Uzlovai

Uzlovai () om Venäman lidn da lidankund Tulan agjan päivnouzmas. Se om agjan kudenz' lidn eläjiden lugun mödhe, Uzlovajan rajonan (vspäi 1924) administrativine keskuz.
Istorii.
Ezmäižed eländpunktad oliba lidnan sijas neolital völ. Lidnan ümbrišton edeline ristitišt oli sirtud Uralan tegimidennoks Petr I-carin käskön mödhe.
Nügüdläižen eländpunktan aluz om pandud vl 1873 kuti žilo "Hruščovskai"-raudtestancijanno (). Raudtestancijan i žilon nimi om "Uzlovai" vspäi 1877, koumen ten raudtesol'm: Räžskhasai, Jelechasai i Tulhasai. Kätihe radnikžiloks vl 1926. Radnikžilo sai lidnan statusad vn 1938 11. päiväl sügüz'kud. Toižen mail'man sodan aigan lidn oli alastunu bombardiruindale i oli okkupiruidud nacistižen Germanijan sodavägil lühüdaks aigaks (21. kül'mku — 14. tal'vku 1941). Uzlovai oli alištunu agjan tobmudele vll 1943−2006. Buran hilen samine tegihe lidnanno vhesai 2000, se tuli lophu. Vl 1986 lidnan i rajonan territorii oliba redustadud Černobilin AES:an poukahtusen jändusil.
Uzlovai šingotase mašinansauvomižen tegimil (elektrolikutimed i kaičendministrusen tegim), raudten edheotandoil (vedimdepo), plastmassan himižel tegimel, sömtegimištol (leibänkombinat, maidkombinat), omblendedheotandoil (mez'paidad, kengäd).
Geografijan andmused.
Lidn sijadase rajonan lodehes, 220 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.
Matkad Tulan keskuzpalhasai om nell'kümne koume kilometrad lodeheze orhal, 49 km avtotel vai 50 km raudtel. Lähembaižed lidnad oma Kirejevsk 16 km päivlaskmha orhal vai 30 km avtotedme, Novomoskovsk koume kilometrad pohjoižpäivnouzmha i viž kilometrad pohjoižhe orhal vai avtotedme, 10 km pohjoižhe raudtedme, i Donskoi 5 km päivnouzmha orhal vai raudtedme, 7 km avtotedme.
«Don»-avtomagistral' (M4-trass) mäneb seičemes..kümnes kilometras päivlaskmha lidnaspäi. "Uzlovai I"-raudtestancii sortiruindanke radab lidnan keskuzpalas «Moskv — Jelec»-keskustal. "Uzlovai II"-raudtestancii radab «Väz'm — Sizran'»-keskustal üks' kilometr lodeheze lidnaspäi, se ühtenzoitab kaivuziden žiloidenke i "Uzlovai III"-stancijanke.
Tobmuz.
Uzlovai om lidnankundan üks'jäižeks eländpunktaks. Lidnankundan pind om vähän suremb mi lidnan — 25,00 km².
Lidnankundan tobmuden pämez' om sen Deputatoiden suiman ezimez'. Lidnankundan erigoittud Administracii om likvidiruidud vn 2021 kezakus, Larisa Antonova radoi likvidacižen laudkundan ohjandajan vn 2018 sügüz'kuspäi. Nened ristitud oliba lidnan Administracijan pämehikš: Oksana Nofenko (sulaku 2016 — sügüz'ku 2018), Ol'ga Tarakančikova (radoi vn 2016 sulakuhusai).
Eläjad.
Vl 1939 lidnan ristitišt oli 17 936 eläjad, vl 1959 — 53 912 eläjad. Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 55 282 ristitud, vn 2021 — 49 427 ristitud. Kaik 51 922 eläjad oli lidnas vl 2017. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 62..64 tuhad eläjid vll 1973−1996 (64 752 rist. vl 1979 i 64 889 rist. vl 1989).
Rahvahad (2010): venälaižed — 96,9 %, toižed rahvahad — 3,1 %.
Rahvahad (enamba 0,4 % vl 2021): venälaižed — 88,7 %, totarlaižed — 0,5 %, armenijalaižed — 0,4 %, toižed rahvahad — 3,0 %, rahvahuden ozutandata — 7,4 %.
Ortodoksižen hristanuskondan kaks' jumalanpertid oma saudud lidnas. Sen ližaks protestantizman koume jumalanpertid oma avaitud: presviterianine, evangelistoiden i seičemenden päivän adventistoiden.
Lapsiden opendusen aluzkundad oma päivkodid, keskškolad. Professionaližen opendusen aluzkundad oma Uzlovajan politehnine kolledž (edel vn 2023 sulakud nimitihe mašinansauvomižen kolledžaks) i Uzlovajan raudtetehnikum — Piterin raudteühtenzoitusen universitetan filial.