theophilusowiti/AfriQuAD huggingface dataset:
Towards the end of 1918, the Central Powers began to collapse; Bulgaria signed an Armistice on 29 September, followed by the Ottomans on 31 October, then Austria-Hungary on 3 November. Isolated, facing revolution at home and an army on the verge of mutiny, Kaiser Wilhelm abdicated on 9November and the new German government signed the Armistice of 11 November 1918, bringing the fighting to a close. The 1919 Paris Peace Conference imposed various settlements on the defeated powers, the best known being the Treaty of Versailles. The dissolution of the Russian, German, Ottoman and Austro-Hungarian empires led to numerous uprisings and the creation of independent states, including Poland, Czechoslovakia and Yugoslavia. For reasons that are still debated, failure to manage the instability that resulted from this upheaval during the interwar period ended with the outbreak of World War II in 1939. 

Question: Bushe nililali inkondo ya calo iya kubalilapo yapwile?
Answer: 11 November 1918
Leta ya engumba Kinshasa efungoli babwato ya sika zomi na mibale mpo na kotambwisa bato na wenze na mobu oyo 2026.

Question: Ni amato angahe mashya leta ya Kinshasa yafunguye mu mwaka wa 2026?
Answer: zomi na mibale
The Bauchi 2019 Gubernatorial Election was held on 9 March 2019 and concluded on 25 March 2019. The incumbent governor Abubakar Muhammad has lost to the PDP Bala Muhammed in the 2019 Bauch state Governorship election. Mr Bala Mohammed, the former minister of FCT, polled a total votes of 515,113 votes to defeat the incumbent governor Abubakar Muhammad who polled 500,625 votes. Results.

Question: Kedụ otu ndọrọ ndọrọ ọchịchị meriri na ntuli aka elu e mere na steeti Bauchi `maka ọkwa gọvanọ n’afọ puku abụọ na iri na iteghete (2019)?
Answer: PDP
The Eternal Sacred Order of Cherubim and Seraphim, also known as the esocs, is a church denomination in Nigeria that was founded by Moses Orimolade Tunolase in 1925. Orimolade received considerable media attention when he healed a girl, Christina Abiodun Akinsowon, from a long-term trance in which she could neither speak nor hear. After the healing event, Orimolade Tunolase and Abiodun Akinsowon teamed up, as father and adopted daughter, and offered their services to heal and pray for people.The Cherubim and Seraphim group have dreams and visions that facilitate the connection of God and humanity. In 1925, Jesus Christ had directed them to name their sect seraphim, after an angel. In 1927, they added "Cherubim" to the name of their church, making their congregation the Cherubim and Seraphim

Question: Nigba wo ni Moses Orimọlade bẹrẹ ijo Kerubu ati Serafu?
Answer: 1925
ASIYESIKIA LA MKUU HUVUNJIKA GUU 
Methali hii ina maanisha ya kwamba mtu asiyesikia maneno ya wavyele au wakubwa zake anapokwenda mrama huumia mwenyewe. Methali hii hutumiwa kuwafunza wale watu wasioskia wanayoambiwa na wakubwa wao  na kufuata anasa za duniani na mwishowe huathirika wao wenyewe. Methali hii ina maana sawa na ile isemayo asiyefunzwa na mamaye hufunzwa na ulimwengu.

