tartuNLP/wikipedia-smugri-20251201 huggingface dataset:
Poliščuk Lübov'

Lübov' Grigor'jevna Poliščuk (; sünd. 21. semendku 1949, Omsk, Venäman NFST, NSTÜ — kol. 28. kül'mku 2006, Moskv, Venäma) oli nevondkundaline i venämalaine teatran da kinon aktris, pajatai, teatran šingotai i pedagog. Venäman rahvahan artist (1994).
Biografii.
Naine oli sündnu järgeližiden radnikoiden kanzha. Pästandan jäl'ghe školaspäi radoi Omskan filarmonijas «Omskalaižed estradal»-sebras. Neiččel openui Kaiken Venäman estradan čomamahton sädamižradhonuses Roskoncertanno (suline žanr) filarmonijan toižidenke artistoidenke. Vaumiči opendust vl 1967 i pördui Omskha, siš radoi suližen žanran artistan, vedi teatraližid programid. Hänen pämez' sirdi Moskvha i kucui sihe severz'-se artistoid Omskaspäi, heiden kesken Poliščuk.
Ičeze kar'jeras aktris fil'mzihe enamba mi sadas fil'mas vll 1974−2006, ezmäižen aigan vändi sekundarižid rolid, sidä kesken «12 ištint»-romanan ekranizacijas (1976), kudamban tangon jäl'ghe sai tetabut.
Ranevskaja Faina

Faina Georgijevna (Grigor'jevna) Ranevskaja (), todesine nimi — Faina Girševna Fel'dman (; sünd. 15. eloku 1896, Taganrog, Venäman Imperii — kol. 19. heinku 1984, Moskv, NSTÜ), oli tetab nevondkundaline i venämalaine aktris, NSTÜ:n rahvahaline artist (1961).
Biografii.
Faina oli sündnu elokahaze evrejalaižiden kanzha, hänel oli koume velled i Bella-sizar. Openui Taganrogan Mariinskai-naižgimnazijas, sai kodikazvatust mugažo (muzikan, pajatandan i verhiden keliden mahtod). Neižne oli otnus teatraha 14-voččes igäspäi, oli pästtud A. Jagellon (A. N. Govbergan) privatižes teatraližes studijaspäi vl 1914. Sirdi Moskvha vl 1915 i tegi tundmusid Venäman Hobedan aigan runokirjutajidenke (Cvetaeva, Mandel'štam, Majakovskii) i V. Kačalov-akt'oranke. Revolücijan jäl'ghe kaik aktrisan perehnikad sirdiba Pragha, i Fainan mam abuti hänele rahoil, sikš miše naižen teatraližed rolid Venäman teatroidme ei togoi surt sališt.
Aktris edesti rolid Moskvan teatroiš vspäi 1931. Vl 1934 debütirui kinos. Ičeze kuz'kümnevoččes kar'jeras vändi kümenikoid rolid teatras i enamba mi koumekümnes fil'mas.
Naine ei olend lähtnu mehele, koli lapsetoman.
Ferland Džodel'

Džodel' Ferland (angl. i franc.: "Jodelle Micah Ferland"; sünd. 9 reduku 1994, Nanaimo, Britanine Kolumbii, Kanad) om kanadalaine aktris, "Emmy"-TV-premijan nominant, Kanadan nacionaližen Džini-kinopremijan nominant "Parahim aktris"-kategorijas i prestižižen "Saturn"-premijan nominant.
Džodelil om järgeližusetoi aktrisankar'jer — hän vändleb tobjimalaz horroriš i trilleriš, a hänen rolid oma nägused, kolnuded neičukaižed, demonad i m.e.
Savičeva Julija

Julija Stanislavovna Savičeva (; sünd. 14. uhoku 1987, Kurgan, Kurganan agj, Venäman NFST, NSTÜ) om Venäman estradan tutab pajatai naine.
Vl 2004 hän ezini Venämad "Evrovizii"-konkursal, kus pajati "Believe Me"-pajon. Julija sai 11-nden sijan (67 čokkoint).
Budu Amado

Amado Budu ( [aˈmaðo βuˈðu]; sünd. 19. kül'mku 1962, Buenos Aires, Argentin) om ranu Argentinan 35. varaprezidentan (10. tal'vku 2011 — 10. tal'vku 2015). Edel sidä radoi kaks' vot Argentinan ekonomikan ministran.
Mez' om Hustisialistižen partijan ühtnijan vspäi 1995.
Vn 2017 3. päiväl kül'mkud panihe Budud arestan alle rahoiden «puhtastandan» i reketan tagut. Käskuzkundaline azjan kaclend tuli lophu vn 2018 elokus, anttihe värnikale türmadandan viž vot i kümne kud radon valdkundradnikusil kel'donke. Budu sanui, miše hänen goluušin om politine pakitoituz.
Sargsän Tigran

Tigran Surenovič Sargsän (Sarkisän) (; sünd. 29. viluku 1960, Kirovakan, Armenijan NST, NSTÜ) om armenine ekonomist i valdkundan šingotai. Mez' radoi 12. Armenijan päministran (9. sulaku 2008 — 3. sulaku 2014).
Biografii.
Profškolan lopindan jäl'ghe Sargsän tuli openumha Jerevanan rahvahanižandusen institutha, sen planiruindan da ekonomikan fakul'tetha vl 1978. Vll 1980−1983 tuleban aigan politikanmez' openui Leningradan finansiž-ekonomižes institutas, om sen pästnikan parahimidenke arvznamoidenke. Vl 1987 mez' lopi sen institutan aspiranturad, vahvišti ekonomižiden tedoiden kandidatan arvod «Regionaližen socialiž-ekonomižen šingotesen planiruind Armenijanke ozuteseks»-temanke.
Toižed opendused mäniba AÜV:oiden Vašington-pälidnas: 1994. voz' — Rahvahidenkeskeine oiktusen institut, «Käskusensädai radmine»-palakund, i vll 1996−1997 openui Mail'man bankan Ekonomikan šingotesen institutas, sen «Effektivine ohjanduz bankoil»-palakundas.
Sargsän radoi nenil radnikusil ende: Armenijan Keskuzbankan ezimez' (1998−2008), Armenijan sur'oigenu AÜV:oiš (2014−2016), Evrazijan ekonomižen laudkundan Kollegijan ezimez' (2016−2020). Vspäi 2020 mez' radab Evrazijan šingotesen bankan ohjastusen varaezimeheks.
Rasizade Artur Tair ogli

Artur Tair oglu Rasizade (; sünd. 26. uhoku 1935, Gändž, Azerbaidžanan NST, NSTÜ) om Azerbaidžanan valdkundan šingotai.
Mez' radoi 6. i 8. Azerbaidžanan päministran vodes 1996 kül'mkun 26. päiväspäi vn 2018 sulakun 21. päivhäsai, päiči keskustas vl 2003 (4. eloku — 4. kül'mku), konz Il'ham Alijev-prezident oli päministraks pordaigaližešti.
Biografii.
Tuleban aigan valdkundmez' om sündnu opendajan kanzha, Tair Mamed-tat pölištui Suren sodan aigan vl 1942. Vl 1952 Artur lopi keskškolad nomer 4 Lenkoran'-lidnas. Mez' om Azerbaidžanan industrialižen institutan pästnikan (1957, Baku). Oli ranu inženeraks Azerbaidžanan kivivoimašinansauvomižen institutas vhesai 1975.
Vspäi 1978 Rasidaze radoi Azerbaidžanan valdkundmehen. Vll 1986−1992 oli Azerbaidžanan NST:n Ministrišton nevondkundan ezmäižen varaezimehen.
Artur Tair om naižiš, üks' tütär om sündnu.
Gillard Džulija

Džulija Eilin Gillard (; sünd. 29. sügüz'ku 1961, Barri (Uel's), Sur' Britanii) om ranu 27. Avstralijan päministran (24. kezaku 2010 — 27. kezaku 2013). Om kaikiš suremban valdkundas Avstralijan leiboristižen partijan ühtnijan, oli sen lideran päministraks.
Faiman Verner

Verner Faiman (; sünd. 4. semendku 1960, Ven, Avstrii) om avstrijalaine politikanmez', Avstrijan Socialistiž-Demokratižen partijan ühtnii noressai. Oli partijan ezimehen vspäi 2008. Radoi transportan ministran Avstrijan ohjastuses, sid' oli 12. Avstrijan federaližen kancleran (päministran, 02.12.2008-09.05.2016).
Lidnalaine legend

