theophilusowiti/AfriQuAD huggingface dataset:
MADHARA YA UCHAFUZI WA MAZINGIRA

Matingira ni hali au mambo yanayomzunguka kiumbe katika sehemu anapoishi au maisha yake. Madhara ya uchafuzi wa mazingira ni hali ya kutokuwa safi. 

Mazingira ya mwanadamu yanapaswa yawe safi kama theluji. Tusipoweka mazingira yetu yawe safi, tutakuja kugunduwa siku za usoni kuwa kinga bora. Tusipojichunga na usafi, tutapatwa na magonjwa mbalimbali kama vile kipindupindu na mengineo.

Tunapaswa tupande miti kwa wingi na kufyeka misitu na tukate nyasi ndefu. Nyasi ndefu na Ä­ maji chafu huleta ugonjwa wa malaria. Malaria huletwa na homa kali ambayo huletwa na mbu. Ugonjwa huu unaweza kufanya mtu afe asipopelekwa hospitalini au atibiwe kwa haraka.

Miti ina manufaa mingi kama vile, hutupa kivuli panapokuwa na jua kali, huvuta mvua, ni makao ya ndege na hutusaidia kuunda vifaa mbali mbali kama vile viti, meza, madaftari na nyumba ambazo tunakaa.

Nyumba ni jengo ambalo limekusudiwa kuwa makaazi ya watu. Nyumbani kwetu kunafaa kuwa kusafi. Pia shuleni tunahimizwa kudumisha usafi kila wakati. Tusiposikia tutapatwa na madhara kubwa sana katika maisha yetu. Tuzingatie mazingira yetu na tuache uchafuzi wa mazingira.

Unapomalizia taka, uzikusanye na kuvipeleka kwenye pipa la taka taka na kuzichoma ili zisisambae na kupepea hewani. Plastiki tuzichukue na kuchimba shimo na kuzika, tusizichome kwani zinapochomeka hutoa moshi mbaya inayoharibu hewa. Tuendelee kufanya usafi wa mazingira yetu na kuzidi kuendelea kupanda miti kwa wingi. 

Question: Kukiwa na jua kali miti hutupa nini
Answer: Kivuli
ï»¿Ariana anataka kutembelea Kenya

Ariana yuko  Amerika.  Anataka  kutembelea Kenya. 
Barabarani,  ataona kondoo.  Ataona bodaboda  na tuktuk. 
Ataona jamaa zake  wa Kenya. 
Jamaa zake  watafanya sherehe  kubwa.  Ariana  atasherehekea na  kufurahi nao. 
Ariana atacheza na  watoto wengine.  
Akienda sokoni,  ataona vitu vingi  tofauti vikiuzwa.  Atawaona watu  waliovalia mavazi  tofuati. 
Atakula matunda  mengi sana.  Atakula  machungwa, ndizi  na mananasi.  
Ariana atajaribu  kupanda miti  mrefu.  Hajawahi kufanya  hivyo akiwa  Amerika.  
Atayaona  mashamba yenye  mimea tofauti.  Wakenya wengi ni  wakulima.  
Atatembelea  mbuga za  wanyama.  Atawaona  wanyama wa  porini kama simba,  ndovu, twiga na  punda milia.  
Ataona wanyama  wa kufugwa kama  kuku, paka, mbuzi  na njiwa.  Amerika, anafuga  paka mmoja na  mbwa mmoja.  
Atashuhudia harusi  kijijini.  Atawaona watu  wakiimba na  kucheza ngoma za  kitamaduni.  
Ataitembelea  pwani ya Kenya.  Ataogelea katika  bahari ya Hindi.  
Jumapili, Ariana  atajiunga na  jamaa zake  kwenda kanisani.
Ariana atafurahia  sana kuitembelea  Kenya. 

