techiaith/bydtermcymru-tm-en-cy huggingface dataset:
English: Children and young people want lessons to be more relevant and engaging, with more practical lessons, more fun, more interactivity, and more out-of-classroom activities.
Welsh: Mae plant a phobl ifanc am gael gwersi sy'n fwy perthnasol a diddorol, gyda mwy o wersi ymarferol, mwy o hwyl, mwy o ryngweithio, a mwy o weithgareddau y tu allan i'r ystafell ddosbarth.
English: There is a sense that a more general enthusiasm for learning has been sacrificed in the race for qualifications.
Welsh: Roedd teimlad bod y brwdfrydedd mwy cyffredinol dros ddysgu wedi cael ei aberthu yn yr ymgiprys am gymwysterau.
English: The other key message which it is worth highlighting here is an overwhelming sense that the current approach to assessment, qualification and performance management needs to change.
Welsh: Y neges allweddol arall y mae'n werth tynnu sylw ato yma yw bod teimlad cryf iawn bod angen newid y dull presennol o asesu, ymgymhwyso a rheoli perfformiad.
English: This was mentioned in almost one-third of responses to the call for evidence and was a recurring theme throughout our meetings with stakeholders.
Welsh: Roedd bron un ym mhob tri o'r ymatebion i'r cais am dystiolaeth yn cyfeirio at hyn ac roedd yn thema a gododd dro ar ôl tro yn ein cyfarfodydd â rhanddeiliaid.
English: Many of these findings are reflected in the recent OECD report, Improving Schools in Wales: An OECD Perspective (2014).
Welsh: Mae nifer o'r canfyddiadau hyn wedi'u hadlewyrchu yn yr adroddiad diweddar gan OECD, Improving Schools in Wales: An OECD Perspective (2014).
English: The report identifies four priority areas for Welsh Government to address, all of which are relevant, to a greater or lesser degree, to this Review. > Ensuring that schools meet the learning needs of all their students. > Building professional capital and collective responsibility throughout the system. > Developing a coherent assessment and evaluation framework to promote improvement. > Defining a long-term education strategy that builds on a select number of core priorities, is adequately designed and resourced and has appropriate governance and support structures.
Welsh: Mae'r adroddiad yn enwi pedwar maes y credir bod angen i Lywodraeth Cymru roi blaenoriaeth iddynt ac mae pob un ohonynt yn berthnasol, i wahanol raddau, i'r Adolygiad hwn. > Sicrhau bod ysgolion yn cwrdd ag anghenion dysgu eu holl fyfyrwyr. > Meithrin cyfalaf proffesiynol a chydgyfrifoldeb ym mhob rhan o'r system. > Datblygu fframwaith cydlynol ar gyfer asesu a gwerthuso i hybu gwelliant. > Diffinio strategaeth addysg hirdymor wedi'i seilio ar nifer dethol o flaenoriaethau craidd, gan gynllunio a darparu adnoddau digonol ar ei chyfer a chynnwys strwythurau priodol ar gyfer ei chynnal a'i llywodraethu.
English: What does the wider evidence tell us?
Welsh: Beth yw'r gwersi o'r dystiolaeth ehangach?
English: The Review also drew on a range of wider United Kingdom and international evidence in the form of discussions, visits, research papers and policy documents, among other things.
Welsh: Roedd yr Adolygiad hefyd wedi gwneud defnydd o wahanol fathau o dystiolaeth o rannau eraill o'r Deyrnas Unedig a thystiolaeth ryngwladol ar ffurf trafodaethau, ymweliadau, papurau ymchwil a dogfennau polisi ymysg pethau eraill.
English: It is clear that there is no single, universal template for a 'good' curriculum - much depends on local and national conditions, values and culture.
Welsh: Mae'n glir nad oes un templed cyffredinol ar gyfer cwricwlwm 'da' - mae llawer yn dibynnu ar amodau, gwerthoedd a diwylliant lleol a chenedlaethol.
English: In other words a successful curriculum must be 'authentic'.
Welsh: Mewn geiriau eraill, mae cwricwlwm llwyddiannus yn un sy'n 'ddilys'.
English: While the international evidence cannot therefore provide us with a curriculum model, it does offer useful insights into the international landscape. > International policy development is often heavily influenced by PISA and other international surveys.
