Venöv

Venöv () om Venäman lidn da lidnankund Tulan agjan pohjoižpäivnouzmas. Se om Venövan rajonan administrativine keskuz.
Istorii.
Edeline Venev-eländpunkt () sijazihe, ezimeletaden, seičemes kilometras pohjoižhe lidnaspäi Osötr-jogen randal. Se mainitase dokumentoiš 1390-nziš vozišpäi. Alusenpanendan dat — 1371. voz'. Nimitihe jogen mödhe.
Nügüdläižen eländpunktan aluz om pandud Ivan Šeremetev-bajaril 16. voz'sadan keskes kuti "Gorodenesk Veneval"-lidnuz (), vspäi 1572 om udesnimitadud nügüdläižikš. Lidnuz oli alištunu kalaidajiden heimoiden londoile, oli polttud sen tagut vl 1633. Vl 1719 kändihe lidnad distriktan keskuseks, vspäi 1727 — makundan. Venöv sai makundan lidnan oficiališt statusad vl 1777. Šingotihe Moskvan regionan leibänvaratoitandal, leibän mär om ozutadud lidnanznamal. Raudte läbiti lidnad 1890-nzil vozil i ühtenzoiti Moskvad Jelecanke, raudtestancii radaškanzi vl 1903. Toižen mail'man sodan aigan lidn oli okkupiruidud nacistižen Germanijan sodavägil lühüdaks aigaks (24. kül'mku — 9. tal'vku 1941). Buran hilen samine tegese läz lidnad 1970-nziš vozišpäi, lidnan ristitišt ližadui läz kahthe kerdha vll 1979−1989.
Venöv šingotase mašinansauvomižel (instrument ratud diamantanke), sömtegimištol (pühävointegim, maidtegim, leibtegim), gigijenan bumagtegesiden tegimel.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase rajonan keskuzpalan suves, Venövk-jogen oiktal randal ( 32 km pitte, ende "Венева", Okan oigedpol'ne bassein), 200 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.
Matkad Moskvan agjhasai om vižtoštkümne kilometrad päivnouzmha orhal. Matkad Tulhasai om nell'kümne viž kilometrad päivlaskmha-suvipäivlaskmha orhal, 50 km avtotel vai 90 km raudtel. Toine lähembaine lidn om Novomoskovsk 38 km suvhe orhal, 60 km avtotedme vai 45 km raudtedme.
Raudte om lidnan päivlaskmaižeks röunaks, Venövk-jogi — päivnouzmaižeks. "Venöv"-raudtestancii radab lidnan päivlaskmas. «Don»-avtote (M4-trass) mäneb päivlaskmha lidnaspäi, kaks' avtoted ühtenzoittas lidnanke: nell' kilometrad om päivlaskmha i seičeme kilometrad lodeheze trasshasai.
Tobmuz.
Venöv om lidnankundan üks'jäižeks eländpunktaks. Lidnankundan pind — 9,36 km².
Lidnankundan tobmuden pämez' om sen Deputatoiden suiman ezimez'. Edeline lidnan suiman ezimez' om Sergei Petrušin, radoi vn 2018 redukuhusai. Lidnan erigoittud Administracii om likvidiruidud vn 2015 heinkuspäi vn 2016 uhokus, Andrei Ždanov oli sen likvidacižen laudkundan ohjandajan, hän radoi Administracijan pämehen vn 2013 kül'mkuspäi.
Eläjad.
Vl 1897 lidnan ristitišt oli 5 200 eläjad, vl 1939 — 5 576 eläjad. Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 15 224 ristitud, rajonan nell' ühesandest, vn 2021 — 12 668 ristitud. Kaik 14 211 eläjad oli lidnas vl 2017. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 15..16 tuhad eläjid vll 1996−2011 (16 200 rist. vl 2003).
Rahvahad (2010): venälaižed — 92,2 %, armenijalaižed — 3,5 %, ukrainalaižed — 1,3 %, toižed rahvahad — 3,0 %.
Ortodoksižen hristanuskondan Sündun Eläbzdusen päjumalanpert' (1817−1825) i kuz' jumalanpertid oma kaičenus i saudud lidnas.
Lapsiden opendusen aluzkundad oma koume päivkodid, kaks' keskškolad (openduzkeskused nomer 1 i 2), lapsiden da norišton keskuz, čomamahtoiden škol, lapsiden da norišton sportškol. Professionaližen opendusen aluzkund om Tulan maižanduzkolledžan filial.