MJADALA KUHUSU NAMNA MBALIMBALI ZA KUKABILI UFISADI NCHINI 
Ufisadi ni upokeaji au utoaji wa hongo. Ufisadi ni tendo ambalo huleta uharibifu katika jamii. Ni dhahiri Shahiri kwamba Kutokana na ufisadi, hali ya maisha imezidi kuwa ngumu, hivo basi, chuki na uhasama kuenea baina ya jamii tofauti tofauti hapa nchini. Serikali ya Kenya kupitia rais Uhuru Kenyatta imepiga hatua mbele katika kupigana na kukabiliana na ufisadi Hizi hapa ni njia ambazo zinaweza kutumika ili kukabili ufisadi nchini 
kwanza, kuhamasisha na kuelimisha wananchi kuhusu ufisadi na athari zake kupitia kwa vyombo vya mawasiliano Mitandao ya  kijamii, runinga, magazeti na hata redio zinaweza kutumika katika kupitisha ujumbe kuhusiana na suala zima la ufisadi. Vijana wanaweza kuunda vikundi mbalimbali mitandaoni na kutoa mafunzo kuhusu ufisadi na hata kukampeni mitandaoni iwapo watashuhudia tendo la ufisadi likifanyika 
Pili, nafasi pana kutolewa kwa wanahabari wa umma kuripoti kuhusu ufisadi. Wanahabari hao waripoti bila Kushinikizwa na yeyote na haki zao kupewa, hivi kwamba, mambo na usalama vitumike katika kuwalinda kutokana na viongozi walio na nia mbaya, mathalani wanaotaka kuwadhuru
tatu, serikali kuwakamata wahusika, kuwafikisha mahakamani na kuwashtaki. Endapo mhusika wa ufisadi atafungwa kifungo cha miaka isiyopungua ishirini bila kuachiliwa kwa dhamana, huenda likawa funzo kwake na kwa yule aliyekuwa na mipango ya kutaka kujihusisha na ufisadi, hivyo basi, kupunguza kiwango cha ufisadi nchini. 
Hata hivyo, kuwafuta na kuwasimamisha kazi wafanyikazi wa umma wanaohusika na ufisadi kwa sababu endapo wataendelea wananchi ndio watakaoumia, kwa sababu wa fisadi hao watazidi kufuja mali ya umma huku wakifahamu fika kuwa hakuna kitakachowafikia 
Vile vile, pia wanafaa kuwasiliana na serikali na kutoa ripoti kuhusu wanaohusika na ufisadi kupitia kwa nambari za simu zinazotolewa kwenye runinga na magazeti. Kwa mfano, endapo polisi wa trafiki watapatikana wakipokea rushwa kutoka kwa madereva waliokiuka kanuni na Sheria za barabarani, basi mwananchi yeyote aweze kuwasiliana na serikali kupitia nambari hizo na tukapunguze ufisadi. Si wazees si nvijana, si wake si waume, ni jukumu letu sisi sote kupambana na ufisadi. 
Fauka ya hayo, Kuwahamisha wafanyikazi wa umma kutoka eneo moja hadi lingine kwa wanaotuhumiwa kuhusika na Ufisadi ili kuweza Kuziba mwanya ambao kwamba walikuwa wakitumia kujinufaisha na iwapo tuhuma hizi zitachunguzwa na kupatikana kuwa si ya kweli, basi itakuwa moja wapo ya njia ambazo kwamba wanaweza kutumia ili kusafisha majina yao kutokana na tuhuma hizo 
tume ya Kuwachunguza, kuwahoji na kutafuta ukweli kuhusu wanaokisiwa kuwa na vitendo vya kifisadi kubunina, kama vile, Goldenbag na Angoleasing, ambapo wahusika katika sakata ya ufisadi watapelekwa na kuhojiwa na maafisa waliobobea katika kazi hiyo. Na iwapo watapatikana wamehusika na tendo lolote la kifisadi basi wazuiliwe mpaka watakapopelekwa mahakamani ... 
Hata hivyo, tume ya maadili ya kupambana na ufisadi nchini iweze kupata ulinzi kutoka kwa serikali, ili kwamba, maafisa wanaofanya kazi katika wizara hizo waweze na kila mshukiwa wa Ufisadi. Hata iwe afisa wa ngazi za juu Katika serikali endapo watapatikana na kashfa yoyote ya ufisadi, basi waweze kuwafungulia mashtaka Hata hivyo, serikali Kutaifisha mali na mashamba yaliyonyakuliwa na kufanyiwa mali ya umma Viongozi wa ngazi za juu katika serikali walioiba mashamba ya wananchi walipokuwa madarakani waweze kupokonywa na kuridishiwa wananchi. Juu ya hayo, afisa yeyote katika wizara yoyote serekalini iwapo atapatikana amejihusisha na ufisadi; basi achunguzwe mali alizomiliki na endapo utapatikana na ufisadi wa aina yoyote basi mali hiyo kuuzwa na pesa Kurudishiwa wananchi.
Isitoshe, ushirikiano baina ya tume ya maadili na kupambana na ufisadi, idara ya upelelezi na mkurugenzi wa mashtaka ya umma katika juhudi zao za kupambana na ufisadi nchini kama tunavyo fahamu umoja ni nguvu, iwapo ushirikiano huu Tutaendelea, na wafisadi kutiwa mbaroni, basi huenda ufisadi ukamalizika nchini 
Bila kusahau, ripoti ya pesa za umma zinafaa kuwekwa wazi ili wakenya waweze kufahamu kinaga ubaga kuhusiana na matumizi ya serikali na bajeti wanazozipanga. Wananchi pia waweze kuelewa pesa za umma zimetumika vipi na zinaenda wapi katika wizara gani Njia hii itakapotumika itakuwa ngumu kwa wafisadi kujaribu kufuja mali ya umma, kwani macho yote yatakuwa yameelekezwa kwao. Viongozi wa dini pia wanaweza kutoa mafunzo, misikitini, Kanisani, na shuleni au hata madrassa kwa kuwaonya 
Mwisho ni kuwa, wafanyakazi wa umma wawe wakitangaza utajiri wao na iwe ikilinganishwa na kiasi cha mishahara wanachopata Na endapo kiasi cha mali ni nyingi Kupita mishahara wanaopata, basi waweze Kushtakiwa na Kuchunguzwa 
Naam, uchunguzi uliofanywa na shirika la Transparency International, hivi karibuni imesema kuwa jumuiya za Afrika Mashariki zimefanya vyema duniani katika kupambana na ufisadi, Rwanda ikiwa nambasi hamsini na tano, Tanzania ikichukua nafasi ya mia moja kumi na tisa, Uganda ikiwa nafasi ya mia moja arobaini na mbili, Kenya ikiwa nambari a mia moja arobaini na tano huku Burundi ikichukua nafasi at ya mia moja ambaini na tisa. Haya yote yamonyesha kwamba yaliyo na mwanzo yana mwisho pia, iwapo niliyoyajadili yatatiliwa of mkazo na kufuatwa huenda ufisadi ukamalizika kabisa nchini 
Scanned with CamScanner 

Question: Serikali inafaa  kuifanya ya nani mali iliyotaifishwa
Answer: Umma