tartuNLP/wikipedia-smugri-20251201 huggingface dataset:
L'gov

L'gov () om Venäman lidn, lidnümbrik da raudtesol'm Kurskan agjan päivlaskmas. Se om agjan nellänz' lidn eläjiden lugun mödhe, L'govan rajonan administrativižeks keskuseks mugažo, ei mülü sihe.
Istorii.
Eländpunkt mainitase ezmaižen kerdan ph. Ipatijan jumalankodin aigkirjas vl 1152 "Ol'gov"-nimitusenke (). Lidnuz oli muretud 12. voz'sadan lopus i eile olmas pit'kan aigan. Vspäi 1571 "Gorodenskai-varjoičendsija" (ven. "Городенская сторожа") mainitase Venäman röunal, kaiči sidä kalaidajid heimoid vaste. Vll 1630−1764 vanhuskolaižiden jumalankodi oli olmas, i slabad senno sai makundan lidnan oficiališt statusad vl 1779 nügüdläiženke nimitusenke amuižen lidnan oiktastuseks. Kahten čuradusen raudted ristikoittas lidnas 19. voz'sadan lopuspäi: «Kijev — Voronež» i «Har'kov — Bränsk». Toižen mail'man sodan aigan lidn oli okkupiruidud nacistoil (27. reduku 1941 — 3. keväz'ku 1943).
L'gov šingotase elektrolaudoiden tegimel, sömtegimištol (sahartegim, maidkonservine kombinat, leibtegim), mugažo kombisömän edheotand, pilindedheotand i omblendfabrik ratas lidnas.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase Seim-jogen hural randal tobjimalaz ( 696 km pitte, Desnan hura ližajogi), 150 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Kurskhasai om 62 km päivnouzmha orhal, 83 km avtotel vai 76 km raudtel. Lähembaižed lidnad oma Ril'sk 41 km päivlaskmha orhal, 46 km avtotedme vai 65 km raudtedme, i Kurčatov 26 km päivnouzmha orhal, 39 km avtotedme vai 30 km raudtedme. Koume raudtestancijad: "L'gov-1-Kijevskii" lidnan suves, "L'gov-2"-sortiruindstancii lidnan päivlaskmaižel röunal, "Šerekino" pohjoižes.
L'gov om lidnümbrikon üks'jäine eländpunkt. Lidnankundan pind — 37,4 km².
Eläjad.
Vl 1939 lidnan ristitišt oli 7 732 eläjad. Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 21 453 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 25..26 tuhad eläjid vll 1967−1996 (26 523 rist. vl 1979). Ortodoksižen hristanuskondan kaks' jumalanpertid i časoun' oma olmas lidnas, vanhuskolaižiden jumalanpert'.
Rahvahad (2010): venälaižed — 97,7%, toižed rahvahad — 2,3%.
Professionaližen opendusen aluzkundad oma Kurskan bazine medicinine kolledž — L'govan filial i Kurskan montažan tehnikuman L'govan filial (ende profškol nomer 6).
Kurčatov (Venäma)

Kurčatov () om Venäman lidn da lidnümbrik Kurskan agjan keskuzpalan päivlaskmas. Se om agjan koumanz' lidn eläjiden lugun mödhe, Kurčatovan rajonan administrativižeks keskuseks mugažo, ei mülü sihe.
Istorii.
Eländpunktan aluz om pandud vn 1968 kevädel sauvomha da holitamha Kurskan atomelektrostancijad, necen kahesan külän-žilon sijas: Gluškovo, Starodubcevo, Pihtino, Tarasovo, Leonovo, Uspenskoje, Mäsnänkino, Zatolokino. Kätihe radnikžiloks vn 1971 22. päiväl tal'vkud nügüdläiženke nimenke Igor' Kurčatov-fizikantedomehen (1903−1960) muštoks. Kurčatovan rajonan keskuz vspäi 1977. Sai lidnan statusad vn 1983 25. päiväl sulakud.
Kurčatov šingotase Kurskan AES:al (elektrusen tehmine) da sen abuedheotandoil (sidä kesken holitišed i pol'fabrikatoiden kombinat), elektrotehnižen mašiništon tegimel, sömtegimištol (leibänkombinat, makaronfabrik).
Geografijan andmused.
Lidn sijadase Seim-jogen hural randpolel ( 696 km pitte, Desnan hura ližajogi), Kurskan vezivaradimen randal (21,5 km², se-žo kävutase AES:an uitoks-vilugoitimeks), 160 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Kurskan vezivaradim om lidnfartaliden pohjoižröunaks, raudte om suviröunaks.
Matkad Kurskhasai om 37 km päivnouzmha orhal, 46 km avtotel vai 48 km raudtel. Toine lähembaine lidn om L'gov 26 km päivlaskmha orhal, 39 km avtotedme vai 30 km raudtedme. "Kurčatov"-raudtestancii radab lidnan suvipäivlaskmas «Kursk — Voronež»-keskustal. Toine om "428nz' km"-raudteplatform suves, sen oficialitoi nimituz om Uspenk.
Tobmuz.
Kurčatov om lidnümbrikon üks'jäižeks eländpunktaks. Lidnümbrikon pind om 60,4 km², sidä kesken lidnfartaliden — läz kümned nellikkilometrad. Lidn jagase ühesaks mikrorajonaks.
Lidnan pämez' om sen Administracijan pämez'. Lidnümbrikon Duman ezimez' om Aleksei Suzdalev vn 2016 redukuspäi.
Eläjad.
Vl 1979 lidnan ristitišt oli 21 774 eläjad. Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 42 706 ristitud, vn 2021 — 40 318 ristitud. Kaik 38 776 eläjad oli lidnas vl 2017. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 48..49 tuhad eläjid vll 1996−2001 (49 100 rist. vl 2001).
Rahvahad (2010): venälaižed — 95,2 %, ukrainalaižed — 2,0 %, toižed rahvahad — 2,8 %.
Rahvahad (enamba 0,4 % vl 2021): venälaižed — 87,5 %, ukrainalaižed — 0,6 %, armenijalaižed — 0,4 %, toižed rahvahad — 2,4 %, rahvahuden ozutandata — 9,1 %.
Ortodoksižen hristanuskondan viž jumalanpertid oma saudud lidnas vspäi 1996.
Lapsiden opendusen aluzkundad oma severz'-se päivkodid, koume keskškolad (nomer 4, 5, 6), kaks' gimnazijad (nomer 1 i 2), licei (nomer 3), ehtal'ne škol, specialine (korrekcine) škol VIII toižendan, lapsiden sädamižen pert', čomamahtoiden škol, lapsiden da norišton sportškol. Professionaline openduz om neniden aluzkundoiden kaks' Kurčatovan filialad: Kurskan valdkundaline politehnine kolledž i Regionaline avol'jaine socialine tehnikum.
Sudž

