tartuNLP/wikipedia-smugri-20251201 huggingface dataset:
Azartvändbiznes

Azartvändoiden industrii mülütab ičheze:
Valdkund reguliruib necen sferan edheotandoid valdkundmaksal azartvändoišpäi. Peittud ekonomikan mel'hetartuz azartvändoihe om sur', no policii ecib i likvidiruib illegaližid edheotandoid päiči korrupcijan statjoiš.
Industrijan radmine om teravha rahaližaha vai kaluližaha sidodud, vändajiden polespäi — teravihe kiloihe paksus. Käskusišt paneb röunadusid azartvändoiden ühtnijoiden täht, ozutesikš, minimaline igä, psihine olend (psihižita läžundoita, humalduseta). Valdkundaline reguliruind voib mülütada sistemižid röunadusid: edheotandoiden kel'dand lokacijan da toižendan mödhe i laskend vaiše erasiš-se zonoiš (Venäma, Kazahstan), azartvändoiden valdkundaline monopolii (Suomenma), AÜV:oiden severziš-se štatoiš vaiše indejalaižed voidas pidada kazinod i vaiše ičeze rezervacijoiš.
Järedad azartvändbizneskeskused ratas amerikaižes Nevad-štatas (Las Vegas, Rino), Monte Karlos (Monako), Makaos (Kitai), Singapuras.
Azartvändzon

Azartvändzon (, harvašti "гемблинг-зона") om eriline administrativiž-geografine objekt Venäman Federacijan territorijal. Azartvändzonad oma üks'jäižed sijad valdkundas, kus voib vedada da organizuida sidodud azartvändoihe edheotandoid. Ei sa toižil sijil päiči bukmekeroiš, totalizatoriš da loterejiš. Tehtas vn 2009 heinkuspäi.
Kaik om viž azartvändzonad:
Planiruidud azartvändzonad:
Demidov Ivan (pokervändai)

Ivan «Soul» Demidov (; sünd. 27. kezaku 1981, Moskv, NSTÜ) om venämalaine professionaline pokervändai, mugažo professionaline vändai «World of Warcraft III»:ha.
Mail'man pokerserijan da Evropan pokerturan ühtnii. Hänen ühthine samine om $6,468,381 (2012) — nece om kaikiš suremb rezul'tat vändajale, kudambal ei ole völ Mail'man pokerserijan brasletad.
Shake Your Head 2003

«Shake Your Head 2003» ("Birbita päl, 2003.") om C. C. Catch-pajatajan singl, om pästtud vl 2003. Se om amerikaižen «Was (Not Was)»-poprokgruppan vn 1983 «Shake Your Head»-pajon («Born to Laugh at Tornadoes»-al'bomaspäi) kaverversii. Pajon tekst om anglijan kelel.
Necil pajol pen' satuz oli Saksanman i Norvegijan (#8) čartoiš.
Broken Crown Halo

«Broken Crown Halo» ("Muretud vencan säind") om Lacuna Coil-muzikgruppan seičemenz' studijanal'bom. Sen pästand tegihe vn 2014 keväz'kun 31. päiväl.
Tal'volimpiad-2014

Tal'volimpiad-2014 (, ; ) oli 22-nz' Tal'volimpiad lugul. Oigenzihe sidä Sočiš (Krasnodaran rand, Venäma) vl 2014.
Avaidusen ceremonii mäni uhokun 7. päival. Lopmižen ceremonii tegihe 23. päival uhokud.
Deviz — «Жаркие. Зимние. Твои.» ("„Räkäd. Tal'veližed. Sinun“").
Olimpiadan polhe.
Nece oli ezmäine Tal'volimpiad, dai kahtenz' Olimpiad (jäl'ges vn 1980 Kezaolimpiadad Moskvas), kudamb tegihe Venäman territorijas.
Vl 2007 Venäma sai voimust organizuida Vändoid Soči-lidnas (hot' se sijadase subtropikoiden südäimes). Mänetihe sur'kuluid rahoid vaumičemha Olimpiadad — läz 50-60 mlrd.; nece om kaikiš kal'hemb Olimpiad istorijas. Lidnan infrastruktur oli paremboittud, kaik sportivižed objektad oma saudud uded.
Enamba mi 2800 sportnikad 88 valdkundaspäi ühtniba vn 2014 Tal'volimpiadha.
Voibuižed oliba tehtud alemba kirjutadud 12 disciplinas:
Medson Šou

Šou Medson (angl. i ; sünd. 15. uhoku 1977, Invermir, Britanine Kolumbii, Kanad) om kanadine fil'miden i änetoitandan akt'or.
Kar'jer.
Fil'mzihe amerikaižiden da kanadižiden serialoiden rives, n. k. «Smolvilin peitused», «Nored mušketörad» da «Rikond», kut toižkäzižiden personažiden edestai.
Om tetab kut Vul'f («T.F.K.»-bandan pämez') «Need for Speed Carbon»-kompjutervändospäi, kudambas hänen mel'kuva ezitihe vändoidenkeskeižiš scenoiš; hän-žo änetoiti necidä personažad.
Personaline elo.
Mez' eli naindas vähäntetabanke Izabella Zalevska-aktrisanke vn 2001 semendkuspäi vhesai 2002.
Tufeksis Ilajas

Ilajas (Elias) Džordž Tufeksis (angl. i fr.: "Elias George Toufexis", ; sünd. 27. reduku 1975, Monreal', Kvebek, Kanad) om kanadalaine kinon da änetoitandan akt'or.
Biografii.
Ilajas om sündnu vl 1975 Monrealihe, grekalaiž-šotlandijalaižhe kanzha. Vhesai 1994 openzihe Labbokan Üläškolas. Ajoi elämhä Nju Jorkas, kus ezini erazvuiččiš teatrscenoiš znamasižetomidenke rolidenke. Vl 2001 pörzihe Monrealihe. Vl 2005 sirdi Vankuverha.
Fil'mzihe ningoiš serialoiš kut «Smolvilin peitused», «Ülälonduseline» dai «Al'fa-rahvahad».
Hot' hänen rolid kinos oma tobjimalaz pened, hän om tetab kut änetoitandan akt'or. Vlpäi 2006 änetoitab erazvuiččid personažid kompjutervändoišpäi da, erasišti, mul'tfil'mišpäi. Kesked änetoitud vändoid, kudambidenke hän radoi — «», «», «Need For Speed Carbon», «Assassin's Creed II», «» da tž..
Vlpäi 2007 om naižiš Mišel' Bobakanke.
Got'je Kris

Kris (Kristofer) Got'je (, ; sünd. 27. viluku 1976, Luton, Anglii, Sur' Britanii — kol. 23. uhoku 2024, Vankuver, Britanine Kolumbii-provincii, Kanad) oli britaniž-kanadine fil'miden akt'or.
Kar'jer.
Akt'or fil'mzihe ningoiš serialoiš kut «Evrik» da «Harperan Sar'», mugažo ningoiš kinolentoiš kut «Freddi Džeisonad vaste», «Varadajad» da tž..
Mez' oli tetab kut Nevill (vändajan joukun ühtnii) «Need for Speed Carbon»-kompjutervändospäi, kudambas hänen mel'kuva ezitihe vändoidenkeskeižiš scenoiš; hän-žo änetoiti necidä personažad.
Hän oli «Leo-premijan» koumekerdaižen laureatan.
Personaline elo.
Krus oli naižiš. Hänel jäi kaks' last. Eli da radoi Vankuveras.
.kiwi

.kiwi om Uden Zelandijan komplimentarine domen .nz-domenale. Se om avaitud 2013-nden voden 25. päiväl kül'mkud.
Domen pidab kävutada saitoile uz'zelandijalaižiden polhe («kivi» ("kiwi") om populärine kucundnimi Uden Zelandijan eläjile).
Felli (pajatai)

Felli, todesine nimi — Džanfranko Felli (; sünd. 1955, Italii — kol. vn 2015 tal'vkul) oli italijalaine pajatai italodisko-žanras.
Pajatajan debütine «Diamond In The Night»-singl om pästtud 1983-ndes vodes, se kändihe populärižeks italižiš čartoiš. Felli oli «Black Sheep»-džazgruppan ühtnijan.
Likov Maksim

