theophilusowiti/AfriQuAD huggingface dataset:
Ukosefu wa vyoo wazua hofu ya maradhi Kaunti 

VIONGOZI katika Kaunti ya Marsabit wameelezea hofu yao kuhusu hali duni ya usafi katika eneo hilo kutokana na ukosefu wa vyoo.
Wakazi wengi wamekuwa wakijisaidia vichakani na maeneo ya wazi kwa kukosa vyoo. 
Kulingana na Naibu Gavana katika kaunti hiyo, Bw David Saruni, utafiti uliofanywa majuzi ulionyesha kuwa karibu robo tatu ya wenyeji huwa wanajisaidia katika maeneo ya wazi. 
"Kama ilivyoibuka kwenye mojawapo ya vikao vya kamati za kaunti, kuna haja kubwa kukabili hali hiyo kabla igeuke kuwa janga hatari katika eneo hili," akasema.
Alisikitika kuwa hali duni ya usafi imesalia kuwa kuwa tatizo kuu katika eneo hilo kwa muda mrefu, akiwataka wadau kubuni njia za kutafuta suluhisho kwa matatizo ya maji. Hali hiyo imetajwa kuchangia maradhi kama homa ya matumbo, kipindupindu, kuharisha na kudumaa katika ukuaji miongoni mwa watoto. Alisema kuwa kijumla, hali pia inawaathiri hata kiuchumi kwani watu wengi huwa hawana nguvu kushiriki kwenye shughuli za maendeleo. 
Aliwaomba wahisani kujitokeza kupiga jeki juhudi za kuwasaidia wakazi katika kaunti zilizo katika maeneo kame kama MarsabiT, Isiolo, Tana River na Wajir. Alisema idadi kubwa ya wenyeji hawana vibuyu vya kuchotea maji. Kulingana na Wizara ya Afya, kaunti hiyo 
inakisiwa kupoteza zaidi ya Sh332 milioni kutokana na matatizo yanayohusiana na ukosefu wa usafi. Utafiti huo ulifanywa na mashirika ya Oxfam, PACIDA, Concern Worldwide. Wasda,
Racida, Acted kati ya mengine mengi. 

Question: Naibu Gavana wa kaunti ya Marsabit ni nani
Answer: Bw David Saruni
Andika insha ya madhara ya kuchafua mazingira
Moja wapo ya vitisho vikubwa kwa mazingira ni uchafuzi. Uchafuzi wa mazingira unamaanisha kuyaharibu kwa kutia dosari hali yake asilia. Kuna njia nyingi za kuchafua mazingira. Watu wengi hufikiri kuwa uchafuzi wa mazingira hufanyika tu kwenye nchi zenye viwanda vingi. Ni wazi kuwa uchafuzi huo ni mkubwa katika nchi hizo kuliko nchi nyingine lakini inawezekana
pia kuwepo katika nchi zinazoendelea ambako hakuna viwanda vingi.
Hebu tuchunguze uchafuzi wa maji katika nchi yenye viwanda vingi. Kemikali na uchafuzi wa viwanda hutupwa katika mito. Maji ya mto huwa na sumu nyingi kiasi kwamba wanyama na mimea ya majini hufana hatimaye kusombwa hadi baharini au ziwani.
Ni kweli kwamba uchafuzi huu wa maji hauja kuwepo sana katika fiche zinazoendelea, lakini si kwamba haupo, maji yanaweza kuchafuliwa kwa njia nyingi zaidi ya viwanda. Tatizo kubwa la nchi zinazoendelea ni jinsi ya kujiongezea chakula katika jamii zenye idadi kubwa ya watu. Wakulima wanahimizwa kulima kwa kutumia dawa mbalimbali za kilimo. Baadhi ya dawa hizi zinazowekwa mashambani husombwa na maji ya mvua na kusafirishwa hadi mitoni. Dawa hizi zifikapo mitoni, husaidia kukuza mimea ambayo huzuia mwendo wa maji na wanyama kuishi kwa usalama. Mazingira ni mambo yote yanayomhusu na kumzunguka binadamu, kama vile ardhi, mito, maziwa, bahari na hewa inayomzunguka kwa wakati huu ambapo idadi ya watu duniani inazidi kuongezeka na mataifa yamekuwa na ongezeko la viwanda. Mazingira yamekuwa katika hatari kubwa. Njia nyingi mbinu duni za kilimo husababisha mmomonyoko wa udongo, ufugaji wa mifugo wengi katika kipande kidogo cha ardhi hugeuza sehemu yenye rutuba kwa jangwa. Uvuvi wa nyavu za kukokotoa katika maeneo ambayo samaki baharini Hizi ni baadhi ya njia nyingi ambazo zinaharibu mazingira yetu. 
Kufikia hapo tumejadili uchafuzi wa maji. Hata hivyo lazima ikumbukwe kuwa kuna uchafuzi wa hewa, hasa katika nchi zinazoendelea na zenye viwanda vingi. Viwanda vingi na idadi kubwa ya magari hutoamoshi mwingi wenye sumu katika hewa. Ni wazi kuwa tatizo hii limekuwa kubwa kiasi ambacho baadhi ya nchi zimepitisha sheria kuzuia uchafuzi ya aina zote.



