tartuNLP/wikipedia-smugri-20251201 huggingface dataset:
Samarii

Samarii ("Sm" — "samarium" latinan kelel) om 62nz' himine element himižiden elementoiden periodižes tabludes, lantanoidoiden gruppaspäi (koumanz' grupp, kudenz' period), vanhtunuden klassifikacijan mödhe — koumanden gruppan laptalagrupp, IIIB.
Ühthine ümbrikirjutand.
Element om harv Man kores (kahesa grammad tonnas).
Vozil 1878−1879 francižed himikad Pol' Emil' Lekok de Buabodran i Mark Delafonten avaižiba samarijan spektroskopijan abul. Hö analiziruiba samarskit-mineralad, sen formul om ((Y,Ce,U,Fe)3(Nb,Ta,Ti)5O16).
Fizižed ičendad.
Samarii om hobedaižvauged mametall. Om varmed radiacijad vaste.
Atommass — 150,36. Ninevuz (normaližiš arvoimižiš) — 7,520 g/sm³. Suladandlämuz — 1345 K (1072 C°). Kehundlämuz — 2173 K (1900 C°).
Kaik nell' stabilišt da koume vähäradioaktivišt izotopad mülüdas londuseližhe samarijha: 144Sm (3,07 %), 147Sm (14,99 %, pol'čihodamižen pord — 107 mlrd vozid, kändase neodimaks-143), 148Sm (11,24 %; T½=7 × 1015 vot, kändase neodimaks-144), 149Sm (13,82 %; T½ &gt; 2 × 1015 vot), 150Sm (7,38 %), 152Sm (26,75 %), 154Sm (22,75 %). Sen ližaks, tetas 31 ratud radioaktivišt izotopad 128..143, 145, 146, 151, 153, 155..165 atommassanke, i niiden 12 izomärad. Kaikiš hätkembad oma samarii-146 68 mln i 103 mln vozid pol'čihodamižen pordonke (kodvad anttas erazvuiččid luguid, i se ei ole sel'gitadud völ), 151Sm (T½=94,6 vot) i samarii-145 (340 päivest). Izotopad čihotas β- i protonižen (izotopad 131..133, 135), α-čihodamižen (izotopad 146..148) vai muite β-čihodamižen kal't (kaik toižed), kebnembad kändasoiš prometijaks, jüžmakombad evropijaks, izotopad 146..148 neodimaks, izotopad 131..133 i 135 — prometijaks i neodimaks.
Himižed ičendad.
Samarii muigotub il'mas hilläšti. Ezmäi se katase Sm2O3-hapandusen kerthel, sid' kändase paikuižeks tuhkaks.
Kävutand.
Ottas kävutamižhe ülävägeviden kaikenaigaižiden magnitoiden tehmižes. Hapandusel kreptas stöklid infrarusttad sädegoičendad vaste, kävutadas lämoinvastaižeks materialaks.
Samarijan monosul'fid (SmS) om andmiden aluz märičemha konstrukcijoiden mehanižid kingitesid. Sen monokristall generiruib termoELV 50 % TTV:nke, 130 C° lämudel — 67..85 %, mi endustab avarod ted elektrolikutimile avtoiden täht.
Mail'man vozne tehmine om severz'-se sadoid tonnad. Samarijan päeksportör — Kitai, mugažo om löudmižsijid AÜV:oiš, Kazahstanas, Venämas, Ukrainas, Avstralijas, Brazilijas, Indijas da Skandinavijas.
Evropii

Evropii ("Eu" — "europium" latinan kelel) om 63nz' himine element himižiden elementoiden periodižes tabludes, lantanoidoiden gruppaspäi (koumanz' grupp, kudenz' period), vanhtunuden klassifikacijan mödhe — koumanden gruppan laptalagrupp, IIIB.
Ühthine ümbrikirjutand.
Element om harv londuses, sen pala mail'mas om 5 × 10−10. Vl 1896 francine Ežen Anatol' Demarse-himik sai puhtast evropijad ezmäižen kerdan. Ei voi löuta evropijad Mas joudjas olendas.
Metall, sen hapanduz, hlorid i nitrat oma vähätoksižed ristitun täht.
Fizižed ičendad.
Evropii om pehmed hobedaižvauged mametall. Kristalline segluz om kubine mülükeskustoittud normaližen painuden al, völ kaks' modifikacijad oleleb korktan painuden al.
Atommass — 151,965. Ninevuz (normaližiš arvoimižiš) — 5,243 g/sm³. Suladandlämuz — 1099 K (826 C°). Kehundlämuz — 1802 K (1529 C°).
Londuseline evropii kogoneb kahtes izotopaspäi: vähäradioaktivine 151Eu (52,2 %, pol'čihodamižen pord 4,6⋅1018 vot, kändase prometijaks α-čihodamižen kal't) i stabiline 153Eu (47,8 %). Tetas 36 ratud radioaktivišt izotopad 130..150, 152, 154..167 atommassanke i 17 izomärad. Niiden keskes nelläl pol'čihodamižen pord om hätkemb: 150Eu (36,9 vot), 152Eu (13,516 vot), 154Eu (8,593 vot) i 155Eu (4,76 vot). Kaikiš hätkembad izomärad oma 150mEu (12,8 časud) i 152m1Eu (9,3 časud). Izotopad čihotas β- i protonižen (izotopad 134..136, izomär 136m), α- i β-čihodamižen (izotopad 147, 148) vai muite β-čihodamižen kal't (kaik toižed), kebnembad kändasoiš samarijaks, jüžmakombad gadolinijaks, izotopad 152, 154 i izomärad 150m, 152m1 — molembikš, izotopad 134..136, 147, 148 i izomär 136m — samarijaks i prometijaks.
Himižed ičendad.
Evropii muigotub il'mas kebnas i katase hapandusen (Eu2O3) kerthel, ka kaitas karasinas vai parafinas. Muigotandmärad: +3 (tobjimalaz), +2, +1.
Pölü voib palada poukahtuden il'mas. Palamižen reakcii +180 C° lämudel:
formula_1
Evropijan reakcine mahtuz om kaikiš lujemb lantanoidoiden keskes. Ahtištab läz kaikid metalloid soliden segoitesiš. Segoib ammiakas sinižen segoitesen säten.
Kävutand.
Ottas kävutamižhe evropijad atomenergetikas, elektronikas i medicinas.
Metall maksoi 800..2000 US$ kilogrammas vl 2014. Päeksportör — Kitai, mugažo om evropijan löudmižsijid Kenijas (kaikiš suremb), AÜV:oiš, Kazahstanas, Venämas, Ukrainas, Avstralijas, Brazilijas, Indijas da Skandinavijas.
Hamar

Hamar (mugažo norvegijan kelel, virktas [ˈhɑ̂ːmɑr]) om Norvegijan lidn da kund (kommun) valdkundan suvipäivnouzmas. Se om Innlandet-agjan administrativine keskuz (edel 2020. vot — Hedmark-agjan).
Istorii.
Eländpunktan aluz om pandud vl 1152 kuti episkopkundan keskuz. Vll 1584−1864 oli žiloks. Vl 1862 raudte tuli sihe. Vl 1992 mülütihe Vang-kundad Hamaran kundha kacmata Vang-kundan eläjiden pätandha. Vl 1994 lidn vastsi Tal'veližiden Olimpižiden vändoiden erasid voibuižid (kiruh- i figurštargundad) Lillehammeranke ühtes.
Hamar šingotase sömtegimištol (oludtegim, maidtegim) i valdkundaližil holitišil. Valdkundan znamasine raudtesol'm «Oslo — Tronheim»-keskustal. Vspäi 1975 valdkundaližen Norsk Tipping-loterejan päfater sijadase lidnas.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase 150 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Oslohosai om 100 km suvhe orhal vai 127 km avtotedme.
Klimat om ven kontinentaline. Voden keskmäine lämuz om +5,1 C°, vilukun −6 C°, heinkun +17 C°, ekstremumad oma −30 C° i +33 C°. Paneb sadegid 500 mm vodes, enamba kezaaigan.
Eläjad.
Vl 2013 kundan eläjiden lugu oli 29 331 ristitud. Lidnan ristitišt om 28 535 eläjad 13,95 km² pindal (vn 2021 andmused). Kaikiš suremb lidnan i municipalitetan ristitišt om nügüd'.
Südäinorvegijan sättutoitud tedoiden valdkundaližen kolledžan kampus om lidnas (, vspäi 2017), ende se palakund oli erižeks pedagogižeks kolledžaks.
Medin