Lidnalaine legend () om nügüd'aigaine legendan vai mifan toižend. Lidnalaižed legendad oma lühüdad tobjimalaz i nägudas todhekoskujikš ezmäižel kacegel. Konz ken-ni starinoičeb lidnalašt legendad, ka sanub, miše nece om putnu hänen sebranikale, tutabale mehele i s.v. Äjad lidnalaižed legendad oma lujas elokahad, paksus om jüged uskotoitta ristitud, miše nece om vaiše mif.
Foulks Artur

Artur Aleksander Foulks (; sünd. 11. semendku 1928, Met'ju-Taun, Sur' Inagua-sar', Bagamad) oli 10. Bagaman Sariden jenaral-gubernatoraks vozil 2010−2014. Margerit Pindling tegihe hänen jäl'ghetulijaks.
Biografii.
Foulksan ezmäine professii om lehtezmez', hän radoi «Bahamian Times»-lehtesen päredaktoran vll 1962−1967. Mez' oli valitud parlamentan ühtnijaks ezmäižen kerdan vl 1967, eziti Progressivišt liberališt partijad i radoi Linden Pindlingan ohjastuses kommunikacijoiden da turizman ministran. Vll 1972−1982 tuleban aigan prezident oli Senatan ühtnijan, sid' vhesai 1992 eziti konservativišt Joudjališt nacionališt likundad (ühtni sen alusenpanendha vl 1971) parlamentan alakodiš.
Vl 1992 politikanmez' oli pandud valdkundan korktan komissaran radnikusele Sures Britanijas, ühten aigan oli sur'oigenuden Francijas, Saksanmas, Italijas i Bel'gijas, valdkundan ezitajan Evropan Ühtištuses i Nacijoiden ühtištuses. Vl 1999 Foulks pördui kodimale i radoi sur'oigenudeks Kitaiš i Kubas jäten Bagamoiš. Vspäi 2007 mez' oli Bagaman Sariden Informacijan radnikoičendoiden pämeheks.
Virrat

Virrat (mugažo suomen kelel, virktas [ˈʋirːɑt], ) om Suomenman lidn valdkundan suvipäivlaskmas. Se om Pirkanma-agjan üks'toštkümnenz' lidnankund 12:späi eläjiden lugun mödhe.
Istorii.
Eländpunktan aluz om pandud vl 1868 kuti kund. Kätihe lidnudeks vl 1974, se sai lidnan statusad vl 1977.
Virrat šingotase maižandusen rajonan keskuseks sen produkcijan ümbriradmižen edheotandoidenke, mugažo turizmal.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase agjan pohjoižröunanno, Toižvezi-järven () suvirandoil, mugažo peniden Sekkis- (suom. "Siekkisjärvi") da Härkössel'gan (suom. "Härkösselkä") jarviden keskes.
Kaik kuz' avtoted ühtenzoitasoiš lidnas. Matkad agjan Tampereh-keskushesai om 105 km suvhe, Jüväskülähäsai om 114 km päivnouzmha, Porihesai — 152 km suvipäivlaskmha, Seinjogihesai — 90 km lodeheze, Hel'sinkihesai — 240 km suvhe orhal vai 290 km avtotedme.
Vn 2022 andmusiden mödhe lidnan ühthine pind om 1 299,07 km², sidä kesken kuivma — 1 162,68 km², vezi i sokaz tahond ottas 136,39 nellikkilometrad.
Tobmuz.
Kaik 15 küläd mülüdas lidnankundha. Virratan municipaline suim kogoneb 27 ezitajaspäi.
Edeližed lidnan pämehed oma Juha Viitasaari (kül'mku 2019 — viluku 2021), Vesa Haapamäki (semendku 2010 — 2019), Tapani Leppänen (radoi vozil 1993−2010).
Eläjad.
Vl 1980 lidnankundan eläjiden lugu oli 9 621 ristitud, sil aigalpäi kaik poleneb. Vl 2000 kundan ristitišt oli 8 236 eläjad, vl 2010 — 7 514 eläjad, vl 2020 — 6 536 eläjad. Rahvahantiheduz om 5,34 rist./km² vl 2024 (oli 5,98 rist./km² vl 2016).
Mamankelen mödhe (2016): suomen kel' — 97,7 %, ročin kel' — 0,1 %, toižed keled — 2,2 %.
Danijan kel'

Danijan kel' (ičeze nimitused: "dansk" [ˈtænˀsk], "dansk sprog" [ˈtænˀsk ˈspʁɔwˀ]) om indoevropine, germanine kel'.
Reguliruindorganzacii om Danijan kel'nevondkund (dan. "Dansk Sprognævn"). Se om kul'turministrusen pala, radab penes Bogense-lidnas Danijan keskuzpalan suves vspäi 1955.
Leviganduz.
Kel' om valdkundkeleks Danijas, Fareran saril, Grenlandas da EÜ:s. Pagižijoiden lugu om kuz' millionad ristituid (2019).
Danijan kel' oli Norvegijan oficialižeks keleks 15.-18. voz'sadoil. Kel' om velgusine opendamha Islandijan školoiš 6. klassaspäi. Pagištas kelel Saksanman-ki kundoiš pohjoižröunanno (Šlezvig-Gol'štein-federacijanma).
Ümbrikirjutand.
Danijan kirjkel' om latinan kirjamišton pohjal. Keles om 13 vokalid i 20 sätkulundoid. Joga vokal' om pit'k i lühüd. Ei ole pit'kid konsonantid, kaksitadud konsonant kirjkeles znamoičeb jäl'ghižen vokalin lühüdust. Painend om dinamine. Kaks' kändod: nominativ i genitiv. Artiklin koume toižendad: indefinitine, definitine suffiksanke, definitine joudai.
Paginoiden koume joukud: päivnouzmaižed, sar'hižed, päivlaskmaižed. Kirjankel' om sätud 18. voz'sadal, ottihe Zelandijan paginoid (sar'hižiden paginoiden jouk) aluseks.
Vodilaižed

Vodilaižed (ičeze nimituz: "vad'd'alaizõd") oma üks' Baltijan meren suomalaižiš rahvahaišpäi. Rahvahan kodima sijadase Venäman Leningradan agjan Kingiseppan rajonas, vodilaižiden tobj pala eläb siš tähäsai.
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe rahvahan lugumär om 64 ristitud. Sen ližaks, vn 2000 Estinman rahvahanlugemižen mödhe 9 vodilašt elädas valdkundan pohjoižpäivnouzmas.
Rahvahan kel' om vodin kel'. Religii om ortodoksine hristanuskond.
Poltavčenko Georgii

Georgii Sergejevič Poltavčenko (; sünd. 23. uhoku 1953, Baku, Azerbaidžanan NST, NSTÜ) om 3-nz' da nügüdläine Piterin gubernator vs 2011 elokun 31. päiväspäi. Edel sidä radoi Venäman prezidentan täuz'valdaižen ezitajan Federaližes Keskuzümbrikos (18.05.2000—31.08.2011).
Jäi radsijal Piterin gubernatoran edelstrokuižiden valičendoiden jäl'ghe vn 2014 sügüz'kus, sai 79,3% änid.
.bg

.bg om Bolgarijan Internet-domen. Se om avaitud 1995-nden voden 3. päiväl vilukud. Komplimentarine domen om .бг (vn 2016 heinkuspäi) domennimiden täht kirilližel kirjamištol.
Registracii om lasktud kahtendel i koumandel tazopindoil. Evropan Ühtištusen rahvahanikad da kompanijad voidas registriruida domennimed, mugažo verazmaižed kompanijad kommertiženke alajagusenke, mitte om registriruidud Bolgarijas. Maksmine domennimen registracijas i tehnižes pid'oitelendas om €12 vodes.
Kahtenden tazopindan reglamentiruidud domenad:
.et

.et om Efiopijan Internet-domen. Se om avaitud 1995-nden voden 15. päiväl redukud. Domenal om röunatud kävutand Efiopijan territorijal.
Registracii om lasktud koumandel tazopindal. Valdkundan Internetan tehnine pid'oitelend tegese Kitaišpäi.
Kahtenden tazopindan reglamentiruidud domenad:
Irdkosketused.
[[Kategorii:Internet-domenad|E]]
[[Kategorii:Efiopii]]
.rs

