tartuNLP/wikipedia-smugri-20251201 huggingface dataset:
Wp/sms/A

A lij latinlaž da nuõrttsääʹmǩiõl alfabeeʹtt vuõssmõs bukva.
Wp/sms/Vuõccu

Vuõccu (, da ) lij sijdd Suäʹđjel kååʹddest.
Wp/sms/Njauddâm

Njauddâm (, , ) lij sijdd Aanar kååʹddest.
Wp/sms/Listt Lääʹddjânnam ministeriain

Ååʹn Lääʹddjânnam riikksuåvtõõzzâst lie 12 ministeriad:
Wp/sms/Ǩeʹrjjpõrtt

Ǩeʹrjjpõrtt lij arkiiv, koʹst ruõkkât oud. ǩiiʹrjid, gaʹzeââʹtid, äiʹǧǧpââʹjjlõõstid, kaartid, jiõntõõzzid da bliinid.
Almmjallaž ǩeʹrjjpõrtt Lääʹddjânnmest.
Lääʹddjânnmest ǩeʹrjjpõrtt lij lääʹjjest šiõttuum juõʹǩǩka äävai da määuʹsteʹmes vuâđđkääzzkõs. Lääʹddjânnmest liâ 854 almmjallaž ǩeʹrjjpõrttâd, koin 282 liâ väʹlddǩeʹrjjpõõrt, 427 liâ čårrǩeʹrjjpõõrt da 135 liâ ǩeʹrjjpõrttaaut.
Almmjallaž ǩeʹrjjpõõrti tuâjjan liâ:
Ǩeʹrjjpõrttlääʹǩǩ.
Lääʹddjânnmest vuõssmõs ǩeʹrjjpõrttlääʹjj šiõtteeš eeʹjjest 1928 da ođđ lääʹǩǩ pueʹđi viõʹǩǩe eeʹjjest 2017. Lääʹjj täävtõssân lij õõuʹdeed:
Wp/sms/Tiina Sanila-Aikio

Tiina Juulia Sanila-Aikio (säämas: Paavvâl Taannâl Tiina; š. pâʹsslašttâm-mannu 25. peeiʹv 1983, Čeʹvetjäuʹrr, Lääʹddjânnam) lij nuõrttsäʹmmlaž puäʒʒooumaž, musikkneǩ, uʹčteeʹl da politikkneǩ. Iiʹjji 2012–2015 son leäi Lääʹddjânnam sääʹmteeʹǧǧ väärrsaaǥǥjååʹđteei da iiʹjji 2015–2019 sääʹmteeʹǧǧ saaǥǥjååʹđteei.
Wp/sms/Kati-Claudia Fofonoff

Kati-Claudia Fofonoff (rosttovmannu 8. peeiʹv 1947 Âʹvvel – ǩieʹssmannu 12. peeiʹv 2011) leäi säʹmmlaž ǩeeʹrjteei, kååʹtt ǩeeʹrjti noveeʹllid, tiivtid da mainnsid säämas da lääddas. Suu tuâj lij jåårǥlõttum jm. tâʹvvsäämas, taarǩiõʹlle da islanttǩiõʹlle.
Liiŋk.
"Pieʹǩǩ tän seeidain lij jåårǥlõttum tâʹvvsääʹmǩiõllsaž Wikipedia artikkeeʹlest"
Wp/sms/Vokaal

Vokaal lij foneettlaž meäʹrtõõzz mieʹldd jiõnnõk, koon jiõnneen jiõnnjuõtt lij äävai nuʹtt, što ǩeäppnõõzzin puõʹtti äimmveʹrdd peäss kolggâd ǩeeʹjjtemeld da friijâld njääʹlm čõõđ ååuǥas ij-ǥa äimmteädd norru jiõnnluäʹm pââibeälla. Tõn sâjja konsonaantid jiõnneen jiõnnjuõtt lij ǩidd obbnes leʹbe vuäzzas.
Vokaal "šlaajj".
Vokaal "šlaajj" leʹbe "kvaliteʹtt" lij vuõss-sââʹjest ǩidd tõʹst, koʹst di mähtt njuhččâm lij njääʹlmest da lie-a põhssâm jorbbân. Jiõnnõkmäätt leʹbe fonologia meäʹrtõõzz mieʹldd väʹst vokaal lij tääv väimmas. Tååʹlǩ vokaal vuäitt tuåimmad täävvan še. 
Teʹl ko jiõnnjuõtt lij äävai, a jiõnnõk iʹlla tääv väimmas, tõt kååččeet "pieʹllvokaalân" leʹbe "approksimanttân".
Wp/sms/Ǩiõllmäättlaž morfeeʹm

