ATANGAJE NAJUA HUJUA

Hapo zamani za kale, paliishi binti mmoja kwa jina Subira. Kwa jina lake, ungeweza kujua ni nani anazungumziwa.Sura ya sahani, uso wa malaika, macho ya chawa, pua la kitara, shingo ya upanga, kiuno cha nyingu na miguu ya cherahani bila malega wala mang'ombo, haya yote Rabuka alimpatia.  

Alizaliwa katika aila ya bwana  na bi Upendo. Wavyele wake walikua walalahoi. Kila uchao waliomba msaada kwa wanakijiji ili waweze kutia kitu kidogo tumboni. Waliishi katika kibanda kimoja kilichokuwa kikivuja maji mvua iliponyesha. 

Subira ndiye aliyekuwa kifungua mimba kwa aila yao. Walizaliwa watoto watatu lakini mmoja wao alipiga dunia teke alipogongwa na gari lililokuwa limebeba miwa. 

Wengi walimjua Subira kama mwana masikivu aliyeadilika, aliyependa kuwaheshimu wote, wakubwa kwa wadogo. Kwa kweli, Subira alikuwa kama furaha kwa jamii. Endapo ungemwita angeitika, abe! Wavyele wake, walijivunia kuwa na binti kama huyu.  

Zahara, dada yake Subira,  naye alifuata nyayo za Subira. Walielimishana na kuliwazana popote ambapo mawaidha yalihitajika. Subira alipofikisha umri wa kuenda shule, wazazi wake hawakuwa na lingine kwani walielewa elimu ni taa huzagaa. Alipelekwa katika shule duni iliyokuwemo mle kijijini. Wazazi wake walikuwa na bidii ya kigogota agogotaye gogo, hawakukata tamaa. Subira aliregeshwa nyumbani kila siku shida ikiwa ni karo.  Wanakijiji walimchangia karo na kumpeleka shuleni. 

Kitu kilicho wacha kumbukumbu katika maisha ya Subira ni kile cha mnamo tarehe mbili mwaka eltu mbili na tano. Siku hiyo ilikuwa kama ya kawaida, jua lilichomoza na kupenyeza miale yake katika kijumba cha akina Subira. Siku hiyo ilikuwa ni ya Jumamosi na kama kawaida, Subira 
hakuenda shuleni, alibaki na dada yake, Zahara, kucheza pamoja. 

Kawaida ya baba Subira, alipenda kumtembelea bibi kila Jumamosi na kurudi jioni na viazi vitamu au hata matunda mbalimbali. Lakini Jumamosi hii, baba Subira alikuwa amechoka. Ungemwangalia machoni pake, ungejua kuna kitu kinachomkosesha starehe. Mke wake alipomuuliza, alisema huenda amechoka kutokana na kuvuta nyavu mara kadha wa kadha kupata samaki. 

Subira na Zahara walikata kauli na kuenda kuwajulia wavyele wao hali kwani ilikuwa ni ada yao. Walipomtazama baba yao, hakuwa na ile furaha ambayo yeye huwa nayo kila siku. Baada ya kisebeho, walifanya kazi za nyumba na kuenda mtoni. Subira na Zahara waliporudi, walisikia sauti iliyoashiria usaidizi wa haraka. Sauti hiyo ilitokea kwenye chumba cha wavyele wao. Walikimbia haraka kiasi cha swara kuwonea gere. 
Walimkuta baba yao hohe hahe kitandani, si wa uji si wa maji. Si wa leo si wa kesho. Kwa sababu Subira na Zahara hawakuelewa kama msaada unatakikana, nao wakaanza kulia. Baba yake alimshika mkono wa kulia na akamnong'onezea maneno matatu masikioni ambayo Zahara hakuweza kusikia kisha akampa kijikaratasi kikubwa. Maskini wa watu  Zahara hakujua kusoma lakini alikihifadhi vizuri.

Baba yao alivuta hewa kwa nguvu na kisha kukatulia tuli, tupilia mbali maji ya mtungi. Zahara alikuwa sasa hana baba. Machozi yalitiririka kutoka machoni pao na kupenyeza katika mashavu. Walipiga mayowe ambayo mzee Tumbokubwa alikumbuka mbiu ya mgambo ikilia, jua kuna jambo na kama halipo jua laja. 

Bila ya kuchelewa, mzee Tumbokubwa alikuwa pale, aliwachwa mdomo wazi alipomwona mwenzake kaenda ahera. Mama Subira aliporudi jioni, alipigwa na butwaa alipoona umati wa watu nyumbani kwake, wengi wakihuzunisha na kulia. Umati ulikuwa umejaa nzi asipate nafasi ya kupita, lakini mama Subira alijipenyeza na kupita. Baada ya kudanganywa na watu wengi kuhusu mumewe, ukweli ulidhihiriki kama mchana kwamba yeye ni mjane. 

Halikadhalika, baada ya wiki mbili mazishi yalifanyika na hali ikarudi ile ya kawaida. Ndio maana Subira anapolitazama lile kijikaratasi alichoandikiwa na baba yake, hukumbuka haya yote na kujiliwaza. 

