theophilusowiti/AfriQuAD huggingface dataset:
ASIYESIKIA LA MKUU HUVUNJIKA GUU
Maana ya methali hii ni kwamba mtu kama siku zote hatilii maanani ushauri wa mkubwa wake basi huwa anaishia kujutia maishani. Hutumika sanasana kuwaonya watu kuwacha tabia zao mbaya zitakazo kuja kuwaharibia maisha mbeleni. 
Palitokea mtoto mmoja wa kiume kwa jina Tim. Tim alikuwa mvulana wa kipekee, macho yake, yalitegezeka kana kwamba alikuwa akisinta, Alikuwa mweupe kama hurulaini, urefu wake ulivutia wanawake wengi. Alikuwa amejaa miraba minne ingawaje alikuwa bado mdogo. Nywele zake ziling’aa na nyeusi kana kwamba alitumia kemikali.
Tim alipendwa sana na jamii na alisifiwa kila kona ya kijiji kwa uzuri wake na utendaji wake kazi. Mama yake hata hivyo bila kuachwa nyuma alikuwa wa kwanza kama mfuko wa shati kumsifi mwanawe. Wasichana wengi vile vile walipenda kujipitishapitisha mbele yake lakini kama wanavyosema wahenga kwamba chema chajiuza kibaya cha jitembeza. Tim hakuwahi kuwamezea mate. 
Siku zote wahenga na wahenguzi hawakukosea waliposema kuwa, kilicho safi hakikosi doa na mgema akisifiwa tembo hulitia maji. Tim alianza kujihusisha na kundi la vijana waliokuwa kazi yao kubwa ni kuiba. Vijana hao walipenda kuiba na waliwatatiza wanakijiji mahala walipokuwa wanakaa.
Tim pamoja na wenzake walipenda kutumia madawa ya kulevya na kila mara walilewa chakari. Wazazi wake Tim walihuzunika sana kwa sababu mwana wao mpendwa sana alijiweka kuwa kichwa maji. Hata hivyo, licha ya kuhuzunika, walimpa ushauri mara kwa mara na kumwambia awachane na kundi linampotosha. 
Wanajamii walimpenda sana na walimuita na kumueleza athari ya mambo anayofanya lakini ukweli ni kwamba sikio la Tim lilikuwa limejazwa uchafu na sidhani alikuwa tayari kutoa uchafu huo. Tim hakuwahi hata siku moja kuyatilia maanani maneno ya wakubwa wake. 
Siku moja wakati wa mchana mvulana mmoja alikuwa maji kunde, mfupi ma mnene kidogo na alikuwa na masikio yalisimama tisti, alikuja mbio hadi pale wazazi wa Tim walipokuwa wamekaa. Alikuwa anahema ni kana kwamba alikuwa injini bovu. Wazazi wake Tim walishangaa wasijuwe kilichokuwa kikiendelea. Mvulana yule alisema kwa hamaki kuwa anauliwa, twende tukamsaidie. 
Wazazi wake Tim bila kuelewa ni nini waliondoka kwa upesi na kumfuata kijana yule. Walifika kwa barabara na kupata watu wengi wamerundikana pamoja. Walipenyezapenyeza na kuingia kwenye sisisi hiyo. Maskini wa mungu! Alikuwa amelala chini akidhini dakika chache zilibakia akate roho. Wazazi wake walilia sana na Tim neno la mwisho alilosema ni, “Nisameheni wazazi wangu.” Kwa kweli asiyefunzwa na mamae hufunzwa na ulimwengu. Hadithi hii inatusaidia kujua kwamba ni vizuri kusikia mahusia ya wakubwa wako pamoja na wadogo wako sababu tusije kujutia mbeleni. 

