Jeisk

Jeisk () om Venäman lidn-kurort, lidnankund i Azovmeren port Krasnodaran randan lodehes. Se om randan videnz' lidn eläjiden lugun mödhe, Jeiskan rajonan administrativine keskuz (vspäi 1939), mülüb sihe vspäi 2007.
Istorii.
Vll 1777−1778 "Hanan lidneihut" () oli saudud Kriman hanan — Venäman imperijan vassalan varapälidnaks. Nügüdläižen eländpunktan aluz om pandud vl 1848 kuti meriport londuseliženno čirakonno lidnan statusanke, nimitihe Jei-jogen mödhe (). "Jeisk"-raudtestancii om saudud vspäi 1911.
Toižen mail'man sodan aigan bombardiruihe Jeiskad, lidn oli okkupiruidud nacistižen Germanijan sodavägil (eloku 1942 — uhoku 1943). Om udessündutadud sodan jäl'ghe.
Jeisk šingotase merilebun da sömtegimišton keskuseks.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase rajonan pohjoižes, nemel, Azovmeren pohjoižpäivnouzmaižel randal i Jei-jogen estuarijan (Jeiskan liman) suvirandal, kümne metrad ü.m.t. keskmäižel korktusel, rajonan pohjoižes. Azovmeri voib jäduda uhokus.
Matkad Krasnodarhasai om 190 km suvhe orhal vai 250 km avtotedme. Lähembaižed lidnad oma Taganrog 73 km pohjoižpäivnouzmha orhal meredme, Primorsko-Ahtarsk 74 km suvhe i Mariupol' (Ukrain) 71 km lodeheze meredme.
Klimat om ven. Voden keskmäine lämuz +11,8 C°, heinkun-elokun +24,5..+25,2 C°, tal'vkun-elokun −0,2..+0,3 C°. Ekstremumad oma −31 C° (keväz'ku) i +40 C° (heinku). Kezaaigan minimum om +4 C° (kezaku), tal'vaigan maksimum om +19 C° (uhoku). Ei voi panda halad kezakus-sügüz'kus (sügüz'kun minimum om +1 C°). Il'man lämuz voib ületada +26 C° keväz'kus-kül'mkus. Paneb sadegid 811 mm vodes, enamba tal'vkus-vilukus (90..94 mm kus), vähemba heinkus-redukus (53..55 mm kus). Meriveden lämuz oleleb +17..+25 C° semendkus-sügüz'kus, minimum om uhokus (+1 C°), toižiš kuiš +7..+12 C°.
Tobmuz.
Kaik seičeme žilod mülüdas lidnankundha Jeiskan ližaks, niiden kesken Širočank (, 6025 rist. vl 2010) i Krasnoflotskii (2205 rist. vl 2010). Lidnankundan pind — 143,48 km².
Lidnankundan tobmuden pämez' om sen Administracijan pämez'. Edeline lidnankundan Administracijan pämez' om Valerii Kul'kov (tal'vku 2011 — viluku 2021).
Eläjad.
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 87 769 ristitud, lidnankundan — 97 178 ristitud, vn 2021 lidnan — 82 943 ristitud. Vl 2017 kaik 84 259 ristitud elihe lidnas i 93 261 ristitud kaikes lidnankundas, rajonan kaks' koumandest. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli enamba 87 tuhad eläjid vll 2005−2011 (87 800 eläjad vl 2011).
Rahvahad (lidnan eläjad, enamba 1 % vl 2010): venälaižed — 92,9 %, ukrainalaižed — 2,5 %, armenijalaižed — 0,9 %, toižed rahvahad — 2,7 %, rahvahuden ozutandata — 1,0 %.
Religii.
Jeisk om ortodoksižen hristanuskondan Jeiskan eparhijan keskuz. Kaik ühesa pühäpertid ratas lidnas:
Openduz.
Lapsiden opendusen aluzkundad oma seičemetoštkümne nomeruidud päivkodid (nomer 2, 6, 8, 11, 14..16, 18, 22, 23, 25, 29..34), aluzškol nomer 5, seičeme keskškolad (nomer 1..3, 7, 11, 15, 20), licei nomer 4, gimnazii nomer 14, specialine (korrekcine) škol nomer 8, lidnan lapsiden da norišton keskuz, čomamahtoiden škol, viž sportškolad (om äi sportansuguid specializacijaks), noriden tehnikanradajiden stancii, ekologiž-biologine keskuz.
Lidnan professionaližen opendusen aluzkundad oma Jeiskan poliprofil'ne kolledž, Jeiskan medicinine kolledž i Jeiskan merine kalantegimišton tehnikum (Astrahanin valdkundaližen tehnižen universitetan filial). Erazvuiččen aigan toižiden lidnoiden üläopendusen aluzkundoiden ühesa filialad oliba (Moskv, Rostov, Soči, Krasnodar, Maikop), kaik lopiba radod. Jeiskan sodaaviacijan üläškol om sauptud vl 2011.
Transport.
Avtobusad, maršruttaksid da taksid oma kundaližeks transportaks lidnas. Avtobusad ajadas rajonadme da äjihe lähižihe lidnoihe.
Raudte Starominskai-stanicaspäi lopiše Jeiskas äjil sarakoil, eländpunktad ühtenzoitasoiš rel'savtobusal. "Jeisk"-sodalendimport ("EIK / ЕСК / URKE") sijadase lidnan suvipäivlaskmas, vspäi 2012 se ei otand civiližid lendimid.