Pavlodar

Pavlodar ( [pɑvɫəˈdɑr], [pəvɫɐˈdar]) om lidn Kazahstanan pohjoižpäivnouzmas. Se om valdkundan kahesanz' lidn eläjiden lugun mödhe, Pavlodaran agjan administrativižeks keskuseks agjan alusenpanendan aigaspäi vl 1938.
Istorii.
Eländpunktan aluz om pandud vl 1720. Se sai lidnan statusad vl 1861. Kätihe Semipalatinskan gubernijan makundan keskuseks vl 1868. Eli lämoipalos läbi vn 1901 semendkus. Vl 1924 raudte tuli lidnha. Vspäi 1955 lidnan tegimišt šingotaškanzihe koskmatomiden maiden otandan kävutamižhe pätandan tagut.
Pavlodar šingotase kivivoinümbriradajal tegimel, raudan i alüminijan metallurgijal, himižel i mašiništonsauvomižel tegimil, sauvondmaterialiden sarakol (katuzmaterialad, elektrokabeläd).
Geografijan andmused.
Lidn sijadase agjan keskuzpalan päivnouzmas, Irtiš-jogen oiktal randal, Päivlaskmaižel Sibirin alangištol, 123 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.
Matkad agjan toižhe surehe Ekibastuz-lidnha om 126 km päivlaskmha-suvipäivlaskmha orhal vai 155 km avtol, Astan-pälidnhasai om 400 km päivlaskmha-suvipäivlaskmha orhal vai 440 km avtotedme.
Klimat om terav kontinentaline kuivahk. Voden keskmäine lämuz om +3,4 C°, kezakun-elokun +19,0..+21,2 C°, tal'vkun-uhokun −13,1..−16,7 C°. Ekstremumad oma −45,2 C° (viluku, tal'vku) i +42,0 C° (heinku). Kezaaigan minimum om −2,2 C° (kezaku), tal'vaigan maksimum om +7,2 C° (tal'vku). Ei voi panda halad heinkus-elokus (elokun minimum om +0,2 C°). Paneb sadegid 310 mm vodes, enamba heinkus (57 mm), vähemba uhokus-sulakus (15..16 mm kus). Kun keskmäine relätivine nepsuz vajehtase 54..63 % röunoiš sulakus-sügüz'kus, 79..80 % redukus-uhokus.
Tobmuz.
Alištunuded akimatale kuz' žilod: Pavlodarskoje, Kenžekol', Baidali, Dolgoje, Leninskii i Mojil'di. Municipalitetan pind om 633,2 nellikkilometrad.
Lidnan radonoigendajan tobmuden pämez' om akim, hän om lidnan akimatan pä i panese radnikusele agjan akimal lidnan maslihatan hökkähtusen jäl'ghe. Edeližed akimad oma Jeržan Imanzajipov (tal'vku 2022 — sügüz'ku 2023), Asain Baihanov (heinku 2021 — tal'vku 2022), Jeržan Imansläm (heinku 2020 — heinku 2021), Kairat Nukenov (heinku 2019 — heinku 2020), Anuar Kumpekeev (eloku 2018 — heinku 2019), Nuržan Ašimbetov (sulaku 2016 — eloku 2018), Bulat Bakauov (sulaku 2014 — keväz'ku 2016).
Eläjad.
Vl 2010 lidnan eläjiden lugu oli 320 362 ristitud. Vl 2018 kaik 334 906 ristitud elihe lidnas i 360 048 ristitud alištunuzidenke akimatale eländpunktoidenke. Kaikiš suremb lidnan municipalitetan ristitišt om nügüd' (367 254 eläjad vl 2023).
Rahvahad (enamba 0,4 % vl 2018): kazahlaižed — 46,2 %, venälaižed — 42,3 %, ukrainalaižed — 4,0 %, saksalaižed — 2,2 %, totarlaižed — 2,0 %, vaugedvenälaižed — 0,5 %, toižed rahvahad — 2,8 %.
Islaman koume pühäpertid oma avaitud lidnas. Ortodoksižen hristanuskondan nell' pühäpertid oma kaičenus i saudud: Pühän Jumalanmaman Blagoveššenjan kafedraline päjumalanpert' (letihe vll 1993−1999), Raštvoiden päjumalanpert' (om sätud enččes eländpertiš vspäi 1944) i kaks' časounäd. Niiden ližaks kaks' päjumalanpertid i Hristan Eläbzdusen jumalanpert' kaumžomal ei ole kaičenus. Katoline jumalanpert' om letud.
Transport.
Avtobusad (21 maršrut), mikroavtobusad (13 maršrutad) i tramvaid oma kundaližeks transportaks lidnas. Tramvaiverk radab vspäi 1964, se om kaikiš suremb valdkundas, 89 km raudted. Om avtobusühtenzoitust Venäman lähižidenke suridenke lidnoidenke. Jogiport radab.
Kaik kaks' avtotesildad i üks' raudtesild ühtenzoittas Irtišan randoid lidnan territorijal.
Rahvahidenkeskeine civiline "Pavlodar"-lendimport (, PWQ / UASP, 143 tuh. passažiroid vl 2022) sijadase 14 km suvhe lidnan keskuzpalaspäi. Tehtas reisid Astanha i Almatihe.