Serov (lidn)

Serov () om Venäman lidn da raudtesol'm Sverdlovskan agjan pohjoižes. Se om agjan videnz' lidn eläjiden lugun mödhe, Serovan ümbrikon (edel 2025. vot — lidnümbrikon) administrativine keskuz da pala. Enččen Serovan rajonan pala mülüb ümbrikho vn 2017 redukuspäi.
Istorii.
Mansid oma tahondan igähižen rahvahan. Nügüdläižen eländpunktan aluz om pandud vn 1894 semendkus kuti "Nadeždinskii"-radnikžilo sauvomha da holitamha raudterel'soiden ühtennimišt metallurgišt tegint, ottihe rel'soid sauvomha Transsibad. Nimitihe Bogoslovskii-kaivuzümbrikon Nadežda Polovcova-pidajan nimen mödhe. Vn 1919 15. päiväl sügüz'kud radnikžilo sai lidnan statusad "Nadeždinsk"-nimenke. Vll 1934−1937 sen nimi oli "Kabakovsk" Sverdlovskan agjan Ivan Kabakov-päsekretarin kanzannimen mödhe. Vn 1939 7. päiväl kezakud udesnimitihe lidnad nügüdläižikš pölištunuden NSTÜ:n vägimehen Anatolii Serov-lendajan kanzannimen mödhe. Vspäi 1963 lidn om alištunu agjan tobmudele oikti.
Serov šingotase raudan metallurgijan kahtel tegimel (teraz, raudühthesuladused), mašiništonsauvomižel (mašiništ samižsarakon täht, pidatimed), mecan ümbriradmižel, sömtegimištol i sauvondmaterialiden sarakol (raudbetontegesed).
Geografijan andmused.
Lidn sijadase ümbrikon päivlaskmas, Pohjoižen Uralan taga, Kakv-jogen (, 170 km pitte) hural randal tobjimalaz, läz sen lanktendan sijad Sos'v-jogehe oiktalpäi, Sos'van oiktal randpolel, 105 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.
Matkad Jekaterinburghasai om 308 km suvhe orhal, 353 km avtotedme vai raudtedme. Lähembaižed lidnad oma Krasnoturjinsk kaks'kümnes seičemes kilometras lodeheze orhal, 33 km avtol vai raudtel, i Karpinsk 36 km lodeheze orhal vai 46 km avtotedme.
Klimat om terav kontinentaline. Voden keskmäine lämuz om +0,8 C°, kezakun-elokun +14,5..+18,0 C°, tal'vkun-uhokun −13,7..−16,2 C°. Ekstremumad oma −51,5 C° (viluku) i +39,6 C° (heinku). Kezaaigan minimum om −6,6 C° (kezaku), tal'vaigan maksimum om +11,0 C° (uhoku). Voib panda halad kezaaigan miččel taht kul (heinkun minimum om −1,3 C°). Voib olda pakaižid −25 Cel'sijan gradushasai redukus-sulakus. Paneb sadegid 493 mm vodes, enamba heinkus-elokus (77..84 mm kus), vähemba tal'vkus-keväz'kus (21..29 mm kus).
Eläjad.
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 99 373 ristitud, lidnan ümbrikon ühesa kümnendest, vn 2021 — 94 211 ristitud. Kaik 97 762 eläjad oli lidnas vl 2017. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 104 tuhad eläjid vl 1967 i vll 1989−1991 (104 158 rist. vl 1989).
Rahvahad (ozutadud rahvahudenke vl 2010): venälaižed — 92,6 %, totarlaižed — 3,3 %, azerbaidžanlaižed — 1,0 %, toižed rahvahad — 3,1 %.
Ortodoksižen hristanuskondan nell' pühäpertid oma kaičenus i saudud lidnas: Sündun Toižetamižen päjumalanpert' (om saudud tošti vodele 2007), kaks' jumalanpertid i časoun'. Islaman pämečet' om letud vodele 2011.
Openduz.
Lapsiden opendusen aluzkundad oma severz'-se päivkodid, keskškolad.
Kaik kaks'toštkümne aluzkundad (tehnikumad, kolledžad da profškolad i niiden filialad), Uralan valdkundaližiden tehnižen i pedagogižen universitetoiden (Jekaterinburg) filialad oma lidnan professionaližen opendusen aluzkundoikš. Niiden kesken oma Serovan politehnine tehnikum i Serovan holitišiden sferan da sömižen tehnikum.