Vepsän kel'

Vepsän kel' om suomalaiž-ugrilaine kel', vepsän rahvahan kel'. 
Ičtaznimitused.
Suvivepsläižed kuctas ičtaze "bepslaažed"-nimituseks. Pohjoižvepsläižil da keskvepsläižil ningošt nimitust ei ole, hö kuctas ičtaze toižikš etnonimikš: "tähižed", "tägälaižed", "lüdinikad", "lüdiläižed".
Geografii.
Vepsän kelel pagištas Venälaižes Federacijas: Karjalan Tazovaldkundas (Änižröunan rajon), Leningradan da Vologdan agjoiš.
Pagižijoiden lugu.
Pagižijoiden tarkoiged lugu om tundmatoi.
Venälaižen Federacijan rahvahanlugemižen mödhe (2010 v.) Venämas om läz 6000 vepsläšt da enamb 3600 vepsän kelen pagižijoid.
Paginantedo.
Vepsän keles om koume paginad: "pohjoižvepsän", "keskvepsän" da "suvivepsän" pagin. Pohjoižvepsän paginan pagižijad elädas Karjalan Tazovaldkundas; suvuvepsän paginan pagižijad — Leningradan agjas, a keskvepsän paginan pagižijad — Leningradan da Vologdan agjoiš.
Erased paginad, kudambid oli fiksiruinuded kelentedomehed ende, koliba. Ozutesikš, ei ole jo Isajevon volostin vepsläižid, kudambiš oli kirjutanu suomalaine kelentedomez' J. Basil'jer XIX voz'sadas ičeze tös «Vepsäläiset Isajevan Voolostissa» ("Vepsläižed Isajevon volostiš", 1890).
Vepsän kirjamišt.
Nügüd' kävutadas vepsän kelen latinan kirjamišt:
Fonetik.
Sanan augotišes voib olda vokal', konsonant vai konsonantklaster. Konsonantklasterid om vaiše onomatopoetižiden sanoiden da möhäižiden velgsanoiden augotišes. Sanan südäimes tavun augotišes voib olda vaiše üks' konsonant. Tavunlopus voib olda konsonantklasterid.
Vokalizm.
Vepsän keles om kahesa vokal't. Nened vokalid jagasoiš taga- da ezivokalihe. Ezivokalid oma: e, i, ü, ä da ö. Tagavokalid oma: a, o, u.
Vepsän sanoiš om vaiše laskmiždiftongid:
Diftongid ei sa jagada, kaikutte diftong mülüb ühthe tavuhu.
Libumiždiftongid om vaiše velgsanoiš, ozutesikš, špionaž-sanas.
Vokaliden garmonijad, kudambad voib nähta, ozutesikš, suomen keles, vepsän keles tämbäi ei ole jo. Sen jändused jädas kaikihe paginoihe, no niiden parahim kaičendmär om suvivepsän paginas.
Painend om fiksiruidud (ezmäižhe tavuhu). Sanas voib olda pol'painend (vällemb painend) — koumandes vai videndes tavus.
Vepsän kelen painend om kvalitativine (venäkeles se om kvantitativine).
Konsonantizm.
Vepsän keles om koumekümne konsonantad.
Sanan ezmäižes tavus kaik konsonantad palatalizuišoi ezivokaliden edes; erind — konsonantad "č", "š" da "ž", kudambad ei palataližuide neciš pozicijas. Konsonantad voidas erasti palatalizuidas mugažo tagavokaliden edes, ozutesikš, "n'ok"- vai "šoll'od"-sanoiš. Neciš statjoiš i mugažo toižiš ningoi palatalizacii ozutadas pehmituzznamal. Pehmituzznam pandas tobjimalaz palataližen konsonantan jäl'ghe toižen konsonantan edehe vai sanan palataližen lopkonsonantan jäl'ghe.
Vepsän keles ei ole konsonantiden pordhiden vajehtelendad. Mugoi vajehtelend om heimolaižiš keliš, ozutesikš, suomen vai estin keliš.
Grammatik.
Sanan grammatižen vai semantižen rolin mödhe se mülütadas sanangruppihe:
Sanantüvi.
Sanantüvihe tarttas formanozutajad. Vepsän keles om vokal'tüvid da könsonanttüvid. Vokal'tüvien lopus om vokal', a konsonanttüven lopus — konsonant. Sanad voidas olda üks'tüvižin vai kaks'tüvižin. Vokal'tüved jagadas täuzihe da lühüdoihe. Lühüdoid vokal'tüvid om verboil.
