Sovetsk (Kirovan agj)

Sovetsk (, ) om Venäman lidn, lidnankund da avtotesol'm Kirovan agjan suves. Se om Sovetskan rajonan administrativižeks keskuseks da palaks.
Istorii.
Ezmäine kaikenaigaine eländpunkt oli olmas niiš tahoiš 3. voz'sadal EME — 11. voz'sadal m.e., Pižman lidneihut () om löutud kaivandusil kudes kilometras Sovetskaspäi. Marilaižed paniba Kukark-lidnust nügüd'aigaižen lidnan sijas, i 12. voz'sadal se oli marin Čumbilat-ruhtinasen-vägimehen rezidencijaks. Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan venäkel'žiš purtkiš vl 1594 kuti udes elänzoittud Venäman slabad kaičemha tahondad marilaižid i udmurtalaižid vaste. Carin aigan slabad oli alištunu Jaranskan makundan tobmudele, no oli elokahamb mi Jaransk. Edel 1918. vot eländpunktan oficialine nimi oli Kukark ().
Kätihe lidnaks ezmäižikš vll 1918−1925 nügüdläiženke nimenke. Vspäi 1925 oli "Sovetskoje"-žiloks (). Sai makundan keskusen statusad vl 1929 i oli "Sovetsk"-žiloks. Vn 1939 sügüz'kul sai lidnan statusad tošti, mülütihe sihe Žernovogorje-žilod, Kahtenden mectegimen žilod i mectehnikumad.
Sovetsk šingotase mecanümbriradmižen kombinatal i penil edheotandoil, sömtegimištol (sömkombinat, lihakombinat, konditerine fabrik), villakoiden edheotandal i kružavan pramozlal, mugažo šebnän samižen kaks' kar'jerad ratas läz lidnad. Ende sor'mikoiden fabrik radoi mugažo.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase rajonan keskuzpalas, Nemd- (162 km, ) i Pižm- (305 km pitte, ) jogiden oiktal randal tobjimalaz, 120 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Pižm lankteb Vätkha oiktalpäi nelläs kilometras päivnouzmha. Kukark-jogi (läz kahesad kilometrad pitte, ) läbitab lidnan päivnouzmašt palad i lankteb Pižmha. Kaik kuz' sildad ühtenzoittas jogiden randoid.
Matkad agjan Kirov-pälidnhasai om 121 km pohjoižpäivnouzmha orhal vai 137 km avtotedme. Lähembaižed lidnad oma Jaransk (raudtestancijanke) 72 km päivlaskmha-suvipäivlaskmha orhal vai 87 km avtotedme, Nolinsk 58 km päivnouzmha orhal vai 120 km avtotedme, i Uržum 82 km suvipäivnouzmha orhal vai 99 km avtotedme.
Tobmuz.
Sovetsk om lidnankundan üks'jäižeks eländpunktaks.
Lidnankundan tobmuden pämez' om sen Administracijan pämez'. Edeližed lidnan pämehed oma Vladimir Porubov (sügüz'ku 2020 — eloku 2022), Nikolai Malkov (reduku 2016 — sulaku 2020). Lidnan Duman ezimez' om Galina Južakova vn 2022 redukuspäi. Edeline Duman ezimez' om Sergei Koršunov (uhoku 2019 — reduku 2022).
Eläjad.
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 16 598 ristitud, rajonan koume videndest, vn 2021 — 14 626 ristitud. Kaik 15 646 eläjad oli lidnas vl 2017. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 18..19 tuhad eläjid vll 1979−2003 (19 368 rist. vl 1989).
Rahvahad (2002): venälaižed — 95,3 %, marilaižed — 1,5 %, toižed rahvahad — 3,2 %.
Ortodoksižen hristanuskondan seičeme pühäpertid oma kaičenus i saudud lidnas: nell' jumalanpertid i koume časounäd.
Lapsiden opendusen aluzkundad oma kahesa päivkodid, licei, kaks' keskškolad (nomer 1, 2), aluzškol nomer 4, čomamahtoiden škol, sportškol. Kaik nell' professionaližen opendusen aluzkundad ratas lidnas: Suvodjen mechoz-tehnikum (alusenpanend vl 1896), Sovetskan tegimišton i rahvahanpramozloiden tehnikum, Sovetskan industrialiž-pedagogine kolledž, Kirovan medkolledžan Sovetskan filial (vll 2013−2022 ei olend rados).