tartuNLP/wikipedia-smugri-20251201 huggingface dataset:
Armenijan flag

Armenijan flag ( "Hajastani Hanrapetutän droš"), mugažo Armenijan trikolor (armen. Եռագույն "Eragúin"), om Armenijan Tazovaldkundan üks' oficialižiš simvolišpäi. Flagan proporcii om "1:2".
Nügüdläine flag oli väges vll 1918−1920 i om vahvištadud 1990-nden voden 24. päiväl elokud. Tariči Stepan Malhasänc-kelentedomez' (1857−1947).
Ümbrikirjutand.
Koume lapakoiktad tazostadud šoidud: rusked ülähän, sinine keskuses, ruskedpakuine alahan.
Mujuiden znamoičend andase valdkundan Konstitucijan mödhe. Rusked muju simvolizuruib Armenijan mägištod, armenijalaižiden borcuindad päzutamha elegiš, hristanuskondad, Armenijan joudjut da ripmatomut. Sinine muju ozutab rahvahan valdad eläda kožmuseližen taivhan al. Ruskedpakuine muju znamoičeb Armenijan rahvahan lahjakahut i tömahtoid.
Armenijan valdkundznam

Armenijan valdkundznam ( "Hajastani zinanšan") om Armenijan Tazovaldkundan üks' oficialižiš simvolišpäi. Se om vahvištadud 1992-nden voden 19. päiväl sulakud, ümbrikirjutand om ližatud käskusel vs 2006 kezakun 15. päiväspäi.
Ezmäižen Armenijan Tazovaldkundan (1918−1920) znam om ottud nügüdläižen valdkundznaman aluseks. Aleksandr Tamanän-arhitektor i Akop Kodžojan-pirdai sätihe sidä znamad.
Ümbrikirjutand.
Somuzlaud kuvadase valdkundznaman keskuses, sil om Ararat-mägi — armenijalaižed-rahvahan simvol. Noin laiv om mägenpäl, sikš miše sur'veden jäl'ghe laiv 
seižuti arni necil mägel Biblijan veroližen traktuindan mödhe. Somuzlaud om jagadud nelläks tazostadud sekcijaks, miččed oma nellän ripmatoman armenižen car'kundan simvolikš Armenijan istorijas:
Lev i Orl pid'oiteldas somuzlaudan polišpäi, hö oma živatišton carikš, melevuden, ülenpäižusen, tirpandan da hüvän rodun znamad. Ned živatad oliba cariden roduiden simvolikš äjiš voz'sadoiš.
Valdkundznaman mujud tošttas Armenijan flagan mujuid.
Jerevanan lidnanznam

Jerevanan lidnanznam ( "Jerevani zinanšan") om Armenijan Tazovaldkundan Jerevan-pälidnan üks' oficialižiš simvolišpäi. Nügüdläine versii om vahvištadud vl 1995. Sädi Al'bert Sohikän.
Ümbrikirjutand.
Lidnanznaman geral'dine ruskedpakuine laud om franciženke formanke, sen röun da kuvad oma sinivauvhad. Lev venc päl sijadase znaman keskuses. Levan oiged käbäl piidab skipetrad, Ararat-mägi kuvadase rindhal. Lidnan nimituz armenijan kelel om znaman alapalas.
Jerevanan flag

Jerevanan flag ( "Jerevani droš") om Armenijan Tazovaldkundan Jerevan-pälidnan üks' oficialižiš simvolišpäi. Flagan proporcii om "1:2".
Nügüdläine flag om vahvištadud 2004-ndel vodel, 27. päiväl sügüz'kud. Sädajad oma Karapet Abramän ("Կարապետ Աբրահամյան") i Karapet Pašän ("Կարապետ Փաշյան").
Ümbrikirjutand.
Jerevanan lidnanznam kuvadase vauktan flagan keskuses. Znam om ümbärtud 12 rusttal oigedsaumnikal, ned simvolizuruidas Armenijan 12 istorišt pälidnad. Armenijan flag kävutab niid-žo ližamujuid. Vauged muju ozutab puhthut i täut mel'kuvad.
Kropotkin

Kropotkin om venälaine kanzannimi i Venäman tahod. Se voib znamoita:
Karasun

Karasun () om järviden čep' Krasnodar-lidnan pohjal.
Aigemba Karasun oli jogeks. Se kändi Kubanin palaks paloin, järvikš paloin. 1870-nzil vozil kozakad sauvoškanziba dambid joges miše ehtatadas toižele randale. Manaluižed purtked jokstas järvihe.
1960−1970-nziš vozišpäi järviden znamasine pala om kuivatud i pudotadud gruntal, letihe eländfartalid niiden sijas. Kaik om kaičenus 15 järved. Ühthine Karasunan piduz om 45 kilometrad.
Kubanin kozakišton hor

«Kubanin kozakišton hor» () om muzikaline rahvahankollektiv Krasnodaraspäi. Hor edestab pajoid ukrainan da venän kelil. Se om avaitud 1811. vodel, kozakišton kaikiš suremb da vanhemb hor mail'mas.
Mülükund:
Ohjandaikund:
Jevlanov Vladimir

Vladimir Lazarevič Jevlanov (; sünd. 3. eloku 1948, Kuibišev-lidn, NSTÜ) om edeline Krasnodaran pämez' (vs 2005 sügüz'kun 18. päiväspäi — 27. sügüz'ku 2016).
Vn 2016 sügüz'kuspäi Jevlanov radoi 7. kucundan Valdkundaližen Duman deputataks, mülüi «Ühthine Venäma»-partijan frakcijha, oli komitetan ühtnijan ekonomižes politikas, tegimištos, innovacižes šingoteses i edheotaikundas.
Biografii.
Vll 1972−1984 Vladimir oti kompartijan radnikusid Korsakov-lidnan ispolkomas, lopi Habarovskan üläpartškolad vl 1979.
Vl 1984 valdkundmez' kanzanke sirdi Krasnodarha i oli ranu sen eländkodikommunaližen ižandusen pämehiden radnikusil vhesai 1994. Vl 1991 Jevlanov sai kahtent üläopendust Kubanin valdkundaližen universitetan ekonomikan fakul'tetas. Vll 1994−2000 mez' radoi Krasnodar-lidnan administracijas, oli sen varapämehen vspäi 1996. Vll 2001−2004 oli otnus Krasnodaran randan ohjandushe, sen eländkodikommunaližen ižandusen komitetan ezimez'. Vn 2004 5. redukud Jevlanov oli pandud Krasnodar-lidnan Administracijan ezmäižen varapämehen, erasen aigan tegi Administracijan pämehen velgusidme i oli pandud sihe radnikushe vl 2005.
Krasnodaran flag

Krasnodaran flag () om Krasnodar-lidnan üks' oficialižiš simvolišpäi. Flagan proporcii om "2:3".
Nügüdläine flag om vahvištadud lidnan Dumal 2006-nden voden 13. päiväl heinkud. Flagan tegijad oma Igor' Kolomiicev i Aleksandr Burmagin, kompjuterine dizain — Dmitrii Čepurnenko.
Ümbrikirjutand.
Flag kogoneb kahtes lapakoiktas tazostadud šoiduspäi, pakuine om alahan, vauged kuvadase ülähän. Rusked Jekaterinodaran lidnuz kahtenke čuhundusenke om flagan keskuses. Somuzlaud sijadase lidnusen ocseinäl, Jekaterina II-imperatornaižen vencaidud pakuine venzel' om siš.
Must kaks'päine orl ištub lidnusen seinäl. Koume imperatoran vencad oma orlan päl. Rusked somuzlaud om kuvatud lindun rindhal. Laudal raccastai hebol rikob keihasel kärautud mustad suugikast küd.
Azerbaidžanan kel'

