tartuNLP/wikipedia-smugri-20251201 huggingface dataset:
Sanaa

Sanaa ( [sˤɑnʕaːʔ] "San‘ā’") om Jemenan pälidn da kaikiš suremb lidn.
Istorii.
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan 1. voz'sadal meiden erad. Sanaa oli Himjar-car'kundan pälidnan 4. voz'sadan auguspäi sen lanktendhasai vl 570 Sasanidoiden blokadan tagut. Vl 628 lidnalaižed otiba islamad uskoks, Muhammed-endustai iče hüviti lidnan ezmäižen mečetin sauvondad. Sanaa oli Jafuridad-dinastijan valdkundan keskuseks (847−997). Keskaigan imamad ohjandiba lidnal. Vll 1872−1918 lidnan territorii oli Osmanan imperijan palaks, turkad zavodiba Sanaan modernizacijad. Vspäi 1962 om ripmatoman Arabižen Jemenan Tazovaldkundan pälidnaks, vspäi 1990 — ühtištudud Jemenan pälidn.
Sanaan vanh lidn mülüb UNESCO:n Mail'man jäl'gusen nimikirjuteshe vspäi 1986, siš om laz sadad islaman pühäpertid, ned oma erazvuiččed suruden i sauvondan voz'sadan mödhe.
Sanaa šingotase pol'kalližarvoižiden kividen samižel lidnan ümbrištos i rahvahanpramozlan tavaroil da niiden torguindal: čomitesed, tegesed hobedaspäi, nahkaspäi i šuukaspäi, kourad, kofe, kanghad.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase valdkundan päivlaskmas, mägitazangištol 2150 m ü.m.t. keskmäižel korktusel, om ümbärtud mägil.
Klimat om pol'kuiv läm' pehmed, päivoikaz päiči heinkus-elokus. Voden keskmäine lämuz om +16,2 C°, semendkun-sügüz'kun +17,8..+20,0 C°, kül'mkun-vilukun +12,4..+12,9 C°. Ekstremumad oma −4 C° (viluku) i +41 C° (heinku). Il'man lämuz voib ületada +30 C° miččel taht kul. Voib panda halad kül'mkus-uhokus i elokus. Paneb sadegid 265 mm vodes, enamba sulakus (48 mm) i heinkus-elokus (50..77 mm kus), kuiv sezon oleskeleb redukus-uhokus (2..8 mm kus), toine kuiv ku om kezaku (6 mm). Kun keskmäine relätivine nepsuz vajehtase 27..45 % röunoiš voden aigan.
Eläjad.
Vl 2012 lidnan eläjiden lugu oli 1,937,451 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd'. Edel 1930-nzid vozid kaik 20..30 tuhad eläjid oli registrirudud lidnas, vl 1981 — 280 tuhad ristituid.
Minibusad da taksid oma kundaližeks transportaks lidnas.
Sanaan universitet () "Džāmiʿat Ṣanʿāʾ") radab vspäi 1970, om 8..14 tuhad üläopenikoid joga vodel.
San Hose (Kostarik)

San Hose ( [saŋ xoˈse]) om Kostarikan pälidn da kaikiš suremb lidn. Se om San Hosen agjan administrativine keskuz mugažo, mülüb sihe kantonaks.
Istorii.
Eländpunktan aluz om pandud vl 1737 kuti kontrabandistoiden žilo. Vl 1740 saudihe ph. Josifan-nazaretalaižen (lidnan nimi ispanijaks) jumalanpertin ühtenzoitmaha tulendad, no jondveden mairiž azoti žilon šingotest, vaiše tabakfabrik radoi. Vl 1824 uden ripmatoman valdkundan ezmäine Huan Mora Fernandes-ohjandai päti sauda ut pälidnad 24 km päivlaskmha vanhas Kartago-pälidnaspäi San Hose-žilon sijas.
San Hose ümbrištonke šingotase transportteiden sol'meks, turizman i opendusen keskuseks. Lidnaglomeracijan kogosüdäiprodukt oli US$30,2 mlrd ekvivalentas vl 2023.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase valdkundan keskuzpalas, agjan pohjoižes, Kostarikan Keskuzalangištos.
Subekvatorialine klimat pehmdase mägitazangištoližel sijadusel korktusenke 1170 m ü.m.t.. Se om päivoikaz kuivan sezonan aigan i pil'vekaz vihmsezonas. Kun keskmäine lämuz om +21,8..+23,7 C° vodes läbi. Ekstremumad oma +11,7 C° (viluku) i +34,5 C° (sulaku). Il'man lämuz voib ületada +30 C° miččel taht kul. Paneb sadegid 1971 mm vodes, enamba semendkus-kezakus (268..280 mm kus), elokus (277 mm) i sügüz'kus-redukus (331..355 mm kus, vihmub läz joga päiväl), kuiv sezon oleskeleb tal'vkus-keväz'kus (6..33 mm kus). Kun keskmäine relätivine nepsuz vajehtase 77..87 % röunoiš semendkus-kül'mkus, 66..74 % tal'vkus-sulakus.
Tobmuz.
San Hose jagase üks'toštkümneks nimitadud ümbrikoks (), ned alajagasoiš rajonikš (). "Uruk"-ümbrik ("Uruca") mülüb lidnha vaiše paloin.
Lidnan municipaline suim kogoneb 11 ühtnijaspäi (äilugu ), valitas heid nelläks vodeks. Lidnan Radonoigendajan tobmuden pämez' om alkal'd (), valičese kantonan kaikil eläjil nelläks vodeks, ühtenz' i kahtenz' varapämehed abutadas hänele. Edeližed alkal'dad oma Džonni Araja Mondž ("Johnny Araya Monge", semendku 1998 — kezaku 2013, semendku 2016 — sulaku 2024), Sandra Garsia Peres ("Sandra García Pérez", 2013−2016).
Eläjad.
Vl 2015 lidnan eläjiden lugu oli 333 981 ristitud. Enamba 2,1 mln ristituid elädas lidnaglomeracijas 2044 nellikkilometrad pindal (vn 2022 andmused), valdkundan ristitišton kaks' videndest.
Transport.
Avtobusad, ezilidnelektrojonused da taksid oma kundaližeks transportaks lidnas.
Rahvahidenkeskeine civiline "Huan Santamaria"-lendimport ("SJO / MROC", 6,2 mln passažiroid vl 2023) sijadase kaks'kümnes kilometras päivlaskmha lidnan keskuzpalaspäi Alahuel-ezilidnas. Lendimport om nimitadud rahvahanvägimehen mödhe, kudamb pölištui vl 1856 kaičemha ičeze mad amerikaižid flibustjeroid vaste. Tehtas reisid Keskuzamerikan maihe, AÜV:oiden i Evropan järedoihe lidnoihe, Suviamerikan pohjoižihe pälidnoihe. Toine pen' rahvahidenkeskeine openduzlendimport Tobias Bolanjos-pilotan nimed ("SYQ / MRPV", 32 tuh. passažiroid vl 2017) radab kahesas kilometras lodeheze lidnan röunaspäi Pavas-ezilidnas, sišpäi om čarterreisid valdkundadme, kävutase penel aviacijal mugažo.
San Hose

San Hose ( [saŋ xoˈse] «pühä Iosif») voib znamoita:
San Ramon

San Ramon ( «pühä Raimond») om toponim ispanijankel'žiš maiš. Se voib znamoita:
Jamusukro