You are free to download, copy, translate or adapt this story and use the illustrations as long as you attribute in the following way:  Ariana anataka kutembelea Kenya  Author - Kez Badi  Illustration - Brian Wambi, Catherine Groenewald, Isaac Okwir, Jesse Breytenbach, Rob Owen  and Salim Kasamba  Language - Kiswahili  Level - First sentences  Â© African Storybook Initiative 2020  Creative Commons: Attribution 4.0  Source www.africanstorybook.org 

Question: Barabarani ataona nini
Answer: Kondoo
Aku, cibusa wa kasuba Kale, kwali umukashana umo mu mushi uwaleitwa Icalo. Uyu mukashana aleitwa Aku. Alikwete amakasa ayatali. Aku aletontonkanya pa fintu ifingi. Bawishi baleita ukuti Juma kabili alebepa isabi. Inshita shimo, Juma aleya mu kuloba. Ilyo akulecita ifi, Aku aleipusha umulandu akasuba kalesha lyonse ukumulolesha ukufuma mu muulu. Inshita shimo, aleyafwilisha banyina, ba Agatha, ukupekanya ifya kulya. Ilyo alecita ifi, aleipusha umulandu amafuta ya mu cikoti yabelele ayasela kabili amatoba yalele pa kati. Aku na o aleipusha umulandu Otis, nkashi yakwe, na bana banankwe bambi balemusuminisha ukuteya umupila. Abana tabalemwipusha ico balecita, lelo balesefya ifi, baleya mu kwangala na bana banakashi. Lelo abana banakashi baleya mu kwangala. "Inyoni shaleya fye ku muulu".

Question: Onye Aku na ya bụ enyi
Answer: akasuba
Marquant la fin du règne du marxisme-léninisme, la conférence nationale avait pour but une nouvelle constitution comportant la séparation du Parti et de l’État (le multipartisme), la création d’un poste de Premier ministre, et une décentralisation du pouvoir. Le 22 décembre 1989 le comité national préparatoire de la Conférence des forces sous la présidence de Robert Dossou, avocat et homme politique béninois, a été créé. Ils voulaient un changement réel : le départ de Kérékou. Sans aborder la question de son départ, Kérékou « charge néanmoins les délégués de designer une commission en vue de rédiger la nouvelle constitution… [et entre-temps il va former] un gouvernement de transition, qui sera en fonction jusqu’au référendum qui approuvera la constitution, aux élections qui éliront le parlement, puis le président de la République » (Boulaga 64). Il leur implore de prendre le temps de rédiger une bonne constitution au lieu de se presser de former un nouveau gouvernement immédiatement.

Question: E tɛ nyí "Conférence des forces vives du Benε" ?
Answer: Marquant la fin du règne du marxisme-léninisme, la conférence nationale avait pour but une nouvelle constitution comportant la séparation du Parti et de l’État (le multipartisme), la création d’un poste de Premier ministre, et une décentralisation du pouvoir
Chief Olusegun Matthew Okikiola Ogunboye Aremu Obasanjo, GCFR , (/oʊˈbɑːsəndʒoʊ/ (listen) ; Yoruba: Olúṣẹ́gun Ọbásanjọ́ Yoruba pronunciation: [olúʃɛ́ɡũ ɔbásanɟɔ];(Listen) born 5 March 1937) is a Nigerian retired military officer and statesman who served as Nigeria's head of state from 1976 to 1979 and later as its president from 1999 to 2007. Ideologically a Nigerian nationalist, he was a member of the Peoples Democratic Party (PDP) from 1998 to 2015, and since 2018.

Question: ọdun melo ni Obasanjo fi je aare orile ede Naijiria
Answer: 1999 to 2007
McBride was born in Addington Hospital to Derrick McBride and grew up in Wentworth, a racially segregated suburb about 11 km from Durban, where his parents were schoolteachers. He attended Fairvale High School in Wentworth and participated in extramural activities like rugby, karate, boxing, chess, hockey and soccer. After he was beaten by an older boy in the neighbourhood, his father taught him martial arts.

Question: Wazelwa kuphi uRobert McBride?
Answer: Addington Hospital
Ripoti za Lowe Ongezeko la Mapato ya Pato la Pili la Mwezi Lowe's iliripoti ongezeko la asilimia 17.9 la mapato ya Pato la Pili la mwaka katika kipindi cha robo ya pili, lakini matokeo hayakufikia matarajio ya Wall Street.

