tartuNLP/wikipedia-smugri-20251201 huggingface dataset:
Suraž

Suraž () om Venäman lidn da lidnankund Bränskan agjan lodehes. Se om Suražan rajonan administrativine keskuz.
Istorii.
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan kuti "Suražiči"-külä () 17. voz'sadan augotišes. Se sai makundan lidnan statusad eziauguiženke "Suraž Iputil"-nimenke () vl 1781. Om olmas nügüdläiženke nimenke vspäi 1797. Vozil 1803−1919 lidn oli mülünu Černigovan gubernijha, sid' Gomelin gubernijha, vspäi 1926 mülütihe Bränskan gubernijha.
Suražan ižandusen päsarakod oma kartonan tehmine (kartonfabrik) i sömtegimišt (maidedheotand da leibtegimen filial), mugažo omblendfabrik om saudud.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase rajonan suvipalas, Iput'-jogen oiktal randal tobjimalaz (Dnepran bassein), 160 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.
Matkad Bränskhasai om 134 km päivnouzmha orhal vai 170 km avtotedme, Vaugedvenäman röunhasai — vižtoštkümne kilometrad lodeheze avtotedme. Lähembaižed lidnad oma Klincad 32 km suvhe avtotedme da Uneč 27 km suvipäivnouzmha avtotedme. "Suraž"-raudtestancii radab «Uneč — Orš»-keskustal.
Tobmuz.
Suraž om lidnankundan üks'jäižeks eländpunktaks. Lidnankundan pind — 15,67 km².
Lidnankundan pämez' om Rahvahandeputatoiden nevondkundan ezimez'. Edeline lidnan pämez' om Inna Špakova (uhoku 2017 — reduku 2019). Lidnan erigoittud Administracii om likvidiruidud vn 2017 vilukus, Aleksei Kravčenko radoi likvidacižen laudkundan ezimehen vn 2014 redukuspäi.
Eläjad.
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 11 640 ristitud, rajonan ristitišton pol', vn 2021 — 11 176 ristitud. Kaik 10 979 eläjad oli lidnas vl 2017. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 13 tuhad eläjid vl 1996.
Rahvahad (enamba 0,4 % vl 2021): venälaižed — 85,7 %, vaugedvenälaižed — 0,8 %, ukrainalaižed — 0,5 %, toižed rahvahad — 1,9 %, rahvahuden ozutandata — 11,1 %.
Ortodoksižen hristanuskondan koume pühäpertid oma saudud lidnas: Pühän Jumalanmaman Blagoveššenjan jumalanpert' (om udessündutadud vozil 1993−2005), ph. Anastasija-sol'midenpätajan jumalanpert' kolonijan territorijal (letihe vll 2016−2023) i Iskrickijad-bajariden časoun'-kaumuz (1907). Niiden ližaks Eläban Eziauguižen Stroican jumalanpert' (1889) ei ole kaičenus.
Lapsiden opendusen aluzkundad oma severz'-se päivkodid, koume keskškolad (nomer 1, 2, 3), čomamahtoiden škol, "Triumf"-sportškol. Suražan pedagogine kolledž om lidnan professionaližen opendusen aluzkundaks.
Žukovk

Žukovk () om Venäman lidn Bränskan agjan pohjoižes. Se om Žukovkan ümbrikon (edel 2021. vot — rajonan) administrativine keskuz.
Istorii.
Eländpunktan aluz om pandud vl 1867 kuti "Žukovk"-pol'stancii holitamha «Orel — Vitebsk»-raudted. Nimitihe Žukov-pomeššikan-manpidajan kanzannimen mödhe, hän oli otnus mecpilindha. Kätihe raudtestancijaks vl 1871. Saudihe raudanvalamižtegint raudten täht 19. voz'sadan lopus, raudteškolad 20. voz'sadan augotišes. Kätihe tegimišton sijaližeks keskuseks aigan mändes, i sai radnikžilon statusad VCIK:an pätandan mödhe vn 1931 31. päiväl redukud. Radnikžilo sai lidnan statusad vl 1962.
Žukovk šingotase «Stels»-kvadrocikliden, lumi- i solikkuimiden da veloramoiden järedal tegimel, sömtegimišton edheotandoil (maidtegim sen saguden pästandanke, kombisötkentegim, villänümbriradai kombinat), mugažo tehnologižen mašiništon tegim radab i mecan edheotandad oma väges.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase rajonan päivlaskmas, Desnan hural randal, 150..160 m ü.m.t. korktusil.
Matkad Bränskhasai om vižkümne kuz' kilometrad suvipäivnouzmha. Lähembaižed lidnad oma Dät'kovo 40 km päivnouzmha orhal vai 63 km avtol i Sel'co 40 km suvipäivnouzmha raudtedme.
Tobmuz.
Latiši-žilo da kuz' küläd mülüihe lidnankundha Žukovkan ližaks. Lidnankundan pind oli 74,4 km².
Lidnankundan tobmuden pämez' oli sen Rahvahandeputatoiden nevondkundan ezimez'. Jäl'gmäine lidnan pämez' oli Galina Šiškareva, radoi vn 2014 tal'vkuspäi vn 2021 keväz'kuhusai.
Eläjad.
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu om 18 269 ristitud, rajonan pol', vn 2021 — 17 628 ristitud. Kaik 16 953 ristitud elihe lidnas i 17 917 ristitud kaikes lidnankundas vl 2017. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 19..20 tuhad eläjid vozil 1989−2005 (20 600 rist. vl 1996).
Rahvahad (enamba 0,4 % vl 2021): venälaižed — 92,2 %, ukrainalaižed — 0,4 %, toižed rahvahad — 1,9 %, rahvahahuden ozutandata — 5,5 %.
Ortodoksižen hristanuskondan koume jumalanpertid oma saudud da avaitud lidnas: ph. Aleksandr Nevalaižen jumalanpert' (om udessaudud vll 1991−1995), puine Hristan Eläbzdusen kaumžomal (2004) i puine Pühän Jumalanmaman Katken jumalanpert' rauhiden mehiden kodinno (2005).
Lapsiden opendusen aluzkundad oma severz'-se päivkodid, kaks' keskškolad (nomer 1 i 2), licei, lapsiden sädamižen keskuz, čomamahtoiden škol, lapsiden da norišton sportškol. Bränskan agrarižen tehnikuman (Starodub) Žukovkan filial (ende Žukovkan profškol nomer 33) om lidnan professionaližen opendusen aluzkundaks.
Santuš Žoze Eduardu duš

Žoze Eduardu duš Santuš (; sünd. 28. eloku 1942, Luand, Angol — kol. 8. heinku 2022, Barselon, avtonomine Katalonii-ühthižkund, Ispanii) oli Angolan politikanmez'.
Duš Santuš radoi valdkundan kahtendeks prezidentaks vn 1979 sügüz'kuspäi, 37 vot rattemata. Edel sidä oli Angolan röunantagaižiden azjoiden ministral (1976). Armijan jenaral. Ei ühtnend prezidentan valičendoihe vn 2017 elokus.
Zlink

