Šarlott (Pohjoižkarolin)

Šarlott ( [ˈʃɑrlət]) om lidn AÜV:oiden päivnouzmas. Se om Pohjoižkarolin-štatan kaikiš suremb lidn eläjiden lugun mödhe, 16nz' surtte AÜV:oiš, Meklenburg-ümbrikon administrativine keskuz da päpala.
Istorii.
Ende katoba-indejalaižed oliba enambuses lidnan tahondas. Eländpunktan aluz om pandud vl 1755, nimitihe britanižen Šarlott-kunigaznaižen mödhe (Georg III-kunigahan ak, ohjasti vll 1761−1818). Žilo sai lidnan (angl. "town") statusad vl 1768.
Šarlott šingotase sömtegimištol, energetižil kompanijoil (oz., Duke Energy) da tedoinstitutoil, AÜV:oiden bankoiden kahtendeks keskuseks. Bank of America-aluzkundan (Amerikan kahtenz' surtte bank) päfater i San Franciskon Wells Fargo-bankan (nellänz' surtte) päivnouzmaine palakund sijadasoiš lidnas. Microsoft-kompanijan päivnouzmaine palakund i Coca-Cola-jomiden kahtenz' surtte tegim AÜV:oiš ratas lidnas. NASCAR-avtovoibuižiden keskuz.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase štatan suves, Katobanjogen hural randpolel ( 350 km pitte, Santi-jogen bassein). Keskuzpala seižub Šugar-, Kofe- i Irvin-ojiden randoil, 229 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Šarlott röunatab Suvikarolin-štatanke, ezilidnad jätktasoiš sihe. Lähembaižed avtoteidme sured lidnad oma Grinsboro 145 km pohjoižpäivnouzmha, štatan administrativine Roli-keskuz 265 km päivnouzmha-pohjoižpäivnouzmha (210 km lendimel) i Atlant 395 km suvipäivlaskmha.
Klimat om subtropine neps, kaik nell' voz'aigad ozutasoiš. Keza om päivoikaz lujas, tal'vaig om pil'vekaz. voden keskmäine lämuz om +16,3 C°, kezakun-elokun +24,8..+26,7 C°, tal'vkun-uhokun +5,6..+7,6 C°. Absolütine minimum oleskeli −21 C° (tal'vku, viluku, uhoku), maksimum +40 C° (kezaku, heinku, eloku, sügüz'ku). Kezaaigan minimum om +7 C° (kezaku), tal'vaigan maksimum om +28 C° (uhoku). Ei voi panda halad kezakus-sügüz'kus (sügüz'kun minimum om +3 C°). Il'man lämuz voib ületada +35 C° sulakus-redukus. Paneb sadegid 1107 mm vodes, läz tazomäras kuidme (80..110 mm kus). Paneb ühesa santimetrad lunt tal'ven kahtes päiväs. Kun keskmäine relätivine nepsuz vajehtase 59..62 % röunoiš uhokus-sulakus, 70..74 % kezakus-redukus, 66..67 % toižiš kuiš.
Lidnan ühthine pind om 808,08 nellikkilometrad, niišpäi kuiv ma otab 802,94 km², vezi — 5,14 km².
Tobmuz.
Lidnan nevondkund () kogoneb 11 ühtnijaspäi i meraspäi ("Mayor of Charlotte, North Carolina"), kaikiden valdatusiden strok om kaks' vot. Nell' nevondkundan ühtnijad valičesoiš kaikil lidnalaižil i seičeme üksin valičendümbrikoišpäi. Nevondkundan ühtnijad valitas merad, hän om sen suimiden ezimeheks. Meran strokuiden lugu ei ole röunatud.
Edeližed merad oma Džennifer Roberts (, 7. tal'vku 2015 — 4. tal'vku 2017), Den Klodfelter ("Daniel G. Clodfelter", 9. sulaku 2014 — 7. tal'vku 2015).
Eläjad.
Vn 2010 AÜV:oiden rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 731 424 ristitud, vn 2020 — 874 579 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd'. Šarlott om AÜV:oiden 22-nden surtte lidnaglomeracijan keskuz (Šarlott-Konkord-Gastonii) — 2,805,115 ristitud vl 2023 (vl 2018 oli 2,569,213 ristitud, 23. sija), sen ristitišt ližadui valdkundas kaikiš heredambaks vll 2004−2014, 888 tuhad uzid eläjid tulihe aglomeracijha sil aigal.
Augotižlibundan mödhe (lidnan eläjad vl 2020): evropalaižed — 39,72 % (ispanijalaižita), afroamerikalaižed — 32,50 %, latinamerikalaižed i ispanijalaižed — 16,32 %, azijalaižed — 7,02 %, indejalaižed — 0,25 %, valdmerimalaižed — 0,05 %, segoitadud augotižlibundanke — 3,50 %, toiženke augotižlibundanke — 0,64 %.
Kaik nell' universitetad i kolledž (üläškol) ratas lidnas, om toižid-ki ezilidnoiš. Pohjoižkarolinan universitet Šarlottas om kaikiš suremb lidnas, universitetaks vspäi 1965, 29 tuhad üläopenikoid.
Transport.
Avtobusad, kiruhavtobusad ("šattlad" — «tutud»), ezilidnjonused da turistižed trolleibusad oma kundaližeks transportaks lidnas. Vspäi 2007 kebn metro radab (), vl 2018 üks'jäine jono om 26 stancijanke, 31 km raudteid. Vspäi 2015 tramvain jono ("CityLynx Gold Line") om avaitud, kahtenz' ("Silver") jono projektiruiše.
Rahvahidenkeskeine civiline "Šarlott Duglas"-lendimport ("CLT / KCLT", 58,8 mln passažiroid vl 2024, kudenz' sija AÜV:oiš) sijadase kümnes kilometras päivlaskmha lidnan azjaližes keskusespäi, no avtorengazümbärten südäimes. Tehtas reisid AÜV:oidme i Kariban meren sarihe, Torontho, mugažo Päivlaskmaižen Evropan järedoihe lidnoihe. Om jügureisid AÜV:oidme.