techiaith/legislation-gov-uk_en-cy huggingface dataset:
The National Assembly for Wales Commissioner for Standards
Comisiynydd Safonau Cynulliad Cenedlaethol Cymru
1 The Commissioner
1 Y Comisiynydd
There is to be a National Assembly for Wales Commissioner for Standards (in this Measure referred to as "the Commissioner").
Bydd Comisiynydd Safonau ar gyfer Cynulliad Cenedlaethol Cymru (y cyfeirir ato yn y Mesur hwn fel "y Comisiynydd").
The Commissioner is to be appointed by the Assembly.
Mae'r Comisiynydd i'w benodi gan y Cynulliad.
A person is not eligible to be appointed as the Commissioner if that person -
Nid yw person yn gymwys i'w benodi'n Gomisiynydd os yw'r person hwnnw -
is an Assembly Member,
yn Aelod Cynulliad,
has been an Assembly Member at any time during the period of 2 years prior to the date when the appointment is to take effect,
wedi bod yn Aelod Cynulliad ar unrhyw adeg yn ystod y cyfnod o 2 flynedd cyn y dyddiad y mae'r penodiad i ddod i rym,
is a member of staff of the Assembly,
yn aelod o staff y Cynulliad,
has been a member of the staff of the Assembly at any time during the period of 2 years prior to the date when the appointment is to take effect,
wedi bod yn aelod o staff y Cynulliad ar unrhyw adeg yn ystod y cyfnod o 2 flynedd cyn y dyddiad y mae'r penodiad i ddod i rym,
is a member of the staff of the Welsh Assembly Government, or
yn aelod o staff Llywodraeth Cynulliad Cymru, neu
has been a member of the staff of the Welsh Assembly Government at any time during the period of 2 years prior to the date when the appointment is to take effect.
wedi bod yn aelod o staff Llywodraeth Cynulliad Cymru ar unrhyw adeg yn ystod y cyfnod o 2 flynedd cyn y dyddiad y mae'r penodiad i ddod i rym.
The Commissioner is to be appointed for a term of 6 years.
Mae'r Comisiynydd i'w benodi am gyfnod o 6 blynedd.
A person who has held office as the Commissioner may not be appointed for a further term (whether consecutive or not).
Ni chaniateir i berson sydd wedi dal swydd y Comisiynydd gael ei benodi am gyfnod arall (yn olynol neu beidio).
A person who has been appointed as the Commissioner may at any time -
Caniateir ar unrhyw adeg i berson sydd wedi'i benodi'n Gomisiynydd -
resign by notice given to the Assembly, or
ymddiswyddo drwy hysbysiad a roddir i'r Cynulliad, neu
be removed from office by the Assembly.
cael ei ddiswyddo gan y Cynulliad.
A person may not be removed from office as the Commissioner under subsection (6) (b) unless -
Ni chaniateir i berson gael ei ddiswyddo o swydd y Comisiynydd o dan is-adran (6) (b) oni bai -
the Assembly so resolves, and
bod y Cynulliad yn penderfynu felly, a
if the resolution is passed on a vote, the number of votes cast in favour of the resolution is not less than two thirds of the total number of votes cast.
bod nifer y pleidleisiau a fwrir o blaid y penderfyniad, os caiff y penderfyniad ei basio drwy bleidlais, heb fod yn llai na dau draean o gyfanswm y pleidleisiau a fwrir.
The appointment of a person as Commissioner ceases if that person -
Mae penodiad person yn Gomisiynydd yn dod i ben os bydd y person hwnnw -
becomes a candidate to be an Assembly Member for an Assembly constituency or an Assembly electoral region,
yn dod yn ymgeisydd i fod yn Aelod Cynulliad dros un o etholaethau'r Cynulliad neu dros un o ranbarthau etholiadol y Cynulliad,
is appointed as, or designated to exercise the functions of, the Counsel General under section 49 of the Act, or
yn cael ei benodi'n Gwnsler Cyffredinol, neu ei ddynodi i arfer swyddogaethau'r swydd honno, o dan adran 49 o'r Ddeddf, neu,
is appointed to be a member of the staff of the Assembly or of the Welsh Assembly Government.
yn cael ei benodi'n aelod o staff y Cynulliad neu o staff Llywodraeth Cynulliad Cymru.
