the-cramer-project/poquad huggingface dataset:
Bośnia i Hercegowina

Od pewnego czasu skonfliktowani politycy Bośni i Hercegowiny grożą proklamowaniem niepodległości Republiki Serbskiej lub jej oderwaniu w celu przyłączenia jej do Serbii. Inni z nich wskazują na niekorzystną dla kraju dynamikę polityczną w wyniku jej zaistnienia lub zbrodnie popełnione przeciwko Bośniakom w imieniu Wielkiej Serbii czy utworzenia Republiki Serbskiej (ludobójstwo) i działają na rzecz zlikwidowania tego tworu administracyjnego. 12 października 2008 wypowiedź Miroslava Lajčáka, Wysokiego Przedstawiciela dla Bośni i Hercegowiny, w Sarajewie, już po wyborach samorządowych w tym kraju, wskazała zdecydowanie, że Republika Serbska ani nie zaniknie, ani nie oderwie się od Bośni i Hercegowiny.

Pytanie: Czyja wypowiedź rozjaśniła sytuację, co do kwestii zachowania integralności terytorialnej Bośni i Hercegowiny?
Odpowiedź: Miroslava Lajčáka

Pytanie: Do jakiego państwa, zgodnie z wypowiedziami niektórych polityków, mogłaby się przyłączyć Republika Serbska?
Odpowiedź: Serbii

Pytanie: Co podkreślali przeciwnicy Republiki Serbskiej?
Odpowiedź: niekorzystną dla kraju dynamikę polityczną w wyniku jej zaistnienia lub zbrodnie popełnione przeciwko Bośniakom w imieniu Wielkiej Serbii czy utworzenia Republiki Serbskiej (ludobójstwo)
Ignacy Krasicki

Był wybitnym reprezentantem polskiego oświecenia. Zadebiutował strofą – Hymn do miłości Ojczyzny. Miał wówczas około 40 lat. Był to więc późny debiut, który przyniósł przecież niezwykły sukces tej strofy, stanowiącej fragment pieśni IX poematu heroikomicznego Myszeida. Strofa ta później przez długie lata odgrywała rolę hymnu narodowego. Krasicki sformułował tu uniwersalną ideę patriotyzmu wyrażoną stylem wysokim i wzniosłym tonem. Wśród licznych przekładów tekstu wymienimy także 3 różne przekłady francuskie.

Pytanie: Jaki styl reprezentował biskup?
Odpowiedź: polskiego oświecenia

Pytanie: Jakie było pierwsze dzieło biskupa?
Odpowiedź: Hymn do miłości Ojczyzny

Pytanie: W jakim wieku był biskup, gdy stworzył Hymn?
Odpowiedź: około 40 lat

Pytanie: Do jakiego zbioru należał Hymn biskupa?
Odpowiedź: pieśni IX poematu heroikomicznego Myszeida

Pytanie: W jaki sposób wykorzystywano strofę?
Odpowiedź: hymnu narodowego
Ignacy Krasicki

Jako młody ksiądz spędził dwa lata (1759–1761) na studiach w Rzymie. Zamieszkał w Hospicjum polskim przy kościele św. Stanisława, gdzie pełnił funkcję prowizora opiekującego się tamtejszym archiwum. Po powrocie został w roku 1763 sekretarzem prymasa Władysława Aleksandra Łubieńskiego i zaprzyjaźnił się z młodym Poniatowskim – przyszłym królem. Swą twórczością Krasicki opromieniał panowanie przyjaciela Stanisława Augusta Poniatowskiego, jednak nie propagował bezpośrednio programu politycznego króla.

Pytanie: Czy Krasicki podczas pobytu w Rzymie zajmował się chorymi w hospicjum?
Odpowiedź: pełnił funkcję prowizora opiekującego się tamtejszym archiwum

Pytanie: Kto pełnił funkcję prymasa polski w 1763 roku?
Odpowiedź: Władysława Aleksandra Łubieńskiego
Askia Mohammed Gao

Po śmierci Askii Mohammeda Gao doszło do oficjalnego podziału Songhaju na dwa zwalczające się obozy. W miejsce zabitego Mohammeda armia wybrała na stanowisko Askii uwolnionego przez Mohammeda Nuha. Udało mu się ewakuować wielu Songhajów z opanowanych przez Maroko terenów. Wraz z nimi udał się do Dendi, dając początek nowemu, okrojonemu królestwu. Mahmud ben Zergun zdecydował się w celu uspokojenia Songhajczyków na mianowanie nowego Askii. Został nim kolejny z synów Askii Dauda – Sulejman, który pierwszy uznał władzę Marokańczyków.

