tartuNLP/wikipedia-smugri-20251201 huggingface dataset:
1278

1278 (MCCLXXVIII) lâi normaalihe, mii aalgij já nuuvâi juliaanlâš kalender mield lávurduv. Tot lâi 1270-lovo oovcád ihe.
1258

1258 (MCCLVIII) lâi normaalihe, mii aalgij já nuuvâi juliaanlâš kalender mield majebaargâ. Tot lâi 1250-lovo oovcád ihe.
1238

1238 (MCCXXXVIII) lâi normaalihe, mii aalgij já nuuvâi juliaanlâš kalender mield vástuppeeivi. Tot lâi 1230-lovo oovcád ihe.
1218

1218 (MCCXVIII) lâi normaalihe, mii aalgij já nuuvâi juliaanlâš kalender mield vuossaargâ. Tot lâi 1210-lovo oovcád ihe.
1198

1198 (MCXCVIII) lâi normaalihe, mii aalgij já nuuvâi juliaanlâš kalender mield tuorâstuv. Tot lâi 1190-lovo oovcád ihe.
1178

1178 (MCLXXVIII) lâi normaalihe, mii aalgij já nuuvâi juliaanlâš kalender mield pasepeeivi. Tot lâi 1170-lovo oovcád ihe.
1158

1158 (MCLVIII) lâi normaalihe, mii aalgij já nuuvâi juliaanlâš kalender mield koskoho. Tot lâi 1150-lovo oovcád ihe.
1138

1138 (MCXXXVIII) lâi normaalihe, mii aalgij já nuuvâi juliaanlâš kalender mield lávurduv. Tot lâi 1130-lovo oovcád ihe.
1118

1118 (MCXVIII) lâi normaalihe, mii aalgij já nuuvâi juliaanlâš kalender mield majebaargâ. Tot lâi 1110-lovo oovcád ihe.
Imbros

Imbros ( já ) lii suálui Tuurkist. Ton vijđodâh lii 280 km² já alemus saje 673 m. Imbrosist ääsih 9 440 olmožid (ive 2019).
Tenedos

Tenedos ( já ) lii suálui Tuurkist. Ton vijđodâh lii 37 km² já alemus saje 190 m. Tenedosist ääsih 2 988 olmožid (ive 2019).
Büyükada

Büyükada ( teikâ "Πρίγκιπος") lii suálui Tuurkist. Ton vijđodâh lii 5,36 km², já alemus saje 203 m. Büyükadast ääsih 7 499 olmožid (ive 2018).
1568

1568 (MDLXVIII) lâi kárgámihe, mii juliaanlâš kalender mield aalgij tuorâstuv já nuuvâi vástuppeeivi. Tot lâi 1560-lovo oovcád ihe.
1548

1548 (MDXLVIII) lâi kárgámihe, mii juliaanlâš kalender mield aalgij pasepeeivi já nuuvâi vuossaargâ. Tot lâi 1540-lovo oovcád ihe.
1528

1528 (MDXXVIII) lâi kárgámihe, mii juliaanlâš kalender mield aalgij koskoho já nuuvâi tuorâstuv. Tot lâi 1520-lovo oovcád ihe.
1508

1508 (MDVIII) lâi kárgámihe, mii juliaanlâš kalender mield aalgij lávurduv já nuuvâi pasepeeivi. Tot lâi 1500-ihelove oovcád ihe.
1408

1408 (MCDVIII) lâi kárgámihe, mii juliaanlâš kalender mield aalgij pasepeeivi já nuuvâi majebaargâ. Tot lâi 1400-ihelove oovcád ihe.
1308

1308 (MCCCVIII) lâi kárgámihe, mii juliaanlâš kalender mield aalgij vuossaargâ já nuuvâi majebaargâ. Tot lâi 1300-ihelove oovcád ihe.
1208

1208 (MCCVIII) lâi kárgámihe, mii juliaanlâš kalender mield aalgij majebaargâ já nuuvâi koskoho. Tot lâi 1200-ihelove oovcád ihe.
1108

1108 (MCVIII) lâi kárgámihe, mii juliaanlâš kalender mield aalgij koskoho já nuuvâi tuorâstuv. Tot lâi 1100-ihelove oovcád ihe.
1488

1488 (MCDLXXXVIII) lâi kárgámihe, mii juliaanlâš kalender mield aalgij majebaargâ já nuuvâi koskoho. Tot lâi 1480-lovo oovcád ihe.
1468

1468 (MCDLXVIII) lâi kárgámihe, mii juliaanlâš kalender mield aalgij vástuppeeivi já nuuvâi lávurduv. Tot lâi 1460-lovo oovcád ihe.
1448

1448 (MCDXLVIII) lâi kárgámihe, mii juliaanlâš kalender mield aalgij vuossaargâ já nuuvâi majebaargâ. Tot lâi 1440-lovo oovcád ihe.
1428

1428 (MCDXXVIII) lâi kárgámihe, mii juliaanlâš kalender mield aalgij tuorâstuv já nuuvâi vástuppeeivi. Tot lâi 1420-lovo oovcád ihe.
1388

1388 (MCCCLXXXVIII) lâi kárgámihe, mii juliaanlâš kalender mield aalgij koskoho já nuuvâi tuorâstuv. Tot lâi 1380-lovo oovcád ihe.
1368

1368 (MCCCLXVIII) lâi kárgámihe, mii juliaanlâš kalender mield aalgij lávurduv já nuuvâi pasepeeivi. Tot lâi 1360-lovo oovcád ihe.
1348

1348 (MCCCXLVIII) lâi kárgámihe, mii juliaanlâš kalender mield aalgij majebaargâ já nuuvâi koskoho. Tot lâi 1340-lovo oovcád ihe.
1328

1328 (MCCCXXVIII) lâi kárgámihe, mii juliaanlâš kalender mield aalgij vástuppeeivi já nuuvâi lávurduv. Tot lâi 1320-lovo oovcád ihe.
1288

1288 (MCCLXXXVIII) lâi kárgámihe, mii juliaanlâš kalender mield aalgij tuorâstuv já nuuvâi vástuppeeivi. Tot lâi 1280-lovo oovcád ihe.
1268

1268 (MCCLXVIII) lâi kárgámihe, mii juliaanlâš kalender mield aalgij pasepeeivi já nuuvâi vuossaargâ. Tot lâi 1260-lovo oovcád ihe.
1248

1248 (MCCXLVIII) lâi kárgámihe, mii juliaanlâš kalender mield aalgij koskoho já nuuvâi tuorâstuv. Tot lâi 1240-lovo oovcád ihe.
1228

1228 (MCCXXVIII) lâi kárgámihe, mii juliaanlâš kalender mield aalgij lávurduv já nuuvâi pasepeeivi. Tot lâi 1220-lovo oovcád ihe.
1188

1188 (MCLXXXVIII) lâi kárgámihe, mii juliaanlâš kalender mield aalgij vástuppeeivi já nuuvâi lávurduv. Tot lâi 1180-lovo oovcád ihe.
1168

1168 (MCLXVIII) lâi kárgámihe, mii juliaanlâš kalender mield aalgij vuossaargâ já nuuvâi majebaargâ. Tot lâi 1160-lovo oovcád ihe.
1148

1148 (MCXLVIII) lâi kárgámihe, mii juliaanlâš kalender mield aalgij tuorâstuv já nuuvâi vástuppeeivi. Tot lâi 1140-lovo oovcád ihe.
1128

1128 (MCXXVIII) lâi kárgámihe, mii juliaanlâš kalender mield aalgij pasepeeivi já nuuvâi vuossaargâ. Tot lâi 1120-lovo oovcád ihe.
1590

1590 (MDXC) lâi normaalihe, mon älgim- já nuuhâmpeivin lâi gregoriaanlâš kalender mield vuossargâ. Tot lâi 1590-lovo vuossâmuš ihe.
1580

1580 (MDLXXX) lâi kárgámihe, mii juliaanlâš kalender mield aalgij vástuppeeivi já nuuvâi lávurduv. Tot lâi 1580-lovo vuossâmuš ihe.
1570

1570 (MDLXX) lâi normaalihe, mii aalgij já nuuvâi juliaanlâš kalender mield pasepeeivi. Tot lâi 1570-lovo vuossâmuš ihe.
1550

1550 (MDL) lâi normaalihe, mii aalgij já nuuvâi juliaanlâš kalender mield koskoho. Tot lâi 1550-lovo vuossâmuš ihe.
1530

1530 (MDXXX) lâi normaalihe, mii aalgij já nuuvâi juliaanlâš kalender mield lávurduv. Tot lâi 1530-lovo vuossâmuš ihe.
1510

1510 (MDX) lâi normaalihe, mii aalgij já nuuvâi juliaanlâš kalender mield majebaargâ. Tot lâi 1510-lovo vuossâmuš ihe.
1490

1490 (MCDXC) lâi normaalihe, mii aalgij já nuuvâi juliaanlâš kalender mield vástuppeeivi. Tot lâi 1490-lovo vuossâmuš ihe.
1470

1470 (MCDLXX) lâi normaalihe, mii aalgij já nuuvâi juliaanlâš kalender mield vuossaargâ. Tot lâi 1470-lovo vuossâmuš ihe.
1450

