theophilusowiti/AfriQuAD huggingface dataset:
na iluongo ni en lwang'ni moro ma bende wadhi winyo anena kowuok kuom jal ma bende wantiere godo kae odiechieng' ma kawuono mokwongo odhi chako kod nyinge ka wantiere kae e Nyamasarya mondo onyiswa ni to nyinge ng'a to kod ang'o ma bende opidho en lwang'ni kaka ayange ni an ayange ne lwang'ni to odhi nyiso maber ni to koro nyinge ma nyinge en ang'o erokamano an iluonga ni Charles Wadira an japur apuro gik ma odhuro achiel kuomgi en lwang'ni lwang'ni ma ok lwang'ni ma kawaida ma kelo tuoni en lwang'ni ma iluongo ni b s f kata black soja fly sa moro ka ng'ato owinjo nikech en lwang'ni ji ong'eyo ni lwang'ni sa moro en lwang'ni gi ma ma ng'ato ok nyal bedo godo ma chiegni black soja fly ni pogruok mare gi lwang'ni ma chielo en mane to ang'o ma omiyo bende ipidhe pogruok ma duong' ma ni e kind lwang'ni ma wang'eyo ma kelo tuocha to gi lwang'ni ma wawuoye ni achiel kuomgi en kuom neno ka inene to oduong' ma oloyo lwang'ni ma kawaida mar ariyo koro wawacho ni pogruok ma ok ne gi wang' en lwang'ni ma chielo ma wang'iyo gocha ma iluongo ni haus flaicha en obedo asochieted gi tuo onyalo kolo tuo to sambasa e kech kaka en mar chilo to ma chielo ma owuoye ni to en oposit ma lwang'ni ma wang'eyocha en en mana gi gik ma beyo kuome oonge gi kelo tuo en kata imule ma chal nade kata imule amula to idhi chiemo kata ok idwoko lweti onge gima timi to koro ma ber kuome kabisa en onyalo konyowa gima iluongo ni manejing' west gima de iwito oloko bedo gima ber ma nyalo konyi,

Question: Idhi kanye?
Answer: chiemo
The National Freedom Party (NFP) is a South African political party. It was launched on 25 January 2011 by Zanele kaMagwaza-Msibi, former chairperson of the Inkatha Freedom Party (IFP), along with other former IFP members. Election results.

Question: yasungulwa nini i-NFP?
Answer: 25 January 2011
Nonkungu na Imbulu E nwere otu nwoke na nwunye ya bụ́ ndị ogbenye. Ha mụrụ otu nwa nwoke aha ya bụ Nonkungu. Nonkungu mara mma ma na-emesapụ aka. Ndị mụrụ ya hụrụ ya n'anya nke ukwuu. Otu ụbọchị, nne na nna Nonkungu kpebiri ka ọ gaa biri n'ụlọ nwanne mama ya bụ́ onye bara ọgaranya aha ya bụ Nonyama. Nne ya kpụrụ ihe e ji ọla ntị chọọ Nonkungu mma. O mekwara ya ihe olu olu. Nonkungu gara ruo mgbe ọ ruru n'akụkụ osimiri. Ọ gafere site n'ịzọ nkume. Mgbe ọ ruru n'akụkụ nke ọzọ nke osimiri, ọ hụrụ otu nwa agbọghọ na-acha ọcha. "Olee ebe ị na-aga?" ka nwa agbọghọ nta ahụ jụrụ. "M gara biri n'ụlọ nwa agbọghọ ahụ na-acha ọcha", ka Nonkungu kwuru. "Alaa! Nonkungu bụkwa nwa nwanne mama ya. Nonkwu gara". Nonkwu zara, sị, "Ọ bụ osisi.