Katika kijiji kimoja cha Dzikotso Dzinyau, msichana Amina alijulikana kijiji kizima. Si kwa urembo peke yake tu bali pia kwa tabia zake. Alikuwa msichana mrembo, hata kungekuwa na mashindano angeibuka mshindi. Alikuwa msichana mwerevu pia. Urembo wake alipambwa na shingo ya upanga. Alipewa umbo la kadri, urefu wa kiasi na rangi ya maji ya kunde. Alikuwa na macho ya pozi na uso wa mviringo. Mwendo wake ulikuwa wa hatua za kuhesabu na mwenye sauti ya kumtoa nyoka pangoni. Wahenga hawakukosea waliponena ya kwamba aliyepewa kapewa huwezi kumpokonya. 
Alipofikia darasa la nane, kusubiria mtihani wako wa kitaifa , tabia zake zilibadilika ghafla kwa sababu ya sifa alizope wa kwa urembo wake. Wazazi wake waliompenda kwa hali na mali walimkanya kwa tabia hizo lakini hakusikia la mwadhini wala la mteka maji msikitini. Walimu nao hawakuachwa nyuma kwa kumuonya na tabia hizo. 
Alizoea tabia ya kutoroka shuleni na nyumbani, alikuwa mtovu wa nidhamu. Hakuheshimu wakubwa wala wadogo, alimjibu mtu yeyote atakavyo hakujali ni mzee wala ni mtoto. Baada ya muda kupita, wazazi wake walikuwa wameshamwachia mwenyezi Mungu. Alikuwa na dalili za ujauzito. Mama yake siku moja alimuuliza ikiwa ana mimba au la, lakini alikana tena kwa ukali ili asijulikane kuwa anadanganya. 
Miezi mitatu ilipita ndipo alipojulikana  kuwa alikuwa na ujauzito na hakuwa na lolote la kufanya maana alielezwa aachane  na tabia zile na hakusikia. Mtihani wa kitaifa uliwadia na aliufanya lakini hakufaulu  kama wazazi wake walivyotarajia. Alibaki kulia na kujuta majuto ya mjukuu ambayo huja baadaye. 

Katika hadithi hii, tunafunzwa kuwa tusiwe wenye kuasi wavyele wetu wakati wanapotuasia mambo  ambayo hatujui maafa yake. Ama kweli, asiyesikia la mkuu huvunjika guu.

Question: Amina aliishi wapi
Answer: Dzikotso Dzinyau
Fanteakwa North is one of the constituencies represented in the Parliament of Ghana. It elects one Member of Parliament (MP) by the first past the post system of election. Fanteakwa North is located in the Fanteakwa District of the Eastern Region of Ghana.

Question: Kurow bɛn na Fanteakwa North ahenkurow wɔwɔ Ghana?
Answer: Fanteakwa District of the Eastern Region of Ghana.
Muhanga is a district (akarere) in Rwanda. Its administrative centre is located in the city of Muhanga (former Gitarama).

Question: akarere ka Muhanga kubatse he?
Answer: city of Muhanga
FAIDA NA MADHARA YA TEKNOLOJIA KATIKA SHULE ZA SEKONDARI
Teknolojia imeleta faida nyingi katika shule za sekondari na kuimarisha walimu na wanafunzi katika njia za usomaji. Moja wapo ni matumizi ya kompyuta. Kompyuta imerahisisha masomo na shughuli nyingine kufanyika kwa njia ya haraka.
Wanafunzi wanaweza kusoma bila ya kufundishwa na mwalimu darasani na akaelewa kwa kutumia tarakilishi, rununu na venginevyo. Wanafunzi wanaweza kufanya masomo yao kwa kupitia tarakilishi kama vile kufanya hisabati, kufanya masomo ya kisayansi na hata somo la kompyuta. Hazi ni faida nzuri kwa wanafunzi katika maisha yao.
Teknolojia pia imerahisisha usafiri wa haraka. Walimu wanafika shuleni mapema kwa kuwa na vyombo vya kusafiria vya kibinafsi. Hii imepunguza kuchelewa kwa walimu, kufika kuchelewa au kukosa shule. Teknolojia imepunguza kuchelewa kwa walimu katika shule za sekondari kwani vyombo vya usafiri vimekuwa vingi.
Teknolojia imechangia pakubwa katika shule za sekondari, imeimarisha nafasi kubwa katika masomo hasa katika masomo ya kisayansi kama vile biolojia, kwa kutumia mitambo ya kisayansi kama vile mikroskopi ambayo wanafunzi hutumia kuangalia vitu vidogo vidogo visivyoweza hivi hivi kwenye mwili. His ni faida kubwa kwa wanafunzi. 
Wanafunzi wanaweza kusoma kupitia rununu hatakama wanafunar hawako shuleni. Masomo yote anaweza kuyapata kwa kutumia mitambo ya kiteknolojia. Pia vilevile walimu wamerahisishiwa kazi ya kuchapisha mitihani kwa kutumia taipreta ambayo inaweza kutoa makaratasi mia na zaidi kwa nusu saa.
Kusema kweli, hakuna kizuri kisicho kuwa na ubaya wake. Vile vile teknolojia imeleta madhara kwa shule za sekondari. Walimu wamekuwa wazembe kwa kutumia mitandao kufundisha. Walimu wanakosa shule na kutuma kazi kwenye mitandao wanafunzi wafanye ilhali hawajafunzwa.
Wanafunzi wanatumia rununu na televisheni au runinga vibaya kwa kuangalia Picha chafu chafu, kama vile picha za mapenzi ambazo hawastahili kuangalia na kuangalia runinga na kuiga mitindo mibaya ambayo haina manufaa katika maisha yao.
Teknolojia imewafanya wanafunzi wengi kuacha shule na kwenda mitaani kutafuta pesa na kununua mihadarati ambayo ni hatari katika maisha yao. Wengine huwa wezi ili wapate pesa za kununua nguo mbaya mbaya ambazo huona watu huvaa kwenye runinga na hao huiga mitindo hiyo. Hili limefanya wanafunzi wengi kuacha shule na wasichana kudanganywa na kupachikwa mimba za mapema pasipo wakati wao. Wasichana wengi wameacha shule na kufanya ukahaba 
ili wapate pesa na kununua mavazi ambayo ni nusu uchi. 