Ǩiõllmäättlaž morfeeʹm čuäʹjat sääʹn ǩiõllmäättlaž miârkktõõzz.
Ǩiõllmäättlaž morfeeʹm sääʹmǩiõlâst.
Sääʹmǩiõlâst ǩiõllmäättlaž morfeeʹm lie nellj: "soojtemǩeäjjõõzz", "tiõđ", "jååđtõõǥǥ" da "õhttõspartikkel" ("kliitt"). 
Soojtemǩeäjjõõzz.
Soojtemǩeäjjõs čuäʹjat substantiivi sââʹjjååʹbleǩ leʹbe viiʹrbi personååʹbleǩ: veeʹrbest "vueʹlǧǧeem" soojtemǩeäjjõs lij "-m", kååʹtt lij vuõssmõs persoon õõutilååǥǥ ǩeäjjõs. 
Tiõđ.
Tiõtt čuäʹjat meäʹr leʹbe äiʹǧǧååʹbleǩ: substantiivâst "saaʹnid" "-i-" lij määŋgailååǥǥ tiõtt. 
Jååđtõõǥǥ.
Jååđtõk ââʹnet ǥu haaʹleet muʹtted sääʹn jeeʹresnallšeeʹmen: veeʹrbest "vueʹljškueʹtted" "-škueʹtt-" lij inkoatiivlaž jååđtõk. 
Õhttõspartikkel.
Õhttõspartikkel leʹbe klitt lij čõnnum morfeeʹm, koon lij pâi hoʹzjeeʹnsääʹnn da koin vuäitt muʹtted sääʹn leʹbe ciâlkki luând leʹbe fokuuzz: adveeʹrbest "tõʹst-i" "tõʹst" lij hoʹzjeeʹnsääʹnn da "-i" lij raaveei õhttõspartikkel.
Wp/sms/Allomorff

Allomorff lij õõut morfeeʹm jeeʹresnallšem ååʹbleǩ, håʹt mâka "tääll"-morfeeʹm jeeʹresnallšem ååʹbleǩ vuäʹmstemõhttõõzzitää lie "tääll", "tääl" da "tallu".
Wp/sms/Ååʹbleǩmätt

Ååʹbleǩmätt, še morfologia, miârkkšââvv kueiʹt jeeʹresnallšem ääʹšš: 
Vuõssbuž lij ǩiõl morfolooglaž systeeʹm. Ouddmiârkkân lij vueiʹtlvaž ceäʹlǩǩed lääddas, što ”Suomen kieli on morfologisesti rikas kieli” da tõin miârkkšõõvât što lääʹddǩiõlâst lij määŋgpeällsaž morfeeʹmsysteeʹm. Tän teeʹrm pâʹjjfiʹttõs lij "formaal’laž vueʹss-systeeʹm". 
Mââibuž miârkkšõõvât tõn ǥu tõn systeeʹm pieʹjjid leʹbe "morfeeʹmi" leʹbe tõid âânnmõõžž tuʹtǩǩeet. Tän teeʹrm pâʹjjfiʹttõs lij "ǩiõlltiõđ", kååʹtt lij jeeʹres pâʹjjfiʹttõs ǥu vuõssmõs morfologia-teeʹrmest lij.
Wp/sms/Ruäʹvnjargg

Ruäʹvnjargg (, , ) lij gåårad Lääʹddjânnmest, Lappi mäddkååʹddest.
Wp/sms/Ǩeeʹmm

Ǩeeʹmm (, , ) lij gåårad Lääʹddjânnmest, Lappi mäddkååʹddest.
Wp/sms/Ǩeeʹmmjäuʹrr

