tartuNLP/wikipedia-smugri-20251201 huggingface dataset:
Adams Duglas

Duglas Noel' Adams (; sünd. 11. keväz'ku 1952, Kembridž, Anglii, Sur' Britanii — kol. 11. semendku 2001, Santa Barbar (Kalifornii), AÜV) oli britanine (anglijalaine) kirjutai, dramaturg da scenarist, jumoristižiden i fantastižiden romanoiden tegii. Sirdi AÜV:oihe vl 1999.
Biografii.
Duglas oli sündnu Duglas Adams-vanhemb i Džanet (neiččel Donovan) kanzha. Vagahaižel sirdi Ist-Londonha. Vl 1957 kazvatajad erigoičiba naimiželospäi, ka Duglas-noremb sizarenke i mamanke sirdiba Londonan päivnouzmaižhe Brentvud-ezilidnha, mam radoi i eli lapsidenke hospisas živatoiden täht.
Priha vaumiči opendust Brentvudan školas. Jätksi opeta Kembridžan universitetan Pühän Joannan kolledžas, sai siš bakalavran arvod vl 1974 i magistran arvod möhemba anglijalaine literatur-specializacijanke.
Vn 1978 keväz'kus Adamsan nell'seriine "The Hitchhiker’s Guide to the Galaxy"-radiolavastuz (anglijan kelespäi «Galaktikan tenavaidaikirj matkadajiden avtostopal täht») BBC-radiol toi hänele tetabut, mez' sai nenid arvlahjoid: «Imperial Tobacco Award» (1978), «Sony Award» (1979), «Best Programme for Young People» (1980). Sen jäl'ghe Duglas Adams pästi ühtennimišt kirjad, se tegihe satusekahan lujas i sai ezmäšt sijad vn 1984 Anglijan bestselleroiden keskes. Adams kändihe kaikiš norembaks kirjutajaks "Golden Pen"-arvlahjanke («Kuldaine pöro»), se andase millionas mödud kirjas.
Sädused.
Adamsan «Avtostopal galaktikadme»-kirjserii (1979−1992, viž kirjad) om ühteks kaikiš tetabambišpäi (radiolavastused, TV-serial, fil'm, kompjutervändod).
Kirjutai sädi kirjserijan Dirk Džentliš mugažo (koume romanad: 1987, 1988, 2002) i severz'-se dokumentaližen žanran kirjoid istorijas da biologijas.
Bad Boys Blue

«Bad Boys Blue» («hubad prihad sinine päl» anglijan kelespäi) om tetab saksalaine sintipopgrupp Köl'naspäi, vodespäi 1984. Kaikiš tetabižiš kollektivan pajod — «You're a Woman», «Pretty Young Girl», «I Wanna Hear Your Heartbeat (Sunday Girl)» da «Come Back and Stay».
Muzikgrupp om sätud änetusiden Coconut Records-leiblan Toni Hendrik- i Karin Haartmen-ohjandajil, hö eciba muzikantoid-edestajid uden singlan täht. Kollektiv tegihe satusekahaks, pästi enamba mi koumekümned hit-singlad ičeze istorijas. Pajod putuiba äjiden maiden čartoihe, sidä kesken AÜV:oiš. Sil aigalpäi gruppan mülükund oli lujas toižetui; üks'jäine nügüdläine ühtnii om "Džon Makinerni".
Ročine viri (sanutez)

«Ročine viri» () om Venäman imperijan Anton Čehov-kirjutajan sanutez. Se om sätud vl 1884, publikoitud sil-žo vodel, ekraniziruihe severz'-se kerdoid.
Domostroi

«Domostroi», täuz' nimituz — Kirj, kudambad kuctas «Domostrojaks» (, "Книга, называемая «Домострой»") om 16. voz'sadan venälaižen literaturan muštnik — käskusiden, nevondoiden da opendusiden kogoduz ristitun i kanzan kaikiš elon čuradusiš. Se mülütab kundaližid, kanzaližid, ižandaližid da religiozižid küzundoid. «Domostrojan» kaiked tetabamb redakcii om tehtud 16. voz'sadan keskes jumalankodin slavižel kelel, sen naceine tegii — Sil'vestr-protopop. Kirj om kirjutadud eläbal kelel, siš om äi muštatišid.
Struktur.
Sil'vestran versijan «Domostroi» kogoneb ezisanoišpäi, 63 palaspäi i "Sanoišpäi da käskusišpäi tataspäi poigale", kudambad oma gruppiruidud mugomiden päčuradusiden mödhe:
Voin i kožmuz

«Voin i kožmuz» () om venämalaižen Lev Tolstoi-kirjutajan roman-epopei. Se om kirjutadud vozil 1863−1869, om publikoitud ezmäižen kerdan vll 1865−1869. Kogoneb nelläs tomaspäi i lopsanoišpäi äiluguižidenke sel'genzoitusidenke.
Roman ümbrikirjutab Venäman imperijan ristitkundad sodoiden Napoleonad vaste aigan vll 1805−1812. Lopsanad vedadas starinoičendad 1820. vodhesai.
Vändai (roman)

«Vändai» (ven. "«Игрок»") om Födoran Dostojevskijan roman, kirjutadud vl 1866.
Ižand Proharčin

«Ižand Proharčin» () om Födor Dostojevskii-kirjutajan sanutez. Om sätud vl 1846. Publikoitihe sil-žo vodel cenzuran äiluguižidenke vajehtusidenke (valdkundmez'-sana kadoi), sanutesen käzikirjutusid ei kaičenus.
Süžet.
Proharčin-valdkundmez' eläb kortomdud fateras i maksab sen emändale viž rubläd kus, toižed eläjad anttas kümne. Nored eläjad ei navet'koi naimatont ažlakod tünäd valdkundmest, nimitadas händast pertin emändan favoritaks. Iloiteldas Proharčinad, sanudas uziš reformiš valdkundmehiden täht, tehtas melel niid.
Valdkundmez' oigendab kirješt pämehele protestanke, no korged pämez' ei kulund reformiš. Proharčin kadob radospäi i fateraspäi, putub pahaze kompanijha, läz šaukahtab meles, kändihe läžujaks da koleb fateras lopuks. Susedad löutas znamasižid personaližrahoid magaduzsijas.
Kaks'nik (starin)

«Kaks'nik» () om Födor Dostojevskii-kirjutajan aigaline starin. Se om sätud vozil 1845−1846.
Starin läbiti cenzurad satusekahas i om publikoitud ezmäižen kerdan vn 1846 uhokus, Venäman imperijan «Otečestvennije zapiski»-aiglehtesen ("Tatanmaižed kirjeižed") kahtendes nomeras «Golädkin-ižandan ozaitelemižed»-alapälkirjutesenke.
Säduz om ekraniziruidud Sures Britanijas vl 2013, fil'man nimituz () toštab starinan nimed.
Vasil'jev Boris

Boris L'vovič Vasil'jev (; sünd. 21. semendku 1924, Smolensk, Venäman NFST, NSTÜ — kol. 11. keväz'ku 2013, Moskv, Venäma) oli nevondkundaline i venämalaine prozan kirjutai, teatran lavastusiden i fil'miden scenarist. NSTÜ:n Valdkundaližen premijan laureat (1975), sai Venälaižen Federacijan Prezidentan premijad (2000).
Kirjutajan nevondkundaližen sädamižen pätem om Sur' tatanmaine soda i ristituiden ozahuded siš da sen jäl'ghe, ned äjad romanad i starinad oma ekraniziruidud. Sädusiden ezmäine pästand tegihe «Junost'»-aiglehteses päpaloin. Romanoiden kaks' serijad Venän istorijas oma kirjutadud da pästtud ripmatoman Venäman aigan.
Hüväsuguižiden neiččiden Smol'nii institut