Question: Taipreta inaweza kutoa karatasi ngapi kwa nusu saa
Answer: mia na zaidi
ASIYESIKIA. IA MKUU HUVUNJIKA GUU 
Naona, mtahini tega sikio ndi? Nikueleze kinaghaubagha maana na kisa cha methali hii - Maana ya methali hihi kuwa mtu ambaye anamezoea kufanya maovu kila wakati, huku akihepa kila wakati ama watu kumkanya dhidi ya 
maovu anayoyatenda lakini hayatilii maanani baadaye atafunzwa," na ulimwengu: Methali, sambamba na hii ni hile. isemayo kuwa, sikio la kufa halisikii dawa katika kitongoji cha mzimamoto aliishi mzee mmoja aliyeitwa Kanda - Kama jina lake mwenyewe, ell alikuwa gwiji kupindukia Mola alimbariki na bibi aliyeitwa Subira. Ka Mbarikiwa na malaika waliye muita chaurembo.Chaurembo alikuwa mrembo kweli? Ahaa! Alilandamana jina lake na kwa vile alikuwa mtoto wa kipekee alilelewa kina maisha ya Luna  Wazazi wake walimpenda na kumhuSudu jamboní za maozi yao, wazazi wake waliokuwa watu na vyao, walimlea maisha ya kifahari, Mzee Kanoti na bibiye  walithamini elimu kwani walielewa kuwa ufanisi wa 
 aushi umejificha katika mojawapo ya shule iliyo sifika kwa matokeo yake bora katika mtihani wa kitaifa chaurembo alikuwa wembe darasani, hakuwa mbumbuni mzungu wazazi wake nao hawakubakia nyuma kama mkia wa mbuzi, walimnunulia matopa kwa matopa. ya vitabu kwani walielewa kuwa, elimu ndio ufunguo wa maisha Chaurembo hakuyelia masikio yake into au komando, aliendelea kuyabukua mabuku yake kwa bidii aliimbuka nambari wani-Sifa za chaurembo zilienea kote Chaurembo alianza kuwadharau majirani.Hakutilia maanani methali ya usione kwenda mbele kurudi nyuma si kazi.Alikanywa kuhusu tabia zake lakini hakusikia.Wazazi wake waliomgeleshwa bali walisema kuwa mtoto wao alikuwa anonewa gere.Masomoni alidorora nakuwa wamwisho katika mitihani.Aliingia maisha ya anasa nakupenda kulewa.Alilemewa na masomo nakuyaacha. Maisha yake yalisambaratika na akiishi maisha ya uchochole
         