Question: Bushe ni mwisa mwalolele indalama sha kwa Lowe mu citungu ca bubili?
Answer: asilimia 17.9
ï»¿Kalabushe

Hapo kale, kuliishi  msichana aliyeitwa  Kalabushe.  Kalabushe alikuwa chiriku.  Alionywa na mamake  kutozungumza sana, lakini  hakusikia.  
Siku moja, shangaziye  Kalabushe aliugua.  Aliishi ng'ambo mbali  kidogo nao.  
Mamake Kalabushe  alikuwa na shughuli nyingi  siku hiyo.  Kalabushe alipopewa  chakula kumpelekea  shangaziye, tayari ilikuwa  jioni.  
Njiani, Kalabushe  alikutana na Sinisou.  Sinisou alikuwa fisi  aliyegeuka mtu.  
Sinisou alimwuliza  alichobeba. Kalabushe  alijibu, "Nimebeba nyama,  mayai na maziwa."  Kalabushe alikuwa  ameonywa kutotambua  alichokuwa amebeba.  
Kalabushe vilevile  alimwambia Sinisou kuwa  shangaziye alikuwa  mgonjwa na kwamba  alikuwa anampelekea  chakula hicho.  Sinisou alidondokwa mate  alipofikiria juu ya nyama  aliyoibeba Kalabushe.  
Sinisou alikimbia mbele  haraka haraka.  Aliingia nyumbani kwa  shangaziye Kalabushe.  
Sinisou alimmeza  shangazi.  Alijigubika blanketi lake  akasubiri Kalabushe afike.  
Kalabushe alipowasili,  nyumba ilikuwa kimya  kabisa.  Aliingia ndani na kuita,  "Shangazi, uko wapi?  Nimekuletea chakula ule."  
Kalabushe hakumsikia  shangaziye.  Aliingia ndani ya chumba  ambamo kawaida  shangaziye alilala.  Alishangaa alimpomwona  mtu amejigubika blanketi.  
"Shangazi, mbona masikio  yako ni makubwa sana  leo?" Kalabushe aliuliza.  Sinisou alijibu kutoka  ndani ya lile blanketi  kubwa, "Ili niweze  kukusikia vyema."  
Kalabushe aliuliza tena,  "Shangazi, mbona macho  yako ni makubwa sana  leo?"  Sinisou alijibu, "Ili niweze  kukuona vyema."  
Mwishowe, Kalabushe  aliuliza, "Shangazi, mbona  mdomo wako ni mkubwa  sana leo?"  Sinisou alijibu, "Ili niweze  kukumeza."  Kisha Sinisou aliruka na  kummeza Kalabushe.  
Kawaida, Kalabushe  alipenda kuongea sana.  Alizidi kuzungumza na  kuuliza maswali mengi  hata alipokuwa mle  tumboni kwa Sinisou.  
Hatimaye, Sinisou  alichoshwa na maswali  mengi aliyouliza  Kalabushe.  Akaamua kumtema nje.  15  Kalabushe na shangaziye  waliokolewa na wanakijiji.  Tokea siku ile, Kalabushe  alikoma kuzungumza sana  hasa, na watu asiowajua.  

You are free to download, copy, translate or adapt this story and use the illustrations as long as you attribute in the following way:  Kalabushe, Chiriku  Author - Gaspah Juma  Illustration - Jesse Breytenbach  Language - Kiswahili  Level - First paragraphs  Â© African Storybook Initiative 2014  Creative Commons: Attribution 4.0  Source www.africanstorybook.org 

Question: Alitumwa ampelekee shangaziye chakula saa ngapi
Answer: jioni
Omeruah was born in Lagos to Igbo parents. She moved away whilst still a baby. She is the second child of four children of Air Commodore Samson Omeruah.She had her primary and secondary education in Lagos during her secondary school days she attended two Air Force secondary schools one in Jos and the other in Ikeja, Lagos. After her secondary school, she entered Abia State University (ABSU). She attended ABSU for three months. In 1994, she left ABSU to study Criminal Law at Delaware State University, ⁣ at her father's request. This was not a success, so she left after two years to study French Education at Delaware State University. Omeruah is a polyglot and can speak 5 languages fluently. She returned to Nigeria after twelve years in America

Question: Ọmọ ilu wo ni Chioma Omeruah?
Answer: Abia
UMUHIMU WA KILIMO KATIKA NCHI YA KENYA 

Kilimo ni upanzi wa mimea tofauti tofauti na ufugaji wa mifugo. Mbinu hii inatumika sehemu nyingi nchini Kenya. Kilimo imeleta manufaa mengi katika nchi ya Kenya. Yafuatayo ni manutaa ya kilimo katika nchi ya Kenya.  

Kwanza, kilimo kimeongeza idadi ya chakula nchini Kenya. Hii ni kwa sababu kuna, idadi kubwa ya wakulima ambao wamejitokeza kulima mashamba yao na kupanda mimea ili wapate mazao mengi. Baada ya mimea kumea, kuna kuwa vyakula kutoka mashamba tofauti ambayo inachangia kuwa na vyakula vingi nchini. 