1450 (MCDL) lâi normaalihe, mii aalgij já nuuvâi juliaanlâš kalender mield tuorâstuv. Tot lâi 1450-lovo vuossâmuš ihe.
1430

1430 (MCDXXX) lâi normaalihe, mii aalgij já nuuvâi juliaanlâš kalender mield pasepeeivi. Tot lâi 1430-lovo vuossâmuš ihe.
1410

1410 (MCDX) lâi normaalihe, mii aalgij já nuuvâi juliaanlâš kalender mield koskoho. Tot lâi 1410-lovo vuossâmuš ihe.
Šalva Natelašvili

Šalva Natelašvili (; š. kuovâmáánu 17. peeivi 1958, Georgia SST, Sovjetlitto) lii georgialâš politikkár.
1390

1390 (MCCCXC) lâi normaalihe, mii aalgij já nuuvâi juliaanlâš kalender mield lávurduv. Tot lâi 1390-lovo vuossâmuš ihe.
1370

1370 (MCCCLXX) lâi normaalihe, mii aalgij já nuuvâi juliaanlâš kalender mield majebaargâ. Tot lâi 1370-lovo vuossâmuš ihe.
1350

1350 (MCCCL) lâi normaalihe, mii aalgij já nuuvâi juliaanlâš kalender mield vástuppeeivi. Tot lâi 1350-lovo vuossâmuš ihe.
1330

1330 (MCCCXXX) lâi normaalihe, mii aalgij já nuuvâi juliaanlâš kalender mield vuossaargâ. Tot lâi 1330-lovo vuossâmuš ihe.
1310

1310 (MCCCX) lâi normaalihe, mii aalgij já nuuvâi juliaanlâš kalender mield tuorâstuv. Tot lâi 1310-lovo vuossâmuš ihe.
1290

1290 (MCCXC) lâi normaalihe, mii aalgij já nuuvâi juliaanlâš kalender mield pasepeeivi. Tot lâi 1290-lovo vuossâmuš ihe.
1270

1270 (MCCLXX) lâi normaalihe, mii aalgij já nuuvâi juliaanlâš kalender mield koskoho. Tot lâi 1270-lovo vuossâmuš ihe.
1250

1250 (MCCL) lâi normaalihe, mii aalgij já nuuvâi juliaanlâš kalender mield lávurduv. Tot lâi 1250-lovo vuossâmuš ihe.
1230

1230 (MCCXXX) lâi normaalihe, mii aalgij já nuuvâi juliaanlâš kalender mield majebaargâ. Tot lâi 1230-lovo vuossâmuš ihe.
1210

1210 (MCCX) lâi normaalihe, mii aalgij já nuuvâi juliaanlâš kalender mield vástuppeeivi. Tot lâi 1210-lovo vuossâmuš ihe.
1190

1190 (MCXC) lâi normaalihe, mii aalgij já nuuvâi juliaanlâš kalender mield vuossaargâ. Tot lâi 1190-lovo vuossâmuš ihe.
1170

1170 (MCLXX) lâi normaalihe, mii aalgij já nuuvâi juliaanlâš kalender mield tuorâstuv. Tot lâi 1170-lovo vuossâmuš ihe.
1150

1150 (MCL) lâi normaalihe, mii aalgij já nuuvâi juliaanlâš kalender mield pasepeeivi. Tot lâi 1150-lovo vuossâmuš ihe.
1130

1130 (MCXXX) lâi normaalihe, mii aalgij já nuuvâi juliaanlâš kalender mield koskoho. Tot lâi 1130-lovo vuossâmuš ihe.
1110

1110 (MCX) lâi normaalihe, mii aalgij já nuuvâi juliaanlâš kalender mield lávurduv. Tot lâi 1110-lovo vuossâmuš ihe.
Tiina Raevaara

Tina Raevaara (š. njuhčâmáánu 5. peeivi 1979, Kerava, Suomâ) lii syemmilâš kirječällee.
Eellim.
Raevaara čaalij pajeuáppen Kerava luvâttuvâst ive 1998. Sun luuvâi biologia já valmâštui filosofia maisterin Helsig ollâopâttuvâst ive 2001. Sust šoodâi tuáhtár siämmáá ollâopâttuvâst ive 2005.
Palhâšumeh.
Ive 2011 Raevaara vuoitij Runeberg-palhâšume kirjestis "En tunne sinua vierelläni".
Kankaanpää

Kankaanpää lii kaavpug Suomâst, Satakunta eennâmkoddeest. Kankaanpääst ääsih 12 760 olmožid, já ton vijđodâh lii 1 037,87 km², mast 16,75 km² lii čääci. Kankaanpää naaburkieldah láá Isojoki, Ikaalinen, Jämijärvi, Karvia, Kauhajoki, Parkano, Pomarkku, Pori, Sastamala já Siikainen.
Historjá.
Kankaanpää vuáđudui ive 1865, já tast šoodâi kaavpug ive 1972.
Kieldâlahtemeh.
Honkajoki kieldâ lohtui Kankaanpää kaavpugân uđđâivemáánu 1. peeivi ive 2021.
Čuákkipääihih.
Kaavpug kuávdáščuákkipäikki lii puáidudum.
Kaavpuguásih já siijdah.
Kaavpuguásih.
Justeeri, Jyllinmäki, Jyränkylä, Järventausta, Kirnukallio, Koskenoja, Käpylä, Kärki, Lohikko, Lorvikylä, Makkaramäki, Mettälänkangas, Myllymäki, Pansia, Reima já Tapala.
Ive nuorâ taaiđâr

Ive nuorâ taaiđâr teikkâ Riddu Riđu ive nuorâ taaiđâr (, já ) lii taaiđâpalhâšume, mon Riddu Riđđu lii mieđettâm 18–25-ihásii sämmilii taidârân jyehi ive ive 2000 rääjist. Ovdil 15–18-ihásiih-uv puohtii meid uuccâđ.
Helen Türk

Helen Türk (š. 1987) lii eestilâš totkee já lingvist, kii lii tutkâm anarâškielâ fooneetlávt. Sun valmâštui filosofia maisterin ive 2013 Tartto ollâopâttuvâst já filosofia tuáhtárin ive 2019 siämmáá ollâopâttuvâst. 
Tieđâliih artikkâleh.
Helen Türk lii čáállám čuávuváid tieđâlijd artikkâlijd:
The ternary contrast of consonant duration in Inari Saami.
Artikkâl noomâst leijee sääni “ternary” uáivild tom, et anarâškielâst lii kuulmâ tääsi kontrast: kukke, pelikukke já uánihâš. Suomâkielâst lii kyevti tääsi kontrast: uánihâš já kukke. 
Taat lii taggaar uánihis tutkâmraapoort. Aalgâst lii abstrakt, talle lii laiđiittâs. Laiđiittâsâst lii čielgejum jotelávt tot, maht anarâškielâ jienâdâhsysteem tuáimá, magareh kukkoduvah anarâškielâst láá já maht kukkoduvah láá merkkejum (kukkodâhmeerhah). 
Talle lii taggaar “Materialeh já metodeh” -nommâsâš pittá, mast lii čielgejum tot, magareh materialeh já magareh metodeh láá kiävtust. Nelji informant uásálistii taan tutkâmušân. Puoh informanteh láá puáris almaah, kiäi eenikielâ lii anarâškielâ. Puoh informanteh mättih suomâkielâ. Kulmâ informant mättih meiddei pajekielâ já eŋgâlâš-/saksakielâ. Puoh tutkâmušâst kieđâvuššum säänih láá 2-staavvâlsiih já toi vuossâmuu staavvâl vookaal lii uánihâš. Iskossäänih láá pieijum celkkui siisâ, já lii tutkum tot, magareh iäruh láá šoddâm informantij kooskâst.
Kuálmád pittá oovdânpuáhtá tutkâmpuátusijd. Lii merkkejum, mon kuheh láá vokaleh já konsonanteh: vuossâmuu staavvâl vookaal, kuávdáškonsonant, nube staavvâl vookaal já máhđulâš algâkonsonant. Kukkoduvah láá millisekuntij mield mittedum. Ton lasseen lii čielgejum tot, maht vokalij kukkodâh vaaigut konsonantij kukkodâhân já nubijkulij maht konsonantij kukkodâh vaaigut vokalij kukkodâhân.
Maidsun puátuseh talle merhâšeh? Loppâpuáđus taan tutkâmušâst lii tot, et anarâškielâst konsonantij kukkodâh lii čonâsist pirâstittee vokalij kukkoduvváid. Jis vokaleh kukkoh, te konsonant uánnán. Já nubijkulij jis vokaleh uánáneh, te konsonant kukko. Vuossâmuš staavvâl vookaal lii merhâšitteht kuhheeb ovdil uánihis konsonant tâi konsonantovtâstume ko ovdil kuhes konsonant tâi konsonantovtâstume. Já nube staavvâl vookaal lii merhâšitteht kuhheeb uánihis konsonant tâi konsonantovtâstume maŋa ko kuhes konsonant tâi konsonantovtâstume maŋa.
1560

