theophilusowiti/AfriQuAD huggingface dataset:
SOKO LETU
Soko ni eneo kubwa ambalo linajadiliana na watu, wachuuzi na wanunuaji bidhaa. Soko letu lina vitu kadha wa kadha kama vile nyanya, vitunguu, mayai na mengineyo. Kwa kweli wasemavyo wahenga likikatika moyo uhudi si pato. Wanunuaji bidhaa huja sokoni mwetu kununua vitu kadhaa. Mimi hushirikiana na mama yangu kuuza bidhaa kwa kweli, "umoja ni nguvu utengano ni udhaifu,” katika kukusanya pesa ndipo mimi hushiriki na mamangu. Wanaonunua bidhaa huja na vikapu kwa vile kupima vitu na kuhesabu pesa ni kazi inayohitaji maarifa cha kuzingatia unapoibiwa kama muuzaji ni kwamba wanapotoroka mbio za sakafuni huishia ukingoni. Kwa siku, sisi huuza zaidi ya nyanya ishirini kwa maana sisi hupata shilingi mia mbili. Shamba 
tunalotoa haya matunda lina rotuba nzuri lakini bali si zuri kama halaika. 
Muuzaji nyama hupata faida nyingi kutokana na wanunuzi wengi. Viazi huchongwa na kupika chipsi. Chipsi huleta faida nyingi hata kama ni hatari. Kinachomfurahisha mama yangu kama kibogoyo aliyeota meno ni wanunuzi ambao ukiwahimiza kwa kitu wao hawapingi.
Chambilecho wahenga, kuwa mgagaa na upwa hali wali mkavu. Macho hayana pazia kwa kweli, wale huweza kuiba bila mtu kufahamu kuwa siku za mwizi ni arobaini. 
Kabla bidhaa kuuzwa, kabla mama kuwasili mimi huchunguza bei kwanza kabla kumwuzia kitu chochote kwa mtu yeyote. Mama anaweza kuniacha nikauze kwa vile anajua mimi ni mwaminifu kama mchana na kwa vile mpole kama mwanakondoo. 
Mama huniadhibu ninapowapa watu waende na vitu ovyo. Ninafaa kutii jamaa yangu kwa kuwa nisipo asiyefunzwa na mamaye hufunzwa na ulimwengu. Ni vibaya kumkasirikia kwa kuwa amekuadhibu ni vyema kuona na kujirekebisha tabia. Tumeweka kiambaza kikubwa katika kuzingira soko letu. Chambilecho wahenga vyote ving’aavyo si dhahabu.

Question: Ni nini iko na bidhaa kama vitunguu na mayai
Answer: Soko
Loka mar dho-nam (Blue Economy) e piny Kenya oting'o lony mar pi kod gige nam mane nigi nengo maduong'. Nam Mombasa, mane en dho-nam maduong' ahinya e piny East Africa, oting'o kuonde mag yie (berths) mokalo piero ariyo (20) kendo oriwore gi mbeka mar reli manyien mar SGR (Standard Gauge Railway). Reli mar SGR ne ogere e kind Mombasa kod Nairobi lunda mar chapa bilion $3.2, kendo dwe mar Mei 2017 e dwe mane ochakiye. Mbeka mar dwecho rek (commercial fishing) bende dongo e loka mag Shimoni kod Lamu, kama sirkal dwaroe ni ji odwech rek maromo kilo milion lunda mar piero ang'wen (40 million kg) e higni manyiecho. Bende, mbeka mar bura (maritime security) kod gengo jokuol nam (piracy) e nam mar Indian Ocean osebedo ka omiyo piny Kenya dapo maduong'.

