tartuNLP/wikipedia-smugri-20251201 huggingface dataset:
San Paolo di Jesi

San Paolo di Jesi lii kieldâ Italiast, Marche kuávlust. San Paolo di Jesist ääsih 927 olmožid. Ton vijđodâh lii 10,11 km² já alodâh 224 m. San Paolo di Jesi naaburkieldah láá Cupramontana, Jesi, Monte Roberto já Staffolo.
San Severino Marche

San Severino Marche lii kaavpug Italiast, Marche kuávlust. San Severino Marchest ääsih 12 260 olmožid. Ton vijđodâh lii 194,26 km² já alodâh 236 m. San Severino Marche naaburkieldah láá Apiro, Castelraimondo, Cingoli, Gagliole, Matelica, Pollenza, Serrapetrona, Tolentino já Treia.
Historjá.
San Severino Marchest šoodâi kaavpug ive 1357.
Siijdah.
Agello, Aliforni, Barbari, Berta, Biagi, Cagnore, Canfaito, Cappella, Carpignano, Caruccio, Case Bruciate, Casette, Castel San Pietro, Cesolo, Chigiano, Colleluce, Collicelli, Colmone, Colotto, Corsciano, Cusiano, Elcito, Gagliannuovo, Gaglianvecchio, Granali, Isola, Maricella, Marciano, Martinelli, Monticole, Mozzacatena, Orpiano, Palazzata, Parolito, Patrignolo, Pieve, Pitino, Portolo, Rocchetta, San Mauro, Sant'Elena, Serrabassa, Serralta, Serripola, Serrone, Stigliano Capo, Stigliano Piede, Sventatora, Tabbiano, Taccoli, Ugliano, Uvaiolo, Valdiola já Villanova.
Sanna Marin

Sanna Mirella Marin (š. skammâmáánu 16. peeivi 1985, Helsig, Suomâ) lii syemmilâš politikkár, kii tooimâi Suomâ uáiviministerin juovlâmáánu 10. peeivi 2019 – kesimáánu 19. peeivi 2023. Sun lii Suomâ kuálmád nissoonuáiviminister já Suomâ historjá nuorâmus uáiviminister, 34-ihásâžžân. Marin lii meid Suomâ kuhesáigásumos nissoonuáiviminister.
Tuávááš.
Sanna Marin šoodâi Helsigist, mutâ lii aassâm meid Espoost. Škovlâivijdis sun aasâi Pirkkalast, kost sun meid čaalij pajeuáppen ive 2004. Tááláá ääigi sun áásá Tamperest, Kaleva kaavpuguásist, kost sun lii aassâm ive 2007 rääjist. Ton ive sun algâttij uápuidis Tampere ollâopâttuvâst, kost sun luuvâi haldâttâhtiettuu. Sun valmâštui maisterin ive 2017.
Politiiklâš karrieer.
Marin lii toimâm aktiivlávt politiikist ive 2006 rääjist. Suomâ ovdâskoodán suu väljejii vuossâmuu keerdi ive 2015, kuás sun finnij 10 911 jiennâd. Ive 2019 vaaljâin sun finnij 19 088 jiennâd. Ovdâskoddeest sun lii lamaš jesânin stuorrâ váljukoddeest, lahâváljukoddeest já pirâsváljukoddeest. Kesimáánust juovlâmáánun 2019 Marin tooimâi Rinne haldâttâs Suomâ jotolâh- já viestâdemministerin.
Marin lii meid Tampere kaavpugaairâs já tooimâi váldustiivrâ saavâjođetteijen iivij 2013−2017. Sosiaaldemokraatlij värisaavâjođetteijen sun lii lamaš ive 2014 rääjist, kuás suu väljejii nubben värisaavâjođetteijen. Ive 2017 suu väljejii vuosmuš värisaavâjođetteijen.
Suomâ uáiviministerin Marin šoodâi juovlâmáánu 10. peeivi 2019.
Palhâšumeh.
Ive 2023 Marin vuoitij Helmut Schmidt -puátteevuotâpalhâšume. Palhâšume keigejui sunjin tuorâstuv vyesimáánu 4. peeivi 2023 Hamburist. Palhâšume tuámmárjuávhu mield Marin lii vuáittám palhâšume, tastko sun lii oovdâstjottee eurooplâš, kiäst láá čielgâ áárvuh já jieijâs pooliitlâš stijlâ.
Persovnlâš eellim.
Marin pajasšoodâi arvetävgiperrust enijnis já eenis kuoimijn. Eejis sun ij lah eidu uáinám elimis ääigi, ko eeči varrij meddâl talle ko Marin lâi vala aaibâs ucce. Marin lii vuosmuš suu perrust kii lii valmâštum ollâopâttuvvâst. 
Marin lâi näimilittoost Markus Räikkösáin. Sunnui šoodâi nieidâ uđđâivemáánust 2018. Marin uáiviministerpaje peerâ aasâi Kesärantast, mii lii toimâm uáiviminister virgeaassâmsaijeen ive 1919 rääjist. Vyesimáánust 2023 Marin almottij, ete suoi Räikkösáin iäránává.
Sant'Angelo in Pontano