Question: Tim alisifiwa wapi
Answer: kila kona ya kijiji
NJIA ZA KUIMARISHA BIASHARA NCHINI KENYA
Ili nchi kuimarika kiuchumi, lazima biashara inayozalisha matokeo mazuri iwe katika jamii. Kila biashara inahitaji mambo inayoimarika ili kuenda vizuri kuimarisha uchumi. Kati ya njia hii ni kama hukuluji wa masomo shuleni, uiimarishaji wa barabara, ubunifu wa teknolojia mpya, kukopesha loni kutoka kwa benki, kukuza mazingira na kadhalika.
Kwanza, masomo ya somo la biashara shuleni kwa wanafunzi imarishwe kwa hali ya juu ili awe na hali ya kujitegemea katika jamii. Somo hili litamsaidia kupata mbinu bora za kuanzisha biashara ya inayolipa vizuri na hivyo kupunguza kesi za wizi kati ya vijana pamoja na kufundisha serikali kwa kulipa kodi za kujenga uchumi ya Kenya na pia kuimarisha mengine. 
Pili, barabara zinafaa kujengwa likamilifu na serikali ili kuimarisha biashara nchini bila mapingano yoyote. Hili litasaidia kusafirisha rasilimali kwa viwanda na bidhaa kutoka viwandani kwenda sokoni ili kuuzwa kwa wanajamii. Hili litazuia ukosefu wa bidhaa 
sokoni ha hivyo kupata matokeo mazuri kutoka kwa biashara hizo. Matokeo yenyewe inatumika kujenga uchumi kikamilifu na hivyo kupunguza uchochole katika jamii. 
Tatu, ubunifu wa teknolojia mpya kutoka ughaibuni husaidia sana kuimarisha biashara kwa kejengea ujuaji wa mtu katika uwanja wa kugeuza rasilimali kuwa bidhaa yenye uwepo wa jua. Hili pia linapunguza gharama ya kuunda bidhaa na hivyo kuongeza kiwango cha bidhaa. Bidhaa zenyewe likiuzwa huongeza matokeo mazuri na hivyo kujenga uchumi. 
Nne, kwa zile biashara ambazo hazijaendelea, zinapaswa kukopesha loni kutoka kwa benki ili kuimarisha katika jamii na hivyo kuendeleza na kuinua uchumi ya wananchi kwa hali ya 
juu.
Tano, mazingira yanapokuzwa huvuta makini ya wanajamii kununua bidhaa za biashara hiyo. Hili huzidisha matokeo ya pesa zinatumika kuendeleza uimarishaji wa biashara hilo. Pesa hizo pia hutumika na serikali kuendeleza ukuaji wa jamii. 
Sita, viwanda vinafaa kujengwa karibu na rasilimali hizo hasa katika vijiji ili kutumia rasilimali hizo kuunda bidhaa ambazo hupelekwa masokoni maarufu na hivyo kuimarisha hali ya biashara nchini. 
Saba, nguvu za umeme inapaswa kuimarishwa katika jamii ili kutumika kuunda bidhaa katika vijiji. Hili huongeza kiwango cha bidhaa za biashara viwandani ambazo hupelekwa sokoni na hivyo kuimarika kiuchumi. 
Mwisho ila si hitimisho, wanajamii wanafaa kufunzwa na serikali jinsi ya kutumia rasilimali kudumisha biashara. Hili hupunguza idadi ya wanaoishia jijini kutafuta kazi kwa hivyo kuimarika kwa biashara.