Medin («lidn»), oficialižeks Al' Madīna Al' Munavvara («hoštai lidn», «vauktastadud lidn»), om lidn Saudan Arabijan päivlaskmas. Se om valdkundan nellänz' lidn eläjiden lugun mödhe, islaman toine pühälidn Mekkan jäl'ghe (kudamb om 450 km suvhe), Medinan agjan administrativine keskuz.
Istorii.
Eländpunktan aluz om pandud 9. voz'sadal EME "Jasrib"-nimitusenke. Pol'tošt tuhad vozid se oli kaikiš suremb evrejine keskuz Arabijan pol'sarel. Arabalaižed eliba siš-žo oazisas, no 6. voz'sadale heiden vähembuz ei olend kožmuses evrejiženke ristitištonke. Vl 622 Muhammad-endustai sirdi Medinha Mekkaspäi, i siš kurospäi (hidžra) islamanuskojiden era lugese. Medin kändihe Araban halifatan ezmäižeks pälidnaks (630−656). Muhammadan pert' tegihe islaman ezmäižeks pühäpertikš (mečetikš).
Nügüd'aigaine Medin om pühämatknikoiden keskuz kaikes mail'maspäi, lidnas da sen ümbrištos om äi mečetid.
Geografijan andmused.
Klimat om tropine letetazangišton, om räk lujas päiči tal'ven koumes kus. Paneb sadegid 49 mm vodes, enamba sulakus (11 mm). Nepsuz om luja Rusttan meren lähembusen tagut.
Vl 2010 eläjiden lugu oli 1 180 770 ristitud, agjan kaks' koumandest. Kaik eläjad oma islamanuskojad, i vaiše mugomile ristituile sab olda Medinas.
Liberii (Kostarik)

Liberii ( [li.ˈβe.ɾja]) om lidn Kostarikan lodehes. Se om Guanakaste-agjan administrativine keskuz (vspäi 1849) da kaikiš suremb lidn eläjiden lugun mödhe.
Istorii.
Eländpunktan aluz om pandud vl 1769 kuti Guanakaste-futor lidnoidenkeskeižen risttel. Matkadajad lebaižihe siš paksus. Vspäi 1826 om pandud Kostarikan palaks, eile Nikaraguan, sikš miše lähižed lidnad valičiba Kostarikad vl 1824. Vl 1836 Guanakaste sai lidnan statusad. Vn 1854 semendkuspäi lidn om olmas nügüdläiženke nimenke. Lidn oli maižanduzrajonan keskuz (kabjživatišton kazvatand), Panamerikaižen manten sauvond ližazi sile znamoičendad. Liberii om agjan kaikiš surembaks punktaks matkadajiden täht valdmeriden randištoiden keskes.
Lidn šingotase turizmal (muzejad, zoopark, rahvahaližed puištod hulidenke purtkidenke i vezilanktendoidenke). Nimitadas «vauktaks lidnaks» ("la ciudad blanca") sildatadud vauktal gravijal teiden tagut, kolonialižen arhitekturan pertid oma vauktan mujun tobjimalaz.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase agjan keskuzpalas, 144 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Sen fartalad ottas kantonan pen't palad vaiše. Liberii-jogi lankteb Tempiske-jogehe, a se Tünen valdmeren Nikoi-lahthe.
Kaik koume avtoted läbitadas lidnad. Matkad San Hose-pälidnhasai om 215 km suvipäivnouzmha.
Eläjad.
Vl 2013 lidnan eläjiden lugu oli 56 899 ristitud, agjan kudendez. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd'.
Valdkundan kahtenz' surtte rahvahidenkeskeine lendimport ("LIR", 1,1 mln passažiroid vl 2019) radab koumetoštkümnes kilometras päivlaskmha lidnaspäi. Se ühtenzoitab AÜV:oiden, Kanadan i Päivlaskmaižen Evropan erasidenke-se järedoidenke lidnoidenke.
San Ramon (Kostarik)

San Ramon () om Kostarikan lidn Alahuelan agjan suves.
Istorii.
Ezmäižed sirdnikad Evropaspäi tuliba San Ramonan alangišton rajonha 1840-nzil vozil i sauvoiba maižanduzfermoid. Erased oma rados tämbäi-ki, kazvatadas tropižid dekorativižid kazmusid, saharrogod da kofed, kut kaikes-ki regionas. Sijaližed Ramon Solis- i Ramon Rodriges-šingotajad paniba rajonad Raimund Nonnat-pühämehen () kaičendan alle. Vl 1854 San Ramon-lidn sai municipalitetan statusad. Vl 1856 panihe viden školan alusid, mi zavodi lidnad kantonan opendusen i sid' kommercijan keskuseks.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase 956 m ü.m.t. keskmäižel korktusel, sen rajon — 1057 m ü.m.t.. Matkad agjan Alahuel-keskushesai om 44 km päivnouzmha-suvipäivnouzmha, valdkundan San Hose-pälidnhasai om 58 km suvipäivnouzmha.
Vl 2010 lidnan eläjiden lugu oli 8 717 ristitud 1,29 km² pindal, kantonan kümnendez. Kantonan pind om 1 018,64 km².
Nak (lidn, Ročinma)

Nak () om Ročinman municipalitet Stokhol'mas.
Vl 2010 eläjiden lugu oli 33 057 ristitud.
Glivice

Glivice ( [ɡlʲiˈvʲit͡sɛ]; , vepsän kirjamil: "Gläivic") om Pol'šanman lidn (vn 1945 keväz'kuspäi) valdkundan suves, mülüb Silezijan sodaveikundha vspäi 1999.
Istorii.
Eländpunkt om olmas lidnan oiktusidenke vspäi 1276. Mülüi Prussijha vspäi 1742, oli Germanijan territorijal vspäi 1871. Edel Tošt mail'man sodad sen aigan "Gläivic" sijazihe ani Pol'šanman valdkundröunanno. Vn 1945 elokuspäi saksan ristitišt oli deportiruidud lidnaspäi Saksanman Britanijan okkupacijan zonha (Saksanman lodeheze).
Lidn vastsi Lapsiden Evrovizii-konkursad vn 2019 kül'mkus.
Glivice šingotase «General Motors»-korporacijan avtotegimel («Opel»-torguindmarkan avtod), japonižen NGK-kompanijan tegimel (fil'trad, katalizatorad, NOx-andimed avtoiden täht), cisternoiden i sauvondtehnikan pästandal, kivihilen «Sosnic»-kaivudel. Pol'šanman himižiden reagentoiden tegijan päfater radab lidnas.
Geografijan andmused.
Lidn seižub Klodnic-jogen randoil (, Oderan oiged ližajogi), 200..278 m korktusil valdmeren pindan päl. Matkad sodaveikundan Katovice-keskushesai om 25 km päivnouzmha.
Eläjad.
Vn 2011 Pol'šanman rahvahanlugemižen mödhe lidnalaižiden lugu oli 195 472 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 223 403 eläjad vl 1988. Se om Üläsilezijan konurbacijan (2 mln ristituid) koumanz' surtte lidn.
Religijan mödhe (2011): katolikad — 82,7 %, toižed uskojad — 2,0 %, religijatomad — 15,3%.
Düren