Jamusukro ( [jamusukʁo], sijaline virkand: [jamsokʁo], lühüdas "Jakro", fr. "Ya'kro ") om Kot d'Ivuaran pälidn. Se om valdkundan nellänz' lidn eläjiden lugun mödhe, Jamusukron avtonomižen ümbrikon administrativine keskuz mugažo (vspäi 2011).
Istorii.
Udesnimitihe "N'Gokro"-küläd Jamusu-kunigaznaižen mödhe, hän pageni neche külähä vl 1929 francižen kolonizacijan aigan. Vl 1950 eländpunkt oli kaik-se küläks 500 eläjanke. Ripmatomuden sandan jäl'ghe Kot d'Ivuaran ezmäine Feliks Ufue-Buanji-prezident (ohjasti vll 1960−1993) zavodi sauvondad ičeze kodiküläs sirdamha sihe pälidnad. Valdkundan pälidn om sirtud sihe tahoze Abidžanaspäi vn 1983 keväz'kus.
Jamusukro šingotase pälidnan funkcijoil, transporttesol'meks, om sömtegimišton, puvillan i punümbriradmižen, parfümerijan edheotandoid, äiluguižiden käzitöiden pened kompanijad. Valdkundan kaikiden bankoiden palakundad ratas pälidnas. Lidn om maižanduzrajonan keskuz (kofe, kakao, bananad, jams, kabjživatišton kazvatuz, kalanpüdand).
Geografijan andmused.
Lidn sijadase valdkundan keskuzpalan suves, 214 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad ekonomižhe Abidžan-pälidnhasai om 240 km suvipäivnouzmha. Kosu-gidroelektrostancijan padosein om saudud vodele 1973 32 km lodeheze pälidnaspäi Bandam-jogel (), padosein sädab ratud Kosu-järved (1,7..1,9 tuh. km²). Jamusukro levitase läz Bandam-joged. Jogi i järv oma kaikiš surembad valdkundas.
Klimat om ekvatorialine. Voden keskmäine lämuz om +25,7 C°, kuidme +24,5..+27,6 C°. Paneb sadegid 1126 mm vodes, enamba semendkus (155 mm), kezakus (165 mm) i sügüz'kus (170 mm), vähemba tal'vkus-vilukus (28 mm pordos). Sadegiden todesine lugumär voib vajehtadas lujas voden aigan i vozidme. Keskmäine relätivine nepsuz vajehtase 75..85 % röunoiš vihmoiden aigan, poleneb 40 procenthasai harmattanan puhundan aigan (kuiv tullei Saharaspäi).
Eläjad.
Vl 2012 lidnan eläjiden lugu oli 259 373 ristitud. Vn 2014 Kot d'Ivuaran rahvahanlugemižen mödhe kaik 355 573 ristitud eliba lidnümbrikos 3500 km² pindal, vl 2020 — 415 tuhad ristituid.
Kaikiš suremb mail'mas katoline pühäpert' om saudud lidnas vll 1985−1989, se om Notr-Dam-de-la-Pe-bazilikjumalanpert' ( «Kožundan Jumalanmaman»).
Nacionaline politehnine institut ezmäižen Feliks Ufue-Buanji-prezidentan nimed (koume tuhad üläopenikoid) om sätud nellän aluzkundan ühtištusel vl 1996.
Transport.
Mikroavtobusad i taksid oma kundaližeks transportaks lidnas, ned-žo ühtenzoittas valdkundan toižidenke znamasižidenke lidnoidenke. Mante ekonomižennoks Abidžan-pälidnannoks om saudud vodele 2014.
Rahvahidenkeskeine civiline Jamusukro-lendimport ("ASK / DIYO", ) sijadase 15 km lodeheze lidnan keskusespäi. Tehtas reisid Abidžanannoks (pol'tošt časud leten).
V'jent'jan

V'jent'jan ( [wíaŋ tɕàn], ) om Laosan pälidn da kaikiš suremb lidn, valdkundan ižandusen keskuz. Se om pälidnan prefekturan administrativine keskuz mugažo.
Istorii.
Eländpunktan aluz om pandud 9. voz'sadal. Vl 1354 Lansang-kunigahusen aluz oli pandud, i V'jent'jan kändihe sen znamasižeks administrativižeks keskuseks. Panihe Lansangan pälidnaks vl 1563, konz Settatirat-kunigaz vajehti pälidnan sijad Mjanmaran tungendan grazindan tagut. Vl 1707 Lansang lanksi, i lidn tegihe ripmatoman V'jent'janan kunigahusen pälidnaks, kudamb oli anastadud Siamal da kändihe sen vassalaks vl 1779.
Lidn oli polttud Siaman armijal vn 1827 Anuvong-kunigahan satusetoman vasthalibundan jäl'ghe, pandud mantazole, rösttud i okaidud. Lidnan sija kazvahtui mecal francijalaižiden tulendale 19. voz'sadan lopus. Francijan tobmuz oli pandud vl 1893, i vl 1899 V'jent'jan kändihe francižen Laos-protektoratan pälidnaks. Lidn i sen pühäpertid oma udessündutadud, sen ližaks francijalaižed sauvoiba äi kolonialižid pertid. Toižen mail'man sodan aigan lidn oli okkupiruidud Japonijan imperijan armijal, francine armii päzuti sidä vn 1945 24. päiväl sulakud. Vspäi 1949 V'jent'jan tegihe ripmatoman Laosan kunigahusen pälidnaks.
V'jent'jan šingotase pälidnan funkcijoil i turizmal. Laosan rahvahaline universitet radab vspäi 1996.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase läz Tailandan territorijad, Mekongan hural randal tobjimalaz, 174 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.
Klimat om räk tropižen savannan kaks'sezonine pil'vekaz. Kun keskmäine lämuz vajehtase +27,2..+29,1 C° röunoiš keväz'kus-redukus, +22,9..+25,5 C° kül'mkus-uhokus. Ekstremumad oma +2,4 C° (viluku) i +42,6 C° (sulaku, semendku). Il'man lämuz voib ületada +35 C° miččel taht kul, ei voi lankta madalamb mi +19 C° semendkus-sügüz'kus. Paneb sadegid 1663 mm vodes, kuiv sezon oleskeleb kül'mkus-uhokus (44 mm sezonas), vihmsezon om semendkus-sügüz'kus (226..341 mm kus). Kun keskmäine relätivine nepsuz vajehtase 66..72 % röunoiš kül'mkus-sulakus, 78..84 % semendkus-redukus.
Eläjad.
Vn 2015 Laosan rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 820 940 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd'.
Eläjiden tobj pala om buddizman uskojad. Sen ližaks hristanuskondan jumalanpertid i islaman pühäpert' oma avaitud lidnas.
Transport.
Avto- da raudtesild ühtenzoitab Tailandan Nongkhai-lidnanke Mekongan oiktal randal vspäi 1994.
Avtobusad oma kundaližeks transportaks valdkundas, V'jent'janan i toižiden lidnoiden keskes. Kun'min — Singapur-kiruhraudte läbitab lidnad, se om sauvomas vspäi 2010 i linneb vaumiž vn 2021 lopus.
Rahvahidenkeskeine soda- da civiline "Vattai"-lendimport ("VTE / VLVT") sijadase koumes kilometras lidnan keskuzpalaspäi päivlaskmaižes ezilidnas valdkundröunanno. Tehtas reisid Suvipäivnouzmaižen Azijan pälidnoihe i surihe lidnoihe, Kitain erasihe-se surihe lidnoihe, mugažo Laosadme.
Tripoli

Tripoli ( "Tarābulus") om Livijan pälidn, kaikiš suremb lidn da meriport.
Istorii.
"Ea"-lidnan aluz () oli pandud finikijalaižil 7. voz'sadal EME. Koume finikijan lidnad oliba Tripolin sijas ezmäižen voz'tuhan EME keskes: Ea, Sabrat ("Sabratha") i Leptis-Magn ("Leptis Magna"). Grekalaižed ühtištuihe niid Tripolitanii-agjaks ( "Tripolis" «koumekerdaine lidn»). Nimitihe lidnad nügüdläižikš agjan mülündan jäl'ghe Rimalaižhe imperijha vl 46.
Ripmatoman valdkundan pälidn vspäi 1951, toine pälidn oli Bengazi edel mittušt-se aigad.
Valdkundaližiden aluzkundoiden päfaterad sijadasoiš ezilidnoidme tobjimalaz.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase valdkundan lodehes, Keskmeren karan randal, 81 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.
Klimat om Keskmeren kuiv. Voden keskmäine lämuz om +20,4 C°, kezakun-sügüz'kun +26..+28 C°, tal'vkun-uhokun +12..+13 C°. Ekstremumad oma −1,7 C° i +49 C°. Paneb sadegid 242 mm vodes, enamba tal'vkus-vilukus (49..57 mm kus), läz ei olele niid semendkus-elokus (5 mm pordos).
Eläjad.
Vl 2012, edel rahvahanikoiden sodad, eläjiden lugu oli 2 127 000 ristitud 400 km² pindal, valdkundan ristitišton koumandez.
Tripolin universitet radab lidnas ( "Džamaa Tarābulus"), 68 tuhad üläopenikoid. Sen aluz om pandud vl 1955 kuti Livijan universitetan pala. Vl 1973 Livijan universitet čihozi kaks'haze, toine universitet radab Bengaziš nügüd'. Vll 1976−2011 nimitihe Tripolin universitetad "Al' Fateh-universitetaks" (sijaližen čuhundusen mödhe) vn 1976 üläopenikoiden vasthalibundan tagut.
Niger (jogi)