Question: Dɛn na Nonkumbo twaa kwan kɔɔ so?
Answer: osimiri
ï»¿Msichana  aliyenuka  

Bahati alikuwa msichana mrembo na  nyanyake alimpenda sana.  
Nyanyake alitumia muda mrefu  kumshonea Bahati sketi ya kuvutia.  Bahati alipenda sana kuivaa sketi ile.  
Wasichana wengine kijijini  walimwonea wivu Bahati kwa sababu  ya sketi hiyo.  Walipanga kuificha. Lakini, ilikuwa  vigumu kuichukua sketi hiyo akiwa  ameivaa.  
Asubuhi moja wasichana hao  walimwalika Bahati aende kuogelea  nao katika mto uliokuwa karibu.  Walizivua nguo zao na kuziacha  ukingoni ili zisitote. Kisha wakajitosa  majini na kurushiana maji kwa muda.  
Baada ya muda, walitosheka  kuogelea. Kiongozi wa wasichana  wenye wivu, aliirusha sketi ya Bahati  majini, karibu na sehemu iliyokuwa na  nyoka mkubwa.  Halafu wasichana hao waliondoka na  kumuacha Bahati akilia kando ya mto. 
Mara yule nyoka mkubwa akamsikia  akilia. Alijichomoza na kumwona  Bahati mrembo.  Nyoka huyo alimmeza Bahati pamoja  na ile sketi.  
Nyoka yule hakuipenda ladha ya sketi,  akaitema. Kwa bahati, akamtema  Bahati pia.  Bahati alilala ukingoni mwa mto huku  amejifunika kwa sketi yake. Alikuwa  amepakwa tope la kunata kutoka  tumboni mwa nyoka.  Tope hilo lilinuka fee.  
Baadaye, Bahati aliivaa sketi yake  iliyonuka na kukimbilia nyumbani.  
Alipofika nyumbani, aliimba:  Mama, nifungulie mlango, miye nanuka;  Mama, nifungulie mlango, miye nanuka;  Miye nanuka fee.  Mama alipousikia wimbo wa Bahati, alimjibu:  Nenda zako Bahati, unanuka;  Nenda zako Bahati, unanuka;  Bahati, unanuka fee.  
Bahati alihuzunika sana.  Akakimbilia kwa mjombake na  shangaziye.  
Walimsikia akiimba:  Nifungulieni mlango, miye ninanuka;  Nifungulieni mlango, miye ninanuka;  Miye ninanuka fee.  Shangazi na mjomba walimjibu:  Nenda Bahati, unanuka;  Nenda Bahati, unanuka;  Nenda! Nenda! Unanuka fee.  
Bahati alibaki na wazo moja tu,  kukimbilia nyumbani kwa nyanyake.  Lakini, moyo wake ulikuwa mzito.  Alijua hakuna aliyemtaka msichana  aliyenuka fee.  
Bahati alikuwa amekosea. Nyanyake  hakumfukuza.  Nyanya alimwosha, akaiosha sketi  yake, akahakikisha kila kitu kilinukia.  
Kutoka wakati huo, Bahati aliishi na  nyanyake.  Siku moja mvulana tajiri sana alitaka  kumwoa Bahati.  
Wazazi wa Bahati walipofahamishwa  kuhusu jambo hilo, walitaka arudi  kuishi nao.  
Bahati alikumbuka jinsi  walivyomchukia aliponuka fee.  Aliwaambia, "Sitawahi kurudi  nyumbani kwenu tena. Lazima wazazi  wawapende watoto wao hata  wakinuka."  
Badala yake Bahati alimwalika  nyanyake aende akaishi naye  nyumbani mwa mvulana tajiri.  
Nyanyake alifurahi sana, na wakaishi  maisha raha mstarehe.  

You are free to download, copy, translate or adapt this story and use the illustrations as long as you attribute in the following way:  Msichana aliyenuka  Author - Southern African Folktale  Translation - Brigid Simiyu  Illustration - Catherine Groenewald  Language - Kiswahili  Level - Longer paragraphs  Â© African Storybook Initiative 2014  Creative Commons: Attribution 4.0  Source www.africanstorybook.org 

Question: Nani alikuwa msichana mrembo
Answer: Bahati
Ingwe imani tele itafufuka leo timu zikijiandaa kwa ligi 

