Orsk

Orsk () om Venäman lidn da lidnümbrik Orenburgan agjan päivnouzmas, röunatab Kazahstananke. Se om agjan kahtenz' surtte lidn.
Istorii.
Eländpunktan aluz om pandud vl 1735 kuti "Orenburg"-lidnuz langenijan Or'-jogen mödhe ( 332 km pitte). Vl 1741 panihe nügüdläižen Orenburgan alust Ural-jogen alemba mödvedhe (hot' Orenburg sijadase Sakmar-jogensunno, eile Or'-jogen), olijad lidnust udesnimitihe "Oren lidnuseks". Se sai lidnan statusad vl 1865. Vn 2024 5. päiväl sulakud sur'vezi Ural-jogel mureni pudotadud kaičijad dambad, lidnan severz'-se tahoid upsiba.
Orskan ižandusen päsarakod oma mujumetalloiden tehmine, mašiništonsauvomine, kivivoin ümbriradmine. Sömtegimišton i elektroenergetikan edheotandad oma šingotadud, järed päiväiželektrostancii om saudud lidnümbrikos.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase Uralan suvižel ezimägištol, 200 m keskmäižel korktusel valdmeren pindan päl. Orskan vanh pala (nüg. Nevondkundaline rajon) sijadase Ural-jogen hural azijalaižel randal, uz' pala — oiktal evropižel randal.
Matkad Orenburghasai om 240 km orhal, 270 km avtotedme vai raudtedme. Lähembaižed järedad lidnad oma Novotroick päivlaskmha (om nell' kilometrad röunoiden keskes) i Kazahstanan Aktobe (170 km suvipäivlaskmha). Lidnümbrik röunatab Kazahstananke, röunpäličmänendtaho radab koumekümnes kilometras suvhe lidnan keskuzpalaspäi.
Klimat om terav kontinentaline. Voden keskmäine lämuz om +3,3 C°, kezakun-elokun +19,1..+21,4 C°, tal'vkun-uhokun −12..−16 C°. Paneb sadegid 322 mm vodes, läz tazomäras kuidme, enamba heinkus (41 mm), vähemba vilukus-keväz'kus (17..20 mm kus).
Tobmuz.
Orsk jagase koumeks territorialižeks rajonaks vspäi 1972, niil ei ole ičeze administracijoid. Kahesa žilod mülüdas lidnümbrikho mugažo, niiden ühthine ristitišt oli 4 204 eläjad vl 2010. Lidnümbrikon pind — 1 426,54 km².
Lidnümbrikon tobmuden pämez' om sen Administracijan pämez'. Edeližed lidnümbrikon pämehed oma Vasilii Kozupica (semendku 2019 — heinku 2024), Andrei Odincov (viluku 2017 — sulaku 2019), Sergei Suharev (kül'mku 2015 — kül'mku 2016). Lidnan Deputatoiden nevondkundan ezimez' om Timofei Čirkov vn 2023 sulakuspäi. Edeližed nevondkundan ezimehed oma Galina Verenicina (reduku 2020 — sulaku 2023), Viktor Franc (reduku 2015 — reduku 2020, ende Administracijan pämez' vll 1990−1996, 2010−2015).
Eläjad.
Vn 2010 Venäman rahvahalugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 239 800 ristitud, lidnümbrikon — 244 004 ristitud, vn 2021 lidnan — 189 195 ristitud. Kaik 230 414 eläjad oli lidnas vl 2017. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 276 tuh. eläjid vl 1995.
Rahvahad (enamba 0,4 % vl 2010, ozutadud rahvahudenke): venälaižed — 81,7 %, kazahlaižed — 5,3 %, totarlaižed — 3,9 %, ukrainalaižed — 2,7 %, baškiralaižed — 1,7 %, saksalaižed — 1,1 %, mordvinalaižed — 0,7 %, azerbaidžanlaižed — 0,5 %, armenijalaižed — 0,5 %, toižed rahvahad — 1,9 %.
Ortodoksižen hristanuskondan koumekümne pühäpertid oma kaičenus i saudud lidnas: Iverin naižjumalankodi (kahesa jumalanpertid, kodijumalanpert' i časoun'), ph. Jurgii-vägestusenkandajan kafedraline päjumalanpert' (om saudud vll 2008−2014), koumetoštkümne jumalanpertid, seičeme časounäd. Kivine pämečet' om islaman üks'jäine pühäpert' lidnas, se om letud vl 1900, eli rekonstrukcijas läbi vl 1990.
Transport.
Avtobusad da tramvaid oma kundaližeks transportaks lidnas.
Rahvahidenkeskeine civiline "Orsk"-lendimport ("OSW / UWOR / ОСК", 149 tuh. passažiroid vl 2023) sijadase seičemetoštkümnes kilometras suvhe lidnan keskuzpalaspäi. Tehtas reisid Orenburgan agjadme, Moskvhasai, sezonreisid Simferopolihesai.