tartuNLP/wikipedia-smugri-20251201 huggingface dataset:
Sillamäe

Sillamäe (mugažo estikš; ) om lidn da järed meriport Estinman pohjoižpäivnouzmas, mülüb Ida-Virun makundha. Se om valdkundan kümnenz' lidn eläjiden lugun mödhe.
Istorii.
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan vl 1502. Kurortžilo sai lidnan statusad vl 1957.
Vl 1928 saudihe tegint ümbriradamha palabad šoidkived, se oli muretud Toižen mail'man sodan aigan. Vozil 1947−1991 saubaline territorii oli, nimitihe sidä "Narv-10"-eländpunktaks (). NSTÜ:n aigan ümbriradoihe uranan kivendod da koncentratad sen hapandusihe. Jäl'ghe 1990 vot sadas harvoid mametalloid vaiše, vspäi 2011 tegim om amerikaižen Molycorp-korporacijan pala.
Sillamäen ižandusen päsarakod oma harvoiden mametalloiden samine kivendospäi ("Molycorp Silmet"), meriterminal lähižiden himižedheotandoiden täht (Kohtla-Järve), energetine (lämuzelektrostancii), mugažo betontegim, oludtegim i plastiktegesiden edheotand oma olmas lidnas.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase Suomen lahten suvirandal i Sitke-jogen lanktendan sihe sijas, 18 m keskmäižel korktusel valdmeren pindan päl. Kaks' vezivaradint om jogel lidnan südäimes. Matkad Tallidnhasai om 185 km päivlaskmha E20-avtotedme. Lähembaižed lidnad oma Narv-Jogensu 20 km pohjoižpäivnouzmha meredme vai avtotedme i makundan Jihvi-keskuz 20 km päivlaskmha avtotedme.
Eläjad.
Vn 2011 Estinman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 14 252 ristitud. Venäkel'žed eläjad oma enambuses lidnas, pol' eläb Venäman rahvahanikusenke heiden keskes. Kaikiš suremb ristitišt oli 20 561 eläjid vl 1989.
Ekonomikan da ohjandusen insitut i Sillamäen profškol oma professionaližen opendusen aluzkundoikš.
Transport.
Raudten sortiruindstancii om mereportanno. «Tallidn — Narv»-raudten lähembaine stancii om Vaivar (), se sijadase 2 km suvhe lidnaspäi.
Elgav

Elgav ( [jælɡava], , , ) om lidn (vspäi 1573) da raudtesol'm Latvijan suves. Se om lidn tazovaldkundan alištusenke, mugažo om Elgavan randan administrativižeks keskuseks, ei mülü sihe.
Istorii.
Eländpunkt om tetab vspäi 1226. Livonan ordenan lidnusen aluz om pandud vl 1265 kuti Mitav (). Vl 1573 ezmäižen lüteranižen pühäpertin sauvuz tuli lophu, i žilo sai lidnan oiktusid. Vozil 1578−1795 Elgav oli Kurländijan gercogkundan pälidnaks, möhemba vll 1796−1920 — Kurländijan gubernijan administrativižeks keskuseks. "Jelgav"-raudtestancii radab vspäi 1868.
Elgav šingotase sömtegimištol, metallan i mecan ümbriradmižel, transportsol'meks, meblin edheotand radab.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase Lielupe-jogen randoil, Zemgalijan alangišton suves, 13 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Elgavan alapala om 3,5 m ü.m.t. korktusel i alištub sur'vezile. Matkad Righasai om 42 km pohjoižpäivnouzmha. Kuz' raudtejonod ühtištadas lidnas i Jelgavan il'mbaz radab, sen tagut lidn om znamasižeks transportsol'meks.
Lidnan pind om 60,56 nellikkilometrad, sišpäi kuivma otab 57,66 km², vezi 2,9 km².
Eläjad.
Vl 2013 lidnan eläjiden lugu oli 62 800 ristituid. Kaik 61 308 eläjad oli lidnas vl 2017. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 74 105 eläjad vl 1989.
Rahvahad (2015): latvijalaižed — 59,3 %, venänikad — 26,6 %, vaugedvenälaižed — 5,5 %, ukrainalaižed — 2,4 %, pol'šanmalaižed — 1,9%, litvalaižed — 1,4 %, čiganalaižed — 0,8 %, toižed rahvahad — 2,1 %.
Latvijan maižanduseline universitet sijadase lidnas (seičeme tuhad üläopenikoid). Professionaližen keskopendusen koume profškolad ratas: muzikan škol i radonmahtoiden kaks' školad.
Panevežis

Panevežis ( [pɐnʲɛvʲeːˈʑiːs], , ) om lidn Litvanman pohjoižes. Se om valdkundan videnz' lidn eläjiden lugun mödhe.
Istorii.
Lidnan nimituz mainitase ezmäižen kerdan vl 1503 Pol'šanman Aleksandr-kunigahan da Litvanman ruhtinased kirjeižes uman erigoituses kostölan sauvondan velgusenke. Nimitihe jogen mödhe («Nävežisan rand»). Uz' eländpunkt kazvoi jogen vastrandal mugažo, i vodel 1780 ühtištadihe lidnan kaks' palad.
Elektrotehnine, tekstiline, sauvondmaterialiden (stökol, torved) da sömtegimišt ratas Panevežisas. Lidn om znamasižiden avtoteiden sol'meks. Avtoteiden i sauvusiden kaks' järedad sauvondkompanijad baziruišoiš Panevežisas.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase Nävežis-jogen randoil ( 210 km pitte, Nämunasan oiged ližajogi), pol'tel Vil'nüsan i Rigan keskes. Matkad Vil'nüshasai om 135 km suvipäivnouzmha.
Klimat om ven. Voden keskmäine lämuz om +6,3 C°. Paneb sadegid 596 mm vodes, enamba kezal.
Eläjad.
Vl 2011 lidnan eläjiden lugu oli 99 690 ristitud, heišpäi 96 % oma litvalaižed. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 126 tuhad eläjid vll 1989−1996.
Uskondan mödhe nell' eläjad videspäi oma katolikad, kaikutte kudenz' om ateist.
Šäuläi

Šäuläi (, , , , edel 1917. vot — "Шавли" ("Šavli"), edel 1795 — "Сауле" ("Saule")) om lidn Litvanman pohjoižes. Se om valdkundan nellänz' surtte lidn eläjiden lugun mödhe.
Istorii.
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan Livonijan rifmuidud aigkirjas vl 1236 kuti žilo toranno, konz sijaližed vägestiba mekankandajiden ricariden ordenad. Saule sai lidnan statusad vl 1713.
Vll 1795−1918 lidn mülüi Venälaižhe imperijha, oli nahkan ümbriradmižen keskuseks. Ezmäižen mail'man sodan aigan vn 1915 keväz'kus Germanijan imperijan sodaväged mureniba lidnan sauvusiden kaks' koumandest. Toižen mail'man sodan aigan vn 1944 elokus pertiden nell' videndest oli pandud mantazole. Nevondkundaližen aigan (1944−1991) lidn šingotihe elektronikan keskuseks, mecan i sauvomižen edheotandoil, velosipedantegimel, järedal sodail'mbazal.
Vspäi 1996 joudjaline ekonomine zon mülütab metallan, plastikan, tekstilin i elektronikan edheotandoid. Lidn šingotase turizmal mugažo i radvägen eksportal Evropan maihe.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase 103..150 m ü.m.t. korktusil. Rekivanjärven () randad oma lidnan suves.
Matkad Vil'nüshasai om 214 km suvipäivnouzmha, Kaunashasai — 142 km suvhe, Klaipedhasai — 161 km päivlaskmha. Lähembaine järed lidn om Rig 128 km pohjoižpäivnouzmha.
Klimat om ven kontinentaline Baltijan meren valatoitusenke. Keza om päivoikaz, tal'vaig om pil'vekaz lujas. Voden keskmäine lämuz om +7,6 C°, kezakun-elokun +16,0..+18,5 C°, tal'vkun-uhokun −1,2..−2,9 C°. Ekstremumad oma −36,4 C° (viluku, uhoku) i +35,7 C° (heinku, eloku). Kezaaigan minimum om +0,1 C° (kezaku), tal'vaigan maksimum om +13,4 C° (tal'vku, uhoku). Ei voi panda halad kezakus-elokus. Paneb sadegid 643 mm vodes, enamba kezakus-elokus (69..78 mm kus) i redukus (72 mm), vähemba uhokus-sulakus (33..36 mm kus). Kun keskmäine relätivine il'man nepsuz vajehtase 67..73 % röunoiš sulakus-heinkus, 85..90 % redukus-uhokus.
Eläjad.
Vn 2011 Litvanman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 109 328 ristitud. Kaik 100 618 eläjad oli lidnas vl 2018. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 149 083 eläjad vl 1992.
Rahvahad (2011): litvalaižed — 93,6 %, venänikad — 4,1 %, toižed rahvahad — 2,3 %.
Transport.
Avtobusad, taksid da ezilidnelektrojonused oma kundaližeks transportaks lidnas da sen ümbrištos.
Rahvahidenkeskeine "Šäuläi"-lendimport ("SQQ") sijadase lidnan suvipäivnouzmas, seičemes kilometras keskuzpalaspäi, Zokniai-rajonas, vspäi 2004 PAKO:n sodaaviacii kävutab sidä mugažo.
Uten

Uten () om lidn Litvanman pohjoižpäivnouzmas. Se om Utenan agjan administrativine keskuz.
Istorii.
Eländpunkt mainitase kirjutadud purtkiš vspäi 1261, Utenan ruhtinasen lidnuz oli saudud. Panihe sidä mantazole 15. voz'sadal. Ezmäine jumalanpert' (kostöl) om saudud vodele 1416. Vn 1879 lämoipalo mureni Utenan koume nelländest. Satusekaz sijaduz abuti lidnale šingotadas transporttesol'meks.
Uten om trikotažan ühtelmasen sijaduz. Sömtegimišt om šingotadud nevondkundaližes aigaspäi: maidproduktoiden tegim, lihan i oludenkombinatad ratas lidnas.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase Vižuon-jogen () oiktal randal tobjimalaz, om nimitadud sen ližajogen mödhe (litv. "Utenaitė", "Utenėlė"). Matkad Vil'nüshasai om 92 km suvhe.
Klimat om ven. Kaikiš lujemb pakaine oleskeli −42 C°.
Eläjad.
Vn 2011 rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 28 997 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt oli 34 430 eläjad vl 1989.
Rahvahad (enamba 0,4% vl 2011): litvalaižed — 95,9 %, venänikad — 2,4 %, pol'šanmalaižed — 0,5 %, toižed rahvahad — 1,2 %.
Utenan kolledž () om sätud valdkundal vl 2000 profopendusen sijaližiš aluzkundoišpäi, andab üläopendusen pordhid.
Hobart

Hobart (mugazo anglijan kelel, virktas [ˈhoʊbɑːrt]) om Avstralijan lidn da valdmeriport. Se sijadase Tasmanii-saren suvipäivnouzmas, om Tasmanii-štatan administrativižeks keskuseks.
Istorii.
Eländpunktan aluz om pandud vn 1804 20. päiväl uhokud (kahtendeks Sidnein jäl'ghe) kuti türm Suren Britanijan ogernikoiden täht. Nimitihe Britanižen imperijan soda- da kolonijoiden azjoiden ministran Hobart-lordan oiktastuseks, ezmäi "Hobart Town", "Hobarton". Hobart sai «siti»-statusad vn 1842 21. päiväl elokud.
Nügüd'aigan lidn om laivansauvomižen edheotandoiden päsija, rahvahidenkeskeižen turizman järed keskuz, laivoiden oigendusen keskuz Antarktidha. Ende Hobart oli kitoiden samižen päižeks portaks.
Geografijan andmused.
Hobart sijadase Deruent-jogen () estuarijan randoil. Kunanii/Vellington-mägi seižub 15 km päivlaskmha lidnan azjaližes keskusespäi, mägenpä om 1271 m ü.m.t. kortte.
Klimat om ven valdmeren. Keza om päivoikaz, tal'vaig om pil'vekaz. Voden keskmäine lämuz om +12,6 C°, tal'vkun-keväz'kun +16,2..+17,9 C°, kezakun-elokun +8,9..+9,7 C°. Maksimaline registriruidud lämuz om +41,8 C° (viluku), minimaline — −2,8 C° (kezaku, heinku), mägen päl — −9,1 C°. Kezaaigan minimum om +3,3 C° (tal'vku, viluku), tal'vaigan maksimum om +24,5 C° (eloku). Voib panda halad semendkus-redukus. Paneb sadegid 566 mm vodes, läz tazomäras kuidme, enamba elokus-tal'vkus (51..63 mm kus), vähemba uhokus-keväz'kus (37..38 mm kus). Kun keskmäine relätivine nepsuz vajehtase 58..64 % röunoiš semendkus-heinkus, 49..53 % sügüz'kus-keväz'kus.
Eläjad.
Vn 2016 rahvahanlugemižen mödhe lidnan ristitišt ezilidnoidenke (Sur' Hobart) oli 222 356 eläjad vai Tasmanijan kaks' videndest, ičeze Hobart-lidnan — 50 439 eläjad.
Suren Hobartan ristituiden videndez om sündnu verhiže maihe.
Edeližed lidnan pämehed oliba Ron Kristi (2018), Sju Hikki (kül'mku 2014 — keväz'ku 2018).
Transport.
Avtobusad da venehed oma kundaližeks transportaks lidnan südäimes.
Rahvahidenkeskeine civiline "Hobart"-lendimport ("HBA / YMHB", 2,4 mln passažiroid 2016−17 finansižel vodel) sijadase Kembridž-ezilidnas, 17 km pohjoižpäivnouzmha lidnan keskusespäi. Sišpäi tehtas reisid Avstralijan surihe lidnoihe, jügureisid Kitaihe.
Uagadugu

Uagadugu ( [waɡaduɡu], lühüdas "Ouaga") om Burkina Fason pälidn da kaikiš suremb lidn.
Istorii.
Eländpunkt mainitase 15. voz'sadaspäi. Se oli Mosi-imperijan pälidnaks vspäi 1441, om sen imperatoriden kaikenaigaižeks pälidnaks vspäi 1681. Francijalaižed kändiba Uagadugud Francine Ülävol't-kolonijan administrativižeks keskuseks vl 1919. Raudte tuli lidnha Kot d'Ivuaraspäi vl 1954.
Uagadugu šingotase tekstiližel (puvillan puhtastand) i sömtegimištol (risan puhtastandan, arahis-, karite-pähkmiden i lihan ümbriradmižen edheotandad). Kengiden fabrik, šintegim, cementan tegim, velosipedoiden i motocikloiden ühthekeradamine. Järed LEK radab lidnas.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase platol valdkundan keskuzpalas, 305 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Raudte jagab lidnad pohjoižeks i suveks.
Klimat om räk pol'kuiv, tropižen kaks'sezonižen röunal. Voden keskmäine lämuz om +28,4 C°, kaikiš räkembad kud oma keväz'ku-semendku i reduku (+29..+33 C° keskmäras), vilumbad tal'vku i viluku (+25 C°). Ekstremumad oma +9 C° i +46 C°. Paneb sadegid 744 mm vodes, kuiv sezon oleskeleb kül'mkus-keväz'kus (8 mm pordos).
Lidn jagase videks rajonaks (). Rajonad alajagasoiš 30 sektoraks, sektorad — ümbrikoikš.
Eläjad.
Vl 2012 lidnan eläjiden lugu oli 1 626 950 ristitud 219 km² pindal. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd'. Kaik koume millionad eläjid om ezilidnoidenke 2805 km² pindal (2019), valdkundan seičemendez.
Universitet Džozef Ki-Zerbon nimed radab lidnas (, edel 2015. vot Uagadugun universitet, alusenpanend 1974, 40 tuh. üläopenikoid vl 2010), mugažo kaks' tošt universitetad oma avaitud.
Transport.
Uagadugun rahvahidenkeskeine lendimport Toma Sankaran nimed ("OUA / DFFD", 600 tuh. passažiroid vl 2019) sijadase lidnan keskuzpalas, sišpäi om pol'tošt kilometrad bizneskeskushepäi. Mugažo AÜV:oiden sodaväged kävutadas lendimportan pol't lendamha susedvaldkundoihe. Uden lendimportan (Uagadugu-Donsin) sauvondan ezmäine jono mäni vozil 2013−2018 35 km pohjoižpäivnouzmpolehe lidnaspäi heitmaha lendimiden mahalaskendad lidnan keskusespäi, planiruihe vaumita sauvondad voden 2021 lopule, sid' sirtihe sauvomižen lopindad vodele 2025.
Darvin (lidn)

