omin Musa Juma mane otho en ng'ano?
Answer: Omondi Tonny
The book of Revelation is the final book of the New Testament (and consequently the final book of the Christian Bible). Its title is derived from the first word of the Koine Greek text: , meaning unveiling or revelation. The Book of Revelation is the only apocalyptic book in the New Testament canon. It occupies a central place in Christian eschatology. The author names himself as 'John' in the text, but his precise identity remains a point of academic debate. Second-century Christian writers such as Papias of Hierapolis, Justin Martyr, Irenaeus, Melito of Sardis, Clement of Alexandria, and the author of the Muratorian fragment identify John the Apostle as the 'John' of Revelation. Modern scholarship generally takes a different view, with many considering that nothing can be known about the author except that he was a Christian prophet. Modern theological scholars characterize the Book of Revelation's author as 'John of Patmos'. The bulk of traditional sources date the book to the reign of the Roman emperor Domitian (AD 81-96), which evidence tends to confirm.

Question: Nani walembele ubuuku lya mubaibolo ilya kusokolola?
Answer: John
La Haute Autorité de l'audiovisuel et de la communication (HAAC) est l'une des sept institutions républicaines prévues par la Constitution du Bénin conformément aux dispositions des articles 24, 142 et 143 de la  Constitution du 11 décembre 1990. Cet organe béninois de régulation de l'audiovisuel a pour mission principale de garantir et d'assurer la liberté et la protection de la presse, ainsi que de tous les moyens de communication de masse, dans le respect de la loi. Depuis le 21 juillet 2019, elle est dirigée par Rémy Prosper Moretti .

Question: E tɛ nyĭ HAAC ?
Answer: Haute Autorité de l'audiovisuel et de la communication
King of Boys grossed ₦ 200 million after 7 weeks in cinemas and ₦245 million overall.

Question: Elo ni fiimu King of Boys pa lapapo lati Sinima?
Answer: ₦245 million
À la fin du XIXe siècle, les différentes colonies britanniques avaient une politique intérieure libre, à tel point qu'elles étaient parfois désignées comme « colonies indépendantes ». Ces colonies se sont regroupées le 1er janvier 1901, pour former la fédération connue sous le nom de Commonwealth d'Australie. Toutefois, le pays ne possédait pas une pleine souveraineté en matière de politique étrangère, le Royaume-Uni pouvait encore s'y interférer. En 1910, le pays a eu sa propre devise et durant la même décennie, il commença à avoir ses propres ambassadeurs pour le Royaume-Uni et les États-Unis. Dans les années 1920, il a eu sa propre politique étrangère. Ainsi, lors de la Première Guerre mondiale, le pays fut automatiquement impliqué lors de la déclaration de guerre du Royaume-Uni, alors que pour la Seconde Guerre mondiale, après que le pays ait lui-même signé le traité de Versailles, cofondé la Société des Nations et que la déclaration Balfour de 1926 ait été proclamée, il a été décidé librement de participer aux côtés des alliés. L'indépendance d'un pays peut relever de différents critères, et pour le cas de l'Australie, l'établissement de la fédération australienne au 1er janvier 1901 est communément considéré comme la date de l'indépendance du pays par rapport au Royaume-Uni. En théorie, le gouvernement britannique pouvait toujours promulguer une loi concernant l'Australie, ceci jusqu'à l'Australia Act en 1986.

Question: Hwe tɛ nu Australie jɛ éɖésúsí ?
Answer: 1er janvier 1901
La Cour constitutionnelle est la plus haute juridiction du Bénin en matière de constitutionnalité. Composée de sept membres, c'est l'organe régulateur du fonctionnement des institutions et de l'activité des pouvoirs publics. Elle est créée en 1993. Son siège est à Cotonou.

