theophilusowiti/AfriQuAD huggingface dataset:
Kivumbi cha kumrithi Joho chatifuka, Mboko yumo pia 
SIASA za kumrithi Gavana Hassan Joho zimepamba moto huku wabunge wakijizatiti kupata baraka za kinara huyo wa Kaunti ya Mombasa. 
Wabunge Bi Mishi Mboko (Likoni), Bw Abdulswamad Nassir (Mvita), Bw Ali Mbogo (Kisauni), Bw Badi Twalib (Jomvu), Bw Omar Mwinyi (Changamwe) na spika wa bunge la Kaunti ya Mombasa Harub Khatri, wako mbioni kusaka umaarufu huku wakisubiri kutawazwa na Bw Joho ambaye anausemi mkubwa wa siasa za eneo la Pwani.
Bw Joho anachukuliwa kama msemaji wa siasa eneo la Pwani na wanasiasa wengi wamekuwa wakimfuata kupata baraka zake hususan wale wa chama cha ODM.
Hata hivyo, Bw Joho ambaye anamaliza hatamu yake ya ugavana baada ya kuongoza kwa vipindi viwili, amesalia kinya kuhusu swala la mrithi wake.
Bw Joho yuko katika njia-panda kwani wandani wake wanatarajia awatawaze kumridhi. 
Bi Mboko alisema anamsubiri gavana huyo kuamua mrithi wake.
“Tuache kujipiga vifua, kupiga kelele na ooh sijui nini na nini, Bw Joho atasawazisha kila kitu, yeye ndiye atakaye amua. Lakini kama wanawake, ninawasihi tuanze kujipanga mapema ili tupate kura nyingi zaidi,” alisema Bi Mboko. 
Alisema wabunge wote wanaotaka kumrithi gavana huyo ni wanafunzi wake wakisiasa. 
“Bw Nassir na mimi tunataka ugavana na sote tuko upande wa gavana wetu, kwa hivyo acheni propaganda za kugonganisha watu. Bw Mwinyi, Bw Mbogo, Bw Khatri na mimi Mishi Mboko tunavizia kiti cha ugabvana,” alisema.
Bi Mboko ni mwanamke wa kwanza kugombea ugavana wa Mombasa ambayo inawapiga 500000.
Alisema ananuia kuwaunganisha wanawake na vijana ili kupata kura zao. Awali alitajwa kuwa mbichi katika siasa za Mombasa, lakini katika siku za hivi majuzi amejitokeza kama mwanasiasa shupavu akimenyana na wanaume.
Akiongea kwenye sherehe za kuadhimisha siku za wanawake duniani mnamo Machi 3, Bi Mboko alisema yuko tayari kumrithi Bw Joho kwani anakisomo na amekomaa kwenye kisiasa. Alisema licha ya kupakwa tope, amejizatiti kwenye ulingo huo baada ya kumenyana na wanaume kwenye uchaguzi wa ubunge wa Likoni mwaka wa 2017. 
Bi Mboko mwenye shahada ya mawasiliano kutoka chuo kikuu cha Moi, aliandikisha historia baada ya kuwa mwanamke wa kwanza Mombasa kuchaguliwa bunge. Hata hivyo, mwanachama huyo shupavu wa ODM alikisihi chama chake kuhakikisha usawa katika ugavi wa uongozi mwaka wa 2022.







