theophilusowiti/AfriQuAD huggingface dataset:
MADHARA YA KUCHAFUA MAZINGIRA

Mazingira ni pahali ambapo tunapoishi na kufanyia kazi au ni umbo linalo faidi maisha yetu au yanayo tuzunguka.

Tunafaa kuweka mazingira yetu kwa usafi wa hali ya juu. Mazingira yetu yanafaa kuwa mahali ambapo amani hupatikana kwa sababu pako pasufi kama dheloji.

Kuweza kuweka mazingira yetu safi tunafaa kukata nyasi katika mazingira yetu. Kwa sababu husababisha Magonjwa na vifo kwa sababu huwa makao ya nyoka na mbu.Hii huhatarisha maisha ya watu. Nyoka huuma mtu na kuwacha sumu mwilini mwa mwanadamu.Sumu hiyo mwilini inaweza kusababisha kifo kwa mtu ambaye hajapata matibabu ya dharura.

Kweli maisha nikinga, pia kuna mbu inayosabisha ugonjwa wa malaria. Wengi hukata kwenda hospitali na kwa hivyo wana hatarisha maisha yao. Anophelesi pia ni dudu anayeishi kwa nyasi na husababisha ugonjwa wa homa kali ambayo humaliza mwili nguvu. kwa hivyo kuzuia magonjwa haya ni lazima tukate nyasi ili tuweke mazingira yakiwa safi na kupunguza vifo vinavyoletwa na mazingira machafu.

Tunafaa kujenga viwanda vyetu mbali na mazingira yetu na nyumbani mwetu. Kwa sababu viwanda hivi  huambatanishwa na kelele na moshi unao haribu afya yetu kea kumaliza oksijeni.Hata nyumbani mwetu tunafaa kuyaweka mazingira yetu yakiwa safi au yakiwa yamengâ€™aa kwa kufagia na kuchoma karatasi za taka.

Miti ni muhimu sana katika mazingira yetu tunafaa kuyatunza sana.Miti ina maana sana na hutumika kwa njia tofauti kama vile: kujenga nyumba, meza, madawati na viti vinavyotumika darasani,nyumbani na hata kazini.Miti vile vile inachangia pakubwa kwa kiwango cha mvua tunachopata nchini mwetu. 

Miti hurembesha mazingira yetu kwa hivyo tukikata miti,tunafaa kupanda tena. Kwa sababu bila miti kutakuwa na upungufu wa maji na dhoruba ya vumbi ambaye itasababisha uaribifu wa mazingira yetu. 

Plastiki ni kizuizi kingine cha usafi wa  mazingira yetu. Tunafaa kukusaya plastiki pamoja na kuzichoma pahali pasipo na watu wengi, ili kuzuia uharibifu wa hewa na kuzuia homa inayosababishwa na moshi.

Maji taka yanayopatikana katika mazingira yetu, huharibu hewa na kuleta magonjwa.Ili kudumisha usafi wa mazingira yetu, tunapaswa kumiliki mfumo maalum wa maji taka. 

Kweli kinga ni dawa, kusafisha mazingira ni kitu cha muhimu sana.wakati tunapofuata sheria za usafi wa mazingira yetu, tunajiepusha na magonjwa mbalimbali. Kinga ni bora kuliko tiba.



Question: Mazingira ni pahali ambapo tunaishi na kufanyia nini
Answer: Kazi
KCB chiwo loun mopogore opogore ne jopur Kenya. Agribusiness Loans itiyogo ne jopur cham ma ok nigi singruok (contracts) gi dho-biashara moko, kendo chulogi luwore gi kinde keyo cham. Seed Multiplication Loans itiyogo ne jopur manigi singruok gi kambni mag koth. Bende, nitie loun mar Greenhouse kod Irrigation Kit ne jopur mag horticulture. Pesa mar loun ne jopur koth (seed growers) okalo milion 5 (KES 5m), to ne jopur moko en milion 3 (KES 3m). Dwarore ni japur obed gi lowo mare kendo obed gi pi (water) monego itigo e pur.

