the-cramer-project/poquad huggingface dataset:
Państwo Inków

Imperium Inków, przed najazdem oddziału Francisco Pizarro, było bardzo osłabione wcześniejszą wojną domową oraz epidemią ospy. Pizarro wykorzystał tę sytuację i zaprosił zwycięskiego władcę Atahualpę wraz z pięcioma tysiącami szlachciców inkaskich. Przybyli oni bez broni, zaś w czasie uczty zostali podstępnie napadnięci i wymordowani przez żołnierzy hiszpańskich. Z rzezi oszczędzono i wzięto do niewoli tylko samego władcę. Obiecano mu wolność w zamian za duży okup. Faktycznie Hiszpanie otrzymali sześć ton złota i dwanaście ton srebra, lecz mimo to Atahualpa został skazany na śmierć przez spalenie na stosie. Według wierzeń Inków spalenie ciała było równoznaczne z zabiciem duszy. Hiszpanie zgodzili się więc na zamianę wyroku śmierci na uduszenie, wszakże pod warunkiem wcześniejszego przejścia skazańca na chrześcijaństwo. Tak też się stało. Ciało Atahualpy zostało w nocy potajemnie wykopane z grobu przez wiernych Indian i ukryte. Po śmierci władcy Inków jego dwie armie się rozpierzchły, a niewielka armia Pizarro opanowała w ciągu kilku lat całe imperium Inków. Przez jakiś czas broniły się jeszcze oddziały partyzanckie pod dowództwem m.in. wodza imieniem Challcuchima.

Pytanie: Jaka klęska spadła na Inków przed najazdem Pizarro?
Odpowiedź: wojną domową oraz epidemią ospy

Pytanie: Kto zwyciężył w wojnie domowej u Inków?
Odpowiedź: Atahualpę

Pytanie: Podczas jakiego wydarzenia Hiszpanie zamordowali pięć tysięcy żołnierzy inkaskich? 
Odpowiedź: uczty

Pytanie: Czy masakrę podczas uczty przetrwała więcej niż jedna osoba?
Odpowiedź: Z rzezi oszczędzono i wzięto do niewoli tylko samego władcę
Diugoń przybrzeżny

Fakt, że diugonie przybrzeżne zamieszkują wody o głębokości około 3–4 metrów w pasie przybrzeżnym oraz w szerokiej równi pływowej odsłanianej w czasie odpływu morza, wpływa bardzo niekorzystnie na ich bezpieczeństwo. Na tych wodach łatwo padają ofiarami morskich drapieżników. Stają się łatwym celem polowań i innych działań człowieka . Populacja nie potrafi się jednak szybko odbudowywać. Diugonie rozmnażają się bardzo wolno. Samica rodzi zwykle nie wcześniej niż w wieku 10 lat, ciąża trwa ponad rok, matka rodzi najczęściej tylko jedno młode, a między porodami zachowuje przerwę od 2, 4 do 7 lat na wychowanie potomka. Populacja diugoni przybrzeżnych zmniejsza się więc sukcesywnie o około 5% rocznie.

Pytanie: Na jakiej głębokości wody występuje gatunek?
Odpowiedź: około 3–4 metrów

Pytanie: Jaka jest konsekwencja zamieszkiwania przez gatunek płytkich terenów?
Odpowiedź: wpływa bardzo niekorzystnie na ich bezpieczeństwo

Pytanie: W jaki sposób zagrożone jest bezpieczeństwo gatunku?
Odpowiedź: padają ofiarami morskich drapieżników. Stają się łatwym celem polowań i innych działań człowieka

Pytanie: Ile czasu trwa ciąża u diugoniów?
Odpowiedź: ponad rok
Diugoń przybrzeżny