Pytanie: Kto zastąpił Mohammeda?
Odpowiedź: Nuha

Pytanie: Na jakie części podzielono Songhaj?
Odpowiedź: na dwa zwalczające się obozy

Pytanie: Czego dokonał Nuha?
Odpowiedź: Udało mu się ewakuować wielu Songhajów z opanowanych przez Maroko terenów

Pytanie: Czy Nuha wyruszył do Dendi?
Odpowiedź: Wraz z nimi udał się do Dendi

Pytanie: Z jakiego powodu Mahmud ben Zergun objął stanowisko Askii?
Odpowiedź: w celu uspokojenia Songhajczyków
Peter Fonda

Sławę przyniósł mu Swobodny jeździec (Easy Rider, 1969) – Fonda nie tylko zagrał w nim jedną z głównych ról, ale był także współtwórcą scenariusza i współproducentem filmu. Zrealizowane wspólnie z Dennisem Hopperem dzieło, opowiadające o podróży dwóch motocyklistów przez Południe USA w burzliwych latach 60., szybko zyskało status filmu kultowego, a Fonda do dziś jest kojarzony głównie z rolą Wyatta. Stał się bohaterem piosenki „She Said She Said” (1966) Beatelsów. W tym samym roku został aresztowany za udział w antywojennej demonstracji.

Pytanie: Czy Fonda pracował przy produkcji realizacji?
Odpowiedź: także współtwórcą scenariusza i współproducentem filmu

Pytanie: Czego dotyczy historia przedstawiona w Easy Rider?
Odpowiedź: podróży dwóch motocyklistów przez Południe USA w burzliwych latach 60

Pytanie: Kogo zagrał Fond w produkcji Easy Rider?
Odpowiedź: Wyatta

Pytanie: Jaki był powód zatrzymania aktora?
Odpowiedź: udział w antywojennej demonstracji
Peter Fonda

W 1961 roku zadebiutował na Broadwayu w roli szeregowego Roberta Oglethorpe w spektaklu Blood, Sweat and Stanley Poole w Morosco Theatre. W 1962 wystąpił w przedstawieniu Under the Yum Yum Tree w nowojorskim Mineola Playhouse. Rok potem trafił na ekran jako dr Mark Cheswick w komedii romantycznej Universal Tammy i doktor (Tammy and the Doctor, 1963) z Sandrą Dee. Za rolę Weavera w dramacie wojennym Carla Foremana Zwycięzcy (The Victors, 1963) był nominowany do nagrody Złotego Globu jako Nowy Gwiazdor Roku. Robert Rossen, który wyreżyserował uhonorowanego Oscarem Gubernatora (All the King’s Men), zaangażował go do roli Stephena Evshevsky, pacjenta chcącego popełnić samobójstwo w dramacie Lilith (1964) u boku Warrena Beatty, Jean Seberg, Kim Hunter i Gene’a Hackmana.

Pytanie: Jak nazywa się pierwszy spektakl, w którym wystąpił na Broadwayu?
Odpowiedź: Blood, Sweat and Stanley Poole

Pytanie: W jakim teatrze odbył się spektakl, w którym zagrał w 1962 roku?
Odpowiedź: nowojorskim Mineola Playhouse

Pytanie: W jaką postać wcielił się w filmie Tammy i doktor?
Odpowiedź: dr Mark Cheswick

Pytanie: Z jakimi innymi aktorami wystąpił w filmie Lilith?
Odpowiedź: Warrena Beatty, Jean Seberg, Kim Hunter i Gene’a Hackmana
Pancerniki obrony wybrzeża typu Monarch

