MJADALA KUHUSU SABABU MBALIMBALI  WANAFUNZI WA SHULE ZA UPILI KUPUUZA MASOMO YA KIUFUNDI
Kuanzia mwaka wa sitini na tatu hadi wa themanini, vyuo vya kiufundi vilishamiri na kutia foro Kenya nzima. Vyuo ya kiufundi vya ngazi ya chini vilijulikana kama maganlali. Vyuo hivi vilikuwa vikitoa shahada ya ngazi mbalimbali kwa mfano, masomo ya seremala, kushona, kimu, uashi na uhandisi. Wanaotaka kujiendeleza huenda katika vyuo vya diploma, mfano wa vyuo hivi ni chuo cha kiufundi cha Mombasa. Sasa imegeuzwa chuo kikuu. Wakati huo sera ya nchi ilikuwa ni kutoa vijana mafundi watakaojenga nchi kuwa taifa la kitu kiufundi na kimaarifa. 
Hali ilibadilika baada ya miaka ya themanini ambapo serikali yenyewe iligeuza baadhi ya vyuo hivi vya kiufundi kuwa vyuo vikuu. Jambo ambalo liligeuza mtazamo wa vijana kwamba masomo ya kiufundi hayana thamani kuliko masomo ya kiakademia. Na msisitizo mkubwa ukawa katika masomo ya kiakademia kuliko ya kiufundi. 
Aidha masomo ya kiufundi yanagharamia kubwa kuliko ya kiakademia. Jambo ambalo limefanya shule nyingi kupuuzilia mbali kuanzisha masomo hayo kwa sababu hazina uwezo za kifedha. Hususan kwa kuwa mgao wa serikali wa pesa kwa haba na haba mno wa kuezesha kununua vifaa takiwa. Jambo hili hufanya shule nyingi kupuuzilia mbali kuanzisha masomo haya 
Licha ya hayo, jamii imerithi kasumba za kikoloni kwa kuwa ni mtazamo kwamba kazi ya kiofisi ni bora kuliko kazi za kiufundi kama vile kutengeneza mabomba ya maji, useremala, ufundi wa nyaya za stima na uashi. Jamii hizi zimepigia vijana wao kujishughulisha mno na masomo ya kiakademia ambayo huufanya wao kuwa na mishahara minono na kuwapa hadhi kubwa katika jamii, na kuzidunisha masomo ‘duni’ ya kazi za mikono ambazo huwafanya wapate mapato dhaifu na kudhalilishwa katika jamii. 
Isitoshe, vijana wengi hawayatilii maanani masomo ya kiufundi kwa kuwa vyuo vilioko havina utaratibu wa kupanda ngazi tofauti ya kimasomo na kitaaluma kwa mfano, uwepo wa mfumo na hatua bayana mwanafunzi atakaopitia hadi atakapofika chuo kikuu, Hivyo basi, wanafunzi wengi huvunjika moyo na kutochukua masomo ya kiufundi ambayo yatawafanya wabakie papo hapo, na shahada ya ngazi ya chini bila kusonga mbele kitaaluma. 
Zaidi ya hayo, baadhi ya waumini wa dini fulani huwawiya vigumu kujiunga na baadhi ya masomo ya kiufundi. Kwa mfano uisilamu kujiunga na vyuo vya paraa kwani ni sharti washiriki katika kusoma na kutambua kuwatibu wanyama falau nguruwe ilhali kulingana na Kuran, kitabu chao kitukufu mnyama huyu ni najisi yaani uchafu wa hali ya juu. Mi faradhi wapitie hatua fulani baada ya kutangamana na nguruwe. 
Bila kusahau uzembe wa wanafunzi katika karne ya sasa, vijana wanafikiria haji kuwa kazi hizi zinaucho. Vile vile, kwa kuzoea mambo rahisi, vijana wanahofia kujiunga na taaluma hizi kwa fikira huwa ni za sulubu. 
Fauka ya hayo ubaguzi wa kijinsia pia umechangia pakubwa katika suala hili kwani adinasi tumbi wameikuza imani kuwa kuna kazi hilani ni za maghulamu na wengine za mabinti. 
Kwa mfano kazi ya kutengeneza magari imeingia porojo kuu ni za wanaume tu.
Ilhali zile za mekoni ni za wanawake. Tulio hili huwafanya vijana wengi kuziepuka ‘passion’ zao. 
Ningependa kuzungumzia mengi ila muda umeyoyoma. Hivyo basi ningelikunja jamvi kwa kunena, licha ya kuchukiwa na wingi masomo ya kiufundi yana umalaika wake, shabash!

Question: Vyuo vya kifundi vya ngazi ya chini vilijulikana kama nini
Answer: Maganlali