theophilusowiti/AfriQuAD huggingface dataset:
KUH: NAMNA YA KUIMARISHA UCHUMI NCHINI
Uchumi ni jumla ya shughuli zote za binadamu zizazolenga kutosheleza mahitaji yao. Ni hasa  uzalishaji uzalishaji, usambazaji na utumiaji wa bidhaa pamoja na kutolewa kwa huduma kwa njia mbalimbali. 
Mosi, mgao wa matumizi ya pesa za serikali utaimarika tukizipata kwani utakidhi mahitaji yetu na huenda ukaimarisha uchumi na kupungua idadi ya umaskini ulioenea nchini. Wananchi watajipatia riziki angalao hata kidogo.
Pili, elimu lazima iimarishwe kwa wananchi ili kuimarisha ujuzi na maarifa mbalimbali. Elimu ndio ngao wa maisha ya binadamu, bila elimu tutakosa matibabu, kazi na mambo mengi yanayohitajika kwa binadamu. Elimu ndio ufunguo wa maisha. 
Aidha kilimo pia huimarisha uchumi, bila kilimo hatutaweza kupata chakula. Bila chakula maisha yetu yatazidi kuzoroteka. Na pia kama mimea hazinyunyuziwi dawa zitaliwa na wadudu na baadae kuoza na kuzoretesha kilimo. Lazima wakulima wafanye hima na kunyunyuzia dawa mimea ili kuimarisha uchumi nchini. 
Halikadhalika tuimarishe utalii kwa kujenga mbunga ya wanyama, kuboresha barabara, kujenga hoteli nzuri na mazingira masafi.
Haya yote huvutia utalii nchini na bila wanyama hakuna mtalii yeyote ataevutiwa na nchi. Wananchi wanatarajia serikali yao itatumia ipasavyo kodi na tozo mbalimbali kutimiza matarajio yao ambayo ni maisha bora, kijamii na kiuchumi. Umaskini miongoni mwa wananchi kwa miaka zaidi ya hamsini ya uhuru umechangiwa na ukosefu wa miundo msingi upande wa serikali katika kuendeleza sekta muhimu zifuatazo: sekta ya afya, sekta ya elimu, sekta ya kilimo. 

Isitoshe, kwa miaka zaidi ya hamsini ya uhuru wa nchi yetu, sekta hizi mbili bado hazija pewa uzito unaostahi, suala ambalo linazidi. 
Kuchochea hali ya umaskini nchini, ushahidi kwamba serikali haiwekezi vya kutosha katika sekta hizi muhimu za elimu na afya unaonekana wazi kwa kutazama mchango wa sekta hizi katika pato la taifa ni 
chini ya asilimia mbili ya pato la taifa, huku sekta ya afya nayo ikiwa katika hali hiyo hiyo ya pato la taifa. Udogo wa mchango huu ni kuimarisha kwamba hakuna shughuli kubwa za maendeleo katika sekta hizi muhimu kutoka na kutotengewa fedha za kutosha katika bajeti zake za maendeleo. 
Isitoshe madaktari walipwe mshahara wakutosha ili kuwazuia kugoma kwa sababu wananchi wengi wanafarakana na sayari ya tatu kwa kukosa matibabu ili tupunguze idadi ya vifo lazima madaktari wapatikane. Madawa pia yawe nzuri yasiwe ya kumaliza watu hivi basi tunaweza kuimarisha uchumi maana bila madaktari wanawake wajaawazito hawataweza kujifungua. 
Yote tisa kumi ni kuimarisha usalama nchini. Kwa kuweka wanajeshi kila pahali ilikulindwa utakuta watalii wengi wanauawa bila sababu. Ili kuboresha hii lazima kuwe na mapolisi wa kutosha nchini. 
Ni bayana kuwa haya ni baadhi ya namna ambayo yanaweza kuimarisha uchumi nchini na ningependa itiliwe mkazo: 

Question: Kando na elimu ni kipi pia huimarisha uchumi
Answer: Kilimo
MADHARA YA UCHAFUZI WA MAZINGIRA

Mazingira ni mambo yote yanayomhusu na kumzunguka binadamu kama vile ardhi, mito, maziwa, bahari na hewa inayomzunguka. Kwa wakati huu ambao idadi ya watu duniani inazidi kuongezeka, mataifa yamekuwa na ongezeko la viwanda, mazingira yamekuwa katika hatari kubwa kwa njia nyingi. 