.rs om Serbijan Internet-domen. Se om avaitud 2007-nden voden 24. päiväl sügüz'kud, Mustmägin erigoičendan jäl'ghe. Komplimentarine domen om .срб domennimiden täht kirilližel kirjamištol. Vll 1989−2010 .yu-domen oli kävutamas valdkundan territorijal.
Registracii .rs-zonas om lasktud koumandel tazopindal. Vn 2018 tal'vkuspäi voib kävutada latinan kirjamišton ližakirjamid domennimes (kaik 67 znamad). Personoile sab registriruidas vaiše .in.rs-aladomenal.
Kahtenden tazopindan reglamentiruidud domenad (juridižiden kompanijoiden vaiše):
Registracijan kahtendel tazopindal olmatomuz Serbijas om niihe azjoihe sidodud: domennimed .rs-lopindanke oma levitadud anglijankel'žiš maiš, äi anglijan kelen sanoid oma mugomanke lopindanke; saitad programiruindan Rust-kelen polhe ottas .rs-lopindad, kuti failad-ki sen kelel; Brazilijan Rio Grande du Sul-štat kävutab sidä-žo domennimed vn 2018 elokuspäi.
.срб

.срб om Serbijan komplimentarine domen. Se om avaitud 2011-nden voden uhokul, registracii zavodihe vn 2012 vilukus. Domenan punikod om ".xn--90a3ac".
Nece om toine ülätazopindan domen kirilližel kirjamištol internetas .рф-domenan jäl'ghe. Ei sa kävutada latinan kirjamišton znamoid domennimes.
Registracii om lasktud kahtendel tazopindal oikti i koumandel tazopindal kahtenden tazopindan aladomenoil. Ned aladomenad tošttas .rs-domenan aladomenoiden strukturad.
Kahtenden tazopindan reglamentiruidud domenad:
Drozdenko Aleksandr

Aleksandr Jur'jevič Drozdenko (; sünd. 1. kül'mku 1964, Akžar-žilo, Džambulan agj, Kazahstanan NST, NSTÜ) om Leningradan agjan koumanz' gubernator.
Radab gubernatoran vn 2012 28. päiväspäi semendkud koumanden strokun jäl'geten. Edel sidä radoi Leningradan agjan varagubernatoraks — agjan kaluišton ohjandusen komitetan ezimeheks kümne vot (vspäi 2002). Nügüd' om valitud kaiken rahvahan valičendoil vn 2020 13. päiväl sügüz'kud (sai 83,6% änid, tulend 51,52%), edeližil valičendoil vn 2015 13. päiväl sügüz'kud sai 82,1% änid (tulend 44,52%). Om «Ühthine Venäma»-partijan Ülänevondkundan ühtnijan.
Biografii.
Drozdenkon kanz sirdi Leningradan agjaha vl 1973. Mez' openui Leningradan maižanduzinstitutas, om pästnus sišpäi «maižandusen ekonomik da organizacii»-specializacijanke vl 1986. Vozil 1988−2002 radoi Kingiseppan rajonan ohjanduzkundas erazvuiččil radnikusil. Vl 2006 vahvišti dissertacijad Piterin valdkundaližes universitetas i sai ekonomikan tedoiden kandidatan arvod.
Aleksandr om naižiš, Irina Drozdenko (sünd. 1965) om hänen ak, radab «Mul'tikeskusen socialižes i radintegracijas» direktoran. Sündutihe kaht tütärt naimiželos — Julija i Sofja.
Valaam

Valaam (, , ) om sar' Ladoganjärven pohjoižes palas, Venäman Karjalan territorijal, Valaaman sarišton kaikiš suremb sar'.
Kävutand.
Nened eländtahod sijadasoiš sarel: Valaam-žilo, kudamb mülüb Sortavalan lidnankundha, i Valaaman mez'jumalankodi — venälaižen sauvondčomamahton znamasine muštnik.
Sar' om populärine turistine čuraduz.
Ümbrikirjutand.
Valaaman pind om 28 km², sarišton enamba kaht koumandest. Sar' om 9,6 km pitte i 7,8 km levette. Territorii sijadase 5 m (Ladogan pind) ..58 m ü.m.t. korktusil. Kaks' südäijärved (ühthine pind om 1 km²) ühtenzoittas kanaloil keskneze i Ladoganke. Ühesa pen't mecjärved om niiden ližaks. Matkad Ladogan lähembaižhe randhasai om 22 km, Sortavalhasai om 42 kilometrad, Piterihesai om 220 km vetme vai 316 km avtotedme (Sortavalan kal't).
Enamba mi 480 kazmusiden erikod om sarel, äjad oma kazvatadud manahoil. Sadud oma kaičenus plodpuidenke 150 vot igänke da sen enamba. Kavag'mec kattab sart tobjimalaz, pedai otab kaks' koumandest.
Olud

Olud om väll' alkogoline jom.
Olud om koumanz' populärine jom mail'mas (veden da čajun jäl'ghe) i kaikiš populärižemb alkogoline jom ičeze magun da hajun tagut. Se om kaikiš amuižembiš jomišpäi, om tetab neolitaspäi kaikes amuižes mirus, kuti mezijomad-ki, vas i vin.
Mülünd.
Torhuz tehmaha olut: ozr, nižu vai nagriž, humal, sepad. Produkt kogoneb neniš substancijoišpäi: etilspirt (1..14 %, alkogolitoman oluden erasiš sortuiš päiči), kuivad substancijad (7..10 %, hil'vezikod tobjimalaz), hil'muiktuzgaz (0,48..1 %), vezi. Tehtas idüjauhon (suloimen, paksumba ozraspäi) imelican spirtkävundal sepiden abul oluden täht, humalan ližadusenke tobjimalaz.
Kaik om läz tuhad oluden sortuid mail'mas. Erazvuiččiden toižendoiden maguozutajad erinedas lujas. Väghine olud mülütab 8,5..14 % etilspirtad, välläd sortud — 1..2 %.
Šotlandii

Šotlandii (angl. i , ) om üks' Suren Britanijan administrativiž-territorialižiš paloišpäi, sen pohjoine. Röunatab Anglijanke suves kuivmadme. Pohjoine Irlandii levitase suvipäivlaskmha meren taga.
Istorii.
Tedomehed lugetas, miše ezmäižed ristitud tuliba Šotlandijan territorijha 13 tuhad vozid tagaz jäl'gmäižen jäpordon lopindan jäl'ghe. Ezmäižed sauvused oliba ühesa polenke tuhad vozid tagaz, eländpunktad — kuz' tuhad vozid (oz., neolitine Skara-Brei Orknein saril). Kirjutadud istorii zavodiše Šotlandijan suven anastandaspäi Rimalaižel imperijal. Vll 122−128 rimalaižed sauvoiba Adrianan seinäd kaičemhas pohjoižiden heimoiden londoišpäi, vll 142−154 Antoninan sein oli saudud pohjoižembas Keskšotlandijan alangištos. Rimalaižed jätiba sidä muite 3. voz'sadal. Edesižes ripmatomad kunigahused oliba Šotlandijas.
Vozil 854−1707 ripmatoi Šotlandijan kunigahuz oli olmas. Se vedi sodoid lähižidenke valdkundoidenke periodižikš (Anglii, Norvegii). Vspäi 1999 ičeze parlament om olmas, udessündutihe sidä ripmatomuden pordon jäl'ghe. Ičeze oiktuzsistem i administrativine jagand oma kaičenus avtonomijan territorijal.
Geografijan andmused.
Šotlandijan administrativine keskuz om Edinburg. Kaikiš suremb lidn om Glazgo. Atlantižen valdmeren Pohjoine meri lainištab avtonomijan päivnouzmaižid randoid, Irlandijan meri — päivlaskmaižid. Kaikiš suremb meriport i kivivoin samižen keskuz om koumanz' surtte Aberdin-lidn. Kaledonijan kanal ühtenzoitab Šotlandijan mererandoid kaidos sijas, Loh Ness-järv om sen palaks.
Pind — 78 722 km². Klimat om ven valdmeren, suvipäivlaskmaižed tulleid puhudas päpaloin. Šotlandijan mered oma elokahad biologižikš, enamba mi 40 tuhad erikoid elädas niiš. Om äi rahvahatomid tahondoid korktoiden mägiden pautkil.
Eläjad.
Vn 2011 Suren Britanijan rahvahanlugemižen mödhe Šotlandijan ristitišt oli 5 295 400 eläjad. Vl 2021 avtonomijan ristitišt oli 5 479 900 eläjad. Kaikiš suremb Šotlandijan ristitišt om nügüd'. Vl 1707 sen territorijan eläjiden lugu oli üks' million ristitud.
Rahvahad (ičeze identifikacijan mödhe vl 2011): šotlandijalaižed vaiše — 62 %, šotlandijalaižed i britanijalaižed — 18 %, britanijalaižed vaiše — 8 %, šotlandijalaižed toiženke (britanijatomanke) identižusenke — 2 %, toižed rahvahad (ei sidodud britanijalaižihe vai šotlandijalaižihe) — 10 %.
Desireless