Question: Dho-nam mar Mombasa nigi kuonde mag yie (berths) adi?
Answer: mokalo piero ariyo (20)
ASIYESIKIA LA MKUU HUVUNJIKA GUU. 
Methali hii inamaanisha ya kuwa wale ambao wakipewa wasia, mawaidha, mafunzo au maelezo na wazazi au wakubwa hujifanya wauaji na hawafuati wanavyoambiwa basi huishia mashakani na majuto. Methali hii hutumika kuwashauri watu umuhimu wa kuufuata ushauri wa wazazi au wakubwa wao au watu walio wazidi maarifa. Hii inawasaidia kuwarekebisha kwa maovu wanayoyafanya.  
Maria alikuwa mtoto mzuri mno ambaye wengi walimsifia  si vijana, si wasichana, si watoto, si wazee na hata pia wavyele wake. Msichana huyu alikuwa na uzuri usiomithilishwa na mtu bali ungemithilishwa na mahurulaini peponi. Kiuno chake kilikuwa cha nyigu shingo ya upanga, kifua kilichosimama saa sita, nyuma kinashangilia atembeapo huku ungedhani anaogopa kukanyaga viumbe vya Rabana vilivyo ardhini. 
Msichana huyu hakusifiwa kwa maumbile tu bali pia masomoni. Walimu, wazazi pamoja na wanafunzi wenzake walimpongeza mara kwa mara. Kila yaumu iliyopangwa ni ya kutuza walioibuka kuwa washindi mtihanini, basi Maria asingekosa kutajwa sio mara moja ila kwa uchache alikuwa akitajwa mara nne. Kufaulu kwake mtihanini hakukuja hivi hivi bali ni kwa zile jitihada zake na ukakamavu masomoni kama mchwa anayejenga kudurusu chake akitumia mate. Naye Rabana hakumwacha mja wake katu kwani  alimsaidia kuyakumbuka aliyoyasoma yalipoletwa mitihanini na hata yale aliyokuwa hakuyasoma kumpa fahamu kuyajibu. 
Wavyele wake hawakuwa na shaka kabisa kuhusu maisha yao pamoja na ya mwanao. Hii ni kwa sababu ya alivyokuwa akifaulu vyema masomoni. Wazazi wake walikuwa na imani sana nayeye yakuwa siku ya masika iliyopangwa na Muumba wao maisha yao yangebadilika na kuwa yenye furaha na wingi wa amani. Umaskini wao uliwauma sana nyoyo zao kwani jamii na majirani zao hapo kijijini waliwatenga. Ilikuwa nadra kuona moshi ukifoka kutoka kwenye kijumba chuo cha msongo kilichowaka upande mmoja. Waamkapo walikuwa hawajui wale nini wala saa watakipata wapi chakula.  
Mambo yalienda kinyume kabisa na walivyofikiria wazazi wake. Maria alipoingia kidato cha kwanza katika shule ya kitaifa, alijiona sana na hakuna mwingine aliyemshinda. Alianza kutembea na kujihusisha na vikundi vya wasichana waliokuwa na utovu wa nidhamu na mambo waliyokuwa wakiyafanya hayakuweza kusemeka kwani yalikuwa maovu sana.  Kila dume na kijanadume hakuna sasa aliyekuwa hajui mwili wa Maria nje na ndani. 
Wazazi wake walijaribu kumkanya na hata waliokuwa mbari yake walijaribu kumkanya ila jitihada zao hazikufua dafu kabisa. Wazazi wake hawakuwa na lakufanya ila kuosha mikono yao na kumuachia dunia. Maria alikuwa hasikii la mwadhini wala la mteka maji kisimani. Atoka mapema pale nyumbani akirudi ni usiku wala hataki kuulizwa. 
Muda si mrefu, Maria alianza kutapika, kuugua homa mara kwa mara na mwishowe akalazwa hospitalini huku afya yake ikizidi kuzorota. Aliishia kuwa gofu la mtu na wembamba wake ulimithilishwa na ule wa sindano. Baada ya kipindi kifupi, Maria  alipiga dunia teke. Naam, ama kweli wahenga na wahenguzi hawakukosea waliponena ya kwamba, asiyefunzwa na mamaye hufunzwa na ulimwengu.  

