tartuNLP/wikipedia-smugri-20251201 huggingface dataset:
Žirnovsk

Žirnovsk () om Venäman lidn da lidnankund Volgogradan agjan pohjoižes. Se om Žirnovskan rajonan administrativine keskuz vspäi 1959.
Istorii.
Eländpunktan aluz om pandud kuti "Žirnoje"-külä 18. voz'sadan keskes ühtennimižen penen järven randal. Möhemba uded eläjad sirdiba sidä videks kilometraks Medvedican ülezjogen. Vl 1949 buraudihe ezmäšt kivivoin mareigud žilon laptas. Vozil 1950−1954 ühtenzoittihe žilod Kurakino- i Neftänikov-žiloidenke i nimitihe "Žirnovskii"-radnikžiloks. Radnikžilo sai lidnan statusad nügüdläiženke nimenke vl 1958.
Žirnovsk šingotase kivivoin i sen gazan samižen da transportiruindan edheotandoil, sömtegimištol (grečan surimtegim). Ende leibtegim, sömkombinat, asfal'ttegim i telefonsidon «Radar»-tegimen kaks' cehad radoiba lidnas mugažo.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase Medvedic-jogen hural randal tobjimalaz (Donan hura ližajogi), Volgaveren ülüdel, 120 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.
Matkad Saratovan agjhasai om 25 km pohjoižhe orhal, Volgogradhasai om 255 km suvhe orhal vai 310 km avtotedme. Lähembaižed lidnad oma Saratovan agjan Kalininsk 60 km pohjoižhe orhal vai 85 km avtotedme i Krasnoarmeisk 64 km päivnouzmha orhal vai 100 km avtol.
Tobmuz.
Žirnovsk om lidnankundan üks'jäižeks eländpunktaks. Lidnankundan pind — 92 km².
Lidnankundan tobmuden pämez' om sen Nevondkundan ezimez'. Lidnan erine Administracii om likvidiruidud vn 2009 lopus, Žirnovskan rajonan Administracii tegeb sen velgusidme.
Eläjad.
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 16 872 ristitud, rajonan kaks' videndest, vn 2021 — 15 555 ristitud. Vl 2017 kaik 15 872 ristitud eliba lidnas. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 19 200 eläjad vl 1998.
Ortodoksižen hristanuskondan Pühän Hengen-tüništoitajan jumalanpert' (saudihe vll 1994−1998) i hristanuskondan seičemenden päivän adventistoiden pühäpert' oma avaitud lidnas.
Lapsiden opendusen aluzkundad oma koume päivkodid (nomer 2, 8, 9), keskškolad nomer 1 i 2, keskškol erižiden disciplinoiden süvetud opendusenke (ende školad nomer 3 i 4 eriži), ehtaline škol, čomamahtoiden škol, lapsiden sädamižen keskuz, rajonan keskuz fizkul'turas i sportas I.N. Ilüščenkon nimed. Žirnovskan kivivoitehnikum i pedagogine kolledž oma lidnan professionaližen opendusen aluzkundoikš.
Vologdan agjan lidnad

Kaik om vižtoštkümne lidnad () i 8 lidnanvuittušt žilod (ven. "посёлок городского типа") Vologdan agjas.
Enččed lidnad.
Kaičenus erižikš eländpunktoikš enččed lidnad:
Babajevo

Babajevo () om Venäman lidn Vologdan agjan suvipäivlaskmas. Se om Babajevon ümbrikon administrativižeks keskuseks da palaks.
Istorii.
Babajevo-külä mainitase vl 1545 da mülüi Babajevon lidnankundha edel küläd ühtištust lidnanke vn 2021 tal'vkus. Nikol'skii Zavod-külä oli olmas vspäi 1822, metallurgine tegim oli siš, pästtihe telegrafveimid, nagloid da koukuid.
Nügüd'aigaižen eländpunktan aluz om pandud vl 1902 kuti "Babajevo"-raudtestancii, nimitihe lähižen külän mödhe. Vl 1925 ühtištadihe žilod raudtestancijanno lähiženke "Nikol'skii Zavod"-külänke da anttihe lidnan statusad.
Babajevon ižandusen päsarakod oma mecan ümbriradmine (kleidüd brusan tegim, mecpilindedheotandad), elektrotehnižiden tegesiden pästand (SAS «Svetlana-Rentgen»). Ühtennimine "Babajevo"-raudtestancii radab «Vologd — Volhov»-keskustal. Londuseližen gazan kompressorstancii sijadase lidnan ümbrištos «Gräzovec — Viipur»-gazanveimel.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase ümbrikon suves, Mologan da Šeksnan alangištos, Kolp'-jogen randoil. Se seižub ülüdel keskel mecakahid soid, 137 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Vologdhasai om 246 km raudtedme, 309 km avtotedme. Lähembaine lidn om Ustüžn 68 km suvhe orhal vai 94 km avtotedme. Lähembaine sur' lidn om Čerepovec 116 km päivnouzmha orhal, 119 km raudtedme vai 177 km avtotedme.
Klimat om ven kontinentaline. Voden keskmäine lämuz om +3,6 C°, kezakun-elokun +15..+18 C°, tal'vkun-uhokun −8..−9 C°. Ekstremumad oma −47 C° i +35 C°. Paneb sadegid 634 mm vodes, enamba kezal (72..83 mm kus), vähemba uhokus-sulakus (30..34 mm kus).
Tobmuz.
Kaik nell' eländpunktad mülüihe enččehe lidnankundha Babajevon ližaks (2010): Zagotskot-žilo (kaikenaigaižeta ristitištota), küläd Babajevo (64 rist.), Kolpino (22 rist.), Visokovo (kaikenaigaižeta ristitištota). Kaik ned oma ühtištadud lidnanke vn 2021 tal'vkus, lidnankundan tobmuden organad oma likvidiruidud vn 2022 kezakuspäi. Lidnankundan pind oli 185,3 km².
Eläjad.
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 12 073  ristitud. Vl 2017 kaik 11 493 ristitud elihe lidnas i 11 608 ristitud kaikes lidnankundas. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli läz 14 tuhad eläjid vozil 1989−2001 (14 400 rist. vl 1996).
Ortodoksižen hristanuskondan kaks' jumalanpertid oma avaitud lidnas: ph. Gurii Šaločilaižen (om letud vll 2006−2019) i phh. Pedran da Paulan (oli rados vll 1994−2019, nügüd' pühäpäivän škol).
Lähembaižed professionaližen opendusen aluzkundad ratas Ustüžnas i Čerepovecas.
Belozersk

