Gonolulu

Gonolulu (angl. i , angl. virkand [ˌhɒnəˈluːluː], gavajan [honoˈlulu]) om AÜV:oiden lidn Havajiden Oahu-saren suvipäivnouzmas. Se om Havajad-štatan i mülüjan sihe Gonolulun ümbrikon administrativine keskuz da kaikiš suremb lidn.
Istorii.
Ezmäine polinezijalaižiden žilo oli olmas 11. voz'sadal. Vozil 1804−1812 gavajalaižiden Kameamea I-kunigahan rezidencii oli nügüd'aigaižen lidnan Vaikiki-rajonas. Havajad mülüdas AÜV:oihe vspäi 1898.
Nügüdläižen eländpunktan aluz om pandud vl 1906 kuti meriport. Se sai lidnan statusad vl 1907.
Lidn om mail'man järed transportine ristte Tünen valdmeren keskes, turizman keskuz i kurort. Gonolulu šingotase mugažo elektrotehnižen tegimištol, tervhudenkaičendan aluzkundoil, navigacijan kompanijoil i aviakompanijoil, Päivnouzmaižen Azijan tavaroiden terminalil, bankoil (vaiše sijaližed bankad oma olmas saril).
Geografijan andmused.
Lidn otab Havajiden sariden Oahu-saren suvipäivnouzmašt palad, sijadase kuz' metrad ü.m.t. keskmäižel korktusel, 250 km suvhe Pohjoižtropikaspäi. Lidnan ühthine pind om 177,2 km², sidä kesken kuivman pind 156,7 km², vezi otab 20,5 nellikkilometrad.
Klimat om tropine räk pol'kuiv päivoikaz, eriližešti kuivas sezonas. Kun keskmäine lämuz om +23,1..+27,9 C° vodes läbi. Ekstremumad oma +11 C° (viluku, uhoku) i +35 C° (eloku, sügüz'ku). Paneb sadegid 417 mm vodes, enamba kül'mkus-keväz'kus (47..60 mm kus), vähemba sulakus-sügüz'kus (13..22 mm kus). Gonolulu sijadase Koolau-mägisel'gan pautkidenno tulleinalaižes poles, ka paneb sadegid vähän. Kun keskmäine relätivine nepsuz vajehtase 64..73 % voden aigan. Meriveden lämuz vajehtase kuidme +24,7..+26,9 C° röunoiš.
Tobmuz.
Gonolulun ümbrik mülütab Oahu-sart kogonaz i penembid Lodehližed Havajad-sarid. Ned sared ei olele ozutadud štatan kartal tobjimalaz i sijadasoiš lodeheze sarišton päpalaspäi.
Lidnan da sen ümbrikon tobmuden pämez' om mer (). Pandas händast radnikusele nelläks vodeks, ühten kahtenden strokun voimuz om olmas. Edeližed lidnan pämehed oma Kirk Kolduell ("Kirk Caldwell", heinku-reduku 2010, viluku 2013 — viluku 2021), Piter Karlail ("Peter Carlisle", reduku 2010 — viluku 2013).
Eläjad.
Vn 2010 AÜV:oiden rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 337 256 ristitud. Kaik 359 870 eläjad oli lidnas vl 2017. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 371 657 eläjad vl 2000. Kaik 1 016 508 ristitud (2020) elädas ezilidnoidenke — Gonolulun ümbrikos, se otab Oahu-sar't täuzin, kudamban kuivman pind om 1560 km². Vl 2010 saren ristitišt oli 953 207 eläjad.
Augotižlibundan mödhe (lidnalaižed vl 2010): azijalaižed — 54,8 %, evropalaižed — 17,9 %, havajalaižed da toižed tün'valdmerilaižed — 8,4 %, afroamerikalaižed — 1,5 %, indejalaižed — 0,2 %, toižen augotižlibundan — 0,8 %, segoitadud augotižlibundanke — 16,3 %. Päiči siš, ispanijalaižed i latinamerikalaižed otiba 5,4 % ristitištos. Azijalaižiden keskes nened rahvahad ottas enambust: japonijalaižed — 19,9 %, filippinalaižed — 13,2 %, kitajalaižed — 10,4 %, korejalaižed — 4,3 %, vjetnamalaižed — 2,0 %, toižed azijalaižed — 1,0 %.
Transport.
Avtobusad ("TheBus", 107 maršrutad), kebnan metron jono ("Skyline", radab vn 2023 heinkuspäi, om ühesa stancijad, 17,4 km raudted, völ kümne stancijad oma sauvomižes), socialižed taksid ("TheHandi-Van") i velosipedoiden kortom oma kundaližeks transportaks lidnas da sen ümbrištos (kaik Oahu-sar'). Ende tramvaisistem (oli vspäi 1888) i lidnelektrojonused (ajoiba vspäi 1903) radoiba mugažo.
Rahvahidenkeskeine soda- da civiline lendimport Deniel K. Inoue-senatoran nimed (vai lühüdaks "Gonolulu"-lendimport, "HNL / PHNL", 21,1 mln passažiroid i 615 tuh. tonnoid jüguid vl 2023) sijadase vides kilometras lodeheze lidnan azjaližes keskusespäi. Sišpäi om reisid läz kaikihe tün'valdmerižen regionan maihe. Toine lendimport om soda- da civiline "Kalaeloa" ("JRF / PHJR"), se radab päivlaskmha lidnaspäi penen aviacijan täht päpaloin.