Zlink () om Venäman lidn da lidnankund Bränskan agjan suvipäivlaskmas. Se om Zlinkan rajonan administrativine keskuz, agjan kaikiš penemb lidn.
Istorii.
Eländpunktan aluz om pandud pagenuzil vanhuskolaižil vl 1700. Se sai lidnan statusad vl 1925. Vozil 1959−1988 Zlinkan rajonan territorii mülüi Novozibkovan rajonha. Vspäi 1986 radiacine redustuz painab Zlinkha Černobilin stancijan avarijan jäl'ghe.
Zlink šingotase gipskartonan tegimel, almazdiskoiden edheotandal, mezivinan tegimel. Ende mänetusenmäričimiden i pompiden pästandan edheotand radoi mugažo.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase rajonan pohjoižes, ühtennimižen jogen randal (Iputin ližajogi), 151 m ü.m.t. keskmäižel korktusel, om ümbärtud mecoil.
Matkad Bränskhasai om 220 km pohjoižpäivnouzmha avtotedme, Vaugedvenäman röunhasai om 11 km päivlaskmha. Lähembaižed lidnad oma Dobruš (Gomelin agj, Vaugedvenäma) 30 km päivlaskmha i Novozibkov 25 km pohjoižpäivnouzmha. Lähembaine raudtestancii nimitase "Zlink:aks", sijazihe sidä Viškov-žilho kahesas kilometras lodeheze.
Tobmuz.
Pavlovk-žilo (, kaikenaigaižeta ristitištota) i Petrovk-külä (ven. "Петровка", 83 rist. vl 2010) mülüdas lidnankundha Zlinkan ližaks. Lidnankundan pind om 88,55 km².
Lidnankundan pämez' om lidnan Rahvahandeputatoiden nevondkundan ezimez'. Edeline lidnan pämez' om Galina Lukašova (reduku 2014 — reduku 2019).
Eläjad.
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 5 507 ristitud, rajonan nell' ühesandest, vn 2021 — 5 270 ristitud. Kaik 5 460 ristitud elihe lidnas i 5 535 ristitud kaikes lidnankundas vl 2017. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 7 600 eläjad vl 1917 i 8 754 eläjad vl 1939.
Ortodoksižen hristanuskondan nell' jumalanpertid oma saudud lidnas 19. voz'sadan kahtendes polespäi: puine Pühän Jumalanmaman Katken i koume vanhuskolaižiden (Sündun Voznesenjan, Mikulai-čudonsädajan, Mikoi-arhangelan).
Lapsiden opendusen aluzkundad oma kaks' nimitadud päivkodid, kaks' keskškolad (nomer 1 i 2), Zlinkan kul'turan da joudan ühtelmaz (rajonan lapsiden sädamižen keskuz oli edel vn 2017 kezakud), čomamahtoiden škol, Zlinkan sportškol. Bränskan agrarine tehnikum (Starodub), sen Zlinkan filial om lidnan professionaližen opendusen aluzkundaks.
Trubčevsk

Trubčevsk () om Venäman lidn da lidnankund Bränskan agjan suves. Se om Trubčevskan rajonan administrativine keskuz.
Istorii.
Eländpunktan aluz om pandud vl 975 kuti "Trubeč", "Trubež", "Trubeck", "Trubežsk" vai "Trubčesk" (erazvuiččiden purtkiden mödhe) lidnan statusanke Desnan randal kümnes kilometras mödvedhe. 12. voz'sadaspäi lidn seižub nügüdläižel sijal. Vozil 1164−1566 Trubčevsk oli ühtennimižen ruhtinazkundan keskuseks, sid' Pol'šanman i Venäman röunanverižeks lidnuseks.
Trubčevsk šingotase mašiništonsauvomižen «Monolit»-tegimel (ambundavialadlused, elektroavtomatik, cisternad, mebel'), sömtegimištol (leib, sagud, lihaproduktad), kazmuzhonusiden tegimel.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase rajonan keskuzpalas, Desn-jogen randal (Dnepran bassein), 170 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.
Matkad Bränskhasai om 94 km pohjoižhe, Ukrainan röunhasai — 25 km suvhe. Lähembaine lidn om Počep 44 km lodeheze orhal vai 52 km avtotedme.
Klimat om ven kontinentaline. Voden keskmäine lämuz om +6,2 C°, kezakun-elokun +17,2..+18,7 C°, tal'vkun-uhokun −4,6..−7,3 C°. Ekstremumad oma −37,4 C° (viluku) i +38,7 C° (eloku). Kezaaigan minimum om +0,3 C° (kezaku, eloku), tal'vaigan maksimum om +12 C° (uhoku). Ei voi panda halad kezakus-elokus vaiše. Paneb sadegid 622 mm vodes, enamba kezakus-heinkus (72..83 mm kus), vähemba vilukus-sulakus (34..40 mm kus). Voden keskmäine relätivine nepsuz om 80 %, vajehtase kuidme 68 procentaspäi semendkus 89 procenthasai kül'mkus-tal'vkus.
Tobmuz.
Trubčevsk om lidnankundan üks'jäižeks eländpunktaks.
Lidnankundan tobmuden pämez' om sen Rahvahandeputatoiden nevondkundan ezimez'. Lidnan erigoittud Administracii radoi vll 2006−2015, Nikolai Dančenko likvidirui sidä vn 2015 heinkus-tal'vkus.
Eläjad.
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 15 014 ristitud, rajonan kaks' videndest, vn 2021 — 13 287 ristitud. Kaik 13 696 eläjad oli lidnas vl 2017. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 17 700 eläjad vl 1998.
Ortodoksižen hristanuskondan kuz' pühäpertid oma kaičenus i saudud lidnas: Eläban Eziauguižen Stroican päjumalanpert' (letihe vspäi 1784), nell' jumalanpertid i časoun'. Niiden ližaks kaks' jumalanpertid ei ole kaičenus.
Lapsiden opendusen aluzkundad oma severz'-se päivkodid, kaks' keskškolad (nomer 1 i 2), gimnazii M.T. Kalašnikovan nimed, čomamahtoiden škol, sportškol. Trubčevskan politehnine tehnikum, agrarine kolledž (Bränskan valdkundaližen agrarižen universitetan filial) i professionaliž-pedagogine kolledž oma lidnan professionaližen opendusen aluzkundoikš. Avtomehanine tehnikum radoi vn 2016 sügüz'kuhusai, mülütihe sidä politehnižhe tehnikumha.
Uneč

Uneč () om Venäman lidn da lidnankund Bränskan agjan päivlaskmas. Se om Unečan rajonan administrativine keskuz, mülüb rajonha.
Istorii.
Eländpunktan aluz om pandud vl 1887 kuti "Uneč"-raudtestancii «Bränsk — Gomel'»-jonol. Vl 1929 «Har'kov — Orš»-raudtejono läbiti stancijad, i Uneč kändihe järedaks raudtesol'meks. Se sai lidnan statusad vl 1940.
Radiotegim (elektroladimed i komponentad — rezistorad), vedimdepo i vagondepo ratas Unečas, sömtegimišton edheotandad oma saudud, jügedsuladajiden metalloiden tegim (terased, instrument i katalizatorad vol'framanke da molibdenanke) i mehanine tegim (torvveimiden metalližed alused) oma saudud.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase rajonan päivlaskmaižes palas, ühtennimižen jogen hural randal tobjimalaz ( 92 km pitte, Iputin hura ližajogi, Dnepran bassein), 180 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.
Matkad Bränskhasai om 140 km pohjoižpäivnouzmha «Bränsk — Gomel'»-trassadme (A-240) vai raudtedme. Lähembaižed lidnad oma Klincad 35 km päivlaskmha raudtedme, Suraž koumekümne kilometrad lodeheze avtotedme i Mglin 30 km pohjoižpäivnouzmha avtol.
Tobmuz.
Kaik kaks' žilod da nell' küläd mülüdas lidnankundha Unečan ližaks 118,8 km² pindal.
Lidnankundan tobmuden pämez' om Rahvahandeputatoiden nevondkundan ezimez'. Edeližed lidnan pämehed oma Aleksandr Zaicev (edel vn 2019 redukud) i Andrei Golovinskii (vspäi 2010).
Eläjad.
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 26 197 ristitud, rajonan koume nelländest, vn 2021 — 24 274 ristitud. Vl 2017 kaik 23 971 ristitud elihe lidnas i 24 524 ristitud kaikes lidnankundas. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 31 tuhad eläjid vll 1996−1998.
Ortodoksižen hristanuskondan koume pühäpertid oma saudud i avaitud lidnas: Pühän Jumalanmaman Blagoveššenjan jumalanpert' (1991−1998), Mikulai-čudonsädajan jumalanpert' (2003−2014), vn 1998 časoun'.
Lapsiden opendusen aluzkundad oma päivkodid, keskškolad. Unečan saraktehnologijoiden da transportan tehnikum om lidnan professionaližen opendusen aluzkundaks.
.ao

