Obninsk

Obninsk () om Venäman lidn da lidnümbrik Kalugan agjan pohjoižpäivnouzmas. Se om agjan kahtenz' lidn eläjiden lugun mödhe.
Istorii.
Eländpunktan aluz om pandud vl 1946 kuti peitol'ne žilo tedoidamha atomišt energijad. Saudud vodele 1954 ezmäine atomelektrostancii mail'mas om sen satuseks. Žilo sai lidnan statusad vn 1956 24. päiväl heinkud, nimitihe lähižen "Obninskoje"-raudtesarakon mödhe (radab lidnan suves).
Obninsk šingotase tedolidnaks, neniden tedoiden keskuz: südäitukuine fizik, atomenergetik, meteorologii, radiologii, radiacine himii, geofizik. Ratas tedon aluzkundad: 12 tedoinstitutad, Obninskan atomenergetikan institut. Sauvondmaterialiden pästand, sömtegimišt, elektroladimiden i farmaceftikan edheotandad.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase Protv-jogen hural randal ( 282 km pitte, Okan hura ližajogi), 175 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.
Matkad Kalugan röunhasai om seičemekümne kilometrad suvhe, Uden Moskvan röunhasai — 25 km. Lähembaižed lidnad oma (častomaraižen mödhe): Malojaroslavec, Jermolino, Borovsk, Balabanovo, Belousovo, Žukov, kaik ned mülüdas Obninskan lidnaglomeracijha. «Moskv — Bränsk»-avtote (M3-trass «Ukrain») om lidnan päivnouzmaižeks röunaks.
Tobmuz.
Obninsk om lidnümbrikon üks'jäižeks eländpunktaks. Se jagase nomeruidud mikrorajonikš (1..52), severz'-se eländkompleksoid i žiloid om lidnas. Lidnümbrikon pind om 50,15 km². Lidn om saudud koumen rajonan ühtenzoitusen tahondas: Borovskan rajon, Žukovan rajon i Malojaroslavecan rajon.
Lidnümbrikon tobmuden pämez' om sen Suiman ezimez'. Edeline lidnan pämez' om Vladimir Vikulin (2005−2010, reduku 2015 — sügüz'ku 2020). Lidnan Administracijan pämez' om Tat'jana Leonova vn 2020 kül'mkuspäi. Edeline Administracijan pämez' om Vladislav Šapša (kül'mku 2015 — uhoku 2020).
Eläjad.
Vl 1959 kaik 16 334 ristitud elihe lidnas. Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 104 739 ristitud, vn 2021 — 125 376 ristitud. Kaik 113 639 eläjad oli lidnas vl 2017. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd', agjan ühesandez. Obninskan lidnaglomeracijan ristitišt oli 210 845 eläjad 13 449 km² pindal vl 2017, erasti lugetas sidä Moskvan lidnaglomeracijan palaks.
Rahvahad (2010): venälaižed — 92,0 %, ukrainalaižed — 2,7 %, armenijalaižed — 1,1 %, toižed rahvahad — 4,2 %.
Ortodoksižen hristanuskondan kahesa pühäpertid oma kaičenus (phh. Borisan i Gleban jumalanpert') i saudud lidnas vspäi 1992: kuz' jumalanpertid, Vladimiran i Ol'gan loičendpert', ph. Panteleimon-spravitajan kodijumalanpert'.
Openduz.
Lapsiden opendusen aluzkundad oma päivkodid, keskškolad, lapsiden da norišton sädamižen šingotesen keskuz, čomamahtoiden škol, muzikškol, čomamahtoine škol, kuvadamižcomamahtoiden škol, kahesa sportškolad (niiden kesken nell' specializiruidud: voleibolas, gimnastikas, dzüdos i sambos, hebonsportas).
Professionaližen opendusen aluzkundad oma Obninskan atomenergetikan institut (MIFI) i sen tehnikum, tehnologijoiden da holitišiden kolledž, čomamahtoiden kolledž, medškol, gumanitarine interkolledž, Ohjanduzkadroiden kvalifikacijan ližadusen institut, Moskvan üläopendusen aluzkundoiden viž filialad.
Transport.
Avtobusad (20 maršrutad) i maršruttaksid oma kundaližeks transportaks lidnas.
"Obninskoje"-passažirraudtestancii radab Moskv (Kijevan päraudtestancii, 102 km) — Bränsk-keskustal.