Question: Somo la biashara linafaa kuimarishwa wapii
Answer: Shuleni
Usiku wote sikupata hata lepe la usingizi Niliwaza na kuwazua namna siku ambayo ilifuata ingekuwa sikupatwa na usingizi ilinibidi niweze kufungulia runinga niweke kipindi ni kipendacho lakini nilipoweka nilipata muziki na nyibo iliyokuwa ikiimba ilinifurahisha niliongeza sauti nilisikia mlango umebishwa sikuwa natarajia kuwa na mgeni usiku huu wa manane nilizima runinga na kuchungulia kwenye pazia nilimuona jirani yangu akiwa amesimama mlangoni nilipata kummuliza nini mbaya naye akaniuliza nini kinachoendelea, sikujibu
    Niliingia kwenye blanketi na kunyamaza kimiya na kushikwa na usingizi wa pono nililala. kwa masekunde kadha kulikucha. Asubuhi na mapema nilikimbia sebuleni na kuliza mama kama nijiadae kwa safari.
“Tunaondoka” Mama alienieleza nami sikupoteza secunde hata moja alichukua maji baridi na kuingia bafuni nilichukua dakika chache kuoga nilijisungua na kungara kweli kweli. 
    Nilitoka bafuni na kuelekea katika chumba changu cha kulala na kutazama nguo yangu niliyoipenda sana nguo yenyewe ilikuwa safi nilivaa kwa haraka na kwenda kupiga meno mswaki nilikuwa nimeng’ara kweli kweli nilipoteremka vidato vya ngazi nilikutana na baba yangu akiwa amevali nguo maridadi kweli kweli na alipokuwa alipanda vidato Vya ngazi' ungethani kweli ye ni sultan mwenye. Tulikubaliana tupatane sebuleni sisi sote nilielekea pale na kunywa kiamsha kinywa  nikiwangoja kwa hamu na gama alipowadia
Tulingoa nanga kuanza safari kweli wahenga walisema safari ya kesha huandaliwa leo tulipitia katika kituo cha mafuta .Basi liliwekwa na tukaendelea na safari yeta tulifika kwenye kanisaa kubwa la katoliki tulipoingia niliona mapambo ya mau mazuri , puto na nyinginezo zilizokuwa zikimetameta tulingia na kiketi chini mahubiri alianza kuhubiri. Neno la Mungu. 
    Bwana harusi aliweza kuwadia muda usio mrefu alijieleza kwa majina na mahali anapoishi punde si punde nilisikia mlio wa magari uliokuwa ukilia kwa sauti ya juu nilishindwa kilicho kuwa kinaendelea lakini mlolongo wa magari ulipowadia niliona kwa umbali kuwa alikuwa bi Harusi alipofika na kushushuwa kutoka kwenye gari watu walishangilia kwa shangwe na vigelegele. 
    Bi harusi alipoingia kanisani bwana harusi aliweza kumkimbilia kama simba anvyomrukia swara na kumkumbatia na kumvalisha pete na walipata kuombewa na mhubiri. Saa ya kula iliwadai na nilikimbia kuwekewa chakula siku hiyo nilikula sana tumbo ikwa ni karai.

Question: Nani alikuja kumtembelea mwandishi wakati wa usiku?
Answer: Jirani
The accession of Cyrus the Great of the Achaemenid Empire in 559 BCE made the re-establishment of the city of Jerusalem and the rebuilding of the Temple possible. Some rudimentary ritual sacrifice had continued at the site of the first temple following its destruction. According to the closing verses of the second book of Chronicles and the books of Ezra and Nehemiah, when the Jewish exiles returned to Jerusalem following a decree from Cyrus the Great (Ezra 1:1-4, 2 Chronicles 36:22-23), construction started at the original site of the altar of Solomon's Temple.

Question: Bushe mu nshita ya bena Nehemiah, nililali icipope ca kukula itempele  mu Jerusalemu capelwe?
Answer: 559
Lagos was occupied by British forces in 1851 and formally annexed by Britain in the year 1865. Nigeria became a British protectorate in 1901. The period of British rule lasted until 1960, when an independence movement led to the country being granted independence. Nigeria first became a republic in 1963, but succumbed to military rule three years later, after a bloody coup d'état. A separatist movement later formed the Republic of Biafra in 1967, leading to the three-year Nigerian Civil War. Nigeria became a republic again after a new constitution was written in 1979. However, the republic was short-lived, as the military seized power again in 1983 and later ruled for ten years. A new republic was planned to be established in 1993, but was aborted by General Sani Abacha. Abacha died in 1998 and a fourth republic was later established the following year, which ended three decades of intermittent military rule.

Question: Nijeriya yabonye ubwigenge ryari?
Answer: 1960
MADHARA YA UCHAFUZI WA MAZINGIRA 

Mazingira ni viumbe ambavyo vimezunguka maskani yetu. Mazingira yana umuhimu mkubwa huku duniani. Mazingira husaidia mmomonyoko wa ardhi na pia huleta mvua ambayo husaidia miti kukua.

Katika shule yetu ya upili ya kimuka, mwalimu mkuu na mwalimu wa idara ya usafi hutuambia tuwe tukipanda miti.Kila Ijumaa, mwalimu  wa idara ya usafi hutuletea miti mia moja tupande huku shuleni ili kuwe na hali safi ya hewa.Sisi wanafunzi wa kidato cha pili hupenda kupanda miti sana.Hata waziri wa mazingira akija shuleni kwetu huvutiwa na hewa safi. Wakati wa kuangalia usati katika shule za upili, waziri wa mazingira, Bw.Chege, hupenda kuja shuleni kwetu.

