ﻋﻤﻮﻣﻲ ﻣﺪﯾﺮ: ﻣﺤﻤﺪ ﻣﻮﺳﯽ اواب ډﯾﺰاﯾ: ﻫﺠﺮت اﻟﻠﻪ ﻣﯿﻮﻧﺪ ir :ﻋﻦ اﺑﯽ اﻣﺎﻣﺔ رﺿﯽ اﻟﻠﻪ ﻋﻨﻪ ان اﻟﻨﺒﯽ ﺻﻠﯽ ﻋﻠﯿﻪ وﺳﻠﻢ ﻗﺎل )اﺗﻘﻮا اﻟﻨﺎر وﻟﻮ ﺑﺸﻖ ﺮة( ژﺑﺎړﻩ: رﺳﻮل اﻟﻠﻪ ﺻﻠﯽ اﻟﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ وﺳﻠﻢ ﻓﺮﻣﺎﯾﲇ: )ﺣﺪﯾﺚ ﴍﯾﻒ( ﻟﻪ اور ﺨﻪ ﺎن وژﻏﻮرئ ﮐﻪ ﻪ ﻫﻢ د ﮐﺠﻮرې ﭘﻪ ﯾﻮه ﺗﻮﮐﻩ وی. او اړﻣﻨﻮ ﺗﻪ د د ﴎې ﻣﯿﺎﺷﺘﯥ ﺑﻨﺴــــ ﭘﯧــــﭙﻠﻮ، رﻧﻮراﻧﻮ، ﺑﯥ وزﻟﻮ ﻣﺮﺳﺘﯥ رﺳﻮﻟﻮ او ﺧﺪﻣﺖ ﮐﻮﻟﻮ ﭘﻪ ﻣﻮﺧﻪ اﯦــــﻮدل ﺷﻮی، ﺗﺮ ﻮ وﮐﻮﻻی ﳾ د ﺑﴩﭘﺎﻟﻨﯥ ﭘﺮ ﺑﻨﻴﺎد د ﻫﻎـــوی د اﻧﺴـﺎ ﮐﺮاﻣﺖ ﺳﺎﺗﻨﻪ وﮐی او د ﻫﻐﻮی د ﮐاووﻧﻮ، ﻏﻤﻮﻧﻮ او دردوﻧﻮ ﭘﯧﯽ ﺳـــــــــﭙﮏ ﮐی، ﮑﻪ دا ډول اﻧﺴــــﺎﻧﺎن ﻟﻪ دوه ﺣﺎﻟﺘﻮﻧﻮ ﺨﻪ ﭘﻪ ﻳﻮه ﺣﺎﻟﺖ ﮐﯥ ﺣﺘ ﻗﺮار ﻟﺮی، د ﻳﻮې ډﻟﯥ ﺣﺎﻟﺖ داﺳـﯥ وی، ﭼﯥ ﻫﻐﻮی ﻟﻪ ﻫﺮې ﺧﻮا ﻧﺎ ﻫﻴﻠﯥ وی او ﻫﯧ ﻟﻮر ﺗﻪ د ﺧﭙﻞ د ﺧﻼﺻـــﻮن ﻟﭙﺎره ﻻر ﻧﻪ ﻣﻮﻣﻲ، دا ﮑﻪ ﭼﯥ ﺧﭙﻞ روان ﻳﯥ ﻟﻪ ﻻﺳﻪ ورﮐی وی او ﻫﯧ ﻧﴚ ﮐﻮﻻی. ﺑﻠﻪ ﻫﻐﻪ ﭘﯧﭙﻠﯥ ډﻟﻪ ده، ﭼﯥ ډاډﻩ ده او ﻫﻴﻠﻪ ﻟﺮی، ﭼﯥ ﺧﺎﻣﺨﺎ ﺑﻪ ﻳﯥ ﻮک ﻣﺮﺳﺘﻪ ﮐﻮی. ﭘﻪ دواړو ﺣﺎﻟﺘﻮﻧﻮ ﮐﯥ ﻧﻮر اﻧﺴــﺎﻧﺎن ﭘﺪې ﻣﮑﻠﻒ دی، ﭼﯥ د ﻫﻐﻮی ﻻﺳﻨﻴﻮی وﮐی. داﺳﯥ اﻧﺴــﺎ ﻋﺎﻃﻔﻪ ﭘﻪ ﻮﻟﻮ اﻧﺴــﺎﻧﺎﻧﻮ ﮐﯥ ﭘﻪ ﺎﻧې ﻮﻪ ﭘﻪ ﻣﺴـــﻠﻧﺎﻧﻮ ﮐﯥ ﺷﺘﻪ، ﭼﯥ ﭘﺮوت اﻧﺴـــﺎن ﺑﻪ ﻟﻪ ﻻﺳﻪ ﻧﯿﴘ او ﭘﻪ ﭘﻮ ﺑﻪ ﻳﯥ دروی، ﻧﻮ ﮑﻪ ﺧﻮ ﻫﻢ ﻫﺮ ﺑای ﻣﺴـﻠن ﭘﻪ ﴎه ﻣﺮﺳـﺘﻪ وﮐی، ﺧﻮ ﭼﯥ دا ﻣﺮﺳـﺘﻪ دې ﻓﮑﺮ ﮐﯥ وی، ﭼﯥ ﻟﻪ ﺑﯥ وزﻟﻮ ﺑﻪ ﮐﻠﻪ ﮐﻮی، ﻨﻪ ﺑﻪ ﻳﯥ ﮐﻮی، ﻟﻪ ﭼﺎ ﴎه ﺑﻪ ﻳﯥ ﮐﻮی، رﻳــــــــــﺘﻮﻧﯽ ﻣﺴــﺘﺤﻖ ﺑﻪ ﻨﻪ ﻣﻮﻣﻲ، ﻫﻐﻪ ﭘﻮﺘﻨﯥ دی، ﭼﯥ د ﻣﺮﺳﺘﯥ د ﮐﯧﺪﻟﻮ ﭘﻪ وﺧﺖ ﺧﻨ واﻗﻊ ﮐﯧی، د ﻧﺎﺎﭘﻪ ﻃﺒﻴﻌﻲ ﭘﯧــــﻮ ﭘﻪ ﺻﻮرت ﮐﯥ د ﻫﺮ ﭼﺎ ﻫﻴﻠﻪ دا وی، ﭼﯥ ﻟ ﻳﺎ ډﯦﺮه ﻣﺮﺳـــــــــــﺘﻪ ﻣﯥ ﮐې وی، ﺧﻮ دا ﻮل ﻫﻐﻪ ﺗﺼـــــــﻤﻴﻤﻮﻧﻪ دی، ﭼﯥ ﻟﻪ وﺧﺖ ﺨﻪ وروﺳﺘﻪ ﻧﻴﻮل ﮐﯧی او ﮐﻪ ﻧﻴﻮل ﮐﯧی ﻫﻢ ﻳﻮ ﻣﻨﺴـــــﺠﻢ او ﺗﻨﻈﻴﻢ ﺷﻮی ﺷﮑﻞ ﻧﻠﺮی، ﻟﻮﻣﻧ اړﺗﻴﺎوې ﻧﻪ ﴎه ﻣﺦ ﮐﯧی، ﻟﻪ ﭼﺎ ﴎه ﭘﯧﮋ، د ﻣﺮﺳﺘﯥ ﭘﻪ وﯦﺸـــــﻠﻮ ﮐﯥ ﻟﻪ ﺳﺘﻮﻧﺰو ﻮ ﮐﺴــﺎﻧﻮ ﻮ ﻮ ﻠﻪ ﻣﺮﺳﺘﻪ ﮐې وی او ﻮک ﺗﺮې ﻣﺤﺮوم ﭘﺎﺗﯥ وی، ﭘﯧﮋ، ﻟﻪ ﮐﻧﻮ، ﻓﻌﺎﻟﻴﺘﻮﻧﻮ او ﺷـــــــــﻔﺎﻓﯿﺖ ﺨﻪ ﻳﯥ ﺎﻧﻮﻧﻪ ﺧﱪ ﮐی، ﻧﻮ ﻟﻪ دې اﻣﻠﻪ ﻻزﻣﻪ ده، ﭼﯥ ﻫﯧﻮادوال ﺧﭙﻠﻪ اﻓﻐﺎ ﴎه ﻣﻴﺎﺷــــــــﺖ و ﺧﺪﻣﺎ ﺎﻧﯥ ﻳﯥ وﭘﯧﮋ او ﭘﻪ ﭘﺎﻟﻴﺴ ﻳﯥ ﺎن ﭘﻮه ﮐی، ﭘﺪې اړﻩ د و رﻳﺎﺳﺖ ﺑﺸــــــﭙﻩ ﻣﻨﻩ ﺗﺮړﻩ ــﴍات ـې د نـتـاشــاﻓﻐﺎ ﴎې ﻣﻲ ﮐﻮی، ﺳـﺎﻳﺘﻮﻧﻪ، ﻣﺠﺎزی ﭘﺎﯥ، ﭘﻨﻠﺲ ورﻨ ﺟﺮﻳﺪه، دوه ﻣﻴﺎﺷــﺘﻨ ﻣﺠﻠﻪ او داﺳــــﯥ ﻧﻮرې ﻣﻄﺒﻮﻋﺎ ﺧﭙﺮوﻧﯥ ﻟﺮی، ﭼﯥ ﻫﯧﻮاد وال ﮐﻮﻻی ﳾ ﻟﻪ دې ﻟﻴﺎرې ﻟﻪ ﻳﺎدو ﻣﻮﺿـــــــﻮﻋﺎﺗﻮ ﺎن ﺧﱪ ﮐی او ﭘﺪې ډاډﻣﻦ ﳾ، ﭼﯥ ﴎه ﻣﻴﺎﺷــﺖ ﭘﻪ ﻫﺮ وﻻﯾﺖ ﮐﯥ د ﺎﻳﻨﺪه  ﭘﻪ درﻟﻮدﻟﻮ ﴎه او ﭘﻪ ﻫﺮه ﺎﻳﻨﺪه  ﮐﯥ د روزل ﺷﻮﻳﻮ رﺿﺎﮐﺎرﻧﻮ، روﻏﺘﻴﺎﭘﺎﻻﻧﻮ، ﻧﺮﺳﺎﻧﻮ، ﮐﺎرﮐﻮوﻧﮑﻮ، د ﺧﻮراﮐﻲ او ﻏ ﺧﻮراﮐﻲ ﻣﻮادو د ﻮداﻣﻮ او ﻧﻘﻠﻴﻪ وﺳﺎﻳﻠﻮ ﭘﻪ درﻟﻮدﻟﻮ ﴎه ﻫﺮه ﺷﻴﺒﻪ د ﭘﯧــــــﯥ ﭘﻪ ﻟﻮﻣﻧﻴﻮ ﺷﻴﺒﻮ ﮐﯥ ﻮاب وﻳﻨﯥ ﺗﻪ ﭼﻤﺘﻮ وی، د ﻫﯧﻮاد ﭘﻪ داﺳــﯥ ﺳــﻴﻤﻮ ﮐﯥ، ﭼﯥ ﺧﻠﮏ ﻳﯥ روﻏﺘﻮﻧﻮ ﺗﻪ ﭘﻪ اﻧ ﻧﴚـــــــــ رﺳﯧﺪی ﺛﺎﺑﺖ او ﺮﻨﺪه ﮐﻠﻴﻨﻴﮑﻮﻧﻪ ﻟﺮی، ﭘﻪ ﭘﻨﻪ ـآس وﻻﻳﺘﻮﻧﻮ ﮐﯥ ﻣﺮﺳـﺘﻮﻧﻮﻧﻪ ﻟﺮی، ﭼﯥ ﻫﻠﺘﻪ د ﺑﯥ ﴎﭘﺮﺳـﺘﻪ ﮐﻮرﻧﻴﻮ ﺳــﺎﺗﻨﻪ، ﭘﺎﻟﻨﻪ او روزﻧﻪ ﮐﯧـــی، ﻧﻮ ﭘﮑﺎر ده، ﭼـــﯥ د ﻫﯧﻮاد ﺑاﻳﺎن او ﻋﺎم وـــی اﻓﻐﺎ ﴎه ﻣﻴﺎﺷﺖ ﯾﻮ ﻏﻮره وﺳـﻴﻂ وﻲ او ﻟﻪ دې ﻻرې ﻟﻪ ﺑﯥ وزﻟﻮ ﴎه د ﻣﺮﺳـــﺘﯥ ﻟﭙﺎره ﻣ وﻧﻐﺎړی او ﺧﭙﻠﻪ ﻫﺮه وړﻩ او ﻏﻪ ﻣﺮﺳـــﺘﻪ اړﻣﻨﻮ ﺗﻪ ﭘﻪ ﺧﭙﻞ ﻣﻨﺎﺳـﺐ وﺧﺖ ورﺳـﻮی، دا ﺛﺎﺑﺘﻪ ﮐی، ﭼﯥ اﻓﻐﺎﻧﺎن ﻮل ﴎه وروﻧﻪ دی، داﺳــﯥ وروﻧﻪ، ﭼﯥ ﯾﻮه ﻟﻮﯦﺪﱄ ﺗﻪ د ﻣﺮﺳــﺘﯥ ډﯦﺮ ﻻﺳــﻮﻧﻪ وړاﻧﺪې ﮐﯧی، ﮑﻪ ﭼﯥ د ﻟﻮﯦﺪﱄ ﻻﺳـــــــﻨﻴﻮی ﭘﻪ وﻻړو وو ﺑﺎﻧﺪې ﴍﻋﻲ او اﻧﺴــﺎ ﺣﻖ دی او د اﻓﻐﺎ ﴎې ﻣﻴﺎﺷﺘﯥ ﻮﻟﻨﻪ ﻳﻮه داﺳﯥ ﻣﻌﺘﻤﺪه او ﻣﻌﺘﱪه ﻮﻟﻨﻪ ده، ﭼﯥ اﻣﺎﻧﺘﻮﻧﻪ ﺑﻪ ﺧﺎﻣﺨﺎ اﻫﻞ ﺗﻪ ﻳﯥ ﺳﭙﺎری. ادارهﴎﻟﯿﮑﻨﻪ د ﴎﭘﺮﺳﺖ ﻋﻤﻮﻣﻲ رﺋﻴﺲ ﻣﻮﻟﻮی ﻣﻄﯿﻊ اﻟﺤﻖ ﺧﺎﻟﺺ ﺳﻔﺮ د ﴎﭘﺮﺳﺖ ﻋﻤﻮﻣﻲ رﺋﻴﺲ ﻣﻮﻟﻮی ﻣﻄﯿﻊ اﻟﺤﻖ ﺧﺎﻟﺺ ﺳﻔﺮ د ﴎﭘﺮﺳﺖ ﻋﻤﻮﻣﻲ رﺋﻴﺲ ﻣﻮﻟﻮی ﻣﻄﯿﻊ اﻟﺤﻖ ﺧﺎﻟﺺ ﺳﻔﺮ د ذواﻟﻘﻌﺪې ﭘﻪ ۷۱ﻣﻪ د ﴎﯾﻼﻧﮑﺎ ﻫﯧﻮاد ﭘﻪ ﭘﻼزﻣﯧﻨﻪ ﮐﻮﳌﺒﻮ ﮐــــــــﯥ د ﺳﯿﻤﯥ ﻟﭙﺎره د ﻣﲇ ﻮﻟﻨﻮ د ﻧﯾﻮال ﻓﺪراﺳﯿﻮن د ﻣﴩ اﻟﺰاﻧــﺪر ﻣﯿﺘﯿﻮ ﭘﻪ اﻓﻐﺎﻧﺴـﺘﺎن، ﻫﻨﺪوﺳﺘﺎن، ﭘﺎﮐﺴــﺘﺎن، :ون د ﺟﻨﻮ آﺳﯿﺎ د ﻫﯧﻮادوﻧﻮ ﺑﻨﻠﻪ دﯾﺶ، ﻣﺎﻟﺪﯾﻒ، ﺑﻮﺗﺎن، ﻧﯿﭙﺎل او ﴎﯾﻼﻧﮑﺎ د ﻣﲇ ﻮﻟﻨﻮ د اﺳـــﺘﺎزو ﺗﺮﻣﻨ ﻩ ۳ ورﻨ ﻧﺎﺳﺘﻪ ﺗﺮﴎه ﺷﻮه. ﻧﺎﺳــﺘﯥ ﺗﻪ د اﻓﻐﺎ ﴎې ﻣﯿﺎﺷــﺘﯥ ﴎﭘﺮﺳـــﺖ ﻋﻤﻮﻣﻲ رﺋﯿﺲ ﻣﻮﻟﻮی ﻣﻄﯿﻊ اﻟﺤﻖ ﺧﺎﻟﺺ د اﻓﻐﺎ ﴎې ﻣﯿﺎﺷـﺘﯥ ﭘﺮ ﻓﻌﺎﻟﯿﺘﻮﻧﻮ، ﻻﺳـﺘﻪ راوړﻧﻮ او ﺷـﺘﻪ ﺳــﺘﻮﻧﺰو د ﺧﱪو ﺗﺮﻨ ووﯾﻞ"اﻓﻐﺎ ﴎه ﻣﯿﺎﺷــﺖ ﻮل ﻫﯧﻮاد ﮐﯥ ۳۷۱ ﺛﺎﺑﺖ او ﺮﻨﺪ روﻏﺘﯿﺎﯾـﻲ ﻣـﺮﮐـﺰوﻧﻪ ﻟـﺮی، ﭼـﯥ ﭘﻪ ﻮل ﻫﯧﻮاد ﮐﯥ ﺑﯧﻮزﻟﻮ وﮐو ﺗﻪ روﻏﺘﻴﺎﻳﻲ ﺧﺪﻣﺎت وړاﻧﺪې ﮐﻮی". ﺳـــــﻮری زړﻩ ﭘﻪ رﻧ د اﺧﺘﻪ ﻣﺎﺷـــــﻮﻣﺎﻧﻮ وړﯾﺎ درﻣﻠﻨﻪ ﮐﻮی او روان ﮐﺎل ﻧﻮﻣﻮړی ووﯾﻞ: "اﻓﻐﺎ ﴎه ﻣﯿﺎﺷـــــــﺖ ﯾﻮازﯾﻨ ﻣﲇ ﻮﻟﻨﻪ ده، ﭼﯥ د ﺗﻮاﻧﯧﺪﻟﯥ ﭘﻪ ﻫﯧﻮاد ﮐﯥ دﻧﻨﻪ ﺑﯧﻼﺑﯧﻠﻮ روﻏﺘﻮﻧﻮﻧﻮ ﮐﯥ ﺗﺮ ۰۰۲۱ ﻣﺎﺷـﻮﻣﺎن ﺗﺪاوی ﮐی." ﻫﻤﺪا رﻧﻪ ﺎﻏﲇ ﻣﻮﻟﻮی ﻣﻄﯿﻊ اﻟﺤﻖ ﺧﺎﻟﺺ ووﯾﻞ"اﻓﻐﺎﻧﺴــﺘﺎن ﺟو ﭙﻠﯽ او د ﺟو ﻟﻪ اﻣﻠﻪ ﭘﻪ ﮐﯥ ډﯦﺮ ﻣﺎﺷــﻮﻣﺎن ﯾﺘﯿن ﺷــﻮی، ـــﯥ ﮐﻮﻧې ﺷﻮی او زﯾﺎﺗﯥ ﮐﻮرﻧ ﺑﯥ ﴎﭘﺮﺳﺘﻪ ﭘﺎﺗﯥ دی، ﭼﯥ اﻓﻐﺎ ﴎې ﻣﯿﺎﺷــــﺘﯥ د دوی د ﭘﺎﻟﻨﯥ ﻟﭙﺎره ﻣﺮﺳــــﺘﻮﻧﻮﻧﻪ ﺗﺎﺳــــﯿﺲ ﮐی؛ ﭘﻪ ﯾﺎدو ﻣﺮﺳﺘﻮﻧﻮﻧﻮ ﮐﯥ ﯾﯥ دوی ﺗﻪ د اوﺳﯧﺪو، ﺧﻮراک، ـــﺎک، زده ﮐې او د ژوﻧﺪ اړﯾﻨﯥ اﺳﺎﻧﺘﯿﺎوې ﭼﻤﺘﻮ ﮐی او ﯾﻮ ﺷﻤﯧﺮ ﻧﻮرو اړﻣﻨﻮ ﮐﻮﻧو ﺗﻪ ﻳﯥ ﭘﻪ ﺧﭙﻠﻮ ﮐﻮروﻧﻮ ﮐﯥ دﻧﻨﻪ ﻣﯿﺎﺷﺘﻨ ﻧﻐﺪی ﻣﺮﺳﺘﻪ ﭼﻤﺘﻮ ﮐې." ﴎﯾﻼﻧﮑﺎ ﺗﻪ ﴎﯾﻼﻧﮑﺎ ﺗﻪ ﴎﯾﻼﻧﮑﺎ ﺗﻪ ﻧﻮﻣﻮړی ﻫﻤﺪا راز ووﯾﻞ"اﻓﻐﺎ ﴎه ﻣﯿﺎﺷــــــﺖ ﺑﯧﻼﺑﯧﻠﻮ وﻻﯾﺘﻮﻧﻮ ﮐﯥ ﻟﻪ ﺳــﻮاﻟﺮو ﴎه د ﻣﯿﺎﺷــﺘﻨ ﻧﻐﺪی ﻣﺮﺳــﺘﯥ ﺑﻬﯿﺮ ﭘﺮ ﻣﺦ وړی او د روا ــﯿﻨﻪ او ﻧﺎرﯾﻨﻪ ﻧﺎروﻏﺎﻧﻮ د ﺳــﺎﺗﻨﯥ او درﻣﻠﻨﯥ ﻟﭙﺎره ﻮ ﻣـﺮﮐﺰوﻧﻪ ﻟﺮی، ﭼﯥ ﺗﯧﺮو ﻮ ﻣﯿﺎﺷـﺘﻮ ﮐﯥ ﻣﻮ ﭘﻪ دﻏﻮ ﻣﺮﮐﺰوﻧﻮ ﮐﯥ د ډﯦﺮو ﻧﺎروﻏﺎﻧﻮ درﻣﻠﻨﻪ ﮐې او ﻟﻪ ﺳﺎﳌﯥ روﻏﺘﯿﺎ وروﺳﺘﻪ ﻣﻮ ﻟﺴـــــــــــﻮﻧﻪ ﺗﻨﻪ ﺧﭙﻠﻮ ﮐﻮروﻧﻮ ﺗﻪ اﺳﺘﻮﱄ او اوس ﻋﺎدی ژوﻧﺪ ﮐﻮی". ﺎﻏﲇ ﻣﻮﻟﻮی ﻣﻄﯿﻊ اﻟﺤﻖ ﺧﺎﻟﺺ اﻓﻐﺎ ﴎې ﻣﯿﺎﺷﺘﯥ ﺗﻪ ور ﭘﯧــــﻮ "د اﻓﻐﺎﻧﺴـــــﺘﺎن ﻏﺮﻧﯽ ﺟﻐﺮاﻓﯿﻮی ﻣﻮﻗﻌﯿﺖ ﻟﻪ :ﺳﺘﻮﻧﺰو ﺗﻪ ﭘﻪ اﺷﺎره ووﯾﻞ ﻧﻮرو ﻫﯧﻮادوﻧﻮ ﴎه ﺗﻮﭘﯿﺮ ﻟﺮی، ډﯦﺮو ﺳﯿﻤﻮ ﮐﯥ ﻣﻮاﺻﻼ ﺳﯿﺴـﺘﻤﻮﻧﻪ ﻟﻪ ﻣﻨﻪ ﺗﻠﲇ، ﭼﯥ ﻟﻪ ﻫﻤﺪې اﻣﻠﻪ ﻟﯿﺮې ﭘﺮﺗﻮ ﺳــــــﯿﻤﻮ ﮐﯥ وو ﺗﻪ د ژوﻧﺪ اﺳﺎﳼ ﺧﺪﻣﺎت وړاﻧﺪې ﮐﻮل ﺧﻮرا ﺳﺘﻮﻧﺰﻣﻦ ﮐﺎر دی او زﯾﺎت ﻟﺖ ﺗﻪ اړﺗﯿﺎ ﻟﺮی؛ دا ﭼﯥ د اﻓﻐﺎ ﴎې ﻣﯿﺎﺷــﺘﯥ د ﮐﺎر ﺳـــﺎﺣﻪ ﭘﺮاﺧﻪ ده، ﺧﻮ اﻣﮑﺎﻧﺎت ﯾــﯥ ﮐﻢ دی، ﻧﻮ ﻻزﻣﻪ ده ﻧــﯾﻮال ﭘﻪ ﯾﺎدو ﺑــﺮﺧﻮ ﮐـــﯥ زﻣﻮﻧـــ ﻫﻤﮑﺎرۍ او ﻻﺳﻨﯿﻮی ﺗﻪ را وړاﻧﺪې ﳾ". ﭘﻪ ورﺗﻪ وﺧﺖ ﮐــــﯥ د ﴎﯾﻼﻧﮑﺎ ﭘﻼزﻣﯧﻨﻪ ﮐﻮﳌﺒﻮ ﮐــــﯥ د اﻓﻐﺎ ﴎې ﻣﯿﺎﺷـﺘﯥ ﴎﭘﺮﺳــﺖ ﻋﻤﻮﻣﻲ رﺋﯿﺲ ﻣﻮﻟﻮی ﻣﻄﯿﻊ اﻟﺤﻖ ﺧﺎﻟﺺ د آﺳــﯿﺎ ﻟﻪ ﻣﺴــﺆﻟﯥ ﮐﺮﯾﺴـــﯿﻦ ﺳﯿﭙﻮﻻ ﴎه اﻓﻐﺎﻧﺴـــﺘﺎن ﴎه د ICRC ﻟﭙﺎره د ﺑﴩی ﻣﺮﺳﺘﻮ ﭘﻪ اړﻩ ﻧﺎﺳﺘﻪ ﺗﺮﴎه ﮐﻩ. ﻧﺎﺳـﺘﻪ ﮐﯥ د اﻓﻐﺎ ﴎې ﻣﯿﺎﺷـﺘﯥ ﴎﭘﺮﺳــﺖ ﻋﻤﻮﻣﻲ رﺋﯿﺲ ــﺎﻏﲇ "اﻓﻐﺎﻧﺴﺘﺎن ﮐﯥ وی ﻟﻪ ﻮ ﺳﺘﻮﻧﺰو :ﻣﻮﻟﻮی ﻣﻄﯿﻊ اﻟﺤﻖ ﺧﺎﻟﺺ ووﯾﻞ ﴎه ﻣﺦ دی؛ ﻟﻪ ﻫﻤﺪې اﻣﻠﻪ ﺟﺪی اړﺗﯿﺎ ده، ﭼﯥ دې ﺳـــﺨﺖ وﺧﺖ ﮐﯥ "روان ﮐﺎل ﮐـﯥ ﻣﻮ د ﻋﺎدی ﻓﻌﺎﻟﯿﺘﻮﻧﻮ ﺗـﺮﻨ ـﺮﮐــﺰ د ﯾﯥ ﭘﻪ ﺳﻤﻪ ﺗﻮﻪ ﻻﺳﻨﯿﻮی وﳾ". :ﻧﻮﻣﻮړی ووﯾﻞ ﮐﻮﻧو ﭘﺮ ﻻﺳــﻨﯿﻮی، ﻟﻪ ﺳـــﻮاﻟﺮو ﴎه ﭘﺮ ﻣﺮﺳـــﺘﻪ، د روا ﻧﺎروﻏﺎﻧﻮ ﭘﺮ ﺳـﺎﺗﻨﻪ او ﭘﺎﻟﻨﻪ او د ﺳــﻮری زړﻩ ﭘﻪ رﻧ د اﺧﺘﻪ ﻣﺎﺷــﻮﻣﺎﻧﻮ ﭘﺮ درﻣﻠﻨﻪ دی، ﭼﯥ دا ﻮﻟﯥ ﺑﺮﺧﯥ ﭘﺮاخ ﻟـﺖ ﺗﻪ اړﺗﯿﺎ ﻟﺮی؛ ﻣﻮږ د ﻧۍ ﭘﺮ ﻫﯧﻮادوﻧﻮ او ﺧﯿﺮﯾﻪ ﺑﻨﺴـﻮﻧﻮ ﻏ ﮐﻮو، ﭼﯥ اﻓﻐﺎ ﴎې ﻣﯿﺎﺷﺘﯥ ﺗﻪ دې ﺳﺨﺖ وﺧﺖ ﮐﯥ د ﻣﺮﺳﺘﯥ ﻻس ورﮐی". "ﯾﻮ ﺷــﻤﯧﺮ ﻣﺮﺳــﺘﻪ ﮐﻮوﻧﮑﻲ :ـﺎﻏﲇ ﻣﻮﻟﻮی ﻣﻄﯿﻊ اﻟﺤﻖ ﺧﺎﻟﺺ ووﯾﻞ ﻏﻮاړی ﻣﻮﻧ ﺗﻪ ډﯦﺮو ﺑﺮﺧﻮ ﮐﯥ د ﻣﺮﺳـﺘﯥ ﻻس راﮐی، ﺧﻮ د ﻧﯾﻮال ﺑﺎﻧﮏ د ﺑﻨــــﺪﯾﺰوﻧﻮ ﻟﻪ اﻣﻠﻪ ﻧﴚ ﮐﻮﻟﯽ ﺧﭙﻠﯥ ﻣﺮﺳﺘﯥ ﻣﺴـﺘﻘﯿﻢ اﻓﻐﺎﻧﺴـﺘﺎن ﺗﻪ راوﻟﯧـــی، ﭼـــﯥ دې ﮐﺎر زﻣﻮږ ﮐﺎروﻧﻪ ﻟﻪ ﺧﻨ او ﻨ ﴎه ﻣﺦ ﮐـــی". "ددې ﺳــﺘﻮﻧﺰې د ﺣﻞ ﭘﻪ ﻣﻮﺧﻪ ﻣﻮ ﺑﯿﺎ ﺑﯿﺎ ﻫﻪ ﮐې، ﺧﻮ :ﻧﻮﻣﻮړی ووﯾﻞ ﮐﻮﻣﻪ ﻣﺜﺒﺘﻪ ﭘﺎﯾﻠﻪ ﯾﯥ ﻧﺪه ورﮐې". ﻣﺴــﺆﻟﯥ ﮐﺮﯾﺴــﯿﻦ ﺳﯿﭙﻮﻻ د ﺎﻏﲇ ICRC ﻧﺎﺳﺘﻪ ﮐﯥ د آﺳﯿﺎ ﻟﭙﺎره د "ﻣﻮږ ﻫﯥ ﮐﻮو؛ ﺗﺮﻮ :ﻣﻮﻟﻮی ﻣﻄﯿﻊ اﻟﺤﻖ ﺧﺎﻟﺺ د ﺧﱪو ﭘﻪ ﺗﺎﺋﯿﺪ ووﯾﻞ اﻓﻐﺎﻧﺴــــــــﺘﺎن ﺗﻪ د ﮐﺎﰲ ﻣﺮﺳﺘﻮ د ﺟﻠﺐ ﭘﻪ ﻣﻮﺧﻪ ﻧﻮی ﻣﺮﺳﺘﻪ ﮐﻮوﻧﮑﻲ راﺟﻠﺐ ﮐو او اﻓﻐﺎﻧﺴــﺘﺎن ﺗﻪ د ﭘﯿﺴـــﻮ ﭘﺮ ﻟﯧد د ﺑﻨﺪﯾﺰ ﻣﻮﺿﻮع ﺗﻪ د ﺣﻞ ﻻرې ﭘﯿﺪا ﮐو، ﭼﯥ ﭘﻪ ﻫﻤﺪې ﻣﻮﺧﻪ ﻣﻮ ﭘﻪ وار وار ﻟﻪ ﻣﺴـــــــــﺆﻟﯿﻨﻮ ﴎه ﺧﱪې ﮐی او دې ﺑﺮﺧﻪ ﮐﯥ ﺑﻪ ﺧﭙﻠﯥ ﻫﯥ ﻻ ﻧﺪۍ ﮐو." "ﻣﻮږ ﮐﻮ ﮐﻮو د ﻣﺮﺳـﺘﻮ د ﺟﻠﺐ ﭘﻪ ﻣﻮﺧﻪ د ﻋﺮ ﻧۍ :ﻧﻮﻣﻮړې ووﯾﻞ ﻫﯧﻮادوﻧﻮ ﺗﻪ ﻫﻢ ﻣﺨﻪ ﮐو او ﻫﻐﻮی د اﻓﻐﺎﻧﺴــــــــــﺘﺎن راﺗﻠﻮﻧﮑﻲ ﻣﺮﺳﺘﻪ ﮐﻮوﻧﮑﻲ ﮐو، ﮑﻪ دې ﺑﺮﺧﻪ ﮐﯥ ﴍﯾﮑﯥ ﻫﻤﮑﺎرۍ ﺗﻪ اړﺗﯿﺎ ده". 1 د اﻓﻐﺎ ﴎې ﻣﯿﺎﺷﺘﯥ دوه ﻣﯿﺎﺷﺘﻨ ﺧﭙﺮوﻧﻪ ﻳﻮه زورور دروﻧﺪ ﻏ ورﭘﺴـﯥ د ﻣﺎﺷﻮﻣﺎﻧﻮ او ﯿﻨﻪ و ﺳﻮﯾﻮ ﮐﯾﮑﻮ ﻟﻪ دراﻧﻪ ﺧﻮﺑﻪ راﭘﺎﻮ، ﺑﻬــﺮ راووﺗﻢ، زﻣﻮږ ﮐﻮر ﻟﻪ ﮐﲇ ﻟــ ﻪ ﭘﻪ ﺑــﺮه .دی، ﻻﻧﺪې ﻣﻨې وې، ﮐﻮز ﮐﲇ ﺗﻪ ﻣﯥ ﻣﻨﻩ ﮐﻩ د ژوﺑﻠﻮ زﯿﺮوﯾﻮ، د ﻣﺎﺷــﻮﻣﺎﻧﻮ او ﺗﻮر ﴎو ﮐﯾﮑﻮ او د ﺣﯿﻮاﻧﺎﺗﻮ ﺑﻐﺎرو د اﻧﺴﺎن ﺣﻮاس وډول، دې ﺗﻪ ﺑﻪ ﺣﯿﺮان ﺷﻮې، ﭼﯥ ﻟﻪ ﮐﻮم ﺎﯾﻪ .ﻳﯥ ﭘﻴﻞ ﮐم د ﻧﯦﺪﱄ ﭼﺖ ﺗﺮ ﺑﺎزواﻧﻮ ﻻﻧﺪې ﻣﺎﺷﻮﻣﯥ )رﻣﻀــــــــــــﺎﻧﯥ( د ژوﻧﺪ :وروﺳﺘ ﺟﻤﻠﻪ ﺗﮑﺮاروﻟﻪ !ـ ﺑﺎﺑﺎ ! ﻣﺎ وژﻏﻮره، ﺧﻮﻟﯥ ﺗﻪ ﻣﯥ ﺧﺎورې راﻏﻠﯥ ﺑﺎﺑﺎ د ﻧﺴـﮑﻮر ﺷﻮی دﯾﻮال ﻟﻪ ﺧﺎورو ﺨﻪ د ﺎن را اﯾﺴــﺘﻠﻮ ﻧﺎﮐﺎﻣﻪ :ﻫﻪ وﮐﻩ او د ﻋﺬر ﭘﻪ ﻟﻬﺠﻪ ﻳﯥ ژړوﻧﮑﻲ اﻟﻔﺎظ ﻟﻪ ﺧﻮﻟﯥ راووﺗﻞ !ـ ﻣﺎﺷﻮﻣﻪ وژﻏﻮرئ، ﮐﻪ زه ﺷﻬﯿﺪ ﺷﻢ، ﭘﺮوا ﻧﻪ ﻟﺮی ﺧﻮ، د ﺗﻘﺪﯾﺮ ﭘﺮﯦﮑﻩ ﺑﻠﻪ وه، ﺑﺎﺑﺎ وژﻏﻮرل ﺷﻮ او ﻣﺎﺷﻮﻣﻪ ﺷﻬﯿﺪه ﺷﻮه. ﺳﻬﺎر ﺷﻮ. د ﻣﺎﺷﻮﻣﯥ )رﻣﻀـﺎﻧﯥ( ﭘﻪ ﺷﻤﻮل د ﺑﺎﺑﺎ ) ﻣﺤﻤﺪ رﺳﻮل( ﻟﻪ ﮐﻮره ﺷــــﭙﺎړس ﺟﻨﺎزې ووﺗﯥ او ﺑﺎﺑﺎ ﭘﻪ ﺧﺎﱄ ﻣﯿﺪان، ﺑﯥ ﮐﻮره او ﺑﯥ .ﮐﺴﻪ ﭘﺎﺗﯥ ﺷﻮ زﻟﺰﻟﯥ د ﭘﮑﺘﯿﮑﺎ وﻻﯾﺖ، ﯿﺎن وﻟﺴـﻮاﻟ، ﺗﺸــﻨﮑﻲ ﮐﻠﯽ ﻟﻪ ﻤﮑﯥ ﻳﻮﺎی ﯿﻨﯥ ﻧﺎاﺷﻨﺎ ﺧﻠﮏ ﭼﯥ ﺑﮑﺴﻮﻧﻪ ﻳﯥ ﭘﻪ ﺷﺎ و، ﮐﲇ ﺗﻪ راﻏﻠﻞ. ﴎه ﻫﻮار ﮐی و، د ﳌﺮ راﺧﺘﻮ ﴎه ﺳــــﻢ، د ﺳـــــﯿﻤﯥ ﻟﻪ ﺧﻠﮑﻮ ﴎه .دوی ﺎﻧﻮﻧﻪ د اﻓﻐﺎ ﴎې ﻣﯿﺎﺷﺘﯥ رﺿﺎﮐﺎران ﻣﻌﺮﰲ ﮐﻮل ﺷﻬﯿﺪان ﻳﯥ ﻟﻪ ﺧﺎورو را واﯾﺴـﺘﻞ، د ژوﺑﻠﻮ او زﺧﻤﯿﺎﻧﻮ ﭘﻪ زﺧﻤﻮﻧﻮ ﻳﯥ ﭘـ وﻟﻮﻟـﯥ، ﯾﺨﻨـﻲ زﯾﺎﺗﻪ وه، ﺑﺎران ﻻ ﻫﻢ ﺧﭙﻞ زړﻩ ﻧﻪ و ﯾﺦ ﮐـی، ﻣﺎﺷﻮﻣﺎﻧﻮ ﭼﯥ ﻟﻪ ﺑﯧﺎه راﻫﯿﺴـــــﯥ ﻳﯥ ﻪ ﻧﻪ و ﺧﻮړﱄ، ژړل، دوی ورﺗﻪ ﻟﻪ ﺎﻧﻮ ﴎه ﻟﻮﻣ ﺧﻮراﮐﻲ ﺗﻮﮐﻲ راوړی و، ﮐﻮروﻧﻪ ﭘﻪ ﺑﺸـــﭙ ډول وﯾﺠﺎړ و، دوی ﺧﯧﻤﯥ ودروﻟﯥ او ﻟ وروﺳـــﺘﻪ ﻳﯥ ﻫﻐﻪ ﺳــــﺨﺖ .ﭙﯿﺎن ﭼﯥ ﺑﯧﻧ درﻣﻠﻨﯥ ﺗﻪ اړ و، ﮐﺎﺑﻞ ﺗﻪ اﻧﺘﻘﺎل ﮐل ﻪ ﻣﻮده وروﺳﺘﻪ ﯾﺎد ﮐﺴــﺎن ﺑﯿﺎ راﻏﻠﻞ، ﮐﲇ ﮐﯥ ﻳﯥ د ﺧﭙﺮﯦﺪوﻧﮑﯥ ﻧﺎروﻏـ د ﻣﺨﻨﯿﻮی ﻟﭙﺎره ﮐﻠﯿﻨﯿﮏ ﺟﻮړ ﮐـ او ـﺮﻨﺪه روﻏﺘﯿﺎﯾــﻲ ﯿﻤﻮﻧﻮ ﮐﻮر ﭘﻪ ﮐﻮر د ﻧﺎروﻏﺎﻧﻮ درﻣﻠﻨﻪ ﴍوع ﮐﻩ. او ﺑﻞ ﻴﻢ ﻳﯥ د ﻫﻐﻮ ﺧﻠﮑﻮ ﻧﻮﻣﻮﻧﻪ ﺎن ﴎه ﺛﺒﺖ ﮐـل، ﭼـﯥ ﮐﻮروﻧﻪ ﯾــﯥ ﻧــﯦﺪﱄ و او د ﯾﻮﻧﯿﻢ ﮐﺎل ﭘﺮﻟﭙﺴﯥ ﻫﻮ وروﺳﺘـــﻪ ﻳﯥ دا دی ﻣــﻮږ ﺗـﻪ ﭘـــﻪ ﻋﴫی .ﺳﯿﺴﺘﻢ ﺟﻮړ ﺷﻮی ﮐﻮروﻧﻪ وﺳﭙﺎرل ﻧﻮﻣﻮړې ووﯾﻞ: "ﻣﻮږ ﮐﻮـ ﮐﻮو د ﻣﺮﺳـﺘﻮ د ﺟﻠﺐ ﭘﻪ ﻣﻮﺧﻪ د ﻋﺮ ﻧۍ ﻫﯧﻮادوﻧﻮ ﺗﻪ ﻫﻢ ﻣﺨﻪ ﮐو او ﻫﻐﻮی د اﻓﻐﺎﻧﺴـــــــﺘﺎن راﺗﻠﻮﻧﮑﻲ ﻣﺮﺳـﺘﻪ ﮐﻮوﻧﮑﻲ ﮐو، ﮑﻪ دې ﺑﺮﺧﻪ ﮐﯥ ﴍﯾﮑﯥ ﻫﻤﮑﺎرۍ ﺗﻪ اړﺗﯿﺎ ده". :درﻪ ﺑﺮﺧﻪ ــ د ﻣﮑﺎن ﻟﻪ ﭘﻠﻮه د ﺑﴩدوﺳﺘﺎﻧﻪ ﺣﻘﻮﻗﻮ د ﺗﻄﺒﻴﻖ ﺳﺎﺣﻪ د ﻣﮑﺎن ﻟﻪ ﭘﻠﻮه د ﺑﴩـدوﺳﺘﺎﻧﻪ ﺣﻘﻮﻗﻮ د ﺗﻄﺒﻴﻖ ﺳﺎﺣﯥ ﺨﻪ ﻣﻮﺧﻪ ﻫﻐﻪ ﺳﻴﻤﯥ دی، ﭼﯥ ﻫﻠﺘﻪ د ﻋﺴـﮑﺮی ﻗﻮت اﺳﺘﻌل ﺗﻪ اﺟﺎزه ﻧﺸـﺘﻪ، ﭘﺪې ﴎه د ﻋﺴـــــــﮑﺮی اﻫﺪاﻓﻮ او ﻣﺪ اﻫﺪاﻓﻮ وﯦﺶ ﻣﻨﺘﻪ راﻲ، ﭼﯥ د ﻋﺴـﮑﺮی اﻫﺪاﻓﻮ ﭘﺮ وړاﻧﺪې د ﻋﺴـﮑﺮی ﻗﻮت ﻣﺠﺎز او د ﻣﺪ اﻫﺪاﻓﻮ ﭘﺮ وړاﻧﺪې د ﻋﺴﮑﺮی ﻗﻮت اﺳﺘﻌل ﻏ ﻣﺠﺎز دی. ۱ – ﻋﺴﮑﺮی اﻫﺪاف: ﻟﺪې ﺨﻪ ﻣﻮﺧﻪ ﻫﻐﻪ اﻣﺎﮐﻦ دی، ﭼﯥ ﭘﻪ ﻋﺴـﮑﺮی ﻓﻌﺎﻟﻴﺘﻮﻧﻮ ﮐﯥ ﻓﻌﺎﻟﻪ وﻧﻩ ﻟـﺮی، دا وﻧﻩ ﻳـﯥ د ﻃﺒﻴﻌﺖ، ﻣﻮﻗﻌﻴﺖ، ﻣﻮﺧـﯥ، ﮐﺎروﻧــﯥ او ﻳﺎ ﻧﻮرو ﻻﻣﻠﻮﻧﻮ ﻟﻪ ﮐﺒﻠﻪ وی، ﭼــﯥ د دې اﻣﺎﮐﻨﻮ ﻟﻪ ﻣﻨﻪ وړل، ﻧﻴﻮل او ﻳﺎ ﻟﻪ ﮐﺎره ﻏﻮرﻮل ﻋﺴﮑﺮی ﻫﺪف ﻞ ﮐﯧی. ۲ – ﻣﺪ اﻫﺪاف: دا ﻫﺎﻏﻪ اﻣﺎﮐﻦ دی، ﭼﯥ ﻋﺴـﮑﺮی ﻣﻮﺧﻪ ﻧﻪ وی، ﭘﻪ ﻋﺴـﮑﺮی ﻓﻌﺎﻟﻴﺘﻮﻧﻮ ﮐﯥ، د ﻃﺒﻴﻌﺖ، ﻣﻮﻗﻌﻴﺖ، ﻣﻮﺧﯥ او ﮐﺎروﻧﯥ ﻟﻪ ﺣﻴﺜﻪ وﻧﻩ وﻧﻠﺮی. د ۷۷۹۱ز اﻟﺤﺎﻗﻴﻪ ﭘﺮوﺗﻮﮐﻮﻟﻮﻧﻮ ﻻﻧﺪې ﺳـــــــﻴﻤﯥ ﻣﺪ اﻫﺪاف اﻋﻼن ﮐی: زراﻋﺘﻲ ﺳﻴﻤﯥ، ﻏﺬاﻳﻲ ﻣﻮاد، ﺻﺤﻲ ﻣﻮاد، د ﺎک ﭘﺎﮐﯥ اوﺑﻪ او....۱ – ﻫﻐﻪ ﺳﻴــــﻤﯥ، ﭼـﯥ ﻟـﻪ ﻫـﻐﯥ ﭘـﺮﺗﻪ ﻣﺪﻧﻴﺎن ژوﻧﺪ ﻧﴚ ﮐﻮﻻی، ﻟﮑﻪ ۲ – ﮐﻠﺘﻮری، دﻳﻨﻲ او ﻋﺒﺎدت ﺎﻳﻮﻧﻪ. ۳ – ﻃﺒﻴﻌﻲ ﭼﺎﭘﯧﺮﻳﺎل. ۴ –  ﻣﻴﺸﺘﯥ ﺳﻴﻤﯥ. ۵ – روﻏﺘﻴﺎﻳﻲ ﻣﺮﮐﺰوﻧﻪ. ﻠﻮرﻣﻪ ﺑﺮﺧﻪ ــ د زﻣﺎن ﻟﻪ ﭘﻠﻮه د ﺑﴩدوﺳﺘﺎﻧﻪ ﺣﻘﻮﻗﻮ د ﺗﻄﺒﻴﻖ ﺳﺎﺣﻪ: د زﻣــﺎن ﻟــﻪ ﭘـﻠـﻮه ﻫﻐﻪ وﺧﺖ د ﺑﴩدوﺳﺘﺎﻧﻪ ﺣﻘﻮﻗﻮ د ﺗﻄﺒﻴﻖ وﺧﺖ ﭘﯿﻞ ﮐﯧی، ﭼﯥ وﺳــــــــﻠﻮال ﺑﺮﻳﺪ ﺗﺮ ﴎه ﳾ، ﺑﺮاﺑﺮه ﺧﱪه ده ﮐﻪ دا ﺑﺮﻳﺪ د ﺟې ﻟﻪ اﻋﻼن ﴎه وی او ﮐﻪ ﻏ اﻋﻼن ﺷﻮې ﺟﻩ وی. او ﻫﻐﻪ وﺧﺖ ﻳﯥ ﺗﻄﺒﻴﻖ ﻣﺘﻮﻗﻒ ﮐﯧـی، ﭼـﯥ ﮐﻠﻪ ﻧﻈﺎﻣـﻲ ﻋﻤﻠﻴﺎت ﭘﺎی ﺗﻪ ورﺳﯧی، اﻟﺒﺘﻪ د اﺷـﻐﺎل ﭘﺮ ﻣﻬﺎل ﻫﻐﻪ وﺧﺖ ﻣﺘﻮﻗﻒ ﮐﯧی، ﮐﻠﻪ ﭼﯥ د ﻋﺴـﮑﺮی ﻋﻤﻠﻴﺎﺗﻮ ﺨﻪ ﻳﻮ ﮐﺎل ﺗﯧﺮ ﳾ او ﻧﻮی ﻧﻈﺎﻣﻲ ﻋﻤﻠﻴﺎت ﻧﻪ وی راﻣﻨﺘﻪ ﺷﻮی. او ﺑﻴﺎ د ﺑﻨﺪﻳـﺎﻧﻮ اړوﻧﺪ ﺑﴩدوﺳﺘﺎﻧﻪ ﺣﻘﻮق ﺗﺮ ﻫﻐﯥ د ﺗﻄﺒﻴﻖ وړ دی، ﭼﯥ ﺑﻨﺪﻳﺎن ازاد ﳾ او ﺧﭙﻞ وﻃﻦ ﺗﻪ ﺳﺘﺎﻧﻪ ﳾ. اﻹﴎاء - اﻵﻳﺔ ٠٧ : ﻣﻌﻨﯽ و ﻣﻔﻬﻮم واژه ﮐﺮاﻣﺖ ﮐﺮم، ﮐﺮاﻣﺔ ﯾﮏ واژۀ ﻣﻔﺮد و ﻣﺼـــــــﺪر ﻣﯿﺒﺎﺷﺪ ﮐﻪ اﺣﱰام ﺷﺨﺺ ذات ﺧﻮدش را ﻣﻌﻨﺎ ﻣﯿﺪﻫﺪ ﻳﻌﻨﯽ ﯾﮏ ﺷﺨﺺ اﺣﺴــــــﺎس ﺑﻪ ﴍف و ارزش ﻫﺎی ﺷﺨﺺ ﺧﻮد را ﻃﻮر داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ ﮐﻪ اﮔﺮ از آن ﮐﺎﺳـﺘﻪ ﺷـﻮد ﻣﺘﺄﺛﺮ و ﻣﺘﺄ ﮔﺮدد. اﻻﮐﺮام و اﻟﺘﮑﺮﯾﻢ: ﻣﻨﺎﻓﻊ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺷﮑﻞ اﮐﺮام ﺑﻪ اﻧﺴــﺎن داده ﺷﺪه ﺑﺎﺷﺪ، ﯾﻌﻨﯽ ﭼﻨﺎن ﻧﻔﻊ ﮐﻪ در آن ﺧﺪﺷﻪ ﻧﺒﺎﺷـﺪ، ﻳﺎ اﯾﻨﮑﻪ ﺑﻪ او ﭼﯿﺰ ﮐﺮﯾﻢ ﯾﻌﻨﯽ ﴍﯾﻒ داده ﺷﻮد. اﯾﻦ واژﻩ در آﯾﺎت ﻣﺘﻌﺪد ﻗﺮاﻧﮑﺮﯾﻢ ذﮐﺮ ﺷﺪه اﺳﺖ، اﻟﻠﻪ ﺳـﺒﺤﺎﻧﻪ و ﺗﻌﺎﻟﯽ ﯾﺎ » :ذات ﺧﻮد را ﺑﻪ ﮐﺮم ﻣﻮﺻــــــﻮف ﮐﺮده اﺳــــــﺖ، ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﻣﯿﻔﺮﻣﺎﯾﺪ ﺗﺮﺟﻤﻪ: ای اﻧﺴـﺎن ﭼﻪ ﭼﻴﺰ «أﯾﻬﺎاﻻﻧﺴـﺎن ﻣﺎ ﻏﺮک ﺑﺮﺑﮏ اﻟﮑﺮﯾﻢ ۷(\)اﻻﻧﻔﻄﺎر « اﻗﺮأ و رﺑﮏ اﻷﮐﺮم » و.