tartuNLP/wikipedia-smugri-20251201 huggingface dataset:
Sofonian kirj

Sofonian kirj ( "Cfanja", "Sofonias", , ) om evrejan Tanah-biblijan kirj Neviim-jagusespäi i hristanuskondan 36. Vanhan Zavetan kirj.
Original om sätud evrejan kelel. Kirj kogoneb koumes jagusespäi. Tegii om Sofonia-endustai, eli 7. voz'sadal EME.
Aggejan kirj

Aggejan kirj ( "Haggai", "Aggaios", , ) om evrejan Tanah-biblijan kirj Neviim-jagusespäi i hristanuskondan 37. Vanhan Zavetan kirj.
Original om sätud Aggei-endustajal, om kirjutadud evrejan kelel vl 520 EME, Darii I Sur'-carin ohjandusen kahtendel vodel. Kirj kogoneb kahtes palaspäi, mülütab endustajan nell' paginad (üks' ezmäižes palas i koume toižes) Judejan rahvahan polehe Jumalan sanoiš sennoks.
Aggejan endustused mainitasoiš Ezdran kirjas (5:1, 6:14).
Zaharian kirj

Zaharian kirj ( "Zharja", , , ) om evrejan Tanahan pala, 38. Vanhan Zavetan kirj.
Zaharia-endustai om kirjan tegii. Hänen töhišton voded oma 520−515 EME. Kirj kogoneb kahtes jagusespäi.
Kirjan sädandan met oli antta vägid Judejan rahvahale udessündutada Jerusaliman pühäpertid, heitta värid melid päzutadud plenaspäi evrejalaižiden tozioiktuses i ičtazandmižes Ülähäižele, Messijan aigoiden lähembuses.
Malahian kirj

Malahian kirj ( "Malahi", "Malaksias", , ) om evrejan Tanah-biblijan kirj Neviim-jagusespäi i hristanuskondan 39. Vanhan Zavetan kirj. Se om Vanhan Zavetan jäl'gmäine kanonine kirj ortodoksižes hristanuskondas.
Original om sätud evrejan kelel. Kirjuti Malahia-endustai, hän tegi pühäpaginoid läz 400. vot EME. Kirj kogoneb koumes jagusespäi, ortodoksižes hristanuskondas i protestantizmas — nelläs jagusespäi.
Starinoičend tegese dialektikan abul, mülütab lühüdoid runoid mugažo. Kirj citiruiše Udes Zavetas severz'-se kerdoid.
Islandijan kel'

Islandijan kel' (ičeze nimituz: "íslenska") om Islandijan oficialine valdkundkel'. Pagižijoiden lugu om läz 310 tuhad ristituid, Islandijas päpaloin.
Se om indoevropine, germanine kel'. Islandijan kirjkel' om latinan kirjamišton pohjal. Konservativine kel', nell' kändod om kaičenus. Kaks' paginad: suvine (linmaili) i pohjoine (hardmaili), erištadas virkandan mödhe.
Kelen reguliruindorganzacii om Islandižiden tedoidusiden institut Arni Magnussonan nimed ("Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum", Reikjavik). Vspäi 1995 jogo voden 16. päiväl kül'mkud oigetas Islandijan kelen päiväd Jounas Hadl'grimsson-runokirjutajan sündundan oiktastuseks.
Kirjamišt.
Kaik om 32 kirjant kelen kirjamištos.
You're My Heart, You're My Soul

 «Deep in my heart there's a fire — a burning heart
 Deep in my heart there's desire for a start
 I'm dyin' in emotion, it's my world in fantasy
 I'm livin' in my, livin' in my dreams.»
 «Süväs minun südäimes lämoi om — südäin lemgab
 Süväs minun südäimes himo om augotada
 Kolen emocijoišpäi, se om minun fantazijoiden mail'm
 Elän ičeze... elän ičeze unikuviš.»
«You're My Heart, You're My Soul» ("Oled minun südäin, oled minun heng") om Modern Talking-kollektivan tetab pajo. Se om ühtenz' pajo «The 1st Album»-al'bomas (1985) da ühtennimine singl. Ned oma pästtud 1984-nden voden 29. päiväl redukud, BMG- da Hansa Records-leibloil. Se om gruppan debütine singl. Pajo om änetadud anglijan kelel.
Tekstan i muzikan tegii — Diter Bolen (hän oli Modern Talking:an ühtnii); siloi hän radoi "Stiv Benson"-psevdonimanke.
Kompozicii sai surt satust Evropas. Pästandan jäl'ghe oli mödud enamb 8 millionad kopijoid kaiked mail'madme. Pajo oli ezmäižes sijas valdkundoiden riven čartoiš, sidä kesken Saksanmas.
Saksanmas i Francijas (mugažo — Bel'gijas, Portugalijas, Ročinmas, Šveicarijas) singlal kuldaine status tegihe, platinaine oli Suviafrikan Tazovaldkundas (kahtišti), i Danijas — hobedaine. Mugažo pajo oli populärine NSTÜ:s.
Muzikklip om fil'mdud Lüksemburgas vl 1984.
Pajon uz' «You're My Heart, You're My Soul '98»-versii om pästtud 1998-nden voden 16. päiväl keväz'kud kut singl «Back for Good»-al'bomaspäi. Se oli populärine mugažo, i mülüi äjiden evropižiden valdkundoiden hitparadoihe. Uden singlan pästand linni platinaižeks Saksanmas da kuldaižeks Francijas.
Südäiolend.
Pajo om änetadud evropop-, disko- da sintipop-žanroiš.
«You're My Heart, You're My Soul» om järgeline pajo kebnritmas, mugomad oliba populärižed 1980-nziš voziš. Se om armastusen polhe, allegoriženke koveritomanke tekstanke.
Pajon heng om nor' mez', hänen südäikera palab himospäi i armastusespäi armhannoks neiččennoks. Mez' laskese ičeze unikuvihe, miše hamakahan olda hänenke.
Raffell Frensis

Frensis Džein Raffell (; sünd. 29. eloku 1965, London, Anglii, Sur' Britanii) om anglijalaine pajatai i müzikloiden aktris. Hän om «Toni»-premijan laureatan.
Vl 1994 pajatai naine ezini «Evrovizii»-konkursal, kus pajati «Lonely Symphony (We Will Be Free)»-pajon. Frensis sai 10-nden sijan (63 čokkoint).
Anžero-Sudžensk

Anžero-Sudžensk () om Venäman lidn da lidnümbrik Kemerovon agjan pohjoižes. Se om agjan ühesanz' lidn eläjiden lugun mödhe.
Istorii.
Eländpunktan aluz om pandud radinžiloks vl 1928 Anžerk- () da Surženk- () kaivuzžiloišpäi. Anžerk-žilo oli nimitadud Anžer-jogen mödhe (ven. "Анжера"), i Surženk-žilon nimi oli anttud tulijoil Kurskan gubernijaspäi, kus Sudž-jogi da Sudž-lidn oma olmas. Anžero-Sudžensk sai lidnan statusad vl 1931.
Lidn om Kuzbassan hilen samižen ühteks keskusišpäi tähäsai. Om raudten edheotandoid.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase Kuzneckan katl'uses, 230 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Lidnümbrik röunatab Jajan rajonanke pohjoižes, päivnouzmas i suves, Jaškinon rajonanke suvipäivlaskmas, Taigan lidnümbrikonke lodehes.
Matkad Kemerovospäi om 115 kilometrad pohjoižpolehe. Transsib-raudte läbitab lidnad. Lähembaine lidn om Taig 25 km päivlaskmha orhal vai raudtel, 65 km avtotedme.
Tobmuz.
Lidnanvuitte Rudničnii-žilo (3752 rist. vl 2017) da seičeme muite žilod mülüdas lidnümbrikho Anžero-Sudženskan ližaks. Lidnümbrikon pind — 340 km².
Lidnümbrikon tobmuden pämez' om sen Administracijan pämez'. Edeline lidnümbrikon pämez' om Aleksandr Ribalko ("Александр Рыбалко", reduku 2019 — heinku 2023). Lidnümbrikon Rahvahandeputatoiden nevondkundan ezimez' om Vadim Rogalis vn 2021 redukuspäi. Edeline nevondkundan ezimez' om Gennadii Gorbačev, radoi vn 2021 redukuhusai.
Eläjad.
Vn 2021 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 66 583 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 120 tuhad eläjid vl 1962. Lidnümbrikon ristitišt oli 82 497 eläjad vl 2010 i 77 666 eläjad vl 2017.
Ortodoksižen hristanuskondan nell' jumalanpertid oma saudud lidnas. Islaman «Nur»-pühäpert' om avaitud.
Lapsiden opendusen aluzkundad oma päivkodid, keskškolad. Professionaližen opendusen aluzkundad oma politehnine kolledž (mülütihe sihe lidnan kaivuztehnikumad vl 2021), pedagogine kolledž, Kuzbassan medicinižen kolledžan filial.
Yaki-Da