Mbinu duni za kilimo husababisha mmomonyoko wa udongo. Uvuvi wa nyavu za kukota katika maeneo ambayo samaki huzaliana kwa wingi, hupunguza idadi ya samaki baharini. Hizi ni baadhi ya njia nyingi ambazo zinaharibu mazingira yetu.

Mojawapo ya vitisho vikubwa kwa mazingira ni uchafuzi. Uchafuzi wa mazingira unamaanisha kuyaharibu kwa kutia dosari hali yake asili. Kwa mfano, viwanda huchanganya kemikali au uchafu kutoka kwa viwanda, wanaelekeza uchafu huo katika mito. Kemikali hizo huwa na sumu kali kiasi cha kwamba wanyama na mimea ya majini hufa na hatimaye kusombwa hadi baharini au maziwani.

Kando na uchafu wa viwanda, pia kuna kemikali kutoka shambani. Wakati mkulima anapopulizia dawa kwenye mimea, dawa hizo zinabebwa na upepo na zingine huingia kwenye ardhi ambapo muva ikinyesha husomba yote na kupeleka kwa mito.

Licha ya hayo, uchafuzi mwingine wa mazingira ni kuharibu misitu. Tunapoharibu misitu yetu kwa kukata miti, kuna baadhi ya mambo ambayo sisi wenyewe tunazuia kama vile mvua na hewa safi. Kuna vitu ambavyo hutengezwa kutoka kwa miti kama vile mbao, karatasi, kuni na kadhalika.

Pia tutawezachafua mazingira kwa kutupa takataka kila mahali. Katika miji kubwa kubwa, kwa mfano, mtu akimaliza kutumia karatasi badala ya kupeleka kuchoma, anatupa chini na kuchafua mazingira.

Basi tunachafua mazingira yetu kuna baadhi ya wanyama ambao tunaharibia mazingira, kama vile wanyama waishio kwenye ardhi. Tunapotupa taka taka tunawanyima wanyama hao pumzi ya kupumua na wanyama hao wanaweza kufa kwa urahisi.


Question: Viwanda hutupa uchafu gani kwenye mito?
Answer: Kemikali
UKITAKA CHA MVUNGUNI SHARTI UINAME

Maana ya nje ya hii methali ni ukitaka kitu, kana kwamba kiko chini kitandani ni sharti  uiname ili uchukuwe. Maana ya ndani ya hii methali ukitaka kitu sharti ufanye bidii ili ufaulu au ukipate. Hii methal ni kwa watu wanzembe wanaoongaja siku ya mwisho.

Siku moja kulikuwa na bwana ambaye aliitwa bwana Kiana. Bwana Kiana alikuwa maskini hohehahe, hakuwa na mbele wala nyuma. Alikuwa akiwatazama hao watu ambao wana magari mazuri mazuri, mavazi ya utajiri na kazi waliokuwa ni nzuri kupitia mwisho.

Siku moja alijiambia hajihisi vizuri na umaskini wake usio na starehe ya kutosha. Alijiambia kuwa anataka kuwa na kazi nzuri, atakapolipwa vizuri. Alisema anataka kuwa rubani wa taifa ya nchi ya Kenya. Kabla ya kuanza kazi, alienda masomo ya urubani. Ala! Kwa kweli maji yakimwagika hayazoleki, alijitahidi na  urubani, hata kwamba alijihisi kuacha masomo, aliendelea akijua kwamba anahitaji kuishi maisha ya furaha na  buraha. Ilibidi ajifunze kwa miaka mitatu kabla ya kuanza kazi ya urubani. 

