ELIMU UFUNGUO WA MAISHA.

Elimu ndio ufunguo wa maisha eti. Watu wengi hujiuliza elimu ni nini?
Watu hujibu elimu ni kitabu. Wengine husema elimu ni somo tu kama
kawaida. Na je, wewe umewahi jiuliza elimu ni nini? Yote tisa. Kumi
umewahi ona manufaa ya elimu? Swali hili limenifanya nimfikirie rafiki
wangu Kazabidii. Kazabidii alikuwa ghulamu tuliyetoka naye kijiji kimoja
cha Tezi. Tulikuwa mahirimu na fauka ya hayo, alikuwa rafiki wangu
sisemi wa chanda na pete. Tulilelewa pamoja. Tukacheza pamoja. Tukaenda
jandoni pamoja hata nakumbuka tulisoma pia pamoja. Wawazi wangu na wake
walikuwa marafiki pia. Wakati wa likizo ulipokuwa ukifika,
tulitembeleana na kujuliana hali kama wanakijiji. Tulichunga mifugo
pamoja na kucheza brikijo pamoja.

Ni mambo mengi tuliyoyafanya na Kazabidii. Tulikuwa watundu wakati
mwingine. Tuliiba zabibu, maembe na mapera pamoja. Mambo ya utoto kweli
yana mambo. Tulienda kuogelea na mengine ambayo hufanywa na watoto.
Nakumbuka siku moja tulipopeleka mifugo wetu kunywa maji. Tulianza
kuogelea na tukajisahau. Mifugo walianza kula mimea ya wenyewe.
Tulipoitwa, tulistaajabu. Tulipelekwa na kupigwa lau mwizi. Kwa kweli
urafiki wetu ulianza tangu jadi na ulionekana kuwa urafiki wa dhati.

Muda ulipita miaka ikaenda. Tulipofanya mtihani wa darasa la nane, wote
tulifuzu kwenda shule ya upili. Kazabidii alijiunga na shule ya upili ya
Utubora. Nami kwa kuwa tu na alama ya wastani, nilijiunga na shule ya
Borasomo. Huko tuliendelea kujuliana hali zetu na urafiki wetu
uliendelea kama kawaida. Shule zilipofunga tulifumukana kujuliana hali
na kuulizana wewe unaendeleaje na wewe je? Hayo ndiyo maswali tuliyokuwa
nayo. Kazabidii yeye kidogo alikuwa anatia makali katika masomo yake.
Mimi nami kidogo nilionekana kuchechemea katika masomo. Tulipoufanya
mtihani wa kidato cha nne, Kazabidii alifanikiwa na kupita vyema. Mimi
sikufua dafu. Ikanibiti kutia nanga masomoni mwangu. Hayo yalitarajiwa
na wengi kutokana na uzembe na uchechefu wa makini shuleni.

Hata hivyo nilikuwa na ndoto ya kujiunga na chuo cha ualimu au taasisi
ya uhandisi. Nilisubiri angalau wazazi wangu wapate hela na nijiunge na
taasisi hiyo. Mwaka ulienda ukapita. Mwingine pia hivo hivo. Hatimaye
nikakata tamaa ya kujiunga na chuo kikuu. Kwani ni nani asiyejua kwamba
ngoja ngoja huumiza matumbo? Niliamua sasa kuelekea mjini. Tukiwa
shuleni tulielezwa jinsi kazi zilizo mjini zinavyolipa pesa mzuri.
Tulikuwa na hamu tukimaliza masomo tutaenda mjini angalau tukapate kazi
huko. Nilikuwa na hamu ya kukutana na marafiki ambao walikuwa
wameshatutangulia mjini. Tulitamani maisha yao kwani ifikapo siku kuu za
krismasi wao hurejea nyumbani. Wakati huo wao huwa wamejiremba kwa
mapambo mbalimbali na kila mtu hutamani kuwa kama wao. Nilielekea mjini
kujaribu nami bahati yangu kwani heri kwenda bure kuliko kukaa bure.
Wasemavyo wazee wa jadi atangaye kwa jua huenda akajua.

Huko mjini nako mambo hayakunionekania. Yaliniendea kombo. Nilichaza
ofisi mingi na barua za kuomba kazi. Nikatembea pia ofisi kadha wa kadha
lengo kuu kutafuta kazi. Nikawa kiguu na njia huko mjini huku nikibisha
ofisini kutafuta kazi. Nilikuwa nikikaa nao wakinipa ushauri na chakula
wakaanza kuchoka nami. Nilitamani nirudi kijijini kuanza kula maembe na
mapera lakini wapi. Maji nilikuwa nishayavulia na sasa ni kuoga tu
kulikokuwa kumesalia. Niling'amua kwamba maisha ya mjini ni ngumu bila
kibarua. Mtu mzima kulishwa, kuvalishwa na kugeshwa ni aibu ya hali ya
juu. Niliendelea kujitia moyo na kujiambia ipo siku. Njia za mjini
zilianza kulalamika kila ziliponiona. Marafiki zangu walikuwa kwa kweli
wamechoka na mimi. Nakumbuka siku moja rafiki niliyekuwa nikikaa kwake
alikuja na mgeni bila kunipa ujumbe. Alikuwa mwanadada mwenye rangi ya
dhahabu. Nilishindwa ni jinsi gani nitakaa kule ilhali yeye anaye mpenzi
wake. Nilijitoa na kukesha kwa baridi usiku kucha. Kwa kweli akufukuzaye
hakwambii toka.

