Balaših

Balaših () om Venäman lidn da raudtesol'm Moskvan agjan keskuzpalan päivnouzmas. Se om Moskvan päivnouzmaine ezilidn, agjan kaikiš suremb lidn eläjiden lugun mödhe, Balaših-lidnümbrikon (edel 2006. vot — Balašihan rajonan) administrativine keskuz da päpala.
Istorii.
Usadibad oliba nügüdläižen lidnan territorijal 16. voz'sadaspäi.
Eländpunktan aluz om pandud vl 1830 kuti Balašihan vatken manufaktur (mellic Ploših-külänno, möhemba Bloših). Sai lidnan statusad vl 1939. Lidn lainzi lähižid eländpunktoid aigan mändes, sidä kesken vll 2003−2004. Mülütihe Železnodorožnii-lidnad-lidnümbrikod Balašihaze vn 2015 vilukus.
Balaših šingotase mašinansauvomižen tegimil (lendimiden palad, libutimed i manipulätorad, mašiništ il'man jagundan täht, metalližed hijamad), sauvondmaterialiden pästandal (puižed pertid, putegesed, raudbetontegesed, sauvondmujud i krepindad), tehmižgazoiden edheotandoil, sömtegimištol (leib i leibproduktad, likörvintegim), pakuitesen tegimil (transportine plastikpakuitez, konteinerad radioaktivižiden jändusiden täht). Kaks' tedoinstitutad ratas lidnas: lämoipalovastal'žen kaičendan i deminiruindan sistemiden.
Geografijan andmused.
Lidn otab ümbrikon keskuzpalad i suvipalad, sijadase Pehork-jogen ( 42 km pitte, Moskvan hura ližajogi) da sen ližajogiden randoil, 150 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Mahuz om letkesine süvüdel. Om saudud uitoid Pehork-jogel usadiboiden aigoišpäi.
Lidnümbrik röunatab Moskvanke (Moskvan rengazavtotenke) päivlaskmas. Toižed lähembaižed lidnad oma Ščolkovo 5..10 km pohjoižhe, Vanh Kupavn viž kilometrad päivnouzmha, Elektrougli 2..6 km suvipäivnouzmha, Lüberci 2..5 km suvhe, Reutov ani suvipäivlaskmha.
Kučinon rujopoligon radoi kar'jeran sijas vll 1964−2017, sen rekul'tivacii vedase. Kaks' magistrališt kivivoinvent ratas lidnan territorijal: «Jaroslavl' — Moskv» i «Räzan' — Moskv». Rahvahaline «Hirbin Sar'»-puišt levitase ani lodeheze lidnaspäi.
"Balaših"-raudtestancii radab lidnas sarakol Reutovaspäi lopstansijaks vspäi 1912. Toine järed stancii om "Železnodorožnai" (vll 1861−1939 "Obiralovk"), matkad elektrojonusel Moskvan Kurskan päraudtestancijhasai om 24 km.
Tobmuz.
Žilo i 11 küläd mülüdas lidnümbrikho Balašihan ližaks. Lidnümbrikon pind om 244,18 km².
Lidnümbrikon tobmuden pämez' om sen Administracijan pämez'. Edeline lidnan Administracijan pämez' om Jevgenii Žirkov, radoi vn 2017 sügüz'kuhusai. Lidnümbrikon Deputatoiden nevondkundan ezimez' om Gennadii Popov vn 2021 uhokuspäi (organizacijan alusenpanendan aigaspäi).
Eläjad.
Vl 1939 lidnan ristitišt oli 28 766 eläjad, vl 1959 — 57 600 eläjad. Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 215 494 ristutud, lidnümbrikon — 225 381 ristitud, vn 2021 lidnan — 520 962 ristitud. Kaik 450 771 eläjad oli lidnas vl 2017. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd'.
Rahvahad (ozutadud rahvahudenke vl 2010): venälaižed — 92,4 %, ukrainalaižed — 2,1 %, armenijalaižed — 1,0 %, toižed rahvahad — 4,5 %.
Ortodoksižen hristanuskondan kaks'kümne viž jumalanpertid i koume časounäd oma saudud lidnas.
Openduz.
Lapsiden opendusen aluzkundad oma päivkodid, keskškolad.
Professionaližen opendusen aluzkundad oma Balašihan tehnikum, Moskvanalaižen «Energii»-kolledžan palakund (Reutov, edel 2024. vot gidrometeorologijan tehnikum), Venäman rahvahanižandusen valdkundaline universitet V.I. Vernadskijan nimed (edel 2023. vot — Venäman valdkundaline agrarine stacionaratoi universitet), Venäman sodaraketakademii Suren Petran nimed.