Krasnoturjinsk

Krasnoturjinsk () om Venäman lidn Sverdlovskan agjan lodehes. Se om Krasnoturjinskan municipaližen ümbrikon (edel 2025. vot — lidnümbrikon) administrativine keskuz da päpala.
Istorii.
Eländpunktan aluz om pandud vn 1758 sügüzel kuti "Turjan kaivuded"-žilo () otmaha kävutamižhe severzid-se kaivuzid, kudambiden valdoičii oli Üläturan Maksim Pohodäšin-torgovan. Saihe vas'ken, raudan i kuldan kivendoid, möhemba boksitoid-ki (vspäi 1931). Kätihe lidnanvuiččeks "Turjinskii"-žiloks vl 1928. Žilo sai lidnan statusad vn 1944 27. päiväl kül'mkud nügüdläiženke nimenke. Vspäi 1963 aluštub agjan tobmudele oikti.
Krasnoturjinsk šingotase Bogoslovskii-alüminijantegimel (mülüb «Rusal»-kompanijha, radab boksitoil Severoural'skan löudmižsijišpäi) i Bogoslovskai-LEK:al, kuldan i hobedan samižel, leibänkombinatal, sauvondmaterialiden edheotandoil (raudbetontegesed, savič, kabeläd, pumaterialad).
Geografijan andmused.
Lidn sijadase ümbrikon lodehes, Pohjoižen Uralan päivnouzmaižil pautkil, Turj-jogen muugotil randoil (126 km, «järvekaz jogi» mansin kelespäi, Sos'van oiged ližajogi, Obin hurapol'ne bassein), 201 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.
Matkad Jekaterinburghasai om 326 km suvhe orhal, 385 km avtotedme vai raudtedme. Lähembaižed lidnad oma Serov 35 km suvipäivnouzmha orhal, avtotedme vai raudtedme, Karpinsk kahtes kilometras päivlaskmha orhal, avtol vai raudtedme, i Volčansk 20 km pohjoižhe orhal, avtotedme vai raudtel.
Tobmuz.
Rudničnii-žilo (4035 rist. vl 2010) i völ koume žilod (Černorečensk, Pribrežnii, Voroncovk) mülüdas ümbrikho Krasnoturjinskan ližaks. Municipaližen ümbrikon pind — 718,93 km².
Ümbrikon tobmuden pämez' om sen Administracijan pämez'. Aleksandr Ustinov radab lidnan Administracijan pämehen vn 2013 sügüz'kuspäi. Lidnan Dum kogoneb 20 deputataspäi, kaik eläjad valitas heid videks vodeks. Municipaližen ümbrikon Duman ezimez' om Svetlana Bidon'ko ("Светлана Бидонько") vn 2012 sulakuspäi.
Eläjad.
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 59 633 ristitud, ümbrikon ühesa kümnendest, vn 2021 — 55 875 ristitud. Kaik 57 514 eläjad oli lidnas vl 2017. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 64..67 tuhad eläjid vl 1962 i vll 1986−2003 (67 324 rist. vl 1989).
Rahvahad (ozutadud rahvahudenke vl 2010): venälaižed — 88,1 %, saksalaižed — 5,4 %, totarlaižed — 2,8 %, ukrainalaižed — 1,1 %, toižed rahvahad — 2,6 %.
Ortodoksižen hristanuskondan kuz' pühäpertid ratas Krasnoturjinskas: ph. hengenavaidamižen Maksim-kundlijan päjumalanpert' (om saudud vll 1844−1852), kaks' jumalanpertid, časoun' i naižjumalankodi kahtenke jumalanpertinke. Lüteranine pühäpert' i uden apostoloiden jumalankodikundan pühäpert' oma letud lidnas. Islaman «Nur»-mečet' om avaitud lidnas vspäi 2011.
Kaik koume sportkompleksad oma sätud lidnas.
Openduz.
Lapsiden opendusen aluzkundad oma kaks'kümne nomeruidud päivkodid (nomer 2, 4, 8, 11, 14..16, 19, 21, 23, 25, 29, 32, 34, 40, 44, 46..48, 50), aluzškol nomer 28, kümne keskškolad (nomer 1, 2, 9, 10, 15, 17, 19, 23, 24, 32), ehtal'ne škol, korrekcine škol, škol-internat, lapsiden sädamižen keskuz, tervehtai "Voshod"-kompleks («Päiväižen nouzm»), Uralan innovacine norišton keskuz, kaks' muzikškolad (nomer 1 i 3), čomamahtoine škol, horeografine škol, olimpižen varan sportškol, noriden naturalistoiden stancii.
Professionaližen opendusen aluzkundad: Krasnoturjinskan professionaline licei (politehnikum), Krasnoturjinskan industrialine kolledž, Krasnoturjinskan čomamahoiden kolledž, Sverdlovskan agjan medicinižen kolledžan filial (Jekaterinburg), Uralan valdkundaližen tehnižen universitetan filial (Jekaterinburg).