ï»¿Mti ulionusuru kijiji cha Balantu  

"Shhhu!" Bibi alisema. "Kuna joto kali. Na chungu hiki ni kizito sana. Hebu tupumzike kidogo  chini ya kivuli cha mti." Alijipangusa jasho usoni huku akiegemea mizizi ya mti.  Sela naye alisimama huku ameushika huo mbuyu kwa mkono mmoja. Nduguye, Tovo,  aliuzungukazunguka ule mbuyu akiangalia ukubwa wake.  "Bibi, mbuyu huu ni mzee sana, sivyo?" "Ndiyo, Sela. Lakini sio mzee au mkubwa zaidi ya  mbuyu ulio katika kijiji cha Balantu!" "Balantu? Kijiji hicho ki karibu?" Sela aliuliza. "Tafadhali  tueleze kuhusu mti huo," Tovo alisema.  "Basi ketini msikilize," Bibi alisema huku akianza kuwahadithia.  
Katika kijiji cha Balantu kuliishi msichana  aliyeitwa Hami. Siku moja, Hami na ndugu  yake Angula, walienda kuchota maji.  Hami alipokuwa akijaza chungu chake,  Angula alimwona sungura. Alimkimbiza,  lakini hakuweza kumshika.  Sungura alikuwa na mbio kumshinda.  
Chungu cha Hami kilijaa maji. Sasa alikuwa tayari kwenda nyumbani. Aliangalia kila upande  akamkosa Angula. Hakujua alikokwenda. Aljiua kwamba hangeenda nyumbani bila nduguye  mdogo.  Alitazama kila mahali lakini hakumwona. Alipomtafuta, alimpata akiwa amelala kwenye nyasi  nyuma ya kichuguu kikubwa.  Alipokuwa anamkaribia, Angula alimwashiria kwamba anyamaze. Mbona anyamaze?  
Karibu na pale kulikuwa na kundi la vijana.  Walikuwa wamebeba mishale, nyuta na  mikuki! Hami aliweza kusikia sauti zao.  "Angula," Hami alimwita kwa sauti ya chini.  "Wanaume hao ni wezi wa mifugo.  Wamekuja kuiba ng'ombe wetu na kuchoma  nyumba zetu. Njoo haraka. Lazima tukimbie  nyumbani tukawatahadharishe wanakijiji."  Basi waliondoka polepole kutoka eneo hilo  kisha wakakimbia kwenda nyumbani.  
Hami alimwita mjomba kwa sauti, "Mjomba, kimbia, kimbia! Kuna wanaume wamekuja kuiba  ng'ombe na kuteketeza nyumba." Mjomba alimrudisha ng'ombe kijijini.  Hami alimwita shangazi, "Shangazi, kimbia, kimbia!" Wanume wanakuja kuiba ng'ombe wetu  na kuteketeza nyumba zetu!" Shangazi alichukua jembe lake, akambeba mtoto aliyekuwa  akilala kisha akurudi kijijini.  Hami akamwona babu yake akiwa na punda wake. Akamwita kwa sauti, "Babu, kimbia,  kimbia, wanaume wanakuja kuiba ng'ombe wetu na kuteketeza nyumba zetu."  Babu alimpiga punda akaenda mbio kuelekea kijijini.  
Hami na nduguye wakafika kijijini. Hami akawaita watu wote kwa sauti, "Kimbieni, kimbieni.  Kuna wanaume wanaokuja kuiba ng'ombe wetu na kuteketeza nyumba zetu!"  Wanakijiji wakawa na hofu sana. Wakawa wamechanganyikiwa kama kundi la mchwa  lililokanyagwa na ng'ombe. Hawakujua pa kujificha wala la kufanya.  Wangewaficha ng'ombe wao wapi? Wangezificha nafaka zao wapi?  Wangejificha wapi wao wenyewe?  Hami aliogopa sana. 
Akakumbuka mahali ambapo yeye na  Angula walikuwa wakienda kucheza wakati  mwingine.  Mahali salama.  Mahali pa siri. 