Niger-jogi (, "Ọya", [(lə) flœv niʒɛʁ], [ˈnaɪdʒər ˈrɪvə]) om jogi Päivlaskmaižes Afrikas.
Ühthižed andmused.
Jogen piduz om 4 180 km, se om koumanz' pitte Afrikas Nilan i Kongon jäl'ghe. Basseinan pind om 2 117 700 nellikkilometrad. Veden keskmäine mülü om 8 630 m³/s läz jogensud. Veden vozne mülü om 378 km³.
Kätas sijaližid nimitusid muite «(sur') jogi»: augotase kuti "Džoliba", sid' "Meio, Eghirreu, Izo, Kvorra (Kuarra, Kovara), Baki-n-ruu".
Ümbrikirjutand.
Niger jokseb subekvatorialižedme vönedme, veden rajadused purutushe da letemaha oma znamasižed. Joginišk sijadase Gvinejan mägišton pautkil, 745 m valdmeren pindan päl, 240 km Atlantižes valdmerespäi. Niger om kos'kekaz jogi kaidanke alangištonke sen ülä- da alajoksmuses, avar da ven keskjoksmuses. Jogi sädab sokahad südäidel'tad keskjoksmusen zavodindas Malin keskuses, sen hijamad ühtenzoittas läz Timbuktu-lidnad. Niger lankteb Atlantižen valdmeren Gvinejan lahthe säden avarod del'tad 24 tuh. km² pindanke. Kaikiš suremb om Kaidži-vezivaradim järedanke GES:anke (15 km³, 760 MVt, vspäi 1968) Nigerijan päivlaskmas.
Niger-jogi jokseb läbi vides valdkundas (mödvedhe): Gvinei (joginišk suvipäivnouzmas), Mali, Niger, Benin (valdkundröunaks), Nigerii (suhišt).
Nigeran znamasižed ližajoged (mödvedhe): Sokoto, Kadun, Benue (hurad, kaik oma Nigerijas); Milo, Bani, Mekru (oiktad).
Kävutand.
Jogi tob 67 mln tonnoid nimad vodes, se om tarbhaine maižandusen täht.
Sured lidnad Nigeran randoil (mödvedhe): Bamako (Malin pälidn), Niamei (Nigeran pälidn), Onič (Nigerii).
Pnompen'

Pnompen' ( [pʰnomˈpɨɲ] «Penin kukkaz») om Kambodžan pälidn da kaikiš suremb lidn. Se om lidn keskuzalištusenke.
Istorii.
Eländpunktan aluz om pandud vl 1372. Se om nimitadud buddizman Vat Pnom-jumalankodin («pühäpert' kukhal») i lidnan legendarižen Pen'-emändan-alusenpanijan mödhe. Pnompen' oli kunigahuden pälidnaks vll 1434−1497. Kambodžan kaikenaigaine pälidn vspäi 1865.
Pnompen' šingotase tegimišton keskuseks verhiden maiden rahapanendoiden alusel, penil edheotandoil i turizmal, pälidnan funkcijoil.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase valdkundan suvipalas, Tonlesap-jogen randal, 12 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Sur'veziden varu oleskeleb vihmsezonan aigan.
Klimat om tropine mussonine kaks'sezonine, päivoikaz päiči vihmoiden sezonas. Kun keskmäine lämuz om +26,3..+30,2 C° vodes läbi. Ekstremumad oma +12,8 C° (viluku) i +40,5 C° (keväz'ku-semendku). Paneb sadegid 1412 mm vodes, enamba sügüz'kus (271 mm) i redukus (248 mm), vähemba tal'vkus-keväz'kus (7..35 mm kus). Kun keskmäine relätivine nepsuz vajehtase 77..84 % semendkus-kül'mkus, 71..73 % tal'vkus-sulakus.
Tobmuz.
Pnompen' jagase nell'toštkümneks nimitadud i nomeruidud rajonaks (sekcijaks, "khan"). Ned alajagasoiš 105 fartalaks ("sangkat", 5..12 fartalad rajonidme) i 953 «küläks» ("phum", 22..143 rajonidme).
Lidnan municipalitetan tobmuden pä om Pnompenin gubernator ( "Apepal radždania open"), valitas händast videks vodeks, kut merad-ki. Edeline lidnan gubernator om Pa Sočetvong (sulaku 2013 — kezaku 2018).
Eläjad.
Vl 1970 lidnan ristitišt oli 457 tuhad eläjid. Vl 1978 lugetihe vaiše 32 tuhad ristituid Pnompeniš. Vodele 2000 lidnan eläjiden lugu ületi millionad i oli 1 284 000 ristituid. Kaik 2 129 371 eläjad oli lidnas vl 2019. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd'.
Religijan mödhe eläjiden enamba ühesad kümnendest oma buddizman uskojad.
Transport.
Avtobusad (severz'-se kompanijoid), miniavtobusad, avto- i mototaksid, pikapad oma kundaližeks transportaks lidnas, ned-žo ühtenzoittas pälidnad valdkundan kaikidenke paloidenke. Valdkundan kaikiš suremb jogiport radab lidnas. Raudteühtenzoituz radab.
Rahvahidenkeskeine soda- da civiline "Pnompen' "-lendimport ("PNH / VDPP", 6 mln passažiroid vl 2019) sijadase seičemes kilometras päivlaskmha lidnan keskuzpalaspäi. Tehtas reisid Suvipäivnouzmaižen i Päivnouzmaižen Azijan äjihe surihe lidnoihe, mugažo Dohaze (Katar).
Doh

Doh ( "ad-Dawḥah" [ædˈdæwħæ,-ˈdoː-], vepsän transkripcii: "ad-Dauha" vai "ad-Dōha") om Kataran pälidn da kaikiš suremb lidn. Se om Ed Doh-municipalitetan administrativine keskuz mugažo.
Istorii.
Eländpunktan aluz om pandud vl 1850 kuti "Al' Bid"-külä (arab. "Al' Bida"). Vll 1916−1971 Doh oli britanižen protektoratan administracijan keskuseks. Šingotaškanzi kivivoin löudmižsijiden otandan kävutamižhe jäl'ghe 1960-nzil vozil. Vspäi 1971 Doh om ripmatoman valdkundan pälidnaks.
Doh šingotase kivivoin i kalan ümbriradmižel. Valdkundan kivivoin i gazan päfaterad om saudud lidnas. Lidnan rahvahidenkeskeine lendimport ezitoitase järedaks aviasol'meks.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase Katar-pol'saren päivnouzmas, Persijan lahten randal, merikaras ümbri (arab. "dohati" «laht»), 0..15 m korktusil, 3 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.
Klimat om kuiv räk letetazangišton, päivoikaz, kezal eriližešti. Semendkun-sügüz'kun päivän keskmäine lämuz om +32..+35 C°, tal'vkun-keväz'kun — +17..+21 C°. Ekstremumad oma +3,8 C° (viluku) i +50,4 C° (heinku). Il'man lämuz voib ületada +32 C° miččel taht kul, ei voi olda madalamb mi +20 C° kezakus-sügüz'kus. Paneb sadegid 75 mm vodes, enamba tal'vkus-keväz'kus (12..17 mm kus), ani ei olele niid kezakus-redukus (üks' millimetr pordos). Kun keskmäine relätivine nepsuz vajehtase 45..55 % röunoiš sulakus-heinkus, 68..74 % kül'mkus-uhokus.
Eläjad.
Vl 1970 (edel Kataran pälidnan statusad) lidnan ristitišt oli 80 tuhad eläjid. Kaik 299 300 eläjad oli lidnas vl 2001. Vl 2010 lidnan-municipalitetan (lidnan fartalad i erigoittud tegimišton zon suvipäivlaskmas) eläjiden lugu oli 796 947 ristitud, vl 2015 — 956 457 ristitud, ristitišt sureni sen paloin municipalitetan jäl'ghižen levigandusen tagut. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd', otab valdkundan eläjiden pol't. Tulijad verhiš maišpäi sündutadas vagahaižiden enamba koumed nelländest.
Ezmäine škol oli avaitud vl 1952. Doh om valdkundan üläopendusen keskuz.
Lidn vastsi vn 2006 Azijan vändoid. Moto GP-čempionatan etap oleskeleb joga vodel Losal'-avtodromal. Vl 2022 Doh linni Mail'man futbolčempionatan vändoiden keskuseks.
Transport.
Metropoliten i taksid oma kundaližeks transportaks lidnas. Metro radaškanzi vl 2019 (37 stancijad koumel jonol, 76 km raudted), sen nellänz' jono om sauvomižes i linneb vaumitud vodele 2025. "Hamad"-meriport radab suvhe lidnaspäi vspäi 2017 (7,8 mln tonnoid jüguid joga vodel), se om saudud vll 2010−2020.
Rahvahidenkeskeine "Hamad"-lendimport. Se radab vspäi 2014, vajehti Dohan lendimportad, om nimitadud valdkundan edeližen emiran oiktastuseks.
El' Kuveit