Mwaka mmoja ukaisha ikabidi afanye mtihani kuona kweli kama alishika alichofuzwa. Mwaka mmoja ulipita na mtihani ulifika, bwana Kiama alifanya mtihani huo kwa hamu na gamu. Siku ilipoisha ya mtihani, bwana Kimani alijipata akiwa wa kwanza masomoni.

Miaka miwili, mitatu ilipita, bwana Kimani alienda katika â€˜Kenya National Airportâ€™ kujialika kuwa rubani. Alionyeshwa saa na siku angeenda kazini. Kabla ya kwenda, alilipwa mshahara wa kwanza wa shillingi millioni moja.

Alipoendelea na kazi yake ya urubani, alieza kuishi maisha ya furaha na buraha. Uwezo wake ulijulikana inchini Kenya, pia Rais wa Kenya aliona kwamba anahitaji rubani wa kuendesha ndege yake.Aliona bwana Kiama akiwa rubani mzuri kwote inchini. Alimwalika bwana Kiama awe rubani wake wa ndege.

Funzo linalotoka kwenye methali hii ni kuwa ukijitahidi katika masomo yako au maisha kwa kuwa unafaa utie bidii ili siku za usoni uwe na maisha ya kupendeza.


Question: Bwana Kiama alikuwa mtu wa aina gani
Answer: Maskini
He has written more than 35 books, plays and screenplays. His first of many collections of satirical cartoons, Sick, Sick, Sick, was published in 1958, and his first novel, Harry, the Rat With Women, in 1963.

Question: Je,Jules Feiffer aliandika vitabu ngapi?
Answer: more than 35
Godelieve Mukasarasi also started a program called "SEVOTA" to help women and children impacted by rape and genocide processed through trauma. "SEVOTA" stands for Solidarity for the Blooming of the Widows and the Orphans aiming at Work and Self-promotion. Her program uses the arts and small group fellowship to help women and children share their experiences and break the stigma around sexual violence. This program also helps create relationships between children who were born from genocidal rape and their mothers. "SEVOTA" gives Rwandan women and survivors the tools to speak out about rape and sexual assault, with the aim to remove societal shame and bring empowerment.

Question: minisitiri w'iterambere n'uburinganire mu rwanda yitwa nde?
Answer: Godelieve Mukasarasi
FAIDA NA MADHARA YA TEKNOLOJIA KATIKA SHULE ZA UPILI
Teknolojia ni maarifa ya sayansi na matumizi yake hutumia mitambo, vyombo vya zana, katika viwanda, kilimo, ufundi au njia za mawasiliano. Teknolojia ni mfumo uliochangia pakubwa 
katika maendeleo ya kijamii. Hivi kwamba teknolojia imeleta maendeleo sana makubwa katika jamii na nchi yetu ya Kenya. 
Katika maswala ya elimu teknolojia pia ina umuhimu na imechangia katika mambo mengi hasa katika orodha ya uendeshaji wa shule katika vitengo mbalimbali.
Baadhi ya vitengo hivi ni kama vile shuleni, walimu hutumia intaneti katika masomo na hujifundisha kutumia intaneti. Walimu pia hutumia tarakilishi katika kuhifadhi na kurekodi data zao. Hivi kwamba hata wanafunzi hutumia kikokotoo katika kufanya somo la Hisabati na 
hii imechangia pakubwa na kurahisisha kazi katika somo hilo la Hisabati. 
Teknolojia imechangia kusaidia wanafunzi katika masomo yao. Mwanafunzi hutumia utandawazi ili kusomea na kuyafanya utafiti katika masomo yao. Hivi ni kwamba wakuu wa elimu hutumia utandawazi kuyanya utafiti na kuwasilishia au kuleta vifaa vya elimu kwa wanafunzi kwa urahisi bila kupoteza wakati. 
Tunapokuwa katika likizo, wanafunzi hutumiwa kazi za ziada katika rununu zao wakiwa nyumbani. Pia vile vile walimu hutumia rununu kufundisha wanafunzi wanapokuwa katika likizo ndefu nyumbani. Hii humrahisishia mwalimu kuendelea na masomo au vipindi vyake vya darasani. 
Wanafunzi pia hutumia rununu zao kutafuta utafiti wanapokuwa wakisoma. Wengine pia hutumia tarakilishi na televisheni za kisasa kufanya utafiti wao. Changamoto au madhara yanayochangia katika teknolojia ni kwamba baadhi ya wanafunzi hutumia teknolojia kwa mambo yasiyowafa katika maisha yao.
Wakati mwingi, wanafunzi hutumia utandawazi' kutazama video mbaya ambazo huwaadhiri kimawazo. Pia mwanafunzi hutumia muda mwingi katika kutazama utandawazi na kusababisha kutozingatia masomo yao na hii huwa chanzo kikuu cha kuwafanya wanafunzi kutofaulu katika mitihani yao. 
Teknolojia ni kitengo muhimu sana katika jamii hasa kwa wanafunzi lakini huleta madhara makubwa mno katika swala lao la masomoni. Na kwa hilo inapaswa kutomshawishi mwanafunzi kutumia teknolojia anaposoma. Hii ni kwamba teknolojia humpotezea mwanafunzi wakati wakujisomea. 