«Yaki-Da» (vai «Y-D» verhiš maiš) oli ročilaine muzikaline naižgrupp Göteborgaspäi. Mülükund oli "Linda Šenberg" da "Meri Knutsen-Grin".
Pride

Pride ("Ülenpäižuz") om „Yaki-Da“:n debütine al'bom, pästtud 1995-ndes vodes.
A Small Step For Love

A Small Step For Love ("Pen' haškuz armastushe näht") om Yaki-Da-muzikgruppan kahtenz' al'bom. Se om pästtud vl 1998.
Al'bom oli edestadud Evropas i Suvikorejas. Üks'jäine «I Believe»-singl om pästtud sišpäi, videoklip om sätud sile pajole.
Iisus Hristos

Iisus Hristos (, , , , aram.: "ܝܫܘܥ ܢܨܪܝܐ"; sünd. 1. voz' EME, Viflejem, Rimalaine imperii — kol. 33. voz' meiden erad, Jerusalim, Rimalaine imperii, om mahapandud siš-žo) om hristanuskondan keskuzfigur da Sünd, hristianine Jumal. Islamas Hän om ühteks päendustajišpäi Isa-nimenke.
Hristos om endustadud Vanhas Zavetas Messii, kändihe andaks ristituiden grähkiš. Tedoiden päižed purtked Hristan elos da openduses oma Evangelii i Uden Zavetan toižed kirjad. Todištused Hänes oma kaičenus toižiden, hristanuskondan irdpolel, kirjutajiden sädusiš, kudambad eliba 1.-2. voz'sadoil.
Mehen tat om Jumal-tat, Pühä Iosif oti poigaks, mam om Maria.
Mordükova Nonna

Nonna (Nojabrina) Viktorovna Mordükova (; sünd. 25. kül'mku 1925, Konstantinovk, Artömovskan ümbrik, Ukrainan NST, NSTÜ — kol. 6. heinku 2008, Moskv, Venäma) oli nevondkundaline da venämalaine aktris.
Stalinan premijan I märpordhan laureat (1949), Venäman NFST:n arvostadud artist (1965), Venäman NFST:n rahvahan artist (1969), NSTÜ:n rahvahan artist (1974).
Samucevič Ekaterina

Jekaterina Stanislavovna Samucevič () vai Katä ("Катя"; sünd. 9. eloku 1982, Moskv, NSTÜ) om venämalaine programist, pankmuzikant da pajatai; «Voina»-artgruppan (vspäi 2007) i «Pussy Riot»-muzikkollektivan enzne ühtnii.
Biografii.
Jekaterina om Moskvan energetižen institutan pästnikan. Radoi programtegijan kaičendministrusen «Morinformsistema-Agat»-koncernas, sidä kesken ühtni programholitusen K-152 «Nerpa»-VA-laivan täht radatoitandha kaks' vot. Läksi koncernaspäi i jätksi säta programid frilanseraks. Vl 2009 lopi opendust Moskvan fotografijan da mul'tumedijan školas Rodčenkon nimed.
Vn 2012 21. päiväl uhokud muzikgruppan ühtnijad tegiba akcijad Moskvan Hristos-Sündun päjumalanpertiš — pankloičend pühäpertin keskuzpalas, Samucevič oli puttud arestan alle 16. keväz'kud. Sen-žo voden elokun 18. päiväl Jekaterina i kaks' tošt «Pussy Riot»-muzikgruppan solistad, Marija Alöhina da Nadežda Tolokonnikova, oliba sittud kahteks vodeks ičeze huliganižes tegos. Vn 2012 10. päiväl redukud Moskv-lidnan käskuzkundan kollegii kacui processan ühtnijoiden kassacižid žalleitamižid i kändi strok Samucevičule arvoimižstrokuks, sid'-žo pästtihe händast arestan alpäi.
Vepsän kelen aigad

Vepsän keles om 4 aigad:
Bugrin lidnankund

Bugrin lidnankund () om municipaline ühtnik Leningradan agjan Vsevoložskan rajonas, ani pohjoižhe-pohjoižpäivnouzmha Piterišpäi.
Administrativine keskuz — Bugri-lidn. Vn 1989 redukuspäi vn 2024 kezakuhusai Bugrin küläkund oli lidnankundan sijas.
Ristitišt oli 8 752 eläjad vl 2010, 26 856 eläjad vl 2021, 35 537 eläjad vl 2024. Lidnankundan pind om 73,19 km².
Kaik ühesa eländpunktad sijadasoiš lidnankundan territorijal — üks' žilo i kahesa küläd.
Mesill

Mesill (, ) om AÜV:oiden lidn (angl. "town") Nju Meksiko-štatan suves, Las Kruses-lidnan suvine ezilidn. Mülüb Donja Ana-ümbrikho.
Istorii.
Oficialine status om anttud eländpunktale vl 1848, ani sodan Meksikad vaste jäl'ghe. Tirpi londoid apači-indejalaižiden polespäi 1850-nzil vozil. aigan kaks' torad oli Mesillanno, i se oli Arizon-territorijan pälidnaks Amerikan Konfederativižiš Štatoiš vll 1861–1862.
Mesillan ristitišt radab tervhudenkaičendan, opendusen i ohjandusen sferiš päpaloin.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase ümbrikon keskuzpalas, 1183 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Rio Grande-jogi jokseb päivlaskmha lidnaspäi.
Vn 2010 AÜV:oiden rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 2 196 ristitud, se oli kaikiš suremb ristitišt.
Avtonomerad

Avtonomer om individualine registracine avtoznam. Kuvadase vauktusenpördujal metalližel platal vai plastiklehtesel kahtišti — avton nenal da peral. Pordaigaline bumagnomer sijadase likkuimen tulleistöklan vai tagastöklan taga.
Mödas «čomid» avtonomerid aukcionaspäi. Endevanhad avtonomerad oma kollekcioniruindan objektad.
Kaik om koume standartad mail'mas avtonomeran suruden täht. Nomer mülütab valdkundan agjad vai štatad paksus.
Alöhina Marija

Marija Vladimirovna Alöhina () vai Maša (ven. "Маша"; sünd. 6. kezaku 1988, Moskv, Nevondkundaline Ühtištuz) om venämalaine pankmuzikant, «Pussy Riot»-muzikkollektivan enzne solist.
Vn 2012 21. päiväl uhokud muzikgruppan ühtnijad tegiba akcijad Moskvan Hristos-Sündun päjumalanpertiš — pankloičend pühäpertin keskuzpalas. Sen-žo voden elokun 18. päiväl, Marija i kaks' tošt «Pussy Riot»-muzikgruppan solistad, Ekaterina Samucevič da Nadežda Tolokonnikova, oliba türmatud (sittud) kahteks vodeks ičeze huliganižes tegos. Vn 2013 tal'vkun 23. päiväl Alöhina i Tolokonnikova oma pästtud arestan alpäi.
Pirahan

Pirahan ( [piɾaˈhã] vai "Pirarrã") voib znamoita:
Pirahanan kel'

