Bergen

Bergen (mugažo kirjutase norvegijan kelel, virktas [ˈbæ̀ɾɡn̩], sijaline virkand [ˈbæ̂ʁgæn]) om lidn da municipalitet (kommun) Norvegijan suvipäivlaskmas. Se om valdkundan kahtenz' lidn eläjiden lugun mödhe, Vestlann-agjan üks' kahtes administrativižes keskusespäi (edel 2020. vot oli Hordalann-agjan keskuz), toine om Hermansverk-külä.
Istorii.
Eländpunktan aluz om pandud Olaf III-kunigahal vl 1070 -nimitusenke ("Björgvin"). Lidn om pandud Pohjoižmeren Vogenan merikaran randan pol'sarel, mitte om kaitud saril merospäi. Norvegijan kunigahad i episkopad eliba Bergenhus-lidnuses 12. da 13. voz'sadal. Vll 1217−1299 Bergen oli keskaigaižen Norvegijan pälidnaks. Ganzan torgovanad ohjastiba lidnas 14.-18. voz'sadal. Lidn vastsi Evrovizii-pajokonkursad vl 1986.
Bergen šingotase järedal meriportal amussai, se om kaikiš suremb valdkundas (56 mln tonnoid jüguid, ühesanz' sija Evropas, i 350 tuhad passažiroid vl 2009) i baziruiše lidnan keskuzpalas da kaikidme randoidme. Lidn om akvakul'turan ("Mowi"- i "Lerøy"-kompanijoiden päfaterad) i laivansauvomižen keskuz, kivivoinümbriradmižen i šel'fsamižen tehnologijan edheotandad ratas kundas. Valdkundan üläopendusen, turizman i finansoiden znamasine keskuz.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase Pudde-fjordan randal, keskuzpala seižub viž metrad ü.m.t. keskmäižel korktusel. Ühthine pind om 464,71 km², sida kesken kuivma 444,99 km², vezi otab 19,72 nellikkilometrad (4,2 %). Kundan kaikiš korktemb čokkoim om Gull'fjell'stoppen-mägi (987 m). Om äi reskveden järvid lidnankundan röunoiš. Kaik nell' sildad ühtenzoittas lidnad lähižidenke kundoidenke. Matkad Oslo-pälidnhasai om 496 km päivnouzmha raudtedme vai avtotedme.
Klimat om ven valdmeren neps, subarktižen röunal. Voden keskmäine lämuz om +7,7 C°, kezakun-elokun +13,5..+14,5 C°, tal'vkun-uhokun +1,5..+2,6 C°. Ekstremumad oma −19,3 C° (viluku) i +31,9 C° (eloku). Kezaaigan minimum om 0 C° (kezaku), tal'vaigan maksimum om +18,8 C° (tal'vku). Ei olele haloid sügüz'kus. Paneb sadegid 2250 mm vodes, enamba sügüz'kus-tal'vkus (235..283 mm kus), vähemba sulakus (114 mm) i semendkus (106 mm). Kun keskmäine relätivine nepsuz vajehtase 72..79 % röunoiš. Meriveden lämuz om +6..+14 C° voden aigan.
Tobmuz.
Bergen jagase kahesaks nimitadud administrativižeks rajonaks ().
Edeližed lidnan pämehed () oma Linn Kristin Engö ("Linn Kristin Engø", reduku 2022 — reduku 2023), Rune Bakervik (sügüz'ku 2021 — reduku 2022), Marte Mjos Persen ("Marte Mjøs Persen", reduku 2015 — sügüz'ku 2021).
Eläjad.
Vn 2010 rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 256 580 ristitud, vl 2000 — 229 496 ristitud. Kaik 283 929 eläjad oli lidnas vl 2019. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd'.
Vl 2007 etnižed norvegijalaižed otiba 84,5 % ristitištos, verazmalaiženke augotižlibundanke — 15,5 %.
Religijan mödhe (2010): lüteranižusen Norvegijan jumalankodikund — 79,7 % (vai 201 tuh.), religijatomad — 14,1 %, katolikad — 2,9 %, toižed protestantad — 1,8 % (harizmatad i vižkümnenden päivän uskojad päpaloin), islamanuskojad — 1 %, induizman uskojad — 0,3 %, ortodoksižed hristanuskojad — 0,1 %.
Znamasine üläopendusen aluzkund om Bergenan universitet (, 19,6 tuh. üläopenikoid vl 2021). Sen aluz om pandud vl 1946, seičeme fakul'tetad i severz'-se tedokeskust ratas universitetas.
Transport.
Avtobusad, trolleibusad, kiruhtramvaid ("Bybanen"-sistem) i funikulörad oma kundaližeks transportaks lidnas.
Rahvahidenkeskeine civiline "Bergen (Flesland)"-lendimport ("BGO / ENBR", 6,3 mln passažiroid vl 2018) sijadase kahesatoštkümnes kilometras suvipäivlaskmha lidnan keskuzpalaspäi. Tehtas reisid Evropan äjihe lidnoihe, mugažo Norvegijadme, om äi sezončarterreisid Keskmeren lebutahoiže.