Welsh: Felly, er nad yw'r dystiolaeth ryngwladol yn gallu rhoi model ar gyfer cwricwlwm, mae'n cynnig cipolwg gwerthfawr ar y cyd-destun rhyngwladol. > Mae PISA ac arolygon rhyngwladol eraill yn ddylanwad mawr yn aml ar ddatblygiadau polisi rhyngwladol.
English: > A statutory national curriculum is commonly used to promote consistency and entitlement but the extent to which the detail is defined in statute varies widely. > The principle of subsidiarity is common but not universal.
Welsh: > Arfer cyffredin yw defnyddio cwricwlwm cenedlaethol statudol i hyrwyddo cysondeb a hawliau ond mae'r graddau y mae'r manylion yn cael eu diffinio drwy statud yn amrywio'n fawr. > Mae egwyddor sybsidiaredd yn gyffredin ond nid yw'n cael ei dilyn ym mhob man.
English: There would appear to be a trend towards the specification of national goals and encouragement of greater local decision making, in recognition of the limitations of compliance-based approaches. > Literacy and numeracy are universally acknowledged to be the essential foundations of education. > While breadth and balance are widely valued, there is a trend towards developing a curriculum that is more than a specified range of subjects or courses. > There are significant moves away from 'learning about' to 'learning to', with a growing skills focus and an emphasis on application and development of higher-order skills, particularly creativity (entrepreneurship) and digital literacy. > Assessment is a recurring challenge, with issues around specification, validity, reliability and teacher competence. > Mixed-mode assessment is another common feature, including the appropriate use of testing. > There is increasing focus on the purpose and use of assessment, and in particular its critical role in relation to teaching and learning. > There is evidence of a recognition of the need for system alignment, bringing improved synergies between curriculum, assessment and accountability arrangements. > There is increasing recognition of the importance of building system and teacher capacity as integral to curriculum reform.
Welsh: Mae'n ymddangos bod tuedd gynyddol i bennu nodau cenedlaethol mewn manylebau a hyrwyddo mwy o benderfynu ar lefel leol, gan gydnabod cyfyngiadau'r dulliau sydd wedi'u seilio ar gydymffurfio. > Mae llythrennedd a rhifedd yn cael eu cydnabod yn sylfeini hanfodol i addysg ym mhob man. > Er bod ehangder a chydbwysedd yn cael eu gweld yn werthfawr gan lawer, mae tuedd gynyddol i ddatblygu cwricwlwm sy'n cynnwys mwy na dewis penodol o bynciau neu gyrsiau. > Mae newid arwyddocaol oddi wrth 'ddysgu am bethau' at 'ddysgu i wneud pethau', gyda mwy o sylw i sgiliau a phwyslais ar gymhwyso a meithrin uwch sgiliau, yn enwedig creadigrwydd (entrepreneuriaeth) a llythrennedd digidol. > Mae heriau'n codi'n aml wrth asesu mewn cysylltiad â manylebu, dilysrwydd, dibynadwyedd a chymhwysedd athrawon. > Mae asesu modd cymysg yn nodwedd gyffredin arall, a hynny'n cynnwys defnydd priodol o brofion. > Rhoddir sylw cynyddol i ddibenion asesu a'r defnydd ohono, yn enwedig ei gyfraniad hanfodol at addysgu a dysgu. > Mae tystiolaeth yn dangos cydnabyddiaeth i'r angen am gysoni systemau, drwy wella'r synergedd rhwng trefniadau ar gyfer y cwricwlwm, asesu ac atebolrwydd. > Mae cydnabyddiaeth gynyddol bod meithrin capasiti mewn systemau a chapasiti athrawon yn rhan bwysig ac annatod o'r broses o ddiwygio'r cwricwlwm.
English: Key issues and challenges for the Review Taken together, all of this evidence indicates that the existing curriculum arrangements in Wales have some very real strengths upon which we can build - not least the pedagogy underpinning the Foundation Phase and the commitment to Welsh language and culture.
Welsh: 18 Y prif ystyriaethau a heriau i'r Adolygiad Gyda'i gilydd, mae'r holl dystiolaeth hon yn dangos bod rhai cryfderau gwirioneddol yn y trefniadau cwricwlwm presennol yng Nghymru y gallwn eu datblygu - yn bennaf oll, yr addysgeg sy'n sail i'r Cyfnod Sylfaen a'r ymrwymiad i'r Gymraeg a'i diwylliant.
