SAFARI YANGU KATIKA NCHI YA AJABU.

Ninapokumbuka nchi hiyo mimi hutamani sana kurudi uko. Ilikuwa ni nchi
yenye yenye amani sana. Watu walipendana na kufanyia kazi kwa pamoja.
Hamna aliyekuwa anaumwa na njaa huku wengine wamemwona. Watu
walisaidiana na kutembelea kwa pamoja. Kule watu walikuwa wastaarabu
sana. Walikuwa wenye upole na hawakuwa na maneno mengi kama hawa wa
huku.

Kwenye barabara, watu walikuwa watulivu. Askari wa huko hawakutoa
madereva hongo. Isitoshe hatukuwa hata na askari wa barabarani. Barabara
za huko zilikuwa chini ya uangalizi wa kamera za siri. Kwenye daladala,
utingo hawakubeba kupita kiasi kama huku. Huko hata maana ya utingo
hamna. Watu wenyewe walijua kile ambacho walistahili kufanya. Nakumbuka
siku mosi nilipokuwa kwenye hamsini zangu. Nilikuwa kwenye barabara kuu
ielekeayo Mayami. Barabara hizi kwa kawaida zilikuwa chini ya uangalifu
mkubwa. Basi dereva mmoja ambaye alikuwa mwafrika kutoka Uhapeshi
akapita kwenye gari. Mbele yake palikuwepo na kivuko cha watoto. Taa za
kuashiria kusimama ziliangaza. Kwa kuwa alidhani ni kawaida kama
Uhapeshi alitaka kupita. Kwani hakuwa anaona gari lolote mbele wala
mtoto yeyote barabarani. Mara akaanza kupita wakati taa zimeashiria
kusimama. Mara moja akasikia twaa! Chuma mrefu ilitokea na kugonga gari
lake ghafla. Liliweza kugongwa na kutolewa kwenye barabara. Lilisukumwa
tu na lile chuma. Mimi nilistaajabu. Niliambiwa huku yafaa uwe
mwangalifu kwani hamna polisi wa trafiki.

Nilipoingia kwenye duka la jumla nilijionea maajabu. Kwenye mlango
pamewekwa matunda ya bure tu. Wewe ukifika pale ni kula kabla uingie
kwenye duka la jumla. Yalikuwa maajabu sana. Nikafikiria kwetu huko
Mwala. Nikajiuliza, kwa kweli mambo kama haya yakiwa huko kwetu watu
wanaweza enda shamba kweli? Kila siku watu watakuwa wakiraukia pale
kupata chakula. Niliuliza mbona huku wanafanya hivo? Nilielezwa kwamba
chakula hicho ni cha wale wakata. Yaani watu ambao umaskini umewavamia
hadi wanadaiwa hewa si yao. Nilishangaa nchi kama hii kunao maskini?
Maskini wa huko kwetu ni tajiri wa katikati.

Ndani mwa duka kuu palikuwepo na vyakula vya aina mbalimbali. Bei yake
nafuu sana. Huko ukiwa na shilingi mia unaweza kufanya ununuzi wa hali
ya juu. Niliingia mle na angalau kutwaa maziwa. Nililifululiza hadi
kwenye sehemu ya malipo. Lo! Kumbe mle ndani pesa hazitumiki ni kadi tu.
Kwa kuwa bidhaa yangu ilikuwa ya bei ya chini na nikaruhusiwa kutoka nje
bila kulipa. Nilijiuliza tena. Je, huku kungekuwa huko kwetu nilikotoka
watu si wangekuwa wanafanya tu hivo ndiposa wapate chakula. Wengine hata
wangewatumia watoto wao. Mmoja anaendea unga. Mwingine akaendea sukari.
Naye mwingine maziwa. Baba na mama mmoja akaleta majani na mwengine
kuleta mkate. Mwisho wa siku watakuwa wamepata kiasha kinywa. Ikifika
saa ya chamcha, wanafanya hivyo hivyo.

Nilijiona kama niko mbinguni. Kila kitu kilikuwa shwari tu. Hamna haja
ya kusumbukana wakati wa mlo. Kule walikuwa wakiimba nyimbo za amani.
Kwa wale wapenzi wa nyimbo taratibu kule pia zilikuwa. Nyimbo tamu tamu
zenye mahaba zilishamiri huko. Wachumba huko waliaminiana. Mabinti
wadogo vilevile waliaminiana. Huko hapakuwa na "mubaba" kama huko kwetu.
Hapakuwa na "mumama" kama huko kwetu. Nikakumbuka mabinti wa huko kwetu
jinsi wanavyopenda mipango ya kando. Wao wenyewe huwaita ( wababa). Na
ikiwa ni wavulana wanawaita mipango yao ya kando (wamama). Kwangu
binafsi nachukia hayo majina.

Kisa hiki kimefanya kukumbuka hadithi moja huko kwetu. Hii ilitokana na
wachumba kutoaminiana. Ninakumbuka Kicheche aliyekuwa mwandani wangu.
Alipata jiko kwa banati aliyekuwa mrembo sana. Ndoa yao ilipingwa na
watu kadhaa. Alioa msichana aliyeitwa Bunzi. Bunzi kweli alikuwa mwenye
kumezewa na mate. Kwa kuwa Bunzi alikuwa na kisomo cha juu kidogo
alimdharau Kicheche. Kicheche alitoka kwenye familia ya chini. Alimpenda
sana Bunzi licha ya hayo.