Ǩeeʹmmjäuʹrr (, , ) lij gåårad Lääʹddjânnmest, Lappi mäddkååʹddest.
Wp/sms/Simo

Simo lij kåʹdd Lääʹddjânnmest, Lappi mäddkååʹddest.
Wp/sms/Ǩeeʹmmjânnam

Ǩeeʹmmjânnam lij kåʹdd Lääʹddjânnmest, Lappi mäddkååʹddest.
Wp/sms/Tervola

Tervola lij kåʹdd Lääʹddjânnmest, Lappi mäddkååʹddest.
Wp/sms/Kolari

Kolari lij kåʹdd Lääʹddjânnmest, Lappi mäddkååʹddest.
Wp/sms/Posio

Posio ( da ) lij kåʹdd Lääʹddjânnmest, Lappi mäddkååʹddest.
Wp/sms/Ylitornio

Ylitornio ( da ) lij kåʹdd Lääʹddjânnmest, Lappi mäddkååʹddest.
Wp/sms/Ranua

Ranua lij kåʹdd Lääʹddjânnmest, Lappi mäddkååʹddest.
Wp/sms/Päärtõk

Päärtõk lij sijdd Aanar kååʹddest.
Wp/sms/Aŋŋel

Aŋŋel (, ) lij sijdd Aanar kååʹddest.
Wp/sms/Törmänen

Törmänen lij sijdd Aanar kååʹddest.
Wp/sms/Keväjäuʹrr

Keväjäuʹrr (, ) lij sijdd Aanar kååʹddest.
Wp/sms/Kuäʹppel

Kuäʹppel (, , ) lij sijdd Aanar kååʹddest.
Wp/sms/Kuttura

Kuttura (, ) lij sijdd Aanar kååʹddest.
Wp/sms/Lisma

Lisma lij sijdd Aanar kååʹddest.
Wp/sms/Riutula

Riutula lij sijdd Aanar kååʹddest.
Wp/sms/Äʹǩǩelsääʹmǩiõll

Äʹǩǩelsääʹmǩiõll lij sääʹmǩiõll.
Wp/sms/Saujjsääʹmǩiõll

Saujjsääʹmǩiõll lij sääʹmǩiõll.
Wp/sms/Aanarsääʹmǩiõll

Aanarsääʹmǩiõll lij sääʹmǩiõll mõõn aanrõõžž maainste. Aanarsääʹmǩiõll lij veerǥlaž ǩiõll Aanar kååʹddest ja tõn maainstet Aanarjääuʹr ââlda. Tät miârkkšââvv tõn, što aanrõšǩiõll lij oʹdinkõs sääʹmǩiõll mõõn maainstet pâi Lääʹddjânnmest.
Ǩeʹrjjǩiõll.
Aanarsääʹmǩiõl ortografia leʹbe "ǩeʹrjjtemvueʹǩǩ" vuâđđââvv Lauri Arvid Itkonen tuâjaid mõõn Erkki Itkonen tiuddii.
Wp/sms/Juuʹlevsääʹmǩiõll

Juuʹlevsääʹmǩiõll lij sääʹmǩiõll.
Wp/sms/Tâʹvvsääʹmǩiõll

Tâʹvvsääʹmǩiõll lij sääʹmǩiõll.
Wp/sms/Tââʹrjsääʹmǩiõll

Tââʹrjsääʹmǩiõll lij sääʹmǩiõll.
Wp/sms/Lääʹddjânnam

Lääʹddjânnam leʹbe Lääʹddjânnam tääʹssväʹldd ( leʹbe "Suomâ täsiväldi", leʹbe "Suoma dásseváldi", leʹbe "Suomen tasavalta", leʹbe "Republiken Finland") lij jiõččnaž da tiuddväʹlddsaž tääʹssväʹldd tâʹvv-Eurooppâst Nuõrttmiâr tâʹvvnuõrtibeäʹlnn. Tõn vueiʹvvgåårad lij Heʹlssen. Lääʹddjânnmest jeälste n. 5,5 miljoon ooumžed.
Meersažǩiõl da jeeʹres ǩiõl.
Lääʹddjânnam vuâđđlääʹjj mieʹldd Lääʹddjânnam meersažǩiõl láá lääʹdd- da ruõccǩiõll. Kuuitâǥ vuâđđlääʹjj 17 § 3 momeeʹnt mieʹldd säʹmmlain alggmeeran, romaanin da jeeʹres minoriteeʹttin lij vuõiggâdvuõtt tuõʹllʼjed da ooudeed jiijjâs ǩiõl da kulttuur.
Euroopp union.
Ođđeeʹjjmannu 1. peeiʹv 1995 Lääʹddjânnam seervâi Euroopp uniooʹne vuäzzlõʹžžen.
Jieʹttnââmar.
Lääʹddjânnam aalmilaž jieʹttnââmar lij 112.
Wp/sms/Hõʹppi ođđâs

Hõʹppi ođđâs lij sääʹmǩiõllsaž škooulgaʹzeâʹt, koon Čeʹvetjääuʹr škooul škooulneeʹǩǩ tååimte da õlmstâʹtte. Vuõssmõs nââmar iʹlmstõõvi kålggmannu 25. peeiʹv 2019. Tän mätta gaʹzeâʹt lij iʹlmstõõvvâm neʹllješt.
Hõʹppi ođđâs lookkâmnalla neeʹttest.
Hõʹppi ođđâs 1, 2 da 4 lie lookkâmnalla täin neʹttaddrõõzzin:
Wp/sms/Sääʹm škooultemkõõskõs

Sääʹm škooultemkõõskõs (lääddas "Saamelaisalueen koulutuskeskus") lij nuuʹbb tääʹzz mättstrooiteʹl. Škooultemkõõskõs lij Aanrest, leâša tåimmpääiʹǩ lie Kammsest da Jeänõõǥǥâst še. Škooultõõzz spesiaalvuuʹd lie puäʒʒhåidd, ǩiõtt-tuâj da sääʹmǩiõl.
Kääiv.
Sääʹm škooultemkõõskõõzz dommseeid
Wp/sms/Jesi