El' Kuveit (, vepsän transkripcii: "Madīnat El' Kuveit") om Kuveitan pälidn da kaikiš suremb lidn. Se om Pälidnan agjan (Asimah-agj arabaks, 200 km²) administrativižeks keskuseks mugažo.
Istorii.
"El' Kuveit" znamoičeb «lidneihut» araban kelel. Kaik valdkund om nimitadud sen mödhe. Om valdkundan pälidnaks sen alusenpanendaspäi vl 1961. Šingotaškanzi sadud ripmatomuden jäl'ghe, sikš miše anastadihe sal'hid kivivoin möndaspäi Evropan da AÜV:oiden kompanijoil. Soda Persijan lahtes (1990) toi lujad ekologišt vigad ezilidnoile da meren eläjile, kivivoi valoihe da kividunu räkäs sil aigalpäi.
El' Kuveitan ižandusen sarakod oma kivivoin vendan ližaks: turizm, openduz, tedoidused tervhudes, finansižed da investicižed kompanijad. Tegimišton edheotandad oma keskitadud päivlaskmaižes Eš-Šuvaih-ezilidnas. Toižed aglomeracijan zonad oma opendusen täht i tervhuden spravitandan täht.
Geografii.
Lidn sijadase valdkundan keskuzpalas, Persijan lahten päivlaskman üks'jäižen merikaran madalal randal.
Klimat om lujas räk pol'letetazangišton kuiv. Sä om päivoikaz lujas semendkus-redukus, pil'vekaz kül'mkus-sulakus. Voden keskmäine lämuz om +27,2 C° kezakun-elokun +37,2..+38,7 C°, tal'vkun-uhokun +13,5..+15,3 C°. Ekstremumad oma −6,0 C° (tal'vku) i +52,1 C° (kezaku, heinku, eloku). Voib panda haloid öližel aigal tal'vkus-keväz'kus. Il'man lämuz voib ületada +44 C° keväz'kus-redukus, ei voi olda madalamb mi +20 C° heinkus-elokus. Paneb sadegid 116 mm vodes, enamba kül'mkus-vilukus (18..30 mm kus) i keväz'kus (18 mm), ei olele niid ani kezakus-sügüz'kus. Letetorokad oleldas voden miččen taht aigan, no enamba räkil kuil.
Eläjad.
Vl 2008 lidnan eläjiden lugu oli 151 tuhad ristituid. Kuveit-valdkundan ristitišt eläb pälidnan aglomeracijas tobjimalaz (2,4 mln vl 2005). Om äi ajelnuzid verazmalaižid radmaha. Valdkundan seičeme eläjad kümnespäi elädas pälidnan aglomeracijas.
Transport.
Avtobusad oma kundaližeks transportaks lidnas, ned-žo ühtenzoittas ezilidnoidenke da verhiden maiden lähižidenke lidnoidenke.
Rahvahidenkeskeine soda- da civiline "Kuveit"-lendimport ("KWI / OKKK", 15,6 mln passažiroid vl 2023) om üks'jäine valdkundas, sijadase vižtoštkümnes kilometras suvhe lidnan keskuzpalaspäi. Sišpäi tehtas reisid Indijha, Pakistanha, Iranha, Turkanmaha, erasihe toižihe lähižihe Azijan maihe, Keskmeren lidnoihe-portoihe, Evropan järedoihe lidnoihe. Kuveitan sodavägiden Abdullah Al-Mubarak-il'mbaz otab lendimportan palad.
Kaik kaks' meriportad ratas läz lidnad vemha ujuden kivivoid ("Ahmadi"-port) da tomha tavaroid ("Šuveik"-port).
Moroni

Moroni (mugažo francijan kelel, virktas [mɔʁɔni]; "Mūrūnī") om Komoran Sariden pälidn da kaikiš suremb lidn. Se om valdkundan ižandusen keskuz, Ngazidž-saren-avtonomijan administrativine keskuz mugažo.
Istorii.
Eländpunktan aluz om pandud arabalaižil 10. voz'sadas kuti sultanatan pälidn meritel Zanzibarannoks (nüg. Tanzanijas). Hätken aigan Majottan Dzaudzi oli Komoroiden administrativižeks keskuseks, no vl 1958 panihe Moronid territorijan keskuseks. Om ripmatoman valdkundan pälidnaks vspäi 1975.
Sömtegimišt om olmas Moroniš (alkogolitomad jomad). Efirvoiden, metalloiden i pumaterialiden ümbriradajad edheotandad oma saudud. Vaumitadas lämoimägiden tufad, se om cementantegimiden torhudeks.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase Ngazidž-saren päivlaskmaižel mererandal, Kartal-lämoimägen pautkel ( 2361 m kortte), 29 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad vulkanan suhusai om kümne kilometrad, tegihe enamba 20 lavanheitandad 19. voz'sadaspäi (jäl'gmäižed oliba vll 2005 i 2006).
Klimat om ekvatorialine neps vihmmecoiden, kaikenaigaižed meripassatad pehmdas sidä. Sä om päivoikaz päiči vihmsezonad voden zavodindas. Il'man keskmäine lämuz vajehtase +19..+30 C° röunoiš vodes läbi, ekstremumad oma +14 C° (kezaku-eloku) i +36 C° (tal'vku). Paneb sadegid 2700 mm vodes, enamba vilukus-heinkus (244..364 mm kus), vähemba elokus-kül'mkus (97..150 mm kus). Kun keskmäine relätivine nepsuz vajehtase 74..79 % röunoiš vilukus-sulakus, 65..73 % semendkus-tal'vkus.
Eläjad.
Vl 2003 lidnan eläjiden lugu oli 41 557 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd' (111 329 eläjad vl 2016), valdkundan kahesandez.
Islamanuskojad-sunnitad ottas 98 % ristitištos, om hristanuskondan pühäpertid lidnas mugažo.
Transport.
Moroni-lidnan port om madalanno merikaranno, ka todas jüguid kabotažastjoil saren toižes portaspäi süvänno merikaranno.
Rahvahidenkeskeine civiline lendimport Sajid Ibrahim-princan nimed ("HAH / FMCH", 446 tuh. passažiroid vl 2018) sijadase kaks'kümnes kilometras pohjoižhe lidnaspäi läz Hahai-küläd ("Hahaya"). Tehtas reisid lähižiden valdkundoiden surihe lidnoihe (Dar Es Salam, Nairobi, Antananarivu, Sen Deni), Kairha, Addis-Abebha i Parižha, om sezonreisid Stambulha.
Fritaun