.ao om Angolan Internet-domen. Se om avaitud 1995-nden voden 15. päiväl kül'mkud. Vn 2019 kezakuspäi kommertine registracii om avaitud, i vn 2020 vilukule koume tuhad domennimid oli jo .ao-zonas.
Üks'jäine registrator radab Angolas, se om valdkundaline "Serviços Públicos Electrónicos do Governo de Angola". Registracii om lasktud koumandel tazopindal tobjimalaz, erasiš-se statjoiš kahtendel-ki tazopindal oikti. Vaiše Angolan rezident voib sada domennimed päiči .it.ao-aladomenas. Vozne maksmine tehnižes pid'oitelendas om kahesa tuhad kvanzoid (2019). Verazmalaižiden registracii linneb tehtas .it.ao-aladomenal vaiše, maksmine registracijas om pandud US$300, no se ei olend avaitud vn 2020 augotišele.
Kahtenden tazopindan reglamentiruidud domenad:
Vladimiran agjan lidnad

Kaik om kaks'kümne koume lidnad (, sidä kesken üks' SATÜ) i 9 lidnanvuittušt žilod (ven. "посёлок городского типа") Vladimiran agjas.
Angolan valdkundznam

Angolan valdkundznam () om Angolan Tazovaldkundan üks' oficialižiš simvolišpäi. Se om vahvištadud vn 1990 2. päiväl kül'mkud vn 1975 versijan alusel.
Ümbrikirjutand.
Voib löuta valdkundznaman kaluid (mačete i piikezran pala) Angolan flagal. Mačete om ristikoittud kokšunke znaman keskuses, molembiden mujud oma kut elos. Kuldaine vižagjaine tähtaz kuvadase niiden päl nouzijan rusttan päiväižen sädegiš sinivauvhal tagamal diskan nägul. Disk om röunatud kirbil kukruzas, kofes i puvillaspäi ühtendes poles, piikezran palal kahtendes poles. Hobed kirj om pandud avoinudel znaman alahan, sigä-žo kuldaine lent om valdkundan nimitusenke portugalijan kelel ("República de Angola").
Edel vn 1990 tal'vkud valdkundan täuz' nimituz i kirjutez oliba toižin.
Angolan flag

Angolan flag () om Angolan Tazovaldkundan üks' oficialižiš simvolišpäi. Flagan proporcii om "2:3".
Nügüdläine flag om vahvištadud vn 1975 11. päiväl kül'mkud, om olmas ripmatomuden aigaspäi. Se oti Rahvahaližen likundan Angolan ripmatomudes flagad (1962) aluseks, ližatihe piikezrad mačetenke.
Ümbrikirjutand.
Valdkundaline flag kogoneb kahten mujun lapakoiktas šoiduspäi, rusked ülähän i must alahan. Keskuzline kompozicii mülütab nenid kuldaižen (pakuižen) mujun znamoid: piikezran pala, mačete, tähthaine.
Flagan ümbrikirjutand i paloiden znamoičend oma kirjutadud valdkundan Konstitucijan ližajagushe nomer I.
Rusked šoid edestab kadotadud angolalaižil vert kolonialižen alištusen, borcuindan ripmatomudes i Tatanman kaičendan aigan. Must šoid simvolizuruib Afrikan kontinentad.
Keskuzližen kompozicijan znamoiden muju ozutab valdkundan elokahust. Pikezran segment om radnikoiden da tegimišton simvol, mačete kuvadab manmehid, maižandust i azektud borcuindad. Vižagjaižen tähthan znamoičend om rahvahidenkeskeine ühtmuz i progress.
Santuš Hose Marija duš

Hose Marija duš Santuš () om angoline politikanmez', Luand-agjan pämez' vozil 2011−2013.
Aleksandrov (lidn)

Aleksandrov () om Venäman lidn, lidnankund da raudtesol'm Vladimiran agjan lodehes. Se om Aleksandrovan rajonan administrativižeks keskuseks.
Istorii.
Eländpunktan aluz om pandud 14. voz'sadal. Mainitase ezmäižen kerdan vl 1434 kuti "Sur' slabad' " (). Se oli "Aleksandran slabad' "-nimenke ("Алекса́ндрова слобода́") 16. voz'sadaspäi. Oli Moskvan ruhtinasiden lebutahoks matkan aigan loičendsijinnoks. Vspäi 1778 om lidnan statusanke. Carin rezidencii om tetab nügüd' kuti Aleksandrovan kreml' (vai slabad'), se om saudud 15.-17. voz'sadal i kävutase Jumalanmaman Emäganpäivän naižjumalankodikš.
Vl 1932 radiotegim nomer koume sirdi lidnha Moskvaspäi. Se tegi ladimištod armijan täht, Suren sodan jäl'ghe pästli radiosandapparatoid i «Rekord»-televizorid.
Aleksandrovan ižandusen päsarakod oma elektrotehnine (elektrolampad, avtomatižed telefonstancijad, kompjuterad, mikroshemad), mašiništon pästand sömedheotandoiden da buraudusen täht, ratud nahkoiden tehmine.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase rajonan keskuzpalas, Hahkjogen randal ( 60 km pitte, Kläz'man hurapol'ne bassein). Matkad Vladimirhasai om 125 km päivnouzmha, Moskvhasai om 112 km suvipäivlaskmha raudtedme.
Aleksandrov om lidnankundan üks'jäižeks eländpunktaks.
Eläjad.
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 61 551 ristitud, se om rajonan ristitišton pol'. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli enamba 68 tuh. ristituid vozil 1989−1998. Läz 112 tuh. eläb ezilidnoidenke, sidä kesken Strunino i Karabanovo.
Ortodoksižen hristanuskondan nell'toštkümne pühäpertid oma kaičenus i saudud lidnas: kafedraline Sündun Raštvoiden päjumalanpert', seičeme pühäpertid Jumalanmaman Emäganpäivän naižjumalankodiš (Eläban Eziauguižen Stroican i Jumalanmaman Emäganpäivän päjumalanpertid, nell' jumalanpertid i pühän veden časoun'), mugažo viž jumalanpertid i časoun'.
Lapsiden opendusen aluzkundad oma päivkodid, keskškolad. Aleksandrovan tegimištoliž-oiktuzline kolledž i Aleksandrovan medicinine kolledž oma lidnan professionaližen opendusen aluzkundoikš.
Transport.
Avtobusad oma kundaližeks transportaks lidnas (kümne maršrutad).
Raudtestancijad ratas «Moskv — Arhangel'sk»-raudtekeskustal ("Aleksandrov I" päraudtestancijan sauvusenke) i Moskvan Surel raudterenghal ("Aleksandrov II" passažirplatformanke), vedimdepo om olmas.
Petuškad