Kando na hayo yote, Subira aliendelea na masomo yake. Shuleni alikuwa jogoo. Fauka ya kupendwa na walimu, Subira aliwasaidia akina bendera hufuata upepo. Alichaguliwa kiranja katika darasa lao la chekechea. Aliendelea na bidii yake ya mchwa kujenga kichuguu hadi alipochaguliwa kiranja mkuu wa shule. Alipofika darasa la nane, alijitenga na kundi baya. Hakukata tamaa alipofeli. 

Zahara naye aliiga mfano wa dada yake ingawa hakuwa wa kwanza darasani lakini alikuwa anafanya bidii. Mama yao alifurahia kuwa na binti kama hawa. Ingawa mama yao hakuwa na kipato cha kutosha, alijufunga kibwebwe na kuwalipia karo. 

Subira aliufanya mtihani wake wa kitaifa na kufuzu vyema. Aliitwa shule moja kule mjini ambayo ilifahamika kama pesa. Wahisani wengi walijitokeza na kumsaidia kuingia kidato cha kwanza. Wavyele wengi waliwaambia watoto wao waige tabia za Subira.  

Siku moja Subira alipokuwa likizoni akingoja kujiunga na kidato cha kwanza, katika harakati za kukunjua na kupanga nguo zake, aliona kijikaratasi alichopewa na baba yake. Machozi yalimpukutika alipokumbuka jinsi alivyopewa karatasi hiyo na baba yake. Kwa sasa, Subira alifurahia kwa sababu angeweza kusoma maandishi yule na kuelewa. Subira aliufunga mlango kwa nguvu kuhakikisha hakuna atakayemsumbua atakapokuwa anasoma karatasi ile. 

Karatasi ilikuwa imeandikwa hivi, “Samahani mke na watoto wangu. Ashukum si matusi, ardhi mnayoishi si kwangu mimi. Nilikudanganya mama Subira ilimradi nikuoe. Mwenye ardhi atarudi kutoka nchi za ulaya Subira atakapokuwa anajiunga na kidato cha kwanza. Najua hali itakuwa ngumu lakini nakuomba utisite moyo. Ningependa kuomba msamaha tena kwani Rehema na Bigo ni watoto wangu. Kwaheri.”

Subira alijipata asubuhi akiwa kitandani na kijikaratasi kile. Hakuamini kama ni yeye aliyeyasoma maneno yale. Alijaribu kutafakari ilikuwaje Rehema na Bigo wakawa nduguze, lakini hakupata jibu. Maswali mengi yalimiminika akilini mwake. Atamwelezea aje mama yake? Siri hii ataitunza mpaka lini? Mama yake atakapo pata habari hizi, je atazirai tena jinsi alivyoambiwa kuhusu kifo cha mumewe? 

Jioni moja, mama Subira alipokuwa akifua nguo za wanawe kwa bahati mbaya au mzuri aliiona karatasi. Aliichukua na kusoma. Lo! Mama Subira alianguka chini pu! Alizirai papo hapo. Habari hizi ziliwafikia Subira na Zahara mbio mbio.  

Subira alijilaumu ni kwa kuwa hakusema mapema. Wiki moja ilipita kama bado mama yao yuko hospitalini. Gari lilikuja hadi nyumbani kwa akina Subira. Waliwafukuza na kila kitu chao. Kitu kilichobaki ambacho kilikuwa cha maana ni ile kaburi ya baba yao ambayo ilikuwa kumbukumbuku yao. Subira alikumbuka alipokuwa akasoma ile barua na kujisemea huenda hawa ndio wenye ardhi. 

Waliishi na mzee Tumbokubwa huku wakimngoja mama yao atoke hospitalini. Mwezi mmoja baadaye, mama yao alipatikana kuwa shimo kubwa moyoni mwake. Ingewagharimu shillingi elfu mia moja taslimu ili mama yao aweze kupona. Maskini wa watu Subira na Zahara wakawa yatima. 

Subira aliamua na kuenda kumzungumzia mhubiri wao kuhusu karatasi aliyoachiwa na marehemu baba yake. Mhubiri alihakikisha kwamba Subira amejiunga na kidato cha kwanza na Zahara amepata elimu ya kutosha. 

Fauka ya hayo, Subira aliendelea na bidii yake. Alielewa kwa sasa yeye ndiye baba na mama kwa familia yao. Alijiepusha na makundi mabaya. Zahara naye aliendelea kujikaza, alipokuwa na shida yoyote mahali popote alimwambia mhubiri wao. Masomo ya binti hawa ikawa imenyooka kama lami. Mzee Tumbokubwa naye kwa sababu hakua na watoto wake aliwapenda sana. Aliwalipia karo na alifanya kila kitu kuhakikisha binti hawa wana furaha. 

Subira alisoma hadi chuo kikuu na kupata cheo cha uzamili. Hukusema amemaliza masoma bali alijiambia ndio ameanza masomo. Dada yake Subira alisomea mambo na utafiti. Subira anakumbuka hata hakumfichulia siri ile in iliyokuwa kwenye karatasi. 

Kwa sasa, Subira ana ujasiri wa kutosha kutoboa siri hii lakini hana ushahidi na tangu mhubiri 
aage dunia miaka miwili iliyopita, Subira hukumbuka watu aliowapoteza katika maisha yake. 
Swali ni, nani atamsikiliza bila ushahidi? Ama tena italeta maafa. Ama asiseme.

Question: Nani walijitokeza na kumsaidia kuingia kidato cha kwanza
Answer: Wahisani wengi