Almosvalastâllâm maailmmiäštárkištoh 2025

Almosvalastâllâm maailmmiäštárkištoh 2025 uárnejuvvojii Tokiost Japanist čohčâmáánu 13.–21. peeivi 2025. Tábáhtumesaijeen lâi Jaapaan aalmuglâšstadion. Puoh enâmustáá mitalijd vuoittii Ovtâstum staatah, Kenia já Kanada. Tave-enâmijn tuše Ruotâ vuoitij mitalijd.
Merhâšittee tábáhtusah.
Kištoin mitalijd vuoittii ohtsis 53 enâmid, mii lâi eenâb ko kuássin ovdil almosvalastâllâm MM-kištoin. Ovdebâš ulâttâs lâi 46 enâmid ive 2007 já ive 2023.
Tansania finnij vuosmuu MM-kollees. Tom vuoitij Alphonce Simbu almai maratonist.
Kulmâ eennâm vuoittii historjás vuosmuu MM-miitaal. Saint Lucia ovdâsteijee Julien Alfred vuoitij proonsi nisonij 100 meetter kaččâmist, Samoa Alex Rose vuoitij proonsi almai skiärrušlivgiimist, já Uruguay nissoonmaratonkäččee Julia Paternain še vuoitij proonsi.
Almai stávránjuškim piergiimettum miäštár Ruotâ Armand Duplantis vuoitij oppeet MM-kole já njuškij meid uđđâ maailmulâttâs: 630 cm. Koččâmušâst lâi Duplantis 12. árvukištokolle já 14. maailmulâttâs.
Espanja María Pérez vuoitij nisonijn sehe 20 km väzzim já 35 km väzzim miäštárvuođâ. Sust šoodâi vuosmuš väzzee, kote lii vuáittám kuohtuid maađhijd kuohtii maŋaluvâi, tastko sun vuoitij taid meid Budapestist 2023. Jaapaan finnij vuosmuu nisonij väzzim MM-mitalis ko Nanako Fuji poođij moolân kuálmádin.
Kenia Faith Kipyegon vuoitij oppeet nisonij 1 500 meetter kaččâm. Koččâmušâst lâi suu niäljád MM-kolle, mon lasseen sun lâi taan räi vuáittám kulmâ olympiakole já tollij nomâstis määđhi maailmulâttâs (3.48,68).
Botswana vuoitij vuosmuu almai MM-kollees kuássin ko Busang Collen Kebinatshipi kaačâi 400 meetterid aigijn 43,53. Kištoi majemuu peeivi Kebinatshipi jođettij Botswana koolán meid almai 4 × 400 meetter viestâkaččâmist.
Ecuador finnij vuosmuu MM-mitalis – kole – kieddišlaajâin. Kuássin ovdil kihheen ecuadorlijd ij lamaš peessâm ubâ finalân kieddišlaajâin. Eennâm sáŋgár lâi Juleisy Angulo, kiän säitti kiirdij nisonij nube šlivgimrieggest 65,12 meetterid. Puáđus lâi meid Ecuador uđđâ ulâttâs.
Vuáládâhenâmij Jessica Schilder vuoitij nisonij kuulauigâdem kole. Koččâmušâst lâi Schilder vuossâmuš maailmmiäštárvuotâ já Vuáládâhenâmij vuossâmuš nisonij kieddišlaajâi MM-kolle.
Almai kuulauigâdmist Ovtâstum staatâi Ryan Crouser vuoitij oppeet kole. Sun lâi vuáittám šlaajâ miäštárvuođâ ain ive 2020 olympiakištoi rääjist. Meksiko Uziel Munoz vuoitij siilbâ já šoodâi vuossâmužžân meksikolâžžân, kote lii vuáittám MM-miitaal leggistemšlaajâst.
Syemmiliih valastâlleeh.
Vuossâmužžân syemmilâžžân valastâllen kištottâlâi stávránjuškejeijee Urho Kujanpää. Sun ij peessâm finalân.
Alisa Vainio poođij viđâdin nisonij maratonist. Návt pyeri puáđus maraton aalmugijkoskâsijn árvukištoin lii uáli jo härvinâš Suomân, tastko majemuu keerdi pyereeb sajan lâi kaččâm Veikko Karvonen, kote vuoitij proonsi ive 1956 olympiakištoin Melbournest. Tastmaŋa viđâdin poođijn Lasse Virén ive 1976 olympiamaratonist Montrealist já Ritva Lemettinen-Melender ive 1995 MM-kištoin Göteborgist. Vainio äigi lâi 2.28.32.
Ilona Mononen kaačâi uđđâ Suomâ ulâttâs nisonij 3 000 meetter eestâkaččâmist. Oovdeb ulâttâs, mii še lâi Monosii noomâst, puáránij kuovttijn sekuntáin, já uđđâ ulâttâs lâi 9.21,02. Taat ij kuittâg lamaš tuárvi toos, ete Mononen ličij peessâm finalân.
Nisonij movgáršlivgim finalist Suomâst láin fáárust kyehti valastâllee: Silja Kosonen já Krista Tervo. Fiinaal lâi uáli jo koorâs. Kosonen paasij 75,28 meetter šlivgiimáin niäljádin. Tervo epiluhostui puoh šlivgimijdiskuin.
Suomâ paasij vuosmuu tove almai säittifiinaal ulguubel árvukištoin. Suomâ pyeremus šlivgejeijee lâi Lassi Etelätalo, kote lopâttij karrieeris taid kištoid. Sun šlivgij 81,33 meetterid. Puoh uánihumos šlivgim, moin peesâi finalân, lâi 82,80 meetterid. Tom šlivgij Sri Lanka Rumesh Tharanga Pathirage. Suomâ eres šlivgejeijeeh láin Oliver Helander (79,75 m) já Eemil Porvari (78,51 m).
Alodâhnjuškejeijee Ella Junnila paasij puáttusttáá. Sun epiluhostui njuškiđ 183 cm lekkâmaloduvvâst. Maŋeláá čielgâi, ete njuhčâmáánust Junnila puállutäävtist lâi luovânâm uási.
Eveliina Määttänen ij peessâm jootkân 800 meetter kaččâmist.
Čiččâmvaldâleijee Saga Vannisii vuosmuš peivi ij moonnâm hirmâd pyereest. 100 meetter äiđikaččâm, alodâhnjuškim, kuulauigâdem já 200 meetter kaččâm maŋa sun lâi pááccám 93 čyegisid jieijâs ulâttâsâst, mii šoodâi syeinimáánust Bergenist, kost Vanninen vuoitij vuálá 23-ihásij euroopmiäštárvuođâ. Loppâloopâst Vanninen poođij čiččâmvaldâlmist čiččâdin (6 396 čyegisid). Taat lâi Suomâ kuálmádin pyeremus saje čiččâmvaldâlem MM-kištoin. Ive 1991 Satu Ruotsalainen poođij niäljádin, já ive 1999 Tiia Hautala poođij viđâdin. Vanninen epiluhostui kukkodâhnjuškiimist, mutâ säittišlivgim moonâi pyereest, já 800 meetter kaččâmist sun pyeredij ulâttâsâs masa kuovttijn sekuntáin ááigán 2.09,33.
Kuulauigâdeijeeh Emilia Kangas, Senja Mäkitörmä já Eveliina Rouvali iä peessâm finalân. Kangas puáđus 18,07 meetterid lâi kuittâg Suomâ nisonij puoh pyeremus kuulauigâdem puáđus MM-kištoin.
Almai 20 kilomeetter väzzimist Veli-Matti Partanen poođij 25:in, Jerry Jokinen 37:in.