2 Principal aim of the Commissioner
2 Prif nod y Comisiynydd
The principal aim of the Commissioner in exercising functions under this Measure is to promote, encourage and safeguard high standards of conduct in the public office of Assembly Member.
Prif nod y Comisiynydd wrth arfer swyddogaethau o dan y Mesur hwn yw hybu, annog a diogelu safonau ymddygiad uchel yn swydd gyhoeddus Aelod Cynulliad.
3 Further provision about the Commissioner
3 Darpariaeth bellach ynghylch y Comisiynydd
The Schedule makes further provision about the Commissioner.
Mae'r Atodlen yn gwneud rhagor o ddarpariaethau ynghylch y Comisiynydd.
4 Appointment of an Acting Commissioner
4 Penodi Comisiynydd Dros Dro
When the office of the Commissioner is vacant or the Commissioner is, for any reason, unable to act, the Assembly may appoint a person to discharge the functions of that office either generally or in relation to such case or class of cases, and until such time, as may be specified by the terms and conditions of such appointment; and a person so appointed is referred to in this section as the "acting Commissioner."
Pan fydd swydd y Comisiynydd yn wag neu pan fydd y Comisiynydd, am unrhyw reswm, yn methu â gweithredu, caiff y Cynulliad benodi person i gyflawni swyddogaethau'r swydd honno naill ai'n gyffredinol neu mewn perthynas ag unrhyw achos neu ddosbarth o achosion, a hynny hyd at unrhyw amser a bennir gan delerau ac amodau'r penodiad hwnnw; a chyfeirir at berson a benodir felly yn yr adran hon fel y "Comisiynydd dros dro".
The Commissioner and the acting Commissioner may each discharge the functions of the office of the Commissioner at the same time but in relation to different cases.
Caiff y Comisiynydd a'r Comisiynydd dros dro ill dau gyflawni swyddogaethau swydd y Comisiynydd ar yr un pryd ond mewn perthynas ag achosion gwahanol.
A person who is not eligible to be appointed as the Commissioner is not eligible to be appointed as the acting Commissioner.
Nid yw person nad yw'n gymwys i'w benodi'n Gomisiynydd yn gymwys i'w benodi'n Gomisiynydd dros dro.
A person appointed as the acting Commissioner -
Mae person a benodir yn Gomisiynydd dros dro -
may at any time resign by notice given to the Assembly,
yn cael ymddiswyddo ar unrhyw adeg drwy hysbysiad a roddir i'r Cynulliad,
may at any time be removed from office by the Assembly,
yn gallu cael ei ddiswyddo ar unrhyw adeg gan y Cynulliad,
ceases to hold office in the circumstances specified in section 1 (8) (a), (b) and (c),
yn peidio â dal y swydd o dan yr amgylchiadau a bennir yn adran 1 (8) (a), (b) a (c),
in other respects, holds office on such terms and conditions as the Assembly may determine, and
fel arall yn dal y swydd ar unrhyw delerau ac amodau a bennir gan y Cynulliad, ac
while holding that appointment is to be treated for all purposes (except those of section 1) as the Commissioner.
i'w drin i bob diben (ac eithrio dibenion adran 1), tra bydd yn dal y swydd honno, fel y Comisiynydd.
5 Independence of the Commissioner
5 Annibyniaeth y Comisiynydd
Subject to section 19, the Commissioner is not, in the exercise of any functions, to be subject to the direction or control of the Assembly.