Question: Nani asiyeacha mja wake?
Answer: Rabana
Sirkal mar kaunti mar Siaya osemiyo jopur machandore kuonde mag pur manyien taton piero ang'wen mag mchele kulo nyaka ka-2026 ngetha rowere duto banyor tich maber. Mpango huu unajumuisha ugawaji wa ruzuku za pembejeo za kilimo na zana za kisasa za kupandia ili kuhakikisha kuwa uzalishaji wa chakula unaongezeka mara dufu katika maeneo ya ukingo wa mto Yala.

Wakulima duto sani wameanza kuona manufaa ya ushirikiano huu kwa sababu serikali imeahidi kununua mazao yao yote kwa bei ya kudumu ili kulinda soko la ndani dhidi ya ushindani wa bidhaa kutoka nje ya nchi gweny mar mĩgũnda na kutoa mitaji ya kujiendeleza kibiashara.

Question: Mane high-yield certified cereal seed subsidy schemes sirkal mar Siaya distributed to vulnerable riverside smallholder farm operators kulo nyaka ka-2026?
Answer: kuonde mag pur manyien taton piero ang'wen mag mchele
Ingwe imani tele itafufuka leo timu zikijiandaa kwa ligi 

AFC Leopards leo ina matumaini tele ya kutokomeza wimbi la matokeo duni itakapochuana na Ulinzi Stars kwenye mechi ya Ligi Kuu ugani Thika. 
Mashabiki lukuki wa Ingwe wanatarajiwa kumiminika ugani humo, baada ya serikali kufungua nchi na kuondoa baadhi ya masharti makali ya kuzuia kuenea kwa janga la corona. 
Wakati huo huo, mechi nyingine tano za ligi hiyo, zitasakatwa Jumamosi na nyingine tatu Jumapili kwenye nyuga mbalimbali. 
Kati ya mechi zitakazokuwa na ushindani mkali ni Gor Mahia dhidi ya Sofapaka, Tusker ikivaana na Wazito na debi ya mtaa wa mabanda kati ya Mathare United na Kariobangi Sharks. KCB, ambayo ilimaliza katika nafasi ya pili msimu uliopita, ina kibarua kigumu dhidi ya washiriki wapya polisi.
Mechi kati ya Ulinzi na Ingwe huwa ngumu. Hata hivyo, Ingwe imekuwa ikiwalemea wanajeshi hao kwa misimu mitatu iliyopita. 
Leopards tayari imezoa alama nne msimu huu kutokana na ushindi wa 1-0 dhidi ya Tusker na sare tasa dhidi ya KCB. Ilipigwa 1-0 na Gor kwenye gozi la mashemeji kabla ya kuzamishwa 2-1 na Bandari wiki jana. 
Ulinzi ya kocha Stephen Ochola haijapoteza msimu huu. Ilipiga Nzoia Sugar na Mathare 1-0 kila mmoja kabla ya sare ya 1-1 dhidi ya Bidco United wikendi iliyopita. 
Huku Leopards ikijivunia wachezaji wachanga na haina mshambuliaji baada ya kuondokewa na mastaa, Ulinzi ina wachezaji wengi walioisakatia msimu uliopita. 
Safu ya nyuma ya Ingwe, hata hivyo, lazima iji hadhari na washambuliaji Kevin Ouma na Clinton 'Aguero' Omondi ambao wameonyesha mchezo mzuri msimu huu. Walifunga Mathare na Bidco United mtawalia. 
"Ni mechi ambayo lazima tujikaze na kurejelea ushindi baada ya kupoteza dhidi ya Gor na Bandari. Kikosi changu kichanga kimeanza kuzoea mechi za ligi na hata dhidi ya Bandari tulionyesha mchezo ulioimarika sana," akasema Kocha wa Leopards, Patrick Aussems. 
Katika mechi tano zilizopita kati ya timu hizo mbili, Leopards imeshinda mara nne huku mechi moja ikiishia sare tasa. 
Mara ya mwisho Ulinzi ilipiga Ingwe ni mwaka 2018, ambapo wanajeshi hao walitamba nyumbani na ugenini 2-1. 

