Nairobi

Nairobi (mugažo anglijan-ki kelel i suahili-kelel; anglijan virkand [naɪˈroʊbi], sijaline virkand: [naɪˈroːbi]) om Kenijan pälidn da kaikiš suremb lidn. Se om pälidnan ümbrik administrativižikš.
Lidn om valdkundan openduzkeskuz i Afrikan znamasine finansine keskuz. Nairobin fondbirž ("Nairobi Securities Exchange, NSE") radab vspäi 1954. ÜRO:n ližaofis, Coca-Cola:n, Toyota:n tegimed da kompjutergigantoiden afrikanižed päfaterad sijadasoiš Nairobiš.
Istorii.
Vl 1899 lidnan aluz om pandud kuti Ugandan raudten stancii, rahvahatoman son sijas. Lidnan nimi om anttud lähižen "Ewaso Nyirobi"-vezišton mödhe (masain kelel), mi «vilukahad veded» znamoičeb. Vl 1900 vanhad lidnad polttihe täuzin päzmaha bubonmustmoran süttusespäi.
Vl 1905 sirtihe britanižen protektoratan pälidnad Mombasaspäi Nairobihe. Se sai äi administrativižid pertid, oli regionan tedoidusiden oigenduzčokkoimeks.
Nairobi šingotase tekstil'tegimištol i sobiden omblendal, sauvondal i sauvondmaterialiden pästandal, sömtegimištol, turizmal (safari, muzejad), telekommunikacijoil (mobiližen sidon "Safaricom"-operator) i programholitusen kompanijoil.
Geografijan andmused.
Nairobi sijadase Kenijan suvipalas, vähäižen suvhe ekvatoralpäi, 1661 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Poudan aigan voib nähta kaks' surt mäged kerdalaz — Kenii pohjoižes da Kilimandžaro suvipäivnouzmas.
Klimat om subtropine korktoiden mägiden pehmed. Se om päivoikaz tal'vkus-keväz'kus i pil'vekaz kezakus-elokus. Kun keskmäine lämuz om +15,6..+21 C° vodes läbi, voden keskmäine lämuz om +17,8 C°. Ekstremumad oma +1,1 C° (heinku) i +37,9 C° (kül'mku). Paneb sadegid 1061 mm vodes. Om kaht vihmsezonad: sulaku-semendku (189..242 mm kus) da kül'mku-tal'vku (108..150 mm kus); kuiv sezon oleleb kezakus-sügüz'kus (18..39 mm kus). Pened manrehkaidused oleldas. Kun keskmäine relätivine nepsuz vajehtase 56..73 % röunoiš sadegiden sezonha kacten.
Tobmuz.
Lidn jagase seičemetoštkümneks valičemižümbrikoks (), ned alajagasoiš 85 administrativižeks lidnanlaptaks (angl. "ward").
Pälidnan ümbrikon edeližed pämehed:
Eläjad.
Vl 1948 lidnan ristitišt oli 119 tuh. eläjid. Vl 2010 lidnan eläjiden lugu oli 3 240 155 ristitud 696 km² pindal. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd'. Läz 6,5 mln ristituid elihe lidnaglomeracijas vl 2009.
Vn 2019 rahvahanlugemižen mödhe hristanuskojad otiba 89 % ristitištos (protestantizman jumalankodikundoiden polenpidajad päpaloin), islamanuskojad — 7,6 %.
Lidnas om hristanuskondan, islaman da sikhizman pühäpertid. Immigrantad tulihe neniš maišpäi: nügüdläižiden Indii- da Pakistan-valdkundoiden territorijad (sauvomha raudted), Somali, Sudan.
Transport.
Pened ("matatu") da järgeližed avtobusad i taksid oma kundaližeks pätransportaks ajelemha lidnan südäimes.
Kaik om koume lendimportad lidnas — azekhiden vägiden täht ("Istleit"), südäimižiden reisiden täht ("Uilson") da rahvahidenkeskeine — Džomo Keniatan nimed ("NBO / HKJK", 7 mln passažiroid vl 2016). Rahvahidenkeskeine soda- da civiline lendimport sijadase vižtoštkümnes kilometras suvipäivnouzmha lidnan keskuzpalaspäi. Sišpäi tehtas reisid kaikedme Afrikadme, mugažo Päivlaskmaižen Evropan da Azijan erasihe pälidnoihe.
Sebruzlidnad.
Nairobil om seičeme sebruzlidnad: