theophilusowiti/AfriQuAD huggingface dataset:
ï»¿Siku  niliyokwenda Jijini

Kituo cha basi cha kijiji  chetu kilikuwa na shughuli  nyingi. Basi zilijaza mizigo  huku abiria wakizitafuta  basi walizotaka kuabiri.  Kondakta waliwaelekeza  abiria kwenye basi  zilizokwenda sehemu  mbalimbali. 
Nilimsikia kondakta  mmoja akiita kwa sauti,  "Jiji! Jiji! Wanaokwenda  magharibi!"  Lile ndilo basi nililohitaji  kuabiri kwa usafiri wangu.  
Basi la kwenda jijini  lilikuwa karibu kujaa. Hata  hivyo, watu zaidi walitaka  kuingia.  Baadhi yao walipakia  mizigo chini ya  basi. Wengine waliiweka  ndani kwenye rafu.  
Baadhi ya abiria walishika  tiketi zao huku wakitafuta  viti vilivyokuwa wazi.  Wanawake waliokuwa na  watoto wachanga  waliwatayarisha kwa  safari hiyo itakayokuwa  ndefu.  
Nilipenyeza ndani  nikapata kiti karibu na  dirisha.  Abiria aliyeketi karibu  nami alishika karatasi ya  plastiki ya kijani kibichi.  Alivaa viatu vilivyozeeka  na koti kukuu.  
Nilitazama nje nikawaza,  "Ninaondoka hapa mahali  nilipolelewa nikienda  kwenye jiji kubwa. Sijui  ikiwa nitawahi kurudi  hapa kijijini tena."  
Upakiaji mizigo ulikamilika  na abiria wakawa  wameketi.  Wachuuzi walizidi  kusukumana wakitaka  kuuza bidhaa zao.  Walitaja majina ya bidhaa  walizouza kwa sauti ya  juu. Maneno yao  yalinifurahisha.  
Baadhi ya abiria  walinunua vinywaji.  Wengine walinunua  vitavunaji vidogo na  kutavuna.  Wasiokuwa na hela, kama  mimi, walitazama tu. 
Shughuli hizo zilikatizwa  kwa mlio wa honi ya basi.  Tulikuwa tayari kuondoka.  Kondakta aliwataka  wachuuzi wote washuke  kutoka basini.  
Wachuuzi walisukumana  kutoka nje. Wachache  waliwarudisha abiria  masalio ya hela zao.  Wengine walifanya juhudi  za mwisho kuuza bidhaa  zao.  
Basi lilipoondoka kituoni,  nilichungulia dirishani.  Nilikitazama kituo hicho  kilichojaa magari  nikiwaza, "Pengine hii  itakuwa mara yangu ya  mwisho kukiona kituo  hiki."  
Safari ilipoendelea, nilihisi  joto jingi.  Niliyafumba macho  nikinuia kulala.  
Nilijiuliza maswali mengi.  "Je, mamangu atakuwa  salama? Je, sungura  wangu watatufaidi? Je,  ndugu yangu atakumbuka  kunyunyizia maji miche ya  miti yangu?"  
Njiani, nilikariri jina la  mahali mjombangu aliishi  kule jijini.  Hatimaye, nilipatwa na  usingizi.  
Baada ya saa tisa,  niliamshwa kwa kelele  nyingi. Kondakta alikuwa  akiwaita abiria waliotaka  kwenda kijijini kwetu.  Nilichukua mkoba wangu  mdogo nikaruka nje.  
Basi hilo lililokuwa likirudi  lilikuwa linajaa upesi.  Muda mfupi baadaye,  lingeanza safari ya  kwenda mashariki.  La mhimu kwangu,  lilikuwa kuanza kutafuta  nyumba ya mjombangu.  