Fritaun ( «joudjaline lidn») om Sjerra Leonen pälidn, meriport da kaikiš suremb lidn. Se om Päivlaskmaižen agjan administrativine keskuz mugažo.
Istorii.
Eländpunktan aluz om pandud vn 1792 11. päiväl keväz'kud joudutadud britanižil orjil. Vspäi 1961 om ripmatoman valdkundan pälidnaks. Lidnan väll' infrastruktur oli muretud znamasižikš rahvahanikoiden sodan aigan (1991−2002) i ei ole udessündutadud sijidme tähäsai.
Fritaun šingotase sodameriportal londuseliženno merikaranno, sömtegimištol, kalan i kivivoin ümbriradmižel, sobiden i kengiden tehmižel, torhiden diamantoiden torguindal.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase valdkundan päivlaskmas, Atlantižen valdmeren randištol i Sjerra Leone-jogen estuarijan suvirandal, 26 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.
Klimat om tropine mussonine kaks'sezonine. Harmattan-tullei puhub rahvahatomas Sahar-maspäi tal'vkuspäi uhokuhusai. Kun keskmäine lämuz om +26..+28 C° vodes läbi. Ekstremumad oma +15 C° i +38 C°. Paneb sadegid 4433 mm vodes, enamba heinkus-sügüz'kus (800..1190 mm kus), kuiv sezon oleskeleb tal'vkus-keväz'kus (80 mm pordos).
Eläjad.
Vl 2014 lidnan eläjiden lugu oli 951 000 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'. Läz pol'tošt millionad ristituid elädas lidnaglomeracijas.
Uskon mödhe eläjiden koume videndest oma islamanuskojad (sunnitad), kaks' videndest oma hristanuskondan jumalankodikundoiden polenpidajad.
Transport.
Kundaline transport om avtobusad (sidä kesken municipaližed i privatižed), taksid, katerad, likutimvenehed i astjad il'mpölusel, ehtatimed. Raudte man toižidennoks agjoidennoks om sauptud vl 1974.
Rahvahidenkeskeine civiline Fritaun-lendimport ("FNA / GFLL", sijaline nimituz om Lungi, 167 tuh. passažiroid vl 2009) radab 17 kilometras pohjoižpäivnouzmha Fritaunaspäi merikaran vastrandal Lungi-lidnas. Lendimport om üks'jäine rahvahidenkeskeine valdkundas, ehtatimed ühtenzoittas senke. Tehtas reisid Afrikan lähižihe maihe, mugažo Nairobihe, Stambulha i Brüsselihe.
Kingstaun

Kingstaun ( [ˈkɪŋztaʊn] «kunigahan lidn») om Sent Vinsentan da Grenadinoiden pälidn, kaikiš järedamb lidn da meriport. Mugažo lidn om Sent-Džordž-tulendan administrativine keskuz.
Istorii.
Eländpunktan aluz om pandud vl 1722. Botanižen sadun aluz om pandud vl 1765, se om kaikiš amuižembišpäi Päivlaskmaižes mapoliškos, levitase 190 m ü.m.t. korktusel. Kova tullei pani lidnad mantazole vl 1780. Keskškolan aluz om pandud vl 1908. Ripmatoman valdkundan pälidn vspäi 1979.
Kingstaun om saren maižandusen, sportan i turizman keskuz. Egzotižiden fruktiden eksport tegese meriportan kal't Surhe Britanijha i AÜV:oihe.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase Sent Vinsent-saren suvipäivlaskmas, 1 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Om kaitud tulleišpäi korktoil kukhil.
Klimat om tropine valdmeren. Päivän järgeline lämuz om +21..+33 C° röunoiš vodes läbi. Paneb sadegid 1005 mm vodes, vähemba vilukus-sulakus (12..30 mm kus).
Eläjad.
Vl 2012 eläjiden lugu oli 12 909 ristitud, tulendan nelländez, valdkundan kahesandez.
Lidn om riman katoližen eparhijan keskuz, 19. voz'sadan jumalanpertiden rivi om olmas lidnas. Medicinine škol ("Trinity School of Medicine") om avaitud lidnas. Levitadud sportansugud oma futbol (nell' klubad) i kriket. Muzaverižiden kariboiden istorijan muzei radab lidnas.
Lendimport Ebenezer Džošua nimed radab Kingstaunan suvipäivnouzmaižes Arnos-Veil-ezilidnas. Ehtatim ühtenzoitab Bekii-sarenke.
Kastri

Kastri ( [kəˈstriːz], francine virkand [kastri]) om Sent Lüsijan pälidn da kaikiš suremb lidn, valdkundan ižandusen da politikan keskuz. Merivaldmad oma saudud siš.
Istorii.
Eländpunktan aluz om pandud francijalaižil vl 1650 kuti "Karenaž"-külä (). Paloi vozil 1785, 1812 i 1948, istorižiden sauvusiden enambuz kadoi sen tagut. Udesnimitihe vl 1785 Francijan laivišton da kolonijoiden ministran De Kastri-markizan oiktastuseks.
Kastri šingotase eksportan i importan meriportal, torguindal, pälidnan funkcijoil, valdkundan turizman (kruizlaivad, purehsport, daiving), opendusen i transportan keskuseks.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase Sent Lüsii-saren lodehližel randal, kaks' metrad ü.m.t. keskmäižel korktusel. Ehtatimed ühtenzoittas sar'hižen Martinik-territorijan For-de-Frans-pälidnanke 65 kilometras.
Klimat om tropine kaks'sezonine päivoikaz. Kun keskmäine lämuz om +26..+28 C° vodes läbi. Paneb sadegid 1015 mm vodes, enamba heinkus-redukus (130..153 mm kus), vähemba tal'vkus-keväz'kus (13..33 mm kus).
Eläjad.
Vl 2012 tulendan eläjiden lugu oli 80 753 ristitud 90,33 km² pindal, valdkundan nell' ühesandest. Sil-žo aigal vaiše läz 20 tuhad ristitud om Kastri-lidnas ezilidnoidenke, toižiden eläjiden kodid oma tulendan külätahondas.
Baster

Baster ( [bæsˈtɛər], «madal ma» francijan kelespäi, Sent Kitsan kreoline kel': "Basterre") om Sent Kitsan da Nevisan pälidn da kaikiš suremb lidn. Zante-port sijadase sen keskuzpalas Kariban meren randal.
Istorii.
Eländpunktan aluz om pandud francijalaižil vl 1627, i vspäi 1639 se om järedaks meriportaks. Lidn eli läbi sures lämoipalos vl 1867. Edel padoseiniden sauvust Baster alištui paksuile sur'vezile.
Baster šingotase turizmal, Päivnouzmaižen Kariban finansižeks keskuseks, Päivnouzmaižen Kariban Keskuzbankan päfater radab lidnas. Tehtas romad, sadas keitandsolad, pästtas muzikelektronikad, kaik se mäneb eksportaks.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase Sent Kits-saren suvirandal sättujanke merikaranke, randan 3,2 km pitte, 15 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Merikar om kaitud koviš tulleišpäi mägil.
Klimat om tropižiden vihmmecoiden. Kun keskmäine lämuz om +25..+28 C° vodes läbi. Paneb sadegid 1165 mm vodes, enamba heinkus-kül'mkus (113..141 mm kus), vähemba uhokus-sulakus (49..60 mm kus).
Eläjad.
Vl 2010 kaikenaigaižiden eläjiden lugu oli 13 360 ristitud, valdkundan nelländez.
Lidnan eläjiden päreligii om hristanuskond. Päjumalanpert' om katoline, toižed pühäpertid oma protestantizman uskojiden: anglikanižiden i metodistoiden.
Kaks' mediciništ openduzaluzkundad oma avaitud lidnas: veterinarine škol i universitet babičijoiden täht.
Transport.
Kundaline transport om avtobusad saredme i taksid.
Zante-valdmeriport om saudud merikaran pudotadud mal (6,1 ga pindal) vl 1995. Ehtatimed ühtenzoittas Basterad regionan znamasižidenke lidnoidenke lähižil saril.
Rahvahidenkeskeine lendimport Robert L. Bradšoun nimed ("SKB / TKPK") radab lidnan pohjoižpäivnouzmas. Tehtas reisid AÜV:oiden i Kanadan järedoihe lidnoihe.
Panam (lidn)