AFC Leopards leo ina matumaini tele ya kutokomeza wimbi la matokeo duni itakapochuana na Ulinzi Stars kwenye mechi ya Ligi Kuu ugani Thika. 
Mashabiki lukuki wa Ingwe wanatarajiwa kumiminika ugani humo, baada ya serikali kufungua nchi na kuondoa baadhi ya masharti makali ya kuzuia kuenea kwa janga la corona. 
Wakati huo huo, mechi nyingine tano za ligi hiyo, zitasakatwa Jumamosi na nyingine tatu Jumapili kwenye nyuga mbalimbali. 
Kati ya mechi zitakazokuwa na ushindani mkali ni Gor Mahia dhidi ya Sofapaka, Tusker ikivaana na Wazito na debi ya mtaa wa mabanda kati ya Mathare United na Kariobangi Sharks. KCB, ambayo ilimaliza katika nafasi ya pili msimu uliopita, ina kibarua kigumu dhidi ya washiriki wapya polisi.
Mechi kati ya Ulinzi na Ingwe huwa ngumu. Hata hivyo, Ingwe imekuwa ikiwalemea wanajeshi hao kwa misimu mitatu iliyopita. 
Leopards tayari imezoa alama nne msimu huu kutokana na ushindi wa 1-0 dhidi ya Tusker na sare tasa dhidi ya KCB. Ilipigwa 1-0 na Gor kwenye gozi la mashemeji kabla ya kuzamishwa 2-1 na Bandari wiki jana. 
Ulinzi ya kocha Stephen Ochola haijapoteza msimu huu. Ilipiga Nzoia Sugar na Mathare 1-0 kila mmoja kabla ya sare ya 1-1 dhidi ya Bidco United wikendi iliyopita. 
Huku Leopards ikijivunia wachezaji wachanga na haina mshambuliaji baada ya kuondokewa na mastaa, Ulinzi ina wachezaji wengi walioisakatia msimu uliopita. 
Safu ya nyuma ya Ingwe, hata hivyo, lazima iji hadhari na washambuliaji Kevin Ouma na Clinton 'Aguero' Omondi ambao wameonyesha mchezo mzuri msimu huu. Walifunga Mathare na Bidco United mtawalia. 
"Ni mechi ambayo lazima tujikaze na kurejelea ushindi baada ya kupoteza dhidi ya Gor na Bandari. Kikosi changu kichanga kimeanza kuzoea mechi za ligi na hata dhidi ya Bandari tulionyesha mchezo ulioimarika sana," akasema Kocha wa Leopards, Patrick Aussems. 
Katika mechi tano zilizopita kati ya timu hizo mbili, Leopards imeshinda mara nne huku mechi moja ikiishia sare tasa. 
Mara ya mwisho Ulinzi ilipiga Ingwe ni mwaka 2018, ambapo wanajeshi hao walitamba nyumbani na ugenini 2-1. 

Question: Nani kocha wa ulinzi
Answer: Stephen Ochola
The episode recounted by the Book of Numbers features the Israelites quarreling with Moses and Aaron about the lack of water and food crops; the text states that Moses and Aaron responded by consulting Yahweh at the Tabernacle door, while prostrating themselves, and that Yahweh told them to take the rod, and speak to a particular rock while the people are gathered together in view of it. The narrative continues with Moses following the instructions to take Aaron's staff and to gather the Israelites, but instead of speaking to the rock, which Yahweh had stated would result in water flowing from it, Moses speaks to the crowd and strikes the rock, doing so twice, resulting in a strong flow of water.

Question: Ilyo abena israeli bailishenye ku menshi miku inga Lesa aebele Mose ukuuma mucilibwe?
Answer: twice
The ENIAC (Electronic Numerical Integrator and Computer) was the first electronic programmable computer built in the U.S. Although the ENIAC was similar to the Colossus, it was much faster, more flexible, and it was Turing-complete. Like the Colossus, a "program" on the ENIAC was defined by the states of its patch cables and switches, a far cry from the stored program electronic machines that came later. Once a program was written, it had to be mechanically set into the machine with manual resetting of plugs and switches. The programmers of the ENIAC were six women, often known collectively as the "ENIAC girls".