Diugonie przybrzeżne są ssakami dużymi, przystosowanymi do życia wodnego i niezdolnymi do poruszania się na lądzie. Dobrowolnie wody nie opuszczają. Są monogamistami. Prowadzą życie rodzinne, zazwyczaj w składzie: samiec, samica i potomek. Czasem żyją w małych stadach liczących do 6 osobników. Wykazują wobec siebie bardzo duże przywiązanie. Gdy schwytany zostaje jeden członek rodziny, to drugi zwykle podąża za nim, stając się przy tym bardzo łatwym celem dla łowiących. Zoolodzy odnotowali jednak kilkukrotnie występowanie stad liczących po kilkaset osobników. Stada takie stwierdzono w 1967 roku u wschodnich wybrzeży Australii oraz w wodach somalijskich. Populacje diugoni przybrzeżnych się zmniejszają, jednak po 9 latach w wodach na północ od australijskiego Cooktown stwierdzono funkcjonowanie dużej, liczącej 500–600 sztuk populacji diugoni żyjących razem w 13-kilometrowym pasie wód przybrzeżnych. Ta tendencja bywa kojarzona z możliwościami komunikowania się diugoni. Aborygeni twierdzą, że stadami przewodzą osobniki, które potrafią wydawać głośne gwizdy i kierują w ten sposób całą kolonią.

Pytanie: Czy diugonie posiadają wielu partnerów?
Odpowiedź: Są monogamistami

Pytanie: Jak przeważnie zachowuje się diugoń, którego członek rodziny został złapany?
Odpowiedź: podąża za nim

Pytanie: Jaką umiejętność powinien posiadać przywódca stada diugoni według Aborygenów?
Odpowiedź: wydawać głośne gwizdy

Pytanie: Czy zdarza im się wychodzić na brzeg z własnej woli?
Odpowiedź: Dobrowolnie wody nie opuszczają
Wypadek w elektrowni jądrowej Three Mile Island

Po 165 minutach czujniki promieniowania wykrywają znaczne podwyższenie radioaktywności – poziom promieniowania wody w układzie reaktora przekroczył 350 razy dopuszczalny dla normalnych środowisk, cały budynek reaktora (blok TMI-2) został poważnie skażony. O 7:00 ogłoszono lokalny alarm w elektrowni, a o 7:24 stan zagrożenia. Radio w Harrisburgu podało wiadomość o problemach w elektrowni o 8:25, a prasa podała stan zagrożenia o godzinie 9:00. Obsługa nie zdawała sobie sprawy, iż poziom wody obiegu głównego jest zbyt niski, a rdzeń reaktora w ponad połowie jest odsłonięty. Kilku pracowników odczytało dane bezpośrednio z termopar reaktora, a po około siedmiu godzinach od alarmu do obiegu głównego wpompowano wodę, uzupełniając jej ilość do bezpiecznego poziomu. Zawór bezpieczeństwa otworzył się, obniżając ciśnienie gazów w obiegu.

Pytanie: Po jakim czasie czujniki promieniowania wykryły podwyższenie radioaktywności?
Odpowiedź: 165 minutach

Pytanie: O której godzinie do prasy trafiły informacje o zagrożeniu w elektrowni?
Odpowiedź: 9:00

Pytanie: O ile został przekroczony poziom promieniowania wody?
Odpowiedź: 350 razy

Pytanie: Czy w elektrowni ogłoszono stan zagrożenia? 
Odpowiedź: a o 7:24 stan zagrożenia
Wypadek w elektrowni jądrowej Three Mile Island

Po spadku ciśnienia do poziomu optymalnego czujniki w centrali wykazały, iż zawór jest zamknięty. Ale czujnik nie wskazywał rzeczywistego stanu zaworu, a jedynie obecność impulsu elektrycznego zamykającego zawór, co zostało zinterpretowane jako fakt zamknięcia się zaworu. Bezpośredni czujnik stanu zaworu bezpieczeństwa został wyeliminowany z oryginalnego projektu z powodów oszczędnościowych. Po incydencie w TMI został on dodany do wszystkich podobnego typu elektrowni. W rezultacie tego błędu konstrukcyjnego zawór pozostał otwarty, powodując dalszy spadek ciśnienia w wodnym systemie chłodzenia reaktora. Operatorzy nie rozpoznali usterki jako "przypadek utraty chłodziwa" (utrata ciśnienia była równoważna utracie optymalnych warunków chłodziwa), ponieważ wskazania dotyczące poziomu wody w reaktorze były niejednoznaczne – jednoczesny spadek ciśnienia oraz wysoki poziom chłodziwa w reaktorze. Tymczasem wystąpił problem z rezerwowym systemem obiegu wody (rezerwa systemu głównego). Trzy pomocnicze pompy rozpoczęły pracę automatycznie po zatrzymaniu pompy głównej obiegu kondensatu, lecz dwa z trzech zaworów umożliwiających obieg były zamknięte, tym samym wciąż uniemożliwiły zaopatrzenie generatora pary w odpowiednią ilość wody.