You are free to download, copy, translate or adapt this story and use the illustrations as long as you attribute in the following way:  Siku niliyokwenda Jijini  Author - Lesley Koyi and Ursula Nafula  Translation - Ursula Nafula  Illustration - Brian Wambi  Language - Kiswahili  Level - First paragraphs  Â© African Storybook Initiative 2015  Creative Commons: Attribution 4.0  Source www.africanstorybook.org 

Question: Jiji ilikua inapatikana sehemu gani
Answer: magharibi
Mansa Musa (; ) was the ninth "mansa" of the Mali Empire, which reached its territorial peak during his reign. Musa is known for his wealth and gift-giving, and has sometimes been called one of the wealthiest people in history, though this claim is difficult to evaluate. At the time of Musa's ascension to the throne, Mali in large part consisted of the territory of the former Ghana Empire, which Mali had conquered. The Mali Empire consisted of land that is now part of Guinea, Senegal, Mauritania, The Gambia and the modern state of Mali.

Question: A cikin wane daula ne Musa Mansa ya yi sarauta?
Answer: Mali Empire
Kelechi is from Ivo Local Government Area, Ebonyi State. He was born in Bauchi State into a family of six - five boys and one girl. He was raised in several parts of the country including Nassarawa, Kaduna and Abuja due to the fact that his father was a member of the Nigerian Army. At the age of 8, Tekno Miles was enrolled in a music school where he learned and mastered the rudiments of playing the piano and guitar. He is the elder brother to Starboy label act "Spotless".

Question: Kedụ okpuru ọchịchị ọgụụ egwu Naijiria bụ Augustine miles kelechi (tekno) si?
Answer: Ivo
MADHARA YA KUCHAFUA MAZINGIRA

Mazingira ni mahali panapozunguka makaazi ya watu. Kila mja anapasawa kuzingatia usafi wa kila mahali ili tusipatwena maonjwa. Pia, vijiji vyetu vinapaswa kuwa visafi. 

Mafuma yanayopatikana kwenye fukwe za bahari, moshi wa magari, taka taka  na bidhaa nyinginezo zilizotupwa hapa na pale huchangia katika uchafuzi wa mazingira. Uchafu ulio katika mazingira huathiri afya zetu na pia ya wanyama na mimea. Wanadamu wanachafua mazingira yao kwa kila aina ya bidhaa mbaya za kemikali zinazotoka viwandani.

Miaka na miaka, viwanda vimekuwa vikitoa mawingu makubwa makubwa ya moshi wenye sumu. Uchafu umesambaa ardhini, kwenye anga na majini. Msambao huu umeonekana katika pembe zote za dunia.

Mji mikubwa hukumbwa na uchafuzi mwengine unaohusiana na kuwako kwa idadi kubwa ya magari. Magari haya hutoa moshi mbaya ambayo, pamoja na ile inayotoka katika viwanda vikubwa huchafua hewa. Mvua inaponyesha wakati hewa ni chafu, huweza kuathiri mimea, mijengo na hata kuwaua wanyama wa pori ambao huenda wakayatumia maji hayo.

Magari hutoa moshi uliochanganyika na madini aina ya risasi ambayo huweza kuathiri siyo tu mazingira bali pia mfumo wa akili ya binadamu.

Kila siku, tunatupa taka taka bila kujali. Taka taka hizi ni kama makopa, mifuko ya plastiki mabaki ya sigara au maganda ya matunda. Baadhi ya taka taka hizi hufanya mazingira yetu yaonekane kuwa machafu.

Sote tunapaswa kusimama tisti, kwani wahenga hawakubajoa maneno ovyo walipanena umoja ni nguvu, utengano ni udhaifu.

utengano ni udhaifu. Hatua ya kwanza ni kuelimisha na kutambua umuhimu wa usafi wa mazingira. Tunapaswa kutia taka taka katika vifaa maalum au mahali tunapoweza kuzichoma.

Hatua ya mwisho ya kumpambana na uchafuzi wa mazingira ni kujielimisha na kuwajibika. Kila mmoja akitoa mchango wake tutafanikiwa. Kwani kidole kimoja hakivunji chawa.