Question: Nani alisema anangoja Gavana aamue mrithi wake
Answer: Bi Mboko
FAIDA NA MADHARA YA TEKNOLOJIA KATIKA SHULE ZA SEKONDARI 
Teknolojia ni maarifa ya sayansi na matumizi yake katika mitambo, ufundi au njia za mawasiliano 
Faida ya teknolojia katika shule za sekondari ni kwamba imerahisisha kazi ya walimu pamoja na wanafunzi wao. Walimu wanaweza kufundisha wanafunzi kutumia tarakilishi ambayo humwezesha mwalimu kufundisha na kuwasilisha ujumbe wao kwa wanafunzi vizuri. 
Teknolojia imewafanya wanafunzi kuweza kujisomea wenyewe bila ya kuwepo mwalimu kwa kutumia rununu inayowaletea jumbe kupitia mitandao. Hii hurahisisha kazi ya mwanafunzi hususan wakati wa likizo kuliko kupewa maswali ambayo wangefanya kwenye madaftari. 
Teknolojia imerahisisha njia ya mawasiliano kwani zamani hakukuwa na madarasa ambayo watu waliweza kusomea. Wanafunzi walikuwa wakisomea chini ya miti. Teknolojia ya kisasa imeleta mabadiliko makubwa katika sekta ya masomo kwani wanafunzi hawapati shida ya 
kusoma kwa kuwa walimu walioajiriwa ni wakutosha na wenye kisomo cha hali ya juu. 
Teknolojia imewafanya wanafunzi kuerevuka kwa kujua maswala mengi ambayo hawakuwa wakiyafahamu. Imewafanya wanafunzi kutangamana pamoja na kusaidiana 
pasipo kuchagua kabila wala dini kwani kujumuika huku kumewafanya wanafunzi kujuana mila na desturi zao.
Teknolojia imeleta maafa makubwa katika shule za sekondari kwa kuwa wanafunzi wamekuwa wazembe katika kufanya kazi zao kwa sababu ya vyombo vya mawasiliano m.f tarakilishi na rununu ambayo hutumia kufanya utafiti na kupata majibu.
Teknolojia imewapotosha wanafunzi wa sekondari kwani hutumia fursa hii kufanya utafiti wa maswala ambayo si ya kuhusiana na masomo hivyo basi kuwafanya waige tabia na mienendo mibaya ambayo baadaye huja kuyaatharisha masomo yao na kuweza kuanguka mitihani yao. 
Teknolojia pia imewazembesha walimu kwani wanategemea teknolojia kufanya utafiti badala ya kusoma vitabu na kuwafupishia ujumbe wanafunzi ili waweze kuelewa zaidi. Njia hii huwafanya wanafunzi kutuyafahamu mambo mengi.
Teknolojia imewafanya wanafunzi wadanganye katika mitihani yao kwani mwanafunzi anaweza kubadilisha alama alizopata na kuweka alama nyingine ili kupata alama ya juu. Wanafanya ujanja huu kwa kupitia (cyber) ambako hubadilishwa.

Question: Walimu wanaweza kufundisha wanafunzi kwa kutumia nini
Answer: Tarakilishi
The Imo State University (IMSU) in Owerri, Imo State, Nigeria was established in 1981 through law No. 4 passed by the Imo State House of Assembly. The university admitted the first intake of 392 pioneer students on 23 October 1981.

Question: Kedụ n’afọ e hibere mahadum steeti Imo nke dị n’Owerri?
Answer: 1981
FAIDA NA MADHARA YA TEKNOLOJIA KATIKA SHULE ZA SEKONDARI
Teknolojia ni mojawapo ya ubunifu ambao umeimarisha kazi na shughuli tofauti tofauti kama vile katika shule. Katika ubunifu huo kuna faida na madhara yake. Baadhi ya faida hizo ni kama vile inasaidia katika kufanya utafiti, kurahisisha baadhi ya masomo kama vile hisabati, kuchapisha mitihani, kutumia printa na kadhalika. 
Imedhihirishwa kwamba tarakilishi inaweza kumsaidia mwalimu vile vile hata mwanafunzi. Tarakilishi hiyo inaweza kumfaidi kwa mengi kama vile kufanya utafiti kwenye mtandao na kupata la ziada. Licha ya kufanya utafiti pia anaweza kuhifadhi mambo yaliyo na umuhimu kwenye tarakilishi ili viweze kumsaidia nyakati zengine pindi anapozihitaji. 
Aidha, teknolojia imerahisisha somo la hisabati. Somo hilo limerahisishwa vipi? Wanasayansi walibuni kifaa kinachoitwa kokotoo. Kikokotoo kinatumika kufanya na kupata majibu ya hisabati kwa urahisi na haraka. 
Vilevile, imerahisisha walimu katika uchapishaji wa karatasi za mtihani kwa kutumia printa. Printa inaweza kuchapisha karatasi zaidi ya elfu moja kwa muda mchache sana. Hivyo basi imerahisisha kazi katika shule za sekondari.
Kizuri hakikosi ila hivyo basi teknolojia pia imeleta madhara katika shule za sekondari. Baadhi ya wanafunzi hutumia simu za mkono majumbani kwao wakiashiria kuzitumia kufanya utafiti ila huzitumia visivyo. Wanafunzi hao hutumia simu hizo kuangalia picha na filamu za ngono na kuwapotosha.
Pia, imewafanya wanafunzi katika shule za sekondari kuwa wavivu, kwani hawatumii akili zao kukamilisha na kusoma hisabati. Wametegemea sana utumiaji wa kikokotoo na kueneza uvivu katika masomo hilo na kuleta madhara kwa wanafunzi.
Teknolojia imedhihirishwa kuwa na faida nyingi kuliko madhara katika shule za sekondari. Shule hizo zimeweza kuimarika kwa faida hizo chache. Athari zake ni chache na athari hizo zinaweza zikarekebishwa panaporekebishika. 

