BIASHARA YA MTANDAO INAMANUFA GANI?

Wakati huu watu wengi hupenda biashara za mtandaoni. Watu wengi huita
biashara za online. Je, umewahi nunua kitu kwenye mtandao? Matokea yake
yalikuwaje? Ulifurahia na kifaa hicho ambacho ulitoa kwenye mtandao? Je,
ungependa tena kufanya kazi mtandaoni? Ama ungependa kununua kifaa
chochote mtandaoni. Mimi binafsi ni mtu ambaye napenda sana vifaa kutoka
kwenye mtandao. Kuanzia kwa rungoya, televisheni hata simu. Hizo zote
mimi huzitoa kwenye mtandao. Mara mingi mimi hufurahia kununua vifaa
kwenye mtandao. Shughuli ambazo mimi hufanya napenda kununua mtandaoni
ni kama zifwatazo.

Mimi kama mnunuzi wa vitu kutoka kwenye mtandao, huwa nafaidika sana.
Cha kwanza bidhaa yako huwa na imani kuwa itakufikia salama bila
kuibiwa. Kwani magari haya ambayo huleta bidhaa huwa yamewekewa usalama
wa hali ya juu. Labda askari wanne waliojihami. Yote ni kuhakikisha
kwamba bidhaa inakufikia kama iko salama. Pia ukipata bidhaa yako
imeweza kufunguliwa, hairuhusiwi kuichukua. Hii ni kuhakikisha kwamba
bidhaa yako inapopakiwa, ni wewe tu una ruhusa ya kuigagua. Jambo hili
limefanya biashara za mtandaoni kuaminiwa mno.

Inanikumbusha swala moja. Rafiki yangu alikuwa anahitaji sana jokufu.
Aliponijia mimi nilimweleza kuhusu jumia au kilmall. Hizo ndizo baadhi
ya soko za mtandaoni ninazofanya kazi nazo. Nikamweleza kwamba hiyo ni
kazi rahisi mno. Nipe hela nikuchukulie kwenye mtandao. Akasema. La!
Mimi sitaki. Biashara za mtandaoni kuna matapeli wengi. Nikamwuliza.
Wewe huwa unanunua wap? Kilmall au Jumia? Akaniambia hizo zote sifahamu.
Lakini najua biashara za mtandaoni si bora. Nilijinyamazia na kuwacha
afanye waamuzi wake.

Yeye akaamua kuenda kununua jokofu yake kule Nairobi. Bila kufikiria
hata. Basi akapanga safari kuelekea jiji. Lengo kuu ni kununua jokofu.
Alifika Nairobi na kuenda katika soko mojawapo kule. Aliweza kununua
jokufu. Alianza safari ya kurudi. Walipokuwa njiani, jokufu lile
lilivunjika vioo. Ikawa kwamba wakifika huku wataweza kutengeneza.
Waliendelea na safari. Mwendo wa saa tatu usiku, walikuwa wako bado
njiani. Walipofika mahali fulani, wezi waliwasimamisha na kuwaibia ile
jokofu. Rafiki wangu huyo alilia sana. Alipokuja kunieleza nikamwambia
hasara ambaye ameenda ni kubwa sana. Kumbuka ya kwamba wakati umechukua
kitu mtandaoni, unakuwa na hakika na usalama. Iwapo umechukua kitu
mtandaoni halafu kipatwe na shida, una uhuru wa kurudisha kule. Pia
usalama unahakikishiwa pia upo. Rafiki huyo alirudi na nikamchukulia
jokufu jingine kwenye masoko ya mtandaoni. Alipopiga hesabu, aliona
kwamba alikuwa ametumia bei ghali kuenda Nairobi. Ukilinganisha na hiyo
ya kuchugua mtandaoni, ilikuwa bei nafuu sana. Aliniunga mkono asilimia
mia kwa mia kwamba bidhaa mitandaoni ni bora sana kuliko zile za kuendea
wewe moja kwa moja. Mtandaoni kumbuka kwamba unaletewa bidhaa hadi kwa
mlango. Ukilinganisha na wewe mwenyewe kuendea.

Wakati wa gonjwa hili mbaya la korona, shughuli mingi zilirudi
mtandaoni. Si masomo. Si biashara. Takwimu zinaonyesha kwamba shughuli
mingi ambazo zilirejelea mtandaoni hadi saa hii bado zinaendelezwa.
Tuanze na masomo. Masomo kati vyuo vingi yalifanywa kupitia mtandaoni.
Hadi saa hizi, baadhi ya wahadhiri bado wanaendelezwa masomo hayo
mtandaoni. Mimi ni mojawapo wa wale waliojifunza mtandaoni. Mambo mengi
yamerudishwa kwenye mtandao msimu wa korana. Hata kuna baadhi ya maduka
hawakuwa wanahitaji pesa taslimu. Bali wao walikuwa wanataka tu pesa
kupitia kwa kadi za benki ama kutumia simu. Jambo hili lilifanya
biashara mingi kurudi mitandaoni.