Question: Hwe tɛ nu é gbă cours constitutionnelle Benε tɔ̀n ?
Answer: 1993
With an estimated value of US$34.40 trillion, Saudi Arabia has the second most valuable natural resource reserves in the world, mostly in the form of petroleum and natural gas. The country has the second-largest proven petroleum reserves, and sixth-largest proven natural gas reserves. Saudi Arabia is currently the largest exporter of petroleum in the world. Other major parts of the economy include refinancing and chemical manufacturing from the oil reserves, much of which is vertically integrated in the state-owned enterprise, Saudi Aramco.

Question: menene tushen samun kudin kasar Saudi Arabia
Answer: petroleum and natural gas
Limo piny (tourism) konyo e dapo mar piny (GDP) mar Kenya maromo piero achiel kuom mia (10%) kendo omiyo ji mokalo tara achiel kod mia achiel (1.1 million) tich e yore mopogore mopogore. E higa mar 2025, Kenya ne oruako welo mokalo tara achiel kod mia aboro (1.8 million) moa e pinje mag loka, gima nyocho ni dapo mar limo piny pod nigi teko. Kuonde monego dhiye limo oting'o Maasai Mara, Amboseli, Tsavo, kod dho-nam, to sani weche mag rito mazingira (eco-tourism) kod romo mag biashara bende omedore nikech Kenya nigi kuonde maber kod gedo maber mag ruako welo.

Question: Ang'o mamiyo limo piny e romo mag biashara medore?
Answer: gedo maber mag ruako welo
ï»¿Simba Jike na  Mbuni

Mbuni na Simba  Jike walikuwa  marafiki wakati  mmoja. 
Mbuni aliwalisha  wanawe vyema.  Walikuwa wenye  afya nzuri.  
Watoto wa Simba  Jike walikonda.  Hawakupata  chakula cha  kutosha.  
Simba Jike  alitamani  vifaranga wa  Mbuni kuwa wake. 
Siku moja, Mbuni  alikwenda safari.  Simba Jike  alichukuwa  vifaranga wake.  
Mbuni aliporudi,  aliuliza, "Watoto  wangu wako  wapi?"  
Mbuni alimkuta  Simba Jike na  watoto wake.  
Simba Jike  alimwambia,  "Vifaranga ni  wangu sasa.  Wachukue wana  simba."  
Mbuni alijiuliza,  "Nitawapataje  wanangu?"  
Mbuni aliitisha  mkutana wa  wanyama wote.  
Wanyama walifika  kuhudhuria  mkutano.  
Tembo aliwauliza  Mbuni na Simba  Jike kujieleza.  
Wanyama wengi  waliogopa  kumulaumu Simba  Jike.  
Kichakuro alisema,  "Watoto  wanaofanana na  ndege, ni wa  Mbuni."  
Baada ya kusema  hivyo, Kichakuro  alitoroka akaingia  shimoni.  
Simba Jike  alikasirika sana.  Alirudi kwake na  wana simba.  

You are free to download, copy, translate or adapt this story and use the illustrations as long as you attribute in the following way:  Simba Jike na Mbuni  Author - Daniel Nanok  Translation - Brigid Simiyu  Illustration - Brian Wambi  Language - Kiswahili  Level - First words  Â© African Storybook Initiative 2016  Creative Commons: Attribution 4.0  Source www.africanstorybook.org 

Question: Nani aliitisha mkutano wa wanyama wote?
Answer: Mbuni
Cheikh Anta Diop, né le 29 décembre 1923 à Thieytou et mort le 7 février 1986 à Dakar, est un scientifique de formation, historien, anthropologue, homme politique sénégalais. Il s'est attaché, sa vie durant, à montrer l'apport de l'Afrique et en particulier de l'Afrique noire à la culture et à la civilisation mondiales. Cheikh Anta Diop a été un précurseur dans sa volonté d'écrire l'histoire africaine précédant la colonisation. Il est également l'un des premiers scientifiques africains à faire une application archéologique du carbone 14 en laboratoire dès 1963,,. Cependant, certaines de ses thèses sont controversées.