Darvin (, sijaline virkand: [ˈdɑːrwᵻn], sijaližiden Avstralijan aborigenoiden larrakian/gulumirrgin-kelel: "Garramilla") om lidn Avstralijan pohjoižes. Se om Pohjoižen territorijan adminstrativine keskuz da kaikiš suremb lidn.
Enzne.
Amuižiš aigoišpäi lidnan tahond seižui Avstralijan aborigenoiden torguindteil, vedihe tavaroid Suvipäivlaskmaižes Azijaspäi kaikedme kontinentadme. Eländpunktan aluz om pandud evropalaižil vl 1869 kuti "Palmerston"-meriport. Se nimitase nügüdläižikš vspäi 1911 Čarl'z Darvinan oiktastuseks.
Darvinan ižandusen päsarakod oma samižtegimišt (kivivoi da londuseline gaz šel'fal, urankivend, kuld, cink, marganc, boksitad), turizm, tatanmaižiden da AÜV:oiden sodavägiden holituz.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase territorijan pohjožes, Timoran meren i sen Darvinan merikaran lapakol randal. Vspäi 2003 raudte ühtenzoitab lidnad Adelaidanke. Matkad Kanberhasai om 3137 km suvipäivnouzmha orhal.
Darvin alištub lujile tropižile ciklonile (tal'vku-keväz'ku), kova tullei tegi lujid murendusid vozil 1897, 1937, 1974. Klimat om kaks'sezonine tropižen savannan, päivoikaz kuivan sezonan aigan eriližešti. Voden keskmäine lämuz om +27,8 C°, kezakun-elokun +25,2..+25,8 C°, toižil kuil +27,3..+29,5 C°. Ekstremumad oma +10,4 C° (heinku) i +38,9 C° (reduku). Paneb sadegid 1832 mm vodes, vihmsezon oleskeleb tal'vkus-keväz'kus (279..471 mm kus), kuiv sezon tuleb kezakus-elokus (nell' millimetrad pordos). Kun keskmäine relätivine nepsuz vajehtase 36..41 % röunoiš semendkus-elokus, 66..74 % tal'vkus-keväz'kus.
Tobmuz.
Darvin jagase nelläks administrativižeks ümbrikoks ().
Edeline lidnan pämez' () om Katrina Fong Lim (sulaku 2012 — sügüz'ku 2017).
Eläjad.
Vl 2010 lidnan eläjiden lugu oli 127 532 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd'. Palmerston-kaimdailidnan aluz om pandud vl 1981 jügedan klimatan tagut mererandištol, nece kaimdailidn sijadase 20 km suvhe Darvinaspäi.
Fort Loderdeil

Fort Loderdeil ( [ˌfɔrt ˈlɔːdərdeɪl]) om AÜV:oiden kurortlidn Florid-štatan suvipäivnouzmas. Se om Brauard-ümbrikon administrativine keskuz.
Istorii.
Eländpunktan aluz om pandud koumeks lidnuseks (fortaks) vl 1838 Kahtenden Seminolan sodan aigan (1835−1842) sijaližid indejalaižid vaste. Fortad oliba nimitadud Uil'jam Loderdeil-majoran kanzannimen mödhe ("William Lauderdale", 1782–1838). Sodan jäl'ghe ned oliba okaidud pol'voz'sadaks. Eländpunkt sai lidnan statusad oficialižešti vn 1911 27. päiväl keväz'kud.
Fort Loderdeil šingotase lebuturizmal vodes läbi (13 mln tulijoid vl 2018 i enamba mi nell' tuhad restoranoid ümbrikon ezilidnoidenke), jahtansauvomižen, «Maxim Integrated»-kompanijan järedal palakundal (mikroshemad), fil'miden i TV-oigendusiden tehmižel. Kaik 50 tuhad jahtoid om registriruidud lidnas.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase Atlantižen valdmeren randal, 2,75 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Veziteiden severz'-se sadoid kilometrid om lidnas. Matkad Majamihesai om 40 km suvhe.
Klimat om tropine vihmmecoiden. Voden keskmäine lämuz om +25,1 C°, absolütine minimum oleskeli –2 C°. Paneb sadegid 1550 mm vodes, vähemba «tal'ven» kuidme.
Eläjad.
Vn 2010 AÜV:oiden rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 165 521 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'. Lidn mülüb Majamin aglomeracijha (6,1 mln eläjid vl 2017).
Monterrei

Monterrei ( [monteˈrei]) om Meksikan ühesanz' lidn eläjiden lugun mödhe (no sen aglomeracii otab kahtent sijad), sijadase valdkundan pohjoižpäivnouzmas. Se om Nuevo Leon-štatan administrativine keskuz da kaikiš suremb lidn.
Istorii.
Eländpunktan aluz om pandud vl 1596 ispanijalaižil sirdanuzil mehil, om nimitadud Ispanijan penen Monterrei-lidnan mödhe (nüg. Portugalijan pohjoižröunanno). Kolonialižen aigan eländpunktan ristitišt oli severz'-se sadad eläjid. Ripmatomuden sandan jäl'ghe lidn ozutihe tarbhaižeks sidokeskuseks AÜV:oiden Tehasan lidnoidenke i Mehikonke.
Monterrei šingotase raudan metallurgijal, sauvondmaterialiden tehmižel (sidä kesken cement — Cemex, koumanz' mail'mas), kivivoinhimijal, sömtegimištol (olud, limonadan FEMSA-kompanijan päfater, kukuruzjauh) i avtopaloiden pästandal.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase štatan päivlaskmas, 540 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Om korktoid mägid ani suvipäivlaskmha i pohjoižhe lidnaspäi. Santa-Katarin-jogi () läbitab lidnad, sid' sen päivnouzmaižid ezilidnoid, i lankteb San Huan-jogehe huralpäi (Rio Granden oigedpol'ne bassein). El'-Kučil'jo-padosein sädab vezivaradimen San Huan-jogel, veden purde Monterrein täht.
Matkad Mehikohosai om 700 km suvhe orhal vai 910 km avtotedme.
Klimat om tropine pol'kuiv. Voden keskmäine lämuz om +22,9 C°, semendkun-sügüz'kun +26,1..+28,9 C°, tal'vkun-uhokun +15,2..+17,8 C°. Ekstremumad oma −3,8 C° (uhoku) i +46 C° (semendku). Kezaaigan minimum om +18,8 C° (kezaku), tal'vaigan maksimum om +41 C° (uhoku). Paneb sadegid 667 mm vodes, enamba sügüz'kus (200 mm), vähemba tal'vkus-uhokus (17..22 mm kus). Kun keskmäine relätivine nepsuz vajehtase 63..72 % röunoiš voden aigan.
Tobmuz.
Lidnan tobmuden pämez' om mer (). Valitas merad koumeks vodeks. Edeline mer om Adrian de la Garsa Santos ("Adrián de la Garza Santos", kül'mku 2015 — tal'vku 2020, lühüdoidenke rat'kaigoidenke).
Eläjad.
Vl 2010 lidnan eläjiden lugu oli 1,130,960 ristitud. Kaik 1,142,194 eläjad oli lidnas vl 2015, 1,084,696 eläjad oli vl 1980. Lidnaglomeracijan ristitišt om 5,341,171 eläjad 7657,5 km² pindal vl 2020 (kahtenz' surtte valdkundas, štatan 85 %; vl 2010 oli 4,1 mln i koumanz' sija).
Znamasine üläopendusen aluzkund om Nuevo Leonan avtonomine universitet (alusenpanend 1933, 135 tuh. üläopenikoid vl 2022). Se om koumanz' surtte valdkundas, päfater sijadase San-Nikolas-de-los-Gars-ezilidnas. Monterreiš oma universitetan kundaližiden tedoiden kampus i medicinine kampus läzundkodinke.
Transport.
Avtobusad, kiruhavtobusad ("Ecovia") da taksid oma kundaližeks transportaks. Vspäi 1991 metropoliten radab lidnas, se om kebn tobjimalaz (, vspäi 2021 om koume jonod 40 stancijanke, 40 km raudted). Panamerikaine avtote läbitab lidnad. Raudteühtenzoituz radab vaiše jüguiden täht.
Rahvahidenkeskeine civiline "Monterrei"-lendimport Mariano Eskobedo-jenaralan nimed ("MTY / MMMY", 10,9 mln passažiroid vl 2022) sijadase 20 km pohjoižpäivnouzmha orhal lidnan keskusespäi Apodak-ezilidnan taga, matkad avtotedme 32 km. Tehtas reisid AÜV:oiden äjihe lidnoihe i Keskuzamerikan maihe, mugažo Meksikan äjihe lidnoihe. Toine pen' privatine Pohjoine lendimport (, "NTR") sijadase pohjoižes ezilidnas.
Puebl