Maksim «decay» Likov (, ; sünd. 21. sügüz'ku 1987, Balaših, Moskvan agj, Venäman NFST, NSTÜ) om venälaine professionaline pokervändai. Mugažo oli professionaližen vändajan «Quake III»:ha.
Om Mail'man pokerserijan da Evropan pokerturan ühtnijan. Hänel om Mail'man pokerserijan braslet (2011). Vl 2011 hänen ühthine samine om läz $2,500,000.
Denbi Noa

Noa Dalton Denbi (angl. i ; sünd. 24. sulaku 1974, Guelf, Ontario, Kanad) om kanadalaine akt'or.
Biografii.
Noa om sündnu vl 1974 Guelf-lidnha, Ken Denbi-pirdajan kanzha. Ezmäi openzihe Guelfan Üläškolas, a edelespäi vajehtihe Rajerson Üläškolale akt'orčomamahton fakul'tetas.
Debütine rol' oli «Lekss»-serialas. Noa fil'mzihe ningoiš TV-serialoiš kut «Noidantera», «Smolvilin peitused», «Amuižkaluiden ecijad», «». Ühtnend TV-serialoiden fil'mdandha om akt'oran päradmine vspäi 1998.
Kanz.
Vlpäi 2008 vhesai 2009 oli naindas Kristanna Lokenke. Par eriganzi jäl'ges Lokenan kaminautad.
Konditerižed tegesed

Konditerižed tegesed (vai magedused) oma äikalorižed da kebnasottud sömproduktad surenke saharan südäiolendanke.
Eriližused.
Niil oma hüvä maguz da aromat. Vaumištusen täht kävutadas jauh (tobjimalaz nižujauh), sahar, mezi, fruktad i marjad, maid i kerthut, razvad, munad, sep, trahmal, kakao, pähkimed, sömmuiktused, maguz- i aromatližad, sömmujutimed dai rohlenzoituz. Jauh konditerižes tahthas vändab toižkäzine znamoičend (erindoidenke), a vezi ei kävuta praktižišti.
Magedusiden tipad.
Sahargrupp.
da toižed...
Jauhgrupp.
da toižed...
Mecamehen änik

«Mecamehen änik» () om venämalaine kinofil'm. Ezmäine ozutez Venämas oli vn 2010 sügüz'kun 16. päiväl. Režissör — Jekaterina Grohovskaja.
Fil'mal om lujas madalad reitingad. «KinoPoisk»-saitan mödhe, nece om kaikiš pagižemb venämalaine fil'm dai om koumanz' pagižembiden fil'miden reitingnimikirjuteses.
Süžet.
Joga ön üläopenikale Polinale näguse uniš ogibal rusked änik, kudamb kazvab hämärakhan zamkan seinäl, da must raccastai. Se pöl'gästoitab händast, i Polina pakičeb Nastoi-sebranikad (kudamb tartub melel mistikha) abus. Endevanhas kirjas hö löutas Polinan uniden süžetad. Čudokahad nägundad ragaitas händast joga polen, i jäl'ges ridlust ičein prihačunke Polina vasttab raccastajan hänen unišpäi, sid' jäl'geb hänehe.
Roliš....
...da toižed.
Fil'mdand.
Kino fil'mdihe Kaläzinas (Venäma) da Pol'šanman erases lidnas.
B-kategorijan fil'm

B-kategorijan fil'm om termin vähäbüdžetižen kommercižen fil'man znamoičendale. Nened fil'mad ei pidagoi ei arthausha ni pornofil'mha (hot' voidas pidada niiden žanroin sättujil elementoil).
Mugomad fil'mad tobjimalaz ei märičegoi masskinopigedele: niišpäi ei varastagoi surid satust vai erilišt originaližust miš-se. B-kategorii tegihe populärižeks 1950-vozilpäi. Nügüd' «B-kategorijan fil'm»-tärtushe mülütadas fil'mtipiden rivid, n. k. TV-fil'mad, mokbasterad da toižed.
Päivlaskmas äjil fil'mil vestern-, ulävaru- da tedofantastik-žanroiš om B-kategorii.
B-fil'miden «kunigaz» — Rodžer Korman.
Perniče Džino

Luidži (Džino) Perniče (; sünd. 6. semendku 1927, Milan, Italii — 25. sulaku 1997, Rim, Italii) oli italijalaine teatr- da kinoakt'or.
Biografii.
Oli sündnu vl 1927 Milanha. Vozilpäi 1950 ühtni aktivižešti teatr- da radiolavastusiš, edelenze zavodi fil'matas kinos. Debütine rol' oli «Karmela da tätüine»-fil'mas (1958).
Hänen kaikiš tetabambad rolid oma «Džango 1»-, «Radnikklass ajab raihu»- da «Paig perskehe»-fil'miš. Hän mugažo fil'mzihe italijalaiž-nevondkundaližes «Mäniba Päivnouzpol'he»-fil'mas (Kollidin rol').
Akt'or om kolnu vl 1997 Rimha jäl'ges hätkelišt läžundad.
Ocdzi Kevan

Kevan Ocdzi (angl. i franc.: "Kevan Ohtsji"; sünd. 14. semendku 1978, Vankuver, Britanine Kolumbii, Kanad) om kanadalaine akt'or.
Biografii.
Om sündnu vl 1978 Vankuveran ezilidnha, japonijalaižhe kanzha. Openzihe sijaližen üläškolan akt'orčomamahtfakul'tetas.
Kevan om tetab kut roliden edestai «»-, «Andromed», «Adkažid»- da «»-serialoiš. Om mugažo vändi pärolid ulävarufil'miden rives.
Om mugažo tetab kut Toru «Bull» Sato (#2 mustas nimikirjuteses) «Need for Speed Most Wanted»-kompjutervändospäi, kudambas hänen mel'kuva ezitihe vändoidenkeskeižiš scenoiš; hän-žo änetoiti necidä personažad.
Džango (personaž)

Džango (ital. da angl.: "Django"; ?—?) om spagettivesternoiden riven kul'tine melestehtud personaž; antivägimez'. Ezmäižen kerdan hän ozutihe Serdžon Korbuččin «Džango 1»-fil'mas (1966) Frankon Neron edestuses.
Personaž tegihe populärižeks evropaližes vestern-žanran kinos: om pästtud sur'kulu «sikveloid» fil'mal, hot' üks'jäine oficialine originaližen fil'man jätktuz — «Džango 2» — om pästtud vaiše vl 1987. Džango om üks' kaikižiš tedištadud vesternoiden gerojišpäi (jäl'ges Ristitud Nimeta da Sartanad).
Biografii.
Om vähä informacijad hänen polhe. Originaližen fil'man mödhe, hän om 30—35-vozne üks'jäine mez', kudamb oli enččen ühtnijan (vojui pohjoiželaižikš). Hänel oli ak Mersedes, kudambad rikojiba rahvaz Džeksonan klanaspäi. Geroi aznoi Džeksonad: meksikalaižiden tüges personaž kačustab sen armii, a edelespäi ičevägel rikob Džeksonad-ki. Hänel oli sudarušk — prostitut Marija; hö eriganziba fil'man agjale.
Toižes palas Džango linni papiks (Ignacio-nimen al) jäl'ges ezmäižen fil'man tegoid. Hän tedištab Marijan surman polhe, a mugažo illegitimižen tütren Marisolin olendas olmas. Sijaline orjidenpidai, «Il Diavolo» Orlovski, orjasti Marisol', i Džango pidi kaita tütart da hänen sebranikoid plenuspäi . Jäl'ges heppiendad, Džango jäi tütär hänen sebranikoidenke, a iče läksi agjatomikš, no toivoti pörtas toižel.
Džangon mel'kuva kinos

