Sapporo

Sapporo ( "Sapporo-si" [sapːoɾo ɕi]) om Japonijan videnz' surtte lidn. Se om Hokkaido-prefekturan (gubernatorkundan) administrativine keskuz da kaikiš suremb lidn. Sijadase Isikari-subprefekturas.
Etimologii.
Edehko lidnan alust vl 1866 merikanal läbiti nenid tahoid. Sapporon nimituz sündui ainun kelen sanoišpäi: "sat poro pet" (サッ・ポロ・ペッ), kändase «kuiv sur' jogi».
Istorii.
Eländpunktan aluz om pandud vl 1868 Hokkaidon udeks pälidnaks, sikš ku vanh Hakodate-pälidn oli londoile alastui. Sapporon irdoiden planiruind om oigedsaumaine valdkundan äjiden toižiden lidnoiden erineden.
Sapporo om Hokkaidon ižandusen, informacižiden tehnologijoiden, torguindan, opendusen da turizman (14 mln turistoid vl 2006) kaikiš järedamb keskuz. Viluhk kezaline sä i lumen äjüz tal'vel vedatadas tahtnikoid samha lebud. Jogavozne Lumifestival' mäneb lidnas, Japonijan ičtazkaičendan väged sätas sen skul'pturiden tobjan palan. Tegimišton päižed sarakod oma söndtavaroiden pästand (oz., oludenkeitandan järed "Sapporo Breweries"), terasen tehmine, metallanümbriradmine, mašiništon industrii, cellülozbumagaižed edheotandad.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase Hokkaido-saren suvipäivlaskmas. Se seižub läz Japonijan meren randištod, Tojohiranjogen molembil randoil, viž metrad ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad valdkundan Tokio-pälidnaspäi om läz 900 km pohjoižhe.
Klimat om ven kontinentaline neps, pil'vekaz vodes läbi, tal'vel eriližešti. Voden keskmäine lämuz om +9,2 C°, kezakun-sügüz'kun +17..+22,3 C°, tal'vkun-keväz'kun −3,2..+1,1 C°. Ekstremumad oma −28,5 C° (uhoku) i +36,3 C° (heinku, eloku). Kezaaigan minimumad oma 0 C° (kezaku) i −0,9 C° (sügüz'ku), tal'vaigan maksimumad oma +14,8 C° (tal'vku) i +18,3 C° (keväz'ku). Ei voi panda halad heinkus-elokus vaiše. Paneb sadegid 1146 mm vodes, enamba elokus (127 mm) i sügüz'kus (142 mm), vähemba sulakus-kezakus (55..60 mm kus). Tal'v om lumekaz lujas, paneb lunt 480 santimetrad vodes (kaikiš suremb lugumär mail'man lidnoiden-millionnikoiden keskes), tal'vkun-uhokun läz joga päiväl. Kun keskmäine relätivine nepsuz vajehtase 61..65 % röunoiš keväz'kus-semendkus, 71..75 % kezakus-sügüz'kus, 67..69 % redukus-uhokus.
Tobmuz.
Sapporo jagase kümneks administrativižeks lidnanlaptaks ( "ku"), Tüo-ku om keskuzrajonaks.
Edeline lidnan pämez' om Fumio Ueda (上田 文雄 "Ueda Fumio", kezaku 2003 — semendku 2015).
Eläjad.
Vl 1873 lidnan eläjiden lugu oli 1 785 ristitud, vl 1940 — 206 103 ristitud. Vll 1950−1980 se ližadui teravas. Vodele 1970 lidnan ristitišt ületi millionad i oli 1,010,123 eläjad. Vl 2005 lidnan eläjiden lugu oli 1,880,863 ristitud. Kaik 1,955,115 eläjad oli lidnas 1 121,12 km² pindal vn 2018 sügüz'kus. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 1,970,277 eläjad vl 2020. Läz 2,3 millionad ristituid elädas kaikes lidnaglomeracijas, saren kaks' videndest.
Transport.
Sapporo om Hokkaido-saren avtote- da raudtesol'm. Lidnan merine avanport radab lodehližes Otaru-kaimdailidnas.
Avtobusad, tramvaid, funikulörad da lidnelektrojonused oma kundaližeks transportaks lidnan südäimes. Metro radab vspäi 1971 (vl 2015 oli koume jonod, 49 stancijad, 48 km raudted), se om manalaine, jonused ajadas räzinoitud kezroil.
Rahvahidenkeskeine civiline "Uz' Titose"-lendimport ( "Šin-Čitose Kūkō", "CTS / RJCC", 22,7 mln passažiroid vl 2017) sijadase nell'kümnes kahesas kilometras suvipäivnouzmha lidnan keskuzpalaspäi. Sišpäi tehtas reisid Azijan äjihe verhiže maihe, mugažo Japonijadme. Toine soda- da civiline lendimport om Okadam ("OKD") Hokkaido-saredme reisiden täht, se sijadase seičemes kilometras pohjoižhe Sapporon keskusespäi.
Sport.
Vn 1972 3.-13. päivil uhokud Sapporo vastsi 11. Tal'veližid Olimpiadvändoid. Ned oliba Azijas ezmäižen kerdan.
Vozil 1986 da 1990 lidn oli Azijan tal'vvändoiden pälidnaks, vn 2017 uhokul vastsi niid möst.