Wanafunzi wengi pia husema pesa ipo sana mitandaoni. Baadhi ya wanafunzi
wa chuo kikuu wengi wanafanya kazi mitandaoni. Si biashara za kuandika.
Si biashara za kuuza. Kuna wale wameweza kuishi kupitia hizi kazi za
mitandaoni. Kuna wale nao huwezi kuambia kuhusu biashara za mitandaoni.
Kwani wanaona kwamba biashara za mitandaoni zimejaa watapeli.

Basi utapata kwamba hata kama biashara za mitandaoni ni nzuri, zimejaa
utapeli mwingi. Utapata ya kwamba kati ya watu kumi saba juu yao
wamewahi kutapeliwa mtandaoni. Tuanze na haya masoko ya kuuza. Nikisema
masoko hayo ni Jumia na Kilmall. Ni baadhi ya masoko yanayochukulina.
Nakumbuka rafiki yangu aitwaye Mercy kila wakati. Yeye hakuwa
anaambilika ukimwambia kuhusu biashara za mtandaoni. Nakumbuka siku moja
aliponunua simu yake kwenye mtandao. Alikuwa na furaha sana. Alikuwa tu
anaulizia simu yangu itafika lini? Basi simu ilipofika, alipata ujumbe
mdogo. Ulikuwa unamweleza kwamba aendee bidhaa yake iko tayari. Mercy
aliondoka asubuhi na mapema bila hata kupata chai. Alifika kule kwa duka
alipokuwa ameagizwa kuja kuchukua simu. Alipata simu na kupenduka bila
kuangalia. Aliporejea nyumbani alifunua. Lo! Alistaajabu. Mzungu wa reli
kando. Simu hiyo ilikuwa na kasoro. Makaa yake haikuwa inaambatana na
simu hiyo. Alitaka kurudisha huko lakini aliona kwamba huenda
asirudishiwe simu tena. Aliamua kununulia makaa ya hapo. Alitembea soko
nzima na jiji mzima bila kupata. Alihuzunika. Alikata shauri kuwa
hatawahi fanya biashara ya mtandaoni.

Alisema kuwa ingekuwa kwa duka, angerudisha ile simu kule na kurejeshewa
pesa yake. Hii ndio changamoto inayokumba masoko ya mitandaoni. Haswa
upande wa wateja. Unapata ya kwamba wakishanunua kitu kurudisha huwa ni
changamoto. Tena hakuna kule kuongea na yule anayeuza. Unaeza pata
bidhaa imewekwa shilingi mia saba. Lakini upande wako una shilingi mia
sita hamsini. Basi hamuwezi mkaongea nao moja kwa moja akashusha bei
uende na bidhaa ile. Wakati mwingine unapata bidhaa ni shilingi mia
tisa. Bidhaa ile ile unapata ni shilingi mia tatu. Sasa unashindwa mbona
bidhaa hii ni shilingi mia tisa na hii ni shilingi mia tatu? Huku zote
ni sawa. Unabaki tu maswali yako. Hii pia huchangia kufanya biashara za
mtandaoni kuonekana ni utapeli.

Tena ukiangalia pia bei ya usafirishaji iko juu. Utapata bidhaa ni
shilingi tisini. Bei ya usafirishani ni shilingi mia mbili hamsini. Sasa
unashangaa inakuwaje? Watu wengi wanapoona hivo, ile ari ya kununua huwa
inawaisha kabisa. Hivyo hivyo soko za mtandaoni yafaa ziangalie hilo
swala. Iweke bei ile ambayo itavutia wanunuzi na pia bei ile ya
kusafirisha iwe chini. Si kuweka bei za juu. Hii itachangia biashara za
mtandaoni kurudi nyuma.

Kando na masoko, ile ari ya vijana kuwa matajiri kwa haraka imewapelekea
kutapeliwa sana mitandaoni. Kuna wale wamewahi jipata kwa mikono ya
serikali kwa njia moja au nyingine. Labda kupitia vitambulisho vyao
kupora pesa mahali. Wengine nao wamejipata kulipia shughuli ambazo hata
wao wenyewe hawaamini. Juzi niliweza kuongea na dada wangu kuhusu kazi
za mtandaoni. Yeye alinijuza kwamba yeye ameweka huko takribani shilingi
elfu kumi bila kupata chochote. Kumbe alikuwa anajiunga na vyama za
watapeli mtandaoni. Utapata wanakwambia ukijiunga utapata hiki na kile.
Mwishowe unalaghaiwa na kuachwa hivyo hivyo.

Ukiwauliza watu wengi utasikia kwamba mimi kazi ya mtandaoni hapana.
Takribani watu watatu kwa watu watano wamewahi tapeliwa.

Ni vyema tuwe waangalifu. Tamaa za kupata utajiri mapema tuache.
Tujitahidi tufanye bidii tu. Ni wakati wetu kuzuia wizi wa mitandaoni.
Tujaribu tulinde kazi ya mitandaoni. Tuwe waangalifu sana. Tusije
tukalala wakati tushatapeliwa.


Question: Rafiki ya msimulizi alikuwa anahitaji nini
Answer: jokofu