Karači

Karači ( "Karācī", [kəˈraːtʃi]) om Pakistanan kaikiš suremb lidn da port, sijadase valdkundan suves. Se om Sind-agjan administrativine keskuz, mail'man kaks'toštkümnenz' lidn eläjiden lugun mödhe.
Lidn om Pakistanan sodavägiden, rahaazjoiden, tegimišton da torguindan päkeskuseks. Transportine Kitai — Pakistan-koridor lopiše lidnas.
Istorii.
Ezmäižed žilod lidnan territorijas oma tetabad möhembaižes paleolitassai da mezolitassai. Edel britaništ anastust vl 1839 Karači oli "Kolači:kš" — kalanikoiden peneks küläks. Lidnan municipalitet i sen suim oma vspäi 1880.
Vozil 1947−1958 Karači oli ripmatoman Pakistanan pälidnaks, sid' sirtihe pälidnad Ravalpindihe.
Geografijan andmused.
Karači sijadase Arabijan meren randal, pidust' sen Karačin merikarad, Ind-jogen suhištos, kümne metrad ü.m.t. keskmäižel korktusel.
Klimat om tropine kuiv räk letetazangišton, päivoikaz päiči lühüdas vihmsezonas. Voden keskmäine lämuz om +27,1 C°, sulakun-redukun +29,4..+32,2 C°, tal'vkun-uhokun +18,9..+21,1 C°. Ekstremumad oma 0 C° (viluku) i +47,8 C° (semendku, kezaku). Heinkun minimum om +22,2 C°, vilukun maksimum om +32,8 C°. Paneb sadegid 186 mm vodes, läz kaiked sadeged oleldas heinkus-elokus (53..65 mm kus), kuiv sezon oleskeleb uhokus-semendkus (kümne millimetrad pordos) i redukus-tal'vkus (9 mm pordos). Sadegiden lugumär vajehtase lujas vozidme (nell'hä-vidhe kerdha) mussonan vägehe kacten. Upar' om tal'ven heitten, sikš ku lidn om mererandaline.
Tobmuz.
Nügüdläine administrativine jagand oli vahvištadud vl 2011. Lidn om municipaližen korporacijan ohjandusen al (, "Bldih Azmit Karači" «Suren Karačin municipalitet»). Se kogoneb 367 ühtnijaspäi (vll 2023−2027), korporacijan pämez' om mer (, "nazim Karači"), valitas kaikid heid nelläks vodeks.
Karači jagase seičemeks ümbrikoks (). Ümbrikod alajagasoiš kahesatoštkümneks rajonaks ("tehsil:aks"), ned — 178 nevondkundaks. Mugažo kuz' sodaterritorijad (kantonad) sijadasoiš lidnan keskuses, ned ei mülügoi ümbrikho.
Edeline lidnan pämez' om Vasim Ahtar ("Waseem Akhtar", eloku 2016 — eloku 2020). Sid' administrator oli lidnan pämehen sijas (eloku 2020 — viluku 2023, nell' mest oliba radnikusel pordos), i nügüdläine Murtaza Vahab-mer radoi lidnan administratoran (eloku 2021 — tal'vku 2022) edel meran radnikust.
Eläjad.
Lidnan ristitišt ületi millionad vodele 1951, sil aigal fiksiruihe 1 137 667 eläjad. Britanižen Indijan jagon jäl'ghe äi islamanuskojid sirdnikoid tuli elämižhe Karačiš Indijaspäi. Vl 1981 lidnan ristitišt oli 5 437 984 eläjad. Vn 2017 Pakistanan rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 16 024 894 ristituid 3 527 km² pindal. Karačin aglomeracii (23,5 mln ristituid vl 2013) otab seičemenden sijan mail'mas ristitišton lugun mödhe. Läz 2,5 mln pagenikoid elihe lidnas vl 2011, neniš valdkundoišpäi tobjimalaz: Afganistan, Bangladeš, Mjanmar, Šrilank.
Religijan mödhe (2010): islamanuskojad — 96,5 %, hristanuskondan polenpidajad — 2,5 %, induistad — 0,86 %, toižed uskojad — 0,14 %. Enamba mi koume tuhad mečetid om saudud lidnas.
Transport.
Avtobusad, kiruhavtobusoiden verk ("Metrobus"), lidnjonused (rengaztenke) i taksid oma kundaližeks transportaks lidnas. Vll 1884−1975 tramvaisistem radoi.
Rahvahidenkeskeine civiline "Džinnah"-lendimport ("KHI / OPKC", 7,2 mln passažiroid 2017−18 finansižel vodel) om kaikiš suremb valdkundas. Se sijadase Karačin päivnouzmas, oigendab reisid Persijan lahten maihe, erasihe-se toižihe järedoihe lidnoihe (Dakk, Pekin, Toronto, London, Stambul, Kolombo, Bankok), mugažo Pakistanadme. Sen ližaks, om kaks' sodaaeroportad.