tartuNLP/wikipedia-smugri-20251201 huggingface dataset:
Jur'jev Pol'skii

Jur'jev Pol'skii (, harv. "Ю́рьев-Польско́й") om Venäman lidn da lidnankund Vladimiran agjan lodehližen palan pohjoižes. Se om Jur'jev Pol'skijan rajonan administrativine keskuz.
Istorii.
Eländpunktan aluz om pandud vl 1152 Jurii Dolgorukii-ruhtinasen käskön mödhe lidnuseks lidnan statusanke. Nimitihe lidnad Dolgorukijan nimen mödhe. Eziauguižešti mainitihe aigkirjoiš "Gürgev", "Gergev", ližazihe "Pol'skii" erištamha Tartuspäi (enččel "Jur'jev") i Ivanovon agjan Jur'jevecaspäi. Lidn oli penen Jur'jevan ruhtinazkundan keskusen vozil 1213−1340, oli Vladimiran ruhtinasiden poles, vspäi 1340 Moskvan ruhtinazkundan palaks. Oli mülünu Vladimiran gubernijha makundan lidnaks vspäi 1796.
Lidn eli lujas lämoipalos läbi vl 1871, sen jäl'ghe palanuded torguindrived oma udessaudud kivespäi. "Jur'jev Pol'skii"-raudtestancii radab vspäi 1898. Kaik 13 kanghiden edheotandad radoiba lidnas 20. voz'sadan augotišes.
Jur'jev Pol'skii šingotase elektromašiništon tegimel sidon sarakon täht, kanghiden «Avangard»-fabrikal (ribuikahad, meblin täht i kebnad kanghad), sömtegimištol (razvitoman maidon tegim, lihakombinat).
Geografijan andmused.
Lidn sijadase rajonan keskuzpalas, Kolokš-jogen molembil randoil (, Kläz'man hura ližajogi), maižanduzrajonan keskuses, 140 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.
Matkad Vladimiraspäi om kuz'kümne kilometrad lodeheze orhal vai 68 km avtotedme. Lähembaižed lidnad om Kol'čugino 30 km suvipäivlaskmha orhal vai avtotedme i Gavrilov Posad (Ivanovon agj) 28 km päivnouzmha orhal vai 42 km avtotel/raudtel.
Jur'jev Pol'skii om lidnankundan üks'jäižeks eländpunktaks.
Eläjad.
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 19 595 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 22 096 eläjad vl 1970 i 22 247 eläjad vl 1989.
Ortodoksižen hristanuskondan nened pühäpertid oma kaičenus i saudud lidnas: ph. Jurgii-vägestusenkandajan päjumalanpert' (1230−1234), Mikoi-arhangelan mez'jumalankodi i muzei (17. voz'sada, ühtennimine päjumalanpert' i koume jumalanpertid), Jumalanmaman Tulendan Nikonovskii-mez'jumalankodi (kaks' jumalanpertid), phh. Pedroin da Pauloin naižjumalankodi (19. voz'sada, jumalanpertinke, völ kaks' jumalanpertid tarbhaitas restavracijad), ph. Stroican päjumalanpert' i kuz' jumalanpertid.
Lapsiden opendusen aluzkundad oma päivkodid, keskškolad. Industrialiž-gumanitarine kolledž om lidnan professionaližen opendusen aluzkundaks.
Kameškovo

Kameškovo () om Venäman lidn da lidnankund Vladimiran agjan pohjoižes.
Istorii.
Eländpunktan aluz om pandud vl 1892 tekstil'fabrikan radnikžiloks. Kameškovo om Kameškovon rajonan administrativižeks keskuseks vspäi 1940, sen alusenpanendan aigaspäi Ivanovon agjaha. Vn 1944 elokun 14. päiväspäi panihe Vladimiran agjan alust, i sirdihe lidnad rajonanke sihe. Radnikžilo sai lidnan statusad vl 1951.
Kameškovo šingotase mehanižel tegimel, tekstil'fabrikal da lavakrepindoiden tegimel päedheotandoikš. Kompressorstancii radab «Alauz'lidn — Dmitrov»-gazanveimel.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase rajonan keskuzpalan pohjoižpäivnouzmas, tazangištol Kläz'm-jogen (kuz' kilometrad suvhe) i Naromš-jogen (kuz' kilometrad pohjoižhe) keskes, 100 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.
Lähembaine järed lidn om Kovrov, matkad sihesai om 25 km päivnouzmha avtotedme vai 20 km raudtedme. Matkad Vladimirhasai om 40 km suvipäivlaskmha.
Tobmuz.
Kameškovo om lidnankundan üks'jäižeks eländpunktaks, rajonan üks'jäine lidnankund.
Lidnankundan tobmuden pämez' om sen Deputatoiden nevondkundan ezimez'.
Eläjad.
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 13 103 ristitud, rajonan kaks' videndest, vn 2021 — 12 028 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli läz 15 tuhad eläjid vozil 1989−1998.
Ortodoksižen hristanuskondan Sündun Voznesenjan jumalanpert' om saudud vozil 1904−1906. Ph. Panteleimon-spravitajan kodijumalanpert' om avaitud rajonan läzundkodiš vspäi 2014.
Lapsiden opendusen aluzkundad oma severz'-se päivkodid, keskškol. Professionaližen opendusen aluzkundad ratas lähembaižiš lidnoiš.
Karabanovo (Vladimiran agj)

Karabanovo () om Venäman lidn da lidnankund Vladimiran agjan päivlaskmas, sen Aleksandrovan rajonas.
Istorii.
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan vl 1630, om nimitadud sodabajarišton ezitajiden, pidajan Karabanovad-kanzan mödhe. Vl 1846 Baranovad-torgovanad sauvoiba kudondfabrikad külänno. Vl 1871 raudte tuli külähä Aleksandrovaspäi i vedihe vagonoid hebovägel, vl 1893 ezmäine jonuz vedimenke ajoi küläs läbi. Radnikžilo sai lidnan statusad vl 1938.
Nügüd'aigan (vl 2022) puvillkombinat seižub radmata. «Spartak»-omblendfabrik radab lidnas (sobad magaduzsijiden täht i koditekstil').
Geografijan andmused.
Lidn sijadase rajonan suves, Hahkjogen randoil ( 60 km pitte, Kläz'man hurapol'ne bassein). Matkad Aleksandrov-rajonkeskushesai om ühesa kilometrad pohjoižhe.
Karabanovo om lidnankundan üks'jäine eländpunkt.
Eläjad.
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 14 868 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt oli 19 tuhad eläjid vl 1967.
Pühän Stroican jumalanpert' om ortodoksižen hristanuskondan pühäpert' lidnas, se oli saudud vozil 1876−1880, muretihe mantazole vl 1937, om udessündutadud vll 1991−2011.
Lähembaižed professionaližen opendusen aluzkundad ratas Aleksandrov-rajonkeskuses.
Transport.
Maršruttaksid oma kundaližtransportaks lidnas. "Karabanovo"-raudteplatform (oli stancijaks edel 2008. vot) om Moskvan raudten Surel renghal, sen «Aleksandrov — Orehovo-Zujevo»-pidustal.
Kol'čugino