Azerbaidžanan kel' (ičeze nimituz: "Azərbaycan dili") om üks' türkižiš kelišpäi.
Se om Azerbaidžanan valdkundkel' (10 mln eläjid). Pagižijoiden ühthine lugu om 25..30 millionad ristituid. Üks' regionaližiš kelišpäi Dagestanas (Venäma). Äi azerbaidžanlaižid elädas Iranan i Gruzijan lähižiš agjoiš, Turcijan i Venäman järedoiš lidnoiš.
Kelen reguliruindorganzacii om Azerbaidžanan Rahvahaline Tedoakademii, sen Kelentedon institut Nasimin nimed (Baku). Nügüdläine kirjankel' sündui Bakun i Šemahin paginoiden alusel.
Ümbrikirjutand.
Azerbaidžanan kirjkelen päversii om latinan kirjamišton pohjal. Ottas kävutamižhe kirillicad Venäman Dagestanas i arabišt kirjkel't Iranan territorijal.
Azerbaidžanan kel' om agglütinativine sintetine. Kuz' vai seičeme kändod. Vaihištos om äi velgsanoid iranižiš kelišpäi i arabizmid, jäl'gmäižed ličiba kirjankel'he keskaigan.
.az

.az om Azerbaidžanan Internet-domen. Se om avaitud 1993-nden voden 28. päiväl elokud. Vn 2021 redukus kaik oli läz 38 tuhad saitoid .az-zonas.
Registracii om lasktud kahtendel tazopindal, Azerbaidžanan rezidentoile vaiše. Domennimen arv om 20 manatad, mugoi-žo maksmine om sen tehnižen pid'oitelendan vodes. Domenan eraz-se leviganduz om amerikaižes Arizon-štatas mugažo.
Kahtenden tazopindan reglamentiruidud domenad:
Alijev Il'ham

Il'ham Geidar ogli Alijev (; sünd. 24. tal'vku 1961, Baku, Azerbaidžanan NST, NSTÜ) om 4. da nügüdläine Azerbaidžanan prezident (vs 2003 redukun 31. päiväspäi).
Mez' radoi 7. Azerbaidžanan päministran vn 2003 keskustas (4. eloku — 4. kül'mku), pordaigaližešti.
Biografii.
Il'ham om sündnu Baku-lidnha, edeližen Geidar Alijev-prezidentan i oftal'mologijan Zarifa Alijeva-tedoradnikan kanzha.
Vspäi 1983 om nainu, Mehriban om hänen ak. Heil om kaks' tütärt da üks' poig: Leila-tütär (om sündnu vl 1985), Arzu-tütär (om sündnu vl 1989) da Geidar-poig (om sündnu vl 1997).
Azerbaidžanan manat

Azerbaidžanan manat () om Azerbaidžanan valdkundvalüt vn 1992 elokuspäi, üks'jäine vspäi 1994. Vajehti pörundas i Venäman rublid.
1 manat = 100 gäpikad ("qəpik"). Valütkod om "AZN". Simvolad: ₼, man., ман., erasti kirjutadas muite «m». Valütan pästandan regulätor om Azerbaidžanan Tazovaldkundan Keskuzbank.
Manat eli läbi denominacijas 5000:1 rindatusenke vn 2006 1. päiväl vilukud. Rahuded pörundas oma 1, 3, 5, 10, 20, 50 gäpikad (pästandan vodeta, oma pästtud vl 2006). Banknotad oma 1, 5, 10, 20, 50, 100, 200, 500 manatad nominalanke.
Avstralii (znamoičendad)

Avstralii voib znamoita:
Azerbaidžanan valdkundznam

Azerbaidžanan valdkundznam () om Azerbaidžanan Tazovaldkundan üks' oficialižiš simvolišpäi. Sen mujukaz i monohromine versijad oma vahvištadud Konstitucijal 1993-nden voden 19. päiväl vilukud. «Käskuz Azerbaidžanan Tazovaldkundan valdkundznamas» om allekirjutadud Azerbaidžanan Abul'faz El'čibei-prezidental sen-žo voden 23. uhokud.
Ümbrikirjutand.
Kahesaagjaine vauged tähtaz kuvadase Päivnouzmman kehkran laudan keskuses i simvolizuruib päiväšt. Agjad oma kahesa türkišt rahvast. Vauged muju ozutab tünüt da kožundad. Leskuz om «Lämoiden man» znam — tahond kivivoin da sen gazan löudmižsijidenke. Azerbaidžanan flagan mujud ümbärtas tähtast. Kirb' alahan kogoneb nižun tähkišpäi (elokahuz, kazvateližuz) i tamman oksišpäi (vägi, vahvuz).
Azerbaidžanan flag

Azerbaidžanan flag () om Azerbaidžanan valdkundflag. Flagan proporcii om "1:2".
Nügüdläine koumemujuine flag om vahvištadud 1991-nden voden uhokul. Valdkundaližen flagan päiv oigendase Azerbaidžanas 9. päiväl kül'mkud vspäi 2010. Flagan torg i muzei oma olmas Bakus.
Ümbrikirjutand.
Lapakoiktad šoidud oma sinivauvhan, rusttan i vihandan mujun. Kahesaagjaine tähtaz i pol'ku sijadasoiš rusttal šoidul flagan keskuses, molembad kuvad oma vauktad.
Sinivauvaz muju znamoičeb türkankel'žut, rusked muju simvoliziruib kursad ristitkundan modernizacijha i demokratijan šingoteshe, vihandan muju ozutab islamanuskondad. Tähthan kahesa agjad oma kirjamiden lugu Azerbaidžan-sanas araban kelel vai türkankel'židen heimrahvahiden lugu.
Onlain-vajehnik

Onlain-vajehnik — elektronine vajehnik, kudamb om sijatud Internetas. Onlain-vajehnikad tegesoiš populärižikš teravas. Äjad ecmižportalad (yandex.ru, rambler.ru, mail.ru) sijatas niid ičelaze.
Venämas om 3 onlain-vajehnikoiden variantad: avtorižed vajehnikad, kudambad sättudas ičeze bumagvariantoile kogonaz, piratan vajehnikad, kudambad oma sadud avtorižiden bumagvajehnikoiden skaniruindan turbiš i publikoitud avtoroiktusid pidmata, i segoitadud versijad, konz aluses venudas kut avtorižed, muga piratan-ki vajehnikad.
Elektronine vajehnik

Elektronine vajehnik om vajehnik kompjuteras vai toižes elektronižes ladimes.
Se andab voimusen löuta teravas tarbhaine sana, paksus eskai morfologijanke i virkehiden ecmižen voimudenke. Erašti elektronižes vajehnikas voib löuta mugažo sanuiden kävutamižen ozutesed i vajehtada kändmižen čuraduz (ozutesikš, anglan kelespäi venäkel'he vai venäkelepäi anglan kel'he).
Piterin TV-čuhunduz

Piterin TV-čuhunduz () om terazčuhunduz Piteriš, kudamb om saudud vozil 1956−1962 TV- da radiooigendamižen täht. Sijadase Aptekan sarel, Arhitektor — V.S. Vasil'kovskii. Metalližed konstrukcijad oma tehtud Dnepropetrovskas. Kaik konstrukcijad oma ühthekeittud, boltatomad.
Čuhunduz om 326 m kortte. Oigendamižen radius — 70..100 km (erazvuiččiš purtkišpäi). Vhesai 2017 necen sauvusen pä oli kaikiš korktemb čokkoim lidnas. Üläžirun korktuz om 195 m.
Vladimir Vasil'kovskii-arhitektor projektirui čuhundust «UkrNIIproektstal'konstrukcija»-institutaspäi (Kijev, Ukrain).
Kon'jak

Kon'jak () om väghine alkogoline jom, brendin toižend.
Jom om nimitadud eziaugužen tehmižen lidnan mödhe. Voib nimitada jomad rahvahidenkeskeižel torgusel kon'jakaks vaiše eziauguižen tehmižen Francijan Šarant-departamentaspäi, toižen pojavan nimi om brendi.
Venäman kon'jak om vinantehmižen produkt etilspirtan palanke enamba kaht videndest. Se om sadud vaiše "Vitis vinifera"-vinmarjan distilläcijal da kanttud tamman pumaterialas hätkemba mi koume vot.
Tehmižen i nimitusen kovad standartad, sidä kesken kon'jakan igän kontrolirui sistem, oma pandud Nacionaližel kon'jakan professijoidenkeskeižel bürol (), organizacii om sätud vl 1946.
Vodk