Question: Mzee Kanoti na bibiye walithamini nini
Answer: elimu
FAIDA NA MADHARA YA TEKNOLOJIA KATIKA SHULE ZA SEKONDARI 
Tunavyojua hapa duniani ni kuwa hakuna zuri lisilokuwa na ubaya. Vilevile kama vitu vingine vyote hapa duniani, teknolojia ina faida zake na madhara zake. Teknolojia inatumika kote duniani na hivi basi tunaeza sema imewafaidi wengi na kuwaathiri wengi. 
Teknolojia husaidia kuwasilisha mawasiliano kati ya wanafunzi walio katika shule mbalimbali hivyo huwawezesha kujuliana hali na kuzungumza kwa pamoja kuhusu masuala ya masomo.
Aghalabu wanafunzi wengi hutumia mifumo ya teknolojia kama vile tarakilishi na simu kudurusu masomo yao ya ziada. Wakati mwingine katika shule za sekondari za bueni hujiburudisha kupitia televisheni au redio ili kupumzisha akili zao na 
Walimu pia hufaidika kwa kuweza kawasiliana kupitia intaneti. Teknolojia pia inawaelimisha wanafunzi katika masomo mengine kwa mfano wanapopelekwa katika maabara wanapata kuelimika kuhusu kemikali zinazotumika huko. Huwaelimisha kuhusu maisha yanavyoendelea huko nje wanapoona taarifa kwenye runinga. 
Husaidia pia kukuza maadili. Teknolojia pia iliweza kuibua mbinu za kufanya na kutatua 
masomo ya hisabati koa kuzindua kikokotoa. 
Kama tunavyojua pia kila zuri lina baya lake. Wanafunzi wengine wanatumia tarakilishi na simu kutazama filamu chafu zinazowafanya wawe na maadili mabaya. 
Kuibuka kwa matumizi ya kikokotoa kimewafanya wanafunzi wengine kuzembea sana. Vinawafanya wanafunzi kufikiria sana wakati wa kufanya hisabati. 
Wakati mwingine wanafunzi wanapoachwa pekee yao bila kuongozwa na kusimamiwa, wanapoteza wakati kwa kuchapisha vitu visivyowasaidia. Wakati mwingine tarakilishi hatumika kuchapisha maelezo. Hii huwafanya wanafunzi kuwa wavivu. 
Teknolojia pia imeibua intaneti ambayo watu wengine wanatumia kawalaghai na kuwaibia wananchi kupitia mtandao. 
Inasisitizwa kwamba wanafunzi wapate kuelimishwa kuhusu faida za teknolojia na kuongea dhidi ya madhara zake.

Question: Ni teknolojia ipi wanafunzi hutumia katika kuduusu masomo ya ziada
Answer: Tarakilishi na simu
MCHUMIA JUANI HULIA KIVULINI 

Ama kweli mvumilivu hula mbivu. Katika kitongoji cha Wapweke paliibuka kijulanga mmoja aliye fahamika kama Kafuzu. Kafuzu alikuwa katika darasa la saba katika shule ya Kipaombele. Licha ya hali yao kuwa ya uchochole, alipata fursa ya kusomea katika shule hii. Kafuzu hakufanya ajizi  masomoni kwani alifahamu fika huwa ajizi ni nyumba ya njaa. Dhamiria lak? lilikuwa kuwakopoa wavyele wake kutoka kwa umaskini. 

Wazazi wake Kafuzu walimdhamiria kama mboni ya macho yao. Walijifunga mikanda tumboni na kujisabili kwa hali na mali kupata karo ya Kafuzu. Waliishi kuamka alfajiri umande ungali nyasini na kujitwika mipini ya majembe yao mabegani kutafuta watakapo ambulia kupata kibarua kitakacho wapa ajira. Waliporejea nyumbani jioni, walikuwa kachoka tiki. Mara nyingi walimpata Kafuzu kazama vitabuni, kujielewesha mengi ya waliyofunzwa. Mara kwa mara, wangemuhimiza mwanao kuwa atie bidii masomoni. 

Baada ya Kafuzu kuingia katika chumba cha I.C.U walivyorejelea darasa la nane, hapo ndipo majukumu yalivyoongezeka. Alihitaji vitabu vya ziada mara kwa mara. Kiwango cha karo cha darasa la nane pia kilikuwa cha juu kuliko madarasa mengine kwani walikipata kishuka shuleni. Fauka ya hayo, alihitaji mafuta yaliyo kiwezesha kibatari alichokitumia kumpa mwanga wakati wa kusoma. Bidii na wasaha wa wazazi wake kijulanga huyu hayakuenda joshi. Baada ya mtihani wa kitaifa kufanywa na matokeo yake kutangazwa, Kafuzu alikuwa miongoni mwa wanafunzi kumi bora katika kata yake. 