Sudž () om Venäman lidn da lidnankund Kurskan agjan suvipäivlaskmas. Se om Sudžan rajonan administrativine keskuz.
Istorii.
Nügüdläižen eländpunktan aluz om pandud vl 1664 kuti lidnuz da lidn palanuden vl 1662 suren eländpunktan sijas, nimitihe jogen mödhe. Jogen nimituz korreliruib amuižindižidenke "śudhyati" «kätas irgeks» i "śuddhá" «ireg, puhtaz» sanoidenke. Sudž sai makundan lidnan oficiališt statusad vl 1779 vai vl 1785. Šingotihe torgovanoiden lidnaks i padanikoiden pramozlal. Toižen mail'man sodan aigan lidn oli okkupiruidud nacistoil (18. reduku 1941 — 3. keväz'ku 1943).
Sudž šingotase traktoragregatoiden tegimel, sömtegimištol (voikombinat, lihakombinat, spirttegim), gazanveimiden sol'meks, mugažo muit, villänpurnud i kombisötken tegim ratas lidnas.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase rajonan keskuzpalas, Sudž-jogen alajoksmusen molembil randoil ( 63 km pitte, Psölan oiged ližajogi, Dnepran hurapol'ne bassein), 135 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.
Matkad Ukrainhasai om ühesa kilometrad päivlaskmha orhal. Matkad Kurskhasai om 82 km pohjoižpäivnouzmha orhal, 92 km avtotel vai 136 km raudtel. Lähembaižed lidnad oma Sumad (Ukrain) 48 km suvipäivlaskmha orhal, 68 km avtotedme vai 120 km raudtedme, Ril'sk 60 km lodeheze orhal, 68 km avtotedme vai 70 km raudtedme, L'gov 50 km pohjoižhe orhal, 62 km avtotedme vai 60 km raudtedme, i Obojan' 70 km päivnouzmha orhal, 83 km avtotedme vai 220 km raudtedme.
"Sudž"-raudtestancii radab lidnan päivnouzmas vspäi 1910, se om jüguiden täht vaiše vspäi 2013.
Tobmuz.
Sudž om lidnankundan üks'jäižeks eländpunktaks. Lidnankundan pind — 4,24 km².
Lidnankundan tobmuden pämez' om sen Administracijan pämez'. Edeline Administracijan pämez' om Vladimir Djačenko (sügüz'ku 2018 — sügüz'ku 2023).
Eläjad.
Vl 1939 lidnan ristitišt oli 3 674 eläjad. Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 6 036 ristitud, rajonan kaks' ühesandest, vn 2021 — 5 127 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 12 800 eläjad vl 1913 i 8 tuhad eläjid vll 1996−1998.
Rahvahad (2010): venälaižed — 96,7 %, ukrainalaižed — 1,7 %, toižed rahvahad — 1,6 %.
Ortodoksižen hristanuskondan kaks' jumalanpertid oma kaičenus i avaitud lidnas: Jumalanmaman Katken (om saudud vll 1799−1828) i Eläban Eziauguižen Stroican da Sündun Voznesenjan (kivine variant om letud vodele 1812). Mugažo järedad jumalanpertid i Belogorskii-mez'jumalankodi ratas ezilidnas. Niiden ližaks Jumalanmaman Emäganpäivän i ph. Mikoi-arhangelan päjumalanpert' (1803−1955) ei ole kaičenus lidnas, rušihe pühäpertid savičuks.
Sudžan maižanduztehnikum i Sudžan čomamahtoiden kolledž oma lidnan professionaližen opendusen aluzkundoikš.
Dmitrijev (lidn)

Dmitrijev (), mugažo Dmitrijev-L'govskii () äjiš oficialižiš dokumentoiš, om Venäman lidn da lidnankund Kurskan agjan lodehes. Se om Dmitrijevan rajonan administrativine keskuz.
Istorii.
Eländpunkt mainitase ezmaižen kerdan aigkirjas 12. voz'sadal kuti lidnuz nügüdläiženke nimitusenke korktas vanoikahas tahos. Sai nimed Dmitrii Solunalaine-pühämehen oiktastuseks. "Dmitrijevskoje-žilo" oli tetab 18. voz'sadal (nüg. "Vanh Lidn-žilo" ani suvhe lidnaspäi, ven. "Старый Город"). Dmitrijev sai makundan lidnan oficiališt statusad vl 1779. Udesnimitihe Dmitrijev Svapal-lidnaks (ven. "Дмитриев-на-Свапе") vl 1784, vai Dmitrosvapsk. 19. voz'sadal lidn oli opendusen i torguindan sijaližeks keskuseks, tehtihe melradoid. Vspäi 1929 lidnan nimituz om eziauguine. Toižen mail'man sodan aigan lidn oli okkupiruidud nacistoil (8. reduku 1941 — 3. keväz'ku 1943).
Dmitrijev šingotase sömtegimištol (maidkombinat, leibänproduktoiden kombinat) i maižanduzrajonan keskuseks.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase rajonan keskuzpalas, Svap-jogen oiktal randal ( 197 km pitte, Seiman oiged ližajogi, Dnepran hurapol'ne bassein), 190 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Kurskhasai om 87 km suvipäivnouzmha orhal, 108 km avtotel vai 144 km raudtel. Lähembaižed lidnad oma Sevsk (Bränskan agj) 40 km päivlaskmha orhal vai 79 km avtotedme, i Železnogorsk 29 km pohjoižpäivnouzmha orhal, 35 km avtotedme vai 63 km raudtedme. "Dmitrijev-L'govskii-raudtestancii" radab lidnan päivlaskmas, «Bränsk — L'gov»-keskustal.
Dmitrijev om lidnankundan üks'jäine eländpunkt. Lidnankundan pind — 7,94 km².
Eläjad.
Vl 1939 lidnan ristitišt oli 7 536 eläjad. Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 7 728 ristitud, rajonan nell' ühesandest. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 10..11 tuhad eläjid vll 1979−2001 (11 200 rist. vl 1992). Ortodoksižen hristanuskondan kaks' jumalanpertid oma olmas lidnas.
Rahvahad (2010): venälaižed — 98,1%, toižed rahvahad — 1,9%.
Professionaližen opendusen aluzkund om Dmitrijevan maižanduztehnikum.
Železnogorsk (Kurskan agj)

Železnogorsk () om Venäman lidn da lidnümbrik Kurskan agjan lodehes. Se om agjan kahtenz' lidn eläjiden lugun mödhe, Železnogorskan rajonan administrativižeks keskuseks mugažo (vspäi 1965), ei mülü sihe.
Istorii.
Eländpunktan aluz om pandud oficialižeks grečan pöudol vn 1957 2. päiväl redukud "Oktäbr'skii-radnikžiloks" otmaha kävutamižhe raudkivendon löudmižsijad (tetas vspäi 1950). Udesnimitihe nügüdläižikš vn 1958 24. päiväl kezakud. Mülütihe radnikžilho kaht lähišt žilod i üht küläd. Žilo sai lidnan statusad vn 1962 28. päiväl semendkud. Vspäi 2008 nell' lähišt žilod i kaks' küläd oma lidnan palaks, ende mülüiba sen lidnümbrikho.
Železnogorsk šingotase sijaližen raudkivendon «Mihailovskii»-küllästamižfabrikal (kahtenz' surtte Venämas), erazvuiččen pakuitesen «GOTEK»-kompanijoil, sauvondmaterialiden pästandal (raudbetontegesed, savič), sömtegimištol (maidtegim, kalan edheotand).
Geografijan andmused.
Nell' pen't joged läbitadas lidnümbrikod: Čern' (37 km, lankteb Svap-jogehe, Seiman oigedpol'ne bassein), sen Rečic-ližajogi ( 23 km) i Räsnik-ližajogi (20 km), Rečican Pogarššin-ližajogi ( 12 km pitte). Lidn sijadase 220 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Lidnümbrik röunatab Orelan agjanke pohjoižes. Matkad Kurskhasai om 87 km suvipäivnouzmha orhal, 109 km avtotel vai 194 km raudtel. Lähembaižed lidnad oma Dmitrovsk (Orelan agj) 24 km lodeheze orhal vai 29 km avtotedme, i Dmitrijev 29 km suvipäivlaskmha orhal, 35 km avtotedme vai 63 km raudtedme. "Mihailovskii Kaivuz-raudtestancii" radab lidnan päivnouzmaižel röunal «Orel — L'gov»-keskustal. «Orel — Ukrainan röun»-avtote (A142-trass) om lidnan suvipäivnouzmaižeks röunaks.
Železnogorsk om lidnümbrikon üks'jäine eländpunkt. Lidnümbrikon pind — 114 km². Lidn jagase 15 mikrorajonaks. Pertišt sijadase lidnümbrikon lodehes tobjimalaz.
Eläjad.
Vl 1959 žilon ristitišt oli 1 897 eläjad. Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 95 049 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd' (2018). Ortodoksižen hristanuskondan Pühän Stroican päjumalanpert', Venäman kaikiden pühämehiden päjumalanpert', jumalanpert' i časoun' oma olmas lidnas, i kaks' jumalanpertid oma sauvomas.
Rahvahad (2010): venälaižed — 96,8%, ukrainalaižed — 1,7%, toižed rahvahad — 1,5%.
Professionaližen opendusen aluzkundad oma Železnogorskan kaivuzmetallurgine i politehnine kolledžad, Železnogorskan čomamahtoline i servisan da kommercijan tehnikumad.
Rossoš

