Gomel'

Gomel' ( [ˈɣomʲelʲ], [ˈɡomʲɪlʲ], oficialine rahvahidenkeskeine transkripcii: "Homieĺ") om lidn da transporttesol'm Vaugedvenäman suvipäivnouzmas. Se om valdkundan kahtenz' lidn eläjiden lugun mödhe, Gomelin agjan administrativine keskuz, mugažo Gomelin rajonan (ei mülü sihe).
Istorii.
Eländpunktan aluz om pandud 1. voz'tuhan meiden erad lopus. Mainitase ezmäižen kerdan vl 1142 "Gomii"-nimitusenke. Sijaližen ojan nügüdläine nimituz om "Gomejuk", mitte voib libuda suomen kelen "homma joki"-sanoišpäi «hered jogi». Toižed mainitadud nimed oma nened: "Гомь, Гомье, Гомей, Гомьи, Гомій, Гомін, Гомъ". Lidnan nimitusen nügüd'aigaine variant vahvištihe 17.-18. voz'sadal. Vll 1335−1772 Gomel' mülüi Surhe Litvanman ruhtinazkundha i Peč Pospolitai-valdkundha, kozakoiden i Venäman vägiden londad oliba paksud. Vspäi 1772 lidn oli Venäman imperijan palaks, vspäi 1802 mülüi Mogilövan gubernijha.
Sätihe Gomelin gubernijad vl 1919 i panihe lidnad sen keskuseks. Gomelin agjan pälidn sen alusenpanendaspäi vl 1938.
Gomel' šingotase erazvuiččen mašinansauvomižen, sömtegimišton, himižen sarakon i sauvondmaterialiden edheotandoil.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase agjan päivnouzmas, Sož-jogen alajoksmusen oiktal randal päpaloin (, Dnepran hura ližajogi), 115..144 m ü.m.t. korktusil, 135 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Minsk-pälidnhasai om 283 km lodeheze orhal, 312 km avtol vai raudtel. Lähembaižed lidnad (avtoteidme) oma Vetk 20 km pohjoižpäivnouzmha, Dobruš 25 km päivnouzmha, Rečic 50 km päivlaskmha.
Klimat om ven kontinentaline. Keza om päivoikaz, tal'vaig om pil'vekaz lujas. Voden keskmäine lämuz om +8,0 C°, kezakun-elokun +18,6..+20,4 C°, tal'vkun-elokun −2,7..−4,2 C°. Ekstremumad oma −35,1 C° (viluku, uhoku) i +38,9 C° (eloku). Kezaaigan minimum om −0,2 C° (kezaku), tal'vaigan maksimum om +15,8 C° (uhoku). Ei voi panda halad heinkus-elokus (elokun minimum om +1,2 C°). Paneb sadegid 632 mm vodes, enamba semendkus-heinkus (64..100 mm kus), vähemba vilukus-sulakus (35..36 mm kus). Paneb lunt 75 päiväd tal'ves, lumikatken keskmäine korktuz ei ületa ühesad santimetrad. Kun keskmäine relätivine nepsuz vajehtase 64..71 % röunoiš sulakus-elokus, 86..88 % kül'mkus-vilukus.
Tobmuz.
Gomel' jagase nelläks rajonaks: Keskuzrajon, Nevondkundaline, Raudten i Novobelickii. Sijaline administracii om kaikuččes rajonas.
Lidnan Deputatoiden nevondkund kogoneb 40 ühtnijaspäi, kaik rahvaz valičeb heid nelläks vodeks, ühtnijad valitas ezimest ičeze rivišpäi. Gomelin Radonoigendajan komitetan pämez' valičese valdkundan Prezidental i vahvištase lidnan Deputatoiden nevondkundal. Komitetan pämez' paneb radnikusele sen ühtnijoid konsul'tacijoiden jäl'ghe Gomelin agjan radonoigendajanke komitetanke. Prezident vahvištab radnikusele lidnan rajonadministracijoiden pämehid, lidnan komitetan pämez' — heiden varapämehid, rajonan pämez' — administracijan ühtnijoid.
Eläjad.
Vn 2009 Vaugedvenäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 486 488 ristitud, agjan koumandez. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 517 tuhad eläjid vl 1992 i 537 tuhad eläjid vl 2019 (lugustusen vanhan mahtusen mödhe, migracijata).
Rahvahad (2009): vaugedvenälaižed — 83,42 %, venänikad — 10,85 %, ukrainalaižed — 3,11 %, toižed rahvahad — 2,62 %.
Üläopendusen seičeme aluzkundad ratas, niiden kesken viž baziruišoiš lidnas: Gomelin valdkundaline universitet Francisk Skorinan nimed (, alusenpanend 1930, universitet vspäi 1969, 7,7 tuh. üläopenikoid vl 2020), Vaugedvenäman valdkundaline transportan universitet, Vaugedvenäman kulutandkooperacijan torguimiž-ekonomine universitet, Gomelin valdkundaline tehnine universitet Pavel Suhoin nimed, Gomelin valdkundaline medicinine universitet.
Transport.
Avtobusad (95 maršrutad), trolleibusad (vspäi 1962, 31 maršrutad) i maršruttaksid (22 maršrutad) oma kundaližeks transportaks lidnas. Ühtenzoittud avtovagzal, "Gomel'-Passažirskii"-päraudtestancii i Ezilidnoiden päraudtestancii ratas lidnas. Kirhuline elektrojonuz ühtenzoitab Minskanke. Voib sadas avtobusal agjan i valdkundan äjihe lidnoihesai, mugažo om avtobusreisid lähižihe verhiže maihe.
Rahvahidenkeskeine civiline "Gomel' "-lendimport ("GME / ГМЛ / UMGG") sijadase kümnes kilometras pohjoižhe lidnan keskuzpalaspäi. Tehtas reisid Moskvha i Piterihe, om čarterreisid lebutahoiže: Antal'j (Turkanma), Šarm-eš-Šeih (Egipt).