Pirahanan kel' vai Pirahan ( vai "Pirahã" [piɾaˈhã], ičeze nimituz: "xapaitíiso") om pirahan-rahvahan kel', üks' Suviamerikan indejižiš kelišpäi. Necil kelel pagištas Brazilijan Amazonas-jogen basseinan päivlaskmas. Pagižijoiden lugu om läz 420 ristitud (mamankel').
Pirahan om izoliruidud kel': se om üks'jäine eläb muranan kel'kundan kel'. Kirjkel' om sätud latinan kirjamišton pohjal.
Nece kel' om üks'jäine ičeze rodul, sikš miše siš ei ole luguvaihid. Niiden sijas kelel om kaht definicijad: «vähä» ("hói", 1 — 4) da «äi» ("hoí", 5 da enamba). Edel keles ei olend personaližed pronominoid (nügüdläižed pronominad oma velgsanad tupi-kelišpäi). Kelen vaihišt om primitivine (ozutesikš, siš ei ole mujun kategorijad). 
Fonemiden lugu om lujas pen' (8 konsonantad da 3 vokalid).
Buddizm

Buddizm ( "buddha dharma", pali: बुद्ध धम्म "buddha dhamma" «vauvhatujad openduz», "fójiào") om üks' mail'manreligijoišpäi, nellänz' surtte uskojiden lugun mödhe. «Buddizm»-termin om tehtud evropalaižiden melel 19. voz'sadas.
Leviganduz.
Religii om sündnu Amuižes Indijas 1. voz'tuhan keskes edel m.e., leviganzi Suviazijan maihe, Mongolijan, Kitain i Japonijan valdkundoihe, 20. voz'sadal — mail'madme. Nügüd'aigan läz ei ole buddizman polestajid Indijas, kadoi 13. voz'sadal islamanuskojiden tungendan tagut, no valatoiti induizman toižendoid lujas. Kaik 450..500 mln uskojid om olmas mail'madme (2010). Valdkundaline religii neniš maiš: Butan, Kambodž, Laos, Mjanmar, Tailand.
Buddizman kaks' päsarakod oma: theravad («tobminoiden škol» pali-kelespäi) i mahajan («sur' korj» sanskritaspäi). Theravad om levitadud avaros Šrilankas i Suvipäivnouzmaižen Azijan maiš: Kambodž, Laos, Mjanmar, Tailand. Mahajan mülütab Puhthan man, dzen-, nitiren-, tän'tai- (tendai) i singon-veroid, praktikuiše avaros neniš valdkundoiš: Nepal, Malaizii, Butan, Kitai, Japonii, Suvikorei, Vjetnam. Voib kacta vadžrajanad erigoittud sarakoks vai mahajanan aspektaks. Tibetine buddizm kaičeb 8. voz'sadan Indijan vadžrajanan opendust i om levitadud Gimalajiden maiš, Mongolijas i Venäman koumes regionas: Burätii, Kalmikii, Tuv.
Harakteristik.
Buddizm erineb lujas «Kirjan» religijoiden rindataden: ei ole jumalad, gräkhiden kohendust, igähišt henged, lopulišt todust i absolütišt uskoližust, magijan šingotez om kel'tud. Sil-žo aigal mail'miden lugu om lopmätoi, tedoline todestuz otase todeks, rideltas reinkarnacijan (toštmižsündundan) voimuses, i sab buddizman uskojile olda toižen-ki religijan polenpidajan.
Lugetas filosofijaks Japonijas. Pühäpertid nimitasoiš "pagod:oikš" i "stup:oikš" ("suburganikš").
Taivan' (sar')

Taivan' (, «čomakulu sar'») om Kitain sar' Tünen valdmeren lodehes. Se om Taivan'-agjan vai Kitain Tazovaldkundan palahiženke tundištusenke sijaduz.
Ümbrikirjutand.
Avoin Tün' valdmeri lainištab saren randoid päivnouzmas, sen Kitain Suvimeri da Filippinoiden meri — suves, i Kitain Päivnouzmmeri — pohjoižes. Kaikiš korktemb čokkoim om Juišan'-mägi 3952 m korkte. Ühesa ristitud kümnespäi elädas päivlaskmaižes mererandaližes tazangištos, kitajalaižed oma enambuz heiden keskes.
Saren pind om 35 834 nellikkilometrad. Joged oma äivezižed.
Klimat.
Klimat om subtropine pohjoižes, tropine mussonine suves. Paneb sadegid 2-5 tuh. mm vodes.
Manrehkaidused da kovad vihmakahad tulleid oma paksud.
Alabaman kel'

Alabaman kel' vai Alabam (ičeze nimituz: "albaamo innaaɬiilka") om üks' muskogižiš kelišpäi, kudambal pagištas alabam- da koasati-rahvahad AÜV:oiden Tehas-štatas. Pagižijoiden lugu om läz 100 ristitud.
Kirjkel'.
Kirjkel' om latinan kirjamišton pohjal. Jäl'gmäine tavu om painandanke, ülenujiden i langenijoiden tonoiden sistem om olmas.
Sobčak Ksenija

Ksenija Anatol'jevna Sobčak (; sünd. 5. kül'mku 1981, Leningrad, Venäman NSFT, NSTÜ) om venämalaine TV- da radiovedai, lehtezmez' da aktris. Oppozicioner. Anatolii Sobčakan tütär.
Biografii.
Vspäi 2013 om läthnu mehele, Maksim Vitorgan om hänen mužik, akt'or. Vl 2016 Platon-poig om sündnu.
Dom-2

Dom-2 (, «Kodi-kaks'») om Venäman venäkel'ne realiti-šou. Lähtli ekranoile TNT-kanalal vll 2004−2020. Lähtleb televizijan Ju-kanalal vn 2021 sulakun 19. päiväspäi.
Šoun päižed vedajad oliba Ksenija Sobčak (2004−2012), Ksenija Borodina (2004−2020) i Ol'ga Buzova (2008−2020).
Kaik om fil'mdud enamb mi 6 067 epizodad (20.12.2020), se om kaikiš hätkemb TV-šou mail'mas. Fil'mdand tegihe Moskvas, Moskvan agjas i Seišelan Saril.
Sobčak Anatolii

Anatolii Aleksandrovič Sobčak (; sünd. 10. eloku 1937, Čit, Venäman NFST, NSTÜ — kol. 19. uhoku 2000, Svetlogorsk, Kaliningradan agj, Venäma) oli venämalaine valdkundan šingotai, Leningradan Nevondkundan ezimez' (1990−1991), Piterin ezmäine mer (1991−1996).
Valdkundmez' openui Leningradan valdkundaližes universitetas, sen juridižes fakul'tetas (1956−1959, aspirantur 1962−1964). Radoi sen-žo universitetan docentaks vspäi 1973, sai doktoran tedoarvod i radoi sen-žo fakul'tetan professoraks vspäi 1982.
Taivan'

Taivan' om toponim i administrativine ühtnik. Se voib znamoita:
Depp Džonni

Džon Kristofer "Džonni" Depp II (; sünd. 9 kezaku 1963, Ouensboro-lidn, Kentukki, AÜV) om amerikalaine akt'or, režissör, muzikant, kinotarinantegii da prodüser. "Sezar"- da "Kuldaine globus"-premijoiden laureat.
Dubovickaja Regina

Regina Igorevna Dubovickaja (; sünd. 31. tal'vku 1948, Šadrinsk, Kurganan agj, Venäman NFST, NSTÜ) om nevondkundaline i venämalaine lehtezmez', Venäman televizijan jumoristižen «Anšlag»-programan vedai vspäi 1987 tähäsai (nüg. lähtleb Venäma-1-TV-kanalal, 34 sezonad).
Biografii.
Dubovickajan al'mamater om Pätigorskan verhiden keliden institut (nüg. valdkundaližen universitetan pala), hän om pästnus sišpäi «saksan kelen opendai»-specialižusenke. 1960−1980-nzil vozil naine radoi radiovedajan NSTÜ:n radios, kirjeižiden palakundas, siš tegi tundištusid estradan äjidenke jumoristoidenke. Vl 1987 Regina läksi televizijha lujan cenzuran tagut radios i sädi «Anšlag»-programad. Sen pätegend oli starinoita suližen žanran estradan olendas i estradan sijas nevondkundaližen ristitun elos. Program oli modakaz 1990-nzil vozil, sid' kadotab populärižust konkurencijan tagut.
Reginan kaik heimolaižed oma tedomehed. Hän om lähtnu mehele, üks'jäine tütär sündnus naimiželos.
Eisoptrofobii