Rossoš (, ) om Venäman lidn, lidnankund da transporttesol'm Voronežan agjan suvipäivlaskmas. Se om agjan kahtenz' lidn eläjiden lugun mödhe, Rossošin rajonan administrativine keskuz.
Istorii.
Eländpunktan aluz om pandud kuti slabad 17. voz'sadan keskes. Nimituz libub ukrainan "розсоха"-sanaspäi «sarak» (kahten jogen ühthejoksmuz), edel Sured sodad ukrainalaižed oliba enambuses Rossošin ristitištos. Raudte tuli sihe vl 1870, päraudtestancijan sauvuz om letud vl 1871. Rossoš sai lidnan statusad vl 1923. Toižen mail'man sodan aigan lidn oli okkupiruidud nacistoil, päzutihe vn 1943 vilukus.
Rossoš šingotase mineraližiden heretusiden tegimel, sauvondmaterialiden pästandal (mouckivi, savič), sömtegimištol (maidkombinat, sömkombinat, voitegim), mugažo vedimdepo radab lidnas. Slobodan ukrainan kul'turan jogavozne festival' oleli lidnas 2000-nzil vozil.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase rajonan keskuzpalan lodehes, Must Kalitv-jogen hural randal ( 162 km pitte, Don-jogen oiged ližajogi) sen huran Rossoš-ližajogen (70 km pitte) lanktendanno, 85 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.
Matkad Voronežhasai om 167 km pohjoižhe orhal, 210 km avtotel vai 214 km raudtel. Lähembaine lidn om Pavlovsk 49 km pohjoižpäivnouzmha orhal vai 75 km avtotedme. "Rossoš"-raudtestancii radab lidnan päivnouzmas «Voronež — Rostov Donal»-keskustal.
Tobmuz.
Rossoš om lidnankundan üks'jäižeks eländpunktaks. Lidnankundan pind — 59,06 km².
Lidnankundan tobmuden pämez' om sen Rahvahandeputatoiden nevondkundan ezimez'. Edeline lidnan pämez' om Eduard Markov (sügüz'ku 2015 — viluku 2021). Lidnan Administracijan pämez' om Vladimir Kobilkin vn 2018 vilukuspäi. Edeline Administracijan pämez' om Jurii Mišankov, radoi vn 2018 vilukuhusai.
Eläjad.
Vl 1939 lidnan ristitišt oli 17 200 eläjad. Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 62 865 ristitud, rajonan kaks' koumandest, vn 2021 — 60 879 ristitud. Vl 2017 lidnan ristitišt oli 62 884 eläjad. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 62..64 tuhad eläjid vll 1996−2020 (64 400 rist. vl 2001).
Rahvahad (2010): venälaižed — 84,6 %, ukrainalaižed — 12,9 %, toižed rahvahad i rahvahuden ozutandata — 2,5 %.
Ortodoksižen hristanuskondan seičeme pühäpertid oma kaičenus i saudud lidnas: Ill'a-endustajan päjumalanpert' (om saudud vll 2001−2006) i kuz' jumalanpertid. Niiden ližaks Ristan Zdviženjan jumalanpert' ei ole kaičenus.
Lapsiden opendusen aluzkundad oma severz'-se päivkodid, keskškolad nomer 1, 2, 6, 9, 10, 25, liceid nomer 4 i 11, čomamahtoiden škol, sportškol. Professionaližen opendusen aluzkundad oma Rossošin kaks' kolledžad (liha- da maidtegimišton, medicinine) i kaks' tehnikumad (himiž-mehanine, maižanduz- i sauvondtransportan), mugažo Gubernijan pedagogižen kolledžan filial.
Borisoglebsk

Borisoglebsk () om Venäman lidn da transporttesol'm Voronežan agjan pohjoižpäivnouzmaižes čogas. Se om agjan koumanz' lidn eläjiden lugun mödhe, Borisoglebskan lidnümbrikon administrativine keskuz.
Istorii.
Eländpunktan aluz om pandud vl 1698 (vai vl 1646 erasiden purtkiden mödhe) kuti "Novopavlovsk (Pavlovsk)" kaičemha tahondad kalaidajiden heimoiden londoišpäi. Vspäi 1704 om nügüdläiženke nimenke, šingotihe pumaterialan depoks Venäman laivišton sauvomižen täht Petr I carindan aigan, sid' nižun kazvatandal i jogivaldmoil. Sai makundan lidnan statusad vl 1779. Rahvahanikoiden sodan aigan Borisoglebsk oli toran objektaks. Vl 2008 ühtištadihe lidnad rajonanke i kätihe lidnümbrikoks.
Borisoglebsk šingotase mašinansauvomižen tegimil (himižen tegimišton täht, katil-mehanine, kivivoin da gazan samižen täht), ladimiden edheotandoil, sauvondmaterialiden pästandal (savič, gazuidud beton), sömtegimištol (amuine oludentegim, leibänproduktoiden kombinat, lihakonservkombinat), mugažo valamižtegim i pul'kiden edheotand ratas lidnas.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase lidnümbrikon päivlaskmaiženno röunanno, Hopr-jogen oiktal randpolel ( 979 km pitte, Don-jogen hura ližajogi) sen oiktan Voron-ližajogen ( 454 km pitte) lanktendanno, Voronan hural randal, 100 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.
Matkad Voronežhasai om 200 km päivlaskmha orhal, 224 km avtotel vai 350 km raudtel. Lähembaine lidn om Povorino 22 km suvhe orhal, 39 km avtotedme vai 26 km raudtedme.
"Borisoglebsk"-raudtestancii radab lidnan suvipalas «Lipeck — Volgograd»-keskustal. Kaks' avtotekeskust ristikoitas kudes kilometras lodeheze lidnaspäi: «Voronež — Saratov» (läbitab lidnan pohjošt) i «Tambov — Volgograd». Borisoglebsk-sodalendimport sijadase nelläs kilometras päivnouzmha lidnaspäi.
Tobmuz.
Kaik 23 žilod i üks' külä mülüdas lidnümbrikho Borisoglebskan ližaks. Lidnümbrikon pind — 1371 km².
Lidnümbrikon tobmuden pämez' om sen Duman ezimez'. Edeline Duman ezimez' om Aleksandr Kakorin, radoi vn 2016 redukuhusai. Lidnümbrikon Administracijan pämez' om Andrei Piščugin vn 2016 sulakuspäi.
Eläjad.
Vl 1939 lidnan ristitišt oli 52 900 eläjad. Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 62 865 ristitud, lidnümbrikon — 78 721 ristitud, vn 2021 lidnan — 60 687 ristitud. Kaik 62 669 ristitud elihe lidnas i 74 154 ristitud kaikes lidnümbrikos vl 2017. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 67..72 tuhad eläjid vll 1973−1998 i 2002−2005 (72 338 rist. vl 1989).
Rahvahad (2010): venälaižed — 97,2 %, toižed rahvahad — 2,8 %.
Ortodoksižen hristanuskondan kahesa pühäpertid oma kaičenus i saudud lidnas: Jumalanmaman «Znam»-jumalaižen päjumalanpert' (1869) i seičeme jumalanpertid. Niiden ližaks Spasan Toižetamižen päjumalanpert', kaks' jumalanpertid i kaks' časounäd ei ole kaičenus.
Lapsiden opendusen aluzkundad oma severz'-se päivkodid, keskškolad, lapsiden da norišton sportškol. Professionaližen opendusen aluzkundad oma Borisoglebskan kaks' kolledžad (medicinine, muzikaline) i nell' tehnikumad (teiden sauvondan, tehmišton i informacijan tehnologijoiden, maižandusen, tehnologiž-ekonomine), mugažo Voronežan, Krasnodaran i Moskvan üläopendusen aluzkundoiden nell' filialad.
Borisoglebsk (znamoičendad)