Question: Uchapishaji wa nakala za mitihani hufanywa na kifaa kipi?
Answer: Printa
FAIDA NA MADHARA ZA TEKNOLOJIA KATIKA SHULE YA SEKONDARI 
Teknolojia ni maarifa ya sayansi na matumizi yake katika mitambo vyombo na zana katika 
viwanda, kilimo, ufundi au nia za mawasiliano. Ni bayana kuwa teknolojia imeleta faida katika shule za sekondari wanatumia vifaa kama vile tarakilishi kupata ujuaj, mingi masomoni unaowasaidia masomoni. Wao huweza kupata sekta nyingi za masomo kama vile Biologia, Kemia na hata tamthiliya kama vile Kigogo zenye mafunzo na manufaa mengi. 
Tarakilishi hizo pia zinaweza kuwapotosha wanafunzi maana wanapoingia mitandaoni kuna mambo mengi mabaya kama picha chafu ambazo kwamba wanafunzi huziilangalia na kwenda kujaribu. Pia kupitia mitandao wanafunzi huweza kujiwakilisha na kujiunga kwenye makundi mabaya kama vile wavuta bangi. 
Kikokotoo pia hutumiwa na wanafunzi hususan pale wanapo fanya hisabati. Kikokotoo hicho huwawezesha wanafunzi kuimarisha wakati kwani somo kama hisabati linahitaji upesi wa mambo. Kama wasemavyo kwa kila kizuri hakikosi kasoro hivyo basi kikokotoo humfanya mwanafunzi awe mvivu na mwenye akili ya kulala kwani kashazoea ubwete. 
Fotokopia imewawezesha wanafunzi kuchapisha nakala zao kwani hawataki kujichosha kuandika nakala hizo hivyo basi fotokopia huchangia wanafunzi kuwa wavivu mno. 
Kunao uvumbuzi wa genereta katika shule za sekondari ambayo husaidia wanagenzi pindi umeme umepotea. Genereta huwaka na taa huwakaa madarasani na wanafunzi kuendelea na masomo yao. Vile vile, genereta hilo hupampu maji katika shule za sekondari nakuwezesha 
wanafunzi kupata maji ya kunawa. Licha ya faida, genereta pia huletea wanafunzi kelele wakiwa darasani pale linaponguruma pindi likiwa limewashwa na kufanya wengine wasielewe wanachokisoma. 
Vilevile, teknolojia imeimarisha hali ya usomi darasani. Kunao ubao mweupe wa plastiki ambao huandikiwa na kalamu ya wino na kuwaepusha walimu na mafua kutokana na vumbi la chaki. Pia ubuo huo imegundulika kuwa chanzo cha wanafunzi wetu kuaribika macho kutokana na mwangaza mwingi.
Kama wasemavyo wavyele kuwa hakuna kizuri kinachokosa ila. Kwa teknolojia imeimarisha maisha ya wanafunzi wa sekondari maana kila mwanafunzi anasoma kupitia patakilishi na si vitabu. Patakilishi hizo ni rahisi kubeba popote na kuwafanya kuwa na morali wa kusoma. Ni nyepesi sana kulingana na vitabu kwenye begi.