Yn ddarostyngedig i adran 19, wrth iddo arfer unrhyw swyddogaethau, nid yw'r Comisiynydd i ddod o dan gyfarwyddyd neu reolaeth y Cynulliad.
Functions of the Commissioner
Swyddogaethau'r Comisiynydd
6 Functions of the Commissioner
6 Swyddogaethau'r Comisiynydd
The functions of the Commissioner are -
Swyddogaethau'r Comisiynydd yw -
to receive any complaint that the conduct of an Assembly Member has, at a relevant time, failed to comply with a requirement of a relevant provision,
derbyn unrhyw gŵyn bod ymddygiad Aelod Cynulliad, ar adeg berthnasol, wedi methu â chydymffurfio ag un o ofynion darpariaeth berthnasol,
to investigate any such complaint in accordance with the provisions of this Measure,
ymchwilio i unrhyw gŵyn o'r fath yn unol â darpariaethau'r Mesur hwn,
to report to the Assembly the outcome of any such investigation,
cyflwyno adroddiad i'r Cynulliad ar ganlyniad unrhyw ymchwiliad o'r fath,
to advise Assembly Members and members of the public about the procedures for making and investigating complaints to which paragraph (a) applies, and
cynghori Aelodau Cynulliad ac aelodau'r cyhoedd am y gweithdrefnau ynglŷn â gwneud cwynion ac ymchwilio i gwynion y mae paragraff (a) yn gymwys iddynt, a
the further functions conferred by section 7.
y swyddogaethau eraill a roddir gan adran 7.
A "relevant time" means a time when the requirement in question was in force but it is irrelevant whether the conduct in question is alleged to have taken place before or after this section comes into force.
Ystyr "adeg berthnasol" yw adeg pan oedd y gofyniad o dan sylw mewn grym ond nid yw'n berthnasol a honnir bod yr ymddygiad o dan sylw wedi digwydd cyn i'r adran hon ddod i rym neu ar ôl hynny.
A "relevant provision" means -
Ystyr "darpariaeth berthnasol" yw -
any provision of the Standing Orders relating to -
unrhyw un o ddarpariaethau'r Rheolau Sefydlog sy'n ymwneud â'r canlynol -
the registration or declaration of financial or other interests,
cofrestru neu ddatgan buddiannau ariannol neu fuddiannau eraill,
the notification by Assembly Members of their membership of societies,
hysbysiadau gan Aelodau Cynulliad ynglŷn â'u haelodaeth o gymdeithasau,
the registration or notification of any other information relating to Assembly Members or to persons connected to Assembly Members.
cofrestru neu hysbysu unrhyw wybodaeth arall sy'n ymwneud ag Aelodau Cynulliad neu â phersonau sy'n gysylltiedig ag Aelodau Cynulliad.
any resolution of the Assembly relating to the financial or other interests of Assembly Members,
unrhyw benderfyniad gan y Cynulliad sy'n ymwneud â buddiannau ariannol neu fuddiannau eraill Aelodau Cynulliad,
any Code of Conduct approved by the Assembly relating to standards of conduct of Assembly Members,
unrhyw God Ymddygiad a gymeradwyir gan y Cynulliad sy'n ymwneud â safonau ymddygiad Aelodau Cynulliad,
any resolution of the Assembly relating to standards of conduct of Assembly Members, and
unrhyw benderfyniad gan y Cynulliad sy'n ymwneud â safonau ymddygiad Aelodau Cynulliad, ac
any provision included in the Standing Orders (or in any code or protocol made under them) in accordance with section 36 (6) of the Act.
unrhyw ddarpariaeth a gynhwysir yn y Rheolau Sefydlog (neu mewn unrhyw god neu brotocol a wneir odanynt) yn unol ag adran 36 (6) o'r Ddeddf.
It is irrelevant whether a relevant provision came into force before or after this section comes into force.
Nid yw'n berthnasol a ddaeth darpariaeth berthnasol i rym cyn i'r adran hon ddod i rym neu ar ôl hynny.