Question: Menene sunan komfuta ta farko?
Answer: ENIAC
The Sultanate of Agadez was founded in 1449 and became a trading and religious center of the region. It was later conquered by the Songhai Empire in 1500.

Question: Bere ben na Niger nyaa wɔn faahodi no?
Answer: 1449
Andika Insha ya kusisimua itakayomalizika kwa maneno yafuatayo.... Sikuweza kulala kamwe kila nilipojaribu kusahau mambo yalinirudia akilini na kupatwa na biwi la simanzi. KIFO CHA MAMA Tarehe ishimni na tano, Juni mwaka juzi ni siku ambayo katu sitaisahau maishani. Siku iliyoniacha katika huzuni mpwitompwito isiyoweza kutajika. Nilirauka alfajiri tayari kumshughulikia nina ambaye alikuwa mahututi. Kwa miaka na mikaka, nyondenyonde zilimsumbua na hatimaye kumtamausha. Si eti hakutafuta usaidizi wa waganga na waganguzi. Tulielekea si Tanga, si Msoma si Mombasa Si Loliondo. Hata hivyo gangaganga za waganga hazikumwacha mama na matumaini. Alizidi kudhoofu na kuwa dhaifu kama mkufu. Juhudi zetu zote hazikuzaa matunda. Ama kweli zetu hazikuondoa kudura. Mama alikuwa si wa maji, si wa uji, si hayati, si mamati; bila shaka alikuwa akichungulia kaburi. Hilo ni jambo lililonijaza wasiwasi wa mwasi aliyeasi kadamnasi ya insi. Kihoro cha mfamaji kilinipanda kama zaibaki kwenye kipimajoto. Nilizidi kuuma meno. Mbali na kuwa na mama aliyenitegemea kwa yote, baba yangu aliaga dunia siku zangu za utotoni . Nilihofia mama kufuata njia ya marahaba. Angeaga ningebaki na nani? Nilijua fika kuwa mti mkuu ukigwa wana wa ndege wa mashakani. Bila kupoteza mwia, nilimtayarishia staniahi, ingawa chakula chenyewe kilidhihirisha uchochole wetu, heri bura yangu kuliko rehani. Mama alikula kwa udhaifu, hatafuni, hamezi. Mama alikaa kimya sauti yake nyororo ya kinanda ikatoweka. Baada ya kula mwata kwa siku ayami alijawa na chonda sufufu. Fauka ya hayo alikonda na kukondeana kama ngo'onda. Mama niliyemzoea kuwa bonge la mtu sasa alikuwa gofu la mtu. Alikonda kimbaumbau mwiko wa pilau. Nilipiga moyo konde, machozi yakatoa ishara za kudondoka lakini nikayameza mate machungu. Kitumbua kikazidi kuingia mchanga. Mama akaanza kusema kwa mafumbo, akaongea kama aliyeweweseka. Akagugumaa asteaste. 'Mwa-mwa---mwanangu, wanaume ni wanyama. Tulichotaka sicho tulichopata. Kumbuka ulimwengu shujaa dunia hadaa. Dunia ni kitu dhaifu, kiumbe usijietee. Yaishi maisha yako usije ukajuta vyanda vili kinywani. Liandikwalo ndilo liwalo. Hamadi.....” Ndiyo maneno aliyosema kabla hajasafiri jongomeo pasi nauli wala matwana. Nilipiga mayowe yakasikika kotekote na potepote. Nao majirani wakaitikia mwito, kwani mtu hakatai mwito bali aitiwalo. Halaiki ya watu ikakusanyika kwetu. Nilishikwa na kibuhuti. Machozi yakanipukutika pukupuku. Wengi waliniliwaza kwa kuelewa kuwa ndugu ni kufaana si kufanana. Mwili wa mama ukasafirishwa makafani. Nikaachwa kushikwa na kikuli. Mwia ulivyozidi kupita, ndivyo umati ulivyozidi kufumukana. Nikaachwa mimi na shangazi yangu kwenye msonge wetu uliovuja kila mvua iliponyesha. “Usijali dada Mateso, ya Mola ni mengi. Maji yakimwagika hayazoleki. Kumbuka kifo ni faradhi kwa kila mja.” Shangazi yangu aliniliwaza kwa huruma nyingi. Usiku huo sikupata hata lepe la usingizi hata wa mang'amung'amu. Sikuweza kulala kamwe, kila nilipojaribu kusahau, mambo yalinirudia akilini na kupatwa na biwi la simanzi.