Petuškad () om Venäman lidn da lidnankund Vladimiran agjan suvipäivlaskmas. Se om Petuškan rajonan administrativine keskuz, rajonan kahtenz' lidn eläjiden lugun mödhe.
Istorii.
Eländpunktan aluz om pandud vl 1861 kuti žilo uden "Petuškad"-raudtestancijanno, kudambad nimitihe lähižen külän mödhe (nüg. Vanhad Petuškad, , om olmas 17. voz'sadaspäi). Vozil 1910−1915 saudihe tekstil'fabrikad, kämuiden fabrikad, savičtegint. Vl 1926 kätihe küläd lidnanvuiččeks "Uded Petuškad"-žiloks (). Vn 1965 11. päiväspäi kül'mkud om lidnan statusanke da nügüdläiženke nimenke.
Petuškan ižandusen päsarakod oma sauvondmaterialiden tehmine (lämuzizoläcii, silikatine savič, katusenmaterialad), metallan ümbriradmine (tulkmen renghad, eriline mašiništ sauvondan täht), sömtegimišt (maidproduktad, kalakonservad da preservad meren produktoišpäi), mugažo trikotažfabrik i mecanümbriradai edheotand oma saudud.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase rajonan keskuzpalan suves, Kläz'm-jogen hural pohjoižel randal (Volgan oigedpol'ne bassein).
Matkad Vladimirhasai om kuz'kümne seičeme kilometrad pohjoižpäivnouzmha orhal vai raudtedme/«Volg»-avtotedme. Lähembaine lidn om Pokrov kahesatoštkümnes kilometras päivlaskmha niil-žo teil.
Petuškad-lidn om lidnankundan üks'jäižeks eländpunktaks.
Eläjad.
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 15 148 ristitud, rajonan ristitišton videndez, vn 2021 — 13 317 ristitud. Kaikiš suremb lidnan eläjiden lugu oli 20 144 ristitud vl 1989.
Ortodoksižen hristanuskondan kaks' pühäpertid om kaičenus i saudud lidnas: Jumalanmaman Emäganpäivän pühäpert' (1910) i ph. Afanasijan jumalanpert' (2002).
Lapsiden opendusen aluzkundad oma päivkodid, keskškolad. Lidnan professionaližen opendusen aluzkundad: Petuškan tegimištoliž-gumanitarine kolledž i Vladimiran ekonomikan da oiktusen tehnikuman filial.
Transport.
Avtobusad oma kundaližeks transportaks lidnas da sen ümbrištos, avtostancii radab.
Federaline «Volg»-avtote (M7) läbitab lidnan pohjošt. "Petuškad"-raudtestancii sijadase lidnan keskuzpalas.
Pokrov (lidn, Venäma)

Pokrov ( «kate» vai «kaičend») om Venäman lidn Vladimiran agjan päivlaskmas. Mülüb Petuškan rajonha lidnankundaks, sen kaikiš suremb lidn.
Istorii.
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan vl 1506 kuti "külä läz Antonii Pokrovskijan jumalankodid". Vozil 1678−79 se sai "partiarhan Pokrovskoje-žilo"-nimed. Pokrovskijan jumalankodi oli olmas vhesai 1711, tühjitadud. Vspäi 1778 kätihe žilod lidnaks nügüdläiženke nimenke i vahvištihe ezmäšt pertišton šingotesen planad.
Pokrovan ižandusen päsarakod oma sömtegimišt (järed šokoladfabrik i pränikoiden tehmine), biopreparatoiden i raudbetontegesiden pästand, mugažo juvelirine i elektromehanine tegimed ratas, omblendfabrik om saudud.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase penen Ščitkanjogen randal ( kahesa kilometrad pitte, lankteb Vol'ganjogehe) vides kilometras Kläz'man randaspäi, sen hural randpolel, 125 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Pokrov om ümbärtud penil järvil da pedaimecoil.
Matkad Petuškad-lidnhasai om 18 km päivnouzmha, Vladimirhasai — 81 km päivnouzmha. Lähembaižed järedad lidnad sijadasoiš Moskvan agjas: Jegor'jevsk 60 km suvhe orhal, Orehovo-Zujevo 20 km suvipäivlaskmha i Noginsk 45 km päivlaskmha orhal.
Tobmuz.
Pokrov om lidnankundan üks'jäižeks eländpunktaks.
Lidnankundan pämez' om sen Deputatoiden nevondkundan ezimez'. Edeline lidnan pämez' om Andrei Mägkov, radoi edel vn 2015 redukud. Lidnan Administracijan pämez' om Denis Rogov vn 2022 tal'vkuspäi, tegi sen pämehen velgusidme mugažo vn 2018 elokus-tal'vkus. Edeline lidnan Administracijan pämez' om Oleg Kotrov (tal'vku 2018 — kül'mku 2022).
Eläjad.
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 17 756 ristitud. Kaik 17 308 eläjad oli lidnas vl 2017. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 17..18 tuhad eläjid vozil 2010−2017 i 2021.
Ortodoksižen hristanuskondan Jumalanmaman Katken jumalanpert' om saudud lidnas 16. voz'sadaspäi (kivine vspäi 1672), sen ližaks om koume tošt jumalanpertid i časoun'. Eläban Eziauguižen Stroican päjumalanpert' om kaičenus vaiše paloin. Jumalanmaman Tulendan Pühäpertihe sar'hine naižjumalankodi om väges vspäi 1991 (mez'jumalankodi vll 1708−1919), sijadase lidnan lodehližel röunal.
Lapsiden opendusen aluzkundad oma päivkodid, keskškolad. Socialiž-gumanitarine kolledž (Pokrov) om lidnan professionaližen opendusen aluzkundaks.
Transport.
Federaline «Volg»-avtote (M7) läbitab lidnad. Avtobusstancii radab trassan teverel.
"Pokrov"-raudtestancii sijadase nelläs kilometras suvipäivnouzmha lidnan keskusespäi «Moskv — Vladimir»-raudtekeskustal.
Radužnii (Vladimiran agj)

Radužnii () om Venäman lidn Vladimiran agjan keskuses. Se om sauptud administrativiž-territorialine ühtnik (vspäi 1998), Vladimiran suvine ezilidn, lidn agjan alištusenke.
Istorii.
Eländpunktan aluz om pandud vl 1971 kuti kaičendministrusen tegimišton "žilo «Raduga»-konstruktorbüron radnikoiden täht" sodunus tahos. Vl 1977 se sai radnikžilon statusad "Vladimir-30"-nimenke. Vspäi 1991 žilo kändihe lidnaks nügüdläiženke nimenke.
Radužnijan ižandusen päsarak om ladimensauvomine, mugažo sömtegimišton edheotandad (lihaprodukcii) da mebel'ceh oma olmas. «Raduga»-lazersodapoligon sijadase lidnan suvipäivlaskmpoles.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase Kläz'man oiktal randpolel (Volgan oigedpol'ne bassein) vides kilometras jogespäi, seižub 160 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Radužnijan pindan ühesa kümnendest om kattud mecoil.
Matkad Vladimiran röunhasai om läz kümned kilometrad pohjoižhe orhal, läz 20 km suvipäivnouzmha avtotedme.
Tobmuz.
Radužnii om SATÜ:n üks'jäižeks eländpunktaks.
Edeline Nevondkundan ezimez' om Andrei Kolgaškin (reduku 2015 — kezaku 2020), hän radab lidnan nügüdläižen pämehen. Siti-menedžer oli Sergei Naiduhov vn 2015 kül'mkuspäi, edel sidä hän radoi lidnan Administracijan pämehen vspäi 1995.
Eläjad.
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 18 211 ristitud. Ristitišton lugu om läz kaikenaigaine, vspäi 1996 17..18 tuhad elädas lidnas. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 18 535 eläjad vl 2017 i 18 500 eläjad vll 2000−2001.
Ortodoksižen hristanuskondan koume pühäpertid oma avaitud lidnas: Jumalanmaman Kazanin jumalaižen naižjumalankodi (vspäi 2005, Jelisavetan i Varvaran jumalanpertinke), Venäman uziden moknikoiden da hengenavaidamižen kundlijoiden puine pühäpert' i heiden-žo časoun'.
Lapsiden opendusen aluzkundad oma päivkodid, keskškolad. Vladimiran tehnologine kolledž om lidnan professionaližen opendusen aluzkundaks.
Sobink

