MJADALA KUHUSU MADHARA YANAYOSABABISHWA NA JANGA LA CORONA 

Corona ni virusi ambavyo huleta ugonjwa wa UVIKO-19. Corona ya sasa huitwa UVIKO-19 kwa sababu ilifichuka mwaka wa elfu mbili kumi na tisa. Ilichipuka Wuhan, China. Huku, Kenya ikipata muathiriwa wa kwanza wa UVIKO-19, tarehe kumi na tatu, Machi, mwaka wa elfu mbili na ishirini. Muathiriwa wa virusi vya corona huwa na homa kali, kikohozi kikavu uchovu na ukosefu wa hamu ya chakula. Virusi vyenyewe ni vya aina tatu, Delta - ambayo ni hatari sana na inauwa watu wengi kama mchanga, Alpha na Beta. Virusi hivi vimeleta madhara yafuatayo: 

Awali, Janga la corona limechangia watu wengi kukata kamba. Si wadogo si wakubwa, si wazee, si vijana;  kila umri umeathirika, Lo! haichagui wala haibagui. 
Jambo hili limeacha mayatima na wajane wengi kote duniani. Kulingana na gazeti la Taifa Leo la tarehe  kumi, Juni, mwaka huu, waathiriwa waliaaga dunia walikuwa elfu tatu, mia tatu arobaini na tano Nchini Kenya. Lo! Isisahaulike kuwa idadi ya wafu linazidi kupaa. 
Vilevile, janga hili limesababisha watu wengi kufutwa kazi. Waajiri wakizingatia kuwa kinga ni bora kuliko tiba; wamepiga watu kalamu ili waweze kubakisha waajiriwa wachache. Biashara kama na hoteli, mikahawa na hata mabaa zikiishia kufungwa. Hili likafanya waajiriwa wote kufutwa kazi kw,a sababu ya ukosefu wa mishahara. Jambo hili limesababisha watu wengi kuvunjika moyo. 
Pamoja na hayo, maradhi ya UVIKO- 19 yanaongeza nambari ya walalahoi nchini. Kwani, waliopigwa kalamu hupata shida waanzapo kutafuta tonge la kulisha aila zao. Baadhi ya walimu na wafanyakazi wa shule za kibinafsi walipigwa kalamu kwa ukosefu wa fedha za kuwalipa. Hili lilitokea Kenya wakati shule zilipofungwa mwaka jana. La kusikitisha lilikuwa kuna baadhi ya walimu wakijitoa uhai kwa hofu ya kutoweza kutimiza mahitaji ya kimsingi kwa aila zao. Hata hivyo mtaka mema sharti adhurike, baadhi yao walijikakamua na kufanya kazi za kijungujiko kwani waliamini kuwa mgagaa na upwa hali wali mkavu. 
Mbali na hayo, janga la corona limezorotesha uchumi wa nchi chungu nzima. Kwa mfano, mwaka wa elfu mbili na ishirini nchi yetu haikuweza kuagiza bidhaa kama nguo, mashine na elektroniki kutoka China wala kuuza nje majani chai, pareto na kahawa. Jambo hili lilikosesha serikali ushuru. Lau, pesa zingepatikana, zingesaidia kwa kuboresha miundo msingi.
Zaidi ya hayo, janga la corona limezamisha mapato katika jamii kulingana na gazeti la Taifa Leo la Tarehe kumi na mbili, Juni, mwaka huu, mabasi yaliyokuwa yakibeba abiria yamefikisha kazi ukingoni na kwa sasa yanafanya kazi ya uchukuzi ili kujipatia pato. Jambo hili lilichochewa na 
sheria ya Wizara ya Afya ya kuwa wabebe abiria thuluthi waliokuwa wakibeba. Mfano mzuri ni kampuni ya Modern Coast na Mombasa Raha zilizoacha biashara ya kubeba abiria kulingana na gazeti hilo. Lo! Jambo ambalo lilileta hasara kubwa katika biashara hizi. 

Isitoshe, elimu ilizorota kwa kuwa shule zilifungwa takribani katika nchi zote za ulimwengu. Hapa Kenya, shule zilifungwa kwa miezi tisa. Wanagenzi wengine walijihusisha na masomo ya mitandaoni. Kwani, waliamini kuwa mtaka cha mvunguni sharti ainame. Hata hivyo, bahati ya mjumba, si ya mpwa. Kwani, wazazi wengine hawakuweza kununua vifurushi vya simu, ili watoto wao waweze kusoma mitandaoni, ambayo ilikuwa ikiendelezwa kwa zoom na Google. La hasha! Jambo hili lilileta ukosefu wa usawa katika jamii. 
Juu ya hayo, janga la Corona limesababisha upotovu wa maadili. Shule zilipofungwa, wanagenzi walibaki nyumbani bila kujishugulisha kimasomo. Baadhi yao walisingizia kusoma kutumia simu kumbe waingia Youtube na kuangalia sinema zisizofaa. Wengine walijihusisha na 
mapenzi ya mapema na kwa kuwa wazazi wao hawataki aibu, huwaozesha mapema. Wengine walijiingiza katika ufuko na vijana kuingia katika magenge ya wizi na kutumia mihadarati. Afanalek! Asiyesikia la mkuu, huvunjika guu. Kwani licha ya kukanywa na wazazi wao, bado hujiingiza katika tabia hizo za usherati. Kwa wakati huu, wengine wanakula kalenda au wameenda junguneo kitambo.