Hüväsuguižiden neiččiden Smol'nii institut () Piteriš oli ezmäine naižiden openduzaluzkund Venäman imperijas. Se pani naižiden opendusen alusen valdkundas i oli valdkundaline (bajarišton lapsed maksoiba openduses). Ezmäine imperijan mugoižiš aluzkundoišpäi (kaik niid oli koumekümne) i kaikiš prestižižemb.
Institutan eziauguine nimi oli «Imperatorine hüväsuguižiden neiččiden kazvatandsebr» (). Sen aluz oli pandud Jekaterina II-imperatornaižen käsköl vn 1764 5 (16). semendkud hänen Ivan Beckoi-sekretarin iniciativan mödhe. Käskös om kirjutadud, miše sebr sädase «andamha valdkundale hüvin opetud naižid, hüvid mamoid, kanzan i ristitkundan ližakahid ühtnijoid».
Aluzkund sijazihe Džakomo Kvarengi-arhitektoran sauvuses (om letud vll 1806−1808) vn 1917 redukuhusai, sid' Novočerkasskas, i vll 1919−1932 emigracijas — Serbijan territorijal. Smol'nii-nimi libui Smol'nii-tanhaspäi, mitte oli saudud vl 1725 Petr I-imperatoran käskön mödhe läz Smol'nai-küläd dögtintegimenke. Vn 1917 redukun revolücijan jäl'ghe sauvuz kävutase Piterin tobmuden ohjandusen päsijaduseks rattemata, vspäi 1996 se om Piterin gubernatoran oficialine rezidencii.
Buraka Som Sistema

«Buraka Som Sistema» om portugalijalaiž-angolalaine kuduru-/hiphopgrupp Burakaspäi, 2006. vlspäi. Om üks' populärižiš Portugalijan hiphopgruppoišpäi, MTV Europe Music Awards-muzikarvlahjan laureat (2008. vodes, kut «Parahim portugalijalaine grupp»). 
Mülükund om "DJ Riot", "Li'l John", "Conductor" i "Kalaf".
Üks' gruppan pajoišpäi, «Kalemba (Wegue Wegue)», om mülütadud «Need for Speed Shift»- da «FIFA 10»-kompjutervändoiden saundtrekoihe; mugažo oli ezmäižes sijas Ispanijan da Portugalijan čartoiš.
Izoliruidud keliden nimikirjutez

Se om täuz' (vai läz täuz') izoliruidud keliden nimikirjutez.
Merežkovskii Dmitrii

Dmitrii Sergejevič Merežkovskii (; sünd. 14. eloku 1866, Piter, Venäman imperii — kol. 9. tal'vku 1941, Pariž, Francii) — venämalaine kirjutai, runokirjutai, literaturan arvostelii, kändmižtegii, istorijan tedoidai, religijan filosof, radnik ristitkundan hüvüdeks. Zinaida Gippius-runokirjutajan mužik. Hobedaigan päsädajišpäi.
Kirjutai jäi istorijas venän simvolizman ühteks alusenpanijoišpäi, zavodi ut venälaižen literaturan täht istoriosofine roman-žanrad. Ezmäižiden kesken mez' kävuti religijan filosofijad literaturan analizas.
Merežkovskii oli nominiruidud samha Nobelän premijad literaturas kümne kerdad vspäi 1914. Hänen filosofijan idejad i radikaližed politižed kaceged kucuiba lujas erazvuittušt reakcijad, no eskai opponentad tundištiba Merežkovskijad kut hüväd kirjutajad, originališt melevad mest, žanroiden novatoraks.
Jälgestai Kal'kuttaspäi

«Jälgestai Kal'kuttaspäi» () om nevondkundaližen Robert Štil'mark-kirjutajan kaikiš tetabamb kirj. Se om istorine roman ozaitelemižidenke.
Säduz om kirjutadud lagerin arvoimižiš vll 1950−1951, «Salehard — Igark»-raudten sauvomižel. Štil'markan pämez' napri anastada avtorust hänelpäi, sada Stalinan premijad i päzutandad, no vl 1959 Robert todesti käskuzkundas ičeze üks'jäšt avtorust. Kirj om pästtud ezmäižen kerdan NSTÜ:hü vl 1958 i kändihe bestselleraks.
Romanan severz'-se toštmižpästandoid om tehtud 1980-nziden voziden lopus, sil aigal voimuz ozutihe starinoita sädusen sündundan todesižes istorijas, i kundan mel'hetartuz libui sen tagut. Štil'mark kirjuti romanan sädandan istorijas avtobiografižes «Vauktusen kahmal»-romanas.
Romanan tegend šingotase 18. voz'sadal, Suriden geografižiden avaidusiden aigan lopus, Industrialižen revolücijan Anglijas aigan, konz Britanijan imperii zavodiše formirundad.
Vernadskii Vladimir

Vladimir Ivanovič Vernadskii (, ; sünd. 28. uhoku 1863, Piter, Venäman imperii — kol. 6. viluku 1945, Moskv, NSTÜ) oli nevondkundaline (venälaiž-ukrainalaine) filosof, tedomez' da kundanšingotai. Ukrainan tedoakademijan üks' alusenpanijoišpäi, Piterin tedoakademijan akademik. Stalinan premijan laureat (1. mär).
Om tetab kut noosferan, biogeohimijan teoretik. Geologižed tedod, filosofii i tedon istorii mülüiba hänen tedomel'hetartusen renghaze.
Biografii.
Tuleban aigan tedomez' oli sündnu valdkundmehen kanzha Piteriš. Ivan-tat oli kozakoiden augotižlibundal i radnikoiči südäiazjoiden ministruses, mugažo radoi ekonomikan opendajan. Anna Konstantinovič-mam libui venän bajarišton perehespäi. Vladimir Vernadskii oli Venäman Vladimir Korolenko-kirjutajan trojurodnii vell'.
Vll 1868−1876 Vernadskijoiden kanz eli Har'kovas Piterin sättumatoman klimatan tagut. Vozil 1881−1885 Vladimir vaumiči Imperatorižen Piterin universitetan fiziž-matematišt fakul'tetad, londuseližiden tedoiden palakund. Openui röunan taga severz'-se vozid, sirdi Moskvha i vll 1890−1898 radoi sen Imperatorižen universitetan kristallografijan i mineralogijan kafedran privatdocentaks, sid' professoraks vhesai 1911. Tedoradoiden da openduzkirjoiden tegii kristallografijas i mineralogijas, vaumiči openikoiden-mineralogoiden kaks' kümenikad.
Ph. Patrikan päiv

Pühän Patrikan päiv (, ) om Irlandijan valdkundaline i hristanuskondan praznik (pühänik) ph. Patrikan oiktastuseks (eli vll 385–461). Oigetas keväz'kun 17. päiväl — pühämehen surman päiv; praznuitihe ezmäižel kerdal vl 1737. Valdkundoiden Irlandijan rahvahanke ližaks, praznik om populärine kaiked mail'madme, sidä kesken Venämas. Om valdkundaližen praznikan mugažo Suren Britanijan Pohjoižirlandijas i Kanadan Njufaundlend i Labrador-provincijas.
Praznikan sanad:
"«Everyone's Irish on March 17th» — Kaikutte om irlandijalaine keväz'kun 17. päiväl"
C. C. Catch

C. C. Catch, virktas «Si Si Ketč», todesine nimi — Karolina Gertruda Katarina Müller (alam. i ; sünd. 31. heinku 1964, Oss, Alamad), om tutab alamalaiž-saksalaine anglijankel'ne pajatai naine disko- i evropop-žanroiš.
Om «Diskon kunigaznaižen» oficialitoi titul. Hänen populärižusen pä oli 1980-nziš voziš. Mugažo tetas händast «Captain Hollywood Project»-kollektivan vokalistaks.
Vil'jen (Ispanii)

Vil'jen (isp. i ) om Ispanijan lidn da municipalitet, Valensijan ezilidn. Mülüb Alikanten agjaha.
Vl 2010 lidnan eläjiden lugu oli 34 894 ristitud.
Vil'jenan pämez' om Pači Eskembre ().
Zencov Roman

Roman Pavlovič Zencov (; sünd. 10. kül'mku 1973, Bränsk, Venäman NFST, NSTÜ) om venälaine sambist da kikbokser. M-1-borciundfederacijan eksčempion. Närituznimi — «The Russian Hammer» ("Venälaine pall' "). Hän sirdi Piterihe vl 1992 openumha lidnan Ühtendes medicinižes universitetas, eläb Piteriš tähäsai.
Nacionalist; «Soprotivlenije»-organizacijan i politižen «Järgenduz»-partijan lider.
Gor'a melespäi

