the-cramer-project/poquad huggingface dataset:
Jamajka

Geolodzy są zdania, że Jamajka i sąsiadujące z nią wyspy na Morzu Karaibskim powstały miliony lat temu wskutek wypiętrzenia dawnych terenów wulkanicznych. Niższe tereny wokół wierzchołków wyłoniły się ok. 30 mln lat temu. Dwie trzecie wyspy nadal pokrywa czapa białego wapienia, będącego pozostałością szkieletów morskich organizmów. Proces kształtowania się tego obszaru osiągnął punkt kulminacyjny ok. 20 mln lat temu wraz z powstaniem wyspy. Cockpit Country oraz niezliczone jaskinie zdradzają oceaniczne pochodzenie wyspy. Zaliczają się do nich Twin Sisters na wybrzeżu Hellshire niedaleko Kingston oraz szereg pieczar w rejonie Cockpit, zwanych Windsor Cave, które ciągną się przez niemal 3 km.

Pytanie: W jaki sposób powstała Jamajka? 
Odpowiedź: wskutek wypiętrzenia dawnych terenów wulkanicznych

Pytanie: Na jakim morzu leży Jamajka?
Odpowiedź: Karaibskim

Pytanie: Czy niedaleko Jamajki leżą także inne wyspy?
Odpowiedź: że Jamajka i sąsiadujące z nią wyspy

Pytanie: Jak nazywają się pieczary na Jamajce w rejonie Cockpit?
Odpowiedź: Windsor Cave

Pytanie: Gdzie są położone Twin Sisters?
Odpowiedź: na wybrzeżu Hellshire niedaleko Kingston
Chciwość (film 1924)

Podobnie jak w innych swoich filmach von Stroheim czerpał także z symboliki chrześcijańskiej, eksponując krzyże i kościoły. Trina zdradza pierwsze oznaki chciwości w Wielkanoc, a zamordowana zostaje w Wigilię Bożego Narodzenia. Wigilia często powraca w innych filmach von Stroheima – w okresie świątecznym zmarł jego ojciec. Lennig utrzymywał, że pierwowzorem ojca McTeague’a (w powieści o postaci tej jedynie wzmiankowano) był ojciec von Stroheima, a z kolei postać matki McTeague’a to hołd reżysera dla jego własnej matki, której zresztą Chciwość zadedykował. Von Stroheim twierdził, że wszystkie pozytywne cechy swojego charakteru przejął po matce, a negatywne odziedziczył po ojcu.

Pytanie: W jaki sposób von Stronheim nawiązywał do chrześcijaństwa w swoich realizacjach?
Odpowiedź: eksponując krzyże i kościoły

Pytanie: Jaki członek rodziny reżysera zmarł podczas świąt?
Odpowiedź: ojciec

Pytanie: Komu swoją realizację zadedykował reżyser?
Odpowiedź: matki
Chciwość (film 1924)

Jedyna sekwencja, którą pod naciskiem wytwórni von Stroheim musiał nakręcić od nowa, przedstawiała młodego McTeague’a odbywającego praktykę u Pottera. W scenie tej McTeague jest zbyt speszony, by zbadać zęby młodej kobiety i Potter musi go wyręczyć. Dziewczynę tę zagrała lekko ucharakteryzowana ZaSu Pitts, więc widownia zauważyłaby podobieństwo tej postaci do Triny. Wytwórnia zdecydowała, że scena w tej formie może wprowadzać w błąd i von Stroheim zgodził się nakręcić ją od nowa. Reżyser częściowo zrezygnował także ze swojej pierwotnej wizji pojedynku McTeague’a ze Schoulerem w barze. Początkowo chciał bowiem, aby wynajęty żongler rzucał prawdziwymi nożami w kierunku głowy Gowlanda. Aktor kategorycznie nie zgodził się zagrać w tak niebezpiecznym ujęciu, więc von Stroheim odstąpił od tego pomysłu. Zamiast tego wykorzystano efekty specjalne.