Tunapong'ang'ana kupanda miti, kuna wale ambao hupinga kupanda miti katika mashamba yao. Hawa ndio huchangia kuharibu mazingira. Kunao wale pia ambao hukatakata miti ovyo ovyo na kuharibu mazingira.

Mazingira kama misitu ni maskani ya wanyama wengi wa porini. Tunapokata miti, tunaharibu maskani ya wanyama hawa. Moto ambazo huwashwa katika misitu pia huharibu mazingira kwani husababisha ukosefu wa hewa safi na pia kuharibu hali ya anga.

Sisi kama wakenya tunajivunia nchi yetu ya Kenya. Ingawa tu, kuna watu ambao hawawezi kuona kitu kizuri kikifaulu. Katika nchi yetu ya Kenya, kuna mahali kwingi tofauti tofauti ambako kunavutia watalii kutoka nchi za nje.

Watalii hupenda kuja kuona wanyama porini. Wanyama hawa wa porini hukaa katika misitu.Watalii pia huvutiwa na mito, maziwa na milima ya huku Kenya.Watalii hawa huchangia kukuza uchumi wetu kwani wanalipa pesa ili kuzuru maeneo tofauti tofauti. 

Mazingira ni muhimu katika maisha ya binadamu na hata kwa wanyama wa msituni. Ndio maana tunahimizwa tupande na tukuze miche midogo midogo ili itakaponyauka tuweze kupanda miti mingi na pia tunyunyizie maji ili iweze kustawi bila kukauka. Tukuze mazingira yetu na tuwache kukata miti ovyo ovyo.



Question: Mazingira huleta nini
Answer: Mvua
Osita Iheme, MFR (born 20 February 1982) is a Nigerian actor. He is widely known for playing the role of Pawpaw in the film "Aki na Ukwa" alongside Chinedu Ikedieze. Osita Iheme is the founder of Inspired Movement Africa which he founded to inspire, motivate and stimulate the minds of young Nigerians and Africans. In 2007, Iheme received the "Lifetime Achievement Award" at the African Movie Academy Awards. He is considered to be one of Nigeria's most famous actors. In 2011, Osita Iheme was honored as a Member of the Order of the Federal Republic (MFR) by President Goodluck Jonathan. Early life.

Question: Kedụ ezigbo aha Pawpaw?
Answer: Osita Iheme
UMUHIMU WA KILIMO NCHINI
Kilimo kina faida nyingi sana hapa nchini. Kutokana na kilimo tunapata vyakula vya kila aina kama vile njungu, mahindi, maharagwe na mihogo. 
Kilimo kimechangia katika kuilisha wananchi wa taifa hili letu. Mavuno ya kilimo cha mimea yameweza kusafirishwa hadi kwenye masoko na kuweza kuuziwa watu. Hivyo basi, kilimo kimehakikisha kuwa hakuna tena janga la njaa nchini.  
Kilimo pia kimewawezesha watu wengi kuweza kupata ajira na hivyo basi kuweza kujimudu. Watu wengi wamepata kazi kwa sababu ya kilimo. Hali hii pia imepunguza kiasi cha uhalifu nchini kwani watu wengi wako na kazi. 
Kilimo kina manufaa mengi sana hapa nchini na hivyo basi kinafaa kuzingatiwa na kuimarishwa. 


Question: Waziri aliwahimiza watu wasiharibu nini
Answer: Vyakula
Adhan (Arabic: أَذَان [ʔaˈðaːn]; also variously transliterated as athan, adhane (in French), azan (in Iran and south Asia), adzan (in Southeast Asia), and ezan (in Turkish), among other languages) is the Islamic call to public prayer (salah) in a mosque recited by a muezzin at prescribed times of the day.

Question: Wɔ Nkramosom mu no, hena na obisa mpae?
Answer: muezzin
Doha (Arabic: الدوحة, romanized: ad-Dawḥa [adˈdawħa] or ad-Dōḥa) is the capital of Qatar, and has more people than the rest of Qatar combined, with a population of 2,382,000 in 2018. The city is located on the coast of the Persian Gulf in the east of the country, north of Al Wakrah and south of Al Khor. It is Qatar's fastest growing city, with over 80% of the nation's population living in Doha or its surrounding suburbs. It is the political and economic center of the country.