Vodk vai hoik (hoikaine, ) om väghine alkogoline jom.
Joman tehmine mainitase ezmäižen kerdan Venäman dokumentoiš 15. voz'sadal. Vodkan jomine om levitadud AÜV:oiš, prevaliruib Päivnouzmaižen i Pohjoižen Evropan neniš maiš («vodkanvö»): Baltijan mad, Grenland, Islandii, Pol'šanma, Skandinavijan mad (päiči Danijas), Ukrain, Vaugedvenäma, Venäma, Mad'jaranman i Slovakijan pala. Päivlaskmmas vodk om levitadud aluzjom vaumičemha erazvuiččid alkogoližid kokteilid, sen tagut ahtištab niiden maiden veroližid alkogoližid jomid 1950-nziš vozišpäi.
Vodk om vaumitud fil'truidud mujutoi segoituz pehmdan veden i etilspirtan sömtorhudespäi harakteriženke magunke da spirtan hajunke. Villäd i kartohk ottas päižeks torhudeks etilspirtan-rektifikatan täht. Etilspirtan mülü voib olda 40-45, 50 i 56 procentad Venäman tegimišpäi, 37,5% EÜ:n maiš.
Venäman vodkan klassad oma ekonom, standart, premium, üläpremium.
Vodkan istorijan i tehmižen tetabad muzejad oma neniš lidnoiš: Moskv (kaks'), Piter, Tümen', Smolensk, Uglič, Amsterdam, mugažo Ukrainan Har'kovan agjan Malinovk-žilos.
Bakun lidnanznam

Bakun lidnandznam () om Azerbaidžanan Baku-pälidnan üks' oficialižiš simvolišpäi. Ezmäine versii oli vahvištadud vl 1840, nügüdläine om väges vspäi 2001.
Ümbrikirjutand.
Francižen geral'dižen laudan tagama om sinivauvaz, se om kožundan i sel'ktan taivhan simvol. Koume kuldašt fakelad simvolizuruidas Lämoiden mad. Laudan alahan oma: must šoid ozutab kivivoin löudmižsijid, koume laineht ozimman mujun kuvastadas Kaspijan meren vezid. Hoik kuldaine kontur ümbärdab laudad.
Alkogoližed jomad

Alkogoližed jomad vai spirtjomad oma nozoluded, kudambad elätas etilspirt (se-žo etanol, alkogol') mülükundas. Om äi toižendoid, tehtas niid kävundal tobjimalaz.
Ottas kävutamižhe alkogoližid jomid vaumičemha kokteilid i sömän slokostindan aigan, ližatas blödihe: marinadad, ragu, fruktdesert, kan'fetad.
Mainitadas «alkogoližed tegesed (spirttegesed)»-tärtust käskusištos i tavarantedos.
Om regionaližid pirdoid alkogolin kävutandas: väghižed jomad Pohjoižmaiš, vin (jomad vinmarjaspäi) Suvievropas, olud Saksanmas. Mail'man religijad kactas alkogolin otandha südäimehe erazvuiččin, oz., judaizm i sintoizm lugedas üläkävutandad hüväks, no islam kel'dab spirtjomid täuzin.
Alkogoližiden jomiden kaikenaigaine ülämär om äjiden läžundoiden sü, ristitkundan problemoiden purde. Etilspirt om psihoaktivine substancii i kucub depressijoid, voib veda fizižennoks rippundannoks.
Šotlandijan kel'

Šotlandijan kel' voib znamoita:
Etilspirt

Etilspirt vai etanol om üks'atomine spirt. Formul — C2H5OH.
Häiktui, palab da ireg nozoluz harakteriženke magunke i hajunke. Jalos varuline elon täht, toksine vähäižin kävutaden irdpolespäi, depressant. Kävutadas medicinas irdpol'žeks abutuseks. Alkogoližiden jomiden tegimišton aluz. Ottas kävutamižhe poltuseks (AÜV i Brazilii tegiba mail'man nelläd videndest vl 2019), segoitajaks, lämänmäričimiden täutmeks mugažo.
Sadas kahtel tel päazjan: mikrobiologine i sintetine (etilenan gidratacii). Ottas torhudeks villäd sömtegimištos, kävutadas poltusen samižen täht kukruzan seikhid i risan ol'ged, mectegimišton jändusid.
Abutalibov Gadžibala

Gadžibala Ibragim ogli Abutalibov (; sünd. 13. semendku 1944, Turkmenbaši, Turkmenijan NST, NSTÜ) om nügüdläine Bakun pämez', vs 2001 vilukun 30. päiväspäi.
Gallaher Keti

Keti Gallaher (; sünd. 17. keväz'ku 1970, Kanber, Avstralii) om Kanberan da Avstraližen pälidnan territorijan 7. pämez' (päministr, 16.05.2011-11.12.2014), sen nügüdläine senator (vn 2015 keväz'kun 25. päiväspäi).
Ezmäine radio

Ezmäine radio () om radiostancii, baziruiše Venäman Krasnodar-lidnas. Radioverk katab läz 95% Krasnodaran randan territorijad.
.au

.au om Avstralijan Internet-domen. Se om avaitud 1986-nden voden 5. päiväl keväz'kud.
Ende kävutihe .oz-domenad Avstralijan saitoiden täht (nüg. .oz.au). Kaik om äi saitoid .au-lopunke. Registracii om lasktud olijiden Avstralijas organizacijoiden i personoiden täht vaiše. Nügüd'aigan saitan registracii om kel'tud ezmäižen tazopindan .au-domenas, voib registriruidas kahtenden, koumanden i nelländen tazopindan domenoiš.
Koumen tazopindan domenad Avstralijan regioniden täht:
Avstralijan dollar

Avstralijan dollar () om Avstralijan valdkundvalüt. Vajehti avstralijan funtad vn 1966 uhokus.
1 dollar = 100 centad. Valütkod om "AUD". Simvolad: $, A$, mugažo $A, AU$, $AU. Valütan regulätor om Avstralijan Varoiden bank. Kävutadas mugažo Kiribatiš, Naurus i Tuvalus.
Rahuded kävundas oma 5, 10, 20, 50 centad, 1 i 2 dollarad. Banknotad oma 5, 10, 20, 50, 100 dollarad nominalanke. Vspäi 1988 tehtas banknotoid vaiše plastikaspäi.
Avstralijan valdkundznam

Avstralijan valdkundznam () om Avstralijan Ühtištuz-valdkundan üks' oficialižiš simvolišpäi. Nügüdläine versii om lahjoitud britanižel Georg V-kunigahal vn 1912 19. päiväl sügüz'kud.
Štatoiden da territorijoiden znamoiden päpalad oma somuzlaudal. Endemižed sur' rusked kenguru i emu-straus pid'oiteldas sidä. Avstralijan Federacijan (valdkundan eziauguine nimituz vl 1901) seičemeagjaine tähtaz kuvadase ülähäs. Tähthan agjad simvoliziruidas štatoid da territorijoid. Valdkundan nimituz kuvadase znaman alahas.
Aluz, deviz i änikoičii akacii tagamal ei mülügoi valdkundznamha oficialižešti.
Edeline versii.
Edeline, ezmäine Avstralijan valdkundznam oli vahvištadud Vil'son Dobsan pirdatesen mödhe vl 1908 i oli oficialine vhesai 1912, hot' znaman kävutand jätksihe vhesai 1966 erasti, oz., rahuzil.
Avstralijan flag

Avstralijan flag () om Avstralijan Ühtištuz-valdkundan üks' oficialižiš simvolišpäi. Flagan proporcii om "1:2".
Valdkundan flag om kävutamas vn 1901 sügüz'kun 3. päiväspäi nacionaližen konkursan rezul'tatan mödhe. Om vahvištadud vn 1903 11. päiväl uhokud. Nügüdläine versii om vahvištadud vn 1908 8. päiväl tal'vkud. Flag sai täut oficiališt statusad ümbrikirjutandanke vn 1954 uhokus, vn 1953 «Flagas»-käskusen vahvištusen jäl'ghe (). Flagan vajehtusen voimuz om rahvahaližen referenduman satusiden mödhe vaiše.
Rahvahaližen flagan päiv oigendase joga voden 3. sügüz'kud vspäi 1996.
Ümbrikirjutand.
Suren Britanijan flag otab Avstralijan flagan nelländest hural üläčogal. Ühtištusen vauged tähtaz kuvadase alahan sišpäi, Suvirist-tähthišton stilizuidud kuva videnke vauktanke tähthaiženke sijadase oiktalpäi, molembad oma sinižel tagamal. Kaik tähthad oma seičemeagjaižed päiči kaikiš penembas. Suren tähthan seičeme agjad simvoliziruidas kuz' štatad i rippujid territorijoid. Flagan mujud tošttas Suren Britanijan flagan mujuid.
Valdkundan sodamerivägiden flag om vauktanke tagamanke (tähthad oma sinižen mujun), torguindlaivišton flagan tagama om rusked, il'mvägiden toižend om taivazmanke tagamanke kengurun stilizuidud kuvanke flagan oiktas alahaižes čogas.
.at