Question: Mbona wanafunzi huchapisha nakala zao
Answer: hawataki kujichosha kuandika
La présidence de Nelson Mandela a débuté le 10 mai 1994, lorsque Nelson Mandela, militant anti-apartheid, avocat et ancien prisonnier politique, a été investi président de l'Afrique du Sud et s'est achevée le 14 juin 1999. Il a été le premier chef d'État non blanc de l'histoire de l'Afrique du Sud, ainsi que le premier à prendre ses fonctions après le démantèlement du système d'apartheid et l'introduction de la démocratie multiraciale. Mandela était également le plus ancien chef d'État de l'histoire de l'Afrique du Sud, prenant ses fonctions à l'âge de soixante-quinze ans.

Question: Hwé tɛ nù Nelson Mandela ɖù gan nù Afrique du Sud ?
Answer: 10 mai 1994
Àìnírètí! Èmi àti Kiki jẹ́ ọ̀rẹ́. A ń rìn lọ sílé. Lọ́jọ́ kan, obìnrin kan tẹ̀ lé wa. Ewé rẹ̀ burú gan-an. Irun ara rẹ̀ kún fún àwọn èèrà. Nígbà tá a wò ó, ó pariwo. Òun àtàwọn ọ̀rẹ́ rẹ̀ fi mí sínú mọ́tò. Kiki bọ́ lọ́wọ́. Wọ́n gbé mi sínú yàrá tó ṣókùnkùn. Wọ́n di ọwọ́ mi. Ọkùnrin kan sọ pé, "Jé oúnjẹ yìí. Ọjọ́ pẹ́. " Bí mo ṣe ń jẹun, ọkùnrin náà mu sìgá. Lójijì, àwọn ọ̀rẹ́ rẹ̀ padà wá. Wọ́n fa Kiki. A gbọ́ tí àwọn ọkùnrin náà ń bára wọn jiyàn lórí ohùn yẹn. Kiki sọ pé, "Ẹ gbọ́dọ̀ lọ. Àwọn òbí wa kò lè san owó fún yín. " Ó fa àwọn èèrà náà jáde nínú fèrèsé. A rí i pé wọ́n ń tan iná. Kiki kéré gan-an.

Question: Bangobani abangane
Answer: Èmi àti Kiki
I-Charley May Not Spike Insurance Premiums MIAMI - Cishe i-Hurricane Charley ngeke ibangele ukuba ama-premium omshwalense aseFlorida akhuphuke kakhulu njengo-Andrew ka-1992, futhi kungabikho opharetha bomshuwalense abazobe bebhange ngenxa yokukhokha umonakalo okulindeleke ukuba ufinyelele ezigidini zamaRandi, kusho izikhulu zombuso nezimboni ngoMgqibelo.

Question: Enkuba eyitibwa Hurricane Charley eyinza okuleetawo okwongera kw'ebbeeyi mu nsimbi z'obwannannyini z'abantu ababeera mu Florida?
Answer: akhuphuke kakhulu njengo-Andrew ka-1992
Kim na Caro, balipangile ukuya ku Mombasa ku kutandalila bamayo. Pa bushiku bwa lwendo, balibukile bwangu no kupekanya. Baile na bamayo Sifa. Ilyo papitile inshita ya 2:00, babikileko ukuboko, kabili iciibi calibombomene. Kim aile ku kuisulako. "Ba Sifa, tuli mupepi!

Question: Ubani owahlela uhambo oluya eMombasa
Answer: Kim na
MADHARA YA UCHAFUZI WA MAZINGIRA 

Mazingira ni viumbe ambavyo vimezunguka maskani yetu. Mazingira yana umuhimu mkubwa huku duniani. Mazingira husaidia mmomonyoko wa ardhi na pia huleta mvua ambayo husaidia miti kukua.

