Siktivkar

Siktivkar (, [sɨktɨfˈkar], znamoičeb «Sisol-lidn», «lidn Sisol-jogen randal» komin kelel) om Venäman lidn valdkundan lodehes. Se om Komin Tazovaldkundan pälidn da kaikiš suremb lidn, Siktivkaran lidnümbrikon administrativine keskuz.
Istorii.
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan kuti "Permevelisk" vl 1570 Orteliusan atlasas. Vl 1586 jumalankodikundan tulendan "Ust'-Sisol"-keskuz jumalankodinke mainitase Jarenskan aigkirjas, lähižidenke nimitadud tanhidenke ühtes. Vl 1780 volost' sai lidnan statusad, nimitihe lidnad "Ust'-Sisol'sk:aks" (). Vozil 1796−1918 oli Vologdan gubernijan makundan keskuseks.
Vl 1930 udesnimitihe lidnad nügüdläižikš VCIK:an käskön mödhe, anttihe nimi komin kelel lidnan 150-voččen jubilejan oiktastuseks. Vspäi 1936 (5. tal'vku) Siktivkar om vaiše sätud Komin Tazovaldkundan administrativižeks keskuseks.
Siktivkaran ižandusen päsarakod oma mecan ümbriradmine, cellüloz-bumagaine sarak, sauvondmaterialiden pästand, sömtegimišt.
Geografijan andmused.
Siktivkar seižub soiden da mecoiden keskes. Lidn sijadase tazovaldkundan suvipäivlaskmas, Sisolan (, ) lanktendan sijas Vičegd-jogehe (huralpäi), Sisolan hural randal tobjimalaz i Vičegdan hural randal. Lidnan keskuzpala seižub 172 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.
Matkad Moskvhasai om 1003 km suvipäivlaskmha orhal, 1331 km avtotedme (Kirovan kal't). Lähembaine lidn om Mikun' 96 km lodeheze raudtedme vai 108 km avtol.
Klimat om ven kontinentaline. Voden keskmäine lämuz om +1,3 C°, kezakun-elokun +13,7..+17,5 C°, tal'vkun-uhokun −11,7..−14,2 C°. Ekstremumad oma −46,6 C° (viluku) i +35,3 C° (kezaku). Kezaaigan minimum om −5,0 C° (kezaku), tal'vaigan maksimum om +5,3 C° (uhoku). Voib panda halad miččel taht kul kezaaigan (heinkun minimum om −0,3 C°). Paneb sadegid 621 mm vodes, enamba kezakus-elokus (73..75 mm kus), vähemba uhokus-sulakus (31..33 mm kus). Voden keskmäine relätivine nepsuz om 77 %.
Tobmuz.
Siktivkaran Ežvan rajon om ičeze administracijanke, märitud röunanke. Toižed rajonad oma lidnanlaptoikš, ned oma oficialižetomad, märitud röunoid niil ei ole. Ližaks, koume lidnanvuittušt žilod da koume muite žilod mülüdas Siktivkaran lidnümbrikho. Siktivdinan rajon ümbärdab lidnümbrikod.
Lidnümbrikon tobmuden pämez' om sen Administracijan pämez'. Edeližed municipalitetan pämehed oma Natal'ja Hozäinova (heinku 2019 — eloku 2022), Valerii Kozlov (keväz'ku 2017 — heinku 2019).
Eläjad.
Vl 1967 lidnan ristitišt oli 102 tuhad eläjid. Vn 2010 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 235 006 ristitud, lidnümbrikon — 250 874 ristitud. Vn 2021 rahvahanlugemižen mödhe lidnan ristitišt oli 220 580 eläjad. Kaik 244 646 eläjad oli lidnas vl 2017. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 245 083 eläjad vl 2018.
Rahvahad (lidnümbrik, enamba 0,4 % vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe): venälaižed — 63,0 %, komilaižed — 24,7 %, ukrainalaižed — 2,6 %, saksalaižed — 0,8 %, vaugedvenälaižed — 0,8 %, totarlaižed — 0,5 %, azerbaidžanlaižed — 0,5 %, čuvašalaižed — 0,4 %, toižed rahvahad — 2,3 %, rahvahuden ozutandata — 4,4 %.
Ortodoksižen hristanuskondan ühesatoštkümne pühäpertid oma saudud lidnas: ph. Stefan Permilaižen kafedraline päjumalanpert' (nügüdläine om saudud vll 1996−2001), Sündun Voznesenjan päjumalanpert' (letihe vll 1811−1822), phh. Petran da Pavlan päjumalanpert' (om sauvomas vspäi 2013), ühesa jumalanpertid, kodijumalanpert' enččes hengeližes školas, kuz' časounäd. Niiden ližaks kümne jumalanpertid, koume loičendpertid i koume časounäd oma Ežvas da lidnümbrikon toižiš eländpunktoiš. Baptizman Hristan-päzutajan pühäpert' om avaitud lidnas.
Professionaližen opendusen aluzkundad oma Siktivkaran servisan da sidon, gumanitariž-pedagogine i torguimiž-ekonomine kolledžad, mectehnine i avtomehanine tehnikumad. Üläopendusen aluzkundad oma Siktivkaran valdkundaline universitet Pitirim Sorokinan nimed (alusenpanend 1972, mülütihe Komin pedinstitutad sihe vl 2014), Siktivkaran mecinstitut (vspäi 1952, Piterin valdkundaližen mectehnižen universitetan filial), toižiden lidnoiden üläopendusen aluzkundoiden severz'-se filialoid (Moskv, Piter).
Transport.
Avtobusad, taksid da ehtatimed (kezal) oma kundaližeks transportaks lidnas. Raudte tuli lidnha vl 1961. Avtobusad da lendimed ühtenzoittas Siktivkarad makundoiden keskusidenke da federacijan lahižiden subjektoiden pälidnoidenke.
Rahvahidenkeskeine civiline "Siktivkar"-lendimport Pötr Istominan nimed ("SCW / UUYY / СЫВ", 550 tuh. passažiroid vl 2019) sijadase kahtes kilometras päivnouzmha lidnan keskusespäi. Sišpäi tehtas reisid Venämadme i sen paloin Komin Tazovaldkundan lidnoidme, Bakuhu, om čarterreisid Keskmeren lebutahoiže.