ﺧﻮدت را ﺑﻪ رب ﮐﺮﯾﻢ ﻓﺮﯾﺐ داده اﺳﺖ ۳(\)اﻻﻧﺴـــــــﺎن ﭘﺲ ﮐﺮم ﺻـﻔﺖ ذاﺗﯽ اﻟﻠﻪ ﺳـﺒﺤﺎﻧﻪ و ﺗﻌﺎﻟﯽ ﻣﯿﺒﺎﺷـﺪ، اﯾﻦ ﺻـﻔﺖ ﻣﻈﻬﺮ اﺣﺴﺎن و اﻧﻌﺎم او ﺗﻌﺎﻟﯽ ﻣﯿﺒﺎﺷﺪ و ﻫﺮﮔﺰ ﺟﺪا ﺷﺪﻧﯽ ﻧﯿﺴﺖ. اﻟﻠﻪ ﻣﺘﻌﺎل از ﮐﺮم ﺧﻮد اﻧﺴـــــــــــــــﺎن را ﻣﮑﺮم ﺳﺎﺧﺘﻪ اﺳﺖ، ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﻓﺄﻣﺎ اﻻﻧﺴـــــــﺎن اذا ﻣﺎ اﺑﺘﻼه رﺑﻪ ﻓﺄﮐﺮﻣﻪ وﻧﻌﻤﻪ ﻓﯿﻘﻮل رﺑﯽ »:ﻣﯿﻔﺮﻣﺎﯾﺪ و اﮔﺮ اﻧﺴـــــــــــﺎن را ﮐﺮﯾﻢ ﺑﮕﻮﺋﯿﻢ ﺑﻪ اﯾﻦ ﻣﻌﻨﯽ ﮐﻪ اﻟﻠﻪ «اﮐﺮﻣﻦ ۵۱(\)اﻟﻔﺠﺮ ﺳـﺒﺤﺎﻧﻪ وﺗﻌﺎﻟﯽ ﺑﺮاﯾﺶ ﻧﻌﻤﺖ ﻫﺎی زﯾﺎد را ارزا ﻓﺮﻣﻮده اﺳــﺖ، ﮐﻪ از ﺟﻤﻠﻪ، اﻓﻌﺎل و اﺧﻼق ﺣﻤﯿﺪه اﺳﺖ. ﭘﺲ ﺗﺎ زﻣﺎﻧﯿﮑﻪ اﻧﺴـــــــﺎن اﯾﻦ دو ﻧﻌﻤﺖ را ﺣﻔﻆ ﮐﺮده ﺑﺎﺷﺪ ﮐﺮﯾﻢ ﭘﻨﺪاﺷﺘﻪ ﻣﯿﺸـــــــــــــﻮد. ﻗﺪ، ﻗﺎﻣﺖ و ﺳـﺎﺧﺘن زﻳﺒﺎی داﺧﲇ ﻳﮑﯽ از ﻧﻌﻤﺖ ﻫﺎی ﺑﺰرگ دﻳﮕﺮ اﺳـﺖ ﮐﻪ اﻟﻠﻪ ﻟﻘﺪ ﺧﻠﻘﻨﺎ اﻻﻧﺴـﺎن ﻓﯽ »:ﺗﻌﺎﻟﯽ ﺑﺮای اﻧﺴﺎن داده اﺳﺖ، ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﻓﺮﻣﻮد ﺗﺮﺟﻤﻪ: ﯾﻘﻴﻨﺎ اﻧﺴــﺎن را در زﻳﺒﺎ ﺗﺮﯾﻦ ﺳﺎﺧﺘن آﻓﺮﯾﺪه «اﺣﺴــﻦ ﺗﻘﻮﯾﻢ اﯾﻢ. :درﴍح اﯾﻦ آﯾﻪ ﻋﻠء، ﮐﺮاﻣﺖ را ﭼﻨﯿﻦ ﺗﻌﺮﯾﻒ ﮐﺮده اﻧﺪ ﮐﺮاﻣﺖ ﯾﻌﻨﯽ ﻣﺒﺪأ اﺧﻼق، اﯾﻦ ﻣﺒﺪأ ﺎﻳﺎﻧﮕﺮ اﺳﺖ ﮐﻪ اﻧﺴـــــــﺎن در ذات ۱ـ و ﺧﻮدش ﻏﺎﯾﻪ اﺳــﺖ ﻧﻪ وﺳـــﻴﻠﻪ. و اﯾﻦ اﻋﺘﺒﺎرش ﻓﻮق ﺎم اﻋﺘﺒﺎر ﻫﺎ اﺳـــﺖ ﮐﺮاﻣﺘﺶ از ﺣﯿﺜﯿﺖ اﻧﺴﺎﻧﯽ اش ﻓﻮق ﺎم اﻋﺘﺒﺎر ﻫﺎ اﺳﺖ. ﮐﺮاﻣﺖ اﻣﺮ ﺧﺎرق اﻟﻌﺎدة اﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﻘﺮون ﺑﻪ ﺗﺤﺪی و دﻋﻮای ﻧﺒﻮت ﻧﺒﺎﺷـﺪ، ۲ ـ اﻟﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ آﻧﺮا ﺑﻪ دﺳـﺖ اوﻟﻴﺎء ﺧﻮد آﺷـﮑﺎر ﻣﯿﮑﻨﺪ ﯾﻌﻨﯽ ﺷــﺨﺺ ﮐﻪ ﺻــﺎﺣﺐ ﮐﺮاﻣﺖ ﺑﺎﺷﺪ. ــﻤﻌﺠﻢ اﻟﻠﻐﺔ اﻟﻌﺮﺑﯿﺔ اﳌﻌﺎﴏة ــ. ﺑﻌﻀــﯽ از ﻋﻠء ﮔﻔﺘﻪ اﻧﺪ: ﮐﺮم ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺣﺮﯾﺖ اﺳﺖ، ﺑﺎ اﯾﻦ ﺗﻔﺎوت ﮐﻪ ﺣﺮﯾﺖ ﺑﻪ ﻣﺤﺎﺳﻦ ﺧﻮرد و ﺑﺰرگ ﮔﻔﺘﻪ ﻣﯿﺸـــﻮد و ﮐﺮم ﺑﻪ ﻣﺤﺎﺳﻦ ﺑﺰرگ ﮔﻔﺘﻪ ﻣﯿﺸــــﻮد زﯾﺮا « ان اﮐﺮﻣﮑﻢ ﻋﻨﺪاﻟﻠﻪ اﺗﻘﺎﮐﻢ» ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ در ﻗﺮاﻧﮑﺮﯾﻢ ﻓﺮﻣﻮده اﺳـــﺖ ۳۱(\ )اﻟﺤـﺠﺮات ﮐﻪ ﮐﺮم ﺑﻪ اﻓﻌﺎل ﭘﺴـﻨﺪﯾﺪه ﮔﻔﺘﻪ ﻣﯿﺸـﻮد و ﭘﺴـﻨﺪﻳﺪه ﺗﺮﯾﻦ اﻓﻌﺎل ﻫن اﺳﺖ ﻓﻌﺎل ﺧﻮب آﻧﺮا ﺑﺠﻮﯾﺪ ﺗﻘﯽ اﮐﻪ ﺑﺨﺎﻃﺮ رﺿﺎی اﻟﻠﻪ ﺑﺎﺷﺪ، ﭘﺲ ﮐﺴــــﯿﮑﻪ ذرﻳﻌﻪ اﺳﺖ، ﺑﻨﺎء اﮐﺮم ﺗﺮﯾﻦ ﻣﺮدم ﻣﺘﻘﯽ ﺗﺮﯾﻦ آﻧﻬﺎ اﺳﺖ. ﮐﺮاﻣﺖ ﯾﮏ ﺑﺰرﮔﻮاری ذاﺗﯽ اﺳـﺖ ﮐﻪ اﻟﻠﻪ ﺳــﺒﺤﺎﻧﻪ وﺗﻌﺎﻟﯽ آﻧﺮا ﺑﮕﻮﻧﻪ ﻫﺪﯾﻪ ۳ـ در ذات اﻧﺴــــــﺎن ﮔﺬاﺷﺘﻪ اﺳﺖ. ﮐﻪ در ﺷﮑﻞ ﻇﺎﻫﺮی، ﻧﯿﺮوی ﺗﻌﻘﻞ و ﺗﻔﮑﺮ، دارﻧﺪه ﮔﯽ اراده و اﺧﺘﯿﺎر ﻧﺴـــﺒﺖ ﺑﻪ ﭘﻴﴩــــﻓﺖ ﺧﻮﯾﺶ، اﻧﺘﺨﺎب ﺧﯿﺮ از ﴍ ﺎﯾﺎن ﺷﺪه اﺳﺖ. دارا ﺑﻮدن اﯾﻦ ﺧﺼـــﻮﺻﯿﺎت اﻧﺴـــﺎن را ﺷﺎﯾﺴـــﺘﻪ ﺗﮑﺮﯾﻢ ﺳﺎﺧﺘﻪ اﺳﺖ، ﮐﺮاﻣﺖ ﺑﻪ ﻣﻌﻨﺎی دوری از ﭘﺴـــــــﺘﯽ و ﻓﺮوﻣﺎﯾﮕﯽ اﺳﺖ، و روح ﺑﺰرﮔﻮار و ﻣﻨﺰه از ﻫﺮ ﭘﺴﺘﯽ را ﮐﺮﯾﻢ ﮔﻮﯾﻨﺪ. ﻓﻀــــﯿﻠﺖ داده اﯾﻢ اﻧﺴـــــﺎن را ﺑﻪ ﻋﻠﻢ و ﻧﻄﻖ و «وﻟﻘﺪ ﮐﺮﻣﻨﺎ ﺑﻨﯽ آدم» ( ۰۷\ )اﻻﴎاء اﻋﺘﺪال ﺧﻠﻘﺖ، و ﻏﯿﺮه ﻓﻀـــﯿﻠﺖ ﻫﺎی ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻃﻬﺎرت ﺑﻌﺪ از ﻣﺮگ، ﺣﻤﻞ و ﻧﻘﻞ اﯾﺸﺎن در ﺑﺮ و ﺑﺤﺮ ورزق ﻃﯿﺐ، و ﻓﻀـﯿﻠﺖ اﯾﺸـﺎن ﺑﺎﻻی ﺑﺴـﯿﺎری از ﻣﺨﻠﻮﻗﺎت ﯾﻘﯿﻨﺎ ﮐـﺮاﻣﺖ داده اﯾﻢ ذرﯾﻪ آدم را ﺑﻪ دﯾﮕﺮ، از اﯾﻦ ﺗﻔﻀﯿﻞ ﺟﻨﺲ ﻣﺮاد اﺳﺖ ﻧﻪ ﺗﻔﻀﯿﻞ اﻓﺮاد. ﻋﻘﻞ، و ارﺳﺎل رﺳﻮﻻن، و ﻣﺴﺨﺮ ﺳﺎﺧﺘﻪ اﯾﻢ ﺑﺮای اﯾﺸﺎن ﻫﻤﻪ آﻧﭽﻪ را ﮐﻪ در ﮐﻮن اﺳﺖ، و ﺑﺮاﯾﺸﺎن در ﺧﺸـﮑﻪ ﭼﻬﺎر ﭘﺎﯾﺎن را ﻣﺴــﺨﺮ ﺳﺎﺧﺘﯿﻢ و در ﺑﺤﺮ ﮐﺸــﺘﯽ ﻫﺎ را ﻣﺴــﺨﺮ ﺳﺎﺧﺘﯿﻢ و از ﺧﻮرد ﻫﺎ و ﻧﻮﺷﻴﺪ ﻫﺎی ﭘﺎک ﺑﻪ اﯾﺸﺎن داده اﯾﻢ و ﻓﻀﯿﻠﺖ داده اﯾﻢ اﯾﺸـﺎﻧﺮا ﺑﺎﻻی ﺎم اﺷﻴﺎء ﺑﻪ ﻓﻀﯿﻠﺖ ﺧﻮب و ﺑﻬﱰ. ﺧﻼﺻـــﻪ ﻣﯿﺘﻮان ﮔﻔﺖ ﮐﻪ ﮐﺮاﻣﺖ ﻋﺒﺎرت از ﺎم ﺑﻬﱰی ﻫﺎی اﺳـــﺖ ﮐﻪ اﻟﻠﻪ ﺳﺒﺤﺎﻧﻪ و ﺗﻌﺎﻟﯽ ﺑﺮای اﻧﺴﺎن ﻋﻄﺎء ﻓﺮﻣﻮده اﺳﺖ، ﻣﻄﻠﻖ ﺑﻪ وﺟﻮد آﻣﺪن اﻧﺴـﺎن در ذات ﺧﻮد ﮐﺮاﻣﺖ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﻪ اﻧﺴــﺎن داده ﺷﺪه اﺳﺖ، ﻣﺴــﺨﺮ ﺷﺪن اﮐ ﻣﺨﻠﻮﻗﺎت ﺑﺮای اﻧﺴــﺎن از ﮐﺮاﻣﺘﺶ اﺳﺖ، ﭘﺲ اﻧﺴـــﺎن از ﺑﻨﺪ ﻣﺨﻠﻮﻗﺎت آزاد، ﻣﺤﱰم، ﻗﺎﺑﻞ ﻗﺪر، ﴍﯾﻒ، ﺑﺮﺗﺮ، ﻣﺴــــــــــــﻠﻂ ﺑﺮ اﮐ ﻣﺨﻠﻮﻗﺎت، و ﻗﺎﺑﻞ ﻗﺪر ﻣﯿﴪ()ﺗﻔﺴﯿﺮاﺳﺖ. ﺣﺪود وﻣﺮز ﮐﺮاﻣﺖ اﻧﺴﺎن ﯾﻌﻨﯽ اﻧﺴـﺎن از ﭼﻪ وﻗﺖ ﺗﺎ ﺑﻪ ﭼﻪ وﻗﺖ ﮐﺮﯾﻢ اﺳﺖ؟ اﻧﺴــــﺎن از آوان ﺟﻨﯿﻦ ﺑﻮدن ﮐﺮﯾﻢ اﺳﺖ، ﭼﻮن ﺳﻘﻂ آن ﺣﺮام اﺳﺖ؛ در ﺑﻄﻦ ﻣﺎدر ﮐﺮﯾﻢ اﺳﺖ، ﭼﻮن ارﺛﺶ از ﻫن وﻗﺖ ﺛﺎﺑﺖ ﻣﯿﺸـــﻮد؛ در ﻃﻮل زﻧﺪه ﮔﯽ ﮐﺮﯾﻢ اﺳـﺖ، ﭼﻮن ﴎ، آﺑﺮو و ﻣﺎﻟﺶ در اﻣﻦ اﺳـﺖ؛ و ﺣﺘﯽ اﮔﺮ ﺑﻪ ﺳـﺒﺐ ﮐﺪام ﺟﺮم وﻳﺎ ﺟﻨﮓ ﻋﻠﯿﻪ ﻣﺴـﻠﻧﺎن ﮐﺸـﺘﻪ ﺷﻮد ﺟﺴـﺪش ﻣﺜﻠﻪ ﯿﺸـﻮد؛ در ﺣﯿﻦ وﻓﺎت ﮐﺮﯾﻢ اﺳــﺖ، ﭼﻮن ﺑﺎ ﺟﻤﻊ ﺷــﺪن ﺟﻤﻊ ﻏﻔﯿﺮ از ﻣﺮدم ﺑﺎ در ﻧﻈﺮداﺷــﺖ ﺳﱰ ﻋﻮرﺗﺶ ﺷﺴـــﺖ وﺷﻮ و ﻋﻄﺮ آﻟﻮد ﺷﺪه، ﺑﺎ دﻋﺎء و ﯾﺎد ﮐﺮدن از اﻋل ﺧﯿﺮ وﻧﯿﮑﺶ دﻓﻦ ﻣﯿﮕﺮدد؛ و ﺣﺘﯽ درﻗﱪ و ﻣﻘﱪه اش ﻫﻢ ﮐﺮﯾﻢ اﺳﺖ. ﺑﯽ ﺣﺮﻣﺘﯽ و ﻟﮕﺪ ﻣﺎل ﮐﺮدن ﻗﱪش ﺟﻮاز ﻧﺪارد. اﻣﺎ ﺑﻌﺪ از ﺑﻌﺜﺖ ﮐﺮاﻣﺖ داده ﺷﺪه ﺑﻪ اﻧﺴﺎن .......ﻧﻈﺮ ﺑﻪ اﯾن و اﻋﻟﺶ ﺑﯿﺸﱰ ﺷﺪه و ﯾﺎ ﻫﻢ از ﺑﯿﻦ ﻣﯿﺮود. وړاﻧﺪې ﺗﺮ دې، ﭼﯥ د ﻧﻨﺮﻫﺎر ﻣﺮﺳﺘﻮن ﭘﻪ اړﻩ ﺧﭙﻠﻪ ﻟﻴﮑﻨﻪ وﮐم، ـﻪ ﺑﻪ ﻣﺮﺳﺘﻮن د ﭘــﺘﻮ ژﺑﯥ ﺧﭙﻠﻪ ﮐﻠﻤﻪ ده، .دا وی، ﭼﯥ ﻣﻮږ ﻣﺮﺳﺘﻮن وﭘﯧﮋﻧﻮ .ﭼﯥ د ﻣﺮﺳﺘﯥ د ﺎی ﻣﻌﻨﯽ ﻟﺮی ﻣﺮﺳــﺘﻮن د اﻓﻐﺎ ﴎې ﻣﻴﺎﺷـــﺘﯥ ﭘﻪ ﺗﺎرﻳﺦ ﮐﯥ اوږده ﻣﺨﻴﻨﻪ ﻟﺮی، ﻟﻪ ﮐﻠﻪ ﻧﻪ ﭼﯥ د اﻓﻐﺎ ﴎې ﻣﻴﺎﺷـﺘﯥ ﻮﻟﻨﻪ راﻣﻨﺘﻪ ﺷـﻮې؛ ﻧﻮ ﻣﺮﺳــﺘﻮن .ددې ﻮﻟﻨﯥ ﭘﻪ ﭼﻮﮐﺎټ ﮐﯥ ﺎﻧی او ﻣﻬﻢ ﺎی ﻟﺮی د اﻓﻐﺎ ﴎې ﻣﻴﺎﺷــﺘﯥ د ﺧﺘﻴ زون ﻳﺎ ﻧﻨﺮﻫﺎر ﻣﺮﺳـــﺘﻮن د راﻣﻨﺘﻪ ﮐﯧﺪو دﻗﻴﻘﻪ ﻧﯧﻪ ﺮﻨﺪه ﻧﻪ ده، اﻣﺎ د ﭘـــﺘﻮ ژﺑﯥ د ﻳﻮ ﺷﺎﻋﺮ او ﻟﻴﮑﻮال ﺳــﻴﺪ ﻣﺤﻤﺪ ﻃﺎﻫﺮ ﺑﻴﻨﺎ د ﻳﻮ ﺷــﻌﺮ ﻟﻪ ﻣﺨﯥ، ﭼﯥ د ﻧﻨﺮﻫﺎر ﻣﺮﺳــﺘﻮن د .اﻓﺘﺘﺎح ﭘﻪ ورځ ﻳﯥ وﻳﻠﯽ و، ﮐﻮﻟﯽ ﺷﻮ ۳۴۳۱ ﳌﺮﻳﺰ ﮐﺎل ﻳﺎد ﮐو د ﻧﻨﺮﻫﺎر ﻣﺮﺳــﺘﻮن ﻫﻢ د اﻓﻐﺎ ﴎې ﻣﻴﺎﺷــﺘﯥ د ﻧﻮرو ﻣﺮﺳــﺘﻮﻧﻮﻧﻮ ﭘﻪ ﯧﺮ ﺑﯥ ﴎﭘﺮﺳــــﺘﻪ ﮐﻮرﻧﻴﻮ ﺗﻪ ﺧﭙﻞ ﺧﺪﻣﺎت وړاﻧﺪې ﮐﻮی، ﭘﻪ ﺎﻧی .ډول ﻫﻐﻪ ﮐﻮرﻧ ﭼﯥ ﮐﻮﻧې او ﻳﺘﻴن وﻟﺮی دا ﺑﻪ ﺳﺘﻮﻧﺰﻣﻨﻪ وی، ﭼﯥ ﭘﻪ دﻗﻴﻖ ډول وواﻳﻢ، ﭼﯥ ﻧﻨﺮﻫﺎر ﻣﺮﺳـﺘﻮن ﻟﻪ ﭘﻴﻞ ﺨﻪ ﺗﺮ دې وﺧﺖ ﭘﻮرې ﻮﻣﺮه ﺧﺪﻣﺎت وړاﻧﺪې ﮐـی، ﻣـﺮ وﻳﻠـﯽ ﺷﻢ، ﭼﯥ د ﻧﻨﺮﻫﺎر ﻣﺮﺳـﺘﻮن ﻟﻪ ﻻرې ﺗﺮ دﻣﻪ د ﻮﻟﻨﯥ ﭘﻪ زرﻮﻧﻮ وو ﺗﻪ .ﺑﴩی ﺧﺪﻣﺎت ﺗﺮ ﴎه ﺷﻮی دی د اﻓﻐﺎ ﴎې ﻣﻴﺎﺷﺘﯥ ﻧﻨﺮﻫﺎر ﻣﺮﺳﺘﻮن دا ﻣﻬﺎل دوه ډوﻟﻪ ﻣﺸــﻤﻮﻟ :ﻟﺮی ﻣﺸﻤﻮﻟ د ﻧﻨﻨﻲ ۱ــ ﻣﺸﻤﻮﻟ ﺑﺎﻧﺪﯦﻨﻲ ۲ــ ﻣﺸــــﻤﻮﻟﻴﻨﻮ ۳۳ ﮐﻮرﻧ ﻟﺮی، د ﻧﻨﺮﻫﺎر ﻣﺮﺳﺘﻮن اوس ﻣﻬﺎل د داﺧﲇ ﭘﻪ ﻫﻤﺪې ډول .ﭼﯥ د ﮐﻮرﻧﻴﻮ د ﻏﻳﻮ ﺷﻤﯧﺮ ﻳﯥ ۰۰۲ ﮐﺴـﺎﻧﻮ ﺗﻪ رﺳﯧی ۰۲۳ ﮐﻮرﻧ ﺑﺎﻧﺪﯦﻨﻲ ﻣﺸـــﻤﻮﻟ ﻟﺮی، ﭼﯥ د ﮐﻮرﻧﻴﻮ د ﻏﻳﻮ ﺷﻤﯧﺮ ﻳﯥ ۴۰۰۲ ﮐﺴــــﺎﻧﻮ ﺗﻪ رﺳﯧی، ﭼﯥ ﻫﺮه ﻣﻴﺎﺷﺖ ﻟﻪ اﻓﻐﺎ ﴎې ﻣﻴﺎﺷﺘﯥ .د ﻧﻨﺮﻫﺎر ﭘﻪ ﻣﺮﺳﺘﻮن ﮐﯥ داﺧﲇ ۳۳ ﮐﻮرﻧ ﻣﯧﺸــــــﺘﯥ دی، داﺧﲇ ﻣﻌﻠﻮﻣﻪ اﻧﺪازه ﭘﻴﺴﯥ ﭘﻪ ﺧﭙﻠﻮ ﮐﻮروﻧﻮ اﺧﲇ :ﻣﺸﻤﻮﻟﻴﻨﻮ ﺗﻪ ﭘﻪ ﻻﻧﺪې ﺑﺮﺧﻮ ﺧﺪﻣﺎت وړاﻧﺪې ﮐﯧی ﴎﭘﻨﺎه. ﻣﻬﺎﻟﻪ ﻟﻨ_ ۱ روﻏﺘﻴﺎ. _۲ ﺮﻳﻨﻨﻮﻧﻪ. او ﮐې زده ﺣﺮﻓﻮی_۳ اﺑﺎﺗﻪ. او اﻋﺎﺷﻪ _۴ آﺳﺎﻧﺘﻴﺎوې. ﮐو زده د ﻣﺎﺷﻮﻣﺎﻧﻮ د_ ۵ ﺎی. ﺗﻔﺮﻳﺢ د_ ۶ .اړﻳﻨﻪ ده، ﭼﯥ ﭘﻮرﺗﻪ ﻳﺎد ﺷﻮی ﻓﻌﺎﻟﻴﺘﻮﻧﻪ ﭘﻪ ﺗﻔﺼﻴﻞ ﴎه وﻟﻴﮑﻮ ﻫﺮ ﻫﻐﻪ ﮐﻮرﻧ، ﭼﯥ د اﻓﻐﺎ ﴎې ﻣﻴﺎﺷﺘﯥ ﭘﻪ ﻣﺮﺳـﺘﻮن ﮐﯥ د داﺧﲇ ﻣﺸـﻤﻮﻟﻴﻨﻮ ﭘﻪ اﺻﻮﻟﻮ ﺑﺮاﺑﺮه وی؛ ﭘﻪ ﻣﺮﺳﺘﻮن ﮐﯥ ﻣﯧﺸـﺖ او ﺎی ور ﮐﻮل ﮐﯧی او اﻓﻐﺎ ﴎه ﻣﻴﺎﺷــــــــﺖ ﺗﺮ درې ﮐﻠﻨﻮ ﭘﻮرې د ﻫﻐﻮی ﻫﺮ ډول ﭘﻪ ﻫﻤﺪې .اړﺗﻴﺎوې ﭘﻮره ﮐﻮی او د ژوﻧﺪ ﻮﻟﯥ آﺳــــﺎﻧﺘﻴﺎوې ورﺗﻪ ﺑﺮاﺑﺮوی ډول د ﻧﻨﺮﻫﺎر ﻣﺮﺳﺘﻮن ﻫﻢ داﺳﯥ ﺟﻮړ ﺷـﻮی، ﭼﯥ ﭘﻪ ﮐﯥ د ژوﻧﺪ ﻮﻟﯥ ﻟﻮﻣﻧ اړﺗﻴﺎوې او آﺳـــﺎﻧﺘﻴﺎوې ﺷـــﺘﻮن ﻟﺮی او ﭘﻪ دې ﻣﺮﺳــــﺘﻮن ﮐﯥ .ﻣﯧﺸﺘﯥ ۳۳ ﮐﻮرﻧ ﻟﻪ دې ﺨﻪ ﻪ اﺧﲇ د ﻧﻨﺮﻫﺎر ﭘﻪ ﻣﺮﺳﺘﻮن ﮐﯥ روﻏﺘﻴﺎﭘﺎﻻن ﺷﺘﻮن ﻟﺮی، ﭼﯥ د اړﺗﻴﺎ ﭘﺮ وﺧﺖ .د ﻣﺮﺳﺘﻮن داﺧﲇ ﻣﺸﻤﻮﻟﻴﻨﻮ ﺗﻪ روﻏﺘﻴﺎﻳﻲ ﺧﺪﻣﺎت وړاﻧﺪې ﮐﻮی د اﻓﻐﺎ ﴎې ﻣﻴﺎﺷـﺘﯥ ﭘﻪ ﻧﻨﺮﻫﺎر ﻣﺮﺳـﺘﻮن ﮐﯥ ﺑﯥ ﴎﭘﺮﺳـﺘﻪ ﮐﻮرﻧ ﭘﻪ دې ﻫﺪف ﻧﻪ ﻣﯧﺸﺖ ﮐﯧی، ﭼﯥ ﺗﺮ درې ﮐﻠﻨﻮ ﭘﻮره ﮐﯧﺪو وروﺳﺘﻪ دې ﺑﯥ ﴎﭘﺮﺳﺘﻪ ﮐﻮرﻧ ﺑﯧﻨﻮا ﻟﻪ ﻣﺮﺳﺘﻮن ﺨﻪ ووﻳﺴﺘﻞ ﳾ او د دوی ژوﻧﺪ دې د ﺗﯧـﺮ ﭘﻪ ﯧــﺮ ﻳﻮ ﻞ ﺑﻴﺎ ﺗﮑــﺮار ﳾ. ﺑﻠﮑﻪ دوی ﺗﻪ د درې ﮐﻠﻮﻧﻮ ﭘﻪ دوران ﮐﯥ ﺣﺮﻓﻮی زده ﮐې ورﮐﻮل ﮐﯧی، ﺗـﺮ ﻮ ﺎﻧﺘﻪ ﻳﻮ ﮐﺎروﺑﺎر ﻏﻮره او ﭘﻪ راﺗﻠﻮﻧﮑﯥ ﮐﯥ ﭘﻪ ﺎن ﺑﺴـﻴﺎ واوﳼ او ﺧﭙﻠﯥ ﮐﻮرﻧ ﺗﻪ ﻧﻔﻘﻪ ﭘﺨﭙﻠﻪ ﭘﻪ ﻋــﺰﻨﻪ ﺗﻮﻪ ﭘﻴﺪا ﮐـــی. ﻫﻤﺪا رﻧﻪ ﻳـــﯥ ﺑﭽﻴﺎﻧﻮ ﺗﻪ ﺗﻌﻠﻴﻢ او روزﻧﻪ ﻫﻢﮐﯧی. د ﺷﮑﺮې ﻧﺎروﻏﻲ ﻪ ﺷﯽ ده او ﻨﻪ ﺗﺮې ﺎن ﺳﺎﺗﻼی ﺷﻮ؟ د ﺷـﮑﺮې، ﺷــﻮﺮ ﯾﺎ ډاﯾﺎﺑﻴ ﻧﺎروﻏﻲ ﭘﻪ ﺮده ﻧۍ ﮐﯥ ﭘﻪ زﯾﺎﺗﯧﺪو ده او زﻣﻮږ ﭘﻪ ﻫﯧﻮاد ﮐﯥ ډﯦﺮه ﺷﻮې ده! د روﻏﺘﯿﺎ د ﻧﯾﻮاﻟﯥ ﻮﻟﻨﯥ د ﺷﻤﯧﺮو ﻟﻪ ﻣﺨﯥ د ﺷﮑﺮې ﭘﻪ ﻧﺎروﻏ د اﺧﺘﻪ ﮐﺴﺎﻧﻮ ﺷﻤﯧﺮه ﻟﻪ ۰۸۹۱ز ﺨﻪ ﺗﺮ ۴۱۰۲ ز ﭘﻮرې ﻟﻪ ۸۰۱ ﻣﻠﯿﻮﻧﻮ، ۲۲۴ ﭘﻪ درﺳـﺘﻪ ﻧۍ ﮐﯥ اﺗﻪ ﻧﻴﻢ ﺳـﻠﻨﻪ ﺧﻠﮏ د ﺷـﮑﺮې .ﻣﻠﯿﻮﻧﻮ ﺗﻪ ﻟﻮړﻩ ﺷـﻮه ﻧﺎروﻏﺎن دی. ﭘﻪ ﺑﺮﺗﺎﻧﯿﺎ ﮐﯥ ﻟﻪ ۵۴ــ ۴۵ ﮐﻠﻨﻮ ﺧﻠﮑﻮ ﮐﯥ ﻫﺮ ﻟﺴـﻢ ﮐﺲ د ﺷﮑﺮې ﻧﺎروغ دی او ﻟﻪ ۵۷ ﮐﻠﻦ ﭘﻮرﺗﻪ ﺑﯿﺎ ﻧدې ﻫﺮ ﻠﻮرم ﮐﺲ دا ﻧﺎروﻏﻲ ﻟﺮی. دا ﺑﻴری د ﭘﺮﻣﺨﺘﻠﻠﯿﻮ ﻣﻠﮑﻮﻧﻮ ﭘﺮﺗﻠﻪ ﭘﻪ وروﺳــــــﺘﻪ ﭘﺎﺗﯥ ﻫﯧﻮادو ﮐﯥ ﭘﻪ ﭼﮑ زﯾﺎﺗﯧی. د ﺷـــــــﮑﺮې ﻧﺎروﻏﻲ د ړﻧﺪﯦﺪو، د زړﻩ ﺣﻤﻠﯥ، د ﺑوډو ﯾﺎ ﻮردو ﻟﻪ ﮐﺎره ﻟﻮﯦﺪو، ﻓﻠﺞ ﯾﺎ ﻮزڼ )ﺳﺮوک(، د ﭘـﻮ د ﭘﺮې ﮐﯧﺪو او ﭘﻪ ﻧﺎرﻳﻨﻪ وو ﮐﯥ د ﺟﻨﴘ ﮐﻤﺰورۍ ﯾﺎ )اﻣﭙﻮﻨﺲ( ﯾﻮ ﺳﱰ ﻻﻣﻞ ﮐﯧﺪای ﳾ. وﻟﯥ د ﺷﮑﺮې ﭘﻪ ﻧﺎروﻏ اﺧﺘﻪ ﮐﯧو؟ د ﺑﻨﻲ ادم ﭘﻪ ﺧﯧﻪ ﮐﯥ د ﻣﻌﺪې ﺷـﺎ ﺗﻪ ﭘﻨﮑﺮﯾﺎس ﭘﺮوت دی، ﭼﯥ د ﻧﻮرو اﻧﺰاﯾﻤﻮﻧﻮ او ﻫﺎرﻣﻮﻧﻮ ﺗﺮ ﻨ اﻧﺴﻮﻟ ﻫﻢ ﺟﻮړوی. ﺑﺪﻟﯧی، ﭼﯥ ﻟﻮﯾﻪ ﺑﺮﺧﻪ ﯾﯥ د ﻠﻮﮐﻮز ﭘﻪ ﺑﻪ وﻳﻨـﯥ ﺗﻪ ﺟﺬب ﮐﯧـی او د د اﻧﺴــﺎن د ﺧﻮړو ډﯦﺮی ﺑﺮﺧﻪ ﻟﻪ ﻫﻀـــﻢ وروﺳﺘﻪ ﭘﻪ ﮐﻮﳌﻮ ﮐﯥ ﭘﻪ ﺷﻮﺮ ﺑﺪن ژوﻧﮑﯥ ﯾﺎ ﺣﺠﺮې ﯾﯥ د اﻧﺴــــﻮﻟ ﭘﻪ ذرﻳﻌﻪ د اﻧﺮﺟ ﻟﭙﺎره د ﺳﻮن ﺗﻮﮐﻲ ﭘﻪ ﺗﻮﻪ ﮐﺎروی. ﮐﻪ ﭼﯧﺮې دﻏﻪ ﻣﻬﻢ ﻫﺎرﻣﻮن ﯾﻌﻨﯥ اﻧﺴـــــــﻮﻟ ﻧﻪ ﺟﻮړﯦی او ﯾﺎ ﮐﺎر ﻧﻪ ﮐﻮی، ﻧﻮ ﺑﺪن ﻠﻮﮐﻮز د اﻧـﺮژۍ ﻟﭙﺎره ﻧﻪ ﳾ ﮐﺎروﻟـﯽ او ﭘﻪ وﻳﻨﻪ ﮐـﯥ ﯾـﯥ ﮐﭽﻪ ﻟﻮړﯦی، ﭼﯥ دې ﺣﺎﻟﺖ ﺗﻪ د ﺷﮑﺮې ﯾﺎ ﺷﻮﺮ رﻧ واﯾﻲ. ﭘﻪ ﻋﺎم ډول د ﺷــﮑﺮې ﻧﺎروﻏﻲ دوه ډوﻟﻪ ده، ﭼﯥ ﻟﻮﻣی ډول ﺷـــﮑﺮه او دوﻳﻢ ډول ﺷﮑﺮه ﯾﯥ ﺑﻮﱄ. ﭘﻪ ﺷﮑﺮه اﺧﺘﻪ ﮐﺴـﺎﻧﻮ ﮐﯥ اﮑﻞ ﻟﺲ ﺳﻠﻨﻪ ﺧﻠﮏ ﭘﻪ ﻟﻮﻣی ډول ﺷﮑﺮې او ﻧﻮی ﺳﻠﻨﻪ ﺑﯿﺎ ﭘﻪ دوﻳﻢ ډول ﺷﮑﺮې اﺧﺘﻪ دی. دا ﻧﺎروﻏﻲ د ﭘﺮﻣﺨﺘﻠﻠﯿﻮ ﻣﻠﮑﻮﻧﻮ ﭘﺮﺗﻠﻪ ﭘﻪ وروﺳــــــﺘﻪ ﭘﺎﺗﯥ ﻫﯧﻮادو ﮐﯥ ﭘﻪ .ﭼﮑ زﯾﺎﺗﯧی ﻴﻨﯥ ﻣﯿﻨﺪې د اﻣﯧﺪوارۍ ﭘﻪ ﻣﻮده ﮐﯥ د ﺷـــﮑﺮې ﻟﻮړﯦﺪو ﴎه ﻣﺨﺎﻣﺦ د ﻣﯧﻨﺪوارۍ ﺷﮑﺮه ﯾﺎ )ﯧﺴـﯧﺸـﻨﻞ ډاﯾﺎﺑﻴﻴﺰ( ﮐﯧی، ﭼﯥ دې ﺗﻪ واﻳﻲ، ﭼﯥ ﻟﻪ زﯦون وروﺳــﺘﻪ ﺑﯧﺮﺗﻪ ﻧﺎرﻣﻞ ﺣﺎﻟﺖ ﺗﻪ راﺳـــﺘﻨﯧی، ﺧﻮ ﭘﻪ دوی ﮐﯥ د ﻋﺎﻣﻮ ﺧﻠﮑﻮ ﭘﺮﺗﻠﻪ ﭘﺮ دوﻳﻢ ډول ﺷــﮑﺮې د اﺧﺘﻪ ﮐﯧﺪو ﺧﻄﺮ ﯾﻮ ﻪ زﯾﺎت وی. :ﻟﻮﻣی ډول ﺷﮑﺮه د ﺷﮑﺮې دﻏﻪ ډول ﭘﻪ ﻣﺎﺷـﻮﻣﺎﻧﻮ او ژﻴﻮ ﮐﯥ ﭘﯿﺪا ﮐﯧی.دا ﯾﻮه آﻮاﻣﯿﻮن ﻧﺎروﻏﻲ ده، ﭼﯥ د اﻧﺴـــــﺎن ﺑﺪن د ﭘﻨﮑﺮﯾﺎس د ﻫﻐﻮ ژوﻧﮑﯿﻮ ﯾﺎ ﺣﺠﺮو ﭘﺮ ﺿﺪ، ﭼﯥ اﻧﺴـــــــــــﻮﻟ ﺗﻮﻟﻴﺪوی اﻧﻲ، ﺑﺎډﻳﺰ ﺟﻮړوی او ﻫﻐﻪ ﻟﻪ ﮐﺎره ﻏﻮرﻮی، ﻧﻮ ﭘﻪ دې ډول ﭘﻪ ﺑﺪن ﮐﯥ اﻧﺴــــﻮﻟ ﺑﻴﺨﻲ ﺟﻮړﯦی ﻧﻪ او د ﺷــﮑﺮې د ﮐﻨﺮول ﻟﭙﺎره ﻻزﻣﻪ ده، ﭼﯥ ﭘﻪ ﭘﻮﺳــﺘﮑﻲ ﮐﯥ د ﭘﯧﭽﮑﺎرۍ ﯾﺎ ﭘﻤﭗ ﭘﻪ ذرﻳﻌﻪ اﻧﺴﻮﻟ واﺧﻴﺴﺘﻞ ﳾ. د دې ﻧﺎروﻏ ﻧﯥ ﭘﻪ ورﻮ او اووﻧﯿﻮ ﮐﯥ ﺎن ﺟﻮﺗﻮی. ﮐﻪ ﭘﻪ وﺧﺖ ﯾﯥ درﻣﻠﻨﻪ و ﻧﻪ ﳾ، ﭘﻪ وﻳﻨﻪ ﮐﯥ زﯾﺎﺗﻪ ﺷـﮑﺮه ﻟﻪ ﻣﺘﯿﺎزو ﴎه وﻲ، ﭼﯥ ﺑﺪن د اوﺑﻮ ﻟﻪ ﺳﺨﺖ ﮐﻤـــــــﺖ ﴎه ﻣﺨﺎﻣﺨﯧی، وﻳﻨﻪ ﺗﯧﺰا ﮐﯧی، ﭼﯥ 'ډاﯾﺎﺑﻴﯧﮏ ﮐﻴﻮاﺳﻴوﺳﺰ' ﯾﯥ ﺑﻮﱄ، اﻧﺴــــــﺎن ﮐﻮﻣﺎ ﺗﻪ ﻲ او د ﻣﺮګ زﯾﺎت ﺧﻄﺮ ﻟﺮی. دوﻳﻢ ډول ﺷﮑﺮه: د ﺷﮑﺮې دﻏﻪ ﻋﺎﻣﻪ ﻧﺎروﻏﻲ ﻋﻤﻮﻣﺎً ﭘﻪ ﻟﻮﯾﺎﻧﻮ ﮐﯥ ﭘﯧــﯧی، ﺧﻮ ﭘﻪ ﺗﻨﮑﯿﻮ ﻮاﻧﺎﻧﻮ ﮐﯥ ﯾﯥ ﻫﻢ ﭘﯧﯥ ﺛﺒﺖ ﺷﻮې دی. دا ﻫﻢ د اﻧﺴـﻮﻟ د ﮐﻤـﺖ ﯾﺎ د ﻫﻐﻪ ﭘﻪ ﻣﻘﺎﺑﻞ ﮐﯥ د ﺑﺪن د ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﯾﺎ دواړو ﻟﻪ اﻣﻠﻪ راﻣﻨﺘﻪ ﮐﯧی، ﻧﻮ د درﻣﻠﻨﯥ ﻟﭙﺎره ﯾﯥ ﻫﻢ داﺳﯥ دارو درﻣﻞ او ﻮﻟ ورﮐﻮل ﮐﯧی، ﭼﯥ د اﻧﺴــــــــــﻮﻟ ﺟﻮړﯦﺪل زﯾﺎت او ﭘﻪ ﻣﻘﺎﺑﻞ ﮐﯥ ﯾﯥ د ﺑﺪن ﻣﻘﺎوﻣﺖ او ﺣﺴﺎﺳﯿﺖ ﮐﻢ ﮐی. د ﺷﮑﺮې ﻧﺎروﻏﺎﻧﻮ ﺗﻪ د ﭘﯿﭽﮑﺎرۍ ﻟﻪ ﻻرې اﻧﺴﻮﻟﯿﻦ ورﮐﻮل ﮐﯧی، ډﯦﺮی ﺧﻠﮏ ﺑﻪ ﮐﻠﻮﻧﻪ ﭘﻪ دوﻳﻢ ډول ﺷـــﮑﺮې اﺧﺘﻪ وی او د ﺑﺪن ﭘﻪ ﻏﯾﻮ ﮐﯥ ﺑﻪ ﯾﯥ ﺳﺘﻮﻧﺰې راﻣﻨﺘﻪ ﮐې وی، ﺧﻮ ﺗﺸــﺨﻴﺺ ﺑﻪ ﯾﯥ ﻧﻪ وی ﺷﻮی،ﮑﻪ ﭘﻨﮑﺮﯾﺎس ﻻ ﻫﻢ ﻪ ﻧﺎ ﻪ اﻧﺴﻮﻟ ﺟﻮړوﻟﯽ ﳾ. ﻫﻤﺪا ﻻﻣﻞ دی، ﭼﯥ ﮐﻪ ﻮک د ﺷﮑﺮې ﻣﺮض ﻧــــﯥ وﻟﺮی ﻻزﻣﻲ ده، ﭼﯥ ﻟﻪ ډاﮐﺮ ﴎه ﻣﺸــﻮره وﮐی، ﭼﯥ ﻧﺎروﻏﻲ ﯾﯥ ﭘﻪ وﺧﺖ ﺗﺸـــﺨﻴﺺ ﳾ او د ﺑﺪن ﭘﺮ ﺑﯧﻼ ﺑﯧﻠﻮ ﻏﯾﻮ ﯾﯥ د ﻧﺎوړﻩ اﻏﯧﺰو ﻣﺨﻪ وﻧﻴﻮل ﳾ. د ﺷﮑﺮې ﻧﺎروﻏ ﻧﯥ ﻧﺎﻧﯥ: ﺗﻨﺪه ﯾﺎ زر زر ﺗی ﮐﯧﺪل. Ÿ .د ﺗﺸﻮ ﺑﻮﻟﻮ زﯾﺎﺗﯧﺪل Ÿ .د ﺳﺘﻮﻣﺎﻧ او ﺳﺘﯾﺎ اﺣﺴﺎس Ÿ .د وزن ﮐﻤﯧﺪل Ÿ ﭘﻪ ﺳﭙﻮﺧﺲ او ﻏﻮﻟﻨﻮﻧﻮ ﮐﯥ ﺧﺎرﺖ او ﭘﻪ ﻓﻨﺲ اﺧﺘﻪ Ÿ .ﮐﯧﺪل د زﺧﻤﻮﻧﻮ زر ﻧﻪ رﻏﯧﺪل. Ÿ .ﭘﻪ ﺳﱰﻮ ﺧﻩ ﯾﺎ د ﻧﻈﺮ ﮐﻤﯧﺪل Ÿ :د ﺷﮑﺮې ﻧﺎروﻏﻲ ﻨﻪ ﺗﺸﺨﻴﺺ ﮐﯧﺪﻻی ﳾ ﭘﻪ ﻧﺎرﻣﻞ ﺣﺎﻟﺖ ﮐﯥ ﭘﻪ ﺗﺸـــــﻮ ﺑﻮﻟﻮ ﮐﯥ ﺷﮑﺮه ﻧﻪ راوﻲ، ﺧﻮ ﮐﻪ ﭘﻪ وﻳﻨﻪ ﮐﯥ ﯾﯥ ﮐﭽﻪ ﻟﻮړﻩ ﳾ، ﻧﻮ د ﻣﺘﯿﺎزو ﯾﻮ ﺳﺎده ﺴـــ ﯾﺎ ﻣﻌﺎﯾﻨﻪ ﯾﯥ ﭘﻪ ﺑﻮﻟﻮ ﮐﯥ د راوﺗﻮ ﭘﺘﻪ ﻟﻮﻻی ﳾ او ﭘﻪ ﻧﻬﺮه ﯾﺎ ﻫﻢ ﻟﻪ ﺧﻮراک وروﺳــﺘﻪ د وﻳﻨﯥ ﻣﻌﺎﯾﻨﻪ ﯾﯥ ﺗﺸﺨﻴﺺ ﮐﺮه ﮐﻮﻻی ﳾ. ﭘﻪ وﻳﻨﻪ ﮐــﯥ د )اﯦﭻ  اې ون ﳼ( ﭘﻪ ﻧﺎﻣﻪ ﯾﻮه ﺗﻮﮐــﻲ ﮐﭽﻪ ﯾــﯥ ﻫﻢ د ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻟﭙﺎره ﻏﻮره ﮐای ﺷﻮې ده. ﻣﺎﻫﺮﯾﻦ د ﺷﮑﺮې ﻧﺎروﻏﺎﻧﻮ ﺗﻪ ﭘﻪ ﺧﻮړو ﮐﯥ د ﻻزم اﺣﺘﯿﺎط ﻣﺸــــــــــﻮره ورﮐﻮی .د ﺷـﮑﺮې ﻧﺎروﻏ ﭘﻪ ﻣﻬﺎر ﮐﯧﺪو ﮐﯥ ﻣﻨﺎﺳــﺐ ﺧﻮراک ډﯦﺮ رول ﻟﺮی. د وزن ﮐﻤﻮاﻟﯽ، ﻓﺰﻳﮑﻲ ﻓﻌﺎﻟﯿﺖ او ورزش ﯾـﯥ ﭘﻪ درﻣﻠﻨﻪ ﮐـﯥ زﯾﺎت ﻣﻬﻢ دی او اوږد ﻣﻬﺎﻟﻪ ﺧﻄﺮوﻧﻪ ﯾﯥ ﮐﻤﻮی. د وﻳﻨﯥ ﻓﺸـﺎر او ﮐﻮﻟﯧﺴــﺮول ﮐﻨﺮول ﯾﯥ ﭘﺮ ﺑﺪن د ﺑﺪو اﻏﯧﺰو ﭘﻪ ﮐﻤﻮﻟﻮ ﮐﯥ ﻣﺮﺳﺘﻪ ﮐﻮی. ﭘﻪ دوﻳﻢ ډول ﺷﮑﺮې اﺧﺘﻪ ﻴﻨﯥ ﮐﺴـــــﺎن ﯾﻮاﯥ ﭘﻪ دﻏﻮ ﻻرو ﭼﺎرو ﴎه ﺧﭙﻞ ﺷـﮑﺮ ﻗﺎﺑﻮ ﮐﻮﻻی ﳾ، ﺧﻮ ﻴﻨﯥ ﻧﻮر ﺑﯿﺎ ﻮﻟﯿﻮ او ﯾﺎ اﻧﺴﻮﻟ ﺗﻪ اړﺗﯿﺎ ﭘﯿﺪا ﮐﻮی. د ﺷﮑﺮې ﻧﺎروﻏﺎﻧﻮ ﺗﻪ ـﺎﯾﻲ، ﭼﯥ د ﺧﭙﻞ ډاﮐﺮ ﴎه ﭘﻪ اړﻳﮑﻪ ﮐﯥ وی او د ﺧﭙﻞ زړﻩ، ﺳﱰﻮ، ﺑوډو او ﭘﻮ ﺧﺎص ﺧﯿﺎل وﺳﺎ. ﻣﺒﺎﺣﺚ ﻣﺼـــﺌﻮﻧﯿﺖ در ﺳﺎزﻣﺎن ﻫﺎی ﺳﯿﺎﺳﯽ و ﻏﯿﺮ ﺳﯿﺎﺳﯽ و ﻧﯿﺰ ﻧﻈﺎم ﻫﺎی ﺣﮑﻮﻣﺘـــﯽ و ﭘﺎرﳌﺎﻧـــﯽ ﺑﻌﻨﻮان ﻣﺒﺤﺚ ﮔـــﺮم و داغ در زﻣﺎن ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ و در ﮔﻔﺘﺎر ﻫﺎ و ﺗﺤﻠﯿﻞ ﻫﺎ و ﺗﺤﻘﯿﻖ ﻫﺎی ﺳـــــــﯿﺎﺳــــــــﯿﻮن، داﻧﺸــﻤﻨﺪان، ﻣﺤﻘﻘﯿﻦ ﺟﺎﯾﮕﺎه اﺧﺺ ﺧﻮد را داﺷﺘﻪ و دارد و ﻫﻤﻮاره در ﻋﺪم ﻣﺼـــﺌﻮﻧﯿﺖ اﺑﺘﮑﺎر و ﻋﻤﻞ ﺗﻄﺒﯿﻖ ﻧﺨﻮاﻫﺪ ﺷﺪ و در ﻋﺪم ﺣﻀــــﻮر ﺟﻠﻮه ﻫﺎی ﻣﺼـــﺌﻮﻧﯿﺖ ﻧﯿﺰ اﻧﺪﯾﺸــــﻪ ﻫﺎی ﻣﺘﺒﻠﻮر ﻧﺨﻮاﻫﺪ ﺑﻮد و ﺗﺪاﺑﯿﺮ ﻓﮑﺮی و ذﻫﻨﯽ اﻧﺠﺎم ﻧﺨﻮاﻫﺪ ﺷـــــــــﺪ. آﻧﻬﺎی ﮐﻪ ﻨﻈﻮر اﻧﺠﺎم ﮐﺎری ﻣﯿﺨﻮاﻫﻨﺪ ﺣــﺮﮐﺎت ذﻫﻨــﯽ و ﻓﮑــﺮی و اﻋﺘﻘﺎدی و اﺟﺘﻋــﯽ را اﻧﺠﺎم دﻫﻨﺪ ﻧﯿﺎز ﺑﻪ ﻣﺼﺌﻮﻧﯿﺖ ﻓﮑﺮی، اﻋﺘﻘﺎدی و اﺟﺘﻋﯽ دارﻧﺪ. ﻣﺼـﺌﻮﻧﯿﺖ در روﻧﺪ ﻧﻈﺎم ﻫﺎ، اﻋﺘﻘﺎدات، ﻃـﺮز ﺗﻔﮑــﺮ و ﺗﻌﻘﻞ اﻓــﺮاد و ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺗﻔﺎوت اﺳﺎﺳﯽ دارد ﮐﻪ ﺑﻨﻮﺑﮥ ﺧﻮد اﺻﻮل و ﻗﻮاﻋﺪ را ﺑﺎ ﻧﺤﻮۀ ﺑﺮﺧﻮرد و ﻗﻀـــﺎوت ﻫﺎی ﻣﱪم ﻃﺮح رﯾﺰی ﻣﯿﻨﯾﺪ. در ﻣﺤﻮر ﻣﺼـﺌﻮﻧﯿﺖ دو ﭼﺮﺧﺶ ﻣﺘﺪاوم ﻓﮑﺮی ﮐﻪ ﯾﮑﯽ ﺳﯿﺎﺳﯿﻮن اﺳﺖ و دﯾﮕﺮی ﻏﯿﺮواﺑﺴــــــﺘﻪ ﮔﺎن ﺳﯿﺎﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺪان ﺳﺎزﻣﺎن ﺧﯿﯿﺮ ﻣﯿﻨﺎﻣﻨﺪ، ﻣﯿﭽﺮﺧﺪ. ﺑﺤﺚ ﻣﺎ ﻓﻘﻂ در ﻣﺤﻮر ﺗﺪاوم ﺳـﺎزﻣﺎن ﺧﯿﺮﯾﻪ اﺳــﺖ ﮐﻪ ﺣﻔﻆ ﻣﺎل و ﺟﺎن ﻣﺪﯾﺮان و ﻫﻮﯾﺖ و ﺷﺨﺼﯿﺖ و ﺗﺪاﺑﯿﺮ و اﺳﱰاﺗﯿﮋی آن اﻟﺰاﻣﯽ ﭘﻨﺪاﺷﺘﻪ ﻣﯿﺸـــــــــﻮد. ﺳﺎزﻣﺎن ﻫﺎی ﺧﯿﺮﯾﻪ ﻣﻠﯽ و ﺑﯿﻦ اﳌﻠﻠﯽ ﻨﻈﻮر دﺳﺘﮕﯿﺮی از ﻗﺮﺑﺎﻧﯿﺎن ﻣﻨﺎزﻋﺎت ﻣﺴـــﻠﺤﺎﻧﻪ و ﺣﻮادث ﻃﺒﯿﻌﯽ در ﺳﻄﺢ ﻣﺒﺘﻨﯽ اﺳﺖ ﺑﻪ ﻣﺼـﺌﻮﻧﯿﺖ. ﯾﮑﯽ از اﯾﻦ ﺳﺎزﻣﺎن ﻫﺎی ﺧﯿﺮﯾﻪ ﻣﻠﯽ ﮐﻪ در دﻧﯿﺎ ﻧﯿﺎز ﻣﱪم ﺑﻪ ﻣﺼﺌﻮﻧﯿﺖ دارﻧﺪ ﭼﻮن اﻧﺠﺎم وﻇﺎﯾﻒ و ﻣﺴﺌﻮﻟﯿﺖ ﻫﺎ ﻧﯿﺰ ﺳﻄﺢ ﻣﻠﯽ و ﺑﯿﻦ اﳌﻠﻠﯽ ﻧﯿﺎز ﺑﻪ ﻣﺼـــــﺌﻮﻧﯿﺖ دارد، ﻫﻼل اﺣﻤﺮاﻓﻐﺎﻧﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ در ﻃﻮل ﺗﺎرﯾﺦ اﯾﺠﺎد ﺗﺎ اﮐﻨﻮن ﺗﻮاﻧﺴــــﺘﻪ اﺳﺖ ﺑﻪ آﺳﯿﺐ دﯾﺪه ﮔﺎن ﺣﻮادث ﻃﺒﯿﻌﯽ و ﻏﯿﺮ ﻃﺒﯿﻌﯽ درﺳـــﻄﺢ ﻣﻠﯽ و ﺑﯿﻦ اﳌﻠﻠﯽ ﮐﻤﮏ رﺳـــﺎﻧﯽ ﺎﯾﺪ از آﻧﺠﺎﺋﯽ ﮐﻪ اﺻـــﻮل ﺣﺎﮐﻢ ﺑﺮاﯾﻦ ﺳــــﺎزﻣﺎن ﭘﺎﯾﻪ ﻫﺎی زﯾﺮﺑﻨﺎی اﻫﺪاف ﺑﴩــدوﺳﺘﺎﻧﻪ را ﺗﺄﻣﯿﻦ ﻣﯿﻨﯾﺪ ﻧﺸـــﺎن داده اﺳﺖ ﮐﻪ رﻋﺎﯾﺖ آن درﺣﻔﻆ ﺟﺎن و ﻣﺎل واﺑﺴـــــﺘﻪ ﺑﻪ اﯾﻦ ﺳﺎزﻣﺎن در اوﻟﻮﯾﺖ ﻗﺮار دارد. اﺻـﻮل و اﺳــﺎﺳــﺎت ﺳــﺎزﻣﺎن، ﺗﻄﺒﯿﻖ ﻓﻌﺎﻟﯿﺖ ﻫﺎی ﺧﯿﺮﯾﻪ را در ﻣﺤﻮر ﺑﺎﻓﺖ ﻫﺎی اﺟﺘﻋﯽ ﺑﺪور از ﻣﺴـــــــــﺎﺋﻞ ﺳﯿﺎﺳﯽ ﻣﺆﮐﺪ اﺳﺖ و اﺟﺎزه ﯿﺪﻫﺪ ﺗﺎ روﻧﺪ ﺳﯿﺎﺳﯽ، ﻃﺒﻘﺎﺗﯽ، ﻗﻮﻣﯽ و ﺗﻌﺼـﺒﺎت و ﺗﺒﻌﯿﺾ ﻋﻮاﻣﻞ و اﺳﺒﺎب ﻋﺪم ﻣﺼـﺌﻮﻧﯿﺖ ﺟﺎن و ﻣﺎل ﺳﺎزﻣﺎن ﮔﺮدد. ﭼﻮن ﭼﻨﯿﻦ ﺳﺎزﻣﺎن ﻫﺎی ﺧﯿﺮﯾﻪ در ﺳﻄﺢ ﺟﻬﺎن ﺑﴩـــــﯾﺖ ﻨﻈﻮر ﻣﺪاوای درد ﻫﺎی ﮐﻪ از ﺳﻮی ﺟﻬﺎن ﺳﯿﺎﺳﺖ ﺑﻪ ﻣﻠﺖ ﻫﺎ و اﻓﺮاد ﻏﯿﺮ واﺑﺴــــﺘﻪ ﮐﻪ ﺑﺪان ﺟﺎﻣﻌﻪ و ﺟﻬﺎن ﺳﻮم ﮔﻔﺘﻪ ﻣﯿﺸـــــﻮد ﺑﺮﺧﻮاﺳﺘﻪ اﺳﺖ. ﺷﮑﯽ ﻧﯿﺴـــــﺖ ﮐﻪ اﻓﺮاد واﺑﺴﺘﻪ ﺑﺴـﺎزﻣﺎن ﻫﺎی ﺧﯿﺮﯾﻪ در اﻣﻮاج ﻣﺘﻼﻃﻢ ذﻫﻨﯽ ﺧﻮﯾﺶ ﮐﻪ ﻫﻧﺎ آرزوی ﮐﻤﮏ رﺳﺎﻧﯽ ﺑﻪ ﻗﺮﺑﺎﻧﯿﺎن ﺣﻮادث اﺳﺖ ﻣﻐﺮوق اﻧﺪ و ﻧﺴــــﺒﺖ ﺑﻪ اﻓﺮاد ﮐﻪ در ﺧﺎﻧﺪان و ﮔﻠﯿﻢ ﺳﯿﺎﺳـﺖ ﺗﮑﯿﻪ زده اﻧﺪ، ﻣﻬﺮﺑﺎن اﻧﺪ و ﻣﺤﺒﺖ دارﻧﺪ. انـاز ﺳﻮی دﯾﮕﺮ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺑﴩـــــــــــی ﺳﺎزﻣﺎن ﻧﯿﺰ ﺑﺮﺧﻮاﺳﺘﻪ از ﻣﯽ ات اﺟﺘﻋﯽ ﺑﺎ ﻓﺮﻫﻨﮓ ﻫﺎی واﺑﺴــﺘﻪ ﺑﻪ اﻗﻮام ﻣﯿﺒﺎﺷﻨﺪ ﮐﻪ ـقـﻃﺐ ﺧﻮد ﺳﺒﺐ ﻣﺼﺌﻮﻧﯿﺖ ﺳﺎزﻣﺎن ﺗﻠﻘﯽ ﻣﯿﺸـﻮد. ﺳﺎزﻣﺎن ﻫﺎی ﺳﯿﺎﺳﯽ ﻣﻨﺎﻓﻊ ﺳﯿﺎﺳﯽ دارﻧﺪ و ﺳـﺎزﻣﺎن ﻫﺎی ﺧﯿﺮﯾﻪ ﻣﻠﯽ اﻫﺪاف ﺗﻘﻠﯿﻞ آﻻم ﺑﴩی. اﻓﺮاد واﺑﺴــﺘﻪ ﺑﻪ ﺳﺎزﻣﺎن ﻫﺎی ﺳﯿﺎﺳﯽ ﻧﯿﺰ ﻣﻨﺎﻓﻊ ﺳﯿﺎﺳﯽ ﺳﺎزﻣﺎﻧﯽ دارﻧﺪ و اﻓﺮاد ﺳـــﺎزﻣﺎن ﻫﺎی ﺧﯿﺮﯾﻪ اﻫﺪاف ﮐﻤﮏ رﺳـــﺎﻧﯽ ﺑﻪ آﺣﺎد اﺟﺘﻋﯽ ﻨﻈﻮر ﻣﺪاوای روان ﻗﺮﺑﺎﻧﯿﺎن اﺟﺘع، اﯾﻦ دو ﺻـــﻨﻒ و دو ﮔﺮوه ﻣﺘﺸﮑﻞ از اﺟﺘع ﺑﴩی اﻧﺪ و وﻗﻮع ﺣﺎدﺛﺎت ﺑﴩی را ﻧﯿــﺰ ﻧﺎﻇﺮ و ﻋﺎﻣﻞ اﻧﺪ از آن ﺳـﺒﺐ ﺣﻮادث ﻏﯿﺮ ﻃﺒﯿﻌﯽ ﺑﺮﺧﻮاﺳـﺘﻪ از روﻧﺪ ﮔﺮاﯾﺶ آﺣﺎد واﺑﺴــــــﺘﻪ ﺑﻪ ﺟﺮﯾﺎن ﻫﺎی ﺳﯿﺎﺳﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ در اﺻﻮل ﻧﻈﺎم آﻧـﺮا ﺣﻮادث ﻏﯿـﺮ ﻃﺒﯿﻌـﯽ ﺗﻌـﺮﯾﻒ ﻣﯿﮑﻨﻨﺪ. اﯾﻦ دوﺟـﺮﯾﺎن، دو ﺟﻬﺎن ﺑﯿﻨــﯽ، دو ﺗﻠﻘﯿﻦ اذﻫﺎن ازﻫﻢ ﻣﺘﻔﺎوت اﻧﺪ در ﻋﻤﻠﮑــﺮد ﻫﺎی اﺟﺘﻋـﯽ ﮐﻪ ﺑﺪان ﺣﺎﮐﻢ و ﻣﺤﮑﻮم ﻣﯿﮕﻮﯾﻨﺪ و ﻫـﺮدو ﻧﯿــﺰ ﻧﯿﺎزی ﺑﻪ ﻣﺼــــــــــــــﺌﻮﻧﯿﺖ دارﻧﺪ درﺟﻬﺖ رﺳﯿﺪن ﺑﻪ ﻫﺪف. ﯾﮑﯽ ﻧﯿﺎزی ﺑﻪ ﻣﺼـــﺌﻮﻧﯿﺖ ﺳﯿﺎﺳﯽ دارد ﮐﻪ واﺑﺴــــﺘﻪ اﺳﺖ ﺑﻪ ﻧﻈﺎم ﻫﺎی ﺣﺎﮐﻢ و دﯾﮕﺮی ﻧﯿﺎزی ﺑﻪ ﻣﺼـــﺌﻮﻧﯿﺖ دارد ﮐﻪ واﺑﺴـــﺘﻪ اﺳﺖ ﺑﻪ ﻋﻤﻠﮑﺮد ﻫﺎ ﻃﺒﻖ اﺻﻮل ﺳﺎزﻣﺎن ﺧﯿﺮﯾﻪ. اﯾﻨﺠﺎ ﻣﺼـﺌﻮﻧﯿﺖ درﺣﻘﯿﻘﺖ ﻻﯾﮥ ﻗﺪرت اﺳﺖ ﮐﻪ ﺳﯿﺎﺳﯿﻮن ﺑﺎ ﺳـﻼح ﮔﺮم در ﻣﺤﺎﻓﻈﺖ ﻗﺮار ﻣﯿﮕﯿﺮﻧﺪ و ﺻـﻠﺢ دوﺳـــــــــﺘﺎن و ﺧﯿﯿﺮﯾﻦ ﺑﻪ ﻻﯾﮥ ﻋﻤﻠﮑﺮد ﻣﺤﺒﺖ و ﻣﻬﺮﺑﺎﻧﯽ و ﺗﺄﻣﯿﻦ ﻋﺪاﻟﺖ و رﻋﺎﯾﺖ اﺻﻮل ﺳﺎزﻣﺎن. ﺑﻪ ﻫﺮﺣﺎل ﺣﻔﻆ ﻣﺎل و ﺟﺎن اﻣﺮ اﻟﺰاﻣﯽ اﺳــــــﺖ. آﻧﭽﻪ ﻗﺎﺑﻞ درک و ﺗﻌﻤﻖ اﺳــــﺖ اﺣﱰام ﺑﻪ ﻓﺮﻫﻨﮓ ﻫﺎ اﺳـــــﺖ ﮐﻪ اﯾﻦ ﻓﺮﻫﻨﮓ ﻫﺎ ﭼﻪ واﺑﺴـــــــــــﺘﻪ ﺑﻪ ﺳﺎزﻣﺎن ﻫﺎی ﺳﯿﺎﺳﯽ ﺑﺎﺷﺪ و ﯾﺎ ﺳﺎزﻣﺎن ﻫﺎی ﻏﯿﺮ ﺳﯿﺎﺳﯽ و ﺧﯿﺮﯾﻪ ﭼﻮن آﺣﺎد واﺑﺴــــــــﺘﻪ ﺑﻪ اﯾﻦ ﺳﺎز ﻣﺎن ﻫﺎ در ﮔﺮو ﻓﺮﻫﻨﮓ ﻫﺎی ﺣﺎﮐﻢ ﺳـــــﺎزﻣﺎﻧﯽ اﻧﺪ. درﺻــــــﻮرت اﻧﺤﺮاف ﻣﺪﯾﺮان ﺳﺎزﻣﺎن ﻫﺎی ﺧﯿﺮﯾﻪ از اﺻﻮل ﻓﺮﻫﻨﮓ ﺣﺎﮐﻢ ﺑﺮ ﺳﺎزﻣﺎن، ﻣﺼـﺌﻮﻧﯿﺖ ﺧﻮد را ﻣﺘﻼﺷـﯽ ﺧﻮاﻫﻨﺪ دﯾﺪ. ﭼﻮن ﻋﺪم و ﯾﺎ ﺿـﻌﻒ رﻋﺎﯾﺖ اﺻــﻮل ﺗﺨﻄﯽ ﭘﻨﺪاﺷــﺘﻪ ﺷــﺪه ﴐﺑﺎت ﻣﻬﻠﮏ را ﺑﺮ ﭘﯿﮑﺮ اﻫﺪاف ﺳــﺎزﻣﺎن ﺑﺪﻧﺒﺎل ﺧﻮاﻫﺪ داﺷﺖ. از اﯾو ﻣﺤﺎﻓﻈﺖ و ﻣﺼـﺌﻮﻧﯿﺖ زﻧﺠﯿﺮه ﻫﺎی واﺑﺴـﺘﮥ اﺟﺘﻋﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﺮﺗﺒﻂ ﻣﯿﺸـــــﻮد ﺑﻪ ﻧﺤﻮۀ ﻋﻤﻠﮑﺮد ﻫﺎی آﺣﺎد ﺳﺎزﻣﺎن در ﺗﻄﺒﯿﻖ ﻋﺎدﻻﻧﻪ اﺳﱰاﺗﯿﮋی، ﺗﻮﺳﻌﻪ ﺧﺪﻣﺎت ﺑﴩدوﺳﺘﺎﻧﻪ، رﻋـــﺎﯾﺖ ﻓﺮﻫﻨﮓ ﺑﻨﺎﻫﺎی ﻃﺮزاﻟﻌﻤﻞ ﻫﺎ و ﻗﻮاﻧﯿﻦ ﺣﺎﮐﻢ ﺑﺮ اﺻــﺎﻟﺖ ﺳـــﺎزﻣﺎن، دﻋﻮت ﻫﺎی ﻃﺒﻘﺎﺗﯽ، ﺗﺮوﯾﺞ ارزش ﻫﺎی ﻣﺘﻌﺎﻟﯽ اﻧﺴــــــﺎﻧﯿﺖ، ﺗﺤﮑﯿﻢ زﯾﺮ ﺻﻔﻮف ﻣﺨﺘﻠﻒ اﺟﺘﻋﯽ ﻨﻈﻮر ﺗﺤﮑﯿﻢ ﻧﻈﺎم ﺳﺎزﻣﺎن. ﭘﺲ ﻣﯿﺘﻮان ﮔﻔﺖ ﮐﻪ اﻧﺤﺮاف ﻣﺪﯾﺮان ارﺷﺪ ﺳﺎزﻣﺎن ﻋﺪم ﻣﺼﺌﻮﻧﯿﺖ ﺳﺎزﻣﺎن اﺳﺖ. و ﻧﯿﺰ اﻫﺪاف ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻃﻠﺒﯽ را ﻣﻨﻬﺪم ﺧﻮاﻫﺪ ﺳـﺎﺧﺖ ﮐﻪ ﻧﺘﺎﯾﺞ اﻧﻬﺪام اﻫﺪاف ﻫﻧﺎ ﺗﻨﺰﯾﻞ ﭘﺬﯾـﺮش ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد و ﻣﺪﯾـﺮان ﺳـﺎزﻣﺎن در ﺗﻨﺰﯾﻞ ﭘﺬﯾﺮش ﺑﺎ رﮐﻮد و ﺳــﻘﻮط و اﻧﻬﺪام اﻫﺪاف رو ﺑﺮو ﺧﻮاﻫﻨﺪ ﺷـــﺪ ﮐﻪ ﻧﺘﺎﯾﺞ ﺑﺮﻋﮑﺲ ﺧﻮاﺳــــﺘﻪ ﻫﺎ ﻣﺒﺘﻨﯽ از اﻧﺤﺮاف ﺑﻪ ﭘﯿﺶ ﻣﯿﺮود. از ﺳﻮی دﯾﮕﺮ ﻧﻈﺎم اﻗﺘﺼـــــﺎدی ﺣﺎﮐﻢ ﺳﺎزﻣﺎن ﻫﺎی ﺧﯿﺮﯾﻪ ﻣﺒﺘﻨﯽ اﺳﺖ ﺑﺮ ﺗﻮاﻓﻖ ﭘﺬﯾﺮش ﻃﺒﻘﺎت اﺟﺘﻋﯽ ﮐﻪ در آﻧﺼــﻮرت ﻧﯿﺰ ﺗﻨﺰﯾﻞ زﯾﺮﺑﻨﺎی اﻗﺘﺼـﺎدی ﺳﺎزﻣﺎن ﺣﺘﻤﯽ ﭘﻨﺪاﺷﺘﻪ ﻣﯿﺸـﻮد. ﺑﻨﺎﺑﺮﯾﻦ اراﺋﮥ ﺷﻔﺎﻓﯿﺖ اﻗﺘﺼــــﺎدی، ﺗﻄﺒﯿﻖ ﻋﺎدﻻﻧﻪ در ﺗﻮﺳﻌﻪ ﺧﺪﻣﺎﺗﯽ، ﭘﺬﯾﺮش اﻓــــﺮاد واﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ اﻫﺪاف ﺧﺪﻣﺎت ﺑﴩدوﺳﺘﺎﻧﻪ، ﺗﴪـﯾﻊ روﻧﺪ اﻣﻮر ﺗﺤﮑﯿﻢ زﯾﺮ ﺑﻨﺎی اﻗﺘﺼـﺎدی، ﺗﺒﻠﯿﻎ و ﺗﺮوﯾﺞ اﺻﻮل ﺣﺎﮐﻢ ﺑﺮﺳﺎزﻣﺎن، درﮔﺮو رﻋﺎﯾﺖ اﺻــــﻮل آن اﺳـــــﺖ ﮐﻪ اﯾﻦ ﻣﺪﻋﯽ ﺑﺮ اﻓﺮاد و ﻣﺪﯾﺮان ﺳﺎزﻣﺎن ﻫﻼل اﺣﻤﺮاﻓﻐﺎﻧﯽ ﻣﻨﻄﺒﻖ ﻣﯿﺒﺎﺷﺪ ﭼﻮن اﯾﺸـــﺎن در ﻫﺮﺟﺎ ﺑﺮای ﻫﻤﻪ ﺑﻌﻨﻮان اﺻـــــﻮﻟﮕﺮای ﻫﺪﻓﻤﻨﺪ ﻣﻌﺮﻓﯽ ﺷـــــﺪه اﻧﺪ. وﻟﯽ ﻫﯿﭽﮕﺎه ﺗﻮﺳــــــــﻌﻪ و ﺗﺤﮑﯿﻢ و ﭘﺬﯾﺮش در ﻣﯿﺎن ﻃﺒﻘﺎت اﺟﺘﻋﯽ ﺑﺨﺼـــــــﻮص ﻗﺮﺑﺎﻧﯿﺎن ﺣﻮادث درﻋﺪم رﻋﺎﯾﺖ اﺻﻮل ﻣﺘﻀـــــــﻤﻦ ﻣﺼــﺌﻮﻧﯿﺖ را ﻧﺪارﻧﺪ. اﺻﻮل ﻫﻼل اﺣﻤﺮ اﻓﻐﺎﻧﯽ ﻣﺴــﯿﺮ ﮔﺴـــﱰش ﺗﻮﺳﻌﻪ اﻫﺪاف را ﻣﻌﯿﻦ ﻮده ﻧﯿﺎز ﻫﺎ را ﻫﻤﻮاره ﻃﺒﻖ ﺧﻮاﺳـﺖ ﻫﺎی ﻣﺘﴬرﯾﻦ ﮐﻪ ﺑﺪان ﺧﻂ اوﻟﻮﯾﺖ ﺧﻮاﻧﻨﺪ ﺗﺸﺨﯿﺺ ﻣﯿﺪﻫﺪ. ﻣﺪﯾﺮان و رﻫﱪان ﺧﯿﺮﯾﮥ ﺳــــﺎزﻣﺎن ﻣﻠﯽ ﺧﯿﯿﺮ ﻧﯿﺰ ﺧﻮد ﻮﻧﻪ ﺧﯿﺮ، ﺻـــــﻠﺢ، دﻟﺠﻮﺋﯽ، ﻣﻬﺮﺑﺎﻧﯽ، ﺷﻔﻘﺖ و ﻣﺤﺒﺖ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﺑﺮﻣﻠﺖ رﻧﺠﻮر ﻧﺸﺴﺘﻪ در ﻣﺤﯿﻂ ﺣﻮادث ورﻧﻪ ﻃﺮﯾﻖ و ﻣﺴـﯿﺮ ﺳﺎزﻣﺎن در ﮔﺮو اﺳﺘﻬﻼک زﻣﺎﻧﯽ ﻗـﺮار ﺧﻮاﻫﺪ ﮔـﺮﻓﺖ و ﻣﻨﻔﻮر اذﻫﺎن ﻋﺎﻣﻪ و ﻓـﺮﻫﻨﮓ ﻫﺎی اﺟﺘﻋـﯽ ﺧﻮاﻫﻨﺪ ﺷـﺪ و آﻧﮕﺎه ﮐﻪ زﻣﺎن از روﻧﺪ ﻣﻬﻠﮏ ذﻫﻨﯽ ﻣﺪﯾﺮان ﺳـﺎزﻣﺎن ﺳـﺨﻦ ﻫﺎ ﮔﻮﯾﺪ، ﻫﻼﮐﺖ ﺗﺎرﯾﺦ درﺳـﺎزﻣﺎن ﻓﺮا ﺧﻮاﻫﺪ رﺳــﯿﺪ. ﭼﻮن اﻣﻮر و روﻧﺪ ﺗﻄﺎﺑﻖ اذﻫﺎن ﻣﺪﯾﺮان ﺑﺮ ﺳـــــﺎزﻣﺎن درﻃﻮل ﺗﺎرﯾﺦ ﺑﺮﻣﻼ ﺧﻮاﻫﺪ ﺷـﺪ و ﺳــﺒﺐ ﻧﻔﺮﯾﻦ و ﻃﻌﻦ و ﻟﻌﻦ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد از اﯾو ﻫﻮﯾﺪا اﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﺼﺌﻮﻧﯿﺖ ﻣﺎل ﯾﮏ زﻣﺎن، ﯾﮏ دوره، ﯾﮏ ﻧﺴﻞ ﻧﯿﺴﺖ ﺑﻠﮑﻪ ﻣﯿﺘﻮان ﻣﺼـــﺌﻮﻧﯿﺖ ﺗﺎرﯾﺨﯽ و زﻣﺎﻧﯽ را ﻣﻮرد ﺑﺤﺚ و ﮔﻔﺘﮕﻮ ﻗﺮار داد ﭼﻮن ﺗﺨﻄﯽ ﻫﺎ و اﻧﺤﺮاﻓﺎت ﮐﻪ اﻓﺮاد ﺳﺎزﻣﺎن را ﻣﻨﻔﻮر ﻣﯿﺴﺎزد ﻫﻧﺎ اذﻫﺎن ﻟﺶ ﺷﺪۀ اﻓﺮاد ﺳﺎزﻣﺎن اﺳﺖ. اﺻﺎﻟﺖ و رﻋﺎﯾﺖ اﺻﻮل ﺳﺎزﻣﺎن ﻫﻧﺎ در اﺻـﺎﻟﺖ و رﻋﺎﯾﺖ ذﻫﻨﯽ اﻓﺮاد ﺳــــــﺎزﻣﺎن اﺳــــــﺖ ﻫﺮﮔﺎه وﺟﻮد اذﻫﺎن ﻣﺪﻫﺶ و ﻣﺪﻫﻮش و ﻣﻬﻠﮏ ﺑﺮﺳﺎزﻣﺎن ﺣﺎﮐﻢ ﺷﻮد، اﻧﻬﺪام اﺻﻮل ﭘﯿﺶ ﺧﻮاﻫﺪ آﻣﺪ و ﻣﺼــــــﺌﻮﻧﯿﺖ رﺧﺖ اﺑﺪی ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﺴﺖ. ﺑﻨﺎﺑﺮﯾﻦ اﻣﻮر ﺑﴩی درﺑﺴﱰ و ﻣﺤﯿﻂ اذﻫﺎن ﺑﯿر ﻣﺪﯾﺮان ﺳـــﺎزﻣﺎن ارﺗﺒﺎﻃﺎت ﺳـــﺎزﻣﺎن را در ﺳــــﻄﺢ ﻣﻠﯽ و ﺑﯿﻦ اﳌﻠﻠﯽ ﺧﺪﺷﻪ دار ﺧﻮاﻫﺪ ﮐﺮد. ﭼﻮن ﺗﺒﻌﯿﺾ و ﺗﻌﺼــــــﺐ ﻃﺒﻘﺎﺗﯽ در اذﻫﺎن ﺣﺎﮐﻢ ﺑﺮﺳــــﺎزﻣﺎن ﺗﯿﺮ ﻣﻬﻠﮏ زﻣﺎﻧﯽ اﺳـــــﺖ ﮐﻪ ﺑﺮﭘﯿﮑﺮ ﺗﺎرﯾﺦ ﺳﺎزﻣﺎن ﻣﯿﺰﻧﺪ. ﺑﻨﺎﺑﺮﯾﻦ اﻣﻮر ﺑﴩـی ﻣﺒﺘﻨﯽ اﺳﺖ ﺑﺮﻣﺴـﺎﯾﻞ ﻣﻌﯿﺎرﻫﺎی اﻫﺪاف ﺳـــﺎزﻣﺎﻧﯽ ﮐﻪ ﺧﺪﻣﺎت آن درﺣﺎﻻت ﻧﯿﺎز ﻣﻮرد ﭘﺬﯾﺮش آﺳـــﯿﺐ دﯾﺪه ﮔﺎن ﻗﺮار ﮔﯿﺮد و از ﺳــــــﻮی دﯾﮕﺮ آﻧﻬﺎﺋﯽ ﮐﻪ ﺧﺪﻣﺎت را ﺗﻌﺮﯾﻒ و ﺑﯿﺎن ﻣﯿﺪارﻧﺪ ﺧﻄﺮات را ﻧﯿﺰ در رﻋﺎﯾﺖ اﺻـﻮل ﺑﺮﻣﺒﻨﺎی اﺻــﺎﻟﺖ ﻓﺮدی در ﻧﻈﺮ ﺑﮕﯿﺮﻧﺪ. اﺻﺎﻟﺖ ﻓﺮدی ﺳﺎزﻣﺎن ﻫﻧﺎ اﺻﻮل ﭘﺬﯾﺮش اﻓﺮاد ﺳـﺎزﻣﺎن اﺳـﺖ ﮐﻪ در اﺻﻮل ﻣﺼـﺌﻮﻧﯿﺖ ﺳﺎزﻣﺎن ﻫﺎی ﺧﯿﺮﯾﻪ اﺻﻞ دوم را ﻣﺤﺘﻮا ﮐﺮده اﺳﺖ و ﻣﺘﻀــــﻤﻦ ﻣﺎل و ﺟﺎن ﺳﺎزﻣﺎن درﻋﺮﺻﻪ ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ زﻣﺎﻧﯽ اﺳﺖ. اﻣﺎ ﻫﯿﭻ ﺳﺎزﻣﺎﻧﯽ ﻣﻠﯽ و ﺑﯿﻦ اﳌﻠﻠﯽ ﺧﯿﺮﯾﻪ ﻣﺘﻀـــــــﻤﻦ ﺑﺮداﺷﺖ ﺣﺎﻻت ﻗﺮﺑﺎﻧﯿﺎن ﻧﯿﺴﺖ ﺑﻠﮑﻪ درﺣﺪ ﺗﻘﻠﯿﻞ آﻻم ﻗﺮﺑﺎﻧﯿﺎن ﺳﺨﻦ ﮔﻔﺘﻪ اﻧﺪ و اراﺋﮥ ﮐﻤﮏ ﻫﺎی اوﻟﯿﻪ ﻏﺬاﺋﯽ و ﺻﺤﯽ را ﻣﺘﻀــــــــﻤﻦ اﻧﺪ ﺗﻨﻬﺎ آﻧﭽﻪ اﻓﺮاد و ﺳﺎزﻣﺎن را ﻣﺼـﺌﻮﻧﯿﺖ ﻣﯽ ﺑﺨﺸـﺪ در اﯾﻦ ﺗﻘﻠﯿﻞ رﻋﺎﯾﺖ ﻋﺪاﻟﺖ و ﺗﺮوﯾﺞ ﻣﺤﺒﺖ و آرام ﺑﺨﺸـــﯿﺪن ﺑﺮ روان ﻣﻐﻀـــﻮﺑﯿﻦ ﺣﻮادث اﺳﺖ. اﯾﻨﮑﻪ ﭼﻪ ﻣﻌﯿﺎر ﻫﺎ و ﻧﯿﺎز ﻫﺎ را ﺑﻪ ﭼﻪ ﭘﯿﻧﻪ و ﭼﮕﻮﻧﻪ ﺳــــــــــﻨﺠﯿﺪه اﻧﺪ ﺗﺎ آﻻم را ﮐﺎﻫﺶ ﺑﺨﺸـﺪ ﻣﺘﮑﯽ اﺳﺖ ﺑﺮﻓﻬﻢ و دراﯾﺖ ذﻫﻨﯽ و ﺟﻬﺎن ﺑﯿﻨﯽ وﺳﯿﻊ ﻣﺪﯾﺮان ارﺷﺪ ﺳﺎزﻣﺎن. ﻣﺪﯾﺮان ارﺷﺪ ﺳﺎزﻣﺎن درﺻـﻮرت ﮐﻪ ﻣﻨﺎﻓﻊ ﺳـﺎزﻣﺎن ﺳـﯿﺎﺳـﯽ ﮐﻪ ﺑﺪان واﺑﺴﺘﻪ اﻧﺪ اوﻟﻮﯾﺖ دﻫﺪ، ﯾﺎ ﻣﻨﺎﻓﻊ ﺷﺨﺼﯽ ﺧﻮﯾﺶ را ﺗﺮﺟﯿﺢ ﺑﺨﺸـﻨﺪ، ﯾﺎ ﺗﺴــــــــﻠﻂ ﻗﻮم ﮔﺮاﺋﯽ و ﻃﺒﻘﺎﺗﯽ را در زﻣﯿﻨﻪ ﻫﺎی دﺳﱰﺳﯽ ﻨﺎﻓﻊ ﻃﺒﻘﺎﺗﯽ در ﺳــــﺎﺣﺎت اﺳــــﱰاﺗﯿﮋی اوﻟﻮﯾﺖ دﻫﻨﺪ، اﯾﻨﺠﺎ ﻧﻪ ﮐﺎﻫﺶ و ﺗﻘﻠﯿﻞ آﻻم ﻗﺮﺑﺎﻧﯿﺎن ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد و ﻧﻪ اﺻﻮل و ﻧﻪ ﻣﺼــــﺌﻮﻧﯿﺘﯽ. ﭼﻮن در زﻣﺎن ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ اذﻫﺎن ﻣﺘﻔﺎوت را ﺗﺮوﯾﺞ ﺑﺨﺸــــﯿﺪه اﻧﺪ و اﻧﺤﺮاف و اﻧﺤﻄﺎط اﺻـــﻠﺘﮕﺮاﺋﯽ را ﺗﻮﺳـــﻌﻪ داده اﻧﺪ ﮐﻪ ﺳـــﺒﺐ ﻃﻌﻦ و ﺣﻘﺎرت وﻟﯽ، آﻧﭽﻪ ﺑﺴــــــــﯿﺎر ﻣﻬﻢ و ارزﺷﻤﻨﺪ درﻫﻼل اﺣﻤﺮ اﻓﻐﺎﻧﯽ ﭘﻨﺪاﺷﺘﻪ ﺑﺮاﺻﺎﻟﺖ ﺳﺎزﻣﺎن ﮔﺮدﯾﺪه اﺳﺖ. ﻣﯿﺸــﻮد ﺗــﴩﯾﮏ ﻣﺴـــﺎﻋﯽ ﻣﺮدم در اﻣﻮر ﺗﻘﻠﯿﻞ ﺑﺨﺸـﯿﺪن ﻗﺮﺑﺎﻧﯿﺎن ﺣﻮادث اﺳــــﺖ ﮐﻪ ﭼﻪ از ﻃﺮﯾﻖ ﻣﺎﻟﯽ ﺑﺎﺷــــﺪ و ﯾﺎ ﮐﻤﮏ ﻫﺎی رواﻧﯽ و ﻓﺰﯾﮑﯽ، در ﺻــــــﻮرت اﻧﺤﺮاف اﺻــــــﻮل و ﻋﺪم رﻋﺎﯾﺖ ﻗﻮاﻧﯿﻦ ﺣﺎﮐﻢ ﺑﺮﺳـﺎزﻣﺎن ﭼﻨﯿﻦ ﺗﴩﯾﮏ ﻣﺴـﺎﻋﯽ رﻧﮓ و ﺑﻮی اﻧﺤﺮاﻓﯽ را ﺑﺨﻮد ﺑﮕﻮﻧﮥ ﭼﻨﺪ ﺑﺮاﺑﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷــــﻌﺎر ﺣﺎﮐﻢ ﺑﺮﻫﻼل اﺣﻤﺮاﻓﻐﺎﻧﯽ را ﮐﻪ ﻫﻧﺎ ﻫﻼل اﺣﻤﺮ از ﻣﺮدم و در ﺧﺪﻣﺖ ﻣﺮدم ﻗﺮار دارد، ﺑﯿﺮﻧﮓ ﺧﻮاﻫﺪ ﺳﺎﺧﺖ. اﯾﻦ ﺷـﻌﺎر ﺎد ﺗﺎرﯾﺨﯽ اﯾﻦ ﺳــﺎزﻣﺎن اﺳــﺖ ﮐﻪ اﺷــﱰاک وﺳــﯿﻊ ﻣﺮدم را درﻃﻮل ﺗﺎرﯾﺦ اﯾﻦ ﺳﺎزﻣﺎن ﺑﺮﻣﻼ ﻣﯿﺴﺎزد. از ﺳـﻮی دﯾﮕﺮ ﻧﯿﺰ اﻣﺮ ﺧﯿﺮ رﺳـﺎﻧﯽ در ﻓﺮﻫﻨﮓ اﺳـﻼﻣﯽ ﻣﻘﺪم ﺷــﻤﺮده ﻣﯿﺸــــﻮد ﮐﻪ ﺑﺪان ﮐﺴـــــﺐ رﺿﺎﯾﺖ اﻟﻠﻪ را اﺻﻮل ﻣﯿﺪاﻧﻨﺪ و آﻧﺮا ﺳﺒﺐ درﯾﺎﻓﺖ اﺟــــﺮ و ﭘﺎداش اﺧــــﺮوی ﻣﯿﺨﻮاﻧﻨﺪ. ﭼﻨﯿﻦ اﻋﺘﻘﺎد ذﻫﻨــــﯽ اﺟﺘﻋﯽ اﺳـﺖ ﮐﻪ ﺳـﺎزﻣﺎن ﻫﺎی ﺧﯿﺮﯾﻪ را در ﻣﯿﺎن ﻃﺒﻘﺎت اﺟﺘﻋﯽ ﻣﺼﺌﻮن ﻧﮕﻪ ﻣﯿﺪارد. دراﺧﯿﺮ اﯾﻦ ﺑﺤﺚ ﻻزم ﻣﯿﺪاﻧﻢ ﺗﺎ ﺑﺤﺚ ﻣﺼـﺌﻮﻧﯿﺖ را ﺑﺎ ﺗﴩــﯾﺢ و ﺗﻌﺮﯾﻒ و ﺑﯿﺎن ﻫﺸــﺖ اﺻﻞ ﻣﺼــﺌﻮﻧﯿﺖ ﮐﻪ در ﺗﻄﺎﺑﻖ ﺑﺎ ﻫﻔﺖ اﺻـﻞ ﺳــﺎزﻣﺎن ﻫﻼل اﺣﻤﺮ اﻓﻐﺎﻧﯽ ﻗﺮار دارد روی دﺳــﺖ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻣﻌﻨﺎ و ﻣﻔﻬﻮم ﻣﺼﺌﻮﻧﯿﺖ را ﺑﯿﺸـﱰ ﻣﻮرد ﺑﺤﺚ درﺷره ﻫﺎی ﺑﻌﺪی ﻗﺮار دﻫﻢ......... زﻟﺰﻟﯥ وﻟﯥ واﻗﻊ ﮐﯧی؟ ډﯦﺮی وﺧﺖ ﻣﺼــﯿﺒﺘﻮﻧﻪ او ﭘﯧــﯥ اﻟﻬﯽ ﻋﺬاب ﻧﻪ ﺑﻠﮑﻪ ﯾﻮه ازﻣﻮﯾﻨﻪ وی، وﻟﻨﺒﻠﻮﻧﮑﻢ ﺑﺸــــــﺊ ﻣﻦ اﻟﺨﻮف » :اﻟﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ ﭘﻪ ﺧﭙﻞ ﮐﻼم ﮐﯥ ﻓﺮﻣﺎﻳﻲ واﻟﺠﻮع و ﻧﻘﺺ ﻣﻦ اﻷﻣﻮال واﻷﻧﻔﺲ واﻟﺜﻤﺮات، و ﺑﴩ اﻟﺼﺎﺑﺮﻳﻦ، اﻟﺬﻳﻦ . «إذا أﺻﺎﺑﺘﻬﻢ ﻣﺼﻴﺒﺔ ﻗﺎﻟﻮا إﻧﺎ ﻟﻠﻪ و إﻧﺎ إﻟﻴﻪ راﺟﻌﻮن ژﺑﺎړﻩ: او ﺧﺎﻣﺨﺎ ﺗﺎﺳﯥ ﭘﻪ ﯾﻮ ﻪ وﯦﺮې، ﻟﻮږې او د ﻣﺎﻟﻮﻧﻮ، ﻧﻔﺴﻮﻧﻮ او ﻣﯧﻮو ﭘﻪ ﮐﻤـﺖ اﻣﺘﺤﺎﻧﻮم، ﻧﻮ زﯦﺮی ورﮐﻩ ﻫﻐﻪ ﺻﱪ ﮐﻮوﻧﮑﻮ ﺗﻪ، ﭼﯥ ﮐﻠﻪ ورﺗﻪ ﻣﺼـــﯿﺒﺖ ورﺳﯧی واﻳﻲ، ﭼﯥ ﻣﻮﻧ د اﻟﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ ﯾﻮ او اﻟﻠﻪ ﺗﻪ ورﺗﻠﻮﻧﮑﻲ ﯾﻮ. ﭘﻪ ﻫﻤﺪې ﺧﻠﮑﻮ د اﻟﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟــﯽ رﺣﻤﺘﻮﻧﻪ او ﺑـــﺮﮐﺘﻮﻧﻪ دی او ﻫﻤﺪوی ﮐﺎﻣﯿﺎﺑﻪ دی. ﻫﻤﺪارﻧﻪ ازﻣﻮﯾﻨﯥ ﭘﻪ اﻧﺴﺎﻧﺎﻧﻮ د اﯾن ﻟﻪ درﺟﯥ ﴎه ﺳﻤﯥ راﻲ، ﻟﮑﻪ ﭘﻪ «أﺷـﺪ اﻟﻨﺎس إﺑﺘﻼء اﻷﻧﺒﻴﺎء، ﺛﻢ اﻷﻣﺜﻞ ﻓﺎﻷﻣﺜﻞ » : ﭘﯿﻐﻤﱪ ص ﻓﺮﻣﺎﻳﻲ ﺧﻠﮑﻮ ﮐﯥ ﺳﺨﺖ ازﻣﯧـﺖ واﻻ ﭘﯿﻐﻤﱪان دی او ﺑﯿﺎ ورﭘﺴـﯥ ﻫﻐﻪ ﺧﻠﮏ، ﭼﯥ ﭘﯿﻐﻤﱪاﻧﻮ ﺗﻪ ﭘﻪ ﮐو وړو ﮐﯥ ﻧﯧدې اﻧﺴــــﺎﻧﺎن وی او ﺑﯿﺎ ورﭘﺴــــﯥ درﺟﻮ واﻻ اﻧﺴﺎﻧﺎن، ﻧﻮ ﭘﻪ ﭘﯿﻐﻤﱪاﻧﻮ او د ﻫﻐﻮی ﭘﻪ ﻣﻠﺮو او ﺗﺎﺑﻌﺪاراﻧﻮ ﻫﻢ رﻧﺎرﻧ ﻃﺒﯿﻌﻲ او ﻏﯿﺮ ﻃﺒﯿﻌﯥ ﺳـــﺘﻮﻧﺰې او ﮐاووﻧﻪ راﻏﲇ او ﻫﻐﻮی ﻟﻪ دې ازﻣﯧﺘﻮﻧﻮ ﭘﻪ ﮐﺎﻣﯿﺎﺑ او ﺻﱪ ﴎه ﴎﻟﻮړی راوﺗﲇ دی. واﺧﻠﻮ او ﻟﻪ ﺑﯧﺎﯾﻪ ﺷﮑﺎﯾﺘﻮﻧﻮ، ﻣﺦ او وﯦــﺘﻮ ﺷﮑﻮﻟﻮ او ﺟﺎﻣﻮ ﯿﺮې ﮐﻮﻟﻮ د ﻣﺼﯿﺒﺖ ﭘﻪ وﺧﺖ ﮐﯥ د ﴍﯾﻌﺖ ﺣﮑﻢ دی، ﭼﯥ ﺑﺎﯾﺪ ﻟﻪ ﺻﱪ ﺨﻪ ﮐﺎر او ﻟﻪ داﺳﯥ ﺧﱪو، ﭼﯥ د اﻟﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ ﭘﻪ ﺗﻘﺪﯾﺮ او ﮐﻧﻮ اﻋﱰاض وی، ﺎن وﺳﺎﺗﻮ. ﭘﯿﻐﻤﱪ ص ﭘﻪ ﯾﻮه ﺣﺪﯾﺚ ﴍﯾﻒ ﮐﯥ ﻓﺮﻣﺎﻳﻲ، ﭼﯥ د ﻣﺆﻣﻦ ﺷـﺎن ﻋﺠﯿﺒﻪ ﻏﻮﻧﺪې دی، ﮐﻪ ﭼﯧﺮﺗﻪ ﻣﺼـــــﯿﺒﺖ او ﺳﺘﻮﻧﺰه ورﺗﻪ ورﺳﯧی او ﺻﱪ ﭘﺮې وﮐی، ﻧﻮ دا ورﺗﻪ ﺧﯿﺮ دی او ﮐﻪ ﭼﯧﺮﺗﻪ ورﺗﻪ ﻓﺎﯾﺪه او ﻪ ورﺳــــــﯧی او ﺷﮑﺮ ﭘﺮې اوﺑﺎﳼ ﻧﻮ دا ﻫﻢ ورﺗﻪ ﺧﯿﺮ دی. اﻟﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ ﭘﻪ ﻗﺮآن ﮐﯥ د ﺻﱪ إﺎ ﻳﻮﻓﯽ اﻟﺼــــــﺎﺑﺮون أﺟﺮﻫﻢ » ﮐﻮوﻧﮑﻮ ﻟﭙﺎره د ﻟﻮی اﺟﺮ وﻋﺪه ﮐې ده ﯾﻘﯿﻨﺎ ﺻﱪ ﮐﻮوﻧﮑﻮ ﺗﻪ ﻟﻪ ﺣﺴﺎب وﺗﲇ اﺟﺮوﻧﻪ ورﮐﻮﻟﯽ ﳾ. «ﺑﻐ ﺣﺴﺎب وﻣﻮ وﻳﻞ، ﭼﯥ زﻟﺰﻟﯥ ډﯦﺮی وﺧﺖ اﻣﺘﺤﺎن او ازﻣﯧﺖ وی، ﺧﻮ ﮐﻠﻪ ﻧﺎﮐﻠﻪ اﻟﻬـﻲ ﻋﺬاب ﻫﻢ وی. ﭘﻪ ﻋﻤﻮﻣـﻲ ﺗﻮﻪ د ﻋﺬاﺑﻮﻧﻮ ﻳﻮ ﻻﻣﻞ وی، ﭼـﯥ اﻟﻠﻪ و ﻣﺎ أﺻﺎﺑﻜﻢ ﻣﻦ ﻣﺼـــــــــﻴﺒﺔ ﻓﺒ » :ﺗﻌﺎﻟﯽ ﭘﻪ ﻗﺮآن ﻣﺠﯿﺪ ﮐﯥ ﯾﺎد ﮐی «ﻛﺴﺒﺖ أﻳﺪﻳﻜﻢ و ﻳﻌﻔﻮ ﻋﻦ ﻛﺜ ژﺑﺎړﻩ : ﺗﺎﺳﯥ ﺗﻪ ﭼﯥ ﮐﻮم ﻣﺼــﯿﺒﺖ در ﭘﯧـــﯧی، ﻧﻮ دا ﻮل ﺳﺘﺎﺳﯥ ﻟﻪ ﮐﺴﺐ او ﻨﺎﻫﻮﻧﻮ ﺨﻪ دی او اﻟﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ ﻟﻪ ډﯦﺮو ﺷﯿﺎﻧﻮ درﺗﯧﺮﯦی . ﭘﯿﻐﻤﱪ ﺻــﻠﯽ اﻟﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ وﺳـــﻠﻢ ﻫﻢ ﭘﻪ ﯾﻮ ﺣﺪﯾﺚ ﴍﯾﻒ ﮐﯥ وﯾﲇ، ﭼﯥ ﮐﻠﻪ ﺧﺒﺎﺛﺘﻮﻧﻪ او ﻨﺎﻫﻮﻧﻪ ډﯦﺮﳾ، ﻧﻮ ﺑﯿﺎ ﺑﻪ ﺧﻠﮏ ﺗﺒﺎه ﮐﯧی. زﻟﺰﻟﻪ ﻪ ﺷﯽ ده او ﻨﻪ ﭘﯧﯧی؟ ﭘﻮﻫﺎﻧﻮ ﭘﻪ وروﺳــــــﺘﻮ دوه ﭘﯧﯾﻮ ﮐﯥ د زﻟﺰﻟﯥ د راﻣﻨ ﺗﻪ ﮐﯧﺪو ﭘﻪ اړﻩ ډﯦﺮ ﻣﻌﻠﻮﻣﺎت ﺗﺮﻻﺳﻪ ﮐی، ﺧﻮ ﺗﺮ اوﺳﻪ واﺣﺪې ﻧﻈﺮﯾﯥ ﺗﻪ ﻧﺪی رﺳـﯧﺪﱄ. د دﻏﻮ ﻧﻈﺮﻳﻮ ﭘﻪ رﺎ ﮐﯥ وﯾﻠﯽ ﺷـــــــﻮ، ﭼﯥ زﻟﺰﻟﯥ ﭘﻪ ﻤﮑﻪ ﮐﯥ د داﺧﲇ .ﯾﺎ دا، ﻣﺤﺮﮐﻪ ﻗﻮاو ﭘﻪ ﺷــﺘﻮن ﮐﯥ د ﻟﻮﯾﻮ ﭼﺎودﻧﻮ ﻟﻪ اﻣﻠﻪ راﻣﻨ ﺗﻪ ﮐﯧی زﻟﺰﻟﻪ د ﻤﮑﯥ ﻫﻐﻪ ﮑﺎﻧﻮﻧﻪ دی، ﭼـﯥ ﭘﻪ ﻤﮑﻪ ﮐـﯥ دﻧﻨﻪ د زﯦـﺮﻣﻪ ﭼﯥ ﺷﻮې اﻧﺮژۍ د ﻧﺎﺎﭘﻪ ﭘﺮﯦـــــﻮدو ﻟﻪ اﻣﻠﻪ ﻣﻨ ﺗﻪ راﻲ، دا زﯦﺮﻣﻪ ﺷﻮې اﻧﺮژی ﻫﺮ ﻟﻮری ﺗﻪ د ﺷــﻌﺎع ﭘﻪ ﺷــﮑﻞ ﺧﭙﺮﯦی او د زﻟﺰﻟﯥ ﭙﯥ ﻣﻨ ﺗﻪ . راوړی زﻟﺰﻟﻪ ﯾﻮه داﺳﯥ ﻃﺒﯿﻌﻲ ﭘﯿﻪ ده، ﭼﯥ ﺧﭙﻠﻪ ﻮک ﻧﻪ وژ، د زﻟﺰﻟﯥ ﻟﻪ اﻣﻠﻪ ﻣﺮګ ژوﺑﻠﻪ د ﻫﻐﻮ وداﻧﯿﻮ د ﭼﭙﻪ او زﯾﺎﻨﯧﺪو ﻟﻪ اﻣﻠﻪ ﻣﻨ ﺗﻪ راـﻲ، ﭼﯥ ﺧﭙﻠﻪ اﻧﺴــﺎن ﺟﻮړ ﮐی. د زﻟﺰﻟﯥ ﻣﺨﻨﯿﻮی ﻧﺶـی ﮐﯥــــدای، ﺧﻮ ﯾﻮ ﺷــــﻤﯧﺮ ﻻرې ﭼﺎرې ﮐﻮﻟﯽ ﳾ د زﻟﺰﻟﯥ د زﯾﺎﻧﻮﻧﻮ ﮐﭽﻪ را ﮐﻤﻪ ﮐی، .ﭼﯥ ﻴﻨﯥ ﻳﯥ دﻟﺘﻪ ﯾﺎدې ﺷﻮې د زﻟﺰﻟﯥ ﭘاووﻧﻪ: ﻫﻐﻪ ﮐﺴـﺎن، ﭼﯥ د زﻟﺰﻟﯥ ﺗﺮﺧﻪ ﺗﺠﺮﺑﻪ ﻟﺮی واﻳﻲ: د زﻟﺰﻟﯥ ﭘﯧــﯧﺪﻟﻮ ﭘﻪ ﻟﻮﻣﯾﻮ ﮐـﯥ ﻟﻪ ﻋﺠﯿﺒﻮ ﻏـوﻧﻮ ﴎه ﻣﺦ ﮐﯧـی، ﭼـﯥ ﺗـﺮ ډﯦـﺮه ﭘﻪ ﻟﻮﻣـﻧﯿﻮ ﺳﭙﮑﻮ ﻟزو ﯾﺎ ﮑﺎﻧﻮﻧﻮ ﺑﺪﻟﯧی، ورﭘﺴــﯥ د زﻟﺰﻟﯥ اﺻﲇ ﭙﻪ ده، ﭼﯥ ﻟﻪ ﻮ ﺛﺎﻧﯿﻮ ﺗﺮ ﻮ دﻗﯿﻘﻮ اوږدﯦی او وروﺳــﺘﯽ ﭘاو ﻫﻢ د زﻟﺰﻟﯥ وروﺳـــﺘﻲ ﮑﺎﻧﻮﻧﻪ دی، ﭼﯥ ﻟﻪ اﺻـــﲇ ﭙﯥ ﺳـــﭙﮏ دی، ﭼﯥ دا ﻮل ﭘﻪ ډﯦﺮ ﻟﻨ ﻣﻬﺎل ﮐﯥ ﭘﯧﯧﺪﻟﯽ ﳾ. ﻧﻮ زﻟﺰﻟﻪ د ﻤﮑﯥ د ﻟزې ﯾﻮ اﻟﻬﻲ اﻓﺖ دی، ﭼﯥ ﻮ ﺛﺎﻧﯿﯥ دوام ﮐﻮی او ډﯦﺮی وﺧﺖ اﻧﺴـــــﺎﻧﺎﻧﻮ ﺗﻪ د ﻣﺮګ ژوﺑﻠﯥ اړوﻟﻮ ﺗﺮﻨ ﮐﻮروﻧﻪ او وداﻧ ړﻧﻮی. ﮐﻠﻪ ﭼـﯥ ﻫﻢ د زﻟـﺰﻟـﯥ ﻟﻪ اﻣﻠﻪ ﭘﻪ ﯾﻮه ﻮﻟﻨﻪ ﮐــﯥ ﻣــﺮګ ژوﺑﻠﻪ او ﻣﺎﱄ زﯾﺎن راﻣﻨ ﺗﻪ ﳾ، ﻧﻮ د ﺧﯿﺮﭘﺎﻟﻮ ﻮﻟﻨﻮ او وـو وﺟﯿﺒﻪ وی، ﭼـﯥ د وﮐی او د زﻟﺰﻟﯥ ﻟﻪ زﯾﺎﻧﻮﻧﻮ ﯾﯥ وژﻏﻮری. ﻻﺳﻨﯿﻮی وو ﻫﺮ ﮐﺎل ﭘﻪ ﻧۍ ﮐﯥ ﺳﻠﻮﻧﻪ زﻟﺰﻟﯥ ﭘﯧــــﯧی، ﭼﯥ ﭘﻪ ﻣﻨﻨ ﺗﻮﻪ ﭘﻪ زﯾﺎﻨﻮ ﻫﺮه دﻗﻴﻘﻪ ﮐﯥ ﻳﻮه ﻳﺎ دوه زﻟﺰﻟﯥ د ﻤﮑﯥ ﺧﺎورﻳﻨﻪ ﮐُـﺮه ﻟـزوی. زﻟـﺰﻟـﯥ ﯾﻮازې ﭘﻪ وﭼﻪ ﮐﯥ ﻧﻪ، ﺑﻠﮑﯥ ﭘﻪ ﺳﻤﻨﺪروﻧﻮ ﮐﯥ ﻫﻢ راﻣﻨﺘﻪ ﮐﯧی. د زﻟﺰﻟﯥ ﻣﺮﮐﺰ او ﭙﯥ : ﻫﺮه زﻟﺰﻟﻪ ﻳﻮ ﻣﺮﮐﺰ ﻟﺮی، ﭼﯥ ﻟﻪ دې ﻣﺮﮐﺰه د زﻟﺰﻟـﯥ ﭙـﯥ او ﻣﻮﺟﻮﻧﻪ ﻫـﺮ ﻟﻮری ﺗﻪ ﺧﭙﺮﯦی. ﻟﮑﻪ ﻨﻪ ﭼﯥ ﻣﻮﻧ د اوﺑﻮ ډﻧ ﺗﻪ ﻳﻮه ﺗﯿـﻩ وﻏﻮرﻮو، ﻧﻮ ﻮﻣـﺮه ﭼـﯥ ﭙـﯥ د ﺗﯿـې ﻟﻪ ﺎﻳﻪ ﻟـﺮې ﮐﯧـی، ﭘﻪ ﻫﻤﻐﻪ ﮐﭽﻪ ﻳـﯥ ﺷـــــــﺪت او ﴎﻋﺖ ﮐﻤﯧی. د زﻟﺰﻟﯥ ﭙﯥ او ﻣﻮﺟﻮﻧﻪ ﻫﻤﺪا ډول دی؛ ﻮﻣﺮه ﭼﯥ د زﻟﺰﻟﯥ ﭙﻪ ﻟﻪ ﻣﺮﮐﺰه ﻟﺮې ﮐﯧی ﭘﻪ ﻫﻤﻐﻪ ﮐﭽﻪ ﻳﯥ ﺷـــﺪت او زﻳﺎﻧﻮﻧﻪ ﮐﻤﯧی. د زﻟﺰﻟﯥ ﻣﺮﮐﺰ د ﻤﮑﯥ ﭘﻪ ژورواﱄ ﮐﯥ ﻟﻪ ۱ ﺨﻪ ﺗـﺮ ٠٠٨ ﮐﯧﻠﻮ ﻣﱰو ﭘﻮرې وی. ﮐﻪ ﭼﯧـﺮې د زﻟـﺰﻟـﯥ ﻣـﺮﮐـﺰ ﻟﻪ ﺧﻠﮑﻮ د ډﮐـﯥ ﺳـﯿﻤﯥ ﻻﻧﺪې وی، ﻧﻮ ﭘﺮاخ ﺎ او ﻣﺎﱄ زﻳﺎﻧﻮﻧﻪ ﺑﻪ راﻣﻨ ﺗﻪ ﮐی. دﻏﻪ ډول زﻟﺰﻟﻮ د ﻫﯧﻮاد ﭘﻪ ﺑﺪﺧﺸـﺎن، ﺗﺨﺎر، ﮐﺎﺑﻞ او ﻏﺰ ﭘﻪ وﻻﯾﺘﻮﻧﻮ ﮐﯥ ﭘﻪ ﺗﯧـﺮ ﮐـﯥ زﻳﺎت زﻳﺎﻧﻮﻧﻪ اړوﱄ. د زﻟـﺰﻟـﯥ د ﭙﻮ ﭼﮑﺘﻴﺎ ﭘﻪ ﻤﮑﻪ ﮐـﯥ ﭘﻪ ﻣﻴﺪه ﺧﺎورو ﮐﯥ ﭘﻪ ﻳﻮه ﺛﺎﻧﻴﻪ ﮐﯥ ٥.