Question: Isi ni iki?
Answer: dhaifu
Shaka was born in the lunar month of uNtulikazi (July) in the year of 1787 near present-day Melmoth, KwaZulu-Natal Province, the son of the Zulu chief Senzangakhona kaJama. Spurned as an illegitimate son, Shaka spent his childhood in his mother's settlements, where he was initiated into an ibutho lempi (fighting unit), serving as a warrior under Dingiswayo.

Question: Na Shaka Zulu papa din de sen?
Answer: Senzangakhona kaJama
Hapo zamani za kale fisi na mbuzi  walikuwa warafiki sana. Waliishi katika kijiji kimoja na walipendana sana. Walipenda kufanya shughuli zao pamoja. Mbuzi alikuwa na watoto watu na fisi hakujaliwa kupata watoto. Fisi alikuwa na tamaa  kwa sababu wanambuzi walikuwa wakivutia. Kila mara fisi alipotembelea rafiki yake, mbuzi alikuwa na wasiwasi mkubwa. Ilibidi mbuzi awakanye wanawe kuhusu fisi mlafi. Kwa hivyo aliwatungia wimbo. Wimbo huo ulikuwa wa kutambulisha mama yao. Aliwaagiza wanawe kuwa waiweke Siri hiyo kati yao.

Fisi alipogundua Siri hiyo, aliwaza sana. Alijaribu kutumia ujanja ili kuukariri wimbo ule. Siku moja alikuja nyumbani kwa mbuzi. Akajaribu kuimba. Wanambuzi walipogundua sauti hiyo siyo ya mama Yao, hawakufungua mlango. Fisi aliondoka alikuwa amegadhabika. Alikuwa amekasirika sana. Aliamua kuenda kwa mganga ili kumsaidia kutatua tatizo hilo. Alipofika Kwa mganga, mganga alimwambia kwamba ingemgarimu kupata majeraha kidogo. Baadaye alielekezwa Kwa chumba kidogo kilichojaa nyuki. Fisi alikuwa akilia Kwa machungu.mwili yake ilivimba. Alilia sana hadi mate yakamkauka mdomoni. Sauti yake ikawa nyororo kabisa. Akaondoka Kwa mganga akielekea nyumbani Kwa mbuzi.

Baada ya kutembea Kwa muda mrefu, hatimaye aliwadia. Alipoanza kuimba, wanambuzi walidhani kuwa ni mama yao. Alipomaliza kuimba, wanambuzi walimfungulia milango. Aliingia na kuwala wanambuzi mmoja baada ya mwingine. Alipomaliza tumbo lake lilivimba na akashindwa hata kutembea. Alin'gan'gana lakini wapi! Alilala chumbani humo. Mbuzi aliporejea, alikuta mlango wazi, woga ukamwingia. Alipoingia alimkuta fisi akiwa analala. Alichukua panga akamkata fisi tumboni na wanawe wakatokea wazima. Fisi aliaga papo Kwa hapo. Tangu hiyo siku uadui mkubwa ukawa kati ya fisi na mbuzi.