Question: Mojawapo ya tisho ya mazingira ni nini
Answer: Mazingira
Omukungu wa UN akubirizza obwetwaze mu by'obufuzi (AP) - Olukiiko lw'Amawanga Amagatte lwandibadde lufuna engeri y'okulaga obwetwaze mu by'obufuzi, okuzzaawo obutabaako ludda lwe lutwala mu by'obufuzi olwali luguddewo oluvannyuma lw'ebikolobero bya Ssebutemba 11 era n'okwongera okukolagana obulungi n'abasiraamu abali mu nsi yonna abali mu buwumbi 1, omukungu wa UN omukulu yagamba ku Mmande.

Question: Kí ni òṣìṣẹ́ àjọ Ìparapọ̀ Àwọn Orílẹ̀-Èdè sọ pé ó yẹ kí àjọ náà wá ọ̀nà láti fi hàn?
Answer: obwetwaze mu by'obufuzi
Mnazi ni mti ambao hupatikana sana sana katika maeneo ya pwani. Ni mti mrefu na mwembamba; na usiokuwa na matawi kwenye shina lake. Kwenye kilele ndiko kuna makuti ambayo ndiyo majani ya mnazi. Nazi pia hupatikana huko kwenye kilele.
 
Kuna watu wawili ambao huhusika na mnazi, mgema na mkwezi. Mgema hupanda mnazi kwa ajili ya kugema tembo. Ndio maana kuna methali kuwa cha mlevi huliwa na mgema. Lakini mkwezi hukwea au hupanda mnazi kwa ajili ya kuangua nazi.

Swali ambalo bila shaka unajiuliza ni, â€˜Je, mkwezi hupandaje juu ya mnazi?â€™

Kuna njia mbili za kupanda juu ya mnazi. Ya kwanza ni kwa kutumia kamba. Mkwezi hufunga miguu yake kwa kamba na kuipitisha juu na chini ya nyayo. Kisha akajivuta juu kwenye shina huku akibanisha kamba alizojifunga kwenye shina ili asiteleze.

Njia ya pili ni kwa kutumia vidato. Vidato (umoja ni kidato) ni ngazi ambazo huchongwa kwenye shina la mnazi. Mkwezi hupanda mnazi akitumia ngazi hizi.

Mnazi una faida nyingi sana. Sehemu ya mnazi yenye faida kubwa sana ni nazi yenyewe! Mkwezi anapoangua nazi huifua,yaani hutoa maganda ya juu. Nazi ikishafuliwa hupasuliwa ili kupata nyama nyeupe. Maji yanayotoka kwenye nazi huweza kunywewa kama kinywaji, kisha nazi hukunwa ili kutenganisha nyama na kifuu kwa kutumia mbuzi. Nazi inapokunwa kwa mbuzi huvunjika vipande vidogovidogo. Hivo vipande vidogovidogo ndivyo huwekwa kwenye kifumbu (aina ya kichujio). Kisha maji huongezwa na kichujio kukamuliwa ili kutoa tui.