Question: umurwa mukuru wa Katari ni uwuhe?
Answer: Doha
La conférence de Berlin marqua l’organisation et la collaboration européenne pour le partage et la division de l’Afrique. Aussi connue comme la conférence de l'Afrique de l'Ouest, elle commença le 15 novembre 1884 à Berlin et finit le 26 février 1885. À l'initiative du chancelier Otto von Bismarck, l’Allemagne, l’Autriche-Hongrie, la Belgique, le Danemark, l'Empire ottoman, l’Espagne, la France, le Royaume-Uni, l’Italie, les Pays-Bas, le Portugal, la Russie, la Suède-Norvège ainsi que les États-Unis y participèrent. Une conférence antérieure fit commencer le débat sur la partition des Congo. La conférence de Berlin aboutit principalement à édicter les règles officielles de colonisation. L’impact direct sur les colonies fut une vague européenne de signatures de traités.

Question: E tɛ wɛ zɔ̀n é sɔ kplé Berlin tɔ̀n ɔ sianyi ?
Answer: organisation et la collaboration européenne pour le partage et la division de l’Afrique
FAIDA ZA KILIMO
Faida ya kilimo ni muhimu sana katika jamii. Watu wengi unapatana na nao wako katika kilimo. Kilimo ni kama vile kulima mahindi, kulima viazi, kulima matunda na unapata kuwa mtu ako na ekari tatu ama tano ya kulima viazi. Kwa ajili hawezi kula zote unapata ameuza zingine na hapa anapata faida yake.
Unapata kuwa alinunua mbegu ya viazi gunia moja, mia tisa kisha yeye akiuza anauza elfu moja mia moja au laki moja na kupata faida yake.
Ama unapata mtu wa matunda amepanda ama amekuza machungwa ama matunda mengineo na unapata watu wengi wanakula matunda sana kama wakati huu wa wa janga la corona. Unapata mkulima anapata faida yake anapo wauzia watu matunda kama vile machungwa, maembe, parachichi, nyanya, papai, peasi, ndimu, lufaa, chungwa, nanasi, stroberi/forosadi, karakara au pesheni, stafeli, aprikoti, tikiti, ndizi, zabibu na nazi.
Kwa hivyo unapata watu wengi wanapata faida katika mazao yao. Kama mtu wa tikiti najua hupata pesa mingi sana kwasababu watu wengi hupenda kula tikiti. Unapata mtu akinunua mbegu hiyo alinunua kwa bei ya chini sana lakini yeye akiuza anauza kwa bei ya juu.
Kwa hivyo, nawahimiza tukuze mimea mingi humu duniani ili watu waweze kupata afya bora.

Question: Msemaji anawahimiza wakuze nini
Answer: Mimea mingi
NI watu wachache tu Kenya walikuwa wamesikia habari za Oketch Salah kabla ya kifo cha aliyekuwa waziri mkuu Raila Odinga. Salah alikulia katika mji wa Migori, akiwa mtoto wa mfanyabiashara Ali Salah aliyemiliki biashara maarufu ya 'Salah Bakery'. Alisoma katika Shule ya Upili ya Migori (Migori High) katika miaka ya 1990. Wakati wa kuugua kwa Raila Odinga, Salah alikuwa naye wakati akipata matibabu nchini India. Baada ya kifo cha Raila, Salah ameonekana akiishi maisha ya kifahari, huku helikopta yake ikitua Bondo wakati wa mazishi ya dada wa Odinga, Beryl Achieng. Kwenye ulingo wa kimataifa na kisiasa, alionekana na Rais wa Zimbabwe, Emmerson Mnangagwa, na  alikaribishwa Ikulu na Rais William Ruto kufuatia ushindi wa uchaguzi mdogo wa Novemba 27. Hata hivyo, uhusiano wake na familia ya Odinga una utata; wakati Seneta wa Siaya Oburu Oginga akimtambua kama 'mtoto wake', dada wa Odinga na Mbunge wa Kisumu, Ruth, amesema hamjui. Vilevile, Salah alizua mjadala alipodai kuwa Mkurugenzi wa Huduma za Ujasusi (NIS), Noordin Haji, ni binamu yake, madai ambayo Haji alikanusha. Umaarufu wake ulidhihirika zaidi wakati wa harusi ya mtoto wake, Abdinoor, iliyofanyika katika Hoteli ya Serena na kuhudhuriwa na viongozi kama Waziri wa Kawi, Opiyo Wandayi.