1560 (MDLX) lâi kárgámihe, mii juliaanlâš kalender mield aalgij vuossaargâ já nuuvâi majebaargâ. Tot lâi 1560-lovo vuossâmuš ihe.
1540

1540 (MDXL) lâi kárgámihe, mii juliaanlâš kalender mield aalgij tuorâstuv já nuuvâi vástuppeeivi. Tot lâi 1540-lovo vuossâmuš ihe.
1520

1520 (MDXX) lâi kárgámihe, mii juliaanlâš kalender mield aalgij pasepeeivi já nuuvâi vuossaargâ. Tot lâi 1520-lovo vuossâmuš ihe.
Melanie Griffith

Melanie Richards Griffith (š. porgemáánu 9. peeivi 1957, New York, New York, Ovtâstum staatah) lii ovtâstumstaatâlâš čaittâleijee.
Eellim.
Melanie Griffith šoodâi New Yorkist Peter Griffithân (1933–2001) já Tippi Hedrenân (š. 1930), kote lâi meiddei čaittâleijee.
Karrieer.
Melanie Griffith finnij vuossâmuu roolâ ive 1969. Sust lâi talle uccâ roolâ elleekooveest "Smith!". Sust šoodâi pegâlmâs ive 1988, ko sun čaittâlij elleekooveest "Working Girl".
Tiina Sanila-Aikio

 
Tiina Juulia Sanila-Aikio (; š. njuhčâmáánu 25. peeivi 1983, Čevetjävri, Suomâ) lii nuorttâlâš pajeolmooš, musikkár, máttáátteijee já politikkár. Iivij 2012–2015 sun lâi Suomâ sämitige värisaavâjođetteijee já iivij 2015–2019 sämitige saavâjođetteijee.
Eellim.
Tiina Juulia Sanila šoodâi njuhčâmáánu 25. peeivi 1983 Čevetjäävrist. Suu eeči lâi nuorttâlâš pajeolmooš Tauno Sanila, kii jaamij, ko Tiina lâi 2,5-ihásâš. Suu enni lii syemmilâš päikkituálumáttáátteijee, rehtor já mađhâšemfinnodâholmooš Toini Sanila. Suu enni varrij tavas Ilomantsist 1980-lovo aalgâst. Čevetjäävrist sun lii porgâm máttáátteijen já rehtorin Čevetjäävri škoovlâst. Ton lasseen sun hoittáá perruu puásuitáálu. Sanilast lává kyehti uccâuábi. 
Sanila juuđij siämmáá škoovlâ, mon rehtorin suu enni tooimâi. Tast maŋa sun varrij Ruávinjaargân luvâttuv tiet. Luvâttuv maŋa sun paasij kaavpugân já luvâškuođij vuoigâdvuođâtiettuu Laapi ollâopâttuvvâst.
Karrieer.
Muusikkarrieer.
Ive 2005 Sanila-Aikio almostitij maailm vuosmuu nuorttâlâškielâg rockskiäru suu muusikjuávhoin, Tiina Sanila Bandáin. Skiäru nommâ lii "Sääʹmjânnam rocks!" já tom pyevtittij Tuupa Records Oy. Tast maŋa almostum single "Uuh" (2006) ulâttij Suomâ virgálii singlelisto kuálmádin. Juávhu nubbe skiärru "Kåʹllkueʹll še måttmešt tålkk" almostui ive 2007.
Sanila-Aikio lâi mieldi meiddei ive 2021 almostum singlest "Äʹvvceeʒʒaž" artistnoomáin "Kreʹstten". Pittá lii rahtum oovtâst Pauliina "“Päälaǥ”" Feodoroffáin já Anna "“Äʹnn”" Lumikivijn. Nuotâsteijen pittáást lâi Mio Negga Ruotâpeln Säämist.
Jurgâleijen já jienâčaittâleijen.
Sämitige alguu vuáđuld Yle já Gutsy Animations -pyevtittemfinnodâh rähtiškuottii uđđâ Muumileehi-rááiđu orjâlâškielân, anarâškielân já nuorttâlâškielân. Sanila-Aikio lii jurgâlâm taam rááiđu nuorttâlâškielân já tai jurgâlusâi vuáđuld meid jienâčaittâlâm Muumieeni roolâ nuorttâlâškielâg rááiđust.
Palhâšumeh.
Ive 2001 Sanila väljejui Riddu Riđu ive nuorâ taidârin
Debra Winger

Debra Lynn Winger (š. vyesimáánu 16. peeivi 1955, Cleveland Heights, Ohio, Ovtâstum staatah) lii ovtâstumstaatâlâš čaittâleijee.
Eellim.
Debra Winger šoodâi vyesimáánu 16. peeivi 1955 Cleveland Heightsist Robert já Ruth Wingerân.
Karrieer.
Debra Winger finnij vuossâmuu roolâ ive 1976. Sust lâi talle uccâ roolâ elleekooveest "Slumber Party '57". Sust šoodâi pegâlmâs ive 1982, ko sun čaittâlij elleekooveest "An Officer and a Gentleman". Sun čaittâlij meiddei elleekooveest "Terms of Endearment".
Aune Kuuva

Aune Kuuva ađai Piäkkáá Avni (š 1940 Njellim, Aanaar) lii maaŋgâpiälásâš anarâš taaiđâr. Sun lii oppâm anarâškielâ eenikielânis, tastko suu eeči já enni sárnoin tom pääihist. Pärnin sun oopâi iberdiđ meiddei nuorttâlâškielâ, ton ääigi Njellimist ko lijjii ennuv nuorttâliih. Suomâkielâ-uv sun oopâi jo ovdil škoovlân moonnâm, ko suu puárásuboh viiljah já uábih sarnuu tom päähist anarâškielâ lasseen. Škovlâääigist Kuuva kuittâg muštá, ete sämikielâ sárnum lâi tobbeen kieldum. 
Kuuva poorgâi kuhháá taidârin já musikkárin. Sun lijkkoo lávluđ anarâškielân, tastko suu mielâst tot lii mučis kielâ.
Anarâškielâ CASLE-tievâsmittemškovliimist 2009–2010 Kuuva lâi ohtâ kielâmiäštárijn.
Jodie Foster

Alicia Christian "Jodie" Foster (š. skammâmáánu 19. peeivi 1962, Los Angeles, Kalifornia, Ovtâstum staatah) lii ovtâstumstaatâlâš čaittâleijee, stivrejeijee já pyevtitteijee. Sun lii čaittâleijen vuáittám maaŋgâid palhâšuumijd tego kyehti Oscar-elleekuuvijn "The Accused" (1988) já "The Silence of the Lambs" (1991).
Eellim.
Jodie Foster šoodâi skammâmáánu 19. peeivi 1962, Los Angelesist, Kaliforniast. Suu eeči lâi Lucius Fisher Foster III, já suu enni lâi Evelyn Ella Foster ("Brandy"; j.s. Almond).
Karrieer.
Foster finnij vuossâmuu roolâ jo ive 1972. Sust lâi talle uccâ roolâ elleekooveest "Napoleon and Samantha". Sust šoodâi pegâlmâs ive 1976, ko sun čaittâlij elleekooveest "Taxi Driver". Sun vuoitij kyehti Oscar-palhâšume (nissoonuáiviroolâ) elleekuuvijn "The Accused" (1989) já "The Silence of the Lambs" (1992).
Ávvir

Ávvir lii orjâlâškielâlâš páihálâšaavis, mii almostuvá sehe pävirversion já šleđgâlâš häämist. Tääl pááppáraavisin almostuvá vuossaargâst vástuppiäiván já digiaavisin masa jyehi peeivi. Aavisist láá uđđâseh, uáivileh, makkuuttâsah, podcasteh já almottâsah.
Historjá.
Ávvir šoodâi, ko kyehti orjâlâškielâg aavis – kárášjuvlâš aavis Min Áigi já kuovdâkiäinulâš aavis Áššu – ovtâstuvvii. Vuosmuš pááppáraavis nummeer almostui kuovâmáánu 6. peeivi 2008. Aavis noomâ, mii meerhâš orjâlâškielân "huolâ anneem", iävtuttij Láilá Susanne Vars. 
Aalgâst aavis almostui tuše kulmii ohhoost, mut porgemáánu 12. peeivi 2008 rääjist tot almostui vittii ohhoost majebaargâst lávurdâhân. Suulân 10 ive maŋa aavis almostuuškuođij vuossaargâst vástuppiäiván, tastko Taažâ postâ ij innig toimâttâm maiden paihijd lávurduvâi. 
Njuhčâmáánust 2015 almostui vuosmuš nettinummeer.
"Taan ive sämmilâš" -palhâšume.
"Taan ive sämmilâš" -palhâšume lii palhâšume, mon Ávvir juáhá sämmilâžân. Vyeittest merideh aavis lohheeh.
Taan ive sämmilâš