Katika shule yetu ya upili ya kimuka, mwalimu mkuu na mwalimu wa idara ya usafi hutuambia tuwe tukipanda miti.Kila Ijumaa, mwalimu  wa idara ya usafi hutuletea miti mia moja tupande huku shuleni ili kuwe na hali safi ya hewa.Sisi wanafunzi wa kidato cha pili hupenda kupanda miti sana.Hata waziri wa mazingira akija shuleni kwetu huvutiwa na hewa safi. Wakati wa kuangalia usati katika shule za upili, waziri wa mazingira, Bw.Chege, hupenda kuja shuleni kwetu.

Tunapong'ang'ana kupanda miti, kuna wale ambao hupinga kupanda miti katika mashamba yao. Hawa ndio huchangia kuharibu mazingira. Kunao wale pia ambao hukatakata miti ovyo ovyo na kuharibu mazingira.

Mazingira kama misitu ni maskani ya wanyama wengi wa porini. Tunapokata miti, tunaharibu maskani ya wanyama hawa. Moto ambazo huwashwa katika misitu pia huharibu mazingira kwani husababisha ukosefu wa hewa safi na pia kuharibu hali ya anga.

Sisi kama wakenya tunajivunia nchi yetu ya Kenya. Ingawa tu, kuna watu ambao hawawezi kuona kitu kizuri kikifaulu. Katika nchi yetu ya Kenya, kuna mahali kwingi tofauti tofauti ambako kunavutia watalii kutoka nchi za nje.

Watalii hupenda kuja kuona wanyama porini. Wanyama hawa wa porini hukaa katika misitu.Watalii pia huvutiwa na mito, maziwa na milima ya huku Kenya.Watalii hawa huchangia kukuza uchumi wetu kwani wanalipa pesa ili kuzuru maeneo tofauti tofauti. 

Mazingira ni muhimu katika maisha ya binadamu na hata kwa wanyama wa msituni. Ndio maana tunahimizwa tupande na tukuze miche midogo midogo ili itakaponyauka tuweze kupanda miti mingi na pia tunyunyizie maji ili iweze kustawi bila kukauka. Tukuze mazingira yetu na tuwache kukata miti ovyo ovyo.



Question: Wanafunzi wa kidato kipi hupenda kupanda miti
Answer: Kidato cha pili
ï»¿Kiumbe cha ajabu 

Familia ya Zina ilikuwa  yenye furaha.  Binti wao wawili  walijifunza kutoka kwa  mama yao jinsi ya kupika  na kutunza bustani.  
Kila walipokula chakula  cha jioni, waliongea  kuhusu waliyotenda siku  hiyo.  
Baba aliwaonya wanawe  kutoingia msituni  kabisa. Aliwaambia  kuhusu kiumbe cha ajabu  kilichoishi katika msitu  huo.  Alisema, "Kiumbe hicho ni  kama sisi wawili pamoja!"  
Siku moja, wasichana wale  walikuwa wakicheza  karibu na mto.  Waliuzunguka mti, na  ghafla, walikabiliana na  kiumbe cha ajabu!  Kiumbe hicho kilikuwa na  macho mawili, mapua  mawili, viganja viwili na  mikono miwili.  
Wakitetemeka kwa woga,  walikimbia kuwaeleza  ndugu zao walichokuwa  wameona.  Hata hivyo, wavulana hao  hawakuwaamini, "Ni upuzi  wa wasichana tu!"  walisema.  
Mwishowe, hamu iliwazidi.  Wavulana hao  waliwafuata dada zao  wakaelekea mtoni ili  kujionea wenyewe kiumbe  hicho cha ajabu.  
Walitafuta na kutafuta  lakini waliona nyasi  ndefu na miti peke yake.  Waliposikia kelele,  walitazama juu.  
Juu ya mti waliona kiumbe  cha ajabu wasichokuwa  wameona tangu. Kilikuwa  na macho mawili, mapua  mawili, viganja viwili na  mikono miwili.  Kila sehemu ya mwili  ilikuwa mbili mbili kinyume  na wao waliokuwa na  moja.  
Watoto hao waliogopa,  wakakimbia kuwaambia  wazazi wao.  Muda mfupi baadaye,  familia ya Zina nzima  ilikuwa pale mtoni  kukichunguza kiumbe  hicho cha ajabu. 
"Msiniumize!" Kiumbe  hicho kilisema, huku  kikijificha nyuma ya mti.  Wakati huo, familia ya  Zina iliweza kuona mguu  mmoja, kiganja kimoja,  mkono mmoja na jicho  moja pekee.  
"Mimi ni kama ninyi tu,"  kiumbe hicho kiliendelea  kusema. "Tofauti kati  yangu nanyi ni kwamba  kila sehemu ya mwili  wangu iliumbwa mbili  mbili."  
Hivyo ndivyo familia ya  Zina iligundua kwamba  kiumbe hicho hakikuwa  cha kuogopwa.  Ilikuwa tu hali iliyokuwa  tofauti na yao. 