Düren (mugažo saksan kelel) om lidn Saksanman päivlaskmas, Pohjoine Rein da Vestfalii-federacijanmas.
Istorii.
Enamba mi 2 tuhad vozid tagaz eländpunkt oli kel'tižeks, sen nimi oli "Durum" «lidnuz». Lidn om tetab Rimalaižen imperijan aigaspäi, oli varatoitmižbazaks Köl'nan sauvondan täht. Om olmas lidnan oiktusidenke 13. voz'sadaspäi.
Düralüminii-ühthesuladusen nimituz om sündnu lidnan nimespäi, sikš miše vspäi 1909 sidä saihe tehmižmahtusel neciš lidnas. Toižen mail'man sodan aigan frontpird läbiti lidnad i üks' kaikiš järedambiš torišpäi tegihe Dürenno, AÜV:oiden armii forsirui Rurad.
Düren om tetab torguindal amussai i bumagan tehmižel 19. voz'sadaspäi. Lidn šingotase kanghiden tehmižel, metalloiden ümbriradmižel i himižil edheotandoil. Viž industriiparkad ratas lidnanno. Tetabad valdkundas kompanijad oma pertiden varjoičendan edheotand, medicinižen distancižen holitusen kompanii (Duria eG), elektroavtoiden tehmine.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase Rur-jogen alangištos, läz valdkundröunoid Bel'gijanke da Alamaidenke. Düren jagase 15 ümbrikoks.
Vl 2013 eläjiden lugu oli 88 953 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt oli 93 tuhad eläjid vl 2004.
Agridžento

Agridžento ( [aɡridʒˈʒɛnto], sijaline pagin: "Girgenti" [dʒɪɾˈdʒɛndɪ] / "Giurgenti" [dʒʊɾˈdʒɛndɪ], ) om lidn da kommun Italijan suves. Mülüb Sicilii-agjaha, om Agridženton provincijan administrativižeks keskuseks.
Istorii.
Eländpunktan aluz om pandud tulijoil Rodos-sarespäi Amuižen Grekanman lidnaks kuti "Akragant" vai "Akragas" () vl 580 EME. Se oli amuižen mirun nellänz' lidn eläjiden mödhe, ristitišt oleli 200..800 tuhad edel 406 vot EME.
Agridžento šingotase lähižel meriportal Porto-Empedokle-kommunas, turizmal, om maižanduzrajonan keskuseks. Radoihe rikin i potašan löudmižsijid amussai 1970-nzihe vozihesai.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase Keskmeren randal, Sicilii-saren suvipäivlaskmaižel randištol, 230 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.
Klimat om subtropine. Heinkun i elokun lämuz om +26 C°, vilukun i uhokun +11 C°.
Eläjad.
Vn 2011 Italijan rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 58 323 ristitud. Vspäi 1991 lidnan ristitišt om kaikiš suremb nügüd'aigan, vajehtase 55..60 tuhad eläjid röunoiš.
Ičan

Ičan (, pin'jin': "Yíchāng") om Kitain lidn Hubei-agjas. Se om agjan kahtenz' lidn eläjiden lugun mödhe (administrativižen Uhan'-keskusen jäl'ghe).
Istorii.
Eländpunkt om erigoittud lidnan statusanke Ičan-makundaspäi Kitain Rahvahaližen Tazovaldkundan sädandan jäl'ghe vl 1949. Ičanan lidnümbrik om sätud vl 1992.
Ičan šingotase laivansauvomižel. Sepoiden, himižiden heretusiden i aerokosmižen industrijan tegimed ratas lidnümbrikos.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase valdkundan keskuzpalan suves, agjan päivlaskmaižes poles, Janczi-jogen hural randal tobjimalaz. Kaks' järedad padoseinäd da gidroelektrostancijad oma saudud ülezjogen: «Gečžouba» (om saudud vozil 1971−1988) ani lidnan pohjoižen röunan taga i kaikiš suremb mail'mas vägevuden mödhe «San'sä» ("Koume urad", 22,5 GVt, om saudud vll 1994−2012) 50 kilometras lodeheze Ičan-lidnaspäi.
Klimat om subtropine, pil'vesekaz vodes läbi. Voden keskmäine lämuz om +17,3 C°, kezakun-elokun +25,8..+28,1 C°, tal'vkun-uhokun +5,0..+7,6 C°. Ekstremumad oma −9,8 C° (viluku) i +41,4 C° (heinku, eloku). Voib panda halad kül'mkus-keväz'kus. Paneb sadegid 1140 mm vodes, enamba heinkus-elokus (191..211 mm kus), vähemba tal'vkus-vilukus (19..24 mm kus). Kun keskmäine relätivine nepsuz vajehtase 72..79 % röunoiš voden aigan.
Eläjad.
Vl 2010 Ičanan lidnümbrikon eläjiden lugu oli 4 059 686 ristitud 21 338 km² pindal.
Znamasine üläopendusen aluzkund om Kitain Koumen uran universitet (, ), se om sätud vl 2000 kahten üläopendusen aluzkundan ühtištusel. Kaik läz 20 tuhad üläopenikoid om universitetas, hö opetas 24 kolledžas i profškolas.
Transport.
Lidn ühtenzoitase agjan Uhan'-keskusenke raudtedme. Port radab Janczi-jogen randal.
Rahvahidenkeskeine civiline "Ičan San'sä"-lendimport ("Koume urad", "YIH / ZHYC", 3 mln passažiroid vl 2018) om saudud lidnan suves vll 1994−1996, 26 kilometras lidnan keskuzpalaspäi. Tehtas reisid Kitain äjihe surihe lidnoihe, om čarterreisid Filippinoihe.
Saarbrükken

Saarbrükken (saksan kelel: "Saarbrücken" [zaːɐ̯ˈbʁʏkən] «Saaran sildad», sen sijaližel paginal: "Saarbrigge" [zɐ̯ːˈbrıgə], , [saʁ'bʁyk]) om Saksanman joudai lidn suvipäivlaskmaiženno valdkundröunanno. Saarbrükken om Saar-federacijanman administrativižeks keskuseks da sen kaikiš surembaks lidnaks.
Istorii.
Eländpunktan nimituz mainitase ezmäižen kerdan vl 999 kuti "Sarabrukk"-lidnuz () rimalaižen Otton III-imperatoran lahjoičemižkirjeižes. Lidnan oiktused oma Saarbrükkenal vspäi 1322.
Vspäi 1909 nügüd'aigaine Saarbrükken om olmas kahten lähižen lidnan ühtištusen jäl'ghe senke, ližatihe Sankt-Johannad (oli lidnaks vspäi 1322) da Mal'štatt-Burbah-lidnad (oli lidnaks vspäi 1874).
Saarbrükken om kivihil'basseinan, metallurgijan da oludenkeitandan amuižeks keskuseks.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase Saar-jogen muugotil randoil (Reinan hurapol'ne bassein), 179..401 m korktusil, 230 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Berlinhasai om 578 km pohjoižpäivnouzmha orhal, 723 km avtol vai raudtel.
Klimat om ven valdmeren. Voden keskmäine lamuz om +9,9 C°. Ekstremumad oma −20,8 C° (uhoku) i +37,7 C° (heinku, eloku). Paneb sadegid 861 mm vodes, läz tazomäras kuidme, enamba tal'vkus (100 mm), vähemba sulakus (50 mm).
Tobmuz.
Saarbrükken jagase nelläks ümbrikoks (), ned alajagasoiš 20 lidnrajonaks (üks'lugu "Stadtteil").
Edeline lidnan pämez' om Šarlotte Bric ("Charlotte Britz", reduku 2004 — sügüz'ku 2019).
Eläjad.
Vl 2013 lidnan eläjiden lugu oli 177 201 ristitud, vl 2017 — 180 966 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 205 tuhad eläjid vl 1975.
Saaran universitet om ühthižtöiš Saksanman äiluguižidenke tedoinstitutoidenke, kudambad tedoitas informatikad, bioinformatikad, kelid, uzid materialoid. Sättutoitud tedoiden, čomamahtoiden i muzikan universitetad ratas lidnas.
Transport.
Tramvaid oma kundaližeks transportaks lidnas, ned-žo ühtenzoittas sidä Francijan lähiženke Sargemin-lidnanke.
Rahvahidenkeskeine civiline "Saarbrükken"-lendimport ("SCN") sijadase vides kilometras päivnouzmha keskuzpalaspäi lidnan röunal. Sispäi tehtas reisid Berlinha, Gamburgha, Lüksemburgha da Keskmeren lebutahoiže.
Sialkot

