GIZA

Giza . Ni neno linalomaanisha, kutokuwepo kwa mwangaza. Pia ni kinyume
cha Nuru. Mtu akiwa gizani, ni vigumu sana kuona vizuri. Giza hili
husababisha upofu . Upofu wa muda tu. Mimi mara nyingi hujipata
nakitembea gizani, heri nifunge macho. Kwa sababu hayana kazi kabisa.
Wanyama wengine kama vile paka, kondoo na wale wanyama wa mwituni. Macho
yao yameundwa tofauti sana, hivi kwamba wanauwezo wa kuona gizani, bila
tatizo. Ndio maana wengi huwinda usiku. Hasa simba hutafuta chakula
gizani. Au Usiku.

Mungu ndiye aliye umba giza na mwanga. Usiku na mchana. Usiku kuna giza
. Mchana kuna mwanga . Mwanga huu huletwa na jua. Wakati mwingine mwezi
hutoa nuru usiku . Si kila wakati. Mara moja moja tu.

Giza wakati mwingine mchana, husababishwa na mvua . Kwani wingu jeusi
hulifunika jua ,kisha nuru ya jua hupotea . Au kama kuna hali ya anga
tofauti na ya kawaida. Pia wengine huingia kwenye vyumba vyao na
kujifungia ndani. Na kuziba mianya kwa kateni za dirisha. Wao hufanya
hivi ilikusababisha giza chumbani na walale .

Wakati kuna giza. Watu hutumia tochi, kumulika . Tochi ni kifaa maalum
kilichoundwa ili kitoe mwanga. Tochi hizi kuna zile za kielektroniki.
Tochi za kielektroniki huitaji kutia nguvu za umeme ili ziweze kutoa
mwanga. Kule zile za kutumia betri ndogondogo. Hapa ni betri hununuliwa
kila zinapoisha . Pia kuna vile vitochi vidogovidogo ambavyo hutumika
lakini si kwa muda mrefu. Hutumia betri kama za saa. Tochi ni kifaa
muhimu sana . Kifaa hiki hutusaidia kuleta mwanga, si nyumbani tu bali
hata barabarani.

Pia watu hutumia simu zao ili waone kwenye giza. Hakuna simu ambayo
haina tochi. Hata iwe ndogo kiasi gani, lazima ina kidude cha tochi.
Ndio simu za zamani, hasa zile ndogo, zilikuwa zinaitwa 'Mulika Mwizi' .
Yaani zina mwangaza wa kumuona mwizi gizani. Katika karne hii si wengi
hununua tochi. Labda wale ambao hawana simu. Lakini simu hutoa mwanga .
Au nuru. Hili tusaidia kuona vizuri sana gizani.

Katika karne hii. Karne ya ishirini na moja. Umeme umesambazwa karibu
kila mahali. Ukienda mijini hasa, hakuna tofauti kati ya usiku na
mchana. Kwani kuna taa za umeme kila mahali. Barabarani na sokoni. Usiku
watu huendelea na biashara zao bila hofu yoyote. Kwa sababu kuna
mwangaza. Watu hutembea kwa kutohofia chochote kibaya. Kwa sababu hakuna
anayeweza kukudhuru katika mwangaza. Uovu hutekelezwa gizani tu.

Kando na kutumia tochi pamoja na taa za umeme. Na pia simu. Wazee wa
kitambo walikuwa wanawasha Moto usiku. Moto huu uliwashwa nje kwa
minajili ya kupata mwangaza. Na iwapo mtu angehitaji kwenda pengine
msalani alibeba kipande cha kuni chenye moto kiasi. Ili aone vizuri.

Wanahistoria watakwambia kwamba, binadamu wa kwanza, baada ya kuvumbua
moto. Walianza kutumia moto huo kama mwangaza wakati wa usiku. Na
wakienda kuwinda pia walitumia moto huo Kuwa tishia wanyama wakali.

Imethibitika kwamba maovu mengi hutendekea gizani. Barabarani ukitembea
bila mwanga . Unaweza vamiwa na wakora. Mjini, watu huapuka kutembelea
sehemu ambazo hakuna taa za umeme. Kwa sababu wezi hupenda kujificha
sehemu hizo. Kwa Kuwa hakuna anayeweza kuwaona. Wezi hawa wengine
wanaweza kutoa uhai, baada ya kupora mali.

Pia gizani. Maovu kama vile ubakaji, hufanyika. Huwezi kumtuma mtoto wa
kike dukani usiku. Ukifanya hivi, utakuwa unahatarisha maisha yake.
Wabakaji wengi huwatishia wasichana. Huwatishia kwa kutumia kisu.
Wasichana wale ambao hukataa kushiriki tendo hili, wengi wao hupoteza
maisha yao. Kando na kupoteza maisha. Wengine huwambukizwa magonjwa.
Magonjwa ya zinaa. Pia UKIMWI. Hata wengine hupachikwa mimba. Yafaa
tujihadhari sana na kuwatuma watoto gizani. Ili tusiyahatarishe maisha
yao.

Mtu akitembea gizani. Anaweza kujidhuru. Kwa mfano, ikiwa unatembea
chumbani, unaweza kujidhuru, kwa sababu, pengine hutakanyaga panga au
kifaa chochote chenye makali . Pia gizani kujigonga ni rahisi sana. Mtu
hupata jeraha ambalo huwa na maumivu. Hata jicho laweza toboka ,kwa
sababu kama huoni unakokwenda, utajuaje kifaa kilicho mbele yako?. Ili
kuepuka mambo kama haya. Ni vyema tununue tochi, au simu , ili tuwe na
mwanga wakutosha.

Wakora huiba usiku. Wakati karibu kila mtu amelala. Wao hufanya hivi kwa
Kuwa hakuna anayeweza kuwaona. Visa vya mifugo kuibwa . Mara nyingi
huripotiwa asubuhi. Kwani vitendo hivi hufanyika usiku. Kwenye giza.
Majumba kubomolewa usiku. Kwa nini? Kwa sababu kuna giza usiku. Usiku
umekuwa kama mchana kwa wezi. Na pia kwa maovu yote.

Kuna Methali inayosema kwamba. Usilolijua ni kama usiku. Yaani kwenye
giza huwezi jua litakalofanyika. Ajali nyingi za nyumbani hutokea usiku.
Basi ni vyema tuchukue hatua ya kuhakikisha kwamba usiku kuna mwanga.
Tuepuke kutembea gizani. Kumbuka msiba wa kujitakia hauna kilio.


Question: Giza husababisha nini
Answer: Upofu