English: However, the need for change is also very clear if we are to develop a curriculum which supports and enables world-class teaching and learning in the twenty-first century.
Welsh: Er hynny, mae'n glir iawn bod angen newid hefyd er mwyn datblygu cwricwlwm sy'n cynnal ac yn hwyluso addysgu a dysgu o'r radd flaenaf yn yr unfed ganrif ar hugain.
English: The evidence suggests that in developing the new curriculum a number of key issues and challenges must be addressed in relation to aims and purposes, structure, pedagogy and assessment.
Welsh: Mae'r dystiolaeth yn awgrymu bod angen ystyried nifer o faterion a heriau allweddol wrth ddatblygu'r cwricwlwm newydd mewn perthynas â nodau a dibenion, strwythur, addysgeg ac asesu.
English: A futher recurrent theme is the need to establish an effective change strategy to take forward any recommendations arising from the Review.
Welsh: Thema ychwanegol a gododd droeon yw'r angen i sefydlu strategaeth effeithiol ar gyfer newid er mwyn bwrw ymlaen ag unrhyw argymhellion a fydd yn codi o'r Adolygiad.
English: These themes are addressed in turn in the chapters which follow, together with the related evidence.
Welsh: Byddwn yn ymdrin â phob un o'r themâu hyn yn ei thro yn y penodau sy'n dilyn, ynghyd â'r dystiolaeth gysylltiedig.
English: Chapter 3: Purposes of the Curriculum This chapter explains why the Review proposes that there should be a straightforward, enduring statement of curriculum purposes for Wales.
Welsh: Pennod 3: Dibenion y Cwricwlwm Yn y bennod hon, rydym yn egluro pam y mae'r Adolygiad yn cynnig bod angen datganiad syml, parhaol am ddibenion cwricwlwm i Gymru.
English: It analyses and discusses relevant findings, policies and priorities that should inform the development of those purposes and finally sets out the Review's four proposed purposes.
Welsh: Mae'n dadansoddi ac yn trafod canfyddiadau, polisïau a blaenoriaethau a oedd yn berthnasol wrth ddatblygu'r dibenion hynny ac, yn olaf, yn disgrifio'r pedwar diben y mae'r Adolygiad yn eu cynnig.
English: Statements of aims or purposes are the starting point for curriculum specifications in many countries.
Welsh: Datganiadau o nodau neu ddibenion yw'r man cychwyn ar gyfer manylebau'r cwricwlwm mewn nifer o wledydd.
English: They typically relate to implications for the individual, for society and for the economy and set broad directions to guide subsequent decisions about structure and content.
Welsh: Gan amlaf, maent yn ymwneud â'r goblygiadau i'r unigolyn, i gymdeithas ac i'r economi ac yn pennu cyfeiriadau cyffredinol i'w dilyn wedyn wrth wneud penderfyniadau am strwythur a chynnwys.
English: In its recent review of school education in Wales10, the OECD found that Wales lacked a convincing overall set of aims and purposes and recommended that the Welsh Government should 'develop a shared vision of the Welsh learner, reflecting the government's commitment to quality and equity'.
Welsh: Yn ei adolygiad diweddar o addysg ysgol yng Nghymru10, canfu'r OECD nad oedd set o nodau a dibenion cyffredinol pendant wedi'i llunio ar gyfer Cymru ac roedd yn argymell y dylai Llywodraeth Cymru 'develop a shared vision of the Welsh learner, reflecting the government's commitment to quality and equity'.
English: Why are clear and agreed statements of purposes important?
Welsh: Pam y mae datganiadau clir a chytûn o ddibenion yn bwysig?
English: Such statements would: > mobilise the education community around a common mission > promote broad ownership of education and make the curriculum open to wide debate beyond the professional community > provide clarity about aspirations for the children and young people of Wales > emphasise the importance of longer-term outcomes for children and young people beyond specified knowledge, skills and understanding that a school is expected to deliver > provide a consistent point of reference for curriculum development, promoting coherence, progression and flow in learning intentions > establish a firm basis for determining priorities as pressures on the curriculum continue to build > guard against narrowing of the curriculum in response to short-term pressures > act as a consistent guide for the discriminating selection of content, experiences and pedagogy > provide the basis of necessary agreement among national and local government, schools and teachers about the desired overall direction, while allowing freedom to determine how the intentions will be achieved > promote the basis for focus and consistency in teacher professional development > provide a broad focus for accountability and improvement.
