Sakramento (Kalifornii)

Sakramento ( [ˌsækrəˈmɛntoʊ], ispanine virkand: [sakɾaˈmento]) om AÜV:oiden lidn Kalifornii-štatan keskuzpalan lodehes. Se om Kalifornijan i Sakramento-ümbrikon administrativine keskuz, štatan kudenz' lidn eläjiden lugun mödhe.
Istorii.
Ende naisenan- i mivok-indejalaižed oliba enambuses nügüdläižen lidnan tahondas. Edel 1809. vot ispanine Gabriel' Moraga-matkadai tedoiži jogen čomad alangištod, i nimitihe sidä hänen "Es como el sagrado sacramento!"-sanoišpäi («se om aniku pühälahjad!»). Kalifornijan kuldsäruläžund zavodihe vl 1848, i uden eländpunktan aluz om pandud vaugedverižil sen-žo voden tal'vkus, nimitihe alangišton mödhe. Alusenpanii om šveicarine Džon Satter-noremb-immigrant.
Vn 1850 27. päiväl uhokud štat registrirui ut lidnad. Se šingotaškanzihe teravas sättujan sijadusen tagut, ristitišt ületi 10 tuhad eläjid vl 1860, kacmata regulärižihe sur'vezihe. Vspäi 1879 om štatan kaikenaigaižeks administrativižeks keskuseks. Vl 1963 laivkanal ühtenzoiti lidnad San Franciskon lahtenke.
Sakramento šingotase valdkundaližil holitišil, tervhudenkaičendan aluzkundoil, sömtegimištol, elektrotehnižil edheotandoil (Intel-kompanijan tegimed). Om ümbärtud maižanduzrajonal.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase ühtennimižen jogen alangištos, alajoksmusen hural randpolel, ühesa metrad ü.m.t. keskmäižel korktusel. Amerikan-jogi ( 48 km pitte) lankteb Sakramentho lidnan territorijal. Lidnan ühthine pind 258,41 km², sidä kesken kuivma 253 km², vezi otab 5,41 km².
Territorii alištub sur'vezile. Gruntveden tazopind om korged (ühesa metrad).
Klimat om subtropine pol'kuiv, Keskmeren klimatan kartte. Keväz', keza i sügüz' (päiči kül'mkus) oma päivoikahad lujas, tal'vaig om pil'vekaz. Voden keskmäine lämuz om +16,6 C°, kezakun-sügüz'kun +22,3..+24,4 C°, tal'vkun-uhokun +8,5..+10,8 C°. Ekstremumad oma −8 C° (tal'vku) i +46 C° (kezaku, heinku, sügüz'ku). Kezaaigan minimum om +5 C° (kezaku), tal'vaigan maksimum om +26 C° (uhoku). Ei voi panda halad semendkus-redukus. Il'man lämuz voib ületada +34 C° sulakus-redukus. Paneb sadegid 461 mm vodes, enamba tal'vkus-uhokus (87..93 mm kus), kuiv sezon oleleb kezakus-sügüz'kus (9 mm pordos). Keskmäine relätivine nepsuz vajehtase 53..57 % röunoiš kezakus-sügüz'kus i 76..83 % kül'mkus-uhokus.
Tobmuz.
Lidnan tobmuden pämez' om mer (). Edeližed merad oma Darrell Šteinberg ("Darrell Steinberg", tal'vku 2016 — tal'vku 2024), Kevin Džonson ("Kevin Johnson", tal'vku 2008 — tal'vku 2016).
Eläjad.
Voden 2010 AÜV:oiden rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 466 488 ristitud, vn 2020 — 524 943 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd'. Vl 2010 lidnaglomeracijan ristitišt oli 2,4 mln eläjid (videnz' surtte štatas).
Augotižlibundan mödhe (lidnan eläjad vl 2020): evropalaižed — 30,29 % (ispanijalaižita), latinoamerikalaižed i ispanijalaižed — 28,81 %, azijalaižed — 19,47 %, afroamerikalaižed — 12,58 %, valdmerimalaižed — 1,58 %, indejalaižed — 0,47 %, segoitadud augotižlibundanke — 6,13 %, toiženke augotižlibundanke — 0,67 %.
Transport.
Avtobusad i kiruhtramvaid oma kundaližeks transportaks lidnas da sen ümbrištos. "Sacramento Regional Transit District"-organizacii ("SRTD") ohjastab kundališt transportad. Lidn om valdkundan znamasižeks raudtesol'meks (kantenz' sija štatas i seičemenz' AÜV:oiš).
Rahvahidenkeskeine civiline "Sakramento"-lendimport ("SMF / KSMF", 12 mln passažiroid vl 2018) om saudud kuz'toštkümnes kilometras lodeheze lidnan keskuzpalaspäi. Tehtas reisid Gvadalaharha, Vankuverha i AÜV:oidme. Eläjad kävutadas San Franciskon lendimportad matkadamha verhiže maihe, se radab 140 kilometras suvipäivlaskmha.