٢ ﮐﻴﻠﻮ ﻣﱰه او ﭘﻪ ﺷــﻮ او ﺟﻐﻞ ﮐﯥ ٥.١ ﮐﻴﻠﻮ ﻣﱰو ﺗﻪ رﺳﯧی . د زﻟﺰﻟﯥ وړاﻧﺪوﻳﻨﻪ: ﮐﻪ ﻪ ﻫﻢ ﺗﺮاوﺳــــــــﻪ ﯧﻧﻮ ﻧﺪه ﺟﻮﺗﻪ ﮐې، ﭼﯥ ﻟﻪ زﻟﺰﻟﯥ وړاﻧﺪې ﭘﻪ ﯾﻘﯿﻨﻲ ﺗﻮﻪ ﮐﻮم ﻪ ﭘﯧـﯧی، ﭼﯥ ﻣﻮﻧ ﯾﯥ د زﻟﺰﻟﯥ د راﺗ وړاﻧﺪوﯾﻨﻪ وﺑﻮﻟﻮ؛ ﺧﻮ ﯿﻨﻮ ﺗﺠﺮﺑﻮ ﻮدﻟﯥ، ﭼﯥ ﻟﻪ زﻟﺰﻟﯥ وړاﻧﺪې ﺎروی، ﺧﺰﻧﺪه او ﻣﺮﻏﺎن ﺎﻧی ﻏﱪﻮﻧﻮﻧﻪ ـــــــــﻴﻲ، ﻧﺎراﻣﻪ ﺣﺮﮐﺘﻮﻧﻪ ﺗﺮﴎه ﮐﻮی او د ﺗﯧـــــﺘﯥ ﻫﻪ ﮐﻮی. ﺗﺮاوﺳﻪ اﻧﺴــــــﺎن ﭘﻪ دې ﻧﻪ دی ﺗﻮاﻧﯧﺪﻟﯽ، ﭼﯥ وﭘﻮﻫﯧـی د ﮐﻮﻣـﯥ وړاﻧﺪوﯾﻨــﯥ ﭘــﺮ ﻣ ﮐﻠﻪ او ﭼﯧــﺮﺗﻪ زﻟــﺰﻟﻪ راﻣﻨ ﺗﻪ ﮐﯧی ........ ﻧﻮر ﭘﻪ راﺗﻠﻮﻧﮑﯥ ﻪ ﮐﯥ ﻫﺮ ﮐﻠﻪ ﭼﯥ اوﺑﻪ ﭘﺎﮐﯥ ـﮑﺎره ﳾ، ﺑﺪ ﺧﻮﻧﺪ او ﺑﻮی وﻧﻪ ﻟﺮی، ﺧﻠﮏ ﻳﯥ ې ﻧﴚـــ ﻳﺎ ﺧﺮاب ﺑﻮی او ﺧﻮﻧﺪ ـومــې ﻣﻌﻞــاکــﻩ پــاو ﮐـ ﯥ اوﺑـﻪ ﺧﻮ ﮐﻮﻣـﯥ رـﯥ اوﺑﻪ، ﭼـﯥ ﻫﯧ ﺑﻮی وﻧﻪ .وﻟﺮی، ﺧﺮاﺑـﯥ اوﺑﻪ ﻳـﯥ ﺑﻮﱄ او د ﻧﺎروﻏ ﭘﻴﺪاﮐﻮوﻧﮑﻮ ﻣﻮﺟﻮداﺗﻮ و ﻣﴬـه ﻣﻮادوــﺣﻞ ﺷﻮی ﻟﺮی ﺧﻮ د ﻟﺮوﻧﮑﯥ او د ﺻﺤﺖ ﻟﭙﺎره زﻳﺎﻨﯥ وی، ﺗـﻞ د ـﻠﻮ ﻟﭙـﺎره ﺑـﯥ ﺧﻄـــﺮه .ﻧـــﴚ ﻞ ﮐﯧﺪای دا ددې ﺣﻘﻴﻘﺖ ﮑﺎرﻧﺪوی دی، ﭼﯥ د ﻮ ﴎﭼﻴﻨﻮ اوﺑﻪ ﻫﻢ رد ﮐﯧﺪﻟﯽ ﳾ، ﭘﻪ داﳼ ﺣﺎل ﮐـﯥ ﭼـﯥ ﻴﻨــﯥ د ﺧــﺮاﺑﻮ ﴎﭼﻴﻨﻮ اوﺑﻪ د ﻣﻨﻠﻮ وړ .ﮔﺮﯧﺪﻻی ﳾ ﻪ ﺷﯽ دی؟ ﮐﮑﺗﯿﺎ ﯾﺎ ﭼﻠﯧﺪل اوﺑﻮ د ﮐﻠﻪ ﭼﯥ اوﺑﻪ د ﻃﺒﻴﻌﻲ او ﻏ ﻃﺒﻴﻌﻲ ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ ﭘﻪ ﭘﺎﻳﻠﻪ ﮐﯥ ﺧﭙﻞ ﮐﻴﻔﻴﺖ .او د ﻠﻮ ﻟﻴﺎﻗﺖ ﻟﻪ ﻻﺳﻪ ورﮐی ﮐﮑې ﺑﻠﻞ ﮐﯧی ﭼﻞ ﻣﻮاد د اﻧﺴﺎﻧﺎﻧﻮ د ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ او د ﻃﺒﻴﻌﻲ ﺣﻮادﺛﻮ ﻟﻪ اﻣﻠﻪ ﺧﭙﻞ ﺎن د ﻳﻌﻨﯥ اوﺑﻪ ﭼﯥ د ﭼﻠﻮ ﻣﻮادو ﻟﺮوﻧﮑﯥ وی ﮐﺎر . اوﺑﻮ ﻣﻨﺎﺑﻌﻮ ﺗﻪ رﺳــــــﻮی ﺗﺮې اﺧﻴﺴـﺘﻞ اﻧﺴــﺎﻧﺎن ﻟﻪ روﻏﺘﻴﺎﻳﻲ ﺳﺘﻮﻧﺰو او ﺣﺘﯽ ﻟﻪ ﻣﻳﻨﯥ ﴎه ﻣﺦ اﻧﺴـــﺎ ﮐﻧﯥ، ﭼﯥ د اوﺑﻮ ﭘﻪ ﮐﻴﻔﻴﺖ ﺑﺎﻧﺪې اﻏﯧﺰه ﮐﻮی ﻋﺒﺎرت .ﮐﻮی :دی ﻟﻪ .ﺧوﺑﻮل ډﯦﺮ ﻤﮑﻮ د .ﮐﺸﻔﻮل ﻣﻌﺪﻧﻮﻧﻮ د .ﻓﻌﺎﻟﻴﺘﻮﻧﻪ ﺻﻨﻌﺘﻲ ﭘﻪ  ﻣﯧﺸــــــﺘﻮ ﺎﻳﻮﻧﻮ ﮐﯥ اوﺳﯧﺪل )ﭘﻪ ﺎﻧې ﺗﻮﮔﻪ ﭘﻪ ﻫﻐﻮ ﺎﻳﻮﻧﻮ ﮐـﯥ، ﭼـﯥ د ﭘﺎﮐﻮاﱄ ﻟﻪ اړﺧﻪ ﭘﻪ ﻴﻪ ﮐﭽﻪ ﮐـﯥ وی( ﭘـﺮﺗﻪ ﻟﺪې، ﭼــﯥ اﻧﺴـــﺎ ﻓﻌﺎﻟﻴﺘﻮﻧﻪ، ﻃﺒﻴﻌﻲ او ﺟﻴﻮﻟﻮژﻳﮑﻲ ﭘﯧــــﯥ د اوﺑﻮ ﴎﭼﻴﻨﻮ ﺗﻪ .ﻧﯧدې واﻗﻊ ﳾ د اﺳﺘﻮﻨﺎﻳﻮﻧﻮ د اوﺑﻮ ﭘﺮ ﮐﻴﻔﻴﺖ اﻏﯧﺰه ﮐﻮی :اوﺑﻪ ﺻﺤﻲ ﻏ اﻧﺴـﺎﻧﺎﻧﻮ او ﺎروﻳﻮ ﻟﻪ ﻏﺎﻳﻄﻪ ﻣﻮادو، د ﺷﻔﺎﺧﺎﻧﻮ او ﺣﻣﻮﻧﻮ ﻟﻪ وﻳﻨﻠﻮ او ﺧﺮاﺑﯥ اوﺑﻪ ﻫﻐﻪ اوﺑﻪ دی، ﭼﯥ ﻟﻪ ﮐﺎرﺧﺎﻧﻮ، زراﻋﺘﻲ ﻣﺆﺳﺴـــــــــــﺎﺗﻮ، د ﻫﻤﺪارﻧﮕﻪ د وداﻧﻴﻮ ﻟﻪ ﺑﺎﻣﻮﻧﻮ، دﻳﻮاﻟﻮ، ﺳﮐﻮﻧﻮ او ډﮔﺮوﻧﻮ ﺨﻪ اﺧﻴﺴــﺘﻞ د ﺧﺮاﺑﻮ اوﺑﻮ ﺧﻮاص ﭘﻪ ﻫﻐﻮ ﺎﻳﻮﻧﻮ ﭘﻮرې اړﻩ ﻟﺮی، ﭼﯥ اوﺑﻪ .ﺷـــﻮې وی :ﭘـﺮې ﺗﯧــﺮﯦــی او ﻪ ډول ﻣﻮاد ﻟﻪ ﺎن ﴎه اﺧﲇ، د ﺑﯧﻠــﯥ ﭘﻪ ﺗﻮﻪ ﻣاﱄ ﻣﻮاد، زﻫﺮی ﻣﻮاد، ﻋﻀــﻮی ﻣﻮاد، ﭘﻪ اوﺑﻮ ﮐﯥ  ﺷﻮی ﻋﻀــﻮی ﻣﻮاد د ﮐﻢ ﻳﺎ زﻳﺎت ﺑﻮی ﻟﺮوﻧﮑﻲ وی، ﭼﯥ ﻏﺎزات ﻳـﯥ ﻫﻮا ﺗﻪ ﭘﻮرﺗﻪ ﮐﯧـی او د ﻫﻮا ﮐﮑﺗﻴﺎ را ﻣﻨﺘﻪ ﮐﻮی. ﻟﻪ ﻧﻈﺮه ﺧﺮاﺑﯥ اوﺑﻪ ﻫﻐﻪ دی، ﭼﯥ د ﺎروﻳﻮ ﻫﻤﺪارﻧﻪ د روﻏﺘﯿﺎﺳــﺎﺗﻨﯥ ﻟﻪ ﻏﺎﻳﻄﻪ ﻣﻮادو ﴎه ې ﺷﻮې وی او ﻳﺎ ﻟﻪ ﻫﻐﻪ ﺎی ﺨﻪ ﺗﯧﺮې ﺷـﻮې دﻏﻪ ﻮﻟﯥ اوﺑﻪ ﻳﻮ ډول ﮐﻴﻔﻴﺖ ﻟـﺮی، .ﻏﺎﻳﻄﻪ ﻣﻮاد ﺟﻤﻊ ﮐﯧی وی، ﭼﯥ د ﺑﯧﻠـﯥ ﭘﻪ ﺗﻮﻪ ﻳﻮﻟﻴﱰ اوﺑﻮ ﮐـﯥ ﮐﯧﺪای ﳾ د ﻣﺎﻳﮑــﺮو اورﮔﺎﻧﻴــﺰﻣﻮﻧﻮ ﻟﻪ ﻮ ﺳـﻮو ﺗﺮ ﻳﻮ ﻣﻴﻠﻴﻮن ﭘﻮرې ﺗﺮ ﺳـﱰﮔﻮ ﳾ، ﭼﯥ ﭘﻪ دې ډول ﺷـﻤﯧﺮ .اوﺑﻮ ﮐﯥ ﭘﺎﺗﻮﺟﻦ ﻣﮑﺮوﺑﻮﻧﻪ او د ﭘﺎزﻳﺘﻮﻧﻮ ﻫﮕ ﻫﻢ ﺷﺘﻮن ﻟﺮی ﻫﻤﺪارﻧﮕﻪ ﻫﻐﻪ اوﺑﻪ، ﭼﯥ ﻟﻪ ﺻـــــﻨﻌﺘﻲ ﮐﺎرﺧﺎﻧﻮ ﺨﻪ راﻲ د ﺑﯧﻼ ﺑﯧﻠﻮ ﺎﻧو ﺧﻮاﺻـــــــﻮ ﻟﺮوﻧﮑﯥ وی، ﭘﻪ دې اوﺑﻮ ﮐﯥ د زﻫﺮی ﻣﻮادو او ﻧﻮرو ﮐﮑﺗﻴﺎو ﺷـﺘﻮن ﭘﺪې ﭘﻮرې اړﻩ ﻟﺮی، ﭼﯥ ﻪ ﺷـﯽ وﻳﻨﻞ ﺷـﻮی او ﮐﻮم ﻣﻮاد ﭘﮑﯥ اﺳــﺘﻌل ﺷـــﻮی، ﭘﻪ دې ډول اوﺑﻮ ﮐﯥ د ﻓﻴﻨﻮل ﺳـــﻴﻨﺎت، ارﺳـــــــــﻴﻨﮏ، ﻣﺲ، ﴎب، ﻧﺎﻳﱰوﺟﻦ ﻟﺮوﻧﮑﻲ ﻣﺮﮐﺒﺎت او ﻧﻮر ﮐﻴوی ﻣﺮﮐﺒﺎت ﻫﻢ ﻣﻮﺟﻮد وی ﮐﻪ ﻟﻪ دې ډول اوﺑﻮ ﺨﻪ اﺳـــــــﺘﻔﺎده وﳾ ﭘﻪ .اﻧﺴﺎﻧﺎﻧﻮ، ﺣﻴﻮاﻧﺎﺗﻮ، ﮐﺒﺎﻧﻮ او ﭼﺮﮔﺎﻧﻮ ﮐﯥ د ﻣﻳﻨﯥ ﻻﻣﻞ ﺮﻲ ﭘﻪ ورﺗﻪ وﺧﺖ ﮐﯥ ﻫﻐﻪ اوﺑﻪ، ﭼﯥ ﻟﻪ ﻣﺴـــــﻠﺦ او د ﺣﻴﻮاﻧﺎﺗﻮ د ﭘﻮﺳﺘﮑﻮ او ﺑﻴﻮﻟﻮژﻳﮑﻲ ﻓﺎﺑﺮﻳﮑﻮ، ﮐﻠﻴﻨﻴﮑﻮﻧﻮ او وړﻳﻮ د ﭘﺮوﺳـــــــــــــﺲ ﻟﻪ ﮐﺎرﺧﺎﻧﻮ، ﻫﻤﺪارﻧﮕﻪ ﻟﻪ زراﻋﺘﻲ ﻓﺎرﻣﻮﻧﻮ ﺨﻪ راوﻲ، ﭼﯥ د ﻏﺎﻳﻄﻪ ﻣﻮادو او ادرارو ﭘﻪ دې ﮐﯥ د ﺳـﺎری ﻧﺎروﻏﻴﻮ ﻣﺎﻳﮑﺮو ﴎه ﻟﺮی، ﭼﯥ زﻳﺎﺗﻪ اﻧﺪازه ﻟﻪ ﺎن .ﭘﯧﻮی ﺧﻄﺮ ﺗﻪ روﻏﺘﯿﺎ او ژوﻧﺪ اﻧﺴﺎن د اورﮔﺎﻧﻴﺰﻣﻮ ﻋﺎﻣﻠ ډﯦﺮ وی : ﺳﯿﺴﺘﻢ ﺳﺎﺗﻨﯥ روﻏﺘﻴﺎ د ﭘﻪ ﻫﺮ ـــﺎر او ــــﺎر ﻮﻲ ﮐﯥ د ﻓﺎﺿــــﻠﻪ اوﺑﻮ ﺑﯧﻼﺑﯧﻞ ډوﻟﻮﻧﻪ ﻟﮑﻪ ﭘﻪ ﺗﺸﻨﺎﺑﻮﻧﻮ ﮐﯥ ﻣﴫف ﺷﻮې اوﺑﻪ، ﭘﻪ ﭘﺨﻠﻨﻴﻮ ﮐـــﯥ د وﻳﻨﻞ ﺷﻮو ﻟﻮﻮ اوﺑﻪ، د ﻣﺨﺘﻠﻔﻮ ﺻﻨﻌﺘﻲ ﭘﺮوﺳﻮ ﻓﺎﺿﻠﻪ اوﺑﻪ، د اﻧﺴــﺎﻧﺎﻧﻮ او ﺎروﻳﻮ ﻏﺎﯾﻄﻪ .ﻣﻮاد، د ﮐﻮﻮ او ﺳﮐﻮﻧﻮ ﻓﺎﺿﻠﻪ ﻣﻮاد او داﺳﯥ ﻧﻮر ﻫﺮه ورځ ﺗﻮﻟﯿﺪﯦی ﮐﻪ ﭼﯧﺮې ﭘﻪ ﺎر ﮐﯥ د ﺗﻮﻟﻴﺪ ﺷﻮو ﻓﺎﺿﻠﻪ ﻣﻮادو د راﻮﻟﻮﻟﻮ، ﺗﺼـﻔﯿﻪ ﮐﻮﻟﻮ او ﻟﺮې ﮐﻮﻟﻮ ﻟﭙﺎره ﻣﻨﺎﺳـــﺐ ﺗﺮﺗﯿﺒﺎت وﻧﻪ ﻧﯿﻮل ﳾ، ﻧﻮ دا راﻮﻟﯧی او ﯾﻮ داﺳــﯥ ﻧﺎوړﻩ ﺣﺎﻟﺖ راﻣﻨﺘﻪ ﮐﻮی، ﭼﯥ د ﻓﺎﺿــﻠﻪ اوﺑﻮ د ﺟﻤﻊ ﮐﯧﺪو ﻟﻪ .اﻣﻠﻪ د ﮐﻮروﻧﻮ، ﺳﮐﻮﻧﻮ ﺧﻮﻧﺪﻳﺘﻮب ﻟﻪ ﻮاښ ﴎه ﻣﺦ ﮐﯧی ﴎﺑﯧﺮه ﭘﺮدې د ﺧﻮﺳــــــــــــﺎ او وﻻړو اوﺑﻮ ﺨﻪ ﻧﺎروﻏ او ﺑﮑﱰﯾﺎوې را د ـــــﻠﻮ اوﺑﻪ ﻮﻟﯥ ﭘﯿﺪاﮐﯧی او د ﺧﻠﮑﻮ روﻏﺘﻴﺎ ﭘﻪ ﺧﻄﺮ ﮐﯥ اﭼﻮی. ﮐﮑﯦی او ﭘﻪ ﭘﺎﯾﻠﻪ ﮐـﯥ ﻏﯿـﺮ روﻏﺘﯿﺎﯾـﻲ ﺣﺎﻟﺖ راﻣﻨﺘﻪ ﮐﯧـی، ﭼـﯥ د . ﴎه ﻣﺦ ﮐﻮی ژوﻧﺪ ﻟﻪ ﺳﺘﻮﻧﺰو وو ﺎرﻣﯧﺸﺘﻮ ﻧﻮ ﭘﻪ دې اﺳﺎس د ﺎر او ﺎرﻮﻲ اوﺳﯧﺪوﻧﮑﻮ د دﻟﭽﺴـــــﭙ ﻟﭙﺎره دا اړﯾﻨﻪ ده، ﭼﯥ ﻮل ﺗﻮﻟﯿﺪ ﺷﻮی ﻓﺎﺿﻠﻪ ﺗﻮﮐﻲ راﻮل، ﺗﺼـﻔﯿﻪ او ﭘﻪ داﺳﯥ .ﴐر ﻻﻣﻞ ﻧﻪ ﳾ د ډول ﻟﺮې ﮐی ﳾ، ﭼﯥ ﺎرﻳﺎﻧﻮ ﺗﻪ روﻏﺘﯿﺎ ﺳﺎﺗﻨﻪ ﻪ ﺷﯽ دی؟ روﻏﺘﯿﺎ ﺳـــــــــــﺎﺗﻨﻪ د ﺑﯧﻼﺑﯧﻠﻮ ﻧﺎروﻏﻴﻮ ﻟﻪ ﺧﭙﺮﯦﺪو ﺨﻪ د ﺧﭙﻞ ﺎن او .ﭘﻪ دې ﺑﺮﺧﻪ ﮐﯥ د ﺧﭙﻞ ﺑﺪن ﭘﺎک ﺳـــﺎﺗﻞ، د ﮐﺎﻟﯿﻮ ﭘﺎک ﺳـــﺎﺗﻞ ﻫﻤﺪا ﭼﺎﭘﯧﺮﻳﺎل ﭘﺎک ﺳﺎﺗﻞ دی ﺷـﺎن د ﺧﭙﻠﻮ ورﻨﯿﻮ ﺷـﯿﺎﻧﻮ ﭘﺎک ﺳــﺎﺗﻞ، ﭼﯥ ﭘﻪ ورﻨﻲ ژوﻧﺪ ﮐﯥ ﺗﺮې .اﺳﺘﻔﺎده ﮐﯧی د روﻏﺘﯿﺎ ﺳـــﺎﺗﻨﯥ ﭘﻪ ﺑﺮﺧﻪ ﮐﯥ ﺑﺎﯾﺪ ﻣﻮږ ﻫﺮ ﯾﻮ ﺧﭙﻞ ﺎن او ﭼﺎﭘﯧﺮﯾﺎل ﺗﻪ ډﯦﺮ ﻣﺘﻮﺟﻪ واوﺳﻮ، ﺧﭙﻞ ﺑﺪن ﺑﺎﯾﺪ ﭘﺎک وﺳﺎﺗﻮ ﻟﻪ ﺗﺸـــﻨﺎب ﺨﻪ د راوﺗﻠﻮ ﭘﻪ وﺧﺖ ﮐﯥ ﺑﺎﯾﺪ ﻻﺳــــــﻮﻧﻪ ﭘﻪ ﺻـــــــﺎﺑﻮن ووﯾﻨﻮ او دا ﮐﺎر ﺑﺎﯾﺪ ﺧﭙﻠﻮ ﻓﺎﺿــﻠﻪ ﻣﻮاد ﺑﺎﯾﺪ ﻣﻨﻈﻤﻮ ﺎﯾﻮﻧﻮ ﺗﻪ اﻧﺘﻘﺎل .ﻣﺎﺷـﻮﻣﺎﻧﻮ ﺗﻪ ﻫﻢ ورزده ﮐو ﳾ، ﭘﻪ ﻫﻐﻮ ﮐﻮﻫﻴﺎﻧﻮ ﮐﯥ، ﭼﯥ د ــﻠﻮ اوﺑﻮ ﻟﭙﺎره ﺗﺮې ﻪ اﺧﻴﺴــﺘﻞ ﮐﯧی ﺑﺎﯾﺪ وﺧﺖ ﻧﺎ وﺧﺖ ﻫﻐﻪ ﮐﯿﻤﯿﺎوی ﻣﻮاد واﭼﻮل ﳾ، ﭼﯥ د اوﺑﻮ ﭘﻪ .ﭘﺎﮐﻮﻟﻮ ﮐﯥ ﭘﻪ ﮐﺎرﯦی ﻫﻤﺪا ﺷــﺎن د اوﺑﻮ زﯦﺮﻣﻪ، ﭼﯥ د اوﺑﻮ د ذﺧﯿﺮه ﮐﻮﻟﻮ ﻟﭙﺎره ﺗﺮې اﺳــﺘﻔﺎده ﮐﯧی، درې ﻠﻮر اوﻧ وروﺳــﺘﻪ ﭘﺎﮐﯥ ﳾ او د ﻣﮑﺮوب ﺿــﺪ ﻣﻮادو ﭘﻪ .ﻣ ووﯾﻨﻞ ﳾ؛ ﺗﺮﻮ ﻣﮑﺮوب ﯾﯥ ﻟﻪ ﻣﻨﻪ ﻻړﳾ ﻫﻐﻪ اﻫﲇ ﺣﯿﻮاﻧﺎت، ﭼﯥ ﭘﻪ ﮐﻮروﻧﻮ ﮐﯥ ﺳـﺎﺗﻞ ﮐﯧی، ﻟﻪ ﻫﻐﻮی ﴎه ﻟﻪ .اړﻳﮑﯥ ﺨﻪ وروﺳﺘﻪ ﺑﺎﯾﺪ ﻻﺳﻮﻧﻪ ﭘﻪ ﺻﺎﺑﻮن ووﻳﻨﻞ ﳾ ﭘﻪ اړﻩ ﻟﻪ ﻣﻄﺎﻟﻌﯥ ﺨﻪ داﺳـــــﯥ ﺮﻨﺪﯦی، WASH دا، ﭼﯥ د ﻟﻨﻩ ﭼﯥ دﻏﻪ ﻣﻮﺿـﻮع د ﭘﺎﮐﻮ اوﺑﻮ رﺳـﻮﻟﻮ، روﻏﺘﻴﺎ ﺳــﺎﺗﻨﯥ او ﻓﺎﺿــﻠﻪ اوﺑﻮ ﭘﻪ .ﮐﻨﱰول ﺑﺎﻧﺪې راﺮﺧﯧی رﺳﺎﻧﯽ و ﻗﻠﺐ ﻣﻬﻢ ﺗﺮﯾﻦ ارﮔﺎن ﺑﺪن اﺳﺖ و وﻇﯿﻔﻪ ﺗﻨﻈﯿﻢ ﺳﯿﺴﺘﻢ ﺧﻮن اﮐﺴـــﯿﺠﻦ رﺳﺎﻧﯽ ﺑﻪ ارﮔﺎن ﻫﺎی دﯾﮕﺮ ﺑﺪن را ﺑﺮ ﻋﻬﺪه دارد. در ﺻﻮرت رﺳﺎﻧﯽ ﺑﺎ اﺧﺘﻼﻻﺗﯽ ﺧﻔﯿﻒ ﺑﺮوز ﻫﺮ ﻧﻮع ﻧﻘﺼﯽ در ﻗﻠﺐ، ﺳﯿﺴـﺘﻢ ﺧﻮن .ﯾﺎ ﺷﺪﯾﺪ ﻣﻮاﺟﻪ ﻣﯽ ﺷﻮد ﺑﺮ اﺳﺎس ﺗﺤﻘﯿﻘﺎت و آﻣﺎر ﺟﻬﺎﻧﯽ از ﻫﺮ ٠٠٠١ ﻧﻮزاد ﮐﻪ ﺑﻪ دﻧﯿﺎ آﻣﺪه، ٨ ﻧﻮزاد ﺑﺎ ﻧﻘﺺ ﺳــﻮراخ ﻗﻠﺐ ﺑﻪ دﻧﯿﺎ ﻣﯽ آﯾﻨﺪ. ﺳــﻮراخ ﺑﻮدن ﻗﻠﺐ ﻧﻮزاد از ﻫن دوران ﺟﻨﯿﻨﯽ در ﺑﻄﻦ ﻣﺎدر ﺷــــﮑﻞ ﻣﯽ ﮔﯿﺮد. اﯾﻦ ﻋﺎرﺿــــﻪ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﯾﮑﯽ از ﺑﯿری ﻫﺎی ﻣﺎدرزادی ﻗﻠﺒﯽ ﺑﻪ ﺷر ﻣﯽ آﯾﺪ. ﺳﻮراخ ﻗﻠﺐ و ﺷﺪت آن واﺑﺴـﺘﻪ ﺑﻪ ﭼﯿﺴـﺖ؟ در ﺑﺮﺧﯽ ﻣﻮارد اﯾﻦ ﺳﻮراخ ﺑﺎ اﻓﺰاﯾﺶ ﺳﻦ ﺑﺴـــﺘﻪ ﻣﯽ ﺷﻮد، و ﻓﺮد ﺑﻪ زﻧﺪﮔﯽ ﻃﺒﯿﻌﯽ ﺧﻮد اداﻣﻪ ﻣﯽ دﻫﺪ. در ﺑﺮﺧﯽ ﻣﻮارد ﻧﯿﺰ، ﺳــــــﻮراخ ﺑﻮدن ﻗﻠﺐ ﻧﻮزاد ﻧﯿﺎز ﺑﻪ دوره ﻫﺎی درﻣﺎﻧﯽ ﺗﺨﺼﺼـﯽ و ﺟﺮاﺣﯽ دارد. اﺻﻠﯽ ﺗﺮﯾﻦ دﻟﯿﻞ ﺳﻮراخ ﺑﻮدن ﻗﻠﺐ ﻧﻮزاد، ﻋﻮاﻣﻞ وراﺛﺘﯽ و اﺧﺘﻼﻻت ژﻧﺘﯿﮑﯽ ﻫﺴــﺘﻨﺪ. در ﺻﻮرﺗﯽ ﮐﻪ ﯾﮑﯽ از واﻟﺪﯾﻦ ﻣﺒﺘﻼ ﺑﻪ ﺑﯿری ﻫﺎی ﻗﻠﺒﯽ ﺑﺎﺷـــﺪ، اﺣﺘل اﺑﺘﻼی ﻓﺮزﻧﺪان آن ﻫﺎ ﺑﻪ ﺑﯿری ﻫﺎی ﻗﻠﺒﯽ ﻣﺎدرزادی درﺻﺪ ﺑﺎﻻﯾﯽ دارد. ﺳﻮراخ ﺑﻮدن ﻗﻠﺐ ﻧﻮزاد ﻧﯿﺰ ﯾﮑﯽ از ﺷـــــــــــﺎﯾﻊ ﺗﺮﯾﻦ ﺑﯿری ﻫﺎی ﻣﺎدرزادی ﻗﻠﺒﯽ ﻣﺤﺴـﻮب ﻣﯽ ﺷﻮد. از دﻻﯾﻞ دﯾﮕﺮ وﺟﻮد ﺳﻮراخ در ﻗﻠﺐ ﻧﻮزاد، اﯾﻨﺴـﺖ ﮐﻪ زﻧﺎن ﺑﺎردار در ﻃــﻮل دوران ﺑــﺎرداری از ﻣﺼـﺮف ﺳﯿﮕﺎر ﯾﺎ دﺧﺎﻧﯿﺎت ﺧﻮدداری ﻧﮑﻨﻨﺪ، اﺣﺘل ﺳﻮراخ ﺑﻮدن ﻗﻠﺐ ﻧــﻮزاد در اﺛـﺮ ﻣـﴫف اﯾﻦ ﻣﻮاد ﺑﺴﯿﺎر ﺑﺎﻻ ارزﯾﺎﺑﯽ ﺷﺪه اﺳﺖ وﻋﻮارض ﺧﻄﺮﻧﺎک دارد. ﺳــﻮراخ ﺑﻮدن ﻗﻠﺐ ﻧﻮزاد ﺑﻪ ﺷـــﮑﻞ ﻫﺎ و اﻧﺪازه ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻋﺎرض ﻣﯽ ﺷﻮد. ﺑﺮﺧﯽ از ﺳﻮراخ ﻫﺎی اﯾﺠﺎد ﺷﺪه در ﻗﻠﺐ، ﺑﺴﯿﺎر ﮐﻮﭼﮏ ﻫﺴـﺘﻨﺪ ﺧﻄﺮات و ﺑﺎ ﮔﺬﺷﺖ زﻣﺎن و اﻓﺰاﯾﺶ ﺳﻦ ﺑﺴـــــــﺘﻪ ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ. از اﯾﻦ رو ﺟﺪی ﺑﺮای ﺑﯿر ﻋﺎرض ﯽ ﮐﻨﺪ. در ﺻـﻮرﺗﯽ ﮐﻪ اﻧﺪازه ﺳـﻮراخ ﺑﺰرﮔﱰ ﺑﺎﺷﺪ، ﺑﺎﻋﺚ ﺑﺮوز ﻣﺸـــــــﮑﻼت ﻣﺨﺘﻠﻒ در ﺑﯿر ﻣﯽ ﺷﻮد. ﻋﻼﯽ ﮐﻪ ﺗﻨﻔﺴــﯽ، ﺿﻌﻒ، ﺗﻌﺮﯾﻖ و ﺧﺴـــﺘﮕﯽ زود ﻫﻨﮕﺎم در ﺣﯿﻦ ﻓﻌﺎﻟﯿﺖ ﻫﺎی ٔﻧﺸـــﺎن دﻫﻨﺪه ﺳﻮراخ در ﻗﻠﺐ ﻧﻮزاد ﻫﺴـــﺘﻨﺪ ﻋﺒﺎرﺗﻨﺪ از: ﻣﺸــــﮑﻼت ﻋﺎدی، اﻓﺰاﯾﺶ وزن ﻏﯿﺮ ﻃﺒﯿﻌﯽ در ﻧﻮزادان و ﮐﻮدﮐﺎن، ﺑﺎ ﻣﺸـﺎﻫﺪه اﯾﻦ ﻋﻼﺋﻢ ﺑﻬﱰ اﺳﺖ ﺑﻪ ﻣﺘﺨﺼﺺ ﻗﻠﺐ و ﻋﺮوق ﻣﺮاﺟﻌﻪ ﺷﻮد. در ﺻﻮرﺗﯽ ﮐﻪ ﻧﻘﺺ ﺳﻮراخ ﺑﻮدن ﻗﻠﺐ، ﺷﺪت ﺑﺎﻻﯾﯽ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷـﺪ، ﺧﻄﺮاﺗﯽ ﺑﻪ دﻧﺒﺎل :ﺧﻮاﻫﺪ داﺷﺖ؛ ﮐﻪ ﻋﺒﺎرﺗﻨﺪ از اﻟﻒ ــﱪوز ﺑﯿری ﻧﺎرﺳﺎﯾﯽ ﻗﻠﺒﯽ ب ــ اﯾﺠﺎد ﻋﻔﻮﻧﺖ در ﺳﺎﺧﺘﺎر ﻗﻠﺐ ج ــ اﯾﺠﺎد ﻣﺸﮑﻼت و اﺧﺘﻼﻻت ﺗﻨﻔﺴﯽ رﺷﺪ ﻏﯿﺮ ﻃﺒﯿﻌﯽ در ﮐﻮدﮐﺎن ﺟﻤﻌـﯿـﺖ ﻫـــﻼل اﺣﻤــﺮ اﻓﻐـﺎﻧـﯽ ﺑﻪ ﻣﺜـﺎﺑﻪ ﯾﮏ ﻧﻬﺎد ﻣﻠﯽ و ﺑﴩدوﺳﺖ ﻫﻤﯿﺸـــــــﻪ ﺗﻼش و ﮐﻮﺷﺶ ﮐﺮده ﺗﺎ درد و رﻧﺞ ﻣﺮدم را از ﻃﺮق ﻣﺨﺘﻠﻒ ﮐﺎﻫﺶ دﻫﺪ، ﺟﻤﻌﯿﺖ ﻫﻼل اﺣﻤﺮ اﻓﻐﺎﻧﯽ ﻋﻼوه ﺑﺮ ﺗﻮزﯾﻊ ﻣﻮاد ﻏﺬاﯾﯽ و ﻏﯿﺮ ﻏﺬاﯾﯽ، رﺳـﯿﺪﮔﯽ ﺑﻪ ﺣﺎﻻت اﺿــﻄﺮار، آﻣﻮزش و ارﺗﻘﺎء ﻇﺮﻓﯿﺖ و... در ﺑﺨﺶ ﺻــﺤﺖ ﻫﻢ دﺳــﺖ ﺑﺎﻻی دارد، ﮐﻪ ﺧﻮﺷــﺒﺨﺘﺎﻧﻪ ﺑﺎ داﺷـــ ﮐﻠﯿﻨﯿﮏ ﻫﺎی ﺛﺎﺑﺖ و ﺗﯿﻢ ﻫﺎی ﺳــــﯿﺎر ﺳـــــﺎﻻﻧﻪ ﺑﺮای ﻫﺰاران ﺧﺎﻧﻮاده ﻣﺴـﺘﺤﻖ و ﺑﯽ ﺑﻀـﺎﻋﺖ ﺑﺼـﻮرت راﯾﮕﺎن ﺧﺪﻣﺎت ﺻﺤﯽ اراﺋﻪ ﻣﯿﮑﻨﺪ. از آن ﺟﻤﻠﻪ ﺧﺪﻣﺎﺗﯽ ﭼﻮن ﺗﺪاوی ﺑﯿران ﻣﺼـــــــــﺎب ﺑﻪ ﺳﻮراخ ﻗﻠﺐ ﮐﻪ ﻫﺰﯾﻨﻪ ﺗﺪاوی اش ﺑﯿﺶ از ٠٠٢ ﻫﺰار اﻓﻐﺎﻧﯽ اﺳﺖ، ﮐﻪ ﺑﺼــﻮرت راﯾﮕﺎن ﺟﻤﻌﯿﺖ ﻫﻼل اﺣﻤﺮ اﻓﻐﺎﻧـﯽ اﻓـﺮاد ﻣﺒﺘﻼ ﺑﻪ اﯾﻦ ﺑﯿری را ﺛﺒﺖ و ﺟﻬﺖ .ﺗﺪاوی ﺑﻪ ﺷﻔﺎﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎی داﺧﻞ و ﺧﺎرج ﮐﺸﻮر ﻣﯿﻔﺮﺳﺘﺪ ﻫﻼل اﺣﻤﺮ اﻓﻐﺎﻧﯽ در ﻃﯽ ۴۱ ﺳﺎل ﮔﺬﺷـﺘﻪ ۱۸۴۶۲ ﺗﻦ اﻃﻔﺎل ﻣﺒﺘﻼ ﺑﻪ ﺑﯿری ﺳــــﻮراخ ﻗﻠﺒﯽ را ﺛﺒﺖ ﻮده اﺳــــﺖ ﮐﻪ از اﯾﻦ ﺗﻌﺪاد ﺗﻘﺮﯾﺒﺎً .ﻧﯿﻤﯽ از ﺑﯿران ﺗﺪاوی ﺷﺪه اﻧﺪ ﻫﻼل اﺣﻤﺮ اﻓﻐﺎﻧﯽ ﺗﻨﻬﺎ در ۲ ﺳـــــﺎل ﮔﺬﺷـــــﺘﻪ ۱۰۸۱ ﻃﻔﻞ را ﺑﺮای ﻋﻤﻠﯿﺎت ﺑﻪ ﺷـــﻔﺎﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ﻣﻌﺮﻓﯽ ﻮده اﺳـــﺖ ﮐﻪ از اﯾﻦ ﺟﻤﻠﻪ ۰۰۶۱ ﺑﯿر ﺗﺤﺖ ﺗﺪاوی ﺻـﺤﺖ ﻳﺎب ﺷـﺪه و ﻣﺘﺒﺎﻗﯽ ﺗﺎﻫﻨﻮﺯ در ﺷــﻔﺎﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ .ﺗﺤﺖ ﺗﺪاوی ﻗﺮار دارﻧﺪ او ژوﻧﺪ ﮐﯥ ﺧﻮراک ﺎک ﺗﻪ اړﺗﻴﺎ ﻟﺮی د ﻤﮑﯥ ﭘﺮ ﻣﺦ ﻮل ژوی ﺧﭙﻞ ﻮﻟﻮ ﺗﻪ اﻟﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ ﭘﻪ ﺧﭙﻠﻪ د ﺧﻮراک او ــﺎک اﻣﮑﺎﻧﺎت ﺑﺮاﺑﺮوی، ﻟﮑﻪ ( ۶\)ﻫﻮد «و ﻣﺎ ﻣﻦ داﺑﺔ ﻓــﯽ اﻻرض اﻻ ﻋﻠــﯽ اﻟﻠﻪ رزﻗﻬﺎ » :ﭼـﯥ ﻓـﺮﻣﺎﻳـﻲ ژﺑﺎړﻩ: ﭘﻪ ﻤﮑﻪ ﮐﯥ ﻫﯧ داﺳﯥ ژوی ﻧﺸــﺘﻪ ﻣﺮ دا ﭼﯥ رزق ﻳﯥ ﭘﻪ اﻟﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ ﺑﺎﻧﺪې دی. د ژوو ډﯦﺮی ﺑﺮﺧﻪ ﺧﭙﻠﯥ اړﺗﻴﺎوې ﻧﻪ زﯦـﺮﻣﻪ ﮐﻮی، ﻟﮑﻪ «و ﮐﺄﻳﻦ ﻣﻦ داﺑﺔ ﻻ ﺗﺤﻤﻞ رزﻗﻬﺎ اﻟﻠﻪ ﯾـــﺮزﻗﻬﺎ و اﻳﺎﮐﻢ »:ﭼــﯥ ﻓــﺮﻣﺎﻳــﻲ ۰۶( ژﺑﺎړﻩ: ﻮﻣـﺮه ډﯦــﺮ ژوی دی، ﭼــﯥ ﺧﭙﻞ رزق ﻟﻪ ﺎن \)اﻟﻌﻨﮑﺒﻮت ﴎه ﻧﻪ وړی، اﻟﻠﻪ ﻫﻢ ﻫﻐﻮی ﺗﻪ رزق ورﮐﻮی او ﻫﻢ ﺗﺎﺳﯥ ﺗﻪ. ﺧﻮ اﻧﺴـﺎن، ﭼﯥ ﻫﻢ د ﻤﮑﯥ ﺧﻼﻓﺖ ورﮐل ﺷـﻮی او ﻫﻢ ﻳﯥ ﭘﻪ وداﻧﻮﻟﻮ ﻣﮑﻠﻒ دی او دا رﻧﻪ د ﻤﮑﯥ ﭘﺮ ﻣﺦ ﻮل ﻣﺨﻠﻮﻗﺎت ورﺗﻪ ﻣﺴــﺨﺮ ﺷﻮی او د دې ﺗﺮ ﻨ دا ﺗﻮاﻨﺪی وﮐل ﺷــﻮې، ﭼﯥ ﻟﻪ ﻫﻐﻮ ﺨﻪ ﮐﺎر واﺧﲇ د ﻏﻴﺒﻲ رزق ﭘﻪ ﻪ ډاډﻩ او ﻫﻮﺳﺎ ﻧﴚ ﭘﺎﺗﯥ ﮐﯧﺪی او ﭘﻪ آراﻣﻪ ﭘﻪ ﺧﭙﻞ ـــــﺎی ﮐﯧﻨﺎﺳﺘﯽ ﻧﴚ، ﺑﻠﮑﻪ د اړﺗﻴﺎو ﺑﺸـﭙوﻟﻮ ﺑﺮ ﺳﯧﺮه ﻟﻪ ﻧﻮرو اﻧﺴـﺎﻧﺎﻧـﻮ ﴎه ﭘﻪ ﺳﻴﺎﻟ ﮐﯥ اﺧﺘﻪ وی. دا اړﺗﻴﺎوې او ﺳﻴﺎﻟ اﻧﺴــﺎن دې ﺗﻪ اړ ﺑﺎﳼ، ﭼﯥ ﻫﻠﯥ ﻠﯥ ډﯦﺮې وﮐـی، ﻧﻮ ﮐﻠﻪ ﭼـﯥ ﭘﻪ ﺧﭙﻠﻮ ﻫﻮ ﮐـﯥ ﻧﺎﮐﺎم ﳾ ﺑﻴﺎ ﻳﯥ ﻫﻠﯥ ﻠﯥ ﻟﻪ ارادې ﺨﻪ ﺑﻬـﺮ ﳾ، د ﺣﻼﻟﻮ او ﺣـﺮاﻣﻮ ﺗﻮﭘ ورﺗﻪ ﺮان ﳾ، دې ﺗﻪ ﻳﯥ ﭘﺎم ﻧﻪ ﮐﯧی، ﭼﯥ د ﺣﺮام ﻣﺎل ﭘﻪ ﻻﺳـــــﺘﻪ راوړﻟﻮ ﮐﯥ زه ﻧﻮر ﻮﻣﺮه ﻣﻌﻨﻮی ﺗﺎواﻧﻮﻧﻪ ﮐﻮم. اﻧﺴﺎن ﺗﻪ ﭘﻪ ﮐﺎر ده، ﭼﯥ ﭘﻪ ﺧﭙﻠﻮ ﻫﻴﻠﻮ ﮐﯥ د ﻧﺎﮐﺎﻣ ﭘﻪ ﺻﻮرت ﮐﯥ وارﺧﻄﺎء ﻧﴚـ، ﻴﻠﯥ او ﺷﮑﺎﻳﺖ و ﻧﻪ وﮐی. ﭘﻪ دې ﻫﮑﻠﻪ ﻧﺒﯽ ﮐﺮﯾﻢ ﺻﻠﯽ اﻟﻠﻪ ﻋﻠﯽ وﺳﻠﻢ ﻓﺮﻣﺎﻳﲇ: ﮐﻪ ﺗﺎﺳﯥ ﮐی، ﺣﺮاﻣﻮ ﭼﺎرو ﺗﻪ ﻻس وړاﻧﺪې ﻧﻪ ﮐی او ﭘﻪ ﺧﭙﻞ رب رﺘﻮﻧﯽ ﺗﻮﮐﻞ ﭘﻪ اﻟﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ رﺘﻮﻧﯽ ﺗﻮﮐﻞ وﮐئ، ﻧﻮ اﻟﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ ﺑﻪ داﺳـﯥ رزق درﮐی ﻟﮑﻪ ﭼﯥ ﻣﺮﻏﺎﻧﻮ ﺗﻪ ﻳﯥ ورﮐﻮی، ﻫﻐﻮی ﺗﺸــــــﯥ ﺟﺠﻮرې ﻟﻪ ﺎﻟﯥ ﺨﻪ دا ﭘﻪ دې ﻣﻌﻨﯽ ﻧﻪ ده، ﭼﯥ اﻧﺴــﺎن .اوﻲ او ډﮐﯥ ﺟﺠﻮری را ﺳﺘﻨﯧی ﺑﻪ ﻻس ﺗﺮ ﻨﯥ ﮐﺮار ﻧﺎﺳــــﺖ وی او ﻫﯧ ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ ﺑﻪ ﻧﻪ ﮐﻮی، ﺑﻠﮑﻪ ﻣﻌﻨﺎ ﯾﯥ دا ده، ﭼﯥ ﻣﴩـوع ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ ﺑﻪ ﮐﻮی او د ﻧﺘﯿﺠﯥ ﭘﻪ ﻻﺳﺘﻪ راوړﻟﻮ ﮐﯥ ﺑﻪ ﭘﻪ اﻟﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ ﺗﻮﮐﻞ ﮐﻮی. رﺘﻮ اړﻣﻦ ﺳﻮاﻟﺮ: ﻴﻨﯥ اﻧﺴـــــﺎﻧﺎن د ﻴﻨﻮ ﻋﻮاﻣﻠﻮ ﻟﻪ اﻣﻠﻪ د ﮐﺎر او زﻳﺎر ﺗﻮان ﻧﻠﺮی او ﮐﻠﻪ داﺳـﯥ ﺣﺎﻟﺖ ﺗﻪ رﺳـﯧی، ﭼﯥ ﻟﻮږﻩ ﭘﺮې دوﻣﺮه ﻏﺎﻟﺒﻪ ﳾ، ﭼﯥ د ﻣﺮګ ﮐﻮﻣﯥ ﺗﻪ رﺳﯧی، ﺧﻮ د ﺧﭙﻞ د ﺷﺨﺼـﻴﺖ او ﮐﺮاﻣﺖ د ﺳﺎﺗﻨﯥ ﭘﻪ ﻣﻮﺧﻪ ﭼﺎ ﺗﻪ د ﺳﻮال ﻻس ﻧﻪ وړاﻧﺪې ﮐﻮی، ﻫﻤﺪې ﺗﻪ اﺎ او اﻧﺴـــــــــﺎ ﺷﻬﺎﻣﺖ وﻳﻞ ﮐﯧی. اﻟﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ دا ډول اﻧﺴــــﺎﻧﺎن ﭘﻪ ﺧﭙﻞ ﮐﺘﺎب ﮐﯥ د ﻫﻐﻮی د ﺻـﱪ او ﺣﻮﺻـﻠﯥ ﭘﺮ ﺑﻨﺎء ډﯦﺮ ﺳـﺘﺎﻳﲇ دی او دا ﺳـﺘﺎﻳﻨﻪ ﻳﯥ ﻫﻢ ﻻ »ﮐې، ﭼﯥ ﻫﻐﻮی ﻟﻪ ﺧﻠﮑﻮ ﺨﻪ ﭘﻪ اﴏار او ﺗﮑﺮار ﻏﻮــــــﺘﻨﻪ ﻧﮑﻮی ۳۷۲(او ﻧﻮر ﻣﺴــﻠﻧﺎن ﻳﯥ ﻮﻣﺎرﱄ، \ )اﻟﺒﻘﺮة «ﯾﺴــﺄﻟﻮن اﻟﻨﺎس اﻟﺤﺎﻓﺎ ﭼﯥ د ﻫﻐﻮی ﭘﻪ ﻟﻪ ﮐﯥ اوﺳﯧی او ﻟﻪ ﯧﺮو ﺨﻪ ﻳﯥ و ﭘﯧﮋ او ﻣﺮﺳـﺘﻪ ۳۷۲( د ﻧﺒﯽ ﻋﻠﻴﻪ اﻟﺴـــﻼم \)اﻟﺒﻘﺮة .