Welsh: Byddai datganiadau o'r fath: > yn cymell pawb ym maes addysg i ddilyn cenhadaeth gyffredin > yn hyrwyddo perchenogaeth eang ar addysg ac yn agor y ddadl ar y cwricwlwm i rai heblaw gweithwyr proffesiynol > yn egluro dyheadau ar gyfer plant a phobl ifanc Cymru > yn rhoi pwys ar ddeilliannau tymor hwy ar gyfer plant a phobl ifanc heblaw'r wybodaeth, sgiliau a dealltwriaeth benodedig y mae disgwyl i ysgolion eu cyflwyno > yn bwynt cyfeirio cyson ar gyfer datblygu'r cwricwlwm a fyddai'n hyrwyddo cydlyniant, dilyniant a hyblygrwydd mewn bwriadau dysgu > yn sail gadarn ar gyfer pennu blaenoriaethau wrth i'r pwysau ar y cwricwlwm barhau i gynyddu > yn amddiffyn y cwricwlwm rhag ei gyfyngu mewn ymateb i bwysau tymor byr > yn ganllaw cyson ar gyfer dethol cynnwys, profiadau ac addysgeg > yn sail ar gyfer sicrhau cytundeb angenrheidiol rhwng llywodraeth genedlaethol a lleol, ysgolion ac athrawon ynghylch y cyfeiriad cyffredinol arfaethedig, gan ganiatáu rhyddid i benderfynu ar y ffordd o gyflawni'r bwriadau > yn sail ar gyfer canolbwyntio a chysondeb yn natblygiad proffesiynol athrawon > yn ffocws cyffredinol ar gyfer atebolrwydd a gwella.
English: It is worth noting that there can be pitfalls which can mean that broad aims or purposes may have a limited relationship to the curriculum framework itself.
Welsh: 21 Mae'n werth nodi bod peryglon posibl a all gyfyngu ar y berthynas rhwng y nodau neu ddibenion cyffredinol a'r fframwaith cwricwlwm ei hun.
English: Aims can also be superseded by successive pragmatic decisions driven by political or logistical imperatives.
Welsh: Gall nodau gael eu disodli hefyd drwy benderfyniadau pragmataidd a wneir wedyn am resymau gwleidyddol neu logistaidd.
English: In practice, then, the taught curriculum can become very different from the espoused curriculum.
Welsh: Yn ymarferol, felly, gall y cwricwlwm a addysgir droi'n rhywbeth gwahanol iawn i'r cwricwlwm a fabwysiadwyd.
English: To avoid these pitfalls, statements of curriculum purpose need to be formulated carefully so that they have integrity, are clear and direct and become central to subsequent engagement and development; in that way they can shape the curriculum and suffuse practice.
Welsh: Er mwyn osgoi peryglon o'r fath, mae angen geirio datganiadau o ddibenion cwricwlwm yn ofalus fel y byddant yn egwyddorol, yn glir ac yn bendant ac yn dod yn elfen ganolog wedyn yn y broses ymgysylltu a datblygu; drwy wneud hyn, gallant bennu ffurf y cwricwlwm a lledaenu arferion.
English: Common understanding of why we are doing what we are doing is a powerful starting point from which to determine what it is we need to do and how we are going to do it.
Welsh: Mae cyd-ddealltwriaeth ynghylch pam yr ydym yn gwneud rhywbeth penodol yn fan cychwyn da ar gyfer pennu beth y mae angen ei wneud a sut y byddwn yn ei wneud.
English: What are the current aims of the curriculum?
Welsh: Beth yw nodau presennol y cwricwlwm?
English: The Education Act 2002 expresses aims in the form of general requirements as follows.
Welsh: Mae Deddf Addysg 2002 yn mynegi nodau ar ffurf gofynion cyffredinol fel a ganlyn.
English: Although such requirements provide a very worthwhile but general guide to the aims of the curriculum, they are not expressed in a form that is likely to have a direct impact on teaching and learning.