Puebl ( [ˈpweβla], ) om Meksikan nellänz' surtte lidn, sijadase valdkundan keskuzpalas. Se om Puebl-štatan administrativine keskuz.
Istorii.
Pueblan tahond oli kaikenaigaižeta ristitištota edel evropalaižiden tulendad. Eländpunktan aluz om pandud vn 1531 16. päiväl sulakud tel Mehikon i Verakrus-meriportan keskes.
Puebl šingotase avtopaloiden pästandal (Fol'ksvagen- i Hylsa-kompanijoiden edheotandad), metallurgijal, himižel i tekstiližel sarakoil, sömtegimištol, turizmal.
Geografjan andmused.
Lidn sijadase 1980..2680 m korktusil, 2135 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Mehikohosai om sada kilometrad päivlaskmha-lodeheze.
Klimat om subtropine korktoiden mägiden, valdmeren valatoitusenke, päivoikaz lujas päiči vihmsezonas. Kun keskmäine lämuz om +13,9 (viluku) ..+19,8 (semendku) C°. Il'man lämuden maksimum om +36,5 C° (semendku), kaikiš lujemb hala oleli −5,5 C° (viluku) i −6,0 C° (tal'vku). Lämuz voib sadas läz +30 Cel'sijan gradushasai da sen korktemba miččel taht kul. Ei voi panda halad sulakus-elokus i redukus. Paneb sadegid 969 mm vodes, enamba kezakus-sügüz'kus (162..197 mm kus), kuiv sezon oleskeleb kül'mkus-keväzkus (5..18 mm kus). Kun keskmäine relätivine nepsuz vajehtase 62..68 % röunoiš kezakus-redukus, 47..55 % vilukus-semendkus i kül'mkus.
Eläjad.
Vl 2010 lidnan eläjiden lugu oli 1 434 062 ristitud, lidnan municipalitetan — 1 539 819 ristitud 534,32 km² pindal. Vl 2015 lidnan municipalitetan ristitišt oli 1 576 259 eläjad. Läz 3 mln ristituid elädas lidnaglomeracijas (2015).
Transport.
Privatižed avtobusad i kiruhavtobusoiden jonod oma kundaližeks transportaks lidnas. Velosipedoiden kortoman verk radab.
Pueblan rahvahidenkeskeine civiline lendimport Serdan-velliden nimed ("PBC / MMPB", 790 tuh. passažiroid vl 2023) sijadase lodehližes Uehozingo-ezilidnas 23 kilometras lidnan keskuzpalaspäi. Tehtas reisid Hjustonha (AÜV) i Meksikan surihe lidnoihe. Toine lähembaine rahvahidenkeskeine lendimport äjidenke reisidenke radab sadas kilometras Mehiko-pälidnas. Pueblan lendimport om varalendimportaks sen täht.
Bužumbur

Bužumbur ( [buʒumbuʁa], sijaližiden keliden virkand [buʒuᵐbuɾa], lühüdas "Buja") om Burundin enzne pälidn. Se om valdkundan kaikiš suremb lidn, ekonomine pälidn, valdkundan tobmuden aluzkundoiden sijaduz, Bužumbura Meri-agjan keskuz.
Istorii.
Eländpunkt mainitase küläks järven randal vl 1871. "Bužumbur"-nimituz znamoičeb sijaližil kelil «kartohktorguz». Oli Germanijan Ruand da Urundi-territorijan administrativižeks keskuseks vll 1897−1922 "Marienhaim"-nimitusenke (). Vll 1922−1962 nimitihe "Usumbur:aks" () Bel'gijan ohjandusen al. Vspäi 2019 valdkundan pälidn om Giteg.
Bužumbur šingotase järvenportal i neniden tavaroiden tehmižel: cement, himikatad, tekstil', bumag, kofe i toine maižanduzprodukcii.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase Burundin päivlaskmas, Tangan'jik-järven pohjoižel randal, 768..1095 m korktusil, 774 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.
Klimat om tropižen savannan. Kun keskmäine lämuz om +23..+25 C°. Paneb sadegid 785 mm vodes.
Vspäi 2014 Bužumbur jagase koumeks kundaks (kommunaks): Muh (), Mukaz ("Mukaza"), Ntahangv ("Ntahangwa"). Vll 2005−2014 oli 13 kommunad (nügüd' subkommunad), alajagatihe niid 97 lidnfartalaks.
Eläjad.
Vl 2014 lidnan eläjiden lugu oli 658 859 ristitud 110 km² pindal. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd'.
Ndžamen