You are free to download, copy, translate or adapt this story and use the illustrations as long as you attribute in the following way:  Kiumbe cha ajabu  Author - Mlungisi Madlala and Ntombikayise Ngidi  Translation - Ursula Nafula  Illustration - Tawanda Mhand  Language - Kiswahili  Level - First paragraphs  Â© African Storybook Initiative 2016  Creative Commons: Attribution 4.0  Source www.africanstorybook.org 

Question: Wasichana walikuwa wakicheza wapi
Answer: karibu na mto
USIKU WA KUOGOFYA 
Ulikuwa usiku wa manane niliposikia mayowe... 
    Nilitoka kitandani haraka na kutega sikio langu Mayowe niliyoyaskia. Yalinifanya nijue mambo hayakuwa yameenda vizuri Kábla mba unipe kisogo nilivaa mavazi yangu. Sikusahau kuchukua Kurunzi yenye mwanga Mkali kama wa Jua Maana kulikuwa na giza totoro Siku Sahau kubeba silaha ya Kujikinga Nilivaa viatu vyangu na kufungua mlango kwa utaratibu.
    Nilipo karibia katika nyumba ya sahibu yangu Maria ndivyo nilivyoyasikia mayowe yalivyozidi Baada ya kusikia mayowe walijitokeza kwenda kuwasaidia Kweli ulikuwa umati wa watu
Genge la wezi waliwashabulia familia ya kina maria, Mambo yalitumbukia nyongo. Lo Do! Alikuwa mwanaume mwenye tumbo La Kiriba: Alipowasili kwa Sahibu yangu alimgonga baba yake maria. Babake sahibu wangu alikufa Hapo ndipo mayowe yalipotokea.. Lo! Alipotaka kutoka ali adimika kama wali wa daku Bonge la mtu alitokea miangoni na kumshika Mtu huyo alikuwa Simbábuka maana alimshika muuwaji na kumpiga.Lo! Mtu huyo alifanana na baba ya Maria mithili ya shilingi kwa ya pili
Muaji alilia kwi kwi kama kitoto Kidogo huku akiomba msamaha. Muaji alipiga moyo konde na kuamka na kuanza kumshabulia kaka ya baba Maria lakini wapi alichapua kama darama maana .

 Kaka yake baba Maria alikuwa balozi, alijulikana kama pesa. Maria alitulizwa na kwambiwa atulie tuli.
    Punde si punde maafisa wa polisi waliwasili. Muaji aliweka roho mkononi. Alibebwa na kushikwa ki! na kula kalenda. Kweli alingia katika kaburi ya majuto. Mamake Maria alilia kwa uchungu. Mamake maria alianguka na kuzima zi! 
Kweli wahenga hawakutulamba mgongo waliposema dunia ni rendile, hukana mbele na nyuma. Maria aliachwa na kuwa yatima. Alikuwa na machozi ya kuwapoteza wazazi wote wawili kwa mara moja. Kweli ulikuwa usiku wa kuogofia.