Borisoglebsk voib znamoita:
Buturlinovk

Buturlinovk () om Venäman lidn da lidnankund Voronežan agjan keskuzpalan päivnouzmas. Se om Buturlinovkan rajonan administrativižeks keskuseks da palaks.
Istorii.
Eländpunktan aluz om pandud vl 1740 kuti ukrainalaižiden slabad. Mainitase vn 1829 kartal "Petrovskoje / Buturlinovk"-nimitusidenke (), valdoičijan Buturlinov-rodun kanzannimen mödhe. Šingotihe nahksapkoiden tehmižel 19. voz'sadan keskespäi, tehtihe millionhasai paroid vodes da möihe kaikedme Venäman imperijadme. Slabad sai lidnan statusad vn 1917 17. päiväl heinkud. Vspäi 1993 sodaaviacijan polk baziruiše lidnan röunal.
Buturlinovk šingotase raudbetontegesiden edheotandal i sömtegimištol (leibproduktoiden kombinat, pühävointegim, lihakombinat, spirttegim, likörvintegim). Om ümbärtud maižanduzrajonal (podsolnušnikan i villän kazvatand, lihamaidživatvodind).
Geografijan andmused.
Lidn sijadase rajonan keskuzpalas, Osered'-jogen üläjoksmusen hural randal tobjimalaz ( 89 km pitte, Don-jogen hura ližajogi), 120 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.
Matkad Voronežhasai om 133 km lodeheze orhal, 180 km avtotel vai 220 km raudtel. Lähembaižed lidnad oma Kalač 54 km suvipäivnouzmha orhal vai raudtedme, 61 km avtotedme, i Pavlovsk 52 km suvipäivlaskmha orhal, 56 km avtotedme vai 59 km raudtedme. "Buturlinovk"-raudtestancii radab lidnan päivnouzmas sarakol «Povorino — Liski»-keskustaspäi.
Tobmuz.
Kaik koume žilod mülüdas lidnankundha Buturlinovkan ližaks: Zemledelec, Kruglii, Otradnoje, niiden ühthine ristitišt oli 96 eläjad vl 2010. Lidnankundan pind — 135,8 nellikkilometrad.
Lidnankundan tobmuden pämez' om sen Rahvahandeputatoiden nevondkundan ezimez'. Lidnan Administracijan pämez' om Aleksandr Golovkov vn 2018 elokuspäi. Edeline Administracijan pämez' om Jevgenii Dmitrenko, radoi vn 2018 semendkuhusai.
Eläjad.
Vl 1877 kaik 23 963 ristitud elihe slabadas, vl 1939 lidnan ristitišt oli 11 400 eläjad. Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 27 208 ristitud, lidnankundan — 27 304 ristitud, rajonan viž ühesandest, vn 2021 lidnan — 24 397 ristitud. Kaik 24 670 eläjad oli lidnas vl 2017. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 27 500 eläjad vl 1926 i 27..29 tuhad eläjid vll 1989−1998 (29 258 rist. vl 1989).
Rahvahad (2010): venälaižed — 97,3 %, čiganalaižed — 1,1 %, toižed rahvahad — 1,6 %.
Ortodoksižen hristanuskondan nell' pühäpertid oma kaičenus i saudud lidnas: Spasan Toižetamižen päjumalanpert' (1885−1893), koume jumalanpertid, völ üks' jumalanpert' om sauvomas.
Lapsiden opendusen aluzkundad oma seičeme päivkodid (nomer 1, 4, 5, 7..9, "Lesnaja skazka" «mecsarn»), nell' aluzškolad (nomer 1, 4, 7, 9), Buturlinovkan keskškol, lapsiden sädamižen pert', čomamahtoiden škol, sportškol. Professionaližen opendusen aluzkundad oma Buturlinovkan mehaniž-tehnologine kolledž, medicinine kolledž (ende medtehnikum) i Gubernijan pedagogižen kolledžan filial.
Bogučar

Bogučar () om Venäman lidn da lidnankund Voronežan agjan suves. Se om Bogučaran rajonan administrativine keskuz da pala.
Istorii.
Eländpunktan aluz om pandud vl 1704 kuti kozakišton slabad kaičemha tahondad. Slabad sai makundan lidnan statusad vn 1779 25. päiväl sügüz'kud. Šingotihe järedan kabjživatišton toštmižmöndal Venäman järedoihe lidnoihe, osttihe Donan sodavägiden agjas. Toižen mail'man sodan aigan lidn oli okkupiruidud nacistižen Germanijan sodavägil (10. heinku — 19. tal'vku 1942). Vll 1994−1998 sirtihe 10. tankdivizijad lidnha, i sen ristitišt ližadui znamasižešti.
Bogučar šingotase sömtegimištol (pühävointegim), ozrikkiven samižel i šebnän tehmižel.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase rajonan keskuzpalan pohjoižes, Bogučark-jogen hural randal tobjimalaz ( 101 km pitte, Don-jogen oiged ližajogi), kudes kilometras Donaspäi, 80 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.
Matkad Voronežhasai om 215 km lodeheze-pohjoižhe orhal vai 236 km avtotel. Lähembaižed lidnad oma Rossoš (raudtestancii) 76 km päivlaskmha-lodeheze orhal vai 99 km avtotel, Pavlovsk (raudtestancii) 65 km lodeheze-pohjoižhe orhal vai 71 km avtotedme, i Kalač (raudtestancii) 64 km pohjoižhe-pohjoižpäivnouzmha orhal vai 75 km avtotedme. «Don»-avtote (M4-trass) läbitab lidnan päivlaskmašt palad.
Klimat om ven. Voden keskmäine lämuz om +8 C°, kezakun-elokun +20..+22 C°, tal'vkun-uhokun −4..−5 C°. Paneb sadegid 500 mm vodes, enamba kezakus-elokus (50..60 mm kus).
Tobmuz.
Bogučar om lidnankundan üks'jäižeks eländpunktaks. Lidnankundan pind — 13,25 km².
Eläjad.
Vl 1931 kaik 8 200 ristitud elihe lidnas, vl 1939 lidnan ristitišt oli 4 300 eläjad. Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 11 811 ristitud, rajonan koume kümnendest, vn 2021 — 14 370 ristitud. Kaik 11 295 eläjad oli lidnas vl 2017. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli enamba 13 tuhad eläjid vll 1998−2009 (13 800 rist. vl 2003) i om vspäi 2021 (enamba 14 tuh. eläjid).
Rahvahad (2010): venälaižed — 94,1 %, ukrainalaižed — 2,2 %, armenijalaižed — 1,3 %, toižed rahvahad — 2,4 %.
Ortodoksižen hristanuskondan nell' pühäpertid oma saudud lidnas: kaks' jumalanpertid i kaks' časounäd.
Lapsiden opendusen aluzkundad oma päivkodid, keskškolad. Bogučaran äiprofil'ne kolledž (edel 2020. vot Voronežan tehmiž-gumanitarižen kolledžan filial) om lidnan professionaližen opendusen aluzkundaks.
Novohopörsk