Ndžamen ( [n(ə)dʒa.me.na], "Indžamīnā") om Čadan pälidn da kaikiš suremb lidn. Se om üks' Čadan regionišpäi.
Istorii.
Eländpunktan aluz om pandud vn 1900 29. päiväl semendkud, i edel 1973. vot lidnan nimi oli Fort Lami (). Suren sodan aigan vl 1942 Germanijan aviacii bombardirui lendimportad i mureni lendimiden kümenikad poltusen varažomanke. Vhesai 1960 (Čadan ripmatomuz Francijaspäi) se oli pen' lidneihut 10..50 tuh. ristitištonke.
Geografii.
Ndžamen sijadase valdkundan suvipäivlaskmas Kamerunan röunanno, Šari-jogen oiktal randal, Sahel'-zonan keskuzpalas. Lidn seižub sokahas tahondas, 298 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.
Klimat om subekvatorialine kaks'sezonine, päivoikaz lujas päiči vihmsezonas, räk lujas. Il'man kun päiväline keskmäine lämuz vajehtase +23,6..+34,2 C° röunoiš voden aigan. Ekstremumad oma +6,5 C° (viluku) i +46,6 C° (keväz'ku-semendku). Il'man lämuz ei voi olda madalamb mi +18 C° sulakus-sügüz'kus, voib ületada +40 C° miččel taht kul. Paneb sadegid 510 mm vodes, enamba heinkus-elokus (144..174 mm kus), kuiv sezon oleleb kül'mkus-keväz'kus (0,4 mm sezonas). Kun keskmäine relätivine nepsuz vajehtase 68..76 % röunoiš heinkus-sügüz'kus, 21..39 % kül'mkus-semendkus.
Tobmuz.
Ndžamen jagase kümneks rajonaks ().
Edeline lidnan pämez' om madam Mariam Džimet Ibet (kül'mku 2016 — tal'vku 2018).
Eläjad.
Vn 2009 rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 951 418 ristitud. Kaik 1,6 mln eläjid om ezilidnoidenke 166 nellikkilometrad pindal, valdkundan kümnendez. Ristitišt om äirahvahaline, kogoneb igähižiš heimoišpäi.
Kaik enamba 70 liceid om avaitud lidnas (privatižed tobjimalaz), 21 korktad školad (privatižed tobjimalaz), 11 universitetad (valdkundaližed i privatižed), 14 kul'turkeskust.
Transport.
Lidn om rahvahidenkeskeižiden manteiden sol'meks. Avtotesild ühtenzoitab Kamerunanke. Raudte om projektan pordhal.
Rahvahidenkeskeine soda- da civiline Ndžamenan lendimport ("NDJ / FTTJ") sijadase lidnan röunal. Se om üks'jäine rahvahidenkeskeine lendimport valdkundas. Tehtas reisid Pohjoižen i Päivlaskmaižen Afrikan surihe lidnoihe, Parižha i Stambulha, mugažo Čadadme. Francijan il'mväged kävutadas sidä sodabazaks.
Tuluz

Tuluz ( [tuluz], [tuˈluzɔ]) om lidn da kommun Francijan suvipäivlaskmas. Se om Oksitanii-regionan administrativine keskuz, valdkundan nellänz' lidn eläjiden lugun mödhe, Francijan opendusen kahtenz' lidn (110 tuh. üläopenikoid) Parižan jäl'ghe.
Istorii.
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan vl 106 edel meiden erad. Vll 419−507 Tuluz oli vestgotiden kunigahusen pälidnaks. Vspäi 1229 Tuluzan katoline universitet oli olmas, sauptihe Suren francižen revolücijan jäl'ghe. Vspäi 1271 lidn om Francijan palaks. Tuluzan parlament tegi ištundoid vspäi 1421 i oli käskuzkundaks valdkundan suven eläjiden täht.
Tuluz šingotase Francijan aerokosmižeks keskuseks Šarl' de Goll'-prezidentan aigaspäi, Airbus-kompanijan i «Arian»-kandairaketiden ühthekeradamižcehad ratas lidnas. Sidodud kosmosha sarakod oma elektronine (pol'veimed i čipad, kaimdajiden südäin), informacine (sän i valdmeritedon radnikoičendad, tedoiduzkeskused), biotehnologijoiden. Tuluzan aglomeracijan KSP om 51 mlrd evroid (2013).
Geografijan andmused.
Lidn sijadase Garonn-jogen randoil (lankteb Atlantižhe valdmerhe), 141 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Garonnan i Suvine (Langedokan) kanalad vasttasoiš lidnas, ned ühtenzoittas Keskmert Atlantiženke valdmerenke Francijan territorijal, Bordo- i Set-meriportoid.
Klimat om subtropine valdmeren. Keza om päivoikaz, tal'vaig om pil'vekaz. Voden keskmäine lämuz om +14,2 C°, kezakun-sügüz'kun +19,3..+22,8 C°, tal'vkun-uhokun +6,3..+7,1 C°. Ekstremumad oma −19,2 C° (uhoku) i +42,4 C° (eloku). Kezaaigan minimum om +4,0 C° (kezaku), tal'vaigan maksimum om +24,1 C° (uhoku). Ei voi panda halad kezakus-sügüz'kus (sügüz'kun minimum om +1,9 C°). Il'man lämuz voib ülitada +20 C° miččel taht kul. Paneb sadegid 627 mm vodes, läz tazomäras kuidme, enamba sulakus-kezakus (64..74 mm kus), vähemba uhokus (37 mm) i heinkus (40 mm). Paneb lunt kuz' päiväd tal'ves keskmäras. Kun keskmäine relätivine nepsuz vajehtase 68..74 % röunoiš kezakus-sügüz'kus, 85..88 % kül'mkus-vilukus, 76..82 % toižiš kuiš.
Eläjad.
Vl 2012 lidnan eläjiden lugu oli 461 190 ristitud. Kaikiš suremb lidnan i lidnümbrikon ristitišt om nügüd', sen koumandez ližadui vspäi 1990. Kaik 1 038 764 ristitud elihe Tuluzan lidnümbrikos 2 531 km² pindal vl 2015, 1,33 mln rist. om lidnaglomeracijas 5 381 km² pindal (2015).
Akapul'ko

Akapul'ko ( [akaˈpulko ðe ˈxwaɾes] "Akapul'ko de Huares", ) om Meksikan lidn, valdmeriport da kurort. Se om Gerrero-štatan kaikiš suremb lidn.
Istorii.
Eländpunktan aluz om pandud vl 1531. Sai monopolijan oiktust torguindan Filippinoidenke täht vl 1573, muga kändihe znamasižeks lidnaks. Panihe San Diego-lidnusen alust (nüg. mülüb lidnha) kaičemha Akapul'kod merirazbainikoišpäi. 1950-nzil vozil se šingotihe tetabaks kurortaks AÜV:oiden elokahil mehil da Gollivudan tähthaižil.
Akapul'ko šingotase turizmal (no murdod telustadas meres i kül'bet'randoil), sömtegimištol (maidproduktad, jomad, jä, sijaline keitand), cementan i elektrusen tehmižel. Kurortnikad oma meksikalaižed tobjimalaz.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase valdkundan suves, Tünen valdmeren süvän merikaran randal, 30 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.
Matkad štatan administrativižhe Čil'pansingo de los Bravo-keskushesai om 80 km pohjoižpäivnouzmha-pohjoižhe orhal vai 86 km avtotedme, Mehikohosai om 295 km pohjoižhe orhal vai 375 km avtotel.
Klimat om tropine kaks'sezonine, päivoikaz lujas päiči vihmsezonas. Il'man keskmäine lämuz om +26,8..+28,7 C° kuidme voden aigan. Paneb sadegid 1337 mm vodes, enamba kezakus-sügüz'kus (247..310 mm kus). Il'man keskmäine relätivine nepsuz vajehtase 72..78 % röunoiš vodes läbi. Meriveden keskmäine lämuz vajehtase kuidme +28,1..+30,0 C° röunoiš.
Eläjad.
Vn 2010 Meksikan rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 673 479 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'. Läz 1 mln eläjid om ezilidnoidenke 3 538 km² pindal.
Transport.
Avtobusad, taksid i valdkundaližed maršruttaksid («kolektivo») oma kundaližeks transportaks lidnas. Laivkruizad ratas kurortnikoiden täht.
Rahvahidenkeskeine civiline "Akapul'ko"-lendimport Huan Al'vares-jenaralan nimed ("ACA / MMAA", 894 tuh. passažiroid vl 2023) sijadase 26 km suvipäivnouzmha lidnan keskuzpalaspäi. Tehtas reisid Torontoho, Monrealihe i Hjustonhasai, mugažo Meksikan järedoihe lidnoihe (Mehikoho päpaloin, Tihuan, Monterrei, Gvadalahar).
Rozo