Jesi lij gåårad Italiast, Ancona mäddkååʹddest.
Wp/sms/Macerata

Macerata lij gåårad Italiast, Macerata mäddkååʹddest.
Wp/sms/Prato

Prato lij gåårad Italiast, Prato mäddkååʹddest.
Wp/sms/Petra Laiti

Petra Laiti leʹbe Ásllat-Mihku Ilmára Mika Petra (š. ǩieʹssmannu 30. 1995 Aanar, Lääʹddjânnam) lij sääʹmaktivistt da Lääʹddjânnam sääʹmnuõrid saaǥǥjååʹđteeʼjeei. Eeʹjj 2018 son tuåimi Lääʹddjânnam pâʹjjmättʼtõõttikooʹddid leett väärrsaaǥǥjååʹđteeʹjen.
Wp/sms/Anna Lumikivi

Anna Lumikivi leʹbe Ääʹrhep Äʹnn lij nuõrttsäʹmmlaž leuʹddjeei, musikkneǩ da kulttuurtuâjjlaž Âʹvvlest. Son vaalmštõõvi Uʹccjokk sääʹmmusiikkškooultõõzzâst vueʹssmannust 2016.
Suu eʹčč lij nuõrttsäʹmmlaž jaakân da ǩiõlljåårǥlõʹtti Erkki Lumisalmi da suu jeäʹnn Aulikki Lumisalmi. 
Suõmmkar.
Lumikivi da Hanna-Maaria Kiprianoff leuʹddje Suõmmkar-jooukâst.
Saaʹmi Grand Prix 2019.
Lumikivi laull Saaʹmi Grand Prix 2019 -ǩeâšttõõttmõõžžâst "Mõõn tiõrvân". Son lij jiõčč suõmmääm da säʹnnâttam laulli.
Wp/sms/Pesaro

Pesaro lij gåårad Italiast, Pesaro da Urbino mäddkååʹddest.
Wp/sms/Ʒ

Ʒ lij nuõrttsääʹmǩiõl alfabeeʹtt kuuđad bukva. Tõt ij kuul latinlaž alfabeeʹtt vuâđđbukvaid.
Wp/sms/Ǯ

Ǯ lij nuõrttsääʹmǩiõl alfabeeʹtt čiiččad bukva. Tõt ij kuul latinlaž alfabeeʹtt vuâđđbukvaid.
Wp/sms/Đ

Đ lij nuõrttsääʹmǩiõl alfabeeʹtt ååucad bukva. Tõt ij kuul latinlaž alfabeeʹtt vuâđđbukvaid.
Wp/sms/Ǧ

Ǧ lij nuõrttsääʹmǩiõl alfabeeʹtt 13. bukva. Tõt ij kuul latinlaž alfabeeʹtt vuâđđbukvaid.
Wp/sms/Ǥ

Ǥ lij nuõrttsääʹmǩiõl alfabeeʹtt 14. bukva. Tõt ij kuul latinlaž alfabeeʹtt vuâđđbukvaid.
Wp/sms/Joŋŋ

Joŋŋ ("Vaccinium vitis-idaea") lij mueʹrjj.
Wp/sms/Lemmenjokk

Lemmenjokk lij sijdd Aanar kååʹddest. Tõt lij tobddum kåʹllhistoorstes.
Wp/sms/Piiddâmsääʹmǩiõll

Piiddâmsääʹmǩiõll lij sääʹmǩiõll.
Wp/sms/B

B lij latinlaž alfabeeʹtt nuʹbb da nuõrttsääʹmǩiõl alfabeeʹtt kuälmad bukva.
Wp/sms/Ä

Ä lij nuõrttsääʹmǩiõl alfabeeʹtt 36. bukva.
Wp/sms/Å

Å lij nuõrttsääʹmǩiõl alfabeeʹtt 35. bukva. Tõt lij saujj- di juuʹlevsääʹmǩiõl, lääʹddǩiõl da ruõccǩiõl alfabeeʹttest še.
Wp/sms/Â

Â lij nuõrttsääʹmǩiõl da aanarsääʹmǩiõl alfabeeʹtt nuʹbb bukva.
Wp/sms/C

C lij latinlaž alfabeeʹtt kuälmad da nuõrttsääʹmǩiõl alfabeeʹtt neelljad bukva.
Wp/sms/D

D lij latinlaž alfabeeʹtt neelljad da nuõrttsääʹmǩiõl alfabeeʹtt kääucad bukva.
Wp/sms/E

E lij latinlaž alfabeeʹtt viiđad da nuõrttsääʹmǩiõl alfabeeʹtt lååǥǥad bukva.
Wp/sms/F

F lij latinlaž alfabeeʹtt kuuđad da nuõrttsääʹmǩiõl alfabeeʹtt 11. bukva.
Wp/sms/G

G lij latinlaž alfabeeʹtt čiiččad da nuõrttsääʹmǩiõl alfabeeʹtt 12. bukva.
Wp/sms/H

H lij latinlaž alfabeeʹtt kääucad da nuõrttsääʹmǩiõl alfabeeʹtt 15. bukva.
Wp/sms/J

J lij latinlaž alfabeeʹtt lååǥǥad da nuõrttsääʹmǩiõl alfabeeʹtt 17. bukva.
Wp/sms/I

