Nižnevartovsk

Nižnevartovsk (, , ) om Venäman lidn da lidnümbrik Hantin da Mansin avtonomižen ümbrikon päivnouzmas. Se om ümbrikon kahtenz' lidn eläjiden lugun mödhe, mugažo om Nižnevartovskan rajonan administrativižeks keskuseks (ei mülü sihe).
Istorii.
Eländpunktan aluz om pandud vl 1909 kuti "Nižnevartovskai"-valdmad varatoitmaha torgovanoiden jogipurulaivoid haugoil da "Vartovskoje"-žilo () läz sidä. Vodele 1965 avaitihe kivivoin järedoid löudmižsijid, sidä kesken Samotlor-järvenno (30 km pohjoižpäivnouzmha lidnaspäi), i udesnimitihe žilod "Nižnevartovskii" (). Žilo da kivivoin samižen edheotand sauvoškanzihe hotkas, hot' tegihe äjid radoid komsomolan sauvondal mašinoita. Nižnevartovsk sai lidnan statusad vn 1972 9. päiväl keväz'kud, i sen-žo voden redukus ezmäine avialinii Moskvhasai ühtenzoiti lidnad mirunke. Vll 1975−1976 saudihe raudted Surgutaspäi, i vl 1980 ajaškanzihe passažirjonusid Sverdlovskhasai.
Nižnevartovsk šingotase kivivoin da sen gazan samižel («Rosneft'»-kompanijan «Samotlorneftegaz» i «RN-Nižnevartovsk»-alajagused), gazan ümbriradmižen kompleksal («SiburTümen'Gaz»-kompanii), kivivoinümbriradmižel, sauvondmaterialiden tegimil i sömtegimištol (kaks' lihaedheotandad, maidtegim, oludtegim, nell' leibänedheotandad, kalanümbriradai tegim).
Geografijan andmused.
Lidn sijadase ümbärdajan rajonan päivlaskmas, Ob'-jogen oiktal randal, 45 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Kaik lidn da sen ümbrištod oma saudud sol, seištas pudotesil da vajil.
Matkad Hanti-Mansiiskhasai om 408 km päivlaskmha orhal vai 511 km avtotedme. Lähembaižed lidnad oma Streževoi (Tomskan agj) 52 km suvipäivnouzmha orhal vai 63 km avtol i Megion 20 km lodeheze orhal, 25 km avtotedme vai raudtel.
Klimat om ven vilunke tal'venke. Voden keskmäine lämuz om −0,9 C°, kezakun-elokun +14,7..+17,3 C°, kül'mkun-uhokun −15,2..−21,2 C°. Ekstremumad oma −50,0 C° (viluku) i +34,7 C° (kezaku, heinku). Kezaaigan minimum om −1,1 C° (kezaku), tal'vaigan maksimum om +3,6 C° (tal'vku, uhoku). Ei voi panda halad heinkus vaiše (minimum +3,8 C°), läz ei olele sulasäd vilukus (maksimum +1,0 C°). Paneb sadegid 502 mm vodes, enamba semendkus-sügüz'kus (51..69 mm kus), vähemba tal'vkus-keväz'kus (17..27 mm kus). Il'man vozne keskmäine relätivine nepsuz om 78 %.
Tobmuz.
Nižnevartovsk om lidnümbrikon üks'jäižeks eländpunktaks.
Lidnümbrikon tobmuden pämez' om sen Administracijan pämez', edel vn 2016 kül'mkud Duman ezimez' oli lidnan pämehen. Edeližed lidnan Administracijan pämehed oma Vasilii Tihonov (kül'mku 2016 — kezaku 2021), Alla Badina (kezaku 2011 — kül'mku 2016). Lidnan Duman ezimez' om Aleksei Satinov vn 2021 redukuspäi. Edeline Duman ezimez' om Maksim Klec (sulaku 2011 — reduku 2021).
Eläjad.
Vn 2010 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 251 694 ristitud, vn 2021 — 283 256 ristitud. Kaik 274 575 eläjad oli lidnas vl 2017. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd'.
Rahvahad (enamba 1 % vl 2010): venälaižed — 61,6 %, totarlaižed — 9,1 %, ukrainalaižed — 5,8 %, baškiralaižed — 3,1 %, azerbaidžanlaižed — 1,8 %, vaugedvenälaižed — 1,0 %, toižed rahvahad — 8,6 %, rahvahuden ozutandata — 9,0 %.
Ortodoksižen hristanuskondan seičeme pühäpertid oma saudud lidnas: kuz' jumalanpertid i Mikoi-arhangelan časoun'. Katoline ph. Mikulain kostöl om letud. Islaman pühäpert' om avaitud.
Openduz.
Lapsiden opendusen aluzkundad oma läz kuz'kümned päivkodid, kaks'kümne seičeme keskškolad, kaks' gimnazijad, koume liceid, ližaopendusen valdkundaližed aluzkundad. Kaik kuz' sportkompleksad ratas lidnas: "Neftänik" («Kivivoinradnik»), «Olimpija», "Arena" («Aren»), «Triumf», «Jubileinii», Rahvahidenkeskeižiden vasttusiden zal.
Nižnevartovskan valdkundaline universitet (viž tuhad üläopenikoid seičemel fakul'tetal vl 2015), kivivoin institut (Jugran valdkundaližen universitetan (Hanti-Mansiisk) filial, ende tehnikum), edheotaikundan tehnikum i nell' kolledžad (sauvondan, politehnine, socialiž-gumanitarine, medicinine) oma lidnan professionaližen opendusen aluzkundoikš, mugažo om verhiden lidnoiden filialid (Tümen', Čeläbinsk).
Transport.
Avtobusad da taksid oma kundaližeks transportaks lidnas da sen ümbrištos. Navigacijan aigan voib sadas Hanti-Mansiiskhasai jogiportan kal't, no se radab vemha ujuden jüguid tobjimalaz. Päraudtestancijan sauvuz om loptüd vl 2002 lidnan päivnouzmas.
Rahvahidenkeskeine civiline "Nižnevartovsk"-lendimport ("NJC / НЖВ / USNN", 750 tuh. passažiroid vl 2019) sijadase nelläs kilometras lodeheze lidnan keskusespäi. Tehtas reisid järedoihe lidnoihe Venämadme: Moskv, Tümen', Kazan', Novosibirsk, Irkutsk da erased toižed.