Taan ive sämmilâš () lii palhâšume, mon Ávvir lii juáhám jyehi ive ive 2015 rääjist taggaar sämmilâžân, kote lii äŋgiruššâm sämisiärváduv pyerrin já lii tondiet tobdos Säämist. Ávvir lohheeh vuolgâtteh jieijâs iävtukkâsâi noomâid aavisân. Sist aavis väljee 10–20 iävtukkâssâd, kiäin aavis lohheeh te pyehtih jienâstiđ ive sämmilii.
Palhâšume uásih.
Vyeittee finnee räsikiästu já lasâkarahvi, mon punccen lii sämmilii uáivi já nissoon teikkâ almaa kappeer ton mieldi, lii-uv vyeittee nissoon vâi almai.
Sarah Michelle Gellar

Sarah Michelle Prinze (j.s. Gellar; š. cuáŋuimáánu 14. peeivi 1977, New York, New York, Ovtâstum staatah) lii ovtâstumstaatâlâš čaittâleijee.
Eellim.
Sarah Michelle Gellar šoodâi cuáŋuimáánu 14. peeivi 1977 New Yorkist. Ive 2002 sun naajâi Meksikost Freddie Prinze Jráin, kote lii meid čaittâleijee. Suoi teeiváin ive 1996, ko suoi čaittâláin ellekooveest "I Know What You Did Last Summer". Sunnust lává kyehti päärni: ohtâ nieidâ (š. 2009) já ohtâ kandâ (š. 2012). Gellar vaaldij kállás suhânoomâ ive 2007. Sun lii kuittâg tobdosub Gellar-noomáin.
Karrieer.
Sarah Michelle Gellar finnij vuossâmuu roolâ ive 1983. Sust lâi talle uccâ roolâ elleekooveest "An Invasion of Privacy". Sust šoodâi pegâlmâs 1990-lovo loopâst, ko sun čaittâlij elleekooveest "I Know What You Did Last Summer" já TV-rááiđust "Buffy the Vampire Slayer".
Alyson Hannigan

Alyson Hannigan (š. njuhčâmáánu 24. peeivi 1974, Washington, D.C., Ovtâstum staatah) lii ovtâstumstaatâlâš čaittâleijee.
Eellim.
Alyson Hannigan šoodâi njuhčâmáánu 24. peeivi 1974 Washingtonist. Roovvâdmáánu 11. peeivi 2003 sun naajâi Kaliforniast Alexis Denisofáin, kote lii meid čaittâleijee. Suoi teeiváin ive 1999, ko suoi čaittâláin TV-rááiđust "Buffy the Vampire Slayer". Sunnust lává kyehti nieidâ: Satyana Marie (š. 2009) já Keeva Jane (š. 2012). Peerâ áásá Los Angelesist.
Karrieer.
Alyson Hannigan finnij vuossâmuu roolâ ive 1986. Sust lâi talle uccâ roolâ elleekooveest "Impure Thoughts". Sust šoodâi pegâlmâs 1990-lovo loopâst, ko sun čaittâlij elleekooveest "American Pie" já TV-rááiđust "Buffy the Vampire Slayer". Iivij 2005–2014 sun čaittâlij TV-rááiđust "How I Met Your Mother".
Marja Mortensson

Marja Helena Fjellheim Mortensson (š. njuhčâmáánu 5. peeivi 1995) lii maadâsämmilâš šuoŋârähtee, lávloo, jyeigee já musikkár. Sun nyettee jieijâs pittáid sehe maadâ- já umesämikielân. Mortensson ovtâstit muusikstis jazz, klassiklâš muusik já maadâ- já umesämmilij ärbivuáválâš juoigâm. 
17-ihásâžžân sun čuojâttij piano já láávlui Taažâ kunâgâs Haraldân.
Palhâšumeh.
Ive 2014 Mortensson väljejui Riddu Riđu ive nuorâ taidârin. Čuávuváá ive Mortensson raahtij "Golbma jiena"-single oovtâst ive 2012 vyeittee Katarina Barrukáin já ton ive vyeittee Elina Waage Mikalsenáin. Ive 2016 sun vuoitij Sámi Music Awards -kišto ärbivuáválâš juoigâmuási. Kyehti ive maŋeláá sun vuoitij Spelleman-palhâšume "aalmugmuusik teikkâ ärbivuáválâš muusik" -uásist albumist "Mojhtestasse - Cultural Heirlooms". Ive 2018 sun vuoitij NOPA-palhâšume "Mojhtesh"-lavlust siämmáá albumist. Pessijâšlávurduv 2021 sun vuoitij Áillohaš-muusikpalhâšume.
François Hollande

François Gérard Georges Nicolas Hollande (š. porgemáánu 12. peeivi 1954, Rouen, Seine-Maritime, Ranska) lii ranskalâš politikkár. Sun tooimâi Ranska täsivääldi 24. presidentin iivij 2012–2017.
Kokemäki

Kokemäki () lii kaavpug Suomâst, Satakunta eennâmkoddeest. Kokemäkist ääsih 6 997 olmožid, já ton vijđodâh lii 531,26 km², mast 50,79 km² lii čääci. Kokemäki naaburkieldah láá Eura, Harjavalta, Huittinen, Pori, Sastamala, Säkylä já Ulvila.
Historjá.
Kokemäki vuáđudui ive 1869, já tast šoodâi kaavpug ive 1977.
Kieldâlahtemeh.
Kauvatsa kieldâ lohtui Kokemäkin ive 1969.
Siijdah.
Aakula, Askola, Haavasoja, Haistila, Hampula, Harola, Hassala, Herttola, Hintikkala, Huivoo, Hyrkölä, Häyhtiönmaa, Järilä, Kaarenoja, Kakkulainen, Kankaantausta, Kareksela, Kaukaritsa, Kaurula, Kauvatsa, Keipilä, Ketola, Kiettare, Kiusala, Kokemäen kartano, Korkeaoja, Koskenkylä, Krannila, Krootila, Kuittilo, Kukola, Kuoppala, Kuurola, Kyttälä, Köömilä, Laikko, Lempainen, Mattila, Meinikkala, Paistila, Pappila, Peipohja, Pelhola, Penttilä, Pirkkinäinen (Birknäs), Pukkala, Pumpala, Purjala, Pyhänkorva, Pälpälä, Riste, Ronkka, Rudanko, Ruikkala, Ryytsälä, Sonnila, Säpilä, Talonen, Teikari, Tulkkila, Tuomaala, Vallila, Viikari, Villiö, Vitikkala, Vuolle (Vuoltee, ), Ylistaro, Äimälä já Öykkäri.
Ovdii Kauvatsa kieldâ siijdah.
Ahvenus, Jalonoja, Kauvatsa, Kotka, Kulkkila, Kuoppakoski, Lievikoski, Piilijoenmaa, Piitanoja, Puurila, Rutuna, Sampu, Työtilä já Yttilä.
Ulvila

Ulvila () lii kaavpug Suomâst, Satakunta eennâmkoddeest. Ulvilast ääsih 12 733 olmožid, já ton vijđodâh lii 422,51 km², mast 21,86 km² lii čääci. Ulvila naaburkieldah láá Harjavalta, Kokemäki, Nakkila, Pori já Sastamala.
Historjá.
Ulvila vuáđudui ive 1365.
Kieldâlahtemeh.
Kullaa kieldâ lohtui Ulvilan ive 2005.
Čuákkipääihih.
Kaavpug kuávdáščuákkipäikki lii puáidudum.
Kieldimverbâ

Kieldimverbâ lii finitlâš iševerbâ, mii kávnoo enâmustáá uuraallijn kielâin. 
Sämikielah.
Anarâškielâ.
Anarâškielâst kieldimverbâ sojá täävist (indikativ já imperativ), persovnist (1., 2. já 3. persovn) já lovvoost (oovtâloho, kyevtiloho já maaŋgâloho):
Indikativ, konditional já potential
Imperativ
Anarâškielâst kieldimverbâ ij suujâ ääigist.
Harjavalta

Harjavalta lii kaavpug Suomâst, Satakunta eennâmkoddeest. Harjavaltast ääsih 6 866 olmožid, já ton vijđodâh lii 127,74 km², mast 4,28 km² lii čääci. Harjavalta naaburkieldah láá Eura, Kokemäki, Nakkila já Ulvila.
Historjá.
Harjavalta vuáđudui ive 1869, já tast šoodâi kaavpug ive 1977.
Kaavpuguguásih já siijdah.
Harjavalta, Hauvola, Havinki, Hermu, Hiirijärvi, Huhtamaa, Merstola, Mämmimäki, Niuttula, Näyhälä, Pirilä, Pirkkala, Pitkäjärvi, Pitkäpäälä, Raasa, Suomenkylä, Satalinna, Torttila, Torvela, Tuisku, Tynkönkylä, Vareksela já Vinnari (ovdil Vinnare).
Uusikaupunki

Uusikaupunki () lii kaavpug Suomâst, Varsinais-Suomâ eennâmkoddeest. Uusikaupunkist ääsih 15 416 olmožid, já ton vijđodâh lii 1 932,43 km², mast 1 429,68 km² lii čääci. Uusikaupunki naaburkieldah láá Kustavi, Laitila, Pyhäranta, Taivassalo já Vehmaa.
Historjá.
Uusikaupunki vuáđudui ive 1617.
Viehâdâh.
Čuákkipääihih.
Kaavpug kuávdáščuákkipäikki lii puáidudum.
Raisio