Sobink () om Venäman lidn da lidnankund Vladimiran agjan keskuzpalan päivlaskmas. Se om Sobinkan rajonan administrativine keskuz, mülüb rajonha vspäi 2008.
Istorii.
Eländpunktan aluz om pandud vl 1858 kuti "Sobink"-radnikžilo tekstil'fabrikanno. Vspäi 1929 om Sobinkan rajonan keskuseks. Vn 1939 18. päiväl sügüz'kud radnikžilo sai lidnan statusad.
Sobink šingotase puvillkanghiden pästandal i sömtegimištol (leibänkombinat da konditerine «Bol'ševik»-fabrik), mugažo kaks' omblendfabrikad ratas (radsobad, sportsobad, modaižed sobad).
Geografijan andmused.
Lidn sijadase rajonan keskuzpalan suves, Meščoran alangišton lodehližes palas, Kläz'm-jogen oiktal randal tobjimalaz (Volgan bassein), 105 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.
Matkad Vladimirhasai om koumekümne seičeme kilometrad pohjoižpäivnouzmha. Lähembaine lidn om Lakinsk koumes kilometras lodeheze.
Tobmuz.
Sobink om lidnankundan üks'jäižeks eländpunktaks.
Lidnankundan tobmuden pämez' om sen Rahvahandeputatoiden nevondkundan ezimez', edel vn 2023 kül'mkud oli Administracijan pämez'. Nevondkund kogoneb 16 deputataspäi, valitas heid videks vodeks. Lidnan Administracijan pämehen velgusentäutai om Inessa Glazkova vn 2023 kül'mkuspäi. Edeline lidnan Administracijan pämez' (lidnan pämez') om Jelena Karpova (sügüz'ku 2014 — kül'mku 2023).
Eläjad.
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 19 482 ristitud, vn 2021 — 17 444 ristitud. Kaik 18 059 eläjad oli lidnas vl 2017. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 22..23 tuhad eläjid vozil 1970−2001 (23 720 rist. vl 1989).
Ortodoksižen hristanuskondan Jumalanmaman Deržavnai-jumalaižen jumalanpert' om saudud lidnas vll 2000−2010. Sündun Eläbzdusen jumalanpert' i sen tulendan puine loičendpert' oma kaičenus paloin i ei ole rados.
Lapsiden opendusen aluzkundad oma severz'-se päivkodid, kaks' keskškolad (nomer 1, 4), aluzškol (nomer 2), lapsiden sädamižen pert', čomamahtoine škol, muzikškol, lapsiden da norišton turizman keskuz, lapsiden «Olimp»-sportkeskuz. Vladimiran industrialižen tehnikuman palakund (profškol nomer 44 edel 2013. vot) om lidnan professionaližen opendusen aluzkundaks.
Transport.
"Undol"-raudtestancii () sijadase Lakinsk-lidnas nell' kilometrad lodeheze Sobinkan keskusespäi «Moskv — Vladimir»-raudtekeskustal. Avtobusad ühtenzoittas lidnoid keskneze kundaližeks transportaks.
Melenkad

Melenkad () om Venäman lidn Vladimiran agjan suvipäivnouzmas. Se om Melenkan ümbrikon (edel vn 2024 sulakud — rajonan) administrativine keskuz da üks'jäine lidn.
Istorii.
Eländpunktan aluz om pandud 17. voz'sadan lopus kuti "Rogožino"-žilo. Vspäi 1709 se om nügüdläiženke nimenke. Žilo sai lidnan statusad vl 1778. Melenkad tegihe vanhuskolaižiden eländtahoks. Nevondkundaližen tobmuden aigan panihe mantazole kaikid religijan sauvusid kellčuhunduses päiči (1878) i saudihe NSTÜ:n simvolid: Leninan muštpacaz, «Junost'»-kinoteatr.
Melenkan ižandusen päsarakod oma radioelektroladimiden tehmine (Jelat'man tegimen alajaguz), sömtegimišt (leibäntegim, konservtegim), meblin tehmine, padoiden, räzinsapkoiden da brezentsoban pästand, punümbriradajad edheotandad, mugažo järed valamiž-mehanine tegim om saudud.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase ümbrikon keskuzpalas, Meščoran alangištos, Unžanjogen randal sen joginiškanno ( 122 km pitte, Okan hura ližajogi), 130 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.
Matkad Vladimirhasai om pol'tošt sadad kilometrid lodeheze avtotedme. Lähembaine järed lidn da raudtestancii om Murom 39 km pohjoižpäivnouzmha avtotedme.
Tobmuz.
Melenkad oliba lidnankundan üks'jäižeks eländpunktaks.
Lidnankundan tobmuden pämez' oli sen Rahvahandeputatoiden nevondkundan ezimez'. Lidnan Rahvahandeputatoiden nevondkund om likvidacijan pordhal vn 2024 redukuspäi, Viktor Gavrilov om sen likvidacižen laudkundan ohjandajan. Edeližed lidnankundan pämehed oma Jelena Välova (kül'mku 2019 — reduku 2024), Valerii Bogatenkov (reduku 2015 — reduku 2019). Lidnan Administracii om likvidiruidud vn 2017 semendkule, sen pämez' oli Valentina Černova.
Eläjad.
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 15 206 ristitud, rajonan ristitišton kaks' videndest, vn 2021 — 13 407 ristitud. Kaik 14 013 eläjad oli lidnas vl 2017. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli läz 18 tuhad eläjid vozil 1967−1998 (18 545 rist. vl 1970).
Rahvahad (enamba 0,4 % vl 2021): venälaižed — 95,9 %, toižed rahvahad — 2,7 %, rahvahuden ozutandata — 1,4 %.
Ortodoksižen hristanuskondan nell' pühäpertid oma saudud Melenkihe: koume jumalanpertid i časoun', sidä kesken vanhuskolaižiden Sündun Ristan Zdviženjan jumalanpert' vll 2010−2016.
Lapsiden opendusen aluzkundad oma viž päivkodid, aluzškol (nomer 5), koume keskškolad (nomer 1, 2, 4), specialine (korrekcine) škol-internat, čomamahtoiden škol, lapsiden da norišton sportškol. Muroman tegimištoliž-gumanitarižen kolledžan filial om lidnan professionaližen opendusen aluzkundaks.
Lakinsk

Lakinsk () om Venäman lidn da lidnankund Vladimiran agjan keskuzpalan päivlaskmas. Mülüb Sobinkan rajonha, sen kahtenz' surtte lidn.
Istorii.
"Undol"-žilo () mainitase ezmäižen kerdan 15. voz'sadan lopus. Eländpunktan aluz om pandud vl 1927 kuti "Lakinskii"-radnikžilo läz kudondfabrikad. Eländpunkt om nimitadud Lakin-bol'ševikan mödhe, riktihe händast fabrikas vl 1905. Radnikžilo sai lidnan statusad vl 1969 nügüdläiženke nimenke, mülütihe Undol-žilod lidnha.
Lakinsk šingotase sömän da sötken tegimištol tobjimalaz (snekad, olud, maidproduktad, vermišel' i keitosed, leibänpaštandsegoitused, kalakonservad; premiksad porzhiden täht), puvillkanghiden pästandal, meblin fabrikal, čulkoiden da noskiden edheotandal, mašiništon invalidoiden täht tegimel (invalidižed korjad, ištmed, kaičpud).
Geografijan andmused.
Lidn sijadase Undolk-jogen randal (Kläz'man hura ližajogi 15 km pitte), 120 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Kläz'man rand i Sobink-rajonkeskuz oma koumes kilometras suvipäivnouzmha.
Matkad Vladimirhasai om 30 km pohjoižpäivnouzmha.
Tobmuz.
Lakinsk om lidnankundan üks'jäižeks eländpunktaks.
Lakinskan Rahvahaližiden deputatoiden nevondkundan ezimez' om lidnankundan pämez', sen edeline ezimez' om Vladimir Novikov (sügüz'ku 2015 — sügüz'ku 2020). Lidnan Administracijan edeližed pämehed oma Natal'ja Nikolajeva (uhoku 2022 — semendku 2023, velgusentäutai), Aleksei Andrianov (kül'mku 2018 — uhoku 2022). Viktor Gračov om lidnankundan Administracijan pämez' vn 2023 semendkuspäi.
Eläjad.
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 15 715 ristitud, rajonan ristitišton nelländez. Kaik 14 568 eläjad oli lidnas vl 2017. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 18..19 tuhad eläjid vll 1989−1998 (19 100 rist. vl 1992).
Ortodoksižen hristanuskondan koume pühäpertid oma kaičenus i saudud lidnas: Jumalanmaman Kazanin jumalaižen jumalanpert' (vspäi 1693) i kaks' časounäd.
Lidnan büdžetižed aluzkundad oma kaks' keskškolad, čomamahtoiden škol lapsiden täht, lapsidenkodi, lapsiden da alaigäčuiden keskuz, kul'turkeskuz, A. V. Suvorovan muzei, kirjišt, «Trud»-stadion ("Tö"). Professionaližen opendusen aluzkundad ratas lähembaižiš lidnoiš.
Transport.
«Volg»-avtoten (M7-trass) Moskv — Vladimir-pidust läbitab lidnad. "Undol"-raudtestancii () sijadase «Moskv — Vladimir»-raudtekeskustal vspäi 1861.
Kurlovo