Kol'čugino () om Venäman lidn da lidnankund Vladimiran agjan lodehes. Se om Kol'čuginon rajonan administrativine keskuz.
Istorii.
Eländpunktan aluz om pandud vl 1871 kut radnikžilo läz vas'kentegint. Se sai lidnan statusad vn 1931 20. päiväl keväz'kud.
Kol'čugino šingotase mujumetalltegesiden pästandal (mujumetalližtorved, metalližed kodiastjad), elektrotehnižel sarakol (elektrolikutimed i dizel'elektrostancijad, kabeläd), hobedaižtegesiden koumel tegimel, specialižiden ühthesuladusiden tegimel, raudbetonantegimel, sömtegimištol (leibänkombinat, lihakombinat, maidproduktad i jähine, kalapreservad), omblendfabrikal, meblin fabrikal (laudad da ištmed).
Geografijan andmused.
Lidn sijadase rajonan keskuzpalas, Pekš-jogen oiktal randal ( 127 km pitte, Kläz'man hura ližajogi, Volgan bassein), 175 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Vl 1977 Kol'čuginon vezivaradim om täuttud necil jogel, vedase ani pohjoižhe lidnaspäi.
Matkad Vladimirhasai om 74 km suvipäivnouzmha. Lähembaižed lidnad oma Jur'jev Pol'skii 29 km pohjoižpäivnouzmha orhal, 32 km avtol vai raudtel, Kiržač 35 km päivlaskmha-suvipäivlaskmha orhal vai 37 km avtotel, Aleksandrov 42 km päivlaskmha-lodeheze orhal vai 47 km mantedme.
Tobmuz.
Litvinovo-žilo (100 rist. vl 2021) da kahesa pen't küläd mülüdas lidnankundha Kol'čuginon ližaks. Lidnankundan pind — 40,72 nellikkilometrad.
Lidnankundan pämez' om Rahvahan deputatoiden nevondkundan ezimez'. Edeline lidnankundan pämez' om Jelena Savinova (reduku 2013 — reduku 2021). Lidnan erigoittud Administracii om tühjitadud vn 2018 uhokus, sen jäl'gmäine pämez' i likvidator oli Tat'jana Čeburova vn 2017 uhokuspäi.
Eläjad.
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 45 776 ristitud, lidnankundan — 46 236 ristitud. Kaik 43 543 eläjad oli lidnas vl 2017. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 47 100 eläjad vl 2003.
Rahvahad (lidnalaižed, enamba 0,4 % vl 2021): venälaižed — 89,1 %, tadžikalaižed — 2,9 %, armenijalaižed — 0,9 %, ukrainalaižed — 0,5 %, totarlaižed — 0,4 %, toižed rahvahad — 2,4 %, rahvahuden ozutandata — 3,8 %.
Ortodoksižen hristanuskondan seičeme pühäpertid oma kaičenus i saudud lidnas: Jumalanmaman Katken jumalanpert', Jumalanmaman Vladimiran jumalaižen jumalanpert' (om sauvomas), viž časounäd.
Lapsiden opendusen aluzkundad oma 19 päivkodid, kuz' keskškolad (nomerad 1, 2, 4, 5, 6, 7), čomamahtoiden škol, lapsiden da norišton sportškol. Kol'čuginon politehnine kolledž om lidnan professionaližen opendusen aluzkundaks.
Transport.
Avtobusad (ühesa maršrutad) da taksid oma kundaližeks transportaks lidnas.
Ühtennimine "Kol'čugino"-raudtestancii sijadase «Aleksandrov — Ivanovo»-raudtekeskustal.
Gorohovec

Gorohovec () om Venäman lidn Vladimiran agjan päivnouzmas. Lidn om Gorohovecan rajonan administrativine keskuz, mülüb sihe lidnankundaks.
Istorii.
Eländpunktan aluz om pandud vl 1168 lidnuseks Vladimiran da Suzdalin ruhtinazkundan röunal tehmaha londoid Volgan Bulgarijha. Se mainitase ezmäižen kerdan Lavrentijan aigkirjas vl 1239 kuti "Pühän Jumalanmaman lidn", kudambad anastajad poltiba. Edel socializman aigad lidnan metallanradoiden mastarid burlakoičiba valdkundadme, äi raudtesildoid om saudud heiden ühtnendanke.
Gorohovecan tegimišton edheotandad oma libutimiden da konvejeroiden tegim, stökoltegim, lihakombinat. Mecan i metallan ümbriradmižen cehad oma Gorohovecan kolledžan bazaks (Väznikan tehniž-ekonomižen kolledžan filial). 20. voz'sadal laivansauvomižen tegim oli olmas (3500 radnikad oleskeli). Kaikiš järedamb Evropas Gorohovecan artillerine poligon sijadase päivnouzmha lidnaspäi, agjoiden röunal.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase rajonan pohjoižpalas, Kläz'man oiktal randal, 80 m keskmäižel korktusel valdmeren pindan päl.
Matkad Vladimirhasai om 157 km päivlaskmha «Volg»-avtotedme (M7). "Gorohovec"-raudtestancii sijadase üks'toštkümnes kilometras suvipäivnouzmha lidnaspäi «Kovrov — Alauz'lidn»-raudtekeskustal, radab vspäi 1862.
Tobmuz.
Gorohovec om lidnankundan üks'jäižeks eländpunktaks. Lidnfartaliden pind om 13 km², kaiken municipalitetan — 14,75 km².
Edeline lidnankundan pämez' (Nevondkundan ezimez') om Jelena Romanova (sügüz'ku 2015 — reduku 2020). Lidnankundan Administracii om likvidiruidud vn 2020 redukule, Nina Beläkova radoi sen jäl'gmäižen pämehen vn 2015 redukuspäi.
Eläjad.
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 14 016 ristitud, rajonan ristitišton koume videndest. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 16 600 eläjad vl 1992.
Ortodoksižen hristanuskondan nell'toštkümne pühäpertid oma kaičenus lidnas: kaks' päjumalanpertid, seičeme jumalanpertid i viž časounäd. Koume jumalankodid (17. voz'sada) da Blagoveščenjan päjumalanpert' (1700) vedatadas turistoid, vl 2017 Gorohovec tuli UNESCO:n Mail'man jäl'gusen ezinimikirjuteshe. 1900-nziden voziden erižpertid čomitadas lidnad, ned oma puspäi Evropan modern-stilinke.
Lapsiden opendusen aluzkundad oma päivkodid, keskškolad.
Volgogradan agjan lidnad

Kaik om ühesatoštkümne lidnad () i 17 lidnanvuittušt žilod (ven. "посёлок городского типа") Volgogradan agjas.
Krasnoslobodsk