Panam ( [sjuˈða(ð) ðe panaˈma]) om Panaman Tazovaldkundan pälidn da kaikiš suremb lidn. Se om Panaman agjan administrativižeks keskuseks da palaks mugažo.
Istorii.
Eländpunktan aluz om pandud vn 1519 25. päiväl elokud kuti "Nuestra Sen'jora de la Asunsjon de Panam"-baz () vedamha kuldad da hobedad Peruspäi Ispanijha. Vanh lidn ( «Panama la Vjeha») oli muretud Genri Morgan-piratan joukul i paloi vl 1611, jändused oma kaičenus seičemes kilometras pohjoižpäivnouzmha udes lidnaspäi (vspäi 1613). 1940−1970-nzil vozil AÜV:oiden saubaližed sodameribazad sijazisoiš lidnan territorijal.
Panam-lidn šingotase rahvahidenkeskeižel finansižel rajonal, merikanalal i meriportal, sirdanuzil penziimehil da turizmal. Valdkundan opendusen päkeskuz ispanijan i anglijan kelil, AÜV:oiden nellän universitetan filialad oma avaitud Panamas.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase Panaman lahten randal, Panaman kanalan tün'valdmerižen agjan päivnouzmaižel randal tobjimalaz, 0..700 m korktusil, kaks' metrad ü.m.t. keskmäižel korktusel.
Klimat om subekvatorialine neps, vai tropižen savannan mussonižen klimatan röunal. Sä om pil'vekaz päiči kuivas sezonas. Kun keskmäine lämuz vajehtub +27,0..+28,9 C° röunoiš vodes läbi. Paneb sadegid 1907 mm vodes, enamba semendkus-kezakus (225..235 mm kus) i sügüz'kus-kül'mkus (252..331 mm kus), kuiv sezon oleskeleb vilukus-keväz'kus (52 mm pordos).
Tobmuz.
Lidnan pämez' om Panaman ümbrikon pämez' (, vai "Alcalde de la Ciudad de Panamá", lühüdaks "Alcalde de Panamá"). Edeline lidnan pämez' om Hose Isabel' Blandon Figeroa ("José Isabel Blandón Figueroa", heinku 2014 — kezaku 2019).
Eläjad.
Vl 2011 lidnan eläjiden lugu oli 813 097 ristitud, vl 2013 — 880 691 ristitud. Kaik 1,5 mln eläjid om ezilidnoidenke 2081 km² pindal (Panaman ümbrik i San Migelito-ümbrik, 2019, vl 2013 oli 1,3 mln), valdkundan koumandez.
Transport.
Avtobusad, ehtatimed da taksid oma kundaližeks transportaks lidnas. Vspäi 2014 metropoliten radab, kaks' jonod oma vspäi 2019 (32 stancijad, 39,8 km raudted), koumanz' jono om sauvomižes.
Rahvahidenkeskeine civiline "Tokumen"-lendimport (, "PTY / MPTO") sijadase 30 km pohjoižpäivnouzmha Panam-lidnan keskuzpalaspäi ühtennimižes lidnas. Tehtas reisid Suviamerikan da Pohjoižamerikan maidme tobjimalaz.
San Marino (lidn)

San Marino-lidn (, paginoiš "San Marino", lühüdas sijaline "Città") om San Marino-valdkundan pälidn. Se om San Marinon lidnankundan administrativižeks keskuseks mugažo.
Istorii.
Eländpunktan aluz om pandud ph. Marinal vl 301. Vspäi 1932 elektrificiruidud raudte ühtenzoitab lidnad italiženke Rimini-portanke Adriatižen meren randal, te om 32 km pitte.
San Marino šingotase pälidnan funkcijoil. Valdkundan ohjastuz, aluzkundad, tipografii i lugendlehtesiden redakcijad ratas siš.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase Monte-Titano-ülüden pordhil, 697 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Klimat om Keskmeren.
San Marino-lidnankund jagase seičemeks tulendaks.
Eläjad.
Vl 2010 eläjiden lugu oli 4 106 ristitud 7,09 km² pindal.
Opendusen aluzkundad oma severz'-se ala- i keskškolid, gimnazii, profškol.
Phen'jan

Phen'jan (Phönjan, Pjongjan) vai Pčönnän ( / 平壤 "Pyŏngyang" [pʰjʌŋjaŋ] «avar ma», «kodikaz tahond») om KRDT:n pälidn, kaikiš järedamb lidn da kul'turkeskuz.
Istorii.
Legendan mödhe, eländpunktan aluz om pandud vl 2334 EME kuti Vangomson ( / 王儉城). Se mainitase ezmäižen kerdan Kitain purtkiš kuti amuižen korejižen Kočoson-valdkundan pälidn. Kitain Han'-dinastii anasti valdkundad vl 108 EME i pani severzid-se sodaümbrikoid siš. Nannan-ümbrikon () keskuz sijazihe läz nügüdläšt Phen'janad. Kogurö-vankund anasti tahondad vl 313 i pani lidnad pälidnaks vl 427. Japonižen tobmuden aigan (1910−1945) nimitihe lidnad "Heidzö" (平壌), lugetihe ijeroglifoid japonaks.
Vspäi 1946 om tazostadud provincijha lidn, oiktanke alištusenke valdkundan tobmudele.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase Tedongan-jogen da sen oiktan Pothongan-ližajogen randoil, 29 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Lidnfartaloiden territorii otab 315 km². Phen'janan avanport om Nampho 40 km suvipäivlaskmha orhal Tedonan jogensun da Pakuižen meren randoil.
Klimat om mussonine kaks'sezonine. Voden keskmäine lämuz om +10,6 C°, heinkun-elokun +24,5 C°, vilukun −6 C°. Ekstremumad oma −26,5 C° (viluku) i +37,8 C° (eloku). Voib panda lujid pakaižid kaiken tal'ven aigan. Ei voi panda halad semendkus-sügüz'kus (semendkun minimum om +2,2 C°). Paneb sadegid 933 mm vodes, vihmsezon oleskeleb heinkus-elokus (202..268 mm kus), kuiv sezon — tal'vkus-keväz'kus (11..27 mm kus).
Tobmuz.
Phen'jan jagase 19 nimitadud ümbrikoks (구역 "kujok") da ühteks makundaks (군 "kun"). Röunatab Hvanhe Pukto-provincijanke suves i Phönan Namdo-provincijanke pohjoižes.
Eläjad.
Vn 2008 rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 3 255 288 ristitud. Enamba 4 mln ristituid elädas ezilidnoidenke.
Transport.
Trolleibusad da tramvaid oma kundaližeks transportaks lidnas. Vspäi 1973 metropoliten radab, siš om kaks' jonod 16 stancijanke, 22 km raudted. Elektrojonused ühtenzoittas ezilidnoidenke.
Phen'janan rahvahidenkeskeine "Sunan"-lendimport ("FNJ") sijadase koumekümnes kilometras pohjoižhe lidnan keskuzpalaspäi. Tehtas reisid Kitain lidnoihe, Vladivostokha, mugažo KRDT:n pohjoižpäivnouzman lidnoihe, čarterreisid Makaoho, Inčhonha i erasihe-se Japonijan lidnoihe.
Lahor