«Gor'a melespäi» () om venälaižen Aleksandr Gribojedov-kirjutajan komedii runoiš, hänen kaikiš tetabamb säduz. P'jes om kirjutadud vll 1822−1824, om pästtud ezmäižen kerdan vl 1825, cenzurata — vl 1862. Aforistine stil' abuti levitada sädust citatoikš.
Komedii ühtenzoitab klassicizman elementoid uzidenke romantizm- i realizm-žanroidenke, ezmäine venäkel'ne realistine komedii. Se ümbrikirjutab maorjusen aigan sur'ilmad, ozutab voziden 1808−1824 elod Venäman imperijas. Sädusen tegend mäneb vl 1822. «Gor'a melespäi»-komedii om satir Moskvan aristokratižen kundan polhe 19. voz'sadan ezmäižen polen.
Vll 1827−1863 komedijan lavastuz lasketihe vaiše Moskvas i Piteriš, cenzuran röunadusidenke. Kaks' süžetjonod om säduses: Čackijan armastuz, Čackii-bajarin i Moskvan suril'man vasthaolend.
Thomas

«Thomas» om saksalaine kompanii, koditehnikan tegii da satai. Tegeb vspäi 1900 Noinkirhenas (Pohjoine Rein da Vestfalii-federacijanma). Nece om nelländen sugupol'ven kanzbiznes.
Kaikiš tetabamb produkcii oma pölünimuričad da centrifugad sobiden puzerdusen täht. Tegimed ratas vaiše Saksanman territorijal.
Tütärkompanii — «Thomas Magnete», tegeb vodelpäi 1962.
Järgenduz (partii)

«Järgenduz» () om Venäman politine partii. Ideologii — venälaine nacionalizm, nacionalsocializm. Partii om registiruidud 2012-ndes vodes, kül'mkun 13. päiväl. Lider om kaksinborcuindoiden Roman Zencov-sportnik.
Faktižikš, nece om ezmäine registiruidud oficialižikš «ul'traoiged» partii Venälaižes Federacijas.
Venäman hristanuskondaliž-demokratine partii

Venäman hristanuskondaliž-demokratine partii (VHDP; ) oli Venäman politine partii. Tegi vspäi 1990. Lider oli Aleksandr Čujev, vl 2007 valitihe händast «Ühthižen Venäman» nimikirjutesespäi Valdkundduman deputataks.
Partii oli kosketusiš Evropan toižidenke pojavidenke partijoidenke. Om kel'tud 2002-ndes vodes kut religiozine partii, hot' toižiš valdkundoiš analogižed partijad oma olmas.
Beats Electronics

«Beats Electronics» (sen brend om «Beats by Dr. Dre») om amerikalaine kundlimiden da komedpagižimiden tegii i satai. Päfater sijadase Kalver-Sitiš, Kalifornii. Kompanijal kaks' alusenpanijad om: brendan tegii om tetab Dr. Dre-reppajatai da hiphopprodüser, toine om "Interscope Geffen A&amp;M Records"-kompanijan enzne Džimmi Aiovin-ezimez'.
Kompanii zavodi tehmižen Santa Monikas vl 2006. Severz'-se vozid sen pala oli osttud HTC-kompanijal. Vn 2014 lopuspäi «Beats Electronics» mülüb Apple-korporacijan strukturha, se osti kompanijad alusenpanijoil 3 mlrd US$ summas. Nügüd'aigan firm pästab mugažo saudud südäimehe audiosistemid avtoiden täht i kompjuterprogramad onlainmuzikan täht.
Kompanijan produkcii lähtleb reklamas, fil'miš, muzikklipoiš da SMIš.
Riz Keisi

Keisi Edvin Barker Riz (, lüh. "Casey Reas" i "C.E.B. Reas"; sünd. 1972 Troi-lidnha, Ogajo, AÜV), om amerikaine pirdai-kuvatai da kompjuterine dizainer. Sädi programiruindan Processing-kel't Ben Frain ühtes vl 2001.
Sen paloin, Riz radoi Uitnin amerikaižen čomamahton muzejan, Ars Electronica-, ZKM-sauvusiden nägutesel. «Transmediale»-festivalin üks' ühtnijoišpäi.
Pohlöbkin Vil'jam

Vil'jam Vasil'jevič Pohlöbkin (, täuz' nimi om "Вильям-Август"; sünd. 20. eloku 1923, Moskv, Venäman NFST, NSTÜ — kol. 30. keväz'ku 2000, Podol'sk, Moskvan agj, Venäma) oli nevondkundaline i venämalaine istorik, skandinavist, specialist rahvahidenkeskeižiš sidoiš i geral'dikas. 
Pohlöbkin openui Moskvan valdkundaližes universitetas vspäi 1945, oli pästtud sen Rahvahidenkeskeižiden kosketusiden fakul'tetaspäi (nüg. MGIMO). Vahvištihe dissertacijad vl 1952, hän kändihe istorižiden tedoiden kandidataks. Radoi NSTÜ:n Tedoakademijan Istorijan institutas vll 1952−1963.
Mez' oli kaikiš tetabamb kuti kulinarijan tedoidai da populärizator. Tedoiži gastronomijan istorijas, keitandan semiotikas i kulinarijan antropologijas. Pästtihe tošti hänen kirjoid kulinarijas lugujoiden pakičendoiden mödhe.
Lindemann Till'

Till' Lindemann (; sünd. 4. viluku 1963, Läipcig, GDT) om germanijalaine muzikant, Rammstein-gruppan vokalist i tekstoiden kirjutai, "Messer"-runoiden kogodusen tegii. Ühtni Apocalyptica- i Puhdys-gruppiden erasiden pajoiden änetamižhe. Vändi 8 fil'mas.
Biografii.
Till' om sündnu Läipcig-lidnha. Hänen tat oli kirjutai, runoid-ki kirjuti. Till' sportazi lapsessai, vl 1978 hän oli GDT:n ühthižjoukun ühtnijaks Evropan ujundčempionatas junioriden keskes.
Tilläl om kaks' tütärt: Nele (sünd. 1985) i Marija-Luiza (sünd. 1993). Vl 2007 vanhemb Nele-tütär' om sündutanu Fric Fidel'-tütrenpoigad.
Antresol'

Antresol' (; tobjimalaz sana kävutase äilugus — antresolid) om ülähäine pol'žir erasiš kodiš. Om madalanke lagenke, pandas penetud iknoid.
Mugažo antresol' om korktan pertimpolen ülähäine pala, ku pert' jagase kahteks žiruks.
Nevondkundaližiš pertiš antresolid oma kaikenaigaižen seinškapan üläpala vai pen' škap uksen päl.
Veraz mask

«Veraz mask» () om venämalaižen Aleksandra Marinina-kirjutajan säduz, detektivine roman policijalaižiden ühtnendanke, kirjserijaspäi Anastasija Kamenskajan polhe. Säduz om kirjutadud i pästtud ezmäižen kerdan vl 1996.
Roman kosketab avtoroiktusiden temad kommertižihe bestselleroihe, se oli aktualine romanan sädandan aigan. «Veraz mask» om ekraniziruidud Jurii Moroz-režissöral «Kamenskaja»-TV-serialan ezmäižes sezonas.
Isaakijan päjumalanpert'

Isaakijan päjumalanpert' (oficialine nimituz — Pühän Isaakijan Dalmacijaspäi päjumalanpert') (, "Собор преподобного Исаакия Далматского") om Piterin kaikiš suremb hristanuskondan ortodoksine pühäpert'. Sijadase Isaakijan torgul.
Pühäpert' om saudud vll 1818−1858, oli alištunu restavracijale vozil 1947−1951 i 1954−1963. Isaakii Dalmacijalaine oli kaikiš arvostadud Petr I-imperatoral pühämehen. Ende koume pühäpertid Isaakijan oiktastuseks oli saudud i rušitüd Piteriš, koumanz' oli päjumalanpert' nügüdläižel sijal. Piterin eparhijan kafedraline päjumalanpert' vll 1858−1929 (nügüd' kafedraline om Kazanin päjumalanpert'). Vspäi 1929 se om muzeikompleksan. Tehtas jumalanradnikoičendoid päjumalanpertiš joga päiväl vspäi 1991.
Klüjev Nikolai