Kurlovo () om Venäman lidn Vladimiran agjan suves. Mülüb Gus' Hrustal'nijan rajonha lidnankundaks, sen üks'jäine lidn.
Istorii.
Eländpunktan aluz om pandud vl 1811 kuti "Kurlivo"-žilo () läz stöklantegint. Kurlivo kändihe "Kurlovskii"-radnikžiloks (ven. "Ку́рловский") vl 1927. Lidnanvuitte žilo sai lidnan statusad vn 1998 semendkus nügüdläiženke nimenke. Lidnan päiv oigendase kezakun 15. päiväl.
Kurlovon ižandusen päsarakod oma stökoltegesiden pästand (astjad, lagilampad) da mecan ümbriradmine. Ühtennimine "Kurlovo"-raudtestancii om olmas vspäi 1893, se sijadase «Vladimir — Tumskai (Räzanin agj)»-raudtekeskustal.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase Meščoran alangištos, 130 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.
Matkad Vladimirhasai om 81 km pohjoižhe, lähembaižhe Gus' Hrustal'nii-lidnhasai om kahesatoštkümne kilometrad pohjoižhe.
Tobmuz.
Kurlovo om lidnankundan üks'jäižeks eländpunktaks.
Edeline lidnan pämez' (municipaližen Kurlovo-lidn-ühtnikan pämez') om Andrei Tiškov (kül'mku 2015 — reduku 2020). Lidnan Administracijan pämez' om Andrei Vidumkin vn 2021 vilukuspäi.
Eläjad.
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 6 764 ristitud, rajonan ristitišton kudendez, vn 2021 — 6 309 ristitud. Kaik 6 141 eläjad oli lidnas vl 2017. Kaikiš suremb eländpunktan ristitišt oli 8 664 eläjad vl 1970.
Rahvahad (enamba 0,4 % vl 2021): venälaižed — 97,8 %, toižed rahvahad — 1,2 %, rahvahuden ozutandata — 1,0 %.
Ortodoksižen hristanuskondan üks'jäine ph. Serafim Sarovalaižen puine pühäpert' om saudud lidnas vll 1991−1999.
Lapsiden opendusen aluzkundad oma severz'-se päivkodid, keskškol, muzikškol, boksan škol. Lähembaižed professionaližen opendusen aluzkundad sijadasoiš Gus' Hrustal'nijas, lidnad ühtenzoittas reisavtobusoil.
Kovrov

Kovrov () om Venäman lidn da lidnümbrik Vladimiran agjan pohjoižes. Se om agjan kahtenz' surtte lidn eläjiden lugun mödhe, Kovrovan rajonan administrativine keskuz, ei mülü rajonha. Om sodahoštusen lidnaks vn 2011 kül'mkuspäi.
Istorii.
Eländpunkt om olmas 12. voz'sadaspäi. Ei ole todhižid andmusid siš 16. voz'sadahasai, konz "Roždestvenskoje"-žilo oli anttud valdoičemha Kovrovad-ruhtinasile, se zavodihe nimitadas heiden kanzannimen mödhe. Vozil 1567−1764 žilo alištui Suzdalin ph. Evfimijan mez'jumalankodile. Vl 1778 sai makundan lidnan statusad. Raudtestancii om saudud vspäi 1862 «Moskv — Alauz'lidn»-raudtekeskustal.
Nevondkundaližel aigal äi lidnan tegimid radoi sodategimišton kompleksan hüvüdele. Kovrovan ižandusen päsarakod oma mašinansauvomine (mehanižed i elektroladimed, metallümbriradmižen tömašinad, katl'ad, gazcentrifugad, mašiništ atomelektrostancijoiden täht, torguindmašiništ), silikatine savič, konteinerad i furnitur sauvondan täht, sporttrenažoriden pästand, tekstil'tegimišt (bumagkanghad, matrasad, mužikkostümad).
Geografijan andmused.
Lidn sijadase Kläz'm-jogen oiktal randal läz täuzin, 125 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.
Matkad Vladimirhasai om 61 km suvipäivlaskmha orhal vai 80 km avtotedme. Lähembaine lidn om Kameškovo 19 km päivlaskmha orhal vai 27 km avtotedme.
Tobmuz.
Kovrov om lidnümbrikon üks'jäižeks eländpunktaks.
Edeližed lidnan pämehed (merad) oma Anatolii Zotov (keväz'ku 2014 — sügüz'ku 2019, vspäi 2019 Nevondkundan ezimez'), Jurii Morozov (sügüz'ku 2019 — semendku 2020).
Eläjad.
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 145 214 ristitud, vn 2021 — 132 417 ristitud. Kaik 138 552 eläjad oli lidnas vl 2017. Kaikiš suremb ristitišt oli 160..163 tuhad eläjid vozil 1989−2000 (163 tuh. rist. vll 1995−1996).
Rahvahad (enamba 0,4 % vl 2021): venälaižed — 84,7 %, toižed rahvahad — 2,5 %, rahvahuden ozutandata — 12,8 %.
Ortodoksižen hristanuskondan 15 pühäpertid oma kaičenus i saudud lidnas: Sündun Raštvoiden päjumalanpert' (letihe vll 1778−1870), Spasan Toižetamižen päjumalanpert' (1870−1884), kahesa jumalanpertid i viž časounäd. Islaman mečet' (saudihe vll 2014−2019) loičendpertinke oma avaitud.
Professionaližen opendusen aluzkundad oma Kovrovan valdkundaline tehnologine akademii i viž kolledžad: energomehanine (alištub akademijale), transportine, tegimištoliž-gumanitarine, medicinine, holitusen da tehnologijoiden. Sodapalakund openduzkeskusenke baziruiše lidnas.
Transport.
Trolleibusad, avtobusad da taksid oma kundaližeks transportaks lidnas.
Raudte- i avtotesildad Kläz'mas päliči oma lidnas. Kaks'kümnekilometrine sarak tuleb lidnan suvhe «Volg»-avtotelpäi (M7). Raudte ühtenzoitab lidnad Muromanke.
Kosterövo