Tui, yaani maziwa meupe ya nazi, ndiyo huwekwa kwenye chakula kama kiungo ili kuongeza ladha. Tui yaweza kuongezwa kwenye mboga, mchele, maharagwe, mihogo na kadhalika.

Kifuu ama ile sehemu ngumu inayobaki baada ya nyama kutewa, pia ina kazi yake. Yaweza kutumiwa kutengenezea upawa, ambao hutumiwa kama kijiko kikubwa cha kuchotea supu wakati wa kupakua; ama kutengeneza kata ambayo yaweza kutumika kwa kuchotea maji kwenye mtungi. Hii ndiyo maana kuna methali isemayo kuwa siri ya mtungi aijuaye kata. Kifuu vile vile kinaweza kutumika kama kuni na kwa kutengenezea mapambo.

Kwenye makumbi (maganda yanayobaki baada ya kufuliwa) hupatikana ndifu. Ndifu ni nyuzinyuzi ambazo hutumika kutengeza kamba. Bidhaa nyingine ambazo hutengenezwa kutokana na nazi ni mafuta ya kujipaka, mafuta ya kupika na sabuni.

Sehemu nyingine ya muhimu katika nazi ni makuti. Makuti hutumika kuezekea nyumba na kutengeneza fagio.



Question: Ni sehemu gani ya mnazi yenye faida kubwa sana
Answer: Nazi
HOTUBA KUHUSU UMUHIMU WA KUHIFADHI MAZINGIRA 
“Mwalimu Mkuu, naibu wa mwalimu mkuu, walimu na wanafunzi hamjambo? Ningependa kuwashukuru kwa kufuka hapa ili kupata nasaba kuhusu jinsi tutakavyotunza na kuhifadhi mazingira yetu kwa manufaa yetu. Ninatoa shukrani kwa walimu kwa kunipa fursa hii nije niwahutubie. 
Swala la muhimu ni kuwa tutakapo hifadhi na kutunza miti, tutaweza kupata mvua na hivyo kufaidi  mimea. Ukataji wa miti ovyo ovyo unapaswa kupigwa marufuku na wanaopatikana kupigwa faini. Hii itasababisha kuwepo kwa mazingira safi na yenye kuvutia mno. 
Wakulima pia wanapaswa kutumia kemikali kwa makini. Kemikali hizo zinapoingia kwenye ardhi, zinaharibu mchanga na pia kuua wanyama wadogo walio kwenye mchanga. Haipaswi kutumiwa kwa viwango vya juu kwani hii husababisha mchanga kukosa rotuba na hatimaye mazao duni. . 
Uchafu unaotoka viwandani unafaa kutibiwa kabla ya kuelekezwa kwenye mito. Kukosa kitibu uchafu huu kunaleta kuwapo kwa magonjwa na pia kuleta vifo vya wanyama wa majini. Magonjwa yanaposambaa huleta madhara mengi katika nchi yetu. 
Tunapaswa pia kuhakikisha tunasafisha na kuelekeza maji machafu papasavyo, kukata vichakea karibu na makao yetu na kujiepusha na hatari za ugonjwa kama malaria na kipindupindu. Asanteni sana kwa kunipa fursa hii na natumai tutakapotunza mazingira tutapata faida nyingi.” 

Question: Kemikali huua wanyama wadogo walio wapi
Answer: mchanga
ï»¿Watu waliosahau
Ursula Nafula
Edwin Irabor

Kiswahili

Hapo zamani za kale, kulikuwa na kijiji
kilichoitwa Raha. Watu wote walikuwa
vijana.
Hapakuwa na mwanamume wala
mwanamke mkongwe kijijini humo.

Vijana wa kike na wa kiume kijijini
Raha walicheza na kufurahi. Walikula
walichopenda na kunywa chochote
kilichowalevya. Walifurahi mchana
kutwa na usiku kucha.
Hivi karibuni, walisahau namna ya
kufanya kazi.