Rozo (angl. i , sijaline francijan kreoline kel': "Wozo") om Dominikan pälidn da kaikiš suremb lidn.
Etimologii.
Jogen "Roseau"-nimi znamoičeb «rogosine», «rogojogi».
Istorii.
Nügüdläižen eländpunktan aluz om pandud francijalaižil 17. voz'sadal ühtennimižen jogen randal amuižen indejižen Sairi-žilon sijas. Vspäi 1838 kolonijan parlament keradaškanzihe Rozos orjusen likvidiruindan jäl'ghe. Lidn sai ripmatoman valdkundan pälidnan statusad vl 1978.
Rozo šingotase turizmal i bananoiden da kakaon vendan portal.
Geografii.
Rozo sijadase Dominik-saren päivlaskmaižen randan suves, Kariban meren päivnouzmaižel randal, 43 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Om ümbärtud Morn Brüs-mägen () mecpautkil.
Klimat om tropine vihmmecoiden. Kun keskmäine päiväline lämuz om +25..+27 C° vodes läbi. Paneb sadegid 2575 mm vodes, vähemb uhokus-sulakus (107..135 mm kus).
Rozo jagase läz 80 fartalaks.
Eläjad da transport.
Vl 2007 lidnan eläjiden lugu oli 16 852 ristitud.
Keinfild-lendimport ("DCF") i ehtatim ühtenzoittas saren eläjid läheližidenke saridenke (francižed Martinik i Gvadelup). Se om märitud peniden lendimiden täht.
Koume sijališt radiostancijad ratas Rozos. Brazilijan, Kitain, Kuban i Venesuelan sur'oigenduzkundad oma olmas lidnas.
Sidzuok (lidn)

Sidzuok ( "Sidzuoka-si" [ɕizɯꜜoka] «tün' kukkaz-lidn») om lidn Japonijan keskuzpalan suves, pol'tel Tokion i Nagojan keskes. Se om Sidzuokan prefekturan administrativine keskuz.
Istorii.
Eländpunktan aluz om pandud vll 700..710 kuti Surugan agjan uz' "Sumpu"-pälidn ( vai "Futü" 府中). Vspäi 1869 lidnan nimituz om nügüdläine. Vl 1889 Sidzuok sai järedan lidnan oficiališt statusad. Paniba lidnad mantazole: lämoipalod (1889 i 1940), manrehkaiduz (1935), bombardiruind (1945). Vspäi 2003 Simidzu-avanport mülüb lidnha.
Sidzuok šingotase ühthekeradamižen bobaižiden i masštaban modeliden tehmižel. Kalanpüdandan port radab lidnas. Holitišed ottas 73 % ižanduses. Suren Sidzuokan kogosüdäiprodukt oli US$45,8 milliardad ekvivalentas vl 2010.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase Abe-mägijogen randal ( "Abe-kava" 53 km pitte, lankteb Tün'he valdmerhe, kävutase jondveden purtkeks), Surug-merilahten lodehližel randpolel, 12 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Voib nähta Fudzi-mäged lidnaspäi.
Klimat om subtropine neps mererandal, pil'vekaz kuil vihmoiden äjüdenke. Om suks'kurortoid mägitahondas. Mererandal voden keskmäine lämuz om +16,9 C°, kezakun-sügüz'kun +22,4..+27,4 C°, tal'vkun-uhokun +6,9..+9,3 C°. Ekstremumad oma −6,8 C° (viluku) i +38,7 C° (heinku, eloku). Voib panda halad kül'mkus-sulakus, lanktenu lumi (oleleb harvoin lujas) sulab teravas. Paneb sadegid 2327 mm vodes, enamba kezakus-heinkus (269..297 mm kus) i sügüz'kus-redukus (250..280 mm kus), vähemba tal'vkus-uhokus (80..105 mm kus). Kun keskmäine relätivine nepsuz vajehtase 71..79 % röunoiš semendkus-redukus, 57..62 % tal'vkus-keväz'kus.
Eläjad.
Vl 2014 lidnan eläjiden lugu oli 707 183 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt nügüdläižiš röunoiš oli läz 740 tuhad eläjid vll 1985−1995. Läz 1 mln ristituid elädas lidnaglomeracijas.
Edeline lidnan pämez' om Nobuhiro Tanabe (田辺 信宏 "Tanabe Nobuhiro", sulaku 2011 — sulaku 2023).
Santo Domingo

Santo Domingo ( [ˈsanto ðoˈmiŋɡo], znamoičeb «Pühä Dominik», sanasanhaline znamoičend «pühä pühäpäiv») om Dominikanižen Tazovaldkundan pälidn da kaikiš suremb lidn. Municipalitet sen röunoiš om Nacionaline ümbrik ("Distrito Nacional").
Lidn om valdkundan znamasine rahaazjoiden, politikan da kul'turan keskuz.
Lidnan nimed.
Vozil 1496−1502 lidnan nimi oli Uz' Izabel' (). Sid' udesnimitihe lidnad nügüdläižeks. Vozil 1936−1961 lidnan nimi oli Sjudad Truhil'jo (isp.: "Ciudad Trujillo") valdkundan enččen Truhil'jo-prezidentan nimen mödhe, sid' kumaižihe diktatoran tobmut.
Istorii.
Bartolomeo Kolumb, Kolumban Hristoforan vell', pani lidnan alust vn 1496 5. päiväl elokud. Nece om kaikiš amuižemb kaikenaigašti elänzoittud eländpunkt Amerikas, kudamban alusen evropalaižed panihe.
Geografii.
Santo Domingo sijadase Haiti-saren suvipäivnouzmaižel Kariban mererandal, 14 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Kaikiš korktemb lidnan čokkoim om 910 m ü.m.t. kortte. Osam-jogi ( 148 km pitte) lankteb merhe lidnan territorijal jagaden sidä päivnouzmaižeks i päivlaskmaižeks paloikš. Lidn-ümbrik om ümbärtud Santo Domingon agjal, lähine Santo Domingo Este-lidn-millionnik («Santo Domingo Päivnouzmaine») om sen administrativižeks keskuseks. 
Klimat om tropine mussonine neps, päivoikaz vodes läbi. Kunkeskeine lämuz om +25,6..+28,3 C° voden aigan. Ekstremumad oma +11,0 C° (viluku, uhoku) i +39,5 C° (semendku). Il'man lämuz voib ületada +33 C° miččel taht kul, ei voi olda madalamb mi +18 C° kezakus-sügüz'kus. Paneb sadegid 1482 mm vodes, enamba semendkus (151 mm) i heinkus-kül'mkus (148..195 mm kus), vähemba uhokus-keväz'kus (54..59 mm kus). Vihmsezonan aigan kovad tulleid oma paksud. Kun keskmäine relätivine nepsuz vajehtase 79..85 % röunoiš voden aigan.
Tobmuz.
Santo Domingo kuti Nacionaline ümbrik jagase seičemekümneks nimitadud sektoraks (vai barrio:ks, inkorporiruidud territorijaks).
Lidnan tobmuden pämez' om Nacionaližen ümbrikon alkal'd (alkal'desa, ). Edeline lidnan pämez' om David Kollado ("Miguel David Collado Morales", eloku 2016 — sulaku 2020).
Eläjad.
Vl 2014 lidnan-ümbrikon ristitišt oli 1 402 749 eläjad, vl 2022 — 1 029 110 eläjad.
Vl 2022 kaik 4 274 651 ristitud elädas lidnaglomeracijas 2770 nellikkilometrad pindal (Sur' Santo Domingo, 3,5 mln eläjid oli vl 2014), se otab valdkundan ristitišton kaht videndest.
Transport.
Avtobusad, metropoliten, taksid, avtoiden kortoman (karšeringan) kompanijad oma kundaližeks transportaks lidnas da sen ümbrištos. Vspäi 2009 metro radab lidnas (kaks' jonod 34 stancijanke, raudteverk om 48,5 km pitte). Vl 2018 vižkilometrine kervačte radaškanzi (nell' stancijad), golliden täht ezikät. Santo Domingon meriport radab Osam-jogen randal.
Rahvahidenkeskeine civiline "Las Amerikas"-lendimport ("SDQ / MDSD", 5,2 mln passažiroid vl 2023) sijadase kaks'kümnes kilometras päivnouzmha lidnan keskuzpalaspäi. Tehtas reisid Kariban regionan äjihe maihe, Latinižen Amerikan lähižihe maihe (Meksik, Gvatemal, Panam, Kolumbii), AÜV:oiden Florid-štatan lidnoihe i Njuarkha (Nju Jork), Evropan koumhe lidnha (Madrid, Pariž, Frankfurt).
Turin