Question: Pesa mar loun maromo adi monego oyud gi jopur cham moko (other growers)?
Answer: milion 3 (KES 3m)
ï»¿Sima na Samaki  

Hapo zamani, Sima na Samaki waliishi  katika kijiji kimoja.  Urafiki ulianza kati yao.  
Samaki alimwambia rafiki yake Sima  waende pamoja baharini waogelee.  Walishika njia wakaenda baharini.  
Walipofika kando ya bahari, Samaki  alimwambia Sima, "Mimi naingia  majini kuoga," kisha akapiga mbizi.  
Baada ya kuogelea kwa muda mfupi,  Samaki alimwambia Sima, "Sasa ni  zamu yako kuogelea."  Sima alimjibu, "Siwezi kuogelea.  Nikiingia majini, nitazama halafu  nitaumbuka."  
Samaki alimbembeleza Sima akisema,  "Njoo ujaribu. Hutaumbuka na  ukizama, nitakuokoa." Sima alikubali.  Sima alipofika majini, alishindwa  kuelea. Alimwita Samaki, "Njoo  uniokoe," lakini Samaki hakumwokoa.  
Mtu mmoja alimsikia Samaki  akilalamika kwamba hangeweza  kumwoka Sima. Mtu huyo  akamwuliza, "Kuna shida gani?"  Samaki akasema, "Huyu mjinga  ameingia majini na sasa anazama."  Mtu huyo alimwokoa Sima.  
Sima alipotoka majini, alisema,  "Samaki ni rafiki mbaya.  Amenishawishi niogelee nami sijui  kuogelea."  Mtu huyo aliwaambia, "Hebu  niwatatulie tatizo hili." Alikata Sima na  Samaki, akala kwa fujo. Na huo ukawa  mwisho wa ugomvi kati yao.  

You are free to download, copy, translate or adapt this story and use the illustrations as long as you attribute in the following way:  Sima na Samaki  Author - Melanie Bulouza  Illustration - Ben Terarc  Language - Kiswahili  Level - Longer paragraphs  Â© African Storybook Initiative 2018  Creative Commons: Attribution 4.0  Source www.africanstorybook.org 

Question: Nani alishindwa kuelea majini
Answer: Sima
Andika insha ya kusisimua itakayoanza na maneno yafuatayo
Ulikuliwa usiku wa manane niliposikia mayowe. Nilikuwa nimelala niliposikia mayowe niliamka nikiwa nimeshutu kama mja aliyemwaona Osama , wenye uhasama usiokoma hadi siku ya kiama. Nilitaka nje nikaona walikua ni wezi walikiwa kwa nyumba ya jirani yangu. Wezi hawa waliba televisheni vyombo vya kupitia chakula.
    Ama kweli Siku za mwizi ni arobaini kulikuwa na mtoto aliyeitwa Katola. Katola alikuwa mwenye nidhamu sana. Siku moja baba yake Katola aliugua ugonjwa wa Saratani. Hakuishi muda mrefu alifariki Mama yake Katola aliyeitwa Maria hakuweza kumgonga mtoto wake. Siku moja katola alijiunga na genge la wezi ambao walipanga waliibia mzee moja aliyekuwa maskini hohe hahe, hao walimwambia awape simu na atoe pesa zake.
    Mzee huyo alipiga mayowe wezi! wezi! Halaiti ya watu walikusanyika wakiulizana nini ni mbaya mzee huyo aliwaambia kuwa wezi walikuja na wakamwibia na wakaenda zao Wezi hao walipata askari polisi Walikamatwa na kupigwa na viatu waliovalia - Walipotoka waliambiwa ya kwamba wakiiba tena watafungwa jela gerezani kwa muda wa maiaka Kumi na nane . Tangu siku hiyo wezi hawa walienda katika kanisa na wakaombewa na hawajawahi
kuibia mtu katika maisha yao lakini tena walijiunga na genge la wezi hii ndio ilifanya wakauliwa na askari kwa sababu hawakutilia maanani kile walichoambiwa na polisi ndio maana walifariki.
Baada ya hayo yote nilipigia mama yake simu,nikamwambia kisa ambacho kilikuwa kikitendeka akasema huo ni uwongo mtupu.


Question: Nani walikuwa kwenye nyumba ya jirani usiku wa manane?
Answer: Wezi
Federer was born on 8 August 1981 in Basel, Switzerland. His Swiss-German father, Robert Federer, is from Berneck in the Canton of St. Gallen, and his Afrikaner mother, Lynette Federer (née Durand), is from Kempton Park, Gauteng, in South Africa. He has one sibling, his older sister, Diana, the mother of twins. Since Federer's mother is South African, he holds both Swiss and South African citizenship. He grew up in nearby Birsfelden, Riehen, and then Münchenstein, close to the French and German borders, and speaks Swiss German, Standard German, English and French fluently as well as functional Italian and Swedish. Swiss German is his native language. He was a ball boy at his hometown Basel tournament, the Swiss Indoors, in 1992 and 1993.