Pytanie: Którą sekwencję tego filmu musiano nakręcić od nowa?
Odpowiedź: przedstawiała młodego McTeague’a odbywającego praktykę u Pottera

Pytanie: Czy wytwórnia nakazała nakręcić większość scen tego filmu od nowa?
Odpowiedź: Jedyna sekwencja, którą pod naciskiem wytwórni von Stroheim musiał nakręcić od nowa, przedstawiała młodego McTeague’a odbywającego praktykę u Pottera

Pytanie: Czy bójka McTeague'a ze Schoulerem wyglądała w filmie dokładnie tak, jak tego od początku chciał von Stroheim?
Odpowiedź: Reżyser częściowo zrezygnował także ze swojej pierwotnej wizji pojedynku McTeague’a ze Schoulerem w barze

Pytanie: Dlaczego bójka McTeague'a ze Schoulerem nie wyglądała dokładnie tak, jak na początku chciał von Stroheim?
Odpowiedź: Aktor kategorycznie nie zgodził się zagrać w tak niebezpiecznym ujęciu

Pytanie: Co na początku miało się dziać w scenie bójki McTeague'a ze Schoulerem?
Odpowiedź: wynajęty żongler rzucał prawdziwymi nożami w kierunku głowy Gowlanda
Matka Teresa z Kalkuty

Matka Teresa z Kalkuty w 1983 roku w czasie wizyty u papieża Jana Pawła II w Watykanie miała atak serca. Po drugim ataku w roku 1989 otrzymała rozrusznik serca. W 1991 roku po walce z zapaleniem płuc podczas pobytu w Meksyku miała kolejny atak serca. Zaproponowała swą rezygnację ze stanowiska przewodniczącej Misjonarek Miłości, lecz zakonnice ze zgromadzenia w tajnym głosowaniu wyraziły wolę, by nadal im przewodziła. Matka Teresa zgodziła się kontynuować swoją pracę jako przewodnicząca zgromadzenia.

Pytanie: Kogo Matka Teresa odwiedziła w 1983 roku?
Odpowiedź: papieża Jana Pawła II

Pytanie: Co wszczepiono Matce Teresie po drugim ataku serca?
Odpowiedź: rozrusznik serca

Pytanie: Na co zachorowała Matka Teresa w 1991 roku?
Odpowiedź: zapaleniem płuc

Pytanie: Czy Misjonarki Miłości prosiły, by Matka Teresa została na stanowisku ich przewodniczącej?
Odpowiedź: zakonnice ze zgromadzenia w tajnym głosowaniu wyraziły wolę, by nadal im przewodziła
Matka Teresa z Kalkuty

Wiele osób wskazało, że zarzuty o złą opiekę w domach Matki Teresy są sprzeczne z posiadanymi dokumentami, Indyjski urzędnik Navin Chawla, który odwiedzał domy misjonarek miłości, na podstawie oficjalnych danych, stwierdził, że śmiertelność w domach Matki Teresy z blisko 100% na początku jej działalności, spadła do około 1/6 w 1991 roku. Jako powód podał podniesienie poziomu opieki medycznej w domach Matki Teresy oraz dobre odżywianie pacjentów. Kathryn Spink również podała oficjalne dane, według których domy Matki Teresy do 1984 roku przyjęły 13 246 nędzarzy i wypisały po wyleczeniu 8627 osób. Inni autorzy wskazywali na przypadki, jak Matka Teresa angażowała do pomocy lekarzy oraz wysyłała siostry na studia medyczne, co w tamtym czasie było niebezpieczne dla kobiet.