Turin ( [toˈriːno], sijaline virkand: [tyˈriŋ]) om Italijan lidn valdkundan lodehes. Se om Pjemont-agjan (regionan) administrativine keskuz, valdkundan nellänz' lidn eläjiden lugun mödhe.
Lidn vastsi Tal'veližid Olimpižid vändoid vl 2006.
Istorii.
Eländpunktan aluz om pandud Rimalaižen imperijan aigan vl 28 edel meiden erad kuti rimalaižiden "Kastra Turinorum-sodalager"' ().
Turin šingotase nenil sarakoil: FIAT-konglomeratan edheotandad (avtosauvomine, metallurgii, vagonad, traktorad, laivlikutimed), pörutügiden pästand, mašinansauvomine, himine, farmaceftine, omblendtegimišt, sömtegimišt, mugažo Iveco-jüguavtoiden kompanijan päfater om saudud lidnas.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase tazangištol, Po-jogen randal, Päivlaskmaižiden Al'piden pautkidenno, 240 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Al'piden ezimägišt sijadase lidnan suvipäivnouzmas. Matkad Rimhasai om 520 km suvipäivnouzmha orhal, 690 km avtotedme vai raudtel. Lähembaine järed lidn om Milan 140 km päivnouzmha-pohjoižpäivnouzmha avtotedme vai raudtedme.
Klimat om subtropine nell'sezonine, päivoikaz kezal. Voden keskmäine lämuz om +13,1 C°, kezakun-elokun +21,0..+23,2 C°, tal'vkun-uhokun +3,3..+4,9 C°. Ekstremumad oma −21,8 C° (uhoku) i +37,1 C° (eloku). Kezaaigan minimum om +4,3 C° (kezaku), tal'vaigan maksimum om +26,6 C° (uhoku). Ei voi panda halad kezakus-sügüz'kus. Paneb sadegid 981 mm vodes, enamba sulakus-kezakus (104..145 mm kus) i redukus (106 mm), vähemba tal'vkus-uhokus (45..48 mm kus). Kun keskmäine relätivine nepsuz vajehtase 72..80 % röunoiš päiči keväz'kus, konz se om 67 %.
Tobmuz.
Turin jagase kahesaks nomeruidud ümbrikoks (üks'lugu ), ned alajagasoiš 34 nimitadud fartalaks (üks'lugu "quartiere").
Turinan lidnannevondkund kogoneb 40 ezitajaspäi. Kaik rahvaz valičeb lidnan pämest () kerdan vides vodes, ühten kahtenden strokun voimuz om olmas. Edeline lidnan pämez' om Kjara Appendino ("Chiara Appendino", kezaku 2016 — reduku 2021).
Eläjad.
Vl 2012 lidnan eläjiden lugu oli 911 823 ristitud, vl 2016 — 882 523 ristitud. Turin oli millionnikaks vll 1961−1990, kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 1 167 968 eläjad vl 1971. Ristitišt ližadub möst vspäi 2011 immigracijan tagut. Läz 1,7 mln eläjid om ezilidnoidenke (2017).
Transport.
Avtobusad, tramvaid (lidnan keskuses), metropoliten (vspäi 2006, üks'jäine jono 23 stancijanke, 15,1 km raudted), ezilidnelektrojonused i velosipedad oma kundaližeks transportaks lidnas. Turistižed laivad ujudas Po-jogedme. Kiruhjonused ühtenzoittas Milananke.
Rahvahidenkeskeine civiline "Turin"-lendimport ("TRN / LIMF", 4,2 mln passažiroid vl 2022) sijadase Kazelle-Torineze-kundas 16 km pohjoižhe-lodeheze lidnan keskuzpalaspäi. Tehtas reisid Evropan surihe lidnoihe, Marokho (Kasablank), mugažo Italijan suven lidnoihe.
Sanj (lidn)

Sanj (, kebnetud kit. 三亚, pin'jin': "Sānyà") om lidn-kurort Kitain suves, Hainan'-agjan da saren suves, Kitain Suvimeren randal. Nece om valdkundan kaikiš suvemb lidn i lidnümbrik.
Istorii.
Eländpunkt sai lidnan oficiališt statusad vl 1984, sätihe lidnümbrikod vl 1987. Vspäi 2014 lidnümbrik jagase nelläks rajonaks.
Sanj šingotase rahvahidenkeskeižen turizman erazvuiččiden sarakoiden keskuseks i Man kaimdajiden sädandal civiližiden tarbhaižusiden täht. Meriveden lämuz vajehtase +22..+28 C° röunoiš vodes läbi. Lidnan tahond om tetab čajun sortuiden kazvatandal.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase ühtennimižen merilahten randal, mägiden i meren keskes.
Klimat om tropine kaks'sezonine. Voden keskmäine lämuz om +25,8 C°, +23..+28 C° kuidme. Ekstremumad oma +5 C° i +35 C°. Paneb sadegid 1453 mm vodes, enamba heinkus-redukus (212..268 mm kus), kuiv sezon oleskeleb tal'vkus-keväz'kus (6..21 mm kus).
Eläjad.
Vn 2010 Kitain rahvahanlugemižen mödhe lidnümbrikon eläjiden lugu oli 685 408 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'. Lidnan ristitišt om 550 tuhad eläjid (2018) 153 km² pindal.
Kaks' üläopendusen aluzkundad baziruišoiš lidnas: privatine Sanjan universitet ( "Sānyà xuéyuàn", alusenpanend 2005, 20 tuh. üläopenikoid vl 2018) i valdkundaline Hainanin tropižen okeanografijan universitet ( "Hǎinán rèdài hǎiyáng xuéyuàn", alusenpanend 1977, vll 1993−2015 Cünčžoun universitet i kolledž, 10 tuh. üläopenikoid vl 2011).
Edeline lidnümbrikon pämez' (partijan lidnankomitetan sekretar') om Tong Daoči (kül'mku 2018 — kül'mku 2020, 童道驰). Lidnan mer om Čen Si (陈希) vn 2022 semendkuspäi.
Beverli Hills

Beverli Hills ( [ˌbevəɹ̠li ˈhɪɫz] «Beverli-kukhad») om AÜV:oiden lidn Kalifornii-štatan suves. Mülüb Los Andželes-ümbrikho.
Istorii.
Indejalaižed arvostiba kazvatelišt mahust i veden äjut lidnan tahondas. Eziauguižešti rančo oli lidnan sijas. Vspäi 1900 ectihe kivivoid, no löutihe reskvet, i ottihe pätandad säta lidnan planad. Beverli-Hillz om kirjutadud eländpunktaks vl 1914. Los Andželes napri otta lidnad ičheze severt-se kerdoid veden purtkiden tagut, no kaik om edeližikš tähäsai.
Tetabad fil'miden akt'orad i aktrisad elädas lidnan erižpertiš. Metro-Goldwyn-Mayer-mediakompanijan päfater sijadase lidnas. Kacmata sihe, ristitišton sal'hed oma alemba mi lähižes Los Andželesas. Äi radnikoid om ottud lidnan administracijha i školoihe.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase 79 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Se om ümbärtud Los Andželes-lidnal kaikiš polišpäi päiči pohjoižpäivnouzmas, kus Beverli-Hillz röunatab Päivlaskmaine Gollivud-lidnanke.
Vn 2010 AÜV:oiden rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 34 109 ristitud.
Brazilijan, Ekvadoran i Kolumbijan konsulused sijadasoiš lidnas.
Gštad