Question: Utandawazi hutumiwa kufanyia nini 
Answer: Utafiti
Sikujua hakuwa amejua kwa uhakika simba alikuwa mnyama wa aina gani, hadi siku ile alipokutana naye uso kwa uso huyu mfalme wa wanyama. Alikuwa akidhani kuwa simba ni kama paka ama mbwa mkubwa. Hakujua kuwa simba alikuwa mnyama wa kutisha.

Alipokuwa akitembea kando ya barabara ya Mombasa, aliona watu wakitimua mbio kutoka upande aliokuwa akienda. Alipowauliza kilichotokea, walimweleza kuwa simba alikuwa ametoroka kutoka mbuga ya wanyama ya Nairobi. Walimshauri akimbie, lakini hakusikia kwa kuwa alitamani kuona simba ni mnyama wa aina gani.Punde si punde akatokea hayawani mkubwa ajabu na mwenye manyoya mengi shingoni. Mara akatoa mngurumo kama radi; mngurumo uliotisha na kumfanya Sikujua kutokwa na jasho jembamba. Sikujua akawa ni mguu niponye. Wacha Sikujua atimue mbio; farasi wa Ngong kando.

Alipofika barabarani alijaribu kusimamisha magari lakini wapi. Magari kadhaa yalipita kwa kasi kwa kuwa madereva pia walikuwa na hofu. Hapo ndipo Sikujua alipoamua kudandia gari la mizigo lililokuwa wazi nyuma, na kujilaza chini kama mfu. Kwa bahati nzuri hakukuwa na msongamano wa magari. Gari lillienda mbio na hivyo Sikujua akanusurika kifo kwa tundu la sindano. Lilipofika mahali salama, Sikujua aliomba dereva asimamishe gari ili ashuke. Aliabiri matatu kuelekea moja kwa moja hadi nyumbani.

Alipofika nyumbani Sikujua aliwasimulia familia yake kisa chake na kuapa kuwa hatawahi kukanyaga mbuga ya wanyama kamwe asije akakutana na simba. Mke wake na watoto walicheka hadi mbavu yakawauma lakini walifurahi kuwa baba yao alikuwa salama. 