Pytanie: Jaka część osób umierała w ośrodkach Matki Teresy w 1991 roku?
Odpowiedź: 1/6

Pytanie: Co wskazano wśród przyczyn zmniejszonej umieralności w ośrodkach Matki Teresy?
Odpowiedź: podniesienie poziomu opieki medycznej w domach Matki Teresy oraz dobre odżywianie pacjentów

Pytanie: Czy do 1984 roku udało się przywrócić zdrowie prawie 8630 osobom?
Odpowiedź: wypisały po wyleczeniu 8627 osób

Pytanie: Jaki zawód wykonywał Navin Chawla?
Odpowiedź: Indyjski urzędnik
Waldemar Skrzypczak

W 2001 roku Skrzypczak przeniósł się do Warszawy, gdzie ściągnął go nowy dowódca Wojsk Lądowych, generał Edward Pietrzyk. Obaj znali się i cenili, dlatego Skrzypczak chętnie przyjął propozycję, by zostać szefem Wojsk Pancernych w Dowództwie Wojsk Lądowych pod komendą Pietrzyka. W Dowództwie Wojsk Lądowych młody generał odsłużył ledwie kilka miesięcy. Pod koniec 2001 roku Skrzypczak rozpoczął pracę w Sztabie Generalnym pod komendą generała Czesława Piątasa. Zajmował się tam m.in. opracowaniem hierarchii doktryn NATO i wdrażaniem ich w polskiej armii.

Pytanie: Dokąd udał się wojskowy w 2001 roku?
Odpowiedź: do Warszawy

Pytanie: Jak nazywał się wojskowy, który dowodził Wojskami Lądowymi?
Odpowiedź: Edward Pietrzyk

Pytanie: Jaką posadę zaproponowano Skrzypczakowi w Warszawie?
Odpowiedź: szefem Wojsk Pancernych

Pytanie: Kiedy Skrzypczak zrezygnował z posady szefa Wojsk Pancernych?
Odpowiedź: 2001

Pytanie: Jakie były niektóre zadania Skrzypczaka na stanowisku w Sztabie Generalnym?
Odpowiedź: opracowaniem hierarchii doktryn NATO i wdrażaniem ich w polskiej armii
Waldemar Skrzypczak

Po szkoleniu w Stanach Zjednoczonych Skrzypczak wrócił na stanowisko dowódcy 11 Dywizji w Żaganiu. Jego kolejnym zadaniem było przygotowanie irackich weteranów do ćwiczeń Anakonda 2006. Były to największe manewry od czasu upadku Układu Warszawskiego. Brały w nich udział wszystkie rodzaje wojsk, a nawet Żandarmeria Wojskowa i policja. Manewry obserwował Minister Obrony Narodowej – Radosław Sikorski i szef Biura Bezpieczeństwa Narodowego (BBN) – Władysław Stasiak. Tydzień od rozpoczęcia manewrów Skrzypczak dostał polecenie stawienia się w BBN. Generał został przyjęty przez Władysława Stasiaka. Z upoważnienia prezydenta Lecha Kaczyńskiego zapytał, czy Skrzypczak przyjmuje nominację na dowódcę Wojsk Lądowych. Generał się zgodził.

Pytanie: Dowództwo nad jaką jednostką objął po zakończeniu szkolenia w USA?
Odpowiedź: 11 Dywizji w Żaganiu

Pytanie: Czym zajął się po powrocie do 11 Dywizji w Żaganiu?
Odpowiedź: przygotowanie irackich weteranów do ćwiczeń Anakonda 2006

Pytanie: Jakie jednostki uczestniczyły w manewrach Anakonda 2006?
Odpowiedź: wszystkie rodzaje wojsk, a nawet Żandarmeria Wojskowa i policja

Pytanie: Jacy politycy byli świadkami ćwiczeń Anakonda 2006?
Odpowiedź: Minister Obrony Narodowej – Radosław Sikorski i szef Biura Bezpieczeństwa Narodowego (BBN) – Władysław Stasiak
Zabór rosyjski