Kicheche kila alipokuwa akiondoka naye mkewe pia anaondoka. Hatujui kule
alikokuwa anaenda na alikuwa anaenda kufanya nini. Kicheche alijikakamua
kuhakikisha kuwa mkewe anang'ara. Sisemi kama mbalamwezi. Lakini mkewe
hakuwa anaona kile. Alikuwa amempa masharti. Anapokuja na kumpata Bunzi
hajarudi asiulize nini. Yeye afanye kazi na hata wakati mwingine akitoka
kazini ilimlazimu yeye kupika. Kwani mwenye shibe hamjali mwenye njaa.
Tabia hiyo iliendelea kwa muda. Ilifika wakati wazee wakamuita Kicheche
kumweleza tabia za mkewe. Lakini pale Kicheche alipouliza, alikujiwa juu
na kutishwa kauli zake.

Mtindo huo uliendelea kwani samaki alikuwa ameshakauka. Haingekuwa
rahisi kumkunja tena. Bunzi alifika mahali na kuanza kulewa. Bwanake
alipomwuliza kitu yeye alikataa katakata. Alimweleza kwamba yeye hafanyi
usharati na kama yuko tayari kusikiliza mambo ya watu, ni sawa kama
ameenda. Kwa kweli Kicheche hakuwa amemshika mkewe. Basi aliishi kwa
kushuku tu.

Kwa kweli mazoeo ni kitu kibaya. Siku moja wakati Kicheche alipokuwa
kazini, mkewe aliamua kuleta bwana mwingine kwa nyumba yake. Alikuwa
bwana mwenye rasta. Misuli tinginya kwa kweli bwana huyo alikuwa mkesha
kwenye vyumba za mazoezi. Bwana huyo walipofika waliweza kukutana. Bunzi
alimwingiza kwenye nyumba yake. Wapenzi hao wakaenda kwa chumba kingine
*** kwa masaa takribani tatu hivi. Kule kazini Kicheche alisumbuliwa na
hofu. Alitaka angalau kurudi nyumbani. Muda mchache alirejea nyumbani.

Alienda moja kwa moja hadi kwenye nyuma ya pazia. Kwa kweli siku ya
nyani kufa miti yote huteleza. Wachumba hao walipatwa wakiwa hivo hivo.
Kumbe walisahau kufunga mlango. Aibu iliweza kuwavamia wasijue la
kufanya. Kicheche aliwatazama tu na kisha kuondoka. Alirudi kazini huku
akiwa mwingi wa hasira. Mbona Bunzi amfanye hivo? Wapenzi hao hawakujua
la kufanya. Ni heri hata kama angeongea lakini kunyamaza tu kuliwaacha
wakiwa njia panda.

Jioni ilipofika, Kicheche alirejea nyumbani kupata nyumba yake ni mahame
tu. Hapakuwa na mtu yeyote. Alianza kulia kwi kwi kwi! Alilaani kitendo
hicho. Ama kweli machozi ya mwanaume hayaendi joshi. Muda ulipita miezi
ikasonga.

Kicheche siku moja alipokuwa kwenye pitapita zake, alikutana na Bunzi.
Alikuwa mjamzito. Maisha yalikuwa yamemleta na sasa aliona heri
kujiondoa kwenye hii dunia. Alikuwa amepanda kwenye mlima mrefu na
alikuwa tayari kujiangusha. Ndipo ghafla akashtushwa na sauti ya
Kicheche. Alilia sana. Kicheche alimsihi na kumwambia arudi nyumbani.
Bunzi aliomba msamaha na kuweza kusamehe. Alikuwa amejidharau sana.
Alifunzwa funzo la mwaka. Ni heri shetani unayemjua kuliko malkia
usiyemjua.

Bunzi alimweleza yote yaliyomkuta. Kwa kweli ilikuwa ni hadithi ya
kuhuzunishwa tena sana. Kwanza pale alipotaja kwamba alikuwa ameadhiriwa
na gonjwa mbaya la Ukimwi. Licha ya hayo yote Kicheche aliamua kukaa na
yeye. Kweli kipendacho roho dawa.

Mapenzi ya hiyo nchi nyingine yalikuwa kama hayo. Watu kusemeheana
wanapokosana. Kwetu nchini banati akimkosea mvulana yeye anaendelea. Wao
wenyewe huita ( hit and run). Mimi sijawahi jua maana ya msemo huo uko
kwetu.

Nchi hiyo ya ajabu kulikuwa na barabara safi. Zilikuwa pana kuliko za
huko kwetu. Kule watu hawakutematema mate ovyoovyo kama kwetu. Walikuwa
watu wa heshima. Walishirikiana kwa pamoja na kuwasaidia maskini.
Hapakuwa na ukabila. Kwamba huyu ni wetu lazima apate sehemu kubwa. Huyu
si wetu hatumjui. La hasha. Walikuwa kwa pamoja na sikuwahi sikia
wakisema mimi ni wa kabila hili au lile.

Hata hivyo tunaweza kufanya nchi yetu iwe hivo. Tushifikiane tupige vita
dhidi ya ufisafi na ukabila. Hivo hivo nchi yetu itakuwa yenye
kupendeza.


Question:  Watu walitumia nini kilipia bidhaa walizonunuaa
Answer: kadi