Livni

Livni () om Venäman lidn da lidnümbrik Orelan agjan suvipäivnouzmas. Se om agjan kahtenz' lidn eläjiden lugun mödhe, om Livnin rajonan administrativižeks keskuseks, ei mülü sihe.
Istorii.
Edeline eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan vl 1177 kuti järgeline varmitadud žilo, arheologad nimitihe sidä "Klüčevk"-lidneihut (). Kaivandused sijadasoiš nelläs kilometras pohjoižhe lidnaspäi, niiden kaikiš amuižembad kul'turšoidud datiruišoiš 3.-2. voz'tuhal EME. Žilo oli Livnin ruhtinazkundan keskuseks, alištui Räzanin tobmudele. Om pandud mantazole i okaidud 13. voz'sadal Batijan matkan aigan.
Nügüdläižen eländpunktan aluz om pandud severz'-se kilometrid suvhe edeližespäi kuti lidn da lidnuz Venäman suviröunal vl 1586 Födor I Čudokaz-carin käskön mödhe, ühtel aigal Voronežanke sen varalidnuseks Moskvannoks čuradusel. Nimitihe vanhan lidneihuden tahondan mödhe Pöudlivni- i Meclivni-jogiden ühthejoksmusenno. Livni sai makundan lidnan statusad vl 1778. Šingotihe tal'jankoiden tehmižel i padanikoiden pramozlal edel Oktäbrin revolücijad. Toižen mail'man sodan aigan Livni oli okkupiruidud nacistižen Germanijan sodavägil (25. kül'mku — 7. tal'vku 1941), sid' alištui bombardiruindoile, i lidnan tobj pala oli muretud.
Livni šingotase mašinansauvomižen tegimil (pompad, fil'trad, lämoipalonvastaižed ladlused, «Prompribor»-tegimen kivivoibazoiden mašiništ i benzintäutmed), elektrotegesiden i lämuzpidatimiden tegimel, sömtegimištol (konditerine fabrik).
Geografijan andmused.
Lidn sijadase kesked rajonad, Hered Sosn-jogen hural randal tobjimalaz (, vai muite "Сосна", 296 km pitte, Donan üläjoksmusen oiged ližajogi), 126..191 m korktusil, 150 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Livenk-jogi (ven. "Ливенка" 32 km pitte) läbitab lidnad i lankteb Sosnaha sen suves.
Matkad Orelhasai om 120 km lodeheze orhal, 140 km avtotel vai 154 km raudtel. Toine lähembaine lidn om Jelec (Lipeckan agj) 63 km päivnouzmha-pohjoižpäivnouzmha orhal, 74 km avtotedme vai 164 km raudtedme. «Orel — Lipeck»-avtotekeskust ümbärdab lidnad pohjoižespäi i päivnouzmaspäi. "Livni I"- (keskuses) i "Livni II"- (suvipäivlaskmaižel röunal) raudtestancijad ratas «Verhovje — Marmiži»-keskustal.
Tobmuz.
Livni om lidnümbrikon üks'jäižeks eländpunktaks. Lidnümbrikon pind — 32,1 km².
Lidnümbrikon tobmuden pämez' om sen Administracijan pämez'. Lidnan Rahvahandeputatoiden nevondkund kogoneb 32 ühtnijaspäi, eläjad valitas heid videks vodeks.
Eläjad.
Vl 1897 lidnan ristitišt oli 20 400 eläjad, vl 1939 — 11 982 eläjad. Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 50 343 ristitud, vn 2021 — 43 549 ristitud. Kaik 47 489 eläjad oli lidnas vl 2017. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 50..53 tuhad eläjid vll 1986−2011 (53 800 rist. vl 2000).
Rahvahad (2010): venälaižed — 98,0 %, toižed rahvahad — 2,0 %.
Ortodoksižen hristanuskondan kümne pühäpertid oma kaičenus i saudud lidnas: ph. Sergii Radonežalaižen päjumalanpert' (1692), seičeme jumalanpertid i kaks' časounäd. Protestantizman koume pühäpertid (baptizman kaks' i seičemenden päivän adventistoiden jumalankodikundan üks') oma avaitud.
Lapsiden opendusen aluzkundad oma nell'toštkümne nomeruidud päivkodid (nomer 1, 3, 5, 6, 8, 9, 11, 12, 16, 17..20, 22), seičeme keskškolad (nomer 1, 2, 4, 5, 6, 9, 11), gimnazii, čomamahtoiden škol, sportškol. Professionaližen opendusen aluzkundad oma Livnin sauvondtehnikum i Orelan valdkundaližen universitetan Livnin filial.