Pytanie: Kiedy centralne czujniki poinformowały o zamknięciu zaworu?
Odpowiedź: Po spadku ciśnienia do poziomu optymalnego

Pytanie: Z czym czujnik zaworu pomylił faktyczne jego zamknięcie?
Odpowiedź: obecność impulsu elektrycznego zamykającego zawór

Pytanie: Dlaczego nie było innych czujników zaworu?
Odpowiedź: z powodów oszczędnościowych

Pytanie: Za pomocą czego chłodzono reaktor w Three Mile Island?
Odpowiedź: wodnym

Pytanie: Dlaczego generator pary nie mógł dostarczyć do reaktora pary wodnej?
Odpowiedź: dwa z trzech zaworów umożliwiających obieg były zamknięte
Marksizm

Rozróżnienie między socjalizmem a komunizmem pojawiło się w dziełach Marksa po upadku Komuny Paryskiej w 1871 roku, która w ujęciu marksistowskim była pierwszą próbą budowy społeczeństwa opartego na wartościach socjalizmu. Karol Marks i Fryderyk Engels promowali świadomość zarabiających na własnej pracy, a więc „klasy robotniczej”. Promowali oni kształtowanie „warunków pracy” pracowników „płatnego niewolnictwa” do szukania drogi do wolności i emancypacji, a w końcu przejęcia własności środków produkcji przez ogół społeczeństwa. Emancypacja pracy według marksizmu prowadzi do utworzenia społeczeństwa bezklasowego. Początkowo proletariat kontrolował będzie środki produkcyjne poprzez państwo robotnicze, które jednak później zostanie zlikwidowane. Przed osiągnięciem bezklasowego społeczeństwa komunistycznego, na etapie socjalizmu, działalność gospodarcza miała być organizowana poprzez praktyczne zastosowanie systemów motywacyjnych, dalej miałyby istnieć klasy społeczne, działały one by jednak w mniejszym zakresie niż w systemie kapitalistycznym. Dla marksistów ortodoksyjnych, zgodnie z pracami Marksa, socjalizm będzie niższym etapem społeczeństwa bezklasowego, komunizmu. Aby osiągnąć społeczeństwo bezklasowe, społeczeństwa powinny w pełni osiągnąć socjalistyczny etap rozwoju efektywności ekonomicznej, automatyzacji produkcji oraz doprowadzić gospodarkę państwa robotniczego do sytuacji, w której powstałby znaczny nadmiar towarów i usług w myśl marksowskiej zasady – „każdemu według potrzeb”. Dla Karola Marksa, rozwój systemu kapitalistycznego w Europie Zachodniej stanowił możliwość i materialną podstawę dla budowy społeczeństwa działającego na zasadach socjalizmu. Tym samym marksizm różni się od wcześniejszych tez socjalistycznych, w szczególności socjalizmu utopijnego. Wielu wcześniejszych teoretyków takich jak Thorstein Veblen, uważało że socjalizm jest tylko oczywistym celem rozwoju ludzkości, który prędzej czy później i tak nastanie.

Pytanie: Jak Marks postrzegał Komunę Paryską?
Odpowiedź: pierwszą próbą budowy społeczeństwa opartego na wartościach socjalizmu

Pytanie: W jaki sposób miało wyglądać funkcjonowanie działalności gospodarczej w fazie socjalistycznej zgodnie z założeniami nurtu Marksa?
Odpowiedź: poprzez praktyczne zastosowanie systemów motywacyjnych

Pytanie: Jak ortodoksyjni wyznawcy poglądów Marksa postrzegają socjalizm?
Odpowiedź: niższym etapem społeczeństwa bezklasowego

Pytanie: Czym dla Marksa był rozkwit kapitalizmu w krajach Zachodu?
Odpowiedź: możliwość i materialną podstawę dla budowy społeczeństwa działającego na zasadach socjalizmu

Pytanie: Jak Veblen postrzegał idee socjalistyczne?
Odpowiedź: oczywistym celem rozwoju ludzkości, który prędzej czy później i tak nastanie
Marksizm

