Scaling(ölçekleme) nedir ?
Published: 2024-06-05 13:06:41


![Image description](https://dev-to-uploads.s3.amazonaws.com/uploads/articles/v602nxpa7etm4wou3rva.png)


![Image description](https://dev-to-uploads.s3.amazonaws.com/uploads/articles/rlroi1ehjua9kxjato61.png)





Yazılım alanında "scaling" (ölçekleme), bir yazılım sisteminin artan yük ve talepleri karşılayabilme yeteneğini artırmak için yapılan işlemleri ve stratejileri ifade eder. Ölçekleme, sistemin performansını, güvenilirliğini ve kullanılabilirliğini koruyarak daha fazla kullanıcıya veya işleme kapasitesine hizmet verebilmesi için kritik bir konudur. Ölçekleme genellikle iki ana kategoriye ayrılır: dikey (vertical) ölçekleme ve yatay (horizontal) ölçekleme.

### Dikey Ölçekleme (Vertical Scaling)
Dikey ölçekleme, mevcut bir sunucunun kapasitesini artırarak sistemin ölçeklendirilmesidir. Bu, daha güçlü donanım ekleyerek veya mevcut donanımı iyileştirerek yapılabilir.

- **CPU, RAM ve Disk Alanı Artırma**: Mevcut sunucuya daha fazla CPU, RAM veya disk alanı eklemek.
- **Daha Güçlü Donanım Kullanma**: Daha güçlü bir sunucuya geçmek.

**Avantajları:**
- Daha az karmaşıklık ve yönetim gereksinimi.
- Genellikle mevcut sistem mimarisini değiştirmek gerekmez.

**Dezavantajları:**
- Fiziksel sınırlar vardır; bir sunucunun kapasitesi sınırsız değildir.
- Maliyetler hızla artabilir, özellikle büyük ve güçlü donanım çözümleri kullanıldığında.

### Yatay Ölçekleme (Horizontal Scaling)
Yatay ölçekleme, ek sunucular ekleyerek sistemin ölçeklendirilmesidir. Bu, birden fazla sunucunun birlikte çalışmasını sağlayarak iş yükünü dağıtır.

- **Sunucu Sayısını Artırma**: Yeni sunucular ekleyerek iş yükünü dağıtma.
- **Load Balancer Kullanma**: Gelen trafiği birden çok sunucuya yönlendiren yük dengeleyiciler kullanma.

**Avantajları:**
- Daha fazla esneklik ve sınırsız ölçeklendirme potansiyeli.
- Arıza toleransı ve yüksek erişilebilirlik sağlar, çünkü bir sunucu arızalandığında diğerleri hizmet vermeye devam edebilir.

**Dezavantajları:**
- Daha fazla karmaşıklık ve yönetim gereksinimi.
- Uygulamaların ve veritabanlarının dağıtık yapıya uygun olması gerekir.

### Ölçekleme Stratejileri
1. **Otomatik Ölçekleme (Auto-Scaling)**: Sistem kaynaklarının otomatik olarak artan veya azalan talebe göre ayarlanması.
2. **Veritabanı Ölçekleme**: Veritabanlarının performansını artırmak için bölümlere ayırma (sharding), replikasyon ve önbellekleme (caching) gibi teknikler kullanma.
3. **Mikro Hizmetler (Microservices)**: Uygulamayı küçük, bağımsız hizmetlere bölerek her birinin bağımsız olarak ölçeklenebilmesini sağlama.

### Ölçeklemenin Önemi
- **Performans**: Yüksek talep altında bile sistemin hızlı ve yanıt verebilir kalmasını sağlar.
- **Güvenilirlik**: Sistem arızalarına karşı dayanıklılığı artırır.
- **Esneklik**: Kullanıcı tabanı veya iş yükü arttıkça sistemin genişletilmesini kolaylaştırır.
- **Maliyet Verimliliği**: İhtiyaç duyulduğunda kaynakları artırma veya azaltma imkanı vererek maliyetlerin kontrol altında tutulmasını sağlar.

Özetle, yazılım alanında ölçekleme, bir sistemin büyüyen iş yükünü ve kullanıcı taleplerini karşılayacak şekilde genişletilmesi ve optimize edilmesidir. Hem dikey hem de yatay ölçekleme stratejileri, farklı senaryolara ve ihtiyaçlara göre tercih edilir ve uygulanır.