Question: mayowe yaliskika lini
Answer: usiku wa manane
The politics of Zambia takes place in a framework of a presidential representative democratic republic, whereby the president of Zambia is head of state, head of government and leader of a multi-party system. Executive power is exercised by the government, while legislative power is vested in both the government and parliament. Formerly Northern Rhodesia, Zambia became a republic immediately upon attaining independence in October 1964. Whilst Zambia functioned as a democracy from independence it soon became a one-party state for 19 years from 8 December 1972 until multi-party democracy was re-introduced on 4 December 1990 which led to multi-party elections on 1 November 1991. Since then, Zambia has been a relatively stable democracy having consistently peacefully transferred power between four political parties (UNIP, MMD, PF and UPND) and has since 1991 held nine presidential elections, of which seven were general elections.

Question: Bushe mu Zambia mwalitekwapo na kateka dictator?
Answer: no
AP: Ibumba Lyasanga Inshiishi ya kwa Yohane Kabatisha KIBBUTZ TZUBA, Israel - Abashula ifya kushulashula basosele ukuti balisangile inshiishi umo basumina ukuti Yohane Kabatisha asonteele abasambi bakwe abengi - icibemba icikalamba icali na masitepu 28 ayaleya ku cishiba ca menshi ica pa nshi.

Question: Wachimbuaji wa vitu vya kale walipata wapi pango ambalo inadhaniwa kwamba Yohana Mbatizaji aliwatia mafuta wanafunzi wake?
Answer: umo basumina ukuti Yohane Kabatisha
In 1966, Afolayan joined Moses Olaiya's drama troupe, in 1971, he left to establish his own drama group which went on to stage comedic plays.

Question: Igba wo ni Ade Love darapo mo ẹgbẹ elere ti Baba Sala?
Answer: 1966
Teko mar Oganda: Yore mag SACCO. E chuny mar adier mar Kenya, yore mag pesa ma nigi teko moloyo kinde mang’eny biro kuom tiyo kanyachiel. SACCO kaka UNAITAS kod Harambee chiwo mathoth moloyo mana omwom - gichiwo kanyakla mar jopur ma konyore e dongruok mar nyawadgi. Kinde mang’eny, kwan mar pesa ma giyudo ng’eny moloyo bengi mag ohala, kendo ng’eyo ma gin-go kuom pek mag pur ok nyal pimre. Loso Puoth Mari mondo obed ma nyasani kokalo kuom chiwo pesa mag mwandu. Par ane wachni: Puoth mari nigi yore mag pidho pi ma sani, kodhi mabeyo, kod masinde ma tiyo maber. Chiwo pesa mag mwandu miyo geno ma kamano bedo mayot. Kembe machalo kaka John Deere riwre kod kende mag omwom mag alwora mar chiwo chenro mayot mag chudo mag gige tich. Kata maber moloyo, chenro gi kinde ka kinde luwore gi kinde mag keyo cham, ma miyo chudo bedo mayot.