Raisio () lii kaavpug Suomâst, Varsinais-Suomâ eennâmkoddeest. Raisiost ääsih 24 469 olmožid, já ton vijđodâh lii 50,06 km², mast 1,3 km² lii čääci. Raisio naaburkieldah láá Masku, Naantali, Rusko já Turku.
Historjá.
Raisio vuáđudui ive 1292, já tast šoodâi kaavpug ive 1974.
Viehâdâh.
Čuákkipääihih.
Kieldâst lii tuše ohtâ čuákkipäikki: Tuurku kuávdáščuákkipäikki.
Kaavpuguásih.
Raisio lii juohhum 14 kaavpuguásán.
Ässeelovo mield stuárráámus kaavpuguási lii Kerttula.
Laitila

Laitila ( lii kaavpug Suomâst, Varsinais-Suomâ eennâmkoddeest. Laitilast ääsih 8 468 olmožid, já ton vijđodâh lii 545,32 km², mast 13,71 km² lii čääci. Laitila naaburkieldah láá Eura, Mynämäki, Pyhäranta, Rauma, Uusikaupunki já Vehmaa.
Historjá.
Laitila vuáđudui ive 1868.
Viehâdâh.
Čuákkipääihih.
Kaavpug kuávdáščuákkipäikki lii puáidudum.
Siijdah.
Haaro, Hartikkala, Haukka, Kaariainen, Kaivola, Katinhäntä, Kaukola, Kiveinen, Kivijärvi, Kodjala, Koliseva, Koukkela, Kouma, Kovero, Kovio, Krouvi, Kusni, Laitila, Lausti, Leinmäki, Malko, Mudainen, Niemi, Nästi, Pahojoki, Palttila, Pappila, Pato, Pehtsalo, Salo, Seppälä, Sillantaka, Sorola, Soukainen, Suontaka, Syttyvä, Torre, Tuuna, Untamala, Vahantaka, Vaimaro, Valko, Vekka, Vidilä, Viikainen já Ytö.
1500

1500 (MD) lâi kárgámihe, mii juliaanlâš kalender mield aalgij koskoho já nuuvâi tuorâstuv. Tot lâi 1400-lovo majemuš ihe sehe 1500-ihelove vuossâmuš ihe.
1400

1400 (MCD) lâi kárgámihe, mii juliaanlâš kalender mield aalgij tuorâstuv já nuuvâi vástuppeeivi. Tot lâi 1300-lovo majemuš ihe sehe 1400-ihelove vuossâmuš ihe.
1300

1300 (MCCC) lâi kárgámihe, mii juliaanlâš kalender mield aalgij vástuppeeivi já nuuvâi lávurduv. Tot lâi 1200-lovo majemuš ihe sehe 1300-ihelove vuossâmuš ihe.
1200

1200 (MCC) lâi kárgámihe, mii juliaanlâš kalender mield aalgij lávurduv já nuuvâi pasepeeivi. Tot lâi 1100-lovo majemuš ihe sehe 1200-ihelove vuossâmuš ihe.
1100

1100 (MC) lâi kárgámihe, mii juliaanlâš kalender mield aalgij pasepeeivi já nuuvâi vuossaargâ. Tot lâi 1000-lovo majemuš ihe sehe 1100-ihelove vuossâmuš ihe.
1480

1480 (MCDLXXX) lâi kárgámihe, mii juliaanlâš kalender mield aalgij lávurduv já nuuvâi pasepeeivi. Tot lâi 1480-lovo vuossâmuš ihe.
Petäjävesi

Petäjävesi lii kieldâ Suomâst, Koskâ-Suomâ eennâmkoddeest. Petäjävesist ääsih 3 755 olmožid, já ton vijđodâh lii 495,41 km², mast 39,01 km² lii čääci. Petäjävesi naaburkieldah láá Jyväskylä, Jämsä, Keuruu, Multia já Uurainen.
Historjá.
Petäjävesi vuáđudui ive 1868.
Eennâmtiätu.
Petäjävesist láá ohtsis 99 jävrid. Tain stuárráámusah láá Jämsänvesi, Ala-Kintaus já Ylä-Kintaus.
Viehâdâh.
Čuákkipääihih.
Kieldâ kuávdáščuákkipäikki lii puáidudum.
Siijdah já aassâmkuávluh.
Siijdah.
Heikkilänperä, Kintaus, Kuivasmäki, Kukkaro, Metsäkulma, Pengerjoki, Piesalankylä, Töysänperä já Ylä-Kintaus.
Aassâmkuávluh.
Halkokangas, Hätälänmäki, Honkola, Kapakallio, Litma, Miilulampi, Oiniemi, Olkkola, Pappilanpelto já Salmela.
1460

1460 (MCDLX) lâi kárgámihe, mii juliaanlâš kalender mield aalgij majebaargâ já nuuvâi koskoho. Tot lâi 1460-lovo vuossâmuš ihe.
1440

1440 (MCDXL) lâi kárgámihe, mii juliaanlâš kalender mield aalgij vástuppeeivi já nuuvâi lávurduv. Tot lâi 1440-lovo vuossâmuš ihe.
1420

1420 (MCDXX) lâi kárgámihe, mii juliaanlâš kalender mield aalgij vuossaargâ já nuuvâi majebaargâ. Tot lâi 1420-lovo vuossâmuš ihe.
1380

1380 (MCCCLXXX) lâi kárgámihe, mii juliaanlâš kalender mield aalgij pasepeeivi já nuuvâi vuossaargâ. Tot lâi 1380-lovo vuossâmuš ihe.
1360

1360 (MCCCLX) lâi kárgámihe, mii juliaanlâš kalender mield aalgij koskoho já nuuvâi tuorâstuv. Tot lâi 1360-lovo vuossâmuš ihe.
1340

1340 (MCCCXL) lâi kárgámihe, mii juliaanlâš kalender mield aalgij lávurduv já nuuvâi pasepeeivi. Tot lâi 1340-lovo vuossâmuš ihe.
1320

1320 (MCCCXX) lâi kárgámihe, mii juliaanlâš kalender mield aalgij majebaargâ já nuuvâi koskoho. Tot lâi 1320-lovo vuossâmuš ihe.
1280

1280 (MCCLXXX) lâi kárgámihe, mii juliaanlâš kalender mield aalgij vuossaargâ já nuuvâi majebaargâ. Tot lâi 1280-lovo vuossâmuš ihe.
1260

1260 (MCCLX) lâi kárgámihe, mii juliaanlâš kalender mield aalgij tuorâstuv já nuuvâi vástuppeeivi. Tot lâi 1260-lovo vuossâmuš ihe.
1240

1240 (MCCXL) lâi kárgámihe, mii juliaanlâš kalender mield aalgij pasepeeivi já nuuvâi vuossaargâ. Tot lâi 1240-lovo vuossâmuš ihe.
1220

1220 (MCCXX) lâi kárgámihe, mii juliaanlâš kalender mield aalgij koskoho já nuuvâi tuorâstuv. Tot lâi 1220-lovo vuossâmuš ihe.
1180

1180 (MCLXXX) lâi kárgámihe, mii juliaanlâš kalender mield aalgij majebaargâ já nuuvâi koskoho. Tot lâi 1180-lovo vuossâmuš ihe.
1160

1160 (MCLX) lâi kárgámihe, mii juliaanlâš kalender mield aalgij vástuppeeivi já nuuvâi lávurduv. Tot lâi 1160-lovo vuossâmuš ihe.
1140

1140 (MCXL) lâi kárgámihe, mii juliaanlâš kalender mield aalgij vuossaargâ já nuuvâi majebaargâ. Tot lâi 1140-lovo vuossâmuš ihe.
1120

1120 (MCXX) lâi kárgámihe, mii juliaanlâš kalender mield aalgij tuorâstuv já nuuvâi vástuppeeivi. Tot lâi 1120-lovo vuossâmuš ihe.
1592

1592 (MDXCII) lâi kárgámihe, mii gregoriaanlâš kalender mield aalgij koskoho já nuuvâi tuorâstuv. Tot lâi 1590-lovo kuálmád ihe.
1572

1572 (MDLXXII) lâi kárgámihe, mii juliaanlâš kalender mield aalgij majebaargâ já nuuvâi koskoho. Tot lâi 1570-lovo kuálmád ihe.
1552

1552 (MDLII) lâi kárgámihe, mii juliaanlâš kalender mield aalgij vástuppeeivi já nuuvâi lávurduv. Tot lâi 1550-lovo kuálmád ihe.
1532

1532 (MDXXXII) lâi kárgámihe, mii juliaanlâš kalender mield aalgij vuossaargâ já nuuvâi majebaargâ. Tot lâi 1530-lovo kuálmád ihe.
1512

1512 (MDXII) lâi kárgámihe, mii juliaanlâš kalender mield aalgij tuorâstuv já nuuvâi vástuppeeivi. Tot lâi 1510-lovo kuálmád ihe.
Matti Valle