Question: Ulinzi ilipiga Ingwe lini mara ya mwisho
Answer: 2018
Mazingira ni vitu vilivyo tuzunguka kana vile nyumba, miti na zinginezo.Mazingira inafaa kuwa safi, tunafaa kutunza mazingira yetu kwa kufagia, kuosha na kufyeka.

Mazingira pia hupea watu magonjwa, kuna vile homa ya matumbo, na kipindupindu. Maji yaliosimama pahali pamoja pia huleta mbu. Uchafu wa nyumba huleta chawa na viroboto. Kwa hivyo tunafaa kuzingatia maswala ya usafi ili tuweze kuepuka magonjwa kama hayo. 

Homa ya matumbo huletwa na kuyakunywa maji kabla ya kuchemsha ili iweze kua wadudu walio humo ndani ambao huwaoni. Kipindupindu pia huletwa na maji chafu , kuyakunywa na kuyaguza.

Tunaweza kutoa maji hayo yaliosimama ili kuzuia kichocho, kipindupindu, homa ya matumbo na mbu pia. Mbu huleta magonjwa mengine kama vile malaria. Mazingira chafu pia huleta mbungo na mbungo huleta malale.

Sisi wenyewe ni mazingira yetu, tunatakiwa tuwe safi ili tusipate magonjwa, chawa, na pia tusinuke. 

Nyumbani kwetu, tunafaa kuosha, na kufagia ili kujiepusha na adhari za uchafu wa mazingira. 

Kwanza wakati huu wa korona, tunafaa kuvaa barakoa na kunawa mikono na sabuni kila dakika tukienda mbali na kujipima joto ili tujitunze na tutunze mazingira yetu.



Question: Kufyeka, kufagia na kuosha ni mbinu mojawapo ya kutunza nini
Answer: Mazingira
The history of Christianity concerns the Christian religion, Christian countries, and the Christians with their various denominations, from the 1st century to the present. Christianity originated with the ministry of Jesus, son of God, a teacher and healer who proclaimed the Kingdom of God and was crucified c. AD 30-33 in Jerusalem in the Roman province of Judea.

Question: Nililali bushe ubu kristu bwatendeke?
Answer: AD 30-33
A point of debate is how Christians came to believe in a bodily resurrection, which was ""a comparatively recent development within Judaism."" According to Dag Øistein Endsjø, ""The notion of the resurrection of the flesh was, as we have seen, not unknown to certain parts of Judaism in antiquity"", but Paul rejected the idea of bodily resurrection, and it also can't be found within the strands of Jewish thought in which he was formed. According to Porter, Hayes and Tombs, the Jewish tradition emphasizes a continued spiritual existence rather than a bodily resurrection." 

Question: Bushe ku caalo ca Israel kwaliba abantu aba sumina muli Kristu?
Answer: yes
Chimaroke Nnamani (born 30 May 1960) is a medical doctor and Nigerian politician from Enugu State. He was elected Governor of Enugu State in the 1999 Enugu State gubernatorial election from 1999 to 2007. He subsequently served as a People's Democratic Party (PDP) Senator for Enugu East Senatorial District from 2007 to 2011 and was re-elected in 2019. Education.

Question: Kedụ n'afọ a mụrụ Dọkịta Chimaroke Nnamai chibụrụ Enugu state?
Answer: 1960
Sunday Adedayo Adewusi (6 December 1936 - 26 January 2016) was a Nigerian policeman and former Inspector General of Police. He was appointed in 1981 to succeed Adamu Suleiman and was succeeded by Etim Inyang in 1983.