Po wejściu do austro-węgierskiej służby, trzy nowe okręty były używane do różnych celów. Wszystkie trzy okręty wzięły udział w rejsie po Adriatyku i Morzu Egejskim w 1899 r., aby pokazać austro-węgierską flagę na obcych wodach. Z okrętów typu Monarch utworzono I Dywizjon Okrętów. SMS „Wien” wziął udział w Diamentowym Jubileuszu koronacji królowej Wiktorii w 1897 r., jak również w międzynarodowej blokadzie Krety podczas wojny grecko-tureckiej. Jednakże niecałe pięć lat po ukończeniu okrętów, typ Monarch stał się przestarzały z powodu nowo wprowadzonego typu pancerników – Habsburg. Niedawno ukończony SMS „Habsburg” odbył rejs treningowy z trzema okrętami typu Monarch w styczniu 1903 r., a w następnym roku do okrętów dołączył SMS „Árpád”. Podczas manewrów w 1904 r., trzy pancerniki typu „Habsburg” wciągnęły okręty typu „Monarch” w symulowaną potyczkę. W manewrach tych po raz pierwszy uczestniczyły dwie jednolite eskadry, składające się z pancerników takiego samego typu, służących w Austro-Węgierskiej Marynarce Wojennej. Nowe okręty typu „Habsburg” zajęły miejsce w I Dywizjonie, podczas gdy z pancerników typu Monarch utworzono II Dywizjon. Z powodu budowy kolejnych typów przeddrednotów, jak Erzherzog Karl, a później Radetzky, okręty typu Monarch były stopniowo degradowane, ostatecznie kończąc w V Dywizjonie. W momencie wybuchu I wojny światowej pancerniki służyły jako okręty obrony wybrzeża.

Pytanie: Jaka jednostka uczestniczyła w blokadzie Krety w czasie wojny między Grecją a Turcją?
Odpowiedź: SMS „Wien”

Pytanie: W jaki sposób wykorzystywano okręty typu Monarch, gdy wybuchła I wojna światowa?
Odpowiedź: jako okręty obrony wybrzeża

Pytanie: Dlaczego jednostki typu Monarch szybko straciły na aktualności?
Odpowiedź: z powodu nowo wprowadzonego typu pancerników – Habsburg

Pytanie: Czy jednostki typu Habsburg wyparły jednostki typu Monarch z I Dywizjonu?
Odpowiedź: Nowe okręty typu „Habsburg” zajęły miejsce w I Dywizjonie, podczas gdy z pancerników typu Monarch utworzono II Dywizjon

Pytanie: Dlaczego manewry z 1904 roku można uznać za pionierskie?
Odpowiedź: W manewrach tych po raz pierwszy uczestniczyły dwie jednolite eskadry, składające się z pancerników takiego samego typu, służących w Austro-Węgierskiej Marynarce Wojennej
Maria Kwaśniewska

Debiutowała sportowo w Łodzi w Harcerskim Klubie Sportowym (od maja 1938 – HKS „Znicz” Łódź). W latach 1927–1938 reprezentowała ŁKS Łódź, a w 1939 została zawodniczką AZS Warszawa. Kariera sportowa Kwaśniewskiej przypadła na lata 30. XX wieku. Apogeum kariery było zdobycie brązowego medalu olimpijskiego w rzucie oszczepem podczas Igrzysk Olimpijskich w Berlinie 1936 rezultatem 41,80 m. Reprezentowała też Polskę na Mistrzostwach Europy w Oslo 1946, gdzie zajęła 6. miejsce w rzucie oszczepem (38,57 m), a także 7. miejsce w pchnięciu kulą (11,06 m).

Pytanie: W którym roku Kwaśniewska-Maleszewska rozpoczęła grę w warszawskim klubie?
Odpowiedź: 1939

Pytanie: W jakim klubie w stolicy Polski grała Kwaśniewska-Maleszewska?
Odpowiedź: AZS Warszawa

Pytanie: Czy Kwaśniewska-Maleszewska stanęła na podium podczas igrzysk olimpijskich? 
Odpowiedź: Apogeum kariery było zdobycie brązowego medalu olimpijskiego w rzucie oszczepem podczas Igrzysk Olimpijskich w Berlinie 1936 rezultatem 41,80 m