Question: Alijaribu kusimamisha magari lini
Answer: alipofika barabarani
This is a list of bird species recorded in Zambia. The avifauna of Zambia include a total of 857 species,

Question: Bushe Mpulungu Harbour yabela kwi?
Answer: 857
ï»¿Kiundu mlafi

Hapo kale, katika kijiji cha  Katumbi, aliishi  mwanamme aliyeitwa  Kiundu.  Alipenda sana kula  nyama.  
Mwanawe Chifu wa  Katumbi alikuwa ametimu  umri wa kuoa.  Chifu aliwaalika  wanakijiji harusini.  
Kiundu alipata mwaliko  wa harusi hii.  Pia, alisikia kuwa  kungekuwa na sherehe ya  harusi katika kijiji cha  Nyamani.  
"Aaa! Sherehe mbili kwa  siku moja! Lazima  nihudhurie sherehe zote  mbili," Kiundu aliwaza.  "Nitaenda kwanza  Nyamani kisha nirudi  Katumbi," akaendelea  kuwaza.  
Kiundu alirauka mapema  na kuelekea Nyamani.  Alipofika Nyamani,  sherehe ilikuwa haijaanza.  "Nitarudi Katumbi,  baadaye nirejee  Nyamani," Kiundu  aliamua.  
Kiundu alirudi Katumbi.  Alitarajia angekuta nyama  zikiwa tayari. Baada ya  safari ndefu, alihisi njaa  sana.  Alipofika Katumbi, chakula  kilikuwa bado  hakichakuwa tayari.  
Kiundu akawaza,  "Niliwaacha wapishi  Nyamani wakijiandaa  kupika. Chakula lazima  kiwe tayari sasa."  Kiundu aliamua kurudi  Nyamani.  
Kiundu alipofika Nyamani,  watu walikuwa tayari  wamekula. Wageni  walikuwa wanawatuza  zawadi maarusi.  Kiundu alikuwa mchoyo na  hakuwa ameleta zawadi.  Alitaka kula tu.  
Kiundu alikasirika  alipokosa chakula. Mara  moja, aliamua kurudi  kwao Katumbi.  Kwa vile alikuwa mwenye  njaa na mchovu,  hangeweza kutembea  haraka.  
Alipowasili kwao Katumbi,  wageni walikuwa  wamemaliza kula chakula  chote.  Walikuwa wakiimba na  kucheza kwa furaha.  
Alipoambiwa kuwa  chakula kilikuwa kimeisha,  Kiundu alikasirika sana.  Lo! Kiundu alizikosa  nyama kwenye sherehe  zote mbili.  
Alitembea polepole  akirudi nyumbani akiwa  mwenye huzuni na njaa.  

You are free to download, copy, translate or adapt this story and use the illustrations as long as you attribute in the following way:  Kiundu mlafi  Author - Mutugi Kamundi  Adaptation - Caren Echesa  Illustration - Alex Zablon  Language - Kiswahili  Level - First paragraphs  Â© African Storybook Initiative 2014  Creative Commons: Attribution 4.0  Source www.africanstorybook.org 

Question: Kiundu alipata mwaliko wa nini
Answer: Harusi
The Social Democratic Party of Bosnia and Herzegovina (Bosnian: "Socijaldemokratska partija Bosne i Hercegovine" (SDP BiH) / Социјалдемократска партија Босне и Херцеговине), also simply known as the Social Democratic Party (Socijaldemokratska partija (SDP) / Социјалдемократска партија) is a social-democratic political party in Bosnia and Herzegovina. It is officially multi-ethnic, but gathers most support from Bosniaks.

Question: Ishyaka riri ku butegetsi muri Bosiniya na Herizegovina ni irihe?
Answer: The Social Democratic Party
Thirikaari ya Central Kenya nĩyumĩrĩtie mbeca njerũ cia kũgũra kĩndũ kĩa thĩinĩ wa mĩgũnda kũbuhĩra kumi na igiri ase omwaka o 2026 ili kusaidia kuongeza uzalishaji wa chakula. Serikali imeboresha mifumo ya usambazaji wa maji safi ya kunywa na ya umwagiliaji katika kila kijiji.