Novohopörsk () om Venäman lidn da lidnankund Voronežan agjan päivnouzmas. Se om Novohopörskan rajonan administrativine keskuz da pala.
Istorii.
"Pristanskii"-lidnuden aluz oli pandud kozakištol 17. voz'sadan kahtendes polespäi. Se oli polttud vl 1709 Petr I-carin käskön mödhe toižiden mugoižiden lidnuziden kartte ühtnendas vasthalibundoiš taguiči. Nügüdläižen eländpunktan aluz om pandud mugažo Petr I-carin käskön mödhe vl 1710 kuti jogivaldmad, verf' i maine lidnuz kaičemha ümbrištod. Žilo sai makundan lidnan statusad vl 1779. «Liski — Povorino»-raudtekeskust mäneb ühtes kilometras suvhe lidnaspäi vspäi 1895.
Novohopörsk šingotase sömtegimištol (voitegim) i mecanümbriradajal kombinatal.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase rajonan päivnouzmas, Hopr-jogen oiktal randal (, Don-jogen hura ližajogi), 50..70 m korktusil jogen pindan päl, 140 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.
Matkad Volgogradan agjhasai om kaks'toštkümne kilometrad päivnouzmha orhal. Matkad Voronežhasai om 178 km päivlaskmha-lodeheze orhal vai 212 km avtotel. Lähembaižed lidnad oma Borisoglebsk 44 km pohjoižpäivnouzmha orhal vai 69 km avtotel, Povorino 45 km lodeheze-päivnouzmha-pohjoižpäivnouzmha orhal vai 52 km avtotedme, i Urüpinsk (Volgogradan agj) 43 km suvipäivnouzmha orhal vai 105 km avtotedme.
Tobmuz.
Nened 17 eländpunktad mülüdas lidnankundha Novohopörskan ližaks: lidnanvuitte Novohopörskii-žilo (7 686 rist. vl 2018) Novohopörsk-raudtestancijanke koumes kilometras päivlaskmha-suvipäivlaskmha lidnaspäi, 12 žilod, külä, raudtestancii i kaks' futorad. Lidnankundan pind — 599,7 km².
Lidnankundan tobmuden pämez' om sen Administracijan pämez', edel vn 2018 uhokud nevondkundan ezimez' oli lidnankundan pämehen. Edeližed lidnan Administracijan pämehed oma Dmitrii Ševela (uhoku 2023 — sulaku 2024), Vladimir Spesivcev (keväz'ku 2018 — uhoku 2023), Aleksandr Kalašnikov (tal'vku 2015 — uhoku 2018). Lidnan Rahvahandeputatoiden nevondkundan ezimez' om Ol'ga Dükova vn 2022 tal'vkuspäi. Edeližed lidnan nevondkundan ezimehed oma Vladimir Šapovalov (keväz'ku 2018 — tal'vku 2022), Vladimir Spesivcev (tal'vku 2017 — keväz'ku 2018), Petr Tolmačev (radoi vn 2017 tal'vkuhusai).
Eläjad.
Vl 1939 lidnan ristitišt oli 8 500 eläjad. Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 6 849 ristitud, rajonan seičemendez, lidnankundan — 7 177 ristitud, i 17 638 ristitud vl 2012 ühtištusen jäl'ghe lähižidenke kundoidenke, rajonan nell' ühesandest, vn 2021 lidnan — 5 948 ristitud. Kaik 6 188 ristitud elihe lidnas i 17 016 ristitud kaikes lidnankundas vl 2017. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli enamba kahesad tuhad eläjid vll 1939−1998 (8 900 rist. vl 1959).
Rahvahad (2010): venälaižed — 97,8 %, toižed rahvahad — 2,2 %.
Ortodoksižen hristanuskondan nell' pühäpertid oma saudud lidnas: Sündun Eläbzdusen päjumalanpert', kaks' jumalanpertid i časoun'.
Lapsiden opendusen aluzkundad oma päivkodid, Novohopörskan aluzškol, keskškol (nomer 2), gimnazii (nomer 1), lapsiden ližaopendusen «Principium»-keskuz, čomamahtoiden škol, lapsiden da norišton sportškol. Novohopörskan agrariž-ekonomine tehnikum om lidnan professionaližen opendusen aluzkundaks.
Ertil'

Ertil' () om Venäman lidn da lidnankund Voronežan agjan pohjoižes. Se om Ertilin rajonan administrativine keskuz, mülüb sihe.
Istorii.
Eländpunktan aluz om pandud vll 1891−1897 žiloks sauvomha da holitamha sahartegint, nimitihe jogen mödhe. Edel ut sauvondad Jertil-žilo (, mainitase vspäi 1698) oli tetab 17. voz'sadaspäi 20 km päivlaskmha nügüdläižes lidnaspäi, sen uz' nimituz om "Vanh Ertil"' (). Sahartegim radaškanzi vl 1897, se voz' lugese lidnan alusenpanendan oficialižeks. «Lipeck — Borisoglebsk»-raudtekeskust läbiti lidnad vl 1915. Rahvahanikoiden sodan aigan polttihe tegint, saudihe ut sahartegint vll 1931−1934 sijaliženke maižanduzbazanke. Kätihe Ertilid radnikžiloks vn 1938 4. päiväl tal'vkud, panihe sil-žo vodel rajonan keskuseks. Toižen mail'man sodan aigan lidn ei olend okkupiruidud nacistižen Germanijan sodavägil, no frontan pird mäni läz. Radnikžilo sai lidnan statusad vn 1963 1. päiväl uhokud.
Ertil' šingotase mašinansauvomižen (valamiž-mehanine tegim — mašiništ sömtegimišton i kivivointegimišton täht, kodvindmehanine tegim — varapalad sömtegimišton mašiništon täht), sömtegimištol (saharantegim, pühävoitegim, maidon edheotand, jauhkombinat) i mecan udessündutandan da melioracijan edheotandal.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase rajonan pohjoižes, ühtennimižen jogen molembil randoil ( 92 km pitte, Don-jogen hurapol'ne bassein), 140 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.
Matkad Tambovan agjhasai om koume kilometrad pohjoižhe i viž kilometrad päivnouzmha orhal. Matkad Voronežhasai om 112 km päivlaskmha orhal, 134 km avtotel vai 223 km raudtel. Lähembaine lidn om Žerdevk (Tambovan agj) 46 km päivnouzmha orhal, 84 km avtotedme vai 88 km raudtedme. "Ertil' "-raudtestancii radab lidnan pohjoižpalas, se om 31-kilometrižen sarakon lopstancijaks Tambovan agjan Mordovo-žilospäi ("Oboron"-stancii).
Tobmuz.
Kaik kahesa žilod mülüdas lidnankundha Ertilin ližaks. Lidnankundan pind — 196,58 km².
Lidnankundan tobmuden pämez' om sen Administracijan pämez'. Edeline lidnan pämez' om Aleksandr Prokudin (2002 — viluku 2021).
Eläjad.
Vl 1939 lidnan ristitišt oli 7 100 eläjad. Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 11 387 ristitud, lidnankundan — 12 996 ristitud, rajonan pol', vn 2021 lidnan — 10 024 ristitud. Kaik 10 410 ristitud elihe lidnas i 11 955 ristitud kaikes lidnankundas vl 2017. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 16 tuhad eläjid vl 1967 i 13..14 tuhad eläjid vll 1979−2001 (14 300 rist. vl 1992).
Rahvahad (2010): venälaižed — 98,5 %, toižed rahvahad — 1,5 %.
Ortodoksižen hristanuskondan kaks' jumalanpertid oma saudud lidnas: Jumalanmaman Iverižen jumalaižen (letihe vll 1991−1994) i ph. Serafim Sarovalaižen (om sätud vll 1999−2001).
Lapsiden opendusen aluzkundad oma päivkodid, keskškol. Borisoglebskan maižanduztehnikuman Ertilin filial om lidnan professionaližen opendusen aluzkundaks.
Povorino