Desireless (francine virkand: [deziʁ'lɛs]), todesine nimi — Klodi Fritš-Mantro (; sünd. 25. tal'vku 1952, Pariž, Francii) om tutab francine pajatai naine. Edestab pajoid francijan kelel tobjimalaz.
Venäman flag

Venäman flag (), mugažo Venäman trikolor ("Российский триколор"), om Venälaižen Federacijan üks' oficialižiš simvoloišpäi. Flagan proporcii om "2:3".
Nügüdläine flag om vahvištadud voden 1993 tal'vkul, hot' analogižiš nägusiš se om olmas 17. voz'sadalpäi. Venäman flagan edeline pojav versii oli olmas vll 1991−1993, sen mujuiden ližamujud oliba toižed vähän i proporcii oli "1:2". Venäman valdkundflagan päiv oigendase elokun 22. päiväl.
Venäman flagan mujud oma vauged ülähän, sinine keskuses dai rusked alahan. Nenil mujuil ei olgoi konkretižid znamoičendoid, faktižikš ned oliba Alamaiden flagan mujuiden «kal'k». Ezmäi 17. voz'sadal kävutihe trikolorad Venäman torguindflagaks vaiše.
Venäman valdkundflagan päiv

Venäman valdkundflagan päiv () om Venäman oficialine praznik, kudamb om pühätadud Venäman flagale. Ei ole lebupäiv.
Praznik oigendase elokun 22. päiväl vodespäi 1994.
Vn 1994 20. päiväl elokud Venäman Boris Jel'cin-prezident allekirjuti «Valdkundflagan Päiväs Venälaižes Federacijas»-käsköd, mitte pani oigeta Flagan päiväd elokun 22. päiväl. Vn 1991 elokun kukerdusen naprind vei Venäman istorižen flagan udessündutandale, vahvišti sidä Venäman Ülembaine Nevondkund arni necil päiväl.
Vepsän Vezad

«Vepsän Vezad» om vepsän rahvahaline norišton organizacii Venäman Karjalan Tazovaldkundas.
Organizacii om olmas vspäi 2003. Äjak-se vozid «Vepsän vezad»-sebr ei radand, siš ei olend uzid ühtnikoid da uzid melid. Vaiše 2018. vodel, konz oli küzund — midä tehta sebrale edemba, pättihe udessündutada se da kucta sebraha Petroskoin universitetan üläopenikoid, kudambad opendaba vepsän kel't. Muloi «Vepsän vezad»-sebrha tuliba uded ühtnijad, aktivižed mehed da lahjakahad ristitud. Heiden keskes om Maria Košeleva, Tatjana Martjanova, Jelizaveta Makarova da Gleb Fomin. Nügüd' hö oma «Vepsän vezad»-sebran päradjoukus. Kaik nene ristitud opendasoiš vai radaba universitetan Baltianmeren-suomalaižiden keliden kafedral.
Sebran nügüdlaine lider om Tatjana Martjanova.
Organizacii tegeb erazvuiččid azjtegoid, miččed om omištadud vepsän kel'he da kul'turha.
Vepsän ülüz

Vepsän ülüz () om ülüz Venäman lodehes, Päivnouzmevropižen tazangišton pohjoižes. Mülütadas Valdain ülüdehe tobjimalaz.
Ülüz levigandeb Leningradan agjan homendezbokas (Pöudon, Boksitogorskan i Tihvinan rajoniš) da Vologdan agjan lodehes (Vitegran rajon). Pohjoine agj sijadase läz Änižen suvirandad.
Korktuz om 304 metrhasai valdmeren pindan päl, kaikiš korktemb čokkoim om , Vitegran rajon. Toine korged čokkoim om Gapsel'g (ven. "Гапсельга") Leningradan agjas, 291 m ü.m.t. kortte.
Rel'jef om kukhikaz karstan nägusinke, tahond om järvikaz. Erasiden järviden vezi kadob pordaigaližešti, i Šimjärven kel'dtaho om sätud vl 1978 kaičemha da tedoidamha niid ülüden päivnouzmas. Londuseline i kul'turine Vepsän mec-kel'dtaho om ülüden päivlaskmas vspäi 1999.
Ülüz om vezijagandaks Baltijan i Kaspijan meriden basseinoiden keskes. Nened joged augotadas ülüden pautkil da järvil: Šokš, Ojat', Kapš, Paksjogi, Tutok i Javos'm (kaik — Süvärin hurapol'ne bassein), Nožem i Kalažjogi (Sudan joginiškad).
Tähthasižed sodad

«Tähthasižed sodad» () om tehtud AÜV:oiš epine tedoliž-fantastine sag. Džordž Lukas om sen režissöraks. Originaline kel' om anglijan kel'.
Kinoepopei.
Kahesa epizodad mülüdas kinematografižhe «Tähthasižed sodad»-ciklha, ned oma fil'mdud koumes etapas. Epizodad IV-VI oma fil'mdud ezmäižil, sid' — epizodad I-III, sen jäl'ghe epizodad VII-VIII.
Originaline trilogii
Trilogii-prikvel
Trilogii-sikvel
Istorijad
Vl 2012 tuli ezmäižen epizodan udištadud variant  — 3D-nägus.
Uz' Devätkino

Uz' Devätkino (, ) om külä Leningradan agjan Vsevoložskan rajonan päivlaskmas. Mülüb Piterin aglomeracijha sen pohjoižpäivnouzmas.
Külä om Uden Devätkinon küläkundan administrativine keskuz i üks'jäine eländpunkt.
Istorii.
Nügüdläižen eländpunktan aluz om pandud vl 1888 sirtud eläjil-inkeriläižil lähižes "Devätkino"-küläspäi.
Uz' Devätkino šingotaškanzihe Leningradan metalližen tegimen «Turboatomgaz»-tegimištlavudel, se om saudud i radab vspäi 1977. Toižed järedad edheotandad oma Pohjoine LEK i murdonümbriradai tegim. Äi eläjid ratas Piteriš.
Geografijan andmused.
Külä sijadase ani pohjoižhe Piter-regionaspäi. Matkad rajonan Vsevoložsk-keskushesai om 10 km päivnouzmha-suvipäivnouzmha orhal vai 21 km avtotedme. Toine lähembaine lidn om Murino ani suvipäivnouzmha.
Koumetoštkümne nimitadud irdad i nell' kujod om küläs. Devätkino-metrostancii om nimitadud Uden Devätkinon mödhe, stancii sijadase lähižes Murino-lidnas.
Eläjad.
Külän eziauguižed eläjad oliba deportiruidud vl 1942.
Vl 2010 külän eläjiden lugu oli 10 978 ristitud. Kaik 19 603 ristitud elihe küläs vl 2019. Nece om kaikiš suremb külähine eländpunkt Leningradan agjas. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'.
Bugri (lidn)

