Uf

Uf ( [ʊˈfa], [ʏ̞ˈfʏ̞], ) om millionniklidn Venämas. Se om Baškortostanan Tazovaldkundan pälidn da kaikiš suremb lidn, sädab Ufan lidnümbrikod, mugažo om Ufan rajonan administrativižeks keskuseks.
Ufanlidn om Venäman järed transporttesol'm, tazovaldkundan ižandusen keskuz i openduzkeskuz.
Istorii.
Nügüdläižen eländpunktan aluz om pandud vl 1574 kuti lidnuz (puine kreml'). Se sai lidnan statusad vl 1586.
Vspäi 1802 Uf oli Orenburgan gubernijan pälidnaks, sid' vozil 1865−1919 — Ufan gubernijan keskuseks. Kändihe mašinansauvomižen keskuseks tegimiden evakuacijan tagut Suren sodan aigan.
Uf šingotase kivivoin ümbriradmižel, himižen tegimištol, mašinansauvomižel (avialikutimed, avtopalad, agregatad, mašiništ kivivoin sarakon täht), elektrotehnižen sarakon tegimil (mikroelektronikan «Magnetron», telekommunikacine mašiništ, transformatorad), raudbetontegesiden (kaks' tegint) i klejatud faneran pästandal, sömtegimištol.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase tazovaldkundan keskuses, ühtennimižen jogen muugotil randoil sen lanktendan sijas Vaugedjogehe (Volgan bassein), 150 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Reljef om tazo jogialangištoidenke. Lidnan keskuzpala sijadase muga nimitadud «Ufan pol'sarel» Vauged- da Uf- jogiden keskes. Uf seižub mecstepin zonan pohjoižes. Kaik 20 karad om lidnan manaluižes.
Matkad Moskvhasai om 1567 km raudtel päivlaskmha. Lähembaine toine järed lidn om Sterlitamak 100 kilometras suvhe.
Klimat om ven kontinentaline. Voden keskmäine lämuz om +3,8 C°, kezakun-elokun +17,2..+19,7 C°, tal'vkun-uhokun −10,7..−12,3 C°. Ekstremumad oma −48,5 C° (viluku) i +39,4 C° (heinku). Kezaaigan minimum om −1,2 C° (kezaku), tal'vaigan maksimum om +9,2 C° (uhoku). Voib panda halad kezaaigan päiči heinkus, sen kun minimum om +1,4 C°. Paneb sadegid 590 mm vodes, läz tazomäras kuidme, enamba kezakus-redukus (51..67 mm kus), vähemba keväz'kus-sulakus (32..33 mm kus).
Tobmuz.
Uf jagase seičemeks administrativižeks rajonaks, sen ližaks 24 eländpunktad mülüdas lidnümbrikho.
Ufan lidnümbrikon pämez' om sen Nevondkundan ezimez'. Edeline ezimez' om Valerii Trofimov (4. kucund, sügüz'ku 2016 — sügüz'ku 2021).
Lidnümbrikon Administracijan edeližed pämehed:
Nügüdläine Ufan Administracijan pämez' om Ratmir Mavliev vn 2022 uhokuspäi.
Eläjad.
Vl 1913 lidnan ristitišt oli 100 700 eläjad. Vn 2010 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 1 062 319 ristitud, lidnümbrikon — 1 071 640 ristitud. Vn 2021 rahvahanlugemižen mödhe lidnan ristitišt oli 1 144 809 eläjad. Vl 2017 kaik 1 115 560 eläjad oli lidnas i 1 126 098 eläjad kaikes lidnümbrikos, tazovaldkundan ristitišton kaks' seičemendest. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd'. Läz 1,45 mln ristituid elädas lidnaglomeracijas (Uf i lähižed rajonad, 2017).
Rahvahad (enamba 1 % vl 2010, ozutadud rahvahudenke): venälaižed — 48,9 %, totarlaižed — 28,3 %, baškiralaižed — 17,1 %, ukrainalaižed — 1,2 %, toižed rahvahad — 4,5 %.
Hristanuskondan 24, islaman 18 pühäpertid da judaizman üks' pühäpert' oma saudud lidnas.
Valdkundaližed üläopendusen aluzkundad oma kuz' universitetad, čomamahtoiden institut, juridine institut, Baškiran valdkundaližen radnikoičendan da ohjandusen akademii, toižiden lidnoiden aluzkundoiden koume filialad (Moskv, Čeläbinsk). Znamasine om Ufan tedon da tehnologijoiden universitet (alusenpanend 1909 kut Ufan opendajiden institut), oli Baškiran valdkundaližeks universitetaks vll 1957−2022 (33,7 tuh. üläopenikoid), sid' ližatihe Ufan aviacišt universitetad da udesnimitihe.
Transport.
Rahvahidenkeskeine civiline "Uf"-lendimport Mustai Karim-kirjutajan nimed ("UFA / УФА / UWUU", 3,5 mln passažiroid vl 2019) sijadase 22 kilometras suvhe lidnan keskusespäi. Sišpäi tehtas reisid Evropan i Azijan maihe, Venämadme tobjimalaz, mugažo om čarterreisid lebutahoiže.
Avtobusad, trolleibusad, tramvaid da taksid oma kundaližeks transportaks lidnas. Raudtesild da koume avtotesildad ühtenzoittas Vaugedjogen randoid. Jogitransport om šingotadud, kezaaigan om ehtatimid jogiš päliči.
19. voz'sadan lopus «Samar — Čeläbinsk»-raudte tuli lidnha. Ühesa raudtestancijad om Ufas.