Welsh: Er bod gofynion o'r fath yn ganllaw gwerthfawr ond cyffredinol wrth bennu nodau'r cwricwlwm, nid ydynt wedi'u geirio mewn ffurf sy'n debygol o gael effaith uniongyrchol ar addysgu a dysgu.
English: How are curriculum purposes expressed elsewhere?
Welsh: Sut y mae dibenion cwricwlwm yn cael eu mynegi mewn lleoedd eraill?
English: There is a discernable shift from curriculum specifications based upon traditional subject disciplines towards the framing of purposes in terms of key competences, key skills, life skills, capabilities or capacities, for example in guidance from the European Union (EU), the United Nations Educational, Scientific and Cultural Organisation (UNESCO) and OECD.
Welsh: Gellir canfod newid oddi wrth fanylebau cwricwlwm wedi'u seilio ar ddisgyblaethau pwnc traddodiadol at lunio dibenion yn nhermau cymwyseddau allweddol, sgiliau allweddol, sgiliau bywyd, galluoedd neu fedrusrwydd, er enghraifft mewn canllawiau sydd wedi'u cynnig gan yr Undeb Ewropeaidd (UE), Sefydliad Addysg, Gwyddoniaeth a Diwylliant y Cenhedloedd Unedig (UNESCO) a'r OECD.
English: The agreement of the EU member states to endorse eight key competences encompassing citizenship, society, employment and personal effectiveness has influenced changes to curriculum specifications in countries across Europe.
Welsh: Mae'r cytundeb gan aelod-wladwriaethau'r UE i gymeradwyo wyth cymhwysedd allweddol sy'n cwmpasu dinasyddiaeth, cymdeithas, cyflogaeth ac effeithiolrwydd personol wedi dylanwadu ar newidiadau ym manylebau cwricwla mewn gwledydd ar draws Ewrop. >
English: > The United States and Australia have developed curriculum frameworks that are based on key skills/key competences. > In New Zealand, children and young people develop competency in thinking, using language, symbols and text, managing self, relating to others and participating and contributing. > In Scotland, the curriculum aims to develop four capacities in young Scots: to become successful learners, confident individuals, responsible citizens and effective contributors. > Curriculum statements generally take account of different aspects of a young person's development: as a well-rounded, personally effective individual and team member; as an ethical citizen and a member of an increasingly diverse society; as a member of the workforce and a creative contributor to the nation's economy; as a recipient of and contributor to national and international culture; and as a flexible, lifelong learner. > There is a trend towards emphasising the ability to apply learning across subjects and a disposition to do so effectively.
Welsh: Mae'r Unol Daleithiau ac Awstralia wedi datblygu fframweithiau cwricwlwm wedi'u seilio ar sgiliau allweddol/cymwyseddau allweddol. > Yn Seland Newydd, mae plant a phobl ifanc yn datblygu cymhwysedd meddwl, gan ddefnyddio iaith, symbolau a thestun, rheoli'r hunan, ymwneud ag eraill a chyfrannu a chyfranogi. > Yn yr Alban, mae'r cwricwlwm yn ceisio meithrin pedwar capasiti mewn pobl ifanc: dod yn ddysgwyr llwyddiannus, yn unigolion hyderus, yn ddinasyddion cyfrifol ac yn gyfranwyr effeithiol. > Fel arfer, bydd datganiadau cwricwlwm yn rhoi sylw i wahanol agweddau ar ddatblygiad y person ifanc: bod yn unigolyn ac yn aelod tîm sydd â chymeriad crwn ac sy'n bersonol effeithiol; bod yn ddinesydd egwyddorol ac yn aelod o gymdeithas fwyfwy amrywiol; bod yn aelod o'r gweithlu ac yn gyfrannwr creadigol i economi'r wlad; a bod yn un sy'n derbyn ac yn cyfrannu i ddiwylliant cenedlaethol a rhyngwladol; a bod yn ddysgwr hyblyg gydol oes. > Mae tuedd gynyddol i bwysleisio'r gallu i gymhwyso'r hyn a ddysgwyd ar draws pynciau, a'r anian i wneud hynny'n effeithiol.
English: The proposals in this Review take account of these trends and are designed to establish a firm and continuing relationship between defined purposes and learning and teaching processes. Recommendation 2.
Welsh: Lluniwyd y cynigion yn yr Adolygiad hwn ar ôl ystyried y tueddiadau hyn a'u pwrpas yw creu perthynas gadarn a pharhaus rhwng dibenion diffiniedig a phrosesau dysgu ac addysgu. Argymhelliad 2.