Question: Mbuzi alichukua nini na kumkata fisi tumboni
Answer: Panga
UTANGULIZI 
Kuna nyezo mbalimbali za mawasiliano na ambazo zimesaidia sana ama zina uamilifu katika somo la lugha yoyote ile. Mojawapo ya nyenzo hizo za mawasiliano ni kupitia vifaa vya miigo,faili ya picha, chati,,kadi za maneno ya projekta, ubao, vitabu vya kozi na umbao ambazo ni nyenzo za kuonwa. Nyenzo hizio za kuonwa zina uamilifu wa katika somo la lugha yoyote ule ifuatayo:
Nyenzo za kuonwa zina umuhimu mkubbwa katika ufundishaji wa lugha. Katika ufunzaji wa lugha yoyote ukiwemo wa lugha za kigeni, nyenzo za kuonwa huwa zina dhima kuu, Zaidi huwa ni njia ya kupatanisha hoja na funzo na mawazo ya mwanafunzi hivyo kuchangia katika somo la lugha yoyote ile.
Nyenzo hizi za kuonwahutumika vyema kufundisha vipengele muhimu vya lugha. Nyenzo za kuonwa hutumika kufundisha miundo ya lugha na misamiati ya kiswahili,.  Miundo hii ni Pamoja na fonolojia na mafolojia ya Kiswahili. Hii inasaidia katika lugha ya Kiswahili.
Nyenzo za kuonwa hutumika kama kirejeleo cha kuonekana kuliko kirejeleo cha maongezi au maandishi.Nyenzo za kufundisha Kiswahili zikitumiwa kama kirejeleo cha kuonekana zitamsaidia mwanafunzi kuelewa miundo ya lugha ya Kiswahili kwa kuwa dhana hii huwa dhahania. Hii inasaidia katika kuendeleza lugha ya kiswahili.
Nyenzo ya kuonwa ni kama ufundishaji kupitia mitandao, kanda za televisheni na video, utoaji wa mafunzo kupitia televisheni, kanda za kunasia sauti na ipadi. Slaidi za filamu hupangwa kwa utaratibu kuelekezwa ukutani  na kuwa njia mwafaka ya kufundisha lugha. Mbinu hii hutumika vyema katika kufanya mazoezi ya misamiati na miundo ya lugha ya Kiswahili. Mbinu hii humuondolea mwanafunzi uchovu na kuchochea motisha kwenye kipindi cha Kiswahili. Hii inachangia katika kuendeleza lugha ya Kiswahili.

 


Question: Nyenzo za kuonwa hutumika kufundisha miundo ya lugha na nini
Answer: Misamiati ya kiswahili
Katika siku za hivi karibuni,visa vya uhalifu vimeendelea
kuongezeka.juma lililopita pekee,watu kumi wameuawa na majambazi wenye
silaha hatari.katika kisa kimoja cha juma lililopita familia moja
ilishambuliwa huko nakuru,kutekwa nyara kwa saa mbili,kuporwa mali na
baadaye majambazi hao kuondoka.

Kando na kuwa polisi wanaohusika wanaohusika wamekuwa wakijaribu
kukabiliana na hali hii bado tunaamini kuwa hatua kali zaidi
zinahitajika kuchukuliwa. Ni ukweli unaoeleweka kwamba ukosefu wa kazi
,hali ya uchumi nchini na umasikini unaoendelea kukithiri ni mambo
yanayotatiza jamii yetu.

Hata hivyo, huku serikali ikiendelea kushughulikia hali hii, ni muhimu
kwa mikakati inayofaa kuchukuliwa kuhakikisha kuwa usalama unaimarishwa
na amani kudumishwa. Lawama kwa yeyote Yule haziwezi kusaidi kusitisha
tatizo hilo.

Viongozi wa Nyanja zote wanafaa kuwa katika mstari wa mbele katika
kutafuta suluhisho kwa tatizo hili sugu kwa kushirikiana na polisi.
Vikosi vyote vya polisi vinavyohusika pia vinafaa kushirikiana kwa
karibu na wadau wengine ili kufanikiwa.

Msimamo wetu ni kuwa wote wanaohusika kushirikishwa katika
kulishughulikia tatizo hili na kulipa uvumbuzi.