Krasnoslobodsk () om toponim. Se voib znamoita nenid Venäman lidnoid:
Dubovk

Dubovk () om Venäman lidn Volgogradan agjan keskuzpalan suves. Se om Dubovkan rajonan administrativižeks keskuseks da palaks.
Istorii.
14. voz'sadan Kuldaižen Ordan lidnan jändused (Vodänan lidneihut) sijadasoiš kahtes kilometras pohjoižhe Dubovkaspäi vezivaradimen randal.
Eländpunktan aluz om pandud kozakoil vl 1734 Venälaižen imperijan ohjastusen käskön mödhe elänzoitmaha da kaičemha tahondad ümbrištonke. Stanic kätihe posadaks vl 1785, sai lidnan statusad vl 1803. Dubovk oli torgovanoiden lidnaks, om kaičenus äi vanhid pertid heišpäi. 1860-nzil vozil saudihe raudted Caricinhasai, i lidnan znamoičend poleni, no se-žo tegimišt šingotihe. Ristitišt poleni Rahvahanikoiden sodan jäl'ghe i Caricinan lähembusen tagut. Suren voinan aigan lidn jäi nevondkundaližen, varaväged da sodagospitalid sijazisoiš lidnas.
Dubovk šingotase sömtegimišton keskuseks (villänpurnud, lihakombinat, leibtegim, mineraližen veden edheotand), mugažo punümbriradai tegim, gofriruidud kartonan pästandan kompanii i sauvondmaterialiden minikombinat ratas.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase Volgogradan vezivaradimen (Volgan) oiktal randal, Volgaveren ülüden päivnouzmaižil pautkil, 50 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.
Matkad Volgogradhasai om 37 km suvhe avtotedme vai mödvedhe, keskushesai — 52 km. Toine lähembaine lidn om Volžskii.
Tobmuz.
Dubovk om lidnankundan üks'jäižeks eländpunktaks. Lidnankundan pind — 409,83 km².
Lidnankundan tobmuden pämez' om sen Duman ezimez'. Lidnankundan Administracii om likvidacijan pordhal vn 2023 tal'vkuspäi, Vladimir Novičenko radoi sen jäl'gmäižen pämehen vn 2013 sügüz'kuspäi.
Eläjad.
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 14 347 ristitud, rajonan pol', vn 2021 — 14 779 ristitud. Kaik 14 165 eläjad oli lidnas vl 2017. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 18 203 eläjad vl 1913.
Ortodoksižen hristanuskondan kahesa pühäpertid oma kaičenus i saudud lidnas: Voznesenjan naižjumalankodi (Joann-endustajan jumalanpert' i nell' časounäd), kaks' jumalanpertid i časoun'. Niiden ližaks kaks' päjumalanpertid i kaks' jumalanpertid ei ole kaičenus.
Lapsiden opendusen aluzkundad oma koume nomeruidud päivkodid (nomer 3, 4, 7), koume keskškolad (nomer 1, 2, 3), lapsiden sädamižen keskuz, čomamahtoiden škol, lapsiden da norišton sportškol. Dubovkan zooveterinarine i pedagogine kolledžad oma lidnan professionaližen opendusen aluzkundoikš.
Frolovo

Frolovo () om Venäman lidn da lidnümbrik Volgogradan agjan keskuzpalas. Se om ümbärtud Frolovon rajonan territorijal, oli sen administrativižeks keskuseks vodhesai 2014.
Istorii.
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan "Ližinskii"-futoraks (, Ližin-kanzannimen mödhe) vl 1859, i "Frolov"-futoraks kahtes kilometras sišpäi. Vozil 1868−1871 saudihe raudted Caricinhasai läz nenid futorid, nimitihe stancijad jogen mödhe ("Arčad", nüg. "Arčed"). Žilo stancijanno šingotaškanzihe, lähižiden futoriden elo mugažo, i niiden territorii ühtenzoitihe aigan mändes. Nimitaškanzihe "Frolovo" vai "Frolovskii"-futor 20. voz'sadaspäi. Vl 1936 futor sai lidnan statusad, vl 1976 kätihe sidä lidnaks agjan alištusenke.
Frolovon ižandusen päsarakod oma sömtegimišt (pakuidud surmäd, jauhon, hel'pkiden da pudroiden tehmine), sauvond, raudteižandusen i gazanveimen kohenduz da holituz, sauvondmaterialiden pästand (lämuzizoläcii i metalližkonstrukcijad), kivivoin, londuseližen gazan, šebnän i mouckiven samine, mugažo terasen valamižtegim radab. «Sebruz»-gazanveimen kompressorstancii om läz lidnad.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase Arčed-jogen randoil ( 162 km pitte, Medvedic-jogen hura ližajogi, Donan hurapol'ne bassein), 110 m korktusel valdmeren pindan päl.
Matkad Don-jogehesai om 30 km suvhe, Volgogradhasai — 145 km suvipäivnouzmha avtotedme. Lähembaine lidn om Mihailovk 50 km lodeheze.
Tobmuz.
Frolovo om lidnümbrikon üks'jäižeks eländpunktaks.
Lidnümbrikon tobmuden pämez' om sen Administracijan pämez' vn 2019 kül'mkuspäi, ende oli Duman ezimez'. Vasilii Dankov radab Administracijan pämehen vn 2019 kül'mkuspäi. Edeline Administracijan pämez' om Igor' Lukjanskov, radoi vn 2019 kül'mkuhusai. Lidnümbrikon Duman ezimez' om Aleksandr Matuškin vn 2021 tal'vkuspäi. Edeližed Duman ezimehed oma Vasilii Melišnikov (kül'mku 2019 — tal'vku 2021), Vasilii Dankov (radoi vn 2019 kül'mkuhusai).
Eläjad.
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 39 449 ristitud, vn 2021 — 35 661 ristitud. Kaik 37 377 eläjad oli lidnas vl 2017. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 43 400 eläjad vozil 1996−1998.
Rahvahad (enamba 0,4 % vl 2021): venälaižed — 95,9 %, čiganalaižed — 0,8 %, armenijalaižed — 0,7 %, toižed rahvahad — 1,9 %, rahvahuden ozutandata — 0,7 %.
Ortodoksižen hristanuskondan viž pühäpertid oma saudud lidnas vspäi 1982: Sündun Jumalannägundan päjumalanpert' (om letud vodele 2009), Jumalanmaman Sündundan jumalanpert' (sätihe vll 1982−1983) i ph. Panteleimon-spravitajan jumalanpert' (saudihe vl 2001), kaks' časounäd.
Lapsiden opendusen aluzkundad oma kaks'toštkümne nimitadud da nomeruidud päivkodid (nomer 2, 4..6, 8, 10..12, 14..17), viž keskškolad (nomer 1, 3..6) kahtenke filialanke-aluzškolanke, ortodoksižen hristanuskondan gimnazii, lapsiden sädamižen keskuz, čomamahtoiden škol, ümbrikon sportškol. Frolovon biznesan kolledž om lidnan professionaližen opendusen aluzkundaks.
Transport.
Avtobusad oma kundaližeks transportaks lidnas da sen ümbrištos.
"Arčed"-raudtestancii () sijadase lidnan keskuzpalas. «Kaspii»-avtote (R-22 vai E119, Moskv — Astrahan') ümbärdab lidnad päivlaskmas.
Kalač Donal

Kalač Donal () om Venäman lidn Volgogradan agjan suvipäivlaskmas. Se om Kalačun rajonan i lidnankundan administrativine keskuz. Om sodahoštusen lidnan arvnimenke vspäi 2010.
Istorii.
Eländpunktan aluz om pandud vl 1708 kuti kozakoiden "Kalač"-futor. Vl 1862 saudihe raudted Caricinaspäi (Venäman kahtenz' raudte), i Kalač šingotaškanzihe torguindžiloks. Toižen mail'man sodan aigan Kalač oli okkupiruidud nacistižen Germanijan sodavägil vn 1942 1. päiväl sügüz'kud. Kätihe futorad radnikžiloks vn 1948 15. keväz'kud. Vn 1951 1. päiväl keväz'kud se sai lidnan statusad nügüdläiženke nimenke erištamha Voronežan agjan Kalač-lidnaspäi. Vl 1952 Volgan-Donan kanal mäni läz lidnad (jäl'gmäine šlüz edel Donad).
Kalačun Donal ižandusen päsarakod oma laivansauvomine da laivoiden kohenduz, turizm da sömtegimišt. Metalližkonstrukcijoiden tegim i mebel'fabrik oma saudud mugažo. 
Geografijan andmused.
Lidn sijadase Don-jogen kändman hural randal läz Cimlänskan vezivaradint (ani suvipäivlaskmha), 40 m keskmäižel korktusel valdmeren pindan päl.
Matkad Volgogradan röunhasai om 62 km päivnouzmha orhal, 72 km avtotedme.
Tobmuz.
Pen' Lebupert'-žilo (, 104 rist. vl 2017) mülüb lidnankundha Kalačun Donal ližaks. Lidnankundan pind — 74,2 km².
Edeline lidnan pämez' om Vladimir Krištal' (kezaku 2010 — heinku 2019).
Eläjad.
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 26 910 ristitud (kaikiš suremb ristitišt), rajonan nell' ühesandest, vn 2021 — 24 277 ristitud. Kaik 24 237 eläjad oli lidnas vl 2017. Vozil 2002−2013 lidnan ristitišt oli enamba 26 tuhad.
Ortodoksižen hristanuskondan nell' pühäpertid oma avaitud lidnas: ph. Mikulai-čudonsädajan kafedraline päjumalanpert' (om saudud vll 1990−2011), Mikulai-čudonsädajan i Sündun Eläbzdusen jumalanpertid, kaumžoman časoun'. Niiden ližaks koume jumalanpertid ei ole kaičenus.
Lapsiden opendusen aluzkundad oma severz'-se päivkodid, keskškolad. Professionaližen opendusen aluzkundad: tehnikum-internat ristituiden röunatud voimusidenke täht i profškol.
Transport.
Vspäi 1976 avtotesild ühtenzoitab Donan randoid. "Donskai"-raudtestancii om lopstancijaks «Volgograd — Kalač Donal»-keskustal.
Volgan da Donan kanalan agj sijadase ani suvhe lidnaspäi. Jogiport om saudud lidnas.
Kamišin

