Kirovo-Čepeck

Kirovo-Čepeck () om Venäman lidn da lidnümbrik Kirovan agjan keskuzpalas. Se om Kirovan suvipäivnouzmaine ezilidn da aglomeracijan pala, agjan kahtenz' lidn eläjiden lugun mödhe, Kirovo-Čepeckan rajonan administrativižeks keskuseks mugažo (vspäi 1960), ei mülü rajonha.
Istorii.
Ezmäižed venälaižiden eländpunktad mainitasoiš 15. voz'sadaspäi. "Ust'-Čepeckoje"-žilo mainitase 18. voz'sadaspäi, nimitihe jogen mödhe. Virifabrik radaškanzi siš-žo, "Ust'-Čepc"-žilos () vl 1873.
Nügüdläižen eländpunktan aluz om pandud vl 1935 sauvomha da holitamha Kirovan lämuzelektrostancijad turbhan sijaližel löudmižsijal. Vl 1938 himižen tegimen sauvomine zavodihe, nügüd' kaikiš suremb edheotand. Vl 1941 11-kilometrine raudtesarak "Čepeckai"-lopstancijanke () tuli lidnha «Kirov — Perm'»-raudtespäi, stancii radab vemha jüguid vaiše. Kirovo-Čepeckii-radnikžilo sai oficiališt statusad vn 1942 keväz'kus. Radnikžilo sai lidnan statusad vl 1955 nügüdläiženke nimitusenke, Ust'-Čepc-žilo da lähižed küläd oliba mülütadud lidnha sil-žo aigal. Lidn ühtni NSTÜ:n atombomban projektha, i tegimištzonan pala (läz 0,7 km²) om alištunu radioaktivižele redustoitandale. Vspäi 1990 Karintorf-žilo om lidnan palaks, vl 1993 ühtištadihe lidnanke völ kümne eländpunktad (küläd).
Kirovo-Čepeck šingotase himižel tegimištol (polimerad, mineraližed heretused, agrohimikatad, kodihimii), mašinansauvomižel (kommutacine mašiništ aviacijan täht, pressmašiništ, elektrolämbitimed, kolonnad himižtegimiden täht, tegesed ftoroplastaspäi i himižikš seižujiš materialoišpäi), sauvondmaterialiden pästandal (savič, lämuzizoläcii, iknad), sömtegimištol, mugažo meblin (viž), kengiden da sobiden omblendan (kuz') i medicinižprotezoiden (üks') edheotandad ratas lidnas.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase Vätk- i Čepc-jogiden huril randoil, Čepcan lanktendanno Vätkha huralpäi, 140 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.
Matkad agjan admnistrativižen Kirov-keskusen röunhasai om vižtoštkümne kilometrad päivlaskmha orhal, keskuzpalhasai om 23 km päivlaskmha-lodeheze orhal, 40 km avtotedme vai 42 km raudtedme, se-žo om lähembaine lidn.
Tobmuz.
Kirovo-Čepeck om lidnümbrikon üks'jäižeks eländpunktaks.
Lidnümbrikon tobmuden pämez' om sen Duman ezimez'. Edeline Duman ezimez' om Jelena Savina (kül'mku 2016 — kül'mku 2024). Lidnan Administracijan pämez' om Stanislav Kovalenko vn 2024 tal'vkuspäi. Edeližed lidnan Administracijan pämehed oma Ol'ga Zikina ("Ольга Зыкина", kezaku 2023 — eloku 2024), Igor' Gagarinov (sügüz'ku 2022 — kezaku 2023, uhoku-kezaku 2021), Vladislav Mohov (kezaku 2021 — sügüz'ku 2022).
Eläjad.
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 80 921 ristitud, vn 2021 — 66 651 ristitud. Kaik 73 279 eläjad oli lidnas vl 2017. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 95..100 tuhad eläjid vll 1989−1994 (100 tuh. rist. vl 1994).
Rahvahad (2002): venälaižed — 94,7 %, totarlaižed — 1,6 %, udmurtalaižed — 1,2 %, toižed rahvahad — 2,5 %.
Ortodoksižen hristanuskondan nell' jumalanpertid i ph. Mikulai-čudonsädajan naižjumalankodi (vspäi 2004) oma saudud lidnas.
Openduz.
Lapsiden opendusen aluzkundad oma 22 nomeruidud päivkodid (nomer 1..11, 13..15, 17..20, 22, 24, 26, korrekcine), Karintorf-žilon aluzškol, ühesa keskškolad (nomer 4..7, 10, openduzkeskuz A. Nekrasovan nimed, kaks' ehtališt školad, korrekcine škol), kaks' gimnazijad (nomer 1 i 2), kaks' liceid (muite i äiprofil'ne), lapsiden sädamižen "Raduga"-keskuz («jumalanbembel'»), čomamahtoiden škol, čomamahtoine škol, kaks' olimpižen varan sportškolad (nomer 1 i "Olimpija").
Vätkan avtotegimištoline kolledž om lidnan professionaližen opendusen aluzkundaks.