Serdžo Korbuččin «Džango 1»-fil'm (1966) oti tetabut ei vaiše kodimal Italijas, no sen agjoiden taga-ki. Lentan päheng om Džango (Franko Neron edestuses), hän kändihe populärižeks mugažo. Personaž ozutihe läz 30 fil'mas (ku ei enamb) toižiden akt'oroiden edestusiš, hot' üks'jäine oficialine originaližen fil'man jätktuz om pästtud vaiše vl 1987.
NB: Neniš kirjutuses "ei principialižišti kacle" Džangon mel'kuvad «Ringon kaks' poigad»-, «Džango Päzutud»-fil'miš (täuden sidomatomuden tagapäi originaliženke personaženke).
Fil'miden pänimikirjtez.
"kirjutan"
Ana Sagar

Ana Sagar ( "Aana sāgar džhīl", ) om ratud järv (uit, vezivaradim) Indijan lodehližes Radžasthan-štatas. Se sijadase Adžmer-lidnan südäimes.
Piduz om 13 kilometrad üliči randas. Uit om 4,4 metrhasai süvütte. Järven keskuses pen' sar' om olmas. Uiton tegii — Anadži Čauhan (Prithviradžan III. ded). Sätihe vspäi 1135 vhesai 1150.
Krišansar

Krišansar ( "Krshanasar", , "Rsẖn sr" «Krišnan pä») om mägijärv Indijan lodehes, Džammu da Kašmir-štatas. Järv om nimitadud Krišna-jumalan oiktastuseks.
Järven pind om 0,3 km², sijadase 3710 metrad ü.m.t. korktusel. Kaikiš suremb piduz oleleb 950 metrad, leveduz — 600 metrad. Järvel pen' kall' om olmas. Järven vezi tuleb röudoiš lumišpäi da gläcijoišpäi. Jädub tal'vkuspäi sulakuhusai.
Krišansar sijadase Kašmir-alangišton südäimes. Matkad järvhesai om 115 km pohjoižpäivnouzmha Srinagar-lidnaspäi vai 35 kilometras Sonamarg-mägistancijaspäi.
Nilam-jogi () jokseb täspäi (Indan bassein).
Sonamarg

Sonamarg (mugažo anglijan kelel, "Sonamarg", "Svnmrg") om Indijan mägistancii (eriline eländpunktan toižend) Džammu da Kašmir-štatas.
Mägistancii sijadase Gimalajad-mägil, 2800 m ü.m.t. korktusel. Saskendeb populärižust kesked turistoid.
Vl 2011 kaiken Indijan rahvahanlugemižen mödhe Sonamargan eläjiden lugu oli 392 ristitud. Eläjad pagištas urdu-kelel. Sikš ku nece om mägistancii, ka žilon ristitišt om kaikenaigaižetoi: sijaližed eläjad sirtas toižihe sijihe joga tal'vel.
Mahanadi

Mahanadi ( "Mahānadī", , "Mahānadī") om znamasine jogi Indijan Odiš-, Džarkhand- da Čhattisgarh-štatoiš.
Joginišk sijadase Čhatpur-platos, 442 metrad ü.m.t. kortte. Jogel om Hirakud-padosein — nece om kaikiš pidemb padosein mail'mas, 4,8 km pitte i 25 km randpudotesidenke. Ottas vet vezivaradimespäi kastelemha rispöudoid. Mahanadi lankteb Bengalijan lahthe, sädab ühthišt del'tad Brahmani- i Baitarani-jogidenke 15 tuhad km² pindal.
Jogen piduz om 860 km. Basseinan pind — 142 tuhad km². Voib kävutada laivjogeks vaiše alajoksmuses, 150 km suspäi.
Kezamussonan aigan veden sekundvedhuz sase 50 tuh. m³ surudehesai alajoksmuses, jogi tob äi sagedmaid i tegeb paksuid sur'vezid plodukahiš alangištoiš. Tal'vaigan Mahanadi kändase kaidaks madalaks 30 m³ sekundvedhudenke.
Nellän nellikon identižuz

Eileran nellän nellikon identižuz om matematine teorem. Avaidud Leonardal Eileral 1748-žes vodes.
Toziolendas:
formula_1
formula_2
formula_3
formula_4
formula_5
Kudentoštkümnen nellikon identižuz

Pfisteran kudentoštkümnen nellikon identižuz om matematine teorem. 
Toziolendas:
formula_1
formula_2
formula_3
formula_4
formula_5
formula_6
formula_7
formula_8
formula_9
formula_10
formula_11
formula_12
formula_13
formula_14
formula_15
formula_16
kus
formula_17
formula_18
formula_19
formula_20
formula_21
formula_22
formula_23
formula_24
da
formula_25
Atirappilli

Atirappilli ( "Athirapilli", , "Atirappiḷḷi veḷḷaccāṭṭaṁ") om vezilanktend Indijan suvižes Keral-štatas.
Vezilanktendan piduz — 120 metrad, leveduz om sadha metrhasai, ühthine korktuz — 25 metrad, keskmäine vedhuz om 52 m³ sekundas. Sijadase Čalakudi-jogel 145 km pitte (Arabijan meren bassein). Nece om «segmentiruidud» vezilanktend, jagase nelläks kaskadaks.
Atirappilli saskendeb populärižust fil'mantegijoil i kesked turistoid, läz 7 millionad tulijoid vodes, enamba kaiked vihmsezonan (mussonan) aigan kezakus-sügüz'kus. Lähembaine lendimport radab Kočči-lidnas 55 km suvipäivlaskmha. Vezilanktendan tahond om džunglid, äi harvoid imetaiživatoid elädas niiš.
Palaruvi

Palaruvi ( «langenii maid») om indine toponim. Se voib znamoita:
Palaruvi (vezilanktend)

Palaruvi (, , "Pālaruvi veḷḷaccāṭṭaṁ") om vezilanktend Indijan suvižes Keral-štatas, sen suvipäivnouzmas. Sijadase Kallad-jogen üläjoksmuses.
Ühthine korktuz — 91 metrad, nece om 32. Indijan vezilanktend korktusen mödhe. Üks'jäine kaskad om olmas, se om «hebonhänd»-toižendan.
Kätas nimitust malajalam-kelespäi kut «maidon valu».
Kallad (jogi)

Kallad (, "Kallaṭajār") om jogi Indijan suvižes Keral-štatas.
Nece om Kollam-ümbrikon üks' kahtes päjogespäi. Piduz om läz 121 kilometrad.
Jogel Palaruvi-vezilanktend om olmas. Manro-sar' sijadase jogensus. Jogi lankteb Aštamudi-järvhe.
Kabini

Kabini vai Kabbani (, vai "Kabbani River", , ) om jogi Indijan suves, Keral- da Karnatak-štatas.
Jokseb läz Sargur-lidnad. Jogel om Banasura Sagar-padosein 696 metrad pitte. Nagarhole-londuzpuišt om läz joged.
Vn 2014 Tal'volimpiadan lopmižed

Sportnikad voibištelihe 98 mötal'komplektad 7 sportansugus (15 disciplinad niiden südäimes).
Vn 2014 Tal'volimpiadan rezul'tat:
Kiruhmägilaskmižen naižvoibuižen jäl'ghe oliba anttud kaks' kuldmötalid, sen sijas hobedašt mötalid ei anttihe.
Supergigantan mehenvoibuižen jäl'ghe oliba anttud kaks' bronzmötalid.
Netravati

Netravati (, , tulu i ) om jogi Indijan suves, Karnatak-štatas.
Jogen piduz om 106 km. Sen joginišk sijadase Päivlaskmaižiden Gatoiden pautkel. Lankteb Arabijan merhe Mangalur-lidnan suves, štatan suvipäivlaskmaižes čogas. Raudtesild om saudud Netravatiš päliči Mangaluras.
Nece om populärine jogi kalatesen navedijoile, hot' Netravatin ekologine situacii om paha nügüdläižen aigan. Maižanduzrajon om jogen randoil.
Karusel' (serial, Brazilii, 2012)

«Karusel'» () om braziline TV-serial lapsiden täht. Original om portugalijan kelel. Nece om meksikaižen «Karusel'»-lapsenserialan rimeik.
Kaik om 310 epizodad serialas (260 — rahvahidenkeskeižes versijas). Fil'mzihe San Paulu-lidnas. Üks' epizod om 60 minutad hätkte. Serial läksi ekranoile ezmäižen kerdan Brazilijan SBT-telekanalal vlpäi 2012 (21. semendku) vhesai 2013 (26. heinku). Vodele 2017 ozutihe enamba mi 80 valdkundas.
Japonine kanang