I lij latinlaž alfabeeʹtt ååucad da nuõrttsääʹmǩiõl alfabeeʹtt 16. bukva.
Wp/sms/K

K lij latinlaž alfabeeʹtt 11. da nuõrttsääʹmǩiõl alfabeeʹtt 18. bukva.
Wp/sms/Ǩ

Ǩ lij nuõrttsääʹmǩiõl alfabeeʹtt 19. bukva. Tõt ij kuul latinlaž alfabeeʹtt vuâđđbukvaid.
Wp/sms/L

L lij latinlaž alfabeeʹtt 12. da nuõrttsääʹmǩiõl alfabeeʹtt 20. bukva.
Wp/sms/M

M lij latinlaž alfabeeʹtt 13. da nuõrttsääʹmǩiõl alfabeeʹtt 21. bukva.
Wp/sms/N

N lij latinlaž alfabeeʹtt 14. da nuõrttsääʹmǩiõl alfabeeʹtt 22. bukva.
Wp/sms/Ŋ

Ŋ lij nuõrttsääʹmǩiõl alfabeeʹtt 23. bukva. Tõt ij kuul latinlaž alfabeeʹtt vuâđđbukvaid.
Wp/sms/O

O lij latinlaž alfabeeʹtt 15. da nuõrttsääʹmǩiõl alfabeeʹtt 24. bukva.
Wp/sms/P

P lij latinlaž alfabeeʹtt 16. da nuõrttsääʹmǩiõl alfabeeʹtt 26. bukva.
Wp/sms/Õ

Õ lij nuõrttsääʹmǩiõl alfabeeʹtt 25. bukva. Tõt ij kuul latinlaž alfabeeʹtt vuâđđbukvaid.
Wp/sms/Q

Q lij latinlaž alfabeeʹtt 17. bukva. Tõt bukva ij kuul nuõrttsääʹmǩiõl alfabetta. Nuõrttsääʹmǩiõlâst tõn kuuitâǥ ââʹnet jm. läinnsaaʹnin da päiʹǩǩnõõmin mâʹte Ecuadoor vueiʹvvgåårad Quito nõõmâst.
Wp/sms/R

R lij latinlaž alfabeeʹtt 18. da nuõrttsääʹmǩiõl alfabeeʹtt 27. bukva.
Wp/sms/S

S lij latinlaž alfabeeʹtt 19. da nuõrttsääʹmǩiõl alfabeeʹtt 28. bukva.
Wp/sms/Š

Š lij nuõrttsääʹmǩiõl alfabeeʹtt 29. bukva. Tõt ij kuul latinlaž alfabeeʹtt vuâđđbukvaid.
Wp/sms/T

T lij latinlaž alfabeeʹtt 20. da nuõrttsääʹmǩiõl alfabeeʹtt 30. bukva.
Wp/sms/U

U lij latinlaž alfabeeʹtt 21. da nuõrttsääʹmǩiõl alfabeeʹtt 31. bukva.
Wp/sms/V

V lij latinlaž alfabeeʹtt 22. da nuõrttsääʹmǩiõl alfabeeʹtt 32. bukva.
Wp/sms/W

W lij latinlaž alfabeeʹtt 23. bukva. Tõt bukva ij kuul nuõrttsääʹmǩiõl alfabetta. Nuõrttsääʹmǩiõlâst tõn kuuitâǥ ââʹnet jm. läinnsaaʹnin da päiʹǩǩnõõmin mâʹte Ameriikk õhttõõvvâmvaaʹldi vueʹssvaldia Washington nõõmâst.
Wp/sms/Č

Č lij nuõrttsääʹmǩiõl alfabeeʹtt viiđad bukva. Tõt ij kuul latinlaž alfabeeʹtt vuâđđbukvaid.
Wp/sms/X

X lij latinlaž alfabeeʹtt 24. bukva. Tõt bukva ij kuul nuõrttsääʹmǩiõl alfabetta. Nuõrttsääʹmǩiõlâst tõn kuuitâǥ ââʹnet jm. läinnsaaʹnin da päiʹǩǩnõõmin mâʹte Luxembuurg šurrheertaǩ-kååʹdd nõõmâst.
Wp/sms/Y

Y lij latinlaž alfabeeʹtt 25. bukva. Tõt bukva ij kuul nuõrttsääʹmǩiõl alfabetta. Nuõrttsääʹmǩiõlâst tõn kuuitâǥ ââʹnet jm. läinnsaaʹnin da päiʹǩǩnõõmin mâʹte systeeʹm-sääʹnest da Jyväskylä nõõmâst.
Wp/sms/Z

Z lij latinlaž alfabeeʹtt 26. da nuõrttsääʹmǩiõl alfabeeʹtt 33. bukva.
Wp/sms/Ž

Ž lij nuõrttsääʹmǩiõl alfabeeʹtt 34. bukva. Tõt ij kuul latinlaž alfabeeʹtt vuâđđbukvaid.
Wp/sms/Ö