Question: What financial layout for communal agricultural micro-irrigation system equipment thirikaari ya Central Kenya implemented inside rural farms?
Answer: mbeca njerũ cia kũgũra kĩndũ kĩa thĩinĩ wa mĩgũnda kũbuhĩra kumi na igiri
Lagos State was created on 27 May 1967 according to the "State Creation and Transitional Provisions Decree No. 14 of 1967", which restructured Nigeria into a federation of 12 states. Before the issuance of this Decree, Lagos city, which was the country's capital had been administered directly by the Federal Government through the "Federal Ministry of Lagos Affairs". However, Ikeja, Agege, Mushin, Ikorodu, Epe, surulere, and Badagry were administered by the then Western Region Government. Lagos, the city, along with these other towns were captured to create the state of Lagos, with the state becoming fully recognized as a semi-autonomous administrative division on 11 April 1968. Lagos served the dual role of being the State and Federal Capital until 1976 when the capital of the state was moved to Ikeja. After the full establishment of the Federal Capital Territory, the seat of the Federal Government was also formally relocated to Abuja on 12 December 1991. Nevertheless, Lagos remains the financial centre of the country, and even grew to become the most populous city in the state and the country.

Question: Kedụ isi obodo steeti Lagos?
Answer: Ikeja
E higa mar 2019, Eliud Kipchoge mane en joring ng'wech mar Kenya ne obedo dhano mokuongo e piny mang'ima mane oringo marathon e bwo saa ariyo (1:59:40) e kinde mar INEOS 1:59 Challenge e dala mar Vienna. Kata ka ne ok okwan ng'wech ni kaka rekod mar piny nikech yore mane otiegogo, timni ne onyocho teko mar dhano kendo ne omiyo ji mang'eny e piny mang'ima siso. Kipchoge, mapod nigi rekod mokuongo mar piny (2:01:09), nyuoloro gi lony mar Kenya e ng'wech kendo osebedo jatend dho-nam mar Africa e mielo mar jopiny e piny mang'ima.

