Fresno

Fresno (mugažo anglijan kelel, virktas [ˈfrɛznoʊ], «sarnipu» ispanijaks) om AÜV:oiden lidn Kalifornii-štatan keskuzpalas. Se om AÜV:oiden 34nz' i štatan videnz' lidn eläjiden lugun mödhe, Fresno-ümbrikon administrativine keskuz.
Istorii.
Ende jokuts- i mivok-indejalaižed oliba enambuses lidnan tahondas. Fresnon ümbrik om sätud vl 1856 Kalifornijan kuldsäruläžundan aigan. Eländpunktan aluz om pandud vl 1872 kuti žilo udenno Fresno-stancijanno Suvitün'valdmerižel raudtel. Sai lidnan oiktusid vl 1885.
Vl 1958 Bank of America valiči arni Fresnod töhöpästamha "BankAmericard"-kreditkartad, kudambad udesnimitihe "VISA:ks" möhemba.
Fresno šingotase tervhudenkaičendan i opendusen aluzkundoil, sömtegimištol (sidä kesken lihan ümbriradmine), varjoičendsistemiden «Pelco»-kompanijal, turizmal (läz kaks'kümned aigtegod vodes, 20 muzejad i kul'turan aluzkundad, rahvahaližed puištod järvidenke ümbrištos). Lidnan territorii om ümbärtud maižanduzrajonal. äiluguižed palakundad baziruišoiš lidnanno.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase San-Hoakin-jogen alangištos (), 94 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. San-Hoakin-jogi om lidnan pohjoižröunaks. Ühthine pind om 300,43 km², sidä kesken kuivma 297,3 km², vezi 3,13 km². Fresno röunatab Mader-ümbrikonke pohjoižes ("Madera").
Klimat om päipaštokaz kuiv. Voden keskmäine lämuz om +18,3 C°, kezakun-sügüz'kun +25,1..+28,6 C°, tal'vkun-uhokun +8,6..+11,3 C°. Ekstremumad oma −8 C° (tal'vku, uhoku) i +46 C° (heinku, sügüz'ku). Kezaaigan minimum om +3 C° (sügüz'ku), tal'vaigan maksimum om +29 C° (uhoku). Paneb sadegid 279 mm vodes, enamba tal'vkus-keväz'kus (45..55 mm kus), kuiv sezon oleskeleb kezakus-sügüz'kus (8 mm pordos). Keskmäine relätivine nepsuz vajehtase 40..50 % röunoiš semendkuspäi sügüz'kuhusai, 69..84 % kül'mkus-keväz'kus.
Tobmuz.
Lidn jagase seičemeks rajonaks ("District 1..7"). Valitas lidnan nevondkundan ühtnijoid üksin rajonaspäi. Kaik lidnalaižed valitas merad. Nevondkundan ühtnijoiden i meran ("mayor of Fresno") valdatusiden strok om nell' vot, ühten kahtenden strokun voimuz om olmas.
Edeližed merad oma Li Brand ("Lee Brand", viluku 2017 — viluku 2021), Ešli Suerendžin ("Ashley Swearengin", viluku 2009 — viluku 2017).
Eläjad.
Vn 2010 AÜV:oiden rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 494 665 ristitud, vn 2020 — 542 107 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd'. Läz üht millionad ristituid om ezilidnoidenke.
Augotižlibundan mödhe (2020): ispanijalaižed i latinamerikalaižed — 50,50 %, evropalaižed (ispanijalaižita) — 23,93 %, azijalaižed — 14,25 %, afroamerikalaižed — 6,94 %, indejalaižed — 0,65 %, valdmerimalaižed — 0,14 %, segoitadud augotižlibundanke — 3,06 %, toiženke augotižlibundanke — 0,54 %.
Transport.
Avtobusad i kiruhavtobusad oma kundaližeks transportaks lidnas da sen ümbrištos. "Fresno Area Express"-organizacii ("FAX") ohjastab kundališt transportad. Raudtestancii radab lidnan keskuses, Fresno-stancii kirhuližel «San Francisko — Los Andželes»-raudtel om sauvomas.
Kaik koume lendimportad oma saudud lidnas: rahvahidenkeskeine soda- da civiline "Fresno Josemit"-lendimport ("FAT / KFAT", 2,6 mln passažiroid vl 2024) lidnan päivnouzmaižel röunal, civiline "Fresno Čandler"-ližalendimport ("FCH / KFCH", penen aviacijan täht tobjimalaz) kahtes kilometras suvipäivlaskmha azjaližes keskusespäi, privatine "Sjerra Skai Park"-lendimport lidnan lodehes.