Gštad ( [kʃtaːt]) om lidn Šveicarijan Bernan kantonas. Mülüb Zanenan kundha.
Lidn sijadase valdkundan i kantonan suvipäivlaskmas, 1050 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Bernhasai om 80 km pohjoižhe.
Gštad om mägisuksiden da hihtandsportan kurort. Severz'-se kal'hid adivpertid i parahiman klassan sobiden laukad oma olmas tetabiden mehiden täht. Muzikan i il'mšuruiden festivalid oleskeldas lidnas.
Vl 2010 eläjiden lugu oli 6 955 ristitud. Privatine «Institut Le Rosey»-škol («kunigahiden škol») sirdab lidnha tal'veks.
Beirut

Beirut ( "Bairūt") om Livanan pälidn da kaikiš suremb lidn. Se om valdkundan ižandusen da opendusen keskuz, sädab erilišt muhafazad (agjad).
Istorii.
Eländpunkt om olmas 30. voz'sadaspäi EME. Mainitase ezmäižen kerdan finikijan 𐤁𐤀𐤓𐤕-nimenke ("Barut"), Amuižen Egiptan eläjad ottihe lidnan portoid kävutamižhe. Beirut sai enamba znamoičendad Rimalaižen imperijan aigan kuti oiktusentedon keskuz.
Olnu vspäi 1975 Livanan rahvahanikoiden soda toi äi vigoid lidnale, vspäi 2000 lidnan istorine keskuz om läz udessündutadud. Araban sportvändod oliba lidnas vll 1957, 1997 i 2015.
Beirut šingotase bankingal, tekstilin da kengiden pästandal, sömtegimištol, turizmal i torguindal, painandan edheotandoil, meriportal.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase valdkundan päivlaskmas, Livanan Keskmeren randišton keskpalas, sen nemel.
Klimat om Keskmeren kaks'sezonine. Voden keskmäine lämuz om +20,9 C°, kezakun-redukun +24,1..+27,8 C°, tal'vkun-keväz'kun +14..+16 C°. Ekstremumad oma +0,2 C° (keväz'ku) i +40,4 C° (heinku). Kezaaigan minimum om +15 C° (kezaku), tal'vaigan maksimum om +30,5 C° (uhoku). Paneb sadegid 825 mm vodes, enamba tal'vkus (164 mm) i vilukus (191 mm), kuiv sezon oleskeleb kezakus-sügüz'kus (viž millimetrad pordos).
Beirut jagase 12 fartalaks, ned alajagasoiš 59 sektoraks.
Eläjad.
Vl 2014 lidnan eläjiden lugu oli 361 366 ristitud. Kaik 2,2 mln ristituid elihe Sures Beirutas 200 km² pindal vl 2016, sen rajonad sijadasoiš Mägilivan-agjas.
Religijan mödhe (arni lidn, nimikirjutesen mödhe vn 2009 valičendoiden aigan): sunnitad — 45 %, hristanuskojad — 39 %, šiitad — 14 %, judaistad — 1 %, druzad — 1 %, alavitad — 218 ristitud.
Transport.
Avtobusad i velosipedad oma kundaližeks transportaks lidnas. Meriport radab. Avtobusad ühtenzoittas ezilidnoidenke i edemba, mugažo Sirijan suridenke lidnoidenke.
Beirutan rahvahidenkeskeine civiline lendimport Rafik Hariri-päministran nimed ("BEY / OLBA", 6,3 mln passažiroid vl 2022) sijadase ühesas kilometras suvhe lidnan keskusespäi, sen suvižiš ezilidnoiš. Tehtas reisid lähižiden maiden surihe lidnoihe i lebutahoiže, Saksanman surihe lidnoihe, Päivlaskmaižen Evropan pälidnoihe, Stokhol'mha.
Jassi

Jassi ( [ˈjaʃʲ]) om lidn Romanijan pohjoižpäivnouzmas. Se om valdkundan kahtenz' lidn eläjiden lugun mödhe, Jassin ümbrikon administrativine keskuz.
Istorii.
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan privilegijan kirjeižes vn 1408 6. päiväl redukud. Vll 1565−1862 Jassi oli Moldovan ruhtinazkundan pälidn, vll 1916−1918 — Romanijan pälidnaks.
Jassi šingotase nenil sarakol: raudan metallurgii, farmaceftine, tekstilin i soban pästand, sömtegimišt, IT-kompanijad, energetine, mašiništ tegimišton täht, avtopaloiden tehmine.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase kukhikahas tahondas, 35..354 m korktusil, 75 m ü.m.t. keskmäižel korktusel, Moldovan röunanno. Bahlui-jogi (119 km pitte, Prutan bassein) jagab lidnad kahteks palaks.
Klimat om ven kontinentaline. Voden keskmäine lämuz om +10 C°, kezakun-elokun +20..+22 C°, tal'vkun-uhokun −1..−3 C°. Ekstremumad oma −36 C° i +40 C°. Paneb sadegid 562 mm vodes, enamba kezaaigan.
Eläjad.
Vn 2011 Romanijan rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 290 422 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt oli 344 425 eläjad vl 1992 i om nügüd'. Kaik 474 tuh. ristituid om ezilidnoidenke 808 km² pindal.
Lidnalaižiden 98,5% oma romanijalaižed, 92,5% — ortodoksižed hristanuskojad (2002). Koume naižjumalankodid i nell' mez'jumalankodid oma kaičenus i avaitud lidnas, niišpäi kuz' oma saudud 16.-17. voz'sadal.
Kluž Napok

Kluž Napok ( [ˈkluʒ naˈpoka], [ˈkoloʒvaːr], ), paginoiš Kluž lühüdas, om lidn Romanijan lodehes. Se om valdkundan koumanz' lidn eläjiden lugun mödhe, Klužan ümbrikon administrativine keskuz.
Istorii.
Eländpunkt mainitase dokumentoiš ezmäižen kerdan vl 1213 kuti "Klus". Sai lidnan oiktusid vl 1270. Istorižen Transil'vanii-agjan keskuz, Transil'vanijan Suren ruhtinazkundan oficialine pälidn vll 1790−1848 i 1861−1867. Udesnimitihe nügüdläižikš vl 1974.
Kluž Napok šingotase elektrotehnikan pästandal (De'Longhi, Bosch), kosmetikan Farmec-kompanijal, sömtegimištol (oludtegim), turizmal da torguindal.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase ümbrikon keskuzpalas, 340 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Buharesthasai om 324 km suvipäivnouzmha.
Klimat om ven kontinentaline. Voden keskmäine lämuz om +8,5 C°, kaikiš lujemb pakaine oleli −25 C°. Paneb sadegid 548 mm vodes, enamba semendkus-elokus (60..95 mm kus).
Eläjad.
Vn 2011 Romanijan rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 324 576 ristitud. Kaik 321 687 eläjad oli lidnas vl 2016. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 328 602 eläjad vl 1992.
Rahvahad (enamba 0,4 % vl 2011, ozutadud rahvahudenke): romanijalaižed — 80,1 %, mad'jaralaižed — 16,0 %, čiganalaižed — 1,0 %, toižed rahvahad — 2,9 %.
Kaik kümne üläopendusen aluzkundad ratas lidnas, sidä kesken valdkundan kaikiš järedamb i amuižemb Babešan — Boijain universitet (, 48,6 tuh. üläopenikoid vl 2021) kirjutab ičeze istorijad 16. voz'sadaspäi.
Transport.
Avtobusad, trolleibusad, tramvaid i taksid oma kundaližeks transportaks lidnas. "Kluž Napok"-päraudtestancii radab kahtes kilometras pohjoižhe lidnan keskuzpalaspäi.
Rahvahidenkeskeine civiline "Kluž Napok"-lendimport Avram Janku-revolücioneran nimed ("CLJ / LRCL", 3,2 mln passažiroid vl 2024) om kahtenz' surtte valdkundas, sijadase ühesas kilometras päivnouzmha lidnan keskuzpalaspäi. Tehtas reisid Stambulha, Evropan erasihe-se znamasižihe lidnoihe, om sezonreisid Keskmeren (Grekanma) i Rusttan meren (Egipt) lebutahoiže.