Matti Valle lii anarâš kielâmiäštár, kii lii šoddâm ive 1943. Sun lii oppâm anarâškielâ eenikielânis, tastko suu eeči já enni sárnoin tom pääihist. Matti lii tääl iäláttuvâst já áásá Njellimist.
Eellim.
Matti vietij pärnivuođâs Keđgijäävrist. Suu eeči lâi uástám toonti tobbeen ovdil nube maailmsuáđi, mut sun peesâi huksiđ pääihi perruidis toho iäskán evakkost puáttim maŋa. Toontin sun huksij kyehti tuve, säävni já naavit. Matti juuđij škoovlâ Njellimist. Talle sun aasâi asâttuvâst, tastko škovlâ lâi 12 kilomeetter keččin suu pääihist. Matti máttá mottoom verd meiddei nuorttâlâškielâ, tastko Njellim kuávlust ääsih meiddei nuorttâliih já sun lii kuullâm nuorttâlâškielâ ubâ elimis.
Pargo.
Matti lâi pargoost puásuialmajin ive 1979 räi. Tast maŋa sun lâi pargoost rakânâsalmajin – enâmustáá šaldepargoin. Sun lâi pargoost rakânâsalmajin meiddei kulmâ ive Leningradist, kost sun lâi fáárust Hooteel Astoria tivomist. Tobbeen Matti oopâi mottoom verd ruošâkielâ, tastko suu hovdâ lâi pálkkááttâm ruošâkielâ máttáátteijee.
1492

1492 (MCDXCII) lâi kárgámihe, mii juliaanlâš kalender mield aalgij pasepeeivi já nuuvâi vuossaargâ. Tot lâi 1490-lovo kuálmád ihe.
1472

1472 (MCDLXXII) lâi kárgámihe, mii juliaanlâš kalender mield aalgij koskoho já nuuvâi tuorâstuv. Tot lâi 1470-lovo kuálmád ihe.
1452

1452 (MCDLII) lâi kárgámihe, mii juliaanlâš kalender mield aalgij lávurduv já nuuvâi pasepeeivi. Tot lâi 1450-lovo kuálmád ihe.
1432

1432 (MCDXXXII) lâi kárgámihe, mii juliaanlâš kalender mield aalgij majebaargâ já nuuvâi koskoho. Tot lâi 1430-lovo kuálmád ihe.
Kannonkoski

Kannonkoski lii kieldâ Suomâst, Koskâ-Suomâ eennâmkoddeest. Kannonkoskist ääsih 1 323 olmožid, já ton vijđodâh lii 549,88 km², mast 104,87 km² lii čääci. Kannonkoski naaburkieldah láá Karstula, Kivijärvi, Saarijärvi, Viitasaari já Äänekoski.
Historjá.
Kannonkoski vuáđudui ive 1934.
Viehâdâh.
Čuákkipääihih.
Kieldâst lii tuše ohtâ čuákkipäikki: Kannonkoski markkân.
Siijdah.
Alamaa, Hännänkylä, Hetoperä, Hilmonkoski, Joenniska, Kannonjärvi, Kannonpää, Kannonsaha, Kämäri, Käräjämäki, Lakomäki, Luomala, Mannilankylä, Palomäki (Palopitäjä), Pelleskylä, Piispala (Jauhoniemi), Pitkäjärvi, Rytyperä, Selänranta, Sipilä, Terelä, Vihtaperä, Vuoskoski já Yläpää.
1412

1412 (MCDXII) lâi kárgámihe, mii juliaanlâš kalender mield aalgij vástuppeeivi já nuuvâi lávurduv. Tot lâi 1410-lovo kuálmád ihe.
1392

1392 (MCCCXCII) lâi kárgámihe, mii juliaanlâš kalender mield aalgij vuossaargâ já nuuvâi majebaargâ. Tot lâi 1390-lovo kuálmád ihe.
1372

1372 (MCCCLXXII) lâi kárgámihe, mii juliaanlâš kalender mield aalgij tuorâstuv já nuuvâi vástuppeeivi. Tot lâi 1370-lovo kuálmád ihe.
1352

1352 (MCCCLII) lâi kárgámihe, mii juliaanlâš kalender mield aalgij pasepeeivi já nuuvâi vuossaargâ. Tot lâi 1350-lovo kuálmád ihe.
Luhanka

Luhanka lii kieldâ Suomâst, Koskâ-Suomâ eennâmkoddeest. Kannonkoskist ääsih 693 olmožid, já ton vijđodâh lii 313,25 km², mast 98,75 km² lii čääci. Kannonkoski naaburkieldah láá Hartola, Joutsa, Jyväskylä, Jämsä, Kuhmoinen já Sysmä. 
Luhanka lii ässeelovo mield sehe Koskâ-Suomâ eennâmkode já Nannaam-Suomâ ucemus kieldâ.
Historjá.
Luhanka vuáđudui ive 1864.
Eennâmtiätu.
Luhanka lii Päijänne riddoost.
Viehâdâh.
Čuákkipääihih.
Ive 2017 tiäđui mield kieldâst ij lah ohtâgin čuákkipäikki.
Siijdah.
Judinsalo, Luhanka, Rapala, Soiniemi já Tammijärvi.
1332

1332 (MCCCXXXII) lâi kárgámihe, mii juliaanlâš kalender mield aalgij koskoho já nuuvâi tuorâstuv. Tot lâi 1330-lovo kuálmád ihe.
1312

1312 (MCCCXII) lâi kárgámihe, mii juliaanlâš kalender mield aalgij lávurduv já nuuvâi pasepeeivi. Tot lâi 1310-lovo kuálmád ihe.
1292

1292 (MCCXCII) lâi kárgámihe, mii juliaanlâš kalender mield aalgij majebaargâ já nuuvâi koskoho. Tot lâi 1290-lovo kuálmád ihe.
1272

1272 (MCCLXXII) lâi kárgámihe, mii juliaanlâš kalender mield aalgij vástuppeeivi já nuuvâi lávurduv. Tot lâi 1270-lovo kuálmád ihe.
1252

1252 (MCCLII) lâi kárgámihe, mii juliaanlâš kalender mield aalgij vuossaargâ já nuuvâi majebaargâ. Tot lâi 1250-lovo kuálmád ihe.
1232

1232 (MCCXXXII) lâi kárgámihe, mii juliaanlâš kalender mield aalgij tuorâstuv já nuuvâi vástuppeeivi. Tot lâi 1230-lovo kuálmád ihe.
1212

1212 (MCCXII) lâi kárgámihe, mii juliaanlâš kalender mield aalgij pasepeeivi já nuuvâi vuossaargâ. Tot lâi 1210-lovo kuálmád ihe.
Saarijärvi

Saarijärvi lii kaavpug Suomâst, Koskâ-Suomâ eennâmkoddeest. Saarijärvist ääsih 9 212 olmožid, já ton vijđodâh lii 1 422,72 km², mast 171,00 km² lii čääci. Saarijärvi naaburkieldah láá Kannonkoski, Karstula, Multia, Soini, Uurainen, Ähtäri já Äänekoski.
Historjá.
Saarijärvi vuáđudui ive 1639, já tast šoodâi kaavpug ive 1986.
Viehâdâh.
Čuákkipääihih.
Kaavpug kuávdáščuákkipäikki lii puáidudum.
Siijdah.
Häkkilä, Hännilä, Hoikankylä, Kalmari, Kekkilä, Kolkanlahti, Konttimäki, Kukko, Kuoppala, Lannevesi, Lehtola, Leuhu, Linna, Mahlu, Mulikka, Paajala, Pajupuro, Palomäki, Pyhähäkki, Pylkönmäki, Rahkola, Ranta-Hännilä já Tarvaala.
1192

1192 (MCXCII) lâi kárgámihe, mii juliaanlâš kalender mield aalgij koskoho já nuuvâi tuorâstuv. Tot lâi 1190-lovo kuálmád ihe.
1172

1172 (MCLXXII) lâi kárgámihe, mii juliaanlâš kalender mield aalgij lávurduv já nuuvâi pasepeeivi. Tot lâi 1170-lovo kuálmád ihe.
1152

1152 (MCLII) lâi kárgámihe, mii juliaanlâš kalender mield aalgij majebaargâ já nuuvâi koskoho. Tot lâi 1150-lovo kuálmád ihe.
1132

1132 (MCXXXII) lâi kárgámihe, mii juliaanlâš kalender mield aalgij vástuppeeivi já nuuvâi lávurduv. Tot lâi 1130-lovo kuálmád ihe.
1112

1112 (MCXII) lâi kárgámihe, mii juliaanlâš kalender mield aalgij vuossaargâ já nuuvâi majebaargâ. Tot lâi 1110-lovo kuálmád ihe.
Äänekoski