Nikolai Aleksejevič Klüjev (; oli sündnu 22 (10). reduku 1884 Anusan gubernijan Koštugi-külähä, Venäman imperii — om surmitud valdkundan amblusel vl 1937, redukun päividen 23 da 25 keskes Tomskas, Venäman NFST, NSTÜ) oli venämalaine da nevondkundaline runokirjutai. Hän om XX voz'sadan muga nimitadud uziden külärunokirjutajiden ezitajaks venälaižes runoištos.
Vosstanija-ird (Piter)

Vosstanija-ird (), nimitihe "Znamenskaja-irdaks" vhesai 1923, om ird Piterin Keskuzrajonas.
Ühtenzoitab Nevan prospektad Kiročnaja-irdanke. Ird om 1410 metrad pitte. Pertiden numeracii zavodiše Nevan prospektaspäi.
Istorii.
Ende te ühtenzoiti irdan sijas läibgvardijan Preobraženskii- i Semönovskii-polkiden slabadoid 18. voz'sadan keskespäi. Vl 1759 Pühän Znaman jumalanpert' oli saudud Jelizaveta Petrovna-imperatornaižen käsköl sijha, kus «Ploššad' Vosstanija»-metrostancijan vestibül' om olmas nügüd'. Nimitihe irdad eziauguižešti pühäpertin mödhe. Saudihe pertištod 19. voz'sadan kahtendel polel i 20. voz'sadan augotišes, oliba saližpertid, erižpertid i kundaližed sauvused. Ird sai nügüdläšt nimitust vn 1917 uhokun buržuazižen revolücijan mödhe.
Kiročnaja-ird (Piter)

Kiročnaja-ird () om ird Piterin Keskuzrajonas. Mäneb Liteinii-prospektaspäi Rusttan Tekstil'ššikan irdhasai. Ird om 2,4 km pitte.
Sauvoškanzihe 18. voz'sadan ühtendel polel. Nügüdläine nimituz om olmas vspäi 1780, lüteranižen Annenkirhe-pühäpertin mödhe. Vll 1932−1998 nimitihe irdad Mihail Saltikov-Ščedrin-kirjutajan mödhe.
Lähembaine metrostancii om Černiševskaja.
Liteinii-prospekt

Liteinii-prospekt (, vll 1918−1943 prospekt Volodarskijan nimed) om ird Piterin Keskuzrajonas. Mäneb Liteinii-sildaspäi Nevan prospekthasai, edemba Vladimirskii-prospekt zavodiše.
Liteinii-nimituz om vahvištadud oficialižešti vl 1738. Nimi om sidodud valamiž-juraižimtegimen () sauvondha Nevan hural randal vspäi 1711. Liteinai-ird ühtenzoiti tegint i Liteinai- da Puškarskai-slabadoid senno Surenke perspektivanke (nüg. Nevan prospekt) mecan kal't.
Prospekt om 1,9 kilometrad pitte, sil om enamba 60 pertid. Kaks' metrostancijad lähttas prospektale: Černiševskaja i Majakovskaja.
Kričevan kujo

Kričevan kujo () om kujo Piterin Keskuzrajonas. Ühtenzoitab Špalernaja-irdad Kutuzovan randirdanke.
Tetihe vspäi 1892 kut "Samburgskii"-kujo. Se oli nimitadud enččen Samburgskai-torgun mödhe, saudihe pertištod torgun sijas vn 1851 jäl'ghe. Kujo sai nügüdläšt nimitust vn 1952 15. päiväl tal'vkud päzutadud Toižen mail'man sodan aigan Kričev-lidnan mödhe (Mogilövan agj, Vaugedvenäma), muga udesnimitihe erasid-se toižid-ki kujoid.
Špalernaja-ird

Špalernaja-ird () om ird Piterin Keskuzrajonas.
Nimitusen istorii.
Sauvoškanzihe pertid irdal 18. voz'sadan zavodindas, i vhesai 1727 sen nimi oli Ezmäine linii (), sid' Ühtenz' randird ("Первая Береговая улица"), 18. voz'sadan lopuspäi — Voskresenskai-ird (randird).
Ird sai nügüdläižen nimen vl 1857 Piterin gobelenan manufakturan () sauvusiden mödhe, se radoi pertin nomer 29 sijas vspäi 1730. Ližatihe Jekaterininskai-irdad sihe vl 1887. Vozil 1918−1991 se oli "Voinovan irdaks" () bol'ševikan kanzannimen mödhe.
Sijaduz.
Ühtenzoitab Gagarinskai-irdad Rastrellin torgunke. Läz 60 pertid, niiden numeracii zavodiše Gagarinskai-irdalpäi.
Lähembaine metrostancii om Černiševskaja.
Fontank-jogen randird

Fontank-jogen randird () om randird Piterin keskuzpalas.
Randird om ozrikkivine, vedase vezivalun kaikel pidusel (6,7 kilometrad). Se om saudud molembil randoil Jekaterina II-imperatornaižen carindan aigan. Randirdan hura pala zavodiše edemba mi oiged. Avtotelikund tegese ühthe čuradushe kaikuččel randal. Velotehut om erigoittud vn 2017 redukus. Kaik 15 sildad ühtenzoittas randoid.
Enamba 200 pertid om saudud randirdal, järghine istorine pertišt, sidä kesken Venäman imperijan erižpertid da toižed muštnikad. Kaik om viden metrostancijan lähtendad randirdale: Tehnologine institut (kahtes jonospäi), Puškinskaja, Vladimirskaja, Spasskaja, Zvenigorodskaja.
Voskresenskai-randird

Voskresenskai-randird (), vll 1923−2014 Robesp'jeran randird (), om Nevan hura randird Vodoprovodnii-kujospäi mödvedhe Liteinii-sildhasai. Vedase läz 1 km Keskuzrajonas. Pertiden numeracii mäneb mödvedhe.
Randirdan eziauguine i nügüdläine nimituz om jumalanpertihe sidodud, mitte oli Černiševskijan prospektan (ende Voskresenskii) i Špalernaja-irdan sauman sijas 18. voz'sadan augotišes.
Voskresenskai-randirdan sauvond mäni tarhoil aigan mändes. Ezmäine ozrikkivine pala 288 m pitte oli saudud vl 1852, jätksihe sidä vll 1925−1926. Hätken aigan ottihe kävutandha randirdad varmitadud lavudeks varhapanemha tulnuzid lidnha vetme sauvondmaterialid da mecad. Rekonstruiruihe saudud sijid vll 1967−1971 i 1977−1978, letihe lopuližen palan vl 1980.
Pevčeskii-sild

Pevčeskii-sild () om üks'keskustaine kaugedraudasine avtotesild Piterin Keskuzrajonas. Se om saudud Moikas päliči, kudenz' sild vižtoštkümnespäi mödvedhe.
Sild jätktab Pert'kulun torgud. Ühtenzoitab Kazanskii-sar't Kahtenz' Admiralteiskii-sarenke. Sur' Konüšennii sild om saudud ülezjogen, Vihand sild sijadase mödvedhe.
Istorii.
Ezmäine sild oli saudud vl 1834 puspäi. Nimitihe kapellan mödhe, kudamban pertid seištas sildanno, kapell om niiš pertiš vspäi 1810. Ende toine "Pakuine sild"-nimituz oli mugažo.
Vl 1840 sild om vajehtadud nügüdläižeks kaugedraudaspäi kivižil alusil da puižil vajil Jegor Adam-inženeran projektan mödhe. Se kogoneb kingitadud boltoil pandud bembleks 329 kaugedraudantübingaspäi, om 30 m pitte (keskust 24 m) i 72 m levette (Piterin nellänz' sild levedusen mödhe), kävutase avtoil da jaugnikoil. Käzipud oma sätud kaugedraudaspäi sijaližel Aleksandrovskii-tegimel (nüg. Proletarskii) čomamahtoižen valamižen mahtusel.
Kaičendsarüt om sätud sildan keskuzpalas. Ezmäine sur' kohenduz oli vozil 2003 (kül'mku) — 2004 (eloku), varmitihe raudbetonal sildan keskustad. Kaičendsarüden pind (läz 400 nellikmetrad) om pandud kvarcit-čurukivespäi, se om sadud Änižen randpolel. Objekt mülüb Venäman kul'turižen jäl'gusen nimikirjuteshe federaliženke znamoičendanke.
Ümbrišt.
Edel Oktäbrin revolücijad Venäman imperijan Röunantagaižiden azjoiden ministrusen päkontor (vspäi 1828) oli sildanno i sen nimituz oli ministrusen toižeks nimeks verhiš maiš.
Aleksandr Puškinan muzei-fater sijadase Moikan randirdal läz sildad.
Oma Mua

