Mti Shamba

Salaam aleikum. Ndugu yangu. Aleikum salaam. Shikamoo mzee. Marahaba.
Alfajiri hii mnapelekana wapi. Kijana anaugua. Tunatafuta tiba ya
kienyeji. Uganga wa kienyeji utaupata wapi zama hizi. Kwani wewe
humfahamu kunyangalipua. Mimi nilifikiri ameangamizwa na uganga wa
kisasa. Kumbe bado yupo. Yupo tena sifa zake. Zimeimarika tena zaidi.
Mbona usimpeleke mwanao hospitalini. Mwenyewe umesoma. Na mwanao ni
msomi vilevile. Kwa kunyangalipua . Hakuna foleni ya wagonjwa. Yeye
huwashughulikia haraka. Na bila kuwazungusha. Yeye ndiye mpokezi.
Daktari. Maabara. Na mtoa dawa. Na hiyo ndiyo shida. Mtu mmoja atakuwa
je. Mjuzi wa mambo yote haya. Waganga hawana ujuzi. Hujibambilikizia tu
utaalamu. Nani kasema. Waganga wana ujuzi wa kina. Wao wamepokezwa
maarifa. Kutoka kwa mababu. Elimu yao ya mimea na majani. Maua. Mizizi.
Magamba. Na utomvu. Na kazi yake haina kifani. Na siku hizi. Wengi
wanapata mafunzo. Na ushauri. Kutoka kwa mashirika ya zaraa.
Yanayotafitia mimea. Lakini dawa zao. Hazina vipimo. Sivyo. Mzee. Mambo
yamebadilika. Dawa za aina mbalimbali zimefanyiwa uchunguzi. Na
kimaabara. Aidha. Zinasindikwa. Na kutolewa kwa vipimo. Chukua mfano wa
dawa za kienyeji. Kutoka bara hindi. Dawa hizi huja kwa namna ya maji.
Unga. Tembe. Utomvu au mafuta. Lakini zote huwa na vipimo. Napenda
kuenda kwa kunyangalipua kwa sababu. Mazingira yake ni salama. Hakuna
hatari ya kuambukizwa magonjwa mengine. Isitoshe. Dawa zake. Ni za
kuandaliwa papo hapo. Shaka ya kuuziwa dawa ambayo. Muda wake wa
matumizi umepita haipo. Tena dawa zake haziwezi kudhuru. Hata upitishe
kipimo. Dawa zenyewe ni kama lishe. Maana zina virutubishi.

Hata mjitetee kwa namna gani. Tiba ya kienyeji ina udhaifu ambao.
Hauwezi kuepukika. Kwa mfano. Waganga hawana vifaa vya kupimia ugonjwa.
Ili kudhibitisha . Kabla ya kutoa tiba. Kuna uwezekano wa kutibu kitu.
Ambacho sicho. Dawa zao huweza kutibu maradhi mengi mseto. Yaani. Hutibu
maradhi. Yanayobainika . Na yasiyobainika. Na uchafu je. Waganga wengi
hawaogi. Na hufanya kazi katika mazingira machafu. Pia hutumia vyombo
vichafu. Kama vibuyu. Na ngozi. Wengine hutumia vifaa vya kutibia.
Ambavyo ni hatari. Wagonjwa wanaponywea dawa mkebe mmoja. Na kuchanjwa
kwa wembe moja. Kama uwezekano wa kuambukizwa maradhi hatari.

Hata katika zahanati nyinyi. Kuna tatizo la uchafu. Na wagonjwa
kuchangia sindano. Najua watu wengi hudai waganga ni wajanja. Wao
hukubali malipo kutolewa kwa namna mbalimbali. Lakini bado huwa ghali.
Waganga wengine hudai hata ngombe. Halikadhalika. Imani ya waganga kuwa
matatizo mengi ya kiafya. Hutokana na uchawi husababisha ugomvi. Na
uhasama katika jamii nyingi. Kwa hivyo. Mnakubaliana nami. Na sio hayo
tu. Njia zao za kutibu. Hupingana na taratibu zilizowekwa. Waganga
wanapongoa mizizi. Kubambua magamba. Kukata miti. Kuchuma majani. Na
kupukutisha maua bila kujali. Wanaharibu mazingira. Aidha. Haijulikani
ngozi. Pembe. Meno. Kucha. Manyoya. Na mifupa ya wanyama. Wanayoyatumia
hutoka wapi. Huenda vilitoka kwa wanyama. Waliowindwa kiharamu.
Unayosema ni ukweli. Lakini wanaofanya hivi wanapungua. Waganga wengi.
Na miti shamba wa siku hizi wamesoma. Tena hushirikiana na taasisi za
utafiti wa mimea. Magonjwa na tiba. Mashirika makubwa ya dunia.
Yanashauri kuimarishwa kwa tiba asili . Ili itumike sambamba na mbinu za
kisasa za matibabu. Kinachohitajika tu. Ni utafiti na udhibiti wa tiba
ya jadi.


Question: Nani hawana ujuzi. 
Answer: Waganga