Lugun kategorii.
Üks'lugul ei ole nimittušt ozutajad. Äilugul om kaks' ozutajad: "-d" da "-i-".
"-d"-ozutai om vaiše äilugun nominativas. Se ozutai tartub vaiše täudhe vokal'tüvehe, i siloi iče tüvi ei toižetade.
Kaikiš toižiš kändoiš om "-i-" -ozutai. Nece ozutai tartub mugažo täudhe vokal'tüvehe, no tüven lopvokal' (tematine vokal') erasti toižetase.
Vepsän keles om sanoid, kudambad oma vaiše äilugus, ozutesikš, "rahtod", "valdmad", "rahad", "adenoidad", "raudad", "Raštvad".
Nominad (nimed).
Nimed (nominad) toižetase luguidme da kändoidme. Adjektivil oma völ komparativan, superlativan da ekvativan kategorijad. Erasil nimil voib olda possesivižid suffiksoid.
→ Vepsän kändod
Vepsän kelen kändod.
Vepsän keles om 23 vai 24 kändod (ku lugeda kändoks m.n. vanh prolativ "-iči-"ozutajanke).
Substantivad.
Substantivad jagadas semantižen znamoičendan mödhe kahthe palaha: nimisubstantivad da appelativsubstantivad. Nimisubstantivihe mülütadas ristituiden da tahoiden nimed (Nastoi, Moskv). Kaiked toižed substantivad oma appelativsubstantivad.
"Substantividen kändluz"
Substantividen tegend.
Vepsän keles om substantivid, kudambad ei ole südäiformad. Nened sanan oma amuižed, i niiš ei voi löuta suffiksoid. Erasiš amuižiš sanoiš voib löuta suffiksoid, no nügüd'aigaižes keles ned suffiksad ei olgoi aktivižed jo — kut, ozutesikš, sanoiš "sel'ged", "maged", "pimed", "laged" i m.e.
Toižed sanad tehtas suffiksacijan abul vai sanoidenühtištoitmižen abul.
Om nimgomid-ki sanoid, kudambad tehtas semantižen mahtusen turbiš, ozutesikš, "hebonkel"' (kazmusen nimi) &lt; "hebon kel' " (živatan elim).
Substantividen possessivižed suffiksad.
Substantivine suffiks ozutab, kenen mitte-ni kalu, näguz, živat vai ristit om. 
Nügüd'aigaižes keles possessivižid suffiksoid ottas paginaha vaiše siloi, konz pagištas kanznikoiš, no paginozutesiš, kudambad om kirjutadud edel Tošt mail'man sodad, voib löuta mugažo toižid appelativsubstantivid possessivižiden suffiksoidenke.
Adjektivad.
Adjektividen kändluz
Pronominad.
Pronominad jagasoiš ningoižihe gruppihe:
Verbad.
Verbad toižetasoiš luguidme, personidme da modusidme. 
Modused.
Vepsän keles om nell' modust: indikativ, kondicional, imperativ da potencial.
Vepsän keles om üks' abuverb olda. Se om mugažo üks'jäine värformine verb keles.
"Olda"-verban kändluz prezensas.
"Pozitivižed formad"
"Üks'lugu"
"Äilugu"
"Negativižed formad"
"Üks'lugu"
"Äilugu"
Vepsän kirjkel' da literatur.
Oficialižen kirjkelen vepsläižed saiba ezmäižen kerdan vaiše 1930-nziden voziden augotišes. Siloi pästtihe openduzkirjoid i toižid kirjoid (ozutesikš, abugrammatik opendajile, vepsläiž-venälaine vajehnik, üks' kätud kirj lapsile). 
Nügüdläine kirjkel' om sündnu 1990-l vozil i šingotase latinižel kirjamištol.
Vepsän kirjankelel pästtas erazvuiččid kirjoid (openduzliteratur, čomamahtoine literatur).
Kaikiš järedambad nügüd'aigaižed vepsän kelel kirjutajad avtorad — Nikolai Abramov, Igor' Brodskii, Aleksei Ščennikov. Nikolai Abramov om lujas tutab runokirjutai, vepsän čomamahtoižen literaturan alusenpanii.
Vspäi 2015 PetrVU:n internet-kursad ratas vepsän kel't opendamha testiden kal't Petroskoin kirjkelen variantal.