Eisoptrofobii ( "eisoptron"-sanaspäi «zerkol»), vai Spektrofobii (-sanaspäi «nägudez», «mel'kuva»), om zerkloiden fobii (irracionaline varu), ičeze kuvastusen zerklos varaiduz. Voib olda sidodud dismorfofobijha, se om hol' ičeze čomatomuden tagut.
Šandor Ferenci-psihoanalitik sanui fobijan kaht päsüd: ičetundmusen varu i pago eksgibicionizmaspäi.
Zerkol

Zerkol (zirkul) om siled pind (se om stökol tobjimalaz), kudambas vauktuz vai toine sädegoičend kuvastub.
Eziauguižešti kävutihe zerklod kacmaha ristitun irdnägud, i äjan möhemba otaškanzihe ladimiden täht. Sen tagut mel' om levitadud, miše zerkol om toižhe mail'mha sidodud, i sen kuvaduz om min-se toižen kuvahaine.
Istorii.
Ezmäižed pened zerklod oma löutud bronzaigaspäi, ned oma tinasižed, kuldaspäi i platinaspäi.
Zerklon nügüd'aigaine istorii zavodiše vl 1240, konz saihe mahtust Evropas puhuda mülüid stöklaspäi. Vl 1279 italine Džon Pekam-manah-franciskalaine ümbrikirjuti mahtust stöklan krepindas hoikal šoidul tinaspäi. Lapak stökolzerkol om olmas 16. voz'sadaspäi, kävutaškanzihe artutin ühthesuladusid (amal'gamad). Ezmäine zerkloidentegim radaškanzi Francijas vl 1665, sil-žo aigal valataškanzihe stöklad puhundan processan sijas, i zerklod kändihe odvemb. Vl 1835 saksalaine Justus fon Libih-himik kävuti hobedad zerklon tehmižes ezmäižen kerdan i sai sel'ktembid kuvahaižid, mugomid mö tedam tämbäi.
Kävutand.
Nügüd'aigan kävutadas surid zerkloid avaros laukan i pertin südäimen dizainan täht, sädamha enamban avaruden illüzijad peniš honusiš. Mugoi vero sündui Francijan elokahiš pertiš keskaigan völ.
Zerkol mülüb optižihe ladimihe (teleskopad, lazerad, pidatimed, objektivad, periskopad), niiden kesken koditehnikha. Erasiden sambnuziden televizoroiden pind om zerkol. Paraboline zerkol om reflektoran pala. Specialine penenii zerkol om likkuimen tarbhaine pala. Nügüd'aigan videokamerad ahtištadas zerkloid erasiš-se sferoiš.
Voib lugeta iregid vaiše ühtes polespäi stöklid üks'pol'žeks zerkloks, kävutadas optižiš ladimiš i specialižiden honusiden pihoikš.
Herzeleid (al'bom)

«Herzeleid» ("Südäikeran mokičendad") om germanijalaižen Rammstein-gruppan debütine al'bom. Se om pästtud 29. päiväl sügüz'kud vodel 1995.
Radajad lähttas &quot;Lümjer&quot;-fabrikaspäi

«Radajad lähttas „Lümjer“-fabrikaspäi» () om Lümjer-velliden dokumentaline lühüdpiduzline laman monohromine fil'm. Nece om ezmäine fil'm kinematografan istorijas.
Ezmäižen kerdan se om ozutadud vl 1895 keväz'kun 22. päiväl Francijas.
Hapo-Oje

Hapo-Oje, mugažo Happo-Oje (, "Хаппо-Ое", , "Haapaoja") om külä Leningradan agjas, Vsevoložskan rajonan Koltušin lidnankundas.
Eländpunkt mainitaškanzihe vspäi 1896. Nimen etimologii ei ole sel'ged. Aigoin, se tuleb suomen vaihišpäi "happo oja — hapanoja", vai "haapo oja — haban oja".
Külä sijadase rajonan suves, küläkundan keskuzpalas. Kaks' nimitadud irdad, kaks' kujod.
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe külän eläjiden lugu oli kaikiš suremb, 1 080 ristitud. Küläkirjišt i päivkodi ratas küläs.
8. reduku

8. reduku om voden 281-nz' päiv (282-nz' ližapäivvoziš) grigorianižes kalendariš. Voden lophusai jäb 84 päiväd.
Bateti

Bateti ( "Batetis t'ba ") om pen' reskveden järv Gruzijan keskuzpalas.
Pind om 0,02 km², basseinan pind — 5 km². Järven süvüz om 12 metrad. Om ümbärtud kavag'puil. Sijadase Trialetin mägisel'gan pohjoižpautken alangos, Batetickali-jogen alangištos (lankteb Dzam-jogehe, Kuran oigedpol'ne bassein), 1313 m ü.m.t. korktusel. Jädub tal'vkus-keväz'kus. Suvirand om sokaz. Oja jokseb järvespai.
Torp i harv anatoline triton elädas järves.
Abhazii

Abhazii ( «apsoiden (abhazoiden) ma», "Aphazeti", ), vai Abhazijan Tazovaldkund, om valdkund palahiženke tundištusenke Evropan suvipäivnouzmas, sen Kavkazantaguižes. ÜRO:n dokumentoiden mödhe, Abhazii om Gruzijan pala da sen avtonomine tazovaldkund. Pälidn om Suhum.
Geografijan andmused.
Mustmeren rand 210 km pitte om tazovaldkundan suvipäivlaskmas. Kaik joged oma lühüdad i mülüdas sen meren basseinha. Kaikiš lühüdamb mail'mas Reprua-jogi jokseb Abhazijas, se om 18 metrad pitte. Röunjoged oma Psou i Ingur.
Pind om 8 665 km², Kavkazan Päižen mägisel'gan suvipautked ottas koume nelländest. Region röunatab Venämanke pohjoižes i pohjoižpäivnouzmas (Krasnodaran rand i Karačajan da Čerkesijan Tazovaldkund). Gruzijan Samegrelo- i Zemo-Svaneti-agjad levitasoiš suvipäivnouzmha i suvhe.
Klimat om subtropine mererandištol i mägipautkil 400 metrhasai ü.m.t. kortte.
Eläjad.
Vn 2011 rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 240,705 ristitud. Vn 1989 nevondkundaližen rahvahanlugemižen mödhe ristitišt oli 525 061 eläjad.
Abhazijan Tazovaldkundan edeline prezident om Raul' Hadžimba (25.09.2014—). Edeline päministr om Beslan Barcic (05.08.2016—).
Piterin aglomeracii

Piterin aglomeracii () om monocentrine lidnaglomeracii, kudamb om formiruinus Piteriš ümbri. Aglomeracijha mülüdas Piterin territorii kogonaz i Leningradan agjan territorijan pala. Se levigandeb läz 50 kilometraks Piterin keskusespäi. Piter-lidnan järghine pertišt om südäitukuks.
Aglomeracijan ristitišt om läz 5,9 mln mehid (2015), pind — 11,6 tuhad km². Heišpäi 5 mln ristituid elädas Piteriš i läz 1 mln oma lähižiden ezilidnoiden eläjad. Nece om Venäman kahtenz' surtte lidnaglomeracii Moskvan aglomeracijan jäl'ghe.
Erištadas kaks' ezilidnoiden vöd: ezmäine (1 mln) — erigoittud Piter-lidnan pertištospäi sen regionan rajonad i Leningradan agjan lähižed lidnad (Gatčin, Lomonosov), toine (pol'millionad) — Leningradan agjan toižed lähižed rajonad da lidnad.
Transportsidod aglomeracijan keskes oma ezilidnelekrojonused, avtobusad i kommertižed maršrutlikkuimed. Aglomeracijan aktivine šingotez jätkustub, Rengazavtoten ümbri Piteriš sauvond kändihe znamasižeks stimulaks sen täht.
Pä

Pä () om ristitun vai živatan hibjan pala, om sel'grodaižil i gavedil.
Nägemižen, kulemižen, magun i hajun organad sijadasoiš päs. Kagl ühtenzoitab päd hibjrungonke sel'grodaižil. Modon pirdad oma hibjan kaikiš henomb i harakterizuidas ristitud dokumentoiš.
Pän palad.
Irdaližed:
Südäimižed:
Pähä sidodud vepsän muštatišed.
Erased muštatišed oma ottud «Mi meles, se i keles»-kogodusespäi.
Ristitun kazv

