Lipeck

Lipeck ( [ˈlʲipʲɪtsk]) om lidn da lidnümbrik Venäman päivlaskmas. Se om Lipeckan agjan administrativine keskuz da kaikiš suremb lidn.
Istorii.
Ezmäine eländpunkt-lidnuz mainitase vl 1283 aigkirjoiš, se oli pandud mantazole vl 1284 mongoliž-tatarižil sodavägil. Nügüdläižen eländpunktan aluz om pandud vl 1703. Se sai lidnan statusad vl 1779. Vl 1954 sädihe Lipeckan agjad, lidn kändihe sen keskuseks.
Lipeckan ižandusen päsarakod oma täuden ciklan raudan metallurgii, sauvondmaterialiden pästand (cement, savič, raudbetontegesed), koditehnikan tehmine («Ariston»- i «Indesit»-torguindznamad), sömtegimišt (maidkombinat, leibtegesiden edheotand, südäiveziden tegim), severz'-se himižid edheotandoid i omblendfabrikad, ujelimšassiden tegim sodatehnikan täht.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase agjan päivnouzmas, Voronež-jogen randoil. Jogi jagab lidnad läz poleti pohjoižpäivnouzmaspäi suvipäivlaskmha. Pertišton fartaliden enambuz om jogen korktal oiktal randal (lidnan pohjoine), keskusen korktuz om 160 m valdmeren pindan päl. Järed metallurgine tegim sijadase madalal hural jogirandal, lidnan suves. Matiran vezivaradim ( 45 km² pindal) sijadase päivnouzmha ani lidnan röunan taga Matir-jogel (ven. "Матыра") vspäi 1976, sen kümnekilometrižen damban üläh om lidnan ümbärten palaks.
Matkad Moskvhasai om 373 km lodeheze-pohjoižhe orhal, 428 km «Don»-avtotedme vai raudtedme. Lähembaine lidn om Gräzi kahtes kilometras suvipäivnouzmha. Lähembaižed sured lidnad (avtoteidme) oma Tambov 133 km päivnouzmha, Voronež 120 km suvhe i Jelec 78 km päivlaskmha.
Klimat om ven kontinentaline, Atlantižen valdmeren valatoitusenke. Voden keskmäine lämuz om +5,6 C°, kezakun-elokun +17,9..+19,5 C°, tal'vkun-uhokun −6,1..−9,7 C°. Paneb sadegid 567 mm vodes, enamba kezakus-heinkus (62..71 mm kus), vähemba vilukus-sulakus (30..38 mm kus).
Tobmuz.
Lipeck om lidnümbrikon üks'jäižeks eländpunktaks. Se jagase nelläks territorialižeks ümbrikoks: Hurarandaline, Oigedrandaline, Oktäbrin ümbrik i Nevondkundaline.
Lidnümbrikon tobmuden pämez' om sen Administracijan pämez'. Edeližed lidnan Administracijan pämehed oma Jevgenija Uvarkina (sulaku 2019 — eloku 2024), Sergei Ivanov (keväz'ku 2016 — sulaku 2019), Mihail Gulevskii (radoi vn 2016 keväz'kuhusai). Lidnan Deputatoiden nevondkundan ezimez' om Jevgenija Frai vn 2023 keväz'kuspäi. Edeližed nevondkundan ezimehed oma Aleksandr Afanasjev (sulaku 2020 — uhoku 2023), Igor' Tin'kov (radoi vn 2020 sulakuhusai).
Eläjad.
Vl 1939 lidnan ristitišt oli 66 644 eläjad. Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 508 887 ristitud, vn 2021 — 496 403 ristitud. Kaik 510 439 eläjad oli lidnas vl 2017. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 521 600 eläjad vl 1999.
Rahvahad (2010): venälaižed — 96,6 %, ukrainalaižed — 1,0 %, toižed rahvahad — 2,4 %.
Ortodoksižen hristanuskondan Sündun Raštvoiden päjumalanpert', kaks'kümne jumalanpertid, koume časounäd, gimnazii i Jumalanmaman Emäganpäivän mez'jumalankodi oma kaičenus i saudud lidnas. Mugažo protestantizman kaks' pühäpertid i islaman loičendpert' oma avaitud.
Transport.
Avtobusad, tramvaid da taksid oma kundaližeks transportaks lidnan südäimes.
Avtoümbärte i "Lipeck"-päraudtestancii oma saudud lidnas. Toižed raudtestancijad oma "Čugun-1", "Čugun-2", "Kazink", i "265. km"-platform. Kaks' avtostancijad: "Lipeck" (Oigedrandaližes rajonas, päivlaskmha keskusespäi) i "Sokol" (ühtenzoittud "Čugun-1"-raudtestancijanke).
Rahvahidenkeskeine civiline "Lipeck"-lendimport ("LPK / ЛИП / UUOL", 79,5 tuh. passažiroid vl 2018) sijadase vižtoštkümnes kilometras lodeheze lidnan keskuzpalaspäi. Sišpäi tehtas passažorreisid Venämadme (Moskv, Piter, Jekaterinburg, Soči).