Sialkot (mugažo anglijan kelel, pandžabi i ) om lidn Pakistanan i sen Pendžab-štatan pohjoižpäivnouzmas.
Istorii.
Amuine Sagal-lidn () oli tetab 2. voz'sadal EME kuti Indiž-grekižen kunigahusen pälidn.
Sialkot šingotase eksportan edheotandoil: sporttavaroiden tehmižel vspäi 1895 (mäčud futbolan täht sijaližes nahkaspäi, mail'man pästandan koume videndest, tennisraketuded, toine inventar'), pästtas instrumentoid hirurgijan täht. Se om valdkundan nellänz' lidn elokuhuden mödhe, vozne kogosüdäiprodukt om 13 mlrd US$ ekvivalentas (nominaline), 18,5 tuhad US$ ühtele hengele (2021).
Geografijan andmused.
Lidn sijadase 256 m ü.m.t. keskmäižel korktusel, severziš-se kilometriš Indijan röunaspäi. Matkad štatan Lahor-keskushesai om 106 km suvhe orhal vai 145 km avtotedme.
Klimat om subtropine mussonsezonanke. Voden keskmäine lämuz om +22,6 C°, sulakun-sügüz'kun +25..+32 C°, tal'vkun-uhokun +12..+14 C°. Ekstremumad oma −3 C° i +49 C°. Paneb sadegid 1000 mm vodes, enamba heinkus-elokus (277..312 mm kus), vähemba redukus-kül'mkus (9..14 mm kus).
Eläjad.
Vl 1998 eläjiden lugu oli 421 502 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd'. Kaik 3,9 mln ristituid elihe Sialkotan lidnümbrikos 3016 km² pindal vl 2017.
Krefel'd

Krefel'd ( [ˈkʁeːfɛlt], vhesai 1925 kirjutihe "Crefeld") om lidn Saksanman i sen Pohjoine Rein da Vestfalii-federacijanman päivlaskmas.
Istorii.
Eländpunktan aluz om pandud Rimalaižen imperijan aigan völ.
Vl 1702 mülütihe lidnad Prussijan kunigahushe. Tora Krefel'danno tegihe Seičemevoččen sodan aigan vl 1758. Ezmäižen mail'man sodan aigan Bel'gijan armii kävuti lidnad bazaks Reinan agjan okkupacijan täht vl 1918.
Vl 1929 ühtištuihe lidnad Erdingen-lidnanke päivnouzmas (alusenpanend 1255), i vhesai 1940 eländpunktan nimituz oli Krefel'd-Erdingen, sid' nügüdläine.
Ende lidn šingotihe tekstilin manufakturoil. Nügüd'aigaižen Krefel'dan znamasine edheotand om terazlehtesiden tegim, mugažo živatsötken kompanijan päfater sijadase lidnas. Toižed sarakod oma mašinansauvomine, himine i logistik.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase Rein-jogen hural randal, 38 m korktusel valdmeren pindan päl. Duisburg-lidn om vastrandal.
Krefel'd jagase ühesaks ümbrikoks (), ned alajagasoiš 19 lidnrajonaks (saks. "Stadtteil").
Eläjad.
Vl 2013 eläjiden lugu oli 222 058 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 249 tuhad eläjid vll 1993−1995.
Alareinan universitet baziruiše lidnas (, 14 tuhad üläopenikoid), se om sätud vl 1971 äjiden sijaližiden profopendusen aluzkundoiden ühtištusel. Kaik ühesa tedoinstitutad i 14 kompetencijan keskust mülüdas universitetha.
Mostar

Mostar (mugažo bosnijan i horvatan kelil, , virktas [mǒstaːr]) om lidn da kund ("Grad Mostar") Bosnijan da Gercegovinan suves. Se om valdkundan videnz' lidn eläjiden lugun mödhe, Gercegovinan da Neretvan kantonan administrativine keskuz Bosnijan da Gercegovinan Federacijas.
Istorii.
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan vl 1474 nügüdläiženke nimitusenke. "Mostari" znamoičeb «sildan pidajad».
Mostar šingotase alüminijan tehmižel, gidroenergetikal, vinan edheotandoil. Avto- i raudteiden znamasine keskuz.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase Neretv-jogen randal ( 225 km pitte, lankteb Adriatižhe merhe), 60 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Sarajevo-pälidnhasai om 72 km pohjoižpäivnouzmha orhal vai 130 km avtotedme.
Klimat om subtropine. Voden keskmäine lämuz om +15,2 C°, heinkun-elokun +25..+26 C°, tal'vkun-uhokun +6..+7 C°. Ekstremumad oma −10 C° i +43 C°. Paneb sadegid 1402 mm vodes, vähemba heinkus (43 mm).
Eläjad.
Vn 2013 valdkundan rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 60 195 ristitud, kundan — 105 797 ristitud. Kaikiš suremb kundan ristitišt oli 126 628 eläjad vl 1991.
Rahvahad (2013): horvatijalaižed — 48,4 %, bošnäklaižed — 44,1 %, serbalaižed — 4,1 %, toižed rahvahad — 3,4 %.
Jonjin

Jonjin ( [joŋ.in]) om lidn Korejan Tazovaldkundan lodehes, Köngido-agjas. Se om populärine lebutaho, sijadase 40 km suvhe-suvipäivnouzmha Seulaspäi mägitahondas.
Istorii.
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan vl 475. Se sai oficiališt lidnan statusad vl 1996.
Jonjin šingotase programholitusen sarakol, üläopendusen keskuseks, turizmal: muzejad, änikoiden i rahvahankul'turan festivalid, severz'-se järvid kalanikoiden täht, vezipuišt, järed Everland-bobuštuzpuišt. 1970-nziden voziden jäl'ghe sirtihe lidnha neniden sarakoiden tegimid: himine, elektronine, tekstiline, mašinansauvomine, sömtegimišt. Vspäi 2012 tegimištgazoiden tegim om saudud.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase agjan suvipalas, mägitahondas. Röunatab Suvon-lidnanke päivlaskmhas.
Klimat om ven. Voden keskmäine lämuz om +11,6 C°, kezakun-elokun +22..+25 C°, tal'vkun-uhokun −1..−3 C°. Paneb sadegid 1291 mm vodes, enamba heinkus-elokus (290..374 mm kus), vähemba tal'vkus-vilukus (17..21 mm kus).
Jonjin jagase koumeks rajonaks ("ku"): Sudžigu, Kihingu, Čhojingu.
Eläjad.
Vl 2011 eläjiden lugu oli 909 425 ristitud. Ületi millionad vl 2017. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'. Vl 1980 lidnan territorijan ristitišt oli 135 537 eläjad, sid' zavodihe sirta tegimid Jonjinha Seulan megapolisan decentralizacijan ramuziš.
Sijaližed üläopendusen aluzkundad oma Kannam-universitet, Policijan akademii, privatine Jonjinan universitet (alusenpanend 1953 kut dzüdon škol, universitet vspäi 1993, 15 tuh. üläopenikoid), mugažo severz'-se Seulan universitetoiden filialoid ratas.
Lidn om ühtenzoittud Seulanke metropolitenan jonol.
Homs