Question: Waziri wa Kawi aliyetajwa ni nani?
Answer: Opiyo Wandayi
ï»¿Msitu wenye  nyoka  

Kijiji cha Sinyaire kimezungukwa na  milima na misitu. Nyoka wengi huishi  ndani ya misitu hiyo.  Wanakijiji walimwita Unyalego nyoka  aliyekuwa mkubwa zaidi. Nyoka huyo  aliwameza mbuzi na kondoo wakiwa  wazima.  
Siku moja, Apiyo, Ajoh na Atieno  walienda msituni kutafuta kuni.  Bibi aliwaonya, "Jihadharini na  Unyalego. Msichukue chochote kutoka  msituni ila kuni."  
Wasichana hao walifunganya maziwa,  ndizi, viazi vitamu na maji.  Wakachukua kamba za kufungia kuni  na panga kali.  Wakaondoka kwenda msituni.  
Walipokuwa njiani, Ajoh, Apiyo na  Atieno waliongea na kucheka.  Ghafla, Apiyo alisema, "Kimya!  Tunakaribia anakoishi Unyalego." 
Ajoh hakuzingatia onyo la bibi. Atieno  aliwaita, "Tazameni, hapa kuna meno  ya Unyalego ya dhahabu.  Tuyachukue?"  Apiyo aliwakumbusha, "Msisahau  kwamba bibi alituonya tusichukue  chochote kutoka msituni ila kuni."  
Ajoh akajibu, "Simwamini bibi.  Nadhani alisema hivyo ili atuzuie  kuchukua tunachotaka. Najua  anatuonea wivu. Mimi nitayachukua  hayo meno ya dhahabu."  Dada zake walikuwa na wasiwasi  wakamwonya Ajoh lakini, hakujali.  
Baadaye, Unyalego alikuja kutafuta  meno yake. Alikasirika alipoyakosa.  Aliwasikia Ajoh, Apiyo na Atieno  wakizungumza na kucheka.  Akajificha kando ya njia ambayo  wasichana wale wangepitia.  
Walipokwisha kuzikusnaya kuni,  walizibeba vichwani. Ghafla, wakasikia  "Hzzzzzzzzz!"  Walimwona Unyalego akiwa kinywa  wazi, tayari kuwameza. Waliogopa  sana wakajaribu kujificha.  
Unyalego akawauliza, "Ni nani  aliyeyachukua meno yangu ya  dhahabu?" Walipokosa kumjibu,  Unyalego akaamua kuwadadisi  wasichana hao.  Akasema, "Ninataka muimbe wimbo.  Yule atakayeimba bila kukosea,  atakuwa hana hatia na ataenda  nyumbani na kuni zake. Atakayekosea,  ndiye aliye na hatia na atakuwa  chakula changu kwa siku tatu zijazo!"  
Apiyo aliimba kwanza kwa sauti  nyororo:  Sio mimi, sio mimi niliyeiba meno,  aliyeyaiba yuko hapo nyuma aaaah.  Kisha Atieno akaimba:  Sio mimi, sio mimi niliyeiba meno,  aliyeyaiba yuko hapo nyuma aaaah.  
Mwishowe, ilikuwa zamu ya Ajoh. Kwa  uwoga alisongea mbele na kuanza  kuimba:  S.i.o mi-mi, s.i.o.  Aliimba vibaya akashindwa  kuyatamka maneno sawa. Unyalego  akamkemea, "Mbona huimbi vizuri  kama wengine?"  
Papo hapo, Unyalego akammeza  Ajoh.  Atieno na Apiyo walikimbia kuwaeleza  wanakijiji yaliyotokea.  

Source www.africanstorybook.org 

Question: Nani huishi ndani ya misity hiyo?
Answer: Nyoka wengi
Àwọn aláṣẹ ní Chechnya tí ogun ti bajẹ́ kéde ẹ̀bùn owó fún àwọn ọmọkùnrin tí wọ́n bí ní ọjọ́ ìbí olórí tí wọ́n pa.