Question: Ang'o mamiyo geno mar masinde mag pur e puoth bedo mayot?
Answer: Chiwo pesa mag mwandu
Mazingira ni maeneo yanayotuzunguka sisi binadamu na vyote vilivyomo duniani. Ni jukumu letu sote kuungana kwa ujumla na kuitunza mazingira yetu jinsi tunavyotunza afya zetu. Mazingira yakiwa machafu tunahatarisha maisha yetu wenyewe. 
Kuna njia mingi ambazo tunaweza kutumia ili kuitunza mazingira yetu kama kupanda miti,
kutupa taka panapostahili, kumwaga maji katika sehemu sahihi na kuchoma taka iwapo zimekuwa mingi. Hayo yote ni majukumu ambayo mungu ametupa ila sisi tumeamua kufanya tutakavyo wenyewe.
Tumeharibu mazingira yetu kwa njia mingi tofauti tofauti. Moja kati ya njia hizo ni makampuni ambayo yamejengwa katika kila mji. Mengi kati ya makampuni hayo huchoma vyuma ambavyo husababisha moshi mbaya inayofanya watu wafungane vifua na kupatwa na magonjwa mbali mbali ya mapafu. Njia ya pili ni utupaji mbaya wa taka na umwagaji mbaya wa maji machafu. Hiyo ndiyo tabia ambayo watu wamekuwa nayo sikuizi ya kumwaga maji machafu na kutupa taka ovyo ovyo. Wanasababisha uchepuko wa magonjwa kama vile kipindupindu, kichocho na malaria.
Magonjwa haya yote yatakoma iwapo tutasimama wenyewe na tukatae uchafuzi mbaya wa mazingira. Serikali imejaribu kukomesha hali hii lakini binadamu wanao onywa nikama wametia pamba masikioni. lla ya Mungu ni mengi kwani asiyesikia la mkuu huvunjika guu.
Bila kujifikiria wenyewe, vizazi vijavyo havitaweza kukuja iwapo tutaendelea kuhatarisha maisha yetu. Mtu mmoja akifa kwa ajili ya magonjwa yanayosababishwa na uchafu atakuwa
amezuilia kizazi ambacho kilikuwa kije na vizazi vingine. Kutunza mazingira si kazi ya sulubu kwani ni jukumu yetu sote kujilinda na kulinda vizazi vijavyo. Kwa leo sina mengi kwa maana kalamu yangu yalilia wino na kitabu changu chahitaji kipumuo. Langu kubwa nimeshalitekeleza no natumai tungekuwa binadamu wa kutii amri kama vile yesu anavyotii. Utunzaji wa mazingira ni jukumu ambalo linaanza na mimi na linafwata kwako.


Question: Ni jukumu la nani kutunza mazingira
Answer: Letu sote
MADHARA YA KUCHAFUA MAZINGIRA 

Mazingira ni mahali panapotuzunguka na tunapoishi. Mazingira yanafaa kuwa safi kila wakati. Tunazo madhara ya kuchafua maziingira yetu.

Njia moja ya kuchafua mazingira ni kumwaga maji chafu kila mahali. Maji hayo huletea watu magonjwa kama vile kichocho, kipindupindu na magonjwa mengineo. Uchafuzi wa mazingira hufanya mahospitali yetu kujaa furifuri kwa sababu ya magonjwa. 

Lingine ni kuwa hatu hutupa taka taka kila malali na kufanya mazingira yasiwe ya kupendeza hata kidogo. Kama vile mjini Nairobi, watu hutupa taka taka kila mahali.Wale vijani wanaoshi barabarani hutafuta chakula kwenye mapipa ya taka taka, mara nyingi watoto hawa huugua magonjwa ya tumbo kwa sababu ya kula chakula kichafu.
 
Watu hutumia vyoo vibaya na pia kunao wale ambao huenda haja misituni ama nyuma ya nyumba zao na hapo panaponyesha,maji ya mvua hubeba kila aina ya uchafu na kuelekeza mitoni. Tukitumia maji hayo kunywa au kupikia, mara nyingi tunakua wagonjwa. 

Sisi binafsi tunapaswa kuwa wasafi ili tusiwe na magonjwa yasiyo kua tiba. Pia tunahimizwa tusikate miti ili kusikue na ukame. Kunao wanyama ambao hutengemea mazingira safi ili kuishi. 

Mambo tunayopaswa kufanya ili kuboresha mazingira yetu ni kupanda miti. Pia, tuchome taka taka ili isitapakae kila mahali.  Tukiwa nyumbani tunapaswa kusafisha mazingira ili  kuboresha afya zetu.

Maringira yanapokua safi,  tunaboresha afya zetu  na pia hospitali zetu huwa na watu wachache wanaotaka huduma.  Tunapotunza maisha yetu, tutakua na maisha marefu duniani. Pia tukiwa wasafi, tutakua karibu na Mungu, kwani Mungu huwapenda walio wasafi. Mazingira yawe safi kila wakati. 



Question: Ukame huletwa na ukataji wa nini
Answer: Miti