7 Further functions of the Commissioner
7 Swyddogaethau eraill y Comisiynydd
The Commissioner may (and if requested by the Assembly to do so must) give advice to the Assembly -
Fe gaiff y Comisiynydd (ac os gofynnir iddo wneud hynny gan y Cynulliad mae'n rhaid iddo) roi cyngor i'r Cynulliad -
on any matter of general principle relating to relevant provisions or to standards of conduct of Assembly Members generally,
ar unrhyw fater arall o egwyddor gyffredinol sy'n ymwneud â darpariaethau perthnasol neu â safonau ymddygiad Aelodau Cynulliad yn gyffredinol,
on procedures for investigating complaints that Assembly Members have failed to comply with the requirements of relevant provisions,
ar weithdrefnau ar gyfer ymchwilio i gwynion bod Aelodau Cynulliad wedi methu â chydymffurfio â gofynion darpariaethau perthnasol,
on any other matter relating to promoting, encouraging and safeguarding high standards of conduct in the public office of Assembly Member.
ar unrhyw fater sy'n ymwneud â hybu, annog a diogelu safonau ymddygiad uchel yn swydd gyhoeddus Aelod Cynulliad.
8 Ministerial Code
8 Cod ar gyfer Gweinidogion
Nothing in this Measure authorises the Commissioner to express any view on -
Nid oes dim yn y Mesur hwn sy'n awdurdodi'r Comisiynydd i fynegi barn ar -
any provision relating to standards of conduct which is contained in a Welsh Ministerial Code,
unrhyw ddarpariaeth sy'n ymwneud â safonau ymddygiad a gynhwysir mewn Cod Cymreig ar gyfer Gweinidogion,
any provision relating to standards of conduct which could be contained in a Welsh Ministerial Code,
unrhyw ddarpariaeth sy'n ymwneud â safonau ymddygiad a allai gael ei chynnwys mewn Cod Cymreig ar gyfer Gweinidogion,
any allegation that the conduct of any person was in breach of a provision relating to standards of conduct contained in a Welsh Ministerial Code, or
unrhyw honiad bod ymddygiad unrhyw berson yn groes i ddarpariaeth sy'n ymwneud â'r safonau ymddygiad a gynhwysir mewn Cod Cymreig ar gyfer Gweinidogion, neu
the effectiveness of any provision contained in a Welsh Ministerial Code whether in relation to any specific conduct or generally.
effeithiolrwydd unrhyw ddarpariaeth a gynhwysir mewn Cod Cymreig ar gyfer Gweinidogion, mewn perthynas ag unrhyw ymddygiad penodol neu yn gyffredinol.
a "Welsh Ministerial Code" means any document (however that document is described) containing provisions relating to standards of conduct -
ystyr "Cod Cymreig ar gyfer Gweinidogion" yw unrhyw ddogfen (pa fodd bynnag y disgrifir y ddogfen honno) sy'n cynnwys darpariaethau sy'n ymwneud â safonau ymddygiad -
which has been promulgated by or under the authority of the First Minister,
sydd wedi'i chyhoeddi drwy awdurdod y Prif Weinidog neu o dan ei awdurdod,
which applies to the First Minister, Welsh Ministers, Deputy Welsh Ministers and Counsel General or to any of them,
sy'n gymwys i'r Prif Weinidog, Gweinidogion Cymru, Dirprwy Weinidogion Cymru a'r Cwnsler Cyffredinol, neu i unrhyw un ohonynt,
which relates to standards of conduct in those offices, and
sy'n ymwneud â safonau ymddygiad yn y swyddi hynny, a
which seeks to apply standards of conduct different from or additional to those which apply to Assembly Members generally, and
sy'n ceisio cymhwyso safonau ymddygiad sy'n wahanol i'r rheini sy'n gymwys i Aelodau'r Cynulliad yn gyffredinol, neu sy'n ychwanegol atynt, a
a provision relating to standards of conduct is one which could be contained in a Welsh Ministerial Code if that provision satisfies the requirements of paragraph (a) (ii), (iii) and (iv).
mae darpariaeth sy'n ymwneud â safonau ymddygiad yn un a allai gael ei chynnwys mewn Cod Cymreig ar gyfer Gweinidogion os yw'r ddarpariaeth honno'n bodloni gofynion paragraff (a) (ii), (iii) a (iv).