Kamišin () om Venäman lidn da lidnümbrik Volgogradan agjan pohjoižpäivnouzmas. Se om agjan koumanz' surtte lidn eläjiden lugun mödhe, mugažo Kamišinan rajonan administrativižeks keskuseks, ei mülü rajonha.
Istorii.
Nügüd'aigaižen eländpunktan aluz om pandud vl 1668 kuti lidnuz. 18. voz'sadan augotišespäi sen nimi oli "Dmitrijevsk", ph. Mitrein (Salonikilaižen) nimen mödhe. Vl 1780 se sai lidnan statusad nügüdläiženke nimenke. Om kaičenus äi torgovanoiden vanhid pertid.
Kamišinan ižandusen päsarakod oma valamiž-mehanine (gazkranad, montažinstrumentan zbrujad), stökoltaran i puvillkanghiden pästand, sömtegimišt (leibänkombinat, maidon edheotand, sömproduktoiden kombinat), mugažo valamiž-ferroühthesuladusiden tegim i omblendedheotand oma olmas.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase Volgaveren ülüdel, 50 m keskmäižel korktusel valdmeren pindan päl. Reljef om kukhikaz. Kamišin vedase Kamišink-jogensun randištol ( 10 km pitte), pidust' Volgogradan vezivaradimen (Volgan) oiktad randad 11 kilometras. Matkad Volgogradan röunhasai om 180 km suvipäivlaskmha, Saratovhasai — 194 km pohjoižhe. Nikolajevsk-lidn seižub Volgas päliči (vides kilometras), toine lähembaine lidn om Petrov Val 10 km päivlaskmha raudtel vai avtol.
Kamišin om lidnümbrikon üks'jäine eländpunkt, jagase läz 23 lidnanlaptaks.
Eläjad.
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 119 565 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt oli 127..129 tuhad vozil 1993−1998 i 2002−2003. Vl 2017 kaik 111 775 ristitud eliba lidnas.
Rahvahad (enamba 0,4% vl 2010, ozutadud rahvahudenke): venälaižed — 94,6%, ukrainalaižed — 1,4%, saksalaižed — 0,9%, armenijalaižed — 0,6%, totarlaižed — 0,5%, toižed rahvahad — 2,0%.
Ortodoksižen hristanuskondan nell' pühäpertid oma avaitud lidnas: ph. Mikulai-čudonsädajan kafedraline päjumalanpert' (1825) i koume jumalanpertid. Islaman pühäpert' om olmas.
Profopendusen aluzkundad oma Kamišinan industrialiž-pedagogine, politehnine, biznesan i medicinan kolledžad, Kamišinan tehnologine institut (Volgogradan valdkundaližen tehnižen universitetan filial), Volgogradan čomamahtoiden institutan filial, üläopendusen toižiden aluzkundoiden palakundad.
Lidnan Duman ezimez' om Vladimir Ponomaröv vn 2014 uhokuspäi. Edel vn 2018 redukud Duman ezimez' oli lidnümbrikon pämehen, sid' Administracijan pämez' kändihe lidnümbrikon pämeheks. Stanislav Zinčenko radab lidnan Administracijan pämehen vn 2014 keväz'kuspäi.
Transport.
Ühtennimine raudtestancii om lopstancijaks «Tambov — Petrov Val — Kamišin»-jonol vspäi 1894. Borodinan avtotesild ühtenzoitab Kamišinkan randoid (vanh lidn da uz' lidn).
Ehtatimed ujudas Volgas päliči jädumatomal pordol (järgeližešti 15. sulaku — 15. kül'mku), avtod il'mpölusel — tal'vel. Jogiport om lidnas.
Kotel'nikovo

Kotel'nikovo () om Venäman lidn Volgogradan agjas, suvipäivlaskmaiženno röunanno. Se om Kotel'nikovon rajonan administrativine keskuz da lidnankund.
Istorii.
Eländpunktan aluz om pandud vl 1897 kuti "Nikolajevskii"-žilo läz "Kotel'nikovskai"-raudtestancijad «Caricin — Sal'sk»-keskustal. 20. voz'sadan augotišespäi žilon nimi oli "Kotel'nikovskai"-stanic. Vspäi 1929 stanic kändihe "Kotel'nikovskii"-radnikžiloks. Vl 1955 radnikžilo sai lidnan statusad nügüdläiženke nimenke.
Kotel'nikovo šingotase leibäntegimel i sauvondmaterialiden tehmižel. Kaliisolan järed Gremäčinskii-küllästamižtegim om sauvomas läz lidnad.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase Aksai Kurmojarskii-jogen hural randal läz Cimlänskan vezivaradint (Donan bassein), 49 m keskmäižel korktusel valdmeren pindan päl.
Matkad Volgogradhasai om 190 km pohjoižpäivnouzmha avtotedme. Lähembaižed lidnad sijadasoiš Rostovan agjas: Volgodonsk 76 km päivlaskmha orhal vai 110 km avtotedme i Cimlänsk 130 km päivlaskmha avtotedme.
Klimat om läm' kuivahk. Voden keskmäine lämuz om +10,7 C°, kezakun-elokun +22,7..+25,7 C°, tal'vkun-uhokun −1,1..−3,7 C°. Paneb sadegid 385 mm vodes, läz tazomäras kuidme (28..48 mm kus).
Tobmuz.
Kotel'nikovo om lidnankundan üks'jäižeks eländpunktaks.
Lidnankundan tobmuden pämez' om sen Administracijan pämez'. Lidnan Rahvahandeputatoiden nevondkundan ezimez' om Svetlana Kuvikova vn 2009 sulakuspäi.
Eläjad.
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 20 428 ristitud, rajonan ristitišton viž ühesandest, vn 2021 — 22 016 ristitud. Kaik 20 381 eläjad oli lidnas vl 2017. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 20 800 eläjad vozil 1996−2001 i om nügüd'.
Ortodoksižen hristanuskondan ph. Serafim Sarovalaižen jumalanpert' om avaitud lidnas.
Lapsiden opendusen aluzkundad oma severz'-se päivkodid, nell' keskškolad (nomer 1..4), čomamahtoiden škol, lapsiden da norišton sportškol. Biznesan kolledž i profškol oma lidnan professionaližen opendusen aluzkundoikš.
Kotovo