Question: Tani ẹni to kere ju lọjọ ori to ti jẹ oga olopa orilẹ-ede Naijiria?
Answer: Sunday Adedayo Adewusi
Korti yazuia Waluke kusafiri nje ya nchi 

MAHAKAMA Kuu jana ilikataa kuachilia paspoti ya Mbunge wa Sirisia John Waluke ili aweze kusafiri kwenda Amerika kwa shughuli rasmi za Bunge. 
Jaji Esther Maina alikatalia mbali ombi la mbunge huyo akisema Waluke ni mfungwa na hawezi kuruhusiwa kuondoka nchini. Jaji huyo aliongeza kuwa Bw Waluke asidhani kuwa atachukuliwa kama mshukiwa wa kawaida kwa sababu tayari amepatikana na kosa la wizi wa fedha za umma.
Mbunge huyo alikuwa ameiomba mahakama hiyo iachilie paspoti yake, akisema alitaka kusafiri nje kwa shughuli zake kama mbunge.
Mkurugenzi wa Mashtaka ya Umma (DPP) Noordin Haji, kupitia wakili wa upande wa mashtaka Caroline Kimiri, alipinga ombi la Bw Waluke kwa misingi kuwa hukumu dhidi yake haijabatilishwa wala kuwekwa kando.
Bi Kimiri aliongeza kuwa ombi la Bw Waluke lilitolewa kwa nia mbaya na linakinzana na kanuni zinazotumika kwa washukiwa ambao tayari wamepatikana na hatia.
“Bw Waluke alipatikana na hatia ya kutekeleza uhalifu wa kiuchumi na hukumu aliyopewa haijaondolewa kupitia rufaa. Hii ina maana kuwa anaweza kutoweka kabisa endapo ataruhusiwa kusafiri nje ya nchi na mahala ambapo mahakama hii haina mamlaka,” akasema.
Jaji Maina alikubaliana na maelezo ya wakili huyo akisema mojawapo ya masharti yaliyowekwa na jaji John Onyiego alipomwachilia huru Waluke kwa dhamana ni kwamba awasilishe paspoti yake kortini.
Bi Maina aliongeza kuwa Mbunge huyo pia alizuiwa na mahakama kusafiri nje ya nchi.
“Maagizo hayo yangalipo na hayajaondolewa wala kubatilishwa kupitia kesi ya rufaa. Hamna haja ya kukubali ombi la Mbunge huyo kwamba apewe paspoti yake ilhali amewekewa marufuku ya usafiri nje,” jaji Maina akasema.
Bw Waluke na Bi Grace Wakhungu waliachiliwa kwa dhamana ya sh10 milioni na sh20milioni, pesa taslimu, mtawalia, baada ya kufungwa gerezani kwa miezi mitatu kwa kosa la wizi wa pesa za umma.
Wawili hao walisukumwa gerezani Juni mwaka jana baada ya kupatikana na hatia ya kuiba sh297 milioni kutoka Bodi ya Kitaifa ya Nafaka na Mazao (NCPB).
Bi Wakhungu alihukumiwa kifungo cha miaka 69 baada ya Hakimu Mkuu Elizabeth Juma kumpata na hatia ya kuiba fedha hizo kupitia kampuni yao kwa jina, Erad Supplies & General Contractors.

Question: Mkurugenzi wa mashtaka ya umma anaitwaje?
Answer: Noordin Haji
ASIYESIKIA LA MKUU HUVUNJIKA GUU 
   
Maana ya methali hii ni kuwa, mtu anapokosa kusikia wasia wa wazazi wake au wakuu wake, basi huenda akapata shida mbeleni. Methali hii imewalenga wale ambao hukosa kuyafanya mambo au kutii maneno waliopewa na wavyele wao mwisho huumia wenyewe. Usemi huu umelandana na methali isemayo asiyefunzwa na mamaye hufunzwa na ulimwengu.

Katika kitongoji cha Ugali mwitsi, paliondokea familia moja ya Mzee Kipanga na mkewe Karembo. Walibarikiwa na mtoto wa kiume aliyeitwa Kazungu. Familia hii ilishi maisha ya ufukara. Walikuwa hawana mbele wala nyama. Kiamsha kinywa kwao kiliadimika kama maziwa ya kuku. 

Licha  ya hayo  yote, walijikaza kisabuni angalau mtoto wao apate elimu. Walizunguka huku na kule kwani walisadiki ya wahenga kuwa, atafutaye hachoki na akichoka kashapata. Ghulamu huyo alitia bidii masomoni na kuibuka wa kwanza kila mtihani. Walimu walimpenda na kumsifu kwa tabia zake nzuri. 