Question: Mɛ nyi Cheikh Anta Diop ?
Answer: scientifique de formation, historien, anthropologue, homme politique sénégalais
Mzalendo ni mtu anayeipenda nchi yake na yuko tayari kuifia kwa vyovyote vile. Wapo watu wengi tu ambao kwa hakika wamejitolea kuizolea nchi yetu sifa belele lakini huwa hawatambuliwi kama wazalendo na mashujaa. Mifano mizuri ni walimu wanaowatayarisha wanafunzi katika safari ndefu ya kielimu. Madaktari ambao wamekuwa wakiwaokoa wananchi wenzao, wakulima wanaolisha taifa, madereva wapelekao watu kazini na kuwarejesha jioni baada ya wao kuzumbua riziki. Ama kwa kweli ni muhali kuwataja wote.

Ni paruwanja kuwa wote niliwataja na wengine ambao sijawatia katika orodha hii wote kwa namna moja ama nyingine hushiriki katika kulijenga na kuliboresha taifa letu. Kwa kweli, ili taifa lipige hatua, ni sharti pawe na mchango wa kila mwananchi. Licha ya wote hao wenye ari na bidii za kulijenga taifa, wapo wengine wasio na mawazo kama haya ya kizalendo. Wao hutuhumu kuwa maendeleo ya nchi hayawahusu ndewe wala sikio. Kwa kweli hii ni dhana potovu ambayo tunafaa kuizika katika kaburi la sahau. Wanastahili wazinduliwe kuwa taifa ni mfano wa chombo chochote cha usafiri kama vile gari. Kila aliye ndani ya chombo hicho ana wajibu wa kutekeleza ili kuhakikisha kwamba chombo kimefikia hatima yake salama salimini.


Sote tunafaa kujifunga vibwebwe ili kuiendeleza nchi yetu tukufu. Lakini ikiwa basi nia yetu itakuwa hiyo, sharti basi pawe na utengamano. Sote tuwe wa kuchukuliana kama maumbu ili tuweze kuwa na mwingiliano mwema na ushirikiano kwani kinga na kinga ndipo moto uwakapo. Tukiwa na ushirikiano wa kiko na digali basi jambo lolote, hata liwe gumu kivipi, lazima litatekelezwa. Aidha ni vyema kila mmoja awe na juhudi za duduvule katika lolote alifanyalo kuanzia mzazi, mwalimu hadi kwa mwanafunzi. Wafanyakazi wa aina yoyote, awe ni mkulima, mhazigi, tabibu, boi hata mjakazi afanye afanyalo kwa dhati akiwa na fahamu kuwa anajiimarisha mwenyewe na katika kujiimarisha, huliimarisha taifa pia.

Wanaotia fora zaidi ni wale watakao kuvuna wasikopanda. Hawa ni wale wazembe wanaotaka vya bwerere. Mifano yao ni bayana. Hawa ni wanyang'anyi, majambazi, mafisadi na wahalifu wa aina zote. Wengine badala ya kujikaza kwa kufanya lolote litakalomfaidi kama vile biashara, huamua kuwahangaisha watu kwa kuwany'ang'anya vyao vidogo wanavyojitafutia.

Vijana wahimizwe kutumia elimu yao kuendeleza biashara ya kilimo pale mashambani na sera nyingine zinazoweza kuwaletea manufaa. Washiriki katika michezo na uhifadhi wa mazingira kule kijijini kwa kuzoa taka na kupanda miti. 


Question: nani anayeipenda nchi yake na yuko tayari kuifia kwa vyovyote vile
Answer: Mzalendo
MANUFAA YA KILIMO KATIKA UIMARISHAJI WA UCHUMI WA KENYA 

Kilimo ndiyo njia kuu ya kuimarisha uchumi katika nchi ya Kenya. Karibu asilimia 80 ya wakenya huchangia katika kilimo kama kazi yao ya kila siku na hata pia huuzwa ili kupata pesa za kutumia kwa vitu mbalimbali. Kilimo huimarisha uchumi wa Kenya kwa njia zifuatazo; 

Kilimo cha mahindi huwezesha wananchi wengi wa Kenya kupata chakula cha kila siku.  Kilimo cha mahindi hawezesha watu wengi kupata pesa ambazo wanaweza kutumia kwa mfano kulipia watoto wao karo za shule na hata kufanyia miradi mbali mbali ambayo ina manufaa katika nchi ya Kenya.  Kilimo cha mahindi pia husaidia kuhakikisha kuwa kuna chakula cha kutosha nchini humu. Maeneo ambayo hayawezi kuzalisha chakula kama vile Turkana hutegemea kilimo ili kuweza kupata chakula.  