Rewolucja miała stanowić głęboki przewrót w ekonomicznym, politycznym i ideologicznym życiu społecznym, z całkowitą przemianą stosunków własnościowych oraz likwidacją klas społecznych. Rewolucja według teorii Marksa ma nastąpić na całym świecie niemal równocześnie. Rewolucja według Marksa miała dokonać się w krajach dobrze rozwiniętych gospodarczo, krajach kapitalistycznych, gdzie masy robotników przemysłowych są największe, bo to na nich opiera się ciężar jej wywołania. W późniejszym okresie Marks dopuścił jednak możliwość jej zajścia w kraju głównie rolniczym jak Rosja. Zwycięstwo rewolucji według Marksa, jako prawo natury, było nieuchronne (historycyzm).

Pytanie: Jaki element społeczeństwa miał zostać kompletnie wyeliminowany w ramach rewolucji Marksa?
Odpowiedź: klas społecznych

Pytanie: Czy Karl Marks chciał, aby rewolucja zaszła na poziomie globalnym?
Odpowiedź: Rewolucja według teorii Marksa ma nastąpić na całym świecie niemal równocześnie

Pytanie: Dlaczego Karlowi Marksowi zależało na tym, żeby rewolucja rozwinęła się w krajach dysponujących dużą liczbą robotników?
Odpowiedź: bo to na nich opiera się ciężar jej wywołania

Pytanie: Czy Karl Marks doszedł do wniosku, że skuteczna rewolucja może zostać przeprowadzona w Rosji?
Odpowiedź: W późniejszym okresie Marks dopuścił jednak możliwość jej zajścia w kraju głównie rolniczym jak Rosja
Attilio Bettega

Sezon 1984 Bettega rozpoczął od startu w styczniowym Rajdzie Monte Carlo. Wygrał w nim dwa odcinki specjalne, a rajd ukończył na 5. pozycji. W marcu Bettega wziął udział w Rajdzie Portugalii. Wygrał pięć odcinków specjalnych, a między 17. a 23. odcinkiem specjalnym był liderem tego rajdu. Ostatecznie zakończył go na 3. miejscu za dwoma Finami, Hannu Mikkolą i Markku Alénem. W kwietniu nie ukończył Rajdu Costa Smeralda, który odbył się w ramach mistrzostw Europy. W maju pojechał w Rajdzie Korsyki. Zwyciężył na dwunastu odcinkach specjalnych. Od 1. do 7. odcinka specjalnego był liderem, jednak na skutek problemów technicznych samochodu ukończył korsykański rajd na 7. miejscu. W drugiej połowie maja Bettega wystartował w Rajdzie Grecji. Zajął w nim 4. miejsce. Następnie Bettega wziął udział w Rajdzie San Remo. Wygrał osiem odcinków specjalnych, a rajd ten ukończył na 2. miejscu, najwyższym w swojej karierze. Do zwycięzcy Ariego Vatanena stracił 5:27 minuty. W listopadzie Bettega zaliczył start w mistrzostwach Europy, w Rajdzie San Marino, w którym zajął 3. lokatę. W mistrzostwach świata w sezonie 1984 Bettega zajął 5. miejsce. Zdobył 49 punktów.

Pytanie: Który z kolei był Bettega w Rajdzie Monte Carlo?
Odpowiedź: 5

Pytanie: Jakiej narodowości jest Hannu Mikkola?
Odpowiedź: Finami

Pytanie: Czy Bettega brał udział w mistrzostwach świata?
Odpowiedź: W mistrzostwach świata w sezonie 1984 Bettega zajął 5. miejsce
Attilio Bettega