Ristitun kazv vai hibjan piduz om keskust pän ladvaspäi jaugpohjihe.
Mehen keskkazv mas om 182 sm, naižen keskkazv — 169 sm.
Vn 2013 andmusiden mödhe, mehen keskkazv Venämas om 178 sm, venämalaižen naižen keskkazv — 166 sm.
Šokolad

Šokolad om konditerine tegez, kudambad tehtas kakaospäi da toižiš ingridientoišpäi. Kakaon i šokoladan kodima oma Keskuzline da Suvine Amerikad. Šokolad-sana om libub actekoiden nahuatl'-kelespäi i znamoičeb «karged vezi» vai «sadud peksmižel jom».
Sömän kaikiš populärižembiš toižendoišpäi mail'mas.
Kävutand.
Ottas kävutamižhe kulinarijas paksus kuti desertan pala — tortad, pudingad, mussad, pirgaižed, paštikod, kan'fetad.
Pästtas šokoladan erazvuiččid toižendoid: ližadusidenke vai ei, erazvuiččel formal, mugažo jomaks maidonke vai palab šokolad. Ližadused oma kofe, etilspirt, kon'jak, vanilin, perč, kuivatud vinmarj, pähkmed, vahläd, cukatad, marjasine džem (keitiž).
Kaičendan strok rippub lämudespäi, kakaon palaspäi, ližadusišpäi, razvdusespäi. Voib olda 12 kuhusai sättujan kaičendan arvoimižiš, +18 C° vai sen madalamba, oiktata päivänvauktuseta. Kožundan dat panese pakuitesel. Vanhtunuden produktan tunduz om vauged kerteh pindal i tahkoil eriližešti.
Istorii.
Šokolad-jom om tetab Evropas 1520-nziš vozišpäi, aigan mändes se kändihe karktaspäi magedaks.
Alamalaine Konrad Johannes van Hauten sai patentad kakaovoin kebnas erigoičendas kakaotuhkaspäi vl 1828. Se avaiduz laski sada kovad šokoladad i zavodi nügüd'aigašt pordod desertan istorijas.
Šokoladtipad

Kaik om nell' šokoladan toižendad mülündan mödhe: must (karged), maid-, vauged i ruskedvauvaz.
Kaikutte šokoladan toižend mülütab kakaod. Vauged šokolad om kakaotuhkata, no kakaovoinke.
Kanfetad

Kanfetad ( latinižen "confectum"-sanaspäi «tehtud», «pästtud») oma erazvuiččed sahar- vai šokoladtegesed, mugažo praline i sahardudud fruktad.
Kogotas 60..75 % saharad. Oleldas glazurottud, glazurita i šokoladsüdäimenke. Söndtavar mülütab 3800..6000 kkal/kg.
Kanfetan form voib olda erazvuitte lujas. Tehtas konditerižes edheotandas. Mödas ühthižes pakuiteses, kores vai niita.
Produktan üläkulutand ei ole mäne tervhudeks saharan korktan olendan tagut, se imese verehe teravas i kucub problemoid ristituil diabetata eskai. Sen ližaks, magutesiden sönd kucub hambhiden kariesad, i tariž puhtastada hambhid kanfetoiden jäl'ghe kerdalaz.
Toižendad.
Erased toižendad: karamel', iris, trüfelid, äišoidukahad, jähižen alusel, diabetižed (dietižed).
"Kanfetmass" oleleb: pomadine, fruktine, marcipanine, pähkmidenke (praline), maidokaz, pekstud, likörine, krem, karamelin alusel, gril'jäžine, cukatad, kuivatud fruktad, spirtuidud fruktad, marjad.
"Kanfetkorpusan" toižendad: üks'jäižed, kaksitadud, kombiniruidud, äišoidukahad, karamelin alusel, vahlidenke.
"Glazurin" toižendad: šokoladine, pomadine, saharakaz, razvanke, maidokaz šokoladine, šokoladine mindaline, fruktžele, karamelin massaspäi.
Saharan rahvahatoi ma

Saharan rahvahatoi ma, vai Sahar (; ) om kaikiš suremb letkesine rahvahatoi ma mail'mas da koumanz' surudel rahvahatoi ma (Antarktidan da Arktikan jäl'ghe) mail'mas, otab Pohjoižafrikan tobjad palad.
Ühthižed andmused.
Sahar levigandeb 4800 kilometraks päivlaskmaspäi päivnouzmha da 800..1200 km pohjoižespäi suvehe. Pind — 8,6 mln. km² (Afrikan pindan läz 30 %), vai 9,1 mln. km² (WWF).
Sahar otab paloikš enamba mi kümnen valdkundan territorijoid — Alžir, Tunis, Livii i Egipt pohjoižes; Marok da Mavritanii päivlaskmas; Mali, Niger, Čad da Sudan suves. Ristitud eläba kaikenaigašti oazisoiš vaiše, Nil- da Niger-jogiden alangištoiš.
Saharan regionad: Tenere, Sur' Päivnouzmaine Erg, Sur' Päivlaskmaine Erg, Tanezruft, Hamad El' Hamr, Erg Igidi, Erg Šeš, mugažo Talak, Aravijan (Egiptal), Alžiran, Livijan da Nubijan rahvahatomad mad.
Rahvahatoman man südäimine ristitišt om vaiše 2,5 mln. ristituid.
Etimologii.
«Sahar»-nimi mainitase meiden eran ezmäižes voz'sadaspäi. Se libub arabižes «صَحراء» (ṣaḥrāʾ)-sanaspäi, kudamb znamoičeb «rahvahatoi ma», da sen äilugun «ṣaḥārāʾ»-sanaspäi. Sen ühtes om kosketust «aṣḥar»-adjektivanke, «rahvahatoman man, rusttan polhe mujun» znamoičendanke.
Erasiden regioniden nimed oma berberan augotižlibundanke: Tanezruft (Alžiran ehtbokas), Tenere (Nigeran keskuses).
Geografii.
Sahar kändihe rahvahatomaks maks viž millionad vozid tagaze.
Sahar randičeb päivlaskmas Atlantiženke valdmerenke, om röunoiš pohjoižes Atlas-mägidenke da Keskmerenke, i päivnouzmas — Rusttanke merenke. Rahvahatoman man suviröun märičese amuižiden vähälikujiden letkesižiden düniden zonal (16° p.l.). Sahel'-region om necen zonan suvehe, Sudanan savann sijadase sen regionan jäl'ghe.
Letkesiž-kivine toižend dominiruib neciš rahvahatomas mas. Saharas om äi ojandehid. Manalaižed järved venudas rahvahatoman man pohjoižes meren pindan ülemba (Livijas — 500 m ü.m.t.), ka niiden vezi kävutase Keskmeren randpolen territorijoiden irrigacijan da jomižen täht.
Klimat.
Kožui maižandusele klimat oleskeleb Saharas 17 tuhad vozid pordal. Jäl'ghine mugoine klimatan pord oli nell' tuhad vozid tagaz, se möst saškandese ičeze maksimumhasai vl 15000 meiden erad.
Nügüd'aigan letked zavodiba tulda oazisoihe hondon ičtazevedandan kazvištho tagut, ka ümbärdajiden valdkundoiden ohjastused käsktas ištutada sauptajid puiden jonoid.
Goi Dero

Dero Goi vai vaiše Dero (), todesine nimi om Štefan Muziol' (; sünd. 16. sulaku 1970, Vol'fsburg, Alasaksonii, Germanii) om germanijalaine muzikant, runokirjutai da kirjutai, Oomph!-muzikgruppan alusenpanii, vokalist i bangsoitoiden vändai vll 1989−2021, sen What About Bill?-saidprojektan ühtnii vspäi 2008.
Mez' pajatab Die Kreatur-duetas Kris Harmsanke vspäi 2019, vajehtab imidžad paksus.
Wahrheit oder Pflicht

«Wahrheit oder Pflicht» ("Tozi vai velg") om saksalaižen Oomph!-muzikgruppan kahesanz' studine al'bom. Se om pästtud vn 2004 8. päiväl uhokud.
Al'bom om sätud metal-stilin erazvuiččiš čuradusiš: indastrial, gotik, al'ternativine. Sai korktoid sijid saksankel'židen maiden čartoiš.
GlaubeLiebeTod