Belozersk () om Venäman lidn Vologdan agjan päivlaskmas. Se om Belozerskan ümbrikon (edel vn 2022 kezakud — rajonan) administrativine keskuz da pala.
Istorii.
Eländpunkt mainitase kirjutadud purtkiš ezmäižen kerdan vl 862 kuti "Beloozero"-lidn (). Se oli olmas ende Šeksnanjogen niškan molembil randoil. Vozil 1238−1485 lidn oli Beloozeron ruhtinazkundan keskuseks, ičeohjastusenke vhesai 1380 (Kulikovon tora). Vl 1352 pošav tegihe, sauvoškatihe ut lidnad nügüdläižel sijal, 17 km päivlaskmha Šeksnanjogen niškaspäi. Vanh lidn oli olmas 15. voz'sadahasai.
Eländpunkt sai lidnan oficiališt statusad nügüdläiženke nimenke vodel 1777.
Belozerskan ižandusen päsarakod oma mecan ümbriradmine i sömtegimišton edheotandad. Kalanpüdandan edheotandad čihoziba torhuden olmatomuden tagut.
Geografijan andmused.
Belozersk sijadase Vaugedjärven suvižel randal, 130 m ü.m.t. keskmäižel korktusel, Volgan-Baltijanmeren vezitel (Belozerskan kanal).
Matkad Vologd-lidnhasai om 214 km suvipäivnouzmha. Lähembaine lidn om Kirillov 37 km suvipäivnouzmha orhal vai 44 km avtotedme. Lähembaine sur' lidn i passažirine raudtestancii om Čerepovec 120 km suvhe.
Klimat om ven kontinentaline. Voden keskmäine lämuz om +2,3 C°, kezakun-elokun +14,3..+17,2 C°, tal'vkun-uhokun −9,7..−11,1 C°.
Tobmuz.
Lidnankund oli sätud vn 2006 1. päiväl vilukud, sen ohjastuz alištui rajonadministracijale. Lidnankundan pind oli 44,58 nellikkilometrad. Se om kätud ümbrikon territorialižeks ohjanduzkundaks vn 2022 kezakuspäi.
Kaik kuz' eländpunktad mülüiba lidnankundha lidnale ližaks: nell' küläd, Kargolom-futor i Peredovik-sijaine, kaikiš suremb om Maeks-külä (474 rist. vl 2002) kahtes kilometras päivlaskmha randadme.
Jevgenii Šaškin radoi lidnankundan pämehen vn 2017 keväz'kuspäi.
Eläjad.
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 9 616 ristitud, lidnankundan — 10 147 ristitud. Kaik 8 375 eläjad oli lidnas vl 2021. Vl 2015 Belozerskan lidnankundan ristitišt oli 9 641 eläjad, heišpäi 9 172 ristitud eliba arni lidnas. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 12..12,3 tuh. eläjid vozil 1970−1996.
Rahvahad (enamba 0,4 % vl 2021): venälaižed — 96,8 %, toižed rahvahad — 2,2 %, rahvahuden ozutandata — 1,0 %.
Ortodoksižen hristanuskondan kaks'toštkümne pühäpertid oma kaičenus i saudud lidnas: Jumalanmaman Emäganpäivän i Spasan Toižetamižen päjumalanpertid, ühesa jumalanpertid, ph. Kirill Novojezerolaižen časoun'. Niiden ližaks viž jumalanpertid ei ole kaičenus.
Lapsiden opendusen aluzkundad oma viž nimitadud i nomeruidud päivkodid (nomer 1, 2, 4, 7, 11), kaks' keskškolad (nomer 1 i 2), Belozerskan korrekcine škol-internat, kul'turšingotesen keskuz, čomamahtoiden škol, Belozerskan sportškol. Belozerskan industrialiž-pedagogine kolledž om lidnan professionaližen opendusen aluzkundaks.
Transport.
Eriližed avtoted ühtenzoittas lidnad Čerepovecanke i Vologdanke.
Lähembaine rahvahidenkeskeine aeroport om Čerepovecan lendimport, se sijadase 85 kilometrad suvhe Belozerskaspäi Čerepovecan rajonan Botovo-žilos.
Harovsk

Harovsk () om Venäman lidn Vologdan agjan keskuzpalas. Se om Harovskan ümbrikon administrativine keskuz i üks'jäine lidn.
Istorii.
Eländpunktan aluz om pandud vl 1903 kuti "Harovskii"-žilo sauvomha stöklantegint (pästli himižid butulid i mülüid akkumulätoroiden täht vhesai 2007). Žilo "Harovskai"-raudtestancijanno () zavodihe vspäi 1898 sauvomha stancijad i raudtesildad, sid' holitamha raudted. Vhesai 1904 nimitihe stancijad "Kubino" i vll 1904−1914 "Leščovo". Vspäi 1933 ühtištadihe niid Harovsk-radnikžilho. Harovsk sai lidnan statusad vn 1954 28. päiväl redukud.
1930-nziš vozišpäi saudihe äi edheotandoid: mecanümbriradai tegim, söndtavaroiden kombinat, špaloiden imetusen tegim, ezitegesiden edheotand tehmaha muziksoitoid, leibänkombinat, maidtegim, pölvhantegim, Vologdan optiž-mehanižen tegimen filial.
Harovskan ižandusen päsarakod oma mecan ümbriradmine i sömtegimišt, mugažo tehnologižen mašiništon tegim agrariž-tegimištoližen kompleksan täht radab.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase Kuben-jogen hural randal tobjimalaz (, Kubenan järven bassein), kukhikahas tahondas, 120..180 m ü.m.t. korktusil.
Matkad Vologdhasai om 84 km suvhe orhal vai 110 km avtotedme. Lähembaižed lidnad oma Sokol 55 km suvhe orhal vai 73 km avtotedme i Kadnikov 51 km suvhe orhal vai 90 km avtotedme.
Tobmuz.
Harovsk oli lidnankundan üks'jäižeks eländpunktaks. Lidnankundan pind oli 17,7 nellikkilometrad. Se om tühjitadud vn 2022 kezakuspäi, ümbrikon territorialine palakund om sätud sen sijas.
Lidnankundan tobmuden pämez' oli sen Nevondkundan ezimez'. Lidnan jäl'gmäine pämez' oli Ol'ga Mirolübova (reduku 2018 — sulaku 2023). Edeline lidnan pämez' oli Vladimir Majorov (kül'mku 2016 — reduku 2018). Ned-žo ristitud tegiba lidnan Administracijan pämehen velgusidme ičeze radsijal. Nevondkund om pästtud radmaspäi vn 2023 sulakus. Administracijan likvidacii jätktase tähäsai (uhoku 2024).
Eläjad.
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 10 079 ristitud, vn 2021 — 8 389 ristitud, rajonan ristitišton koume videndest. Vl 2017 lidnan ristitišt oli 9 185 eläjad. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 13 200 ristitud vl 1992.
Rahvahad (enamba 0,4 % vl 2021): venälaižed — 95,5 %, toižed rahvahad — 2,6 %, rahvahuden ozutandata — 1,9 %.
Ortodoksižen hristanuskondan koume pühäpertid oma avaitud lidnas: ph. Serafim Sarovalaižen jumalanpert' (letihe vll 2001−2004), ph. Katromalaižen Onufrijan jumalanpert' (saudihe vl 1990), kaikiden pühämehiden časoun' (om sätud vll 1998−2001).
Sokolan mectegimištoližen politehnižen tehnikuman filial om lidnan professionaližen opendusen aluzkundaks.
Transport.
Avtobusad oma kundaližeks transportaks lidnas da sen ümbrištos.
Ezilidnelektrojonused ajeltas Vologdhasai i Vožeg-žilhosai.
Kadnikov

Kadnikov () om Venäman lidn Vologdan agjan keskuzpalas. Se om Sokolan ümbrikon kahtenz' eländpunkt eläjiden lugun mödhe.
Istorii.
Eländpunktan aluz om pandud Kadnikovan pustolänha kaičendpostaks vl 1492, nimitihe "Kadnik"-nimen mödhe («urdamnik»). "Kadnikovskai"-külä () zavodihe neciš postaspäi. Vspäi 1780 oli järedan makundan lidnan statusanke. Oli torguindan keskuseks, serverz'-se torgovanoiden erižpertid om kaičenus lidnas. Raudten sauvond jäi lidnad šingotesen veres 20. voz'sadal. Vspäi 1929 om Sokolan ümbrikon palaks (edel vn 2022 kezakud — rajonan, nimitihe Sverdlovan rajonaks vhesai 1932).
Kadnikov šingotase sömtegimištol (tähkheiniden söndtavaroiden kombinat, leibän edheotand), mecan ümbriradmižel i turbhan samižel. Edel 2011. vot kartohkčipsoiden ceh radoi söndtavaroiden kombinatal, paloi lophu.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase Suhonanveren alangištos, Sodimanjogen randal ( 13 km pitte, Pel'šman hura ližajogi, Suhonan hurapol'ne bassein), 140 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.
Matkad Vologdhasai om 40 km suvipäivlaskmha «Holmogorid»-avtotedme (M8). Lähembaine lidn om ümbrikon Sokol-keskuz 15 km suvipäivlaskmha sil-žo tel. Trass ümbärdab Kadnikovad suvipäivnouzmaspäi.
Tobmuz.
Kaik koumekümne kahesa küläd mülüiba lidnankundha Kadnikovan ližaks. Lidnankundan pind oli 631,41 nellikkilometrad. Lidnankund om kätud ümbrikon Administracijan territorialižeks organaks vn 2022 kezakuspäi.
Lidnankundan Nevondkund om likvidiruidud vn 2016 tal'vkus, rajonan suim ezimehenke tegi sen velgusidme. Lidnan Administracijan jäl'gmäine pämez' oli Mihail Korznikov ("Михаил Корзников") vn 2022 tal'vkuspäi, radoi sil-žo sijal ende (kül'mku 2009 — uhoku 2018). Edeline Administracijan pämez' oli Aleksandr Komel'kov (uhoku 2018 — tal'vku 2022).
Eläjad.
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 4 614 ristitud, rajonan ristitišton kümnendez, lidnankundan (Zamošjen küläkundanke) — 5 730 ristitud. Vl 2017 kaik 4 588 ristitud elihe lidnas i 5 404 ristitud kaikes lidnankundas. Vl 2021 lidnan ristitišt oli 4 106 eläjad. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli enamba vit tuhad eläjid vozil 1979−2008 (5 500 rist. vll 1996−1998).
Ortodoksižen hristanuskondan viž pühäpertid oma letud lidnas: ph. Illä-endustajan jumalanpert' (1776), ph. Dmitrii Solunalaižen pühäpert' (ei ole väges) om saudud lidnan kaumištos vspäi 1826, mugažo muretud Pel'šman mez'jumalankodin časoun' (om letud vll 1879−1882) sijadase lidnas, i kahten jumalanpertin sauvused oma kaičenus no ei ole rados. Ph. Mikulai-čudonsädajan päjumalanpert' ei ole kaičenus.
Lapsiden opendusen aluzkundad oma koume päivkodid, keskškol, čomamahtoiden škol. Professionaližen opendusen aluzkundad ratas lähembaižiš lidnoiš.
Kirillov (lidn)