Kilimo pia inawasaidia wananchi kupata kazi na kuimarisha maisha yao na ya familia zao. Hii ni kwa sababu watu wanaweza kupata kazi, haswa vijana, ya kulima mashamba ya matajiri. Pia wanaweza kupata mazao bora na kuyauza mazao hayo. Hii inawafanya waweze kupata mishahara ambayo wanaweza kutumia kuboresha maisha yao. Hii inaimarisha uchumi katika nchi ya Kenya kwa sababu wananchi wanaweza kujitegemea. 

Kilimo inasaidia serikali kupata pesa za kigeni kwa kuuzia mataifa mengine vyakula tofauti. Kwa sababu ya mazao mengi ya vyakula nchini, serikali inatenga kiwango kiasi ambayo wanauzia nchi zingine ili kupata misaada na pesa kutoka nchi hizo. Pesa hizo zinatumiwa na serikali kujenga barabara, hosipitali na shule, hivyo basi kuimarisha uchumi katika nchi ya Kenya. 

Kilimo inasaidia kupunguza umaskini nchini kwa sababu watu wanapata vyakula vya kutosha na hakuna ukosefu. Hii inachangiwa kwa serikali kuwaelimisha wananchi umuhimu wa kilimo. Watu wanapata mazao mengi na kuweza kujitegemea wao wenyewe bila msaada wowote. 

Hata hivyo, ni  muhimu kuboresha kilimo nchini ili tuweze kuimarisha uchumi wetu. 

Question: Kilimo kimeongeza idadi ya chakula nchini wapi
Answer: Kenya
I-Italy's Pennetta Wins Idea Prokom Open (AP) - UFlavia Pennetta wase-Italy uzuze i-Idea Prokom Open wathola isihloko sakhe sokuqala se-WTA Tour, eshaya uKlara Koukalova waseCzech Republic ngo-7-5, 3-6, 6-3 ngoMgqibelo ngemuva kokuthi i-French Open champion u-Anastasia Myskina ehoxise ngaphambi komdlalo wasemaphethelweni ngenxa yokulimala kwe-rib.

Question: Wanene ya lashe gasar Open Idea Prokom kuma wace kasa ce ta fito?
Answer: UFlavia Pennetta wase-Italy
MANUFAA YA KILIMO NCHINI KENYA 
Kilimo ni ufugaji wa wanyama na mimea. Katika nchi ya Kenya wakaazi wengi ni wakulima ambao hufuga wanyama na kupanda mimea mbalimbali. Mimea hii ni kama vile maua, mikahawa, majani chai na pamba. Pia katika ufugaji wa wanyama kuna ng’ombe, mbuzi, ufugaji wa nyuki, kuku na hata samaki.
Kilimo kina manufaa mengi katika uimarishaji wa uchumi wa Kenya. Kwanza, kilimo kimesaidia sana katika maongezeko ya kazi kwa vijana na wananchi. Ongezeko hili la kazi limesaidia sana kuondoa maovu katika jamii kama vile uporaji na ubakaji wa watoto kwa sababu vijana wanajihusisha na kazi wakati wowote. 
Pili, kilimo kinasaidia sana katika kuleta utangamano mwema katika mataifa mbalimbali kote ulimwenguni. Hii ni kutokana na bidhaa ambazo husafirishwa kutoka nchi hii ya Kenya hadi nchi zile nyingine. Bidhaa kama vile pamba, asali, majani chai husafirishwa na nchi ya Kenya. Fedha ambazo hutokana na bidhaa hizi hutumiwa kuendeleza uchumi wa taifa hili la Kenya 
Tatu, kilimo kimesaidia sana serikali kupata ushuru ambao unasaidia kujenga taifa na kuimarisha miundo msingi nchini kama vile kuimarisha barabara, kujenga hospitali na kujenga shule. Pia wakulima huweza kupata mapato yao kutokana na kuuza bidhaa hizi za kilimo na huweza kuimarisha maisha yao.
Nne, kilimo pia husaidia sana katika maendeleo ya viwanda nchini Kenya. Hii ni kutokana na 
kuvitolea bidhaa mbalimbali kama vile matunda ambayo yanatumiwa kuunda sharubati na 
Ngozi za wanyama ambazo hutumiwa kuunda nguo. Bidhaa hizo huuzwa kwa nchi jirani na kupata pesa ambazo zinaimarisha uchumi katika nchi. 
Mwisho, kilimo kinasaidia katika kuimarisha uchumi kutokana na kutolea nchi chakula. Wananchi wa Kenya wanapata chakula bora, wataweza kuwa na afya bora kwa hivyo wataweza kufanya kazi zao kwa bidii. Wananchi wanapofanya kazi kwa bidii wataweza kuimarisha uchumi wa nchi hii ya Kenya. 
Kwa hivyo, kilimo ni chanzo kikuu cha kuimarisha uchumi wa nchi ya Kenya na kila mja yafaa akitilie maanani. 