Kosterövo () om Venäman lidn da lidnankund Vladimiran agjan suvipäivlaskmas. Se om Petuškan rajonan kaikiš penemb lidn eläjiden lugun mödhe koumen kesken.
Istorii.
Eländpunktan aluz om pandud vl 1890 kuti "Kosterövo"-žilo raudtestancijanke ühtes. Se om nimitadud stöklantegimen Nikolai i Ivan Kosterövad-pidajiden kanzannimen mödhe. Kosterövo kändihe radnikžiloks vl 1938. Radnikžilo sai lidnan statusad vn 1981 30. päiväl heinkud.
Kosterövo šingotase tehnižen plastmassan pästandal (severz'-se edheotandoid, ende kombinat) i mecan ümbriradmižel.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase Sur' Lipn'-jogen randal ( 55 km pitte, Kläz'man hura ližajogi, Volgan bassein), 115 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.
Matkad Kläz'man randhasai om üks' kilometr suvhe, Vladimir-lidnhasai — 52 km pohjoižpäivnouzmha. Matkad lähembaižhe Petuškad-lidnhasai om kuz' kilometrad päivlaskmha sijaližedme avtotedme. «Volg»-avtote (M7) mäneb koume kilometrad pohjoižhe lidnan keskusespäi.
Tobmuz.
Kosterövo om lidnankundan üks'jäižeks eländpunktaks.
Lidnankundan tobmuden pämez' om sen Rahvahandeputatoiden nevondkundan ezimez'. Edeližed lidnan pämehed (nevondkundan ezimehed) oma Oleg Räbov (tal'vku 2018 — reduku 2019), Jelena Volodina (reduku 2017 — tal'vku 2018), Valerii Turihin ("Валерий Турыхин", kezaku 2016 — reduku 2017). Lidnan Administracijan pämez' om Vladimir Proskurin vn 2017 kül'mkuspäi. Edeline Administracijan pämez' om Lüdmila Žil'cova, radoi vn 2017 kül'mkuhusai.
Eläjad.
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 9 073 ristitud, vn 2021 — 7 113 ristitud. Kaik 8 340 eläjad oli lidnas vl 2017. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli enamba 11 tuhad eläjid vll 1979−1996 (11 777 rist. vl 1989).
Ortodoksižen hristanuskondan kahten pühäpertin arhitekturine ansambl' sijadase lidnas, om saudud 19. voz'sadan ezmäižes poles.
Lapsiden opendusen aluzkundad oma koume päivkodid, kaks' keskškolad (nomer 1 i 2), čomamahtoiden škol (muzikškol edel 2011. vot). Professionaližen opendusen aluzkundad ratas lähembaižiš lidnoiš.
Transport.
Ühtennimine "Kosterövo"-raudtestancii sijadase «Moskv — Vladimir»-raudtekeskustal. Kaks' avtobusmaršrutad (nomer 1 i 2) ratas lidnas. Avtobusad ühtenzoittas lidnad rajonkeskusenke, ezilidnelektrojonused — Moskvanke i Vladimiranke.
Strunino

Strunino () om Venäman lidn da lidnankund Vladimiran agjan päivlaskmas, sen Aleksandrovan rajonas. Se om Aleksandrovan päivlaskmaine ezilidn.
Istorii.
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan vl 1492. Vozil 1876−1881 järed tekstil'fabrik om saudud küläs, Baranov-torgovan pidi sidä vhesai 1917. Vl 1938 radnikžilo sai lidnan statusad. Vozil 1941−1965 oli Struninon rajonan administrativižeks keskuseks.
Struninon ižandusen päsarakod oma erazvuiččiden kanghiden pästand (sidä kesken steriližiden), katusiden, pölusiden, havadoiden i ruzuiden pästand magaduzsijan täht, sömtegimišt, mugažo polimertaran tegim om saudud.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase Klinan da Dmitrovan kukkazsel'gan päivnouzmaižes palas, Pičkuranjogen randal ( 43 km pitte, "Čornai" ülezjogen, Kläz'man bassein), 170 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.
Matkad Vladimirhasai om 131 km suvipäivnouzmha, Aleksandrov-rajonkeskusen röunhasai — kuz' kilometrad päivnouzmha. Ühtennimine "Strunino"-raudtestancii radab «Moskv — Jaroslavl'»-raudtekeskustal.
Tobmuz.
Strunino om lidnankundan üks'jäižeks eländpunktaks.
Lidnan Administracijan pämez' om Aleksandr Žuginskii vn 2020 sügüz'kuspäi.
Eläjad.
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 14 369 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 21 tuhad eläjid vl 1967.
Ortodoksižen hristanuskondan nell' pühäpertid oma avaitud lidnas: kaks' jumalanpertid i kaks' časounäd.
Lapsiden opendusen aluzkundad oma päivkodid, keskškolad. Professionaližen opendusen aluzkundad ratas lähembaižiš lidnoiš.
Sudogd

Sudogd () om Venäman lidn da lidnankund Vladimiran agjan keskuzpalas. Se om Sudogdan rajonan administrativine keskuz da üks'jäine lidn.
Istorii.
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan vl 1552 kuti "Jamskai"-slabad (). 17. voz'sadal — "Sudogodskai"-slabad, nimitadud jogen mödhe. Se sai lidnan statusad vl 1778 nügüdläiženke nimenke. Lujad lämoipalod oliba lidnas vozil 1806 (pertid da jumalanpertid puspäi paloiba lophu) i 1838. Vl 1879 saudihe pölvhan kuidfabrikad, vl 1897 — butulktegint.
Sudogdan ižandusen päsarakod oma sauvondmaterialiden pästand (stökol- da bazal'tkuid, katuzlehtesed, tehnižed kanghad 1960-nziš vozišpäi) i stökolplastikan pästand, mugažo omblendfabrik i maidtegim ratas lidnas. Vedadas avtokrossan voibištelendoid.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase Sudogd-jogen randal (116 km pitte, Kläz'man oiged ližajogi, Volgan bassein), 100 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Istorine keskuz sijadase Sudogdan hural randal, uded fartalad — oiktal randpolel.
Matkad Vladimirhasai om nell'kümne kilometrad lodeheze. «Vladimir — Murom»-avtotekeskust ümbärdab lidnad pohjoižespäi.
Tobmuz.
Sudogd om lidnankundan üks'jäižeks eländpunktaks.
Lidnankundan tobmuden pämez' om sen Rahvahandeputatoiden nevondkundan ezimez'. Lidnan erigoittud Administracii om likvidiruidud vn 2019 redukus, Jelena Lübimova radoi sen jäl'gmäižen pämehen vn 2015 kül'mkuspäi i oli Administracijan likvidacižen laudkundan ohjandajaks vn 2016 redukuspäi. Nügüd' rajonan administracii tegeb sen velgusidme.
Eläjad.
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 11 848 ristitud, vn 2021 — 10 408 ristitud. Kaik 10 527 eläjad oli lidnas vl 2017. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli enamba 14 tuhad eläjid vozil 1989−2001.
Rahvahad (enamba 0,4 % vl 2021): venälaižed — 86,3 %, toižed rahvahad — 2,0 %, rahvahuden ozutandata — 11,7 %.
Ortodoksižen hristanuskondan kaks' pühäpertid oma avaitud lidnas: ph. Jekaterinan päjumalanpert' (1806−1814, udessündutadud vll 1891, 1999−2013) i ph. Aleksandr Nevalaižen jumalanpert' (1870).
Lapsiden opendusen aluzkundad oma severz'-se päivkodid, aluzškol, kaks' keskškolad (nomer 1 i 2), privatine Pühän Jekaterinan ortodoksižen hristanuskondan škol, čomamahtoiden škol (ende muzikškol i čomamahtoine škol eriži), lapsiden da norišton "Sudogodec"-sportškol. Professionaližen opendusen aluzkundad ratas lähembaižiš lidnoiš.
Transport.
Reisavtobusad ühtenzoittas lidnad lähižidenke eländpunktoidenke.
Ende raudtesarak «Kovrov — Murom»-keskustan "Volosatai"-stancijaspäi lopihe lidnas. Vl 2006 se oli likvidiruidud «Sudogd — Nerudnai»-keskustal.
Suzdal'