«Oma Mua» («Kodima») om Venäman Karjalan Tazovaldkundan lehtez karjalan kelen livvin paginal. Vhesai 2000 publikoitihe i vspäi 2014 om materialoid ičenaižkarjalan paginal-ki.
Kundaliž-politine lehtez. Alusenpanijad oma Tazovaldkundan tobmuz i kundaline «Karjalan rahvahan ühtnend»-organizacii. Lugendlehtez edestab tedoid karjalaižiden istorijas i kul'turas mugažo.
Lähtleb vspäi 1990, kerdan nedališ. Päofis sijadase Petroskoiš, «Periodika»-pästandkodiš. Tiraž — 750 egzemplärhasai. Nügüd'aigan lehtez om mujukaz, 12 lehtpol't nomeras.
Vienan Karjala

«Vienan Karjala» («Vauktan meren Karjal») oli lehtez karjalan kelen ičenaižkarjalan paginal vll 1999−2014.
Lähtli kaks' kerdad kus, päofis sijazihe Petroskoiš. Tiraž oli 700 ekzemplärad.
Se oli kundaliž-politine lehtez, ezmäine nomer läksi vn 1999 17. päiväl kül'mkud. Lugendlehtez publikoiči materialoid karjalaižiden istorijas i kul'turas, starinoiči tazovaldkundan socialiž-ižanduseližes i kul'turižes elos, leti küzundoid karjalan kelen i rahvahan veroiden kaičendas da udištamižes. Ottihe kävutamižhe openduzabutuseks Karjalan školiš i üläopendusen aluzkundoiš.
Lehtesen alusenpanijad oliba Karjalan Tazovaldkundan tobmuden organad, kundaline «Karjalan rahvahan ühtnend»-organizacii, «Periodika»-pästandkodi.
Radoiba lehtesen päredaktoroikš Raisa Remšujeva, Galina Lettijeva, Ol'ga Melentjeva.
Hamid Abdul

Abdul Hamid (; sünd. 1. viluku 1944, Dakk, Britanine Indii) om bangladešalaine politine da valdkundaline šingotai.
Vn 2013 keväz'kun 20. päiväspäi — Bangladešan prezidentan velgusiden oigendai. Vn 2013 sulakun 22. päiväspäi radab Bangladešan 20. prezidentaks. Vozil 2009-2013 radoi Bangladešan Rahvahaližen Suiman ezimehen.
Obuhovan Kaičendan prospekt

Obuhovan Kaičendan prospekt () om ird Piterin Nevan i Keskuzrajonas.
Nece om kaikiš pidemb prospekt Piterin territorijas, sen piduz — üks'toštkümne kilometrad. Om Nevan huraks randirdaks paloin, Oktäbrin randird mäneb vastrandal. Prospekt om röunatud Aleksandr Nevalaižen torgul i Sinopan randirdal pohjoižes agjas, Šlissel'burgan prospektal i Karavajevskai-irdal suviagjas.
Istorii.
Počtte (trakt) Šlissel'burghasai i Arhangel'skannoks zavodihe prospektan territorijal 18. voz'sadas. Sauvoškatihe pertištod aigan mändes, i tehtihe kuz' prospektad toine toižen jäl'ghe 19. voz'sadan keskele. Vl 1931 üks' niišpäi sai ut "Prospekt Obuhovan Kaičendan muštho"-nimitust. Se pala sijadase Obuhovan tegimenno («Bol'ševik»-tegim NSTÜ:n aigan). Tegimen radnikad pidihe kaičendad policijad vaste vn 1901 7. päiväl semendkud, i nevondkundaline tobmuz udesnimiti sen aigtegon muštoks.
Ühtištadihe kuz' prospektad da nimitihe nügüdläižikš vn 1952 tal'vkun 15. päivän pätindan mödhe. Pala Karavajevskai-irdhasai om ližatud vn 1987 23. päiväl uhokud.
Leningradalaine zoopuišt

Piterin Leningradalaine zoologine puišt () om üks' Venäman kaikiš amuižembiš zoopuištoišpäi i üks' mail'man kaikiš pohjoižembiš. Se om eläban londusen muzei suren lidnan keskuses, sijadase Petrogradan rajonas. Zoopuišton aluz om pandud vn 1865 elokun 2. (14.) päiväl.
Mel'hetartuine da erazvuitte keraduz om sijatud vaiše 7,3 ga pindal. Kaik om läz 600 erikod täs: imetaiživatad, lindud, kalad da sel'rodatomad.
Tulend tegese Kronverkskii-prospektan polespäi.
Lujakulun čomuden genii

«Lujakulun čomuden genii» (ven.: "Гений страшной красоты") om Dar'ja Doncovan kirj (naiždetektiv), kirjserijaspäi Daša Vasil'jevan polhe. Om kirjutadud vl 2012.
Jumalanbembel'

Jumalanbembel', vai il'oi-kal'oi om atmosferine optine i meteorologine näguz, kudambad voib nähta, konz Päiväine (vai erašti Kudmaine) pidatab vihman vai sumegen vezitippuiden äjüt. Jumalanbembel' nägub kuti äimujuine bembel' vai ümbruz spektran mujuišpäi.
Toižed nimed: "kareg", "jumalanheboine", "kolijanbembel'", (runoištos) "kiroi-karoi", "vezikar"', (runoištos, lapseline) "orei-karei".
Dudergofan järv

Dudergofan järv () om järv Piterin Krasnosel'skii rajonas läz Možaiskii (ende Dudergof)-žilod i Villozi-küläd.
Järven korktuz — 79,9 m meren tazopindan päl. Nimituz tuleb Dudergofan korktusišpäi.
Piduz — 1,3 km, leveduz — 0,7 km, süvüz — nelläs metrhasai. Sömine om vihmaspäi i purtkišpäi. Dudergofan järv kävutase veden varatoitandan täht.
Čoma lebuzon sijadase järven randal kontrastiženke elänzoitud rel'jefanke. Ehtbokaižel tüvedusel kaitud reliktižed pähkimpun žomad oma olmas.
Järvespäi valub Dudergofk-jogi. Ligovkan kanal augotihe täspäi 18. voz'sadal.
Senekan kel'

Senekan kel' vai Senek (ičeze nimituz: "onödowága") om üks' irokezižiš kelišpäi, kudambal pagištas senek-rahvahas (läz 8 tuhad ristituid) AÜV:oiden Oklahom- i N'ju Jork-štatoiš. Pagižijoiden lugu om läz 200 ristitud.
Kirjkel' om latinan kirjamišton pohjal.
Kel' om istoriženke znamoičendanke, oli Irokezan Ühtnendan viden (sid' kuden) rahvahan ühthine kel'.
Villozi

Villozi (, ) om lidnanvuitte žilo Leningradan agjan Lomonosovan rajonas. Se om Villozin lidnankundan administrativine keskuz.
Istorii.
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan vn 1817 Piterin ümbrišton kartal kuti "Villazi". Kätihe küläd lidnanvuiččeks žiloks vn 2017 auguspäi.
Geografijan andmused.
Žilo sijadase rajonan päivnouzmas, Dudergofan järven oiktal randal ani röunal Piterinke. Kahesa nimitadud irdad.
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 3865 ristitud, se oli kaikiš suremb ristitišt.
Korabsel'ki

Korabsel'ki (, «kor'bsel'g») om külä Leningradan agjan Vsevoložskan rajonan päivlaskmas, sen Bugrin lidnankundas. 
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan Vodin pätinan vn 1500 aigkirjas "Korboselka"- da sen vuitte nimitusidenke. Sen jäl'ghe om kuvatud vn 1676 kartal kut "Korboselki".
Matkad lidnankundan Bugri-keskushesai om nell' kilometrad. Pertišt ližadub kottedžil, kahesa irdad i koume kujod oma küläs.
Vl 2007 külän eläjiden lugu oli 77 ristitud. Kaikiš suremb külän ristitišt oli 354 eläjad vl 1926. Inkeriläižed otiba enambust ristitištos edel vn 1942 deportacijad.
Kapitolovo (külä)