.at om Avstrijan Internet-domen. Se om avaitud voden 1988 20. päiväl vilukud. Vn 2021 tal'vkus enamba 1,4 mln domennimid oli registriruidud .at-zonas.
Registracii om lasktud kahtendel tazopindal röunadusita. Voib registriruida domennimed koumandel-ki tazopindal, no .gv.at- i .ac.at-aladomenoiš om röunadusid. Verazmaižile kävutajile om mel'he domennimid .at-lopunke, anglijan keles om äi sanoid -at-lopunke (oz., "form.at"), at-prefiksan kävutand om populärine mugažo (oz., "arrive.at").
Kahtenden tazopindan reglamentiruidud domenad:
Avstrijan valdkundznam

Avstrijan valdkundznam () om Avstrijan Tazovaldkundan üks' oficialižiš simvolišpäi. Nügüdläine kompozicii om vahvištadud vl 1919. Vll 1934−1945 valdkundznaman toižed versijad oliba väges.
Ümbrikirjutand.
Must üks'päine orl venc päl pidab sirpad i pall'ad käpšuiš. Laud Avstrijan flagan mujuidenke sijadase rindhal. Rebitadud čepid kuvadasoiš orlan käpšuil valdkundan päzutandan jäl'ghe nacizmaspäi vl 1945.
Avstrijan flag

Avstrijan flag () om Avstrijan Tazovaldkundan üks' oficialižiš simvolišpäi.
Nügüdläine flag om vahvištadud 1919-nden voden 21. päiväl redukud. Ei olend väges germanižen okkupacijan aigan (keväz'ku 1938 — sulaku 1945). Flagan proporcii ei ole pandud oficialižikš, no ottas "2:3" päpaloin.
Ümbrikirjutand.
Flag kogoneb koumes lapakoiktas tazostadud šoiduspäi: rusttad oma ülähän i alahan, vauged šoid kuvadase keskuses.
Rusked muju kuvadab kodimannavedijoiden jokstud maha vered toriš Tazovaldkundan joudjudhe i ripmatomudhe näht. Vauged muju simvolizuruib Dunai-joged, se läbitab Avstrijad päivlaskmaspäi päivnouzmha, mugažo rahvahan sadud joudjut monarhijan kiltan tagapäi.
Flagan versii valdkundznamanke keskuses kävutase Avstrijan tobmuden organoil.
Fišer Hainc

Hainc Fišer (; sünd. 9. reduku 1938, Grac, Avstrii, Germanijan imperii) om edeline, 11. Avstrijan prezident (08.07.2004 — 08.07.2016), jäl'ghetulii om Aleksandr Van der Bellen.
Biografii.
Fišer om Venan universitetan juridižen fakul'tetan pästnik. Mez' oli valitud parlamentan ühtnijaks ezmäižen kerdan vl 1971. Vll 1983−1987 radoi Avstrijan tedon ministran. Vl 1993 kändihe Insbrukan universitetan politologijan professoraks.
Vozil 1990−2002 politikanmez' radoi Avstrijan Rahvahaližen Nevondkundan ezimehen. Om Avstrijan Socialistiž-Demokratižen partijan ühtnijan.
Arvostelijad znamoitas, miše Fišer ümbärdab konfliktoid kaiken. Hän om naižiš, kaks' täuz'kaznut last. Om otnus al'pinizmha.
Hoipl' Mihael'

Mihael' Hoipl' (; sünd. 14. sügüz'ku 1949, Al'tlengbah, Alaavstrii, Avstrii) om edeline Venan pämez', radoi vs 1994 kül'mkun 7. päiväspäi vodhe 2018 uhokun 1. päivhäsai. Om pästtud Venan universitetaspäi, Avstrijan Socialistiž-Demokratižen partijan ühtnii.
Venan lidnanznam

Venan lidnanznam () om Avstrijan Ven-pälidnan üks' oficialižiš simvoloišpäi. Kompozicii om olmas 14. voz'sadaspäi. Nügüdläine variant om vahvištadud vn 1998 12. päiväl uhokud.
Ümbrikirjutand.
Must üks'päine orl kuldaižidenke käpšuidenke i n'okunke. Pen' lidnanznam sijadase hänen rindhal, se om rusked anglijalaine somuzlaud hobedaiženke ristanke.
Lidnanznaman pen' variant kogoneb somuzlaudaspäi vaiše. Ünäine variant ottas kävutamižhe tobmuden organoil.
Venan flag

Venan flag () om Avstrijan Ven-pälidnan üks' oficialižiš simvolišpäi.
Nügüdläine flag om vahvištadud 1946-ndel vodel. Se om kaks'šoiduine: rusked šoid om ülähän, vauged pol' om alahan.
Sing Out Loud

«Sing Out Loud» ("Pajata necidä komedas") om Soluna Samai-pajatajan debütine al'bom. Se om pästtud voden 2011 23. päiväl sügüz'kud. Al'boman prodüserad oma Džesper Meilvang i Mihael' Friis.
Kroikoi

Kroikoi () om Kroikoinvuiččiden sugukundan levitadud lind, eläb Pohjoižes mapoliškos. Erištadas läz kümned alaerikod.
Se om Pasklindunvuiččed-heimkundan kaikiš järedamb lind. Hibj oleleb 60..70 sm pitte, 0,8..1,6 kg vedutte, suugiden maihutuzkeskust sase 120..150 santimetrhasai. N'ok om terav, korged da massivine. Kurkunno om pit'kid suugid (muga nimitadud «bard»). Kroikoi tegeb severzid-se hüpkid edel lendahtandad. Lendai kroikoi maihutab harvemba mi heimon toižed lindud, hänen suugad oma pidemb da kaidamb, händ om tilgunvuitte. Ei voi erištada sugud mujuhu kacten, no ižačud oma järedambad mi emäčud.
Varukaz lind, mahtab varastada severzid-se minutoid. Socializacijan mär om madal, kroikoid elädas paroil, voidas ühtneda joukhu edel ödumišt sügüzel i tal'vel. Kroikoi söb kaik: habukan söm, reptilijad, kazmused, ristitun sömjändused. Äikerdoičese elon kahtendel-koumandel vodel. Monogamine elon hätkte, om kahtenden ižačun tulendan pezha statjoid ühtenden olmatomuden aigan. Toine peza toižespäi sijadase üks'-viž kilometrad keskustal da sen enamba. Lind eläb 10..15 vot londuses, 75 vodhesai ristitun eländtahoiš.
NGC 905

NGC 905 (vai "NPM1G -08.0091"; "PGC 9038") om linzanvuitte galaktik aktiviženke südäitukunke Kitan tähthištos. Amerikaine Frenk Livenvort-astronom avaiži objektad vl 1886.
Matkad galaktikaspäi Maidtehesai om 644 mln vauktuzvozid. Galaktikan diametr om 85 tuhad vauktuzvozid. Nägui Maspäi tähtazmär om 15,1.
Nassau