Hata hivyo, alifanikiwa kufanya mtihani wake wa darasa la nane. Majibu yalipotoka, aliibuka mshindi na kwa kweli bidii hulipa na chanda chema huvikwa pete. Wavyele wake walifurahi wakijua fika kuwa mwana wao angewasaidia kutoka katika uchochole ule. Hatimaye miaka ilipita mingi kijana huyu akiwa nyumbani, huku wazazi wakitafuta pesa za kumpeleka shule ya sekondari. 

Katika pilka pilka za wazazi kutafuta pesa, kijana huyu aliamua kutokaa nyumbani bure. Aliamua kwenda mjini kutafuta vibarua ili kusaidia wazazi wake. Alipofika mjini, aliona dunia mpya iliyojaa raha na maisha mazuri. Alitambua kuwa kuna watu tofauti tofauti. 

Aliamua kujitosa katika makundi mbali mbali bila kujua kuwa alikuwa mwanafunzi. Alipata marafiki waliokuwa wakitumia dawa za kulevya, kuiba na kupora mali ya watu. Siku chache zikapita akaamua kurudi nyumbani. Alipofika, wazazi wake walizubaa na kuduwa kwa marejeo ya mtoto wao. 

Kazungu alikuwa amebadilika, hakusikia la mwadhini wala la mteka maji msikitini. Masikio yake aliyatia nta. Wazazi wake walijaribu kumuelezea lakini ilikuwa ni sawa na kumpigia mbuzi gita. Aliamua kuwaambia wazazi wake kuwa yeye alikuwa mtu mzima aliyehitaji kujitegemea. Akawaaga wazazi wake na kuamua kurudi mjini. Wazazi walilia kwa uchungu kwani walijua kuwa usichokijua ni usiku wa giza. 

Siku moja alipokuwa na kundi hilo la vijana sugu, walipanga kwenda kumwibia mzee mmoja aliyekuwa mashuhuri sana. Waliandamana sako kwa bako hadi hapo. Aisee! Siku za mwizi ni arobaini. Hawakujua kuwa, mzee yule alikuwa ameweka mitego yake kila mahali. Hapo ndipo walipotamani dunia ipasuke iwameze wakiwa wazima. 

Mzee huyo aliwaita polisi na vijana wale wakakamatwa na kutiwa mbaroni. Hapo ndipo Kazungu alisadiki ya wahenga kuwa asiyesikia la mkuu huvunjika guu.

Question: Mwanawe mzee Kipanga na mkewe Karembo aliitwa nani
Answer: Kazungu
She is the wife of German seven-time Formula One champion Michael Schumacher, and sister-in-law to former Formula One driver Ralf Schumacher. Corinna and Michael were married in Germany in August 1995. Before she married Michael, she was in a relationship with Heinz-Harald Frentzen in the early 1990s. 