Kapitolovo (, ) om külä Leningradan agjan Vsevoložskan rajonas, sen Bugrin lidnankundas. 
Mainitaškanzihe Paul' Vasanderan kartal 17. voz'sadan ezmäižes koumandeses kuti "Kopitula"-eländpunkt. Venäkel'ne nimituz tuleb Kapiton-nimespäi.
Külä sijadase läz Kapitolovo-raudtestancijad Oht-jogen hural randal. Matkad lidnankundan Bugri-keskushesai om kahesa kilometrad.
Vl 1939 kaik 406 ristitud elihe küläs. Vl 2007 külän eläjiden lugu oli 416 ristitud. Vn 2002 Venäman rahvahanlugemižen mödhe külän ristitišt oli 467 eläjad, vn 2010 — 442 eläjad. Kaikiš suremb külän ristitišt oli 468 eläjad vl 2017. Kaik koume irdad om küläs.
Mendsari

Mendsari (, «mändsar'») om külä Leningradan agjan Vsevoložskan rajonas, sen Bugrin lidnankundas. 
Mainitase ezmäižen kerdan Vodin pätinan vn 1500 aigkirjas kuti «"Mendosar' " ühtennimižen jogen randal časounänno».
Külä sijadase Ohtanjogen oiktal randal, kukhikahas tahondas amuižen pedaimecan sarikoidenke. Matkad lidnankundan Bugri-keskushesai om viž kilometrad. Pertišt kogoneb kottedžišpäi i kezaküläpertišpäi, 25 irdad.
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe külän eläjiden lugu oli 181 ristitud. Kaikiš suremb külän ristitišt oli 389 eläjad vl 1926. Igähine rahvaz oli ingrijalaižed edel 1940-nzid vozid, hö alištuiba repressijoile etnižen tundusen mödhe.
Mistolovo

Mistolovo (, ) om külä Leningradan agjan Vsevoložskan rajonas, sen Bugrin lidnankundas. 
Istorii.
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan vn 1727 kartal kuti "Mistula". Vll 1926−1939 külä oli Mistolovon suomen rahvahaližen küläkundan keskuseks. Ühthemänho 168 tanast lugetihe küläs vl 1940.
Vl 1942 külän ristitišton päpala — inkeriläižed — oli deportiruidud, i vl 1958 kaik 288 ristitud elihe siš.
Mägisuksiden «Ohta Park»-kurort radab külänno.
Geografijan andmused.
Külä sijadase rajonan keskuzpalan päivlaskmas, lidnankundan keskuzpalas. Matkad lidnankundan Bugri-keskushesai om kahesa kilometrad.
Vl 2007 külälaižiden lugu oli 122 ristitud. Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe külän ristitišt oli 161 eläjad. Kaikiš suremb külän ristitišt oli 749 eläjad vl 1928. Pertišt kogoneb kottedžišpäi. Kaik om 26 irdad küläs.
Poroškino

Poroškino (, ) om külä Leningradan agjan Vsevoložskan rajonas, sen Bugrin lidnankundas. Se om lidnankundan kaikiš suremb külä eläjiden lugun mödhe. 
Istorii.
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan vn 1727 Ingrijan kartal kuti "Poroškina"-külä.
Poroškino šingotase penil edheotandoil (šinmontaž, avtopezendsija), äniktorguindbazal laukanke, söndtavaroiden kahtel laukal.
Geografijan andmused.
Külä sijadase lidnankundan päivlaskmas. Reljef om kukhikaz, pen' järv om olmas. Lidnankundan Bugri-keskuz seižub kudes kilometras.
Pertišt kogoneb kottedžišpäi. Kaik om 65 irdad i 13 kujod.
Eläjad.
Vl 1939 külän ristitišt oli 470 eläjad. Vl 2007 külän eläjiden lugu oli 402 ristitud. Vn 2002 Venäman rahvahanlugemižen mödhe külän ristitišt oli 343 eläjad, vn 2010 — 909 eläjad. Kaikiš suremb külän ristitišt oli 509 eläjad vl 1926 i om nügüd'.
Privatine päivkodi-augškol radab küläs.
Savočkino (Leningradan agj)

Savočkino (, ) om külä Leningradan agjan Vsevoložskan rajonas. Mülüb Bugrin lidnankundha. 
Külä mainitase ezmäižen kerdan kuti pen' "Savkolovo"-žilo vl 1896. Vl 1939−1954 oli Kapitolovo-külän palaks.
Savočkino sijadase lidnankundan päivnouzmas. Matkad lidnankundan Bugri-keskushesai om kahesa kilometrad suvipäivlaskmha.
Vl 1939 külän ristitišt oli 94 eläjad. Vl 2007 külä oli kaikenaigaižeta ristitištota, ei olend registriruidud eläjid. Vn 2002 Venäman rahvahanlugemižen mödhe külän eläjiden lugu oli viž ristitud, vn 2010 — 22 ristitud. Kaikiš suremb külän ristitišt oli 284 eläjad vl 1954. Kaik om nell' nimitadud irdad.
Enkolovo

Enkolovo (, ) om külä Leningradan agjan Vsevoložskan rajonas, sen Bugrin lidnankundas. 
Istorii.
Külä mainitase vspäi 1834 Kapitolovo-külišton ühteks žiloks koumespäi. Vhesai 1942 läz kaik eläjad oliba inkeriläižed.
Hebosportan «Derbi»-klub sijadase küläs vspäi 2006, vedadas konkuran rahvahidenkeskeižid voibištelendoid (CSI 3*-W «Leningradan agjan Gubernatoran kupk») da toižid voibuižid hebon rachal.
Geografii.
Matkad lidnankundan Bugri-keskushesai om seičeme kilometrad suvipäivlaskmha. Kaik om 44 nimitadud irdad, pertišt kogoneb kottedžišpäi.
Vl 1939 külän ristitišt oli 110 eläjad. Vl 2007 külän eläjiden lugu oli 273 ristitud. Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe külän ristitišt oli 412 eläjad. Kaikiš suremb külän ristitišt oli 429 eläjad vl 1997 i 426 eläjad vl 2017.
Sär'gi

Sär'gi (, «sär'g») om külä Leningradan agjan Vsevoložskan rajonas. Mülüb Bugrin lidnankundha. 
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan Vodin pätinan aigkirjas vl 1500.
Külä sijadase lidnankundan pohjoižpäivnouzmaižes čogas, 67 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad lidnankundan Bugri-keskushesai om kümne kilometrad suvhe-suvipäivlaskmha.
Vn 2002 Venäman rahvahanlugemižen mödhe külän eläjiden lugu oli 102 ristitud, vn 2010 — 271 ristitud. Kaikiš suremb külän ristitišt oli 491 eläjad vl 1939.
Kaik om 22 irdad küläs, se sureneb kottedžiden aktivižen sauvondan tagut.
Akurio

Akurio (ičeze nimituz: "akuriyó") om üks' Suviamerikan indejižiš kelišpäi, läz kadoi. Mülüb kariban kel'kundha.
Necel kelel pagiži akurio-heim (40 rist. vl 2012). Se eläb Surinaman suves Brazilijan röunanno. Üks'jäine pagižii toižeks keleks jäi vodele 2018, jäl'gmäine pagižii mamankeleks koli voziden 2002 i 2012 keskes.
Heim pagižeb nügüd' lähižel tirijo-kelel i ühtneb tirijo-rahvahaze (läz 2100 rist.), se om monolingv tobjimalaz.
Apalai

Apalai (ičeze nimituz: "apalaí") om aparai-rahvahan kel', üks' Suviamerikan indejižiš kelišpäi. Mülüb kariban kel'kundha.
Necil kelel pagištas Brazilijan pohjoižes, erased kelenkandajad elädas Francijan Gvianas i Surinamas. Pagižijoiden lugu om läz 450 ristitud (mamankel', vn 1993 andmused), hö mahttas lodaita toižil-ki lähižil indejižil kelil.
Agglütinativine kel'. Kävutab vaihiden OVS-järgendust sanundas, se om harv. Kirjkel' om sätud latinan kirjamišton pohjal.
Bakairi