Iliwafurahisha sana wazazi wake. Walijihisi kama vibogoyo  walioota meno. Walisherehekea kufuzu kwa mwanao pamoja na majirani na hata kijiji kwa jumla. Kwa mara ya kwanza, shule ya kipaombele iliandikisha mwanufunzi aliyenakili alama mia nne ishirini. Hili lilipelekea kujivuma kwa walimu wake Kafuzu kwa ubunifu wake.  

Baada ya wiki mbili, kiwewe kilianza tena kuwanyemelea wazaziwe Kafuzu. Licha ya kuwa mwanao alifuzu, maswali yaliyoibuka akilini mwao yalikuwa ni wapi watakapo toa karo hasa ya kuendeleza masomo ya mwanao. Walianza kuwatembelea watu walio kuwa na cheo ili kuomba msaada wa karo ya mwanao. Walizunguka ofisi zote za kiserekali kwa miezi miwili mtawalia bila kufanikiwa. 

Mwaka mpya uliwadia na wanafunzi wa kidato cha kwanza wakaanza kumiminika shuleni. Wazazi wake Kafuzu walikuwa wamesalia tu na wiki moja ili kuinyakua fursa ya mwanao kujiunga na shule ya upili ila hawakuwa na chochote. Hapo ndipo waliporudi katika shule aliposomea Kafuzu kuomba msaada. Kwa bahati nasibu, walimu walijitolea mhanga kugaramia masomo ya Kafuzu hadi chuo kikuu ikiwa angefuzu. 
Kafuzu alijiunga na shule ya upili ya Magwiji. Huko, alitia bidii masomoni. Alivumilia hali zote zilizomkumba. Alifahamu kuwa yeye ndiye aliyekuwa nyota ya jamii yake. Baada ya kipindi cha miaka minne, Kafuzu alifuzu na alama ya A-,  alijiunga na Chuo Kikuu na kusomea udaktari. Alibahatika kuajiriwa kazi nje ya taifa lake. Alifukua wazazi wake katika kaburi la umaskini na hata kukiendeleza kijiji chake kimaendeleo. Hapo ndipo nilipofahamu kuwa mgaagaa na upwa hali wali mkavu. 

Question: Mchumia juani hulia wapi
Answer: Kivulini
UMUHIMU WA ELIMU
Elimu ni mfumo wa mafunzo yanayopatikana masomo, taaluma, shuleni, vyoni, maishani. Ni dhahiri kabisa kuwa elimu ndiyo msingi wa maendeleo. Elimu ya ujuzi na maarifa humfaidi mtu kwa kila nia kiuchumi, kisayansi katika utafiti wa aina tofauti na kwa kuhifidhi jamii kwa jumla.
Mwalimu mkuu wa Kiswahili alifunza kwa jumla wanaohudhuria. Mwalimu hujambo? Wanafunzi wenzangu elimu ni kitu cha maana maishani. Masomo ni mafunzo ya kutafuta ubingwa wa fani fulani maalamu.
Elimu hurahisisha mawasiliano. Uweze kupashana habari hutegemea ujuzi. Mawasiliano ni ya njia nyingi tofauti kama vile simu, barua, telegramu na njia nyingine. Nchi isiyo na mawasiliano bora ni jango wa lisilopatikana kwa vile kila habari hugeuza hali fulani ya maisha. Bila ujuzi wa kusoma na kuandika mawasiliano hayawezekani.
Maandishi mengi huwa na uzito wa maana na mtu yeyote asiyejua kusoma na kuelewa hawezi kunufaika kupata kwa maandishi. Ilhali ajuaye atasoma, aelewe na kutimiza wajibu wake wa ofenzi wa taifa. Wahenga walisema fumbato mfumbie mjinga, mwerevu huling’amua, kwani mwenye macho haambiwi tazama.
Shuleni, wanafunzi hufunzwa kusoma na kuandika kusudi waweze kuchambua maandishi.


