NAMNA MBALIMBALI ZA KUIMARISHA KILIMO NCHINI 

Kilimo ni njia au sayansi ya kulima ikijumuisha upandaji wa mimea na kufuga kwa wanyama kwa madhumuni ya kupata chakula, pesa na faida nyenginezo. Kilimo ndio uti wa mgongo wa nchi ya Kenya. Kwa juhudi za serikali, kilimo kiko sawa na kuna aina ainati za kukuza, kuimarisha na kuboresha kilimo nchini. 
Njia ya kwanza, ni kuchagua wakati mwafaka wa kupanda mbegu. Haiwezekani kupanda mmea au mimea wakati wa kiangazi ambapo jua huwa kali sana wala masika kwani mimea itasombwa na maji ya mafuriko. Wakati mwafaka wa kupanda ni wakati wa vuli ambapo ni majira ya mvua ndogo ndogo kuanza ndiposa mimea huweza kukua bila ya kukauka. Ni muhimu pia kuzingatia rotuba ya mchanga iwapo inaweza kumeesha mimea au la. 
Mbegu za kisasa za mchanganyiko ndizo bora kwa mchanga uliyo na rutuba ya juu kwani zinzweza kukupa mazao bora na yenye afya. Serikali pia iwasaidie wakulima wa mashamba madogo kwa kuwapa mbolea za bure au kuwapunguzia bei ya mbolea hizo ili kuweza kukuza kilimo. Wakulima wa hali ya chini kabisa wafadhiliwe kwa kupewa pembejeo za kilimo kama vile, mbegu, mbolea jembe na kadhalika. 

Pili, mazao bora hayategemei mbolea tu bali pia maji ya kumeesha. Mitaro ijengwe ili kuweza kupitisha maji kwa haraka mashambani na kuinyunyizia mimea yote. Njia na namna za kuzuia mafuriko kuharibu zifunzwe kwa wakulima ili waweze kuzuia hasara itakayo tokana na mafuriko. Maeneo ya chini yatumie vizuizi bora ilikuepuka mmomonyoko wa ardhi ambao unaweza kuharibu mimea. Mapipa ya maji kuongezwa ili kuhifadhi maji ya mvua inapokunya yanayoweza kutumikia kwenye unyunyiziaji wa mimea. Pia, utumiaji wa mbolea uzidishwe kwa kadri vile rutuba ya mchanga inavyozidi kushuka. Serikali ihakikishe inaagizia mbolea nauri hata kutoka nchi geni ili kuinua kilimo. Kati ya mbolea nzuri ni Falcon Fertilizer. Vile vile njia mwafaka za kulima na kupanda zitumike kwa mfano, utumiaji wa tingatinga ambazo husaidia katika kupanda mbegu. 
Njia bora ya kuongeza mazao ni kuzuru mashamba kwa miguu. Kwa kufanya hivi ndipo unaweza kujua au kutambua rutuba ya mchanga inashuka, wastani au iko sawa na iwapo itakuwa inashuka, unaweza pia kuona njia ya kutia mbolea ili kuweza kuuridisha sawa. Unaweza pia kuona kama kuna  mimea isiyotakikana inayomea na kupitia hivyo. unaweza kuitata kwa upesi ili isiathiri mimea yako, isitoshe unaweza pia kuangalia afya ya mimea. Ikiwa imevamiwa na wadudu ni rahisi kutumia dawa ya kuwauwa kwani lishe bora ni afya bora. 
Benki Kuu za Kenya iimarishe kilimo kwa kutoa mikopo kwa wakulima ili waweze kununua vifaa bora, mbegu bora na pia mbolea aina ainati za kukuza mimea bila shida yoyote. Pesa kama hizi huzitumia kwa njia nzuri nao watakaponunua vifaa bora basi watapata mazao mazuri watakapoyauza wanaweza kurudisha pesa walizozikopa kwenye benki na wao pia kupata faida. 
Kusisitiza na kuhimiza upanzi wa vyakula vya kiasili ni muhimu. Magonjwa kama vile ya saratani 
yameingia sasa kwa kutumia vyakula tayari ambavyo vimejazwa kemikali na ambayo pindi tu viingiapo ndani ya mwili huathiri viini vya mwili. Hivyo basi upanzi wa vyakula kama vile mtama, mahindi, maharagwe, viazi tamu, kunde, pojo na kadhalika ni muhimu kwani ndivyo ambavyo hutoa afya bora.

Ili kuwaezesha wakulima kukuza na kuweza kuuza mazao yao nchini na hata nchi mbalimbali ni muhimu na jukumu la serikali kuimarisha njia za usafiri ili zisiweze kuwasumbua wakati wa kusafirisha mazao. Itaweza kuinua uchumi wa nchi na pia kwa wakulima kwani wataweza kusafirisha kwa haraka na mazao kuuzikia mengi. Isitoshe, vyakula vihifadhiwe kwa kutumia mbinu za kisasa kama vile maghala. Uhifadhi wa vyakula kwenye maghala unasaidia kuhifadhi chakula kutokamana na wadudu na ndege ambao hula mazao. Vile vile somo la kilimo lifungwe shuleni kama masomo mengine ili iwapo kama kuna mwanafunzi yeyote anayependa ukulima aanze kufunzwa na mapema ili asipate shida yoyote kwa ambao hawakusoma shule vyuo vya kufunga namna za kuimarisha na njia mpya mpya za kukuza mazao vifunguliwe ili waweze kujisaidia. Wafunzwe namna za kutumia mbolea mbali mbali na namna ya kuzuia wadudu kula mimea. Kwa kuwafunza wakulima tunaweza kuimarisha kilimo nchini. Kama tunavyojua nchi yetu asilimia kubwa inategemea kilimo ilikukidhi mahitaji. Kwa hiyo, ni vizuri ikiwa watu watahama ardhi iliyo na rotuba nzuri ili waweze kuachia wakulima waipalilie na wavune mazao ibora ili kueneza uchumi wa nchi. Serikali pia iwapatie vijana wanao randa randa kazi katika mashamba na kuwalipa mishahara mzuri kwani mazao yataleta faida na achanikaye kwa mpini hafi njaa. Kwa kufuatilia ncha za njia hizi, Kilimo kinaweza kuimarika na hata kuinua zaidi uchumi wa nchi. 

Question: Ni nini sayansi ya kulima
Answer: kilimo