Pia walisahau chochote kilichotendeka
siku iliyopita.
Siku moja vijina wa kijijini Raha
waliamka na kukuta kuwa chakula
chote kilikuwa kimeisha. Hapakuwa
hata na tone moja la mvinyo. Ala zote
za muziki zilikuwa zimevunjika.

Hapakuwa na muziki wa kucheza.
Hata hawangeweza kucheza kwa
sababu walihisi njaa na kudhoofika.
Walienda kwa Oza, chifu wa kijiji, na
kulia kwa uchungu.

Chifu wao kijana alitoka nje ya
chumba na kuwasihi, "Acheni! Watu
wapendwa wa kijiji cha Raha.
Tafadhali acheni kulia. Tutaweza kufa
hivi karibuni. Heri tutumie nguvu tulizo
nazo kubaki hai."

Watu walipiga kelele, "Wewe ni chifu
wetu! Lazima utuokoe!"
Baada ya kunyamaza kwa muda, chifu
Oza alisimama akasema, "Mimi si
chifu wenu tena. Nitaondoka hapa
nitafute pahali palipo na amani.
Mnaweza kumchagua chifu
mwingine."

Kwa hivyo, chifu Oza aliingia
chumbani kwake akakusanya virago
vyake na kuondoka.
Watu hawakujua nani angekuwa
kiongozi wao. Hawakujua la kufanya.
Walilia zaidi.

Halafu sauti ndogo na nyororo
ikasema, "Nitakuwa chifu wenu!"
Kila mmoja aligeuka kujua aliyeitoa
sauti ile. Wote waliangaliana.
Walitazama kila mahali lakini
hawakumtambua aliyekuwa
amezungumza.

Watu hao walishangaa kumwona
mtoto mdogo mbele yao.
Mtoto huyo alisema, "Ndiyo! Nitakuwa
chifu wenu. Ninaweza kuwasaidia.
Lakini, lazima mniahidi kuwa
mtakoma kusherehekea mchana na
usiku. Tena, lazima mfuate ushauri
wangu."

Watu hao walivutiwa sana na ujasiri
wa mtoto huyo. Wakaahidi kumtii.
Akawapeleka katika shamba lililokuwa
na rutuba. Wakala, wakanywa na
wakapumzika. Halafu, akawafunza na
kuwakumbusha jinsi ya kulima.

Wakisaidiwa na yule mvulana mdogo
kama chifu wao, watu wa kijijini Raha,
walianza kujifunza maana ya jitihada.
Walifanya kazi kwa bidii.
Baadaye, walipata chakula na vinywaji
vya kutosha. Walifurahi na
kusherehekea tena. Lakini, pia,
waliendelea kufanya kazi.

Kila usiku, yule chifu mdogo aliondoka
kijijini na kukutana na mzee mwenye
busara.
Alimhadithia kuhusu wanaume na
wanawake shujaa waliotatua matatizo
ya watu wao.
Hatimaye, mvulana huyo, alikuwa mtu
mwenye hekima na mwenye uwezo
mwingi.


You are free to download, copy, translate or adapt this story and use
the illustrations as long as you attribute in the following way:

Watu waliosahau
Author - Edwin Irabor
Translation - Ursula Nafula
Illustration - Edwin Irabor
Language - Kiswahili
Level - Longer paragraphs
Â© African Storybook Initiative 2018
Creative Commons: Attribution 4.0
Source www.africanstorybook.org