«Japonine kanang» () om braziline TV-serial dram-žanras. Original om portugalijan kelel.
Kaik om 208 epizodad serialas. Serial läksi ekranoile ezmäižen kerdan Brazilijan «Rede Manchete»-telekanalal vlpäi 1989 vhesai 1990.
Satatadud südäikerad

«Satatadud südäikerad» () — om braziline TV-serial dram-žanras. Original om portugalijan kelel. Scenarijan tegii om Iris Abravanel'. Serialan prodüser — Del Rangel'. Nece om meksikaižen «Manitan»-lapsenserialan rimeik.
Kaik om 93 epizodad serialas. Fil'mzihe San Paulu-lidnas. Üks' epizod om 60 minutad hätkte. Serial läksi ekranoile ezmäižen kerdan Brazilijan SBT-telekanalal vlpäi 2012.
Brazilii-kolledž

«Brazilii-kolledž» () — om braziline TV-serial dramedi-žanras.
Original om portugalijan kelel. Kaik om 117 epizodad serialas. Fil'mzihe San Paulu-lidnas. Üks' epizod om 60 minutad hätkte. Serial läksi ekranoile ezmäižen kerdan Brazilijan SBT-telekanalal vlpäi 1996 (6. semendku — 20. sügüz'ku).
Lapsed (serial, Brazilii, 2013)

«Lapsed» () om braziline TV-serial muiloper-žanras. Original om portugalijan kelel. Nece om argentinan 
serial vodes 1995.
Kaik om 545 epizodad serialas (260 — rahvahidenkeskeižes versijas). Fil'mzihe San Paulu-lidnas. Üks' epizod om 60 minutad hätkte. Serial läksi ekranoile ezmäižen kerdan Brazilijan SBT-telekanalal vlpäi 2013 (26. heinku) vhesai 2015 (14. eloku).
Hameleonad (serial)

«Hameleonad» () om meksikaine TV-serial muiloper-žanras. Original om ispanijan kelel.
Kaik om 135 epizodad serialas. Se om üks'sezonine, läksi ekranoile Meksikan Televisa-verkos, vlpäi 2009 vhesai 2010.
Nothing Stands In Our Way

«Nothing Stands In Our Way» ("Ni-mi ei libu meiden tel") om «Lacuna Coil»-muzikgruppan ühtenz' pajo seičemendes «Broken Crown Halo»-studijanal'bomas (vn 2014 keväz'ku). Ühtennimine singl om pästtud sen-žo voden 7. päiväl uhokud promotiruimha al'bomad, se kändihe ezmäižeks koumespäi.
Pajon tekst om anglijan kelel.
Indijan štatad da territorijad

Indijan regionad — štatad da territorijad, ned oma valdkundan jagandan ezmäižeks tazopindaks. Territorijad (, "kendriy sarkar") oma pened surudel. Štatad (, "prant") erinedas keskneze lujas, ned alajagasoiš 732 ümbrikoks (). Vll 1951−1956 sätihe ut administrativišt jagandad, i sen jäl'ghe štatoiden sündundan process jätksi. Saudas štatoid eläjiden kodikelen mödhe.
Vspäi 2019 kaik om 36 regionad — 28 štatad da 8 nevondterritorijad Indijas. Kaks' regionad oma kaikiš surembad administrativižed ühtnikad mail'mas ristitišton mödhe, ned oma Uttar Pradeš- i Maharaštr-štatad.
Tobmuz.
Indijan prezident paneb štatan gubernatorid radsijha videks vodeks. Kaik rahvaz valičeb regionaližiden parlamentiden alakodin () ühtnijoid videks vodeks, üläkodin () — kudeks vodeks, no üläkodin koumandez vajehtase kahtes vodes päliči.
Indijan ohjastusen komissarad vai administratorad ohjatas nevondterritorijoil. Om parlamentid vaiše severziš-se territorijoiš, federaline käskusišt om väges toižil territorijoil.
Heimolaižuz

Heimolaižuz om ristituiden kesksidod. Niiden aluz om augotižlibund ühthižes ezitataspäi.
Heimolaižihe sidodud vepsän muštatišed.
Erased muštatišed oma ottud «Mi meles, se i keles»-kogodusespäi.
Bor (žilo)

Bor (, ) om lidnanvuitte žilo Leningradan agjan Tosnon rajonan lodehes. Se om Boran lidnankundan administrativižeks keskuseks.
Istorii.
19. voz'sadal koume Popovk-mizad () oliba žilon sijas, erižed pidajad oliba niil. Raudteplatform om Piter — Moskv-keskustal vspäi 1874 i nimitase "Popovk:aks" tähäsai. Kezaküläpertiden žilo mainitase nügüdläiženke nimenke vspäi 1917. Mülüb Tosnon rajonha vn 1930 heinkuspäi. Sai lidnanvuiččen žilon statusad vl 1935. Suren sodan aigan oli okkupiruidud territorijal (1. sügüz'ku 1941 — 31. tal'vku 1943).
Lidnanvuitte žilo šingotase Boran tegimištzonal 2,7 nellikkilometrad pindal. Sadas pudotadud sauvondmaterialid kar'jeral lidnankundan territorijal. Ühtennimine jändusiden poligon (73 ga) läz žilod konserviruiše vspäi 2014, jändusiden ümbriradmižen tegim radab senno.
Geografijan andmused.
Žilo sijadase lidnankundan keskuzpalan suves. Matkad žilospäi Tosnohosai om 30 km suvipäivnouzmha. Lähembaižed lidnad oma Kolpino (Piter) ani lodeheze i Nikol'skoje ani päivnouzmha lidnankundaspäi.
Kaik koume pen't küläd mülüdas lidnankundha žilon ližaks: Miškino ("Мишкино", 39 rist. vl 2017), Porkuzi (1 rist. vl 2017), Feklistovo (16 rist. vl 2017). Lidnankundan pind — 76,17 km².
Eläjad.
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe žilon eläjiden lugu oli 5 033 ristitud, kaiken Boran lidnankundan 5 079 ristitud, vl 2021 4 649 ristitud elihe žilos. Kaik 5 225 eläjad oli žilos vl 2017. Kaikiš suremb žilon ristitišt oli 12 136 eläjad vl 1939.
Rahvahad (enamba 0,4 % vl 2010): venälaižed — 88,4 %, čiganalaižed — 2,5 %, ukrainalaižed — 1,3 %, totarlaižed — 0,9 %, vaugedvenälaižed — 0,9 %, tadžikalaižed — 0,6 %, armenijalaižed — 0,4 %, azerbaidžanlaižed — 0,4 %, korejalaižed — 0,4 %, toižed rahvahad — 2,0 %, rahvahuden ozutandata — 2,2 % (jäl'gmäižiden keskes 25,9 % mahttas pagišta venäkelel).
Erased igähižed rahvahad: suomalaižed — 6 rist. (0,12 %).
Uz' Deli

Uz' Deli, Nju Deli vai N'ju Deli (, , , , ) om Indijan pälidn. Se om Deli-lidnan keskuzrajon.
Istorii.
Uden pälidnan aluz om pandud vn 1911 tal'vkus, sirtihe pälidnad Kal'kuttaspäi. Britanijalaine Edvin Lačens-arhitektor projektirui ut pälidnad, i projekt hibjastui vll 1918−1931. Uz' Deli om Indijan i Delin ohjastusiden sijaduz.
Mahtai kirjutamha anglijankel'ne radvägi vedab lidnha mail'man korporacijoid. Uz' Deli šingotase pälidnan holitišil, informacijan tehnologijoil, telekommunikacijoil, turizmal adivpertidenke, bankoil i massinformacijan sarakol. Radživ-Čouk (ende Konnot-Pleis) om Indijan kommercijan da rahaazjoiden keskusišpäi.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase Džamn-jogen oiktal randpolel, tazosijal erasidenke kukhidenke, 216 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Voib olda varuližid manrehkaidusid (5,2 magnitudanke vl 2012, 5,4 vl 2015), matkad Gimalajhasai om vaiše 200 km pohjoižpäivnouzmha.
Eläjad.
Vl 2011 Uden Delin eläjiden lugu oli läz 295 tuhad ristituid 42,7 km² pindal. Läz 26,5 mln eläjid om lidnaglomeracijas vl 2016 (2. sija Mumbain jäl'ghe).
Oficialižed keled (lugemata anglijad da hindid) oma päivnouzmpandžabi, bengali i urdu.
Transport.
Avtobusad, ezilidnelektrojonused, taksid da avtorikšad oma kundaližeks transportaks lidnas. Vspäi 2002 metropoliten radab kaikes Deliš (8 jonod, 236 stancijad, 326 km raudted), sidä kesken Udes Deliš-ki.
Lunkin Vitalii