W Warszawie powstało stronnictwo „czerwonych”. Składało się ono z inteligencji, rzemieślników, oficerów w służbie rosyjskiej i studentów. Zwolennicy pełnej autonomii Królestwa na powołanie tej organizacji odpowiedzieli utworzeniem stronnictwa „białych”. Działalność „czerwonych”, przygotowujących powstanie, została wykryta przez władze carskie. Aby uniemożliwić rozpoczęcie zrywu, margrabia Aleksander Wielopolski, powołany przez cara na stanowisko naczelnika rządu cywilnego (zwolennik ugody z carem) zaplanował brankę (pobór młodych ludzi do wojska rosyjskiego). Na wieść o krokach podjętych przez zaborcę, przyspieszono wybuch powstania. Rozpoczęło się ono w nocy z 22 na 23 stycznia 1863. Powołano do życia Rząd Narodowy, który ogłosił manifest wzywający do walki wszystkich Polaków. Wydał też dwa dekrety zapowiadające zniesienie pańszczyzny (projekt ten nie został jednak zrealizowany). Zabrakło silnego wodza, który poprowadziłby cały naród do walki ze znienawidzonym caratem. Na tym tle toczyły się spory pomiędzy stronnictwami „białych” i „czerwonych”. Pierwszym przywódcą powstania został Stefan Bobrowski. Po nim funkcję tę pełnił Ludwik Mierosławski, a następnie Marian Langiewicz, ponownie Stefan Bobrowski i Karol Majewski. Wojna od początku miała charakter partyzancki. Stoczono około tysiąca potyczek. Do ważniejszych należy zaliczyć starcia pod Węgrowem, Małogoszczem, Miechowem i Siemiatyczami. W październiku 1863 władzę dyktatorską objął Romuald Traugutt. Wiosną następnego roku został aresztowany, a potem stracony. Ostatecznym ciosem dla powstania był ukaz uwłaszczeniowy z marca 1864. Nadając chłopom ziemię, car odciągnął ich od walki. Powstanie styczniowe było ostatnim zrywem narodowowyzwoleńczym Polaków w XIX wieku. Podobnie, jak poprzednie próby odzyskania niepodległości, zakończyło się przegraną. Tysiące Polaków wywieziono na zesłanie na Syberię, język polski usunięto ze szkół i urzędów, zlikwidowano odrębność Królestwa Polskiego, powołując na jego miejsce Kraj Nadwiślański, chociaż z samej nazwy "Królestwo Polskie" nigdy nie zrezygnowano (np. Car wciąż tytułował się jako Król Polski). Przez następne lata, na znak żałoby narodowej, spora część społeczeństwa nosiła czarne stroje, a także biżuterię z symbolami narodowymi.

Pytanie: Kto wchodził w skład stronnictwa czerwonych podczas zaboru rosyjskiego?
Odpowiedź: z inteligencji, rzemieślników, oficerów w służbie rosyjskiej i studentów

Pytanie: W jaki sposób zareagowali entuzjaści autonomii na wieść o utworzeniu stronnictwa czerwonych podczas zaboru rosyjskiego?
Odpowiedź: utworzeniem stronnictwa „białych”

Pytanie: W jakim celu Wielopolski podjął się organizacji branki przed powstaniem styczniowym?
Odpowiedź: Aby uniemożliwić rozpoczęcie zrywu

Pytanie: Do ilu bitew doszło w ramach powstania styczniowego?
Odpowiedź: około tysiąca
Humphrey Bogart