Question: nani alikusanya virago vyake na kuondoka
Answer: chifu Oza
Hissène Habré, aussi connu comme Hissein Habré (en arabe tchadien : حسين حبري  [hiˈsɛn ˈhabre]), né le 13 août 1942 à Largeau et mort le 24 août 2021 à Dakar, est un homme d'État tchadien. Il est président de la République du Tchad de 1982 à 1990. Issu d'un clan du nord, il rejoint les rebelles du Frolinat contre le gouvernement tchadien dominé par le sud dans la première guerre civile tchadienne. En raison d'une rupture avec Goukouni Oueddei, un autre commandant rebelle, Habré et son armée rebelle les Forces armées du Nord (FAN) s'allient brièvement avec le gouvernement de Felix Malloum avant de se retourner contre ce dernier. Sous les termes des Accords de Lagos en 1979, Malloum démissionne, et Habré est nommé ministre de la Défense dans le Gouvernement d'union nationale de transition (GUNT) avec Oueddei comme président. Leur alliance s'est effondré rapidement, menant à une deuxième guerre civile qui s'achève en 1982, quand les forces de Habré renverse Oueddei. Devenu maintenant le nouveau président du Tchad, Habré impose une dictature à parti unique gouvernée par son Union nationale pour l'indépendance et la révolution (UNIR), sous laquelle le pays éprouve une violation généralisée des droits de l'homme. Il reçoit le soutien de la France et des États-Unis tout au long de son régime en raison de son opposition au dirigeant libyen Mouammar Kadhafi. Il dirige le pays pendant le Conflit tchado-libyen, aboutissant à la victoire en 1987 dans la guerre des Toyota avec le soutien français. Il est renversé en 1990 par un coup d'État monté par son ancien général Idriss Déby et s'enfuit en exil au Sénégal. En 2006, il est inculpé de crimes contre l'humanité, crimes de guerre et actes de torture. Son procès, qui s'ouvre à Dakar en 2015, est la première utilisation de la compétence universelle sur le continent africain. Human Rights Watch affirme que 1 200 personnes ont été tuées et 12 000 torturées par son régime. Il est condamné à la prison à perpétuité en appel en 2017. Il meurt en prison du COVID-19 quatre ans plus tard.

Question: Fi tɛ Hisène Habré hɔ̀n hwlă ɖo ?
Answer: Sénégal
ASIYESIKIA LA MKUU HUVUNJIKA GUU
Methali hii inamaanisha mja yeyote asiyesikiliza mawaidha au nasaha za wayele wake, hukumbwa na dhoruba. 
Inatumika kuwaonya wale wanaopuuza ushauri na nasaha za walio juu yao.
Mkadi ni ghulamu mwenye umri wa miaka thenashara. Alizaliwa na kulelewa katika familia yenye pato la heri. Alipata malezi mema kutoka kwa wazazi wangu. Hakuna chochote alichokitoji akakikosa. Fauku ya hayo, kijana huyu alikuwa wembe masomoni. Hakuna aliye mpiku kijana huyu darasani. 
Naam wahenga hawa kwenda mrama waliponena kwamba si vyote ving'avyo ni dhahabu. Tabia za kijana huyu zilikunuka fe! Mambo aliyoyafanya Mkadi ni shetani tu aliyeweza kuyafanya. Jambo hilo halikuwafurahisha wazazi wake. Walijaribu kwa jino na ukucha kumrudi mwango lakini wapi. Sikio la kufa halisikii dawa. Mkadi aliyatia masikio yake nta na kutosikia la mwadhini wala la mteka maji msikitini. Alishikana na kundi la vijana afriti kijiti.
Waliomuelewa vizuri kijana huyu walimtambua tatizo lake. Tabia hii yake mbaya ilitokana na ugwiji wake masomoni uliomfanya ajivike ujeuri. Walimu wake walimpo nasaha. Wanafunzi wenzake walio ona dalili za maporomoka ya maadili walijaribu kumsaidia ila juhudi zao ziliambulia patupu. Mkadi aliamua kulivaa joho la ujeuri. 
Mkataa pema pabaya pamngoja na mwiba wa kujichoma mwenyewe hauna kilio. Siku moja Mkadi alifikwa na mashaka baada ya kumdharau mkuu wa polisi. Jumatatu hiyo asubuhi ilikuwa siku ya chete. Alienda Cheteni na kutokana na tamaa yake alimbakura muuza vibeti cheni yake ya dhahabu aliyokuwa amevaa shingoni· Jambo hili halikumfurahisha na alifululiza hadi kituo cha polisi kumshtaki Mkadi. Baada ya muda wa kelbu kukalia mkia wake, Mkadi alikuwa kashatiwa nguvuni. 
Huko mahakamani ghulamu huyu alitoa cheche za matusi. Mkuu wa polisi aliamrisha Mkadi apewe kifungo cha miaka miwili gerezani kwa kutoa matusi mbele ya koti. Hapo ndipo nilijifunza asiyesikia la mkuu huvunjika guu.