« ﺗﻌﺮﻓﻬﻢ ﺑﺴــﻴﻫﻢ »ورﴎه وﮐی ﺮﻨﺪوﻧﻪ ده: ﻫﻐﻪ ﻮک ﺑﺸــﭙ اﯾن ﻧﻪ ﻟﺮی، ﭼﯥ ﺎوﻧ ﻳﯥ وږی وی او دی ﭘﻪ ﻣﻩ ﯧﻩ ﺧﻮب ﮐﻮی. ﮐﻪ ﺧﺪای ﻣﮑﻩ ﭼﯧﺮﺗﻪ داﺳﯥ ﻮک وی، ﭼﯥ ﻮک ﻳﯥ ﻧﻪ ﭘﯧﮋ او ﻳﺎ ﺗﺮې ﺧﱪ ﻧﻮی، ﻧﻮ ﻫﻐﻪ ﺗﻪ اﺟﺎزه ﺷﺘﻪ، ﭼﯥ ﻟﻪ ﺧﭙﻞ ﻣﺴﻠن ورور ﺨﻪ ﻣﺮﺳـﺘﻪ وﻏﻮاړی، ﺧﻮ ﭘﻪ دې ﴍط، ﭼﯥ د ﺳـﻮال ﻟﻪ ﻻرې ﯾﻮازې دوﻣﺮه ﻪ ﭘﻪ ﻻس راوړی، ﭼﯥ ﻟﻪ ﻣﯾﻨﯥ ﺨﻪ وژﻏﻮرل ﳾ. ﺣﺮﻓﻮی ﺳﻮاﻟﺮ: ﻴﻨﯥ ﺧﻠﮏ ﴎه ﻟﻪ دې، ﭼﯥ د ﮐﺎر او ﮐﺴﺐ ﺗﻮان ﻟﺮی ﭘﻪ ﺳﻮال اﺧﺘﻪ دی او د ﺳﻮال ﻟﻪ ﻻرې ﻳﯥ ﺎﻧﺘﻪ ﴎﻣﺎﻳﻪ ﺟﻮړﻩ ﮐې، ـﮑﲇ ﮐﻮروﻧﻪ، ﺑﻨﻠــﯥ او ﻣﻮــﺮ ﻳــﯥ ﭘﯧــﺮﱄ، ﺧﻮ ﺑﻴﺎ ﻫﻢ زړې ﺟﺎﻣـــﯥ اﻏﻮﻧﺪی او ﭘﻪ ﺑﺎزاروﻧﻮ ﮐﯥ ﺳﻮال ﮐﻮی او ﮐﻪ ﻮﻣﺮه ډﯦﺮه ﻣﺮﺳﺘﻪ ورﴎه وﮐی ﳾ ﺑﻴﺎ ﻫﻢ ﺳـﻮال ﮐﻮی، ﭼﯥ دې ډول ﺧﻠﮑﻮ ﺗﻪ ﺣﺮﻓﻮی ﺳـﻮاﻟﺮ وﻳﻞ ﮐﯧی. دا ډول ﺧﻠﮏ ﭘﻪ ﻮﻟﻨﻪ ﮐﯥ ﮐﺮﻏﯧﻧﻪ ﯧﺮه ﻟﺮی، ﮑﻪ ﭼـﯥ دوی ﺧﻠﮏ ﭘﻪ ﺣﺮج ﮐﯥ واﻗﻊ ﮐﻮی، د دوی ﻟﻪ اﻣﻠﻪ رـــــــــﺘﻮ اړﻣﻦ د ﺧﻠﮑﻮ ﻟﻪ ﻣﺮﺳﺘﻮ ﻣﺤﺮوم ﺷﻮی. ﮐﻪ ﭼﯧﺮې رﺘﻮﻧﯽ اړﻣﻦ ﻫﻢ ﭼﺎ ﺗﻪ د ﺳـﻮال ﻻس وړاﻧﺪې ﮐی، ﺧﻠﮏ ﭘﺮې د ﺣﺮﻓﻮی ﺳــــــﻮاﻟﺮ ﻮﻣﺎن ﮐﻮی. دا ډول ﺳـﻮاﻟﺮ دوﻣﺮه ډﯦﺮ ﺷـﻮی، ﭼﯥ د رــﺘﻮ اړﻣﻦ او ﺣﺮﻓﻮی ﺳــﻮاﻟﺮ .ﺗﻮﭘ ﺮان ﺷﻮی ﻟﻪ ﺳﻮاﻟﺮو ﴎه ﭘﻪ ﻋﻤﻮﻣﻲ ډول ﻪ ﮐﻮل ﭘﮑﺎر دی؟ ﻟﻪ دې اﻣﻠﻪ، ﭼﯥ ﻋﺎم ﺧﻠﮏ ﻧﴚـ ﮐﻮﻻی اړﻣـﻦ ﺳـﻮاﻟــﺮ او ﺣــﺮﻓﻮی ﻟﻪ ﻫﺮ ﺳــــﻮاﻟﺮ ﴎه ﻧﺮم ﭼﻠﻨﺪ ﺳـــﻮاﻟﺮ ﺗﻮﭘ ﮐی، ﻧﻮ ﭘﮑﺎر ده، ﭼﯥ وﮐی او ﻫﻐﻪ ﻧﺎ ﻫﻴﻠﯥ ﭘﺮې ﻧدی، ﻳﺎ ﻳﻮ ﻪ ورﮐی او ﻳﺎ دا ﭼﯥ ﭘﻪ ﭘﺴﺘﻪ ﻟﻬﺠﻪ ﻮاب ورﮐی او ﺑــــــــﻨﻪ ﺗﺮې وﻏﻮاړی، ﮑﻪ ﭼﯥ اﻟﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ دﻟﺘﻪ د اﻟﺴـﺎﺋﻞ ﻟﻔﻆ ۰۱(\ )اﻟﻀـﺤﯽ«و اﻣﺎ اﻟﺴﺎﺋﻞ ﻓﻼ ﺗﻨﻬﺮ» :ﻓﺮﻣﺎﻳﻲ ﮐﯥ ﻫﺮ ډول ﺳــــﻮاﻟﺮ ﺷــــﺎﻣﻞ دی او دا د دې ﻟﭙﺎره، ﭼﯥ د ﺣﺮﻓﻮی ﺳﻮاﻟﺮ ﻟﻪ اﻣﻠﻪ رﺘﻮ اړﻣﻦ ﺳﻮاﻟﺮ ﻣﺤﺮوم ﻧﴚـــــ. ﮐﻪ ﺛﺎﺑﺘﻪ ﳾ، ﺑﺎﻳﺪ ورﺗﻪ وﮐی ﳾ. ﮐﻪ ﭼﯧﺮې ﭘﻪ ﻧﺼــــﻴﺤﺖ ﻫﻢ اﺻﻼح ﻧﺸــــﯽ، ﺑﻴﺎ ﭼﯥ دا ﺣﺮﻓﻮی ﺳﻮاﻟﺮ دی، ﻧﻮ ﻫﯧ ورﮐﻮل ﭘﮑﺎر ﻧﺪی او ﻧﺼــــــﻴﺤﺖ اﺎ دﻧﺪه دا ده، ﭼﯥ ﺣﮑﻮﻣﺘﻲ ﮐﺎر ﮐﻮوﻧﮑﻮ ﺗﻪ ﻣﻌﺮﰲ ﮐی ﳾ. د ﺳﻮاﻟﺮو ﭘﻪ ﻫﮑﻠﻪ د ﴎې ﻣﻴﺎﺷﺘﯥ ﮐﻧﯥ: ﻟﻪ دې ﮐﺒﻠﻪ، ﭼﯥ ﭘﻪ ــﺎروﻧﻮ ﮐﯥ د ﺳـــﻮاﻟﺮو ﻪ ﻮﻪ زـــﺘﻪ ډﯦﺮه ﺷﻮې او ﻟﻪ اړﻣﻨﻮ ﺳﻮاﻟﺮو ﺨﻪ د ﺣﺮﻓﻮی ﺳﻮاﻟﺮو ﺗﻌﺪاد ډﯦﺮ ﺷـﻮی و او ډﯦﺮی ﺧﻠﮑﻮ ﺳـﻮال د ﺎن ﻟﭙﺎره د ﺣﺮام رزق ﻳﻮه وﺳــﻴﻠﻪ ﺟﻮړﻩ ﮐې وه، ﻧﻮ ﮑﻪ اﺳـﻼﻣﻲ اﻣﺎرت دې ﺗﻪ اړ ﺷـﻮ، ﭼﯥ ﺳـﻮاﻟﺮ ﻟﻪ ـﺎروﻧﻮ او ﺑﺎزاروﻧﻮ ﺨﻪ را ﻮل ﮐـی ﳾ، ﭼـﯥ د را ﻮﻟﻮﻟﻮ او ﭘﯧـﮋﻧﺪﻟﻮ ﻟﭙﺎره ﺋـﯥ ﺎﻧې ﮐﻤﯧﻪ وﺎﮐﻠﻪ، ﭼﯥ  ﺷـــــﻤﯧﺮ ﻧﺎرﻳﻨﻪ، زﻧﺎﻧﻪ او ﻣﺎﺷـــــﻮم ﺳـــﻮاﻟﺮ را ﻮل ﮐی ﺷـــﻮل. ﭘﺪې ﻫﮑﻠﻪ د ﴎې ﻣﻴﺎﺷـــﺘﯥ ﻋﻤﻮﻣﻲ رﻳﺎﺳـﺖ ﺗﻪ ﻫﻢ ﺳـﭙﺎرــﺘﻨﻪ وﺷــﻮه، ﭼﯥ ﭘﻪ دې ﻟۍ ﮐﯥ ﻻس ﭘﻪ ﮐﺎر ﳾ او ﻟﻪ ﻣﺴــــــــــﺘﺤﻘﻮ ﺳﻮاﻟﺮو ﴎه ﻣﺮﺳﺘﻪ وﮐی. ﴎې ﻣﯿﺎﺷﺘﯥ وﮐﻮﻻی ﺷـﻮل، ﭼﯥ د را ﻮل ﺷـﻮو ﺳــﻮاﻟﺮو ﮐﻮرﻧﻮﻧﻪ ﭘﻪ ﺷــﻔﺎﻓﻪ ﺗﻮﻪ ﴎوې او وی ﻳﯥ ﺑﺎﯾﻮ ﻣﱰﻳﮏ ﮐی، ﭘﻪ دې ﴎه ﺣﺮﻓﻮی ﺳـــﻮاﻟﺮ او رﺘﻮ اړﻣﻦ ﺳﻮاﻟﺮ وﭘﯧﮋﻧﺪل ﺷﻮل. د وروﺳﺘﻲ ﻣﻌﻠﻮﻣﺎﺗﻮ ﭘﻪ رﺎ ﮐﯥ ۲۵۷۱ ﮐﻮرﻧ د وﻳﻠﯽ ﺷـــــــﻢ، ﭼﯥ ﺗﺮدې ﻣﻬﺎﻟﻪ ﭘﻪ ﯾﻮوﻟﺲ دورو ﮐﯥ رﺘﻴﻨﻮ ﻣﺴــــــــــﺘﺤﻘﻴﻨﻮ ﭘﻪ ﺗﻮﻪ ﭘﯧﮋﻧﺪل ﺷﻮی او ﻫﺮې ﮐﻮرﻧ ﺗﻪ ﭘﻪ ﻣﺨﺘﻠﻔﻮ دورو ﮐﯥ ﻧﻐﺪی ﻣﺮﺳــﺘﯥ ﺗﻮزﻳﻊ ﺷــﻮی او ﻴﻨﻮ د ﻣﺤﺎﮐﻤﻮ ﻟﻪ ﻻرې ﴍﻋﻲ وﺛﻴﻘﯥ ﺟﻮړې ﮐی او ﺧﭙﻠﻪ ﺑﯥ وزﱄ ﻳﯥ ﺛﺎﺑﺘﻪ ﮐـﻩ، ﭼـﯥ ﺎﮐﻠﯽ اﻧﺪازه ﻣﺒﻠﻎ د ﻣﺮﺳﺘﯥ ﭘﻪ د ﺑﺎﻧﮏ ﻟﻪ ﻟﻮرې د ﻫﺮ ﻳﻮ ﺣﺴـــــﺎب ﺗﻪ ﺗﻮﻪ ورﮐﻮل ﮐﯧی، دﻏﯥ ﺑﺮﻧﺎﻣﯥ و ﮐﻮﻻی ﺷـــﻮل، ﭼﯥ ﻳﻮې ﺧﻮا ﺗﻪ ﻟﻪ رـــــﺘﻴﻨﻮ ﺑﯥ وزﻟﻮ ﴎه ﻣﺮﺳـــــﺘﻪ وﮐی او ﺑﻠﯥ ﺧﻮا ﺗﻪ د ﻫﻐﻮ ﺣﺮﻓﻮی ﺳـــــــﻮاﻟﺮو ﻣﺨﻨﯿﻮی وﮐی، ﭼﯥ ډﯦﺮه ﻪ ﻮﻪ ﻳﯥ ﺟﻮړﻩ ﮐې او د د ﻳﺎدوﻧﯥ وړ ده، ﭼﯥ دا ﻟۍ .اﺳـــــﻼﻣﻲ ﻮﻟﻨﯥ رﻧﻪ ﻳﯥ ﺑﺪه ﮐې وه اوس ﻫﻢ د ﻫﯧﻮاد ﭘﻪ ﮐﭽﻪ رواﻧﻪ ده. ﯾﻮه ﺣﺎده ﺳـــﺎری واﯾﺮوﳼ ﻧﺎروﻏﻲ ده، ﭼﯥ د ژﻣﻲ او ﺳـــﭙﺮﱄ ﭘﻪ دا اﺧﺘﻪ ﮐﯧﺪو ﻟﻪ اﻣﻠﻪ ﻟﻌﺎﺑﯿﻪ ﻏﺪواﺗﻮ د د ﻣﻮﺳـــــــﻢ ﮐﯥ ډﯦﺮه ﺧﭙﺮﯦی او ﻣﯿﻨ ﺗﻪ راﻲ، ﭼﯥ ډﯦﺮی ﻟﻪ ۵ــ ۵۱ ﮐﻠﻦ ﻣﺎﺷــــــــــﻮﻣﺎن ﭘﺮې اﺧﺘﻪ ﮐﯧی. ﺗﺮ ۵ ﮐﻠﻨﻮ وړو ﻣﺎﺷـــﻮﻣﺎﻧﻮ اﺧﺘﻪ ﮐﯧﺪل ﮑﻪ ﻧﺎدره دی، ﭼﯥ ﻟﻪ ﻣﻮر ﻧﻪ د ﭘﻼﺳﻨﺘﺎ اﻧﺘﯽ ﺑﺎدی ورﺗﻪ اﻧﺘﻘﺎل ﺷﻮې وی. اﻋﺮاض او ﻋﻼﻳﻢ: د اﻧﺴــــﺎن ﭘﻪ ﻣﺦ ﮐﯥ د ﻏﻮږ د ﻧﺮﻣ ﻻﻧﺪې ﺎی ﯾﺎ ﻏﻤﱪی ﯾﻮه ﺧﻮا او ﮐﻠﻪ ﮐﻠﻪ دواړو ﺧﻮاوو ﺗﻪ ﭘﺳــــــﻮب ﭘﯿﺪا ﮐﯧی او ﺗﺒﻪ ﻫﻢ ورﴎه وی او ﺧﻮﻟﯥ ﭘﻪ ﺧﻼﺻـﻮﻟﻮ او ﺧﻮړو ﭘﻪ ژوﻟﻮ ﮐﯥ ﺗﮑﻠﯿﻒ وی او ﻣﺎﺷـﻮﻣﺎﻧﻮ ﺗﻪ د ﻴﻨﯥ ﻣﺎﺷﻮﻣﺎﻧﻮ ﺗﻪ د ﮐﺎﻧﻮ ﺳﺘﻮﻧﺰه ﻫﻢ ﭘﯧــــــﯧی. ﻨﯥ وﺧﺘﻮﻧﻪ د وﺟﻮد ﻧﻮر ﻏی ﻫﻢ ﻣﺒﺘﻼ ﮐﻮی او اﻣﮑﺎن ﻟﺮی ﺟﺪی ﺳـﺘﻮﻧﺰې ﻧﺎروغ ﺗﻪ ﮑﻪ ﭼﯥ ﻳﺎد وﯾﺮوس ﮐﻮﻻی ﳾ ﻋﺼــﺒﻲ اﻧﺴـــﺎج، ﺗﯿﺎن، . ﭘﯿﺪا ﮐی ﻴﺮ، ﺑﻨﺪوﻧﻪ، ﺧﺼﻴﺘ او زړﻩ ﻣﺼﺎب ﮐی. اﻧﺘﻘﺎل: دا وﻳﺮوس ﻟﻪ ﭘﺳﻮب ﺨﻪ ﺷﭙ ورﯥ ړوﻣﺒﯽ او ﻧﻬﻪ ورﯥ وروﺳـﺘﻪ د ﺧﻮﻟﯥ ﭘﻪ ﻟﻌﺎب ﮐﯥ ﺷﺘﻪ وی، ﻧﻮ ﻟﻪ ﻧﺎروغ اﻧﺴﺎن ﴎه د ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ ﺎس ﻟﻪ اﻣﻠﻪ ﮐﻠﻪ ﭼـﯥ ﻧﺎروغ ﻮﺧـﯽ ﻳﺎ ﭘـﺮﻧﺠـﯽ وﮐـی او ﻻړې ﻳـﯥ ﻫﻮا ﮐـﯥ ﺧﭙﺮې ﳾ او روغ اﻧﺴﺎن ﻳﯥ ﺗﻨﻔﺲ ﮐی اﻧﺘﻘﺎﻟﯧی، دا رﻧﻪ ﮐﻠﻪ ﭼﯥ روغ اﻧﺴـــــﺎن ﻫﻐﻪ ﻟﻮﻲ اﺳﺘﻌل ﮐی، ﮐﻮم ﭼﯥ د ﻧﺎروغ د ﺑﺪن ﭘﻪ ﻣﺎﻳﻌﺎﺗﻮ ﮐﮑ ﺷﻮی وی اﻧﺘﻘﺎل ﻣﻮﻣﻲ. او ﮐﻠﻪ ﭼﯥ روغ اﻧﺴــــــــــﺎن ﺗﻪ ورﺳـﯧی ﻟﻪ ۲ـ۴ اوﻧﻴﻮ ﭘﻮرې د ﺗﻔﺮﻳﺦ دوره ﻟﺮې او وروﺳـﺘﻪ ﻟﻪ ﻫﻐﻪ ﻳﯥ اﻋﺮاض او ﻋﻼﯾﻢ ﺮﻨﺪﯦی. ﻣﺨﻨﻴﻮی: ﻪ ﺧﱪه داده ﭘﻪ ﮐﻮم ﻣﺎﺷﻮم ﮐﯥ، ﭼﯥ د ﻧﻮﻣﻮړې ﻧﺎروﻏ ﻧـــــﯥ را ـﺮﻨﺪې ﳾ، ﻧﻮ ﺗـﺮ ﭘﻴﻨﻮ ورﻮ ﭘﻮرې ﺑﺎﯾﺪ د ـﯥ ﻮــﯥ ﺎی ﺗﻪ ﺧﻮراک او ﻟﮑــﻪ ــﻮوﻧــﻲ ﯾﺎ ﻣــﺪرﺳﯥ ﺗﻪ ﻻړ ﻧﴚ او ﮐﻮر ﮐﯥ ﻳﯥ د ـــﺎک ﻟﻮﻲ ﺟﻼ ﳾ، ﮑﻪ ﻧﻮﻣﻮړې ﻧﺎروﻏﻲ ﺳﺎری ده او د ﻻړو او .ﭘﺮﻧﺠﻲ ﻟﻪ ﻻرې ﻧﻮرو ﻣﺎﺷﻮﻣﺎﻧﻮ ﺗﻪ ﻫﻢ ﺧﭙﺮﯾی واﮐﺴ: ﻧﻮﻣﻮړې ﻧﺎروﻏ ﻟﭙﺎره واﮐﺴﯿﻦ ﻫﻢ ﺷﺘﻪ، ﭼﯥ ﻧدې ﮐﻠﯿﻨﯿﮑﻮﻧﻮ ﮐﯥ د ﻣﺎﺷـــــــــﻮﻣﺎﻧﻮ ﺗﻪ ﺗﻄﺒﯿﻖ ﮐﯧی، ﮐﻮم ﻧﺎروﻏﺎن ﭼﯥ ﻧﻮﻣﻮړې ﻧﺎروﻏ ﺑﺎﻧﺪې ﯾﻮﻞ اﺧﺘﻪ ﳾ ﻧﻮ دوﻳﻢ ﻞ اﺧﺘﻪ ﮐﯧﺪو ﭼﺎﻧﺲ ﻳﯥ ډﯦﺮ ﻟ ده، ﻫﻐﻪ ﺧﻠﮏ ﭼﯥ ﻮل ژوﻧﺪ ﮐﯥ ﭘﻪ ﻳﺎده ﻧﺎروﻏ ﻧﻪ وی اﺧﺘﻪ ﺷـــــــﻮی، اﻣﮑﺎن ﻟـﺮی ﭘﻪ ﻟﻮړ ﻋﻤـﺮ ﮐـﯥ ﭘـﺮې اﺧﺘﻪ ﳾ. دا رﻧﻪ ﮐﻪ ﭼﯧـﺮې ﻳﺎده ﻧﺎروﻏﻲ ﭘﻪ ﺳﻴﻤﻪ ﮐﯥ ﻣﺰﻣﻨﻪ ﳾ ﺑﻴﺎ ﻫﻢ ﻣﴩــــان ﭘﺮې ﻣﺒﺘﻼ ﮐﯧﺪﻻی ﳾ. ﻟﻮﻣﻧ ﻣﺮﺳﺘﯥ: ﻧﺎروغ ﺗﻪ ﺑﺎﯾﺪ ﻧـﺮم او ـﺮم ﺧﻮاړﻩ ورﮐــل ﳾ ﺗــﺮﻮ ﭘﻪ ژوﻟﻮ ﮐــﯥ ورﺗﻪ ﻣﺦ ﭘﻪ ﭘﺳﯧﺪﱄ ﺎی ﻳﯥ ﳌﺪه ﻮﻪ ﮐﯧـــــــﻮدل ﺗﮑﻠﯿﻒ ﻧﻪ وی او د ﳾ، ﺗﺮﻮ ﭘﺳـــﻮب او درد راﮐﻢ ﮐی او ﺧﻮﻟﻪ ﻳﯥ ﺑﺎﯾﺪ ﭘﺎﮐﻪ وﺳـــﺎﺗﻞ ﳾ او د ﺗﺒﯥ ﻟﭙﺎره ورﺗﻪ د ﺗﺒﯥ ﺿــﺪ درﻣﻞ )ﭘﺎراﺳــﯿﺎﻣﻮل ﯾﺎ ﺑﺮوﻓﯿﻦ( ﺷﺪت ﭘﻪ ﺻـﻮرت ﮐﯥ ﻧدې روﻏﺘﯿﺎﻳﻲ ﻣﺮﮐﺰ ﻧﺎروﻏ د ورﮐل ﳾ او د .ﺗﻪ اﻧﺘﻘﺎل ﳾ ٔﮐﻤﮏ ﮐﺮدن ﺑﺎ ﻣﺴــﺘﻤﻨﺪان ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻋﻤﻮم ﻳﮏ ﻣﺮﺗﺒﻪ واﻻی اﻧﺴـــﺎ اﺳــــــــﺖ، اﻟﺒﺘﻪ ﮐﻤﮏ ﻫﺎ ﻧﻈﺮ ﺑﻪ ﭼﮕﻮﻧﮕﻲ و ﭘﺮداﺧ آن از ﻧﻈﺮ زﻣﺎن، ﺻﺪﻗﻪ ﺟﺎرﻳﻪ ﺑﻪ .ٔﻣﮑﺎن و ﺣﻞ ﻣﺸﮑﻞ ﺣﺎﺟﺘﻤﻨﺪان ﻣﺮاﺗﺐ ﻣﺨﺘﻠﻒ دارﻧﺪ ﺗﻨﺎﺳـﺐ ﺻـﺪﻗﻬﺎی ﻣﻘﻄﻌﯽ در ﺟﺎﯾﮕﺎه اﻋﻠﯽ ﻗﺮار دارد، زﯾﺮا ﮐﻪ ﺷــﺨﺺ ﻣﺤﺘﺎج ﻣﯿﺘﻮاﻧﺪ ﺗﺎ ﻳﮏ ﻣﺪت زﻣﺎن ﻃﻮﻻ ﺗﺮ از آن ﻣﺴـــﺘﻔﯿﺪ ﺷﻮد و اﮔﺮ ﮐﺴـــﯽ ﺑﻪ ﺷﺨﺺ ﻣﺤﺘﺎج ﭼﻨﺎن ﭼﯿﺰی ﺑﺪﻫﺪ و ﻳﺎ ﺑﻴﺎﻣﻮزاﻧﺪ ﮐﻪ وی ﺗﺎ ﺑﻪ اﺧ ﻋﻤﺮش از اﺣﺘﯿﺎج ﺑﻪ دﻳﮕﺮان ﻣﺴﺘﻐﻨﯽ ﮔﺮدد، در اﻋﻠﯽ ﺗﺮﯾﻦ ﻣﺮاﺗﺐ ﺑﻨﺎء ﻧﻬﺎد ﻫﻼل اﺣﻤـﺮ اﻓﻐﺎ ﮐﻪ ﺑﻨﻴﺎدش ﺟﻬﺖ ﺗﻘﻠﻴﻞ .ﻗـﺮار ﻣـﯽ ﮔﯿـﺮد آﻻم ﺑﴩـی ﺑﺎ ﺣﻔﻆ ﮐﺮاﻣﺖ اﻧﺴــﺎ ﻧﻬﺎده ﺷﺪه اﺳﺖ، ﻫﻤﻪ وﻗﺖ در ﭘﯽ را در دﺳﺘﮕی از ﻣﺴـــــﺘﻤﻨﺪان ﺑﻮده، ﺑﻪ ﻫﻤ ﻣﻨﻈﻮر ﻣﺮﺳﺘﻮن ﻫﺎی وﻻﯾﺎت ﻣﺘﻌﺪد ﮐﺸـﻮر اﯾﺠﺎد ﻮده ﮐﻪ ﻣﺴـﮑﻦ و ﺗﺮﺑﻴﺘﮕﺎه ﺧﺎﻧﻮاده ﻫﺎی در ﮐﻨﺎر ﺗﺮﺑﻴﻪ در ﻋﺮﺻـﻪ ﺗﻌﻠﻴﻢ اوﻻد ﻫﺎی .ﺑﯽ ﴎﭘﺮﺳﺖ ﺑﻮده و ﻣﯿﺒﺎﺷـﺪ اﻳﺸـــــﺎن ﻧﯿﺰ ﺧﺪﻣﺎت ﻗﺎﺑﻞ ﻣﻼﺣﻈﻪ ﺻﻮرت ﻣﯿﮕﯿﺮد. ﺑﺮ ﻋﻼوه ﺗﻌﻠﻴت ﻋﴫی، ﺗﻌﻠﻴت دﻳﻨﻲ، ﭘﺎﺑﻨﺪی ﺑﻪ ﺎز و ﻣﺮاﻋﺎت ﺣﺠﺎب و ﻏﯿﺮه اﺣﮑﺎم دﻳﻨﻲ ﺑﺮاﯾﺸﺎن ﺗﻠﻘ ﻣﯿﺸﻮد. ﻣﺸـﻤﻮﻟﯿﻦ در ﻣﺮﺳﺘﻮن ﺣﺪ اﻗﻞ ﻣﺪت ﺳﻪ ﮐﻪ در اﻳﻦ ﻣﺪت زﻣﺎن ﺑﺎ آﻣﻮﺧ ﺣﺮﻓﻪ ﻫﺎی ﺳـــﺎل را ﺳــــﭙﺮی ﻣﯿﮑﻨﻨﺪ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻣﯿﺘﻮاﻧﻨﺪ ﺑﻌﺪ از ﻓﺮاﻏﺖ ﺗﻮاﻧﺎﯾﯽ ﺑﻪ دﺳـــﺖ آوردن ﻧﻔﻘﻪ ﺣﻼل ﺑﻪ اﻃﻔﺎل ﺧﻮد را داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ. ﺻﻨﻌﺖ ﻳﮑﯽ از ﭘﺎﻳﻪ ﻫﺎی ﻣﻬﻢ اﻗﺘﺼﺎدی ﮐﺸـﻮر ﻫﺎ ﺷﻤﺮده ﺷﺪه و ﺑﻌﺪ از ﺗﺠﺎرت و زراﻋﺖ در ﮐﺸـــــــــﻮر ﻣﺎ در ﺟﺎﯾﮕﺎه ﺳﻮﻣﯽ ﻗﺮار دارد؛ از ﺟﻤﻠﻪ دﺳﺘﻲ در اﻓﻐﺎﻧﺴـــــــﺘﺎن ﻗﺎﻟ ﺑﺎﻓﯽ، ﮔﻠﯿﻢ ﺑﺎﻓﯽ، ﺧﯿﺎﻃﯽ، ﮔﻠﺪوزی، ﺻﻨﻌﺘﻬﺎی ﻣﺮوﺟﻪ ﮐﺸـﻮر ﺻﻨﺎﯾﻊ دﺳﺘﯽ ﻣﯿﺒﺎﺷﺪ، ﻣﺸــﻬﻮر ﺗﺮﻳﻦ ﺻﻨﺎﯾﻊ ﭼﺮﻣﻪ دوزی، ﺧﺎﻣﮏ دوزی، ﺑﺎﻓﺖ ﻫﺎی دﺳﺘﯽ و ﻏﯿﺮه ﻣﯿﺒﺎﺷﺪ. ﺑﻨﺎء ﺟﻬﺖ ﺧﻮد ﮐﻔﺎ ﺷﺪن ﻓﺎﻣﯿﻠﻬﺎی ﻣﺸــﻤﻮل در ﻣﺮﺳﺘﻮن آﻣﻮزش ﺣﺮﻓﻪ ﻫﺎ و ﺻﻨﺎﯾﻊ دﺳﺘﯽ ﻧﻴﺰ اﻧﺠﺎم ﻣﯿﺸـﻮد. ﻣﯿﺘﻮان ﮔﻔﺖ ۵۹ ﻓﯿﺼـﺪ ﺧﺎﻧﻮاده ﻫﺎی ﻓﺎرغ ﺷــﺪه از ﻣﺮﺳـــﺘﻮن ﻫﺎ در ﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎی ﺧﻮﯾﺶ از ﻫﻤﯿﻦ ﻃﺮﯾﻖ اﻣﺮار ﻣﻌﺎش ﻣﯿﮑﻨﻨﺪ. ﭼﻮن ﺑﯿﺸﱰ ﻣﺸـﻤﻮﻟ ﻣﺮﺳﺘﻮن ﻫﺎ از ﻃﺒﻘﻪ اﻧﺎث ﻫﺴـﺘﻨﺪ، ﻫﻼل اﺣﻤﺮ ﻫن ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎی را اﻧﺘﺨﺎب ﻮده اﺳـﺖ ﮐﻪ ﯾﮏ ﺧﺎﻧﻢ ﺑﺘﻮاﻧﺪ در داﺧﻞ ﺧﺎﻧﻪ ﺗﻮﻟﯿﺪات داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷـﺪ و ﺑﺪون ﻫﺘﮏ ﺣﺮﻣﺖ و ﮐﺮاﻣﺘﺶ ﻧﻔﻘﻪ ﺣﻼل ﺑﺮای اوﻻدﻫﺎﯾﺶ ﺑﺪﺳﺖ آرد. آﻣﻮزش ﺣﺮف ﻫﺎی ﮐﻪ در ﻣﺮﺳــﺘﻮن ﻣﺮﮐﺰی ﮐﺎﺑﻞ ﺟﺮﯾﺎن دارد وﯾﺎ ﻫﻢ در ﻧﻈﺮ اﺳﺖ ﮐﻪ در آﯾﻨﺪه ﻫﺎی ﻧﺰدﯾﮏ ﺟﺮﯾﺎن ﯾﺎﺑﺪ ﻋﺒﺎرت اﻧﺪ از: ﻗﺎﻟﯿﻦ ﺑﺎﰲ: در ﮐﺸــﻮر ﻋﺰﯾﺰ ﻣﺎ ﺑﺎﻓﺖ اﻧﻮاع ﻗﺎﻟ ﻫﺎ از ﻗﺪﯾﻢ ﻣﻮﺟﻮد ﺑﻮده ﮐﻪ ﻧﺴــﺒﺘﺎ ﻣﻐﻠﻖ اﺳﺖ، ﮐﻪ ﺑﺎ داﺷ ﻣﻬﺎرت و ﺗﺠﺎرب ﺧﺎص اﺟﺮاء ﻣﯿﺸﻮد.از اﻳﻨﮑﻪ ٔﻣﻨﺴــﻮﺟﺎت ﮐﺸــﻮر از ﭘﺸــﻢ ﺗﻮﻟﯿﺪ ﺷﺪه ﻣﻮاﺷﯽ داﺧﻞ ﮐﺸـــﻮر ﺻﻮرت ﻣﻴﮕﯿﺮد، دارای ﮐﯿﻔﯿﺖ ﻋﺎﻟﯽ، ﻣﺤﮑﻢ و رﻧﮓ ﺟﺬاب ﻣﯿﺒﺎﺷــــــــــﺪ و در ﻣﺎرﮐﯿﺖ ﺟﻬﺎ ﺷـﻬﺮت ﺑﻪ وﻳﮋﻩ دارد ﮐﻪ از ﺟﻤﻠﻪ ﺻـﺎدرات ﻋﻤﺪه ﺑﻮده و ﻋﻮاﻳﺪ ﺧﻮب دارد. اﻟﺒﺘﻪ ﻃﺒﻖ ﮔﺬارش ﮐﻪ از ﻣﺮﺳــﺘﻮن ﮐﺎﺑﻞ در دﺳـــﺖ دارﯾﻢ ﻣﻮاد و ﻟﻮازم آﻣﻮزﳾ ﻗﺎﻟ ﺑﺎﻓﯽ ﺗﻬﯿﻪ ﺷــــﺪه اﺳــــﺖ و در آﯾﻨﺪه .ﻧﺰدﯾﮏ ﴍوع ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ ﴍی ﻪ ډول ﻧﺎروﻏﻲ ده؟ Myxy ﴍی د ﻣﺎﺷـﻮﻣﺘﻮب د دورې ﯾﻮه ﺣﺎده اﻧﺘﺎ ﻧﺎروﻏﻲ ده، ﭼﯥ د واﯾﺮوس ﭘﻪ واﺳـﻄﻪ راﻣﻨﺘﻪ ﮐﯧی. ﭼﯥ ﻋﺎم ﯾﻮﺎﻧی ﺮوپ دvirus ﺗﻨﻔــﴘ ﺳﯿــﺴـﻢ اﻋﺮاض ﻟــﻮړ ﮐﻠﻴﻨﻴﮑﻲ اﻋﺮاض اوﻋﻼﯾﻢ ﻳﯥ ﺗﺒــﻪ، د )ﻮﺧﯽ او د رﯦﺰش اﻋﺮاض( ﻣﻮﺿـــﻌﻲ رﺷـــﻮﻧﻮ او د ﺳـــﱰﻮ د ﻣﻨﻈﻤﯥ ﭘﻪ ﻮﻟﻪ .اﻟﺘﻬﺎب ﺨﻪ ﻋﺒﺎرت دی، ﭼﯥ ﯾﻮازې اﻧﺴﺎﻧﺎن ﭘﺮې اﺧﺘﻪ ﮐﯧی ﻧـۍ ﮐـﯥ ﭘﻪ اﯾﻨﻣﯿﮏ ډول راﻣﻨﺘﻪ ﮐﯧـی، ﺧﻮ ﮐﯧﺪای ﳾ ﭘﻪ وﺑﺎﻳـﻲ ﭘﻪ ﭘــﺮﻣﺦ ډول ﻫﻢ راﻣﻨﺘﻪ ﳾ. ﭘﻪ ﭘـﺮﻣﺦ ﺗﻠﻠﻮ ﻫﯧﻮادوﻧﻮ ﮐـﯥ ﮐﻤﻪ ده او ﺗﻠﻮﻧﮑﻮ ﻫﯧﻮادوﻧﻮ ﮐﯥ ﯾﻮه ﻋﺎﻣﻪ ﻧﺎروﻏﻲ ده، ﭼﯥ ﭘﻪ دې ډول ﻫﯧﻮادو ﮐـﯥ ﻣﺼـﺎﺑﯿﺖ ﯾﯥ ﭘﻪ ﭘﻪ ﻟﻮړﻩ ﮐﭽﻪ ﻣﯾﻨﻪ او ﻳﯥ ﻣﺼﺎﺑﯿﺖ او ﻣﻳﻨﻪ ﻫﻢ ډﯦﺮه ده. ﮐﯥ د واﮐﺴﯿﻦ ﻧﻪ ورﮐﻮﻟﻮ ﻟﻪ اﻣﻠﻪ وی. ﻣﺎﺷﻮﻣﺎﻧﻮ :ﺧﺘﻤﻮﻟﻮ ﭘﻪ ﻣﻘﺎﺑﻞ ﮐﯥ ﻧﻨﻮﻧﯥ ﴍی د د ﻣﻌﺎﻓﻴﺘﻲ ﺳﯿﺴﻢ ﮐﻤﺰوری. د- ۱ .ﻟﻮړ اﻧﺘﺎ ﻓﻄﺮت Measles ۲ - د ﺷﺨو ﻟﻪ اﻣﻠﻪ واﮐﺴﯿﻦ ﺗﻪ ﻻس رﺳﯽ ﻧﻪ ﻟﺮی. ۳ - ﻫﻐﻪ ﺧﻠﮏ ﭼﯥ د .ﺧﻠﮑﻮ اﻧﮑﺎر ﻟﻪ واﮐﺴﯿﻦ ﺨﻪ د- ۴ .۵ - اﯾﭙﯿﯾﻤﯿﻮﻟﻮژﯾﮏ ﺑﺪﻟﻮﻧﻮﻧﻪ ﺧﻠﮑﻮ اوﻣﺎﱄ ﴎﭼﯿﻨﻮ ﭘﻪ ﻣﯿﻨ ﮐﯥ واﻦ. د- ۶ :د اﺧﺘﻪ ﮐﯧﺪو ﻋﻮاﻣﻞ :۱ - ﻋﺎﻣﻞ واﯾﺮوس ﭘﻪ واﺳـــﻄﻪ راﻣﻨﺘﻪ ﮐﯧی او ﯾﻮ Paramyxo RNA ﯾﻮ ﴍی د ﺳﯿﺮوﺎﯾﭗ ﻟﺮی، ﭼﯥ د اﻧﺴﺎن د وﺟﻮد ﭘﺮ ﺑﻬﺮﻧ ﺳﻄﺤﻪ د اوږدې ﻣﻮدې ﻟﭙﺎره ژوﻧﺪ ﻧﴚ ﮐﻮﻻی. ﻣﺮﻫﻐﻪ وﺧﺖ اﻧﺘﺎ وی، ﭼﯥ ﻟﻪ ﺻﻔﺮ ﺨﻪ ﭘﻪ .ﻴﻪ درﺟﻪ ﺗﻮدوﻪ ﮐﯥ و اوﺳﯥ ﻣﻨﺒﻊ: – ۲ .ﴍی واﻗﻌﻪ ده او ﻧﺎﻗﻞ ﻳﯥ ﺮﻨﺪ ﻧﺪی ﻳﻮاﻴﻨ ﻣﻨﺒﻊ ﯾﯥ د ۳ - اﻧﺘﺎ ﻣﻮاد: رﺷﻮﻧــﻮ ﭘــﻪ ﳌــۍ ﻣﺮﺣﻠﻪ ﮐﯥ د ﺗﻨﻔﴘ ﺳﯿﺴﻢ ﭘﻪ ﻣﺨﺒﯿــﺮه دوره او د .اﻓﺮازات اﻧﺘﺎ وی :۴ - ﺳﺎری ﺗﻮب ﮐﯧﺪو ﭘﻪ وﺧﺖ ﮐﯥ ډﯦﺮ ﺳـــﺎری وی او د ﴍی ﭘﻪ ﻣﺨﺒﯿﺮه دوره او د ﭘﯿﻞ ﮑﺎره ﺳﺎری ﺗﻮب دوره د رش ﻟﻪ رش ﻟﻪ ﮑﺎره ﮐﯧﺪو وروﺳﺘﻪ ﮐﻤﯧی. د ﮐﯧﺪو ﺨﻪ ﺗﻘﺮﯾﺒﺎً ﻠﻮر ورﯥ ﻣﺨﮑﯥ او ﻠﻮر ورﯥ وروﺳــــﺘﻪ وی او د ﺳــﺎری ﺗﻮب رش ﻟﻪ ﭘﻴﻞ ﺨﻪ ﺗﺮ ﻳﻮې اوﻧ ﭘﻮرې د ﻧﺎروغ ﺟﻼ ﺳــﺎﺗﻨﻪ د .دوره ډﯦﺮه ﮐﻤﻮی رﺎﯾﺎﻣ ﻢﯿﺣﺮﻟا ﻞﻀﻓ ﺮﮐاډ :د ﻣﯧﺰﺑﺎن ﻋﻮاﻣﻞ ﻧﻮ زاداﻧﻮ او ﻣﺎﺷـــﻮﻣﺎﻧﻮ ﮐﯥ ﻫﺮﯾﻮ اﺧﺘﻪ ﮐﻮﻻی ﳾ، ﭼﯥ ﻟﻪ : ﭘﻪ۱ - ﻋﻤﺮ ډﯦﺮ ورﺗﻪ ﻣﺴــــــــﺎﻋﺪ دی. ﭘﻪ ﻣﺦ ﭘﺮ وده درﻳﻮ ﮐﺎل ﻋﻤﺮ ﺷﭙو ﻣﯿﺎﺷﺘﻮ ﺗﺮ ﻫﯧﻮادوﻧﻮ ﮐﯥ، ﭼﯥ ﻧﺎﺳﻢ ﻣﺤﯿﻄﻲ ﴍاﯾﻂ وﻟﺮی، ﻫﻐﻪ ﻣﺎﺷﻮﻣﺎن، ﭼﯥ ﻟﻪ وﻟـﺮی ﻫﻢ اﺧﺘﻪ ﮐﻮی. ﭘﻪ ﭘـﺮﻣﺦ ﺗﻠﻠﻮ ﻫﯧﻮادوﻧﻮ ﭘﻴﻨﻮ ﮐﺎﻟﻮ ﺨﻪ ﻟﻮړ ﻋﻤـﺮ .اﺳﺘﻌل ﭘﻪ وﺟﻪ ﯾﯥ واﻗﻌﺎت ﻟ ﺷﻮی دی واﮐﺴﯿﻦ د ﮐﯥ د .ﮐﯥ ﺑﺮاﺑﺮ دی واﻗﻌﺎت ﯾﯥ ﭘﻪ دواړو ﺟﻨﺴﻮﻧﻮ ۲ - ﺟﻨﺲ: ﮐﻪ ﭼﯧﺮې ﭘﺨﻮاﻧﯽ ﻣﻌﺎﻓﯿﺖ ﻧﻪ وی، ﻫﯧ ﻋﻤـﺮ ﻣﻌﺎف ﻧﺪی. ۳ - ﻣﻌﺎﻓﯿﺖ: ﻮل ﻋﻤــــــﺮ ﻟﭙﺎره ﻣﻌﺎﻓﯿﺖ راﻣﻨﺘﻪ ﮐﻮی او دوﻫﻤﻪ ﴍی ﯾﻮه ﺣﻤﻠﻪ د د ﺷــﭙو ﻣﻮر اﻧﻲ ﺑﺎډی ﭘﻪ واﺳـﻄﻪ ﺗﺮ . ﻣﺎﺷـﻮﻣﺎن د ﺣﻤﻠﻪ ﯾﯥ ﻧﺎدره ده ﻣﯿﺎﺷـــﺘﻮ ﭘﻮرې ﻟﻪ ﻧﺎروﻏ ﺧﻮﻧﺪی دی، ﺧﻮﯿﻨﯥ ﺗﺮ ۹ ﻣﯿﺎﺷـــﺘﻮ ﭘﻮرې .اوږد ﻋﻤﺮ ﻟﭙﺎره دی واﮐﺴﯿﻦ ﭘﻪ واﺳﻄﻪ ﻣﻌﺎﻓﯿﺖ د ﺧﻮﻧﺪی وی. د ﮐﯥ ډﯦﺮ ﺷـﺪﯾﺪ وی، ﻣﻳﻨﻪ ﭘﻪ ﺳـﻮء ﻣﺎﺷﻮﻣﺎﻧﻮ ﺳﻮء ﺗﻐﺬی ﭘﻪ۴ - ﺗﻐﺬﯾﻪ: .ﻣﺎﺷﻮﻣﺎﻧﻮ ﭘﻪ ﭘﺮﺗﻠﻪ ۰۰۴ ﻠﻪ ډﯦﺮه ده ﻪ ﺗﻐﺬی ﺗﻐﺬی ﻣﺎﺷﻮﻣﺎﻧﻮ ﮐﯥ د ﻣﺤﻴﻄﻲ ﻋﻮاﻣﻞ: ﭘﻪ ﻫﺮ ﻣﻮﺳـﻢ ﮐﯥ ﺧﭙﺮﯾﺪای ﳾ. ﭘﻪ ﺮﻣﻮ ﺳـﻴﻤﻮ ﮐﯥ ﯾﯥ واﻗﻌﺎت ﭘﻪ وچ .ﭘﻪ ﺗﻮدو ﺳﻴﻤﻮ ﮐﯥ د ژﻣﻲ ﭘﻪ ﻣﻮﺳﻢ ﮐﯥ ډﯦﺮ وی او ﻣﻮﺳﻢ ﮐﯥ اﻧﺘﻘﺎل: ﻟﻪ ﭘﻴﻞ ﺨﻪ ﻠﻮر ورﯥ ﻣﺨﮑﯥ او ﻠﻮر ورﯥ وروﺳــﺘﻪ ﻟﻪ ﯾﻮ د ﺧﺎرښ د ﺗﻨﻔﴘ .ﺷﺨــﺺ ــﺨﻪ ﺑﻞ ﺷﺨــﺺ ﺗــﻪ ﭘﻪ ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ ډول اﻧﺘﻘﺎﻟﯧی .ﺳﯿﺴﻢ او د ﺳﱰﻮ د ﻣﻨﻈﻤﯥ ﻟﻪ ﻻرې ﻫﻢ اﻧﺘﻘﺎﻟﯧﺪای ﳾ د ﺗﻔﺮﯾﺦ دوره: ﺗﻔﺮﻳﺦ دوره ﯾﯥ ﭘﻪ ﻋﺎم ډول ﻟﺲ ورﯥ ده، ﭼﯥ د اﺧﺘﻪ ﮐﯧﺪو ﺨﻪ ﺑﯿﺎ د د ﺗﺒﯥ ﺗﺮ ﭘﻴﻞ ﭘﻮرې او د رش ﺗﺮ ﺮﻨﺪﯦﺪو ﭘﻮرې ۴۱ ورـﯥ ﻣﻮده ﻟـﺮی، ﺗﻔﺮﻳﺦ دوره را واﮐﺴــــﯿﻦ ﭘﻪ واﺳﻄﻪ ﮐﻮﻻی ﺷﻮ د Live measles ﭼﯥ د .ﻟﻨﻩ ﮐو ﮐﻠﻴﻨﻴﮑﻲ ﻣﻨﻈﺮه: ۱- ﻣﺨﱪه ﻣﺮﺣﻠﻪ: دا ﻣﺮﺣﻠﻪ ﻟﻪ اﻧﺘﺎن ﺨﻪ ﻟﺲ ورﯥ وروﺳـﺘﻪ ﴍوع ﮐﯧی او ﺗﺮ ۴۱ ورﻮ ﭘﻮرې دوام ﮐﻮی. ﭘﻪ دې ﻣﺮﺣﻠﻪ ﮐﯥ ﺗﺒﻪ، زﮐﺎم، ﭘﺮﻧﭽـﻲ، د ﭘﻮزې ﺑﻬﯧﺪل، ﺷــــﺘﻪ وی، ﺳـــﱰﻮ ﺳـــﻮر واﻟﯽ، اﻓﺮازات او ﻟﻪ رﺎ ﺨﻪ وﯦﺮه ﻮﺧﯽ، د ﮐﯧﺪای ﳾ ﮐﺎﻧﯥ او اﺳﻬﺎل ﻫﻢ ورﴎه وې. او ﻟﻪ رش ﺨﻪ ﯾﻮه ﯾﺎ دوې ورﯥ ړوﻣﺒﯽ ﻣﻤﮑﻦ د ﺑﻮرې ﭘﻪ ﺷﮑﻞ ﺳﭙﯿﻦ ﺧﺎﻟﻮﻧﻪ ﭘﻪ ﺧﻮﻟﻪ ﮐﯥ وﻟﯿﺪل .ﳾ، ﭼﯥ ﻣﻬﻤﻪ ﭘﺘﻮﻮﻧﻮﻣﯿﻨﯿﮏ ﻳﻌﻨﯥ وﺻﻔﻲ ﻧﻪ ده ۲- ﺗﺨﺮﻳﺒﻲ ﻣﺮﺣﻠﻪ: ﻏﻮږوﻧﻮ ﺷﺎﺗﻪ ﭘﻪ دې ﻣﺮﺣﻠﻪ ﮐﯥ ﯾﻮ ﺳﻮر رﻧﻪ ﻣﮑﻮﻟﺮ ﯾﺎ ﻣﮑﻮﻟﻮ ﭘﺎﭘﻮﻟﺮ رش د ﻏﺎړﻩ او ﻟﻪ دوه ﺳــــﺎﻋﺘﻮ ﮐﯥ ﻣﺦ، ﻮ ﭘﻴﻞ ﮐﯧی، او ﭘﻪ ﭼﮑﺘﻴﺎ ﴎه ﭘﻪ ﯾﻮ دا رﺷﻮﻧﻪ ﮐﯧﺪای .ﺗﻪ ﭘﺮﻣﺨﺘ ﮐﻮی ﮐﯥ ﻻﻧﺪې ﺑﺮﺧﻮ ﺨﻪ ﺗﺮ درې ورﻮ .ﯾﺎ ﴎه  وی او ﳾ ﺟﻼ ۳ـ ﻟﻪ ﴍی ﺨﻪ وروﺳﺘﻪ ﻣﺮﺣﻠﻪ: ﻮ ورﻮ ﻟﭙﺎره ﺑﻪ ﮐﻤﺰوری وی . ﮐﯧﺪای ﳾ ﻣﺎﺷــــﻮم ﺑﻪ وزن ﺑﺎﻳﲇ او د ﻧﻮرو ﺗﻪ وﻻړﳾ. د ﺑــﺪﺗﺮ ﯾﺎ ﻣﺰﻣﻦ ﺣﺎﻟﺖ ــﻪ واﻟــﯽ راﻣﻨــﺘﻪ ﻧــﴚ او ﺗﻐﺬی او ﻣﯿﺘﺎﺑﻮﻟﯿﮏ ﺗﺎﺛﯿـــﺮاﺗﻮ ﻟﻪ اﻣﻠﻪ ﺑﮑـــﺮﯾﺎو ﯾﺎ واﯾـــﺮوﳼ اﻧﺘﺎﻧﺎﺗﻮ د ﮐﯧﺪای ﳾ د ودې وروﺳـــﺘﻪ واﻟﯽ، اﺳـــﻬﺎل، ﺗﻘﯿﺤﯽ اﻧﺘﺎﻧﺎت، د رﯾﻮی ....... ﺗﻮﺑﺮﮐﻠﻮز ﺑﯿﺎ ﻓﻌﺎﻟﯧﺪل او داﺳﯥ ﻧﻮر را ﻣﻨﺘﻪ ﳾ. ﭘﺎﺗﯥ ﭘﻪ ﺑﻠﻪ ﻪ ﮐﯥ ﻫﻤﻪ ﺳﺎﻟﻪ ﻫﻤﺰﻣﺎن ﺑﺎ ﻓﺮا رﺳﯿﺪن زﻣﺴﺘﺎن در ﮐﺸﻮر ﻣﺎ ﻣﯿﺰان ﻣﺮگ و ﻣﯿﺮ ﻧﺎﺷـــﯽ از زﻏﺎل ﮔﺮﻓﺘﮕﯽ و ﮔﺎز ﮔﺮﻓﺘﮕﯽ در ﻣﯿﺎن ﺷــــﻬﺮوﻧﺪان اﻓﺰاﯾﺶ ﻣﯿﯿﺎﺑﺪ و اﯾﻦ ﻓﺎﺟﻌﻪ ﺧﺎﻣﻮش ﺗﻌﺪاد زﯾﺎدی را ﺑﻪ ﮐﺎم ﻣﺮگ ﻣﯿﮑﺸـــــﺎﻧﺪ. ﻣﻌﻤﻮﻻ در اﻓﻐﺎﻧﺴـــــﺘﺎن ﺑﻪ ﺧﺼــــــﻮص در ﺷﻬﺮ ﮐﺎﺑﻞ ﻣﺮدم ﺑﺮای ﮔﺮم ﺳﺎﺧ ﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎی ﺷﺎن در ﻓﺼــــــــــــﻞ ﴎﻣﺎ از ﺑﺨﺎری ﻫﺎی ﮔﺎزی و زﻏﺎﻟﺴـــــﻨﮓ ﺳﻮز اﺳﺘﻔﺎده ﻣﯿﮑﻨﻨﺪ ﮐﻪ اﯾﻦ اﻣﺮ ﺳﺒﺐ ﻣﯿﺸـــــﻮد ﺗﺎ آﻣﺎر ﻣﺴﻤﻮﻣﯿﺖ ﻧﺎﺷﯽ از زﻏﺎل ﮔﺮﻓﺘﮕﯽ و ﮔﺎز ﮔﺮﻓﺘﮕﯽ ﺑﺎﻻ رود. ﻫﺎ در ﻓﺼـــﻞ زﻣﺴـــﺘﺎن ﺧﱪﻫﺎی زﯾﺎدی ﻣﺒﻨﯽ ﺑﺮ از ﺑﯿﻦ رﻓ ﺧﺎﻧﻮاده ﻫﺎ و ﺷــــﺒﮑﻪ ﻫﺎی درﻧﺘﯿﺠﻪ زﻏﺎل ﮔﺮﻓﺘﮕﯽ و ﯾﺎ ﮔﺎز ﮔﺮﻓﺘﮕﯽ در رﺳـــﺎﻧﻪ اﺣﺘﯿﺎﻃﯽ، ﻧﺎ آﺷــﻨﺎﯾﯽ ﻣﺮدم در دﺳـﺖ ﻣﯿﮕﺮدد. ﺑﯽ اﺟﺘﻋﯽ دﺳـﺖ ﺑﻪ ﺳﻨﮓ و اﺳﺘﻔﺎده از ﺑﺨﺎری ﻗﺴــﻤﺖ ﭼﮕﻮﻧﮕﯽ اﺳﺘﻔﺎده از ﺳﻮﺧﺖ زﻏﺎل و ﮔﺎز ﮔﺮﻓﺘﮕﯽ ﺑﻪ ﻫﺎی ﮔﺎزی، از ﻋﻮاﻣﻞ و دﻻﯾﻞ اﺻــــﻠﯽ زﻏﺎل ﮔﺮﻓﺘﮕﯽ ﺷـــــــــر ﻣﯿﺮود. ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﻓﺰاﯾﺶ آﻣﺎر ﻗﺮﺑﺎﻧﯿﺎن ﮔﺎز ﮔﺮﻓﺘﮕﯽ، زﻏﺎل ﮔﺮﻓﺘﮕﯽ و ﺣﺎدﺛﺎت ﻣﺴـﻤﻮﻣﯿﺖ ، آﺳﯿﺒﺸــﻨﺎﺳﯽ و اراﺋﻪ ﻣﻌﻠﻮﻣﺎت در اﯾﻦ ﻫﺎ ﺑﺴـﯿﺎر ﻣﻬﻢ و ﴐوری اﺳﺖ. آﻟﻮدﮔﯽ ﻫﻮا ﺧﻄﺮی زﻣﯿﻨﻪ ﺑﺮای ﺧﺎﻧﻮاده اﺳﺖ ﮐﻪ در اﻓﻐﺎﻧﺴـﺘﺎن ﮐﻤﱰ ﺑﻪ آن ﺗﻮﺟﻪ ﻣﯿﺸـﻮد در ﺣﺎﻟﯽ آﻟﻮدﮔﯽ ﻫﻮا زﯾﺎن ﻫﺎی ﺟﱪان ﻧﺎﭘﺬﯾﺮ ﺑﺮ ﺻـــﺤﺖ ﺷـــﻬﺮوﻧﺪان وارد ﻣﯿﮑﻨﺪ و ﻣﯿﺘﻮاﻧﺪ .ﺳﺒﺐ ﻣﺮگ آﻧﻬﺎ ﺷﻮد ﻫﻤﻪء ﺷ ﺷﺎﻫﺪ ﺑﯿری ﻫﺎی ﺑﯿﺸــﱰ در اﯾﻦ ﻓﺼــﻞ ﻫﺴـــﺘﯿﺪ، ﺣﺘ ﺗﻮﺟﻪ ﮐﺮده اﯾﺪ ﮐﻪ اﮐ ﺑﯿران در اﯾﻦ ﻓﺼـــــــــــــﻞ از ﮔﺮﻓﺘﮕﯽ ﺻﺪا، ﮔﻠﻮدردی، ﺗﻨﮕﯽ ﻧﻔﺲ، رﯾﺰش، ﺣﺴـــﺎﺳﯿﺖ و آﻟﺮژی ﻫﺎ ﺷﮑﺎﯾﺖ دارﻧﺪ، ﭼﻮن ۵۸٪ آﻧﻬﺎ ﺑﺪﻟﯿﻞ ﺗﻨﻔﺲ دود زﻏﺎل ﺳـــــــﻨﮓ و آﻟﻮدﮔﯽ ﻫﻮا ﺑﻪ اﯾﻦ .ﺑﯿری ﻫﺎ ﻣﺒﺘﻼ ﺷﺪه اﻧﺪ ﺑﻪﺗﺎ زﻣﺎﻧﯽ ﮐﻪ اﺳﱰاﺗﮋی ﻫﺎی ﺑﺰرگ ﺑﺮای ﮐﺎﻫﺶ آﻟﻮدﮔﯽ ﻫﻮا در ﮐﺸﻮر .ﺟﻮد ﻧﯿﺎﯾﺪ اﯾﻦ ﻣﺸﮑﻞ راه ﺣﻞ دﯾﮕﺮی ﻧﺨﻮاﻫﺪ داﺷﺖ و زﻏﺎل ﺳﻨﮓ وﻗﺘﯽ ﻣﯿﺴﻮزد دود ﺑﺴﯿﺎر ﻏﻠﯿﻆ و ﺧﻄﺮﻧﺎﮐﯽ از ﺧﻮد ﺗﻮﻟﯿﺪ و در ﻓﻀـﺎ ﭘﺨﺶ ﻣﯿﮑﻨﺪ ﮐﻪ ﮐﺎﻣﻼ ﺳـــــﺮﻃﺎن زا ﻣﯿﺒﺎﺷﺪ. وﻗﺘﯽ اﻧﺴـﺎن آن را ﺗﻨﻔﺲ ﮐﻨﺪ ﺳﯿﺴـﺘﻢ ﻫﺎی رﺋﻮی و ﴍاﯾﻦ ﺗﻨﻔﺴـﯽ ﺷﺸـﻬﺎی او را ﺗﺤﺖ .ﺗﺎﺛﯿﺮ ﻗﺮار ﻣﯿﺪﻫﺪ و او را ﺑﻪ ﴎﻃﺎن رﯾﻪ ﻧﺰدﯾﮏ ﻣﯿﺴﺎزد ﮔﺎز ﮔﺮﻓﺘﮕﯽ ﯾﺎ زﻏﺎل ﮔﺮﻓﺘﮕﯽ در اﺛﺮ آزاد ﺷـــﺪن ﺗﺮﮐﯿﺒﺎت ﺧﺎص ﮐﺎرﺑﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ وارد ﺳﯿﺴــﺘﻢ ﺗﻨﻔﺴــﯽ ﺑﻮ ﻣﻮﻧﻮاﮐﺴـﺎﯾﺪ ﯾﮏ ﮔﺎز ﺑﯽ ذاﺋﻘﻪ و ﺑﯽ ﺷﺪه و ﺑﺎ ﺧﻮن اﻧﺴــﺎن ﻣﺨﻠﻮط و از آن ﻃﺮﯾﻖ وارد ﺳﯿﺴــﺘﻢ ﺣﯿﺎﺗﯽ ﺑﺪن اﺣﺘﯽ در ﺣﺎﻟﺖ ﺑﯿﺪاری ﻧﯿﺰ ر ﺑﻪﻣﺎﻧﻨﺪ دﻣﺎغ ﻣﯿﺸــﻮد ﮐﻪ ﺣﺘﯽ ﺷﺨﺺ را ﻣﺴﻤﻮم ﻣﯿﮑﻨﺪ. داﮐﱰان ﻣﯿﮕﻮﯾﻨﺪ، زﻣﺎﻧﯽ ﮐﻪ آﮐﺴـﯿﺠﻦ ﮐﺎﻓﯽ از ﻃﺮﯾﻖ ﺑﯽ ﯿﺮﺳــﺪ، ﮔﺎز ﺳـﻨﮓ دودﮐﺶ ﯾﺎ ﻣﻨﺎﻓﺬ دﯾﮕﺮ ﺑﻪ ﻣﻮاد ﺳـﻮﺧﺘﯽ زﻏﺎل ﻩ و ﺑﻪ ﻣﺤﯿﻂ ﭘﺨﺶ ﻣﯿﺸـﻮد و ﺑﺪون آﻧﮑﻪ اﻋﻀـﺎی ﺷﺪ ج ﺧﺎرﺑﻮ ﻧﮓ و ﺑﯽر .ﺧﺎﻧﻮاده ﻣﺘﻮﺟﻪ آن ﺷﻮﻧﺪ، ﻣﺴﻤﻮم ﻣﯿﺸﻮﻧﺪ ﺑﻪ ﮔﻔﺘﻪ آﮔﺎﻫﺎن ﮔﺎز زﻏﺎل ﺳﻨﮓ ﺑﺎﻋﺚ ﻧﺮﺳﯿﺪن آﮐﺴـــــــــﯿﺠﻦ ﺑﻪ ﻣﻐﺰ ﻣﯿﺸـــﻮد ﮐﻪ اﮔﺮ ﻓﻮراً ﺗﺪاوی ﻧﺸــــﻮد، ﺑﻪ زودﺗﺮﯾﻦ زﻣﺎن ﻣﺮﯾﺾ را از ﺑﯿﻦ ﻣﯿﱪد. ﺗﻮﻟﯿﺪ اﯾﻦ ﮔﺎز ﺑﯽ ﺑﻮ و ﺑﯽ ذاﺋﻘﻪ ﺗﻮﺳــــــﻂ ﭼﺮی ﻫﺎ و ﺑﺨﺎرﯾﻬﺎی ﮐﻬﻨﻪ و ﻓﺮﺳــﻮده، ﻧﺎدرﺳـــﺖ ﺑﻮدن ﻟﻮﻟﻪ ﻫﺎی ﺑﺨﺎری، ﺳـــﻮﺧ ﻧﺎﻗﺺ ﺑﺨﺎری و زﻏﺎﻟﺴـــــﻨﮓ و ﺑﺎز ﺑﻮدن ﻣﺴــــــﯿﺮ دود ﺑﻪ ﻃﺮف ﺧﺎﻧﻪ، ﺻﻮرت ﻣﯿﮕﯿﺮد. ﺑﻌﺾ از ﻓﺎﻣﻴﻠﻬﺎ ﺧﺎﮐﺴــــــﱰ زﻏﺎل ﻳﺎ زﻏﺎل ﻧﯿﻢ ﺳﻮﺧﺘﻪ را در ﺻﻨﺪﱄ ﻫﺎ ﻣﯿﮕﺬارﻧﺪ، ﮐﻪ ﺑﺎﻋﺚ ﻣﺮگ و ﻣﯿﺮ دﺳـــــﺘﻪ ﺟﻤﻌﻲ اﺷـــــﺨﺎص ﺧﻔﺘﻪ در ﺻﻨﺪﱄ ﻣﯿﺸـــــﻮد و اﯾﻦ ﭼﻨﯿﻦ ﺑﻪ ﺳﺒﺐ داﺧﻞ ﮐﺮدن زﻏﺎل ﻧﯿﻢ ﺳﻮﺧﺘﻪ ﭼﻮﺑﯽ و ﻳﺎ زﻏﺎل ﺳﻨﮓ در ﺣم ﺑﺎﻋﺚ ﻣﺮگ ﻣﯿﺸﻮد. واﺿﺢ ﺗﺮﯾﻦ ﻧﺸـــﺎﻧﻪ ﻫﺎی ﻣﺴـــﻤﻮﻣﯿﺖ ﻧﺎﺷﯽ از زﻏﺎﻟﺴــــﻨﮓ، ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﺗﺎرﯾﮑﯽ و ﺧﯿﺮﮔﯽ دﯾﺪ، ﻧﻔﺲ ﺗﻨﮕﯽ ، ﺗﻬﻮع و اﺳــــــﺘﻔﺮاغ، ﻫﺬﯾﺎﻧﮕﻮﯾﯽ، ﴎﮔﯿﺠﻪ، ﴎدردی، دل ﺑﺪی، ﺳﺴــــﺘﯽ و ﺿﻌﻒ اﺳﺖ. ﻣﺴـــــﻤﻮﻣﯿﺖ آن از ﺑﺎﺣﺎﻟﺖ ﺧﻮاﺑﺮﻓﺘﮕﯽ و ﺳﺴــﺘﯽ ﺑﺪن ﺷﺨﺺ ﴍوع ﻣﯿﺸـــﻮد. ﺑﻌﺪ آﻫﺴﺘﻪ آﻫﺴـﺘﻪ ﻓﮑﺮ و ﻫﻮش اﻧﺴـﺎن ﮐﺎﻫﺶ ﻣﯿﺎﺑﺪ، ﺗﭙﺸـﻬﺎی ﻗﻠﺐ ﴍوع .ﻣﯿﺸﻮد و ﺷﺨﺺ ﺑﻪ ﻫﺬﯾﺎﻧﮕﻮﯾﯽ ﴍوع ﻣﯿﮑﻨﺪ در ﮐﻨﺎر اﯾﻦ ﻣﻮارد ﮔﻔﺘﻪ ﻣﯿﺸــﻮد ﮐﻪ ﻫﺮﮔﺎه در ﻗﺴـــﻤﺖ ﺗﮑﺎﻧﺪن دود ﻧﻞ ﻫﺎی ﺑﺨﺎری ﯾﺎ ﺗﺮﻣﯿﻢ آن، ﺑﯽ ﺗﻮﺟﻬﯽ ﺻـﻮرت ﮔﯿﺮد، ﺧﻄﺮ زﻏﺎل ﮔﺮﻓﺘﮕﯽ ﺑﯿﺸــــﱰ ﻣﯿﺸــــﻮد. ﺧﺎﻧﻮاده ﻫﺎی ﮐﻪ در ﺗﮑﺎﻧﺪن و ﭘﺎک ﮐﺮدن ﻧﻞ ﻫﺎی ﺑﺨﺎری، ﺗﺮﻣﯿﻢ ﻋﻮارض ﺑﺨﺎری و ﻧﻠﻬﺎی آن و ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ دﻗﺖ در ﮐﯿﻔﯿﺖ، روﺷـــــﻦ ﮔﺬاﺷــــــ ﺑﺨﺎری در ﻫﻨﮕﺎم ﺧﻮاب، ﺗﻨﺒﻠﯽ و ﺑﯽ اﺣﺘﯿﺎﻃﯽ .ﻣﯿﮑﻨﻨﺪ، ﺑﻪ ﺷﺪت در ﻣﻌﺮض ﺧﻄﺮ زﻏﺎل ﮔﺮﻓﺘﮕﯽ ﻗﺮار دارﻧﺪ ﮔﺮﻓﺘﮕﯽ، ﺷﻬﺮوﻧﺪان ﺑﺎﯾﺪ در ﻗﺴﻤﺖ ﺗﺒﺪﯾﻞ ﻫﻮای ﺧﺎﻧﻪ، ﺗﺮﻣﯿﻢ ﻧﻞ ﻫﺎی ﺑﺎ اﯾﻦ ﺣﺎل داﮐﱰان ﺗﻮﺻــــــــــــﯿﻪ ﻣﯿﮑﻨﻨﺪ ﮐﻪ ﺑﺮای ﺟﻠﻮﮔﯿﺮی از زﻏﺎل ﺑﺨﺎری، ﺗﮑﺎﻧﺪن دودﻫﺎ در داﺧﻞ ﻧﻞ ﻫﺎ و ﺑﯿﻦ دﯾﻮارﻫﺎ، ﺗﻮﺟﻪ ﺑﯿﺸــــــﱰ ﮐﻨﻨﺪ. ﺑﻪ ﻣﺤﺾ اﺣﺴـﺎس ﴎﮔﯿﺠﻪ ﯾﺎ ﺗﻬﻮع، ﻓﻮراً دروازه ﻫﺎ و ﭘﻨﺠﺮه ﻫﺎ را ﺑﺎز ﺑﮕﺬارﻧﺪ. ﺧﺎﻧﻮاده ﻫﺎ ﺑﺎﯾﺪ از ﻗﺮار دادن زﻏﺎﻟﻬﺎی ﻧﯿﻤﺴـــﻮﺧﺘﻪ و ﺳﯿﺎه در ﺻــــــﻨﺪﻟﯿﻬﺎ و داﺧﻞ ﺑﺨﺎرﯾﻬﺎ ﺧﻮدداری ﮐﻨﻨﺪ. ﻧﻞ ﻫﺎی ﺑﺨﺎری ﺑﺎﯾﺪ ﮐﻮﺗﺎه و ﻣﺴــﺘﻘﯿﻢ ﺑﻪ ﻃﺮف ﺑﯿﺮون ﺗﻨﻈﯿﻢ ﺷﻮد ﺗﺎ دود و ﺑﺨﺎر ﺧﺎرج ﮔﺮدد. .در ﺑﺎﻻی ﺑﺎم ﻧﯿﺰ ﺑﺎﻻی ﻧﻠﻬﺎی ﺑﺨﺎری ﮐﻼﻫﮏ ﻣﺨﺼﻮص ﻧﺼﺐ ﺷﻮد ﻫﺎی ﻣﺤﱰم: ﺗﻮﺻﯿﻪ ﺑﻪ ﺧﺎﻧﻮادﻩ در ﻗﺪم اول ﺳﻌﯽ ﮐﻨﯿﺪ ﺑﻪ ﮐﻮدﮐﺎن و ﮐﻬﻦ ﺳﺎﻻن اﺟﺎزه ﻧﺪﻫﯿﺪ ﮐﻪ ﺻﺒﺢ و ﺷﺎم از ﺧﺎﻧﻪ ﺧﺎرج ﺷﻮﻧﺪ زﯾﺮا در اﯾﻦ ﺳﺎﻋﺎت ﺎم ﻓﻀـــــــــﺎی ﻣﺤﯿﻂ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﭘﻮﺷﯿﺪه از دود زﻏﺎل ﺳﻨﮓ ﻫﺴﺘﻨﺪ. اﺷﺨﺎﺻﯽ ﮐﻪ ﻣﺠﺒﻮر ﻫﺴﺘﻨﺪ در ﺑﯿﺮون از ﻣﻨﺰل ﮐﺎر ﮐﻨﻨﺪ و ﯾﺎ ﻣﴫوﻓﯿﺖ دارﻧﺪ ﺑﺎﯾﺪ ﺟﺪاً از ﻣﺎﺳــــــﮏ اﺳﺘﻔﺎده ﮐﻨﻨﺪ. ﻫﺮﮔﺎه ﻓﺮد دﭼﺎر ﻣﺴــﻤﻮﻣﯿﺖ ﺷﺪ ﻓﻮراً ﺑﻪ اﺗﺎق دﯾﮕﺮ ﮐﻪ دارای ﻫﻮای آزاد ﺑﺎﺷﺪ ﻣﻨﺘﻘﻞ ﺷﻮد. در ﺻﻮرت ﺣﺎد ﺑﻮدن، اﻧﺘﻘﺎل ﻣﺴــﻤﻮم ﺑﻪ ﮐﻠﯿﻨﯿﮏ ﯾﺎ ﻣﺮﮐﺰ درﻣﺎﻧﯽ، ﺗﻨﻔﺲ ﻣﺼﻨﻮﻋﯽ دﻫﺎن ﺑﻪ دﻫﺎن، دادن ﻣﺎﯾﻌﺎت ﺷﯿﺮﯾﻦ و ﻟﯿﻤﻮ در ﺻــﻮرت ﮐﻪ از ﻫﻮش ﻧﺮﻓﺘﻪ ﺑﺎﺷــﺪ از ﻣﻮارد اﺳـــﺖ ﮐﻪ ﺑﺎﯾﺪ ﺑﺮای .ﺷﺨﺺ ﻣﺴﻤﻮم در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮد ﺑﺎ اﯾﻦ ﻫﻤﻪ ﻣﯿﺸـــــﻮد ﮔﻔﺖ ﮐﻪ آﮔﺎﻫﯽ در اﯾﻦ ﻣﻮرد ﺳﺒﺐ ﻣﯿﺸــــــﻮد ﺗﺎ ﺧﺎﻧﻮاده ﻫﺎ در اﯾﻦ ﻓﺼـﻞ زﻣﺴـﺘﺎن، ﻗﺮﺑﺎﻧﯽ اﯾﻦ ﻣﺮگ ﺧﺎﻣﻮش ﻧﮕﺮدﻧﺪ و ﻧﺴـــﺒﺖ ﺑﻪ ﮔﺎز ﮔﺮﻓﺘﮕﯽ و زﻏﺎل ﮔﺮﻓﺘﮕﯽ، ﺗﺸـــﺨﯿﺺ، راه ﻫﺎی وﻗﺎﯾﻪ و .ﺗﺪاوی آن آﺷﻨﺎﯾﯽ ﺑﯿﺸﱰ ﭘﯿﺪا ﮐﻨﻨﺪ دﻋﺎء ﻗﺒﻠﯧﺪﻟﻮ د دﻋﺎء ﻗﺒﻠﯧﺪﻟﻮ د ډوﻟﻮﻧﻪ او ﺧﻨوﻧﻪ ډوﻟﻮﻧﻪ او ﺧﻨوﻧﻪ دﻋﺎء ﻗﺒﻠﯧﺪﻟﻮ د ډوﻟﻮﻧﻪ او ﺧﻨوﻧﻪ د دﻋﺎء د ﻗﺒﻠﯧﺪو ډوﻟﻮﻧﻪ: ﮐﻪ ﻮک وواﻳﻲ، ﭼﯥ زﻣﻮږ دﻋﺎء ﺎﻧﯥ د ﻗﺒﻠﯧﺪو ﭘﻪ ﴍاﯾﻄﻮ ﺑﺮاﺑﺮې دی او د ﻗﺒﻠﯧﺪو ﻣﻮاﻧﻊ ﻫﻢ ﻧﻪ ﻟﺮی، ﺧﻮ ﺗﺮ اوﺳﻪ ﻧﻪ دی ﻗﺒﻮﻟﯥ ﺷﻮې ﺣﺎل دا ﭼﯥ َ «ادﻋﻮ أﺳﺘِﺠﺐ ﻟَُﻜﻢ» :َُِْْْْاﻟﻠﻪ ﷻ ﭘﻪ ﻗﺮآن ﮐﯥ ژﻣﻨﻪ ﮐې، ﭼـﯥ ﻓـﺮﻣﺎﻳـﻲ ﭼﯥ ُِ «أِﺟﻴﺐ دﻋﻮَة اﻟﺪاِع إَذا دﻋﺎِن» :َََُْﱠَ ﺑﻞ ﺎی ﮐﯥ ﻓﺮﻣﺎﻳﻲ )اﻟـﺒﻘﺮة: ٦٨١( ()ﻏﺎﻓﺮ: ٠٦ دا وﻟﯥ؟ دوی ﺗﻪ دې ووﻳﻞ ﳾ: ﭘﻪ دې ﻛﯥ ﺧﻮ ﺷﻚ ﻧﺸﺘﻪ، ﭼﯥ د اﻟﻠﻪ ﷻ ﻫﺮه ﻳﻮه وﻳﻨﺎ ﺣﻘﻪ ده او وﻋﺪې وﻣﻦ أوَﰱ َ» ََْْﻳﯥ ﻮﻟﯥ ﻟﻪ واﻗﻊ ﴎه ﺑﺮاﺑﺮې دی او ﻫﯧ ﺧﻼف ﭘﻜﯥ ﻧﺸــﺘﻪ او ﻫﻐﻪ ﻮک دی، ﭼــــــﯥ ﻟﻪ اﻟﻠﻪ ﷻ ﺨﻪ ﭘﻪ ِِِِ « ََِْﺑﻌﻬﺪﻩ ﻣﻦ اﻟﻠﱠﻪ )اﻟـﺘﻮﺑﺔ: ١١١( ﺧﭙﻠﻪ وﻋﺪه ﺑﺎﻧﺪې ﻛﻠﻚ وی؟ ﻫﯧﻮک ﻧﺸﺘﻪ. ﺧﻮ دوی ،را ﺑﻪ ﺷﻮ د دﻋﺎء ﻗﺒﻠﯧﺪو ﺗﻪ، اﻟﻠﻪ ﷻ د ﺑﻨﺪﺎﻧﻮ ﺳﻮاﻟﻮﻧﻪ ﻗﺒﻠﻮی ﭘﻮره ورﺑﺎﻧﺪې ﻧﻪ ﭘﻮﻫﯧـی، دا ﮑﻪ ﭼـﯥ د ﻗﺒﻮﻟﯿﺖ ﺑــﯥ ﻳــﯥ ډﯦــﺮې او ﺑﯧﻼﺑﯧﻠﯥ دی، د ﺑﯧﻠﯥ ﭘﻪ ﺗﻮﻪ: ﺑﻨﺪه ﺗﻪ ﻋ ﻫﻐﻪ ﳽ ﭘﻪ ورﺗﻪ ﻣﻬﺎل ورﻛـــی، ﷻ ﻴﻨــﯥ وﺧﺖ اﻟﻠﻪ ــ .ﭼﯥ ﺑﻨﺪه ﯾﯥ ﻏﻮﺘﻨﻪ ﮐې وی ﺧﻮ ﭘﻪ ﺑﻞ وﺧﺖ ﻛﯥ؛ اﻣﻜﺎن ﻟﺮی، ﭼﯥ اﻧﺴـــﺎن ،ﻛﻠﻪ ﻋ ﳽ ورﻛی ــ .ﺗﻪ ﺧﭙﻞ ﺳﻮال ﭘﻪ ﻳﺎد ﻫﻢ ﻧﻪ وی ﻛﻠﻪ د ﻏﻮـــﺘﻞ ﺷـــﻮی ﳾ ﭘﻪ ﺑﺪل ﮐﯥ ورﺗﻪ ډﯦﺮ ﻟﻮی ﳽ ورﻛی او ــ ﮐﯧﺪای ﳾ، ﭼﯥ ﺧﭙﻞ ﺳــﻮال ورﭘﻪ زړﻩ ﻫﻢ ﻧﻪ ﳾ، ﭼﯥ دا ﺧﻮ د ﭘﻼ .ﺳﻮال ﻗﺒﻠﯧﺪل دی ﻛﻠﻪ ﻛﻠﻪ ﻻ ورﺗﻪ ﺑﺎﻟﻜﻞ آﺧﺮت ﺗﻪ وﺳــــﺎﺗﻞ ﳾ، ﺧﻮ ﺳـــــﻮال ﻛﻮوﻧ ــورﺑﺎﻧﺪې ﺧﱪ ﻧﻪ وی، ﺧﻮ ﭼﯥ د ﻗﻴﺎﻣﺖ ﭘﻪ ورځ اﺟﺮ او ﻋﻮض ورﻛل ﳾ، ﭘﻮﻫﯧی، ﭼﯥ دا ﺑﻪ ورﺗﻪ ﻮﻣﺮه ﺧﻮﺷﺤﺎﻟﻪ ﳾ؟ ﷻ ﻧﻮ اﻟﻠﻪ ﻛﻠﻪ ﻛﻠﻪ ﻛﻪ ﻏﻮـﺘﻞ ﺷــﻮی ﳽ ورﻧﻪ ﻛی، ﺧﻮ ﭘﻪ ﻋﻮض ﻛﯥ ﺑﻪ ﻳﯥ ﻟﻪ ــ ﻟﻮی ﻏﻢ او ﻣﺼــﯿﺒﺖ ﺨﻪ ﺑﭻ ﻛی، ﭼﯥ ﻮ ﭼﻨﺪه د ﻏﻮﺘﻞ ﺷﻮی ﳾ رﺳﻮل اﻟﻠﻪ ﷺ ﻓﺮﻣﺎﻳﻲ: ﻫﺮ ﻫﻐﻪ ﻮک، ﭼﯥ ﺨﻪ ﺑﻪ ورﺗﻪ ﻏﻮره وی، ﮑﻪ دﻋﺎء وﮐی اﻟﻠﻪ ﷻ ﺑﻪ ﻫﻐﻪ ﺷــــﯽ ورﮐی، ﭼﯥ ﺑﻨﺪه ﻳﯥ ﻏﻮاړی او ﻳﺎ ﺑﻪ ﺗﺮې د ﻫﻐﻪ ﺳــــﻮال ﭘﻪ اﻧﺪازه ﴐر ﻳﺎ ﺑﺪی ﻟﺮې ﮐی؛ ﭘﻪ دې ﴍط، ﭼﯥ دﻋﺎء ﻳﯥ ﭘﻪ ﻨﺎه او ﻳﺎ د ﺧﭙﻠﻮۍ ﭘﻪ ﻗﻄﻌﻪ ﮐﻮﻟﻮ ﻧﻪ وی ﮐې. رواه اﻟﱰﻣﺬی واﺣﻤﺪ ﭘﻪ ﻳﻮ ﺑﻞ ﺣﺪﻳﺚ ﮐﯥ رﺳﻮل اﻟﻠﻪ ﷺ ﻓﺮﻣﺎﻳﻲ: ﻫﺮ ﻫﻐﻪ ﺳـی، ﭼﯥ ﻟﻪ اﻟﻠﻪ ُﺨﻪ دﻋﺎء وﻏﻮاړی، اﻟﻠﻪ ﷻ ﺑﻪ ﻳـﯥ دﻋﺎء ﻗﺒﻮﻟﻪ ﮐــی، ﻳﺎ ﺑﻪ ﻳــﯥ ﭘﻪ دﻧﻴﺎ ﮐﯥ ورﻗﺒﻮﻟﻪ ﮐـی او ﻳﺎ ﺑﻪ ﻳـﯥ ورﺗﻪ آﺧـﺮت ﺗﻪ ذﺧه ﻛـی او ﻳﺎ ﺑﻪ ﺗـﺮې د ﺳﻮال ﭘﻪ اﻧﺪازه ﻨﺎﻫﻮﻧﻪ وﺑﻲ؛ ﭘﻪ دې ﴍط، ﭼﯥ د ﻨﺎه او ﻳﺎ د ﺧﭙﻠﻮۍ ﭘﻪ ﻗﻄﻌﻪ ﮐﻮﻟﻮ ﻳﯥ دﻋﺎء ﻧﻪ وی ﮐې او ﻳﺎ ﻋﺠﻠﻪ وﻧﻪ ﮐی. . رواه اﻟﱰﻣﺬی ﻛﻠﻪ ﻛﻠﻪ ورﺗﻪ ﻏﻮـﺘﻞ ﺷـﻮی ﳽ ﭘﻪ ﺑﻠﻪ ﺑﻪ ورﻛی د ﺑﯧﻠﯥ ﭘﻪ ﺗﻮﻪ ﻳﻮ ــ ﻧﻔﺮ ﺟﺮاﺣﻲ ﻋﻤﻠﻴﺎﺗﻮ ﺗﻪ اړﺗﯿﺎ ﻟﺮی، ﺧﻮ ﭘﻴﺴــﯥ ورﴎه ﻧﻪ وی، ﻟﻪ اﻟﻠﻪ ﷻ ﺨﻪ د ﭘﻴﺴﻮ ﺳﻮال ﮐﻮی، ﭼﯥ ﻋﻤﻠﻴﺎت ﭘﺮې وﮐی او ﺟﻮړ ﳾ، ﺧﻮ اﻟﻠﻪ ﷻ روﭘ ورﻧﮑی، ﺧﻮ ﻟﻪ ﺟﺮاﺣﻲ ﻋﻤﻠﻴﺎﺗﻮ ﭘﺮﺗﻪ ﯾﯥ ﺟﻮړ ﮐـی، ﭼـﯥ دا ورﺗﻪ د ﺳﻮال ﻟﻪ ﻗﺒﻠﯧﺪو ﺨﻪ ﻫﻢ ﻏﻮره وی. ﻧﻮ ﭘﻪ ﻛﺎر ده، ﭼﯥ ﻫﺮ ﻣﺴــﻠن ﻟﻪ اﻟﻠﻪ ﷻ ﺨﻪ دﻋﺎء د ﻋﺒﺎدت ﭘﻪ ﻧﻴﺖ وﻏﻮاړی او ﭘﺮ دې ﻳﻘ وﻟﺮی، ﭼﯥ دﻋﺎء ﻛﻮل ﻣـﯥ ﭘﻪ ﻪ دی، د دﻋﺎء ﭘﻪ ﻗﺒﻠﯧﺪو ﮐﯥ ﺑﺎﻳﺪ ﻫﯧ ﺷـﮏ وﻧﻪ ﻛی او ﻳﻮازې اﻟﻠﻪ ﷻ ﺗﻪ ﻳﯥ وﺳــﭙﺎری، ﭼﯥ ﻫﻐﻪ ډﯦﺮ ﻪ ﭘﻮﻫﯧی. ﭘﻪ ﺗﯧﺮ ﭘﺴﯥ... ﻟﻨﻩ دا ﻟﻜﻪ ﻨﻪ ﭼـــﯥ ﭘﻪ درﻣﻠﻮ ﻧﺎروﻏﺎن د اﻟﻠﻪ ﷻ ﭘﻪ اراده ﺟﻮړﯦـــی؛ ﻫﻤﺪارﻧﻪ ﭘﻪ دﻋﺎء ﻳﺎ ﺳـــــــــﻮال ﻛﻮﻟﻮ او زارﻳﻮ ﴎه ﻫﻢ د اﻟﻠﻪ ﷻ ﭘﻪ اراده ﺟﻮړﯦی، ﻧﻮ د ﻮﻟﻮ ﺷـــــﻴﺎﻧﻮ ﻣﻮﺟﻮدول او ﻣﻌﺪوﻣﻮل ﻳﻮازې د اﻟﻠﻪ ﷻ ﻛﺎر دی، ﻛﻪ د دﻋﺎء ﭘﻪ ﻗﺒﻠﯧﺪو ﺳـی ﭘﻮه ﻧﻪ ﳾ ﺑﺎﻳﺪ د اﻟﻠﻪ ﷻ ﺨﻪ ﻣﺎﻳﻮﺳـﻪ او ﻧﺎ ﻫﯿﻠﯽ ﻧﻪ ﳾ. ُد دﻋﺎء د ﻗﺒﻠﯧﺪو ﺧﻨوﻧﻪ: ُﻫﻐﻪ ﻋﻤﻠﻮﻧﻪ، ﭼﯥ د دﻋﺎء د ﻧﻪ ﻗﺒﻮﻟﯿﺖ ﺳﺒﺐ ﺮﻲ: : ﭘﻪ ﺣﺮاﻣﻮ ﺎن ﮐﮑول -۱ ﭘﻪ ﺣﺮاﻣﻮ ﮐﮑﺗﻴﺎ ﻫﻐﻪ ﮐﻪ ﺧﻮراک، ﺎک، ﻟﺒﺎس او ﻳﺎ ﭘﻪ ﻫﺮ ﻟﺤﺎظ د ﺣﺮاﻣﻮ .ﻟﻪ ﻻرې ﺗﻐﺬﻳﻪ وی، د دﻋﺎء د ﻗﺒﻮﻟﯿﺖ ﻣﺎﻧﻊ ﺮﻲ رﺳـــﻮل اﻟﻠﻪ ﷺ ﭘﻪ ﻳﻮ اوږده ﺣﺪﻳﺚ ﮐﯥ ﻓﺮﻣﺎﻳﲇ: ﻳﻮ ﺳـــی ﺧﭙﻞ ﺳــــﻔﺮ اوږدوی، ﺑﱪ وﻳـــﺘﺎن، ﺧ ﭘاو دواړﻩ ﻻﺳﻮﻧﻪ اﺳن ﺗﻪ ﭘﻮرﺗﻪ ﻛﻮی او واﻳﻲ ﺣﺎل دا، ﭼﯥ ﺧﻮراک ﻳﯥ ﺣﺮام، ـــﺎک ﻳﯥ ﺣﺮام، ﭼﯥ ای رﺑﻪ! ای رﺑﻪ! ﺟﺎﻣﻪ ﻳـﯥ ﺣـﺮاﻣﻪ او روزﻧﻪ ﻳـﯥ ﭘﻪ ﺣـﺮاﻣﻮ، ﭘﻪ دې ﺣﺎل ﮐـﯥ ﺑﻪ ﻨﻪ د دﻏﻪ ﺳی دﻋﺎء ﻗﺒﻮﻟﻪ ﳾ. رواه ﻣﺴﻠﻢ اﺑﻦ رﺟﺐ رﺣﻤﻪ اﻟﻠﻪ واﻳــــﻲ: اﻟﻠﻪ ﷻ ﻟﻪ ﻋﻤﻠﻮﻧﻮ ﺨﻪ ﻳﻮازې ﻫﻐﻪ ﻗﺒﻠﻮی، ﻫﻐﻪ ﺧات او ﭼﯥ د ﻮﻟﻮ ﻣﻔﺴﺪاﺗﻮ او ﻧﺎرواوو ﺨﻪ ﭘﺎک وی، ﻟﮑﻪ رﻳﺎء، ﮐﱪ او ﺻــﺪﻗﺎت ﻗﺒﻠﻮی، ﭼﯥ ﻟﻪ ﺣﺮاﻣﻮ ﭘﺎک وی او ﺣﻼل ﻣﺎل وی، ﮑﻪ د اﻟﻠﻪ ﷻ ﭘﻪ وړاﻧﺪې اﻋل، اﻗﻮال او اﻋﺘﻘﺎدات ﻟﻪ ﻫــﺮ ډول ﭼﻠــ او ﺣــﺮاﻣﻮ ﺨﻪ ﺑﺎﻳﺪ ﭘﺎک وی. :د دﻋﺎء ﭘﻪ ﻗﺒﻠﯧﺪو ﮐﯥ ﺑﯧﻩ ﮐﻮل او دﻋﺎء ﭘﺮﯦﻮدل -۲ د دﻋﺎء د ﻗﺒﻮﻟﯿﺖ ﻟﻪ ﻣﻮاﻧﻌﻮ ﺨﻪ دا ﻫﻢ ﻞ ﮐﯧـــی، ﭼـــﯥ ﻮک د دﻋﺎء ﺎﻧﻮ ﭘﻪ ﻗﺒﻠﯧﺪو ﮐﯥ ﺑﯧﻩ ﮐﻮی، ﭼﯥ ﻫﻤﺪا اوس دې ﻗﺒﻮﻟﻪ ﳾ، ﻳﺎ ژر ﺗـﺮ ژره دې ﻗﺒﻮﻟﻪ ﳾ، ﺧﻮ ﭼﯥ ﭘﻪ ﻗﺒﻠﯧﺪو ﮐﯥ ﻳـﯥ ﻟـ وﺧﺖ وﻟﯧـی ﻧﻮ ﻧﺎ ﻫﯿﻠـﯽ ﳾ او دﻋﺎء ﮐﻮل ﭘﺮﯦدی. رﺳﻮل اﻟﻠﻪ ﷺ ﻓﺮﻣﺎﻳﲇ دی: ﺳـﺘﺎﳼ د ﻫﺮ ﻳﻮه دﻋﺎء ﻗﺒﻠﯧی، ﺧﻮ ﭼﯥ ﺑﯧﻩ وﻧﻪ ﻛئ، ﻟﮑﻪ ﭼﯥ ﻮک واﻳﻲ ﺳﻮال ﻣﯥ وﻛ ﺧﻮ ﻗﺒﻮل ﻧﻪ ﺷﻮ. رواه اﺑﻮ داود واﺑﻦ ﻣﺎﺟﻪ ﭼﯥ ﻓﺮﻣﺎﻳﻲ: د ﺑﻨﺪه دﻋﺎء ﺑﻪ ﭘﻪ دواﻣﺪاره ﺗﻮﻪ ﻗﺒﻠﯧی؛ ﺗﺮﻮ ﭼﯥ ﭘﻪ ﻨﺎه او ﭘﻪ ﻳﻮ ﺑﻞ ﺣﺪﻳﺚ ﴍﯾﻒ ﮐﯥ رﺳــﻮل اﻟﻠﻪ ﷺ د ﻋﺠﻠﯥ ﻣﻌﻨﯽ واﺿــﺤﻪ ﮐې، ﻳﺎ د ﺧﭙﻠﻮۍ ﭘﻪ ﻗﻄﻌﻪ ﮐﻮﻟﻮ ﻳـﯥ دﻋﺎء ﻧﻪ وی ﮐـې، ﺧﻮ ﭼـﯥ ﺑﯧـﻩ وﻧﻪ ﮐـی، ﭘﻮﺘﻨﻪ ﺗﺮې وﺷـﻮه، ﭼﯥ ﻳﺎ رﺳـﻮل اﻟﻠﻪ ﺻـﻠﯽ اﻟﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ وﺳـﻠﻢ! ﻋﺠﻠﻪ ﻪ ﺗﻪ واﻳﻲ؟ وﻳﯥ ﻓﺮﻣﺎﻳﻞ: ﭼﯥ وواﻳﻲ: دﻋﺎء ﻣﯥ وﮐﻩ، ﺧﻮ د دﻋﺎء ﻗﺒﻠﯧﺪل ﻣـﯥ و ﻧﻪ ﻟﻴﺪل، ﭘﻪ دې وﺧﺖ ﮐﯥ ﺳﺘﻮﻣﺎﻧﻪ ﳾ، دﻋﺎء ﭘﺮﯦدی او ﺑﺲ ﻳﯥ ﮐی. رواه ﻣﺴﻠﻢ :ﭘﻪ دﻋﺎء ﮐﯥ ﻟﻪ ﺣﺪه ﺗﺠﺎوز ﮐﻮل -۳ ﻟﻜﻪ ﭼﯥ اﻟﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ ,دا ﻫﻢ د دﻋﺎء د ﻗﺒﻠﯧﺪﻟﻮ ﻟﻪ ﻣﻮاﻧﻌﻮ ﺨﻪ ﺷﻤﯧﺮل ﻛﯧی ﺑﯧﺸــــــــﻜﻪ اﻟﻠﻪ ﺗﻌﺎﱃ ﺗﯧﺮی ِِِ «إﱠن اﻟﻠﱠﻪ َﻻ ﻳﺤﺐ اﻟْﻤﻌﺘﺪﻳﻦ» :ُﱡَََُْﻓﺮﻣﺎﻳﻲ ۵۵( \ )اﻻﻋﺮاف .ﻛﻮوﻧ ﻧﻪ ﺧﻮﻮی ﻟﻪ ﺣﺪه ﺗﯧﺮی ﻪ ﻣﻌﻨﯽ؟ ﭘﻪ دﻋﺎء ﮐــﯥ ﻟﻪ ﺣﺪه ﺗﺠﺎوز ﭘﻪ ﻮ ډوﻟﻪ دی، ﻗــﺮﻃﺒــﻲ رﺣﻤﻪ اﻟﻠﻪ وﻳﲇ: ﻟﮑﻪ: ﭘﻪ دﻋﺎء ﮐﯥ ﭘﻪ زوره ﭼﻐﯥ او ﺳﻮرې وﻫﻞ، ﻳﺎ ﻳﻮ اﻧﺴــــــﺎن د ﺎن ﻟﭙﺎره داﺳــﯥ دﻋﺎء وﮐی، ﭼﯥ ورﴎه ﻣﻨﺎﺳـــﺒﻪ ﻧﻪ وی، ﻟﮑﻪ: د ﭘﻴﻐﻤﱪۍ ﻣﻨﺰﻟﺖ وﻏﻮاړی، ﻳﺎ ﻣﺤﺎﻟﻪ دﻋﺎء ﮐﻮی، ﻳﺎ د ﻳﻮې ﻨﺎه ﺳﻮال ﮐﻮی، ﭼﯥ ورﺑﺎﻧﺪې ﻗﺎدر ﳾ، ﻳﺎ داﺳﯥ دﻋﺎء ﮐﻮی، ﭼﯥ ﻧﻪ ﭘﻪ ﻗﺮآن ﮐﯥ روا وی او ﻧﻪ ﭘﻪ ﺳﻨﺘﻮ ﮐﯥ. ﭘﻪ دﻋﺎء ﮐـﯥ ﻟﻪ ﺣﺪه ﺗﺠﺎوز دا ﻣﻌﻨـﯽ، ﭼــﯥ اﺑﻦ ﺗﻴﻤﻴﺔ رﺣﻤﻪ اﻟﻠﻪ واﻳـﻲ: ﮐﻠﻪ ﻧﺎروا ﺳــﻮال وی، د ﺑﯧﻠﯥ ﭘﻪ ﺗﻮﻪ ﭘﻪ ﺣﺮاﻣﻮ ﮐﯥ ﻣﺮﺳــﺘﻪ ﻏﻮــﺘﻞ، ﯾﺎ داﺳــــــــﯥ ﻪ وﻏﻮاړی، ﭼﯥ ﻫﻐﻪ اﻟﻠﻪ ﷻ ﻫﯧ ﻧﻪ ﮐﻮی ﻟﮑﻪ د ﻗﻴﺎﻣﺖ ﺗﺮ ورﯥ ﭘﻮرې ژوﻧﺪی ﭘـــﺎﺗﯥ ﮐﯧﺪل او ﻳﺎ د ﺑﴩﻳﺖ ﻟﻪ ﻣﻨﺰﻟﺖ او درﺟﯥ ﺨﻪ ﭘﻮرﺗﻪ درﺟﻪ ﻏﻮﺘﻞ، ﭼﯥ ﺧﻮراک او ـﺎک ﺗﻪ ﻳﯥ اړﺗﯿﺎ ﻧﻪ وی او ﻳﺎ داﺳﯥ ﻧﻮرې دﻋﺎء ﺎﻧﯥ، ﭼﯥ ﻟﻪ ﺣﺪه ﭘﮑﯥ ﺗﺠﺎوز ﺷـــــﻮی وی او اﻟﻠﻪ ﷻ ﻳﯥ ﻧﻪ ﺧﻮﻮی. او ﻟﻪ ﺣﺪه ﺑﺪﺗـــﺮﻳﻦ ﺗﺠﺎوز ﻫﻐﻪ دی، ﭼـــﯥ ﭘﻪ دﻋﺎء ﮐـــﯥ د اﻟﻠﻪ ﷻ ﴎه ﻏاﻟﻠﻪ ﻫﻢ ﻳﻮ ﺎی ﮐــــی ﮑﻪ ﻟﻮی ﻇﻠﻢ، زﻳﺎﺗــــﯽ او ﺗﺠﺎوز ﴍک دی، ﻫﻤﺪارﻧﻪ ﻟﻪ ﺣﺪه ﺗﺠﺎوز ﮐﯥ دا ﻫﻢ راﻲ، ﭼﯥ ﺳﻮال ﮐﻮل ﻳﯥ ﭘﻪ ﻋﺎﺟﺰۍ ﯾﺎ ﺧﺎﮐﺴﺎرۍ ﻧﻪ وی. ﻮک ﭼﯥ د ﻣﺴﮑ، ﻋﺎﺟﺰ، ﺧﺎﮐﺴﺎر او وﯦﺮﯦﺪوﻧﮑﻲ ﭘﻪ ﯧﺮ ﺳﻮال ﻧﻪ ﮐﻮی، ﻧﻮ ﻫﻐﻪ ﻟﻪ ﺧﭙﻞ ﺣﺪه ﺗﺠﺎوز ﮐﻮوﻧﮑﯽ او ﻇﺎ دی. ﴍﯾﻒ اﻟﻠﻪ اﻓﻀﲇ ﮐﻪ ﭼﯧﺮې ﮐﻮم اﻧﺴﺎن د ﻣﺨﺘﻠﻔﻮ ﻋﻮاﻣﻠﻮ ﻟﻪ ﮐﺒﻠﻪ د ﺧﭙﻞ ﺎﻮ ﭘﺮﯦﻮدو ﺗﻪ اړ ﳾ، ﻻزﻣﻪ ده، ﭼﯥ ارزﺘﻮﻧﻪ ﭘﻪ ﭘﺎم ﮐﯥ وﻧﻴﴘ، ﭘﻪ اﺳﻼم ﮐـــﯥ د ﭘﻴﻨﻪ ﺷﻴﺎﻧﻮ ﺳﺎﺗﻨﻪ اﺻﻞ او ﺑﻨﺴــــــ ﺑﻠﻞ ﺷﻮی، ﭼﯥ ﻫﻐﻪ دﻳﻦ، ﻋﻘﻞ، ﻧﻔﺲ، ﻧﺴــــــﻞ او ﻣﺎل دی، د ﻳﺎد ﭘﻴﻨﻪ ﴐورﯾﺎﺗﻮ ﺳﺎﺗﻨﻪ ﭘﻪ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﴎه ﻻزﻣﻪ ده، او ارزــــــﺖ ﻳﯥ ﻫﻢ ﭘﻪ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﴎه ﻳﻮ ﺗﺮ ﺑﻠﻪ ﻟﻮړ دی، ﻧﻮ ﻮک ﭼﯥ د ﻣﺎل ﻳﺎ ﻫﻢ ﺎن ﺳﺎﺗﻨﯥ ﻟﭙﺎره ﻫﺠﺮت ﺗﻪ اړ ﮐﯧی داﺳﯥ ﺳﻴﻤﯥ ﺗﻪ ﺑﺎﻳﺪ وﻻړ ﻧﴚ، ﭼﯥ ﻫﻠﺘﻪ ﻳﯥ ﴎ ﺗﻪ ﺧﻄﺮه وی او د ﴎ د ﺳﺎﺗﻨﯥ ﻟﭙــــﺎره داﺳﯥ ﺎی ﺗﻪ وﻻړ ﻧﴚ، ﭼﯥ ﻫﻠﺘﻪ ﻳـﯥ دﻳﻦ ﺗــﻪ ﺧــﻄﺮه وی، ﻟﮑﻪ ﭼﯥ اوس ﻣﻬﺎل ﺧﻠﮏ د ﻣﺎل ﻻﺳـــﺘﻪ راوړﻧﯥ ﭘﻪ ﻣﻮﺧﻪ ﭘﻪ ﻗﺎﭼﺎﻗﻲ ﺗﻮﻪ، ﭼﯥ ۵۹ ﺳـﻠﻨﻪ ﻳﯥ د ﴎ ﺧﻄﺮه وی داﺳــﯥ ﻣﻠﮑﻮﻧﻮ ﺗﻪ ﻲ، ﭼﯥ ﻫﻠﺘﻪ ﻳﯥ ﻧﻮر .ﺑﻨﺴﻴﺰ ارزﺘﻮﻧﻪ ﻫﻢ ﻟﻪ ﺧﻄﺮ ﴎه ﻣﺦ ﮐﯧی ﻣﻬﺎﺟﺮت او ﻧﴫت ﻣﻮﻧ ﺗﻪ ﻟﻪ ﻧﺒﻲ ﻋﻠﻴﻪ اﻟﺴﻼم ﻧﻪ ﭘﻪ ﻣاث ﭘﺎﺗﯥ دی، ﻧﻮ ﮐﻠﻪ ﭼﯥ ﻮک ﻣﻮﻧ ﺗﻪ د ﻣﻬﺎﺟﺮ ﭘﻪ ﺗﻮﻪ راﳾ، ﭘﻪ ﻣﻮﻧ ﻓﺮض ده، ﭼﯥ د و ان اﺳﺘﻨﴫوﮐﻢ ﻓﯽ » ﻳﻮ ﻣﺴﻠن اﻧﺴﺎن ﭘﻪ ﺗﻮﻪ د ﻫﻐﻪ ﻣﺮﺳـــﺘﻪ وﮐـو، دا ﻫﻐﻪ «....اﻟﺪﻳﻦ ﻓﻌﻠﯿﮑﻢ اﻟﻨﴫ اﻻ ﻋــﻠﯽ ﻗــﻮم ﺑﯿﻨــﮑﻢ و ﺑﯿﻨﻬﻢ ﻣﯿﺜﺎق اﻧﺴﺎ او اﺳﻼﻣﻲ اﺧﻼق دی، ﭼﯥ د دﻳﻦ ﺑﻨﺴـ ﭘﺮې وﻻړ دی، ﺗﺮ دې ﭼﯥ ﮐﻮم ﮐﺎﻓﺮ ﺷﺨﺺ ﻫﻢ ﻟﻪ ﻣﻮﻧ ﺨﻪ د ﺧﭙﻞ ژوﻧﺪ او ﻋﯿﺎل د ژﻏﻮرﻟﻮ ﭘﻪ ﻣﻮﺧﻪ ﭘﻨﺎه ﻏﻮاړی، ﭘﻨﺎه ورﮐﻮﻟﯽ ﺷــــﻮ، ﻟﮑﻪ ﭼﯥ اﻟﻠﻪ ﺳــــﺒﺤﺎﻧﻪ و ﺗﻌﺎﻟﯽ و ان اﺣﺪ ﻣﻦ اﳌــﴩﮐ اﺳﺘﺠﺎرک ﻓﺄﺟﺮه ﺣﺘﯽ ﯾﺴـﻤﻊ ﮐﻼم » :ﻓﺮﻣﺎﻳﻲ دا د اﻧﺴﺎ ﻮﻟﻨﯥ اﺻﲇ ﺑﻪ ده ، ﭼﯥ د ﻳﻮ ﻣﺴﻠن اﻧﺴـﺎن ﭘﻪ «....اﻟﻠﻪ ﺎن ﺗﻪ ﻳﯥ وﺿﻌﻲ ﻗﻮاﻧ ﺟﻮړ ﮐی، او ﭘﻪ ﻫﻐﻮ ﭘﺴﯥ ﭘﻪ ﭘﻮ ﺳﱰﻮ روان ﮐﻧﻮ ﮐﯥ ﺮﻨﺪﯦی، ﺧﻮ ﻧﻦ ورځ اﻧﺴــــﺎﻧﻴﺖ ﺧﭙﻠﻪ ﻻره ورﮐﻪ ﮐې ده ، .