Question: Dan wasan tennis Roger Federer dan asalin wace kasa ne?
Answer: Switzerland
Soko ni pahali ambapo watu wauza na kununua vitu muhimu sana. Soko letu ni soko ambalo 
linauza vitu nyingi kama nguo, viatu na vitu vingine. 
Sisi tuna soko mbili ambazo zinapata pesa nyingi. Kila siku pesa ambazo tunapata ni nyingi sana hata baba yangu ana mawazo ya kutengeneza soko kuu sanasana watu wapenda kuja kununua kwetu. 
Umati wa watu hujaa huku kwetu. Kuna siku ambalo watu hawakuwa wanapenda kuja kwenye duka letu kwa kuwa pesa ilikuwa ngumu kuipata. Lakini tukangoja sako kwa bako watu wakaanza kuja mmoja kwa mmoja. Mimi nilishangilia kwa shangwe na vigelegele. 
Kuna saa zingine za usiku, duka letu watu huja kuiba vitu kama mkate, soda, sukari, pesa na vitu vingine lakini wapenda kuiba pesa sana. 
Kuna duka nyingi kwenye kijiji chetu. Karibu kila mtu anajua kuhusu soko letu na sisi 
soko letu si kama soko zingine. Soko letu haliuzi vitu kwa bei nyingi sana. Sisi huwa tunapunguza bei kidogo. Watu wengi hawajui ni kwamba pale tulikuwa tunaishi 
kitambo tulikuwa na duka ndogo na tulikuwa tunauza nyanya na mboga na hata vitunguu maji. 
Kuwa na soko si maisha mbaya. Watu kama hawa hupata pesa lakini kuwa na duka si kazi rahisi sana kwa vile unafaa kukaa dukani kwa masaa mengi ili mtu asiibe kitu chochote na kuna masharti unafaa kufuata juu ya soko.
Watu hujaa sokoni ndio wanunue vitu. Sokoni si pahali unanunua mboga pekee, kuna vitu vingi kwa vile kuna duka ndogo na kubwa. Hayo mambo ndio ninajua kuhusu soko letu. 

Question: Mahali Pa kuuza na kununua vitu mbalimbali ni wapii
Answer: Soko
MASAIBU YA DICKSON
Katika kijiji cha karatina kuliwa kuwa na mzee mmoja aliyekuwa akiitwa Hamsa. Hamsa alikuwa na watoto kadhaa ambao wengi wao hawakufanya vizuri katika masomo yao isipokuwa mmoja ambaye alifahamika kama Dickson. Dickson alibahatika kumaliza shule ya msingi na kuenda katika shule ya upili amabapo alipitia changamoto mbali mbali kama kukosa karo ishara tosha kuwa kwao walikuwa maskini kwa sababu babake mzee Hamsa alilazimika kufanya kazi katika mashamba ya watu ilikupata hela kidogo kukuidhi mahitaji ya kijana wake Dickson.
Dickson kwa baba yake alikuwa ndio mwangaza au tegemeo katika familia yao na hiyo ndio ilifanya babake kung’ang’ana ili kumsomesha. Kwa bahati nzuri Dickson alipita mtihani wa kitaifa na kuingia katika chuo kikuu cha Kenyatta kule mjini Nairobi. Akiwa kule chuoni alipatana na wanafunzi mbalimbali toka sehemu zingine na kutoka  katika tabaka tofauti. Mara nyingi angepatana na wapendwa wawili wawili wakitembea huku wakiwa wamefurahi wakionyesha ishara ya mapenzi yaliyomwaacha Dickson na maswali nyingi kuhusu ni lini au wapi amabapo angewai mpata mpendwa ambaye wangependana naye na msichana ambaye angependa katika hali yake ya umaskini.

Mara nyingi Dickson alipokuwa darasani mhadhiri wao wa fasihi angefanya maisha yao yakuwe magumu walipouliza maswali mhadhiri wao. Daktari Mungai angetumia mafumbo kujibu maswali yao na kuwa kejeli kuhusu kuuliza maswali ambayo kulingana naye walipaswa kuyajua  eti walifunzwa katika shule ya upili. Kupitia jinsi walivyofanyiwa mara kwa mara wanafunzi katika darasa la kina Dickson wengine wao waliamua kuacha masomo, mwingine alisema kuwa babake alikuwa anamiliki majumba na angeenda kuyakusanya kodi. Mwingine naye alidai kuwa mchumba wake alikuwa na kazi nzuri iliyompa pesa ya kutosha kuyakidhi mahitaji yao wawili na hakuwa na haja na masomo tena. Dickson alishangaa na kubaki kuduwaa ambacho yeye angemiliki na akakosa jibu.