Question: Mbona wanafunzi hufunzwa kusoma na kuandika
Answer: kusudi waweze kuchambua maandishi
Izindaba ZOKUHlukaniswa Kwezepolitiki Ezombusazwe ziyizinsika ezibalulekile kunoma yiliphi izwe noma umphakathi. Ezombusazwe yiyona enquma ukukhula kwezwe. Uma ezombusazwe zakhiwa ngesisekelo esihle, izwe lizoqhubeka futhi lizimele. Kodwa uma izwe lingena kwezombusazwe zokuhlukana, khona-ke lizobuyela emuva entuthukweni ngenxa yemiphumela yezombusazwe yokuhlukana. Okokuqala, ezombusazwe zokuhlukana zibangela ukuthi umnotho wezwe elihlukanisiwe uhlehlise. Lokhu kungenxa yokuthi abatshalizimali abaningi bazokhetha ukutshala imali kwamanye amazwe. Ngakho-ke izakhamizi eziningi ngeke zithole imisebenzi futhi abantu bazolahlekelwa yiyo. Izakhamizi ngokwazo nazo ziyesaba ukutshala imali ngokwesaba ukuthi izingane zabo ziyolahlekelwa yimali yazo. Abaholi bazohlanganyela kwezombusazwe ngenkathi abaholi bezombusazwe behlukana nabo. Ngakho-ke, bayalibala futhi bazithemba izakhamuzi ukuze benze imali yabo ukuze baphile.

Question: Su waye ne suke daɗa siyasa mai kawo rarrabuwa?
Answer: Abaholi
Rita Naa Odoley Sowah (born 2 July 1968) is a Ghanaian politician. She is a member of the National Democratic Congress (NDC). She is the member of parliament for the La Dade Kotopon Constituency. A native of Labadi in the Greater Accra Region, she previously served as the Municipal Chief Executive (MCE) for La Dade kotopon Municipal Assembly (LADMA) from 2013 to 2017. Early life.

Question: Hena ne mmarahyɛbadwamni ma Dadekotopon wo afe Mpem mmienu ne aduonu baako mu?
Answer: Rita Naa Odoley Sowah
The United States detonated two atomic bombs over the Japanese cities of Hiroshima and Nagasaki on 6 and 9 August 1945, respectively. The two bombings killed between 129,000 and 226,000 people, most of whom were civilians, and remain the only use of nuclear weapons in armed conflict.

Question: A wani garin kasar Japan aka harba nakiyar nuclear?
Answer: Hiroshima and Nagasak
Nkawie is a large agrarian and service town and the capital of Atwima Nwabiagya Municipality, a district in the Ashanti Region of Ghana. Nkawie is located on the western stretch of the Kumasi Bibiani road and bounded by two other major towns. - Toase and Abuakwa. It is home to prosperous business men in Ghana. There is a government hospital, a fire service station, a secondary technical institution and other government institutions like the courts, education offices, health insurance office, post office and the new immigration offices. The Forestry Commission is the second highest revenue earner in the forestry services in Ghana. The Owabi dam also supplies water to the south of the municipality. The famous Barekese dam also located in the Municipality supplies water to about 75% of Kumasi. Politically, the Town is an electoral bank for the New Patriotic Party. Nkawie is the home town of former Ghanaian president John Kufuor. References.

Question: Kurow bɛn na Atwima-Nwabiagya ahenkurow wɔwɔ Ghana?
Answer: Nkawie
Laana au  Baraka?         
Geraldine Nanjala   &   Marleen Visser
Kiswahili

Kwa miezi mingi anga lilikuwa kavu. Lomongin, mbuni mvua maarufu, alizungumza na miungu. Watu walikusanyika nje ya boma lake. Walingoja kwa hamu na ghamu ujumbe wa matumaini.

Aliwahakikishia watu kwamba muumba angewapa mvua hivi karibuni. Wangepanda mimea yao.

Watoto walicheza nje tulipokuwa tukingoja mvua. Baadaye siku hiyo, tuliyaona mawingu meupe mbali mashariki. Nilijua ni mawingu ya mvua.

Watu walikuwa bado wanawaza kuhusu kile mbuni mvua alisema. Mama alipiga yowe kwa sauti, "Pale! Sasa mawingu ni meusi. Njooni ndani."

Mvua ilinyesha. Ikanyesha! Tulikuwa tumeingoja mvua kwa siku nyingi! Mwanzo, tulifurahi.

Maji yalizidi kuwa kila mahali. Daraja la kuunganisha kijiji chetu na sehemu nyingine, lilisombwa na maji.

Nyumba zilisombwa na gharika. Kile kilikuwa baraka, kilikuwa sasa ni mauti kwetu.