Functions of the Clerk
Swyddogaethau'r Clerc
9 Duty of the Clerk to refer a matter to the Commissioner
9 Dyletswydd y Clerc i gyfeirio mater at y Comisiynydd
If the Clerk has reasonable grounds for suspecting -
Os oes gan y Clerc sail resymol dros amau -
that the conduct of an Assembly Member has, at a relevant time, failed to comply with a requirement of a relevant provision, and
bod ymddygiad Aelod Cynulliad, ar adeg berthnasol, wedi methu â chydymffurfio â gofyniad mewn darpariaeth berthnasol, a
that the conduct in question is relevant to the Clerk's functions under section 138 of the Act (Clerk to be the principal accounting officer for the Commission),
bod yr ymddygiad o dan sylw yn berthnasol i swyddogaethau'r Clerc o dan adran 138 o'r Ddeddf (y Clerc i fod yn brif swyddog cyfrifyddu i'r Comisiwn), rhaid i'r Clerc fynegi'r sail honno mewn ysgrifen i'r Comisiynydd a rhaid i'r Comisiynydd drin yr ohebiaeth fel cwyn y mae adran 6 (1) (a) yn gymwys iddi.
Investigation of Complaints
10 Ymchwilio gan y Comisiynydd i Gwynion
the provisions of the Standing Orders, and
unrhyw reolau sy'n ymwneud ag ystyried cwynion yn erbyn Aelodau Cynulliad sydd wedi'u mabwysiadu gan y Cynulliad o dan y Rheolau Sefydlog.
any rules relating to the consideration of complaints against Assembly Members which have been adopted by the Assembly under the Standing Orders.
Yn ddarostyngedig i is-adran (1), mater i'r Comisiynydd yw penderfynu pryd a sut y dylid cynnal ymchwiliad a chyflwyno adroddiad ar ei ganlyniad.
Subject to subsection (1), it is for the Commissioner to decide when and how to carry out an investigation and to report on its outcome.
O dan unrhyw amgylchiadau a ragnodir gan reolau y cyfeirir atynt yn is-adran (1) (b), caiff y Comisiynydd wrthod cwyn yn ddiannod heb gyflwyno adroddiad arni i'r Cynulliad ond rhaid yn hytrach iddo gyflwyno adroddiad mewn ysgrifen i'r Aelod Cynulliad o dan sylw ac i'r person a wnaeth y gŵyn, gan roi rhesymau dros ei gwrthod.
The Commissioner may, in such circumstances as may be prescribed by rules referred to in subsection (1) (b), dismiss a complaint summarily without reporting on it to the Assembly but must instead notify in writing the Assembly Member in question and the person who made the complaint, giving reasons for the dismissal.
Ni chaiff adroddiad gan y Comisiynydd i'r Cynulliad ar ganlyniad ymchwiliad gynnwys argymhelliad ynghylch pa sancsiwn a ddylai gael ei orfodi ar yr Aelod Cynulliad o dan sylw, os dylai unrhyw sancsiwn gael ei orfodi o gwbl.
A report by the Commissioner to the Assembly on the outcome of an investigation may not include any recommendation as to what sanction, if any, should be imposed on the Assembly Member in question.