Masaa ya kuenda nyumbani ilipofika alienda zake nyumbani ambapo alikuwa anaishi katika mtaa iliyoachiwa wachochole na watu wenye tabaka la chini. Alipofika nyumbani kwake alikuwa anahisi njaa na alihitaji kupika. Bahati mbaya hakuwa na chakula chochote cha kupika isipokuwa unga na ikabidi apike uji uliokuwa mweupe pepepe. Alipokuwa akiendelea na upishi mlango  ulibishwa na hayo kulingan naye hayakuwa ya kawaida. Aliamua kufungua mlango na alichoshuhudia yalimuacha na maswali pale mlangoni alikuwa msichana mrembo aliyeumbwa akaumbika.

Alijifahamisha kwa Dickson kama Penina na alimwambia kuwa alikuwa amemwona pale chuoni kwa muda mrefu na alikuwa amemwona na siku hiyo alikuwa ameamua kumtembelea na kumwambia ukweli wake kuwa anampenda. Kilichomshangaza Penina ni kuwa Dickson alikuwa anakunywa uji. Licha ya hayo, Penina alisema kuwa mapenzi hayakujali kuhusu utabaka. Waliamua kuchumbiana na kuishi pamoja. Baada ya hao kuhitimu Penina alimwambia Dickson atafute kazi na alipokosa kazi, Penina aliamua kumfukuza Dickson katika nyumba walikoishi kwa sababu aliyamiliki. Dickson alitaabika sana na kuchoshwa na maisha.


Question: Alipofika nyumbani alikuwa amehisi njaa na alihitaji kufanya nini
Answer: Kupika
Mazingira ni vitu vinavyowazunguka kila kiumbe duniani. Naam, twafaa kuyatunza mazingira yetu kwa umoja na nguvu tukizingatia methalÃ­ isemayo umoja ni nguvu utengano ni udhaifu. Kwa kweli wahenga na wahenguzi hawakuketi kitako na kuunda methali hiyo. Najua hakuna mwanadamu anayependa kuishi katika mazingira machafu na yasiyo kuwa na mwelekeo. Tunajua kwamba madhara na uharibifu au adhari mbaya. Sasa kwa hivyo tuyatunze na kuyasafisha mazingira.

Kwa kweli, mazingira machafu yana madhara mabaya ambayo yanaweza kuletea magonjwa tofauti tofauti kama vile malaria, kipindupindu na mengineyo. Nyasi ndefu inayomea karibu na nyumba zetu ndio mahali ambapo mbu huzaana. Mbu ndio wadudu ambao hueneza ugonjwa wa malaria ambao ni hatari sana.Tunafaa kukata nyasi hii ili tuzuie uenezaji wa malaria. 

Wengi wetu tunapenda kukata miti ovyo ovyo. Miti ina faida nyingi katika mazingira yetu. Miti huvuta mvua, ambayo hutupa maji ya kutumia katika shuguli mbali mbali. Tukikata miti, hakutakua na mvua na hivyo basi kutakua na ukame. Miti pia ni makaazi ya wanyama wengi wa porini, tukikata miti, wanyama hawa hukosa makaazi na hata chakula.

Kunao pia wanaopenda kufulia nguo zao kwenye mito. Kitendo hiki husababisha uchafuzi wa maji kwani sabuni inayotumiwa kufua huwa na kemikali kali ambazo huwa sumu. Kemikali hizi huchangia kufa kwa wanyama wanaoishi majini na hata mimea iliyo kando kando ya mito. Watu pia hutumia maji haya kupika na kukunywa na hatimaye hupata magonjwa mbali mbali. Shida nyingi zinazotukumba kama binadamu ni za kujitafutia. 

Mtaka cha mvunguni sharti ainame kwani ukitaka maisha yako yaende vizuri, lazima utilie maanani kile ambacho kinafaa kwani ukitaka maisha mazuri, jifunze na upende kutunza mazingira yako.