Question: Kipi kinafaa kizingawe ili ugonjwa usipatikane
Answer: Usafi
Kivumbi cha kumrithi Joho chatifuka, Mboko yumo pia 
SIASA za kumrithi Gavana Hassan Joho zimepamba moto huku wabunge wakijizatiti kupata baraka za kinara huyo wa Kaunti ya Mombasa. 
Wabunge Bi Mishi Mboko (Likoni), Bw Abdulswamad Nassir (Mvita), Bw Ali Mbogo (Kisauni), Bw Badi Twalib (Jomvu), Bw Omar Mwinyi (Changamwe) na spika wa bunge la Kaunti ya Mombasa Harub Khatri, wako mbioni kusaka umaarufu huku wakisubiri kutawazwa na Bw Joho ambaye anausemi mkubwa wa siasa za eneo la Pwani.
Bw Joho anachukuliwa kama msemaji wa siasa eneo la Pwani na wanasiasa wengi wamekuwa wakimfuata kupata baraka zake hususan wale wa chama cha ODM.
Hata hivyo, Bw Joho ambaye anamaliza hatamu yake ya ugavana baada ya kuongoza kwa vipindi viwili, amesalia kinya kuhusu swala la mrithi wake.
Bw Joho yuko katika njia-panda kwani wandani wake wanatarajia awatawaze kumridhi. 
Bi Mboko alisema anamsubiri gavana huyo kuamua mrithi wake.
“Tuache kujipiga vifua, kupiga kelele na ooh sijui nini na nini, Bw Joho atasawazisha kila kitu, yeye ndiye atakaye amua. Lakini kama wanawake, ninawasihi tuanze kujipanga mapema ili tupate kura nyingi zaidi,” alisema Bi Mboko. 
Alisema wabunge wote wanaotaka kumrithi gavana huyo ni wanafunzi wake wakisiasa. 
“Bw Nassir na mimi tunataka ugavana na sote tuko upande wa gavana wetu, kwa hivyo acheni propaganda za kugonganisha watu. Bw Mwinyi, Bw Mbogo, Bw Khatri na mimi Mishi Mboko tunavizia kiti cha ugabvana,” alisema.
Bi Mboko ni mwanamke wa kwanza kugombea ugavana wa Mombasa ambayo inawapiga 500000.
Alisema ananuia kuwaunganisha wanawake na vijana ili kupata kura zao. Awali alitajwa kuwa mbichi katika siasa za Mombasa, lakini katika siku za hivi majuzi amejitokeza kama mwanasiasa shupavu akimenyana na wanaume.
Akiongea kwenye sherehe za kuadhimisha siku za wanawake duniani mnamo Machi 3, Bi Mboko alisema yuko tayari kumrithi Bw Joho kwani anakisomo na amekomaa kwenye kisiasa. Alisema licha ya kupakwa tope, amejizatiti kwenye ulingo huo baada ya kumenyana na wanaume kwenye uchaguzi wa ubunge wa Likoni mwaka wa 2017. 
Bi Mboko mwenye shahada ya mawasiliano kutoka chuo kikuu cha Moi, aliandikisha historia baada ya kuwa mwanamke wa kwanza Mombasa kuchaguliwa bunge. Hata hivyo, mwanachama huyo shupavu wa ODM alikisihi chama chake kuhakikisha usawa katika ugavi wa uongozi mwaka wa 2022.







Question: Ni vipindi vingapi Joho ameongoza kama gavana
Answer: viwili
ï»¿Anayenipenda,  hujua  ninachopenda 