Basi dunia rangi rangile. Waliosema hayo hawakuweza kupanda tufe na
kuvuna upepo. Hawakulenga kando waliyoyasema. Ilibidi nizoe asemavyo
mwimbaji fulani hapa Kenya. Mwimbaji huyo si mwingine bali ni Stiven
Simple boy. Kwenye wimbo wake itabidi uzoe. Mimi nilizoea kushinda na
kulala njaa. Vilevile, ilinibidi kuvumilia baridi shadidi ya usiku
kucha. Mimi sikuwa na mahali pa kulaza kichwa. Rafiki yangu alikuwa kila
mara akija na mgeni wake. Wasemavyo maisha ni sawa na upepo ubadilishao
pande ghafla. Mwezi moja ulikuwa umenifanya kudhoofika na kubaki fremu
ya mtu. Chakula changu kilikuwa tu maji na baridi.

Ni wakati huo ambapo maji yalikuwa sasa yameshanifika kwenye koo.
Yalikuwa yameshaanza kunisakama. Nilikutana na rafiki wangu wa dhati
Kazabidii. Nilifurahi na kuruka kama mja yule aliyepona mauti katika mto
Nzeu baada ya basi walimokuwa wakisafiria kusombwa na maji. Nilijua
kwamba leo angalau rafiki yangu ataniauni hata vijisenti nipate angalau
mlo. Alikuwa amekuja na gari aina ya (Jeep). Lilikuwa lenye rangi ya
damu iliyokosa. Aliliweka pembeni na kutoka nje. Nilipomwona akitoka nje
ya gari, nilifurahi ghaya kwani nilitarajia kuwa angenisaidia. Si
waombao waliamba akufaaye kwa dhiki ndiye rafiki. La hasha! Kwa kweli
mtegemeya cha nduguye hufa maskini kweli.

Kazabidii alikuwa amepata kazi ya mshahara wa juu sana. Alikuwa mkuu wa
daktari katika wilaya nzima na kipato chake kilikuwa cha hali ya juu.
Rafiki wangu huyo alikuwa amebadilika kweli kweli. Alikuwa mwenye misuli
tinginya. Nywele zake zilikuwa nyeusi ti ti ti. Kwa kweli pesa ni
mafuta. Humfanya mtu kung'ara. Alizungumza kama mwamerika mwafrika.
Lugha yetu ya mama ilimsumbua kidogo kutamka. Niliona hilo wakati
tulipokuwa maongezini. Ni ukweli aliona hana muda mwingi wa mazungumzo
nami. Ni ukweli kuwa aliniona kama kamasi au kohozi lililotemwa
sakafuni. Alitaka sana nimaliza maneno yangu nijiendee.

"Vipi kaka, habari ya siku? Ulipata jiko kweli?" Aliniuliza. Nilimweleza
kwamba sikuwa nimepata jiko kwani maisha yamenipiga jenga kidogo.
Unavyoniona hivi sina hata mahali pa kukaa na wala sina hata chakula.
Kazabidii alinikatisha kauli yangu ma kuendelea kunisukumia maswali kama
polisi.

Kila nilipofungua mdomo kunena, Kazabidii alikunja pua yake. Sijui
nilikuwa natoa uvundo au nini? Nilijiuliza ama ni kuzuia madhara ya
uvundo? Nilijaribu tena kumweleza shida zangu lakini hakunipa sikio. Ni
kama tu yaliingilia sikio moja na kutokea lile jingine. Baada yake,
alizidi kunihujumu na maswali. "Kazi yako ni ipi? Unaishi wapi? Je
waziza wako kila mwezi unawatumia hela ngapi? Nani amekuwa mgonjwa hukp
kwenu? Ulifikia wapi kimasomo? Ushaenda mashambani hivi maajuzi? Huko
shamba ushajenga? Umekuwa mgonjwa wa Ukimwi? Mbona umekonda hivo? Kwani
huogi?" Aliniuliza maswala ya kunikejeli na kunishusha chini. Mengine
yalinikata ini.

Baada ya maswali hayo yote, aliingiza mkono wake kwenye koti. Nilifurahi
kwani nilijua kwamba hizo ni hela ambazo atanipa. Moyo wangu ulianza
kunidunda kwa furaha. Lo! Alitoa kijikaratasi ambacho kilikuwa na
nambari yake ya simu. Kisha anganiambia eti nimpigie simu. Nilijishangaa
sana. Mimi mwenyewe sina hata chakula. Peremende ya shilingi tano sina.
Sembuse za kuwasiliana naye. Nilijua tu pale amenionyesha madharau.
Kazabidii aliingia garini mwake na kutimua vumbi. Huyooooooo! Aliniachia
wingu la moshi tu. Machozi yalinitiririka bila kutarajia. Sikushughulika
kuyazuia. Yalikuwa machozi kwa kdharauliwa na rafiki yangu. Tuliyesoma
na yeye. Tukacheza michezo za watoto na yeye. Kwa kweli alinibeza.
Machozi ya dhiki machozi ya majuto .

Kweli niliona faida ya kusoma kwa bidii. Pia niliona maafa ya kufanya
mzaha shuleni. Kumbe mzaha mzaha huleta usaha. Ama kweli majuto ni
mjukuu huja baadaye.


Question: Nini ndio ufunguo wa maisha
Answer: Elimu