Minghairi ya hayo, janga la Corona limeongeza ufisadi kwa asilimia kubwa sana. Muwele akienda hospitalini akiwa na ugonjwa usio sugu kama vile mafua ya kawaida, pana uwezekano wa madaktari walafi kumweka karantini wakidai ana Corona na kumla pesa. Tusisahau pia askari kanzu waliowekwa ili wawatie mbaroni waliokiuka sheria ya kuvaa barakoa na kuepuka msongamano hupatiwa hongo na kuwaachilia huru. Kwa kweli, Mwenye nguvu mpishe. 

Kuongezea, janga la corona limechangia cheche za moto zinazoharibu kidiplomasia miongoni mwa nchi. Mfano mzuri ni pale wananchi walizuiwa kuingia nchi zingine. Mfano, Wakenya walipokatazwa kuingia Tanzania na wao pia kuzuiwa kuingia Kenya. Nchi hizo ambazo ni marafiki wa kufa kuzikana; uhusiano wao ulipungua bila ya kujali maarifa ambayo yangelitokea japo wangelitangamana. 
Hata hivyo, asiyejua maana haambiwi maana. Kadhalika , janga la corona linasababisha uhaba wa vitanda na oksijeni hospitalini. Jambo hili linafanya adinasi kwenda jongomeo. Corona ya Delta iliumiza nchi ya India vibaya sana bila huruma. Mwishowe, Pakistan nchi ambayo iko karibu na India kama pua na mdomo, ilibidi wawasaidie kwa kuwapa chanjo . Kwani waathiriwa walikuwa wengi mithili ya mchanga baharini, huku wakishinda idadi ya vitanda oksijeni na kipumilishi cha kitabibu zilizomo hospitalini. Bila shaka, akufuataye kwa dhiki ndiye rafiki. 
Bila shaka, janga la corona limeongeza ukosefu wa uhuru nchini. Nchi au kata ambazo zinasemekana kuwa na kesi nyingi za virusi hivi; zimewekewa zuio la kutoka. Mfano mzuri ni katika kata kumi na tatu zilizoko Kenya, ambazo zimeathiriwa sana na corona aina ya Delta. Kata hizi ambazo mojawapo ni Busia, watu wake hawawezi kutoka au kuingia katika kata hiyo. Hii huzua chuki baina ya watu na nchi zingine.

Kabla sijasahau janga la corona linasababisha sekta ya utalii kudorora. Hakukuwa na watalii kwani nchi zilifungwa na hakuna aliyeruhusiwa kutoka au kuingia nchini. Katika mbuga zinazoaminika kuwa ni za adinasi binafsi, walinzi wake hawaku shughulikia wanyama. Kwa kuwa mishahara yao inapatikana kwa zile fedha ambazo watalii hawa wangetoa. 

Licha ya hayo, janga la corona limechangia pakubwa katika kutengana kwa aila. Kulingana na gazeti la Daily Nation la ljumaa, tarehe tisa, Juni, mwaka huu, Kevin Ochieng, anayeshughulikia waathiriwa wa Uviko-19 katika hospitali ya Jaramogi alijitenga na aila yake ili kuzuia virusi hivyo kusambaa. 

Kumalizia, janga la corona limeongeza unyanyapaa katika wagonjwa au madaktari wanaoshughulikia masuala ya corona. Kulingana na gazeti la Daily Nation la tarehe tisa, ljumaa, Juni, mwaka huu, B. Celine anayefanya kazi katika hospitali ya Jaramogi alithibitisha jambo hili. Kwani, familia na marafiki walimtenga wakisema atawaambukiza Corona. Isitoshe, walimtolea Jina ‘Covid’. 

Ndio janga la corona limeleta maafa, lakini pia kuna uzuri wake. Kwa mfano, kafyu imeleta usalama, kwani hakuna mtu kutoka usiku na pia kufanya wazazi wanaofanya kazi mbali au usiku kuwa karibu na aila zao. Pia, madaktari wameajiri na kusaidia familia zao. Isitoshe, kuna vijana na serikali mbalimbali waliokuza vipaji vyao. Kuna wengine waliochukulia corona kama kitega-uchumi, kwa mfano, wenye kuuza vitambaa na barakoa.
Kwa hakika, corona ni kifo, lakini tukifuata masharti  yaliyotolewa na serikali na wataalamu wa matibabu tunaweza kuepuka janga hili. Kwa mfano, madaktari kuvaa kifaa kinga, vikinga uso, glavu na vazigubi wanapowatibu wagonjwa wa UVIKO-19. Adinasi, nao wanaruhusiwa watumie vitakasa, kuepuka msongamano na wavae barakoa. Naamini kuwa, abadi abadi kam!! hakata jiwe. Tukizingatia na kufuatilia hatua hizi, patachangia pakubwa katika kudidimiza makali ya janga la corona. 


Question: Ni muda upi ambao shule za Kenya zilifungwa
Answer: miezi tisa