Os caiff y Comisiynydd wybod, wrth gynnal ymchwiliad, am unrhyw amgylchiadau -
If, in the course of carrying out an investigation, the Commissioner becomes aware of any circumstances which -
sy'n codi materion o egwyddor neu o arfer cyffredinol sy'n berthnasol i swyddogaethau'r Clerc o dan adran 138 o'r Ddeddf (y Clerc i fod yn brif swyddog cyfrifyddu i'r Comisiwn), neu
give rise to issues of principle or of general practice relevant to the Clerk's functions under section 138 of the Act (Clerk to be the principal accounting officer for the Commission), or
a allai, ar ôl rhagor o ystyriaeth gan y Clerc, arwain at ddyletswydd ar y Clerc o dan adran 9,
could, upon further consideration by the Clerk, give rise to a duty on the Clerk under section 9,
rhaid i'r Comisiynydd fynegi'r amgylchiadau hynny mewn ysgrifen i'r Clerc.
the Commissioner must communicate those circumstances in writing to the Clerk.
Pwerau Ymchwilio'r Comisiynydd
Investigatory Powers of the Commissioner
11 Pŵer i alw am dystion a dogfennau
11 Power to call for witnesses and documents
Yn unol ag adran 12, caiff y Comisiynydd ei gwneud yn ofynnol i unrhyw berson -
The Commissioner may, in accordance with section 12, require any person -
dod gerbron y Comisiynydd er mwyn rhoi tystiolaeth, neu
to attend before the Commissioner for the purpose of giving evidence, or
cyflwyno i'r Comisiynydd ddogfennau sydd ym meddiant y person hwnnw neu sydd o dan ei reolaeth,
to produce to the Commissioner documents in the possession or under the control of that person,
ynghylch unrhyw fater sy'n berthnasol i ymchwiliad y mae'r Comisiynydd yn ei gynnal o dan y Mesur hwn.
a person will be taken to comply with a requirement to produce a document if that person produces a copy of the document or an extract of the relevant part of the document,
ystyr "dogfen" yw unrhyw beth y mae gwybodaeth wedi'i chofnodi ynddo ar unrhyw ffurf, ac
"document" means anything in which information is recorded in any form, and
mae cyfeiriadau at gyflwyno dogfen yn gyfeiriadau at gyflwyno'r wybodaetha gofnodwyd ynddi ar ffurf weladwy a darllenadwy.
references to producing a document are to producing the information recorded in it in a visible and legible form.
Caiff y Comisiynydd dalu unrhyw lwfansau a threuliau rhesymol i bersonau sy'n rhoi tystiolaeth gerbron y Comisiynydd, neu sy'n cyflwyno dogfennau i'r Comisiynydd, yn unol â phenderfyniad y Comisiynydd.
A requirement under section 11 may only be imposed on a person by the Commissioner giving the person in question notice in writing specifying -
yr amser a'r lle y mae'r person i fod yn bresennol a'r pynciau penodol y mae'n ofynnol i'r person roi tystiolaeth yn eu cylch,
the time and place at which the person is to attend and the particular subjects concerning which the person is required to give evidence,
y dogfennau, neu'r mathau o ddogfennau, y mae'r person i'w cyflwyno, erbyn pa bryd ac i ba berson y maent i'w cyflwyno a'r pynciau penodol y gofynnir amdanynt yn eu cylch.
in the case of an individual, by sending it in accordance with subsection (3) addressed to the person at the person's usual or last known address or, where the person has given an address for service of the notice, at that address, or
mewn unrhyw achos arall, drwy ei anfon felly wedi'i gyfeirio at y person yn swyddfa gofrestredig neu brif swyddfa'r person,
in any other case, by so sending it addressed to the person at the person's registered or principal office,
ond dim ond os yw'r cyfeiriad o dan sylw yng Nghymru neu yn Lloegr y caniateir iddo gael ei roi.
but may only be given if the address in question is in Wales or in England.
Mae hysbysiad wedi'i anfon yn unol â'r is-adran hon os yw wedi'i anfon -
A notice is sent in accordance with this subsection if it is sent -
drwy wasanaeth post cofrestredig (o fewn ystyr Deddf Gwasanaethau Post 2000 (p.26, neu
by a registered post service (within the meaning of the Postal Services Act 2000 (c. 26, or
drwy wasanaeth post sy'n darparu ar gyfer cofnodi'r ffaith ei fod wedi cyrraedd pen ei daith drwy'r post.
