La Pas (Bolivii)

La Pas vai Čuki Japu (isp. i , täuz' ispanine nimi om "Nuestra Señora de La Paz" [ˈnwes.tɾa seˈɲoɾa ðe la pas] «kožundan toi meiden emänd (jumalanmam)», , ), om Bolivijan kaikiš suremb lidn ičeze ezilidnoidenke (niita nellänz' surtte) da de fakto pälidn vspäi 1898. Nügüd' Sukre om valdkundan oficialine pälidn konstitucijan mödhe. La Pas om mugažo valdkundan ühtennimižen departamentan administrativižeks keskuseks.
Bolivijan prezidentan, parlamentan da radonoigendajan tobmuden organoiden ištundoiden sijad oma neciš lidnas.
Istorii.
Eländpunktan aluz om pandud vn 1548 20. päiväl redukud sijha läz vanhad indejalaižiden Čukiago-žilod. Lidn om valdkundan politižen elon keskuseks 19. voz'sadan zavodindaspäi, Bolivijan kaik vasthalibundad, revolücijad, valdankumaidused i huntad tegihe täs.
Geografijan andmused.
Lidn sijadase Bolivijan päivlaskmas, Andiden sambnuden vulkanan krateras. La Pasan keskuzpala seižub 3625 metrad ü.m.t. keskmäižel korktusel. Kaikiš znamasižembad korktused ületadas 4050 metrad lidnan röunoiš, kaikiš madalambad — 3250 m.
Klimat om korktoiden mägiden subtropine vai valdmeren subpolärine, tundran klimatan röunal. Lidn sijadase 16° suvhe ekvatoralpäi. Kacmata sihe, voib rindatada klimatad Bergenanke vai Torshavnanke. Semendku-eloku oma päivoikahad, toižed kud oleldas pil'vekahad. Lidnan suves kun keskmäine lämuz om +9..+12 C° vodes läbi, pohjoižes — +5..+10 C°. Kaclemižen kaikes aigas il'man lämuden maksimum oli +27,2 C° (kül'mku, tal'vku) lidnas i +25,4 C° (viluku) lendimportas; minimaline lämuz oleskeli kezakus, −6 C° lidnas 3650 m ü.m.t. korktusel i −12,4 C° lendimportas 4058 m korktusel. Il'man lämuz voib ületada +23 C° lidnas i +20 C° lendimportas miččel taht kul. Voib panda halad lidnas semendkus-redukus, lendimportan rajonas — miččel taht kul. Paneb sadegid 524 mm vodes lidnas i 602 mm vodes lendimportas, sidä kesken tobj pala (läz 400 mm) tal'vkus-keväz'kus, kuiv sezon oleskeleb semendkus-elokus (5..15 mm kus).
Tobmuz.
La Pasan municipalitet jagase ühesaks nimitadud makrorajonaks: seičeme lidnrajonad i kaks' külärajonad. Ned alajagasoiš nomeruidud rajonikš, kaik niid om kaks'kümne koume.
Lidnan pämez' om alkal'd (). Hän paneb ičeze varapämehid radnikusile, mugoi om kaikuččes rajonas. Edeline alkal'd om Luis Revil'ja ("Luis Revilla Herrero", kezaku 2010 — tal'vku 2014, kezaku 2015 — semendku 2021).
Eläjad.
Vl 2012 lidnan eläjiden lugu oli 764 617 ristitud. Sädab aglomeracijad lähiženke El' Al'to-lidnanke (1,08 mln vl 2012, koumanz' surtte valdkundas), kudamb levitase ani päivlaskmha i vhesai 1985 oli La Pasan palaks. Läz kaht millionad ristituid elädas siš lidnaglomeracijas (2020), otab La Pasan departamentan ristitišton kaht koumandest. Molembad lidnad mülüdas departmentan Pedro Domingo Muril'jo-provincijha (4705 km²), sen keskuz om La Pas mugažo.
Transport.
Avtobusad, kiruhavtobusad ("PumaKatari"-sistem) da funikulörad ("Mi Teleférico" «minun kabel'avto», kümne jonod 36 stancijanke, 30,6 km ted, viž kabinad minutas) oma kundaližeks transportaks lidnas.
Rahvahidenkeskeine sodavägiden da civiline "El' Al'to"-lendimport ("LPB / SLLP") sijadase koumetoštkümnes kilometras suvipäivlaskmha lidnan keskuzpalaspäi lähižhe El' Al'to-ezilidnhasai, 4061 m ü.m.t. korktusel. Sišpäi tehtas reisid Suviamerikan maihe, AÜV:oihe da Bolivijan südäimes.