Sezon 1980 Bettega rozpoczął od startu w styczniowym Rajdzie Monte Carlo. Pojechał w nim Fiatem Ritmo 75 Abarth z pilotem Mariem Mannuccim i zajął w nim 6. miejsce. W rajdzie tym wygrał jeden odcinek specjalny, Col de Turini 1. W marcu wziął udział w Rajdzie Portugalii jadąc Fiatem 131 Abarth z Arnaldem Bernacchinim. Przed 14. odcinkiem specjalnym miał wypadek na drodze dojazdowej i był zmuszony wycofać się z rajdu. Następnie Bettega pojechał w dwóch rajdach mistrzostw Europy, Rajdzie Costa Smeralda i Rajdzie 4 Regioni, jednak obu nie ukończył. W maju, w Rajdzie Grecji, zdobył punkty do klasyfikacji mistrzostw świata, dzięki zajęciu w nim 8. miejsca. Lipcowego Rajdu Argentyny Bettega nie ukończył. Na 7. odcinku specjalnym uszkodził miskę olejową. W październiku pojechał w Rajdzie San Remo. Wygrał na nim dwa odcinki specjalne i ostatecznie ukończył go na 6. pozycji w klasyfikacji. Swój ostatni start w 1980 roku Bettega zaliczył w drugiej połowie października. Był to Rajd Korsyki, jednak Bettega go nie ukończył z powodu wypadku na 11. odcinku specjalnym.

Pytanie: Dlaczego nie miał możliwości wygrania Rajdu Korsyki?
Odpowiedź: z powodu wypadku na 11. odcinku specjalnym

Pytanie: W jakim samochodzie wystartował w Rajdzie Portugalii?
Odpowiedź: Fiatem 131 Abarth

Pytanie: Dlaczego nie ukończył Rajdu Portugalii?
Odpowiedź: Przed 14. odcinkiem specjalnym miał wypadek na drodze dojazdowej

Pytanie: Czy Rajd Grecji ukończył na podium?
Odpowiedź: W maju, w Rajdzie Grecji, zdobył punkty do klasyfikacji mistrzostw świata, dzięki zajęciu w nim 8. miejsca
Polska szkoła filmowa

W 2014 roku Scorsese patronował z tego powodu jednej z największych prezentacji polskiego kina za granicą w historii – Martin Scorsese Presents: Masterpieces of Polish Cinema (pol. Martin Scorsese prezentuje: Arcydzieła polskiej kinematografii). Do cyklu pokazów organizowanych w Stanach Zjednoczonych, Kanadzie i Wielkiej Brytanii reżyser wytypował kilkanaście filmów uznanych przez siebie za arcydzieła polskiej kinematografii. Na liście tej znalazło się między innymi pięć filmów z okresu polskiej szkoły filmowej. Były to Eroica Andrzeja Munka, Ostatni dzień lata Tadeusza Konwickiego, Popiół i diament Andrzeja Wajdy oraz Matka Joanna od Aniołów i Pociąg Jerzego Kawalerowicza.

Pytanie: Jak nazywa się największa w historii prezentacja polskiego kina za granicą?
Odpowiedź: Martin Scorsese Presents: Masterpieces of Polish Cinema

Pytanie: W którym roku odbyło się "Masterpieces of Polish Cinema"?
Odpowiedź: 2014

Pytanie: W jakich krajach prezentowane były polskie filmy w ramach organizowanego wydarzenia?
Odpowiedź: w Stanach Zjednoczonych, Kanadzie i Wielkiej Brytanii

Pytanie: Kto wyreżyserował "Popiół i diament"?
Odpowiedź: Andrzeja Wajdy
Polska szkoła filmowa

W Czechosłowacji dzieła polskiej szkoły filmowej zostały wyświetlone z kilkuletnim opóźnieniem. Na konferencji w Pradze w 1957 roku rodzące się zjawisko zostało skrytykowane jako „wrogie wobec ustroju socjalistycznego”, co przyczyniło się do zmarginalizowania go za południową granicą. Dopiero na początku lat 60. widzowie mieli okazję ujrzeć należące do szkoły polskiej filmy Wajdy oraz Munka. O ile dzieła Wajdy były zrozumiałe dla czechosłowackiego widza ze względu na czytelne odwołania do romantyzmu, o tyle najlepiej przyjętymi filmami Munka okazały się nagrodzony na Festiwalu Filmowym w Karlowych Warach Człowiek na torze oraz Pasażerka, natomiast groteskowość Eroiki i jej umocowanie w micie powstania warszawskiego sprawiały problemy w odczytaniu intencji takich postaci jak Dzidziuś Górkiewicz.

