UMUHIMU WA MITI

Nimeishi kujiuliza kila wakati, na wakati mwingine kujaribu kuchora
taswira akilini, lakini bado sipati picha, wala sipati jibu. Swali ni
je, ulimwengu, au dunia ingekuwa vipi bila hata mti mmoja?. Ukijiuliza
swali hili bila shaka utagundua kwamba, miti ina umuhimu mkubwa sana
katika maisha na mazingira yetu sisi wanadamu, si kuleta mvua, si kuzuia
mmomonyoko wa udongo , si kuhifadhi vyanzo vya maji, si kurembesha
mazingira n.k, na mengine mengi mno. Katika hoja zifuatazo, nimejadili
umuhimu wa miti.

Kwanza, miti huwa pambo katika mazingira yetu. Yaani miti ndiyo chanzo
cha kila mmoja kufurahia mandhari kwa kutia nakshi ya kupendeza mno.
Baadhi ya miti huwa na maua ya rangi tofauti, maua haya ndiyo huleta
sura nzuri kila wakati tunapoyaona. Urembo huu ndio hufanya kila mmoja
wetu kufurahia kuketi au kutembea bustanini huku akifurahia na kubarizi
hewa , pia rangi ya kijani ambayo hutamalaki mazingira yetu hufanya
mandhari kuvutia mno.

Pili, miti pia huleta hewa safi, wanabayolojia watakueleza kwamba, hewa
ambayo husaidia binadamu mwili ni hewa ya oksijeni , na hewa ambayo
haitajiki katika mwili wa binadamu, ni kabon monoksaidi. Binadamu hutoa
kabon monoksaidi na kupokea oksijeni kutoka kwa miti hewa ambayo
hutusaidia kuhimili uzima wetu. Ni wazi kwamba kama miti haingekuwepo
basi, hatungepata oksijeni, kwa hivyo hatungeishi. Ama kweli miti ni
uhai.

Tatu, miti huleta mvua, mvua ni baraka, kila mja hutegemea mvua hasa
wakulima, ili vyakula vinawiri na tupate chakula. Kwani hapa Kenya
kilimo ni utu wa mgongo wa taifa. Bili miti basi kila sehemu ingekuwa
jangwa kwa ukosefu wa mvua. Bila miti hakuna mvua, bila mvua hakuna
chakula, bila chakula basi ni kifo. Kama wahenga walivyosema , mtaka cha
mvunguni, sharti ainame, nasi tukitaka chakula ni sharti tutunze miti
ili tupate mvua na mazao yakue.

Nne, baadhi ya miti hutupwa chakula , hasa sana matunda. Miti hutupa
matunda mengi mno. Si parachichi, si paipai, si machungwa ,si mapera, si
fenesi , si mapera n.k. ukweli ni kwamba matunda takriban yote hutoka
kwa miti, na matunda haya ni mengi mno, hayahesabiki. Huwa matamu sana.
Matunda haya hutupa vitamini katika mwili wetu,ilikuufanya mwili wetu
kupigana na magonjwa, ili kila wakati tuwe na afya. Bila miti msamiati
wa matunda haungekuwepo, na mwili wetu ungetoa wapi nguvu za kumenyana
na ndwele?. Nashukuru kwa zawadi hii adhimu.

Tano, kwa upande wa dawa, pia baadhi ya miti ni dawa, kwa mfano, mti wa
mwarubaini, ambao hutibu zaidi ya magonjwa arobaini. Magonjwa kama vile,
kuumwa na tumbo, kichwa n.k, mgonjwa huitajika kunywa maji ya majani (ya
mwarubaini) yaliyochemshwa, kisha akapona. Dawa hizi huitwa miti shamba.
Hadi wa leo bado watu hutumia dawa hizi kutibu magonjwa sugu.

Sita, miti pia ni makazi kwa ndege na wanyama. Wanyama pori huishi
mwituni. Wanyama kama vile nyani hulala juu ya miti. Ndege nao
hutengeneza viota vyao mtini. Kama si miti, Wanyama hawa wangeishi
wapi?. Mti mkuu ukigwa wana wa ndege huyumba. Ni vyema tutunze miti ili
tuendelee kufurahia uwepo wa wanyamapori, na ndege.

Saba, miti imesaidia katika kukinga upepo mkali ili usilete hasara, hasa
sana kung'oa paa za nyumba, miti husaidia kupunguza nguvu hizo . Fikiria
kwamba upepo mkali zaidi unavuma, kisha hakuna hata mti mmoja uliopo
karibu, unadhani ni paa gani la nyumba lingesalia?, Vitu vingapi vya
dhamana vingebebwa?

Nane, miti hutumika kutengeneza fanicha au samani. Mfano viti, meza,
vitanda, kabati n.k, vitu hivi ni muhimu sana katika maisha ya binadamu,
hakika karibu nyumba zote zina angalau vifaa hivi. Viti hutumika wakati
wa kuketi, meza ni kifaa za ambacho chakula kuandikwa, wanafunzi pia
huvitumia wa kusoma n.k.

Tisa, watu hutumia miti kujenga nyumba, hasa paa ya nyumba. Pia kunao
wengi ambao hutumia mbao kujenga nyumba yote, isipokuwa upande wa juu wa
nyumba ambao huezekwa nyasi au mabati. Pia madirisha na milango nyingi
huundwa kutokana na mbao. Vile vile binadamu, hutumia mbao kutengeneza
makazi ya mifugo yao kama vile ,mbwa , ng'ombe, sungura na hata kuku.

Mwisho, matumizi mengine ya miti ni pamoja na : kutumika kama kuni, hapa
vipande vya miti vilivyo kaushwa, hutumika jikoni katika maandalizi ya
chakula. Vitu muhimu kama vile mwiko (kifaa cha kupikia ugali), vitabu,
kalamu, dawati, huundwa kutokana na mti.

Kwa hitimisho, nitasema kwamba maisha yetu yatategemea sana miti,
ilikufanikisha shughuli zetu za kimsingi. Ni vyema tuchukue hatua muhimu
katika kuhifadhi miti kwa kutokata ovyoovyo, kupanda na kutunza miti.


Question: Matunda hutupa nini katika mwili wetu
Answer: Vitamini