MJADALA KUHUSU NAMNA MBALIMBALI KUKABILIANA UFISADI NCHIINI

Ufisadi ni upokeaji wa mali au hongo katika mashirika ya umma, ya serikali na sekta za kibinafsi. Pamoja na kujifahamisha na maana hii tujue kwamba ufisadi huu una madhara yake kibao. Awali husababishwa kwa kuzoroteka kwa maadili katika jamii. Pili hudumisha uchumi kwa kula mali ya umma ambapo ingetumika kuimarisha uchumi wa nchi. Kuna aina nyingi za ufisadi nazo ni: kuzungaku mbuyu, kuzungukwa mbuyu ,kufuja mali ya umma na ukabilia Haya yote inawatumbkiza wananchi kwa balaa kubwa. Ufisadi unaweza Kuwekwa katika kaburi la Suhau, lwapo Serikali, wananchi wanajamii, wataungana mikono nu kuchukua hatua zifuatazo 
 Serikali lazima kama ibada ibuni taasisi tekelezi ya kitaifa ya kampeni kupambana na ufisadi. Taasisi hiyo jukumu lake kuu ni kuchunguza na kutoa mapendekezo na namna ya kupambana na ufisadi . Serikali lazima ifanye mkono wa paka katika suala hili. Ni wajibu wake kushirikisha watu wa kanisani na pia wa misikitini. Ushirikiano huu linaweza Kutoa shauri mbalimbali na uliyobeba uzito kwani walienga wahinena kidole kimoja hakivunji  Chawa 
 Pili mahakama inapasa kuweka sheria kali kwa yule yeyote atakaye fanya ufisadi nchini Sheria hizo ni kama kifo and maisha gerazani. Sheria hii itawaogopesha yeyote anayejaribu kufanya kitendo kama hiki litapunguza idadi ya wafisadi nchini. Wenye mikono mirefu kama paka zitapungua. Kama watu wote watashtakiwa kama walivyoshikwa waziri fedha ambaye ni Henrich Rotichi na naibu wake kamau Thuge,
 Aidha vyombo vya mawasiliano au kijadi na kisasa zime tumike Kuelimisha watu kuhusu ufisade Vyombo kama vile, Redio Mabango, Majanda ni vyombo vya kijadi ambapo mpaka muda huu unatumika kwa mfano redio itumike kutunga za aina za ufisadi na pia wafunzwe kuwa si vizuri kutumia rushwa ili mtu apate kazi. Waama, achinikaye kwa mpini hafi njaa. Vile vile vyombo vya mawasiliano vya kisasa kama vile runinga zitumike kuanika wale ambao hufanya ufisadi. Hivyo basi inaweza kupunguza mikono mirefu barabarani, hosipitalini hali kadhalika. Serikali ianzishe. halmashauri ya kitaifa ambayo itatoa ushauri kwa tume ya kupambana na ufisadi ambayo itawahusisha makundi ya kidini, vyama ya wataalamu sekta ya kibinafsi na ile ya wafanyikazi ufisadi huu unaweza kupungua kama makundi hayo yote yatajizatiti kama mchwa anayejenga kichuguu kwa mate. 
 Ningependekeza kuimarishwa kwa taasisi za uongozi haki, sheria na utengamano kupitia kwa mpango wa ufadhili wa makundi au mashirika ya kijamii. Makundi haya au mashirika haya yanaweza kuwa bora zaidi na kuwafaa wananchi hivyo basi ufisadi utapungua kiasi kikubwa. 
 
 Pia, wanahabari wapate ulinzi kamili kwa serikali kwani wanaogepea maisha yao ilhali wameacha familia inayowategemea kuleta mikate kila siku. Hio imeathiri sana wanahabari kwani wafisadi wanaotoa pesa na kuwapa watu ili wauwe wanahabari hao wanavyofanya hadharani. Badala wanasiasa waonekana wabaya na wanahabari ndiyo wanaonekana wabaya. Na kazi yao au makosa yao eti wana anika wafisadi wa nchi. Hivyo basi ulinzi uamarishwe ili wafisadi wajulikane. 
 Vilevile, ningependekeza serikali ianzishe ofisi ya mchunguzi maalum wa kusikiliza malalamishi ya umma ambapo umma unaweza kuripoti Mradi huu utawezesha watu waliokuwa mbali na ofisi kuu au kupambana na mafisadi.
 Waama Mgala muuwe na haki yake mpe, zawadi zitolewe kwa wale ambao wanao anika machisuda kama wanahabari na pia kwa aile kaunti ambazo hazing ufisadi, hii stiuapa motisha watu wajikinge au waji eke mbali na unidade.
 Nikitamatimisha Ningependekeza watumishi wa umma kutangaza utajiri wao , hii itajulisha bayana ninami lanafanya whirudi kwa sababa watu wengi huandikwa Kasi duni ambazo unataraji kuwa mshahara utakuwa mdogo. Njia hii tutajua mienendo ya watu kupata utajiri. 
 Nikikunja Jamvi hii nina matumaini kwamba katika mapendekezo serikali wanajamii wote kwa jumla watachukulia uzito mambo haya Chambilecho wahenga Umoja ni nishati vingine ni udhaifu. 


Question: Ni nani hutoa pesa ili wanahabari wauawe
Answer: wafisadi