Pytanie: Które z kolei miejsce zajęła Kwaśniewska-Maleszewska podczas Mistrzostw Europy w konkurencji rzut oszczepem? 
Odpowiedź: 6
Sobór trydencki

Sesje od siedemnastej do dwudziestej piątej, za pontyfikatu papieża Piusa IV. Legaci (wszyscy byli kardynałami): Ercole Gonzaga (przewodniczący delegacji, do śmierci 2 marca 1563), Girolamo Seripando OSA (do śmierci 17 marca 1563), Ludovico Simonetta, Stanisław Hozjusz, Markus Sitticus von Hohenems, Giovanni Girolamo Morone (przewodniczący od 7 marca 1563, zastąpił kard. Gonzagę), Bernardo Navagero (zastąpił kard. Seripando). Zdefiniowano pojęcie Eucharystii, sakrament kapłaństwa i małżeństwa oraz czyściec. Stwierdzono konieczność sporządzenia indeksu ksiąg zakazanych oraz postanowiono szereg reform Kościoła. Dekrety soboru trydenckiego zostały zatwierdzone przez Piusa IV (1564) i dały podstawę dla rozwoju późniejszej katolickiej nauki i teologii.

Pytanie: Kiedy zmarł Ercole Gonzaga?
Odpowiedź: 2 marca 1563

Pytanie: Kogo zastąpił Giovanni Girolamo Morone?
Odpowiedź: kard. Gonzagę

Pytanie: Definicje jakich terminów powstały na sesjach?
Odpowiedź: Eucharystii, sakrament kapłaństwa i małżeństwa oraz czyściec

Pytanie: Kto zatwierdził podjęte na soborze dekrety?
Odpowiedź: Piusa IV
Liściożery

Z kolei pasożytami zewnętrznymi liściożerów są liczne stawonogi, jak muchówki, w tym komarowate, muszki, i roztocza, jak kleszcze, w tym 6 gatunków z rodzaju Ambylomma, z których 2, rzadko spotykane na innych zwierzętach, zdają się przystosowane do żerowania na liściożerach. W jednym z badań stwierdzono je na 99% przebadanych leniwców trójpalczastych i około trzech czwartych leniuchowców dwupalczastych. Inne żywiące się krwią leniwców trójpalczastych roztocza obejmują Liponissus inheringi, Lobalges trouessarti i Edentalges bradypus, podczas gdy na leniuchowcach dwupalczastych pasożytuje Edentalges choloepi. Prócz pasożytów liściożerom towarzyszą symbionty i komensale. W futrze leniwców żyją symbiotyczne glony. Zamieszkują je też komensalne stawonogi, takie jak chrząszcze, ćmy, roztocza. Wśród tych ostatnich wymienia się 3 gatunki z rodzaju Macrocheles. Poświętnikowate lubią szczególnie okolice łokci i kolan. Na pojedynczym osobniku z gatunku leniwiec pstry naliczono kiedyś 980 chrząszczy Trichilium adisi. Mogą one przenosić roztocza. Innym rodzajem chrząszczy zamieszkujących futro liściożerów jest Uroxys. Spośród motyli wymienia się Chrysauginae spędzające większość dorosłego życia w futrze liściożerów, zwłaszcza leniwców trójpalczastych. Możliwe, że chronią się w nim przed drapieżnictwem ptaków, a może żywią się wydzielinami skóry gospodarza bądź porastającymi jego futro glonami. Na pojedynczym osobniku znajdywano nawet 120 ciem. W futrze liściożerów spotykano także liczne gatunki koprofagów, które prawdopodobnie wykorzystywały te ssaki do przemieszczania się. Odchodami żywią się też larwy ciem. Samice zamieszkujących futro ciem (w futrze leniwców są 3 razy liczniejsze od samców) prawdopodobnie opuszczają je, kiedy gospodarz oddaje się defekacji, by złożyć jaja w jego stolcu. Niekoniecznie dotyczy do wszystkich motyli zamieszkujących futro, gdyż u Bradipodicola hahneli skrzydła zazwyczaj są przetrącone, co uniemożliwia sprawne latanie.