Homs (sijaline pagin حُمْص "Ḥomṣ" [ħɔmsˤ]), mugažo Hims ( "Ḥimṣ" [ħɪmsˤ]), om Sirijan koumanz' surtte lidn. Se om Homsan agjan (muhafazan) administrativine keskuz.
Istorii.
Eländpunktan aluz om pandud läz 2000. vot edel meiden erad, mainitase dokumentoiš 1. voz'sadaspäi EME. Lidn oli tetab amuižes mirus Emes-nimitusenke ( "Emesa"). Kändihe islamanuskojiden lidnaks i sai nügüdläšt nimitust 7. voz'sadal.
Homs oli tegimištoližen keskusen edel rahvahanikoiden sodad Sirijas (kivivoin i puvillan ümbriradmine). Lidn jäb Sirijan päivlaskman transportteiden keskuseks.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase valdkundan päivlaskman keskuzpalas, 501 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. El'-Asi-jogi (Oront) jagab lidnad päivnouzmaižeks (amuižemb) i päivlaskmaižeks palaks. Matkad Damask-pälidnhasai om 162 km suvhe orhal, järedha Aleppo-lidnhasai om 193 km pohjoižhe, Tartus-meriport om 90 km päivlaskmha.
Klimat om subtropine Keskmeren. Voden keskmäine lämuz om +17 C°, kezakun-sügüz'kun +24..+26 C°, tal'vkun-uhokun +7..+8 C°. Paneb sadegid 429 mm vodes, enamba tal'vkus-uhokus (81..95 mm kus), vähemba kezakus-sügüz'kus (5 mm pordos).
Eläjad.
Vl 2004 eläjiden lugu oli 652 609 ristitud 48 km² pindal. Kaikiš suremb ristitišt oli 823 tuhad eläjid vl 2008, agjan läz pol't.
Ristitišton uskond om erazvuitte, vn 2016 lopus islamanuskojad otiba koume nelländest, alavitad 15 %, hristanuskojad kümnendest.
Al'-Baas-universitetan aluz om pandud vl 1979 ( "Džāmiʻat Al' Baʻs"). Se mülüb Sirijan järedoiden universitetiden nell'hä, 99 tuhad üläopenikoid opetas vl 2023, edel 2011. vot 120 tuhad üläopenikoid oli siš.
Viflejem

Viflejem ( "Beit Lehem" «leibän kodi», "Bait Lahm" «lihan kodi») om Izrailin lidn Palestinas.
Istorii.
Eländpunktan aluz om pandud läz 1400. vot EME. Biblijan mödhe, lidn om David-carin i Hristan sündundan sija. Vanh lidn om kaičenus hüvin, läz vit tuhad eläjid om siš. Znamasine avraamižiden religijoiden täht Rahilin kaumuz sijadase pohjoiženno tulendanno Viflejemha.
Viflejem šingotase sijaližiden dekorativižiden tegesiden torguindal i turizmal (kaks' millionad matkadajid vodes, 30 adivpertid, 300 käzitöiden radhonust), tekstil'tegimištol, sömtegimištol (makaronad, konditerižed tegesed), sauvondmaterialiden pästandal (mramoran i toižiden kividen samine), himižel tegimištol (mujud, plastik, räzin, zelläd).
Geografijan andmused.
Lidn sijadase 10 km suvhe Jerusaliman keskusespäi, röunatab senke. Levitase 775 m ü.m.t. keskmäižel korktusel (38 m korktemba mi Jerusalim), Judejan mägiden pautkil.
Klimat om Keskmeren kaks'sezonine. Verez tullei tuleb Keskmerespäi läz keskpäiväd. Kuiv räk "hamasin"-tullei puhub Arabijan pol'sarelpäi sulakus-kezakus. Tal'vaigan paneb lunt läz kerdan kus. Voden keskmäine lämuz' om +17 C°, kezakun-sügüz'kun +22..+25 C°, tal'vkun-keväz'kun +9..+11 C°. Paneb sadegid 589 mm vodes, enamba tal'vkus-uhokus (109..142 mm kus). Kuiv sezon oleskeleb semendkus-sügüz'kus (2,5 mm semendkus, sid' 0 mm kaikes pordos).
Eläjad.
Vl 2007 lidnan eläjiden lugu oli 25 266 ristitud. Heiden tobj pala om islamanuskojad, enambuses lidnas vn 1967 rahvahanlugemižen aigaspäi (sil sigal otiba 54%, 7 790 ristitud, kaik eläjid oli 14 439). Hristanuskojiden kund otab kümnendest-videndest ristitištos. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd', 22 453 eläjad oli vl 1961. Läz 100 tuh. ristituid om ezilidnoidenke (2017).
Tunis (lidn)

Tunis (, [ˈtuːnis], ) om Tunis-valdkundan pälidn da kaikiš suremb lidn. Se om Tunisan agjan administrativine keskuz mugažo, mülüb sihe.
Istorii.
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan 9. voz'sadal EME. Araban sodaväged elänzoittiba lidnad 7. voz'sadal meiden erad, i se oli znamasižeks sodameribazaks alusenpanendan aigaspäi. Tunis-lidn om ühtennimižen valdkundan pälidnaks vspäi 1159. Datiruidas kaikiš vanhembid kaičenus sauvusid 13.-15. voz'sadal. Kaik 18 verajad oli saudud lidnuses.
Tunis-lidn sen ezilidnoidenke šingotase turizmal, himižel tegimištol i sauvondmaterialiden sarakol, om tekstilin edheotandoiden i sömtegimiden keskuseks.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase Keskmeren Tunisan lahten da Tunis-järven randoil, 4..41 metrad ü.m.t. korktusil.
Klimat om Keskmeren päivoikaz, kezal eriližešti. Kezal om räk, kuivan polhe, tal'vaig om vihmakaz. Voden keskmäine lämuz om +19,2 C°, heinkun-elokun +29,1..+29,3 C°, semendkun-kezakun i elokun-sügüz'kun +20,5..+24,2 C°, tal'vkun-uhokun +10,7..+12,1 C°. Ekstremumad oma −5,3 C° (viluku) i +49,0 C° (heinku, eloku). Il'man lämuz ei voi olda madalamb mi +10 C° kezaaigan, voib ületada +25 C° miččel taht kul. Paneb sadegid 555 mm vodes, enamba kül'mkus-keväz'kus (71..85 mm kus), vähemba kezakus-elokus (13 mm pordos). Kun keskmäine relätivine nepsuz vajehtase 62..68 % röunoiš semendkus-sügüz'kus, 74..77 % kül'mkus-uhokus.
Tobmuz.
Tunisan municipalitet jagase 15 nimitadud rajonaks.
Edeline lidnan pamez' om Seifalla Lasram ("Seifallah Lasram", sulaku 2011—).
Eläjad.
Kaik 550 404 eläjad oli lidnan municipalitetan röunoiš vl 1975, sil-žo aigal lidnan ristitišt ezilidnoidenke oli 873 tuhad eläjid.
Vl 2023 läz 2,7 mln ristituid elädas ezilidnoidenke 2668 km² pindal. Vl 2014 lidnaglomeracijan ristitišt oli 2 mln, se oti valdkundan videndest.
Transport.
Avtobusad, kiruhtramvaid (vspäi 1985), ezilidnelektrojonused, maršruttaksid ("luaž:ad") da taksid oma kundaližeks transportaks lidnas. Ühtenzoitase valdkundan meriportoidenke raudtel.
Rahvahidenkeskeine soda- da civiline "Tunis-Karfagen"-lendimport ("TUN / DTTA", 6,6 mln passažiroid vl 2023) sijadase kahesas kilometras pohjoižpäivnouzmha lidnan keskuzpalaspäi. Tehtas reisid Keskmeren regionan maihe, Päivlaskmaižen Evropan i Päivlaskmaižen Afrikan lidnoihe, Arabijan pol'saren järedoihe lidnoihe, Monrealihe.
Oleite (Kanzas)

Oleite ( [oʊˈleɪθə]) om AÜV:oiden lidn Kanzas-štatan päivnouzmaiženno röunanno, štatan nellänz' lidn eläjiden lugun mödhe. Se om Džonson-ümbrikon administrativine keskuz. Mülüb Kanzas Sitin aglomeracijha (kaks' millionad eläjid), sen suvipäivlaskmaine ezilidn.
Istorii.
Eländpunktan aluz om pandud vl 1857 lidnan statusanke. Nimituz znamoičeb «čomakulu» šoni (šauni)-indejalaižiden kelel. Kätihe «ezmäižen klassan» lidnaks vl 1970.
Oleite šingotase Garmin-kompanijan päfateral (GPS-ladimed) i mašinansauvomižen edheotandoiden tegimištparkal. «Farmers Insurance»-kompanijan järed palakund i Kanzasan il'mlikundan kontrolin keskuz sijadasoiš siš.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase 316 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Kaks' järved om lidnas: ühtennimine Oleite 70 ga pindal i Cedar () 18 ga. Matkad Kanzas Sitin keskushesai om 31 km pohjoižpäivnouzmha orhal.
Klimat om kontinentaline neps. Kezal om räk, tal'vel paneb lunt (35 sm vodes). Voden keskmäine lämuz om +12,8 C°, kezakun-elokun +24..+26 C°, tal'vkun-uhokun −2..+1 C°. Ekstremumad oma −34 C° i +46 C°. Paneb sadegid 1035 mm vodes, enamba semendkus-kezakus (133..134 mm kus), vähemba tal'vkus-uhokus (33..44 mm kus). Paneb haloid keskmäras redukuspäi sulakuhusai.
Eläjad.
Vn 2010 AÜV:oiden rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 125 872 ristitud 156,49 km² pindal. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'.
Veihai

