Suvisahalinsk

Suvisahalinsk (, "Judzinosaharinsku") om lidn da lidnümbrik Venäman päivnouzmas. Se om Sahalinan agjan administrativine keskuz da kaikiš suremb lidn.
Istorii.
Eländpunktan aluz om pandud vl 1882 kuti "Vladimirovk"-külä () elänzoitmaha tahod oigetud küksushe da katargha mehil. Vspäi 1905 se oli nimitadud "Tojohar"-žiloks () japonižen vägitungendan jäl'ghe. Žilo sai lidnan statusad vl 1915, i vodhe 1946 kezakun 4. päivhäsai "Tojohar"-lidn oli ( "Tojohara-si"). Sid' nimitihe nevondkundališt lidnad udes, geografižen sijadusen mödhe.
Suvisahalinsk šingotase sömtegimišton edheotandoil (sidä kesken kalan da toižiden merenproduktoiden ümbriradmine) i elektroenergetikal (Suvisahalinskan LEK-1, radab londuseližel gazal), om sauvondmaterialiden tegimid (cementan pästand), raudtetehnikan kohendusen tegim, meblin tehmine. Agjan kalanpüdandan, kivivoin da gazan samižen kompanijoiden päfaterad sijadasoiš Suvisahalinskas.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase Sahalin-saren suves, 50 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Mägisel'g levineb päivnouzmpolehe lidnaspäi.
Matkad Moskvhasai om 6680 km orhal (lendimel leten) vai 9400 km tedme. Voib olda kahesaballaižid manrehkaidusid magnitudan mödhe.
Suvisahalinsk om mererandpoleta, no meri om läz kaikihe polihe: 40 km pohjoižhe (Ohotskan meri, Dolinsk-lidn), 25 km päivnouzmha (Ohotskan meri), 20 km suvhe (Ohotskan meren Anivan laht, Aniv- i Korsakov-lidnad), 50 km päivlaskmha (Japonijan meren Tataran sal'm da Holmsk-lidn).
Lidnan territorii om Edahaižen Pohjoižen arvoimižihe tazostadud. Klimat om ven mussonine, tal'v om lumekaz. Kaikiš päivoikahambad pordod oma keväz'ku-kezaku i sügüz'ku. Voden keskmäine lämuz om +2,8 C°, kezakun-sügüz'kun +11,7..+17,3 C° (kaikiš lämhemb ku om eloku), tal'vkun-uhokun −8,6..−12,2 C°. Ekstremumad oma −36,2 C° (viluku) i +34,7 C° (heinku, eloku). Kezaaigan minimum om −2,1 C° (kezaku), tal'vaigan maksimum om +9,0 C° (tal'vku). Ei voi panda halad heinkus-elokus (heinkun minimum om +1,3 C°). Paneb sadegid 815 mm vodes, enamba elokus-sügüz'kus (109..111 mm kus), vähemba tal'vkus-sulakus (41..50 mm kus).
Tobmuz.
Kaik kümne žilod mülüdas lidnümbrikho Suvisahalinskan ližaks. Lidnümbrikon pind om 905 km².
Lidnümbrikon tobmuden pämez' om sen Administracijan pämez' (mer). Sergei Nadsadin om meran radnikusel vn 2014 redukuspäi. Lidnan Duman ezimez' om Oleg Logačev vn 2022 uhokuspäi. Edelized Duman ezimehed oma Sergei Dmitrijev (reduku 2019 — uhoku 2022, radoi vn 2016 sügüz'kuhusai mugažo), Vladimir Zaicev (tal'vku 2017 — reduku 2019), Jelena Stolärova (sügüz'ku 2016 — tal'vku 2017).
Eläjad.
Vl 1935 lidnan ristitišt oli 28 459 eläjad, vl 1959 — 85 510 eläjad. Vn 2010 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 181 728 ristitud, lidnümbrikon — 189 010 ristitud, agjan kaks' videndest. Vn 2021 rahvahanlugemižen mödhe lidnan ristitišt oli 181 587 eläjad. Vl 2017 kaik 194 882 ristitud elihe lidnas i 201 985 ristitud kaikes lidnümbrikos, 315 tuh. eläjid om lidnaglomeracijas (2018). Kaikiš suremb lidnan i lidnümbrikon ristitišt oli vl 2019: 200 854 ristitud elihe lidnas i 208 tuhad ristituid kaikes lidnümbrikos.
Ortodoksižen hristanuskondan viž pühäpertid oma saudud lidnas: Raštvoiden kafedraline päjumalanpert' (letihe vll 2012−2016), Hristan Eläbzdusen päjumalanpert' (1995) i koume jumalanpertid. Riman katoline jumalanpert' om letud. Baptizman «Udessündund»-loičendpert' om avaitud. Sintoizman Karafuto- i Nisikubo-pühäpertid ei ole kaičenus. Islaman loičendpert' om väges.
Lapsiden opendusen aluzkundad oma päivkodid, keskškolad. Lidnan professionaližen opendusen aluzkundad oma viž kolledžad (medicinine, pedagogine, politehnine, meren, čomamahtoiden), nell' tehnikumad (tegimištoliž-ekonomine, sauvondan, maižandusen mehanizacijan, servisan), Sahalinan valdkundaline universitet (alusenpanend 1949 kut pedinstitut, universitet vspäi 1998, läz seičemed tuhad üläopenikoid), Sahalinan gumanitariž-tehnologine institut, toižiden lidnoiden üläopendusen aluzkundoiden nell' filialad (Habarovsk, Moskv).
Transport.
Avtobusad (28 maršrutad lidnan südäimes vl 2015) i taksid oma kundaližeks transportaks lidnas. Avtobusad i rel'savtobusad ühtenzoittas ezilidnoidenke.
Rahvahidenkeskeine soda- da civiline "Suvisahalinsk"-lendimport Anton Čehovan nimed (vai "Homutovo", "UUS / UHSS / ЮЖХ", 1,2 mln passažiroid vl 2019) radab kümnes kilometras lidnan keskuzpalaspäi, Homutovo-rajonas. Tehtas reisid Venäman Edahaižen Päivnouzmman i Suvisibirin lidnoidme, Moskvha, Azijan maihe, mugažo Sahalinan agjadme.