Kirillov () om Venäman lidn Vologdan agjan päivlaskmaižes palas. Se om Kirillovan ümbrikon (edel vn 2023 kezakud — rajonan) administrativižeks keskuseks da palaks.
Istorii.
Eländpunktan aluz om pandud vl 1397 kuti "Pühän Kirill Vaugedjärvelaižen mez'jumalankodi" (kätihe muzejaks vspäi 1924). Torguindslabad jumalankodinno sai makundan lidnan statusad "Kirillov"-nimitusenke Uz'lidnan gubernijas vl 1776. Lidn sai pertišton ezmäšt planad vl 1777. Kätihe Leningradan agjan rajonan keskuseks vl 1927. Vspäi 1937 lidn om Vologdan agjan palaks.
Kirillovan ižandusen sarakod oma turizman holituz, sömtegimišt (argvointegim, leibäntegim, kulutaikooperacijan söndtavaroiden kombinat, pened edheotandad), mecan pened ümbriradajad edheotandad, mašinansauvomine (Kirillovan mehanine tegim pästab tegesid metallaspäi i räzinaspäi, Kirillovan katiltegim tegeb katlid).
Geografijan andmused.
Lidn sijadase ümbrikon suves, Süväjärven randal, 120 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.
Matkad Vologdhasai om 105 km suvipäivnouzmha orhal vai 125 km A119-avtotedme tobjimalaz. Lähembaine lidn om Belozersk 37 km lodeheze orhal vai 44 km avtotedme maksliženke ehtatimenke. Lähembaine passažirine raudtestancii radab Čerepovecas sada kilometrad suvhe.
Tobmuz.
Lidnankund om kätud ümbrikon territorialižieks palakundaks vn 2023 kezakuspäi. Kirillovan ližaks, 23 küläd da kaks' sijašt mülüiba enččehe lidnankundha, kudambišpäi 16 oma kezakülikš da oliba kaikenaigaižeta ristitištota vl 2010. Lidnankundan pind oli 27,02 km², ristitišt — 8 034 eläjad (2021), se oli rajonan ristitišton viž ühesandest. Vajehtihe lidnankundan röunoid vspäi 2015, konz mülütihe Gorici-žilod sihe.
Lidnankundan jäl'gmäine pämez' oli Sergei Usov vn 2021 tal'vkuspäi. Edeližed lidnan pämehed (Kirillov-lidnan Nevondkundan ezimehed) oma Tat'jana Dorožkina (kül'mku 2018 — tal'vku 2020) i Andrei Kotov (2012−2018). Lidnan Administracijan pämez' oli Jevgenii Repin vn 2019 heinkuspäi. Edeline Administracijan pämez' om Aleksandr Polkovnikov (tal'vku 2015 — heinku 2019).
Eläjad.
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 7 728 ristitud, vn 2021 — 7 149 ristitud. Vl 2017 kaik 7 482 ristitud elihe lidnas i 8 034 ristitud kaikes lidnankundas. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli ühesa tuhad eläjid vl 1992.
Rahvahad (lidnan eläjad, enamba 0,4 % vl 2021): venälaižed — 87,1 %, toižed rahvahad — 3,0 %, rahvahuden ozutandata — 9,9 %.
Ortodoksižen hristanuskondan kaks'kümne pühäpertid oma saudud lidnas: Kazanin Jumalanmaman jumalaižen päjumalanpert' (nügüdläine versii om letud vodele 1825), kaks' jumalanpertid, kaks' časounäd, Pühän Kirill Vaugedjärvelaižen mez'jumalankodi (mülüdas sihe: Pühän Jumalanmaman Emäganpäivän päjumalanpert' (1497), 11 jumalanpertid i koume časounäd).
Lapsiden opendusen aluzkundad oma kaks' nimitadud i nomeruidud päivkodid (nomer 3 i 4), Kirillovan keskškol nevondkundaližen A.G. Obuhov-vägimehen nimed, lapsiden sädamižen pert', čomamahtoiden škol, lapsiden da norišton sportškol. Vologdan agjan kul'turan i turizman kolledž om lidnan professionaližen opendusen aluzkundaks.
Krasavino

Krasavino () om Venäman lidn Vologdan agjan pohjoižpäivnouzmas. Se om Suren Ustügan ümbrikon kahtenz' lidn.
Istorii.
Nügüdläine eländpunkt mainitase "Krasavino"-küläks 19. voz'sadan augotišespäi, se oli külišton keskuses. Külä šingotihe, i vozil 1842−1851 saudihe tekstil'fabrikad pästmaha hoikid pölvazkanghid.
Krasavino sai lidnan statusad vl 1947. Vozil 1960−1980 udištadihe pertištod, saudihe lebukodid, laukoid, äižiruižid pertid. Krasavinon uz' LES 63,8 MVt vägevudenke radaškanzi vl 2010, se tegeb elektrust londuseližes gazaspäi, vajehti vn 1957 lidnan LES:ad (oli 6 MVt). Vl 2012 pölvhankombinat tuli bankrotnendale, lidnan tegimišt diversificiruiše.
Krasavinon ižandusen päsarakod oma elektroenergetine, sauvondmaterialiden tehmine (savič, pumaterialad) i sömtegimišt (mecproduktoiden ümbriradmine).
Geografijan andmused.
Lidn sijadase rajonan pohjoižes, Pohjoižen Dvinan hural randpolel i sen Lapink-ližajogen ( 22 km pitte) randoil, 65 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.
Matkad Vologdhasai om 410 km suvipäivlaskmha orhal vai 465 km avtotedme. Lähembaižed lidnad oma Sur' Ustüg 25 km suvhe orhal vai avtotedme i Kotlas 34 km pohjoižhe orhal vai 44 km avtotedme.
"Krasavino"-raudtestancii sijadase koumes kilometras päivlaskmha lidnaspäi.
Tobmuz.
Krasavinon lidnankund oli vll 2006−2022. Kaik kuz' küläd mülüiba lidnankundha Krasavinon ližaks: Buhinino, Korobovskoje, Korolövo, Podgor'je, Uz' Külä (), Uz' Žilo ("Новое Село"). Lidnankundan pind oli 60 km². Se om kätud ümbrikon territorialižeks palakundaks vn 2022 kezakuspäi.
Jurii Buškovskii radoi lidnankundan pämehen vspäi 2015.
Eläjad.
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 7 003 ristitud, lidnankundan — 7 479 ristitud, rajonan ristitišton seičemendez. Vl 2017 kaik 6 084 ristitud elihe lidnas i 6 539 ristitud kaikes lidnankundas. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 11 186 eläjad vl 1959.
Ortodoksižen hristanuskondan tazostadud apostolihe Vladimiran jumalanpert' om saudud vll 2001−2004, se vajehti pandud mantazole ühtennimišt jumalanpertid (oli olmas vll 1889−1933).
Lapsiden opendusen aluzkundad oma päivkodi (nomer 2), keskškol nomer 15 S. Premininan nimed, čomamahtoiden škol. Lähembaižed professionaližen opendusen aluzkundad sijadasoiš Sures Ustügas.
Transport.
Avtobusad oma kundaližeks transportaks lidnas, ühtenzoittas sidä lähižidenke eländpunktoidenke. «Sur' Ustüg — Kotlas»-avtote ümbärdab lidnad päivlaskmaspäi.
"Krasavino"-raudtestancii zavodi radod udel sarakol Surhe Ustüghasai vl 1977, se om vaiše turistjoukuiden da jüguiden täht, mecan i mectegesiden täht tobjimalaz.
Nikol'sk