Vitalii Vladimirovič Lunkin (, — se-žo nikneim; sünd. 7. semendku 1971, Moskv, NSTÜ) om venämalaine professionaline pokervändai. Oti vägestust vn 2002 Mail'man rendzü-vändon e-mail-čempionatas.
Om Mail'man pokerserijan da Mail'man pokerturan ühtnijan. Hänel om kaks' Mail'man pokerserijan brasletad (2008, 2009). Vodele 2017 hänen ühthine samine oli läz $6,375,000. Vändai ühtni «European Poker Tour»-turnirha Barselonas (vn 2013 eloku-sügüz'ku) da oti vägestust. Radab Moskvas poker-vändon treneran.
Čaihavadoine

Čaihavadoine om pen' havadoine specialižes fil'trujas bumagaspäi, kudambas om rouhtud čailehtesid. Kävutase hotkan čaikeitandan täht hulan veden abul, ühten kerdan päpaloin.
Mahtuz unotada čajud havadoižiš oli levitadud 20. voz'sadan zavodindaspäi, mainitase Jelena Molohovec-tegijan vn 1901 keitandkirjan receptas nomer 3495. Oli kävutadud avaros Ezmäižen mail'man sodan aigan. Nügüd'aigaine čaihavadoine om tehtud meles Drezdenan "Teekanne"-kompanijan Adol'f Rambol'd-inženeral, tuli torgusele vl 1929. Se-žo mez' om severziden-se mašinoiden pakuimha cajud melestegijan. Tehtud vl 1929 "Pompadour"-mašin pakui 35 havadošt minutas.
Om čaihavadoižiden toižendoid — järgeline (ühtenke kameranke), havadoine kahtenke kameranke, «piramidut»-havadoine, kehker norüdeta (Sures Britanijas, panese mall'aižen pohjale edel kehujad vet). Čai «piramiduziš» om patentuidud i möse vspäi 1996, edenihe melel, miše čai unotase paremba havadoižen enamban mülün tagut. Penen blödaižed oma kävutadud havadoižiden täht.
Päivlaskmmas čajun 70..90 procentad mödas havadoižiš. Venämas-žo keitandmahtuz čaihavadoižen abul oli populäritoi 21. voz'sadan zavodindas (oti torgusen 9 %), no vl 2015 ezišti järgelišt pudotadud čajud. Sil-žo aigal Moskvas pudotadud (havadoižiden kävutandata) čajun pala torgusel ližadase.
Räbovo (järv, Leningradan agj)

Räbovo ( vai "Радионихское") om pen' Venäman järv Leningradan agjan päivnouzmas, sen Boksitogorskan rajonan pohjoižes.
Suvivepsän Arskaht'-külä sijadase pohjoižel järvenrandal.
Järven pind om 0,19 km², levitase 182 m ü.m.t. korktusel. Rand om 1,7 km pitte. Vezivalu läz 300 m pitte jokseb järven suvespäi Lid'-jogen üläpalaha (Volgan bassein), lankteb sihe oiktalpäi.
Spusk

Spusk om eriline vepsän rahvahan puheg, kudamb paimned kävutiba.
Tulčenik

Tulčenik om vepsän rahvahan sömän toižend. Se om saubaline pirg südäimenke bobišpäi (herneh, fasol' da m. e.).
Maim

Maim (ven.: "сущик") om kuivatud päčiš pen' kala (tobjimalaz joršid, smolid, korehed vai pened ahvened). Kävutase vepsläižes da pohjoižvenälaižes keitandoiš.
Maimaspäi tehtas kalalem' dai maimkeitoz (lem' maimaspäi).
So

So om kuivman (vai landšaftan) taho ülänepsudenke, lujetud muiktusenmäranke da madalanke manvägenke. Son pindal om seižujad vai joksijad gruntvet, no kaikenaigašt veden šoidud pindal ei ole.
Soiš ei kadonu lophusai organine pindšoid om olmas, kudamb kändase turbhaks aigan jokstes. Son turbhan šoid om enamba mi 30 sm sankte. Ku penemb sidä, ka se om sodunu ma. Mülütadas soid gidrosferha.
Jušag

Jušag ( «rusked mägi») om Venäman pen' vepsän külä Vologdan agjan Babajevon rajonan pohjoižes. Eländpunkt mülüb Pazjaren küläkundha.
Geografijan andmused.
Külä sijadase Nožem-jogen oiktal randpolel (veden pind om 198 m ü.m.t.). Matkad Pazjarhesai (223 m ü.m.t.) om kaks' kilometrad päivlaskmha, küläkundan Pazjar-keskushesai om 12 km suvhe orhal vai 20 km avtotedme, Babajevo-rajonkeskushesai — 122 kilometrad suvhe.
Lähembaižed eländpunktad oma Rod'k, Grigorjevskai, Fenoil, Vas'kinad, Palatez, Rand-külä, Eremag ühtes..kahtes kilometras suvhe i suvipäivlaskmha, Jogentagaine üks' kilometr pohjoižhe Nožeman vastrandal.
Eläjad.
Vn 2002 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe Jušagen kaikenaigaižiden eläjiden lugu oli 47 ristitud (19 m., 28 n.), heišpäi 74 % oliba etnižed vepsläižed, i 26 % — venälaižed. Vodel 2010 kaik 24 ristitud eliba jo küläs.
Rod'k

Rod'k () om pen' vepsän külä Vologdan agjan Babajevon rajonan pohjoižes.
Eländpunkt mülüb Pazjaren küläkundha. Matkad Pazjarhesai (järv 223 m ü.m.t. tazopindanke) om kaks' kilometrad päivlaskmha, küläkundan Pazjar-keskushesai om 12 km suvhe orhal vai 19 km avtotedme, Babajevo-rajonkeskushesai — 120 kilometrad suvhe. Lähembaižed eländpunktad oma Jušag ühtes kilometras pohjoižhe i Grigorjevskai ani suvhe.
Vn 2002 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe Rod'kan eläjiden lugu oli nell' ristitud, kaik oliba etnižed vepsläižed.
Vas'kinad

Vas'kinad () om pen' vepsän külä Vologdan agjan Babajevon rajonan pohjoižes.
Eländpunkt mülüb Pazjaren küläkundha. Matkad küläkundan Pazjar-keskushesai om 12 km suvhe orhal vai 19 km avtotedme, Babajevo-rajonkeskushesai — 120 kilometrad suvhe. Lähembaižed eländpunktad oma Fenoil, Grigorjevskai, Jušag, Rand-külä, Palatez, Eremag 1..3 kilometras.
Vn 2002 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe Vas'kinoiden eläjiden lugu oli 7 ristitud, heišpäi nell' oliba venälaižed dai koume oliba etnižed vepsläižed.
Rand (külä)

Rand om neniden vepsläižiden küliden nimituz:
Jogentagaine (Vologdan agj)

Jogentagaine () om pen' vepsän külä Vologdan agjan Babajevon rajonan pohjoižes.
Eländpunkt mülüb Pazjaren küläkundha. Külä sijadase küläkundan keskuzpalan päivnouzmas, Nožem-jogen hural randal, 198..220 m ü.m.t. korktusil. Matkad küläkundan Pazjar-keskushesai om 14 km suvhe orhal vai 22 km avtotedme, Babajevo-rajonkeskushesai — 123 kilometrad suvhe. Lähembaine eländpunkt om Jušag 1 km suvhe jogen vastrandpolel.
Vn 2002 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe küläs ei olend kaikenaigašt ristitištod.
Mezitort