«GlaubeLiebeTod» ("UskArmastuzSurm") om saksalaižen Oomph!-muzikgruppan ühesanz' studine al'bom. Se om pästtud vn 2006 24. päiväl keväz'kud.
Al'bom om pästtud koumeks toižendaks: bazine (CD-boks bukletata), standartine (CD-boks bukletanke) i premium (didžipak ližatud kaverversijoidenke da kahtenke bonustrekanke).
Pajoiden nimikirjutez.
Ezmäižed nell' kompozicijad oma pästtud singloikš i oma fil'mdud videoklipoikš.
Sahar (produkt)

Sahar om saharozan kodinimi, tarbhaine sömprodukt. Ottas kävutmižhe saharad konditerižes tegemištos da kulinarijas. Hil'vezikon toižend.
Toižendad.
Om äi saharan toižendoid. Sahar-lete voib mülütada 0,25 procenthasai ližadusid, rafinad — 0,1 procenthasai. Mail'man saharan tobj pala tegese saharrogospäi, penemb tehtas saharsvöklaspäi, mugažo vahtaren südäivedespäi, pal'maspäi ("jagre") i sahardurraspäi.
Sahar oleskeleb vauged i koričma mujul, niiden sötmižičendad oma erazvuiččed. Formad: lete, palliškoil, tuhk, monokristall (kandiniruidud sahar), sirop, saharpä (enččel). Ladlused palliškoiden täht: hambastim i pihthed.
Tehmižen istorii.
Saharan kut erigoittud substancijan kodima om Indii ( "śarkarā" «letkesine sahar»). Saharrogo kazvab sen londuses i kändihe torhudeks. Amuižen aigan saihe saharan koričmuruid saharrogon südäivedespäi i muga toihe Evropha. Rimalaižed teziba saharas Egiptan torguindan kal't, kävutand oli medicinine. Ištutadihe saharrogod Sicilijas i nügüdläižen Ispanijan suves, no Rimalaine imperii čihozi, i mugoine maižanduzvero kadoi sen ühtes.
Kändihe sömproduktaks Evropas 16. voz'sadal, torguind šingotaškanzi Amerikan kolonijoidenke, kuna Hristofor Kolumb toi ujuden saharrogon čokvezoid vspäi 1492.
Vl 2015 sömsaharan mail'man tehmine oli 167,5 mln tonnoid, sidä kesken seičeme kahesandest saharrogospäi i kahesandez saharsvöklaspäi. Pätegijad (2016): Brazilii 35 mln t (päeksportirui), Indii 27, Evropan Ühtištuz 13,8, Tailand 11,5 (toine eksportirui), Kitai 9,8 (päimportirui), AÜV 7,4, Venälaine Federacii 6,7, Meksik 6, Pakistan 5,2, Avstralii 4,8.
Söndarvuz.
Saharan saharoz čihodase teravas sömänsulatuztraktas glükozaks i fruktozaks, ned tuldas verenpörundha. Glükoz kattab organizman energijan kadotusid enamba pol't. Glükoz abutab maksale pid'oitelda zaborkfunkcijad toksižid substancijoid vaste, se tegese glükozan ühtnendan tagut glükuronižiden parmuiktusiden sädamižhe, ka saharan otand südäimehe rekomenduiše maksan erasil-se läžundoil i travindoiden aigan.
1 čailuzik = 4 g saharad = 16 kkal.
Vauktan saharan energetine arvuz om 387 kkal (1619 kDž) 100 grammas, siš läz ei ole mikroelementoid, koričman saharan erineden, kudamb mülütab B-gruppan vitaminoid i mikroelementoiden znamasižid lugumärid, i sen energetine arvuz om 377 kkal (1576 kDž) 100 grammas.
Vajehtimed.
Saharan londuseližed vajehtimed oma mezi, fruktad da marjad.
Himižed vajehtimed (ksilit, sorbit, aspartam) oma olmas razvdusen spravitandan täht.
Ueils Džimmi

Džimmi Donal Ueils (, nikneim — Džimbo (); sünd. 7. eloku 1966, Hantsvill (Alabam), AÜV) om amerikaine edheotai.
Mez' om Vikipedijan alusenpanii, Vikimedii-fondan ezimez' (2003−2006 i vspäi 2011). Viki-koncepcijan ideolog, siš kaikutte saitan kävutai voib koheta i ližata südäiolendad. Vl 2019 sai Suren Britanijan rahvahanikust hätkeližen radon tagut sen ohjastusen organas.
Biografii.
Džimmi om sündnu radnikoičijoiden kanzha. Hänen Džimmi Ueils-tat radoi menedžeraks söndtavaroiden laukas, Doris-mam pidi pen't privatišt "House of Learning"-školad. Ueils-poig openui siš, hänele tuli mel'he lugeta enciklopedijoid enamba kaiked.
Džimmi lopi vaumičendkolledžad i sai opendust Obernan universitetas, pästtihe bakalavran arvonke. Möhemba mez' openui Alabaman universitetas, radoi opendajan siš i Indianan universitetas. Vl 1994 Ueils sirdi Čikagoho, i vhesai 2000 radoi "Chicago Options Associates"-kompanijas, siš torgui arvbumagoil i sai znamasižid rahoid.
Golub Marina

Marina Grigor'jevna Golub (; sünd. 8. tal'vku 1957, Moskv, Venäman NFST, NSTÜ — kol. 9. reduku 2012, sigä-žo, Venäma) oli nevondkundaline i venämalaine teatran da kinon aktris, TV-vedai. Venälaižen Federacijan arvostadud artist (1995). Vändi rolid 78 fil'mas vspäi 1980.
Biografii.
Marina oli sündnu Grigorii Golub-tedištelijan (1923−2014) i teatran aktrisan kanzha. Openui Moskvan keskškolas nomer 33 (1965−1975). Vl 1979 oli pästnus MHAT:an školas-studijaspäi (Viktor Monükovan kurs).
Vll 1979−1981 Marina Golub radoi Moskoncertas. Vspäi 1981 vhesai 1987 naine radnikoiči Arkadii Raikinan Miniatüroiden teatras, sid' läksi radmaha Moskvan «Šalom»-teatras. Vspäi 2002 Golub oli ranu Moskvan Čomamahtoižes teatras Čehovan nimed.
Naine oli lähtnu mehele koume kerdad, tütär om sündnu naimiželos.
Aktris pölištui edel aigad, avtokatastrofas Moskvan päivlaskmas.
Metallica

«Metallica» ("Metallika") om amerikaine muzikgrupp, kudamb edestab muzikad trešmetal da hevimetal-stiliš.
Gruppan aluz om pandud Los Andželesha vl 1981.
Miss Mail'm

Miss Mail'm () om jogavozne rahvahidenkeskeine čomuden konkurs. Vedase vspäi 1952.
Konkursan päfater sijadase Nju Jork-lidnas, AÜV. Oficialine kel' — anglijan kel'. Venc om kalližarvoine, vajehtihe sen formad ühesa kerdad.
Födorova Oksana

Oksana Gennad'jevna Födorova (pasportan mödhe — Borodina, ; sünd. 17. tal'vku 1977, Pskov, Venäman NFST, NSTÜ) — venämalaine TV-vedai, fotomodel', Miss Piter (1999), Miss Venäma (2001) i Miss Mail'm (2002) konkursoiden vägestai, kirjutai, milicijan major.
Biografii.
Oksana om sündnu Pskov-lidnha. Openui Pskovan milicijan specialižen opendusen keskškolas, om pästtud sišpäi vl 1997 kuldmötalinke. Vozil 1997—2000 openui edemba, Venäman südäiazjoiden ministrusen Piterin universitetas, sai diplomad kitändanke.
Om lähtnu mehele nelländen kerdan, Venäman prezidentan administracijan Andrei Borodin-radnik om hänen mužik vspäi 2011. Heil kaks' last om olmas: Födor-poig (om sündnu vl 2012) i Jelizaveta-tütär (2013).
Car' (fil'm)