Nikol'sk () om Venäman lidn Vologdan agjan suvipäivlaskmas. Se om Nikol'skan ümbrikon administrativižeks keskuseks.
Istorii.
Eländpunktan aluz om pandud 15. voz'sadal kuti "Nikol'skii"-pagast vai slabad ( vai "слобода") da sen valdmad torguindtel Volgan basseinan Vetlug-jogespäi pohjoižhe. "Nikol'skoje"-külä sai makundan lidnan statusad vl 1780.
Nikol'skan ižandusen päsarakod oma sömtegimišt (maidkombinat, söndtavaroiden kombinat), mecan ümbriradmine (äi mecpilindan edheotandoid).
Geografijan andmused.
Lidn sijadase ümbrikon keskuzpalas, Jug-jogen molembil randoil (Pohjoižen Dvinan bassein), 140 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Nikol'skan keskuzpala seižub jogen känmas oiktal randal.
Matkad Vologdhasai om 315 km päivlaskmha orhal vai 410 km avtotedme. Lähembaižed lidnad oma Šarj (Kostroman agj) 130 km suvhe orhal vai 145 km avtotedme, Tot'm 160 km päivlaskmha-lodeheze orhal vai 205 km avtotedme i Sur' Ustüg 145 km pohjoižhe orhal vai 165 km avtotedme.
Klimat om ven kontinentaline. Voden keskmäine lämuz om +3,0 C°, kezakun-elokun +15,2..+18,2 C°, tal'vkun-uhokun −9,3..−12,2 C°, viluku oleleb kaikiš vilumb. Ekstremumad oma −45,1 C° (viluku) i +36,4 C° (eloku). Kezaaigan minimum om −1,4 C° (kezaku), tal'vaigan maksimum om +7,5 C° (tal'vku). Ei voi panda halad heinkus. Paneb sadegid 653 mm vodes, enamba kezakus-elokus (77..85 mm kus), vähemba uhokus-keväz'kus (32..34 mm kus).
Tobmuz.
Nikol'sk oli lidnankundan (municipaline «Nikol'sk-lidn»-ühtnik) üks'jäižeks eländpunktaks. Lidnankundan pind oli 17,18 nellikkilometrad. Om kätud ümbrikon territorialižeks ohjanduzkundaks vn 2023 kezakuspäi. Nikol'sk oli ümbärtud Krasnopolänskoje-küläkundan territorijal i oli sen-ki administrativižeks keskuseks.
Lidnankundan tobmuden pämez' oli sen Nevondkundan ezimez'. Jurii Men'šikov radoi sen jäl'gmäižen ezimehen vn 2018 redukuspäi. Lidnankundan edeline pämez' oli Svetlana Titova vspäi 2012. Lidnan Administracijan jäl'gmäine pämez' oli Valentina Badanina vn 2018 redukuspäi.
Eläjad.
Vn 2002 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 8 649 ristitud, vn 2010 — 8 511 ristitud, vn 2021 — 7 661 ristitud, ümbrikon ristitišton kaks' videndest. Kaik 8 026 eläjad oli lidnas vl 2017. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 9 200 ristitud vozil 1996−2001.
Rahvahad (enamba 0,4 % vl 2021): venälaižed — 95,6 %, toižed rahvahad — 1,4 %, rahvahuden ozutandata — 3,0 %.
Ortodoksižen hristanuskondan koume pühäpertid oma saudud lidnas: Sreten'jen päjumalanpert' (1790−1882) i Jumalanmaman Kazanin jumalaižen jumalanpert' (20. voz'sadan augotišespäi), mugažo ph. Mikulai-čudonsädajan časoun' vspäi 2008. Endevanhas puižes pertištos om čomitesid, se märičeb lidnan istorišt irdnägud mugažo.
Lapsiden opendusen aluzkundad oma kuz' nimitadud i nomeruidud päivkodid (nomer 2..5, 8, 9), kaks' keskškolad (nomer 1 i 2), ližaopendusen keskuz, čomamahtoiden škol, lapsiden da norišton sportškol. Tot'man politehnižen kolledžan filial om lidnan professionaližen opendusen aluzkundaks.
Gräzovec

Gräzovec () om Venäman lidn Vologdan agjan suves. Se om Gräzovecan ümbrikon administrativine keskuz da pala.
Istorii.
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan vl 1538 kuti "Gräzivitckoi počinok", sid' "Gräzlivici"-žilo (). Vl 1780 se sai lidnan statusad "Gräzovic"-nimenke (), vspäi 1824 om olmas nügüdläiženke nimenke. Ezmäine pertišton plan om vahvištadud vl 1781.
Raudte tuli lidnha vl 1872. Lidn oli ümbrišton torguindsijaks 20. voz'sadan augotišhesai. Üks' amuižiš jarmankoišpäi om udessündutadud da radab kezaaigan.
Gräzovecan ižandusen päsarakod oma sömtegimišt (järed maidtegim argvoin i kuivatud maidon pästandanke), sauvondmaterialiden pästand (sauvondmaterialiden kombinat sen savičunke, metalližed konstrukcijad joksusenoigendamižpirdoiden täht) i torguind. Gazproman kompressorstancii radab läz lidnad, järed «Gräzovec — Viipur»-gazanveim zavodiše täs.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase Jävaldmeren i Kaspijan meren vezijagandal, 185 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Ržavk-joguden randad () mülüdas Volgan hurapol'žhe basseinha; Luht-jogi ( 31 km pitte, lankteb Komelha oiktalpäi) augotase lidnan pohjoižpäivnouzmas i mülüb Jävaldmeren basseinha.
Matkad Vologdan röunhasai om 43 km avtotedme (uz' da vanh oma), keskushesai — 47 km. "Gräzovec"-raudtestancii radab «Vologd — Jaroslavl'»-keskustal vspäi 1872.
Tobmuz.
Kaik kaks' pen't küläd, Pirogovo (180 rist. vll 2002−2010) i Svistunovo (29 rist.), mülüiba lidnankundha Gräzovecan ližaks. Lidnankundan tobmuz om tühjitadud vn 2022 kezakuspäi.
Edeline lidnankundan pämez' om Lübov' Voronina (2014−2020).
Eläjad.
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 15 201  ristitud, rajonan ristitišton pol'. Vl 2017 kaik 14 916 ristitud elihe lidnas i 15 109 ristitud kaikes lidnankundas. Kaikiš suremb ristitišt oli enamba 16 tuhad eläjid vll 1989−2003 (16 424 rist. vl 1989).
Ortodoksižen hristanuskondan koume jumalanpertid oma avaitud lidnas, niišpäi kaks' oma letud lidnan kaumžomas: Ristan Zdviženjan (19. voz'sadan augotiž) i ph. Kornilii Komelalaižen (1997−2003).
Gräzovecan politehnine tehnikum om lidnan professionaližen opendusen aluzkundaks.
Ustüžn