Sant'Angelo in Pontano lii kieldâ Italiast, Marche kuávlust. Sant'Angelo in Pontanost ääsih 1 354 olmožid. Ton vijđodâh lii 27,38 km², já alodâh 473 m. Sant'Angelo in Pontano naaburkieldah láá Falerone, Gualdo, Loro Piceno, Montappone, Penna San Giovanni, Ripe San Ginesio já San Ginesio.
Sant'Elpidio a Mare

Sant'Elpidio a Mare lii kaavpug Italiast, Marche kuávlust. Sant'Elpidio a Marest ääsih 17 180 olmožid. Ton vijđodâh lii 50,52 km² já alodâh 251 m. Sant'Elpidio a Mare naaburkieldah láá Civitanova Marche, Fermo, Monte Urano, Montecosaro, Montegranaro já Porto Sant'Elpidio.
Historjá.
Sant'Elpidio a Marest šoodâi kaavpug ive 1828.
Siijdah.
Bivio Cascinare, Cascinare, Casette d'Ete, Castellano, Cretarola já Luce.
Sant Julià de Lòria

Sant Julià de Lòria lii kieldâ Andorrast. Ton vijđodâh lii 61 km², já alodâh 908 m. Ive 2021 Sant Julià de Lòriast assii 9 556 olmožid.
Santa Maria Nuova

Santa Maria Nuova lii kieldâ Italiast, Marche kuávlust. Santa Maria Nuovast ääsih 4 118 olmožid. Ton vijđodâh lii 18,29 km² já alodâh 249 m. Santa Maria Nuova naaburkieldah láá Filottrano, Jesi, Osimo já Polverigi.
Siijdah.
Collina, Monti já Pradellona.
Santa Vittoria in Matenano

Santa Vittoria in Matenano lii kieldâ Italiast, Marche kuávlust. Santa Vittoria in Matenanost ääsih 1 283 olmožid. Ton vijđodâh lii 26,18 km², já alodâh 626 m. Santa Vittoria in Matenano naaburkieldah láá Force, Monte San Martino, Montefalcone Appennino, Monteleone di Fermo, Montelparo já Servigliano.
Siijdah.
Markkân lasseen Santa Vittoria in Matenano kieldâst lii tuše ohtâ sijdâ: Ponte Maglio.
Sarah Paulson

Sarah Catharine Paulson (š. juovlâmáánu 17. peeivi 1974, Tampa, Florida, Ovtâstum staatah) lii ovtâstumstaatâlâš čaittâleijee. Sun aasâi stuárráámus uási suu pärni- já nuorâvuođâst New Yorkist já Mainest. Maŋeláá sun juuđij Manhattanist čaittâleijee škoovlâid.
Saratov

Saratov () lii kaavpug Ruošâst Volga-juuvâ riddoost. Tot lii Saratov kuávlust.
Historjá.
Saratov vuáđudui ive 1590, já tot uážui kaavpugvuoigâdvuođâid ive 1708.
Sarnano