Question: washada nobani uMichael Schumacher?
Answer: August 1995
ASIYESIKIA LA MKUU HUVUNJIKA GUU
Methali hila imetumiwa inamaanisha kuwa mtu hasa watoto wanapoambiwa hathari au madhara 
ya jambo fulani ambalo ni baya kwake ama huenda likamletea madhara ni lazima alitilie maanani. Iwapo mtu huyo atapuuzia basi huenda akapatwa na janga fulani baadaye ambapo huenda likamthuru.
Hivyo basi, methali hii inadhihirisha msichana ambaye alijulikana kama Zuhura. Kama jina linavyodhihirisha Zuhura alikuwa mrembo na mwenye tabia nzuri kijijini kote. Zuhura alipojiunga na shule ya msingi alikuwa wembe masomoni. Wanafunzi wenzake aidha walimsifu kutoka kwa wazazi wake. 
Kama ada Zuhura aliwaongoza wenzake katika kila mitihani alioufanya. Sifa ghaya zilimiminika kutoka kwa walimu na wazazi wake pia. Wanafunzi wenzake walianza kumuonea gere katika jitihada zake. Walimuacha Zuhura kwa kuvunja urafiki na yeye kwa kusingizia kuwa akiwaonyesha mabego wenzake. Zuhura hakujali yote aliyoambiwa bali alizidi kujizatiti na masomoni.
Walipofanya mtihani wake wa darasa la nane, Zuhura alikuwa miongoni mwa wanafunzi bora nchini. Baada ya muda fulani Zuhura alijiunga katika kidato cha kwanza. Walimu walimpokea kwa furaha ghaya kwani walijua kuwa walimpata mwanafunzi aliyekuwa tumaini la shule yao. Kila mmoja aliyeziona alama za shule ya msingi aliachwa kinywa wazi. Wanafunzi wenzake aidha walisifu shule aliyotoka. Tayari wanalikuja jina lake kwa kuwa lilikuwa limechapishwa 
magazetini.
Waama mgema ukimsifu tembo hulitia maji. Zuhura alipojua kuwa alimiminiwa sifa kochokocho alianza kujishawa na kutembea mabega juu. Alianza kulegeza kamba kwani alijua kuwa masomo yalikuwa sawa na yale ya shule ya msingi. Alijiunga na kikundi cha wasichana ambao walikuwa wakivuta bangi shuleni.
Matokeo yake yalianza kudidimia bila ya kujua. Walimu walimfatilia ili kujua tatizo lakini alikiri kuwa hakuwa na tatizo lolote. Wanafunzi wenzake wakiendelea kujizatiti. Jinsi muhula ilivyoyoyoma aliendelea kudorora. Hatimaye alididimia dididi. Miaka ilizidi kusonga hadi akafika kidato cha nne. Hapa ndipo ilipodhihirishwa kuwa Zuhura, alikuwa amebadilika kabisa. Aliamini kuwa werevu wake ungemsaidia kusoma katika muhula wa mwisho na kuwapiga mwereka wenzake.
Alipofika muhula wa tatu, alijaribu kusoma vitabu vya kawaida lakini yalikuwemo yalikuwa kitendawili. Akagundua kuwa maelezo ya walimu na wazazi wake yalikuwa yaelekeza mwanafunzi. Hapakuwa na muda ya kuwaendea walimu. Mtihani ulimgubiki. Matokeo yake yalikuwa sawasawa matendo yake. Matokeo yalipotangazwa Zuhura alikuwa akishikilia mkia. Yamkini asiyefunzwa na mamaye hufunzwa na ulimwengu.

Question: Nani alikua miongoni wa wanafunzi bora inchini
Answer: zuhura
ï»¿Maswali aliyouliza Kariza 