Począwszy od 1964 w Brattle Theatre odbywa się corocznie festiwal filmowy imienia Humphreya Bogarta. W kinoteatrze zorganizowano salę Blue Parrot, by upamiętnić kawiarnię z Casablanki. Aktor był również bohaterem utworu „Don’t Bogart Me”, zawartego na ścieżce dźwiękowej do filmu Swobodny jeździec (1969, reż. Dennis Hopper) (imię aktora pojawia się w ponad dwudziestu piosenkach – od „Key Largo” Bertiego Higginsa po „What Would Bogie Do?” Murraya McLauchlana). Pod koniec lat 60. postać Bogarta ponownie weszła do kanonu popkultury, za sprawą spektaklu Play It Again, Sam w reżyserii Woody’ego Allena, z powodzeniem wystawianego na Broadwayu. W 1972 przeniesiono go na ekran, a rolę ducha Bogarta wykreował Jerry Lacy. Na fali sukcesu filmu powstawały inne sztuki – Bogart Slept Here (reż. Mike Nichols), When Bogart Was czy off-broadwayowska A Kiss is Just a Kiss, która skupiała się na analizie dwóch małżeństw aktora z Helen Menken i Mayo Methot. Na podstawie książki Bogart: The Good Bad Guy pióra Ezry Goodmana, w Londynie wystawiano musical. Aktor był wymieniany również w innych spektaklach (m.in. Bogie i Lost in Yonkers), produkcjach telewizyjnych (czego przykładem mogą być seriale M*A*S*H, Prawo i porządek) oraz literaturze (Dream Songs Johna Berrymana, eseje Umberto Eco, Nasza ulica V.S. Naipaula). Również samemu aktorowi poświęcono wiele biografii i książek. Bogart był także bohaterem kilku filmów dokumentalnych, takich jak Bogart and Bacall (1988, reż. Dave Heeley) stacji PBS czy Humphrey Bogart: The Man Behind the Myth (1991, reż. Mike Omansky).

Pytanie: W którym roku odbył się pierwszy festiwal imienia Bogarta?
Odpowiedź: 1964

Pytanie: Jaki było założenie utworzenia pokoju Blue Parrot?
Odpowiedź: upamiętnić kawiarnię z Casablanki

Pytanie: Kto wyreżyserował realizację z 1969 roku?
Odpowiedź: Dennis Hopper

Pytanie: Kto zagrał zjawę Bogarta w realizacji z 1972 roku?
Odpowiedź: Jerry Lacy
Stefan Batory

Przygotowując się do kolejnej wojny z Moskwą, polował w Puszczy Molawickiej – w Kundzinie, ale po nagłej chorobie został przewieziony do pobliskiego Grodna, gdzie wkrótce zmarł 12 grudnia 1586 r. Stefan Batory zmarł prawdopodobnie na mocznicę, będącą schyłkowym stadium zwyrodnienia wielotorbielowatego nerek, co potwierdza sekcja zwłok. Został pochowany w katedrze wawelskiej w Krakowie. Po nim królem polskim został obrany Zygmunt III Waza (1587–1632). W 1877 roku trumna ze szczątkami Stefana Batorego została otworzona. Znaleziono w niej regalia królewskie oraz szablę należącą do króla. Według wywodu dr. Hermana Zdzisława Scheuringa, przedstawionego w jego książce pt. Czy królobójstwo? Krytyczne studium o śmierci króla Stefana Wielkiego Batorego (1964), władca zmarł w wyniku otrucia dokonanego przez lekarzy cudzoziemców i innowierców.

Pytanie: Jakie podjął działania, by przygotować się do starcia z Moskwą?
Odpowiedź: polował w Puszczy Molawickiej – w Kundzinie

