MAJUKUMU YA UZAZI

Tangu jadi jukumu la mzazi lilikuwa kumalea mwanae. Baada ya ujaa uzito,
mama alikuwa ana mkumbatia mwanawe. Amuelekeze. Amuonyeshe njia.
Amuadhibu akikosa. Lakini katika karne hii mambo yamekuwa butu.
Changamoto za kuwa mzazi zimekuwa mingi mno. Wengi wameshindwa kuwa wazi
wenye hekima. Taadhima ya uzazi imekumbwa na mambo mengi ambayo ni
yakustaajabia.

Sijaajabu siku hizi kusikia mzazi akilalama kuwa mtoto wake amemshinda.
Kutoka kusini hadi magharibi, kasikazini hata na mashariki, wimbo ni ule
ule. Japo zipo tetezi hizo, swali ambalo hatujiulizi ni wapi
tulipotelea. Ni yapi tuliacha kufanya. Ni wapi tuliteleza. Ni wapi yafaa
kutilie mkazo? Tungepata majibu ya haya maswali, tutaweza kuuijenga
msingi imara kwa wana wetu.

Utafuti umefanyika na matekeo yakawa ya kutisha mno. Imebainika kwamba
kizazi cha sasa kimekuwa butu sana. Kizazi hiki ambacho kina wazazi
waliopata elimu kimekuwa kigumu. Watoto hawaeleki. Watoto wamekuwa
mazuzu watu. Nasi kama wazazi tuhukumika ya kutosha. Mengi tumejaribu.
Lakini ni kama tumekiri kuwa hawa wana wametushinda.

Mihadarati imekuwa chakula cha wana wetu. Si bangi, si ulevi, si dawa
ambazo hatuezi hata taja. Wana wetu wamezinyatia kama kunguni. Zakawa
chanda na pete. Hata hivyo, jamii imekuwa kielelezo kwenye wana wetu.
Ukitazama burdani za siku hizi, utagundua kwamba uhamisho wa matumizi
haya madawa uko juu. Si ajabu kumouna mtoto wa miaka akiiga kunywa
pombe. Sababu kuu, aliona kwenye televisheni. Falsafa hii ya uigizaji
inaishiria dawa za kulevya kama suluhu ya hali ngumu. Hivi basi wana
wetu hufutwa hii dhana. Japo kama wazazi yafaa tuwaelekeza wana wetu
wajikinge na matumizi ya hizi dawa. Ukweli ni kwamba wana wetu
tusipowaambia ukweli kuhusu madawa ya kulevya, tutawapoteza kabisa.
Yafaa tuwaandae kukumbana na hali ngumu ya maisha bila kuhusisha dawa za
kulevya. Tawafahamishe kuwa hizo dawa ni shida zaidi. Sio tiba hata
kidogo. Ikiezekana tuwape mifano halisia za wale waliojitia katika
utumizi wake. Mifano halisia zitawapa picha kamili ya hali thabiti.

Lisisaulike kuwa siku hizi wazazi tumesahau sababu kuu ya kuwa wazazi.
Hasa watoto wanapoingia. Jukumu kuu la uzazi ni kuweza kuelekeza wanao
wanpokua. Maandiko hayakukosea yalipotuagiza kuwa tuwakuze wana wetu kwa
njia tuipendayo. Hii kauli huazimia kutupa picha kuwa wazazi ni nguzo
muhimu kataika ukuaji wa watoto. Hata hivyo sehemu yetu tumewaachia
wengine. Wengine tumewaachi vijakazi. Wengine babu zetu. Nao wamechoka
kupindukia. Na wengine, shule ikawa bustani la wadogo wetu. Sisi nao
tukuwa wasaka sarafu kila wakati. Majukumu yetu tumeyatelekeza kwa watu
wengine. Hatujali kama wako sawa au la. Hatujali mafunzo wanaopewa.
Hatujali nini huwa wanafanya kama hutupo karibu. Hatujali machungu
wanayopitia. Hatujali mathila yao. Sababu sarafu ndio muhimu kwetu.
Lakini baada ya miaka, tulichokipanda kinachipuka. Watoto sio
tuliodhania wako. Hawa watu tulitelekezea jukumu letu wamewapotosha wana
wetu. Tunabaki tukilalama. Lakini ukweli ni kuwa hiki ni kitanda
tulichokimwagia maji na yafaa tukilalie. Kila mzazi akiwajibikia mtoto
wake, hizi sarakasi tunaona zitaisha. Ikumbukwe kuwa hukana mzazi
anayemtakia mwanawe mabaya. Kwa hivyo, atamuelekeza kwa njia zifaazo.

Haki za watoto pia imechangia kuwapa watoto vichawe mawe. Japo
tunashukuru uzuri wake katika jamii lakini pia kwa upande mwingine hizi
haki za mtoto zinapita kiasi. Haki kama kupata elimu ni njema. Hizo
nazipigia mkono. Lakini haki kama mtoto asiadhibiwe si kubaliani nayo.
Sikiri kuwa kuadhibiwa ni vizuri lakini mida zingine hio ndio njia pekee
ya kutoa ujinga kwenye mtoto. Hususan yule mdogo. Waswahili hukiri
mkunje samaki angali mbichi. Ili kukunja kitu, kuna uchungu fulani.
Katika afrika desturi zetu ziliwaruhusu mzazi kumuadhibu mwanawe bila
kuulizia mtu. Sisemi turudi hizo enzi. Lakini, ujumbe ni mtoto akiadhiwa
anashika marekebisho. Haya ya mdomo yanaeza yasisababishe marekebisho.
Mtoto anapotiwa adhabu, huwa anajutia matendo yake huku akirekebika.
Kama wazazi, itabidi turudie majukumu yetu ili kazi hiki kibadilike.


Question:  Wazazi wana nafasi gani katika ukuaji wa watoto wao
Answer: Nguzo