Äänekoski lii kaavpug Suomâst, Koskâ-Suomâ eennâmkoddeest. Äänekoskist ääsih 18 541 olmožid, já ton vijđodâh lii 1 138,39 km², mast 253,82 km² lii čääci. Äänekoski naaburkieldah láá Kannonkoski, Konnevesi, Laukaa, Saarijärvi, Uurainen, Vesanto já Viitasaari.
Historjá.
Äänekoski vuáđudui ive 1911, já tast šoodâi kaavpug ive 1973. Uđđâ Äänekoski kaavpug šoodâi ive 2007, ko Sumiainen já Suolahti lahtojii Äänekoskin.
Kieldâlahtemeh.
Äänekoski táálunkieldâ lohtui Äänekoskin ive 1977. Konginkangas kieldâ lohtui Äänekoskin ive 1993. Sumiaisii kieldâ já Suolahti kaavpug lahtojii Äänekoskin uđđâivemáánu 1. peeivi 2007. 
Viehâdâh.
Čuákkipääihih.
Kaavpug kuávdáščuákkipäikki lii puáidudum.
Siijdah.
Hietama, Hirvaskangas, Honkola, Kalaniemi, Koivistonkylä, Laajaranta, Liimattala, Mämme, Parantala já Rannankylä.
Viitasaari

Viitasaari lii kaavpug Suomâst, Koskâ-Suomâ eennâmkoddeest. Viitasaarist ääsih 6 095 olmožid, já ton vijđodâh lii 1 589,12 km², mast 340,57 km² lii čääci. Viitasaari naaburkieldah láá Kannonkoski, Keitele, Kinnula, Kivijärvi, Pihtipudas, Vesanto já Äänekoski.
Historjá.
Viitasaari vuáđudui ive 1635, já tast šoodâi kaavpug ive 1996.
Viehâdâh.
Čuákkipääihih.
Kaavpugist lii tuše ohtâ čuákkipäikki: Viitasaari kuávdáščuákkipäikki.
Siijdah.
Huopana, Ilmolahti, Jurvansalo, Keihärinkoski, Keitelepohja, Kolkku, Kotvala-Valkeisjärvi, Kumpumäki, Kymönkoski, Löytänä, Mäntylä, Niinilahti, Pasala-Viitakangas, Soliskylä, Suovanlahti-Haarala já Vuorilahti.
Forssa

Forssa lii kaavpug Suomâst, Kanta-Häme eennâmkoddeest. Forssast ääsih 16 761 olmožid, já ton vijđodâh lii 253,38 km², mast 4,62 km² lii čääci. Forssa naaburkieldah láá Humppila, Jokioinen, Tammela já Urjala.
Historjá.
Forssa vuáđudui ive 1923, já tast šoodâi kaavpug ive 1964.
Kieldâlahtemeh.
Stuárráámus uási Koijärvi kieldâst lohtui Forssan ive 1969.
Viehâdâh.
Čuákkipääihih.
Kaavpugist lii tuše ohtâ čuákkipäikki: Forssa kuávdáščuákkipäikki.
1582

1582 (MDLXXXII) lâi normaalihe, mii juliaanlâš kalender mield aalgij vuossaargâ já gregoriaanlâš kalender mield nuuvâi vástuppeeivi. Tot lâi 1580-lovo kuálmád ihe. Roovvâdmáánu 4. peeivi 1582 valdui kiävtun gregoriaanlâš kalender.
1562

1562 (MDLXII) lâi normaalihe, mii aalgij já nuuvâi juliaanlâš kalender mield tuorâstuv. Tot lâi 1560-lovo kuálmád ihe.
1542

1542 (MDXLII) lâi normaalihe, mii aalgij já nuuvâi juliaanlâš kalender mield pasepeeivi. Tot lâi 1540-lovo kuálmád ihe.
1522

1522 (MDXXII) lâi normaalihe, mii aalgij já nuuvâi juliaanlâš kalender mield koskoho. Tot lâi 1520-lovo kuálmád ihe.
1502

1502 (MDII) lâi normaalihe, mii aalgij já nuuvâi juliaanlâš kalender mield lávurduv. Tot lâi 1500-ihelove kuálmád ihe.
1402

1402 (MCDII) lâi normaalihe, mii aalgij já nuuvâi juliaanlâš kalender mield pasepeeivi. Tot lâi 1400-ihelove kuálmád ihe.
1302

1302 (MCCCII) lâi normaalihe, mii aalgij já nuuvâi juliaanlâš kalender mield vuossaargâ. Tot lâi 1300-ihelove kuálmád ihe.
1202

1202 (MCCII) lâi normaalihe, mii aalgij já nuuvâi juliaanlâš kalender mield majebaargâ. Tot lâi 1200-ihelove kuálmád ihe.
1102

1102 (MCII) lâi normaalihe, mii aalgij já nuuvâi juliaanlâš kalender mield koskoho. Tot lâi 1100-ihelove kuálmád ihe.
Tawakkul Karman

Tawakkul Abdulsalam Khalid Karman (, "Tawakkul 'Abd us-Salām Khalid Karmān", motomin Tawakel, Tawakul teikkâ Tawakkol Karman, š. kuovâmáánu 7. peeivi 1979, Shar'ab as-Salam, Taiz eennâmkodde, Jemen) lii jemenlâš toimâtteijee, politikkár já olmoošvuoigâdvuotâpiälušteijee. Ive 2011 sun vuoitij Nobel-ráávhupalhâšume oovtâst Liberia president Ellen Johnson Sirleafáin já liberialâš ráávhuaktivist Leymah Gboweein.
Eellim.
Tawakkul Karman šoodâi kuovâmáánu 7. peeivi 1979 Shar'ab as-Salamist, Taiz eennâmkoddeest, Jemenist. Suu enni lii Anisah Hussein Abdullah Al Aswadi já suu eeči lii äššivyeijee já politikkár Abdulsalam Khalid Karman. Karmanist láá kulmâ viiljâ já kuttâ uábi, om. toimâtteijee já äššivyeijee Safa Karman já tihtâčällee Tariq Karman.
Sun naajâi Mohammed al-Nahmiin. Sunnust láá kulmâ päärni. 
Škovlim já karrieer.
Karman eelij pärnin Jemen kuálmádin stuárráámus kaavpug Taiz alda. Ko suu eeči nomâttui riehtiaašij ministerin president Ali Abdullah Saleh haldâttuvvâst 1990-lovvoost, te peerâ varrij Sanaan. Tobbeen Karman luvâškuođij kavpâšem tieđâ- já teknologiaollâškoovlâst. Ive 1999 sun valmâštui kandidaatin. Tastmaŋa sun sirdâšui Sanaa ollâopâttâhân, kost sun luuvâi staatâtiettuid já valmâštui maisterin.
Nissoontoimâtteijeeh avlijttáá.
Aalmugijkoskâsâš nisonijpeeivi 2005 Karman já čiččâm eres nissoontoimâttijjed vuáđudii Nissoontoimâtteijeeh avlijttáá -ornijdume, mon ulmen lii ovdediđ olmoošvuoigâdvuođâid, eromâšávt säni- já uáivilrijjâvuođâ, já meid demokraatlâš vuoigâdvuođâid. Ornijdume algâalgâlâš nommâ lâi "Nissoontoimâtteijeeh rajijttáá", mut sij iä finnim haldâttâsâst toimâlove toin noomáin já sij kolgii molsođ tom háámán "Nissoontoimâtteijeeh avlijttáá" ovdil ko haldâttâs mieđâi.
Veikkâ ornijdume finnij toimâlove, tieđettemministeriö ij kuittâg tuhhiittâm ton ucâmuš vuáđudiđ jieijâs radiosajattuv já aavis. Karman ij miettâm taas, tastko suu mielâst Jemen esiväldi hemâdij suu reivâiguin já suáituiguin. Ton lasseen Karman vaađâi tom, et suu ive 2006 vuáđudem uđâssysteem uážuččij rijjâ vuolgâttiđ uđđâsijd tekstâviestáin. Haldâttâs kontrollistij tárkká tággáár uđâsvyevi, veikkâ taas iä lamaš lavâliih vuáđuseh. Ive 2007 haldâttâs lopâttij uđâssysteem.
Palhâšumeh.
Ive 2011 sun vuoitij Nobel-ráávhupalhâšume oovtâst Liberia president Ellen Johnson Sirleafáin já liberialâš ráávhuaktivist Leymah Gboweein. Sun lii vuossâmuš Nobel-palhâšume finnim jemenlâš já nubbe muslimnissoon ive 2003 Nobel-ráávhupalhâšume finnim iranlâš Shirin Ebadi maŋa. Karman vuoitij palhâšume 32-ihásâžžân já návt lâi tassaažân nuorâmus Nobel-ráávhupalhâšume vyeittee.
Riihimäki

Riihimäki lii kaavpug Suomâst, Kanta-Häme eennâmkoddeest. Riihimäkist ääsih 28 771 olmožid, já ton vijđodâh lii 125,56 km², mast 4,55 km² lii čääci. Riihimäki naaburkieldah láá Hausjärvi, Hyvinkää, Janakkala já Loppi.
Historjá.
Riihimäki vuáđudui ive 1922, já tast šoodâi kaavpug ive 1960.
Viehâdâh.
Čuákkipääihih.
Kaavpugist lii tuše ohtâ čuákkipäikki: Riihimäki kuávdáščuákkipäikki.
Kaavpuguásih já siijdah.
Riihimäki kaavpuguásih:
Riihimäki siijdah:
1482

1482 (MCDLXXXII) lâi normaalihe, mii aalgij já nuuvâi juliaanlâš kalender mield majebaargâ. Tot lâi 1480-lovo kuálmád ihe.
1462