Tulikuwa tumejitayarisha kwa upanzi, lakini sasa hatungepanda. Tulikuwa tumeitamani mvua, lakini sasa hatukuitaka tena. Hatukuwa na daraja la kuvukia. Wengi hawakuwa na makazi wala miji.

Na tulikuwa na shida nyingine! Tuliona mamba wakiogelea kila mahali. Hili halikuwa limewahi kutokea tena. Tulichanganyikiwa!

Hatungeenda manunuzi kwa sababu maduka yote yalikuwa ng'ambo ya mto. Watoto hawangeenda shuleni kwa sababu shule zilikuwa ng'ambo ya mto.

Kile kingekuwa baraka, kiligeuka kuwa laana kwetu. Lomongin, mbuni mvua, akakata tamaa vilevile. Aliyekuwa na furaha pekee ni Kapuus na paka wake wanane!


You are free to download, copy, translate or adapt this story and use the illustrations as long as you attribute in the following way:
Laana au Baraka?
Author - Alfred Esinyen
Translation - Geraldine Nanjala
Illustration - Marleen Visser, Natalie Propa, Silva Afonso and Vusi Malindi
Language - Kiswahili
Level - First paragraphs
(c) Lolupe Pilot Site 2015
Creative Commons: Attribution 4.0
Source www.africanstorybook.org








Question: Kile kilikuwa baraka kiligeuka kuwa nini
Answer: laana
Zozibini Tunzi (born 18 September 1993) is a South African model and beauty pageant titleholder who was crowned Miss Universe 2019. Tunzi had previously been crowned Miss South Africa 2019. She is the third woman from South Africa to win the title, and the first black woman since Angolan Leila Lopes was crowned Miss Universe 2011.

Question: icyamamare Zozibini Tunzi yavutse ryari?
Answer: 18 September 1993
Majonzi maskitiko na vilio jana vilitanda kwa siku ya pili wakati familia kadhaa zilipokuwa zikisubiri wapendwa wao waokolewe kwenye vifusi vya jengo lliloporomoka katika mtaa wa tassia. Nairobi Ijumaa iliyopita.
Ukiwa huo unanaendelea huku Naibu kamishina wa kaunti ndogo ya embakasi James Wanyoike akisema kwamba shughuli za ukosefu huenda zikakamilika kesho.
Idadi ya watu walioaga dunia katika tukio hilo pia ilipanda hadi watu saba huku familia nyingi zikisimulia wasiwasi wao kuhusu kutoweka kwa wapendwa wao.
Bado ninasubiri watoto wangu waokolewe na ninaomba wapatikane wakiwa hai. Ninawapenda sana. Akasema Bi Venny Gachemba, mama wa watoto wawili.
Akilengwa na machozi, Bi Gachemba anakumbuka kwa masikitiko namna wanawe Frank Kerosi 11 n Ezra kerosi 6 walivyoondoka nyumbani na pwa wao Eugene Momanyi lakini hawakuonekana tena.
Waliondoka asubuhi wakiniambia wanaenda kumtembelea shangazi na wangerejea kupata staftahi lakini hawakuonekana tena. Niliendelea kulala lakini nikaamshwa na kelele kutoka nje. Akasimulia.
Aliendelea kusimulia kwamba aliamka na kuelekea kwa dadaye karibu na jengo lililoporomoka kuangalia kama watoto wake walikuwa salama.
Nilielekea moja kwa moja kwa nyumba ya dadangu ambako watoto hao walikuwa wakienda lakini sikuwapata . Alinieleza hawakuwa wameenda kwake.Akaongeza.
Alipigwa na butwaa baada ya kuwatafuta hadi saa tano mchana siku hiyo alipoelezwa na wavuana waliokuwa na watoto wake kwamba walikuwa wamekwama ndani ya vifusi hivyo. Wavulana hao walikuwa wameokolewa kutoka kwa jengo.
Kulingana na Bw. Wanyoike watu 35 wameokolewa kutoka kwenye jengo hilo huku miili miwili ikiondolewa na wengine wawili wakiaga dunia hospitalini.
Mnamo Jumamosi mwanaume mmoja na mwingine wa kike waliokolewa na kupelekwa katika hospitali ya kenyatta wanakoendelea kupata matibabu.
    

Question: Watu wangapi waliaga kutokana na jengo kuporomoka
Answer: Saba