Pytanie: Jaki był powód śmierci władcy?
Odpowiedź: prawdopodobnie na mocznicę

Pytanie: Kiedy nastąpił zgon władcy?
Odpowiedź: 12 grudnia 1586

Pytanie: Kto objął tron po Bartorym?
Odpowiedź: Zygmunt III Waza

Pytanie: W jakich latach panował Waza?
Odpowiedź: 1587–1632
Tomasz Frankowski

Runda wiosenna nie była dla niego tak samo udana. Pierwszą bramkę zdobył w pierwszym meczu ćwierćfinałowym Pucharu Polski z Koroną Kielce. W tym meczu Jagiellonia przegrała 1:3, ale dzięki zwycięstwu 3:0 w rewanżu to klub z Białegostoku awansował do półfinału tych rozgrywek. Dwie pierwsze ligowe bramki na wiosnę Frankowski zdobył w meczu 22. kolejki Ekstraklasy z Piastem Gliwice. Po słabszej formie prezentowanej w rundzie wiosennej zawodnik rozważał zakończenie kariery wraz z końcem obowiązującego kontraktu do grudnia 2010. W meczu 24. kolejki z Legią Warszawa nie wykorzystał rzutu karnego, a jego zespół przegrał spotkanie. Była to pierwsza przestrzelona jedenastka przez białostoczanina po powrocie do kraju. Natomiast w meczu 26. kolejki przeciwko Arce Gdynia piłkarz wykorzystał rzut karny w 89. minucie spotkania i dał zwycięstwo Jagiellonii. Wystąpił w drugim meczu półfinałowym Pucharu Polski z Lechią Gdańsk. W tym spotkaniu strzelił bramkę, Jagiellonia zremisowała 1:1 i awansowała do finału krajowych rozgrywek.

Pytanie: Czy Frankowski brał udział w rozgrywkach Pucharu Polski?
Odpowiedź: Pierwszą bramkę zdobył w pierwszym meczu ćwierćfinałowym Pucharu Polski z Koroną Kielce

Pytanie: Czy Jagiellonia zremisowała z Lechią Gdańsk? 
Odpowiedź: Wystąpił w drugim meczu półfinałowym Pucharu Polski z Lechią Gdańsk. W tym spotkaniu strzelił bramkę, Jagiellonia zremisowała 1:1 i awansowała do finału krajowych rozgrywek
Tomasz Frankowski

Spotkanie piątej kolejki, rozegrane 29 sierpnia 2009 pomiędzy Wisłą Kraków a Jagiellonią Białystok, było dwusetnym meczem Tomasza Frankowskiego w Ekstraklasie. Trzecią bramkę w sezonie piłkarz zdobył w przegranym spotkaniu z Lechem Poznań. Po tym spotkaniu obrońca poznańskiego zespołu Manuel Arboleda pochlebnie wypowiadał się o doświadczonym napastniku Jagiellonii, wskazując na jego „boiskową inteligencji”. Kolejnego gola zdobył w meczu 12. kolejki, a jego trafienie dało zwycięstwo Jagiellonii nad Polonią Warszawa. Po tej porażce zespołu ze stolicy z klubu odszedł trener Dušan Radolský. 3 listopada zagrał w meczu 1/8 finału Pucharu Polski przeciwko Arce Gdynia. W dogrywce zdobył dwa gole z rzutów karnych. Były to pierwsze bramki w tych rozgrywkach po jego powrocie do kraju. Dzięki temu zwycięstwu Jagiellonia awansowała do ćwierćfinału.

Pytanie: Kto pozytywnie komentował grę Frankowskiego po spotkaniu z Lechem Poznań 2009 roku?
Odpowiedź: Manuel Arboleda

Pytanie: Jaką cechę Frankowskiego podkreślał Arboleda?
Odpowiedź: „boiskową inteligencji”

Pytanie: Z kim Jagiellonia Białystok zmierzyła się w meczu 1/8 finału Pucharu Polski 2009?
Odpowiedź: Arce Gdynia

Pytanie: Czy podczas 1/8 finału Frankowski strzelił Arce Gdynia gola w karnych?
Odpowiedź: W dogrywce zdobył dwa gole z rzutów karnych
Rycerstwo

Od X do XII wieku następowało formowanie się rycerstwa jako osobnej grupy społecznej. Między XII a XIII wiekiem rycerstwo przeobraziło się w stan zamknięty przed napływem ludzi z pozostałych grup społecznych cenzusem szlachetnego urodzenia. Rycerze, którzy dysponowali kosztowną bronią żelazną oraz umieli się nią posługiwać, stanowili największą siłę militarną spośród wszystkich grup społecznych i trzon europejskich armii. Czasy największego znaczenia rycerstwa przypadły na epokę krucjat (od końca XI do XIII wieku).