Suzdal' () om Venäman lidn-muzei Vladimiran agjan pohjoižes. Se om Suzdalin rajonan administrativine keskuz da üks'jäine lidnankund.
Istorii.
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan vl 999 Uz'lidnan kodeksas. Lidnuz oli siš ümbri 10. voz'sadal jo arheologižiden kaivandusiden mödhe. Sidä mainitadas kahtenden kerdan vl 1024 Nestoran aigkirjas Suzdalin völhoiden torokan aigan kuti "Suždal"' lidnan statusanke.
Vozil 1238−1341 Suzdal' oli ühtennimižen ruhtinazkundan keskuseks. Vspäi 1778 se sai oficiališt lidnan statusad.
Suzdalin ižandusen päsarakod oma turizm da holituzsfer (jumalanpertid, puižen sauvondan muzei, vižkümne adivpertid), sömtegimišt (kundaline sömine, maidtegim, mezijoman tegim, konditerine fabrik), mugažo suvenirceh omblendfabrikanke ratas lidnas.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase rajonan keskuzpalan pohjoižes, Kamenk-jogen molembil randoil ( 47 km pitte, Nerlin ližajogi, Kläz'm-jogen bassein). Matkad Vladimiran röunhasai om kaks'kümne kuz' kilometrad suvhe avtotedme. «Vladimir — Ivanovo»-avtotekeskust ümbärdab lidnad päivnouzmaspäi.
Klimat om ven. Keza om läm', tal'vel om pakašt. Paneb sadegid 547 mm vodes, oleleb niid kaikiš vähemb vilukus-sulakus (26..32 mm kus).
Tobmuz.
Suzdal' om lidnankundan üks'jäižeks eländpunktaks.
Lidnankundan tobmuden pämez' om sen Nevondkundan ezimez'. Edeline lidnan Nevondkundan ezimez' om Larisa Majorova (sügüz'ku 2016 — sügüz'ku 2020). Lidnan Administracijan pämez' (sitimenedžer) panese radnikusele Nevondkundan pätandal kahteks vodeks, hän om Sergei Saharov vn 2015 redukuspäi (vll 2011−2015 Vladimir-lidnan pämez').
Eläjad.
Vl 1856 kaik 6 100 eläjad elihe lidnas. Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 10 535 ristitud, rajonan videndez, vn 2021 — 9 286 ristitud. Nügüdläižen lidnan kaikiš suremb ristitišt oli 12 100 eläjad vl 1992.
Suzdalin Kreml' (om saudud 11.-12. voz'sadal, puvarmtesed paloiba lophu vl 1719), ortodoksižen hristanuskondan viž jumalankodid da koumekümne jumalanpertid oma kaičenus lidnas, niiden pala om muzejaks vaiše i seižub kaikenaigaižeta kävutandata uskojil.
Lapsiden opendusen aluzkundad oma päivkodid, keskškol. Suzdalin industrialiž-gumanitarine kolledž i Piterin valdkundaližen kul'turinstitutan Suzdalin filial oma lidnan professionaližen opendusen aluzkundoikš.
Väznikad

Väznikad () om Venäman lidn Vladimiran agjan pohjoižpäivnouzmas. Se om Väznikan rajonan da lidnankundan administrativine keskuz.
Istorii.
Eländpunktan aluz om pandud vl 1608 külähä läz amuišt Jaropolč-Zalesskii-lidnad. Külä sai lidnan statusad vl 1778. Vspäi 2005 enzne lidnanvuitte Novoväznikad-žilo mülüb lidnha sen laptaks. Nimituz libub jalaimiden () mecaspäi.
Väznikad šingotasoiš avtoiden da traktoriden fariden, pidatezarmaturan i toižiden paloiden tehmižel, pölvazkanghiden i brezentan pästandal, sömtegimištol (leibtegesed, maidprodukcii, mineralvezi, konservad, «Maggi»-keitozkubuded), mugažo koume omblendfabrikad da plastikprofil'ne tegim oma saudud lidnas.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase rajonan keskuzpalan pohjoižpäivnouzmas, läz Kläz'm-jogen oiktad randad (Volgan oigedpol'ne bassein), 130 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.
Matkad Vladimirhasai om ühesakümne koume kilometrad päivlaskmha avtotedme. Lähembaine järed lidn om Kovrov lodeheze, matkad om 45 km orhal vai 60 km avtotedme. Ühtennimine "Väznikad"-raudtestancii radab «Vladimir — Alauz'lidn»-keskustal.
Tobmuz.
Kaik 62 eländpunktad mülüdas lidnankundha (municipaline ühtnik) Väznikan ližaks: nell' žilod, 57 küläd da üks' tarh. Lidnankundan pind om 801,86 km².
Lidnankundan pämez' om Rahvahaližiden deputatoiden nevondkundan ezimez'. Edeline lidnan pämez' om Galina Starodubova (reduku 2016 — reduku 2021). Lidnan erigoittud Administracii om likvidiruidud vn 2016 tal'vkus, rajonan Administracii tegeb sen velgusidme.
Eläjad.
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 41 248 ristitud, lidnankundan — 46 959 ristitud, vn 2021 lidnan — 36 203 ristitud. Kaik 36 635 ristitud elihe lidnas i 41 655 ristitud kaikes lidnankundas vl 2017. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 45..46 tuhad eläjid vozil 1979−1992.
Ortodoksižen hristanuskondan kümne pühäpertid oma kaičenus i saudud lidnas, niiden kesken Blagoveščenjan naižjumalankodi (oli mehiden täht vll 1641−1916) i Jumalanmaman Tulendan Pühäpertihe mez'jumalankodi: kaks' päjumalanpertid, kuz' jumalanpertid i kaks' časounäd.
Lapsiden opendusen aluzkundad oma päivkodid, keskškolad. Väznikan tehniž-ekonomine kolledž om lidnan professionaližen opendusen aluzkundaks.
Gus' Hrustal'nii

Gus' Hrustal'nii ( «hrustaline hanh'», edel 1926. vot — Gus' i Gus'-Mal'cevskii) om Venäman lidn da lidnümbrik Vladimiran agjan suves. Se om Gus' Hrustal'nijan rajonan administrativižeks keskuseks, no ei mülü rajonha.
Istorii.
Eländpunktan aluz om pandud vl 1756 kuti "Gus' "-žilo sauvomha stöklantegint Mal'covad-torgovanoiden pätandan mödhe, sirdihe kaikid stöklantegimid Moskvan gubernijaspäi ohjastusen käskön mödhe mecan mairhen tagut. Om nimitadud Gus'-jogen mödhe (Okan hura ližajogi). Vl 1931 radnikžilo sai lidnan statusad.
Gus' Hrustal'nijan ižandusen päsarakod oma mašiništonsauvomine (veimiden armaturan «Gusar»-tegim), stöklantegimišt (hrustal', stökolkuid), sauvondmaterialiden pästand (stökol, savič), sömtegimišt (maidtegim, leibän edheotand).
Geografijan andmused.
Lidn sijadase Meščoran alangištos, 125 m keskmäižel korktusel valdmeren pindan päl. Lidnan vezivaradim om olmas Gus'-jogel vspäi 1756, sen pind om 0,86 km². Matkad Vladimirhasai om 51 km pohjoižhe.
Klimat om ven. Voden keskmäine lämuz om +4,4 C°, kezakun-elokun +17..+19 C°, tal'vkun-uhokun −7..−10 C°. Paneb sadegid 626 mm vodes, enamba kezakus-elokus (70..74 mm kus), vähemba uhokus-keväz'kus (30..31 mm kus).
Tobmuz.
Lidnanvuitte Gusevskii-žilo (2768 rist. vl 2017) da pen' Panfilovo-žilo (108 rist. vl 2017) mülüdas lidnümbrikho Gus' Hrustal'nijan ližaks.
Eläjad.
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 60 784 ristitud, lidnümbrikon — 64 050 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 75..76 tuhad eläjid vozil 1986−1996 (76 360 rist. vl 1989).
Ortodoksižen hristanuskondan nell' jumalanpertid, hengeline škol i ph. Varvaran pühäpert'-časoun' oma avaitud lidnas.
Lapsiden opendusen aluzkundad oma päivkodid, keskškolad. Professionaližen opendusen aluzkundad oma stöklan kolledž, tehnologine kolledž, Vladimiran universitetan i Vladimiran ekonomikan da oiktusen tehnikuman filialad.
Transport.
Avtobusad, maršruttaksid da taksid oma kundaližeks transportaks lidnas.
"Gus'-Hrustal'nii"-raudtestancii om olmas vspäi 1899 «Vladimir — Tum-žilo»-raudtel (Räzanin agjahasai), ezilidnjonused ajadas Vladimirhasai. Toižen «Moskv — Murom»-raudten Nečajevskai-stancii sijadase 14 km suvhe lidnaspäi, voib sadas taksil sihesai.