Question: Rekod mar piny mar Eliud Kipchoge en kinde adi?
Answer: 2:01:09
Wanamuziki stadi Bul, Fumbo, Teke, Tongoli, Milege, Sos na Gwara walikuwa marafiki wakubwa. Pia waliimba muziki mzuri. Waliishi karibu na milima mashariki mwa Uganda. Wote walikuwa wanamuziki stadi. Kila mtu alifurahi kusikiliza nyimbo zao na kucheza kufuata mdundo wao! Hawa wanamuziki stadi walitaka kumchagua kiongozi wao. Aliyetambuliwa kwa umaarufu wake zaidi ya wote, ndiye angekuwa mfalme wao. Ili kuchaguliwa kama mfalme, kila mwanamuziki alitakiwa kudhihirisha kwamba anaweza kusikika na walio karibu na vilevile walio mbali. Tongoli aliongea kwanza, "Mimi ni mfalme. Ninaimba sauti ya juu na vilevile ya chini. Nina nyaya nyingi zenye milio tofauti. Ninaweza kuimba peke yangu na pia katika kikundi. Vijana kwa wazee hupenda kucheza muziki wangu. Hata ninamwongoza Fumbo kwenye nyimbo." "Ulivyosema ni ukweli Tongoli," Fumbo alikubali. "Lakini, wewe hunishindi mimi. Sauti yako ni laini sana. Mimi nina sauti kubwa iliyo wazi na inayofika karibu na mbali." Fumbo aliendelea, "Watu hucheza muziki wangu mpaka karibu wavunjike migongo! Iwe wakati wa furaha au wa majonzi, mimi huwafanya watu wacheze! Watoto hupenda kuiga midundo yangu." "Nyote wawili ni viongozi," Milege alikubali kisha akaendelea, "Kazi yangu ni rahisi. Wachezaji hunifunga vifundoni. Wanapoitikisa miguu yao kwa mdundo, mimi hutoa muziki wa kupendeza. Ninatoa mchanganyiko wa sauti za juu na zinazokwaruza. Je, mimi si kiongozi?" "Hiyo ni sawa!" Bul alisema. "Mimi nimetengenezwa kutoka kipande cha ngozi kilichowambwa juu ya mti ulio na uwazi. Mimi hutia midundo kwenye nyimbo na sauti yangu hutambulisha vitu vingi. Lakini siwezi kubadilisha sauti yangu kama mnavyofanya ninyi. Sidhani kama mimi ninaweza kuwa kiongozi." "Bul, wewe hutenda mambo makuu!" Gwara alitofautiana naye. "Wewe huwaita watu kwenye mikutano, ibada, na kazi za kijamii na pia hutangaza vifo na kuwatahadharisha watu kunapokuwa na hatari. Unasikika wakati wa sherehe na kuwafanya watu wacheze kwa furaha na kwa huzuni. Kulingana nami, wewe ni mkubwa zaidi." Gwara alitoa mlio mkubwa na kusema, "Mimi nina sauti kubwa tena ninawavutia watu. Hata hivyo, mimi si bora kumliko Bul. Ninapendekeza yeye awe mfalme." Wanamuziki hao stadi walitazamana kwa mshangao wakabaki kimya. Kisha Tongoli akasema, "Bul ni mtu wa kawaida sana, hawezi kuwa mfalme. Mimi ndiye mkubwa zaidi kwa sababu ninacheza kuanza kwa sauti ya chini hadi ya juu zaidi bila tatizo lolote." Sos ambaye alikuwa kimya wakati huo wote, sasa aliongea, "Marafiki, mimi nimekuwa nikiimba nanyi nyote. Nyote ni wanamuziki stadi. Lakini, ni bora tumchague Bul kuwa mflame wetu." Sos aliendelea, "Mtu asiyesikia muziki unaoimbwa na Bul ni kama gogo lililokufa! Bul huwavutia watu kwake na kuwaliwaza kwa muziki wakati wa huzuni na kuwaburudisha wakati wa furaha." Mwishowe, wanamuziki hao stadi walimchagua Bul kuwa mfalme wao. Tangu wakati huo, Bul amekuwa mfalme wa muziki. Hiyo ndiyo sababu Bul yuko katika kila nyumba ya jamii inayoishi milimani mashariki mwa Uganda. Source www.africanstorybook.org

Question: Bacibusa balicita ifi
Answer: vifundoni
After two suicide attempts as a teenager, and being imprisoned for her gender presentation in January of 2004, Miss Sahhara resolved to either leave Nigeria or succeed in completing suicide. Later in 2004, she emigrated to London, where she was able to meet other transgender women, access gender-affirming care, and live openly as a woman. Miss Sahhara graduated with a Master's degree in digital media from London Metropolitan University in 2011

Question: Igba wo ni Miss Sahara fi orilẹ-ede Naijiria silẹ lati lo orilẹ-ede United Kingdom?
Answer: 2004
Un trimaran est un bateau à trois coques : 2 flotteurs situés de part et d'autre d'une coque centrale plus volumineuse.

Question: Nɛ̌ é nɔ̀n ylɔ "bateau à trois coques" ɖɔ ?
Answer: trimaran
HOTUBA KUHUSU ELIMU YA MTOTO MSICHANA. 

"Naibu wa Rais, Gavana wetu, wabunge wenzangu pamoja na wananchi wazalendo, mjuavyo leo ni siku kuu ya mtoto msichana ulimwenguni. Mimi ni mtetezi wa haki za mtoto msichana. Niko hapa leo ili niwahutubie kuhusu umuhimu wa elimu ya msichana. 

Elimu ya mtoto msichana ni elimu kwa jamii mzima. Msichana ndiye hushikilia familia yake kwa mikono yake mwenyewe, anaiporomosha yeye mwenyewe na pia kuijenga yeye mwenyewe. Msichana asiyeelimika ni aibu kwa familia yake. Jamii iliyo na wanawake walioelimika ni furaha kwa familia yako. Jamii ambayo ina wasichana walio elimika ni jamii yenye maendeleo ya hali ya juu. Nani kati yenu asiyependa maendeleo? 