Bakairi (ičeze nimitused: "Bacairí", "Bakairí", "Kurâ") om üks' Suviamerikan indejižiš kelišpäi. Mülüb kariban kel'kundha.
Necel kelel pagištas Brazilijan Matu-Grosu-štatan kümnes küläs; pagižijoiden lugu om läz 950 ristitud (1999, mamankel'). Rahvahan toine paginkel' om portugalijan kel'.
Karihonan kel'

Karihonan kel' (ičeze nimituz: "Hianacoto-Umaua", toižed nimed: "Carifuna, Carihona, Carijona, Huaque, Kaliohona, Karijona, Koto, Omagua, Umawa") om üks' Suviamerikan indejižiš kelišpäi vai kaks' erištadud kel't. Mülüb kariban kel'kundha.
Necil kelel pagištas Kolumbijan suvipäivnouzmas. Pagižijoiden lugu om 6 ristitud vl 2007, kel' om kadomižen röunal. Kaik oli 290 karihonalašt vl 2007.
Ikpeng (kel')

Ikpeng (ičeze nimituz: "chikaon") om ikpeng-rahvahan kel', üks' Suviamerikan indejižiš kelišpäi.
Necel kelel pagištas Brazilijas; pagižijoiden lugu om läz 320 ristitud (mamankel').
Haprerii

Haprerii (ičeze nimituz: "japrería") vai Japrerii ("yapreria") om üks' Suviamerikan indejižiš kelišpäi. Mülüb kariban kel'kundha.
Necel kelel pen' kund pagižeb Venesuelan lodehližes Sulii-štatas. Pagižijoiden lugu oli 95 ristitud mamankeleks vn 2002 rahvahanlugemižen mödhe, heišpäi ühesa kümnendest pagištas ispanijan-ki kelel, erased mehed jukpa-heimkelel mugažo.
Saluma

Saluma (ičeze nimituz: "salumá", voib vastata "Charúma" i "Xáruma"-nimid) om ühtennimižen heimon kel', üks' Suviamerikan indejižiš kelišpäi. Mülütadas kariban kel'kundha.
Necil kelel pagištas Brazilijan pohjoižes, Surinaman röunanno. Pagižijoiden lugu om läz 240 ristitud mamankeleks (2000).
Para Arara

Para Arara (ičeze nimituz: "parirí") om arara-rahvahan kel', üks' Suviamerikan indejižiš kelišpäi. Mülüb kariban kel'kundha.
Necil kelel pagištas Brazilijan pohjoižes Par-štatas. Pagižijoiden lugu om 340 ristitud (2010, mamankel'), rahvahan ühthine lugumär — 437 ristitud (2010), toine kel' om portugalijan kel'.
Odžibven kel'

Odžibven kel' vai Anišinaabemovin (ičeze nimitused: "Ojibwe, Anishinaabemowin, ᐊᓂᔑᓈᐯᒧᐎᓐ") om odžibve-rahvahan kel', üks' pohjoižamerikan indejižiš kelišpäi. Mülütadas algan kel'kundan algonkinižihe kelihe.
Necil kelel pagištas Kanadas i AÜV:oiden pohjoižes. Pagižijoiden lugu om 56,531 ristitud (47,740 Kanadas, 8,791 AÜV:oiš). Kel' om kadondan grazindan al.
Koume kirjamištod: latinical pohjal, kanadine tavukirjkel' i algonkinan tavukirjkel'.
Severz'-se sanoid tuli mail'man kelihe odžibven kelespäi, oz., vigvam, totem.
Odžibve (rahvaz)

Odžibve (mugažo odžibv) vai čippeva ("Ojibwe", "Ojibwa", "Chippewa", ičeze nügüdläine nimituz: "Aniššinape") om Pohjoižamerikan indejine rahvaz.
Leviganduz.
Odžibvelaižed elädas Kanadas i AÜV:oiden pohjoižes. Rahvahan eziauguine territorii levitase pohjoižhe i päivlaskmha Suriš järvišpäi.
Lugu om läz 360 tuhad ristituid — enamb 205 tuhad Kanadas i enamb 150 tuhad AÜV:oiš. Pagištas odžibven i anglijan kelil.
Istorii.
Odžibve-rahvaz eli laptas evropižen kolonizacijan päčuradusespäi, ka om kaičenus. Vedi sodoid lähižid indejižid rahvahid vaste kolonizacijan aigan eskai.
Nügüd'aigan rahvahan kundad elädas äiluguižiš rezervacijoiš, om rahvahan ezitajid lidnoiš-ki. 
Rahvahan kul'turan istorii mülütab tohesižid venehid i turuškoid, vas'ken samišt da torguindad, mecrisan kul'tiviruindad i vahtren siropan sandad. Kaičenus tohesižiš turuškoiš om kirjutadud detaližikš da kompleksižikš neniš azjoiš: aigtegoiden istorii, pajod, kartad, mainitesed, starinad, matematikan i arboiden tedod.
Religii.
Rahvahan nügüd'aigaižed uskod oma protestantizman jumalankodikundad, katolicizm i veroližed verod.
Tähäsai totemizm, mectusen kul'tad i rahkoiden-valdoičijoiden kul'tad oma levitadud odžibve-rahvahas. Ülembaine jumal om Gitči-Manitu (Kičči-Manito).
Kostrom (jogi)

Kostrom () om Volgan hura ližajogi. Jokseb Venäman pohjoižes palas, Kostroman agjadme.
Piduz — 354 km, basseinan pind — 16 000 km².
Soligalič- i Bui-lidnad sijadasoiš jogen randoil. Kostrom-lidn seižub jogensun randoil (nüg. Gor'kijan vezivaradim).
Joginišk sijadase Galičun ülüdel, Kostroman sos Čuhloman rajonan Knäževo-žilonno. Üläjoksmuz om sodunudme tahodme, leveduz sase pigai 30..40 metrhasai äiluguižiden ližajogiden tagut, randad oma mecakahad. Keskjoksmuz kändase vitkoks Bui-lidnan jäl'ghe vezivaradimen lähembusen taguiči.
Jädub kül'mkus-sulakus. Kävutase laivjogeks Malavino-žilod alemba (122 km jogensuhusai, mödvedhe Bui-lidnaspäi). Vuigonk oli jogedme 1980-nzihe vozihesai.
Stroganovan pert'kulu

Stroganovan pert'kulu () om Stroganovad-kanzan pert'kulu, valdoiči vll 1754−1918. Se om saudud vozil 1753−1754 Frančesko Bartolomeo Rastrelli-arhitektoran projektan mödhe kaks'žiruižen pertin sijas. Üks' venälaižen barokkon ezikuvišpäi. Nügüd' — Venälaižen muzejan filial.
Rastrelli sädi pert'kulun südäimen näguid-ki eziauguižešti. Kaks' interjerad oma kaičenus tähäsai, ned oma Sur' zal (äiluguižidenke vajehtusidenke) i Paradine vestibül'.
Sauvuz om ližatud 19. voz'sadan ezmäižes poles i om nellikan polhe ülähäspäi. Vl 1908 sadun plan oli tehtud pert'kulun südäitanhas sijatamha kuvapatshid i «Gomeran kaumust» Stroganovoiden kezaküläpertišpäi. Nevondkundaližen aigan sad oli avaitud kaikile tahtnikoile, no čaptihe sidä vl 2003, kätihe kezarestoranaks.
Valdkundaline Venälaine muzei

Valdkundaline Venälaine muzei () om venälaižen čomamahton kaikiš suremb muzei mail'mas. Sijadase Piteriš, Mihailovan pert'kulun sauvuses. Muzejan filialad sijdasoiš Piterin Mihailovan lidnuses, Mramorižes i Stroganovan pert'kuluiš.
Danaja (Rembrandtan kuva)

«Danaja» (1636−1647) om alamalaižen Rembrandt-pirdajan voikuva Piterin Ermitažan kogodusespäi.
Kuva om pirtud amuižgrekan mifan motivoiden mödhe Danajas, Persein mamas. Rembrandt sädi kuvad ičeze kodin täht, kuvazi Danajan mel'kuvaks ezmäi ičeze akad, hänen surman jäl'ghe — sudaruškad. Danajan mod ühtenzoitab molembiden naižiden pirdoid.
Suruz — 185 sm × 203 sm.
Kuva om osttud venämalaižel Jekaterina II-imperatornaižel Ermitažan täht vl 1772 francižen Pjer Kroza-keradajan jäl'gnikoil.
Vl 1985 voikuvan nelländez oli muretud läžujal psihižikš vandalal. Restavracii vedihe 12 vot, nügüd'aigan kuva ozutase somustadud stöklan al.
Zanevkan lidnankund