Question: Serikali hunufaika na nini kupitia kilimo?
Answer: Ushuru
Indiya ta yi kira ga giwaye Indiya ta nemi Bangladesh ta ceci rayukan kusan giwaye 100 da suka ɓace a kan iyakar.

Question: Enweela m ihe ndị m na-eme.
Answer: giwaye 100
HOTUBA KUHUSU KILIMO 

“Mwalimu mkuu, naibu wa mwalimu mkuu, walimu na wanafunzi wenzangu, hamjambo? Leo ningependa kuzungumzia kuhusu kilimo. Sisi kama wananchi wa taifa la Kenya, tunajua ya kuwa kilimo kina manufaa mengi sana katika nchi hii.  
Umuhimu wa kwanza ni kuwa, kilimo kinasaidia vijana wengi kupata ajira. Vijana hao kama hawana ajira huwa wahalifu au hata walanguzi wa dawa za kulevya. Ajira inayotokana na kilimo huwanyima vijana hawa nafasi ya kujihusisha na matendo maovu katika jamii.
Pili ni kuwa kilimo kinasaidia kuongezeka kwa chakela katika nchi. Ebu jaribu kupiga taswira nchi hii bila chakula? Kupitia kilimo, watu wanaweza kupata vyakula vya aina mbalimbali kama vile maharagwe, mahindi, viazi na hata nyama ambavyo vina madini muhimu katika mwili wa binadamu. Vyakula hivi vinasaidia kukinga mwili kutokana na magonjwa mengi. 
Viwanda nchini vinategemea kilimo. Hakuna kiwanda ambacho kinaweza kufanya kazi bila mazao ya kilimo. Mfano ni kiwanda cha kutengeneza nguo kinategemea mazao ya mkulima wa pamba. Viwanda hivi vinawasaidia watu wa jamii kupata kazi na hata kupata hela za kujisaidia. Baada ya pamba kupelekwa viwandani, nguo hutengenezwa na kuwauzia wanabiashara kwa bei nafuu ndiposa hata yeye anapouza angalabu apate faida. 
Kupitia kilimo, wakulima wa teknologia ya hali ya ju na hata wa chini wanapata nafasi ya kuendeleza masomo yao kuhusu kilimo. Kupitia mosomo hayo, utapata kuna uvumbuzi wa vitu vingi vya kilimo kama uvumbuzi wa matrakta yenye nguvu na kufanya kazi kuwa muda mrefu. 
Kilimo pia husababisha maendeleo katika nchi kwa kuwa barabara zinazounganisha viwanda na mashamba ya mazao itatengenezwa ili kurahisisha usafiri wa mazao. Utapata kuwa, eneo ambalo kiwanda kipo, watu huishi hapo kwa wingi na usababishwa kujengwa kwa maduka. Baada ya muda mrefu utapata mji umekua. Mfano ni mji wa Eldoret ambao ulikua kwa sababu ya kilimo. 
Mazao mengine ya kilimo hatumika kutengeza dawa. Mfano ni kuwa inasemekana kuwa mwarobaini una uwezo wa kutibu maradhi zaidi ya arobaini.Mazao ya kilimo huuzwa katika nchi zingine na kupitia hiyo, nchi inapata vitu vingine kama vile dawa na hata madawa ya kisasa.  
Ni jukumu letu kama wananchi kuimarisha kilimo kwa sababu bila kilimo hakuna chochote kitakachoendelea katika nchi. Kusema kweli, kilimo ni kitu muhimu sana.” 