Ustüžn () om Venäman lidn Vologdan agjan suvipäivlaskmas. Se om Ustüžnan ümbrikon administrativine keskuz da pala.
Istorii.
Eländpunkt mainitase kirjutadud purtkiš ezmäižen kerdan vl 1252 kuti "Raudaine Ustüg" () lidnan statusanke. 16. voz'sadan lopuspäi sen nimi kändihe nügüdläižikš: "Ust'-Ižin" — "Ustüžn" vai "Ustüžn Železnopol'skai".
Ustüžnan ižandusen päsarakod oma sömtegimišt (leibtegim, agrotegimištoline kombinat maidtavaroiden pästandanke, etilspirtan tegim, konditerine ceh) da sauvondmaterialiden pästand (raudbetontegesed).
Geografijan andmused.
Lidn sijadase Molog-jogen molembil randoil (oiktal randal tobjimalaz) da sen oiktan ližajogen — Ižinan jogensun randoil ( 43 km pitte, Volgan bassein), 120 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Vologdhasai om 244 km päivnouzmha avtotedme. Lähembaine järed lidn om Čerepovec sil-žo tel.
Lähembaižed raudtestancijad sijadasoiš Ves'jegonsk-lidnas (Tverin agj) 58 km suvipäivnouzmha avtotedme, Sandovo-žilos (Tverin agj) 45 km suvhe avtotedme i Pestovo-lidnas (Uz'lidnan agj) 56 kilometras suvipäivlaskmha avtotedme.
Tobmuz.
Ustüžn oli lidnankundan üks'jäižeks eländpunktaks. Lidnankundan pind oli 8,33 nellikkilometrad.
Enččen lidnankundan Administracii om likvidiruidud vn 2023 semendkus. Sen edeližed pämehed oma Galina Mirovaja (tal'vku 2017 — reduku 2018), Zinaida Kostina (heinku 2016 — tal'vku 2017). Lidnan Nevondkund om likvidiruidud vn 2013 tal'vkus, Nikolai Vorobjov radoi sen jäl'gmäižen ezimehen da lidnankundan pämehen vn 2009 kül'mkuspäi.
Eläjad.
Vl 1856 kaik 5 100 eläjad oli lidnas. Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 9 452 ristitud, rajonan ristitišton pol', vn 2021 — 7 843 ristitud. Kaik 8 712 ristitud elihe lidnas vl 2017. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 10,5 tuh. eläjid vll 2002−2003.
Rahvahad (enamba 0,4 % vl 2021): venälaižed — 93,8 %, uzbekad — 0,7 %, toižed rahvahad — 3,3 %, rahvahuden ozutandata — 2,2 %.
Ortodoksižen hristanuskondan üks'toštkümne pühäpertid om kaičenus i saudud lidnas, niiden kesken Jumalanmaman Sündundan päjumalanpert' (letihe vll 1685−1690), seičeme jumalanpertid i koume časounäd.
Lapsiden opendusen aluzkundad oma nell' päivkodid, gimnazii, keskškol nomer 2, čomamahtoiden škol, sportškol. Ustüžnan politehnine tehnikum om lidnan professionaližen opendusen aluzkundaks.
Italijankel'ne Vikipedii

Italijankel'ne Vikipedii (ičeze nimituz: "Wikipedia in italiano") om joudai enciklopedii italijan kelel, Vikipedijan italine jaguz.
Nece jaguz om avaitud 2001-nden voden 11. päiväl semendkud.
Nügüdläine kirjutusiden lugu om (vn 2026 02. päivän), süvüz — .
Nikolajevsk

Nikolajevsk om toponim. Se voib znamoita:
Leninsk

Leninsk om toponim. Se voib znamoita:
Sent Džons

Sent Džons () om Antiguan da Barbudan pälidn i kaikiš suremb lidn. Se om Sent Džon-tulendan administrativine keskuz mugažo.
Istorii.
Eländpunktan aluz om pandud anglijalaižil vl 1632. Šingotihe saharrogon ümbriradmižel 18. voz'sadan keskespäi. Lidn oli alištunu manrehkaidusile vll 1690 i 1843, eli läbi vn 1769 lämoipalos, vn 1847 torok mureni lidnad.
Sent Džons om ripmatoman valdkundan pälidnaks vn 1981 kül'mkuspäi. Vn 1995 Luis-torok mureni lidnan turistišt infrastrukturad. Lidn šingotase turizmal i torguindal, investicijoiden bankingal, roman edheotandal.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase valdkundan suvižen Antigua-saren pohjoižes-lodehes. Meriport i letkesižed kül'bendrandad oma Sent Džonsas.
Klimat om tropižen savannan. Kun keskmäine lämuz om +25..+28 C° vodes läbi. Ekstremumad oma +15 C° i +34 C°. Paneb sadegid 1049 mm vodes, enamba sügüz'kus-kül'mkus (131..142 mm kus), vähemba uhokus-keväz'kus (45..46 mm kus).
Eläjad.
Vn 2011 rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 22 219 ristitud, valdkundan nelländez.
Rahvahidenkeskeine civiline lendimport V.K. Bördan nimed ("ANU / TAPA", läz 1 mln passažiroid vl 2018) om kahesas kilometras pohjoižpäivnouzmha lidnaspäi. Tehtas reisid AÜV:oiden i Kanadan järedoihe lidnoihe, Londonha, Kariban regionan saridme. Punolendimport radab lidnas.
Vest-Indijan universitetan fakul'tetad anttas üläopendust. Sent-Džonsan valdkundaline kolledž pästab tedajid menedžmentan sferas, tropižes maižanduses, vilugoitimiden i elektromašiništon ladijoid. Kaks' mediciništ školad ratas lidnas.
Elizavet II

Elizavet Toine (), ünäine nimi — Elizabet Aleksandra Meri (Vindzor) (angl.: "Elisabeth Alexandra Mary (Windsor)"; sünd. 21. sulaku 1926, London, Anglii, Sur' Britanii — kol. 8. sügüz'ku 2022, Balmoral-zamk, Aberdinšir, Šotlandii, Sur' Britanii), oli 12. britanine kunigaznaine, Vindzorad-dinastijaspäi.
Naine oli valdištmel vn 1952 uhokun 6. päiväspäi, sil aigal hänele oli kaks'kümne viž vot. Tuli tobmudele ičeze Georg VI-tatan surman jäl'ghe. Kätihe kunigaznaižeks vn 1953 2. päiväl kezakud, vencastusen dat. Elizavet Toine oli Suren Britanijan kaikiš hätkemban ohjastajan, valdoiči seičemekümne vot. Hän oli mugažo britanižen Rahvahiden Ühtištusen pämez' i vižtoštkümnen ripmatoman valdkundan kunigaznaine: Antiguan da Barbudan, Avstralijan, Bagaman Sariden, Barbadosan, Belizan, Grenadan, Jamaikan, Kanadan, Papua — Uden Gvinejan, Sent Kitsan da Nevisan, Sent Lüsijan, Sent Vinsentan da Grenadinoiden, Solomonan Sariden, Tuvalun i Uden Zelandijan kunigaznaine.
Kunigaznaižen Čarl'z-poig, Karl Koumanz'-kunigaz, kändihe hänen jäl'ghetulijaks.
Kel'

Kel' om koverikaz znamsistem, kudamb märhapaneb kirjutamišt da/vai virkmišt.
Kelen toižendad.
Erištab:
Kirjankel' sündui paginkelespäi. Kelentedo tedoidab keliden aspektoid.
Kelen funkcijad.
Kelen koume päfunkcijad:
27 (lugu)

27 (kaks'kümne seičeme) om lugu 26 da 28 keskes.
28 (lugu)

28 (kaks'kümne kahesa) om lugu 27 da 29 keskes.
29 (lugu)

29 (kaks'kümne ühesa) om lugu 28 da 30 keskes.
Venäman päiv

Venäman päiv () om Venäman nacionaline praznik, oigetas sidä joga voden kezakun 12. päiväl.
Om petuzližid mel'pidegid, miše nece praznik kucuse «Venäman "ripmatomuden" päiväks», no mugošt nimed nikonz ei olend. Vhesai 2002 se kucuihe «Venäman valdkundsuverenitetan deklaracijan vahvištoitusen päiväks» (12.06.1990-dataspäi), i siš aigaspäi praznikal nügüd'aigaine nimi om olmas. Venäman päiv om oficialine lebupäiv Venämas vodespäi 1991. Guleindad Rusttal torgul Moskvas, toižiš lidnoiš, žiloiš da küliš lopisoiš praznikambuškelusel.
.ag