Ö lij lääʹdd- da ruõccǩiõl alfabeeʹtt 29. bukva leʹbe tõi mââimõs bukva. Tõt ij kuul ni latinlaž alfabeeʹtt ni nuõrttsääʹmǩiõl alfabeeʹtt vuâđđbukvaid. Tõʹst huõlǩani, što bukva iʹlla nuõrttsääʹmǩiõl alfabeeʹttest, tõt puätt kuuitâǥ vuâstta nuõrttsääʹmǩiõllsaž teeʹkstin jm. läinnsaaʹnin da päiʹǩǩnõõmin mâʹte Heʹlssen vuuʹd Töölö nõõmâst.
Wp/sms/ʹ

ʹ lij nuõrttsääʹmǩiõl alfabeeʹtt 37. da mââimõs bukva. Tõn nõmm lij teeʹmestiõtt da tõn ââʹnet miâlggâd juõʹǩǩ nuõrttsääʹmǩiõllsaž sääʹnest.
Wp/sms/Uuʹmesääʹmǩiõll

Uuʹmesääʹmǩiõll lij sääʹmǩiõll.
Wp/sms/Ǩiʹlddsääʹmǩiõll

Ǩiʹlddsääʹmǩiõll lij sääʹmǩiõll.
Wp/sms/Pello

Pello lij kåʹdd Lääʹddjânnmest, Lappi mäddkååʹddest.
Wp/sms/Lueʹm

Lueʹm ("Rubus chamaemorus") lij mueʹrjj.
Wp/sms/Tornio

Tornio ( da ) lij gåårad Lääʹddjânnmest, Lappi mäddkååʹddest.
Wp/sms/Lääʹddjânnam vuâđđlääʹǩǩ

Lääʹddjânnam vuâđđlääʹǩǩ (731/1999, , , , ) lij õhttnaž vuâđđlääʹǩǩ, kååʹtt šõõddi viõʹǩǩe 1. peeiʹv pâʹzzlâšttam-mannu 2000. Ânnʼjõž vuâđđlääʹǩǩ koʹrvvad nellj vuämm lääʹjj, koid šiõtteeš Lääʹddjânnam jiõččvuõđ alggeeʹjjin: eeʹjj 1919 halltõsvueʹǩǩ, eeʹjj 1928 valdiapeiʹvvriâššmõš di kueʹhtt miniʹsttervasttõõzz kuõskki lääʹjj.
Lääʹjj raajõs.
Vuâđđlääʹjjest lie 131 paragraafâd 13 lååǥǥast.
1 lååkk – Valdiariâššmõõžž vuâđđääʹšš.
Vuõssmõs lååǥǥast lie valdiameärrõõzz väʹlddprinsiipp. Täin šeâttmõõžžin meäʹrtõõlât Lääʹddjânnam jiõččvuõđ, tääʹssväʹlddsaž halltõsvueʹjj di šiõtteet väʹlddkåådd vuuʹdid da Lääʹddjânnam meersažvuõđ vuâđđõõttmõõžžid. Valdiameärrõõzz vuâđđan lij meersuvereniteeʹtt, mii lij prinsipp, što valdiaväʹldd kooll meera, koon eeʹtǩǩad valdiapeeiʹvid noorõõttâm eeʹttiǩ-kåʹdd. Prinsiipp mieʹldd eeʹttiǩ-kåʹdd lij Lääʹddjânnam pââimõs valdiaorgaan da halltõs- da duõmmväʹldd lie vueʹllʼlest ǥu eeʹttiǩ-kåʹdd.
Wp/sms/Fermo

Fermo lij gåårad Italiast, Fermo mäddkååʹddest.
Wp/sms/Čeʹvetjääuʹr škooul

Čeʹvetjääuʹr škooul ( da ) lij vuâđđškooul Čeʹvetjääuʹrest seämmanõmmsaž jääuʹr reeddast. Škooul rehtor leäi ouddâl Toini Sanila, a ååʹn rehtori lij Johanna Nieminen.
Wp/sms/Romaani lipp

Romaani lipp (lääʹddromanǩiõʹlle: "romanengo flaaga", kalderašromanǩiõʹlle: "O styago le romengo") lij romaani meeraikõskksaž lipp. Tat priʹmme eeʹjj 1971 romaani vuõssmõs maaiʹlmkongreeʹssest, mâid õʹnneš Londonist. Liipp tuâǥǥažeeuʹn lie ââʹliǩ da ruânn. Ââʹliǩ eeʹttkâstt ââʹlm da sueiʹmkrâstt jiõglvaž äärvid. Ruânn eeʹttkâstt jânnam da sueiʹmkrâstt tänâlmmsaž äärvid. Liipp kâskka lij ruõʹpsses "čakra" leʹbe kååʹlez. Seämma kååʹlez lij India liippâst še.
Wp/sms/Miniimpaarr