Question: Ni irihe tangazo ryihariye abategetsi bo muri Tchèquie batangaje?
Answer: owó fún àwọn ọmọkùnrin tí
Wanaume wasitumie kisingizio cha mavazi kubaka 

 Suala la mavazi wanayovaa wanawake na wasichana imezungumziwa mara nyingi. Wakati mwingi watu na hasa wanaume huwasuta wanawake wanaovalia mavazi mafupi ama yaliyowabana kupindukia wakidai wanawatia kwenye majaribu ya ngono.
Wanawake walioko kwenye ulingo wa kisiasa kwa mfano huwa na wakati mgumu sana kwa kuwa kwa kawaida wao huangaliwa na kuhukumiwa kulingana na jinsi wanavyojivaa. 
Watu huamini ya kwamba wanawake hawa wanafaa kuvaa kwa njia fulani. 
Pindi tu picha ya mwanamke maarufu inapojitokeza kwenye mitandao ya kijamii akiwa na mavazi yanayofichua sehemu za mwili wake kwa kiwango fulani,utawasikia wengi wakimsuta na kusema kwamba hajiheshimu wala haiheshimu jamii.
Swala la ubakaji kwa mfano huweza kwa mara nyingi kuibua hisia tofauti kuhusian na mavazi ya wanawake.Wengi wa wanaume husema kwamba inawezekana kuwa aliyebakwa alivaa kwa namna ya kumshawishi aliyembaka. Hizi ni fikra potovu na za kuudhi sana.
Tuchukue mfano wa mwanamke kama vile Akothee ambaye muimbaji maarufu hapa Kenya.
Akothee amekuwa katika mstari wa mbele kupigania haki yake ya kuvaa apendavyo kwa kauli ya ‘mavazi yangu chaguo langu’.
Katika ukurasa wake wa Instagramu kwa mfano, Akothee kwa kawaida huweka picha akiwa amevalia mavazi mafupi, ambayo wanatamaduni husema ni mafupi kupindukia.
Mara nyingi watu humtusi kwa jinsi alivyovaa kwa madai kuwa anachangia utovu wa maadili.
Kwa kawaida wapo watu ambao hujihisi kuwa wenye jukumu la kuwahukumu watu kimavazi.
Ukweli ni kuwa hakuna sheria yoyote iliyowekwa nchini ya kudhibiti wanawake kimavazi kwani itakuwa nikukiuka haki zao za kufanya maamuzi huru. Hivyo wanawake wana haki ya kufanya chaguo lao na kuvaa wapendavyo.
Nchi ya Uganda kwa mfano kuna wakati ambapo kulikuwa na mswada bungeni wa kuweka sheria ya kudhibiti mavazi ya wananwake ili kuwazuia kuvaa nguo fupi.
Lilikuwa ni swala lililobua hisia tofauti na wanawake walipinga kwa hali na mali kwa kuandamana na kusema kuwa wana haki ya kuvaa watakacho.
Katika ulimwengu wa sasa, ni juu ya wanaume kukubali mabadiliko katika mitindo na kuwaheshimu kwa mavazi wanayovaa.
Ni jukumu la wanaume kuwa na udhibiti wa kibinafsi wa hisia zao na kuwaheshimu wanawake wote. Hivyo ni jukumu la wanaume wenye tamaa ya kifisi kujidhibiti.
Wabakaji wanaotoa uvaaji wa nguo fupi kama sababu yao kutekeleza kitendo hicho cha uhalifu wanafaa kuchukuliwa hatua kali.
Mwandishi ni mhadisi  na mwanaharakati wa kutetea haki za wanawake na vijana.




Question: Akothee amekua akipigania haki yake ya nini
Answer: kuvaa apendavyo
Anthony Onyemaechi Elumelu (born 22 March 1963) is a Nigerian economist, and philanthropist. He chairs [[Heirs Holdings]], [[Transnational Corporation of Nigeria|Transcorp]] and founder of [[The Tony Elumelu Foundation]]. In 2020, Elumelu was named on "[[Time (magazine)|Time]]"s [[Time 100|list of the 100 most influential people in the world]].

Question: Kedu mgbe ha mụrụ Tony Elumelu?
Answer: 22 March 1963