Pimen (patriarcha Moskwy)

W pierwszej dekadzie sprawowania urzędu przez Pimena władze radzieckie kontynuowały politykę likwidowania świątyń prawosławnych i ograniczeń w liczbie czynnych duchownych. Represje wobec Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego nie były jednak prowadzone na tak wielką skalę, jak w poprzedniej dekadzie, stąd D. Shubin uważa, iż był to okres względnej stabilności i spokojnego funkcjonowania Cerkwi. Patriarcha i jego najbliżsi współpracownicy starali się walczyć ze spadkiem liczby duchowieństwa. Dzięki ich działaniom, w zestawieniu z częściową zmianą polityki państwa w latach 70. i 80. liczba studentów szkół duchownych znacząco wzrosła, zorganizowano również odrębne szkoły dla regentów chórów cerkiewnych. Wzmocniła się pozycja Wydziału Wydawniczego Patriarchatu, koordynującego druk literatury religijnej, kierowanego przez biskupa wołokołamskiego Pitirima. Pimen z powodzeniem przeciwstawiał się również likwidacji ławry Poczajowskiej i konsekrował wielu nowych biskupów. Nieco inną ocenę działalności patriarchy przedstawił Dmitrij Pospiełowski, opisując działalność Pimena przed rokiem 1982. Jego zdaniem hierarcha w dalszym ciągu panicznie obawiał się represji ze strony władz radzieckich i dlatego nie podejmował osobiście działań w obronie pozycji Kościoła. Decydowali się na nie jedynie niektórzy biskupi ordynariusze eparchii, których powodzenie zależało od relacji z miejscowymi organami władzy. Zdaniem tego autora patriarcha nie brał praktycznie udziału w uzyskiwaniu zezwoleń na budowę świątyń (w latach 70. wydano ich kilkadziesiąt) lub w protestach przeciw likwidowaniu kolejnych parafii. Za największy sukces, który można przypisać osobiście Pimenowi, Pospiełowski uznaje uzyskanie zezwolenia na otwarcie fabryki utensyliów liturgicznych i świec w miejscowości Sofrino pod Moskwą. Według duchownego współpracującego z Pimenem w eparchii moskiewskiej patriarcha spędzał wolny czas haftując ozdoby na mitry lub piekąc ciasteczka, unikając wszelkiej dodatkowej działalności poza odprawianiem nabożeństw. Szczególnie interesował się jakością śpiewu w cerkwiach moskiewskich, chętnie spotykał się z regentami i psalmistami. Równocześnie istnieją świadectwa, według których Pimen skarżył się na własną niemożność szerszego działania oraz twierdził, iż jego krytycy nie zdają sobie sprawy z tego, jak bardzo ograniczona jest wszelka aktywność Kościoła.

Pytanie: Dlaczego Shubin sądzi, że pierwsza dekada sprawowania urzędu przez Pimena była w miarę spokojnym i stabilnym okresem w historii Cerkwi?
Odpowiedź: Represje wobec Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego nie były jednak prowadzone na tak wielką skalę, jak w poprzedniej dekadzie

Pytanie: Dlaczego, według Dmitrija Pospiełowskiego, Pimen nie bronił osobiście pozycji kościoła?
Odpowiedź: w dalszym ciągu panicznie obawiał się represji ze strony władz radzieckich

Pytanie: W jakich działaniach nie uczestniczył Pimen, według Dmitrija Pospiełowskiego?
Odpowiedź: w uzyskiwaniu zezwoleń na budowę świątyń (w latach 70. wydano ich kilkadziesiąt) lub w protestach przeciw likwidowaniu kolejnych parafii

Pytanie: Czy istnieją osoby, które uważają, że Pimen nie był zadowolony z ograniczenia podejmowanych przez niego działań?
Odpowiedź: Równocześnie istnieją świadectwa, według których Pimen skarżył się na własną niemożność szerszego działania