Pytanie: Kiedy rycerstwo wyodrębniło się jako osobna grupa społeczna?
Odpowiedź: Od X do XII wieku

Pytanie: Co warunkowało przynależność do stanu rycerskiego od XII wieku?
Odpowiedź: szlachetnego urodzenia

Pytanie: Czy rycerze stanowili podstawową siłę europejskich armii?
Odpowiedź: stanowili największą siłę militarną spośród wszystkich grup społecznych i trzon europejskich armii

Pytanie: Dlaczego rycerze byli podporą europejskich armii?
Odpowiedź: dysponowali kosztowną bronią żelazną oraz umieli się nią posługiwać
Finn Wolfhard

W 2017 roku zadebiutował na dużym ekranie, wcielając się w rolę Richiego Toziera w filmowej adaptacji To Stephena Kinga. W 2018 roku zagrał w komedii Sezon na psa, by rok później powrócić do świata To, grając młodego Richiego w sequelu To: Rozdział 2. W tym samym roku został wybrany do roli młodego ukraińskiego chłopaka Borisa Pavlikovskiego w Szczygle, adaptacji nagrodzonej nagrodą Pulitzera powieści Donny Tartt. Reżyser filmu John Crowley początkowo chciał zatrudnić do tej roli rosyjskiego aktora, jednak zmienił zdanie, gdy okazało się, że akcent Wolfharda jest "bliski perfekcji".

Pytanie: W którym roku Wolfhard po raz pierwszy zagrał w filmie? 
Odpowiedź: 2017

Pytanie: W jakim filmie Wolfhard zagrał po raz pierwszy na dużym ekranie?
Odpowiedź: To

Pytanie: Do jakiego gatunku filmowego należy "Sezon na psa"?
Odpowiedź: komedii

Pytanie: Kto jest autorem książki "Szczygieł"?
Odpowiedź: Donny Tartt
Prędkość światła

Pierwszego pomiaru prędkości światła planował dokonać Galileusz. Eksperyment postanowił przeprowadzić wraz ze swoim pomocnikiem za miastem na dwóch wzgórzach, mając do dyspozycji dwie latarnie. Sama próba polegała na odsłanianiu i przesłanianiu latarni, jednak ze względu na ogromną prędkość światła i bardzo duży błąd pomiaru, skazana była na niepowodzenie. Galileusz oszacować mógł jedynie, że prędkość ta znacznie przekracza, w przeliczeniu na obecne jednostki, 30 km/s (co jest bliskie orbitalnej prędkości Ziemi w ruchu dokoła Słońca). Była to jednak pierwsza odnotowana eksperymentalna próba zmierzenia prędkości światła.

Pytanie: Czy w pierwszej odnotowanej próbie zmierzenia prędkości światła uczestniczyła jedna osoba?
Odpowiedź: Eksperyment postanowił przeprowadzić wraz ze swoim pomocnikiem

Pytanie: Czy przeprowadzony eksperyment pozwolił Galileuszowi wyznaczyć dokładną prędkość światła?
Odpowiedź: Galileusz oszacować mógł jedynie, że prędkość ta znacznie przekracza, w przeliczeniu na obecne jednostki, 30 km/s

Pytanie: Co spowodowało, że eksperyment nie powiódł się?
Odpowiedź: ogromną prędkość światła i bardzo duży błąd pomiaru

Pytanie: Z jakiego powodu doświadczenie Galileusza możemy uznać za pionierskie?
Odpowiedź: Była to jednak pierwsza odnotowana eksperymentalna próba zmierzenia prędkości światła
Prędkość światła

Prędkość rozchodzenia się fali elektromagnetycznej zależy od ośrodka, w jakim porusza się ta fala i osiąga wielkość maksymalną w próżni. W odróżnieniu np. od dźwięku, fala elektromagnetyczna do propagacji nie potrzebuje ośrodka materialnego. Hipotetyczny ośrodek, w którym miałaby się rozchodzić fala elektromagnetyczna, nazywano eterem. Doświadczenia Michelsona-Morleya pokazały jednoznacznie, że eter statyczny lub częściowo wleczony nie istnieje. Inne doświadczenia wykluczyły też alternatywne hipotezy eteru.