.ag om Antiguan da Barbudan Internet-domen. Se om avaitud 1991-nden voden 3. päiväl sügüz'kud. Kävutase verhiš maiš päazjan.
Registracii om lasktud kahtendel i koumandel tazopindoil, valdkundan rezidentoile i verazmalaižile, kompanijoile i personoile. Domennimen registracii maksab (vn 2014 andmused) 50..75 US$ valdkundan rezidentoiden täht i 100..150 US$ verazmalaižiden täht, rezidentoiden registracii om maksutoi .org.ag-, .edu.ag- i .gov.ag-domenoil.
Domennimi om populärine saksankel'žiš maiš (Saksanma, Avstrii, Šveicarii), niiden kompanijoiden AG-lühenduz znamoičeb «akcionerine sebr». Ottas kävutamižhe mugažo maižandushe sidodud kompanijad ( «maižanduz»), hobedan samižen da torguindan edheotandad (sen himine znam om Ag).
Kahtenden tazopindan reglamentiruidud domenad:
Päivnouzmaine kariban dollar

Päivnouzmaine kariban dollar () om kuden valdkundan valüt: Antigua da Barbud, Dominik, Grenad, Sent Kits da Nevis, Sent Lüsii, Sent Vinsent da Grenadinad, mugažo Montserrat-territorijan. Vajehti Britanižen Vest-Indijan dollarad vn 1965 redukus.
1 dollar = 100 centad. Valütkod om "XCD". Simvolad: $, EC$. Valütan regulätor om Päivnouzmaižkariban Keskuzbank, sen päfater sijadase Baster-lidnas.
Valütan kurs om tazostadud ha vn 1976 heinkuspäi: US$1 = EC$2,7.
Antiguan da Barbudan valdkundznam

Antiguan da Barbudan valdkundznam () om Antigua da Barbud-valdkundan üks' oficialižiš simvolišpäi. Se om vahvištadud 1967-nden voden 16. päiväl uhokud. Sädi Gordon Hristofer (angl. "Gordon Christopher") vl 1966.
Ümbrikirjutand.
Ananas kuvadase valdkundznaman ülähän, sared oma tetabad necil fruktal. Koume tošt levitadud sijališt kazmust oma laudas ümbri: rusked gibiskus, saharrogo, jukk. Mecpedroiden par taholižes londusespäi pid'oiteleb laudan.
Päiväine nouzeb sinivauvhiden merialdoiden päl, ani kuti valdkundflagal. Stilizuidud saharantegim kuvadase laudan alusel, edel mert. Päiväine simvolizuruib ut augud, must tagama edestab sariden äjiden rahvahanikoiden afrikaništ augotižlibundad.
Kirjeine sijadase laudan aluses, valdkundan anglijankel'ne deviz om kirjutadud sil: "Each Endeavouring, All Achieving" «Ühthine tegese kaikuččen naprindoil».
Antiguan da Barbudan flag

Antiguan da Barbudan flag () om Antigua da Barbud-valdkundan üks' oficialižiš simvolišpäi. Se om vahvištadud 1967-nden voden 27. päiväl uhokud. Sädi rahvahaline Redžinald Samüel'-pirdai da skul'ptor (angl. "Sir Reginald Samuel"), hänen variant oli valitud konkursal 600 pirdatesespäi. Flagan proporcii om "2:3".
Ümbrikirjutand.
Lapakoiged trikolor mustan, sinižen (flagan levedusen pol'), i vauktan mujun, šoiduiden levedusiden rindatuz om "9:5:9". Kaks' rusttad oigedsaumnikad kuvadasoiš teran molembiš polišpäi. Päiväine nouzeb mustal šoidul, ühesa sädegid.
Mujuiden znamoičend:
Norvegijan konstitucijan päiv

Konstitucijan päiv () om Norvegijan pävaldkundpraznik, kudambad oigetas joga voden semendkun 17. päiväl, ühten aigan Ripmatomuden päivänke. Praznuitas vspäi 1836, lebupäiv.
Praznuičend zavodiše školnikoiden paradoil, möhemba täuz'kaznuziden organizacijad ühtnedas niihe. Oficialižen palan jäl'ghe oigetas kanzoiš vai massižiš gulendoiš möhäižhe öihesai.
«Norge i rødt, hvitt og blått» ("Norvegii rusttas, vauktas da sinižes") om Norvegijan rahvahanpajo, kudamb om pühätadud necile praznikale. «Glittertind»-metalgruppal om pajon edestuz ičeze stiliš.
Abu Dabin flag

Abu Dabin flag ( "ealim min 'abu zbi") om Abu Dabi-emiratan i sen pälidnan oficialine flag. Flagan proporcii om "2:1".
Nügüdläine flag om vahvištadud 1958-nden voden uhokul. Se om rusked oigedsaumaine vauktanke oigedsaumnikanke-kantonanke huras üläčogas, kudamb otab pidusen i levedusen koumandesid.
Eziauguižešti emiratan flag oli rusked täuzin. Ližatihe vauktad vöd vn 1820 kožundaktan jäl'ghe Surenke Britanijanke. Vajehtihe vöd vauktaks kantonaks vl 1958.
Halifa ibn Zaid al'-Nahajan

Halifa ibn Zaid al'-Nahajan-šeih (, ; sünd. 25. viluku 1948, El' Ain, Abu Dabi — kol. 13. semendku 2022, Abu Dabi, AÜE) oli Araban Ühtenzoittud Emiratoiden kahtenz' prezident i 18nz' Abu Dabin emir vn 2004 kül'mkun 3. päiväspäi elon hätkte.
.ae

.ae om Araban Ühtenzoittud Emiratoiden Internet-domen. Se om avaitud 1992-nden voden 1. päiväl tal'vkud. Vn 2020 tal'vkus enamba 220 tuhad domennimid oli registriruidud .ae-zonas.
Registracii om lasktud kahtendel tazopindal röunadusita. Registracii koumandel tazopindal küzub rezidentan dokumentoid kompanijaspäi i personaspäi, ministrusen sertifikatad (aladomenoiš org, mil, gov, sch, ac). Kaikiš statjoiš vaiše akkredituidud registratorale sab antta domennimed, mugomid oli 22 vl 2020.
Araban Ühtenzoittud Emiratoiden dirham

Araban Ühtenzoittud Emiratoiden dirham ( "drhm ạ̹mạrạti") om Araban Ühtenzoittud Emiratoiden valdkundvalüt. Om väges vn 1973 semendkuspäi.
Dirham vajehti kataran i dubain rijalad 1:1 rindatusenke, se rijal oli kävutandas kaikiš emiratoiš Abu Dabiš päiči vspäi 1966. Dirham vajehti bahreinan dinarad Abu Dabiš 1 dirham = 0,1 dinarad kursan mödhe.
1 dirham = 100 filsad ("فلس"). Valütkod om "AED". Simvolad: د.إ , Dh, (vn 2025 keväz'kuspäi). Valütan regulätor om AÜE:n Keskuzbank.
Nened nominalad kävudas: rahuded — 25, 50 filsad i 1 dirham; banknotad — 5, 10, 20, 50, 100, 200, 500, 1000 dirhamad.
Valütkurs om fiksiruidud an rindataden vn 1997 kül'mkuspäi: 1 US$ = 3,6725 dirhamad.
Araban Ühtenzoittud Emiratoiden valdkundznam

Araban Ühtenzoittud Emiratoiden valdkundznam () om Araban Ühtenzoittud Emiratad-valdkundan üks' oficialižiš simvolišpäi. Nügüdläine versii om vahvištadud 2008-nden voden 22. päiväl keväz'kud vn 1973 valdkundznaman alusel.
Ümbrikirjutand.
Letetazangišton mujun sakkal kuvadase valdkundznamal. Hänen händan seičeme pörod simvolizuruidas seičeme emiratad. Valdkundan flag kuvadase laudal. Seičeme tähtast laudan röunal ozutadas emiratoid mugažo. Sakkal pid'oiteleb rusttan talonan, Federacijan nimituz om kirjutadud vauktal kufižel šriftal.
Araban Ühtenzoittud Emiratoiden flag