Hapo zamani za kale,  palikuwa na mfalme.  Yeye na wake zake watatu,  waliishi katika kijiji kimoja  kilichoitwa Nuru.  
Siku moja, mfalme yule  aliwaita wake zake na  kusema, "Wake zangu  wapendwa, ningependa  leo nile chakula kitamu.  Atakayepika chakula  kitamu zaidi, atapata  zawadi nono."  
Mke mmoja alienda sokoni  akanunua nyama ya  ng'ombe na viungo vingi.  Alirudi nyumbani na  kupika kitoweo  alichoamini kilikuwa  kitamu.  
Mke mwingine alienda  soko iliyokuwa sehemu  tofauti. Alinunua nyama  ya pori pamoja na viungo  tofauti.  Naye alirudi nyumbani  kuitayarisha.  
Mke wa mwisho aliamua  kwenda kumuona  mamake mfalme.  Aliambiwa apike chakula  cha kienyeji na wala  asiweke mafuta au viungo  vyovyote vya kisasa. 
Mke huyo wa tatu, alienda  shambani kutafuta mboga  tofauti za kutayarishia  chakula cha kienyeji.  
Mfalme na wenzake  walifika kwa wake  waliopika nyama ya  ng'ombe na ya pori. Hata  hivyo, mfalme  hakukipenda chakula  alichoandaliwa.  Walienda kwa mke  aliyeandaa chakula cha  kienyeji. 
Mfalme alikifurahia sana  kwani kilikuwa chakula  alichokipenda. Alimteua  mke huyo kuwa malkia  katika ufalme wake.  Tangu siku hiyo, huyo mke  aliheshimiwa sana. Yeye  alijua namna ya  kumfurahisha mmewe.  

You are free to download, copy, translate or adapt this story and use the illustrations as long as you attribute in the following way:  Anayenipenda, hujua ninachopenda  Author - Palmesi Katangambo  Illustration - Natalie Propa, Rob Owen and Wiehan de Jager  Language - Kiswahili  Level - First paragraphs  Â© African Storybook Initiative 2018  Creative Commons: Attribution 4.0  Source www.africanstorybook.org  Original source Palmesi Katangambo 

Question: Mke wa mwisho alienda kumwona nani
Answer: mamake mfalme
Piny Kenya ne ochako M-Pesa e higa mar 2007, kendo ne olocho e timo m-pesa mosebedo maber moloyo e piny mang'ima ma sani koro osemiyo ji mokalo tara piero ang'wen (40 million) tiyo godo e Kenya kende. E higa mar 2025, dapo mar pesa e M-Pesa ne okalo dola (dollars) tara elufu mia achiel ($100 billion) e higa achiel, gima nyocho kaka teknolojia mar simu nyalo miyo ji duto yore mag dapo mar pesa, to moloyo joma ne onge gi dho-ot bang' (unbanked). Michni miyo ji nyalo kano pesa, golo pesa, oro pesa, chulo gwenyo (bills), kendo yudo mof (credit) kuom tiyo gi simu mayot, kendo oseloko piny Kenya obedo kama ji ok ting'e pesa mang'eny e lwetgi kendo osemiyo pinje mamoko e piny mang'ima timo kaka Kenya.

Question: Hul gima ji chulo kuom tiyo gi M-Pesa kaka ondiki.
Answer: gwenyo
Andika insha ya kusisimua ukianzia kwa maneno yafuatayo:

Siku tuliyoingoja kwa hamu na ghamu hatimaye ilifika. Ilikuwa ni siku ya... kwenda Mombasa, nilikuwa nimefurahi kama kibogoyo aliyejaliwa meno kwa harusi. Nilidemka alfajiri na mapema. Nilisikilize ndege wakiimba nyimbo nzao nzuri za kukaribisha siku hiyo. Wahenga na wahenguzi hawakukosea walipo sema, siku njema hujulikana asubuhi. Nilitembea aste aste kwenda hamomuni kugotoa uchafu uliofanya mwili wangu kuwa mikunga ya bahari. Nilipotoka nilikwenda chumbani mwangu na kupata nguo zimewekwa juu ya kitanda zikiwa zimepigwa pasi na kunyooka. Nilivaa nguo na kwenda sebuleni. Nilipata mjomba na shangazi wamevaa vizuri, walikuwa wamepewa chai na mkate. Nilipewa keki na sodo na nikakula vizuri. 

Niliambiwa niende chumbani mwangu na ni weke vitu kwenye mkoba. Niliweka taveli, mafuta na manguo. Tulikuwa twende ljuma lakini tulienda Jumamosi.