Question: Mkadi alilelewa katika familia ya aina gani
Answer: yenye pato la heri
Dee edemede na-akpali akpali nke na-amalite site n'okwu ndị a: Ụbọchị ahụ anyị nọ na-atụsi anya ya ike bịara n'ikpeazụ. Ọ bụ ụbọchị... Satọdee mgbe a gwara anyị ka anyị kwadebe ịga leta nwanne mama anyị nke chọtara nwa ya nwoke a tọọrọ afọ atọ gara aga. Obi gbawara mụ na nwanne m nwanyị afọ atọ gara aga mgbe anyị nụrụ na a tọọrọ ya. Obi tọrọ anyị ụtọ nke ukwuu mgbe a gwara anyị na a chọtara ya. Mgbe anyị nwetasịrị onwe anyị, anyị banyere n'ụgbọala ma malite njem anyị. Ọ bụ njem were anyị ogologo oge, ma anyị ruru n'ụlọ ha. Mụ na mama m na nwanne m nwanyị malitere ịkwa ákwá! Mgbe anyị hụrụ ihe merenụ, ọ kwụsịrị.

Question: Kí ló mú kó pẹ́ tó bẹ́ẹ̀
Answer: njem
UN Watch was founded in 1993 under the chairmanship of Morris B. Abram. Abram served as the Chairman of the United Negro College Fund and President of Brandeis University. Abram was active in community affairs as President of the American Jewish Committee (1963-1968); Chairman of the National Coalition Supporting Soviet Jewry (1983-1988); and Chairman of the Conference of Presidents of Major American Jewish Organizations (1986-1989).

Question: Wanene farkon shugaban UN Watch?
Answer: Morris B. Abram
On April 7, 2022, in a televised address, Hadi resigned, dismissed Vice President Ahmar, and transferred the powers of the President and Vice President to the Presidential Leadership Council, with Rashad al-Alimi, former Interior Minister under President Saleh, as its chairman. The council has seven deputy chairs, one of whom is the leader of the Southern Transitional Council, Aidarus al-Zoubaidi.

Question: Hena ne Yemen ᴐmanpanyin abadeakyri wᴐ afe mpem mmienu ne aduonu mmienu mu?
Answer: Rashad al-Alimi
Lord Voldemort (, in the films) is a sobriquet for Tom Marvolo Riddle, a character and the main antagonist in J. K. Rowling's series of "Harry Potter" novels. The character first appeared in "Harry Potter and the Philosopher's Stone", which was published in 1997, and returned either in person or in flashbacks in each book and its film adaptation in the series except the third, "Harry Potter and the Prisoner of Azkaban", in which he is only mentioned. Voldemort is the archenemy of Harry Potter, who according to a prophecy has "the power to vanquish the Dark Lord". He attempts to murder the boy, but instead kills his parents, Lily and James Potter, and leaves Harry with a scar on his forehead in the shape of a lightning bolt. Nearly every witch or wizard dares not utter his name and refers to him instead with such monikers as "You-Know-Who", "He Who Must Not Be Named", or "the Dark Lord". Voldemort's obsession with blood purity signifies his aim to rid the wizarding world of Muggle (non-magical) heritage and to conquer both worlds, Muggle and wizarding, to achieve pure-blood dominance. Through his mother's family, he is the last descendant of the wizard Salazar Slytherin, one of the four founders of Hogwarts School of Witchcraft and Wizardry. He is the leader of the Death Eaters, a group of evil wizards and witches dedicated to ridding the Wizarding World of Muggles and establishing Voldemort as its supreme ruler.