Question: Kupitia kilimo vijana watasaidika kupata nafasi zipi?
Answer: Ajira
HOTUBA KUHUSU UMUHIMU WA ELIMU
“Mwalimu mkuu, naibu wa mwalimu mkuu, walimu na wanafunzi wenzangu, hamjambo? Ningependa kuchukua fursa hii kumushukuru mwalimu mkuu kwa kunipa fursa hii kuwa hutubia siku ya leo. Nimesimama mbele yenu kuzungumura kuhusu elimu. Elimu ni jambo muhimu kwa kila binadamu yoyote. Bila elimu, hatungeweza kua mahali hapa siku ya leo. Kama ilivyo kawaida, siku hizi mtu anafaa kuwa na chete cha kidato cha nne kwa kuwa mtu huonekana kuwa na ujuzi mwingi. 
Naibu wa mwalimu mkuu alituambia kuwa ni lazima tuwe na nidhamu shuleni kwa maana pia nidhamu ni jambo la muhimu. Huwezi kuajiriwa kazi mahali popote ikiwa huna nidhamu. Hata uwe umesoma kuwongo gani, bila nidhamu huwezi kujiendeleza. 
Wanafunzi wenzangu ningependa kuwaahidi kuwa kuna tuzo ya dhahabu kwa yule atakaye tia bidii zaidi katika masomo yake na pia awe mwenye nidhamu.”

Question: Elimu ni jambo muhimu kwa nani
Answer: Kila binadamu
FAIDA NA MADHARA YA TEKNOLOJIA KATIKA SHULE ZA SEKONDARI
Teknolojia ni matumizi ya vyombo vinavyotumika kupokea na kusambaza habari kwa njia ya urahisi na haraka. Vyombo hivi ni kama vile simu, televisheni, redio, kompyuta na kadhalika. Vyombo hivi vimevumbuliwa na wanasayansi ili kurahisisha mambo kwani hapo zamani havikuwa. 
Faida zake ni, kwanza kabisa teknolojia imesaidia wanafunzi kujifunza mambo tumbi tumbi kutoka maeneo mbali mbali pasi na gharama kubwa. Simu zinasaidia wanafunzi kufanya utafiti kuhusu masomo kwa sekunde kidogo · Ukilinganisha na masomo ya zamani ambapo ili wagharimu watu kutembea kutoka eneo moja hadi ingine ili kufanya uchunguzi juu ya jambo fulani, kwa kweli tuwape kongole wavumbuzi wa teknolojia . 
Pili teknolojia kama vile runinga inaweza kuwa pumzisha kwa kuwaburudisha wanafunzi ifikapo mida ya jioni baada ya pilka pilka za hapa na pale za masomo. Binadamu pia huhitaji mapumziko baada ya shughuli nyingi. Ni dhahiri shahiri kwamba runinga ndiyo kiburudishacho wengi katika sayari hii.
Tatu vyombo vya habari vinasaidia kupokea na kusambaza habari muhimu kutoka eneo fulani hodi nyingine kwa muda kidogo. Walimu wa shule za pili wamenufaika sana sekta hii ya habari. 
Vile vile wahenga walisema si vyote ving'avyo ni dhahabu. Teknolojia ina madhara yake katika shule za sekondari. Kwanza ni kwamba matumizi ya televisheni na simu za video zimewapora wanafunzi utu na kusalia bila maadili. Wanafunzi hutazama video za ngono na kutaka kuyafanya mambo waonayo bila kuzingatia madhara yake.
Fauka ya hayo, wanafunzi hutazama video za vita. Filamu hizi husababisha mtofaruko shuleni na kukosesha amani. Wanafunzi huchukua ujuzi ule wa magwiji wa vita na kujitwiko kwa kutofuta umaarufu. 
Cha kusikitisha zaidi ni kwamba teknolojia imesababisha ongezeko la visa vya wizi. Si mashuleni tu bali mahali popote pale kwa kurahisisha swala la mawasiliano. Teknolojia imechangia pakubwa nambari ya visa vya wizi.

Question: Mbona wanafunzi walitembea kutoka eneo moja hadi jingine
Answer: kufanya uchunguzi juu ya jambo fulani
The giant panda (Ailuropoda melanoleuca), also known as the panda bear (or simply the panda), is a bear species endemic to China. It is characterised by its bold black-and-white coat and rotund body. The name "giant panda" is sometimes used to distinguish it from the red panda, a neighboring musteloid. Though it belongs to the order Carnivora, the giant panda is a folivore, with bamboo shoots and leaves making up more than 99% of its diet. Giant pandas in the wild occasionally eat other grasses, wild tubers, or even meat in the form of birds, rodents, or carrion. In captivity, they may receive honey, eggs, fish, yams, shrub leaves, oranges, or bananas along with specially prepared food.