"Ninapajua mahali ambapo sote tunaweza kujificha!" Lakini wanakijiji hawakumsikiliza.  Walikuwa wakipiga kelele sana.  Sasa angefanyaje ili wamsikilize? Unadhani Hami alifanya nini?  Alichukua ngoma na kuipiga kwa nguvu kabisa. Bam! Bam! Bam! Boom! Boom! Boom!  Wanakijiji wote walitulia. Hami akawaambia kwa sauti, "Ninajua mahali ambako tunaweza  kujificha. Nifuateni."  
Hami alimshika Angula mkono akasema,  "Njoo tawapeleke wanakijiji kwenye mti  wetu. Sote tutakuwa salama huko."  Angula alitikisa kichwa. "Hapana, Hami.  Mahali hapo ni siri yetu. Ulisema  tusimwambie mtu yeyote."  "Ndiyo", Hami akasema. "Ilikuwa siri yetu.  Lakini sasa sote tuko hatarini."  
Hami na Angula waliwaongoza wanakijiji. "Kwa nini unatuleta hapa? Hatuwezi kujificha hapa,"  walisema.  Hami akamwita babake, "Nitakuonyesha." Hami na babake waliingia wakashuka ndani  kupitia shimo dogo. Pale chini kulikuwa na uwazi mkubwa. "Lakini watu wote hawawezi  kuingilia kwenye shimo dogo pale juu," babake alisema.  "Hapana," Hami alisema. "Tutaleta shoka tutengenze mlango wa kuingilia hapa kwenye  shina."  Walitengeneza kiingilio shinani. Wanakijiji wakaleta vyakula na vyombo vya kupikia. Wote  wakaingia ndani ya uwazi mkubwa wa mbuyu. La kushangaza ni kwamba kulikuwa na nafasi  ya kuwatosha wote.  
Wakati jua lilipotua na giza kutanda, kijiji kizima kilitulia tuli! Ulikuwa usiku wenye baridi.  Wale wahalifu walitembea taratibu kuelekea kijijini.  "Lazima wanakijiji wawe wamelala sasa," waliambiana.  Nao wanakijiji walijificha ndani ya mti. Nini kingetokea? Walihisi baridi na woga.  Hami akasema, "Kuna baridi sana. Tuwashe moto." Akachukua mawe mawili akayachua, moja  juu ya jingine haraka haraka.  
Baada ya muda mfupi, cheche za moto  zikashika nyasi.  Kisha moto mkubwa ukawaka wakaanza  kuota.  
Nje, wavamizi walizidi kukaribia. Ghafla,  mmoja wao alipiga mayowe akionyesha  mbuyu walimojificha. Ndimi za moto zilitoka  mle. Macho makali yaliangaza kutoka mle.  Moshi ulipaa angani.  "Ni jinamizi kubwa!" Walilia kwa woga.  Kwanza mvamizi mmoja aligeuka na  kukimbia. Kisha mwengine, na mwengine.  Hadi wote wakaenda zao.  Watu wa kijiji cha Balantu wakaokolewa.  
Bibi akanyamaza. Wakati huu wote Sela  alikuwa anashikilia shina la mbuyu.  "Kwa hivyo, ni mti huo uliowaokoa  wanakijiji." Bibi akamaliza kuwahadithia.  

You are free to download, copy, translate or adapt this story and use the illustrations as long as you attribute in the following way:  Mti ulionusuru kijiji cha Balantu  Author - Karen von Wiese, Beryl Salt, Muhdni Grimwood and Barbara Meyerowitz  Translation - Mutugi Kamundi  Illustration - Julia te Water Naude  Language - Kiswahili  Level - Read aloud  Â© Karen Von Wiese, Beryl Salt, Mudhni Grimwood, Barbara Meyerowitz 1988  Creative Commons: Attribution 4.0  Source www.africanstorybook.org 

Question: Ni mti upi uliwaokoa wanakijiji
Answer: Mbuyu