Tulipo goa nanga tulikuwa mimi nina yangu, abu yangu, ndugu zangu wawili, mjomba na shangazi yangu. Tulienda Nairobi kuchukua ndogo, kabla ya kwenda tulienda tukanunua vitu vya kula barabarani. Tulinunua mikoba miwili ya vitu!

Tulipoenda kupanda ndege, tuliitishwa mikoba yetu na tutoe vitu vilivyo kuwa kwa mifuko. Tulipozitoa, mzee aliyekaa askari alikuja na mbwa na kufungua mikoba yetu, walipo kosa kitu hatari, walifunga mikoba na tukaingia.  

Niliuliza abu yangu mbona tulifanyiwa hivyo, alisema juzi kulikuwa na majambazi walioua na kuiba vitu, lakini ndege hilo halikupatikana tena lilienda juu angani, watu walilingoja ndege hilo halikurudi tena. Watu walishtuka sana.

Pia mimi nilishtuka sana, ndio maana siku hizi lazima waangalie kile umebena. Na bado watu wanaweza kupeleka bangi kwa miji mingine. Lakini abu hawakuangaliwa, swali zito ni nzuri lipate jibu. Watu wengine humeza na kuficha ndani ya tumbo au kuwapa watoto wadogo wafiche ndani ya tumbo zao.

Tulipofika kwenye ndege tulipeana mikoba yetu na kuingia. Niliona mzee mwingine akiniangalia, ilibidi nimchezee, niliweka mkona kama bastola na kumtupia risasi alijifanya amekufa tena akamka, kwenda kumfanyia ingine, aliinua mikona na kuyaweka kama bastola, ndipo nikaona kwamba anapingu mikonon,i nilishtuka na kuangalia mbele.

Ndipo mzee aliye mweka pingo alikuwa ameshtuka alipo ona pingu kwa kiti. Alianza kuuliza watu kama walimwono. Ndipo akarudi na kujiweka pingu tena.




Question: Alipata nini imewekwa juu ya kitanda
Answer: nguo
NJIA ZA KUIMARISHA LUGHA YA KISWAHILI NCHINI KENYA NA ULIMWENGUNI  

Kiswahili ni mojawapo ya lugha ambazo zatumika katika mataifa mengi sana. Ni mojawapo ya lugha za kimataifa ambayo imetumika na wanakamati walio na hadhi mbalimbali katika idara hizo. 
Serikali kuweka tamasha za kiswahili. Wakati serikali itaweza kuandaa tamasha mbalimbali, ndipo watu wengine watakapoweza kuimarika. Katika tamasha hizi, serikali yaweza kuwaalika magwiji wa lugha ya kiswahili ili kuweza kuendeleza lugha ya kiswahili. 

Serikali kuweka mashindano ya kiswahili na wale wanaoshinda wapelekwe nje ya nchi kushindana na magwiji wa mataifa mengine. Kwa kuweka mashindano haya, serikali itawaza kuwafanya watu wengi watie bidii waweze kutuzwa na kwenda mashindano kwa mataifa ya ng’ambo. 
Mataifa kujiunga pamoja na kuanzisha chama cha Kiswahili katakachoweza kuangalia maslahi ya lugha ya kiswahili na pia hata kuongeza na kuondoa maneno katika kamusi ya hivi sasa. Chama hicho kiweze kuwa cha kimataifa. 

Vyama tofauti vya kiswahili viweze kuchagua watu watakaoenda katika nchi ambazo hawana ufahamu  wa lugha ya kiswahili na kuweza kuwafunza lugha hii.

Serikali kuweza kutambua kazi ya fasihi kwa kununua makala mbalimbali na kuweza kuyafanya ya kitaifa. Kwa kufanya hivi, itawafanya wazalendo wa kiswahili na hata wengine watiwe moyo na kuanza kuandika makala ya kiswahili na kuweza hata kuimarisha lugha hii. 