Nassau (mugažo anglijan kelel, virktas [ˈnæsɔː]) om Bagaman Sariden pälidn da kaikiš suremb lidn. Se om valdkundan opendusen, medijan i kommertine keskuz, mugažo Nju Providens-ümbrikon administrativine keskuz.
Istorii.
Eländpunktan aluz om pandud anglijalaižil kuti "Čarl'staun" () 17. voz'sadan keskes i om udesnimitadud vl 1695 nügüdläižikš Anglijan da Šotlandijan Uil'jam III-kunigahan augotižlibundan mödhe (Vil'hel'm III, 1689−1702, Oranjen-Nassaun tobmuzkodi).
20. voz'sadal Nassau šingotaškanzihe lidnaks kaitud kožujanno merikaranno. Vspäi 1920 äi rahoid tuliba lidnha, vahvištadud lähižiš AÜV:oiš «kuiv käskuz» kändi britaništ territorijad alkogoližeks bazaks, roman varažomaks kontrabandistoiden täht. AÜV:oiden laivišt kävuti sidä Toižen mail'man sodan aigan. Vn 1963 Kuban revolücijan jäl'ghe amerikaižiden turistoiden valu sirdi Bagamihe, i niiden pälidn kändihe lebukeskuseks. Britanižen kolonialižen arhitekturan äjüz vedab ičezennoks turistoid. Vspäi 1973 Nassau om ripmatoman valdkundan pälidnaks.
Nassau šingotase valdkundaližil aluzkundoil, lebuturizmal, tervhudenkaičendal (kuz' klinikad), meriportal.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase valdkundan lodehes, Atlantižen valdmeren päivlaskmas, otab Nju Providens-sart täuzin (207 km²), sen kaikiš korktemb londuseline čokkoim om viž metrad ülemb meren tazopindad. Nassaun keskuz om saudud saren pohjoižpäivnouzmaiženno randanno. Matkad lähembaižhe järedha Majami-lidnhasai (Florid, AÜV) om 290 km päivlaskmha orhal. Lähembaine järed sar' om Andros 50 km päivlaskmha i suvipäivlaskmha.
Klimat om subekvatorialine päivoikaz, tropine mussonine savannan röunal. Voden keskmäine lämuz om +25,6 C°, kuidme +22,2..+28,9 C°. Ekstremumad oma +7,9 C° i +36,5 C°. Paneb sadegid 1426 mm vodes, enamba kezakus-redukus (151..220 mm kus), vähemba tal'vkus-keväz'kus (43..54 mm kus). Kun keskmäine relätivine nepsuz vajehtase 74..81 % röunoiš voden aigan. Meriveden lämuz vajehtase +24..+29 C° röunoiš voden aigan.
Eläjad.
Vn 2000 valdkundan rahvahanlugemižen mödhe Nassaun (kaiken Nju Providens-saren) kaikenaigaižiden eläjiden lugu oli 210 832 ristitud, vn 2010 — 246 329 ristitud, vn 2022 (eziandmused) — 296 522 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd'. Valdkundan ristitišton läz koumed nelländest eläb lidnas. Bagamiden ristitišt keskitase pälidnan teravan šingotesen tagut.
Transport.
Avtobusad, taksid i avtoiden kortom oma kundaližeks transportaks lidnas. Avtotelikund om hurapol'ne AÜV:oiden erineden. Ehtatimed ühtenzoittas toižidenke elänzoittud saridenke. Džordž-princan valdmad oma meriportaks matkadajiden laivoiden täht.
Nassaun rahvahidenkeskeine civiline lendimport valdkundan ezmäižen Linden Pindling-päministran nimed ("NAS / MYNN", 3,2 mln passažiroid vl 2014) sijadase sil-žo sarel kuz'toštkümnes kilometras päivlaskmha lidnan keskuzpalaspäi Killarni-järven päivlaskmaižel randal. AÜV:oiden muitkontrol' om siš, tehtas reisid AÜV:oidme, Kanadan lidnoihe i Kariban meren maihe, mugažo Bagamiden saridme.
.bs

.bs om Bagaman Sariden Internet-domen. Se om avaitud 1991-nden voden 3. päiväl sügüz'kud.
Bagaman Sariden dollar

Bagaman Sariden dollar () om Bagaman Sariden valdkundvalüt vn 1966 semendkuspäi. Vajehti bagaman funtad, kudamb oli britanijan sterlingoiden funtha tazostadud, 1 dollar = 0,35 funtad kursan mödhe.
1 bagaman dollar = 100 centad. Valütkod om "BSD". Simvol: B$. Valütan pästandan regulätor om Bagaman Sariden Keskuzbank. Bagaman dollar om sidodud ha 1:1 kosketusiš. Äi amerikaižid turistoid tuleb Bagamihe, ka sariden turizman kompanijad ottas AÜV:oiden dollaroid maksmižen abutuseks.
Rahuziden nominalad oma 1, 5, 10, 15, 25 centad. Nened banknotad oma pörundas: 1, 5, 10, 20, 50 i 100 dollarad.
Vn 2019 kül'mkus vozne infläcii oli 1,68 %.
Bagaman Sariden valdkundznam

Bagaman Sariden valdkundznam () om Bagaman Sariden Ühtnendan üks' oficialižiš simvolišpäi. Se om vahvištadud britanižel Elizavet Toine-kunigaznaižel vn 1971 7. päiväl tal'vkud. Sädi bagamine pirdai da pap' Hervis L. Bein-noremb.
Rahvahaližed živatad pid'oiteldas laudad: flamingo kuivmal i marlin merespäi.
Bagaman Sariden flag

Bagaman Sariden flag () om Bagaman Sariden Ühtnendan üks' oficialižiš simvolišpäi. Flagan proporcii om "1:2".
Nügüdläine flag om vahvištadud 1973-nden voden 10. päiväl heinkud. Sädi Harvis Bein ("Dr. Hervis Bain").
Ümbrikirjutand.
Must oigedsaumnik tazostadud polidenke huralpäi simvolizuruib bagamalaižiden ühtmut da rohktust. Koume lapakoiktad šoidud oma tazostadud levedusenke, ned ozutadas sariden londuseližid arvoimižid: kuldaine šoid keskuzpalas om kuivma, kaks' akvamariništ šoidud ülähän i alahan — ümbärdai meri.
Bahreinan dinar

Bahreinan dinar ( "Dīnār Baḥrainī") om Bahreinan valdkundvalüt. Vajehti Persijan lahten rupijad vn 1965 redukus, sen aigan anttihe kümne rupijad dinaras. Bahreinan dinar oli Abu Dabin kunigahusen valütaks mugažo vhesai 1973.
1 dinar = 1000 filsad (فلس). Valütkod om "BHD". Simvolad: .د.ب , BD. Valütan regulätor om Bahreinan Keskuzbank.
Bahreinan dinar om ha sidodud: 1 dinar = 2,6596 dollarad.
Nened personaližrahoiden nominalad oma pörundas: rahuded — 5, 10, 25, 50, 100 i 500 filsad, banknotad oma ½, 1, 5, 10, 20 dinarad.
.bh

.bh om Bahreinan Internet-domen. Se om avaitud 1994-nden voden 1. päiväl uhokud. Komplimentarine .البحرين-domen om sadud arabankel'židen domennimiden täht vl 2019, ei ole registracijad siš tähäsai (2020).
Registracii om lasktud kahtendel tazopindal oikti i koumandel tazopindal kahtenden tazopindan aladomenoil. Domennimen registracii tegese Bahreinan oficialižiden kompanijoiden täht (kommertižed kompanijad i kundaližed organizacijad, valdkundaližed aluzkundad), verazmaižiden kompanijoiden Bahreinan palakundoiden täht. Sen ližaks, pidab ozutada telefonan nomerad sidon maksmižen täht. Valdkundan üks'jäine registrator om Batelco-kompanii.
Manam

Manam ( "Al Manāma" [ˈmanaːma], bahreinan virkand: [elmɐˈnɑːmɐ]) om ripmatoman Bahreinan pälidn (vspäi 1971) da kaikiš suremb lidn. Se om Pälidnan agjan administrativine keskuz mugažo. Joudai port ("porto-franko") om tedotadud lidnas vspäi 1958.
Istorii.
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan islamižiš aigkirjoiš vl 1345. Vl 1521 lidn oli anastadud portugalijalaižil, vl 1602 — Iranal. Al' Halifa-dinastijan ohjanduz zavodihe lidnas vl 1783.
Manaman da kaiken valdkundan ižandusen aluz om finansine torguz. Lidnan ižandusen toižed sarakod oma laivansauvomine (kabotažan "dau"-laivad), kalanpüdand i hel'man samine, torguind, pälidnan funkcijad. Alüminijantegimed ratas ezilidnoiš. Vl 1986 Bahreinan universitetan aluz om pandud Manamha.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase Persijan lahten Bahrein-saren pohjoižpäivnouzmaižel randal.
Klimat om tropine räk kuiv, päivoikaz, semendkus-redukus eriližešti. Voden keskmäine lämuz om +27,2 C°, kezakun-sügüz'kun +33,2..+35,1 C°, tal'vkun-uhokun +17,5..+19,1 C°. Il'man lämuden pil'veses ekstremumad oma +2,7 C° (viluku) i +47,5 C° (kezaku, heinku). Il'man lämuz voib ületada +37 C° keväz'kus-kül'mkus, se ei voi olda madalamb mi +18 C° semendkus-redukus. Paneb sadegid 94 mm vodes, enamba kül'mkus-keväz'kus (13..18 mm kus), ei ole sadegid kezakus-redukus (üks' millimetr pordos). Kun keskmäine relätivine nepsuz vajehtase 46..51 % röunoiš semendkus-heinkus, 67..69 % tal'vkus-uhokus, 54..64 % toižiš kuiš.
Eläjad.
Vl 2010 Manaman eläjiden lugu oli 157 474 ristitud, läz 330 tuh. elihe pälidnan agjas. Vl 2015 ristitišt oli 411 tuh. eläjad ezilidnoidenke, valdkundan koume kümnendest.
Islaman molembiden sarakoiden kundad oma lidnas istorižikš. Znamasine hristanuskojiden kund (läz tuhad eläjid). Induizm om levitadud immigrantoiden keskes.
Lidnan enzne pämez' om Hamud bin Abdulla bin Hamad al'-Halifa.
Hamud bin Abdulla bin Hamad al'-Halifa