Povorino () om Venäman lidn, lidnankund da raudtesol'm Voronežan agjan päivnouzmas. Se om Povorinon rajonan administrativine keskuz, mülüb sihe.
Istorii.
Eländpunktan aluz om pandud vl 1870 kuti raudtestancii da žilo senno, nimitihe lähižen Povorino (Roždestvenskoje) žilon mödhe. Kätihe radnikžiloks vl 1938. Se sai lidnan statusad vl 1954, kändihe rajonan keskuseks ühtenaigašti.
Povorino šingotase čulkfabrikal, sömtegimištol (saharankombinat) i raudten edheotandoil (vedimdepo).
Geografijan andmused.
Lidn sijadase rajonan keskuzpalan päivlaskmas, Hopr-jogen keskjoksmusen hural randal ( 979 km pitte, Don-jogen hura ližajogi), 115 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.
Matkad Volgogradan agjhasai om kuz' kilometrad suvhe orhal. Matkad Voronežhasai om 216 km päivlaskmha orhal, 248 km avtotel vai 320 km raudtel. Lähembaine lidn om Borisoglebsk 22 km pohjoižhe-lodeheze orhal, 39 km avtotedme vai 26 km raudtedme. "Povorino"-raudtestancii radab lidnan keskuzpalas, se om saudud «Liski — Balašov»- i «Lipeck — Volgograd»-keskustoiden ristikoičendal. Raudte jagab lidnad poleti, päivlaskmpolehe i päivnouzmpolehe.
Tobmuz.
Povorino om lidnankundan üks'jäižeks eländpunktaks. Lidnankundan pind — 37,03 km².
Lidnankundan tobmuden pämez' om sen Rahvahandeputatoiden nevondkundan ezimez'. Lidnan Administracijan pämez' om Mihail Bragin vn 2018 uhokuspäi.
Eläjad.
Vl 1939 žilon ristitišt oli 10 800 eläjad. Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 17 692 ristitud, rajonan pol', vn 2021 — 16 427 ristitud. Kaik 17 095 eläjad oli lidnas vl 2017. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 19..20 tuhad eläjid vll 1959−2001 (20 591 rist. vl 1970).
Rahvahad (2010): venälaižed — 95,2 %, toižed rahvahad — 4,8 %.
Rahvahad (enamba 0,4 % vl 2021): venälaižed — 91,0 %, čiganalaižed — 2,8 %, armenijalaižed — 0,6 %, tadžikalaižed — 0,6 %, uzbekad — 0,4 %, toižed rahvahad — 1,7 %, rahvahuden ozutandata — 2,9 %.
Ortodoksižen hristanuskondan Jumalanmaman Kazanin jumalaižen pühäpert' om saudud lidnas.
Lapsiden opendusen aluzkundad oma päivkodid, keskškolad. Liskin tehmištoliž-transportižen tehnikuman Povorinon filial om lidnan professionaližen opendusen aluzkundaks.
Nickelback

«Nickelback» ("Nikl'bak", «nikelikaz sel'g» anglijan kelespäi; "nickel" znamoičeb «vällišpä» saksan keles) om tutab mail'mas kanadine muzikgrupp. Edestab muzikad hardrok- da al'ternativ rok-stiliš, pajatab anglijan kelel.
Gruppan istorii.
Grupp om sätud vl 1995 Hann-lidnas, Al'bert-provincijas. Se sirdi Vankuverha ezmäižen al'boman pästandan jäl'ghe.
Scorpions

«Scorpions» ("Skorpionad") om tutab mail'mas saksalaine anglijankel'ne muzikgrupp. Edestab muzikad hardrok- da hevimetal-stiliš, pajatab anglijan kelel. Om olmas pol'voz'sadad jo rattemata.
Videnz' element

«Videnz' element» (, ) om francine torafil'm tedoližen fantastikan žanras, komedii paloin. Ezmäine ozutez oli vn 1997 7. päiväl semendkud Francijas Kannoiden festivalin ramuziš, Venämas — sen-žo voden 27. päiväl sügüz'kud.
Süžet.
Fil'm om prologanke. Evropine tedomez' abunikanke tedoidab amušt pühäpertid Egiptas vl 1914. Verazplanetalaižed tuldas Maha i tedotadas arboile, hö tahtoidas otta vident elementad — kaičenuzid pühäpertiš kivid sarkofaganke Ezmäižen mail'man sodan varun tagut. Neсe element om olmas toradamha Absolütišt Vihad vaste, Viha ozutase lämoišurun nägus kerdan vides tuhas vot galaktikan Man sektoras. Vl 2263 Viha ozutase.
Minun matk

«Minun matk» () om vn 2012 franciž-bel'gine fil'm-biografii. Ezmäine ozutez oli Francijas vn 2012 keväz'kul.
Fil'm starinoičeb Fransua «Cloclo» Klod-pajatajan da konferans'jen elos hänen tragižes pölištushesai 39-voččes igäs vn 1978 keväz'kul.
Fil'man muzik.
Todesine Fransua Klod pajatab kaikid pajoid fil'mas.
Sur' Boss

«Sur' Boss» (, virkand (kantonan dialekt) "Tong4 Saan1 Daai6 Hing1", (mandarin-dialekt) "Táng Shān Dà Xiōng"; ) om vn 1971 kitajine torafi'm, fil'mdand oli Honkongas i Tailandas. Ezmäine ozutez tegihe Honkongas vn 1971 23. päiväl redukud, vl 1973 ozutihe AÜV:oiš-ki.
Nece fil'm kändihe ezmäižeks sureks projektas Brüs Linke päroliš. Fil'm oli kaikiš satusekahambaks Honkongas sal'hiden mödhe 1971. vodel.
Lev (znamoičendad)

Lev voib znamoita:
Anželika (fil'm)

«Anželika» () om vn 2013 francine fil'm melodraman i ozaitelemižiden žanras.
Nece fil'm om fil'matud Ann da Serž Golon-kirjutajiden «Anželika, angeloiden markizanak»-romanan mödhe (1957), ezmäižen kirjoiden serijaspäi 17. voz'sadan melestehtud Anželika-čomačus. Roman om süvemb da informativižemb, personažiden äjad tegod da niiden motivacii oma toižed fil'mha rindataden. Se om toine ekranizacii, ezmäine tegihe vl 1964.
Ezmäine ozutez Francijas oli vn 2013 18. päiväl tal'vkud, Venämas — sil-žo vodel. Jätktusen scenarii oli vaumitud fil'male Ariel' Zeitun-režissöral, no se sai kommertišt kilt ozuteses, i ei olend tošt fil'mad.
Wind of Change

«Wind of Change» ("Vajehtusiden tullei") om Scorpions-muzikgruppan nellänz' pajo üks'toštkümnendes «Crazy World»-studijanal'bomas (1990). Ühtennimine singl om pästtud vn 1991 20. päiväl vilukud.
Originaline pajo om sätud anglijan kelel. Grupp äneti mugažo versijoid venän («Ветер перемен») i ispanijan («Vientos de Cambio») kelil.
Pajon anglijankel'ne tekst om kirjutadud vn 1989 gruppan matkan Moskvha jäl'ghe i zavodiše muga:
 I follow the Moskva
 Down to Gorky Park
 Listening to the wind of change
Problem (pajo)

«Problem» om Ariana Grande-pajatajan kahtenz' pajo kahtendes «My Everything»-studijanal'bomas (eloku 2014). Ühtennimine lid-singl al'bomaspäi om pästtud AÜV:oihe vn 2014 28. päiväl sulakud, päivän jäl'ghe toižihe maihe, videoklipan ezmäine ozutez tegihe sen-žo voden 30. semendkud.
Pajon tekst om sätud anglijan kelel. Kompozicijan muzikankirjutajad oma Maks Martin, Savan Koteča, Il'ja Salmanzade, Ametist Kelli i Ariana Grande. Originalan stilid oma danspop i R'n'B. Pajo om änetadud avstraližen Iggi Azalia-hiphoppajatajan ühtnendanke, mugažo Big Šon-reppajatajan än' om ottud kävutamižhe.
Singl sai platinstatusad mail'man äjiš šingotadud maiš. Vl 2018 enamba 1,1 mlrd kacundoid oli videoklipal Youtube-saital.
Exotic

«Exotic» ("Egzotine") om Prijanka Čopra-Džonas-aktrisan kahtenz' singl ühtennimiženke pajonke, Pitbull-reppajatajan ühtnendanke.
Originaline pajo om pästtud AÜV:oihe vn 2013 9. päiväl heinkud.
Pajon tekst om anglijan kelel da hindi-kelel paloin.
Pajole fil'mdihe videoklipad Majamiš.
Grover Karan Singh

Karan Singh Grover (; sünd. 23. uhoku 1982, Uz' Deli, Indii) om indijalaine TV- da kinoak'tor, model'.
Biografii.
Karan om sündnu Udhe Delihe, pandžabalaižiden sikhiden kanzha. Noremb vell' om Karanal. Lapsen hän kanzanke sirdi El' Hubar-lidnha (Saudan Arabii), sai školopendust lähižes Ed Dammam-lidnas. Radoi Šeraton-adivpertin ohjanduzkundas Omanas. Zavodi fil'mdandan kar'jerad televizijas vl 2004.
Mez' om naižiš koumanden kerdan vspäi 2016. Bipaša Basu om hänen nügüdläine ak, aktris. Heiden ezmäine laps', Devi Basu Singh Grover-tütär, om sündnu vn 2022 kül'mkus.
Grover akanke oma modan indižen Rocky S-dizaineran Brand RS-torguindznaman ezitajad. Akt'or om amerikaižen UM Motorcycles-kompanijan brendan modoks mugažo. Vl 2018 hän modelirui sobid "Lakme Fashion Week"-aigtegol.
Tuličud