Wananchi pia wanaweza kutengeneza filamu nyingi kwa kutumia lugha ya kiswahili iliyo na ufasaha. Kwa kupitia filamu hizi, wale wanaotazama wataweza kuongeza maarifa kuhusu lugha hiyo ya Kiswahili. Serikali kuweka vituo vya runinga na redio ambavyo vitasaidia kuwafunza watu lugha ya kiswahili.


Question: Nani anafaa kuandaa tamasha za Kiswahili?
Answer: Serikali
Ngoma za mwaribe na lelemama zipambavyo mandhari ya uswahilini
Mwaribe haswa ni ngoma ya Kiswahili lakini huchezwa na makabila kadhaa. Kawaida
huchezwa na wanaume na wanawake. Waume wakiwa upande mmoja na wake wakiwa upande mwingine wakiwa wameangaliana uso kwa uso.Ngoma zinaotumika ni za kwaida lakini hutumika na msondo (msondo ni ngoma ndefu) mwenye kupiga huwa amesimama na ngoma ameitia katikati ya miguu ikizuiliwa na magoti mawili. Pia hutumika na zumari.Ngoma ikianza kuchezwa na watu hucheza na kuimba mwanamke huja katikati akicheza kwa muda kisha akaenda upande wa wanaume akamtoa mwanamume kucheza naye, watacheza pamoja kwa muda pale katikati. Kisha yule mume atamtoa mwanamke mwingine naye watacheza pamoja kwa muda pale kati kisha yule mke atamtoa mwanamume mwingine na wataendelea kucheza na yule mwanamke wa kwanza atatoka katikati ya uwanja. Mwanamke wa pili atacheza kwa muda wa baadaye kumtoa mwanamume mwengine msitari wa waume na ngoma kuendelea. Ngoma itaendelea hivi hadi kuvunjika. Lelemama nayo ni ngoma ya kina mama inayochezwa juu ya mabao na kwa kutumia mbiu. Hii pia ni ngoma ambayo huchezwa na Wabajuni, Waswahili na wazaliwa wa Kiarabu. Ngoma hii sana huchezwa siku za harusi. Pia hii inategemea uwezo wa mtu anayecheza au anayeandaa harusi, yaani kucheza kwa siku moja au tatu au zaidi lakini hazipitishi saba.
Ngoma yenyewe huchezwa na wanawake wanaovaa kanga pekee. Kanga ndio nguo rasmi ya kucheza lelemama, kawaida lelemama huchezwa ndani ya ua yaani boma lijengwe kwa makuti wanaohudhuria ni wanawake pengine isipokuwa wale wapigaji ngoma huwa waume.
Lelemama huchezwa na wanawake wakiwa juu ya mabao wakiwa wamevalia leso zao (kanga) zilizo safi na mara nyingi huvaa sare, wachezaji huwa wamejipamba kwa vilua, mashada ya asmini yaliofungwa vichwani. Kila mchezaji huwa ana vigongo viwili ambavyo urefu ni kama inchi 6.
Lemamama huchezwa kwa makini na kuyumba yumba kulia na kushoto kwa kufuata mlio wa ngoma, lelemama pia huchezwa kwa makini na utulivu wa hali ya juu. Wanawake wengine huwa wamekaa chini kwenye majamvi wakipiga makofi na kuimba wakifuata sauti ya zumari au tarumbeta.

Question: Lelemama ni ngoma ya kina nani
Answer: Mama
Greater Bilbao (Basque: Bilboaldea, Spanish: Gran Bilbao) is an administrative division of the province of Biscay, in the Basque Country, Spain. It is one of the seven comarcas of Biscay and the most populated one. The capital city of Greater Bilbao is Bilbao.

Question: Kurow bɛn na Greater Bilbao ahenkurow wɔwɔ Spain?
Answer: Bilbao
Femi Adebayo Salami (born 31 December 1978) is a Nigerian director, film actor, lawyer, producer and Special Adviser to the Governor of Kwara State on Arts, Culture and Tourism. He is the son of the veteran actor, Adebayo Salami. Early life.