Hamud bin Abdulla bin Hamad al'-Halifa () om enzne Manaman pämez'.
Mihailovk

Mihailovk () om levitadud toponim venäkel'žiš tahondoiš. Se voib znamoita:
Radužnii

Radužnii om toponim venäkel'žiš tahondoiš. Se voib znamoita eländpunktoid i mikrorajonid:
Mezen'

Mezen' om Venäman toponim. Se voib znamoita:
Svobodnii

Svobodnii ( «joudjaline») om eländpunktoiden riven nimituz Venämas i Vaugedvenämas, mugažo laivoiden nimituz. Se voib znamoita:
Svobodnii (Korenovskan rajon Krasnodaran randas)

Svobodnii () om futor Krasnodaran randan Korenovskan rajonas. Mülüb Korenovskan lidnankundha.
Eländpunkt sijadase 8 km pohjoižpäivnouzmha Korenovsk-lidnaspäi, 57 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Seičeme irdad i koume kujod om futoras.
Vn 2002 Venäman rahvahanlugemižen mödhe futoran eläjiden jugu oli 504 ristitud.
Svobodnii (Severskan rajon Krasnodaran randas)

Svobodnii () om Venäman futor Krasnodaran randan Severskan rajonas.
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe futoran eläjiden lugu om 157 ristitud.
Mirnii

Mirnii ( [ˈmʲirnɨj] «kožmuseline», «kožundannavedii») om kanzannimi, laivoiden nimi i levitadud toponim venäkel'žiš tahondoiš:
Mihailovsk

Mihailovsk () om toponim venäkel'žiš tahondoiš. Se voib znamoita:
Lermontov

Lermontov om kanzannimi i toponim. Se voib znamoita:
Železnogorsk

Železnogorsk om Venäman severziden-se lidnoiden nimituz. Se voib znamoita:
Ročin kel'

Ročin kel' (ičeze nimituz: "svenska") om indoevropine, germanine kel'. Se om valdkundkeleks Ročinmas, Suomenmas i EÜ:s.
Leviganduz.
Pagižijoiden lugu om läz 10 millionad ristituid kut mamankel' i 3,2 mln ristituid (2018) toižeks keleks (Suomenmas päpaloin). Mamankeleks om Ročinmas, Suomenman mererandišton lidnoiš i sen Ahvenanma-avtonomijas.
Reguliruindorganzacii om olmas vspäi 1944, nügüd' Ročinman Kel'nevondkund (nimitase "Språkrådet" vspäi 2006, Stokhol'm).
Ümbrikirjutand.
Ročin kirjkel' om latinan kirjamišton pohjal, Å, Ä, Ö, É i W-kirjamiden ližadusenke. Kaik om 18 sätkulundad i 17 vokalid, lugu vajehtase paginha kacten.
Kuz' paginoiden joukud: Norrlandan, Svealandan, Gotland-saren, Götalandan, Ročinman suven paginad i Suomenman ročin kel'. Äi sirdanuzid mehid agjoišpäi tuli Stokhol'mha, ka pälidnan paginad oma ottud kirjankelen ("Rikssvenska") aluseks.
Sanan painend om kahtenvuitte: i vägel (dinamine, painab ezmäižhe tavhu tobjimalaz), i muzikaline (kaks' tonad, kävutand om erazvuitte paginoidme). Tonad oma ühtenz' (akut) i kahtenz' (gravis), erased omonimad erištudas tonal vaiše. Vokalid i konsonantad oleldas pit'kad i järgeližed, tetpaine pit'k kulund om tavus dinamižen painendan al. Tonpainend i kulundoiden piduz jädas znamoita kirjkeles. Kändoid ei ole, ned läksiba kelen šingotesen aigan. Kaks' sugud: ühthine (enččes mužik- i naižsugud, jädas eriži severziš-se paginoiš) i keskmäine.
Nazarovo

Nazarovo om Venäman eländpunktoiden nimituz:
Sosnovoborsk

Sosnovoborsk om Venäman toponim. Se voib znamoita:
Hilok

Hilok om Venäman toponim. Se voib znamoita:
Šilk

Šilk () om Venäman geografine tärtuz, se voib znamoita:
Slavgorod

Slavgorod () om eländpunktoiden nimituz venäkel'žiš maiš. Se voib znamoita:
Pečor

Pečor () om toponim Venäman Komin Tazovaldkundas. Se voib znamoita:
Sojärv

Sojärv (, ) om toponim Venäman Karjalan Tazovaldkundas i Leningradan agjas. Se voib znamoita:
Komi mu

«Komi mu» ( "Komin ma") om lehtez komin kelel.
Lähtleb vspäi 1918, nügüd'aigan kerdan nedališ, päofis sijadase Siktivkaras. Tiraž — läz kaht tuhad ekzemplärid (1970-nzil vozil oli 12 tuhad i lähtli koume kerdad nedališ). Enččed nimed: «Зырянская жизнь» (Ziränine elo), vspäi 1921 — «Удж» (Rad), «Коми сикт» (Komin külätahond), «Вӧрлеԇыԍ»/«Вöрлэдзысь» (Mecančapai), «Коми колхозник», vspäi 1959 — «Югыд туй» (Vauged te). Nügüdläine nimituz om olmas vspäi 1991.
Lugendlehtez starinoičeb tazovaldkundan kundaliž-politižiš aigtegoiš, publikoičeb materialoid komi-rahvahan istorijas da kul'turas, sidä kesken Komin Tazovaldkundan irdpolel.
Lehtesen päredaktor om Jelena Pletcer vspäi 2019, hän jo oli necil radnikusel vll 2007−2014.
Kem'

Kem' voib znamoita Venäman tahoid:
Terek

Terek om gidronim i eländpunktoiden riven nimituz türkižen augotižlibundanke ezimeletaden, mugažo toižed tärtused. Se voib znamoita:
.ru

.ru om Venäman Internet-domen. Se om avaitud 1994-nden voden 7. päiväl sulakud, nece dat oigendase Runetan päiväks.
Venäman ližadomenad oma .рф vspäi 2010 i .рус-domen, kävutase venäkel'žel ühthižkundal mail'madme vspäi 2015. Molembiden domennimed kirjutasoiš kirilližil kirjamil vaiše.
Registracii.
Domennimen registracii .ru-zonas om lasktud kahtendel tazopindal, personoile i kompanijoile, sidä kesken verhiš maiš. Vn 2022 vilukus kaik 5,03 mln domennimid oli registriruidud .ru-zonas (4,9 mln oli vn 2015 semendkus). Sen zonan domennimi voib olda latinan kirjamištol vaiše.
Eziauguižešti meletadihe .ru-domenad .su-domenan jäl'ghetulijaks, i registracii jäl'gmäižes oli kel'tud, no om lasktud möst vspäi 2002.
Kahtenden tazopindan domenad.
Kahtenden tazopindan reglamentiruidud domenad:
Niiden ližaks joga federacijan subjekt om ičezenke kahtenden tazopindan domenanke. Om ičeze sen tazopindan domennimid erasil-se järedoil lidnoil, kudambad ei olgoi subjektan pälidnaks.
.рф