Question: ngubani umlingisi waVoldemort?
Answer: Tom Marvolo Riddle
MADHARA YA UCHAFUZI WA MAZINGIRA.

Mazingira ni mambo yanayo mzunguka kiumbe . Athari ni matokeo inayo bakia kwa muda baada ya kitu kufikwa na jambo. Mazingira ni muhimu katika maisha ya viumbe vyote. Tusipoyatunza mazingira yetu kwa kupaweka pawe pasapi tutapata athari kubwa sana.

Maji ni muhimu sana katika maisha ya kiumbe chochote hasa viumbe wanaoishi majini kama vile samaki.Taka taka kutoka viwandani hutupwa katika mito na huyachafua maji. Binadamu wakifulia nguo katika mito huyachafua maji. Wengine hata hujisaidia haja zao katika mito.

Kutupatupa taka ovyo ovyo zitokazo kwa nyumbani kwetu husababisha taka taka kurundikana kila mahali. Unapotembea na kupata mirundiko ya taka taka kila mahali, wakati mwingine utakosa ata mahali pa kutembelea.Mandhari haya pia hayapendezi hata kidogo.Hapo ndipo wanyama au wadudu wadogo wadogo kama vile panya huishi na hueneza magonjwa. Jambo hilo linaweza kusababisha magonjwa. 

Mathara mengine ni moshi kutoka viwanda,moshi hii huchafua hewa safi ambayo binadamu huhitaji. Hewa inapokuwa chafu, husababisha magonjwa.Magari ambayo tunayaendesha pia yanachangia kwa uchafuzi wa mazingira. Magari hayo hutoa moshi chafa au mbaya na yenye harufu mbovu na inachafua mazingira. Tunapokata miti kwa manufaa ya kuchoma makaa,moshi ya makaa huchafua hewa na kuathiri hali ya anga. No hapo ndipo tunapata ukame.

Serekali imehusika na harakati za uhifadhi wa mazingira pamoja na mashirika mengine, na tunafaa kuwaunga mkono kama wananchi.Tusisahau kua msumeno haukati mbele peke yake ila hadi nyuma. 


Question: Hewa husabibishaje magonjwa
Answer: inapokuwa chafu
It is the only state in Nigeria to border ten other states. Named for the Hausa word for river (Kogi). Kogi State was formed from parts of Benue State, Niger State, and Kwara State on 27 August 1991.

Question: Ipinle melo lo yii ipinle Kogi ka?
Answer: ten
Serikali ya kaunti ya Kiambu kwa ushirikiano na benki ya maendeleo imetenga kiasi kikubwa cha fedha kwa ajili ya ukarabati wa barabara za vijijini nĩgetha crop yields ciandĩke muno kũmotha ase omwaka o 2026 gĩthaka kũu maeneo ya mashambani. Mradi huu unalenga kuhakikisha kuwa barabara zote zinazoelekea kwenye maziwa ya kukusanyia maziwa na kahawa zinawekwa lami au kokoto ili kuzuia kukwama kwa magari wakati wa msimu wa mvua kubwa za masika.

Abalimi duto sani nĩmakenete muno nchere banyore faida kubwa kupitia vikundi vya ushirika ambavyo vinaratibu usafirishaji wa haraka wa bidhaa zao hadi sokoni Nairobi. Kamati maalum za mitaa zimeundwa ili kusimamia ubora wa kazi na kuhakikisha kuwa vijana wa maeneo husika wanapata ajira za muda wakati wa ujenzi huu wa miundombinu ya usafirishaji.

Question: What rural transport corridor infrastructure restoration funding allocation thirikaari ya Kiambu approved to connect dairy markets e higa mar 2026?
Answer: ukarabati wa barabara za vijijini nĩgetha crop yields ciandĩke muno kũmotha
Kuonde Pogo Mizigo e Dho-nam
Dho-namni tiyo kod kuonde mopogore opogore (Terminals) ne ting'o mizigo mag kiti mopogore. Nitie kuonde kende (berths) mane olos ne ting'o cham, soda ash, clinker, titanium, kod weche mag petrol. Kuondigi oriwo Kipevu Oil Terminal, Shimanzi Oil Terminal, kod Mbaraki wharf.