Kilimo cha uvuvi wa samaki pia husaidia kuimarisha uchumi wa Kenya. Watu wengi hupata ajira kama wavuvi na kuweza kukimu mahitaji yao ya kila siku. Pia, tunaweza kuuza bidhaa za uvuvi katika nchi za ng’ambo na kupata fedha za kegeni ambazo hutumika katika miradi mbalimbali za serikali.  

Kilimo cha mifugo pia huimarisha uchumi wa Kenya kwa njia tofauti tofauti. Ng'ombe hutumiwa kutoa maziwa na nyama yake ambayo huuzwa ili kupata pesa za kuimarisha maisha ya wananchi husika. Kuku wanauzwa katika nchi nyingine na serikali ya Kenya kupata pesa za kufanyia shughuli mbalimbali za kuimarisha uchumi. Ngozi za wanyama kama kondoo hutumika kutengeneza nguo na pia imewezesha kuziduliwa kwa viwanda mbali mbali.

Kilimo cha majani chai na miwa ndiyo huleta mapato makubwa nchini Kenya. Majani chai huuzwa nchi nyingine ili kupata pesa ya kuimarisha kampuni hizi za kutengeneza na pia kuendeleza ukulima kwa hali ya juu ili kuongeza mazao. Miwa huwezesha utengenezaji wa sukari ambayo karibu kila mtu nchini Kenya hutumia. Viwanda hivi  huwezesha vijana wengi kupata kazi na kujitegemea 
na pia huwezesha serikali ya Kenya kupata pesa. 

Kilimo kina manufaa mengi na ni jukumu la kila mkenya kuchangia ili kupunguza umaskini na pia kuweza kukabiliana na shida zinazotukumba.

Question: Kilimo ni njia kuu ya kuimarisha nini
Answer: Uchumi
DAAR Communications plc is an independent privately owned broadcasting organization in Nigeria. It was established on August 31, 1998, by Raymond Dokpesi and on April 23, 2007, it was converted into a public liability company. It pioneered Africa Independent Television (AIT), Ray power 100.5 FM Abuja and Raypower 100.5 FM.

Question: Kedụ onye gụzobere Daar Communications plc na Naijiria?
Answer: Raymond Dokpesi
Le Tévi en fongbe , doundou cohlo en Dendi, tassou en Baatonu, ichu en Yoruba ou igname, est un mets béninois. Son appellation diffère d'une langue ou une région à une.

Question: E tɛ nyĭ tévi ?
Answer: igname
SERIKALI imejitokeza kuwaondolea wananchi hofu ya data muhimu za kibinafsi, ikisisitiza kuwa mkataba wa mabilioni ya pesa uliotiwa saini na Marekani hautahatarisha usiri wa Wakenya. Mwanasheria Mkuu Dorcas Oduor alifafanua kuwa Mfumo wa Ushirikiano wa Afya wa miaka mitano, uliotiwa saini jijini Washington, unahusu tu 'data ya jumla' ambayo imefupishwa kwa ajili ya kupanga mipango ya kiserikali na si data binafsi. Haya yamejiri huku shirika la kutetea haki za wateja (Cofek) likiwa limewasilisha kesi mahakamani kupinga mkataba huo, likihofia kuwa data za Wakenya zitahamishiwa Amerika ambapo mahakama za Kenya hazitakuwa na mamlaka.

Question: Ni shirika lipi liliwasilisha kesi kupinga mkataba huu?
Answer: Cofek
A native of Ogbunike, Ezeonu was born in Owerri to Dennis and Ezenwanyi Ikpelue, and has six siblings. Prior to finding fame as an actress, she studied Journalism at the Nigerian Institute of Journalism and worked for Radio Lagos and Eko FM.