Kotovo () om Venäman lidn da lidnankund Volgogradan agjan pohjoižes. Se om Kotovon rajonan administrativine keskuz da üks'jäine lidn.
Istorii.
Eländpunktan aluz om pandud vozil 1710..1720 kuti "Kotovo"-slabad, ezmäižen tulnuden elämižhe kanzan nimen mödhe. 1950-nzil vozil saudihe kivivoin samižen radnikžilod. Vl 1966 Kotovo sai lidnan statusad.
Kotovon ižandusen päsarakod oma londuseližen gazan ümbriradmine (Korobkovon tegim) i buraudamižmašiništon eksperimentaline pästand. Varuline tegimištzon sijadase kümnes kilometras lidnan röunaspäi, ühtenzoitase raudteverkonke. Sadas kivivoid da londuselišt gazad lidnan ümbrištos.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase Pen' Kazank-jogen randal ( 53 km pitte, Donan hurapol'ne bassein), 150 m keskmäižel korktusel valdmeren pindan päl.
Matkad Volgogradhasai om 180 km suvhe orhal vai 225 km avtotedme. Lähembaine järed lidn om Kamišin, 55 km suvipäivnouzmha avtotedme.
Tobmuz.
Kotovo om lidnankundan üks'jäižeks eländpunktaks. Lidnankundan pind om 41,62 km².
Lidnankundan tobmuden pämez' om sen Administracijan pämez'. Edeližed lidnan pämehed oma Sergei Lesničenko (tal'vku 2021 — keväz'ku 2023), Vasilii Golosov (eloku 2020 — kül'mku 2021), Miron Pjankov (uhoku 2018 — heinku 2020), Svetlana Kalinina (sügüz'ku 2015 — tal'vku 2017). Lidnan Duman ezimez' om Irina Novomlinova vn 2018 sulakuspäi. Edeline Duman ezimez' om Viktor Kitlär (kezaku 2016 — sulaku 2018).
Eläjad.
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 24 115 ristitud, rajonan ristitišton kaks' koumandest, vn 2021 — 21 028 ristitud. Kaik 22 450 eläjad oli lidnas vl 2017. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 28 600 eläjad vl 2000.
Ortodoksižen hristanuskondan ph. Mikoi-arhangelan pühäpert' om avaitud lidnas, letihe vl 1791.
Lapsiden opendusen aluzkundad oma kuz' päivkodid, viž keskškolad (nomer 1, 2, 3, 4, 6), čomamahtoiden škol, lapsiden da norišton sportškol. Kotovon tegimištoliž-ekonomine tehnikum om lidnan professionaližen opendusen aluzkundaks.
Krasnoslobodsk (Volgogradan agj)

Krasnoslobodsk () om Venäman lidn Volgogradan agjan suves. Se om Volgogradan päivnouzmaine ezilidn, mülüb Volgogradan lidnaglomeracijha (1,4 mln. rist.). Lidn rajonan alištusenke om lidnankundan keskuseks Keskmäižen Ahtuban rajonas, sen kaikiš suremb eländpunkt da üks'jäine lidn.
Istorii.
Eländpunktan aluz om pandud vl 1870 kuti "Bukatin-futor", ezmäižen tulnuden elämižhe kanzan nimen mödhe. Vl 1923 futor nimitaškanzihe "Rusttaks Slabadaks" ("Rusked Slabad" — ). Vl 1938 slabad' kändihe radnikžiloks. Vl 1955 Rusked Slabad sai lidnan statusad nügüdläiženke nimenke.
Ei ole surid edheotandoid lidnas, privatine leibänedheotand radab. Krasnoslobodsk om kottedžpertišton rajon. Ende laivansauvomižen tegim, kalategim i kaks' mebel'fabrikad oliba lidnas.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase Volg-jogen hural randal, se om vastrand Volgogradaspäi. Matkad Volgogradhasai om üks' kilometr päivlaskmha, Keskmäine Ahtub-radnikžilhosai (rajonkeskuz) — 24 km päivnouzmha avtotedme. Volgogradan avtotesild ühtenzoitab jogen randoid vspäi 2009.
Kaks' pen't žilod mülüdas lidnankundha Krasnoslobodskan ližaks. Lidnankundan pind om 66,19 km².
Eläjad.
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 15 998 ristitud, lidnankundan — 17 254 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 19 tuhad eläjid vozil 1957 i 1967. Vl 2017 kaik 17 405 ristitud elihe lidnas i 18 786 ristitud kaikes lidnankundas.
Ortodoksižen hristanuskondan kaks' jumalanpertid oma avaitud lidnas: Mikulai-čudonsädajan (vspäi 2003) i Eläban Eziauguižen Stroican (vspäi 2007).
Volgogradan vezitransportan tehnikuman Krasnoslobodskan filial (ende proflicei Aleksandr Nevalaižen nimed) om lidnan professionaližen opendusen aluzkundaks.
Edeline lidnankundan pämez' om Vladimir Surkov (2016−2020).
Leninsk (Volgogradan agj)

Leninsk () om Venäman lidn da lidnankund Volgogradan agjan suvipäivnouzmas. Se om Leninskan rajonan administrativine keskuz.
Istorii.
Eländpunktan aluz om pandud vl 1776 tehmaha šuukkanghid. Vl 1802 pühästihe jumalanpertid (oficialine alusenpanendan dat), i tetaškanzihe küläd kuti "Prišib"-žilo. Vl 1919 se sai lidnan statusad nügüdläiženke nimenke. Vl 1942 oli Rusttan armijan varastuzbazaks.
Leninsk om maižanduzrajonan keskuseks. Lidnan edheotandad: mašiništ veden- i gazanveimiden täht, sömtegimišt (paštandsija, maploduiden konservtegim), villänpurnud, tipografii.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase Ahtub-jogen hural randal (Volgan hijam), mail'man valdmeren tazopindal (0 m).
Matkad Volgogradhasai om 49 km päivlaskmha, Astrahanin agjan röunhasai — läz 20 km suvipäivnouzmha orhal. Lähembaižed lidnad oma Volžskii 38 km lodeheze i Znamensk (Astrahanin agj) 45 km päivnouzmha kaikil teil. Ühtennimine "Leninsk"-raudtestancii radab «Volgograd — Vladimirovk»-keskustal vspäi 1884.
Tobmuz.
Leninsk om lidnankundan üks'jäižeks eländpunktaks.
Lidnankundan pämez' om sen Administracijan pämez'. Edeližed lidnankundan pämehed oma Oleg Nekrasov (tal'vku 2005 — heinku 2019) i Daniil Semenkov (reduku 2019 — sulaku 2022). Lidnan Deputatoiden nevondkundan ezimez' om Irina Čurzina vn 2019 redukuspäi. 
Eläjad.
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 15 504 ristitud (kaikiš suremb Rahvahanikoiden sodan jäl'ghe), rajonan pol', vn 2021 — 13 391 ristitud. Kaik 15 149 eläjad oli lidnas vl 2017. Kaikiš suremb istorine lidnan ristitišt oli 25 380 eläjad vl 1914.
Ortodoksižen hristanuskondan ph. Andrei Rublövan jumalanpert' om avaitud lidnas.
Lapsiden opendusen aluzkundad oma viž päivkodid (nomer 1, 3, 4, 5, 7), kaks' keskškolad (nomer 1 i 3), čomamahtoiden škol, LNSŠ (lapsiden i norišton sportškol). Leninskan agrotegimištoline tehnikum i Volgogradan biznesan institutan filial oma lidnan professionaližen opendusen aluzkundoikš.
Mihailovk (lidn)

