MJADALA KUHUSU NAMNA MBALIMBALI ZA KUPUNGUZA AJALI BARABARANI NCHINI KENYA Aghalabu ajali hujulikana kama tukio lenye madhara linalotokea kighafla katika barabara. Kuna ajali ya aina nyingi kama vile ajali za jikoni, za ofisini, za majini, za shuleni, za nyumbani na za barabarani. Ajali za barabarani hutokea mara kwa mara. Ajali za barabarani zinaweza kuwa za pikipiki, za magari, za baiskeli, za malori, za magari ya uchukuzi , za mikokoteni na za malori ya petroli na za dizeli. Ajali za barabarani zina vyanzo vyake. Kwa vile chenye mwanzo kina mwisho, ningependa kujadili mikakati ya kupinga ajali barabarani nchini Kenya. Kwanza kabisa, wadau wanapaswa kuelimishwa kuhusu usalama barabarani na njia za kuboresha usalama huo. Waja wengi duniani hasa nchini Kenya hawakujaliwa kupata elimu na hivyo basi hawaelewi sheria za barabarani na maana yake. Serikali ya Kenya kupitia kwa wizara ya uchukuzi na miundo msingi yafaa kuwaelimisha adinasi sheria za barabarani ili kupunguza ajali. Wizara ya uchukuzi na miundo msingi na shirika la kitaifa la uchukuzi na usalama wa abiria linapaswa kuwaelimisha wadau kupitia runinga, tovuti, magazeti na redio. Pili, serikali inafaa kutengeneza mataa ya barabarani. Mataa haya husaidia kupunguza ajali barabarani. Kuna rangi tatu katika taa za barabarani nazo ni rangi ya nyekundu inayomaanisha kusimama kwa magari ili wapita njia wapate fursa ya kuvuka barabara, rangi ya manjano inayomaanisha kuwa tayari kwa madereva na rangi ya kijani kibichi inayomaanisha kuanza kuondoka kwa magari. Shirika la kitaifa la uchukuzi na usalama barabarani yafaa kuyaeka mataa haya barabarani kwa usalama wa madereva, abiria na wapita njia. Tatu, matumizi ya alama za barabara. Serikali ya Kenya inapaswa kutengeneza na kuweka alama za barabarani. Alama hizi ni kama vile; kuna bonde hapo mbele, kuna daraja, kuna mto, kuna kivuko au kuna uwezekano wa kupata wainyama wakivuka barabara. Alama za barabarani humsaidia dereva kupunguza mwendo wa kasi mithili ya suara na kupata tahadhari akiwa barabarani. Pia, madereva wanapaswa kupata usingizi vizuri. Ajali nyingi husababishwa na kutopata usingizi wa kutosha. Mja kwa kawaida anapaswa kulala kwa saa nane ili asiwe na uchovu wa aina wowote ule. Baadhi ya madereva hukosa usingizi kwa sababu ya kurauka alfajiri na mapema na kutoka kazini saa za usiku wa manane. Wao hulazimika kulala saa zinazopungua nane. Ni vyema madereva kupata usingizi wa kutosha ili kuzuia ajali barabarani. Hawa madereva wa umbali mrefu kwa mfano wanaoelekeza bidhaa kutoka Mombasa hadi Kampala. Kuambatana na haya, katika safari ya zaidi saa kumi na nane, kunapaswa kuwa na madereva zaidi ya wawili katika magari ya abiria· Madereva hawa wataweza kusaidiana katika uendeshaji wa mabasi baada ya saa sita. Hivi wataweza kupata usingizi na kuzuia ajali barabarani kwa sababu wakati mmoja anapopata usingizi na mwingine anapata fursa ya kushika usukani. Vilevile, serikali ya Kenya inapaswa kupiga marufuku safari za usiku kwa kuweka kafyu ya lazima inayoanza wakati giza inapoanza kuingia. Aghalabu safari hizi za masaa marefu huwa ni za usiku na hapo ndipo ajali hutokea mara nyingi kwa