Araban Ühtenzoittud Emiratoiden flag () om AÜE:n üks' oficialižiš simvolišpäi. Flagan proporcii om "1:2".
Nügüdläine flag om vahvištadud vn 1971 2. päiväl talvkud, 19-vozne sil aigal Abdullah Mohammed Al Maainah tariči valdkundflagan pirdatest. Se kogoneb panarabižid mujuid i muga ezimeletab araban mail'man ühtmut. Trikoloran mujud oma (ülähäspäi) vihand, vauged, must. Rusked püštoiged šoid otab flagan nelländest huralpäi, se muju om kaikiden emiratoiden flagoiš. Valdkundan torguindlaivad i erased civiližed sebrad kävutadas flagad rusttan mujun AÜE:n flaganke huras üläčogas.
Mujuiden znamoičendad:
Näl'g (roman)

«Näl'g» () om norvegižen Knut Hamsun-kirjutajan ezmäine roman. Sen fragmentad oma publikoitud vl 1888, ezmäine täuz' pästand om tehtud vl 1890. Nece roman toi Hamsunale mail'man hoštusen, siš om äi avtobiografižid pirdoid, sädai eli läbi kaik kirjutadud.
Lugijad i arvostelijad vastsiba romanad suriš ihastusiš. Känduz saksan kel'he om tehtud vl 1890, venän kel'he vl 1892, anglijan kel'he vl 1899 (täuzin vaiše vl 1996). Hamsun nimiti romanad kirjaks nelläs p'jesaspäi.
Norvegižen Jan Hjerstad-kirjutajan melen mödhe, se om «ezmäine säduz mail'man literaturas, kus ičetunde om pähengeks». Erased lugetas kirjad modernizman ezmäižeks romanaks.
«Näl'g» kuvadab ristitun tundet irracionaližust intrigujal i erasti jumoristižel mahtol. Säduses ei ole sen aigan romanoiden londusen ümbrikirjutandoid da toižid starinoičendan levitandan čomamahtoižid löudusid.
Karjalaižed

Karjalaižed (, , ) om üks' suomalaiž-ugrilaižiš rahvahišpäi, Pohjoižen igähine rahvaz, kändihe vähäluguižeks Venämas vn 2021 rahvahanlugemižen jäl'ghe. Karjalaižed elädas Karjalan Tazovaldkundas (Venäma) i Suomenman suvipäivnouzmas tobjimalaz.
Karjalaižed pagištas karjalan kelel, siš om koume dialektad. Tämbei kaik karjalaižed oma jo kaks'kel'žed i pagištas völ venäkelel-ki (Venäma) vai suomen kelel (Suomenma).
Rahvahan lugumär.
Vn 2010 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe rahvahan lugu om 60 815 ristitud, heišpäi koume nelländest elädas Karjalan Tazovaldkundas, toižiden enambuz om neniš regioniš: Tverin agj, Piter, Murmanskan agj, Leningradan agj. Kaikiš suremb Venäman karjalaižiden lugu oli 252 716 ristitud vn 1939 rahvahanlugemižen mödhe, se poleni lujas Toižen mail'man sodan jäl'ghe i NSTÜ:n čihodamižen tagut.
Lugetas karjalaižid suomalaižikš Suomenmas, ka om jüged löuta tarkoiktad rahvahan lugud siš, no el'getas karjalaks tähäsai läz 25 tuhad Suomenman eläjid.
Karjalaižiden pen' lugumär eläb toižiš-ki valdkundoiš: Ukrain, Kazahstan, Estinma.
Vepsän flag

Vepsän rahvahaližen volostin flag (ven.: "Флаг Вепсской национальной волости") vai Vepsän flag (ven.: "Флаг вепсов") lugedas vepsläižiden rahvahaližeks flagaks. Flagan proporcii om "2:3". Avtor om V. Dobrinin.
Nece flag om vahvištadud 2000-nden voden uhokul kut Vepsän rahvahaližen volostin flag.
Simvolik.
Flagan kuvatusen aluses om Skandinavijan rist.
Toižed flagan variantad.
Piterin Vepsän Sebr kävutab mugažo toižen koumemujuižen flagan (koume lapakoiktas sijatud jonod: vauged, must da muzavihand).
Fernandes de Kiršner Kristina

Kristina Elizabet Fernandes de Kiršner (; sünd. 19. uhoku 1953, La Plat, Argentin) om Argentinan varaprezident. Enzne, 55. Argentinan pämez' (prezident, 10.12.2007−10.12.2015), sil radsijal vajehti ičeze Nestor Kiršner-mužikad.
Biografii.
Fernandes om La Platan rahvahaližen universitetan pästnikan, openui sen psihologijan fakul'tetas vspäi 1973, no sädi tundmust universitetas ičeze mužikanke, i vll 1974−1976 lopi opendust juridižel fakul'tetal hänen kartte. Pordon aigad par oli otnus juridižhe praktikha toižes provincijas mužikan huraradikaližiden kacegiden tagut. Edel prezidentan strokud naine oli valitud valdkundan parlamentha severz'-se kerdoid. Prezidentan radsijal Kristina jätksi Nestor Kiršneran satusekast ekonomišt politikad voziden 2001−2002 valdkundvelgan krizisan jäl'ghe.
Vl 2017 Kristina Fernandes de Kiršner om valitud parlamentan senatha möst i radab sen ezimehen vn 2019 tal'vkun 10. päiväspäi, se radnikuz nimitase Argentinan varaprezidentaks valdkundan Konstitucijan mödhe.
Argentinan peso

Argentinan peso () om Argentinan valdkundvalüt vspäi 1992, vajehti australid 1 peso = 10 tuhad australid kursan mödhe. Rahad pojavanke nimitusenke () oliba kävutamas Argentinas vll 1826−1985, stabiližed pordoidme, no joga toižend oli vajehtadud giperinfläcijan tagut lopuks.
1 peso = 100 sentavod ("centavo"). Valütkod om "ARS". Simvol: $. Valütan regulätor om Argentinan Tazovaldkundan Keskuzbank.
Rahuded pörundas oma 1 (ei ole kävutandas), 5, 10, 25, 50 sentavod i 1, 2, 5, 10 pesod arvonke, banknotad oma 10, 20, 50, 100, 200, 500 и 1000 pesod nominalanke.
Valütkurs om vajehtui (ujui).
.ar

.ar om Argentinan Internet-domen. Se om avaitud 1987-nden voden 23. päiväl sügüz'kud. Vn 2017 kezakus domennimiden lugu oli enamba mi pol'millionad.
Domennimen registracii om lasktud koumandel tazopindal kahtenden tazopindan domenal, kaikuččel voib olda ičeze röunadusid. Realine kontaktine adres Argentinas om tarbhaine, hot' personale sab olda verazmalaižen. Vn 2008 kül'mkuspäi domennimi voib mülütada nenid kirjamid: ñ, á, é, í, ó, ú, ä, ë, ï, ö, ü.
Kahtenden tazopindan reglamentiruidud domenad:
Argentinan valdkundznam

Argentinan valdkundznam () om vahvištadud 1944-ndel vodel vn 1810 Manuel' Bel'grano-jenaralan znaman versii, sen ezikuvad oliba 18. voz'sadal völ.
Ümbrikirjutand.
Laudan mujud oma azur'ne i hobed (vauged), ned-žo mujud kuvadasoiš Argentinan flagal i libudas francižen Burbonan dinastijan mujuišpäi. Rusked kukkel' batogan päl om keskuses, palik pidase kahtel kädel kaziiškendas hobedakahal tagamal.
Lavran barbad ümbärtas laudad, ned oma ühtenzoittud hobedal lental alahan. Kuldaine päiväine ( «semendkun päivoi») nouzeb laudan ülähäspäi.
Simvoliden znamoičend.
Frigijan kukkel' batogan päl i kuldaine päiväine oma borcuindan joudjudhe näht tetabad znamad. Päiväine om inkiden jumalan amuine simvol mugažo. Kaziiškend simvolizuruib kožundad Argentinan Federacijan subjektoiden keskes. Lavran barbad znamoitas Argentinan vägestust sodan ripmatomudes aigan.
Horvatan kel'

