Licha ya umri wake, yeye mchoraji mtajika
Unapomuona kwa mara ya kwanza, umri wake utakuhadaa kwamba hajishughulishi na mambo mengi ila kupumzika wakati mwingi. Lakini la hasha, Samuel Kibii Martim, mwenye umri wa miaka 68 ana kipaji maalum cha sanaa na ufundi.
Alianza kazi hii mwaka wa 1965 na kufikia sasa ameifanya kwa muda wa miaka 55. Martim wa kijiji cha Mauche kaunti ndogo ya Njoro, anatambulika na wakazi wa kijiji chake kwa jina la utani ‘Gachie’ kwa sababu amezingirwa na majirani wa jamii ya Agikuyu. Nyumbani kwake kumejaa michoro na mambo tofauti ya kaunti mbalimbali, serikali kuu, umbo maalumu za mamlaka. Vyombo za vyumba vya habari vikiwemo televisheni na redio pamoja na zile za watu mashauri. Kulingana naye, alianza kazi ya sanaa na ufundi akiwa miaka 13 baada kukatiza masomo yake akiwa darasa la tano. “Nilihisi kuwa na msukumo fulani wakati nilipokuwa shuleni. Mara nyingi nilijipata nikichora sura ya wenzangu na hata walimu darasani. Nilipofika darasa la tano, hamu ya vitabu iliisha na hapo ndipo nilikatiza masomo na kuanza kazi ya sanaa na ufundi nyumbani kwetu Kaunti ya Bomet, akasema.”
Aongeza kuwa huongozwa na kipaji alichonacho na kila anapoona mchoro fulani haswa anapotembea, mara moja yeye hufikiria jinsi atakavyouchonga kwa mbao ili kupata picha halisi ya mchoro huo. Kazi hii imemwezesha kuwa makini kwa kila jambo analolifanya ili asivunje uhusiano wake na wateja wake. Aidha licha ya umri wake, Martim hufuatilia kwa karibu masuala yanayojiri kwa mtandao wa kijamii na tovuti mbalimbali. “Nilijisajili katika mtandao wa Facebook miaka mingi iliyopita na hapo ndipo mara nyingi hupata kujua yanayojiri.  “Huwa nafuatilia masuala ya kaunti mbalimbali na kupata kujua pembo wanazotumia. Masuala hayo hunipa mwanga jinsi ya kuchonga na rangi ya kutumia ili kuchonga picha sawia na ninavyoona,” akaeleza. 
Martim anasema kazi yake huhitaji vifaa kama vile mbao, panga, chuma kilichonolewa upande mmoja, nyundo, rangi na gamu itumikayo kwa vifaa vya mbao. Nembo kama vile zile za serikali ya Kenya, humchukua muda wa siku tatu kukamilisha. “Sanaa na fundi huhitaji muda na pia kuwa makini sana. Huwezi kuchanganya kazi hii na nyingine kwa sababu hutapata picha kamili inavyohitajika,” akasema kazi hiyo aliyoianza kwa sh3000, sasa hivi imemwezesha kupata riziki na kujiendeleza kama mkulima hodari. Nembo ya chumba cha habari yeye huuza kati ya sh20,000 na sh30,000 huku ile ya serikali ikiuzwa kwa sh50,000. Picha zilizochongwa, za watu mashuhuri huuzwa kati ya sh10,000 na sh15,000 na fimbo za mamlaka ikiuzwa kwa sh25,000. Kama mkulima anapanada viazi, nyanya na mboga ambazo huuza kwa soko Molo, Njoro na Nakuru mjini. 
“Mke wangu ndiye meneja mkuu wa kilimo biashara. Huhakikisha kuwa shamba imelimwa, mboga zimepandwa na kupata maji ya kutosha huku mimi nikifanya kazi hii ili kumpiga jeki,” akaeleza. Martim pia anafuga mifugo kama vile ng’ombe, mbuzi na kondoo. Wakati wa kampeni, Martim alisema kazi yake hunoga kwa sababu hupata nafasi ya kukutana na wanasiasa miongoni mwa watu mashuhuri ambao huridhishwa na kazi yake.
“Baada ya kampeni, mapato huwa chini na biashara kuwa mbovu,” akasema. Baadhi ya changamoto anazopitia kazini mwake ni kama vile, kupata mbao haswa wakati huu ambapo serikali inatilia mkazo marufuku ya ukataji miti na soko. Kupata atakayekuuzia mbao siku hizi ni vigumu sana. Na ndio maana imebidi bei iwe juu kidogo ili kunisaidia kukidhi gharama. Soko pia lina changamoto zake. Huku mashinani ninajulikana lakini kupata ambaye anahitaji bidhaa hizi ni vigumu. Wengi hulia hali mbaya ya uchumi,” akaeleza. Siku zijazo asema anatazamia kupata vijana ambao watajitolea kupata mafunzo ya kazi anayoifanya ili kuendeleza na kupata riziki yao ya kila siku.








Question: Lini mapato huwa chini na biashara kuwa mbovu
Answer: baada ya kampeni