Pytanie: Jakie owady zaliczamy do komensalnych stawonogów?
Odpowiedź: chrząszcze, ćmy, roztocza

Pytanie: Czy Uroxys można spotkać w futrze leniwca?
Odpowiedź: Innym rodzajem chrząszczy zamieszkujących futro liściożerów jest Uroxys

Pytanie: Czy motyle zamieszkują futro liściożerów?
Odpowiedź: Spośród motyli wymienia się Chrysauginae spędzające większość dorosłego życia w futrze liściożerów

Pytanie: Co spożywają larwy ciem?
Odpowiedź: Odchodami
Dąbrówka Mała

Do czasu przyłączenia w 1922 roku Dąbrówki Małej do Polski powstała znaczna część zabudowy Dąbrówki Małej, koncentrująca się w rejonie ul. Le Ronda (zachodnia i wschodnia część), Strzelców Bytomskich, alei Niepodległości, Stacyjnej oraz w rejonie skrzyżowania ul. Pod Młynem i Dytrycha. Do tego czasu powstał też m.in. budynek ratusza, kościół, dworzec kolejowy oraz folwark. W latach międzywojennych poza pojedynczymi obiektami (w tym kamienicy przy ul. Niepodległości 5, gdzie znajduje się poczta czy budynku przy ul. Strzelców Bytomskich 1, 2 i 16) powstawało kilka kompleksów osiedli domów-bliźniaków i szeregowców. W tym czasie powstało w 1921 roku osiedle domów szeregowych w rejonie ul. Grzegorzka 23, 25 i 27, w 1928 roku kolonia domów bliźniaczych przy ul. Styczniowej, a w latach 20. i 30. XX wieku kompleks domów wzdłuż ul. Le Ronda 23–61.

Pytanie: Kiedy dołączono miejscowość do Polski?
Odpowiedź: w 1922

Pytanie: Pod jakim adresem znajduje się osiedle szeregowców z 1921 roku?
Odpowiedź: Grzegorzka 23, 25 i 27

Pytanie: Co zbudowano w 1928 roku?
Odpowiedź: kolonia domów bliźniaczych

Pytanie: Przy jakiej ulicy mieszczą się bliźniaki z 1928 roku?
Odpowiedź: Styczniowej
Dąbrówka Mała

W rejonie całej dzielnicy występują punkty handlowe z różnych branż, w tym jedyny na terenie Dąbrówki Małej supermarket sieci Biedronka (ul. Le Ronda 13), wybudowany w 2008 roku. W Dąbrówce Małej wykształciło się jedno lokalne centrum usługowo-handlowe, w rejonie skrzyżowania ulic w obrębie dawnej, silnie przekształconej wsi. Jest to rejon ulic: Strzelców Bytomskich (odcinek od ul. Pod Młynem do ul. Hallera), Hallera, La Ronda (od ul. Grzegorzka do skrzyżowania z ul. Strzelców Bytomskich), a także al. Niepodległości i pl. Żołnierzy Września.

Pytanie: Przy jakim adresie można skorzystać na tym obszarze z usług sklepu Biedronka?
Odpowiedź: ul. Le Ronda 13

Pytanie: Czy na obszarze tym zlokalizowane jest kilka sklepów sieci Biedronka?
Odpowiedź: W rejonie całej dzielnicy występują punkty handlowe z różnych branż, w tym jedyny na terenie Dąbrówki Małej supermarket sieci Biedronka

Pytanie: Gdzie znajduje się jedyne na tym obszarze centrum usługowo-handlowe?
Odpowiedź: w rejonie skrzyżowania ulic w obrębie dawnej, silnie przekształconej wsi

Pytanie: Czy w granicach tego obszaru znajduje się jakiekolwiek centrum usługowo-handlowe?
Odpowiedź: W Dąbrówce Małej wykształciło się jedno lokalne centrum usługowo-handlowe
Rolnictwo w Ghanie

Istotna dla wyżywienia mieszkańców (24% udziału w 2007), szczególnie biednych, jest uprawa manioku. Ghana jest trzecim w Afryce producentem manioku. Maniok jest rośliną, która potrafi dostosować się do różnych warunków klimatycznych i glebowych, stąd może być uprawiana wszędzie, gdzie nie można uprawiać roślin mających wyższe wymagania, np. kukurydzy. Uprawa tej rośliny powoduje zmniejszenie ubóstwa w Ghanie, gdyż maniok jest intensywnie użytkowany w kuchni. Z korzenia (bulwy) wytwarza się mąkę, z której wyrabiane jest pieczywo, a liście są traktowane jako warzywo.