Veihai (, pin'jin': "Wēihăi Shì") om lidn, lidnümbrik da meriport Kitain päivnouzmas, mülüb Šan'dun-agjaha.
Istorii.
Vll 1890−1930 "Veihaivei"-territorii () oli Suren Britanijan kortomas i nimitihe lidnad "Port Edvard:aks" (). Om Kitain lidnan oficialiženke statusanke vspäi 1951. Lidnümbrik om olmas vspäi 1987.
Veihai šingotase industrijan koumel zonal (oma zavottüd vll 1991, 1992 i 2000), kalanümbriradmižel i turizmal, maižandusel (pähkmed, fruktad).
Geografijan andmused.
Lidn sijadase agjan pohjoižpäivnouzmas, Šan'dunan pol'sarel, Pakuižen meren randal. Röunatab Jan'tainke päivlaskmas.
Klimat om ven ümbärdajan meren valatoitandanke, kovad tulleid oma paksud. Voden keskmäine lämuz om +12,5 C°, heinkun-elokun +24..+25 C°, tal'vkun-uhokun −1..+2 C°. Ekstremumad oma −13 C° i +38 C°. Paneb sadegid 680 mm vodes, enamba heinkus-elokus (308 mm pordos), vähemba tal'vkus-keväz'kus (13..22 mm kus).
Veihain lidnümbrik jagase kahteks lidnrajonaks (环翠 "Huan'cui" i 文登 "Ven'den") da kahteks lidnmakundaks. Ned alajagasoiš 66 ühtnikaks: 52 žilod i 14 irdkomitetad.
Eläjad.
Vn 2010 Kitain rahvahanlugemižen mödhe lidnümbrikon eläjiden lugu oli 2 804 771 ristitud, sidä kesken kahten lidnrajonan — 1,5 mln ristituid.
Viden universitetan kampusad (Šan'dun-agj, Harbin, Pekin) oma avaitud lidnümbrikos.
L'vov

L'vov vai L'viv (, [lʲvʲiu̯], , , ) om lidn Ukrainan päivlaskmas. Se om valdkundan seičemenz' lidn eläjiden lugun mödhe, L'vovan agjan administrativine keskuz.
Istorii.
Eländpunktan aluz om pandud vl 1236. Se sai lidnan statusad 1356. Vozil 1349−1772 i 1919−1939 mülüi Pol'šanmaha. Vozil 1772−1914 lidn oli Avstrijan palaks i nimitihe Lemberg:aks. Vspäi 1944 om Ukrainan palaks (1944−1991 — Ukrainan NST NSTÜ:s).
Lidnan rahvahaline mülükund vajehtihe lujas Toižen mail'man sodan jäl'ghe: äi evrejalaižid oli riktud, äjad saksalaižed i pol'šanmalaižed sirdiba verhiže maihe, jäl'gmäižed Vroclavha tobjimalaz. Nevondkundaližil vozil äi edheotandoid oli sirttud L'vovha Ukrainan päivnouzmaspäi.
L'vovan ižandusen päsarakod oma sömtegimišt, transportmašinoiden sauvomine, himižed edheotandad, avtodetaliden tehmine, informacine autsorsing.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase Poltv-jogen alangištos (100 km pitte, , Vislan bassein), 289 m ü.m.t. keskmäižel korktusel, korktused 405 metrhasai. Jogi om pandud manaluižhe lidnan keskuses 19. voz'sadaspäi. Matkad Pol'šanman röunhasai om 70 km lodeheze, Kijevhasai om 468 km päivnouzmha orhal, 524 km avtotedme vai raudtel.
L'vov jagase 6 administrativižhe rajonha. Sen ližaks, Vinniki-lidn i kaks' lidnanvuittušt žilod alištudas L'vov-lidnan nevondkundale.
Eläjad.
Vl 2012 eläjiden lugu oli 729 842 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt oli 818 780 eläjad vl 1989. Läz 1,2 mln ristituid elädas ezilidnoidenke.
Lidnan rahvahad (vn 2001 Ukrainan rahvahanlugemižen mödhe, enamba 0,4%, ozutadud rahvahuz): ukrainalaižed — 88,1%, venänikad — 8,9%, pol'šanmalaižed — 0,9%, vaugedvenälaižed — 0,4%, toižed rahvahad — 1,7%.
Transport.
Avtobusad, tramvaid, trolleibusad da ezilidnelektrojonused oma kundaližeks transportaks lidnas.
Rahvahidenkeskeine L'vov-lendimport Danilo Galicalaine-kunigahan nimed ("LWO", 1,6 mln passažiroid vl 2018) sijadase 6 km suvipäivlaskmha lidnan keskusespäi. Sišpäi tehtas reisid Evropadme, om čarterreisid Keskmeren lebutahoihe.
Insbruk

Insbruk ( [ˈɪnsbʁʊk] «sild Inn-joges päliči», sen tirolin pagin: "Innschpruckh", bavarijan pagin: "Innschbruck" [ˈɪnʃprʊk]) om lidn da mägisuksiden kurort Avstrijan päivlaskmas. Se om Tirol'-federacijanman administrativine keskuz da kaikiš suremb lidn, valdkundan videnz' lidn eläjiden lugun mödhe.
Vozil 1964 da 1976 Insbruk vastsi Tal'volimpiadan vändoid, vll 1984 i 1988 — sen paralimpižid vändoid, vl 1968 — Videnden Tal'vuniversiadan vändoid.
Istorii.
Eländpunktan aluz om pandud vl 1234 Burgundijan Otton III-grafan käskön mödhe. Sai lidnan oiktusid vl 1239.
Insbruk šingotase turizmal (enamba üht millionad ödumišt vodes), mugažo energetižen «Tiwag»- i medicinižladimiden «MED-EL»-kompanijoiden päfaterad sijadasoiš lidnas.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase federacijanman da Päivnouzmaižiden Al'piden keskuses, 574 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Se seižub Inn-jogen molembil randoil, om ümbärtud korktoil mägil. Matkad Venhasai om 478 km päivnouzmha. Lähembaine järed lidn om Münhen (Saksanma) 150 km pohjoižhe.
Klimat om ven kontinentaline valdmeren valatoitusenke. Tal'v ei ole pimed, no lumekaz päpaloin. Voimusižen päivänvauktusen procent vajehtase kuidme 44,6..55,9 % röunoiš. Voden keskmäine lämuz om +10,0 C°, kezakun-elokun +18,0..+19,5 C°, tal'vkun-uhokun −0,4..+1,6 C°. Ekstremumad oma −31,3 C° (tal'vku) i +37,4 C° (kezaku, heinku, eloku). Kezaaigan minimum om +0,6 C° (kezaku), tal'vaigan maksimum om +20,6 C° (uhoku). Ei voi panda halad kezakus-elokus. Paneb sadegid 913 mm vodes, enamba kezakus-elokus (114..135 mm kus), vähemba uhokus (37 mm). Paneb lunt 99 päiväd tal'ves. Kun keskmäine relätivine nepsuz vajehtase 43..50 % röunoiš keväz'kus-sügüz'kus, 60..61 % kül'mkus-vilukus.
Tobmuz.
Insbruk jagase ühesaks nimitadud kadastrižeks ühthižkundaks (), 20 (lidnan Administracijal) vai 42 nimitadud i nomeruidud statistižeks rajonaks ("Statistische Stadtteile").
Lidnan pämehen radnikuz nimitase burgomistraks (). Edeližed lidnan pämehed oma Georg Villi ("Georg Willi", semendku 2018 — semendku 2024), Kristin Oppitc-Plörer ("Christine Oppitz-Plörer", semendku 2010 — semendku 2018). Valitas merad kaikel rahvahal vspäi 2012. Lidnümbrikon municipaline suim ("Gemeinderat") kogoneb 40 ezitajaspäi. Vspäi 2024 nell'procentine barjer om väges partijoiden täht päzutamha suimha.
Eläjad.
Vl 2011 lidnan eläjiden lugu oli 118 895 ristitud. Vl 2018 lidnan ristitišt oli 132 493 ristitud, se oli kaikiš suremb.
Kaik viž jumalankodid i 11 jumalanpertid om saudud lidnas, mugažo Ambras-zamk.
Transport.
Avtobusad da tramvaid oma kundaližeks transportaks lidnas.
Rahvahidenkeskeine civiline Insbruk-lendimport ("INN", sijaline nimi "Kranebitten") sijadase nelläs kilometras lidnan keskusespäi. Tehtas reisid Evropadme.
Fes