.рф om Venäman komplimentarine domen .ru-domenale. Se om avaitud 2010-nden voden 12. päiväl semendkud. Avoin registracii zavodihe sen-žo voden 11. kül'mkud, sille aigale kaik kaclimed oma radajidenke kirillicanke domennimiš versijoidenke. Domenan punikod om ".xn--p1ai".
Nece om ezmäine domen kirilližel kirjamištol Internetas. Edel sidä arabankel'žed mad saiba jo domenoid araban kirjkelel. Vl 2014 kaik 900 tuhad domennimid oli registriruidud .рф-zonas, sil-žo aigal .ru-zonas oli viž kerdad enamba domennimid. Vl 2018 .рф jäi kaikiš enamba kävutadud internacionaliziruidud domenaks. Sab kävutada kirilližen kirjamišton kirjamid domennimes tobjimalaz, no erased domennimed mülütadas i luguid, i latinan simvolid kirillican ližaks.
Registracii om lasktud kahtendel tazopindal oikti.
Blagoveščensk

Blagoveščensk () voib znamoita:
Kirovsk

Kirovsk () voib znamoita nenid Venäman lidnoid:
Skolkovo

Skolkovo () om Venälaižen Federacijan toponim. Se voib znamoita:
Evrovizii-2013

Evrovizii-2013 (angl.: "Eurovision Song Contest 2013", fr.: "Concours Eurovision de la chanson 2013", ven.: "Конкурс песни Евровидение 2013") oli 58. Evrovizii-konkurs, kudamb oigenzihe Ročinmas, 2013. vodel.
2013-nden voden vägestai — danijalaine pajatai Emmili de Forest. Venälaine edestai, Dina Garipova, linni 5-ndeks.
Hamad ibn Isa al'-Halifa

Hamad ibn Isa al'-Halifa (; sünd. 28. viluku 1950, Riffa, Bahrein) om ezmäine da nügüdläine Bahreinan kunigaz (vn 2002 uhokun 14. päiväspäi). Edel sidä (1999-2002) oli Bahreinan emiraks "Hamad II"-nimenke.
Bahreinan flag

Bahreinan flag ( "Eilm Albahrin") om Bahreinan Kunigahusen üks' oficialižiš valdkundaližiš simvoloišpäi.
Nügüdläine znam om vahvištadud 2002-nden voden 17. päiväl uhokul.
Ümbrikirjutand.
Flag om oigedsaumaine tera rusttan mujun. Püštoiged vauged šoid huralpäi otab pidusen nelländest i kuvadase kožundad sen allekirjutandan jäl'ghe Surenke Britanijanke. Viž vauktad koumesaumnikad simvolizuruidas islaman viž alust. Flagan proporcii om "3:5".
Bahreinan valdkundznam

Bahreinan valdkundznam ( "Šear Albahrein") om Bahreinan Kunigahusen üks' oficialižiš valdkundaližiš simvoloišpäi. Ezmäine znaman toižend oli vahvištadud vl 1932.
Emiran (ende Bahreinan kunigahan arv oli mugoi) britanine Čarl'z Belgreiv-nevoi sädi valdkundznaman eziaugušt versijad vl 1932. Koume täudet piid i kaks' pol'piid oli ezmäi, emiran vencan profilän simvol. Dizain oli alištunu ližadusule vll 1971 i 2002.
Valdkundznam toštab Bahreinan flagan mujuid. Kidžor lent ümbärdab laudad. Viž vauktad piid znamoitas islaman alusid.
Gadolinii

Gadolinii ("Gd" — "gadolinium" latinan kelel) om 64nz' himine element himižiden elementoiden periodižes tabludes, lantanoidoiden gruppaspäi (koumanz' grupp, kudenz' period), vanhtunuden klassifikacijan mödhe — koumanden gruppan laptalagrupp, IIIB.
Ühthine ümbrikirjutand.
Element om harv londuses, Man koren südäiolend — 6,2 grammad tonnas.
Francine Žan de Marin'jak-himik avaiži gadolinijan vl 1880. Om nimitadud suomalaižen Juhan Gadolin-himikan kanzannimen mödhe.
Fizižed ičendad.
Gadolinii om pehmed notked hobedaižvauged mametall. Kristalline segluz om geksagonaline ninev. Londuseline radioaktivižuz om 1,5 Bk/kg ühten vähäradioaktivižen izotopan olendan tagut.
Atommass — 157,25. Ninevuz (normaližiš arvoimižiš) — 7,900 g/sm³. Suladandlämuz — 1585 K (1312 C°). Kehundlämuz — 3273 K (3000 C°).
Londuseline gadolinii kogoneb ühtes vähäradioaktivižes da kudes stabiližes izotopoišpäi: 152Gd (0,2 %, T½=1,08 × 1014 vot, kändase samarijaks-148 α-čihodamižen kal't), 154Gd (2,18 %), 155Gd (14,8 %), 156Gd (20,47 %), 157Gd (15,65 %), 158Gd (24,84 %), 160Gd (21,86 %). Sen ližaks, tetas 29 ratud radioaktivišt izotopad 134..151, 153, 159, 161..169 atommassanke i 10 metastabilišt izomärad. Niišpäi kaikiš hätkembad oma 150Gd-izotop 1,8 mln vozid pol'čihodamižen pordonke, 148Gd (T½=71,3 vot) i gadolinii-153 (240 päivest). Kaikiš hätkembad eläjad izomärad oma 143mGd (T½=110 sekundad) i 145mGd (85 sekundad). Izotopad čihotas β- i protonižen (izotop 141), α- (izotopad 148, 150 i 152), α- i β-čihodamižen (izotop 149) vai muite β-čihodamižen kal't (kaik toižed), kebnembad kändasoiš evropijaks, jüžmakombad terbijaks, izotopad 141 i 149 — evropijaks i samarijaks, izotopad 148, 150 i 152 — samarijaks.
Kävutand.
Ottas kävutamižhe gadolinijad atomenergetikas, elektronikas, metallurgijas i medicinas. Sadas üläveimid i ülämadalid lämuzid.
Gadolinijan päeksportör — Kitai, mugažo om löudmižsijid AÜV:oiš, Kazahstanas, Venämas, Ukrainas, Avstralijas, Brazilijas, Indijas da Šrilankas. Puhthan (irguz 99,9%) metallan kilogramm maksoi 133 US$ vl 2014. Mail'man vozne tehmine — 400 tonnad.
Terbii

Terbii ("Tb" — "terbium" latinan kelel) om 65nz' himine element himižiden elementoiden periodižes tabludes, lantanoidoiden gruppaspäi (koumanz' grupp, kudenz' period), vanhtunuden klassifikacijan mödhe — koumanden gruppan laptalagrupp, IIIB.
Ühthine ümbrikirjutand.
Element om harv londuses, pala Man kores — 4,3 grammad tonnas. Ročine Karl Gustav Mosander-himik avaiži terbijan vl 1843. Nimitihe Itterbü-žilon mödhe Stokhol'man sarišton Resarö-sarel, kuti koumed tošt elementad-ki (erbii, itterbii, ittrii).
Ei ole nimittušt biologižid rolid.
Fizižed ičendad.
Terbii om pehmed tagokaz ninev hobedaižvauged mametall. Kristalline modifikacii toižetase 1289 C° lämudel.
Atommass — 158,92535. Ninevuz (normaližiš arvoimižiš) — 8,229 g/sm³. Suladandlämuz — 1629 K (1356 C°). Kehundlämuz — 3396 K (3123 C°).
Londuseline terbii kogoneb üks'jäižes stabiližes 159Tb-izotopaspäi. Toižed 35 izotopad oma ratud radioaktivižed 136..158, 160..171 atommassanke, tetas 27 izomärad mugažo. Niišpäi kaikiš hätkembad oma 158Tb-izotop 180 vot pol'čihodamižen pordonke, 157Tb (T½=71 vot) i terbii-160 (72,3 päivest). Kaikiš hätkembad eläjad izomärad oma 156m1Tb (T½=24,4 časud) i 154m2Tb (22,7 časud). Izotopad čihotas β- i protonižen (izotopad 138, 140, 142, 144), α- (izotopad 148, 150 i 152), α- i β-čihodamižen (izotopad 149..152) vai muite β-čihodamižen kal't (kaik toižed), kebnembad kändasoiš gadolinijaks, jüžmakombad disprozijaks, izotopad 154, 156 i 158 — molembikš, izotopad 140, 142, 144, 149..152 — gadolinijaks i evropijaks.
Himižed ičendad.
Metall reagiruib kaikidenke galogenidenke i hapanikanke, vedenke, rikmuiktusenke. Oleskeleb reakcijoid azotanke, hil'nikanke, rikinke i boranke ližalämudel. Muigotandmär om +3 tobjimalaz, oleldab +2 i +4.
Kävutand.
Ottas kävutamižhe terbijad metallurgijas, elektronikas i magnitoiden tehmižes. Tehtas kulundan da ul'trakulundan vägevid purtkid ühthesuladusespäi raudanke. Kävutadas terbijan hapandust avaros TV- i monitoriden teletorvuziš flüorescirujaks vihandaks agentaks. Elementan päeksportör — Kitai, mugažo om löudmižsijid AÜV:oiš, Kazahstanas, Venämas, Ukrainas, Avstralijas, Brazilijas, Indijas da Skandinavijas. Maksoi 1000 US$ kilogrammas vl 2016, arv vajehtase lujas metallan puhthudehe kacten.
Disprozii