13 Oaths and affirmations
Caiff y Comisiynydd -
administer an oath or affirmation to any person giving evidence to the Commissioner, and
ei gwneud yn ofynnol i'r person hwnnw dyngu llw neu roi cadarnhad.
require that person to take an oath or make an affirmation.
14 Braint ac imiwnedd buddiant cyhoeddus
A person is not obliged by any requirement imposed under section 11 (1) to answer any question or to produce any document which that person would be entitled to refuse to answer or produce in proceedings in a court in Wales or England.
Nid yw'n ofynnol o dan adran 11 (1) i berson sy'n gweithredu fel erlynydd mewn achos troseddol ateb unrhyw gwestiwn na chyflwyno unrhyw ddogfen ynghylch sut mae'r system erlyn troseddol yn gweithredu mewn unrhyw achos penodol os yw'r person hwnnw (neu, os yw is-adran (3) yn gymwys, y Cwnsler Cyffredinol) o'r farn y gallai ateb y cwestiwn neu gyflwyno'r ddogfen ragfarnu trafodion troseddol yn yr achos neu y byddai fel arall yn groes i fuddiant y cyhoedd.
A person acting as prosecutor in criminal proceedings is not obliged under section 11 (1) to answer any question or to produce any document concerning the operation of the system of criminal prosecution in any particular case if that person (or, if subsection (3) applies, the Counsel General) considers that answering the question or producing the document might prejudice criminal proceedings in the case or would otherwise be contrary to the public interest.
Mae'r is-adran hon yn gymwys os cafodd yr achos ei sefydlu gan Weinidogion Cymru, y Prif Weinidog neu'r Cwnsler Cyffredinol, neu ar eu rhan.
A person to whom a notice has been given under section 12 (1) commits an offence if that person -
yn gwrthod neu'n methu heb esgus rhesymol â dod gerbron y Comisiynydd yn unol â gofynion yr hysbysiad,
refuses or fails without reasonable excuse to attend before the Commissioner as required by the notice,
yn gwrthod neu'n methu heb esgus rhesymol, pan fo'n dod gerbron y Comisiynydd yn unol â gofynion yr hysbysiad, ag ateb unrhyw gwestiwn ynghylch y pynciau a bennwyd yn yr hysbysiad,
refuses or fails without reasonable excuse, when attending before the Commissioner as required by the notice, to answer any question concerning the subjects specified in the notice,
yn gwrthod neu'n methu heb esgus rhesymol â chyflwyno unrhyw ddogfen y mae'n ofynnol ei chyflwyno o dan yr hysbysiad, neu
refuses or fails without reasonable excuse to produce any document required to be produced by the notice, or
yn mynd ati'n fwriadol i newid, atal, celu neu ddinistrio unrhyw ddogfen o'r fath.
intentionally alters, suppresses, conceals or destroys any such document.
Mae is-adran (1) yn ddarostyngedig i adran 14.
Any person who, without reasonable excuse, refuses to take an oath or make an affirmation when required to do so under section 13 commits an offence.
Os bydd person a gyhuddir o dramgwydd o dan is-adran (1) (a), (b) neu (c) neu o dan is-adran (3) yn cyflwyno tystiolaeth o esgus rhesymol dros wrthod neu fethu, mater i'r erlyniad yw profi nad oedd gan y person esgus o'r fath.
If a person charged with an offence under subsection (1) (a), (b) or (c) or under subsection (3) adduces evidence of a reasonable excuse for the refusal or failure, it is for the prosecution to prove that the person did not have such an excuse.
Mae person sy'n euog o dramgwydd o dan yr adran hon yn agored o'i gollfarnu'n ddiannod -