Fes ( "Fez / Fes", "Fas", ) om Marokon kahtenz' lidn eläjiden lugun mödhe. Se om Fes — Meknes-agjan administrativine keskuz.
Istorii.
Eländpunktan aluz om pandud Fes-jogen päivnouzmaižel randal Idris I-valdoičijan pätandan mödhe vl 789. Hänen Idris II-poig pani lidnan palan alust jogen vastrandal i kändi Fesad ühtennimižen kunigahusen pälidnaks. Fesan kunigahuz oli olmas 8. voz'sadaspäi 19. voz'sadahasai, sid' Francii i Ispanii paniba protektoratoid sen territorijal. Turkankel'ne Marokon nimituz om Fes tähäsai. Al'mohadoiden aigan 12. voz'sadan lopus Fes oli kaikiš surembiš lidnoišpäi islaman mail'mas. Meiden päivil Fes om Afrikan islaman kul'turan da opendusen znamasine keskuz.
Vanh lidn om ümbärtud keskaigaližel seinäl, nügüd' muštnik i zon jaugnikoiden täht. Fesan uz' pala om pandud francižel Juber Liote-maršalal vl 1916 i saudud evropan lidnansauvomižen mödhe.
Fes šingotase turizmal i torguindal. Lidn om tetab porcellanan i pähižiden tehmižel istorižikš.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase valdkundan pohjoižes, ühtennimižen jogen randoil, 410 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Om ümbärtud mägil.
Lidnan edeline pämez' oli Hamid Čabat (2003−2015).
Eläjad.
Vl 2014 eläjiden lugu oli 1 112 072 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'.
Fesan universitet Sidi Mohammed ben Abdallahan nimed om pandud vl 1975 opendusen endevanhiden (13. voz'sadaspäi) aluzkundoiden alusel. Se om valdkundaline i kaikiš suremb universitet lidnas, 86 tuhad üläopenikoid vl 2020.
Rahvahidenkeskeine civiline "Fes-Sais"-lendimport ("FEZ", 1,1 mln passažiroid vl 2017) sijadase 15 km suvhe lidnan keskusespäi. Tehtas reisid Päivlaskmaižen Evropan äjihe lidnoihe i Marokon järedoihe lidnoihe.
Kütahj

Kütahj ( [cyˈtahja]) om lidn Turkanman päivlaskmas. Se om Kütahjan agjan administrativine keskuz.
Istorii.
Vl 334 EME Aleksandr Makedonijalaine anasti lidnad i nimiti sidä "Koteon:aks" (). Turkad saiba lidnad vägel 12. voz'sadal. Amuine lidnuz mägenpäl i äiluguižed muštnikad vedadas turistoid lidnha.
Kütahj šingotase keramikan tehmižel amussai (astjad, dekorativine apakut), nahkoiden, sepiolitan i lignitan ümbriradmižel, nitratantegimel, sömtegimištol (sahar, fruktproduktad).
Geografijan andmused.
Lidn otab agjan pohjoižpäivnouzmad palad, sijadase 970 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Ankarhasai om 300 km päivnouzmha. Lähembaine järed lidn om Eskišehir 70 km pohjoižpäivnouzmha.
Klimat om läm' kontinentaline Keskmeren klimatan röunanno. Keza om kuiv, tal'v om vihmoikaz lumenke erasti. Heinkun-elokun lämuz om +20..+21 C°, vilukun +0,4 C°, voden keskmäine lämuz om +10,8 C°. Paneb sadegid 564 mm vodes, heinkus-sügüz'kus vähemba (14..21 mm kus).
Eläjad.
Vn 2011 Turkanman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 237 804 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd', agjan pol'.
Vspäi 1992 Kütahjan Dumlupinaran universitet radab lähižes ezilidnas (, ende Anatolijan universitetan filial, alusenpanend 1974), läz 44 tuhad üläopenikoid (2018).
Tuzl

Tuzl (bosn. i , bosnijan virkand: [tûzla], ) om Bosnijan da Gercegovinan koumanz' lidn da kund eläjiden lugun mödhe. Se om Bosnii da Gercegovinan Federacijan Tuzlan kantonan administrativine keskuz.
Istorii.
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan vl 950 "Soli"-nimitusenke («solad»). Nügüdläine nimituz om ottud turkan kelespäi, sen znamoičend om enzne.
Tuzl šingotase kivihilen samižel (kuz' kaivust kundas). Sijaline elektrostancii kävutab sidä i om kaikiš surembaks valdkundas. Himine, jüžmak i sömtegimišt oma kundan päsarakoikš. Turizm soljärvennoks, 350 tuhad matknikoid vodes.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase valdkundan pohjoižpäivnouzmas, 245 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.
Klimat om ven valdmeren valatoitandanke. Voden keskmäine lämuz om +11,5 C°, kezakun-elokun +20..+22 C°, tal'vkun-uhokun +1..+2 C°. Ekstremumad oma −25 C° i +40 C°. Paneb sadegid 913 mm vodes, enamba semendkus-kezakus (98..115 mm kus), vähemba vilukus-keväz'kus (50..58 mm kus). Rekordine registriruidud lumikate oli 97 sm kortte vn 1984 uhokus.
Eläjad.
Vn 1991 rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 83 770, lidnankundan — 131 618 ristitud. Rahvahanikoiden sodan aigan lidn vastsi äi pagenijoid, ristitišt ližadui (174 558 eläjad oli kundas vl 2006), no sid' poleni (131 640 eläjad vl 2009).
Edeline lidnan pämez' om Jasmin Imamovič (uhoku 2001 — kül'mku 2022, "Jasmin Imamović").
Osijek

Osijek (mugažo horvatan kelel, virktas [ôsijeːk]) om lidn Horvatijan päivnouzmas. Se om nellänz' surtte lidn valdkundas, Osijek-Baranjan ümbrikon (županijan) administrativine keskuz.
Istorii.
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan vl 131 kuti "Murs" () — Rimalaižen imperijan kolonijaks. Vspäi 1196 mainitase nügüdläiženke nimenke. Lidnan kaikiš amuižemb pala nimitase "Tvrda:ks", se om saudud Mursan lidnusen jändusiden sijas. Osijekan lidnuz om saudud vl 1721.
Osijek šingotase neniden sarakoiden edheotandoil: mašinansauvomine, kebn tegimišt, sömtegimišt («Osječko»-olud), punümbriradmine («Drava»-virifabrik), himine «Saponia»-tegim.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase ümbrikon päivnouzmas, 90 m ü.m.t. keskmäižel korktusel, Dravanjogen oiktal randal bradindsijanno siš päliči, 25 kilometras ülezjogen Dunaišpäi. Serbii om Dunain taga päivnouzmas.
Klimat om ven valdmeren valatoitusenke. Keza om päivoikaz, tal'vaig om pil'vekaz lujas. Voden keskmäine lämuz om +11,0 C°, kezakun-elokun +19,7..+21,3 C°, tal'vkun-uhokun −0,2..+1,8 C°. Ekstremumad oma −27,1 C° (viluku) i +40,3 C° (heinku, eloku). Kezaaigan minimum om +1,0 C° (kezaku), tal'vaigan maksimum om +23,0 C° (uhoku). Ei voi panda halad kezakus-elokus. Paneb sadegid 655 mm vodes, enamba kezakus (82 mm), vähemba vilukus-keväz'kus (35..41 mm kus). Paneb lunt 29 päiväd tal'ves keskmäras. Kun keskmäine relätivine nepsuz vajehtase 70..74 % röunoiš keväz'kus-elokus, 86..88 % kül'mkus-vilukus.
Eläjad.
Vn 2011 Horvatijan rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 108 048 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 129 792 eläjad vl 1991.
Religijan mödhe (2001): riman katolikad — 84,3 %, ortodoksižed hristanuskojad — 7,5 %, islamanuskojad — 0,8 %, toižed uskojad i religijatomad — 7,4 %.
Osijekan universitet Josip Jurai Štrosmaijeran nimed (15 tuhad üläopenikoid vl 2018) om sätud vl 1975 erigoičendal Zagreban universitetaspäi.
Novi Sad