1462 (MCDLXII) lâi normaalihe, mii aalgij já nuuvâi juliaanlâš kalender mield vástuppeeivi. Tot lâi 1460-lovo kuálmád ihe.
1422

1422 (MCDXXII) lâi normaalihe, mii aalgij já nuuvâi juliaanlâš kalender mield tuorâstuv. Tot lâi 1420-lovo kuálmád ihe.
1382

1382 (MCCCLXXXII) lâi normaalihe, mii aalgij já nuuvâi juliaanlâš kalender mield koskoho. Tot lâi 1380-lovo kuálmád ihe.
1362

1362 (MCCCLXII) lâi normaalihe, mii aalgij já nuuvâi juliaanlâš kalender mield lávurduv. Tot lâi 1360-lovo kuálmád ihe.
1342

1342 (MCCCXLII) lâi normaalihe, mii aalgij já nuuvâi juliaanlâš kalender mield majebaargâ. Tot lâi 1340-lovo kuálmád ihe.
1322

1322 (MCCCXXII) lâi normaalihe, mii aalgij já nuuvâi juliaanlâš kalender mield vástuppeeivi. Tot lâi 1320-lovo kuálmád ihe.
Hattula

Hattula lii kieldâ Suomâst, Kanta-Häme eennâmkoddeest. Hattulast ääsih 9 388 olmožid, já ton vijđodâh lii 427,39 km², mast 69,58 km² lii čääci. Hattula naaburkieldah láá Hämeenlinna, Pälkäne já Valkeakoski.
Historjá.
Hattula vuáđudui ive 1868.
Kieldâlahtemeh.
Uccâ uási Vanaja kieldâst lohtui Hattulan ive 1967. Stuárráámus uási Tyrväntö kieldâst lohtui Hattulan ive 1971.
Viehâdâh.
Čuákkipääihih.
Kieldâ kuávdáščuákkipäikki lii puáidudum.
Siijdah.
Hakimäki, Halkorpi, Hurttala, Hyrvälä, Ihalempi, Kalkkonen, Katinala, Kerälä, Kivijoki, Koski, Kouvala, Kärsälä, Leiniälä, Lepaa, Mervi, Metsänkylä, Mierola, Nihattula, Nummi, Parola, Parolannummi, Pekola, Pelkola, Pyhälahti, Rahkoila, Saari, Sattula, Takajärvi, Tenhiälä, Valtee, Ventola já Vuohiniemi.
1282

1282 (MCCLXXXII) lâi normaalihe, mii aalgij já nuuvâi juliaanlâš kalender mield tuorâstuv. Tot lâi 1280-lovo kuálmád ihe.
Humppila

Humppila lii kieldâ Suomâst, Kanta-Häme eennâmkoddeest. Humppilast ääsih 2 174 olmožid, já ton vijđodâh lii 148,61 km², mast 0,65 km² lii čääci. Humppila naaburkieldah láá Forssa, Jokioinen, Ypäjä, Loimaa, Punkalaidun já Urjala.
Historjá.
Humppila vuáđudui ive 1874.
Viehâdâh.
Čuákkipääihih.
Kieldâst lii tuše ohtâ čuákkipäikki: Humppila sajattâhkuávlu.
Siijdah.
Huhtaa, Humppila, Koivisto, Murto, Taipale já Venäjä.
1262

1262 (MCCLXII) lâi normaalihe, mii aalgij já nuuvâi juliaanlâš kalender mield pasepeeivi. Tot lâi 1260-lovo kuálmád ihe.
Janakkala

Janakkala lii kieldâ Suomâst, Kanta-Häme eennâmkoddeest. Janakkalast ääsih 16 298 olmožid, já ton vijđodâh lii 586,07 km², mast 38,63 km² lii čääci. Janakkala naaburkieldah láá Hausjärvi, Hämeenlinna, Loppi já Riihimäki.
Historjá.
Janakkala vuáđudui ive 1866.
Kieldâlahtemeh.
Uási Vanaja kieldâst lohtui Janakkalan ive 1967.
Viehâdâh.
Čuákkipääihih.
Kieldâ kuávdáščuákkipäikki lii puáidudum.
Siijdah.
Hallakorpi, Harviala, Heinäjoki, Hiisi, Hyvikkälä, Jokimaa, Kerkkola, Kernaala, Kiipula, Kiri, Koljala, Leppäkoski, Löyttymäki, Mallinkainen, Melkkola, Napiala, Punkka, Rastila, Rehakka, Saloinen, Sauvala, Tarinmaa, Tanttala, Tervakoski, Turenki, Tyry, Uhkoila, Virala já Vähikkälä.
1242

1242 (MCCXLII) lâi normaalihe, mii aalgij já nuuvâi juliaanlâš kalender mield koskoho. Tot lâi 1240-lovo kuálmád ihe.
1222

1222 (MCCXXII) lâi normaalihe, mii aalgij já nuuvâi juliaanlâš kalender mield lávurduv. Tot lâi 1220-lovo kuálmád ihe.
1182

1182 (MCLXXXII) lâi normaalihe, mii aalgij já nuuvâi juliaanlâš kalender mield vástuppeeivi. Tot lâi 1180-lovo kuálmád ihe.
1162

1162 (MCLXII) lâi normaalihe, mii aalgij já nuuvâi juliaanlâš kalender mield vuossaargâ. Tot lâi 1160-lovo kuálmád ihe.
1142

1142 (MCXLII) lâi normaalihe, mii aalgij já nuuvâi juliaanlâš kalender mield tuorâstuv. Tot lâi 1140-lovo kuálmád ihe.
1122

1122 (MCXXII) lâi normaalihe, mii aalgij já nuuvâi juliaanlâš kalender mield pasepeeivi. Tot lâi 1120-lovo kuálmád ihe.
Nicole Kidman

Nicole Mary Kidman (š. kesimáánu 20. peeivi 1967, Honolulu, Havaiji, Ovtâstum staatah) lii australialâš-ovtâstumstaatâlâš čaittâleijee. 
Eellim.
Nicole Kidman šoodâi kesimáánu 20. peeivi 1967, Honolulust, Havaijist. Suu eeči lâi Antony Kidman, já suu enni lii Janelle Ann Kidman (j.s. Glenny). Nicole vaanhimeh lává australialiih. Suoi aasáin Ovtâstum staatâin ko Nicole šoodâi, mut ubâ peerâ varrij maasâd Australian ko Nicole lâi 4-ihásâš.
Nicole Kidman lâi naaijâm Tom Cruisein iivij 1990–2001. Suoi adoptistijn kyehti päärni: Isabella Jane Cruise (š. 1992) já Connor Antony Cruise (š 1995). Nicole lii lamaš naaijâm Keith Urbanáin ive 2006 rääjist. Sunnust láá kyehti nieidâ: Sunday Rose (š. 2008) já Faith Margaret (š. 2010).
Karrieer.
Nicole Kidman finnij vuossâmuu roolâ ive 1983. Sust lâi talle uccâ roolâ elleekooveest "Bush Christmas". Sust šoodâi pegâlmâs 1990-lovvoost, ko sun čaittâlij maaŋgâin ellekuuvijn. Sun vuoitij Oscar-palhâšume ive 2003 elleekooveest "The Hours".
Charisma Carpenter

Charisma Carpenter (š. syeinimáánu 23. peeivi 1970, Las Vegas, Nevada, Ovtâstum staatah) lii ovtâstumstaatâlâš čaittâleijee.
Eellim.
Charisma Carpenter šoodâi syeinimáánu 23. peeivi 1970 Las Vegasist. Ive 2002 sun naajâi Las Vegasist Donovan Charles Hardyin. Sunnust lii ohtâ kandâ, kiän nommâ lii Donovan Charles Hardy (š. 2003). Näimilitto nuuvâi virgálávt ive 2008.
Suu vaanhimeh lává Don já Christine Carpenter.
Karrieer.
Charisma Carpenter finnij vuossâmuu roolâ ive 1994. Sust lâi talle uccâ roolâ TV-rááiđust "Baywatch". Sust šoodâi pegâlmâs 1990-lovo loopâst, ko sun čaittâlij tagarijn TV-rááiđuin ko "Buffy the Vampire Slayer" já "Angel".
Anja Kaarret

Anja Kaarret lii šoddâm ive 1960 Aanaar markkânist. Sun viettij pärnivuođâs Nižžjäävrist, mii lii uccâ siijdâš Aanaar markkânist tavenuorttân Aanaar kieldâst. Tááláá ääigi Anja áásá Pärttihist. Sun lii oppâm anarâškielâ eenikielânis, tastko suu enni sáárnui tom pääihist. 
Anja Kaarret tooimâi kielâmiäštárin anarâškielâ CASLE-tievâsmittemškovliittâsâst 2009–2010. Sun lijkkui toos uáli ennuv.
Pargo.
Anja algâttij radiotoimâtteijen ive 1985. 1990-lovvoost sun lâi oovce mánuppaijeed meddâl radiopargoost. Sun iiskâi ovdâmerkkân falâdeijee pargo mut maacâi liijká radiopaargon. Sun poorgâi radiotoimâtteijen ive 2025 räi, kuás sun paasij iälâttâhân.