Mihailovk () om Venäman lidn Volgogradan agjan lodehes. Se om agjan nellänz' lidn eläjiden lugun mödhe, Mihailovkan lidnümbrikon (edel 2012. vot — rajonan) administrativine keskuz, mülüb sihe.
Istorii.
Nügüd'aigaižen eländpunktan aluz om pandud vl 1762 Medvedic-jogen hural randal kuti "Mihail Sebräkovan slabad", "Mihailovk" lühüdaks, polknikan-alusenpanijan nimen mödhe. Vl 1948 Mihailovk sai lidnan statusad.
Mihailovkan ižandusen päsarakod oma sauvondmaterialoiden pästand (cement, raudbetontegesed, savič, azbesttorved) da sömtegimišt, mugažo pörkičimiden tegim da mebel'fabrik oma saudud.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase Medvedic-jogen oiktal randal (Donan ližajogi), 83 m keskmäižel korktusel valdmeren pindan päl.
Matkad Volgogradhasai om 178 km suvipäivnouzmha orhal vai 192 km avtotedme. Lähembaine lidn om Frolovo 50 km suvipäivnouzmha.
Tobmuz.
Mihailovk jagase kümneks lidnanlaptaks.
Edeline lidnümbrikon pämez' om Sergei Fomin (reduku 2017 — uhoku 2021).
Eläjad.
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 59 132 ristitud, vspäi 2013 — lidnümbrikon ristitišton kaks' koumandest. Vll 1979−2018 lidnan ristitišton lugu oli stabiline, vajehtihe 58..60 tuhad röunoiš (60 034 rist. vl 2002).
Ortodoksižen hristanuskondan nell' jumalanpertid oma kaičenus i saudud lidnas.
Kaik kuz' professionaližen opendusen aluzkundad ratas lidnas: Sebräkovon tehnologine tehnikum, Mihailovkan professionaliž-pedagogine kolledž, biznesan kolledž, Volgogradan medicinižen kolledžan filial i kaks' Volgogradan universitetoiden filialad.
Transport.
Avtobusad oma kundaližeks transportaks lidnas da sen ümbrištos. Erine avtobusstancii om tranzitavtobusoiden täht.
"Sebräkovo"-raudtestancii sijadase «Volgograd — Povorino (Voronežan agj)»-keskustal vspäi 1870.
Nikolajevsk (Volgogradan agj)

Nikolajevsk () om Venäman lidn da lidnankund Volgogradan agjan pohjoižpäivnouzmas. Se om Nikolajevskan rajonan administrativine keskuz.
Istorii.
Eländpunktan aluz om pandud vl 1747 kuti "Nikolajevskai-slabad" (). Kätihe sidä radnikžiloks vl 1936. Vl 1957 žilo oli sirtud udhe sijha vezivaradimen sauvondan tagut. Žilo sai lidnan statusad kümnes vodes päliči, vl 1967.
Nikolajevsk šingotase maižandusen rajonan keskuseks, argvoikombinat radab.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase Volgogradan vezivaradimen (Volgan) hural randal, 50 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Kamišin-lidn om vezivaradimen vastrandal (vides kilometras). Erižed ehtatimed ratas jüguiden i passažoroiden täht kezaaigan. Lähembaine avtotesild Volgas päliči radab Volžskii-lidnas 167 km suvhe. Matkad Volgogradhasai om 162 km suvipäivlaskmha orhal, 179 km avtol vai 190 km jogedme.
Nikolajevsk om lidnankundan üks'jäine eländpunkt. Lidnankundan pind — 271,58 km².
Eläjad.
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 15 075 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt oli enččes slabadas vozil 1904−1914 (27..30 tuh. eläjid), lidnas — vozil 1989−2003 (ümbri 16 tuhas ristituid). Vl 2017 kaik 13 840 ristitud elihe lidnas.
Ortodoksižen hristanuskondan Eläban Eziauguižen Stroican jumalanpert' om saudud lidnas vll 2001−2011.
Profškol nomer 44 i Žirnovskan kivivoitehnikuman filial oma professionaližen opendusen aluzkundoikš Nikolajevskas.
Lidnan erine Administracii om likvidiruidud vn 2020 uhokule, Aleksandr Makeev oli sen pämehen (reduku 2009 — uhoku 2020). Rajonan Administracii tegeb sen velgusidme, Makeev jätktab radod lidnankundan pämeheks (Deputatoiden Nevondkundan ezimez') vn 2020 vilukuspäi.
Novoanninskii

Novoanninskii () om Venäman lidn da lidnankund Volgogradan agjan lodehes. Se om Novoanninskijan rajonan administrativine keskuz.
Istorii.
Eländpunktan aluz om pandud vl 1872 kuti "Samsonovskii-futor" läz Filonovo-raudtestancijad. Vl 1918 udesnimitihe futorad "Novo-Annenskai-stanicaks". Vl 1936 se kätihe "Novo-Annenskii-radnikžiloks". Vl 1956 radnikžilo sai lidnan statusad nügüdläiženke nimenke.
Novoanninskijan ižandusen päsarakod oma sömtegimišt (pühävoin tegim, pühävoinümbriradai tegim, lihakombinat, leibtegim) da elektromedicinižladimišton pästand. Ende valamižmehanine tegim i savičun tegim radoiba mugažo.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase Buzuluk-jogen hural randal ( 314 km pitte, Hopran hura ližajogi, Donan bassein), 87 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. "Filonovo"-raudtestancii om «Volgograd — Povorino (Voronežan agj)»-keskustal vspäi 1870. Matkad Volgogradhasai om 254 km suvipäivnouzmha «Kaspii»-avtotedme (R22, edel 2018. vot M6), kudamb ümbärdab lidnad ani päivlaskmaspäi, vai raudtedme. Lähembaižed lidnad oma Mihailovk 75 km suvipäivnouzmha avtol i Urüpinsk 55 km lodeheze orhal.
Klimat om ven kontinentaline. Voden keskmäine lämuz om +6,9 C°, kezakun-elokun +19,9..+21,8 C°, tal'vkun-uhokun −5,4..−9 C°. Paneb sadegid 453 mm vodes, enamba kezakus-heinkus (46..51 mm kus), vähemba uhokus-keväz'kus (25 mm kus).
Pen' Novoanninskijan maižanduztehnikuman učhozan žilo (kahesa ristitud vl 2017) mülüb lidnankundha Novoanninskijan ližaks. Lidnankundan pind — 63,31 km².
Eläjad.
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 17 912 ristitud, lidnankundan — 17 920 ristitud, rajonan pol'. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli enamba 20 tuhad vozil 1967−2001 (20 932 rist. vl 1979). Vl 2017 kaik 16 436 ristitud eliba lidnas.
Ortodoksižen hristanuskondan kaks' pühäpertid oma avaitud lidnas: ph. Feofan-eriželäjan jumalanpert' (om saudud vll 2000−2017) i Jumalanmaman Emäganpäivän časoun'.
Novoanninskijan maižanduzkolledž om lidnan professionaližen opendusen aluzkundaks.
Edeline lidnan pämez' (Administracijan pämez') om Aleksandr Türin (reduku 2011 — sulaku 2021).
Pallasovk

