Groznii

Groznii (, «Sunž-lidn», vll 1998−2000 oficialine nimi oli "Džohar", ) om lidn da lidnümbrik Venäman suvipäivlaskmas. Se om Čečenijan Tazovaldkundan pälidn, lidn tazovaldkundan alištusenke da kaikiš suremb lidn, Groznijan rajonan administrativine keskuz mugažo (ei mülü rajonha).
Istorii.
Eländpunktan aluz om pandud vl 1818 Venälaižen imperijan sodavägil kuti "Groznai-lidnuz" () vahvištamha Venäman tobmut Kavkazan territorijal. Sen ühtes läz 20 pen't čečeništ küläd da futorad oliba muretud sodavägil nügüd'aigaižen lidnan territorijal. Žilo lidnusenno sai lidnan statusad nügüdläiženke nimenke vl 1869. Čečenankel'ne "Соьлжа-ГӀала"-nimituz jäi vajehtuseta.
1830-nziš vozišpäi saihe kivivoid Groznajan ümbrištos, amuntihe madališ kaivoišpäi jodogil.
Groznii šingotase kivivoin samižel, elektrotehnižel tegimištol (elektromehanik, avtomatižed ohjanduzsistemad), sauvondmaterialiden tegimil (punümbriradai kombinat, savičuntegim), sömtegimištol (nell' leibäntegint, konservtegim), eksperimentaližel mebel'fabrikal, omblendfabrikal, mugažo «Čečenavto»-tegim radab ezilidnas.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase tazovaldkundan keskuzpalas, Sunž-jogen randoil (, Kaspijan meren bassein) da sen alangištos. Keskuz seižub 130 m korktusel valdmeren pindan päl.
Klimat om ven kontinentaline. Keza om räk da hätkeline. Tal'v om pehmed, no voib panda pakaižid −20 Cel'sijan gradushasai, sikš miše nimidä ei telusta tulda pohjoižtulleile. Voden keskmäine lämuz +10,4 C°, kezakun-elokun +21,2..+23,9 C°, tal'vkun-uhokun −0,8..−3,2 C°. Ekstremumad oma −31,5 C° (viluku) i +41,4 C° (eloku). Kezaaigan minimum om +5,0 C° (eloku), tal'vaigan maksimum om +22,3 C° (uhoku). Ei voi panda halad kezakus-elokus. Paneb sadegid 439 mm vodes, semendkus-heinkus oleleb niid enamba (57..72 mm kus), vähemba kül'mkus-keväz'kus (19..26 mm kus).
Tobmuz.
Groznii jagase nelläks lidnrajonaks, niiden keskes kaikutte alajagase videks territorialiž-administrativižeks ümbrikoks. Lidn om üks'jäižeks eländpunktaks lidnümbrikos, lidnfartalad da territorii kaikenaigaižeta ristitištota mülüdas sihe.
Lidnümbrikon tobmuden pämez' om sen Duman (edel vn 2017 sügüz'kud — Deputatoiden nevondkundan) ezimez'. Zaur Hizriev radab Groznii-lidnan Duman ezimehen vn 2017 vilukuspäi (oli sil-žo radnikusel vll 2012−2014). Edeline ezimez' om Adlan Dinaev, radoi vn 2017 vilukuhusai. Lidnan mer (merijan pämez') om Has-Magomed Kadirov ("Хас-Магомед Кадыров") vn 2021 keväz'kuspäi. Edeližed merad oma Isa Hadžimuradov (uhoku 2020 — keväz'ku 2021), Ibragim (Jakub) Zakriev (heinku 2018 — uhoku 2020), Muslim Hučiev (keväz'ku 2007 — reduku 2012, heinku 2015 — kezaku 2018), Islam Kadirov (reduku 2012 — heinku 2015).
Eläjad.
Vn 2010 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu om 271 573 ristitud, se om tazovaldkundan ristitišton videndez, vn 2021 — 328 533 ristitud. Vl 2017 lidnan ristitišt oli 291 687 eläjad 324,16 km² pindal. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 404 tuhad eläjid vl 1987 i 401 tuhad eläjid vl 1991.
Rahvahad (enamba 0,4 % vn 2010 rahvahanlugemižen mödhe): čečenalaižed — 93,7 %, venälaižed — 3,3 %, kumikad — 0,5 %, ingušad — 0,4 %, toižed rahvahad — 1,9 %, rahvahuden ozutandata — 0,2 %.
Islamine kompleks om saudud lidnas, sidä kesken järed Čečenijan südäin-pämečet' Ahmat Kadirovan nimed om letud vll 2006−2008. Ortodoksižen hristanuskondan Mikoi-arhangelan pühäpert' om avaitud.
Openduz.
Lapsiden opendusen aluzkundad oma päivkodid, keskškolad.
Kaik nell' üläopendusen aluzkundad baziruišoiš lidnas: Čečenijan valdkundaline universitet A. A. Kadirovan nimed (, alusenpanend 1938, om universitetaks vspäi 1971), Čečenijan valdkundaline pedagogine universitet, Venäman islamine universitet, Groznijan valdkundaline kivivoin tehnine universitet M. D. Millionščikov-akademikan nimed.
Transport.
Avtobusad da maršruttaksid oma kundaližeks transportaks lidnas, ned-žo ühtenzoittas tazovaldkundan eländpunktoidenke, ajeltas Kavkazan erasihe järedoihe lidnoihe. "Groznii"-päraudtestancii () om lidnas vspäi 1893, ei ole ezilidnelektrojonusid.
Rahvahidenkeskeine soda- da civiline "Groznii (Pohjoine)"-lendimport Ahmat-Hadži Kadirovan nimed ("ГРН / GRV / URMG", , 713 tuh. passažiroid vl 2021) sijadase lidnan pohjoižes. Tehtas reisid Moskvha, Piterihe, Rostovha Donal, Stambulha, Biškekha, Šardžahaze.