English: The school curriculum should be designed to help all children and young people to develop in relation to clear and agreed purposes.
Welsh: Dylai'r cwricwlwm ysgol gael ei gynllunio fel y bydd yn helpu pob plentyn a pherson ifanc i ddatblygu mewn perthynas â dibenion clir a chytûn.
English: The purposes should be constructed so that they can directly influence decisions about curriculum, pedagogy and assessment.
Welsh: Dylid llunio'r dibenion fel y gallant ddylanwadu'n uniongyrchol ar benderfyniadau ynghylch y cwricwlwm, addysgeg ac asesu.
English: Developing distinctive purposes of the curriculum for Wales The views gathered during the Review's extensive discussions with school leaders, teachers and other stakeholders help to begin to shape purposes for the curriculum in Wales.
Welsh: Datblygu dibenion neilltuol y cwricwlwm i Gymru Roedd y farn a gasglwyd yn ystod y trafodaethau helaeth rhwng Tîm yr Adolygiad ac arweinwyr ysgol, athrawon a rhanddeiliaid eraill wedi bod o gymorth wrth ddechrau llunio dibenion ar gyfer y cwricwlwm yng Nghymru.
English: For example, responses to the question in the call for evidence 'What are the three best things about education in Wales?'14 highlighted support for: > the principles enshrined in the UNCRC > an inclusive approach to education, including the commitment to the comprehensive school system > the Welsh language and culture > the community and civic role of schools in Wales' society > the health and well-being of our children and young people.
Welsh: Er enghraifft, roedd ymatebion i'r cwestiwn yn y cais am dystiolaeth, 'Beth yw'r tri pheth gorau am addysg yng Nghymru?'14 yn dangos cefnogaeth i'r canlynol: > yr egwyddorion sydd wedi'u hymgorffori yn y CCUHP > dull cynhwysol o ddarparu addysg, gan gynnwys yr ymrwymiad i'r system ysgolion cyfun > y Gymraeg a'i diwylliant > y gymuned a rôl ddinesig yr ysgolion mewn cymdeithas yng Nghymru > iechyd a lles ein plant a phobl ifanc.
English: The conclusions of the important set of reports of 'Task and Finish' groups commissioned by the Welsh Government also provide clear messages about their desired curriculum purposes.
Welsh: Mae'r casgliadau yn y set pwysig o adroddiadau gan grwpiau 'Gorchwyl a Gorffen' a gomisiynwyd gan Lywodraeth Cymru hefyd yn cyfleu negeseuon clir am eu dibenion cwricwlwm arfaethedig.
English: In particular: > the recommendation in the ICT Steering Group's report to the Welsh Government that digital literacy, or digital competence, is as important in the twenty-first century as literacy and numeracy > the independent Review of Welsh second language at Key Stages 3 and 4 which argues that 'The future of Welsh and Welsh culture is wholly dependent on transmitting the language to our young people' > the final report of the Cwricwlwm Cymreig, history and the story of Wales review group which states that 'The next national curriculum for Wales should take as its starting point the ideas and ideals embodied in the current Cwricwlwm Cymreig and build upon these as the foundation of the next National Curriculum for Wales rather than as an addition to it.
Welsh: Yn benodol: > yr argymhelliad yn adroddiad y Grŵp Llywio ar TGCh i Lywodraeth Cymru fod llythrennedd digidol, neu gymhwysedd digidol, yr un mor bwysig yn yr unfed ganrif ar hugain â llythrennedd a rhifedd > yr Adolygiad annibynnol o Gymraeg ail iaith yng Nghyfnodau Allweddol 3 a 4 sy'n dadlau bod 'dyfodol y Gymraeg a'r diwylliant Cymraeg yn llwyr ddibynnol ar drosglwyddo'r iaith i'n pobl ifainc' > adroddiad terfynol grŵp adolygu'r Cwricwlwm Cymreig, hanes a stori Cymru sy'n datgan y 'dylai'r fersiwn nesaf o'r cwricwlwm cenedlaethol i Gymru gymryd fel man cychwyn syniadau a delfrydau'r Cwricwlwm Cymreig presennol, gan adeiladu arnynt yn hytrach na'u trin fel atodiad.