Pallasovk () om Venäman lidn da lidnankund Volgogradan agjan pohjoižpäivnouzmas. Se om Pallasovkan rajonan administrativine keskuz.
Etimologii.
"Pallasovk"-raudtestancii sai nimitust saksalaižen Peter Simon Pallas-matkadajan ("Peter Simon Pállas", 1741−1811) kanzannimen mödhe. Mez' om biogeografijan alusenpanijoišpäi. Hän oli Venäman valdkundaližen radnikoičijan vll 1767−1810, sai tetabut tedoekspedicijoil Sibiridme i Venäman suvedme.
Istorii.
Eländpunktan aluz om pandud vozil 1903−1907 kuti žilo "Pallasovk"-raudtestancijanno sauvomha da holitamha «Saratov — Astrahan'»-jonod. Kätihe radnikžiloks sömtegimišton edheotandoiden sauvondan jäl'ghe, ratas sijaližel torhudel. Vl 1860 Volgaveren saksalaižiden "Nei-Galk"-žilo () oli pandud, se oli kahtes kilometras stancijaspäi, möhemba udesnimitihe "Pallasovk"-žiloks. Ühtištadihe žiloid Suren sodan jäl'ghe. Anttihe lidnan statusad vn 1967 30. päiväl kezakus.
Pallasovk šingotase sömtegimištol (lihanümbriradai kombinat, leibän edheotand).
Geografijan andmused.
Lidn sijadase rajonan pohjoižes, tazangištol, Kaspijanveren alangišton stepiš, Volgan huran Torgun-ližajogen oiktal randal ( 145 km pitte), 33 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Bul'bin-jogi ("Бульбин" 11 km pitte) lankteb Torgunha oiktalpäi lidnan röunoiš. Van ristikoičeb lidnad.
Matkad Kazahstanan röunhasai om 25 km suvipäivnouzmha orhal, Volgogradhasai om 230 km suvipäivlaskmha orhal vai 285 km avtotedme. Lähembaižed lidnad oma Nikolajevsk i Kamišin 115 km päivlaskmha avtotedme, Krasnii Kut (Saratovan agj) sadas kilometras pohjoižhe raudtel i Novouzensk (Saratovan agj) 100 km pohjoižpäivnouzmha orhal vai 318 km avtol. Raudtestancii om saudud lidnan päivlaskmas, avtote ümbärdab lidnad.
Tobmuz.
Pallasovk om lidnankundan üks'jäižeks eländpunktaks.
Lidnan tobmuden pämez' om sen Administracijan pämez'. Edeline lidnan pämez' om Valerii Smirnov (reduku 2009 — reduku 2019). Lidnan Duman ezimez' om Valerii Smirnov vn 2019 sügüz'kuspäi. Edeline Duman ezimez' om Nikolai Borodajev, radoi vn 2019 sügüz'kuhusai.
Eläjad.
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 16 081 ristitud, rajonan koumandez, vn 2021 — 14 966 ristitud. Vl 2017 kaik 14 940 ristitud elihe lidnas. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 17..18 tuhad vozil 1989−2002 (18 000 eläjid vll 1996−1998).
Ortodoksižen hristanuskondan kaks' pühäpertid oma avaitud lidnas: ph. Ksenija Piterilaižen jumalanpert' i Venäman Uziden moknikoiden časoun'. Baptizman jumalanpert' om avaitud.
Lapsiden opendusen aluzkundad oma seičeme päivkodid, viž keskškolad (nomer 2, 11, 12, 14, 17), čomamahtoiden škol, lapsiden da norišton sportškol. Pallasovkan maižanduztehnikum om lidnan professionaližen opendusen aluzkundaks.
Petrov Val

Petrov Val () om Venäman lidn Volgogradan agjan pohjoižes, üks'jäine lidnankund sen Kamišinan rajonas.
Istorii.
Eländpunktan aluz om pandud mapertikš vl 1942 žilho raudtesol'men Petrov Val-stancijanno «Saratov — Stalingrad»-jonon sauvomižen aigan, ristikoiči «Tambov — Kamišin»-raudtejonod. Nimitihe jättud kesken kanalan mödhe, kudamb ühtenzoitiži Volgad Donanke ližajogiden kal't Suren Petran käskön mödhe (saudihe 1697−1701), sen kanalan kaks' palad-vagod oma kaičenus tähäsai. Žilo sai lidnan statusad vl 1988.
Petrov Val šingotase raudten holitusel, vedimdepo radab.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase Ilovl'-jogen hural randal ( 358 km pitte, Donan hura ližajogi), Volgaveren ülüdel, 108 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Kamišinhasai om 10 km päivnouzmha, Volgogradhasai om 180 km suvhe avtotedme. «Kamišin — Kotovo»-avtotekeskust om lidnan suviröunaks, matkad Kotovohosai om 40 km lodeheze.
Avilovskii-žilo (kaks' ristitud vl 2010) mülüb lidnankundha Petrov Valan ližaks. Lidnankundan pind — 29,4 km².
Eläjad.
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 13 239 ristitud, rajonan koume kümnendest. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 15 300 eläjad vl 2000. Vl 2017 kaik 12 177 ristitud elihe lidnas.
Ortodoksižen hristanuskondan ph. Petr Afonalaižen jumalanpert' om avaitud lidnas vspäi 2012.
Lähembaižed professionaližen opendusen aluzkundad ratas Kamišin-lidnas.
Edeline lidnan pämez' (Administracijan pämez') om Jelena Beregovaja (sulaku 2016 — reduku 2021).
Serafimovič (lidn)

Serafimovič () om Venäman lidn Volgogradan agjan päivlaskmas. Se om Serafimovičun rajonan lidnankund da administrativine keskuz.
Istorii.
Eländpunktan aluz om pandud vl 1589 kuti "Ust'-Medvedickai"-stanic () Donan hural randal. Aigan mändes sirtihe Medvedic-lidnut korktha oiktaha randha sur'veziden tagut. Vl 1933 stanic sai lidnan statusad nügüdläiženke nimenke, Aleksandr Serafimovič-kirjutajan oiktastuseks.
Serafimovičun ižandusen päsarakod oma sömtegimišt (jauhtegim, elevatorad, voisagudkombinat) da turizm.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase Don-jogen oiktal randal, 110 m keskmäižel korktusel valdmeren pindan päl. Reljef om vanoikaz. Medvedic-jogensu om vastrandal, kahesas kilometras Donan ülezjogen.
Matkad Volgogradhasai om 160 km suvipäivnouzmha orhal vai 260 km avtotedme. Lähembaine lidn om Frolovo 70 km päivnouzmha orhal vai 120 km avtotedme Mihailovk-lidnan kal't.
Tobmuz.
Serafimovič om lidnankundan üks'jäižeks eländpunktaks.
Lidnankundan tobmuden pämez' om sen Administracijan pämez'. Lidnan Nevondkundan ezimez' om Natalija Kičapova vn 2023 redukuspäi. Edeline Nevondkundan ezimez' om Ol'ga Gordejeva (kül'mku 2018 — refuku 2023).
Eläjad.
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 9 368 ristitud, rajonan ristitišton kaks' videndest. Vl 2017 kaik 8 987 ristitud eliba lidnas. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli enamba 10 tuhad eläjid vozil 1979−1998 (10 200 rist. vl 1996).
Ortodoksižen hristanuskondan kuz' pühäpertid ratas lidnas: Sündun Eläbzdusen (1782) i Pühän Jumalanmaman Katken (1896) jumalanpertid, Ust'-Medvedican Spasan Toižetamižen naižjumalankodi (alusenpanend 1638) nellänke pühäpertinke. Sen jumalankodin pühäpertid oma Kazanin Jumalanmaman päjumalanpert' (om saudud vll 1874−1885), ph. Mikulai-čudonsädajan jumalanpert' kellčuhunduses (sätihe vll 2001−2008), Spasan Toižetamižen puine jumalanpert' (letihe vll 2003−2009) i ph. Serafim Sarovalaižen puine časoun' (2014). Niiden ližaks ph. Aleksandr Nevalaižen jumalanpert' (1889−1935) kaumžomal ei ole kaičenus.
Serafimovičun maižandusen mehanizacijan tehnikum om lidnan specialižen keskopendusen aluzkundaks.
Transport.
Avtobusad, maršruttaksid da taksid oma kundaližeks transportaks lidnas da sen ümbrištos. Avtotesild ühtenzoitab Donan randoid lidnan pohjoižen röunan taga.
Lähembaine "Sebräkovo"-raudtestancii sijadase Mihailovk-lidnas 84 km pohjoižpäivnouzmha avtotedme.
Surovikino (lidn)