Lahor ( [laːˈɦɔːɾ], [laːˈhoːr], [ˈlɔ˨ːɾə̆]) om lidn Pakistanan pohjoižpäivnouzmas. Se om valdkundan kahtenz' lidn eläjiden lugun mödhe, Pendžab-štatan administrativine keskuz.
Istorii.
Eländpunktan aluz om pandud 7. voz'sadal meiden erad vai sen aigemba. Se mainitase 10. voz'sadaspäi kuti "Lavkot" («Lav:an lidnuz»). Sai lidnan statusad vl 1040, konz uz' lidnuz oli vaumitud vanhan sijas. Islaman hengeline keskuz 13. voz'sadaspäi. Vll 1799−1848 oli sikhoiden ripmatoman valdkundan pälidnaks.
Lahor šingotase nenil ižandusen sarakoil: tekstiline, sömtegimišt, himine, metallan ümbriradmine, mašinansauvomine, kinon tehmine ("Lollivud"). Pakistanan raudteiden päfater om saudud neciš lidnas.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase štatan pohjoižpäivnouzmas, Ravi-jogen hural randal (se-žo amuine Iravati, 720 km pitte, Indan hurapol'ne bassein), 217 m ü.m.t. keskmäižel korktusel, läz Indijan röunad. Lähembaine indine lidn om Amritsar. Pakistanan koumanz' i statan kahtenz' surtte Feisalabad-lidn seižub 120 km paivlaskmha orhal vai 145 km avtotedme.
Klimat om subtropine pol'kuiv, päivoikaz päiči lühüdas vihmsezonas. Voden keskmäine lämuz om +24,9 C°, semendkun-sügüz'kun +29,9..+33,2 C°, tal'vkun-uhokun +13,1..+16,5 C°. Ekstremumad oma −2,2 C° (viluku) i +48,3 C° (semendku). Paneb sadegid 674 mm vodes, enamba heinkus (189 mm) i elokus (177 mm), vähemba redukus-tal'vkus (7..10 mm kus). Kun keskmäine relätivine nepsuz vajehtase 36..42 % röunoiš sulakus-kezakus, 63..70 % heinkus-sügüz'kus i kül'mkus-vilukus.
Tobmuz.
Lidn jagase ühesaks nimitadud zonaks, vll 2001−2015 nimitihe lidnoikš. Niiden pämehed oma Lahoran meran varapämehikš. Zonad alajagasoiš 274 nimitadud nevondkundaks (), edel vn 2015 kül'mkud niid oli 152. Oz., "UC 1 Begum Kot Šahdara" sijadase Ravi-zonas (zonas 1).
Lahoran garnizon () sijadase lidnan keskuzpalas, se alištub valdkundan kaičendministrusele oikti.
Eläjad.
Vl 2010 lidnan eläjiden lugu oli 7,129,629 ristitud, vl 1998 — 5,209,088 ristitud. Kaik 11,126,285 elajad oli lidnas vl 2017. Läz 13 mln eläjid om kaikes lidnas 1772 nellikkilometrad pindal vl 2023.
Religijan mödhe (vn 2017 Pakistanan rahvahanlugemine) eläjiden 97 % oma islamanuskojad, 2 % — hristanuskojad, 1 % — toižed uskojad (induizm, sikhizm).
Transport.
Avtobusad, kiruhavtobusad, minibusad, taksid, avto- i motorikšad oma kundaližeks transportaks lidnas. Avtomatižen metropolitenan ezmäine jono 26 stancijanke (27,1 km raudted) radaškanzi vn 2020 redukus, i kaks' tošt jonod oma sauvomas.
Lahoran rahvahidenkeskeine civiline lendimport Allama Ikbal-runokirjutajan nimed ("LHE / OPLA", 5 mln passažiroid 2017−18 finansižel vodel) sijadase lidnan päivnouzmas, avtoümbärten südäimes. Tehtas reisid valdkundan, Keskuzazijan, Persijan lahten i Lähižen Päivnouzmman kaikihe surihe lidnoihe, mugažo Bakuhu, Kolomboho, Bankokha i Kuala-Lumpurha.
Ahmedabad

Ahmedabad (mugažo anglijan kelel, virktas [ˈɑːmədəbæd, -bɑːd]; "Ahmadābād", "Amdāvād") om lidn Indijan päivlaskmas. Se om valdkundan videnz' lidn eläjiden lugun mödhe, Gudžarat-štatan kaikiš suremb lidn.
Istorii.
Eländpunktan aluz om pandud vl 1411 nügüdläiženke nimitusenke läz 11. voz'sadan "Karnavati"-lidnad. Vll 1960−1970 oli štatan pälidnaks.
Ahmedabad šingotase tekstil'fabrikoil (puvillkangaz), juvelirtöil, avtosauvomižel (Tata Motors), zell'tegimištol, IT-kompanijoil, mugažo Indijan kahtenz' igäl fondbirž radab lidnas. Lidnan kogosüdäiprodukt oli US$64 mlrd vl 2014.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase štatan keskuzpalan pohjoižpäivnouzmas, tazangištol, Sabarmati-jogen randoil (391 km pitte, lankteb Arabijan merhe), 53 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad štatan Gandinagar-pälidnhasai om 23 km pohjoižhe.
Klimat om räk tropižen savannan lühüdanke vihmsezonanke, päivoikaz päiči siš. Voden keskmäine lämuz om +27,8 C°, sulakun-kezakun +31,9..+34,5 C°, +20,1..+22,8 C°. Ekstremumad oma +2,2 C° (uhoku) i +48,0 C° (semendku). Il'man lämuz voib ületada +35 C° miččel taht kul, ei voi olda madalamb mi +19 C° semendkus-elokus. Paneb sadegid 784 mm vodes, enamba heinkus-elokus (242..310 mm kus), kuiv sezon oleskeleb kül'mkus-semendkus (13 mm pordos).
Eläjad.
Vn 2011 Indijan rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 5 633 927 ristitud, lidnaglomeracijan — 6,3 mln ristituid. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd'.
Transport.
Metro om sauvomas lidnas vspäi 2015, ezmäine jono radab vspäi 2019 (6 km pitte). Avtokiruhte nomer 8 ühtenzoitab Mumbainke i Delinke, päraudtestancii om olmas.
Rahvahidenkeskeine civiline lendimport enččen Sardar Vallabbhai Patel-päministran nimed ("AMD", 11,1 mln matknikoid vl 2018) sijadase ühesas kilometras pohjoižhe lidnan keskuzpalaspäi. Tehtas reisid Persijan lahten maihe, Singapurha i Indijan äjihe lidnoihe.
Jangon

Jangon ( [jàɰ̃.ɡòʊɰ̃]), vepsän kirjamil: "Jangoun", edel 1989. vot "Rangun") om Mjanmaran kaikiš suremb lidn. Se om Jangonan agjan administrativine keskuz da pala mugažo.
Istorii.
Ende kalanikoiden "Dagon"-külä oli lidnan sijas. Vspäi 1775 sanu sidä vägestusel kunigaz udesnimiti nügüdläižikš, Jangon-nimituz znamoičeb «vihankandandan lopind». Britanižed kolonizatorad kävutihe sen vajehtadud variantad.
Vn 2005 kül'mkun 6. päivhäsai Jangon oli valdkundan pälidnaks, sid' sirtihe sidä Naip'jidoho. Jangon jäi valdkundan ižandusen, kul'turan da opendusen znamasižembaks keskuseks tähäsai.
Ižandusen päsarakod oma omblendfabrikad, sauvond, torguind, transportine sarak (järed meriport). Lidnan šingotez vitkostase vällän finansižen sferan, elektrusen vajaguden i rahvahidenkeskeižiden sankcijoiden tagut.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase valdkundan suves, agjan keskuzpalas, Jangon-jogen randal, 15 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad lidnan keskuzpalaspäi Indižen valdmeren randhasai om koumekümne kilometrad suvhe.
Klimat om subekvatorialine. Sä om pil'vekaz lujas vihmsezonan aigan, päivoikaz toižil kuil. Voden keskmäine lämuz om +27,4 C°, keväz'kun-semendkun +28,9..+30,6 C°, tal'vkun-vilukun +24,9..+25,4 C°, toižil kuil +26..+28 C°. Ekstremumad oma +9,2 C° (tal'vku) i +42,2 C° (sulaku, semendku). Paneb sadegid 2841 mm vodes. Vihmsezon oleskeleb semendkus-redukus, enamba sadegid om kezakus-elokus (554..624 mm kus). Kuiv sezon tuleb kül'mkus-sulakus, vähemba sadegid om tal'vkus-uhokus (17 mm pordos). Kun keskmäine relätivine nepsuz vajehtase 65..69 % röunoiš tal'vkus-sulakus, 85..87 % kezakus-sügüz'kus. Lidn aluštub tropižile ciklonoile voden tobjad palad.
Tobmuz.
Jangon-lidn jagase koumekümneks koumeks nimitadud lidnrajonaks (). Ned mülüdas Jangonan agjan erazvuiččihe ümbrikoihe: Päivlaskmaižes om 12 rajonad, Päivnouzmaižes 14, Pohjoižes nell', i Suvižes om kaks' rajonad. Rajonan šingotesen komitet ohjandab kaikuččel lidnrajonal. Jangon-lidnan šingotesen komitet () ohjandab kaikel lidnal.
Edeline lidnan pämez' om Maung Maung Soe (, sulaku 2016 — viluku 2021).
Eläjad.
Jangonan ristitišt ületi millionad 1940-nzil vozil i oli 1 302 000 eläjid vl 1950. Vn 2014 Mjanmaran rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 5 160 512 ristitud. Kaik 7 360 703 eläjad om ezilidnoidenke 10 170 km² pindal (Jangonan agj, 2014).
Läz kaks'kümned universitetad i kolledžad oma avaitud lidnas, niiden kesken Ezmäine i Toine medicinižed universitetad, Jangonan tehnologine universitet, Kompjutertedoidusiden universitet, Mjanmaran meriuniversitet.
Transport.
Avtobusad gazpoltusel, taksid, ehtatimed i tramvai (kuz' kilometrad vspäi 2016) oma kundaližeks transportaks lidnas. Rengazraudte om saudud 46 km pitte, se radab passažiroiden täht (39 stancijad).
Rahvahidenkeskeine civiline "Jangon"-lendimport ("RGN / VYYY", 6,1 mln passažiroid vl 2018) sijadase vižtoštkümnes kilometras pohjoižhe lidnan keskuzpalaspäi. Tehtas reisid Suvipäivnouzmaižen Azijan kaikiš surembihe lidnoihe, mugažo Mjanmaran äjihe lidnoihe.
Dnipro