Mezitort (vai medovik, ) om populärine Venämas desert.
Nece om äišoiduine biskvittort, kudamban recept om tetab venälaižes keitandas 18. voz'sadaspäi. Päingridientad — mezi, sagidud maid, pähkmed dai (opcionaližišti) paštikod.
Slokostindan mahtuz.
Segoitadas sulatud margarinad medenke, pandas kanamunad, hostäs saharanke, ližatas cedrad, jauhod i sodad. Pašttas koume koržad voitud formas. Vaumitadas krem munišpäi, argvoišpäi, sahartuhkaspäi i pekstud kandatesespäi. Voitas kremal koržiden keskes i tortan ülähäspäi.
Napoleon-tort (venälaine variant)

Napoleon-tort (sen kodima — Francii) tegihe populärižeks kaiked mal'madme.
Sen venälaine variant (ven.: "наполеон") erineb originaližes receptaspäi. Tortan korktuz om läz kutnežo francijalaižes variantas-ki, no om enamb šoiduid. Hal'gašti kreptud pähkimiden pälpäi. Tobjimalaz (no ei kaikušti) paštase treugolkan nägus.
Recept sädi Venäman imperijan aigan, no kaikiš enamb leviganduz sai NSTÜ:s. Nügüdläižes nece om ühteks kaikiš populärižiš desertoišpäi Venämas.
Šugjärv

Šugjärv () om järv Leningradan agjan Tihvinan rajonas, mülüb Pašjogen hurapol'žhe basseinha.
Vezišt om kehker formal, om ümbärtud madalil kukhil. Järv' om läz 4 kilometrad pitte, keskmäine leveduz om 2 kilometrad. Pind — 5,9 km², sijadase 76,5 m ü.m.t. korktusel. Üläjogi lankteb Šugjärvhe, sišpäi lühüd Šugjogi lähteb.
Šugar'v-žilo om kaikiš suremb eländpunkt järven randoiš.
Kriman Avtonomine Tazovaldkund

Krim (, , ), vai Kriman Avtonomine Tazovaldkund (, ven.: "Автономная Республика Крым", krim.-tat.: "Qırım Muhtar Cumhuriyeti / Къырым Мухтар Джумхуриети"), om ridasine region, kudamb om olmas Ukrainan suven südäimes.
Jäl'ges vn 2014. refendumad Krim (dai Sevastopol'-lidn mugažo) tuli Venäman mülükundha faktižešti kut Kriman Tazovaldkund, no mail'man valdkundoiden enambuz otiba lujas negativižešti necidä pätandad, miše anttud rahvahidenkeskeižile sankcijoile Venämad vaste dai sidoiden Ukrainanke da NATO:n valdkundoidenke travindale.
Eläjiden lugu oli 1 967 119 ristitud vl 2013. Pind — 26 081 km².
Hörmoja

Hörmoja (voimusižed variantad — Hornoja, Gornoja; , vhesai 2001 — "Горнручей", vepsän kirjamil: "Gornii Ručei", "Gornručei") om eziauguižišti vepsän külä Vologdan agjan Vitegran rajonas. Mülüb Šuštan küläkundha.
Külä sijadase Vodlic-jogen randal (, Änižen bassein). Koume ojad lanktas jogehe külänno oiktalpäi: Učei, Čelmas i Hörm (ven. "Учейручей, Челмасручей, Горнручей"). Matkad küläkundan Šušt-keskushesai om 50 kilometrad. Keskust Vitegr-rajonkeskushesai — läz 67 kilometrad avtotedme.
Vodel 2002 Hörmojan eläjiden lugu oli 311 ristitud (166 m., 145 n.), heišpäi 97% oliba venälaižed.
Turzin

Turzin (mugažo — Turžin; ) om pen' vepsän külä Vologdan agjan Babajevon rajonas. Mülüb Vepsän rahvahaližhe küläkundha.
Matkad küläkundan administrativižhe Timošino-keskushesai om 41 km suvhe, Babajevo-rajonkeskushesai om läz 141 kilometrad suvhe. Lähembaižed eländpunktad oma Aksintant, Kundust, Rand, Surg.
Vn 2002 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe Turzinan eläjiden lugu oli 9 ristitud, heišpäi kahesa oliba etnižed vepsläižed.
Vn 2019 sügüz'kulpäi külän tobmin om Nadežda Pavlovna Mednikova.
Slabad (Vepsän rahvahaline küläkund)

Slabad () om pen' vepsän külä Vologdan agjan Babajevon rajonas.
Mülüb Vepsän rahvahaližhe küläkundha. Matkad Babajevo-rajonkeskushesai om läz 126 kilometrad.
Vn 2002 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe Slabadan eläjiden lugu oli 18 ristitud, i 17 heišpäi oliba etnižed vepsläižed.
Vn 2019 sügüz'kulpäi külän tobmin om Nadežda Pavlovna Mednikova.
Krim (znamoičendad)

Krim voib znamoita:
Krim (valdkund)

Krim (ven.: "Крым", ukr.: "Крим": krim.-tat.: "Къырым") oli valdkund Evropas, Krim-pol'sariš.
Krim kut valdkund oli olmas vaiše časuiden par. Se oli enzne region Ukrainan suves, a sid' Krim tegihe Venäman udeks subjektaks (kc. Krim (Venäman region)).
Eläjiden lugu om 2 352 581 ristitud (2014). Pind om 26 945 km².
Kriman prezident oli Sergei Aksönov, a päministr oli Vladimir Konstantinov.
Totarlaižed (znamoičendad)

Totarlaižed voib znamoita nenid rahvahid:
Prangatist

Prangatist () om vepsän külä Vologdan agjan Babajevon rajonas.
Eländpunkt sijadase järven päivnouzmaižel randal (, Šol-jogen bassein, 157 m ü.m.t.), mülüb Vepsän rahvahaližhe küläkundha. Matkad Belozerskan rajonhasai om 4 km päivnouzmha, küläkundan Timošino-keskushesai om 29 km suvhe-suvipäivlaskmha, Babajevo-rajonkeskushesai — 138 kilometrad suvhe. Lähembaižed eländpunktad oma Kaist i Sontaga 2 km suvipäivlaskmha, Markutan 6 km suvipäivnouzmha.
Vn 2002 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe Prangatiston eläjiden lugu oli 83 ristitud (39 m., 44 n.); 58% heišpäi oliba venälaižed, 31% — etnižed vepsläižed, 10% — toižed rahvahad.
Vn 2019 sügüz'kulpäi külän tobmin om Angelina Födorovna Gerasimova.
Rand (Pazjaren küläkund)

Rand () om Venäman pen' vepsän külä Vologdan agjan Babajevon rajonan pohjoižes.
Eländpunkt mülüb Pazjaren küläkundha.
Geografijan andmused.
Külä sijadase küläkundan keskuzpalan päivnouzmas, järven päivnouzmaižel randal (). Matkad Pazjarhesai (järv 223 m ü.m.t. tazopindanke) om pol'tošt kilometrad päivlaskmha järvedme vai koume kilometrad randadme, küläkundan Pazjar-keskushesai om 12 km suvhe orhal vai 20 km avtotedme, Babajevo-rajonkeskushesai — 120 kilometrad suvhe.
Lähembaižed eländpunktad oma Palatez-külä ani pohjoižhe i Grigorjevskai-külä ühtes kilometras pohjoižpäivnouzmha.
Eläjad.
Vn 2002 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe Randan kaikenaigaižiden eläjiden lugu oli koume ristitud, kaik oliba etnižed vepsläižed. Vl 2010 ei olend registriruidud eläjid küläs.
Palatez (külä)

Palatez () om pen' vepsän külä Vologdan agjan Babajevon rajonan pohjoižes.
Eländpunkt mülüb Pazjaren küläkundha. Külä sijadase järven päivnouzmaižel randal (, 223 m ü.m.t.). Matkad küläkundan Pazjar-keskushesai om 12 km suvhe orhal vai 19 km avtotedme, Babajevo-rajonkeskushesai — 121 kilometrad suvhe. Lähembaižed eländpunktad oma Eremag ani pohjoižhe, Grigorjevskai 0,5 km päivnouzmha i Rand-külä ani suvhe.
Vn 2002 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe Palatesen eläjiden lugu oli 18 ristitud (9 m., 9 n.), 61% heišpäi oliba venälaižed, i 39% — etnižed vepsläižed. Ortodoksižen hristanuskondan vanh jumalanpert' om olmas küläs.
Kardank