Question: Ọjọ wo ni wọn bi oṣere yoruba Fẹmi Adebayọ?
Answer: 31 December 1978
Hungarian (magyar nyelv (help·info)) is a Uralic language spoken in Hungary and parts of several neighbouring countries that used to belong to it. It is the official language of Hungary and one of the 24 official languages of the European Union. Outside Hungary, it is also spoken by Hungarian communities in southern Slovakia, western Ukraine (Subcarpathia), central and western Romania (Transylvania), northern Serbia (Vojvodina), northern Croatia, northeastern Slovenia (Prekmurje), and eastern Austria.

Question: Kinni ede oṣiṣe orilẹ-ede Hungary?
Answer: Hungarian
Natitingou est une ville du nord-ouest du Bénin, chef-lieu de la commune du même nom et préfecture du département de l'Atakora.

Question: FÍ tɛ Natitingou tòxo ɔ́ ɖé ?
Answer: nord-ouest du Bénin
John Ikechukwu Okafor, (born 17 October 1961) popularly known as Mr. Ibu, is a Nigerian actor and comedian. Okafor is considered to be one of Nigeria's most talented and highly paid comic characters. His humorous acting is often characterized by stupidity, hilarious imbecility and a sharp disconnection from reality. He hails from Nkanu West L.G., Enugu State. After elementary school, in 1974, Okafor moved to Sapele to stay with his brother, after his father's demise. In Sapele, he did menial jobs so he could sponsor himself to school and support his family. He then worked as a hairstylist, ventured into photography and also worked in a company that produces crates. After secondary school, he was admitted into the College of Education, Yola, but pulled out due to financial difficulties. He later enrolled in the Institute of Management and Technology (IMT) as soon as he was financially able to.

Question: Kedụ mgbe ha mụrụ Mr Ibu?
Answer: 17 October 1961
Piny Kenya noyudo loc kowuok e lwet Jo-Ngereze e dwe mar apar kod ariyo tariki apar kod ariyo, higa mar 1963, bang' lweny mane oting'o joma oluongo ni Mau Mau (1952-1960). Jomo Kenyatta ne obedo loyo (president) mokuongo kendo omiye luor kaka "Wuon Piny" nikech tichne e yore mag manyo loc. Lokruok koa e bwo loc mar wasungu dhi e loc mar jopiny ne oting'o loso chike manyien ka bende giriwo dhoudi duto mopogore e bwo nying achiel mar piny, gima ne ochuogo dongo mar siasa kod weche yuto e piny Kenya sani.

Question: Kenya noyudo loc kowuok e lwet jomage?
Answer: Jo-Ngereze
Guoco Tower is a mixed-use development skyscraper in Tanjong Pagar of the Downtown Core district of Singapore. With a height of , it is currently the tallest building in Singapore, breaking the record held jointly by UOB Plaza, One Raffles Place and Republic Plaza for more than 20 years. Background.

Question: Hena na Ghana mmrahyεbadwam ɔkasafo wɔ afe Mpem mmienu ne ɛnan mu?
Answer: Singapore
Jopur matindo e piny Kenya sani nigi yore mang'eny mag yudo kony mar pesa (agri-finance) mondo gined gige pur. Sirkal kod banke kaka Equity Bank osebedo ka chiwo kony miluongo ni "Kilimo Biashara," mane osepim ni oketo lunda mar pesa maromo lunda piero ariyo mar bilion ($23.7 million) e kind higni mag 2010 nyaka 2019. Bende, mbeka mar "Agri-wallet" osebedo ka konyo jopur gi pesa mar dhog-nam (tokens) mane ginyalo manyoie ni kod oganda (fertilizer) gi koth. Banke mag microfinance kaka Juhudi Kilimo osechiwo kony ne jopur mokalo 93,000, ka piero auchiel gi abiriyo kuom hian (67%) kuomgi gin mon. Kilimo Biashara chiwo pesa maromo Ksh 5,000 nyaka Ksh 300,000 ne jopur, kendo nengo mar interest hinyo bedo e kind 12% e higa ka higa.