Disprozii ("Dy" — "dysprosium" latinan kelel, amuižgrekan kelen δυσπρόσιτος-sanaspäi "disprositos" «jüged samižes») om 66nz' himine element himižiden elementoiden periodižes tabludes, lantanoidoiden gruppaspäi (koumanz' grupp, kudenz' period), vanhtunuden klassifikacijan mödhe — koumanden gruppan laptalagrupp, IIIB.
Ühthine ümbrikirjutand.
Element om harv londuses, pala Man kores — viž grammad tonnas. Francine Pol' Emil' Lekok da Buabodran-himik avaiži disprozijan vl 1886. Ei voi löuta londuses metallan nägul, mülüb erasihe-se mineraloihe (oz., ksenotim).
Disprozijal ei ole ičenašt biologišt rolid.
Fizižed ičendad.
Disprozii om pehmed hoštai hobedakaz mametall. Ferromagnetik, ei ole radioaktivine. Oleskeleb kahten seglusen nägul, α-Dy geksagonaliženke seglusenke kändase β-disprozijaks kubiženke seglusenke huldutamižel korktemb mi 1384 C°.
Atommass — 162,500. Ninevuz (normaližiš arvoimižiš) — 8,55 g/sm³. Suladandlämuz — 1680 K (1407 C°). Kehundlämuz — 2840 K (2562 C°).
Londuseline disprozii kogoneb seičemes stabiližes izotopaspäi: 156Dy (0,06 %), 158Dy (0,09 %), 160Dy (2,33 %), 161Dy (18,89 %), 162Dy (25,47 %), 163Dy (24,9 %), 164Dy (28,26 %). Sen ližaks tetas 29 ratud radioaktivišt izotopad 138..155, 157, 159, 165..173 atommassanke, i 12 izomärad. Niišpäi kaikiš hätkembad oma 154Dy-izotop koume millionad vozid pol'čihodamižen pordonke, 159Dy (T½=144,4 päivest) i disprozii-166 (81,6 časud). Kaikiš hätkemb eläi izomär om 165mDy (T½=1,26 minutad). Izotopad čihotas β- i protonižen (izotopad 141..145, 147), α- i β-čihodamižen (izotopad 150..154) vai muite β-čihodamižen kal't (kaik toižed), kebnembad kändasoiš terbijaks, jüžmakombad gol'mijaks, izotopad 141..145, 150..153 — terbijaks i gadolinijaks, izotop 154 — gadolinijan kahteks izotopaks.
Himižed ičendad.
Metall muigotub il'mas hilläšti i kändase hapanduseks. Disprozii om lujas hüvä katalizator mugažo. Muigotandmär ühtnendoiš om +3.
Kävutand.
Ottas kävutamižhe disprozijad metallurgijas, elektronikas i magnitoiden tehmižes. Metallan päeksportör — Kitai, mugažo om löudmižsijid AÜV:oiš, Vjetnamas, Afganistanas, Venämas (Kolan pol'sarel), Kirgizstanas, Avstralijas, Indijas i Brazilijas.
Vroclav

Vroclav ( [ˈvrɔt͡swaf], [ˈbʁɛslaʊ]) om lidn Pol'šanman suvipäivlaskmas. Se om valdkundan nellänz' lidn eläjiden lugun mödhe, om Alasilezijan sodaveikundan administrativižeks keskuseks da palaks.
Istorii.
Eländpunktan aluz om pandud 10. voz'sadal. Se sai lidnan oiktusid vl 1214 i tošti vl 1242.
Vroclav šingotase Volvo-avtobusoiden pästandal, vagonoiden i raudtevedimiden tehmižel (Bombardier), himižen i elektronižen sarakoiden edheotandoil.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase sodaveikundan päivnouzmas, Oderan () muugotil randoil, Silezijan alangištos, 105..155 m ü.m.t. korktusil. Läz 130 sildad ühtenzoittas Oderan da sen nellän ližajogen randoid lidnan röunoiš.
Klimat om ven kontinentaline valdmeren valatoitusenke, keza om päivoikaz, tal'vaig om pil'vekaz. Voden keskmäine lämuz om +9,7 C°, kezakun-elokun +17,7..+19,7 C°, tal'vkun-uhokun 0..+1,1 C°. Ekstremumad oma −32 C° (uhoku) i +38,9 C° (eloku). Kezaaigan minimum om +0,2 C° (kezaku), tal'vaigan maksimum om +20,6 C° (uhoku). Ei voi panda halad kezakus-elokus. Paneb sadegid 541 mm vodes, enamba semendkus-elokus (60..91 mm kus), vähemba tal'vkus-uhokus (26..28 mm kus). Paneb lunt 17 sm tal'ves. Kun keskmäine relätivine nepsuz vajehtase 68..70 % röunoiš sulakus-elokus, 80..85 % redukus-uhokus.
Tobmuz.
Vspäi 1952 Vroclav jagase videks rajonaks (üks'lugu ): Vanh lidn ("Stare Miasto"), Lidnan keskuz ("Śródmieście"), Kšiki ("Krzyki"), Koiranpöud ("Psie Pole"), Fabričn ("Fabryczna"). Ned oliba ičeze administracijoidenke vhesai 1991, nügüd' kävutadas statistikan täht. Vspäi 1991 lidnan päjagand om 48 nimitadud lidnanlaptad ("osiedle").
Lidnan käskusenandajan tobmuden organ om sen Nevondkund 39 ezitajanke. Kaik rahvaz valičeb heid, vspäi 2002 — lidnan pämest mugažo (ende Nevondkundan ühtnijad valičiba). Edeline lidnan radonoigendajan tobmuden pämez' () om Rafal Dutkevič ("Rafał Dutkiewicz", kül'mku 2002 — kül'mku 2018).
Eläjad.
Vl 2010 lidnan eläjiden lugu oli 632 996 ristitud, vl 2018 — 639 258 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd', oli 629 565 eläjad vl 1939 i 643 640 eläjad vl 1991. Läz 1,25 mln ristituid elädas ezilidnoidenke 3627 nellikkilometrad pindal vl 2023 (vl 2010 oli 1,16 mln).
Üläopendusen 11 valdkundališt i 14 privatišt aluzkundad oma avaitud lidnas. Znamasine om Vroclavan universitet (, alusenpanend 1702 kut "Academia Leopoldina", reorganizacii 1945), kaik 21,2 tuhad üläopenikoid (2022) om sen kümnel fakul'tetal.
Transport.
Avtobusad i tramvaid oma kundaližeks transportaks lidnas. Velosipediden i elektroavtoiden kortom radab. Lidn om valdkundan znamasižeks raudtesol'meks. Jogiport radab Oderan randal.
Rahvahidenkeskeine soda- da civiline "Vroclav"-lendimport Nikolai Kopernikan nimed ("WRO / EPWR", 3,8 mln matknikoid vl 2023) sijadase kümnes kilometras suvipäivlaskmha lidnan keskusespäi. Tehtas reisid Evropan lidnoihe, čarterreisid Keskmeren lebutahoiže.