دی ﭼـﯥ ﻫﯧﻮادو ﮐﯥ ﺗﺮﴎه ﮐﯧی. دا ﻟﻪ ﻫﯧﻮاده وﺗﻞ او ﻣﻬﺎﺟﺮ ﮐﯧﺪل ډﯦﺮی اوﺳﻨﻲ ﻣﻬﺎﺟﺮ اﮐﯾﺖ ﺟﱪی، ﺳﯿﺎﳼ او اﻗﺘﺼـــــﺎدی ﻣﻬﺎﺟﺮ دی، ﻧﻮ ورﺗﻪ ﺗﺒﻌﯿﺪﯾﺎن ﻫﻢ وﯾﻞ ﮐﯿﺪای ﳾ. ﻟﻮﻣی ﺑﻪ د دې ﭘﻪ اﺻــــﻠﯽ ﻣﻔﻬﻮم .ﺑﺎﻧﺪې ﭘﻮه ﺷﻮ ﺗﺮﻨ ﯾﻮ ﺣﺮﮐﺖ ﮐﯥ ﻣﻬﺎﺟﺮت د ﻧﻔﻮﺳـــﻮ د ﺣﺮﮐﺎﺗﻮ د ﻧﻔﻮﺳـــﻮ ﺗﺤﻠﯿﻞ دی، ﭼﯥ وو ﺷﻤﯧﺮﻧﯥ ﮐﯥ ﭘﻪ ﭘﺎم ﮐﯥ ﻧﯿﻮل ﮐﯧی، او ﭘﻪ ﯾﻮه ﺳﯿﻤﻪ ﮐﯥ وو ﭘﻪ ﺷـﻤﯧﺮ ﺳــﯿﺪه اﻏﯧﺰه ﻟﺮی. دا ﺣﺮﮐﺎت ﻟﻪ ﭘﺨﻮا ﺨﻪ ﭘﻪ ﻧﻔﻮﺳــﻮ د ﮐﯥ ﻟﯿﺪل ﮐﯧﺪل، ﺧﻮ ﻧﻦ ورځ ﯾﯥ ﺳﯿﺎﳼ او ﻮﻟﻨﯿﺰ ﻣﻔﻬﻮم ﺗﺮﻻﺳﻪ ﮐی، او د ﻧﻦ ورﯥ ﯾﻮه ﻟﻮﯾﻪ ﺳﺘﻮﻧﺰه ﺮﯧﺪﻟﯥ ده. ﻫﻐﻪ ﮐﺴـﺎن، ﭼﯥ ﻟﻪ ﺧﭙﻞ ﺑﻞ ﻫﯧﻮاد ﮐﯥ د اﺻﲇ ﺎﻮ ﺨﻪ د ﯾﻮه ﻣﺠﺒﻮرﯾﺖ ﻟﻪ ﻣﺨﯥ وﻲ او ﯾﻮ ﭘﻨﺎه ﻏﻮـﺘﻮﻧﮑﻲ واﯾﻲ. ﻣﻬﺎﺟﺮﻣﻨﻮﻧﮑﻲ اوﺳﯧﺪو ﻏﻮﺘﻨﻪ ﮐﻮی، ﻫﻐﻮی ﺗﻪ ﺧﭙﻠــﯥ دوﻟﺘﻮﻧﻪ ﻫﻐﻪ ﻣﻬﺎل د ﭘﻨﺎه ورﮐﻮﻟﻮ ﭘـﺮﯦﮑـﻩ ﮐﻮی، ﭼـﯥ ﻣﻬﺎﺟـﺮ د ﺳﺘﻮﻧﺰې ﺣﻘﻴﻘﺖ وواﯾﻲ. ﮐﻠﻪ ﭼﯥ ﻳﻮ ﻣﻬﺎﺟﺮ د ﭘﻨﺎه اﺧﻴﺴـﺘﻮﻧﮑﻲ ﭘﻪ ﺗﻮﻪ ﻣﻨﻞ ﮐﯧی، ﺗﺮ ﯾﻮوﺧﺖ ﭘﻮرې د ﮐﺎر اﺟﺎزه او د ﻣﺴــــﺎﻓﺮﯾﺖ ﺣﻖ ﻧﻪ ﻟﺮی، ﺣﻘﻮﻧﻮ ﮐﺎر، ﺳﻔﺮ او ﻧﻮرو ﺧﻮ ﮐﻠﻪ ﭼﯥ ﻗﺎﻧﻮ ﻣﺮاﺣﻞ ﺑﺸـﭙ ﳾ ، ﺑﻴﺎ ﻧﻮ د وروﺳﺘﻪ ﺳﺘﻮﻧﺰﻣﻨﻪ ز ﮐﺎل را ﺨﻪ ﺑﺮﺧﻤﻦ ﮐﯧی. ﭘﻨﺎ اﺧﯿﺴﺘﻨﻪ ﻟﻪ ۰۰۰۲ ﺗﻪ ﺧﺼـــﻮﺻﺎً اروﭘﺎ، اﺳﱰﻟﯿﺎ او اﻣﺮﯾﮑﺎ ﺷﻮه، ﮑﻪ ﭼﯥ د ﻣﻬﺎﺟﺮﺗﻮﻧﻮ ﺑﻬﯿﺮ ﺑﺎﯾﺪ ﻫﯧﺮه ﻧﻪ ﮐو، ﭼﯥ ﯾﻮه ﺑﻠﻪ اﺻــﻄﻼح ﻫﻢ ﻣﻌﻤﻮﻟﻪ ده، ډﯦﺮ زﯾﺎت ﺷـﻮ، واﻳﻲ، ﻧﻮ دا اﺻﻄﻼح د ﭼﺎ ﻟﭙﺎره ده؟ ﭼﯽ ﻫﻐﯥ ﺗﻪ ﺑﯽ ﮐﻮره دا اﺻــــﻄﻼح د ﻫﻐﻪ ﭼﺎ ﻟﭙﺎره ﮐﺎرول ﮐﯧی، ﭼﯥ ﭘﻪ ﻧﺎ ﺧﻮــــ ﴎه د ﻃﺒﻴﻌﻲ ﭘﯧـﻮ ﻳﺎ ﺟو ﻟﻪ ﺧﭙﻞ ﻫﯧﻮاد ﻳﺎ ﺳﻴﻤﯥ ﺨﻪ اﻳﺴـﺘﻞ ﺷﻮی وی، ﻳﺎ ﻫﻢ د ﺎﻧو ﴍاﻳﻄﻮ ﻟﻪ ﻣﺨﯥ اړ ﺷـﻮی وی، ﭼﯥ ﻟﻪ ﺧﭙﻞ ﻫﯧﻮاد ﺨﻪ ووﻲ. ﻳﻮه ﻧﻳﻮال ﻗﺎﻧﻮن د ﺑﯥ ﮐﻮره ﻣﻬﺎﺟﺮ ﺗﻌﺮﻳﻒ داﺳـــــﯥ ﮐی: ﺑﯥ ﮐﻮره ﻫﻐﻪ ﻮک دی، ﭼﯥ د ډﯦﺮ ﻓﺸــــــﺎر او ﻣﺠﺒﻮرﯾﺖ ﻟﻪ ﻣﺨﯥ ﻟﻪ ﺧﭙﻞ ﻫﯧﻮاده وﺗﻠﯽ وی، ﻳﺎد ﻗﺎﻧﻮن د ﻧۍ ٤٩١ﻫﯧﻮادوﻧﻮ ﻻﺳــﻠﻴﮏ ﮐی، دﻏﻪ ﻗﺎﻧﻮن ﻟﻴﮑـﻲ: ﻣﻬﺎﺟـﺮ ﺑـﯽ ﮐﻮره ﻫﻐﻪ ﻮک دی، ﭼـﯥ د ﻳﻮې ـﺮﻨﺪې وﯦﺮې او ﻮاښ ﻟﻪ ﻣﺨﯥ ﺗﺎوﺗﺮﻳﺨﻮاﱄ ﴎه ﻣﺨﺎﻣﺦ وی، او د ﻳﻮه ﺎﻧـی ﻗﻮم ﻳﺎ ﻧﮋاد، ﺎﻧی دﻳﻦ ﻳﺎ ﻣﻠﺖ ﻟﻪ ﻣﺨﯥ ﻳﺎ ﭘﻪ ﻳﻮه ﻮﻟﻨﻴﺰه ﺳﯿﺎﺳـﯽ ډﻟﻪ او ﻮﻧﺪ ﮐﯥ د ﻏﻳﺘﻮب ﻟﻪ ﮐﺒﻠﻪ ﻳﺎ د ﻳﻮې ﺎﻧې ﺳـــــﻴﺎﳼ ﻋﻘﯧﺪې ﻟﻪ ﮐﺒﻠﻪ اړ ﺷـــــــﻮی وی، ﭼﯥ ﻟﻪ ﺧﭙﻞ ﻫﯧﻮاد ﺨﻪ ﺑﻬﺮ ﺑﻞ ﻫﯧﻮاد ﮐﯥ ژوﻧﺪ وﮐی، ﻳﻌﻨﯥ ﻫﻐﻪ وﻧﴚ ﮐﻮﻻی د ﭘﻮرﺗﻨﻴﻮ ﺷـــﺮاﻳﻄﻮ ﭘﻪ ﻟﺮﻟﻮ ﴎه ﭘﻪ ﺧﭙﻞ اﺻـــــﲇ ﻫﯧﻮاد ﮐﯥ ژوﻧﺪ وﮐی ﮑﻪ، ﭼﯥ ﺧﭙﻞ اﻣﻨﻴﺖ ﺨﻪ ډاډﻣﻦ ﻧﻪ وی. ﻳﺎ ﻫﻐﻪ ﻮک، ﭼﯥ د ﺧﭙﻞ اړوﻧﺪ ﻫﯧﻮاد ﺗﺎﺑﻌﻴﺖ ﻧﻪ ﻟﺮی، ﺧﻮ ﺑﻬﺮ ﮐﯥ اوﺳـﯧی او ﻧﻪ ﻏﻮاړی ﺧﭙﻞ ﻫﯧﻮاد ﺗﻪ ﺳـﺘﻮن ﳾ ﺑﯥ ﮐﻮره ﻣﻬﺎﺟﺮ ﻧﻮﻣﻮل ﮐﯧی . ﻳﻮ ﺷــــﻤﯧﺮ ﻫﻐﻮ ﻫﯧﻮادوﻧﻮ، ﭼﯥ دﻏﻪ ﺗون ﻧﻪ دی ﻻﺳـــــﻠﻴﮏ ﮐی، ﻫﻢ ﻣﻬﺎﺟﺮ ﻣﻨﻲ. د ﺑﯧﻠﯥ ﭘﻪ ﺗﻮﻪ: اﻳـﺮان، ﻣﺎﻟﻴـﺰﻳﺎ او ﺗـﺮﮐﻴﻪ.ﮐﻪ ﭼﯧـﺮې ﮐﻮم ﻫﯧﻮاد د ﻣﻬﺎﺟﺮﻳﻨﻮ ﻟﭙﺎره ﮐﻮم ﻗﺎﻧﻮن وﻧﻪ ﻟﺮی، ﻧﻮ د ﻣﻬﺎﺟﺮﻳﻨﻮ ﭘﻪ ﭼﺎرو ﮐﯥ ﻓﻌﺎﻟﯿﺖ اﺟﺎزه ورﮐﻮی، ﭼﯥ ﺧﺪﻣﺎت ﺗﺮ ﴎه ﮐی. ﻧﻳﻮاﻟﻮ ﺑﻨﺴﻮﻧﻮ ﺗﻪ د ﻫﺮ ﻫﯧﻮاد ﮐﯥ د ﭘﻨﺎه اﺧﻴﺴــــــﺘﻠﻮ ﻣﺮاﺣﻞ او ﴍاﯾﻂ ﺗﻮﭘ ﻟﺮی . اوﺳﻨﻲ وﺧﺖ ﮐﯥ اﺳـــــــــﱰاﻟﯿﺎ د زﯾﺎﺗﻮ ﻣﻬﺎﺟﺮو ﻣﻨﻮﻧﮑﻲ ﻫﯧﻮاد ﭘﻪ ﺗﻮﻪ ﴍاﯾﻂ ﻣﻨﻲ، ﭘﻪ ﺗﯧﺮه ﺑﻴﺎ ﻫﻐﻮ ﮐﺴـﺎﻧﻮ ﺗﻪ، ﮐﺎﻧﺎډا او آﳌﺎن ﻣﻬﺎﺟﺮ ﺳﺨﺖ ﮐی، ﺧﻮ ﺑﺪو ﭼﯥ ﺎﻧﻮﻧﻪ ﻳﯥ ﭘﻪ اﺻــــــــﲇ وﻃﻦ ﮐﯥ ﭘﻪ ﺧﻄﺮ ﮐﯥ وی، ﻳﺎ ﭘﻪ ډﯦﺮو ﭘﻨﺎه ﴍاﻳﻄﻮ ﮐﯥ ژوﻧﺪ ﮐﻮی، ﭘﻪ آﺳــــــــﺎﻧﻪ ﺗﻮﻪ ﭘﻨﺎه ورﮐﻮی، ﺧﻮ اوس د اﺧﯿﺴـﺘﻮ ﻏﻮﺘﻨﻪ ډﯦﺮه زﯾﺎﺗﻪ ﺷﻮې، ﻧﻮ ﮑﻪ ﻗﻮاﻧﯿﻨﻮ ﺗﻐﯿﯿﺮ ﮐی او ﺳﺨﺖ ﭘﻪ ﺧﻄﺮﻧﺎک ﺣﺎﻟﺖ ﮐﯥ د ﭘﻨﺎه اﺧﻴﺴﺘﻮ ﻟﭙﺎره وﻳﺰې ﺗﻪ اړﺗﻴﺎ ﻧﻪ ﺷﻮی. ﭘﺨﻮا وه، اوس ﭼﯥ ﻣﻬﺎﺟﺮ زﯾﺎت ﺷــﻮی، ﻣﻬﺎﺟﺮ ﻣﻨﻮﻧﮑﻲ ﻻزم اﺳــﻨﺎد ﻏﻮاړی. وروﺳﺘﻪ ﺗﺮ داﺧﻠﯧﺪو د ﯾﻮې ﻣﻮدې ﻟﭙﺎره "ﮐﻤﭗ" ﮐﯥ اﻧﺘﻈﺎرﮐﻮی، ﻣﻬﺎﺟﺮ ﺗﺮﻮ ﭼﯥ اﻧﺘﻘﺎل ﳾ او ﺑﯿﺎ ﻳﯥ د اﻗﺎﻣـﯥ ﮐﺎرت، ﺑﺎﻧﮑـﻲ ﮐﺎرت، د ﺑﻴﻤـﯥ ﮐﺎرت او ﻧﻮر اﺳـــﻨﺎد ﺗﮑﻤﯿﻞ ﳾ، وروﺳـــﺘﻪ ﺗﺮ دې ﭘﺮوﺳـــﯥ ﮐﻮر او ﮐﺎر ورﮐﻮل ﮐﯧی. ﭘﻪ ﻏﯿﺮ ﻗﺎﻧﻮ او ﻗﺎﭼﺎﻗﻲ ډول راﻏﻠﻮ ﺧﻠﮑﻮ ﴎه ﺳــــﺨﺖ ﻗﺎﻧﻮ ﭼﻠﻨﺪ ﮐﯧی او ﮐﯧﺪای ﳾ، ﭼﯥ ﻫﯧ ﺳـــــﻬﻮﻟﺖ ﻫﻢ ورﺗﻪ ﺑﺮاﺑﺮ ﻧﴚ. ﻣﻬﺎﺟﺮ ﺗﻪ ﭘﻨﺎه ﻫﻐﻪ وﺧﺖ ورﮐﻮل ﮐﯧی، ﭼـﯥ ژوﻧـﺪ ﻳﯥ ﻟـﻪ ﻮاښ ﻧﮑل ﴎه ﻣﺦ وی، ﮐﻪ ﻫﺴـﯥ د ﻪ ژوﻧﺪ ﭘﻪ ﻣﻮﺧﻪ وﺗﻠﯽ وی، ﻧﻮ ﭘﻨﺎه ﺑﻪ ور ﻣﻬﺎﺟﺮ ﺑﺎﯾﺪ ﺎﻧﺘﻪ د ﻣﻬﺎﺟﺮت ﳾ. ﭘﺮدی وﻃﻦ ﺗﻪ ﺗ ﺳــــﺘﻮﻧﺰې ﻟﺮی. ﺟﻮړ ﮐی، ﮐﻠﻪ ﭼﯥ ﻳﻮ ﻣﻬﺎﺟﺮ د ﭘﻨﺎه اﺧﻴﺴـــــــــــﺘﻮ ﻏﻮﺘﻨﻠﻴﮏ ﮐﯧﺲ ﺳﺘﻮﻧﺰه ﺛﺎﺑﺘﻪ ﮐی. دوی ﺑﺎﻳﺪ ﺷﻮاﻫﺪ او ﺳـﻨﺪ وﻟﺮی، ﺧﻮ دا دوﻣﺮه ﺳـﺎده ﺳــــــــﭙﺎری، ﺑﺎﻳﺪ ﻣﺮﺑﻮﻃﻪ ﻣﻘﺎﻣﺎﺗﻮ ﺗﻪ ﻗﺎﻧﻊ ﮐﻮوﻧﮑﻲ دﻻﻳﻞ وواﻳﻲ، ﻳﻌﻨﯥ ﻧﻪ ده، ﻟﮑﻪ ﭼﯥ ﻓﮑﺮ ﮐﯧی. ﮐﻠﻪ ﭼﯥ دوی د ﮐﯧﺲ ﻳﺎ دوﺳـــــــﻴﯥ ﺧﱪه ﮐﻮی، ﻧﻮ ﻣﻌﻨﺎ ﻳﯥ داده ، ﭼﯥ ﻻزم راﭘﻮروﻧﻪ او ﺷـــــﻮاﻫﺪ ﻫﻢ ﻟﻪ ﺎن ﴎه ﻗﺎﻧﻮ ﻻرو ﭘﻪ ﻗﺎﭼﺎﻗﻲ ﺗﻮﻪ ﺑﻞ ﻫﯧﻮاد ﺗﻪ وﻟﺮی. ﻫﻐﻪ ﮐﺴﺎن، ﭼﯥ ﭘﻪ ﻏﯿﺮ ﻣﻬﺎﺟﺮ ﮐﯧی، ﻫﻐﻪ ﺗﻪ ﻧﺎﻗﺎﻧﻮﻧﻪ ﻣﻬﺎﺟﺮ واﯾﻲ. دوی ﺑﯥ وﻳﺰې، ﺑﯥ ﺳﻨﺪه او ﺑﯥ ﭘﺎﺳـــﭙﻮرﺗﻪ دی، ﻨﯥ وﺧﺖ ورﺗﻪ ﭘ ﺷــــﻮی ﻣﻬﺎﺟﺮ ﻫﻢ واﻳﻲ، ﭼﯥ ﴎه ﻣﻤﮑﻦ ډﯦﺮ ﴎﺮداﻧﻪ ﳾ. ﭘﻪ دې ﺗﻮﻪ ﺑﺎﯾﺪ ﻣﻮږ د ﻣﻬﺎﺟـﺮت ﻗﻮاﻧﯿﻨﻮ ﺷﻮ. آﺷﻨﺎ ﻟـﺮی، دﻏﻪ ﻗﻮاﻧ ﮐﯧﺪای ﺗﻘﺮﯾﺒﺎً ﻮل ﻫﯧﻮادوﻧﻪ د ﻣﻬﺎﺟﺮت اړوﻧﺪ ﻗﻮاﻧ ﭘﻪ وﻟـــﺮی. ﻗﺎﻧﻮ ﻣﻬﺎﺟـــﺮ ﳾ، ﻟﻪ ﻳﻮه ﻫﯧﻮاد ﺨﻪ ﺗــﺮ ﺑﻞ ﭘﻮرې ﺗﻮﭘ ﻣﻌﻤﻮﱄ ډول ﮐﻮﻣﯥ ﺳــﺘﻮﻧﺰې ﴎه ﻧﻪ ﻣﺨﺎﻣﺦ ﮐﯧی، ﺧﻮ ﮐﻪ ﻗﺎﭼﺎﻗﻲ او ﻏﯿﺮ ﻗﺎﻧﻮ ﻣﻬﺎﺟﺮ د ﭘﻮﻟﻴﺲ ﻣﻨﻠﻮ ﺗﻪ ورﳾ، ﮐﯧﺪای ﳾ و وﻳﺴــــــﺘﻞ ﳾ، ﻳﺎ ﺑﻨﺪﻳﺎن او ﯾﺎ ﻫﻢ ﺟﺮﻪ ﳾ. اوﺳــﻨﻲ وﺧﺖ ﮐﯥ زﯾﺎت ﻣﻬﺎﺟﺮ ﭘﻪ د ﺳﻮرﯾﯥ، ﻋﺮاق، ﭘﺎﮐﺴـﺘﺎن، اﻓﻐﺎﻧﺴـﺘﺎن او ﻓﻠﺴـﻄﯿﻦ دی. :ﺗﺮﺗﯿﺐ ﴎه ډﯦﺮ ﻣﻬﺎﺟﺮ د ﺗﺮﮐﯿﯥ، اﯾﺮان او ﭘﺎﮐﺴــﺘﺎن ﻟﻪ ﻻرې اروﭘﺎ او اﻣﺮﯾﮑﺎ ﺗﻪ ﺗﻠﲇ .دی ﭘﻪ ﻣﻬﺎﺟﺮ او ﻣﻬﺎﺟﺮت ﭘﻮرې اړوﻧﺪ ﻳﻮ ﺷﻤﯧﺮ ﻧﻮر اﺻﻄﻼﺣﺎت: :داوﻃﻠﺒﺎﻧﻪ راﺳﺘﻨﯧﺪل وﻧﴚ ﮐﻮﻻی، ﭼﯥ ﻳﻮه ﺑﻬﺮ ﻫﯧﻮاد ﮐﻠﻪ ﭼــﯥ ﻣﻬﺎﺟﺮ او ﺑﯥ ﮐﻮره ﺷﻮې ﻏﻮاړی، ﭼﯥ ﺑﯧﺮﺗﻪ ﺧﭙﻞ ﮐﯥ ژوﻧﺪ وﮐې، او ﻳﺎ ﻣﻨﺎﺳـﺐ ﮐﺎر و ﻧﻪ ﻣﻮﻣﻲ، ﻧﻮ ﻫﯧﻮاد ﺗﻪ ﺳـــﺘﻮن ﳾ، داو ﻃﻠﺒﺎﻧﻪ ﺳـــﺘﻨﯧﺪوﻧﮑﯽ ﺑﻠﻞ ﮐﯧی، دﻏﻪ ډول داوﻃﻠﺒﺎن ﮐﻮﻻی ﳾ، ﭼــــﯥ ﻟﻪ ﮐﻮرﺑﻪ ﻫﯧﻮاد ﺨﻪ ﻳﺎ د ﻣﻬﺎﺟـــــﺮت ﻟﻪ ﻧﻳﻮال ﺳـﺎزﻣﺎن ﺨﻪ د ﻣﺮﺳـﺘﯥ ﻏﻮـﺘﻨﻪ وﮐی، ﮐﯧﺪای ﳾ دوی ﺗﻪ د ﮑ ﻟـــــﺖ ﻫﻢ ورﮐی. ﻴﻨﯥ وﺧﺖ ﻣﻬﺎﺟﺮﻳﻨﻮ ﺗﻪ د ﻣﻬﺎرﺗﻮﻧﻮ د زده ﻮ ﺧﭙﻞ ﻫﯧﻮاد ﺗﻪ ﺗﺮ ﮐې ﺷﭙ ﻣﻴﺎﺷﺘﻨﻲ ﺣﺮﻓﻮی ﮐﻮرﺳﻮﻧﻪ داﻳﺮﯦی، ﺗﺮ . ﺳﺘﻨﯧﺪا وروﺳﺘﻪ ﺎﻧﺘﻪ ﻳﻮ ﮐﻮﭼﻨﻰ ﮐﺎروﺑﺎر ﭘﻴﻞ ﮐی اﺧﺮاج: ﻟﻪ ﮐﻮرﺑﻪ ﻫﯧﻮاد ﺨﻪ د ﻣﻬﺎﺟﺮ اﻳﺴـﺘﻞ ﭘﻪ داﺳﯥ ﺣﺎل ﮐﯥ ﭼﯥ ﻫﻐﻪ وﺗﻞ ﻧﻪ ﻏﻮاړی اﺧﺮاج ﺑﻠﻞ ﮐﯧی. دا ﻫﻐﻪ ﻣﻬﺎل ﴎ ﺗﻪ رﺳــﯧی، ﭼﯥ د ﮐﻮرﺑﻪ ﻫﯧﻮاد ﺣﮑﻮﻣﺖ ﭘﻪ دې ﺑﺎوری او ډاډﻩ ﻧﻪ وی، ﭼــــﯥ د ﻣﻬﺎﺟــــﺮ ژوﻧﺪ ﭘﻪ رﻳــﺘﻮﻧﯥ ﺑﻪ ﭘﻪ ﺧﻄﺮ ﮐﯥ دی، او ﻳﺎ ﻣﻬﺎﺟﺮ ﻫﻠﺘﻪ ﮐﻮم ﺟﺮم ﺗﺮ ﴎه ﮐی او د ﺗﺎﺑﻌﻴﺖ ﺣﺎﻟﺖ ﻳﯥ ﻫﻢ ﻻ ﻣﻌﻠﻮم ﻧﻪ وی ، ﻧﻮ ﭘﻪ داﺳـــﯥ ﺣﺎﻟﺖ ﮐﯥ ﮐﻪ ﻣﻬﺎﺟﺮ د ﭘﻨﺎه ﻏﻮﺘﻨﻠﻴﮏ ﻫﻢ ورﮐی وی اﻳﺴــﺘﻞ ﮐﯧی، ﺗﺮ دې ﭼﯥ دا ډول ﮐﺴـــﺎن ﮐﻪ ﻟﻪ ﻳﻮه ﻫﯧﻮاد ﺨﻪ ﺑﻞ ﻫﯧﻮاد ﺗﻪ ﻲ، ﻧﻮ د ﮐﻮرﺑﻪ ﻫﯧﻮاد ﻋﺎم وی ﻫﻢ ﮐﻮﻟﯽ ﳾ، ﭼﯥ دا ﻣﺠﺮم وﻧﻴﴘــ، د ﺑﯧﻠﯥ ﭘﻪ ﺗﻮﻪ: ډﯦﺮ ﺗ ﭘـﺮﻣﻬﺎل ﺧﻠﮏ ﻟﻪ اﻳﺘﺎﻟﻴﺎ ﺨﻪ ﻳﻮﻧﺎن ﺗﻪ ﻳﺎ ﻟﻪ ﻳﻮﻧﺎن ﺨﻪ ﺗﺮﮐﻴـﯥ ﺗﻪ د ............. ﻧﯿﻮل ﺷﻮی دی ﭘﺎﺗﯥ ﭘﻪ ﺑﻠﻪ ﻪ ﮐﯥ ﺑﻠﻪ ﺑﺪه اﻟﻠﻪ ج ﭼﯥ اﻧﺴـﺎن ﭘﯿﺪا ﮐ دوه ﻻرې ﻳﯥ ور وﻮدې، ﯾﻮه ﻧﯧﮑﻪ او دې دواړو ﭘﻪ ﺎﮐﻨﻪ ﮐﯥ ﯾﯥ ﻫﻢ ورﺗﻪ اﺧﺘﯿﺎر ورﮐ، ﭼﯥ ﻮک د ـﯥ او د ﻻرې ﭘﻠﻮﻳﺎن ﺷﻮل او ﻮک د ﺑﺪې ﻻرې ﭘﻠﻮﻳﺎن ﺷﻮل او ﺑﯿﺎ وروﺳﺘﻪ دوی ﭘﻪ ﺧﭙﻠﻮ ﮐﯥ ﺳﺨﺖ اﺧﺘﻼف ﺗﻪ ورﺳﯧﺪل، ﻧﻮ ﯾﻮ ﺑﻞ ﺑﺎﻧﺪې ﯾﯥ ﻣﺴـــﺘﻘﯿً ﺣﻞ ﻻرې ﺣﻞ ﻟﭙﺎره اﻟﻠﻪ ج دوی ﺗﻪ د دې د ﭼــﯥ د ﺣﻤﻠــﯥ ﭘﯿﻞ ﮐــې، وـــــﻮدې ، ﭼﯥ ﻟﻪ ﻫﻐﻮ ﺨﻪ ﻳﻮه ﻫﻢ ﺳـــــﻮﻟﻪ ده، ﭼﯥ د ﭼﺎرې ﻫﻢ ور .اﻧﺴﺎﻧﺎﻧﻮ ﺧﭙﻞ ﻣﻨﻲ ﺷﺨې ﭘﺮې ﺣﻞ ﮐﯧی ژوﻧﺪ ﭘﻪ ﺳﻮﻟﻪ ﻫﻐﻪ اﻟﻬﻲ ﻧﻌﻤﺖ دی، ﭼﯥ ﭘﻪ ﺑﺮﮐﺖ ﴎه ﯾﯥ اﻧﺴـــــــﺎن د ﻫﺪف ﭘﻮﻫﯧی او د آرﻣﺘﯿﺎ ﺳﺎه اﺧﲇ، ﭘﻪ ﻫﻤﺪې وﺟﻪ اﺳﻼم ﮐﯥ ﺳﻮﻟﻪ ﻟﻪ ﻧﻮ ﭘﻪ دې اړﻩ د ډﯦــﺮ ﺗﺤﻘﯿﻖ ﻟﭙﺎره ﻧﻪ ﺑــﺮﺧﻤﻨﻪ ده، ﯾﻮه ﺎﻧــی اﻫﻤﯿﺖ .ﻗﺮا اﯾﺘﻮﻧﻮ او ﺣﺪﻳﺜﻮﻧﻮ ﺗﻪ ورﻮ او دﻏﻪ ﻣﻮﺿﻮع ﻫﺮ اړﺧﯿﺰه ﯧو اﻟﻠﻪ ج ﺧﭙﻞ ﻧﺒﻲ او اوس وﺧﺖ ﮐﯥ ﻣﺆﻣﻨﺎن ﭘﻪ ﺧﭙﻞ ﻧﴫت ﻗﻮی ﮐــــی چــې ﻣﺆﻣﻦـــــاﻧﻮ او ﺗﻞ ﯾﯥ دوی ﺗﻪ ﻫﻐﻪ ﻓﺘﺤﯥ او ﻧﴫــﺗﻮﻧﻪ ورکــړی، ﯾﯥ ﺧﻮﺑﻮﻧـﻪ ﻫﻢ ﻧﻪ ﻟﯿﺪل، ﭘﻪ ﻟﻨﻩ ﺗﻮﻪ د ﺣﺪﯾﺒﯥ ﺻﻠﺤﯥ ﺗﻪ اﺷـﺎره ﮐﻮو، ﭼﯥ رﺳﻮل اﮐﺮم ﺻﻠﯽ اﻟﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ وﺳﻠﻢ ﻟﻪ ﻣﴩـﮐﺎنـــو ﴎه ﻫﻐﻪ ﴍﻃﻮﻧﻪ وﻣﻨﻞ، ﭼﯥ ﻇـــﺎﻫﺮاً ﻣﺆﻣﻨﺎﻧﻮ ﺗﻪ ﺗﺎوان و او اﺻﺤﺎﺑﻮ ﺗﻪ ﻪ ﻧﻪ ـﮑﺎرﯦﺪل، .ﺧﻮ اﻟﻠﻪ ج ﭘﮑﯥ ډﯦﺮ ﺧ او ﺑﺮﮐﺖ اﯾﯽ و دﻟﺘﻪ ﻣﻮﻧ ﺗﻪ ﺗﺎوان !اﻟﻠﻪ ج رﺳـﻮﻟﻪ ﻣﺆﻣﻨﺎﻧﻮ ﻴﻨﺎر ﮐﺎوه او وﯾﻞ ﻳﯥ، ﭼﯥ د دی، ﺧﻮ رﺳـﻮل اﮐﺮم ﺻـﻠﯽ اﻟﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ وﺳـﻠﻢ ﻟﻪ ﮐﻔﺎرو ﴎه ﺳـﻮﻟﻪ وﮐﻩ، ﺳﻮﻟﯥ، ﭘﻪ اﻫﻤﯿﺖ دﻻﻟﺖ ﮐﻮی او ﻟﻪ ﭼﯥ دا ﭘﯧـــﻪ، ﭘﻪ ﺑﺸــــﭙﻩ ﺗﻮﻪ د او ﺗﻞ ﭘﻪ ﺳــﻮﻟﻪ ﺑﺎﻧﺪې وراﯾﻪ ﻣﻌﻠﻮﻣﯧی، ﭼﯥ اﺳـﻼم ﺟﻨ ﻧﻪ ﺧﻮــﻮی او ﮐﻪ د ﻮﻟﻨﻮ او ﺧﻠﮑﻮ ﺳـــــــــﻮﻟﻪ ﮐﻪ د دوﻟﺘﻮﻧﻮ ﺗﺮﻣﻨ وی .ﯿﻨﺎر ﮐﻮی ﺎﻧی اﻫﻤﯿﺖ ﻟﺮی، ﭼﯥ ﭘﻪ ﻻﻧﺪې ﮐﺮــــــــﻮ ﮐﯥ ﭘﺮې ﺑﺤﺚ ﺗﺮﻣﻨ، .ﮐﻮم ﻓﺘﺤﯥ ﭘﻪ ﻗﺮان ﮐﯥ ﯾﯥ ورﺗﻪ د او ﻟﻮﻣی ــ اﻟﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ ﺳﻮﻟﻪ ﻓﺘﺤﻪ ﻧﻮﻣﻮﻟﯥ ِِِ ﻟََﻚ ﻟﻴﻐﻔﺮ * ﻣِﺒﻴﻨﺎ ﻓَﺘﺤﺎ ﻟََﻚ ﻓَﺘﺤﻨﺎ إﻧﺎ» :اﻟﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ ﻓﺮﻣﺎﯾﻲ .ًًََََُْْﱠْﮐﻠﻤﻪ ﮐﺎروﻟﯥ ﱠًََََََِِِِِ ﴏاﻃـــﺎ وﻳﻬﺪﻳﻚ ﻋﻠﻴﻚ ﻧﻌﻤﺘﻪ وﻳﺘﻢ ﺗَﺄﺧﺮ وﻣـــﺎ ذﻧِﺒﻚ ﻣﻦ ﻣـــﺎﺗََﻘﺪم َََََََََََُْﱠََُْْﱠْْﱠُاﻟﻠﻪ ِ «ًَُْﻣﺴﺘﻘﻴ ﺑﻪ ﺗﻪ ﺮﻨﺪه ﻓﺘﺤﻪ درﮐې، داﺳـﯥ ﻓﺘﺤﻪ، ﭼﯥ اﻟﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ ﻣﻮږ ﺗﺎ :ژﺑﺎړﻩ ﺗﺎ ﺑﻪ ﭘﺮ او وﺑــــﻲ ﻫﻐﯥ ﻟﻪ اﻣﻠﻪ ﺳﺘﺎ ﻣﺨﮑﻨﻲ او وروﺳﺘﻨﻲ ﻨﺎﻫﻮﻧﻪ در د .وﺎﻳﻲ ﺳﻤﻪ ﻻره ﺑﻪ در ﮐی او ﺧﭙﻞ ﻧﻌﻤﺘﻮﻧﻪ ﺑﺸﭙ ﭘﻪ داﺳـــﯥ ﺣﺎل ﮐﯥ، ﭼﯥ اﻟﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ ﺟﻩ ﭘﻪ ﻣﺆﻣﻨﺎﻧﻮ ﻓﺮض ﮐې او دا ﻳﯥ ﻫﻢ وﻳﲇ، ﭼﯥ ﻫﻐﻪ ﺗﺎﺳﯥ ﺗﻪ ﻧﺎﺧﻮﻪ ﺑﺮﯦـــــــﻲ، ﺧﻮ اﻟﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ د ﻇﻠﻢ د ﻗﯿﺎم او د دﯾﻦ د ﺗﮑﻤـﯿﻞ او ﻫﻤﺪارﻧﻪ ﻟﻪ ﻣﻈﻠﻮم ﺨﻪ د ﺧﻼﻓﺖ د روا ﮐـی او ﻟﻮی ﺧﯿـﺮ او ﺗﻮرﺗﻢ دی ﻋﻤﻞ، ﭼﯥ وژﻧﻪ دﻓﻌﯥ ﻟﭙﺎره دا ﻣﮑﺮوه ﻳﯥ ﭘﮑﯥ اﯾـﯽ. اﻟﻠﻪ ج دﻟﺘﻪ ﻓﺴـﺎد ﭘﻪ ﺻﻼح دﻓﻊ ﮐﻮی او ﻇﻠﻢ ﭘﻪ ﻋﺪل ﻧﻮ ﻫﺮ ﮐﻠﻪ ﭼﯥ ﺑﻨﻴﺎدی ﻣﻮﺧﯥ ﭘﺮﺗﻪ ﻟﻪ ﺟې ﭘﻪ ﺳــــﻮﻟﻪ اﻳﺰه دﻓﻊ ﮐﻮی، ﺗﻮﻪ ﻻﺳـــــﺘﻪ راﺗﻼی ﳾ، ﺟﻩ ﻧﺎروا ﺑﻠﻞ ﮐﯧی، ﮑﻪ ﺟﻩ وراﻧﯽ او ﺗﺒﺎﻫﻲ ده او اﺳﻼم ﺗﻞ د ﻓﺴــﺎد ﺧﻼف او د اﻣﻦ او ﺳﮑﻮن ﭘﻠﻮی ﮐﻮی، ﻧﻮ دﻟﺘﻪ دﻏﻪ ﺣﺴﻦ ﻟﻐﯿﺮه ﻋﻤﻞ ﻗﺒﯿﺢ او ﻧﺎروا ﺮﻲ، ﮑﻪ ﭼﯥ ﺟﻨ ﮐﺎﻣﻼً ﺳﮑﻮن ﭘﻠﻮی اﻣﻦ او ﻓﺴـــﺎد ﺧﻼف او د اﺳﻼم ﺗﻞ د وراﻧﯽ او ﺗﯿﺎرې ده او ﮐﻮی. دې اﻣﻠﻪ اﻟﻠﻪ ج ﺳــــﻮﻟﻪ، ﭼﯥ دوﻣﺮه ﻟﻮی اﻫﺪاف ﭘﺮې ﻣﺮﺗﺐ ﮐﯧی ﻟﻪ ﻧﻮ ﺟﻨ ﺗﻪ ﯾﯥ ﻫﻐﻪ ﻣﻬﺎل د ﻣﴩـــوﻋﻴﺖ ﺑﻪ ورﮐې، ﭼﯥ ﻓﺘﺤﻪ ﻧﻮﻣﻮﻟﯥ او :ﻧﻮﻣﻮړی اﻫﺪاف ﻻﺳﺘﻪ ﻧﻪ راﻲ، ﻟﮑﻪ اﻟﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ ﻓﺮﻣﺎﯾﯥ ﺗﺎﺳــــﯥ ﺟﻨ وﮐئ، ﺗﺮ ﻫﻐﻪ ﭼﯥ ﻓﺘﻨﻪ ﺧﺘﻤﻪ ﳾ او ﻮل دﯾﻦ د :ژﺑﺎړﻩ ﻓﺴﺎد ﭘﺮﺗﻪ ﻟﻪ ﺟې اﻟﻠﻪ ج دﯾﻦ ﺣﺎﮐﻢ ﳾ( ﮐﻪ دا ﻓﺘﻨﻪ او اﻟﻠﻪ ج ﳾ )د ﻧﻮ دﻟﺘﻪ ﻣﴩوع ﺮﻲ، ﻟﻪ ﻣﻨﻪ ﺗﻠﻠﻮ، ﻧﻮ ﻫﻠﺘﻪ ﺟﻨ ﭘﻪ ﮐﺎﻣﻠﻪ ﺗــــﻮﻪ ﻧﺎ ﺣﺪﻳﺒﻴﻲ د ﻓﺘﺤﯥ ﻧﻮم ورﮐ، ﮑﻪ د ﻫﻢ اﻟﻠﻪ ج ﺻــــــﻠﺤﯥ ﺣﺪﻳﺒﯿﻲ ﺗﻪ د ﺻﻠﺤﯥ، ﭘﻪ ﻧﺘﯿﺠﻪ ﮐﯥ ﻣﺴــــﻠﻧﺎﻧﻮ ﻫﻐﻪ ﺳﱰ اﻫﺪاف ﻻﺳﺘﻪ راوړل، ﭼﯥ ﭼﺎ ﭘﻪ ﺧﻮب ﮐﯥ ﻫﻢ ﻧﻪ ﻟﻴﺪل او ﺳﻮﻟﻪ ﮑﻪ ﻟﻪ ﻓﺘﺤﯥ ﴎه ﻣﺸـﺎﺑﻪ ﮐﯧﺪای ﳾ، ﭼﯥ د دواړو ﭘﻪ ﻧﺘﻴﺠﻪ ﮐﯥ ﺟﻩ ﭘﺎی ﺗﻪ رﺳﯧی. ﺻﻠﺤﯥ ﺣﺪﯾﺒﯥ، ﭘﻪ اړﻩ زﯾـــﺎت ﺗﴩﯾﺤﺎت ﺷﺘﻪ، ﭼﯥ ﭘﻪ ﻟﻨ ﻫﻤﺪارﻧﻪ د .ډول ورﺗﻪ اﺷﺎره ﮐﻮم ﻣﻮﻧ ﻟﻪ رﺳﻮل اﻟﻠﻪ :ﻟﻪ اﺑﻦ ﻣﺴـــﻌﻮد رض ﻧﻪ رواﯾﺖ دی، ﻫﻐﻪ واﯾﯥ :ژﺑﺎړﻩ ﺻﻠﯽ اﻟﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ وﺳـﻠﻢ ﴎه ﻟﻪ ﺣﺪﻳﺒﯿﯥ ﻧﻪ را وﺮﯧﺪو، ﻧﻮ ﻣﻮﻧ ﻟﻪ رﺳـﻮل اﻟﻠﻪ ﴎه ﺗﻠﻠﻮ، ﭼﯥ وﺣﯥ راﻏﻠﻪ او ﮐﻠﻪ ﺑﻪ ﭼﯥ رﺳﻮل اﮐﺮم ﺻـﻠﯽ اﻟﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ ﺑﻪ ﭘﺮې ﺎﻣﯧﺪﻟﻪ، ﮐﻠﻪ ﭼﯥ وﺣﯥ ﺑﺸــﭙ وﺳﻠﻢ ﺗﻪ وﺣﯥ راﺗﻠﻪ ډﯦﺮه ﺳﺨﺘﻪ ﺷﻮه او ﭘﻪ رﺳـﻮل اﻟﻠﻪ ﺻـﻠﯽ اﻟﻠﻪ ﻋﻠﻴﻪ وﺳـﻠﻢ ﺑﺎﻧﺪې ﺷـﺘﻪ ﺗﮑﻠﻴﻒ ﭘﺎی ﺗﻪ ورﺳـﯧﺪ، ﻧﺎ ﺎﭘﻪ ﻳﯥ ﺣﺎﻟﺖ ﺑﺪل ﺷــﻮ، ﺧﻮﺷــﺤﺎﱄ ﻳﯥ ﺮﻨﺪه ﮐﻩ او د ﺗﻪ ﺮﻨﺪه ﻣﻮږ ﺗﺎ:ﻓﺘﺤﯥ زﻳﺮی ﻳﯥ د دې آﻳﺖ ﭘﻪ ﻟﻮﺳﺘﻠﻮ ﴎه ورﮐ، ژﺑﺎړﻩ دې ﭘﻪ وﺟﻪ ﺳﺘﺎ ﻣﺨﮑﻨﻲ او دې ﻟﭙﺎره، ﭼﯥ اﻟﻠﻪ ج ﺗﺎ ﺗﻪ د ﻓﺘﺤﻪ درﮐﻩ، د در ﺳﻤﻪ ﻻره ﺗﺎ ﺧﭙﻞ ﻧﻌﻤﺘﻮﻧﻪ ﭘﻮره ﮐی او ﭘﺮ وروﺳﺘﻨﻲ ﻨﺎﻫﻮﻧﻪ وﺑﻲ او ﻮﻣﺮه ﻟﻮﯾﻪ ﺧﻮﺷﺤﺎﱄ :رﺳﻮل اﮐﺮم ﺻﻠﯽ اﻟﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ وﺳﻠﻢ ووﯾﻞ .وﺎﻳﻲ ﻮ ﻧﻮ ﻣﻮﻧ ﭘﻮه ﺷﻮو، ﭼﯥ ﻟﻪ ﺣﺪﻳﺒﯥ ﻧﻪ ﻟﻮﯾﻪ ﻓﺘﺤﻪ ﺑﻠﻪ ﻧﺸـــﺘﻪ او دا د ده، .وﺟﻬﻮ ﻧﻪ، ﭼﯥ ﭘﻪ ﻻﻧﺪې ﻮ ﮐﺮﻮ ﮐﯥ ﯾﯥ ﺗﺎﺳﯥ ﺗﻪ وړاﻧﺪې ﮐﻮم او ﻧﯧﮏ ﭘﯿﻐﺎم ﻣﺴـﻠﻧﺎﻧﻮ ﻪ او ﻣﺆﻣﻨﺎن ﴎه ﻣﺨﻠﻮط ﺷﻮل، د ﮐﻔﺎر ـ اول ﭘﻪ دوران ﮐﯥ ﭘﻪ ﭘﻪ دوی ﻣﺴــﺘﻘﯿً اﻏﯧﺰه وﮐﻩ او ډﯦﺮی ﻳﯥ د درې ﮐﻠﻮﻧﻮ ﻣﺴــــﻠﻧﺎﻧﻮ ﺟﻋﺖ د ﺗﻌﺪاد ﭘﻪ ﻟﺤﺎظ ډﯦﺮ ﭘﻮره ﺗﻮﻪ ﻣﺆﻣﻨﺎن ﺷﻮل او د . ﭘﻪ ﺣﺪﯾﺒﯿﻪ، ﮐﯥ ﻫﻐﻪ ﻪ د ﻣﺴـﻠﻧﺎﻧﻮ ﻻس ﺗﻪ ورﻏﻠﻪ، زﯾﺎت ﺷﻮ :اﻣﺎم ﺷﻌﺒﻲ واﯾﯥ ﭼﯥ ﭘﻪ ډﯦﺮو وﺧﺘﻮﻧﻮ او ﻏﺰواﺗﻮ ﮐﯥ ﻧﻪ وه ورﻏﲇ. ﭘﻪ دې ﮐﯥ ﻣﺴــﻠﻧﺎﻧﻮ ﺗﻪ ﺑــﻨﻪ وﺷﻮه، ﭼﯥ دا د ﻫﻐﻮی ﻟﭙﺎره ﯾﻮ دوﻳﻢ ــ ــﻪ زﯾﺮی و، ﭼﯥ ﺷـــﺎﯾﺪ ﭘﻪ ﻧﻮرو ﺎﯾﻮﻧﻮ، وﺧﺘﻮﻧﻮ او ﭘﺮﯦﮑو ﮐﯥ دا ډول اﻟﻠﻪ ج ﻟﻪ ﻟﻮری ﻧﻪ وه ﺷــﻮې، ﻟﮑﻪ ﭼﯥ اﻟﻠﻪ ج ﭘﻪ ﻣﻌﺎﻣﻠﻪ ﻟﻪ ﻣﺆﻣﻨﺎﻧﻮ ﴎه د .دې اﯾﺖ ﮐﯥ اﺷﺎره ﮐﻮی ﴎه د ژﺑﺎړﻩ: ﺑﯧﺸﮑﻪ اﻟﻠﻪ ج ﻟﻪ ﻣﺆﻣﻨﺎﻧﻮ ﻧﻪ راﴈ دی، ﮐﻠﻪ ﭼﯥ دوی ﻟﻪ ﺗﺎ ﭘﻪ ﻻره ﮐﯥ ﻧﺬراﻧـﯥ ﺗﻪ اﻟﻠﻪ ج وﻧﯥ ﻻﻧﺪې ﺑﯿﻌﺖ ﮐﺎوه او ﺧﭙﻞ ﴎوﻧﻪ ﻳﯥ د اﻟﻠﻪ ج ﺑــــــﻨﻪ، ﻓﺘﺤﻪ او ﯾﺎدوﻧﻪ ﺑﺎﯾﺪ وﳾ، ﭼﯥ دا د وړاﻧﺪې ﮐﻮل. ﯾﻮه اﻟﻠﻪ ج ﻟﻪ رﺳﻮل ﻧﴫـت ﻣﺆﻣﻨﺎﻧﻮ ﺗﻪ ﻫﻐﻪ وﺧﺖ ورﮐل ﺷﻮ ﮐﻠﻪ ﭼﯥ دوی د د ﴎه ﭘﻪ ﻣﺮګ ﺑﺎﻧﺪې ﺑﯿﻌﺖ وﮐ او ﭘﺮﯦﮑﻩ ﯾـﯥ وﮐـﻩ ﭼـﯥ ﻋﺜن رض ﺑﻪ ﻫﻐﯥ ﺑﻪ ﻣﺒﺎرزه ﮐﻮی، ﭼﯥ ﻮ ﭘﻮرې ﻣـﴩﮐﻴﻨﻮ ﻟﻪ ﻣﻨﻮﻟﻮ ﺧﻼﺻﻮی او ﺗﺮ ﻋﺜن رض د دوی ﻟﻪ ﻣﻨﻮﻟﻮ ﺧﻼص ﺷــﻮی ﻧﻪ وی او ﯾﺎ ﻳﯥ ﺧﭙﻞ ﴎوﻧﻪ ﻫﻏﻪ و، ﭼﯥ اﻟﻠﻪ ج د دوی ﻏت ﺗﻪ ﭘﻪ ﮐﺘﻮ ﭘﺮﺗﻪ ﻧﻮ ﻧﻪ وی ﻗﺮﺑﺎ ﮐی، ﻟﻪ ﺟې ﺳﱰې ﻓﺘﺤﯥ ورﮐې. ډول ﻗﺮﺑﺎﻧ ﺗﻪ اوس ﻫﻢ ﺳﻮﻟﻪ ﻫﻐﻪ وﺧﺖ ﻓﺎﺋﺪه ﻟﺮی، ﭼﯥ ﻣﺴﻠﻧﺎن ﻫﺮ ﺗﯿﺎر وی، ﺧﻮ ﻣﺴﻠﻧﺎن د ﯾﻮ ﻟﻮی ﻣﺼـﻠﺤﺖ ﭘﻪ وﺟﻪ ﻟﻪ ﺟﻨ ﻧﻪ ﺗﯧﺮﯾی، اﻟﻠﻪ ج ﻓﺮﻣﺎﻳﻲ: .ﻫﻐﻪ ﻫﻢ ﻫﻐﻪ ﻣﻬﺎل، ﭼﯥ ﮐﺎﻓﺮ ﺳﻮﻟﯥ ﺗﻪ ﻏﺎړﻩ ﮐﯧدی ﭘﻪ ﮐﻪ دوی ﺳﻮﻟﯥ ﺗﻪ ﻏﺎړﻩ ﮐﯧــــﻮده، ﻧﻮ ﺗﻪ ﻫﻢ ورﺗﻪ ﻏﺎړﻩ ﮐﯧده او :ژﺑﺎړﻩ .ﺑﺎور وﮐﻩ اﻟﻠﻪ ج ﺗﻮﮐﻞ او ﻣﺴﻠﻧﺎﻧﻮ ﻣﺼـﻠﺤﺖ ﭘﮑﯥ وی او ﯾﺎ ﮐﻔﺎر ورﺗﻪ ﻧﻮ ﻫﻠﻪ ﺑﻪ ﺳﻮﻟﻪ ﮐﻮو، ﭼﯥ د ﻧﻮ ﻣﺴـــﻠﻧﺎن ﺑﻪ ﺧﭙﻠﻪ ﻣﺒﺎرزه او ﮐﻪ داﺳﯥ ﻣﺴـــﺌﻠﻪ ﻧﻪ وه، ﻏﺎړﻩ ﮐﯧدی ﻟﻪ ﻧﺎﮐﺎﻣ ﻮ اﻟﻠﻪ ج ﮐﻔﺎر ذﻟﻴﻠﻪ، ﴍﻣﯧﺪﱄ او ﻓﻌﺎﻟﻪ او ﺗﺎﻧﺪه ﺳـــــﺎ، ډﯦــﺮ ﺟﻬﺎد ﺑﺎﻧﺪې دا ﻟﻪ دې اﻣﻠﻪ، ﭼـﯥ اﻟﻠﻪ ج ﭘﻪ ﻗﺘﺎل او .ﴎه ﻣﺦ ﮐـی .ﺗﻮرو ﺗﺮﺳﯿﻮری ﻻﻧﺪې ﺮﻮﻟﯽ ﺗﺮﮐﯿﺰ ﮐی او ﺟﻨﺖ ﯾﯥ د ﮐﯥ ﻓﺮﻣﺎﻳﯥ: ﻟﮑﻪ رﺳﻮل اﮐﺮم ﺻﻠﯽ اﻟﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ وﺳﻠﻢ، ﭘﻪ ﯾﻮ ﺣﺪﯾﺚ ﺳﯿﻮرو ﻻﻧﺪې دی، ﭼﯥ ﭘﻪ دې اړﻩ زﯾﺎت دﻻﺋﻞ، ﻧﻮر ﺗﻮرو د ﺟﻨﺖ د :ژﺑﺎړﻩ .ﻫﻢ ﻣﻮﺟﻮد دی ﺑﯿﻌﺖ اﻟﺮﺿـﻮان ﺗﺮ ﴎه ﺷـﻮ او اﻟﻠﻪ ج ﻟﻪ ﻣﺆﻣﻨﺎﻧﻮ ﺧﭙﻠﻪ رﺿـﺎﻣﻨﺪی درﻳﻢ: .ﺧﻮ ﻳﻮ زﯾﺮی و ﻣﺆﻣﻨﺎﻧﻮ ﻟﭙﺎره د دا د ﮑﺎره ﮐﻩ، ﭼﯥ ﺧﯿﱪ ﻤﮑﯥ ﻻﺳﺘﻪ ورﻏﻠﯥ او د ﭘﻪ دې ﮐﯥ ﻣﺴــــــﻠﻧﺎﻧﻮ ﺗﻪ د : ﻠﻮرم .