NYIMBO

Kila jamii ina vipengele mbalimbali vya fasihi simulizi. Ambavyo
vinatambulisha utamaduni wake. Jamii ya waswahili ina ngoma za aina
mbalimbali. Kama chakacha,vugo. Kishuri,goma nakadhalika. Ambazo
huambatanishwa na pembe,ngoma, nakadhalika kuupa uhai wimbo.

Nyimbo ni tungo zenye nahadhi ya sauti. Inayopanda na kushuka . Ambazo
huundwa kwa lugha ya mkato. Matumizi ya picha na jazanda. Na mapigo ya
silabi. Nyimbo hupangwa kwa utaratibu . Au muwala wenye mapigo ya
kimuziki. Shughuli nyingi za binadamu huandamana na nyimbo. Nyimbo huwa
na mawazo mazito. Pia hupaniwa kuonyesha uhusiano wa kijamii.
Migogoro,kubembeleza,kutumbuiza. Pia kuburudisha.

Kuna aina mbalimbali za nyimbo. Katika jamii ya kiafrika. Kwanza kuna
nyimbo za kazi. Hizi zinaimbwa wakati wa kazi. Huimbwa kuhimiza watu
kufanya kazi na kuendelea na kazi. Kwa kawaida zinaweza kuwa fupi. Au
hata ndefu . Hutegemea kazi inayofanywa. Ama mtunzi wa nyimbo mwenyewe.
Mdundo pia hutegemea kazi inayofanywa. Kwa baadhi ya nyimbo zina midundo
ya haraka . Ambayo haiwezi kuandamana na utendakazi fulani.

Pia kuna nyimbo za watoto. Hizi huimbiwa watoto wadogo. Huimbwa kwa
sauti nyororo ili kuwabembeleza kulala. Au hata kuwanyamazisha
wanapolia. Wakati mwingi nyimbo hizi huimbwa na walezi. Ama akina mama.
Mdundo wa aina hizi huwa ni wa utaratibu. Pia maneno yake huwa yenye
kumvutia mtoto anyamaze. Ili alale.

Pia kuna nyimbo za kuomboleza. Ama mbolezi. Hizi huimbwa wakati wa
matanga. Lugha na toni inayotumiwa ni ya kuhuzunisha na kusikitisha.
Maneno yake hutegemea yule aliyeaga dunia. Na hadhi yake katika jamii.
Mara nyingi. Imani ya jamii kuhusu kifo hudhihirishwa katika nyimbo
hizi. Wakati mwingine baadhi ya nyimbo hutaja sifa za aliyeaga. Na hata
vitendo vyake vitakavyokosekana. Kutokana na kufa kwake.

Aidha kuna nyimbo za kisiasa. Hizi hutumika kueneza sifa. Ama sera
fulani na wale walio uongozini. Pia hutumika na wale wanaodhulumiwa
katika kupinga wale walio uongozini. Na sera zao. Kwanza hutumika na
viongozi kueneza propaganda. Ama msimamo fulani kuhusu uongozi wao. Piq
kuwahamasisha wananchi. Pia nyimbo hizi hutumiwa kuwasifu. Ama
kuwakashifu viongozi.

Pia kuna nyimbo za nyiso. Hizi ni nyimbo za tohara. Huimbwa wakati
wavulana wanapotiwa jandoni. Kwa muda mrefu,tohara imekuwa shughuli
muhimu. Katika jamii nyingi za kiafrika. Kwa sababu ya kuchukuliwa kuwa
hatua muhimu ya kutoka utotoni. Na kuingia utu nzima. Nyingi zilitoa
sifa kwa waliopitia hatua hiyo. Wazazi pamoja na wasimamizi wao.
Zilimbwa kwa dhamira ya kuwafanya wavulana kukikabili kisu. Cha ngariba.
Kutoa mafunzo kwa wavulana kuhusu majukumu yao mapya. Katika jamii baada
ya kupitia hatua ile. Na kuwaonya dhidi ya kuogopa . Na matokeo ya woga
wao kwa kisu cha ngariba.

Nyimbo zina umuhimu mwingi ambao ni pamoja na kushauri. Kuonya watu
kuhusu swala fulani. Kusifu mtu au watu fulani. Kuburudisha watu katika
hafla mbalimbali. Pia kudumisha utamaduni wa jamii husika . Kwa kuwa
masuala yanayoshughulikiwa yanahusu jinsi ambavyo mambo yanavyofanywa.
Ama yalivyofanywa katika jamii wakati . Wimbo unaohusika ukitungwa.
Nyimbo vilevile ni njia mojawapo ya kutoa. Ama kupitisha mafunzo ya
jamii. Malezi. Na hekima kutoka kizazi hadi kingine. Isitoshe,baadhi ya
nyimbo hutumiwa kama njia ya kuhifadhi matukio muhimu. Ya kihistoria.
Kuna nyimbo ambazo hushughulikia matukio. Kama ukombozi wa jamii na nchi
kwa jumla.


Question:  Nyimbo za tohara huitwaje
Answer: Nyiso