Pytanie: Czy fala dźwiękowa potrzebuje ośrodka materialnego do propagacji?
Odpowiedź: W odróżnieniu np. od dźwięku, fala elektromagnetyczna do propagacji nie potrzebuje ośrodka materialnego

Pytanie: Od jakich czynników zależy prędkość rozchodzenia się fali elektromagnetycznej?
Odpowiedź: od ośrodka, w jakim porusza się ta fala i osiąga wielkość maksymalną w próżni

Pytanie: Jak nazywa się ośrodek rozchodzenia się fali elektromagnetycznej?
Odpowiedź: eterem

Pytanie: Kto wprowadził pojęcie eteru?
Odpowiedź: Michelsona-Morleya

Pytanie: Czego dowiódł Michelson-Morley?
Odpowiedź: że eter statyczny lub częściowo wleczony nie istnieje
Jo Nesbø

Nesbø jest autorem cyklu powieści kryminalnych, w których głównym bohaterem jest policjant Harry Hole. Za swą debiutancką powieść Człowiek-nietoperz (norw. Flaggermusmannen) Nesbø otrzymał literacką Nagrodę Rivertona oraz Szklany Klucz, obydwie przyznawane za najlepsze powieści kryminalne. Z kolei za powieść Czerwone gardło (norw. Rødstrupe) otrzymał w 2000 nagrodę Norweskiego Stowarzyszenia Księgarzy. W 2004 książka ta została wybrana najlepszym norweskim kryminałem wszech czasów (norw. Tidenes beste norske krim). W 2007 powieść Czerwone gardło pojawiła się jako kandydatka do nagrody Złotego Sztyletu za najlepszą powieść kryminalną, przetłumaczoną na język angielski.

Pytanie: Jak nazywa się protagonista stworzony przez Nesbø?
Odpowiedź: Harry Hole

Pytanie: Do jakiego gatunku literackiego należy książka "Człowiek-nietoperz"?
Odpowiedź: powieści kryminalne

Pytanie: Jaka książka została uznana najlepszym norweskim kryminałem wszech czasów?
Odpowiedź: Czerwone gardło

Pytanie: Czy "Czerwone gardło" zostało przetłumaczone na język angielski? 
Odpowiedź: W 2007 powieść Czerwone gardło pojawiła się jako kandydatka do nagrody Złotego Sztyletu za najlepszą powieść kryminalną, przetłumaczoną na język angielski

Pytanie: Jak nazywa się pierwsza powieść napisana przez Nesbø?
Odpowiedź: Człowiek-nietoperz
Bośnia i Hercegowina

Traktat berliński (1878) postanawiał o oddaniu Bośni i Hercegowiny pod administrację austriacką.
5 października 1908 Austro-Węgry dokonały aneksji Bośni i Hercegowiny. Po pierwszej wojnie światowej Bośnia i Hercegowina weszła w skład SHS, a potem Królestwa Jugosławii. Od 1941 w granicach Niepodległego Państwa Chorwackiego. Po wojnie Socjalistyczna Republika Bośni i Hercegowiny w składzie Socjalistycznej Federacyjnej Republiki Jugosławii.
W Sarajewie odbywały się Zimowe Igrzyska Olimpijskie w 1984 r.

Pytanie: W jakim mieście zorganizowano w 1984 roku igrzyska? 
Odpowiedź: W Sarajewie

Pytanie: W którym roku ustanowiono traktat berliński? 
Odpowiedź: 1878

Pytanie: Pod jaką administracją była Bośnia i Hercegowina po traktacie berlińskim? 
Odpowiedź: austriacką

Pytanie: Czy Bośnia i Hercegowina była w granicach Chorwacji? 
Odpowiedź: Od 1941 w granicach Niepodległego Państwa Chorwackiego