Miniimpaarr lij ǩiõlltiõđlaž fiʹttõs, koin räʹtǩǩeet ǩiõl foneeʹmid kueiʹm kueiʹmsteez. Kueʹhtt sääʹn lie miniimpaarr, jõs tõin lie tååʹlǩ õhtt jeeʹres jiõnnõk da jeeʹres miârktõs. Ouddmiârkkân säämas "joʹtte" da "jåʹtte" lie miniimpaarr, što /o/ da /ɔ/ lie jeeʹres vokaaljiõnnõõǥǥ. Täʹl vueiʹtet čuäʹjted što jiõnnõõǥǥi jeäʹrdõs lij miârktõõzzi jeäʹrdõs še.
Feist mieʹldd säämas vuäitt leeʹd kooum sääʹn miniimpaar še mâʹt-a "mâânn" - "mââʹnn" - "mââʹnnj".
Wp/sms/Akujäuʹrr

Akujäuʹrr (, ) lij sijdd Aanar kååʹddest.
Wp/sms/Ruth Bader Ginsburg

Joan Ruth Bader Ginsburg (pâʹzzlâšttam-mannu 15. peeiʹv 1933 New York, Ameriikk õhttõõvvâmvääʹld – čõhččmannu 18. peeiʹv 2020 Washington D. C., Ameriikk õhttõõvvâmvääʹld) leäi ameriikklaž juristt da Ameriikk õhttõõvvâmvaaʹldi ââʹlmõs vuõiggâz suʹvddi. Ameriikk õhttõõvvâmvaaʹldi presideʹntt Bill Clinton nõõmii suu vergga eeʹjj 1993. Ginsberg leäi nuʹbb neezzansuʹvddi Õhttõõvvâmvaaʹldi ââʹlmõs vuõiggsest. Vuõssmõs neezzansuʹvddi Sandra Day O’Connor nõõmii Õhttõõvvâmvaaʹldi presideʹntt Ronald Reagan eeʹjj 1981.
Teâttkääiv.
"Pieʹǩǩ tän seeidast lij jåårǥlõttum lääʹddǩiõllsaž Wikipediast"
Wp/sms/Väʹvll

Väʹvll (, , ) lij sijdd Aanar kååʹddest.
Wp/sms/Ruõccǩiõll

Ruõccǩiõll lij ǩiõll.
Wp/sms/Lääʹddǩiõll

Lääʹddǩiõll lij ǩiõll.
Wp/sms/Iraan

Iraan ( "Īrān") leʹbe Iraan islaamlaž tääʹssväʹldd ( "Žomhūrī-je Eslāmī-je Īrān") lij valdia. Tõn vueiʹvvgåårad lij Teheran.
Historia.
Eeʹjj 1935 räjja valdia veerǥlaž nõmm leäi "Persia".
Vuʹvddjuâkk.
Iraanâst lie 5 vuuʹd, koin lie 31 provinssâd ( "ostān", ml. "استان‌ها" "ostānhā"). 23. peeiʹv ǩieʹssmannu 2010 Teheran provinsist šõõddi ođđsumâs da 31. provinss Alborz. Proviins lie juõkkum "šahrestaanid" já šahrestaan vaaldâšmvuuʹdid ("bakhš").
Wp/sms/Heʹlssen

Heʹlssen lij Lääʹddjânnam vueiʹvvgåårad.
Wp/sms/Skammkaart

Skammkaart leʹbe Skammkaart-fiʹlmmfestivaal (, da ) lij alggmeerai jieʹllikarttfestivaal. Eeʹjj 1998 vuâđđuum fiʹlmmfestivaal riâžžât juõʹǩǩ ođđeeʹjjmannu looppâst Aanar siidâst. Koronaviruspandemia diõtt festivaal ij riâššum ni eeʹjj 2021 ni eeʹjj 2022 pääiʹǩ âʹlnn, peʹce leäi vueiʹtlvaž vuässõõttâd fiʹlmmfestivaaʹle tåʹlǩ interneeʹtt pääiʹǩ.
Wp/sms/Maaʹtfi evaŋǧeʹlium

Maaʹtfi evaŋǧeʹlium, Maaʹtfi evankeliuum leʹbe Maaʹtfi evaŋǧeʹliuum da ääiʹjben Matvei evaŋǧeʹlium še, lij vuõssmõs evaŋǧeʹlium Ođđ Testameeʹnt nelljen evaŋǧeʹliumâst.
Maaʹtfi evaŋǧeʹlium säämas.
Eeʹjj 1894 õlmstõttum "Matvei evaŋǧeʹlium" lij vuõssmõs kuʹǩes teʹkstt, kååʹtt lij säämas da kååʹtt ij leäkku rajjum tiõđoummid. Tõn leäi jåårǥlâttam Paččjooǥǥ seäʹbrrkååʹdd papp Konstantin Ščekoldin, ǥu son hoʹhssji, što saaʹmin leäi vaiggâd fiʹttjed Arvid Genetz eeʹjj 1878 jåårǥlõõzz äʹǩǩel- da ǩiʹlddsäämas.
Wp/sms/Isak Saba