Bugri (, ) om lidn Leningradan agjan Vsevoložskan rajonas. Se om Bugrin lidnankundan administrativine keskuz.
Istorii.
Eländpunkt om znamoitud vn 1855 kartal ezmäižen kerdan kuti Zagameli-torgovanan "Bugri"-usadib. Vl 1914 oli kezaküläpertiden peneks žiloks. Sätihe Bugrin küläkundad vn 1989 redukus i panihe žilod sen keskuseks. Kätihe Bugrid lidnaks vn 2024 kezakun 18. päiväl. Nimitaškatihe Bugrin küläkundad lidnankundaks sil-žo aigal, panihe sirdandpordod sen tobmuden organoiden täht vhesai 2027.
Bugri šingotase puižiden pertiden tegimel, sauvondmujuiden tehmižel, Mega-, Lenta- i Ašan-torguindkompleksoil, sauvondan kompanijal, tedotegimištoližel «Fleim»-ühtelmasel.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase Piterin pohjoižpäivnouzmaižel röunal ani, 16 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Röunatab Rengazavtotenke. Reljef om kukhikaz, sišpäi lidnan suomen i venän nimed libudas. Kaik om 22 nimitadud irdad.
Rajonan lähembaine lidn om Murino ani suvipäivnouzmha. Lähembaine raudtestancii om Kuz'molovo vides kilometras päivnouzmha.
Eläjad.
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe žilon eläjiden lugu oli 6 154 ristitud, vn 2021 — 22 428 ristitud. Kaik 9 185 ristitud elihe radnikžilos vl 2017. Kaikiš suremb eländpunktan ristitišt om nügüd'.
Ortodoksižen hristanuskondan kaks' Elokun Jumalanmaman Elokun jumalaižen jumalanpertid oma lidnas: üks' om saudud vll 2009−2010, toine korged kivine om sauvomas (vn 2024 olend).
Lapsiden opendusen aluzkundad oma seičeme päivkodid, koume keskškolad, čomamahtoiden škol, Vsevoložskan olimpižen varan školan filial (vn 2023 kül'mkuspäi). Professionaližen opendusen aluzkundad ratas lähembaižiš lidnoiš.
Voyage, voyage

«Voyage, voyage» ("Lenduz, lenduz") om Desireless-pajatajan tetab pajo sintipop-žanras da ühtennimine debütine singl. Singl om pästtud 1986-nden voden tal'vkul, enamba 5 millionad kopijoid möihe mail'mas. Jäl'gmäine kaks'toštkümnenz' pajo ezmäižes «François»-studijanal'bomas (1989).
Sädiba pajod Žan-Mišel' Riva-muzikankirjutai da prodüser, hän i Dominik Al'ber Dübua oma sanoiden tegijad.
Pajon tekst om francijan kelel.
Priozersk

Priozersk (, , , ) om Venäman lidn Leningradan agjan lodehes. Se om Priozerskan rajonan i lidnankundan administrativine keskuz.
Istorii.
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan vl 1295 kuti "Korel-lidnuz", oli tetab necen nimenke vhesai 1611. Se sai lidnan statusad vl 1310. Raudtestancii om saudud vl 1916. Vspäi 1948 lidn om olmas nügüdläiženke nimenke.
Priozerskan ižandusen päsarak om mecan süvä ümbriradmine: punümbriradai tegim i «Lesplitinvest»-edheotand.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase rajonan pohjoižpäivnouzmas, Karjalan kaglhal, Ladoganjärven i Vuoks-järven keskes, Vuoks-jogen pohjoižen hijaman randoil, 14 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.
Matkad Piterin röunhasai om 127 km suvhe, sen keskushesai — 145 km. Lähembaižed lidnad oma Kamennogorsk 54 km päivlaskmha orhal vai 92 km avtol i Lahdenpohj (Karjalan Tazovaldkund) 53 km pohjoižhe orhal vai 81 avtotedme.
Tobmuz.
Kaik koume pen't žilod mülüdas lidnankundha: Storoževoje (308 rist. vl 2010), Brigadnoje (68 rist.), Burnevo (12 rist.). Lidnankundan pind om 41,82 km².
Lidnankundan Administracii om likvidiruidud vn 2015 semendkus, rajonan administracii oigendab sen velgusid.
Eläjad.
Vl 1910 eländpunktan eläjiden lugu oli 1 977 ristitud. Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 18 929 ristitud, lidnankundan — 19 321 ristitud, vn 2021 lidnan — 18 777 ristitud. Kaik 18 616 eläjad oli lidnas vl 2017. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli enamba 20 tuhad eläjid vll 1989−1998 i 2002−2003 (20 557 rist. vl 1989).
Ortodoksižen hristanuskondan kuz' pühäpertid oma avaitud lidnas: Jumalanmaman Sündundan päjumalanpert' (om saudud vll 1838−1847), Kaikiden Pühämehiden jumalanpert' (om letud vll 1890−1892), Raštvoiden jumalanpert' (om sätud vll 2001−2009, Venäman Patriarhan ohjanduzkundan al), koume časounäd.
Lapsiden opendusen aluzkundad oma viž nomeruidud päivkodid (nomer 1, 5 (kaks' adresad), 8, 9, 14.1), augotižškol-päivkodi, koume keskškolad (nomer 1, 4, 5), škol-internat, lapsiden sädamižen keskuz, čomamahtoine škol, rajonan lapsiden da norišton sportškol. Priozerskan politehnine kolledž om lidnan üks'jäižeks profopendusen aluzkundaks.
Transport.
Ühtennimine "Priozersk"-raudtestancii seižub «Piter (Suomen päraudtestancii) — Hiitol»-jonol. Avtote Sortavalhasai (A-121) läbitab lidnad.
Venehstancii om Vuoks-järven randal.
Pul'kin Vasilii

Vasilii Andrejevič Pul'kin (; sünd. 1. viluku 1922, Nürgoviči, Čerepovecan gubernii, Venäman NFST (Nevondkundaline Venäma) — kol. 9. sulaku 1986, Kirovsk (Leningradan agj), Venäman NFST, NSTÜ) oli vepsän prozan kirjutai da dramaturg. Sädamižen voded: 1970 — 1986. Kirjuti venän kelel.
Vasilii oli sündnu manmehiden pereheze. Toižen mail'man sodan ühtnii, vastsi vägestust Budapeštas.
Nened starinad oma pästtud kirjoikš:
Keväz'vezi (muzikgrupp)

«Keväz'vezi» om vepsläine folkmuzikgrupp Petroskoišpäi, Karjalan Tazovaldkund. Kollektiv om olmas vspäi 1999. Se om sätud Vepsän kul'tursebran iniciativan mödhe.
Kaik om ühesa ühtnijad muzikgruppas. Čomamahtoine ohjandai — Svetlana Kosireva.
«Keväz'vezi» edestab pajoid vepsän kelel.
Matvejev Andrei

Andrei Födorovič Matvejev (; sünd. 25. eloku 1892, Järvenkülä, Pöudon makund, Oloncan gubernii, Venäman imperii — kol. 30. keväz'ku 1985, Dnepropetrovsk, Ukrainan NST, NSTÜ) oli Venälaižen imperijan politikanmez' da nevondkundaline opendai. Vepsläine.
Alitus

Alitus () om lidn Litvanman suves. Se om Alitusan statistižen agjan keskuz.
Istorii.
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan vl 1377 kuti "Aliten-lidnuz" puspäi. Ezimeletaden, om nimitadud Nemanan ližajogen mödhe, kudamban nimi "Alitupis" () nügüd'aigan. Stefan Batorii-kunigaz andoi torguindoiktusid da lidnan statusad vspäi 1581.
Vl 1890 lidnuz om saudud lidnas varmitamha Venäman imperijan päivlaskmašt röunad.
Alitusan ižandusen sarakod oma himine («Alytaus chemija», kodihimii), specialižen stöklan, stökolplastikmülütimiden i iknoiden tehmine, elektrotehnine sarak (kabeläntegim, «Snaige»-vilugoitimiden tegim), kebn tegimišt («Alytaus tekstilė»-tekstil'edheotand, sobiden omblend), meblin pästandan severz'-se edheotandoid, sömtegimišt (alkogoližiden jomiden «Alita»-kompanii), sötken živatoiden täht järed tegim radab.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase Nämunas-jogen randoil, 200 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Vil'nüshasai om 105 km pohjoižpäivnouzmha orhal. Lähembaine järed lidn om Kaunas 65 km pohjoižhe avtotedme vai raudtedme.
Klimat om ven. Voden keskmäine lämuz om +6,4 C°, heinkun-elokun +16,7 C°, vilukun −5 C°. Paneb sadegid 634 mm vodes, vähemba uhokus-keväz'kus (63 mm pordos).
Eläjad.
Vn 2011 Litvanman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 59 964 ristitud, litvalaižed otiba 96,9 % heiden keskes. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 73 015 eläjad vl 1989.
«Alytus Arena»-basketbolstadion om saudud lidnas vl 1977, rekonstruiruidud vl 2010. Molembiden sodoiden Afganistanas veteranoiden muzei, saven muzei, kaks' kodirandantedištandmuzejad i kaks' memoriališt muzejad oma Alitusas. Tomatiden mujahtusen festival' oleleb lidnas joga vodel. Evropine bonsain ozutelend oleskeleb vozidme.
Litvanman flag