Zanevkan lidnankund () — municipaline ühtnik Leningradan agjan Vsevoložskan rajonan suvipäivlaskmas. Administrativine keskuz — lidnanvuitte Janino-1-žilo. Edel 2016. vot oli küläkundaks, Zanevk-külä oli sen keskuseks.
Vl 2010 lidnankundan ristitišt oli 6 717 eläjad, pind — 50,34 km². Vl 2021 kaik 66 264 eläjad oli lidnankundas intensivižen sauvondan jäl'ghe Kudrovo- i Janino-1-eländpunktoiš.
Eländpunktad.
Kaik ühesa eländpunktad sijadasoiš lidnankundan territorijal — üks' lidn, kaks' žilod i kuz' küläd:
Kudrovo

Kudrovo (, — «Värmägi») om lidn Leningradan agjan Vsevoložskan rajonan suvipäivlaskmas. Sijadase Piterin päivnouzmaiženno röunanno, mülüb Zanevkan lidnankundha.
Istorii.
Vintegimed Piterin ümbrištol mainitadas lidnan sijas 19. voz'sadan augotišespäi Värmägi-usadibanke (), usadiban pert' om likvidiruidud vl 2013. Nevondkundaližen aigan Kudrovo-kolhoz, sid' sovhoz, oliba olmas vll 1928−1950.
Saudas ut Kudrovo-lidnad läz endišt Kudrovo-küläd, lidnan aluz om pandud vn 2006 lopus. Vn 2008 uhokus om zavodidud «Uz' Okkervil'»-eländfartalan sauvondad, vn 2009 sügüzespäi letihe «Seičeme pälidnad»-eländfartalan.
Vn 2018 28. päiväl kezakud Kudrovo sai lidnan statusad Leningradan agjan № 46-oz-käskusen mödhe 18.06.2018-dataspäi.
Kudrovo šingotase betontegimel, specialižen radsoban pästandal, varažomil.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase Piterin Rengazavtotenno, sen ümbrusen südäimes, pohjoižhe «Kol»-avtotrassaspäi (R-21). Om röunatud Piterin Nevan rajonal päivlaskmas, raudtesarakon taga. Okkervil'-jogi (Nevan oigedpol'ne bassein) läbitab lidnan pohjoižpalad.
Matkad lidnankundan Janino-1-keskushesai om kuz' kilometrad pohjoižpäivnouzmha, Vsevoložsk-rajonkeskushesai om 14 km pohjoižpäivnouzmha orhal vai 21 km avtotedme. Lähembaižed lidnankundan eländpunktad oma Zanevk-külä kahtes kilometras pohjoižhe i Novosergijevk-külä kaks' kilometrad päivnouzmha.
Kaik om 21 irdad lidnas.
Eläjad.
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe Kudrovo-külän eläjiden lugu oli 137 ristitud. Vl 2017 kaik 13 501 ristitud oli registriruidud sen aigan küläs. Lidnan ristitišt oli 31 577 eläjad vl 2019, 60 791 eläjad vl 2021. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd'.
Ortodoksižen hristanuskondan koume jumalanpertid oma saudud lidnas vspäi 2013: Ioann-jumalantedomehen i Jumalanmaman «Ihastuz da tüništuz»-jumalaižen kaks' pühäpertid.
Kaik läz kümned päivkodid (vn 2020 andmused) i koume keskškolad oma avaitud lidnas. Professionaližen opendusen aluzkundad ratas lähižes Piteriš. Gatčinan pedagogine kolledž avaidab palakundad lidnas vn 2023 kezal.
Transport.
Avtobusad ühtenzoittas lidnad Piterinke. Lähembaine metrostancii om Ulica Dibenko, sen üks' vestibülišpäi om ühtes kilometras päivlaskmha lidnan röunaspäi orhal vai kahtes..nelläs kilometras avtoteidme.
Metropoliten (vozile 2025−2027) linijan ekspluataciženke deponke i tramvai oma vaiše planoiš.
Mäglovo (žilo stancijanno)

Mäglovo () om žilo ühtennimiženno raudtestancijanno Leningradan agjan Vsevoložskan rajonan suvipäivlaskmas, sen Zanevkan lidnankundas. 
Eländpunktan i stancijan aluz om pandud 1930-nzil vozil. Žilo sijadase «Piter — Vsevoložsk»-avtotenno.
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe žilon eläjiden lugu oli kaikiš suremb, 42 ristitud.
Novosergijevk (Leningradan agj)

Novosergijevk (, ) om külä Leningradan agjan Vsevoložskan rajonan suvipäivlaskmas, sen Zanevkan lidnankundas. 
Istorii.
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan vl 1810 kuti "Uz' külä" () i vl 1860 kuti lähine "Sergijevk-külä" (ven. "Сергиевка"). Ühtištuihe külid 1920-nzil vozil "Novo-Sergijevk"-nimitusenke, sen eläjad oliba venälaižed päiči ühtes kanzas.
Geografijan andmused.
Külä sijadase Okkervil'-jogen niškan oiktal randal, 12 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe külän eläjiden lugu oli 270 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt oli 216 eläjad vl 1939 i om nügüd'.
Nell' nimitadud irdad: Tankistoiden Vägimehiden, Zarečnai, Molodöžnai, Läbiajo Novosergijevskai-tegimištzonannoks ().
Videnz' Kilometr (Leningradan agj)

Videnz' Kilometr () om žilo stancijanno Leningradan agjan Vsevoložskan rajonan suvipäivlaskmas, sen Zanevkan lidnankundas. 
Istorii.
Žilo mainitase vspäi 1973, om saudud "5. km"-raudteplatformanno. Om ühtenzoittud Janino-1-žilonke vižkilometrižel avtotel.
Suren sodan nevondkundaližiden sodamehiden velleskaum-muštnik sijadase pohjoižhe žilospäi, sidä kesken Baltijan laivišton pölištunuded merimehed oma mahapandud siš.
Geografijan andmused.
Žilo sijadase rajonan suvipäivlaskmas, ani suvhe «Piter — Koltuši»-avtotespäi.
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe žilon kaikenaigaižiden eläjiden lugu oli nell' ristitud. Kaikiš suremb ristitišt oli 12 eläjad vl 2002 (koume nelländest — venälaižed).
Suorand

Suorand (, «sorand») om külä Leningradan agjan Vsevoložskan rajonan suvipäivlaskmas, sen Zanevkan lidnankundas. 
Eländpunkt mainitaškanzihe vspäi 1896. Toižed nimitused oliba "Suo-Rond" ("Suo-Ronda") i "Suorit" ("Suorita"). Vl 1942 deportiruihe külän suomen ristitištod täuzin. Külä alištui melioracijale, ende saihe turbast, nügüd' letet. Vspäi 1996 tehtas voibuižid suksil i mauntinbaikal külänno regulärižešti.
Lähembaine eländpunkt om Hirvosti. Kaik om 12 nimitadud irdad i üks' kujo. Pertišt kogoneb kottedžišpäi.
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 438 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt oli 649 eläjad vl 1958.
Hirvosti

Hirvosti (, ) om külä Leningradan agjan Vsevoložskan rajonas, sen Zanevkan lidnankundas. 
Eländpunkt mainitase Piterin ümbrišton kartal kuti "Herves" vl 1810, "Hirvast" ("Hirvasta") vl 1834, "Hirvone" ("Hirwone") vl 1849, "Hirvost"' vl 1862. Ühtištuihe Jerohovo-külänke 1930-nzil vozil.
Külä sijadase lidnankundan pohjoižpäivnouzmas. Matkad lidnankundan Janino-1-keskushesai om seičeme kilometrad päivlaskmha. Lähembaine eländpunkt om Suorand-külä, röunatab.
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 167 ristitud. Kaikiš suremb külän ristitišt oli 354 eläjad vl 1958.
Kümne nimitadud irdad i üks' kujo.