Dnipro ( [d̪ɲiˈprɔ], ; 1784 — Novi Kodak, 1784−1796 i 1802−1926 — Jekaterinoslav, 1796−1802 — Novorossiisk, 1926−2016 — Dnepropetrovsk) om Ukrainan nellänz' lidn eläjiden lugun mödhe. Se om Dnepropetrovskan agjan administrativine keskuz.
Istorii.
Eländpunktan aluz om pandud vl 1776. Se sai lidnan statusad vl 1778. Vozil 1776−1796 da 1802−1926 sen nimi oli "Jekaterinoslav" (). Raudte ühtenzoiti lidnad Donbassan kivihilen i Krivii Rohan raudkivendon löudmižsijidenke 19. voz'sadan lopus, i se šingotaškanzi raudan metallurgijan tegimil. Nevondkundaližen aigan lidn oli sauptud verazmalaižišpäi sodategimišton koncentracijan tagut.
Dnipro om Ukrainan ižandusen oficialižetoi pälidn, šingotase raudmetallurgijan i torviden tegimil, mašiništonsauvomižel (vagonoiden palad), finansižel sarakol.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase Dnepr-jogen molembil randoil, 120 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Kijevhasai om 503 km lodeheze avtotedme.
Klimat om ven kontinentaline nell'sezonine, vai stepin klimat korktanke purustusenke. Keza om päivoikaz lujas, tal'vaig om pil'vekaz lujas. Voden keskmäine lämuz om +9,5 C°, kezakun-elokun +20,5..+22,7 C°, tal'vkun-uhokun −1,9..−3,6 C°. Ekstremumad oma −30,0 C° (viluku) i +40,9 C° (eloku). Kezaaigan minimum om +3,9 C° (kezaku, eloku), tal'vaigan maksimum om +17,5 C° (uhoku). Ei voi panda halad kezakus-elokus vaiše. Paneb sadegid 569 mm vodes, läz tazomäras kuidme, enamba kezakus-heinkus (55..64 mm kus), vähemba sulakus (39 mm) i redukus (39 mm). Tal'vaigan lumilanktendad oma järgeližed lidnan kukhil, no ei ole alangištol. Lumi venub 64 päiväd tal'ves, sen katken keskmäine korktuz ei ületa kümned santimetrad (uhokus). Kun keskmäine relätivine nepsuz vajehtase 62..67 % röunoiš sulakus-elokus, 85..88 % kül'mkus-uhokus.
Tobmuz.
Dnipro jagase kahesaks nimitadud lidnrajonaks.
Edeline lidnan pämez' () om Ivan Kuličenko ("Іван Куліченко", sulaku 1999 — kül'mku 2014).
Eläjad.
Vn 2001 rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 1 065 008 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 1 189 900 eläjad vl 1992. Läz 1,4 mln ristituid elädas ezilidnoidenke (2015).
Transport.
Avtobusad, trolleibusad, tramvaid, maršruttaksid, taksid da jogiastjad oma kundaližeks transportaks lidnas. Metropoliten radab vspäi 1996 (üks'jäine jono kudenke stancijanke, 7,1 km raudted). Keskuzline i Suvine päraudtestancijad, koume avtostancijad i jogistancii oma saudud lidnas.
Rahvahidenkeskeine civiline "Dnipro"-lendimport ("DNK / UKDD") sijadase vides kilometras suvipäivnouzmha lidnaspäi. Edel vn 2022 uhokud tehtihe reisid Kijev-, Ven- i Tel' Aviv-lidnoihe, mugažo čarterreisid Keskmeren lebutahoiže. Lendimport i sen ümbrišt oliba muretud Venäman atakan rezul'ataks vn 2022 sulakun 10. päiväl.
Durban

Durban (mugažo afrikaans i anglijan kelil, anglijan virkand: [ˈdɜːrbən], "itheku"-sanaspäi «laht») om lidn Suviafrikan Tazovaldkundan päivnouzmas. Se om Kvazulu-Natal-agjan kaikiš suremb lidn. Mülüb Etekvini-lidnümbrikho.
Istorii.
Portugalijalaižed nimitihe merikarad "Natal" («Raštvad») vl 1497, "Portu-Natal"-meriport oli olmas. Nügüdläižen eländpunktan aluz om pandud vn 1835 23. päiväl kezakud, nimitihe Anglijan Suviafrikan kolonijoiden Bendžamin D'Urban-gubernatoran kanzannimen mödhe. Ezmäine raudte Suviafrikas (1860), nügüd'aigan Afrikan suvipalan kaikiš järedamb meriport.
Durban šingotase eksportan-importan meriportal (1,6 mln TEU-konteinerid i jüguiden 25 mln tonnoid vl 2004, saharan i avtoiden eksport), saharrogon ümbriradmižen tegimil sijaližel torhudel, tekstil'tegimištol, Toyota-korporacijan tegimel (220 tuhad avtoid vodes, mändas eksportaks tobjimalaz), lebuturizmal i torguindal, mugažo mujuiden, muilan i konservoiden tegimil.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase Indižen valdmeren Natal-merikaran randal, 0..700 m korktusil, 22 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Umgeni-, Umhlatuzan i Umlas-joged ristikoitas lidnan territorijad.
Klimat om subtropine pehmed lämän valdmerijoksmusen tagut, pil'vekaz päpaloin. Voden keskmäine lämuz om +21,1 C°, kezakun-elokun +16,9..+18,2 C°, tal'vkun-keväz'kun +23,4..+25,0 C°. Ekstremumad oma +2,6 C° (heinku, eloku) i +40,0 C° (reduku). Il'man lämuz voib ületada +33 C° miččel taht kul. Paneb sadegid 976 mm vodes, enamba redukus-uhokus (105..122 mm kus), vähemba kezakus (30 mm) i elokus (31 mm). Kun keskmäine relätivine nepsuz vajehtase 72..80 % röunoiš voden aigan.
Eläjad.
Vl 2011 lidnan eläjiden lugu oli 595 061 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd'. Vl 2023 kaik nell' millionad ristituid elihe lidnaglomeracijas 2 292 km² pindal (vl 2011 oli 3,44 mln eläjid, koumanz' surtte valdkundas).
Augotižlibundan mödhe (2011): muzaverižed afrikalaižed — 51,1 %, indijalaižed vai azijalaižed — 24,0 %, evropalaižed — 15,3 %, segoitadud augotižlibundanke — 8,6 %, toiženke augotižlibundanke — 1,0 %.
Ezmäižen kelen mödhe (2011): anglijan kel' — 49,8 %, zulun kel' — 33,1 %, kosan kel' — 5,9 %, afrikaans — 3,6 %, toine kel' — 7,6 %.
Kvazulu-Natal-agjan universitet (46 tuh. üläopenikoid vl 2016, , , ) om sätud lidnas vl 2004 kahten universitetan ühtištusel, sen koume kampusad videspäi sijadasoiš Durbanas, niišpäi päine kampus kaks' nellikkilometrad pindal om enččes Uestvill'-ezilidnas.
Transport.
Privatižed mikroavtobusad oma kundaližeks transportaks lidnas. Om koume avtobusmaršrutad turistoiden täht. Jonused oma levitadud ezilidnoiš.
Rahvahidenkeskeine lendimport Čaka-kunigahan nimed ("DUR / FALE", 4,3 mln passažiroid finansižel vodel 2022) om saudud vll 2007−2010 i radab 35 kilometras pohjoižhe Durbanan keskuzpalaspäi vspäi 2010. Tehtas reisid valdkundan järedoihe lidnoihe, lähižiden maiden pälidnoihe, Suvipäivlaskmaižen Azijan maihe (Doh, Dubai, Stambul). Vll 1951−2010 rahvahidenkeskeine Durban-lendimport ("DUR / FADN") radoi lidnan suves, vedihe 255 mln passažiroid kaikil niil vozil.