Litvanman flag () om Litvanman Tazovaldkundan üks' oficialižiš simvolišpäi. Flagan proporcii om "3:5".
Istorii.
Nügüdläižen flagan toižend om vahvištadud ezmäižen kerdan 1918-nden voden 25. päiväl sulakud. Trikolor oli Litvanman valdkundaližeks simvolaks vhesai 1940, Germanijan okkupacijan aigan-ki (1941−1944).
Flag om vahvištadud tošti vn 1988 kül'mkus. Vn 2004 sügüz'kuhusai sen proporcii oli 1:2.
Käskuz valdkundaližes flagas da toižiš flagoiš (uz' redakcii 1. sügüz'ku 2004) ümbrikirjutab flagad detaližikš da märičeb sen kävutandan järgendust.
Ümbrikirjutand.
Oigedsaumaine tera kogoneb koumes lapakoiktas šoiduspäi, ülähäspäi: pakuine, vihand, rusked. Pakuine muju simvolizuruib vauktust i päiväšt, vihand ozutab heinäd, rusked znamoičeb valatadud vert Litvanmaha näht.
Valdkundaline praznik.
Litvanman valdkundaližen flagan päiv () oigendase vilukun 1. päiväl, sil päiväl vodes 1919 flag oli pandud Vil'nüsan lidnusen päl ezmäižen kerdan.
MD-11

MD-11 om tehtud AÜV:oiden «McDonnell Douglas»-korporacijal levedfüzeläžine passažirlendim koumenke likutimenke.
Om saudud McDonnell Douglas DC-10-modelil aluseks. Ezmäine kodvlenduz oli 1990-nden voden vilukun 10. päiväl, kommertine kävutand zavodihe vl 1991. Kaiked om 200 lendint, oma pästtud vozil 1988−2001.
Voavur

Voavur (, «merikar») om lidn da kund Fareran Sariš, suvižel Suvuroi-sarel. Se om saren kahtenz' lidn eläjiden lugun mödhe.
Istorii.
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan vn 1350 dokumentoiš koiriden pidajiden nimikirjuteses. Kaikenaigaine eländpunkt om olmas 16. voz'sadaspäi. Vl 1538 pap' tegi ezmäšt lüteraništ pühäpaginad sijaližes jumalanpertiš. Vl 1584 kaik 17 eläjad oli Voavuras.
Meriport om 14 m süvütte, sijadase fjordan pohjoižrandal. Kalanümbriradai tegim, gidroelektrostancii (vspäi 1921) i dizel'elektrostancii ratas kommunas. Kezaaigan vedadas ekskursijoid mel'heižtahoidme i ümbri sares turistoiden täht.
Eläjad.
Vl 2009 Voavuran kommunan eläjiden lugu oli 1 371 ristitud, saren koume kümnendest. Kommunan pind om 20,6 nellikkilometrad. Vl 2017 kundan ristitišt oli 1 356 eläjad.
Nened aluzkundad ratas lidnas: futbolpöud, sportzal i bassein školas, klinik, adivpert', počtan sauvuz, bank, laukad, čomamahtoine galerei.
An-26

An-26 (ukr. i ; mödhe — Curl «vehor'») om «Antonov»-konstruktorbüron nevondkundaline sodatransportine lendim, An-24-passažirlendim om ottud aluseks. Päkonstruktor V.A. Garvardt.
Modelin ezmäine lenduz oli 1969-nden voden semendkul. Kaik om pästtud 1,403 lendint Kijevan aviategimel vll 1973−1986, kaikiš äiluguižemb sodatransportine lendim. Passažirine An-26-100-lendim pästtihe sišpäi ümbriradmižel tegimel, 43 matknikad mülündmäranke.
Pästtud sodalendimed ekspluatiruidas tähäsai Kazahstanan, Ukrainan, Vaugedvenäman i Venäman il'mvägil. Passažirversii om Kostroman i Habarovskan aviaedheotandoiš.
Fareran kel'

Fareran kel' (ičeze nimituz: "Føroyskt mál" [ˈføːɹɪst ˈmɔaːl]) om Danijan Fareran Sared-avtonomijan üks' oficialižiš kelišpäi (vspäi 1948). Se om indoevropine, germanine kel'.
Pagižijoiden lugu om 69 150 ristitud (2015). Sariden ristitišton enamba ühesad kümnendest pagižeb fareran kelel, no läz kaik eläjad mahttas pagišta danijan-ki kelel, openduz vedase molembil kelil.
Fareran kirjkel' om latinan kirjamišton pohjal, om sätud 19. voz'sadal Torshavn-pälidnan paginal. Kaks' paginoiden gruppad: pohjoine i suvine. Lähembaine heimkel' om islandijan kel'.
Kirjamišt.
Kaik om 29 kirjant kirjamištos:
"Aa, Áá, Bb, Dd, Ðð, Ee, Ff, Gg, Hh, Ii, Íí, Jj, Kk, Ll, Mm, Nn, Oo, Óó, Pp, Rr, Ss, Tt, Uu, Úú, Vv, Yy, Ýý, Ææ, Øø".
Voib olda toižid latinan kirjamid personaližiš nimiš.
Ternopol'

Ternopol' ( [terˈnɔp⁽ʲ⁾ilʲ]; vhesai 1944 — Tarnopol') om Ukrainan lidn valdkundan päivlaskmas. Se om Ternopolin agjan politiž-administrativine, ekonomine da kul'turine keskuz. Ternopol' om istorižen Galicii-regionan üks' koumes surembas lidnaspäi, Ukrainan päivlaskman nellänz' lidn eläjiden lugun mödhe. 
Istorii.
Eländpunktan aluz om pandud vl 1540, konz Pol'šanman Sigizmund I-kunigaz andoi kirješt Krakovan Jan Amor Tarnovskii-kaštelänale panemha lidnad da valdoičemha mad siš ümbri. Vaumitihe lidnust kahesas vodes, se om Ternopolin zamk i om kaičenus tähäsai.
Ternopol' šingotase sömtegimištol, sauvondmaterialiden sarakol i omblendedheotandoil. Pästtas avtokabelid, mugažo mebel'fabrik i zell'fabrik ratas.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase Seret-jogen randal ( 242 km pitte, Dnestran hura ližajogi), 320 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.
Klimat om ven kontinentaline. Voden keskmäine lämuz om +7,4 C°, kezakun-elokun +17..+18 C°, tal'vkun-uhokun −3..−4 C°. Ekstremumad oma −31 C° i +38 C°. Paneb sadegid 590 mm vodes, enamba kezaaigan.
Eläjad.
Vl 2010 eläjiden lugu oli 218 641 ristitud. Kaik pol'millionad ristituid elädas lidnaglomeracijas.
Kodikel' (2001): ukrainan kel' — 94,8%, venän kel' — 3,4%, toižed keled — 1,8%.
Nell' universitetad ratas lidnas: Päivlaskmaižen Ukrainan nacionaline universitet (, vspäi 2005, alusenpanend 1966 kuti finansoiden da ekonomikan institut, 15 tuhad üläopenikoid vl 2015), tehnine, pedagogine i medicinine universitetad.
Komin Vikipedii

Komin Vikipedii () om joudai enciklopedii komi-ziränižel kelel, Vikipedijan kominkel'ne jaguz.
Se om avaitud 2004-nden voden elokul. Nece om ezmäine Vikipedii Venäman uraližil kelil.
Nügüdläine kirjutusiden lugu om (vn 2026 02. päivän), süvüz — .
Halifa ibn Salman al'-Halifa

Halifa ibn Salman al'-Halifa (; sünd. 22. kül'mku 1936, Džasr, Bahrein — kol. 11. kül'mku 2020, Ročester, Minnesot-štat, AÜV) oli ezmäine Bahreinan päministr, radoi vs 1971 elokun 16. päiväspäi, i vl 2017 radoi völ päministraks. Bahreinan nügüdläižen Hamad ibn Isa al'-Halifa-kunigahan däd'.
Hasina Šeih