Isak Mikal (Mikkel) Saba () leäi sääʹm uʹčtel da politikkneǩ. Son leäi tuâjjoummuipeällõõǥǥ võboršeǩ Taar Jõnnteeʹǧǧest Finnmark lääʹnest iiʹjji 1907–1912. Saba toobdât saaʹmi meersažlaulli, "Sääʹmsooǥǥ laulli", saaʹni ǩeeʹrjteeʹjen.
Wp/sms/Guatemala

Guatemala leʹbe "Guatemala tääʹssväʹldd" () lij jiõččnaž da tiuddväʹlddsaž tääʹssväʹldd Kõskk-Ameriikkâst. Tõn vueiʹvvgåårad nõmm lij Guatemala še. Guatemalast jeälste n. 17 miljoon ooumžed. 
Jânnamteâtt.
Guatemala lij valdia Kõskk-Ameriikkâst. Tõn raajj-jânnam lie Meksiko, Belize, Honduras da El Salvador. Guatemalast valdiaraaj lie õhttsõʹžže 1 667 km. Kuuʹǩǩmõs raajj lij tõn raajj Meksikoin, kååʹtt lij 958 km. Guatemalast sauʹjje lij Kuäʹlǩǩmiârr da nuõrttja Karibiamiârr. Täi miâri redd lij n. 400 km.
Morfologia.
Guatemala pââimõs sââʹjj lij Tajumulco, kååʹtt lij 4 203 m tolltuõddâr viõsttrest. Tõn vueʹlmõs sââʹjj väʹst lij Karibiamiâr riddo (0 m).
Wp/sms/Ouddseidd

 
Raaj ođđ artikkeeʹl
&lt;inputbox&gt;
 type=create
 preload=Template:Standard content for new page
 editintro=Template:Instructions
 default=Wp/sms/
 buttonlabel = Raaj artikkeeʹl
&lt;/inputbox&gt;
 
Artikkeeʹl
 
Aanar | Aanar sijdd | Jeänõk | Kaamâs | Kihttel | Muonio | Njeäʹllem | Nuõrttsääʹmkiõll | Pelkosenniemi | Salla | Suõvvkuõškk | Suâlčiõʹlj | Suäʹđjel | Uccjokk | Âʹvvel | Čeʹvetjäuʹrr
Wp/sms/Nuõrttsääʹmǩiõll

Nuõrttsääʹmǩiõll lij sääʹmǩiõll.
Wp/sms/Aanar

Aanar (, , ) lij kåʹdd Lääʹddjânnmest, Lappi mäddkååʹddest. Tõt lij Lääʹddjânnam šuurmõs kåʹdd.
Wp/sms/Uccjokk

Uccjokk (, da ) lij kåʹdd Lääʹddjânnmest, Lappi mäddkååʹddest.
Wp/sms/Suõvvkuõškk

Suõvvkuõškk (, , ) lij kåʹdd Lääʹddjânnmest, Lappi mäddkååʹddest.
Wp/sms/Suäʹđjel

Suäʹđjel (, , ) lij kåʹdd Lääʹddjânnmest, Lappi mäddkååʹddest.
Wp/sms/Jeänõk

Jeänõk lij kåʹdd Lääʹddjânnmest, Lappi mäddkååʹddest.
Wp/sms/Pelkosenniemi

Pelkosenniemi () lij kåʹdd Lääʹddjânnmest, Lappi mäddkååʹddest.
Wp/sms/Salla

Salla lij kåʹdd Lääʹddjânnmest, Lappi mäddkååʹddest.
Wp/sms/Kihttel

Kihttel (, , ) lij kåʹdd Lääʹddjânnmest, Lappi mäddkååʹddest.
Wp/sms/Muonio

Muonio () lij kåʹdd Lääʹddjânnmest, Lappi mäddkååʹddest.
Wp/sms/Âʹvvel

Âʹvvel (, da ) lij sijdd Aanar kååʹddest.
Wp/sms/Kaamâs

Kaamâs (, ) lij sijdd Aanar kååʹddest.
Wp/sms/Njeäʹllem

Njeäʹllem lij sijdd Aanar kååʹddest.
Wp/sms/Suâlčiõʹlj

Suâlčiõʹlj (, , ) lij sijdd Aanar kååʹddest.
Wp/sms/Čeʹvetjäuʹrr

Čeʹvetjäuʹrr (, , ) lij sijdd Aanar kååʹddest. Tõt lij nuõrttsaaʹmi aazztem sijdd ââlda Taarr raai. Čeʹvetjääuʹrest lij jm. škooul, tuâjjpõrtt, Saaʹmi äʹrbbvuõttpõrtt da ceerkav.
Wp/sms/Aanar sijdd

Aanar sijdd lij sijdd Aanar kååʹddest.