Question: Agri-finance iluongo ni nade e Dholuo kaka ondiki?
Answer: kony mar pesa
S. L. P. 890 -77800, 
MOMBASA 
28-SEPTEMBA, 2021 

MKURUGENZI, 
KAMPUNI YA UCHAPISHAJI YA MACMILLAN, 
IDARA YA UANDISHI, 
S. L. P. 799-99200, 
NAIROBI, 
Kwa Bw/Bi 

Mint: OMBI LA KAZI KWA NAFASI YA MWANDISHI WA KAZI ZA FASIHI 

Kufuatia tangazo nililoliona kwenye gazeti la Taifa leo lililochapishwa tarehe 27 Septemba, 2021, ningependa kuomba kazi kwa nafasi iliyotajwa hapo juu. 

Mimi ni mwanamke mkenya mwenye miaka thelathini na mbili. Nina shahada ya uandishi na shahada ya kwanza katika huduma za fasihi kutoka chuo kikuu cha Tangulia. Nilifanikiwa kupata alama ya B+ na B kwenye kiswahili katika mtihani wangu wa K.C.S.E. 
Mimi ni mwandishi aliyebobea kutoka chuo cha kimataifa cha Awanzo mpya na nimekuwa nikijihusisha na uchunguzi wa kazi za fasihi kwenye jamii, yapata miaka mitatu sasa. Ninaweza nikafanya kazi kwa usimamizi mdogo au bila wowote kabisa. 
Ninatarajia kwamba ombi langu litazingatiwa na nitapata nafsi hii kutoka kampuni yenu tajika. 




TAWASIFU KAZI  
TAARIFA ZA BINAFSI 
JINA:   			HALIMA JUMA PENDO  
URAIA: 			MKENYA 
TAREHE YA KUZALIWA :  12 JUNI 1989
ANWANI: 			S.L.P. 870-77800, MOMBASA
SIMU: 			+254713931817
BARUA PEPE: 		hhjuma@gmail.com
JINSIA: 			Mwanamke
HADHI YA NDOA: 		Nimeolewa
NAMBARI YA KITAMBULISHO: 01879052
LUGHA: 			Kiswahili, Kifaransa, Kiingereza

ELIMU
2010 - 2012  chuo cha kimataifa cha mwanzo mpya 
          Shahada ya Uandishi (Taaluma ya Fasihi Andishi)
2006 -2009   chuo kikuu cha Tangutia 
                     Shahada ya Kwanza(Huduma za Fasihi)
2002 - 2005  Shule ya upili ya Majaaliwa
                     (Cheti cha KCSE Alama B+)
1994 -2001   Shule ya msingi ya manufaa
          (Cheti cha KCPE Alama 405)
1992-1993     Shule ya Chekechea ya Manufaa

TAJIRIBA 
2015- 2021  Mwandishi katika gazeti la mzalendo
2013-2014    Mchunguzi wa fasihi katika idara ya fasihi nchini Kenya 
AZIMIO LANGU 
Kupaa kitaaluma kwa kuendeleza masomo yangu.
Kuwa mwandishi bora zaidi nchini kwa matendo na kwa wananchi kuwanufaisha na kuendeleza fasihi. 




URAIBU 
Kusoma vitabu 
Kutangamana na watu  
Kutazama filamu za fasihi na kiswahili 
WAREJELEWA 

Bw. Ayubu Mtendakazi
Mkuu wa Idara ya Uandishi
Gazeti la Mzalendo
S.L.P. 1309-90900
MOMBASA

Bi Neema Mwema 
Mkuu wa Idara ya Fasihi na Uandishi
S.L.P. 509-90400
NAIROBI

Bi Mbogo Mkazi
Kampuni ya Magazeti
S.L.P. 777-90422
NAIROBI

Question: Aliona tangazo kwenye gazeti gani
Answer: Taifa leo