Omskan agj

Omskan agj () om Venälaižen Federacijan subjekt.
Se mülüb Sibirin federaližhe ümbrikho.
Agjan administrativine keskuz da kaikiš suremb lidn om Omsk (agjan ristitišton enamba pol't).
Keled.
Valdkundkel' om üks'jäine — venäkel'.
Istorii.
Omskan agj om olmas vs 1934 tal'vkun 7. päiväspäi.
Omskan agjan Päkäskuz om vahvištadud vn 1995 26. päiväl tal'vkud Käskusenandajan Suiman ühtnijoil, om allekirjutadud gubernatoral sil-žo päiväl da om väges nügüd' äiluguižidenke vajehtusidenke.
Geografijan andmused.
Omskan agj sijadase Sibirin suvipäivlaskmas, Päivlaskmaižen Sibirin alangišton suvipoles.
Agjal om röunoid Tomskan agjanke pohjoižpäivnouzmas, Novosibirskan agjanke päivnouzmas, Kazahstananke suves da suvipäivlaskmas (sen Pavlodaran da Pohjoižkazahstanan agjoidenke), Tümenin agjanke päivlaskmas da pohjoižes. Omskan agj om mererandatoi.
Pind om 141 140 km², sidä kesken mec otab 15..25% agjan pohjoižes, 7% agjan suves. Agjan territorii mülüb sodunuden taigan, mecan, mecstepin da stepin zonoihe. Kaikiš pidemb jogi om Irtiš sen ližajogidenke (Išim, Ominjogi, Ošanjogi da Taranjogi). Kaikiš surembad järved oma reskveden Krutinkan Sured järved (Saltaim, Tenis da Ik) 335 km² ühthiženke pindanke agjan päivlaskmas.
Reljef om tazo. Kaikiš korktemb čokkoim (150 m) om nimetoi, se sijadase agjan keskuses. Kaikiš madalamb om Irtiš-jogen kendäk agjan lodehližel röunal (41 m).
Klimat om terav kontinentaline. Heinkun keskmäine lämuz om +17..+19 C°, vilukun lämuz om −19..−20 C°. Paneb sadegid 400..500 mm vodes agjan pohjoižes. Stepiš paneb 250..300 mm, sen ližaks lujad tulleid kuivatas mahusid, letetorokad oleldas.
Londuseližed pävarad oma kivivoi, londuseline gaz, bur hil', turbaz, raudkivend, cirkonii, sauvondmaterialad (saved, letked), keitandsol, Glauberan sol, reskvezi, mustma.
Tobmuz.
Agjan pämez' nimitase gubernatoraks. Aleksandr Burkov tegeb gubernatoran velgusidme vs 2017 redukun 9. päiväspäi. Kaik rahvaz valičeb händast videks vodeks, enamba kaht strokud jäl'geten ei sa. Gubernator om mugažo agjan Ohjastusen ezimez', hän märičeb sen strukturad da paneb Ohjastusen ühtnijoid radnikusile. Üks' ezmäine Ohjastusen varaezimez' da nell' Ohjastusen muite varaezimest oma hänele abhu.
Omskan agjan üks'kodine parlament om Käskusenandai Suim. Kaik rahvaz valičeb sen 44 ezitajad videks vodeks. Vladimir Varnavskii radab Käskusenandajan Suiman ezimeheks vs 1994 sulakun 12. päiväspäi videnden strokun jäl'geten.
Radonoigendai tobmuz om Omskan agjan Ohjastuz. Agjan ministrused, päohjandused, inspekcijad da üks' laudkund alištudas Ohjastusele.
Käskusenandajan Suiman ühtnijoiden järgenduseližed valičendad oliba vn 2016 18. päiväl sügüz'kud. Gubernatoran järgenduseližed valičendad oliba vn 2015 13. päiväl sügüz'kud, edeline gubernator sai vägestust ezmäižes turas (53,99%) da radoi kahtenden strokun.
Eläjad.
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 1 977 665 ristitud. Vl 2018 lidnalaižiden pala om 72,67%.
Kaik om kuz' lidnad agjas da 21 lidnanvuittušt žilod. Ei ole toižid surid lidnoid. Vl 2017 kaik om 11 eländpunktad enamba mi 10 tuh. eläjidenke.
Rahvahad (enamba 0,4% vl 2010): venälaižed — 83,3%, kazahlaižed — 4,0%, ukrainalaižed — 2,6%, saksalaižed — 2,5%, totarlaižed — 2,1%, armenijalaižed — 0,4%, toižed rahvahad — 2,2%, rahvahuden ozutandata — 2,9%.