Kila mtu anaelewa umuhimu wa kuzingatia usafi wa mazingira. Tukitaka kuishi maisha yenye afya bora, hatuna budi ila kutunza mazingira yetu.




Question: Watu hupenda kukata nini
Answer: Miti
Ili kuimarisha usambazaji wa maziwa katika kaunti ya Nyamira, kituo cha kukusanyia kilitunza lita 8450 za maziwa ghafi ase omwaka o 2026. Kampuni kubwa ya usindikaji ilichukua lita 3120 kwa ajili ya kutengeneza siagi na jibini asubuhi, na lita 450 zikamwagika wakati wa kusafisha matangi.

Mchana ulivyofika, wafugaji wa eneo la jirani walileta shehena ya ziada ya lita 2780 zilizokamuliwa hivi karibuni kutoka kwenye ng'ombe wa kisasa gweny mar cooperatives. Meneja alitakiwa kuhesabu lita zilizosalia kwenye matangi yao.

Question: Nchere lita jinga nchiri amabe bosa are go kaba amo asangerere ke kio kiao gia gosanga amabe ririgia amakampuni amakulu gochwa kogoora?
Answer: 8450
Le Bénin (/be.nɛ̃/), en forme longue la république du Bénin (en yoruba : Orílɛ̀-èdè Olómìnira ilɛ̀ Benin et en gun-gbe : Beninto), est un État d'Afrique de l'Ouest, qui couvre une superficie de 114 763 km2 et s'étend sur 700 km, du fleuve Niger au nord à la côte atlantique au sud. Le Bénin comptait 10 741 458 habitants en 2016. Le pays fait partie de la CEDEAO et a comme voisins le Togo à l'ouest, le Nigeria à l'est, le Niger au nord-nord-est et le Burkina Faso au nord-nord-ouest. Le Bénin a accédé à l'indépendance complète le 1er août 1960, sous la dénomination de république du Dahomey. Les pouvoirs furent transmis au président Hubert Maga par le ministre d'État français Louis Jacquinot. En 1972, l'officier Mathieu Kérékou prend le pouvoir : il adopte en 1974 le marxisme-léninisme comme idéologie officielle du gouvernement et, en 1975, rebaptise le pays république populaire du Bénin. À la fin des années 1980, de graves difficultés économiques conduisent à la fin du régime : le Bénin entame un processus de transition démocratique et, en 1990, adopte une nouvelle Constitution. La transition démocratique est assurée par Nicéphore Soglo, ancien directeur Afrique de la Banque mondiale. Le nom de Bénin est conservé, le pays devenant simplement la république du Bénin. Mathieu Kérékou, battu aux élections par Nicéphore Soglo, abandonne le pouvoir. Il y revient démocratiquement par les urnes en 1996 et ne rétablit pas la dictature. Il gouverne le pays jusqu'en 2006. La capitale officielle est Porto-Novo (nommée Hogbonou par les Goun et Adjatchè par les Yorubas), Cotonou étant la capitale économique. Le Bénin a comme langue officielle le français et comme monnaie le franc CFA. Le régime politique du Bénin est de type présidentiel et l'actuel président de la République est l’homme d’affaires Patrice Talon, qui a succédé à Boni Yayi lors des élections du 20 mars 2016 : la passation de pouvoir s'est tenue le 6 avril 2016 au palais de la Marina à Cotonou. Le Bénin fait partie de plusieurs organisations internationales, dont l'Organisation internationale de la francophonie et l'Organisation de la coopération islamique. Le Bénin, lors de la présidence de Patrice Talon, devient un régime autoritaire ; selon les experts internationaux cette nation d'Afrique peut être considérée comme la plus stable en raison de ses institutions constitutionnelles et politiques. On peut s'interroger sur la teneur de cette stabilité au regard de plusieurs facteurs inquiétants : l'exil des opposants politiques et l'emprisonnement d'une opposante.