Pytanie: Uprawa jakiego warzywa jest szczególnie ważna dla mieszkańców Ghany?
Odpowiedź: manioku

Pytanie: Z jakiego powodu maniok może być uprawiany na dowolnym terenie?
Odpowiedź: Maniok jest rośliną, która potrafi dostosować się do różnych warunków klimatycznych i glebowych

Pytanie: Czy kukurydza ma wysokie wymagania odnośnie do warunków uprawy?
Odpowiedź: roślin mających wyższe wymagania, np. kukurydzy

Pytanie: Jakie korzyści niesie uprawa manioku w Ghanie?
Odpowiedź: powoduje zmniejszenie ubóstwa w Ghanie
Liga Mistrzów UEFA (2019/2020)

Losowanie odbyło się 29 sierpnia 2019 roku w Monako. Do startu w fazie grupowej uprawnione były 32 drużyny (w tym 6 zwycięzców rundy play-off oraz zwycięzca Ligi Europy z poprzedniego sezonu). W trakcie losowania zespoły zostały rozdzielone na 4 koszyki, według współczynnika UEFA, a następnie rozlosowane i podzielone na 8 grup po 4 drużyny każda. Do jednej grupy nie będą mogły trafić drużyny z tego samego koszyka i federacji oraz decyzją UEFA drużyny z Rosji i Ukrainy.
Wszystkie zespoły zagrały ze sobą dwukrotnie – po 2 najlepsze z każdej grupy awansowały do fazy pucharowej, drużyny z 3. miejsc otrzymały prawo gry w 1/16 finału Ligi Europy UEFA.

Pytanie: Ile reprezentacji mogło wziąć udział w rozgrywkach fazy grupowej?
Odpowiedź: 32

Pytanie: Jakie zespoły nie mogły spotkać się w rozgrywkach w tej samej grupie?
Odpowiedź: z tego samego koszyka i federacji oraz decyzją UEFA drużyny z Rosji i Ukrainy

Pytanie: Ile meczy odbyło się pomiędzy każdą z drużyn?
Odpowiedź: dwukrotnie

Pytanie: Kiedy wytypowano grupy ligowe?
Odpowiedź: 29 sierpnia 2019
Zespół Ehlersa-Danlosa

Stwierdzony jedynie u 4 osób z 3 niespokrewnionych ze sobą rodzin. Chorzy spełniali kliniczne kryteria cEDS, vEDS oraz aEDS, jednak badania genetyczne nie potwierdziły żadnego z nich. Objawy obejmują: wiotkość stawową, zwyrodnienia stawów, nadmierną ilość (jak akrogeria) i hiperelastyczność skóry, słabe gojenie się ran z atroficznym bliznowaceniem, osteoporozę, dyslokacje ramion, bioder, kolan i stawów skokowych; a także problemy gastryczne (pęknięcia jelit, zaburzenia perystaltyki, przepukliny), moczowo-płciowe (wnętrostwo); naczyniowe (wypadanie zastawki mitralnej, rozszerzenie opuszki aortalnej).

Pytanie: Jakie objawy występują przy schorzeniu?
Odpowiedź: wiotkość stawową, zwyrodnienia stawów, nadmierną ilość (jak akrogeria) i hiperelastyczność skóry, słabe gojenie się ran z atroficznym bliznowaceniem, osteoporozę, dyslokacje ramion, bioder, kolan i stawów skokowych; a także problemy gastryczne (pęknięcia jelit, zaburzenia perystaltyki, przepukliny), moczowo-płciowe (wnętrostwo); naczyniowe (wypadanie zastawki mitralnej, rozszerzenie opuszki aortalnej)

Pytanie: Jakie kryteria spełnili pacjenci ze schorzeniem?
Odpowiedź: cEDS, vEDS oraz aEDS

Pytanie: Czy u osób cierpiących na schorzenie badania genetyczne wykryły jego występowanie?
Odpowiedź: Chorzy spełniali kliniczne kryteria cEDS, vEDS oraz aEDS, jednak badania genetyczne nie potwierdziły żadnego z nich