Šeih Hasina Vazed (; sünd. 28. sügüz'ku 1947, Tungipara Upazila, Pakistanan Dominion) om 13. da nügüdläine Bangladešan päministr (1996−2001 i vs 2009 vilukun 6. päiväspäi).
Knock Nevis

Knock Nevis (vll 2004−2009; nimitihe toižikš-ki kuti "Seawise Giant" (1979−1989), "Happy Giant" (1989−1991), "Jahre Viking" (1991−2004) i Mont (2009−2010)) oli norvegine supertanker. Se oli kaikiš suremb laiv mail'mas.
«Knock Nevis» oli saudud vl 1979, jäl'gmäižil vozil oli kävutadud kuti kivivoivaradim, sid' oli sattud Alangha (Indii), kus vl 2010 oli utiliziruidud.
Blogan päiv

Blogan päiv (, ) om oficialižetoi praznik, kudambad oigetas elokun 31. päiväl.
Ezmäižen kerdan praznik oli oigetud vl 2005.
Om pandud, miše kaiken mail'man bloggerad oigetas tedotusid ičeze lugijoile sen päivän aigan ozutamha mel'hetartujid blogid. Muga lugijad avaitas uzid blogid i levitadas niid Internet-verkos.
Poskröbiševa Galina

Galina Ivanovna Poskröbiševa (; sünd. 4. kül'mku 1935, NSTÜ — kol. 1. sulaku 2008, Venäma) oli nevondkundaline da venämalaine dietolog, TV-programiden vedai, kümenikoiden kirjoiden tegii, kulinarijas tobjimalaz.
Poskröbiševa lopi opendust Moskvan medicinižes institutas i radoi ohjastusen kirhuližen abun palakundas (nomer 4) lähtendhasai penzijha.
Naine vedi televizijas nenid oigendusid: «Naš sad» ("Meiden sad"), «Domašnii očag» (kaks'kümne vot oiktas efiras, "Kodilezi"), «Russkii ogorod» ("Venälaine linma"). Ühtni «Russkii dom»-programha ("Venälaine pert"').
Tat oli sodalendai. Naine sünduti tütärt i poigad.
Gaidai Leonid

Leonid Iovič Gaidai (; sünd. 30. viluku 1923, Svobodnii (Amuran agj), Venäman NFST, NSTÜ — kol. 19. kül'mku 1993, Moskv, Venäma) oli tetab nevondkundaline režissör, kinoscenarist i akt'or. Sai NSTÜ:n rahvahan artist-arvod vl 1989.
Biografii.
Tuleban aigan režissör oli sündnu raudteradnikan kanzha koumandeks poigaks. Kanz sirdi Čitha, sid' Irkutskan ezilidnha.
Mez' ühthi Toižhe mail'man sodha. Vl 1947 oli pastnikan teatraližes studijaspäi Irkutskan agjan dramteatranno, kus oli otnus akt'oran i pidatusen radnikan. Openui VGIK:an režissöran fakul'tetas vll 1949−1955. Vspäi 1955 oli ranu «Mosfil'm»-kinostudijan režissöraks. Debütirui «Pit'k matk»-fil'manke vl 1956.
Fobii

Fobii ( "fobos" — «varu») om luja irracionaline varu vai seižui liig trelog erasen objektan olendan aigan. Panik i tuntken kadond oleskeldas reakcijaks.
Sanu fobijad ristit tegeb kaik, miše ümbärta situacijad i päzutada objektaspäi, kacmata pen'he realižhe varushe. Ku mehele ei voi ümbärta i päzutada, ka hän mokičese. No nimitada äjid fobijoid psihižikš läžundoikš ei sa.
Fobijan spravitandan metod om sistematine desensibilizacii — lähenemine fobijan objektannoks penil märil.
Tedonpäiv

Tedonpäiv () om valdkundaline praznik Venämas, Vaugedvenämas i Ukrainas. Radinpäiv. Oigetas sügüz'kun 1. päiväl.
Zavottihe oigeta praznikad NSTÜ:s vl 1984. Znamoičeb openduzvoden zavodindad školiš i üläopendusen aluzkundoiš vspäi 1935. Panii muštho päiv ühtenden klassan openikoiden täht, se om Ezmäižen kellon päiv heiden täht.
Necil päiväl tehtas školoiš üläihastuseližid suimid, klassančasuid, tedon, kožundan, varuitomuden i mehelusen urokoid. Praznikan sodanvastaine znamoičend ližadub sen tagut, miše Toine mail'man soda zavodihe sil-žo datal vl 1939.
Pühäčun aigan openikad pandas školform vai evropine kostüm päle. Školnikad kazvatajidenke i üläopenikad lahjoitas opendajile änikkirbid, ozuteldas uden openduzvoden zavodindanke. Valdkundan ezmäižed personad anttas ozutelusid Tedopäiväle opendajiden i openikoiden täht. Sijaline ohjanduzkund tuleb erazvuiččihe openduzaluzkundoihe avaidamha niid municipaližen kezakohendusen jäl'ghe.
Karabanovo

Karabanovo om toponim. Se voib znamoita:
Moldovan etnolekt

Moldovan etnolekt (ičeze nimitused: "moldovenească", "молдовеняскэ") om romanijan kelen dialekt, kudambal pagištas Moldovas da Dnestranrandas. Faktižikš, se om romanijan kelen nimi neniš valdkundoiš.
Pagižijoiden lugu om läz 2 millionad ristituid (mamankel'). Moldovan kirjkel' om latinan da kirilližen kirjamištoiden pohjal.
Surg

Surg () om vepsän külä Venäman Vologdan agjan Babajevon rajonas. Mülüb Vepsän rahvahaližhe küläkundha.
Geografijan andmused.
Külä sijadase rajonan i sen küläkundan pohjoižes, Ivod-jogen hural randal. Matkad küläkundan administrativižhe Timošino-keskushesai om 42 km suvhe avtotedme, rajonan Babajevo-keskushesai om 132 km suvhe avtotedme.
Eläjad.
Vn 2002 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe Surgan kaikenaigaižiden eläjiden lugu oli 32 ristitud (19 mest, 13 naist), heišpäi vepsläižed viž seičemendest.
Vn 2019 sügüz'kuspäi külän tobmin om Nadežda Pavlovna Mednikova.
Jašdären Iona

Iona Jašdären vai Iona Jäšjarvelaine (; sünd. Šokš, kol. 1592, Šokš) oli Venäman ortodoksine pühämez', Süvären Aleksandran openik. Oli vepsläine. Vl 1562 pani jumalankodin alusen kodimaižen Šokšun ümbrištho.
Jumalankodin palakund sijadase Šoutjärves, sikš miše jumalankodin kaikid sauvusid pidab udessündutada.
Jašdären Ionan muštonpäiv (5. reduku) linni vepsän rahvahanpraznikaks.
Verez tullei

«Verez tullei» om vepsänkel'ne literaturine al'manah. Lähtleb kerdan vodes Petroskoin «Periodika»-pästandkodiš. Mülütab 100..112 lehtpol't, tiraž 200..300 egzemplärad. Vspäi 2016 om «Carelia»-kulehtesen nomeraks ühten aigan, pätoimitai — Armas Mašin.
Fontanka.ru

Fontanka.ru () om Venäman elektronine SMI, Intenet-lehtez, baziruiše Piteriš.
Fontanka.ru-sait om sätud vl 2000. Sen nimituz om Fontank-jogen mödhe, redakcii sijadase läz jogen randad. Nece om Piterin kaikiš populärižemb elektronine SMI — läz 100 tuhad ristituid tuldas saitale kaikuččen päivän.
Sait om tetab ičeze korrupcijanvastaižil tedoidusil. Regionaližed uzištused ottas pol't tähäsai.
47news

47news ( «Nell'kümne seičeme uzištust Leningradan agjaspäi») om Leningradan agjan elektronine SMI, Intenet-lehtez.
Edheotand starinoičeb ei vaiše oblastin, no Piterin-ki uzištusiden polhe. Nece om Lenindradan agjan kaikiš populärižemb elektronine SMI.
Fobijoiden nimikirjutez