Kardank () om pen' vepsän külä Venäman Vologdan agjan Vitegran rajonas. Mülüb Šuštan küläkundha.
Külä sijadase küläkundan i rajonan päivlaskmas, Üläorovašk-jogen hural randal ( 12 km pitte, Šuštan oiged ližajogi). Matkad küläkundan Šušt-keskushesai om 7 km, Vitegr-rajonkeskushesai — 67 km avtotedme.
Vaiše kaks' ristitud eliba Kardankas vl 2002. Vn 2010 rahvahanlugemižen mödhe ei olend kaikenaigaižid eläjid küläs.
Ph. Jurgijan časoun' — arhitekturmuštnik om saudud küläs.
Gridino (Vepsän rahvahaline küläkund)

Gridino () om vepsän külä Vologdan agjan Babajevon rajonas. Mülüb Vepsän rahvahaližhe küläkundha.
Külä sijadase 160..170 m ü.m.t. korktusil. Matkad küläkundan Timošino-keskushesai om 10 km päivlaskmha avtotedme, Babajevo-rajonkeskushesai om läz 100 kilometrad suvhe. Lähembaižed eländpunktad oma Labino i Vasino 0,5 km suvipäivnouzmha, Homankülä 1,5 km i Mäguine 2 km suvipäivlaskmha, Järvidenkeskez 12 km pohjoižpäivnouzmha orhal.
Vn 2002 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe Gridinon eläjiden lugu oli 3 ristitud.
Vn 2019 sügüz'kulpäi külän tobmin om Valentina Mihailovna Kužleva.
Kundust

Kundust () om vepsän külä Vologdan agjan Babajevon rajonas. Mülüb Vepsän rahvahaližhe küläkundha.
Külä sijadase Ivod-jogen oiktal randal. Matkad küläkundan Timošino-keskushesai om 30 km suvhe orhal vai 43 km avtotedme, Babajevo-rajonkeskushesai om 133 kilometrad suvhe avtotedme. Lähembaižed eländpunktad (külišton «agjad») oma Rand ani lodeheze, Surg 0,5 km lodeheze, Turzin 1 km pohjoižhe, Aksintant 0,5 km suvipäivnouzmha, Slabad 2 km päivlaskmha-lodeheze. Toine avtote ühtenzoitab külištod Pazjarenke, om läz 30 km matkad suvipäivlaskmha-suvhe.
Vn 2002 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe Kunduston eläjiden lugu oli 10 ristitud, dai 8 niišpäi oliba etnižed vepsläižed.
Vn 2019 sügüz'kulpäi külän tobmin om Nadežda Pavlovna Mednikova.
Markutan

Markutan () om vepsän külä Vologdan agjan Babajevon rajonas. Mülüb Vepsän rahvahaližhe küläkundha.
Külä sijadase 160 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad lähembaižihe järvihesai om 4 km suvipäivnouzmha () i 3 km suvhe (), Belozerskan rajonan röunhasai om 4 km päivnouzmha, küläkundan Timošino-keskushesai om 21 km suvipäivlaskmha orhal vai 43 km avtotedme, Babajevo-rajonkeskushesai om 133 kilometrad suvhe avtotedme. Lähembaižed eländpunktad oma Virahtan ani suvipäivlaskmha i Pust (Kaistanno) 1,5 km suvipäivlaskmha, Prangatist 6 km lodeheze.
Vn 2002 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe Markutanan eläjiden lugu oli 24 ristitud (13 m., 11 n.); 29% heišpäi oliba venälaižed, i 71% — etnižed vepsläižed.
Vn 2019 sügüz'kulpäi külän tobmin om Angelina Födorovna Gerasimova.
Vepsän rahkoid

Vepsläižed uskoba rahkoihe. Heiden mail'mannägendan mödhe om äi rahkoid, kut eläjiš olijoiš, mugažo elätomiš (ezmäižel kacegel) kaluiš-ki, ka eskai miččiš taht processiš (oz., lämoipalo).
Kodirahkoiden keskes erigoittas "ižandaižid", "emägaižid" da heiden "poigid (lapsid)".
Lahjad rahkoiden täht nimitadas gostincoikš.
Eremag

Eremag () om pen' vepsän külä Vologdan agjan Babajevon rajonan pohjoižes.
Eländpunkt mülüb Pazjaren küläkundha. Külä sijadase järven pohjoižpäivnouzmaižel randal (). Matkad Pazjarhesai (223 m ü.m.t.) om 1 km päivlaskmha i lodeheze, küläkundan Pazjar-keskushesai om 12 km suvhe orhal vai 22 km avtotedme, Babajevo-rajonkeskushesai — 123 kilometrad suvhe. Lähembaižed eländpunktad oma Palatez ani suvhe i Grigorjevskai 1 km suvipäivnouzmha.
Vn 2002 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe Eremagen eläjiden lugu oli 6 ristitud, kaik oliba etnižed vepsläižed.
Simanovo

Simanovo () om eziauguižišti vepsän külä Vologdan agjan Vitegran rajonan päivlaskmas, mülüb Šuštan küläkundha.
Külä sijadase Šušt-jogen hural randal. Matkad küläkundan Šušt-keskushesai om pol'kilometrad, Vitegr-rajonkeskushesai om 60 kilometrad päivnouzmha avtotedme.
Vodel 2002 Simanovon eläjiden lugu oli 31 ristitud (15 m., 16 n.), heišpäi nell' ühesandest oliba etnižed vepsläižed, neceverzin-žo oliba venälaižed, a toižed, ezimeletaden, oliba suomalaižed.
Lukasižed uzištused

«Lukasižed uzištused» (; ) om amerikaižen satirižen "«The Onion News»"-kompanijan kinokomedii. Se parodiruib amerikaižen kundan tendencijoid.
Fil'm om kuvatadud vl 2003, om ezitadud vl 2008 kuti "direct-to-video" da om pästtud DVD-diskoihe kahtenke kelenke — anglijan kel' da venäkel'.
Kinotarin.
Norm Arčer, TV-uzištusiden vedai, sanub uzištusid, sil aigal kacujad kuludas händast. Nece süžetan pird mäneb ühten aigan uzištusiden süžetoidenke (Dana Dobbs da Kip Kendall-korrespondentad). Starinoittas arabižiš terroristoiš. Nene terroristad lugedas amerikašt televizijad amoraližikš da etimatomaks, no peitos lanktas hengidushe toračuišpäi (Kok Pančer) da poleks pall'astoittud čomiš neiččišpäi (Melissa Čerri). Aigtegoiden mänendan mödhe reportažiden ühtnijad da süžetan päpird vasttase. Fil'man lopus amoraližen torafil'man vägimez', igähižen rahvahan ezitajad (perulaižed) da poleks pall'astoitud čoma neižne abutadas päzutamha Amerikad terroristoišpäi. Sen ližaks om äi pandud südäimehe kuvatadud ilostarinoid, om parodii-ki kinon arvostelijoihe.
Kall'oikahad mäged