Question: Abusua kum bɛn na aboa panda wɔ?
Answer: Carnivora
New Holland (Dutch: Nieuw-Holland) is a historical European name for mainland Australia.

Question: Dɛn na na wɔfrɛ no Australia bere bi a atwam?
Answer: New Holland
Animal science (also bioscience) is described as "studying the biology of animals that are under the control of humankind". It can also be described as the production and management of farm animals. Historically, the degree was called animal husbandry and the animals studied were livestock species, like cattle, sheep, pigs, poultry, and horses. Today, courses available look at a broader area, including companion animals, like dogs and cats, and many exotic species. Degrees in Animal Science are offered at a number of colleges and universities. Animal science degrees are often offered at land-grant universities, which will often have on-campus farms to give students hands-on experience with livestock animals. Education.

Question: Menene ana kiran nazarin dabbobi?
Answer: Animal science
FAIDA NA MADHARA YA TEKNOLOJIA KATIKA SHULE ZA SEKONDARI 
Kwanza kabisa teknolojia ni elimu ya kisayansi inayohusu uundaji na utumiaji wa mitambo. Kuna aina nyingi ya mitambo kama vile tarakilishi, simu, kikokotoo, ATM, na kadhalika. Fauka ya haya, mitambo hii ina matumizi yake. 
Tukielekea moja kwa moja hadi kwa tarakilishi, ambayo pia huitwa kompyuta hutumiwa kuhifadhi data. Tarakilishi zimeweza kurahisisha kazi tofauti tofauti  kama kupanga ratiba ya masomo shuleni, kupima magonjwa hospitalini na pia kutuma barua. Hii imeleta faida kubwa kwa wafanyakazi wa sekta hizo. Hata hivyo hakuna kizuri kisichokuwa na kasoro. Kando na kuwa husaidia, tarakilishi hizi zina bei kubwa sana. Swala kama hili hutegemea na kiwango cha mtu cha pesa na ukosefu wa umeme pia huchangia pakubwa. Iwapo hakuna umeme, kazi hizi hazifanyiki. 
Teknolojia imewafanya watu kuwa wavivu katika majukumu yao. Tukiangalia swala la walimu shuleni, wameadimika kama Mayai ya paka kutumia vitabu kwani mitandao imeweza kuwarahisishia kazi. Wanatumia simu au tarakilishi kufundishia na pia kujibu maswali kutumia mitambo hiyo. Hii imeleta changamoto kubwa kwani wanafunzi wanajukumika kurudi kwa vitabu na kupekua kwa bidii ili kujisaidia wenyewe.  
Tukiangalia swala la wanafunzi shuleni, kikokotoo kimeweza kuwarahisishia kazi kwani katika somo la hisabati hutumia kikokotoo kutafuta majibu. Swala hili limewafanya wanafunzi kuwa wavivu kutumia akili zao na kupenda vya bure. 

Hata hivyo kuna mitambo ya ATM ambayo imeweza kuwafanya watu kutoa hela zao bila wasiwasi wakati wa shida. Huenda anahitaji pesa kwa dharura fulani na benki haitoi huduma za kawaida wakati huo. ATM imewafanya wateja kupunguziwa mzigo wa kupiga foleni ndefu akisubiri kupewa huduma katika benki. Milolongo hii ilichosha mno na licha ya kupoteza wakati ambao wateja wangetumia kwa mambo mengine. 

Naam, katika swala hili, technologia imeleta madhara mengi sana hususan kwa wanafunzi wa shuleni. Inasikitisha kuwaona wanafunzi kuangukia pabaya kwa kutumia mitandao hii. Vijana wamelazimika kuangalia picha mbaya mbaya na hata kujiingiza kwa makundi yasiyostahili. Huu ni ukosefu wa nidhamu kwani imewabidi wazazi kujikaza kisabuni ili kuwaepusha wanawao na mitego hii. 

Tukiangalia swala la wasichana kuvaa nguo zilizo fupi na kuonyesha uchi wao, teknolojia hizi zimechangia pakubwa kwani wasichana wamebobea katika tabia hizi. Inawabidi wazazi, walimu na hata wanafunzi kufunguka macho katika maswala haya kwani, majuto ni mjukuu na huja baadae. 

Question: Wanafunzi wanajukumu la kupekua nini?
Answer: Vitabu