«Car'» () om voden 2009 venämalaine istorine fil'm, kudamb starinoičeb kahtes vodes Ivan Grazijan elospäi i hänen pidandoiš Filipp-mitropolitanke. Se om Oleg Jankovskijan jäl'gmäine fil'm.
Režissör — Pavel Lungin, fil'mdihe Suzdališ.
Rauk, rauk Pavel

«Rauk, rauk Pavel» () om voden 2003 Venäman istorine fil'm. Sen režissör om Vitalii Mel'nikov, prodüser — Andrei Zercalov.
Kuznecova Agnija

Agnija Jevgen'jevna Kuznecova (; sünd. 15. heinku 1985, Novosibirsk, Novosibirskan agj, Venäman NFST, NSTÜ) om venämalaine fil'miden, TV-serialoiden da teatran aktris.
Biografii.
Agnija om sündnu Novosibirsk-lidnha vl 1985. Hänen tat om pirdai, mam — opendai dekorativiž-sättutoitud čomamahtoiden institutas.
Tuleban aigan aktris lopi školan Novosibirskas i mäni teatraližhe studijha. Vl 2006 Agnija lopi Teatraližen üläškolan B.V. Ščukinan nimed (Moskv, Jurii Šlikovan kurs).
Zhi-Vago

«Zhi-Vago» oli saksalaine evrodens- da hausprojekt. Edesti pajoid anglijan kelel vspäi 1996 vhesai 2002.
No Mercy

No Mercy («nimittušt armahtust» anglijan kelespäi) voib znamoita:
No Mercy (popgrupp)

«No Mercy» ("ei ole prostindad" anglijan kelespäi) om saksalaine anglijankel'ne evrodensgrupp. Trio om olmas vspäi 1995.
Mülükundas oma "Marti Sintron", "Ariel' Ernandes", "Gabriel' Ernandes".
Fareran Sared

Fareran Sared (, ) om rippui territorii Evropas, Skandinavii-regionas. Om Danijan avtonomižeks provincijaks. Pälidn om Torshavn.
Geografijan andmused.
Fareran Sariden pind om 1399 km². Territorii om kahesantoštkümnen päižen saren südäimes. Sared sijadasoiš Šotlandijan Šetlandan sariden (Sur' Britanii) i Islandijan keskes, Atlantižen valdmeren pohjoižes.
Sariden klimat om ven meren, keza om viluhk. Heinkun keskmäine lämuz om +11..+17 C°, vilukun 0..+4 C°. Paneb sadegid 1600..2000 mm i 280 päiväd vodes, vihmoiden nägul päpaloin, enamba sügüz'kus-vilukus, sumeged oma paksud. Gol'fstrim-joksmusen Pohjoižatlantine sarak tob lämäd saridennoks, i meriveden lämuz sarištos ümbri om läz +10 C° vodes läbi. 
Tobmuz.
Fareran Sared om parlamentine demokratine ma, ičeohjandusenke vspäi 1948. Sen pämez' om danine Frederik X-kunigaz vn 2024 vilukuspäi. Päministr om Aksel V. Johannesen vn 2022 tal'vkuspäi (oli sil-žo radnikusel vll 2015−2019), päkomissar — Lene Mojell' Johansen vn 2017 semendkuspäi.
Eläjad.
Vl 2011 territorijan eläjiden lugu oli 48 447 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'.
Rahvahad (enamba 0,3 % vl 2011): fareralaižed — 90,8 %, danijalaižed — 3,1 %, islandijalaižed — 0,4 %, anglijalaižed — 0,3 %, toižed rahvahad — 5,4 %.
Uskojiden kaikiš enamba levitadud religii om lüteranižuz.
Jügu 200 (fil'm)

«Jügu 200» () om voden 2007 venämalaine dramfil'm. Režissör — Aleksei Balabanov, se om hänen üks'toštkümnenz' fil'm lugul. Om tehtud Piterin CTB-kinokompanijan (latinan kirjamed) ohjandusen al.
Fil'man tegend mäneb voden 1984 Nevondkundaližes Ühtištuses. Fil'mzihe Čerepovecas, mugažo Leningradan agjas (Vanh Ladog i Viipur), Pskovas. Scenarii om kirjutadud realižiden tegoiden mödhe. Se vei küzundoihe, eziauguižešti kuctud akt'orad pučihe fil'mdandaspäi (no Makoveckii änetoiti). Fil'm läksi ekranoile vn 2007 14. päiväl kezakud, sid' äjad kinoteatrad heitihe «Jügu 200» ozutandaspäi severziš päiviš.
Kračkovskaja Natal'ja

Natal'ja Leonidovna Kračkovskaja (Belogorceva) (; sünd. 24. kül'mku 1938, Moskv, Venäman NFST, NSTÜ — kol. 3. keväz'ku 2016, sigä-žo, Venäma) oli nevondkundaline da venämalaine teatran i kinon aktris. Venäman arvostadud aktris (1998).
Kračkovskajan fil'mdandan kar'jer jätkustui pol'voz'sadad, aktris edesti enamba mi 90 fil'man rolid. Hän vändi toižen planan, no homaičijoid «harakterižid» rolid tobjimalaz. Kaikiš tetabad fil'mad Natal'jan ühtnendanke oma «Kaks'toštkümne ištint» (1971, Madam Gricacujeva), «Ivan Vasil'jevič vajehtab professijan» (1973), «Nece ilokaz planet» (1973) i «Ei voi olda!» (1975). Änetoiti mul'tfil'mid, ühtni satirižihe «Eralaš»- i «Fitil'»-kinoaiglehtesile. 2000-nzil vozil edesti rolid teatras.
Paštik

Paštik om pen' konditerine tegez madalanke nepsudenke, kudambad tehtas erazvuiččes tahthaspäi. Se om maged päpaloin, sättundan strok om pit'k.
Formuidas kehkrudeks, nellikoks, tähthaižeks, torvudeks. Ližatas tahthaze erazvuiččid jüvid erasti. Oleleb maged, resk, kuiv (kreker, galetad), šoidukaz, pašttud südäimenke.
Ristitun skelet

Ristitun skelet om kaikiden luiden ühtmuz ristitun hibjas. Kaik om 270 lud sündundan aigan, severz'-se luid ühtenzoittas kazvandan aigan (pämall'an, landehlun i sel'grodan lud tobjimalaz), i täuz'kaznuden ristitun skelet kogoneb 206 luspäi.
Skelet kogoneb luižes kudehespäi, tügedamiž-likumižen apparatan passivine pala. Om aluseks pehmdoiden kudehiden täht, tirpib lihasiden kingitesid, kaičendsija südäielimiden täht.
Modpolišk

Modpolišk () om parine modon pala, sil'miden al, korvan da nenan keskes, levitase alalöuglun agjahasai.
Modpoliškod oma kattud nahkal. Sen ližaks oma modpoliškon lihaz i Bišan razvtukuine (znamasine vagahaižil). Modpoliškon nahk om hoik, se kazvab alanahkaiženke stajištonke, modon arterii i verison' sijadasoiš siš.
You Can Win If You Want

«You Can Win If You Want» ("Void vägestada, ku tahtoid") om Modern Talking-muzikgruppan kahtenz' pajo debütižes «The 1st Album»-al'bomas (1985, viluku), sintipop-žanras. Ühtennimine singl om pästtud 1985-nden voden keväz'kul, sadad tuhad egzemplärid.
Pajon tekst om anglijan kelel. Sädi Diter Bolen.
There's Too Much Blue In Missing You

«There's Too Much Blue In Missing You» ("Om muga opalašti sinuta") om Modern Talking-duetan koumanz' pajo debütižes «The 1st Album»-al'bomas (1985).
Pajon tekst om anglijan kelel. Kompozicijan tegii i singlan prodüser om Diter Bolen. Se om üks'jäine änetadud vaiše Bolenal pajo al'bomas.
Singl om pästtud sil-žo vodel, da vaiše Avstralijha. Severz'-se kaverversijoid om sätud pajole toižil muzikantoil.
Jähine