Question: Watu kumi waliuwawa lini
Answer: juma lililopita
Edo State is one of the 36 states of Nigeria, located in the southern region of the country. As of 2006 National population census, the state was ranked as the 24th populated state (3,233,366) in Nigeria. The state's capital and city, Benin City, is the fourth largest city in Nigeria, and the centre of the country's rubber industry. Created in 1991 from the former Bendel State, Edo State borders Kogi State to the northeast, Anambra State to the east, Delta State to the southeast, and Ondo State to the west. The modern borders of Edo State encompass regions that were formerly the site of various empires and kingdoms. Formed in the 11th century AD, the Benin Empire. The ancient city of Edo, the site of modern-day Benin City, was home to some of the largest earthworks in the world. In 1897, the British Empire conducted a punitive expedition of the region, destroying most of the ancient city of Edo and incorporating the territory into what would become the Southern Nigeria Protectorate.

Question: Kedụ isi obodo steeti Edo?
Answer: Benin City
HOTUBA KUHUSU UMUHIMU WA ELIMU
“Mwalimu mkuu, naibu wa mwalimu mkuu, Walimu, Viranja wakuu na wanafunzi wenzangu, hamjambo? Ningependa kuwashukuru wote kwa kuhudhuria mkutano huu kwa pamoja. Nina furaha tele kusimama mbele yenu kutoa jambo muhimu sana katika nchi yetu pamoja na shule zote kwenye kaunti yetu.
Ninashukuru kwa kunialika katika shule hii ili niweze kuwaeleza maana na umuhimu wa elimu na vile elimu husaidia katika maisha ya mwanadamu.
Ni kweli kwamba elimu ni kama mwangaza wa maisha. Bila elimu, hakuna kitu chochote unachoweza kukifanya ukishaipoteza. Elimu ni msingi wa maisha katika maisha ya kila binadamu katika maisha yetu.
Wanafunzi wenzangu  niwaambieni maisha ni ufunguo wa maisha. Bila elimu wewe ni kazi bure bila shi, kwani hakuna kitu chochote kinachofanyika bila elimu. Maisha ya sahii inahitaji elimu. Kabla ya kuandikwa kazi unatakiwa kuonyesha vikaratasi vya kuhakikisha kwamba pia wewe umehitimu elimu yako na upo tayari kufanya kazi unayoiangize.
Naniwakumbushe wanafunzi wote hakuna kazi ya sahizi inayochukuwa mtu ambaye hajahitimu elimu yake hata kama ni kazi ya rejareja lazima uwe na mambo ambayo yatakufanya upewe kitu ambacho unahitaji.
Kwa kweli hakuna chochote kikujacho bila kumwaga jasho. Lazima ujitie fora katika elimu ili uweze kujisaidia katika elimu ya sasa.
Bila kusahau niwakumbushe wanafunzi wenzangu kuwa hakuna maisha bila elimu, maisha ya sahii inahitaji mtu aliyesoma na kuhitimu masomo yake na pia mtu yuko tayari kufanya chochote ili kuisadia kizazi kijacho. Ningependa kuwatakia kila la heri kwa kunisikiliza. Asanteni nyote nawatakia elimu babra.”

Question: Hakuna nini bila elimu
Answer: Maisha
Pur mar ngano e piny Kenya nigi pek kuom kudni (pests). Wheat aphids chuodo pi lwedo cham kendo gikelo sooty mold kod tuwo mar virus; ispraygi gi KINGCODE ELITE (10ml) kata PRESENTO 200 SP (4g) e pi lita 20. Thrips pondo e bwo ite (flag leaf) kendo ihinyogi gi PROFILE 440EC (30ml). Nematodes kelo kuot (galls) e tiend cham kendo idrench gi ALONZE 50EC (10ml). Cutworms ng'ado tiend cham e bwo lowo kendo idrench gi LOYALTY 700 WDG (10g). Stalk borers donjo e i lere cham kendo ispraygi gi OCCASION STAR 200 SC (3ml). Winy bende chamo ngano ma osegweny, omiyo japur nyalo tiyo gi "bird scarer" kata lokro kinde pido.