Pytanie: Ile łącznie osób cierpi na schorzenie?
Odpowiedź: 4
Żywioły

Rozwój filozofii przyrody, badań empirycznych i aparatury w XVII w. związany był m.in. z porzuceniem celów dawnej alchemii i skupieniu się na bardziej ogólnych celach poznawczych. Stopniowo przyczyniło się to do porzucenia klasycznych żywiołów i sformułowanie idei pierwiastka chemicznego. Jeden z pierwszych chemików, Robert Boyle, zauważył, że niektóre substancje, poddawane „wpływowi Wulkana” (podgrzewaniu) nie dają się rozłożyć na prostsze elementy, co stawia pod znakiem zapytania koncepcję czterech żywiołów. Choć jego pisma unikały radykalnych wniosków, wynikało z nich, że podstawowe elementy materii powinny być określane drogą eksperymentalną, a nie na podstawie filozoficznej spekulacji. Było to wyraźne odejście od fizyki Arystotelesowskiej, opierającej się na apriorycznych założeniach, ilustrowanych różnego rodzaju „obserwacjami”, które nie były empirycznie sprawdzane. Na koncepcji 5 żywiołów opierał się jeszcze Kartezjusz, pomimo tego, że jego „nowa nauka” odrzucała większość tez fizyki arystotelejskiej. Żywioły nie były dla Kartezjusza najbardziej podstawową formą materii, lecz już formą jej zorganizowania. Odrzucał też istnienie próżni, przyjmując koncepcję ciągłej, nieskończenie podzielnej materii. Przestrzeń postrzegana jako pusta miała być jego zdaniem wypełniona eterem. Rzeczywiste zerwanie z koncepcją żywiołów nastąpiło dopiero wraz z badaniami Lavoisiera i odkryciem tlenu.

Pytanie: Jak nazywał się pierwszy badacz z dziedziny chemii?
Odpowiedź: Robert Boyle

Pytanie: Co miał na myśli Boyle używając sformułowania "wpływ Wulkana"?
Odpowiedź: podgrzewaniu

Pytanie: Jakie wnioski można wyciągnąć z publikacji Boyle'a?
Odpowiedź: że podstawowe elementy materii powinny być określane drogą eksperymentalną, a nie na podstawie filozoficznej spekulacji

Pytanie: Jakie były podstawy fizyki Arystotelesa?
Odpowiedź: apriorycznych założeniach

Pytanie: Czym jawiły się żywioły według Kartejusza?
Odpowiedź: formą jej zorganizowania
Żywioły

Zasadniczym przedmiotem zainteresowania alchemików były metale i ich transmutacje, których celem miało być otrzymanie złota lub odkrycie kamienia filozoficznego. Dżabir Ibn Hajjan uznawał ziemię, powietrze, ogień i wodę za podstawowe elementy materii. Bezpośrednimi „zasadami” tworzącymi wszystkie metale były jednak siarka i rtęć. Następcy Dżabira, czasami utożsamiali je z ogniem i wodą, czasami zaś pozostawiali nieomówione ich związki z czterema żywiołami. W XVI w. Paracelsus dodał do nich sól, formułując wpływową koncepcję trójzasadową. Trzy zasady były u Paracelsusa bezpośrednimi, obserwowalnymi manifestacjami żywiołów. Koncepcja ta była wielokrotnie przekształcana, np. przez Jeana Beguina, który uznawał istnienie pięciu żywiołów: rtęci, siarki, soli, flegmy i ziemi.

Pytanie: Jaki był powód prób transmutacji metali, których podejmowali się alchemicy?
Odpowiedź: otrzymanie złota lub odkrycie kamienia filozoficznego

Pytanie: Co wchodziło w skład bazowych elementów materii, zdaniem Dżabira Ibn Hajjana?
Odpowiedź: ziemię, powietrze, ogień i wodę

Pytanie: Z czego miały składać się wszystkie metale, zdaniem Dżabira Ibn Hajjana?
Odpowiedź: siarka i rtęć

Pytanie: Kto uważał, że metale powstają z połączenia siarki, rtęci i soli?
Odpowiedź: Paracelsus