Jähine om kül'mdud maged pekstud mass maidproduktoišpäi i toižiš ingridijentoišpäi. Fruktine jä om jähine südäivezišpäi, maidota.
Desertan istorii jätktase nell' tuhad vozid, sil aigal Amuižes Kitaiš segoitadihe jäd da lunt apel'sinoiden, limoniden i granatoiden palliškoidenke. Marko Polo toi Evropha jähižen receptad Kitaišpäi 13. voz'sadal. Edel händast Suvine Evrop tezi vaiše segoitadud jänke da vilugoittud jomid. Jähižen vaumičendan ezmäine mahtuz ozutihe Venämas 18. voz'sadal.
Ezmäine jähiženfabrik radaškanzi amerikaižes Baltimor-lidnas vl 1851.
Voib ostta jähižid suriš i specialižiš laukoiš da sömsijiš. Vaumitadas kebnasti kodiarvoimižiš-ki. Kaitas vilus alemba mi nol' Cel'sijan gradusad lämudenke, sid' södas kerdalaz.
Deeper

«Deeper» ("Süvemba") om Modern Talking-duetan üks' kahtes demokompozicijaspäi, kudamb om pästtud 1984-ndel vodel. Pajon tekst om anglijan kelel.
My Declaration Of Love

«My Declaration Of Love» ("Minun armastusen deklaracii") om Modern Talking-duetan üks' kahtes demokompozicijaspäi, kudamb om pästtud 1984-ndel vodel. Pajon tekst om anglijan kelel.
Munarič

Munarič om sömine, tehtas sidä rehtiläl muretud munišpäi koreta, kanamunišpäi päpaloin. Räkištadas segoitadud pakušanke (se om omlet maidon ližadusenke) vai segoitandata (sil'mmunarič) pühävoil vai toižel razval solan ližadusenke.
Vaumitadas blödad ližadusidenke-ki. Recept čaptud tomatoidenke om levitadud. Ližadused i ližablödad oleldas kova sagud, bekon, kolbas, räkištadud liha, sened, lauk, haudutadud maplodud i äi tošt erazvuiččiš ühtnendoiš da variantoiš.
Italine frittat vaumičese vitkol lämoil erazvuiččiš ingredijentoišpäi, muniden ližaks se om kartohk, lauk, parmezan-sagud, erasti liha. Munarič bekonanke om veroline murgin Sures Britanijas i Irlandijas. Ispanine «uevos»-munarič ("huevos") voib anttas läpuškan päl. Ispanine tortil'j om munarič kartohkanke. Slokosttäs omletoid rissüdämenke Japonijas i Indonezijas.
Kaikiš surembad (rekordižed) slokosttüd munaričud tarbhaižiba sadad tuhoid munid i rehtiläd kümnehe metrhasai surtte, märitihe niiden vedust tonnoikš. Blöd kulutase veresas i hulas olendas.
Diamonds Never Made a Lady

«Diamonds Never Made a Lady» ("Brill'jantad ei kända ledikš nikonz") om vn 1985 saksalaižel Lift Up-muzikgruppan pajo da ühtennimine singl Diter Bolenan avtorusel i prodüsiruindal. Singl om pästtud Saksanmaha (kaks' variantad) i Kanadha, kompozicijan instrumentaline-ki versii mülüb niihe.
Pajo om pästtud mugažo Modern Talking-duetan «The 1st Album»-al'bomas vl 1985, äneti Tomas Anders.
Pajon tekst om anglijan kelel. Originaližen pajon žanr om sintipop.
The Night Is Yours — The Night Is Mine

«The Night Is Yours — The Night Is Mine» ("Nece om sinun ö — nece om minun ö") om Diter Bolenan pajo da ühtennimine singl, se om pästtud vl 1984 "Rajan Simmons"-psevdonimanke. Pajon tekst om anglijan kelel.
Pajo om pästtud mugažo Modern Talking-duetan «The 1st Album»-studijanal'bomas vl 1985 (videnz' pajo).
Do You Wanna

«Do You Wanna» ("Tahtoid-ik sinä?..") om kudenz' pajo saksalaižen Modern Talking-duetan anglijankel'žes «The 1st Album»-studijanal'bomas (1985).
Kompozicii om sätud anglijan kelel, tegiba Meri Epplgeit i Diter Bolen, än' — Tomas Anders. Pajon butleg-singl om pästtud 2001-ndel vodel DJ RavL:alpäi.
Lucky Guy

«Lucky Guy» ("Satusekaz priha") om Diter Bolenan pajo da ühtennimine singl. Vn 1984 sügüz'kul hän pästi necidä singlad "Rajan Simmons"-psevdonimanke. Pajon tekst om anglijan kelel.
Pajo om pästtud mugažo Modern Talking-duetan «The 1st Album»-al'bomas vl 1985 (seičemenz' pajo).
Freid Anna

Anna Freid (; sünd. 3. tal'vku 1885, Ven, Avstrii da Mad'jaranma — kol. 9. reduku 1982, London, Sur' Britanii) — Avstrijan augotižlibundan britanijalaine psiholog i psihoanalitik, Zigmund Freidan noremb tütär. Ühtmudel Melani Kläinanke lugedas lapsiden psihoanalizan alusenpanijan.
Biografii.
Anna oli noremban i kudenden lapsen Zigmund Freidan i hänen Marta-akan kanzas. Hän valiči augotižškolan opendajan professijan ičeze päazjaks. Jäl'ges Ezmäišt mail'man voinad Anna jäti openduzradon i pühäti ičtaze tatale, rates hänen sekratarin da holitajan, i psihoanalizale. Pigai hän tuli Venan psihoanalitikoiden sebraha i ezini sigä ezmäizidenke edespaginoidenke. Vodel 1938, Avstrijan anšlüsan jäl'ghe, Freidoiden kanz oli pandud arestal alle, i Anna tatanke pigai taci Venan kerdhaks i tuli elämaha Londonha. Sures Britanijas hän jatkui tedoita psihoanalizad i šingotada ičeze tatan idejad, eriližešti laps'aigan psihologijan sferas. Vl 1947 Anna Freid pani Hemstedan klinikan alusen Londonha, kudamb oli kaikiš suremban lapsiden psijoanalitižen tervehtand- i openduzkeskusen sen aigan. Vl 1952 hän avaiži Londonas lapsiden terapevtkursad i klinikan, kudambad oliba ezmäižen aluzkundan lapsiden tervehtandan psihoanalizan metodal täht. Elon jäl'gmäižil vozil tedomez' radoi Jelin universitetas i jatkui šingotada ičeze idejad lapsiden psihologijan sferas. Anna koli Londonas voden 1982 redukun 9. päiväl. Hän iče nikonz ei olend mehel i hänel ei olend ičeze lapsid.
Tedonägendad.
Lindes ičeze tatan tedonägendoiden jäl'gnikan, Anna Freid šingoti ezikät psihoanaližid el'gendusid Minä:n polhe, i faktižešti pani uden neofreidistižen čuradusen psihologijas — ego-psihilogijan — alusen. Hänen tedoližeks päedessatuseks tobjimalaz lugedas ristitun kaičijoiden mehanizmoiden teorijan tedoidust — mehanizmoiden, kudambiden abul Minä laptastab Se:n valatoitust. Mugažo Anna lujas edeni agressijan openduses, no üks'-se kaikiš suremban tondan psihologijaha oli lapsiden psihologijan (nece hänen edessatuz om ühthine Melani Kläinanke) i lapsiden psihoanalizan sädand. Hän tedoiži metodad, kut rata lapsidenke, sidä kesken Anna tedoiži udes psihoanalitižen teorijan vändsijadusid kazvatajile i lapsile heiden ičekeskentehmižes abun täht. Lapsed oliba Anna Freidan tedon da elon pämel'hetärtusen, erašti hän eskai sanui: «En meleta, miše olen hüvän objektan biografijan täht. Nacein, kaiked minun elod voib ümbrikirjutada ühtel sanundal — minä radoin lapsidenke!». Elon lopus tedomez', kudamb jo oli olnu Arvostuzprofessoran mail'man äjiden kaikiš surembiš universitetoišpäi, tartui melel toižhe agjaha, ühtenzoittud lapsidenke, — kanzoiktuz, hän radoi siš Jelin universitetas i pästi kaks' töd ühtmudel kollegidenke (kacu «Valitud tedotöd»-jagust).
Let's Talk About Love

«Let's Talk About Love» ("Pagiškam armastuses") om Modern Talking-duetan kahtenz' al'bom. Se om pästtud 1985-nden voden 14. päiväl redukud.