Pytanie: Czy w Pradze dzieła polskiej szkoły filmowej spotkały się z dobrym odbiorem?
Odpowiedź: rodzące się zjawisko zostało skrytykowane

Pytanie: Z jakiego powodu dzieła polskiej szkoły filmowej uległy marginalizacji na południe od Polski?
Odpowiedź: wrogie wobec ustroju socjalistycznego

Pytanie: Z jakiego powodu filmy Wajdy były łatwiejsze w odczytaniu dla czeskich widzów?
Odpowiedź: czytelne odwołania do romantyzmu

Pytanie: Na jakim czeskim festiwalu przyznano nagrodę filmom z polskiej szkoły filmowej?
Odpowiedź: Festiwalu Filmowym w Karlowych Warach
Marian Rejewski

W latach 1949–1958 Rejewski był inwigilowany przez Urząd Bezpieczeństwa Publicznego i Służbę Bezpieczeństwa, ale ponieważ był on człowiekiem spokojnym i ostrożnym, a także bardzo dyskretnym, poza faktem jego pracy w Biurze Szyfrów Oddziału II Sztabu Głównego Wojska Polskiego nie było wiadomo prawie nic na temat jego wojennych losów i pracy nad Enigmą. Krótko po przejściu na emeryturę Rejewski napisał wspomnienia, w których ujawnił swój udział w złamaniu najtajniejszego niemieckiego szyfru i których rękopis zdeponował w ówczesnym Wojskowym Instytucie Historycznym. W 1969 M. Rejewski wraz z rodziną przeprowadził się do Warszawy. W 1973 ujawniono po raz pierwszy informację o udziale Polaków w rozszyfrowaniu Enigmy. Od tego momentu Marian Rejewski zaczął oficjalnie pisać artykuły o Enigmie dla potrzeb różnych publikacji oraz programów telewizyjnych. Od powrotu do kraju Rejewski prowadził korespondencję z ówcześnie już generałem Gustavem Bertrandem autorem pierwszej książki o Enigmie i na jego prośbę zaczął tłumaczyć tę książkę na język polski. Kilka lat przed śmiercią Marian Rejewski złamał szyfr tajnej korespondencji między Józefem Piłsudskim a jego towarzyszami partyjnymi z PPS prowadzonej w 1904 roku. 12 sierpnia 1978 został odznaczony przez Przewodniczącego Rady Państwa Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski. Chorujący na chorobę wieńcową porucznik w st. spocz. M. Rejewski zmarł na zawał serca 13 lutego 1980 roku w swoim domu w Warszawie w wieku 74 lat. Został pochowany z wojskowymi honorami na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie w kwaterze B39-4-3.

Pytanie: Gdzie udał się kryptolog w 1969 roku?
Odpowiedź: do Warszawy

Pytanie: Kiedy wyszła na jaw informacja o uczestnictwie Polaków w rozpracowywaniu Enigmy?
Odpowiedź: W 1973

Pytanie: W jakim celu kryptolog zaczął otwarcie publikować teksty na temat Enigmy?
Odpowiedź: dla potrzeb różnych publikacji oraz programów telewizyjnych

Pytanie: Kto jako pierwszy wydał publikację na temat Enigmy?
Odpowiedź: Gustavem Bertrandem

Pytanie: Kiedy kryptolog został wyróżniony Krzyżem Oficerskim?
Odpowiedź: 12 sierpnia 1978
Marian Rejewski

W 1979 roku Rejewski, Różycki i Zygalski stali się bohaterami filmu w reżyserii Romana Wionczka, pod tytułem Sekret Enigmy. Nieco później 14 listopada 1980 roku rozpoczęto emisję 8 odcinkowego serialu telewizyjnego pod tytułem Tajemnica Enigmy będącego rozszerzoną wersją kinowego Sekretu Enigmy. Twórcy serialu rozszerzyli wątki z życia osobistego bohaterów i wprowadzili więcej postaci historycznych. W 1983 Poczta Polska wyemitowała znaczek pocztowy upamiętniający fakt 50. rocznicy złamania kodu Enigmy. Szereg tablic upamiętniających polskich kryptologów odsłonięto między innymi w Bletchley Park, polskiej ambasadzie w Wielkiej Brytanii i w Uzès we Francji. W rodzinnym mieście Rejewskiego, Bydgoszczy, nazwano jego imieniem ulicę, szkołę, a dom, w którym mieszkał, oznaczono tablicą pamiątkową. W stulecie urodzin Rejewskiego odsłonięto rzeźbę upamiętniającą jego pracę nad złamaniem szyfru Enigmy. Z tej samej okazji wyemitowano również kartę pocztową z jego podobizną. W 75. rocznicę złamania szyfru Enigmy Mennica Polska upamiętniła ten fakt na monetach kolekcjonerskich o nominałach 2 złote, 10 złotych i 100 złotych.