Tuličud () om äivozne heinäsine kazmuz. Mülüb Grečanvuiččed-sugukundha ("Polygonaceae").
Leviganduz.
Kazvab Evropas i Azijas, Afrikan pohjoižes da Avstralijan päivlaskmas. Londuses voib löuta nituil, mecanröunoil, mecpallištoil, omaluižil al'pižhe vöhösai. Om ottud kul'turha mail'madme kut söm- i zell'kazmuz.
Valičeb neitraližid, nepsoid i vägekahid mahusid, ei navedi muiktoid sijid.
Ümbrikirjutand.
Jur' om lühüd, sarakoičese lujas, pidab 27 procenthasai dubindsubstancijoid. Kazmuz voib olda ühthe metrhasai kortte. Püštoiged tahkoikaz seikh nimitase "varzing:oks", lopiše löustkekahal änikusel. Muiktad lehtesed jurenno oma kožujad sömäks, kazdas pit'kil varzil. Lehtesen piduz vardeta om 15..20 sanimetrhasai, keskuzson' om znamasine. Seikhen lehtesed čereduišoiš.
Änikoiden muju oleleb ruskedvauvaz vai ruzav. Pohjoižes mapoliškos änikoičeb kezakus-heinkus. Äikerdoičese semnil tobjimalaz. Semned idüdas mahuses kerdalaz, mahuseta kaitas idümižmahtust severt-se vozid.
Kävutand.
Kävutadas südäivet heinäspäi tervehtamha cingad, revmatizmad, sibitest vaste. Voib kazvatada maižanduses. Slokosttäs — vaumitas ščid, möuvast, konserviruidas. Lehtesed paremboittas sömänsulatust. Tuličud oma kel'tud ristituile solvajehtusen murendusidenke.
Tuličud oma kožujad sötkeks kaikiden maižanduzživatoiden täht omaluižel, no ku lehm söi kazmust äjan, ka hänen maid hapneb teravas i ei sättu tehmaha argvoid.
Patel Dev

Dev Patel (; sünd. 23. sulaku 1990, Harrou, London, Sur' Britanii) om britanine fil'miden akt'or i kinoprodüser indiženke augotižlibundanke.
Biografii.
Dev om sündnu Londonan Harrou-boroho (rajonha). Hänen kazvatajad oma indiženke augotižlibundanke, gudžaratikel'žed, tuliba maha Kenijaspäi. Lapsessai sportazi, sid' ühtni borcuindan professionaližihe voibištelendoihe, thekvondon vön pidai.
Mez' zavodi fil'miden akt'oran kar'jerad vl 2006. Akt'or sai tetabut Malikan rolin jäl'ghe vn 2008 «Millioner truššoboišpäi»-fil'mas.
Patelin kodikeled oma anglijan kel' i gudžarati-kel'. Vll 2009−2014 besedoiči indiženke Frida Pinto-aktrisanke. Vspäi 2017 mez' besedoičeb avstraliženke Til'da Kobem-Hervi-aktrisanke ("Tilda Cobham-Hervey").
Shape of You

«Shape of You» ("Sinun kontur") om britanijalaižen Ed Širan-muzikantan nellänz' pajo koumandes studižes «÷»-al'bomas (3. keväz'ku 2017) da ühtennimine singl. Originaline pajo om pästtud vn 2017 6. päiväl vilukud ühteks kahtespäi lid-singlaks.
Pajon tekst om sätud anglijan kelel. Necen pajon toižed muzikankirjutajad oma Stiv Mek, Džonni MakDeid Kandi Burruss, Tameka Kottl, Kevin Briggs.
Anželika, angeloiden markizanak (fil'm)

Anželika, angeloiden markizanak () om vn 1964 francine ozaitelemižiden fil'm istoriženke alusenke. Nece fil'm om fil'matud Ann da Serž Golonan «Anželika, angeloiden markizanak»-romanan mödhe (1957). Ezmäine ozutez Francijas oli vn 1964 4. päiväl tal'vkud, NSTÜ:s — vl 1969.
Aziza

Aziza Abdurahimovna Muhamedova (, ; sünd. 10. sulaku 1964, Taškent, Uzbekistanan NST, NSTÜ) om nevondkundaline, uzbekalaine da venämalaine venäkel'ne pajatai.
Biografii.
Aziza om sündnu Taškent-lidnha. Om totariženke (maman polespäi), uzbekiženke da uiguriženke augotižlibundanke.
BTS

«BTS» (mugažo «Bangtan Boys» i vn 2017 heinkuspäi «Beyond The Scene», korejankel'žele muziktorgudele — «방탄소년단» "Pandan Sonöndan" «pul'kanvastaižed») om tutab suvikorejalaine muzikgrupp, kudamb edestab muzikad keipop- da džeipop-stiliš.
Istorii.
Ezmäižed ühtnijad oma ottud vll 2010 i 2011 «Big Hit Entertainment»-kompanijal. Eziauguine mülükund vajehtihe, i vodele 2012 kändihe nügüdläižikš. Gruppan aluz om pandud Seulha debütezinendaks vl 2013. Pol'vodes edel sidä gruppan ühtnijad sädaškanzihe kontaktoid fanatoidenke, varmitaškanzihe gruppan nimed Tvitteras, panihe kaverversijoid YouTube- i SoundCloud-saitoihe. RM, SUGA i J-Hope tegiba ezinendoid andergraundas edel gruppan sätandad.
Ezmäine rahvahidenkeskeine "2014 BTS Live Trilogy — Episode II: The Red Bullet"-tur oli vn 2014 redukus-tal'vkus nenidme valdkundoidme: Suvikorei, Japonii, Filippinad, Singapur, Malaizii, Tailand.
Kaikiš, kaikiš, kaikiš, kaikiš

Kaikiš, kaikiš, kaikiš, kaikiš () om nevondkundaline mul'tfil'm. Se om Vasilii Livanovan ezmäine fil'm.
Livanov Vasilii

Vasilii Borisovič Livanov (; sünd. 19. heinku 1935, Moskv, NSTÜ) om nevondkundaline i venämalaine akt'or, režissör, scenarist da kirjutai.
Biografii.
Vasilii om sündnu Moskv-lidnha, Boris-akt'oran sämižkanzha. Vozil 1966−1973 radoi mul'tfil'miden režissöran.
Čomamahton šingotai om naižiš kahtenden kerdan.
Gabbani Frančesko

Frančesko Gabbani (; sünd. 9. sügüz'ku 1982, Karrar, Italii) om italine pajatai da muzikankirjutai.
Biografii.
Frančesko om sündnu Karrar-lidnha, muzikantan da soitoiden laukan pidajiden kanzha. Lapsessai vändab barabanoil i gitaral, alaigäčul zavodi väta fortepjanol i basgitaral. Om pästnus keskškolaspäi kodimaižes lidnas. Radoi akustužen i scenižen tehnikanmehen. Karjeran zavodindas edesti muzikad blüz-, fank- i džaz-stiliš.
Pästab singloid vspäi 2011. Vl 2016 mez' ühtni Sanremo festivalihe i jäl'ghižel vodel oti vägestust siš. Vl 2017 hän ezini Italijad «Evrovizii»-konkursal, kus pajati «Occidentali's Karma»-pajon. Gabbani oti kudenden sijan finalas (334 čokkoint).
Nataša Korolöva