Horvatan (horvatijan) kel' (iceze nimituz: "hrvatski jezik") om Horvatijan oficialine kel' i üks' koumes oficialižes kelespäi Bosnijas da Gercegovinas. Regionaline oficialine kel' kuden kesken Serbijan Vojevodin-agjas i EÜ:n üks' oficialižiš kelišpäi.
Horvatan kel' om indoevropine, slavine kel'. Se om latinan kirjamišton pohjal. Pagižijoiden lugu om 7 millionad ristituid, sidä kesken 5,6 mln kuti kodikel' (2006). Koume paginoiden joukud: štokavan (57% pagižijoid, kirjankelen aluz), kaikavan (31%), čakavan (12%).
Reguliruindorganzacii om olmas vspäi 1948, nügüd' se om Horvatijan kelen da kelentedon institut ("Institut za hrvatski jezik i jezikoslovlje", Zagreb). Edel 1991 vot — Jugoslavijan Tedoakademijan Kelen institutan tedokundad.
Argentinan flag

Argentinan flag () om Argentin-valdkundan üks' oficialižiš simvolišpäi. Nügüdläine flag om vahvištadud 1812-nden voden 27. päiväl uhokud. Flagan proporcii om "9:14".
Argentinine Manuel' Bel'grano-jenaral tariči flagan pirdatest vl 1812. Mujud oma azur'ne i hobed (vauged). Flagan mujud i päiväine oma ozutadud Argentinan valdkundznamal mugažo. Azur'ne muju simvolizuruib La Plat-joged. Hobed muju kuvadab Argentin-nimitusen znamoičendad ( «hobed»). Flagan mujud libudas francižen Burbon-kanzan mujuišpäi. Päiväine om inkiden jumalan amuine simvol, om ližatud flagha vl 1818.
Flagan praznikversii () ei mülüta päiväižen kuvad. Edel vn 1985 käskust personoile oli lasktud kävutada mugošt flagad vaiše. Argentinan flagan päiv oigendase joga vodel kezakun 20. päiväl.
Makri Maurisio

Maurisio Makri ( [mau'ɾisjo 'makɾi]; sünd. 8. uhoku 1959, Tandil', Argentin) om Argentinan edeline pämez', 56nz' prezident vs 2015 tal'vkun 10. päiväspäi vn 2019 tal'vkun 10. päivhäsai. Jäl'ghetulii — Al'berto Fernandes.
Mez' oli ičeze valdkundan Buenos Aires-pälidnan pämehen (24.06.2007—10.12.2015) mugažo, edel sidä — Argentinan parlamentan alakodin ezitajan. Buenos Airesan «Boka Huniors»-futbolkluban prezident vll 1995−2007.
Buenos Airesan lidnanznam

Buenos Airesan lidnanznam () om Argentinan Buenos Aires-pälidnan üks' oficialižiš simvolišpäi. Nügüdläine versii om vahvištadud 2012-nden voden 29. päiväl kül'mkud. Ezmäine versii oli olmas 16. voz'sadan lopuspäi völ, se jäi surita vajehtusita.
Ümbrikirjutand.
Lidnanznaman üläpalan dizain (päiväižen sädeged) om Argentinan flagan pojav, sikš miše Buenos Aires om sen pälidnaks. Orl om ottud Gabsburgad-dinastijan znamaspäi, se om lidnan alusenpanendan ispanijalaižil simvolaks. Ujund meredme i kalanpüdand oma znamasižed lidnan täht, ka kaks' purehlaivad merilainhil kuvadasoiš lidnanznaman ezimal.
Buenos Airesan flag

Buenos Airesan flag () om Argentinan Buenos Aires-pälidnan üks' oficialižiš simvolišpäi. Flagan proporcii om "9:14".
Nügüdläine flag om vahvištadud 1995-nden voden 24. päiväl redukud.
Gabsburgad-dinastijan rindhankatuz kuvadase vauktal tagamal. Sen dinastijan Karl V-imperator oli Ispanijan kunigahaks vl 1536, eländpunktan alusenpanendan aigan. Kotk poigaižidenke om laudal.
Margarän Taron

Taron Margarän (; sünd. 17. sulaku 1978, Jerevan, Armenijan NST, NSTÜ) om 11. da nügüdläine Jerevanan pämez' (vn 2011 kül'mkun 15. päiväspäi), om valitud lidnan nevondkundal.
Armenijan kel'

Armenijan kel' (ičeze nimituz: "հայերէն" [hɑjɛɾɛˈn]) om üks' indoevropižiš kelišpäi.
Se om Armenijan valdkundkel', mugažo Azerbaidžanan Arcah-agjan i Iranan Kurdistanan regionaližeks keleks. Pagižijoiden lugu om läz 6 millionad ristituid.
Kel' om olmas 2. voz'sadaspäi EME, libub Armenijan mägišton heimoišpäi. Armenijan kirjkel' om eriližen armenijan kirjamišton pohjal, Mesrop Maštoc-tedomez' sädi sidä vll 405−406. Reguliruindorganizacii om Armenijan Tazovaldkundan Rahvahaline Tedoakademii (Jerevan).
Koume pordod kirjkelen šingoteses: klassine (amuižarmenijan, 5.-11. voz'sadad), keskarmenijan (11.-17. voz'sadad), nügüd'aigaine armenijan kel' (17. voz'sadaspäi). Kaks' paginoiden gruppad: päivnouzmaine (Armenii, enččen NSTÜ:n valdkundad, Iran, Indii) i päivlaskmaine (Evrop, Amerik, Lähine Päivnouzmma). Sanoiden järgenduz om SOV tobjimalaz.
.am

.am om Armenijan Internet-domen. Se om avaitud 1994-nden voden 26. päiväl elokud.
Registracii om lasktud kahtendel tazopindal. Mitte taht ristit mail'mas voib registriruida domennimed .am-zonas, no registrator kodvib ezipakitoitust koume päiväd i sille sab kel'ta registracijad süiden ümbrikirjutandata. Maksmine tehnižes pid'oitelendas tose kahteks vodeks.
Sargsän Serž

Serž Azati Sargsän (; sünd. 30. kezaku 1954, Stepanakert, Azerbaidžanan NST, NSTÜ) om Armenijan politikanmez' da sodamez', valdkundan šingotai. Armenijan koumanz' prezident, radoi necil sijal kaks' strokud jäl'geten, vn 2008 sulakun 9. päiväspäi vn 2018 sulakun 9. päivhäsai. Oti Armenijan päministran radnikust (4. sulaku 2007 — 9. sulaku 2008, 17.-23. sulaku 2018), jäl'gmäižel statjal läksi erindha protestoiden tagut, no jäi vedajan parlamentan partijan lideran.
Biografii.
Tuleban aigan valdkundmez' om sündnu Stepanakertha vl 1954. Azat Avetisi Sargsän (1929–2013) oli hänen tat, mam Nora Sargsän. Tatan kanz libui Armenijan Teh-žilospäi Azerbaidžanan röunanno. Panihe Seržan dedad arestan alle vl 1937, sen jäl'ghe kanz sirdi Stepanakertha.
Vll 1971−1979 mez' openui Jerevanan valdkundaližes universitetas, sen filologižes fakul'tetas. Vll 1972−1974 služi nevondkundaližes armijas, vll 1975−1979 radoi Jerevanan tegimel. Pästandan universitetaspäi jäl'ghe Sargsän oti partijan radnikusid Stepanakertas vhesai 1988. 
Politikanmez' om naižiš, kazvatihe kaht tütärt naimiželos. Mahtab pagišta nelläl kelel kodimaižen armenijan kelen ližaks: venän, anglijan, azerbaidžanan i turkan keled.
Armenijan dram

Armenijan dram ( "Haikakan dram") om Armenijan valdkundvalüt vn 1993 kül'mkun 22. päiväspäi, Draman päiv oigendase sil datal. Vajehtihe 200 ühteks dramaks. Venäma vajehti valütan Venäman rubläks, i Armenii päti lähtta rublän zonaspäi. Draman kävutandan ezmäine pord oli vll 1199−1375.
1 dram = 100 lumad ("լումա"). Lumad läz eile kävutandas enččen infläcijan tagut. Valütkod om "AMD". Simvolad: ֏, դր. Valütan regulätor om Armenijan Keskuzbank.
Nened rahuded oma pörundas: 10, 20 i 50 lumad, 1, 3, 5, 10, 20, 50, 100, 200 i 500 dramad. Banknotad oma nominalanke 500, 1000, 2000, 5000, 10 000, 20 000, 50 000 i 100 000 dramoid.
Valütkurs om vajehtui («ujui»).