Question: nɛ̌ Benε  nɔ̀n nyĭ ɖ'áyí ?
Answer: Dahomey
USIKU WAKUTISHA
    Ulikuwa usiku wa manane niposikia mayowe. Undwee huo ulikua ukiloka kwenye jumba la mzee mmoja aliyeitwa Mzee Tumbojoto Nilikimbia wanguwangu nikikumbuka mbiu ya mgambo ikilia kuna jambo . Niupata, umati wa watu umesanyika kwenye lango kuu Mzee Tumbojoto pamoja na mkewe aliyeitwe Asha walikuwa ndani ya jumba hilo Zainabu bintiye tumbojoto alikuwa ndani ya chumba.
    Nilisindria kwenye umati wa watu kutaka kuona kilichokuwa kikiendelea. Nilipokaribia nili waona baraza la wazee ndani humo wakiongea kuhusu kisa kilichokuwa kikiendelea kaka yangu Muski aliwasili na kunuliza kilichokuwa kikiendelea Bi Asha alitoka nje ya jumba, mama yangu alitembea asteaste! Kumuulizo, kilichokuwa kikiendelea Bi Asha alimwita mama kando na kumwelezea kilichokuwa kikiendelea. Walipomaliza mama ashutuka kwa mshangao Muski akamuuliza mama “ Mama nini kinacho endelea” Mama akakimya kwa sekunde moja. Mama alipotuambio, tulipigwa na butwaa Tuliangaliana kwa macho, za huruma
    Nilipata nafasi kuingia katika jumba hilo umiliona Kuwa Mzee Tumbojoto alikuwa na kidonda kubwa iliyonifanya nihisi uchungu. Nilimuhurimia bawabu huyo, bila shake hipokuwa nikiangalia aangalia niliambiwa nisiende kwenye chumba Kilichokuwa na mlango jeupe kama theluni. Niliambiwa chumba hicho kilukuwa na joka Kubwa aina ya Anakonda Nilishuka kama mja aliyemwona, Osama mwenye huasana usickoma hadi siku yakiama Shahibu, wangu Zainabu lalikuwa na wasiwasi kama mwasi aliyetoroka waasi wenye
    Nilijaribu kumrai, rafiki yangu lakini alimeza mshumari. Mama alijaribu kumdekeza bi Asha kwa majonzi aliyo nayo. Mzee Tumbo joto alikuwa akilala usingizi.
wa pono, aliposikia kitu kikimguza miguuni akaona joka jeusi tititi kikitaka kumuuma alipiga unyende lakini joka hilo lenye sumu lini muuma kwenye paja lake. Alishiwa na nguvu Bi Asha alipokuwa akingia kumpelekea mumewe maji akanywe aliona joka hilo mayowe akisema Saidia Saidia!
Mzee Jumbojoto alibaki kwenye giza totoro ndani ya chumba Mwana mumu mmoja alijitokeza kwenda kumwokoa mzee Tumbojoto alienda kwa utaratibu hali kwenye lango la chumba hilo aliufungua akaakisha kuruna kumulika akaliona joka hilo. likuwa limejikunja chini ya kitanda ambacho mzee Tumbojoto  alikua analala. Joka lilikuwalimetulia, mwanamune huyo alienda akambeba mzee Tumbojoto kwenye bega na kutoka naye punde si punde alipoenda kufunga mlango joka lilimuuma kwenye mkono wake wakulia Mamaye, Zanabi aliwaita wagungo wawili waje wamtibu mumewe. Mwanamume yule alikuwa msamaria mwema Asha akaniambia kwa machozi. Mzee Tumbojoto alitibiwa akini alipiteza goko yake .

    

Question: Mayowe yalitoka katika nyumba ya mzee yupi
Answer: Tumbojoto
Thuso Nokwanda Mbedu (born 8 July 1991) is a South African actress. She was nominated for an International Emmy for her role in the drama series "Is'Thunzi". She appeared on the 2018 Forbes Africa 30 under 30 list. In 2021, she starred in the Amazon Video limited series "The Underground Railroad". Her other roles include Kitso Medupe in the soap opera "Scandal"'!', Nosisa in "Isibaya", and Boni Khumalo in "Saints and Sinners". She is set to star in Gina Prince-Bythewood's historical epic "The Woman King".

Question: yiluphi uchungechunge lwaseMelika alingisa kulo uThuso Mbedu?
Answer: The Underground Railroad
Originally marketed as a temperance drink and intended as a patent medicine, it was invented in the late 19th century by John Stith Pemberton in Atlanta, Georgia. In 1888, Pemberton sold Coca-Cola's ownership rights to Asa Griggs Candler, a businessman, whose marketing tactics led Coca-Cola to its dominance of the global soft-drink market throughout the 20th and 21st century.