Novi Sad ( [nôʋiː sâːd]) om Serbijan lidn valdkundan pohjoižes, kahtenz' lidn eläjiden lugun mödhe. Se om avtonomižen Vojevodin-agjan administrativine keskuz, Serbijan ižandusen, opendusen da tedon znamasine keskuz.
Istorii.
Eländpunktan aluz om pandud serbižil torgovanoil Dunain vastrandal Petrovaradin-lidnusespäi vl 1694 kuti "Ratcen"-lidn i "Petrovaradin"-šanc (), sikš miše ei sand elänzoitta ortodoksižile hristanuskojile (serbalaižed) i katolikoile ühthe sijha. Mainitase nügüdläiženke nimenke vspäi 1748, konz Avstrijan da Mad'jaranman Marija Terezija-kunigaznaine nimiti lidnad "Neoplanta" latinan kelel, kätihe nimed.
Petrovaradinan ezmäine lidnuz oli pandud kel'talaižil 4. voz'sadal e.m.e., nimitihe "Cusum" Rimalaižen imperijan aigan. Mainitase Mad'jaranman "Pétervárad"-lidnaks dokumentoiš vspäi 1237. Nügüdläine form om Ottomanan imperijan aigaspäi.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase Dunai-jogen randoil, 80 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Belgradhasai om 80 km suvipäivnouzmha.
Klimat om subtropine venon kontinentaližen röunal. Keza om päivoikaz, tal'vaig om pil'vekaz lujas. Voden keskmäine lämuz om +11,9 C°, semendkun-sügüz'kun +17,2..+22,5 C°, tal'vkun-uhokun +0,7..+2,3 C°. Ekstremumad oma −30,7 C° (viluku) i +41,6 C° (heinku). Kezaaigan minimum om +0,2 C° (kezaku), tal'vaigan maksimum om +22,4 C° (uhoku). Ei voi panda halad kezakus-elokus. Paneb sadegid 676 mm vodes, enamba semendkus-heinkus (68..92 mm kus), vähemba vilukus-keväz'kus (36..39 mm kus). Paneb lunt 22 päiväd tal'ves keskmäras. Kun keskmäine relätivine nepsuz vajehtase 67..72 % röunoiš keväz'kus-sügüz'kus, 82..87 % kül'mkus-vilukus.
Tobmuz.
Novi Sad jagase kahteks municipaližeks ühtnikaks: Novi Sad i Petrovaradin.
Edeline lidnan pämez' om Miloš Vučevič ("Милош Вучевић / Miloš Vučević", sügüz'ku 2012 — reduku 2022).
Eläjad.
Vn 2011 Serbijan rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 250 439 ristitud, ezilidnoidenke — 341 625 ristitud (368 967 ristitud vl 2022). Kaik 13 lidnad da žilod alištudas Novi Sadun tobmudele, pind ezilidnoidenke — 702,7 km².
Rahvahad (enamba 1 % vl 2011): serbalaižed — 78,7 %, mad'jaralaižed — 3,9 %, horvatijalaižed — 1,3 %, čiganalaižed — 1,3 %, montenegrolaižed — 1,2 %, toižed rahvahad — 4,8 %, rahvahuden ozutandata — 8,8 %.
Kaik nell' universitetad ratas lidnas, mugažo tedoinstitutad i äiluguižed kolledžad. Znamasine om Novi Sadun universitet (alusenpanend 1960, 48,8 tuh. üläopenikoid 2022/23 openduzvodel).
Transport.
Avtobusad (21 maršrut lidnadme i 35 ezilidnoihe) i taksid oma kundaližeks transportaks lidnas da sen ezilidnoiš. Avtostancii radab lidnan pohjoižes i sijadase läz "Novi Sad"-päraudtestancijad (radab vspäi 1964).
Kaik koume sildad ühtenzoittas Dunain randoid lidnan territorijal. Novi Sadun jogiport om kaikiš suremb valdkundas, ümbriradab üht millionad tonnoid jüguid vodes.
Lähembaine passažirine lendimport sijadase Belgradas, ajelendan ühtes časus lidnaspäi.
Arad (Romanii)

Arad (mugažo romanijan i mad'jaran kelil, rom. virkand [aˈrad]) om Romanijan lidn valdkundan päivlaskmaiženno röunanno Mad'jaranmanke. Se om valdkundan 12nz' lidn eläjiden lugun mödhe, Aradan ümbrikon administrativine keskuz.
Istorii.
Eländpunkt mainitase vspäi 1078. Vll 1551−1699 mülüi Ottomanan imperijha.
Arad šingotase mašinansauvomižel, tekstil'tegimištol i sömän pästandal. Om kengiden, meblin, himikatoiden i sauvondmaterialiden edheotandoid.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase Maroš-jogen randal, 117 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Buharest-pälidnhasai om 422 km päivnouzmha-suvipäivnouzmha orhal vai 550 km avtoteidme. Lähembaine sur' lidn om Timišoar 48 km suvhe orhal vai 58 km avtol.
Klimat om ven kontinentaline. Voden keskmäine lämuz om +10,2 C°, heinkus-elokus +20 C°, −1..+1 C° tal'vkus-uhokus. Ekstremumad oma −25 C° i +38 C°. Paneb sadegid 422 mm vodes, enamba kezakus (63 mm).
Eläjad.
Vn 2011 Romanijan rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 159 704 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 190 114 eläjad vl 1992.
Kaks' universitetad oma lidnas: kundaline Aradan universitet Aurel Vlaicun nimed (alusenpanend 1991, 7,3 tuh. üläopenikoid vl 2014) i privatine Aradan Päivlaskmaine universitet Vasile Goldišan nimed (alusenpanend 1990, 4,5 tuh. üläopenikoid vl 2020). Niiden ližaks severz'-se kolledžid oma professionaližen opendusen aluzkundoikš.
Terračin

Terračin () om Italijan lidn, kommun da merikurort Lacio-agjan suves. Mülüb Latinan provincijha.
Istorii.
Eländpunkt oli Riman Tazovaldkundan palaks "Kolonia Anksurnas"-nimenke () 4. voz'sadaspäi EME. Lidn om elänzoittud amuižes aigaspäi rattemata. Istorine keskuz om saudud mägel. Antikaigan äiluguižed muštnikad oma kaičenus ruinoikš: imperatoriden lebupertiden jändused, forum, Jupiter Anksuralaižen pühäpertiden kompleks, letud severziš-se voz'sadoiš edel meiden erad lidnan seiniden jäl'ged.
Terračin šingotase kurortaks ezikät: istorine keskuz, antikaigan i keskaigan muštnikad, kül'bendrandad i adivpertid pidust' mererandad, spravitajad redud. Toine ižanduz om holitišed, kalanpüdand, maižanduz (bujvolvodind mocarellan tehmižen täht, maplodud, änikod).
Geografijan andmused.
Lidn sijadase Tirrenižen meren randal, 22 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Riman keskushesai om 56 km lodeheze avtotel vai 76 km raudtel. Ehtatim ühtenzoitab meren Ponc-sarenke.
Vn 2011 Italijan rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 44 233 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd'.