Kuonde mag 'Multipurpose Berths' achiel kod ariyo tiyo ne meli mag jowuoth (cruise vessels), nyasir (steel), kontena, kod meli mag RORO. To kuonde (berths) namba 5, 11, kod 12 tiyo ne meli mag 'Conventional' kod kontena manigi gige gi lweny mag ting'o mizigo.

Question: Berths namba 5, 11, kod 12 tiyo ne kiti mag meli mage?
Answer: 'Conventional' kod kontena
Algiers (/ælˈdʒɪərz/ al-JEERZ; Arabic: الجزائر, romanized: al-Jazāʾir; Berber languages: Dzayer; French: Alger, [alʒe]) is the capital and largest city of Algeria. The city's population at the 2008 Census was 2,988,145 and in 2020 was estimated to be around 4,500,000. An estimate puts the population of the larger metropolitan city to be around 8,000,000. Algiers is located on the Mediterranean Sea and in the north-central portion of Algeria.

Question: Kurow bεn ne Algeria ahenkurow?
Answer: Algiers
Àwọn igbó máa ń jẹ́ ibùgbé fún àwọn ẹranko. Bí àpẹẹrẹ, àwọn ẹyẹ máa ń kọ́ ìtẹ́ wọn sórí igi. Àwọn ẹranko kan tiẹ̀ máa ń fara pa mọ́ sábẹ́ igi nígbà tí oòrùn bá ń jó. Yàtọ̀ sí pé àwọn igi yìí máa ń pèsè oúnjẹ fún àwọn ẹranko. Àwọn baba ńlá wa kò ní ilé ìwòsàn òde òní. Àwọn oníṣègùn igi máa ń lo àwọn ewé àti àwọn igi láti fi tọ́jú àwọn ẹranko. Àwọn ẹyẹ kan tiẹ̀ máa ń lo àwọn igi tó ń mú kí igbó tutù dípò kí wọ́n máa fi omi rinlẹ̀. Àwọn igbó máa ń jẹ́ kí àwọn igbó tó ń mú kí igbó tutù dípò kí wọ́n máa mú omi rinlẹ̀. Àwọn igbó máa ń jẹ́ kí àwọn igbó tó ń mú kí igbó tutù dípò kí wọ́n máa mú omi rinlẹ̀.

Question: Ebiragala bye bibeera mu kibira
Answer: àwọn ẹranko
The Angolan Armed Forces () or FAA is the military of Angola. The FAA consist of the Angolan Army ("Exército Angolano"), the Angolan Navy ("Marinha de Guerra Angolana") and the National Air Force of Angola ("Força Aérea Nacional de Angola"). Reported total manpower in 2021 was about 107,000. The FAA is headed by the Chief of the General Staff António Egídio de Sousa Santos since 2018, who reports to the Minister of National Defense, currently João Ernesto dos Santos. History.

Question: Izina ry'igisirikare cyo muri Angola ni irihe?
Answer: The Angolan Armed Forces () or FAA
Fasaha ta sauƙaƙa wa ɗalibai yin karatu a kan layi don ɗaukar darussa daban-daban don su wuce jarrabawar su. Hakanan ana iya yin bincike mai mahimmanci a cikin kwanaki da yawa kuma a sami amsar da ta dace. Yiwuwar buga takarda ko littafi yana da sauƙi saboda akwai sauƙin da fasaha ta yadu da amfani da shi a duk duniya ta hanyar fasaha. Hakanan, aiki yana da sauƙi. Tattaunawa tsakanin ɗalibai ko ƙasashe daban-daban yana da sauƙi. Dalibai na iya yin magana da iyayensu a cikin aji. Masu fasaha na iya fahimtar ƙalubalen da ke shafar darussan daban-daban don su wuce jarrabawar su.

Question: Àwọn nǹkan tí ìmọ̀ ẹ̀rọ ń ṣe
Answer: bincike