Nataša Korolöva (, ), todesine nimi om "Natalija Porivai" (, ; sünd. 31. semendku 1973, Kijev, Ukrainan NST, NSTÜ) om nevondkundaline i venämalaine pajatai ukrainiženke augotižlibundanke, aktris da biznesnaine. Venälaižen Federacijan arvostadud artist (2004).
Biografii.
Nataša om sündnu Kijev-lidnha, muzikantoiden kanzha. Ezmäine ezinend oli vl 1986 televizijan «Šire krug»-oigenduses (sana sanha «Levitagha rengazkund»).
Nügüd'aigan (vl 2017) Nataša om üks' kaikiš populärižiš Venäman pajatajišpäi, oleleb TV-oigendusiš da gastroliruib rattemata koncertiženke «Magija L...»-programanke. Eläb Majamiš paksus (AÜV).
Kanz.
Pajatai om lähtnu mehele kahtenden kerdan. Sergei Gluško om hänen nügüdläine mužik, akt'or da striptizankargaidai. Hänel om üks' poig: Arhip-poig (om sündnu vl 2002).
Kutun'jo Toto

Sal'vatore (Toto) Kutun'jo (; sünd. 7. heinku 1943, Fozdinovo, Toskan-agj, Italii — kol. 22. eloku 2023, Milan, Italii) oli italine pajatai da muzikankirjutai, edesti italijan kelel.
Biografii.
Toto om lühenduz Sal'vatore-nimespäi. Hän oli sündnu Fozdinovo-lidnha, sodamerimehen kanzha. Tat vändi torvel. Priha oti kävutamižhe necidä soitod lapsessai, iče openui väta bangsoitoil i akkordeonal. 19-voččehe ighäsai ezini bangsoitoil Italijan muzikgruppiš.
Vozil 1976−1980 Toto oli «Albatros»-gruppan solistan. Vl 1976 pajatai ühtni ezmäižen kerdan Sanremon festivalihe, i vl 1980 oti sen ühtent sijad «Solo noi»-pajonke. Vl 1990 hän ezini Italijad Evrovizii-konkursal, kus pajati «Insieme 1992»-pajon da sai vägestust.
Toto oli nainu, Karla oli hänen ak. Üks'jäine illegitimine Niko-poig om sündnu Totol vl 1989.
Vl 2019 Toto gastrolirui, Venämadme tobjimalaz.
Vintaž (znamoičendad)

Vintaž voib znamoita:
Šetti Šilpa

Šilpa Šetti (, , ; sünd. 8. heinku 1975, Bangalor, Karnatak-štat, Indii) om indijalaine aktris, bizneznaine, prodüser, enzne model' da kargaidai. Edestab rolid hindikel'žiš fil'miš tobjimalaz.
Biografii.
Šilpa om sündnu Bangalor-lidnha. Hänen kazvatajad — edheotajad, pakuitesen tegijad farmaceftižen tegimišton täht. Openui Mumbain üläškolas da kolledžas, oli školan voleibolan joukun kapitanaks. Zavodi kar'jerad reklaman modelikš. Šamita-sizar om Šilpal, radab aktrisan mugažo.
Vl 2005 Šilpa ezini «Big Brother»-TV-šous.
Kanz.
Vspäi 2009 om lähtnu mehele, Radž Kundra-biznesmenale. Heil om üks' poig: Viaan-poig (sünd. 2012).
Vavilonii (TV-serial)

«Vavilonii» (; nimituz rahvahidenkeskeižen torgusen täht — «Naižed ambicijoidenke») om braziline telenovell, TV-serial dram-žanras. Scenarijan tegii om Žilberto Braga, Rikardo Linjares da Žoao Šimenes Braga. Serialan prodüser — Dennis Karval'jo da Maria de Medicis.
Om 143 epizodad kaikes serialas, kaikutte om 50 minutad hätkte. Se läksi ekranoile Brazilijan «Rede Globo»-TV-verkos vn 2015 keväz'kul-elokul.
Hasan Šruti

Šruti Hasan (, , ; sünd. 28. viluku 1986, Madras, Tamil Nadu, Indii) om indijalaine pajatai, aktris da model'. Fil'mdase roliš hindi-, telugun i tamilan kelil, pajatab fil'miden pajod toižil-ki kelil.
Biografii.
Šruti om sündnu Madras-lidnha, Kamal Hasan-akt'oran da pajatajan i hänen Sarika-akan, Bollivudan aktrisan, kanzha. Tedoiži psihologijad Mumbaiš školan jäl'ghe, openui kursid Gollivudan Muzikantiden institutas. Fil'mzihe Tollivudan fil'miš vhesai 2012, sen jäl'ghe ühtneb Bollivudan fil'miden rolihe.
Akšara-sizar (sünd. 1991) om Šrutil, om aktris mugažo. Kazvatajad oma erigoitmižes vspäi 2004.
Tähtazmatk (fil'm, 2009)

«Tähtazmatk» () om vn 2009 AÜV:oiden i Saksanman torafil'm tedoližen fantastikan žanras. Nece fil'm om fil'matud ühtennimižen Tähtazmatk-serialan mödhe.
Aigan irdpoles

«Aigan irdpoles» (; nimituz rahvahidenkeskeižen torgusen täht — angl. "Time after time" «Kerd kerdan jäl'ghe») — om braziline TV-serial dram-žanras. Original om portugalijan kelel. Scenarijan tegii om Elizabet Džin. Serialan prodüser — Rogerio Gomes.
Om 161 epizodad serialas i 100 — rahvahidenkeskeižes versijas, kaikutte om 28..50 minutad hätkte. Se om lähtnu ekranoile, ozutihe sidä ezmäižen kerdan voden 2015 heinkuspäi vn 2016 vilikuhusai «Rede Globo»-TV-verkos.
Serial mülütab kaks' palad. Ezmäine om Kampobello ("Campobello") starinoičeb 19. voz'sadan armastusen istorijas, mel'heižed libudas erazvuiččiš seižusišpäi. Toine pala om "Belarrosa", sen tegend mäneb 150 vodes möhemba mi ezmäine pala.
Brežneva Vera

Vera Viktorovna Galuška (, ; kanzannimi oli mugažo "Kiperman" (ukr. "Кіперман") ezmäižes naimiželos (2006−2012); sünd. 2. uhoku 1982, Dneprodzeržinsk, Ukrainan NST, NSTÜ), om tetab Vera Brežneva-psevdonimanke (), — ukrainalaine da venämalaine pajatai, aktris, TV-vedai.
Biografii.
Vera om sündnu Dneprodzeržinsk-lidnha (nüg. Kamenskoje).
Vera oli «VIA Gra»-muzikgruppan solistan vozil 2003—2007, Konstantin Meladze oli sen ohjandajan.
Kanz.
Aktris om lähtnu mehele kaks' kerdad. Konstantin Meladze om hänen mužik vn 2015 redukuspäi. Hänel om kaks' tütärt: Son'a (om sündnu vl 2001) da Sara (om sündnu vl 2009).
Nightwish

«Nightwish» («toivotand öks» anglijan kelespäi) om tutab mail'mas suomalaine muzikgrupp. Edestab muzikad rokan simfonikmetal da pauermetal-stiliš, pajatab anglijan kelel tobjimalaz.
Grupp om sätud Kitee-lidnas (Pohjoine Karjal-agj) vl 1996.
Sting

Sting (mugažo anglijan kelel), todesine nimi om Gordon Mett'ju Tomas Samner (; sünd. 2. reduku 1951, Uollsend, Anglii, Sur' Britanii) om britanijalaine muzikankirjutai, pajatai, akt'or, vändai äjil soitoil (sidä kesken basgitar, saksofon), aktivist da hüvädtegii.
Biografii.
Gordon om sündnu Uollsend-lidnha Anglijan pohjoižpäivnouzmas, radajiden kanzha. Hänen mam oli klassiženke muzikaliženke opendusenke.
Vändab gitaral 10-voččes igäspäi. Ezineb vspäi 1971. Vozil 1976−1984 pajatai oli «The Police»-muzikgruppan solistan. Lähtendan jäl'ghe «The Police»-gruppaspäi zavodi solišt kar'jerad.
Mez' om naižiš kahtenden kerdan. Hänel kuz' last om olmas, kaks' ühtendes naindaspäi da nell' kahtendes naimiželospäi.