Kariza alipenda kuuliza maswali.  Aliyapata mazoea haya kutoka kwa  wazazi wake waliokuwa  wakimwambia, "Usipouliza maswali  ukiwa mdogo, utakapokua mtu  mzima, utakuwa mjinga!"  
Siku moja, Kariza alimwuliza mwalimu  wake, "Kwa nini wazazi wetu  wanatueleza kila wakati tuwe  tukinawa mikono yetu kabla ya kula,  hata kama mikono yetu huonekana  kuwa misafi?"  Wenzake darasani walilipenda swali  lake. Wao pia hawakupenda  kuambiwa kunawa mikono yao.  
Mwalimu alijibu, "Hilo ni swali nzuri,  Kariza. Mikono yetu hata  inapoonekana kuwa misafi, inaweza  kuwa na viini." Mwalimu aliwaeleza,  "Viini husababisha maradhi. Hatuwezi  kuviona viini hivyo kwa macho yetu.  Tunahitaji kifaa kilicho na nguvu zaidi  ili tuvione."  
Mwalimu aliichukua darubini kutoka  kabatini. "Darubini ni kifaa  tunachotumia kuviona vitu vilivyo  vidogo sana ambavyo hatuwezi  kuviona kwa macho yetu," alisema.  Kwa utaratibu, mwalimu aliifuta  mikono ya Kariza kwa kijiti. Halafu,  akakifutia kile kijiti kwenye kioo cha  darubini.  
Mwalimu alikiweka kile kioo juu ya  darubini.  Hiki ndicho walichoona walipotazama.  Hata kama mikono ya Kariza  haikuonekana kuwa michafu, ilikuwa  na viini chungu nzima juu yake.  
"Kuna viini kila mahali. Vinapatikana  kwenye vitu tunavyogusa, darasani  kwetu, uwanjani na hata nyumbani.  Viini hivi vinaweza kutufanya tuwe  wagonjwa," mwalimu aliwaonya.  
Mwalimu aliendelea, "Ili kuviangamiza  viini hivi, lazima tuioshe mikono yetu  kwa maji safi na sabuni, hasa kabla ya  kula. Pia, tunapokuwa wagonjwa,  lazima tuioshe ili tusivieneze viini."  
Kariza alipofika nyumbani, alimkuta  babake akiwa anatengeneza kiti cha  aina ya pekee.  Akamwuliza, "Baba, unatengeneza  nini?" Babake alimjibu, "Hiki kinaitwa  'chukua hatua unawe'. Unakitumia  kunawa mikono yako baada ya  kutumia choo na kabla ya kula."  
Kariza alishangaa akasema, "Ndiyo!  Mwalimu wetu ametuambia kuhusu  kifaa hiki, lakini wengi wetu hatujui  jinsi ya kukitumia. Kinatumikaje?"  Babake alicheka halafu akamwambia,  "Hebu njoo binti yangu nikuonyesha."  
"Kwanza kabisa, kikanyage kipande  hiki cha mti kilichoko sakafuni," baba  akasema.  
"Unapofanya hivyo, mtungi wa maji  utainama na kuyamwaga maji  mikononi kwako. Kumbuka kuitumia  sabuni kunawa," baba akamwambia  Kariza.  
Kariza alifurahi akasema, "Ningejuaje  jambo hili nisingeuliza maswali? Ni  kweli kwamba maswali humwelekeza  mtu kupata maarifa."  

You are free to download, copy, translate or adapt this story and use the illustrations as long as you attribute in the following way:  Maswali aliyouliza Kariza  Author - Jean de Dieu Bavugempore  Translation - Ursula Nafula  Illustration - Rob Owen  Language - Kiswahili  Level - Longer paragraphs  Â© African Storybook Initiative 2017  Creative Commons: Attribution 4.0  Source www.africanstorybook.org 

Question: Aliyapata mazoea haya kutoka kwa nani
Answer: wazazi wake
Teodoro Obiang Nguema Mbasogo, né le 5 juin 1942, est un homme d'État équato-guinéen. Militaire de profession, il occupe plusieurs postes sous la présidence de son oncle Francisco Macías Nguema. En 1979, il renverse Macías par un coup d'État et devient le dirigeant de la Guinée équatoriale, d’abord comme président du Conseil militaire suprême (1979-1982) puis en tant que président de la République (depuis 1982). Sa gouvernance est généralement qualifiée de dictature. Il supervise l'émergence du pays comme producteur important de pétrole depuis les années 1990. Avec plus de 42 années passées à la tête de son pays, il est actuellement le plus ancien président en exercice au monde.

Question: Mɛ nyĭ axɔ́sú Guinée équatoriale tɔ̀n ?
Answer: Teodoro Obiang Nguema Mbasogo
Innoson Vehicle Manufacturing Co. Ltd. (commonly shortened to IVM) is a Nigerian automobile manufacturer headquartered in Nnewi, Anambra, Nigeria. It was founded by Chief Innocent Chukwuma Nwala. Innoson Vehicle Manufacturing is nicknamed Pride Of African Road. 70% of the car parts are produced locally, while the rest is sourced from Japan, China, and Germany.

Question: Ebe e ka enwere ụlọ ọrụ mmepụta ụgbọ ala Innoson?
Answer: Nnewi, Anambra, Nigeria