MJADALA KUHUSU SABABU MBALIMBALI ZA WANAFUNZI WA SHULE ZA UPILI KUPUUZA MASOMO YA KIUFUNDI
Kwenye dunia elimu ni msingi wa maisha, kwa ajili hiyo itabidi mtu ajikaze kisabuni asome ili kujikimu maishani kindakindaki. Waama, mchumia juani hulia kivulini. Kila uchao ni masomo hasa hilo somo ni nini? Somo ni mpango wa mafundisho ya elimu maalum. Mfano, Hisabati, Kiswahili Jografia na mengineo. Yaani, fundisho ila masomo yamejigawanya mara mbili: Masomo ya akademia na masomo ya Kiufundi. Mifano ya masomo ya kiakademia ni: Hisabati, Kiingereza, Kiswahili, Biolojia, Kemia, Fizikia, somo la Dini na Historia katika mengineo. Nayo hayo ya kiufundi ni kama Useremala, Ufinyanzi, Somo la kuchomelea, Somo la Sanaa, Kushona na mengineo. Haya yote niliyoyataja ni masomo yanayofunzwa shule ya upili. Wengi huyapuuza masomo ya kiufundi na kuyapa ya kiakademia kipaumbele kwa sababu zifuatazo: 
Awali, wanafunzi si haba wana msimamo hasa kuhusu masomo ya kiufundi. Wengi wao hudhani kuwa masomo haya ni mawe tena yasiyovunjika. Kwa mfano, mtu hudhani asomae somo la kushona hana mwanzo aelewe kindakindaki ili ajue kinagaubaga itambidi ajue kuweka uzi kwa sindano. Useremala itambidi ujue kupiga msasa kutumia timizi. Adhabu wanavyoita inawafanya wasiyasome masomo hayo. 
Vile vile, wengi hudhani masomo haya ni ya walalaha na si ya walalahai. Itakuaje mtu aendeshae Prado afanyie kazi katika karakana ya mbao ajichafue na mbao, apige msasa, atumie bisibisi na atumie randa atengeze vitanda? Jamii itamwonaje mtu huyo? Ndiyo maana mtu au mwanafunzi hawezi kufanya hatua hiyo ya useremala. 
Mighairi ya hayo, wanafunzi wanashinikizwa na wazazi wao kuwa wayabebe masomo ya kiakademia kama almasi na kuyatupa kama kinyesi masomo ya kiufundi. 
Kwani si masomo? Ama kweli binadamu ana maudhi tena maudhi ya kuudhi. Anayeshona mishonaji, anayetengeza kitanda, seremala na tunapata mlo kutokana na juhudi aliopewa na maanani mkulima. lla jamii inawaona watu wanaosoma masomo hayo kama watu duni, maskini hohe hahe. Mbali na hayo, hata mtu anaposoma masomo ya kiufundi shule ya upili mwisho wa siku hana kazi wala bazi. Sababu kuu ni kuwa vyuo vya kiufundi vingi vimebadilika na kuwa vyuo vikuu. Mfano mkuu ni chuo cha kiufundi cha Mombasa kimebadili. Mtu au mwanafunzi hawezi kujisumbua kuisoma kujikakamua kisha mwisho wa siku hana kazi. Fauka ya hayo, maradhi. Maradhi huwa ni moja na sababu zinaomfanya mtu kupuuza masomo haya ya kiufundi Pumu kwa mfano humfanya mtu kuachana na somo la useremala. Mtu aliye na pumu huweza kuathirika na kuchungulia kaburi. Au shida ya macho ni mtu hawezi kuchomelea, kufinyanzi kitu mzuri kama hana uwezo wa kufanya jambo hilo 
Akiri, teknolojia imekuwa mno hadi masomo ya kufunza hayana maana. Ufinyanzi, mfano, kenari hii hufanante a roboti ambao huhantau kazi za adannu kuchometa aku Thiri hali kadhalika. Katika hali hii wanafunzi hatika, shule huchagua masomo ya kiakademin badak nore Mfano ya somo la ufinyanzi labda vijijini pekee lakini mjini kazi hufanywa na mashine ya kuchomelea na kadhalika. Nikikunja jamvi langu ni kuwa asiyekujua hakudhamini kabisa. Masomo haya hukuza kipawa cha mwanafunzi pengine mwanafunzi ikawa haelewi masomo ya kiakademia lakini hapo ndipo aelewapo. Aidha masomo ya kiufundi hupunguza uhalifu. Pengine mnajiuliza vipi? Pale ambapo mwanafunzi amemaliza kusoma na endapo hana kazi wala bazi itambidi aanze kuiba. Lakini ikiwa ana ujuzi wa kiufundi hawezi kuiba hivi basi humwezesha mtu kupata kipato cha siku.
Mwisho na huku nikibeba viragu vyangu ni kuwa ningependa serikali ifanye masomo ya kiufundi. Lazima wanafunzi kutia fora masomoni yaani ya kiufundi. Mitazamo hasi yawe chanya ili tufaulu katika maisha yetu. Pamoja tufaulu.


Question: Ni nini msingi wa maisha katika dunia
Answer: elimu