Question: Ta lẹni to da Coca-cola silẹ?
Answer: John Stith Pemberton
MADHARA YA DAWA ZA KULEVYA 
Kwa hakika dawa za kulevya huleta madhara mengi. Dawa hizi huleta madhara kwa jamii, nchi, dunia na hata kwa serikali ya nchi yetu na nchi zingine. Dawa hizi ni kama vile sigara, bangi na dawa zingine.
Dawa hizi huleta madhara kwa vijana wa miini au hata wa nyumbani. Vijana hawa heshimu dawa hizi za kulevya ambazo huwafanya kukosa adabu na wao huanza kuwapokonya watu vitu vyao wanapotembea barabarani. Hii huwafanya wavulana hawa kukamatwa na kupelekwa gerezani kwa sababu ya wizi. 
Mja anapotumia dawa hizi, yeye huweza kufanya mambo yasiyo na utu. Dawa hizi huwafanya waja kufanya matendo ya ubakaji ambao husababisha gonjwa la ukimwi. Lo! Kumbe wahenga na wahenguzi wetu hawakutia kiwi kwenye macho waliposema kuwa "jihadhari kabla ya hatari na pia asiyesikia la mkuu huvunjika guu.” Mja anapoambiwa kuwa hafai kutumia dawa za kulevya wao hukataa kufanya wanavyo ambiwa na mwishowe wao hufungwa gerezani. 
Madawa haya ya kulevya yamefanya familia mingi kuvunjika. Wazazi wanapoanza kutumia dawa za kulevya wanafanya familia kuvunjika kwa sababu watoto hutegemea wazazi wao. Watoto hao wanaweza enda mjini kutafuta kazi au waende mjini na kuanza kutumia 
dawa hizi za kulevya. Pia wanaweza kuwafuata wazazi wao na watumie dawa za kulevya. 
Wazazi wanapotumia dawa za kulevya, watoto huchukuliwa na wizara ya watoto wasiojiweza na huchukuliwa na watu tofauti ili kuwalea watoto hao. Hii huwafanya watoto kuenda nchi tofauti na hii hufanya familia nyingi kuvunjika. Watoto wengine wengine huchukuliwa wakiwa wachanga na kupelekwa kwingine na hii husababisha watoto wengi kutojuana. Watu wanapotumia dawa za kulevya hurukwa na akili au huwa na akili pungufu wao huweza kupigana na mja mwingine bila sababu kwa kuwa wanatumia dawa nyingi za kulevya. Watu hawa wanaweza kurukwa na akili hadi wanaweza kuwa watu wa kurandaranda mitaani. Wao huweza kufanya vitu ambazo si za utu.Vitu hivi ni kama vile ubakaji na vitu vingine. 
Waja hawa wanaotumia dawa za kulevya hukosewa heshima kwa sababu watu huwaona kuwa watu wasio na maana katika nchi yetu. Alah! kumbe mtoto anaweza kumtupia mtu anayelewa matusi kwa sababu wao huwa matajiri wa mifupa na maskini hohe hahe wa nyama. 
Pesa ambazo watu hawa hutumia kununua dawa za kulevya huharibiwa kwa sababu watu hawa hutumia dawa hizi vibaya badala ya kuzitumia kununua vitu vya maana kama vile chakula cha kila siku na zinginezo. 
Kwa hivyo ninawaomba waja waache kutumia dawa za kulevya au wajaribu kufundisha waja wengine kuhusu dawa za kulevya. 

Question: Dawa za kulevya huwafanya waja kufanya matendo ipi
Answer: Ubakaji
Dr. Seun Adigun, D.C., OLY (born 3 January 1987, Chicago, Illinois) is a Nigerian-American bobsledder, and track and field runner who specializes in the 100 metres hurdles. She competed at the 2012 Summer Olympics, but did not qualify from her heat. In 2016, Adigun founded the Nigerian bobsled team. She represented Nigeria at the 2018 Winter Olympics in two-women bobsled, becoming part of the first-ever Winter Olympians from the country. Dr. Seun is the first ever Summer &amp; Winter Olympian for the continent of Africa. Personal life.

Question: Kedụ mba a mụrụ Seun Adigun?
Answer: Chicago, Illinois
Lesotho (/ləˈsuːtuː/ (listen) lə-SOO-too), officially the Kingdom of Lesotho, is a landlocked country enclaved by South Africa. It is situated in the Maloti Mountains and contains the highest mountains in Southern Africa. It has an area of over 30,000 km2 (11,600 sq mi) and has a population of about 2 million.

Question: ni ibihe bihugu bihana imbibi na Lesoto
Answer: South Africa.