Pytanie: Kto wyreżyserował Sekret Enigmy?
Odpowiedź: Romana Wionczka

Pytanie: Jak nazywała się kontynuacja filmu sekret Enigmy?
Odpowiedź: Tajemnica Enigmy

Pytanie: Kto złamał kod enigmy?
Odpowiedź: Rejewski, Różycki i Zygalski

Pytanie: Gdzie mieści się polska ambasada w Wielkiej Brytanii?
Odpowiedź: w Bletchley Park
Grudzień 1970

W wyniku represji w grudniu 1970 zostało zabitych 41 osób: 1 w Elblągu, 6 w Gdańsku, 16 w Szczecinie i 18 w Gdyni. Ranne zostały 1164 osoby. Zatrzymano przeszło 3 tysiące osób. W wyniku starć oraz wypadków zginęło też kilku funkcjonariuszy MO oraz żołnierzy LWP, a kilkudziesięciu zostało rannych. Zniszczeniu uległo kilkanaście pojazdów wojskowych, w tym transportery BTR i czołgi. Podpalono 17 gmachów (w tym budynki Komitetu Wojewódzkiego PZPR w Gdańsku i Szczecinie), rozbito 220 sklepów, podpalono kilkadziesiąt samochodów.

Pytanie: Ile osób zginęło w rewolcie grudniowej?
Odpowiedź: 41

Pytanie: Ile osób zginęło podczas wydarzeń grudniowych w Szczecinie?
Odpowiedź: 16

Pytanie: Ile budynków zostało podpalonych?
Odpowiedź: 17

Pytanie: Czy podczas zamieszek płonęły jakieś pojazdy?
Odpowiedź: podpalono kilkadziesiąt samochodów
Esperanto

Podczas I Światowego Kongresu Esperanta (1905) ks. Peltier przygotował mszę świętą w języku esperanto, a podczas II Światowego Kongresu Esperanta w Genewie w roku 1906 wygłosił pierwsze w historii kazanie w języku esperanto. Od roku 1990 esperanto jest oficjalnie zaliczone do liturgicznych języków Kościoła katolickiego. Na esperanto jest przetłumaczona także Biblia, a Stary Testament jest pierwszym dziełem literackim wydanym w esperanto z tłumaczeniem dokonanym przez samego Ludwika Zamenhofa. W Polsce pierwszą mszę w języku esperanto odprawił biskup Jan Maria Michał Sitek zwierzchnik Kościoła Starokatolickiego Mariawitów. Było to 2 sierpnia 1959 roku w kościele ewangelicko-augsburskim pw. Świętej Trójcy w Warszawie. Śpiewy liturgiczne przygotował chór parafii mariawickiej z Leszna. Okazją do dokonania przekładu tekstów liturgii był XLIV Światowy Kongres Esperanto, który obradował wówczas w Warszawie. Inicjatywa nabożeństwa ekumenicznego w języku esperanto wyszła od Polskiej Rady Ekumenicznej. Zdecydowano również, że nabożeństwo zostanie odprawione w obrządku mariawickim, najbliższym rzymskokatolickiemu, a tym samym większości uczestników Kongresu. Przekład liturgii powierzono bp. Janowi Marii Michałowi Sitkowi, zaś opiekę merytoryczną kapłanom mariawitom. Mariawici aktywnie uczestniczyli w międzynarodowym ruchu esperanckim od 1906 roku. Papież Jan Paweł II znał esperanto i również w tym języku udzielał błogosławieństwa „Urbi et Orbi”.

Pytanie: W jakim języku Pelier planował odprawić nabożeństwo?
Odpowiedź: esperanto

Pytanie: Kiedy Peliter po raz pierwszy wykonał kazanie w esperanto?
Odpowiedź: podczas II Światowego Kongresu Esperanta

Pytanie: Kto wystąpił w roli tłumacza Biblii na esperanto?
Odpowiedź: Janowi Marii Michałowi Sitkowi