Kall'oikahad mäged (, "The Rockies") oma Kordiljerad-mägiden päine mägisel'g Pohjoižamerikas, Kanadan da AÜV:oiden päivlaskmas, kesked 60 da 32 gradusad pohjoišt levedust.
Mäged levitadas 110-480-km šoidul 4830 kilometrad pohjoižespäi suvhesai, pind läz 1 millionad km². Niiden kaikiš pohjoižemb čokkoim sijadase Britanižes Kolumbijas (Kanad), kaikiš suvemb — Nju Meksiko-štatas, AÜV:oiden suvipäivlaskmas. Kanadan Kall'oikahiden mägiden kaikiš korktemb čokkoim om Robson-mägi Britanižes Kolumbijas, 3954 metrad meren pindal päl. AÜV:oiden Kall'oikahiden mägiden kaikiš korktemb čokkoim — Elbert-mägi Kolorados, 4399 metrad.
Kall'oikahad mäged oma londuseližeks röunaks Tünen da Atlantižen valdmeriden basseinoiden keskes. Äjiden jogiden üläagjad oma täs: Missuri, Kolorado, , Sneik da Arkanzas. Mägiden igä om 55 — 80 mln vot. Aigan jokstes, veded da jäžomad sädiba čomaižid alangištoid da mägenpäid sel'gas.
Ristitud tuliba mägiden maha jäl'gmaižen jäaigan lopus. XVIII voz'sadal severz'-se ekspedicijoid paniba ekonomižen otandan kävutamižhe alust. Neniš mägiš oli äi mineraloid da nahkoid.
Kall'oikahad mäged oma harvoin elänzoittud rajon tähäsai (meiden päivil), tiheduz 4 ristitud nellikkilometras. Nügüd' mägiden territorijan tobj pala om kaitud. Rahvahaližed puištod da valdkundan mecad sijadasoiš täs. Äi turistoid ajeleb mägihe. Sile tahoile kožub turizm astkel, al'pinizm, kalatez, mectuz, hihtandsport, snoubord.
Nimen etimologii.
«Kall'oikahad mäged»-nimen () andoi Pjer Gotje Varenn de la Verandri, kanadalaine edelmatkai franciženke augotižlibundanke. Se oli tehnus hänen ehtatusen jäl'ghe päliči "Pierre Jaune"-joges (nügüd' Jelloustoun-jogi — «pakuižen kiven jogi») vl 1743 vilukun 1. päiväl. Toine mez', Aleksandr Makkenzi-edelmatkai, ristikoiči mägid vodel 1793. Hän pani «Stoney Mountains»-nimi ("Kivekahad mäged"). Penemb mi voz'sadas päliči, XIX voz'sadan toižes poles, pördihe ezmäine mägiden nimi.
Geologii.
Kall'oikahad mäged oma saudud rugižkivil ičeze pohjoižes palas (pohjoižemb 45:nt parallelid), suves palas — čurukivil, savekahil šoidkivil da mouckivil.
Mägiš om molibdenan, vas'kan, kuldan, hobedan, kivivoin, kivihilen avaroid löudmižsijid, mugažo äimetalližed kivendad oma olmas.
Vulkannägused oma: geizerad, termaližed purtked, manrehkaidused.
Flor da faun.
Mecad oma kazvišton tobj pala, mägitaig om pohjoižes da pedajikod suves. Mecanröunan üläkorktuz om 1500 m (pohjoine) — 3600 m (suvi), ülemb sidä — al'pižed nitud da igähine lumi.
Nened pud kazdas mecoiš: kuzed, pedajad da pihtad, alemba ned segoitadas koivuidenke da vahtaridenke. Armotomankoiv kazvab arktižes vös. Taigmahudes kazvaba lehtezpud-ki: koiv, topol' da hab. Alangištoiš om stepid.
Korktas mägiš elädas: lumikoza, sangedsar'v bošak, hirv', reboi. Alemba sidä putub vauged jäniš da kojot rajonidme.
Kezalindud oma linduiden tobj pala. Kezal hö söttaba poigaižid neniš mägiš. Kaikenaigašti elädas pakuižpäine tik, meckana da pulon erased erikod.
Elektron

Elektron ( "ilektron" «jartal'») om stabiline heneg negativiženke täutkenke, strukturan materijan üks' päühtnikoišpäi. Se om fermion (toižin sanoin, pol'spinanke), mülüb leptonihe, üks'jäine stabiline heneg niiden keskes. Atomoiden elektronpäluižed kogoneba elektronišpäi.
Irdaližed elektronpäluižed märitas atoman himižid ičendoid tobjan palan. Erased nägused lähttas joudjiden elektroniden likundaspäi, ozutesikš, elektrojoksuz veimiš da vakuumas.
Ičendad.
Elektron om jagamatoi da strukturatoi heneg 10-17 sm-keskustoihepäi elementarižiden henegiden fizikas nügüd'aigaižen el'gendusen mödhe. Elektron ühtneb vällähä, elektromagnitižhe da gravitacižhe vastaimižpainegihe. Se om kaikiš kebnemb da üks'jäine stabiline heneg leptonišpäi täutkenke ičeze antihenegenke, pozitronanke ühtes.
Joudjan elektronan mass om 9,1093837015(28)⋅10−31 kg. Effektivine mass kristalloiš om enamba äjan. Elektron ottase surudeks irdmärita fizikan modeliš. Todištihe, miše sen suruz om penemb mi 10−20 sm (vn 1989 Nobelän premii).
Elektrine täude om tazostadud −1,602176634⋅10−19 Kl surudehe tarkoiktas vspäi 2019. Se kävutase toižiden elementarižiden henegiden elektrotäutken märičendühtnikaks.
Elektronan elektrižen täutken suruz om äjad enamba sen massha kacten, mi kaikil toižil elementarižil henegil vai niiden sistemoil. Voib ličta elektronid koviš hibjoišpäi kebnemb toižiden elementarižiden henegiden rindataden. Nene kaks' faktad sel'gitadas elektroniden äiluguižid kävutandoid elektrovakuumižiš ladimiš.
Tetraedr

Tetraedr ( "tetra-edron" — «nell'tahknik») om kaikiš primitivižemb äitahknik, nell' koumesaumnikad oma sen tahkoikš. Toine nimi — koumesaumaine piramid. Kaik 4 tahkad, 4 ladvad da 6 kül'gad om tetraedral. Ku kaik tahkod oma tazočuraižed koumesaumnikad, ka tetraedr nimitase oiktaks, ühteks vides oiktas äitahknikaspäi.
Hristos-Sündun päjumalanpert'

Hristos-Sündun päjumalanpert' () om Moskvan kaikiš suremb ortodoksine jumalanpert'. Sen vozne pühänik om Raštvad.
Ezmäine oli saudud vll 1837−1860 vägestusen muštoks vn 1812 Tatanmaižes sodas. Panihe mantazole vl 1931 kommunistižen ideologijan mödhe. Nevondkundaližen aigan «Moskv»-bassein oli enččen pühäpertin aluses. Päjumalanpert' om udessündutadud Aleksei Denisov-, Zurab Cereteli- i Mihail Posohin-arhitektoriden projektan mödhe vll 1994−1999.
Pühäpert' sijadase lidnan keskuzpalas Volhonk-irdal, Moskvanjogen hural randal. Se om 103 metrad kortte, voib mülütada 10 tuhazesai uskojid. Näguse ristaks ülähäkspäi. Sauvusen mülünd — 524 tuhad m³. Kaks'žiruine avtoseižundtaho radab jumalanpertin al.
Phh. Pedroin da Pauloin jumalanpert' (Pargolovo)

Phh. Pedroin da Pauloin jumalanpert' () om Venäman ortodoksižen hristanuskondan jumalanpert' Pargolovo-žilon Šuvalovan puištos, žilo mülüb Piterin Viipurin rajonha. Pühäpert' om letud voziš 1831−1846, Aleksandr Brüllov oli sen arhitektoran.
Istorii.
Jumalanpert' om saudud neogotik-stiliš, puišton ülüdel. Vll 1935−1991 kävutihe pühäpertid toižikš, edel Sured sodad sanatorijan fiziokabinet radoi siš. Suren sodan aigan pühäpert' ei olend muretud, i vspäi 1948 Korktan paksuden joksusiden tedoinstitut V. P. Vologdinan nimed valdoiči sauvusel, sen kodvlaboratorii radoi. Jumalanpertin rekonstrukcii oli planiruidud, no vitkotihe sidä toižiden objektoiden udessündutamižele olendan tagut, i pühäpert' seižui okaidud hätken aigan, sen katuz mureni.
Jumalanpert' oli alištunu rekonstrukcijale vll 1988−1994. Sauvuz om anttud jumalankodikundale tagaz vl 1991.
Ümbrikirjutand.
Pühäkaluiden keskes oma:
Jumalanpertin nügüdläine pap' om Siluan-igumen (Tumanov) vspäi 2014.