"Nece pagin om . Kacu mugažo päkirjutuz: Fobii"
Naku om fobijoiden nimikirjutez (amuižgrek. kelespäi φόβος — "varu"), kudambad oma realižešti tundištadud. Professionaližed psihiatrižed terminad tehtas vaiše necen nimikirjutesen palan. Ei kaiked nened "fobijad" oma psihižed palahtelendad.
Spalletti Lučano

Lučano Spalletti (; sünd. 7. keväz'ku 1959, Čertal'do, Italii) om italijalaine futboltrener, enzne futbolist.
Voden 2009 tal'vkuspäi voden 2014 keväz'kuhusai oli Zenitan pätreneran, kudambanke vägesti kaks' čempionatad.
Malafejev Väčeslav

Väčeslav Malafejev (; sünd. 4. keväz'ku 1979, Leningrad, Venäman NFST, NSTÜ) om venämalaine futbolist, verainik. Oli Zenitan vändajan kaiken kar'jeran aigan (1997—2016), ühtni Venäman ühthižjoukhu (2003—2012).
Biografii.
Väčeslav om sündnu Piter-lidnha.
Om naižiš kahtenden kerdan. Jekaterina Komäkova om hänen nügüdläine ak, enzne diskžokei. Heil om üks' tütär da kaks' poigad: Ksenija (om sündnu vl 2003), Maksim-poig (om sündnu vl 2006) da Aleks-poig (om sündnu vl 2013). Marina Malafejeva oli ezmäine ak (sünd. 1974 — kol. 2011).
Väčeslaval ičeze «М16-Недвижимость»-kompanii om olmas.
Keržakov Aleksandr

Aleksandr Keržakov (; sünd. 27. kül'mku 1982, Kingisepp, Leningradan agj, Venäman NFST, NSTÜ) om venämalaine futbolist, ezirivenvändai. Nügüdläine Zenitan vändai (vspäi 2010, mugažo vozil 2001—2006).
Biografii.
Om naižiš kahtenden kerdan. Milana om hänen nügüdläine ak.
Heil om kaks' poigad da üks' tütär: Dar'ja-tütär (om sündnu vl 2005), Igor'-poig (om sündnu vl 2012) da Artemii-poig (om sündnu vl 2017).
Halk (futbolist)

Halk (todesine nimi — ; sünd. 25. heinku 1986, Kampina-Grandi, Brazilii) om brazilijalaine futbolist, ezirivenvändai. Om Brazilijan i Japonijan rahvahanikusenke. Enzne Zenitan vändai (2012—2016). Nügüdläine «Šanhai SIPG»-futbolkluban vändai (Kitai, vn 2016 heinkuspäi).
Biografii.
Živanildo om sündnu Kampina-Grandi-lidnha, kanzha äjidenke lapsidenke.
Om nainu, Iran om hänen ak. Hänel om koume last: Ian-poig (om sündnu vl 2008), Tiago-poig (om sündnu vl 2010) da Alisija (ottud tütreks vl 2016).
A7V

A7V () — Germanijan jüged tank Ezmäižen mail'man voinan aigan. Germanijan imperijan ezmäine serine tank. Vozil 1917−1918 oliba tehtud vaiše 20 mašinad.
1. Moisejan kirj

1. Moisejan kirj (, nüg. virkand "Be-rešit" «augotišes», "Genesis" «augotižlibund», , «olend») om evrejan Toran ezmäine kirj, hristanuskondan Vanhan Zavetan ühtenz' kirj da kaiken Biblijan ezmäine kirj.
Kirj om sätud vodel 15 EME, no sen südäiolend ezimeletab, miše kirjan tegii om Moisei-endustai (eli 13. voz'sadal EME). Kogoneb kahtes palaspäi, 50 jagusespäi. Siš om 1533 runod.
Mülütab starinoid mirun augotižlibundas, ristitkundan kaikiš amuižembas istorijas i evrejan rahvahan sündundas. Zavodiše mail'man i ristitun sädandaspäi, lopiše Iosifan surmal Egiptas. Starinoičendan tahod oma Egipt i Lähine Päivnouzmma.
2. Moisejan kirj

2. Moisejan kirj ( "Šemot" «nimed», "Eksodos", , ), vai Lähtendan kirj, om evrejan Toran kahtenz' kirj videspäi i hristanuskondan 2. Vanhan Zavetan kirj.
Kirj libub 8.-6. voz'sadan EME koumes purtkespäi: Jahvist, Elohist i papiden (arboiden) kodeks. Kümne käsköd, Zavetan käskusišt i meren pajo libudas toižiš penembiš purtkišpäi. Kaik om 40 jagust kirjas, ühtenzoittas niid koumeks palaks.
Pord ümbrikirjutase kirjas evrejalaižiden alištusespäi Egiptas faraonal i heiden lähtendan Egiptaspäi kahten voden zavodindhasai, Iakovan jäl'ghetulijoiden ahtištusišpäi Skinii-matkpühäpertin sädandhasai. Starinoičese Moisei-endustajan sündundas da elos, evrejalaižiden matkas meren pohjadme Sinai-mägennoks, Kümnen käskön sandas.
3. Moisejan kirj

3. Moisejan kirj (, nüg. virkand "Va-jikra" «da kucuškanzi», mugažo "Torat kohanim" «papiden ohjandimed» Talmudas, "Leuitikon", , ) om evrejan Toran koumanz' kirj i hristanuskondan 3. Vanhan Zavetan kirj.
Latinine nimi libub Levijan pol'ven nimitusespäi ( "Levi"). Säduz starinoičeb Izrailin rahvahan religiozižes elos. Original om kirjutadud evrejan kelel. Kirj jagase 27 jaguseks.
4. Moisejan kirj

4. Moisejan kirj (, nüg. virkand "Be-midbar" «rahvahatomas mas», "Arifmoi", , «lugud») om evrejan Toran nellänz' kirj i hristanuskondan 4. Vanhan Zavetan kirj.
Original om kirjutadud evrejan kelel. Kogoneb 36 jagusespäi, Toras jagand om toine, nedal'ne.
Tarkoiktoiden andmusiden rivi om kirjas evrejan rahvahan da sen roduiden polhe, arboiden i ezmäižiden kanzas vagahaižiden polhe. Se azj sel'genzoitab kirjan nimed hristanuskondas. Starinoičese aigtegoiš lähtendan Sinaišpäi vaumičendaspäi Moavan tazangištoihe tulendhasai «Jordanan randanno, Ierihonad vaste». Kirjan päine südäiolend om rahvahan elo rahvahatomas mas, Ülähäižen sil'miš i «üks'jäiželos» Hänenke.
5. Moisejan kirj

5. Moisejan kirj ( "Dvarim" «sanad», "Deuteronomion" «tošttud käskuz», , ) om evrejan Toran videnz' jäl'gmäine kirj i hristanuskondan 5. Vanhan Zavetan kirj.
Original om sätud evrejan kelel. Kirj kogoneb 34 jagusespäi.
Südäiolend om edeližen nellän kirjan toštmine. Kirjan starinoičend vedase ezmäižes personaspäi päiči peniš paloiš i erasiš runoiš, toižiden kirjoiden erineden. Se om Moisein hüväštjätal'ne pagin, om oigetud Izrailin eläjidennoks edel heiden sirdandad Jordanas päliči i Hanaanan otandad vägel.
Homaičendad.
Jošuan kirj

Jošuan kirj ( "Jehošua", "Iesous", , ) om evrejan Tanah-biblijan Neviim-jagusen («endustajad») ezmäine kirj i hristanuskondan 6. Vanhan Zavetan kirj.
Kirj starinoičeb evrejan rahvahan 13. voz'sadan EME istorijas Moisei-endustajan surman jäl'ghe, om 11. voz'sadan EME ližakirjutusid. Tegii om Iisus Navin-sodavei i endustai, Moisein jäl'ghetulii. Kirj kogoneb 24 jagusespäi, jagase kahteks palaks i ližakirjutusikš.
Zavodiše Izrailin eläjiden vägitungendal Hanaanha Jošua-vejan (Iisus Navin) ohjandusen al. Sid' starinoičese Hanaanan palan otandas i sen jagos pol'viden keskes. Ližakirjutused oma suren sodavejan loppäiviš da surmas. Kirj om sätud sodatedotusiden formas torapöudospäi. Om äi sanutesid evrejan sodaoiktusen polhe amuižen aigan.