Surovikino () om Venäman lidn da lidnankund Volgogradan agjan suvipäivlaskmas. Se om Surovikinon rajonan administrativine keskuz.
Istorii.
Eländpunktan aluz om pandud vl 1744 kuti "Surovikino-futor", nimitihe ezmäižen kanzan mödhe. "Surovikino-stancii" om olmas vspäi 1900, nimitihe lähižen futoran mödhe. Panihe futorad Kaganovičan rajonan keskuseks vl 1937, vspäi 1957 udesnimitihe Surovikinon rajonaks. Žilo raudtestancijanno da futor ühtenzoitihe aigan mändes, i 1950-nzil vozil futor sai lidnanvuiččen žilon statusad. Om lidnan oiktusidenke vspäi 1966.
Surovikinon ižandusen päsarak om sömtegimišt (konditerine, kolbasan i voin edheotandad), sijaližen maižandusen produkcijan ümbriradmine.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase Čir-jogen hural randal ( 317 km pitte, Donan oiged ližajogi) 15 kilometras sen lanktendan sijaspäi Cimlänskan vezivaradimhe, 40 m keskmäižel korktusel valdmeren pindan päl. Surovikino-raudtestancii om saudud lidnan keskuses, «Volgograd — Kamensk Šahtil»-keskustal. Matkad Volgogradhasai om 135 km päivnouzmha E40-avtotedme. Lähembaine lidn om Kalač Donal 55 km päivnouzmha avtotedme.
Surovikino om lidnankundan üks'jäine eländpunkt.
Eläjad.
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 20 533 ristitud (kaikiš suremb ristitišt), rajonan ristitišton viž ühesandest. Vl 2017 kaik 18 954 ristitud eliba lidnas.
Ortodoksižen hristanuskondan Mikoi-arhangelan jumalanpert' om saudud vll 1991−2013 i om avaitud lidnas.
Surovikinon agrarižtegimišton tehnikum, biznesan kolledž (Volgogradan biznesan institutan pala) i profškol oma lidnan profopendusen aluzkundoikš.
Edeline lidnan pämez' (Administracijan pämez') om Vladimir Rubcov (eloku 2016 — kül'mku 2021).
Urüpinsk

Urüpinsk () om Venäman lidn da lidnümbrik Volgogradan agjan lodehes. Se om Urüpinskan rajonan administrativižeks keskuseks mugažo, ei mülü sihe.
Istorii.
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan 14. voz'sadan Uz'lidnan Ezmäižes aigkirjas kuti "Urüpesk-lidn" Červlönii Jar-tahondas. Nügüdläižen eländpunktan aluz om pandud kozakoil läz 1618. vot kuti "Urüpinskai-stanic" (), mülüi Donan sodavägiden agjaha. "Urüpino-raudtestancii" radab vspäi 1871, se oli vaiše jüguiden täht vll 2011−2020, sarakon lopstancii «Lipeck — Volgograd»-jonospäi. Stanic sai lidnan statusad vn 1929 7. päiväl vilukud. Toižen mail'man sodan aigan lidn oli alištunu avialondoile.
Urüpinsk šingotase sömtegimišton edheotandoil (pühävointegim, leibtegim), mugažo libutimiden tegim, söndtavaroiden pakuitesen tegim i trikotažfabrik ratas siš. Paikoiden tehmine kozan alakarvaspäi om tetabaks pramozlaks, se vedab turistoid.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase Hopr-jogen hural randal (Donan oiged ližajogi), 80 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Volgogradhasai om 295 km suvipäivnouzmha orhal vai 335 km avtotedme. Lähembaižed lidnad oma Voronežan agjan Novohopörsk 43 km lodeheze orhal vai 105 km avtotedme i Povorino 50 km pohjoižhe orhal vai 80 km avtol.
Urüpinsk om lidnümbrikon üks'jäine eländpunkt.
Eläjad.
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu om 41 590 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 44 200 eläjad vl 1996. Vl 2017 kaik 38 267 ristitud eliba lidnas.
Ortodoksižen hristanuskondan nell' pühäpertid oma avaitud lidnas: Jumalanmaman Katken kafedraline päjumalanpert' (kivine om saudud vll 1785−1792, udessündutamas vspäi 2011), Raštvoiden jumalanpert' (om letud vl 1850) i kaks' časounäd.
Professionaližen opendusen aluzkundad: Urüpinskan agrotegimištoline tehnikum, Volgogradan medicinižen kolledžan filial i Urüpinskan biznesan kolledž (Volgogradan biznesan institutan filial).
Lidnümbrikon edeline pämez' (lidnan Duman ezimez') om Ella Čermašenceva (sügüz'ku 2014 — uhoku 2020), hän radoi Duman ezimehen vn 2022 semendkuhusai. Jurii Horošen'kov radoi lidnan Administracijan pämehen vn 2008 redukuspäi vn 2020 uhokuhusai. Lidnümbrikon pämez' om lidnan Administracijan pämez' vn 2020 uhokuspäi.
Volžskii

Volžskii () om Venäman lidn da lidnümbrik Volgogradan agjan suves. Se om agjan kahtenz' surtte lidn, om konurbacijas Volgogradanke, mülüb Volgogradan lidnaglomeracijha (1,4 mln rist.).
Istorii.
Nügüd'aigaižen eländpunktan aluz om pandud vl 1951 "Bezrodnoje-külän" sijas kuti žilo sauvomha Volgan GES:ad (sil aigal Stalingradan GES, sauvomine jätksihe vozil 1950−1961). Vl 1954 žilo sai lidnan statusad.
Volžskijan ižandusen päsarakod oma gidro- da lämuzenergetik, himine tegimišt, transportmašinoidensauvomine, sömtegimišt, mugažo pörutügidentegim i teraztor'viden tegim oma olmas.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase Ahtub-jogen hural randal (, Volgan hijam), Volgogradad vaste, 20 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Röunatab Volgogradanke päivlaskmas. Matkad Volgogradan keskushesai om 20 km suvipäivlaskmha.
Volžskii om lidnümbrikon üks'jäine eländpunkt, jagase 38 lidnanlaptaks, 45 fartalaks da ühesaks žiloks.
Eläjad.
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 314 255 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt oli 327 356 ristitud vl 2013, žiloiden ühtenzoitusen lidnanke jäl'ghe. Vl 2017 kaik 326 055 ristitud eliba lidnas.
Rahvahad (enamba 0,4% vn 2010): venälaižed — 90,8%, ukrainalaižed — 1,4%, kazahlaižed — 0,8%, armenijalaižed — 0,8%, totarlaižed — 0,8%, uzbekalaižed — 0,5%, azerbaidžanlaižed — 0,5%, toižed rahvahad — 2,4%, rahvahuden ozutandata — 2,0%.
Ortodoksižen hristanuskondan phh. Sergii i German Valaamalaižiden mez'jumalankodi i üks'toštkümne pühäpertid oma olmas lidnas: ühesa jumalanpertid, časoun' i valatusiden pühäpert'. Severz'-se protestantizman pühäpertid ratas. Islaman uz' pühäpert' (pämečet') om avaitud Vihand sar'-lidnanlaptas vspäi 2020.
Transport.
Ühtennimine raudtestancii om «Volgograd — Alabaskunčak»-jonol. Järed jogiport radab lidnas. Raudte- da avtotesild ühtenzoitab jogen randoid, se mäneb Volgan GES:an padoseinän ülähädme.
Avtobusad da tramvaid oma kundaližeks transportaks. Elektrojonused ühtenzoittas lidnad Volgogradanke.