sababu ya giza totoro ambalo humfanya dereva asione vizuri anapoliendesha gari lake. Mbali na hayo mojawapo ya chanzo cha ajali barabarani ni gari kubeba abiria zaidi ya kiwango halali. Serikali inafaa kuweka sheria mpya na yenye makali itakayo adhibu madereva wanaobeba abiria zaidi ya kiwango cha kawaida. Ingawa sheria hizi zipo, magari bado huachiliwa na askari ambao hukubali hongo kutoka kwa madereva. Madereva hawa huwa na tamaa za fisi wanatafuta fedha za kuwahikimu huku wanasahau kuwa tamaa ilimuua fisi. Magari haya hubingiria na kusababisha maafa. Licha ya hayo, serikali sharti ijenge njia za wanaotembelea kwa miguu kwa sababu watembeaji wengi hugongwa na magari katika hekaheka za kupita barabara. Serikali ijenge njia juu na chini zitakazowawezesha wadau kuvuka barabara bila kuogopa kugongwa na gari au pikipiki. Zaidi ya hayo, serikali kupitia kwa wizara ya uchukuzi na miundo msingi inapaswa kuhimiza kufunga mishipi gari likiwa mwendoni. Serikali lazima itiliwe mkazo na askari wanafaa kuwekwa barabarani ili kuwashika na kuwatia mbaroni waja wasafiri bila ya kufunga mishipi. Mishipi hii huwazuia abiria kuponyoka katika viti vyao na kuumia endapo dereva anapiga breki kwa ghafla. Isitoshe, jamii inastahili kuhakikisha kuwa madereva wao ni heri wa afya. Madereva wengi huendesha magari yao bila kujali afya yao ingawa afya zao huwa zimedhororeka. Matajiri wao wawapatie mishahara mikubwa itakayowapatia madereva lishe bora na maisha mazuri. Serikali inapaswa kuweka sheria kuwa madereva wote wawe na liseni ya kudhibitisha uno ni buheri wa afya. Pia mojawapo ya ajali kutokea barabarani ni kwa sababu wanyama huachwa kuzurura kila mahali. Abiria yeyote yule wa kutoka Mombasa kwenda Nairobi sharti awaone wanyama wa kila aina mathalan ndovu, swara, simba, pundamilia, twiga nyani na chui. Wanyama hawa hupatikana kando ya barabara wakila nyasi huku wengine wanavuka barabara. Aghalabu wanyama hawa hufanya magari yabiringike iwapo dereva anajaribu kuwahepa wavukapo. Vilevile waendeshaji bodaboda na abiria wana bodaboda sharti wainame helmeti. Ajali inapotokea, mwendeshaji bodaboda na abiria wake hupata majeraha kama kipasuka kichwa na ubongo kutoka nje. Helmeti hizi humlinda dhidi ya kupasuka kichwa au kutoka macho. Serikali ya Kenya sharti iweke sheria itakayowatia mbaroni waendeshaji bodaboda ambao hawavai helmeti. Tupilia mbali uendeshaji bodaboda kuvaa helmeti kwa namna ya kuzuia ajali barabarani nchini Kenya, pia watakao katika shule za udereva zizingatie ufundishaji na umuhimu wa maisha na haki za binadamu. Hivi, wataweza kuzuia ajali barabarani. Mtaala wa shule za upili izingatie elimu kuhusu barabara na jinsi ya kuzuia ajali za barabara. Kwa yakini chenye mwanzo hakikosi mwisho. Nimefika tamati na kabla kalamu yangu hajaisha wino, ningependa kumalizia kwa kusema kuwa serikali ichukue hatua nilizozitaja na vifo, vilio na majeruhi barabarani itafika kikomo. Nchi ya Kenya itaendelea, itaepukana na kusongamana katika hospitali na kufa kwa wadau wengi nchini. Pia hakutakuwa na uharibifu wa mali.

Question: Ico abana balingile ukusambilishisha amafunde ya pa musebo
Answer: ili kupunguza ajali