Kuelimisha msichana kunaondoa utegemezi katika tamaduni zetu. Msichana amechukuliwa kama kiumbe dhaifu , anayetegemea mwanaume kwa kila jambo kama mtu asiyeweza jambo lolote. Hii ni kwa sababu msichana hakupewa nafasi ya kwenda shule. Msichana  anapoelimika, anapata ajira kwa haraka na kuwasaidia wanajamii wengine kulisukuma gurudumu la maisha. 

Mtoto wa kike akielimishwa, ataepuka ndoa za mapema na pia kupinga ukeketaji. Jambo la ukeketaji limeleta madhara kwa wana wetu wa kike. Limeleta ukosefu wa amani katika jami zetu. Hiyo ni kinyume na sheria. Leo nimesimama hapa kupinga na kuwatetea wasichana wote duniani na yeyote yule atakayepatikana akimtendea mtoto michana hayo basi atakamatwa na kufunguliwa mashtaka. Wasichana wanalazimishwa katika ndoa za mapema kwa sababu ya mali. Nani hapa kati yenu anataka kumwona mtoto wake akihangaika? Nani? Asimame tumwone! Mbona kumtendea unyama? Jamani nasikitika sana nikimwona mtoto mchanga ampoozwa kwa mzee. Tafadhali wazazi wapendwa, tuwaelimishe wasichana wetu.

Mtoto msichana anapoelimishwa huleta usawa na kijinsia katika jamii. Husaidia wazazi wao kwa kila jambo. Elimu yao imefanya ashindane na mwanaume katika hadhi sawa katika maeneo ya kazi. Kuna nchi kadhaa ambazo zina wanawake marais. 

Ningependa tuungane pamoja ili tuhakikishe wasichana wanasoma wote bila tashwishi yoyoto na bila kubaguliwa. Kila mtoto ana haki ya kusoma awe msichana au mvulana. Sitawachosha na mengi lakini nagwambia kuwa tukielimisha msichana, basi msichana huyo atapata nafasi ya kupiga kelele anaponyanyaswa na mwanaume au mwanamke mwenzake. Zamani, mwanamke angenyamaza na kuumia ndani kwa ndani anaponyanyaswa kwa kuwa hakuwa na mtetezi na pia hakuwa na elimu. Elimu kwake itampa nafasi ya kujitetea kwa ujasiri na nguvu za kupinga mambo mabaya yanapotokea. 

Nawashukuru nyinyi nyoto kwa kutega masikio yenu kunsikiliza kwa makini. Asanteni." 

Question: Kujitetea,ujasiri na nguvu kwa msichana utatokana na yeye kupata nini
Answer: Elimu
Pido mar ngano itiyo gi koth (seeds). Ikruok mar puodho bedo mapiyo ka itiyo gi yath mar modhi kaka CATAPULT 480 SL (250ml e pi lita 20) mane nego modhi duto. Bende, inyalo tiyo gi WEMBE 200 SL (300ml e pi lita 20) mondo oler puodho mapiyo. Pur lowo mondo odonj bor mar inci 6 kendo urwakie manyuara kod DAP. Mondo ngano odong' maber kendo oyaki, rwaki DAP kilo 50 kata manyuara tani 1 gi kilo 1 mar HUMIPOWER. Chwoyo koth ngano e yo mar "broadcasting", "dibbling" kata tiyo gi masin (drill) e bor mar 4cm kendo uumgi gi lowo mayom. Inyalo tiyo gi rake e pur matindo; gini rito koth kik chieng' tuogi kata winy chamgi. Koth ngano hinyo twiro (germinate) maber bang' odiechieng' 4-7.

Question: Koth ngano iketo e bor maromo adi e lowo?
Answer: 4cm