Question: Ebee ka Ngozi Ezeonu si bia?
Answer: Ogbunike
Boma mar Nairobi ne ochaki e higa mar 1898 gi jotelo mag mabepe e kinde ma piny ne iluongo ni British East Africa, kaka ka-ng'wech (rail depot) mar gari mar mos mar Uganda–Kenya Railway. Jotelo ne ohero Nairobi nikech en kuonde mothiedhore kendo kod kor piny ma ok liet ahinya, kendo nigi pi moromo. Boma mar Nairobi ne odongo piyo mi oloko Mombasa kaka boma maduong' (capital city) mar Kenya e higa mar 1907.

Question: Nairobi ne obedo boma maduong' (capital city) e higa mane?
Answer: 1907
ATHARI ZA SIASA ZA MIGAWANYIKO KWA NCHI 

Siasa zina umuhimu wake na pia zina athari zake katika jamii na nchi yetu. Kwanza kabisa,siasa za migawanyiko zinzpotokea, ni watu wengi ambuo hupoteza maisha yao. Wakati huu kila mwananchi huwac ameunga mkono yule kiongozi amjuaye. Kwa hivyo, ulaghai kwenye kuhesabu kura unapotokea, wananchi huanza kupigana wakitako haki upigaji kura itekelezwe. Hali hii husababisha ukosefu wa usalama na watu wengi hupokeza maisha yao. 

Wakati na upigaji kura, ni wananchi wengi sana ambao huishi kwa hofu kuu. Wanasiasa ambao wanagombea vyeo kwenye serikali hawajali usalama wa wananchi wake, sehemu zote huwa katika hali ya kutoelenwana. Hali hii husababisha vitu na fumilia nyingi kusumbaratika na kutegana. Hii inakuwa ni vigumu kwa familia kuperta jamaa zake na inasababisha watu kuishi kwa hofu sana. 

Pia, siasa husababisha uharibifu wa mimea na mali ambayo huleta hasara kubwa. Hali hii inatokea pale ambapo wananchi wanapigana na kuharibu mali huku nyumba zao zikiteketezwa. Pia mifugo huangamia . Kwa hivyo wananchi hubakia katika lindi la umaskini kwa kupoteza mali yao. 

Pia siasa huchangia pukubwa kwa kutoelewana kwa wananchi wa pande zote mbili. Tunapata kwamba wanasiasa wanawaahidi wananchi ahadi ambazo wanshindwa kutekeleza. Hii inasababisha hali ya kutoelewana baina ya wananchi na wanasiasa. Kwa hivyo, inasababisha kutoelewana na baadaye vita huzuka.

Siasa za migawanyiko husababisha ukosefu wa vyakula kwa wanajamii. Wakati ambapo vita vinatokea, hali hii husababisha uharibifu wa mimea na husababisha ukosefu wa chakula kwa wananchi. Hali hii inasababisha kuzoroteka kwa afya ya wananchi. 

Athari nyingine ni wizi la kimabavu. pindi usalama unapokosekana, baadhi ya wananchi huanza kuwadhulumu watu kwa kuharibu na kupora mali yao, sehemu za kazi kama vile sokoni kuvunjwa na mali yenye thamani kubwa kuibwa. Hali hii inaathiri sana wananchi. 

Siasa za migawannyiko pia husababisha chuki dhidi ya wananchi. Tunapata kuona wananchi wanakosa kuelewana na muda si muda migogoro hutokea. Hali hii inawakosesha wananchi wengine raha na inawafanya kuishi kwa hofu. 

Pia siasa za migawanyiko husababisha uharibifu wa biashara za wananchi. Hii imekua ni chanzo kikubwa cha wananchi kuishi katika hali ya umaskini. Kwa hivyo, serikali inafaa iimarishe usalama hapa nchini. 

Question: Vita vya kikabilia huchangiwa na nini?
Answer: Siasa