ﻣﺴﻠﻧﺎﻧﻮ اﻗﺘﺼﺎد ﻻ ﭘﯿﺎوړی ﺷﻮ ﮐﯥ ﺑﻠﻪ ﻏﻠﺒﻪ ﺣﺎﺻـﻠﻪ ﺷــﻮه، ﭼﯥ روم ﺗﻪ ﭘﻪ ﻓﺎرس ﭘﻪ دې وﺧﺖ ﭘﻴﻨﻢ ــ ﻣﺴــــﻠﻧﺎﻧﻮ ﻟﭙﺎره ﯾﻮه ﺧﻮﺷﺤﺎﱄ وه، ﮑﻪ اﻫﻞ ﺑﺎﻧﺪې وه، ﭼﯥ دا ﻫﻢ د ﮐﺘﺎب ﭘﻪ ﻣﺠﻮﺳﻮ ﺑﺎﻧﺪې ﮐﺎﻣﯿﺎ ﺣﺎﺻﻠﻪ ﮐﻩ او اﻫﻞ ﮐﺘﺎب ﻣﺴـــﻠﻧﺎﻧﻮ .ﺗﻪ ﻧدې وو، ﻧﻮ ﮑﻪ ﺧﻮﺷﺤﺎﻟﻪ ﺷﻮل ﺣﺪﯾﺒﯿﯥ ﭘﻪ ﺳﻮﻟﻪ ﮐﯥ دا ﭘﻪ ﻣﺨــــﺘﴫ ډول د ﺳﻮﻟﯥ ﻓﻮاﺋﺪ ﺷﻮل، ﭼﯥ د .ﻣﺴﻠﻧﺎﻧﻮ ﻻﺳﺘﻪ راوړل ﭘﺎﺗﯥ ﭘﻪ ﺑﻠﻪ ﻪ ﮐﯥ اﻧﺴـــــــﺎن ﯾﮏ ﻣﻮﺟﻮد اﺟﺘﻋﯽ اﺳﺖ و اﺟﺘﻋﻲ ﺑﻮدﻧﺶ از وﻳﮋﮔﯽ ﻫﺎی ﻃﺒﻴﻌﻲ وی ﻣﯿﺒﺎﺷــــــﺪ. زﻧﺪﮔﯿﺶ داﺎً در ﮐﻨﺎر ﻣﺮدم و ﺑﺎ ﻣﺮدم اﺳﺖ، از اﯾﻦ رو ﻣﻌﺎﴍت وﻫﻢ ﻧﺸــــﯿﻨﯽ اﻓﺮاد اﻣﺮی ﻃﺒﯿﻌﯽ وﴐوری آﺛﺎر ﻣﻄﻠﻮب اﻓﺮاد ﻫﺮﭼﻪ ﻫﻤﺪﻟﯽ ودوﺳﺘﯽ ﺑﯧﺸﱰ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ اﺳﺖ. ﺷـــــــﯿﻮه ﻫﺎی ﺗﺮی در ﺟﺎﻣﻌﻪ واﺟﺘع ﺎﯾﺎن ﻣﯽ ﺷــــــﻮد. ﯾﮑﯽ از اﺟﺘﻋﯽ ﺑﻮدن اﻧﺴﺎﻧﻬﺎ ﮐﻤﮏ ﺑﻪ دﯾﮕﺮان اﺳﺖ. ﮐﻤﮏ ﺑﻪ دﯾﮕﺮان ﯾﮏ ﻋﻤﻞ ﺑﺴـﺎ ﺷﺎﻳﺴــﺘﻪ اﺳﺖ ﮐﻪ در اﺳﻼم ﺑﺮ آن ﺗﺄﮐﯿﺪ ﺷـﺪه اﺳـﺖ. ﮐﻤﮏ ﻫﺎ ﻧﻈﺮ ﺑﻪ اﺷـﺨﺎص، ﻇﺮوف، و ﻧﻴﺎزﻫﺎ اﻧﻮاع ﻣﺨﺘﻠﻒ دارد ﮐﻪ ﮐﻤﮏ ﺑﻪ ﻣﺴـــــــــﺘﻤﻨﺪان ﻳﮑﯥ از اﻧﻮاع آن ﻣﯿﺒﺎﺷﺪ، ﺧﺪاوﻧﺪ ﻣﺘﻌﺎل ﺑﻨﺎء ﺑــــــﺮ ﺣﮑﻤﺖ واﻻی ﺧﻮدش رزق ﻫﺎ را ﻣﻴﺎن ﺑﻨﺪه ﻫﺎﯾﺶ ﺗﻘﺴـــﯿﻢ ﻮده اﺳﺖ، ﺑﺮﺧﯥ را ﭼﻨﺎن ﺛﺮوت و داراﻳﻲ ﻫﻨﮕﻔﺘﯽ آورده ﺷﺪه اﺳﺖ، ﺑﺮﺧﯥ را ﺑﻪ ﻗﺪر ﻣﺘﻮﺳﻂ داده اﺳـﺖ و ﺑﺮﺧﯥ را آﻧﻘﺪر داده اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺮ ﻋﻼوه ﺑﺮ ﴐورﻳﺎﺗﺶ، ﻣﯿﻮل و ﺧﻮاﻫﺸــــــﺎﺗﺶ ﻧﻴﺰ ﺑﺮ اﻧﺪک داده اﺳﺖ ﮐﻪ اﻣﺮار زﻧﺪﮔﯽ روزﻣﺮه اش ﻃﺎﻗﺖ ﻓﺮﺳﺎ ﺷﺪه اﺳﺖ. ﮐﻨﻪ اﯾﻦ ﺣﻘﻴﻘﺖ را ﻓﻘﻂ ذات ﺧﻮد اﻟﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟـﯽ ﻣﯿﺪاﻧﺪ و آﻧﭽﻪ ﮐﻪ ﻣﺎ در ﭘﺮﺗﻮ ﻗﺮاﻧﮑﺮﯾﻢ ﻣﯿﺪاﻧﯿﻢ اﯾﻨﺴﺖ ﮐﻪ ﺗﻘﺴﯿت ﻣﺘﻔﺎوت ﻟﻮازم ﻣﻌﻴﺸﺘﯽ ﻣﯿﺎن اﻧﺴــــﺎﻧﻬﺎ ﺑﻨﺎء ﺑﺮ ﴐورت ﭼﺮﺧﺶ ﻧﻈﺎم روی زﻣﯿﻦ اﺳﺖ. ﻳﻌﻨﯥ ﮐﺴﯥ آﻣﺮ و ﮐﴘ ﻣﺎٔﻣﻮر، ﮐﺴﯥ ﺻﺎﺣﺐ ﮐﺎر و ﮐﺴﯥ ﻣﺰدور ﮐﺎر، ﮐﺴﯥ ﺛﺮوﻨﺪ و ﮐﺴـﯽ ﻣﺴـﺘﻤﻨﺪ ﮐﻪ ﻫﺮ ﮐﺪام در ﺟﺎﯾﺎه ﺧﻮد ﻣﻮرد اﻣﺘﺤﺎن اﻟﻬﯽ ﻗﺮار دارد. ﯾﻌﻨﯥ ﺛﺮوﻨﺪ در ادای ﺷﮑﺮ ﻧﻌﻤﺖ رﺑﺎ و اﺳﺘﻌل آن در اﻃﺎﻋﺖ و ﻣﺴـــــــﺘﻤﻨﺪ در ﺻﱪ و ﺷﮑﻴﺒﺎﻳﻲ ﺑﺮ دﺷﻮاری ﻫﺎ ﻣﻮرد از اﻳﻨﺠﺎﺳــﺖ ﮐﻪ ﻣﻮﺿـــﻮع ﮐﻤﮏ و ﻫﻤﮑﺎری ﻣﻄﺮح آزﻣﻮن ﻗﺮار دارد. ﺷﺪه اﺳﺖ ﮐﻪ دارای ﻓﻮاﻳﺪ اﺟﺘﻋﻲ و اﺧﺮوی ﻣﯿﺒﺎﺷﺪ. Εγ̶ϋΎϣΗΟΩϭΟϭϣ̮ϳϥΎγϧ ϭ◌̳̫ϳϭίεϧΩϭΑϲϋΎϣΗΟ ̶ΎΑϭϡΩέϣέΎϧ̯έΩ˱ΎϣΩεϳ̳Ωϧί . ηΎΑϳϣ̵ϭϲόϳΑρ̵Ύϫ ΩγϡΩέϣ Εˬ ̶ΗγϭΩϭ̶ϟΩϣϫϪ̩έϫΩέϓ .γ̵έϭέοϭ̶όϳΑρ̵έϣΩέϓ̶ϧϳηϧϡϫϭΕέηΎόϣϭέϥϳί ΕΗηՔΑ έϧηΎΑϪΗηΩ Ω ϭη̶ϣϥΎϳΎϣϧωΎϣΗΟϭϪόϣΎΟέΩ̵έΗΏϭϠρϣέΎΛ Ω. ϥέ̴ϳΩϪΑ̮ϣ̯ΎϬϧΎγϧϥΩϭΑ̶ϋΎϣΗΟ̵Ύϫϩϭϳηί̶̰ϳ ◌◌.γ Ε ϥέ̴ϳΩϪΑ̮ϣ̯ ◌ΗγϳΎηΎγΑϝϣϋ̮ϳ Ϫ◌.γϩΩηΩϳ̯΄ΗϥέΑϡϼγέΩϪ̯Εγ Ε ϭˬϑϭέυˬιΎΧηϪΑέυϧΎϫ̮ϣ̯ ◌ηΎΑϳϣϥωϭϧίػ̰ϳϥΩϧϣΗγϣϪΑ̮ϣ̯Ϫ̯ΩέΩϑϠΗΧϣωϭϧΎϫίΎϳϧ Ω◌◌ϝΎόΗϣΩϧϭΩΧˬ ϕίέεΩϭΧ̵ϻϭΕϣ̰ΣέΑ˯ΎϧΑ ◌έػΧέΑˬΕγϩΩϭϣϧϡϳγϘΗεϳΎϫϩΩϧΑϥΎϳϣέΎϫ ϥΎϧ̩ ϲϳέΩϭΕϭέΛ Ηϔ̴ϧϫ ̶εΗΎϳέϭέοέΑϩϭϼϋέΑϪ̯ΕγϩΩΩ ˬ γϩΩηϩΩέϭέΑίϳϧεΗΎηϫϭΧϭϝϭϳϣ ΕˬέػΧέΑϭΕγϩΩΩργϭΗϣέΩϗϪΑέػΧέΑ Ϫ̯ΕγϩΩΩ̭ΩϧέΩϘϧ ◌έέϣ .γϩΩηΎγέϓΕϗΎρεϩέϣίϭέ̶̳Ωϧί Ε ΩϭΧΕΫρϘϓέΕϘϳϘΣϥϳϪϧ̯ ϡίϭϟΕϭΎϔΗϣΕΎϣϳγϘΗϪ̯ΕγϧϳϡϳϧΩϳϣϡϳέ̰ϧέϗϭΗέ̡έΩΎϣϪ̯Ϫ̩ϧϭΩϧΩϳϣ̶ϟΎόΗ ◌ΕέϭέοέΑ˯ΎϧΑΎϬϧΎγϧϥΎϳϣ̶Ηηϳόϣ ԹΎϣϲγ̯ϭέϣػγ̯ػϧόϳ . γϥϳϣί̵ϭέϡΎυϧεΧέ̩ ΕϭέΎ̯ΏΣΎλػγ̯ˬέϭϣ ϧϣΗϭέΛػϧόϳ Ω. έΩέέϗ̶ϬϟϥΎΣΗϣΩέϭϣΩϭΧϩΎךϳΎΟέΩϡΩ̯έϫϪ̯ΩϧϣΗγϣ̶γ̯ϭΩϧϣΗϭέΛػγ̯ˬέΎ̯έϭΩίϣػγ̯ ΩΎϫϱέϭηΩέΑϲϳΎΑϳ̰ηϭέΑλέΩΩϧϣΗγϣϭΕϋΎρέΩϥϝΎϣόΗγϭϲϧΎΑέΕϣόϧέ̰η̵ΩέΩ ◌◌ϭϣ έ.έΩέέϗϥϭϣίΩ Ω ί . ηΎΑϳϣ̵ϭέΧϭϲϋΎϣΗΟΩϳϭϓ̵έΩϪ̯ΕγϩΩηΡέρϣϱέΎ̰ϣϫϭ̮ϣ̯ωϭοϭϣϪ̯ΕγΎΟϧϳ Ω◌◌̳ΩϧίϪ̯ΩϧϭΗϳϣϭˬΩϭηϳϣωϭϓέϣϥΩϧϣΗγϣϩέϣίϭέ̵ΎϫΕέϭέοϪ̯ΕγϧϳϥϲϋΎϣΗΟΩϳϭϓ˰˰ϑϟ ϲΎΑϩΩϧϧ̯̮ϣ̯ιΧηΕϗϭϥϳϋέΩϭΩηΎΑϪΗηΩϡέΎΗΑγϧ Ω◌̴ϳ έ ϥˬϭΧΎΑϥΩέ̯̮ϣ̯ Ω◌ΕγϩΩηΕΑΎΛϲϋέηιϭλϧίϪ̩ϧΎϧ̩ˬΕγ . ϧ̰ϳϣ̮ϣ̵̯ϭΎΑείΎϳϧϊϗϭϣέΩϝΎόΗϣΩϧϭΩΧˬΩϧ̯̮ϣ̯ϥέ̴ϳΩΎΑϪ̯έϫ Ω◌◌◌: ϳΎϣέϔϳϣϪ̯ Ω اﻟﻒ ــ ﻓﻮاﻳﺪ اﺟﺘﻋﻲ آن اﯾﻨﺴـﺖ ﮐﻪ ﴐورت ﻫﺎی روزﻣﺮه ﻣﺴـﺘﻤﻨﺪان ﻣﺮﻓﻮع ﻣﯿﺸـﻮد، و ﻣﯿﺘﻮاﻧﺪ ﮐﻪ زﻧﺪﮔﻲ ﻧﺴــﺒﺘﺎ آرام داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ و در ﻋ ﮐﻤﮏ ﮐﺮدن ﺑﺎ ﺧﻮد اﺳـــــﺖ، ،وﻗﺖ ﺷــــﺨﺺ ﮐﻤﮏ ﮐﻨﻨﺪه ﺑﺎ دﯾﮕﺮان ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ از ﻧﺼــــــــﻮص ﴍﻋﻲ ﺛﺎﺑﺖ ﺷﺪه اﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﯿﻔﺮﻣﺎﻳﺪ: ﻫﺮ ﮐﻪ ﺑﺎ دﯾﮕــــــــﺮان ﮐﻤﮏ ﮐﻨﺪ، ﺧﺪاوﻧﺪ ﻣﺘﻌﺎل در ﻣﻮاﻗﻊ ﻧﯿﺎزش ﺑﺎ وی ﮐﻤﮏ ﻣﯿﮑﻨﺪ. ب ــ ﻓﻮاﻳﺪ اﺧﺮوی آن اﯾﻨﺴــــﺖ ﮐﻪ ﺣﮑﻢ ﺧﺪاوﻧﺪی ﺑﺠﺎ ﺷﺪه و ﺳﻌﺎدت اﺧﺮوی را ﻧﺼـﯿﺐ ﻣﯿﺸـﻮد. اﻳﻦ دﺳﺘﺎورد ﻫﺎ ﻣﺸـــﺮوط ﺑــﺮ اﻳﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ ﮐﻤﮏ ﺑﻪ ﮔﻮﻧﻪ اﻧﺠﺎم ﻧﺸـــــــﻮد ﮐﻪ ﮐﻤﮏ ﮔﯿﺮﻧﺪه ﮔﺎن ﴍﻣﻨﺪه ﯾﺎ ذﻟﻴﻞ ﺷﻮﻧﺪ ﺑﻠﮑﻪ ﺗﺎ ﻣﻤﮑﻦ اﺳـﺖ ﴎی و ﻣﺨﻔﻴﺎﻧﻪ اﻧﺠﺎم ﺷـﻮد و ﻧﯿﺰ ﻣﻮرد ﻣﻨﺖ ﮔﺬاری ﻗﺮار ﻧﮕﯿﺮد. ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ و اﻧﺘﺨﺎب ﮐﻤﮏ ﺷﻮﻧﺪه ﮔﺎن اﻣﺮ ﻣﻬﻢ در ﮐﻤﮏ ﻫﺎ ﻣﺤﺴــﻮب ﻣﯿﺸـــــــﻮد. ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﺜﺎل، ﻣﺎ درﺟﺎﻣﻌﻪ ای زﻧﺪﮔﯽ ﻣﯿﮑﻨﯿﻢ ﮐﻪ ﮔﺮاف اﻧﺴـﺎن ﻫﺎی ﻓﻘﯿﺮ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺑﯿﻮه، ﯾﺘﯿﻢ وﻣﻬﺎﺟﺮﯾﻦ ﮐﻪ ﺟﺪﯾﺪا از ﮐﺸـﻮرﻫﺎی ﺑﻪ ﮐﻤﮏ ﻫﺎی ﺑﯿﮕﺎﻧﻪ وارد ﮐﺸــــﻮر ﺷﺎن ﺷﺪه اﻧﺪ ﺷﺪﯾﺪا ﺑﺎﻻ رﻓﺘﻪ وﻧﯿﺎز ٔاوﻟﯿﻪ زﻧﺪﮔﯽ ﺷﺎن دارﻧﺪ، ﺑﺎﯾﺪ ﻃﺒﻖ ﺗﻮان ﺑﻪ آﻧﻬﺎ ﮐﻤﮏ ﮐﺮد و ﻫﻤﺴـــﺎﯾﻪ ﮔﺎن از ﺟﻤﻠﻪ ﻣﺴــﺘﺤﻖ ﺗﺮﯾﻦ اﺷﺨﺎص اﻧﺪ ﮐﻪ در ﺣﻖ اﯾﺸـــﺎن ﺑﺮای ﻣﺎ ﺑﯿﺸﱰ ﺗﻮﺻﯿﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ ﮐﻪ آﻧﻬﺎ را ﻫﺮﮔﺰ ﻓﺮاﻣﻮش ﻧﺒﺎﯾﺪ ﮐﺮد. ﺧﺪاوﻧﺪ ذات رﺣﯿﻢ و ﻣﻬﺮﺑﺎن اﺳــﺖ، او ﺗﻌﺎﻟﯽ ﻣﯿﺨﻮاﻫﺪ ﮐﻪ ﺧﻮﺑﯽ ﻫﺎ و ﻣﻬﺮﺑﺎ ﻫﺎی ﺧﻮد را ﺑﺪﺳﺖ ﻣﺎ در دﺳﺖ ﻣﺴــــﺘﻤﻨﺪان ﻗﺮار دﻫﺪ، ﮔﺮه ﻫﺎی دﺷﻮار ﺑﻨﺪﮔﺎﻧﺶ را ﺑﺪﺳﺖ ﻣﺎ ﺑﮕﺸــــﺎﯾﺪ، ﴍف ﮔﺬاﺷ ﻧﺎن را ﺑﺮ ﺳﻔﺮه ﮔﺮﺳﻨﮕﺎن ﺑﻪ ﻣﺎ ﺑﺨﺸـﺪ، دﺳﺖ ﻣﺎ را اﻧﺘﺨﺎب ﮐﺮده اﺳﺖ ﺗﺎ ﺑﻪ ﮔﻮﻧﻪ ﻧﻮازش ﺑﺮ ﴎ ﻳﺘﯿﻢ ﮐﺸﯿﺪه ﺷﻮد....... ﻣﺎ اﻧﺴـــﺎﻫﺎ از ﺧﻮد ﻫﯿﭻ ﭼﻴﺰی ﻧﺪارﻳﻢ، ﻫﻤﻪ ﻣﺤﺘﺎج ﺑﺎرﮔﺎه اﻟﻠﻪ ﻣﺘﻌﺎل ﻫﺴـــﺘﯿﻢ، ﴎ ﭼﺸــــﻤﻪ ﻫﺮ ﮐﺎری ﮐﻪ اﻧﺠﺎم ﻣﯿﺸــــﻮد ﻟﻄﻒ و ﻣﺮﺣﻤﺖ ﺧﺪاوﻧﺪی اﺳﺖ، ﭘﺲ ﺧﻮﺷﺎ ﺑﻪ ﺣﺎل اﻧﺴــﺎﻧﻬﺎی ﮐﻪ ذرﯾﻌﻪ اﻧﺘﻘﺎل ﻟﻄﻒ و ﻣﺮﺣﻤﺖ ﺧﺪاوﻧﺪ ﺑﺮای دﯾﮕﺮان ﺷﻮﻧﺪ. اﻧﺠﺎم ﮐﺎرﻫﺎی ﺧﻮب ﻫﯿﭻ ﻣﺤﺪودﯾﺘـﯽ ﻧﺪارد، ﮐﻤﮏ ﺑﻪ دﯾﮕـﺮان ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ ﻣﺎﻟﯽ ﯾﺎ ﻣﻌﻨﻮی ﺑﺎﺷﺪ، ﮐﺴـــــﯽ ﮐﻪ ﺗﻮاﻧﺎﯾﯽ ﻣﺎﻟﯽ ﺧﻮﺑﯽ دارد ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﺪ ﻧﺎن را روی ﺳﻔﺮه ﻓﻘﺮا ﺑﮕﺬارد و ﺷﺨﺺ دﯾﮕﺮ ﺛﺮوت ﭼﻨﺪاﻧﯽ ﻧﺪارد اﯾﻦ ﻣﺴـﯿﺮ وارد ﺧﺪﻣﺖ ﺑﻪ ﻫﻤﭽﻮن اﻣﺎ ﴎﺷﺎر از داﻧﺶ اﺳﺖ ﻣﯿﺘﻮاﻧﺪ از اﻧﺴﺎن ﻫﺎی ﺑﯿﭽﺎره ﺷﻮد. ﺑﺎ ﻫﻢ زﻳﺴـﺘﯽ ﯾﮑﻲ از ﻣﺰاﯾﺎی ﺧﻮب اﻧﺴـﺎﻧﯽ اﺳﺖ. ﻫﺮ اﻧﺴـﺎن در ﻃﻮل دوره زﻧﺪﮔﯽ ﺧﻮد ﻣﻤﮑﻦ ﺑﺎرﻫﺎ دﭼﺎر ﻣﺸــــــــــﮑﻼت ﻓﺮاوان ﺷﻮد ﮐﻪ ﺑﻪ ﺗﻨﻬﺎﯾﯽ ﻧﺘﻮاﻧﺪ آﻧﺮا ﺣﻞ ﮐﻨﺪ. ﺧﺎﻧﻮاده، دوﺳﺘﺎن، ﻫﻤﺴـﺎﯾﮕﺎن و ﺣﺘﯽ در ﺑﺮﺧﯽ ﻣﻮارد ﻧﺎ ﺷﻨﺎﺳﺎن ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﻨﺪ ﺑﺮای ﺣﻞ ﻣﺸــﮑﻼت اﻗﺪام ﻮده ﺑﺎ ﺷﻮﯾﻢ و ﺑﻪ ﮐﻤﮏ دﯾﮕﺮان اﺣﺘﯿﺎج ﭘﯿﺪا ﯽ ﮐﻨﯿﻢ اﺷﺘﺒﺎﻫﯽ ﺑﺰرگ اﺳﺖ وی ﮐﻤﮏ ﮐﻨﻨﺪ. اﮔﺮ ﻓﮑﺮ ﮐﻨﯿﻢ ﮐﻪ ﻣﺎ ﻫﯿﭻ وﻗﺖ دﭼﺎر ﻣﺸـــــــﮑﻞ ﯽ ﭼﻮن ﻣﺎ اﻧﺴﺎن ﻫﺎ آﻧﻘﺪر ﺗﻮاﻨﺪ ﻧﯿﺴﺘﯿﻢ ﮐﻪ ﺑﺘﻮاﻧﯿﻢ ﺎم ﻣﺴـﺎﺋﻞ ﭘﯿﺶ آﻣﺪه را ﺑﻪ ﺗﻨﻬﺎﯾﯽ ﺑﺮ ﻃﺮف ﮐﻨﯿﻢ، ﮐﻤﮏ ﮐﺮدن ﺑﻪ ﻧﯿﺎزﻣﻨﺪان در ﺣﻘﯿﻘﺖ ﮐﻤﮏ ﺑﻪ ﺧﻮدﻣﺎن اﺳﺖ زﯾﺮا ﻣﺎ ﻧﺘﯿﺠﻪ اﻋل ﺧﻮب و ﺑﺪ ﺧﻮد را ﺧﻮاﻫﯿﻢ دﯾﺪ و ﮐﻤﮏ ﻣﺎ ﺑﺎﻋﺚ ﺑﻪ وﺟﻮد آﻣﺪن اﺣﺴــــﺎس رﺿﺎﯾﺖ ﻗﻠﺒﯽ ﺧﻮد ﻣﺎ و ﺧﻮﺷﻨﻮدی ﺧﺪاوﻧﺪ از ﻣﺎ ﻣﯽ ﺷﻮد و ﺑﻪ زﻧﺪﮔﯽ ﻣﺎ ﺑﺮﮐﺖ ﻣﯽ ﺑﺨﺸـﺪ. اﯾﻦ ٔﻣﻮﺿــــﻮع از اﻫﻤﯿﺖ وﯾﮋﻩ در ﻧﺰد ﻣﺎ اﻓﻐﺎن ﻫﺎ و دﯾﻦ اﺳـــــﻼم ﺑﺮﺧﻮردار اﺳﺖ. آﯾﺎت و اﺣﺎدﯾﺜﯽ زﯾﺎدی وﺟﻮد دارد ﮐﻪ ﻣﺎ را ﺗﺸـﻮﯾﻖ ﺑﻪ ﮐﻤﮏ ﺑﻪ دﯾﮕﺮان ﻣﯽ ﮐﻨﺪ ﮐﻪ اﯾﻦ ﻣﻘﺎﻟﻪ ﮐﻮﺗﺎه ﮔﻨﺠﺎﯾﺶ آﻧﺮا ﻧﺪارد، اﻓﺮاد ﺧﻮب ﻫﻤﯿﺸـــﻪ ﻣﺤﺒﻮب دﯾﮕﺮان ﻫﺴـــــﺘﻨﺪ و ﺑﺎﻋﺚ ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ دﻧﯿﺎی ﺑﻬﱰی در اﻃﺮاف ﺧﻮد ﺑﺴـﺎزﻧﺪ. آﻧﻬﺎ ﻫﻤﯿﺸــﻪ ﺳﻌﯽ ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ ﺑﻪ دﯾﮕﺮان ﮐﻤﮏ ﮐﻨﻨﺪ زﯾﺮا ﻧﯿﮑﻮﮐﺎری ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﺪ ﺟﻬﺎن را ﺑﺴﯿﺎر زﯾﺒﺎﺗﺮ ﮐﻨﺪ. زﻧﺪﮔﯽ در ﻓﻀﺎی آرام و ﻣﺤﺒﺖ ذات اﻟﺒﯿﻨــــﯽ و از ﺑﯿﻦ رﻓ ﮐﺪورت ﻫﺎ آرﻣﺎن دﻳــــﺮﻳﻨﻪ ﻫﻤﻪ اﻓﻐﺎﻧﻬﺎ اﺳﺖ، اﮔﺮ ﻣﺎ دﺳـﺖ ﺑﺎ ﻫﻢ ﺑﺪﻫﯿﻢ و در ﭘﯽ ﮐﻤﮏ ﺑﻪ ﯾﮏ دﯾﮕﺮان ﺑﺎﺷـــــــﯿﻢ اﻟﻠﻪ ﻣﺘﻌﺎل ﻫﻢ ﺑﺎ ﻣﺎ ﮐﻤﮏ و ﯾﺎری ﮐﺮده و آرﻣﺎن ﻫﺎی ﻣﺎ را ﺑﺮ آورده ﻣﯿﮑﻨﺪ. اﯾﻦ ﮐﺎر ﺑﻪ ﺧﺪاوﻧﺪ ﻣﺘﻌﺎل آﺳــﺎن اﺳــﺖ و او وﻟﯽ ﻣﺘﻘﯿﺎن اﺳﺖ. اﻧﺴﺎن ﻫﺎی ﺧﻮب : ﯾﮑﯽ از وﯾﮋﮔﯿﻬﺎی اﻧﺴـــﺎن ﻫﺎی ﺑﺎ ﻓﻀـــﯿﻠﺖ اﯾﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ آﻧﻬﺎ ﻫﺮﮔﺰ از دﯾﮕﺮان ﺑﻪ ﻋﻨﻮان وﺳﯿﻠﻪ ای ﺑﺮای رﺳﯿﺪن ﺑﻪ ﺧﻮاﺳﺘﻪ ﻫﺎی دﻧﯿﻮی ﺧﻮد اﺳﺘﻔﺎده ﯽ ﮐﻨﻨﺪ ﺑﻠﮑﻪ ﺑﺎ دﯾﮕﺮان ﻣﻬﺮﺑﺎن ﻫﺴــــﺘﻨﺪ، وﯾﮋﮔﯽ دﯾﮕﺮی آﻧﻬﺎ رﻓﺘﺎر ﻣﺜﺒﺖ ﺑﺎ دﯾﮕﺮان اﺳﺖ، ﺑﺮ ﻣﺎﺳﺖ ﮐﻪ ﺧﻮد ﻫﻢ ﻣﺼـــﺪر ﺧﻮﺑﯽ ﻫﺎ ﺑﺎﺷﯿﻢ و ﺑﻪ دﯾﮕﺮان ﻫﻢ ﺑﯿﺎﻣﻮزاﻧﯿﻢ ﮐﻪ ﻧﯿﮑﻮ ﮐﺎر ﺑﺎﺷﻨﺪ و ﻣﺼـــــــــﺪر ﺧﺪﻣﺖ ﺑﻪ دﯾﮕﺮان ﮔﺮدﻧﺪ، زﯾﺮا اﻟﻠﻪ ﻣﺘﻌﺎل ﻧﯿﮑﻮ ﮐﺎران دوﺳﺖ دارد. روا ﻧﺎروﻏﺎن د ﻮﻟﻨﯥ ﺗﺮ ﻮﻟﻮ ډﯦﺮ ﮐﻤـﺰوری او زﻳﺎن ﻣﻨﻮﻧﮑـﻲ وـی دی، ﻧﻮ ﻟﻪ دې اﻣﻠﻪ اوږدﻣﻬﺎﻟﯥ ﭘﺎﻟﻨـﯥ، درﻣﻨﻠـﯥ او ﻻس ﻧﻴﻮی ﺗﻪ اړﺗﻴﺎ ﻟﺮی. ﻟﻪ دې اﻣﻠﻪ اﻓﻐﺎ ﴎې ﻣﻴﺎﺷﺘﯥ، ﭼﯥ ﻟﻪ ﮐﻠﻮﻧﻮ را ﻫﻴﺴــــﯥ ﭘﻪ ﻫﯧﻮاد ﮐﯥ د ﻳﻮ ﺧﻳﻪ ﺑﻨﺴ ﭘﻪ ﺗﻮﻪ ﺑﴩ ﭘﺎﻟﻪ ﺧﺪﻣﺎت ﺗﺮ ﴎه ﮐﻮی او اﻧﺴﺎ ﮐﺮاﻣﺖ ﺗﻪ ﭘﻪ ﭘﺎم ﻟﻪ ﺗﻌﺼـﺐ او ﺗﺒﻌﻴﺾ ﭘﺮﺗﻪ وړﻳﺎ ﺧﺪﻣﺎت ﺧﭙﻠﻪ ﮐﺎری وﺟﻴﺒﻪ ﺑﻮﱄ او ﭘﻪ ﺧﭙﻞ ﮐﺎری ﻣﻬﺎل وﯦﺶ ﮐــﯥ ﮐﻤﻮاﮐﻮ، ﺑــﯥ ﮐﻮﻧو، ﻣﻌﻠﻮﻟﻴﻨﻮ او ﻣﻌﻴﻮﺑﻴﻨﻮ ﺗﻪ ﻟﻪ ﻫـــﺮ ﻪ د وزﻟﻮ، ﻧﺎروﻏﺎﻧﻮ، ﻳﺘﯿﻧﻮ، ﻣﺨﻪ ﻟﻮﻣﻳﺘﻮب ورﮐﻮی، د ﻫﯧﻮاد د ﻧﻮرو زوﻧﻮﻧﻮ ﺑﺮ ﺳـــﯧﺮه د ﺧﺘﻴ زون ﺟﻼل آﺑﺎد ــﺎر ﭘﻪ ﭘﻴﻨﻤﻪ ﻧﺎﺣﻴﻪ ﮐﯥ ﻳﯥ ﻫﻢ د ﻋﻤﻮﻣﻲ رﺋﯿﺲ اﻟﺤﺎج د ﻧﯧﻪ ق ﻩ1444/7/16 ﻣﻮﻟﻮی ﻣﻄﻴﻊ اﻟﺤﻖ ﺧﺎﻟﺺ ﻟﻪ ﺣﮑﻢ ﴎه ﺳـــﻢ روا ﻧﺎروﻏﺎﻧﻮ د ﺳــــﺎﺗﻨﯥ او درﻣﻠﻨﯥ ﻟﭙﺎره د ﻟﻮﻣی ﻞ ﻟﭙﺎره اﻓﺘﺘﺎح ﮐ. دا ﭼﯥ ﻧﻮﻣﻮړی ﺗﻌﻤ د روا ﻧﺎروﻏﺎﻧﻮ د ﺳــــﺎﺗﻨﯥ او درﻣﻠﻨﯥ ﭘﻪ ﻣﻌﻴﺎر ﺑﺮاﺑﺮ ﻧﻪ و، د ﺟﻼل آﺑﺎد ـــﺎر ﭘﻪ ﻠﻮرﻣﻪ ﻧﺎﺣﻴﻪ ﮐﯥ ﻳﯥ د زراﻋﺖ رﻳﺎﺳــــــﺖ اړوﻧﺪ ﻳﻮ ﺗﻌﻤ ﭘﻪ ﮐﺮاﻳﻪ و ﻧﻴﻮو، ﭼﯥ ﺗﺮ دا ﻣﻬﺎﻟﻪ ﭘﻪ ﻫﻤﺪې ﺎی ﮐﯥ د ﻧﺎروﻏﺎﻧﻮ ﺳﺎﺗﻨﻪ او درﻣﻠﻨﻪ ﮐﯧی. ﮐﯥ داﺧﻞ دی، ﭼﯥ روا وﺿــــﻌﻴﺖ او ﺳــــﻦ ﺗﻪ ﭘﻪ ﭘﺎم ﴎه ﭘﻪ درې اوس ﻣﻬﺎل ﭘﻪ ﻣﺮﮐﺰ ﮐﯥ ﭘﻪ ﻟﺴــﻮﻧﻪ ﻧﺎرﻳﻨﻪ او زﻧﺎﻧﻪ ﻧﺎروﻏﺎن ﭘﻪ ﺑﺴـــﱰ ﺮوﭘﻮﻧﻮ وﯦﺸـﻞ ﺷﻮی. دا رﻧﻪ ﭘﻪ ﺳﻠﻮﻧﻮ ﻧﻮر ﻧﺎروﻏﺎن ﭘﻪ ﺧﭙﻠﻮ ﮐﻮروﻧﻮ ﮐﯥ د ﻃﺮزاﻟﻌﻤﻞ او ﻻﻳﺤﯥ ﻣﻄﺎﺑﻖ د ﻣﺸــــــــﻤﻮﻟﻮ ﻧﺎروﻏﺎﻧﻮ ﭘﻪ ﯧﺮ ﺗﺮ ﭼﯥ ﺗﺮ اوﺳـــﻪ ۰۳ ﺗﻨﻪ درﻣﻠﻨﯥ او ﺎرﻧﯥ ﻻﻧﺪې دی. د ﻳﺎدوﻧﯥ وړ ده، ﻧﺎرﻳﻨﻪ او زﻧﺎﻧﻪ ﻧﺎروﻏﺎن روغ ﺷــﻮی او ﭘﻪ ﻮﻟﻨﻪ ﮐﯥ ﻳﯥ ﻋﺎدی ژوﻧﺪ ﭘﻴﻞ ﮐی. ﭘﻪ ﻣﺮﮐﺰ ﮐﯥ د ﺷﺎﻣﻞ ﺷﻮو ﻧﺎروﻏﺎﻧﻮ د روا آراﻣﺘﻴﺎ او ﺟﺴﻤﻲ روﻏﺘﻴﺎ د ﻻ ﯥ ﺳﺎﺗﻨﯥ ﭘﻪ ﻣﻮﺧﻪ د ﻧﻮی ﻧﺎروﻏﺎﻧﻮ د ﺟﺬﺑﻮﻟﻮ ﻟﭙﺎره ﻻﻧﺪې ﴍﻃﻮﻧﻪ ﺎﮐﻞ ﺷﻮی دی: ﻣــﺮﺟﻊ ﻟﻪ ﺧﻮا ﻣــﺮﮐــﺰ ﺗﻪ ﻣﻌــﺮﰲ ۱ ــ روا ﻧﺎروغ ﺑﻪ ﻟﻪ ﻳﻮې ﻣﻌﺘﱪې .ﮐﯧی ۲ ــ د ﻧﺎروغ د ﮐﻮرﻧ ﻣﴩ ﺑﺎﻳﺪ د زون رﯾﺎﺳﺖ ﺗﻪ ﻋﺎرض ﳾ. ﭼﯥ د ﻣﻌﺎﻳﻨﺎﺗﻮ ۳ ــ ﻧﺎروغ ﺗﻪ ﺑﻪ د ﻣﻌﺎﻳﻨﺎﺗﻮ ﺻــﺤﻲ ﻓﻮرم ورﮐﻮل ﮐﯧی، .ﻧﻠﺮی ﭘﻪ ﮐﻮﻟﻮ ﴎه ﺮﻨﺪه ﳾ ﭼﯥ ﻧﺎروغ ﺳﺎری ﻧﺎروﻏ ۴ ــ ﻧﺎروغ ﺑﺎﻳﺪ ﻣﻌﺘﺎد ﻧﻪ وی. ۵ ــ ﻧﺎروغ ﺑﺎﻳﺪ ﻟﻪ ﻧﺎروﻏﺘﻴﺎ ﻣﺨﮑـﯥ ﻣﺠــﺮم ﻧﻪ وی او ددې د اﺛﺒﺎت ﻟﭙﺎره د ﻫﻐﻪ ﴎﭘﺮﺳــــــــــــﺖ ﺑﺎﻳﺪ د اړوﻧﺪ وﻻﯾﺖ اﻣﻨﻴﻪ ﻗﻮﻣﻨﺪاﻧ ﺨﻪ د ﻋﺪم ﻣﺴـــــــﺆﻟﻴﺖ ډاډ ﭘﻪ ﻟﻴﮑﻠﯥ او رﺳﻤﻲ ﺑﻪ ﺗﺮ ﻻﺳﻪ ﮐی او د ﻧﺎروغ ﭘﺎﻟﻨﯥ ادارې ﺗﻪ ﻳﯥ وﺳﭙﺎری. ۶ ــ د ﻧﺎروغ ﴎﭘﺮﺳﺖ ﺑﻪ ﻣﺮﮐﺰ ﺗﻪ ژﻣﻦ ﭘﺎﻪ ورﮐﻮی. د ﻳﺎدو ﴍﻃﻮﻧﻮ ﺗﺮ ﺑﺸــﭙوﻟﻮ وروﺳﺘﻪ ﻧﺎروغ ﭘﻪ ﻣﺮﮐﺰ ﮐﯥ ﺟﺬﺑﯧی. ﻟﻮﻣی ﻳﯥ وﻳــــــــــﺘﺎن اﺻﻼح ﮐﯧی ﺑﻴﺎ ﳌﺒﻮل ﮐﯧی او ﺎﻧې ﺟﺎﻣﯥ ور اﻏﻮﺳﺘﻞ ﮐﯧی او وروﺳﺘﻪ ﻟﻪ ﻫﻐﻪ اړوﻧﺪ اﺗﺎق ﺗﻪ ﻟﯧدول ﮐﯧی. د ﻧﺎروﻏﺎﻧﻮ ﺧﻮراک: ﺷﺎﻣﻠﻮ ﻧﺎروﻏﺎﻧﻮ ﺗﻪ ﻟﻪ ﻣﻴﻨﻮ ﴎه ﺳـﻢ ﭘﻪ اوﻧ ﮐﯥ ﻠﻮر ﲇ ﻏﻮـﻪ، ﭼﯥ ﭘﻪ ﺗﺮﺗﯿﺐ ﴎه ﻳﻮه ورځ د ﺧﻮﳼ ﻏﻮﻪ، ﻳﻮه ورځ د ﭘﺴﻪ ﻏﻮﻪ، ﻳﻮه ورځ د ﭼﺮګ ﻏﻮــﻪ او ﻳﻮه ورځ ﻗﻴﻤﻪ ورﮐﻮل ﮐﯧی، دا رﻧﻪ ﻣﻮﺳــﻤﻲ ﺳـــﺎﺑﻪ، ﺗﺮﮐﺎری او ﻣﯧﻮه ﻫﻢ ﭘﻪ ﻣﻴﻨﻮ ﮐﯥ ﺷﺎﻣﻞ دی. د روا ﺣﺎﻟﺖ ﻣﻌﺎﻳﻨﻪ: د روا ﻧﺎروﻏﻴﻮ ﭘﻪ ﺗﺸـــــﺨﻴﺺ ﮐﯥ د ﻧﺎروغ د روا ﺣﺎﻟﺖ ﻣﻌﺎﻳﻨﻪ ډﯦﺮه اړﻳﻨﻪ او ﻣﻬﻤﻪ ده، روا ﺣﺎﻟﺖ ﻟﻪ ﻧﺎروغ ﴎه د ﺧﱪو ﮐﻮﻟﻮ ﭘــﺮ ﻣﻬﺎل ﺗـــﺮ ﴎه ﮐﯧی او ﻴﻨﯥ وﺧﺖ ﭘﻪ واټ ﮐﯥ د ﻧﺎروغ ﺎرﻧﯥ ﺗﻪ اړﺗﻴﺎ ﭘﯧـﻴی. د روا ﺣﺎﻟﺖ ﭘﻪ ﻣﻌﺎﻳﻨﻪ ﮐﯥ ﺑﺎﻳﺪ ﻻﻧﺪې ﮑﻲ ﭘﻪ ﻧﻈﺮ ﮐﯥ وﻧﻴﻮل ﳾ: ۱ ــ د ﻧﺎروغ ﺧﱪې ۲ ــ ﻋﺎﻃﻔﻪ ۳ ــ ﻣﺰاج ۴ ــ ﺗﻔﮑﺮ ۵ ــ ﻃﺒﻴﻌﺖ ﭘﻪ دې ﺑﺮﺧﻪ ﮐـﯥ ﺑﺎﻳﺪ ﻻﻧﺪې ﮑـﯥ ﭘﻪ ۶ ــ درک د ﻧﺎروغ ﻋﻤﻮﻣﻲ ﺑﻪ او ﮐﻩ وړﻩ: ﻧﻈﺮ ﮐﯥ وﻧﻴﻮل ﳾ. ﻴﻨــﯥ ﺎﻧــې ﻧﺎروﻏــ ﭘﻪ ﺧﺎص ﻋﻤــﺮ ﮐـــﯥ وی، ﻟﮑﻪ ۱ ــ ﻋﻤــﺮ: ﭘﻪ ﻟﻮړ ﻋﻤﺮ ﮐﯥ راﻣﻨﺘﻪ ﮐﯧی. Demen tia اوdepressio n د۲ ــ ﭘﺎﮐﻮاﻟﯽ او د ﺟﺎﻣﻮ اﻏﻮﺳــــــــــــــــــﺘﻠﻮ ﻃﺮز: ﻧـﺎروﻏﺎﻧﻮ ﺷﺨﴢ ﺣﻔﻆ اﻟﺼـﺤﻪ ﭘﻪ ﺧﺮاب ﺣﺎﻟﺖ ﮐﯥ Schizophernia وی، ﮐﺎﱄ ﻳــﯥ ﺧن ﴎ او ږﻳــﺮه ﻳــﯥ ﻧﺎ ﭘﺎﮐﻪ او ﻏ ﻣﻨﻈﻢ وی، ﺧﻮ ﺑــﺮ ﻧﺎروﻏﺎﻧﻮ ﺟﺎﻣﯥ او ﻇﺎﻫﺮی ﺑﻪ ﻟﻪ ﺣﺎﻟﺖ ﴎه ﺳـﻤﻮن ﻧﻪ Mania ﻋﮑﺲ د ﻟــــﺮی ﻟﮑﻪ د cogni tive impairmen t ﻟـــﺮی او ﻫﻐﻪ ﻧﺎروﻏﺎن، ﭼـــﯥ ﺑﻪ ﻟﺮی، د د ﺟﺎﻣﻮ اﻏﻮﺳـــــــــﺘﻠﻮ ﻳﻮ ډول ﺎﻧې ﻧﺎروﻏﺎن demen tia .ﺑﯧﻠﯥ ﭘﻪ ﺗﻮﻪ ﺗ ﮑﺘﻪ ﭘﻮرﺗﻪ او ﻏﻠﻄﯥ ﺗی د ﻣﺦ ﻇﺎﻫـﺮې ﺑﻪ ﻳﺎ ﯧـﺮه د ﻣـﺰاج ﻳﺎ ﺧﻠﻖ ﭘﻪ ۳ ــ د ﻣﺦ ﻣﻨﻈﺮه ﻳﺎ ﯧﺮه: اړﻩ ﻣﻌﻠﻮﻣﺎت ورﮐﻮی، ﻟﮑﻪ ژور ﺧﭙﺎن، د ﻧﺎروغ د ﺧﻮﻟﯥ ﮐﻨﺠﻮﻧﻮ ـــﮑﺘﻪ ﺧﻮا ﺗﻪ ﺗﺎو ﺷـــــﻮی وی او ﭘﻪ ﺗﻨﺪی ﻳﯥ اوږدې ﻮﻧﯥ ﻟﻴﺪل ﮐﯧی او د ﻳﺎ اﺿــﻄﺮاب ﻟﺮوﻧﮑﻮ ﻧﺎروﻏﺎﻧﻮ ﭘﻪ ﺗﻨﺪی ﮐﯥ ﻋﺮﺿـــﺎ ﻮﻧﯥ anxiety .ﻟﻴﺪل ﮐﯧی د ژور ﺧﭙﺎن درﻟﻮدوﻧﮑﻲ ﻧﺎروﻏﺎن ﺧﭙﻞ ﴎ posture :۴ ــ وﺿـﻌﻴﺖ ﻳﺎ ﻣﺨﯥ ﻟﻮر ﺗﻪ زوړﻧﺪ ﺳﺎ، ﻣﻀﻄﺮب ﻧﺎروﻏﺎن د ﭼﻮﮐ ﭘﻪ ﻏﺎړﻩ ﮐﯧﻨﻲ او ﻧﺎراﻣﻪ ﻣﻌﻠﻮﻣــــﯧی او ﻣﻌﻤﻮﻻ د ﺧﭙﻠﻮ ﮐﺎﻟﻮ، ﻧﻮﮐﺎﻧﻮ، او ﺎﻮ ﴎه ﻣﴫوف د ﻧﺎﺳـﺘﯥ ﭘﻪ ﺣﺎﻟﺖ ﮐﯥ ډﯦﺮ ﺑﺎ اﻋﺘده وی، ﺧﻮ ﺑﺮﻋﮑﺲ د ﻣﺎﻧﻴﺎ ﻧﺎروﻏﺎن او ﻓﻌﺎل وی او د ﺳﻴﮑﺰو ﻓﺮﻳﻨﻴﺎ ﻧﺎروﻏﺎن ﻋﺠﻴﺐ د ﻧﺎﺳﺘﯥ وﺿﻌﻴﺖ ﻟﺮی. د ژور ﺧﭙﺎن او ﺳـــﻴﮑﺰو ﻓﺮﻳﻨﻴﺎ Eye Contact: ۵ ــ د ﺳــﱰﻮ ﺎس ﻴﻨﯥ ﻧﺎروﻏﺎن د ﺳﱰﻮ ﺳﻢ ﺎس ﻧﴚ ﺳﺎﺗﻼی. د روا ﻧﺎروﻏﺎﻧﻮ ﻴﻨﯥ ﻋﻤﺪه او ﻣﻬﻢ اﻋﺮاض او ﻋﻼﻳﻢ: د وﯦﺮې ﭘﻪ ﻪ ﮏ ﭘﺎﺗﯥ ﮐﯧﺪل، د ﻏ ﭘﻪ :anxi ety ۱ ــ اﺿـــﻄﺮاب ﻳﺎ وړاﻧﺪې ﺣﺴــــــــﺎس واﻟﯽ، د ﺗﺨﺮﯾﺶ درﻟﻮدل، ﻧﺎ آراﻣﻲ، ﺧﺮاب ﻓﮑﺮی ﺮﮐﺰ، اﻧﺪﯦـــــﻤﻦ ﻓﮑﺮوﻧﻪ، د ﺧﻮﻟﯥ وﭼﻮاﻟﯽ، ﭘﻪ ﺑﻠﻊ ﮐﯥ ﺳﺘﻮﻧﺰې، ﭘﻪ ﺳــــﻴﻨﻪ ﮐﯥ ﻧﺎ آراﻣﻲ، ﭘﻪ ﻧﻬﺎﻳﺎﺗﻮ ﮐﯥ د ﺳــــﺘﻨﻮ ﭼﻮﺧﯧﺪل او د ﺧﻮب ﺑﯥ ﻧﻈﻤﻲ. د ژور ﺧﭙﺎن اﻋــﺮاض ﭘﻪ دوه ــﺮوﭘﻮﻧﻮ Dep ression : ژور ﺧﭙﺎن ﻳﺎ وﯦﺸﻞ ﺷﻮی : ﺧﭙﻪ ﻣﺰاج، د اړﻳﮑﻮ ﮐﻤﻮاﻟﯽ او ﮐﻤﻪ اﻧﺮژی اﻟﻒ ــ وﺻـــــــــﻔﻲ اﻋﺮاض: وﺻﻔﻲ اﻋﺮاض ﺑﻠﻞ ﮐﯧی. ﭘﻪ اﺷﺘﻬﺎء ﮐﯥ ﮐﻤـﺖ، د ﺧﻮب ﺗﺸــﻮش، د ب ــ ﻏ وﺻﻔﻲ اﻋﺮاض: ﻓﮑﺮی ﺮﮐﺰ او ﺗﺼﻤــﯿﻢ ﮐﻤﺖ، ﻣﻨﻔــﻲ ﻓــــﮑﺮوﻧﻪ، د ﺟﻨﴘ ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ ........ ﮐﻤﺖ، ﭘﻪ ﮐﺎر او ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ ﮐﯥ ﺳﺴﺘﻲ.