Question: Yath mane mar stalk borers mane irwako 3ml e pi lita 20?
Answer: OCCASION STAR 200 SC
NI watu wachache tu Kenya walikuwa wamesikia habari za Oketch Salah kabla ya kifo cha aliyekuwa waziri mkuu Raila Odinga. Salah alikulia katika mji wa Migori, akiwa mtoto wa mfanyabiashara Ali Salah aliyemiliki biashara maarufu ya 'Salah Bakery'. Alisoma katika Shule ya Upili ya Migori (Migori High) katika miaka ya 1990. Wakati wa kuugua kwa Raila Odinga, Salah alikuwa naye wakati akipata matibabu nchini India. Baada ya kifo cha Raila, Salah ameonekana akiishi maisha ya kifahari, huku helikopta yake ikitua Bondo wakati wa mazishi ya dada wa Odinga, Beryl Achieng. Kwenye ulingo wa kimataifa na kisiasa, alionekana na Rais wa Zimbabwe, Emmerson Mnangagwa, na  alikaribishwa Ikulu na Rais William Ruto kufuatia ushindi wa uchaguzi mdogo wa Novemba 27. Hata hivyo, uhusiano wake na familia ya Odinga una utata; wakati Seneta wa Siaya Oburu Oginga akimtambua kama 'mtoto wake', dada wa Odinga na Mbunge wa Kisumu, Ruth, amesema hamjui. Vilevile, Salah alizua mjadala alipodai kuwa Mkurugenzi wa Huduma za Ujasusi (NIS), Noordin Haji, ni binamu yake, madai ambayo Haji alikanusha. Umaarufu wake ulidhihirika zaidi wakati wa harusi ya mtoto wake, Abdinoor, iliyofanyika katika Hoteli ya Serena na kuhudhuriwa na viongozi kama Waziri wa Kawi, Opiyo Wandayi.

Question: Ruth Odinga ni Mbunge wa eneo gani?
Answer: Kisumu
ï»¿Mkoba  uzungumzao 

Hapo zamani za kale aliishi jitu jike  lililoitwa Motio.  Siku moja lilipokuwa likitembea kando  mwa ziwa liliwaona wasichana watatu,  Lisa, Vera na Elsa.  Likawauliza, "Ni nani kati yenu  anayependwa na wazazi wote wawili?"  
Lisa alijibu kwanza, akasema,  "Mamangu hunipenda zaidi."  Vera naye akasema, "Babangu  hunipenda zaidi."  Elsa akasema, "Baba na mama  wananipenda sawa."  
Motio alimwambia Elsa amfuate  akamsaidie kuliinua tita la kuni.  Elsa alimfuata Motio bila kuogopa.  
Walipotembea hatua chache, Elsa  alimwuliza Motio, "Zi wapi kuni zako  nikusaidie?"  Motio akajibu, "Ziko karibu na ile miti."  
Walipofika hapo, Elsa akamwuliza  Motio tena, "Zi wapi kuni zako?"  Motio akajibu, "Haziko mbali kutoka  hapa."  
Walipokuwa wakitembea, walikutana  na mwanamume. Mwanamume huyo  alimwuliza Motio, "Mtoto wako  anaitwaje?"  Motio akajibu, "Anaitwa Mkoba  Uzungumzao."  
Elsa aliimba kwa sauti:  Mimi kamwe si mkoba.  Mkoba hauongei.  Ninaitwa Elsa.  Lo! Nyumbani, kuna  Mama nimpendaye,  Baba nimpendaye,  Kata nilinywealo maziwa.  
Mwanamume huyo alipousikia wimbo  wa Elsa, alimhurumia, akamwuliza  amwelezee juu ya wazazi wake.  Alimnusuru kutoka kwa Motio na  kumrudisha kwa babake na mamake.  Wazazi wake walimshukuru  mwanamume huyo na wakaishi kwa  furaha na mtoto wao.  

You are free to download, copy, translate or adapt this story and use the illustrations as long as you attribute in the following way:  Mkoba uzungumzao  Author - Caroline Lentupuru  Translation - Mutugi Kamundi  Illustration - Wiehan de Jager  Language - Kiswahili  Level - Longer paragraphs  Â© African Storybook Initiative 2014  Creative Commons: Attribution 4.0  Source www.africanstorybook.org 

Question: Jitu jike liliitwa nani
Answer: Motio