Sarnano lii kieldâ Italiast, Marche kuávlust. Sarnanost ääsih 3 130 olmožid. Ton vijđodâh lii 63,17 km², já alodâh 539 m. Sarnano naaburkieldah láá Amandola, Bolognola, Fiastra, Gualdo, Montefortino já San Ginesio.
Siijdah.
Biagi, Bisio, Brilli, Cadiciotto-Marinella, Callarella, Campanotico, Cardagnano, Carsoducci, Case Rosse Coldipastine, Colleciccangelo, Colmorello, Fontelardina, Gabella, Giampereto, Grassetti-Cannavina, Grazie, Grisciotti, Margani, Mazzanti, Migliarucci-Servigliani, Morelli, Pianelle, Pianello, Piano di sotto, Piobbico, Poggio, Romani, San Cassiano, Sant'Eusebio, Schito, Sassotetto, Stinco, Taliani, Terro, Vecciola di Mezzo já Vecciola di Sopra.
Sassoferrato

Sassoferrato lii kieldâ Italiast, Marche kuávlust. Sassoferratost ääsih 6 993 olmožid. Ton vijđodâh lii 137,23 km² já alodâh 386 m. Sassoferrato naaburkieldah láá Arcevia, Fabriano, Genga, Serra Sant'Abbondio, Pergola, Costacciaro já Scheggia e Pascelupo.
Siijdah.
Aia Cupa, Amandole, Aspro, Baruccio, Borgo Sassoferrato, Breccia di Venatura, Caiezzi, Cabernardi, Ca' Boccolino, Camarano, Camazzocchi, Canderico, Cantarino, Caparucci, Capoggi, Casalvento, Case Aia, Castagna, Castagna Bassa, Castiglioni, Catobagli, Coccore, Col Canino, Coldapi, Col della Noce, Colle, Colle di Murazzano, Colmaiore, Cupano, Doglio, Felcioni, Fondiglie di Liceto, Frassineta, Gaville, Giontarello, La Frasca, Liceto, Mandole, Montelago, Monterosso, Monterosso Stazione, Morello, Murazzano, Pantana, Perticano, Piagge, Piaggiasecca, Piano di Frassineta, Piano di Murazzano, Radicosa, Regedano, Rondinella, Rotondo, San Egidio, San Felice, San Giovanni, San Paolo, San Ugo, Sassoferrato Castello, Schioppetto, Scorzano, Sementana, Seriole, Serra San Facondino, Stavellina, Torre di Murazzano, Valdolmo, Valitosa já Venatura.
Sastamala

Sastamala lii kaavpug Suomâst, Pirkanmaa eennâmkoddeest. Sastamalast ääsih 24 139 olmožid, já ton vijđodâh lii 1 531,75 km², mast 102,71 km² lii čääci. Sastamala naaburkieldah láá Huittinen, Hämeenkyrö, Ikaalinen, Kankaanpää, Kokemäki, Nokia, Pori, Punkalaidun, Ulvila, Urjala já Vesilahti.
Historjá.
Sastamala kaavpug šoodâi uđđâivemáánu 1. peeivi 2009, ko Vammala kaavpug sehe Mouhijärvi já Äetsä kieldah lahtojii oohtân.
Kieldâlahtemeh.
Kiikoisii kieldâ lohtui Sastamalan ive 2013.
Čuákkipääihih.
Kaavpug kuávdáščuákkipäikki lii puáidudum.
Saturnus

Saturnus lii plaaneet Jupiter já Uranus kooskâst. Tot lii Piäiváást kuđâdin aldemus plaaneet. Saturnus lii nubben stuárráámus plaaneet Jupiter maŋa. Sehe Saturnus já Jupiter láá kaasuplaneteh. Saturnus saijaasvuotâ lii 318 kerdid Eennâm saijaasvuotä, já ton lyeddejeijee lii pajeláhháá 120 700 kilomeetterid. Tot lii Piäiváást 1 426 kilomeetter keččin, já taat plaaneet lii vakšum jo antiik aaigij rääjist. Tot uáinoo hyenebeht ko Jupiter, Venus teikä Mars. Tast láá riggeeh pirrâ, moh láá jiäŋŋum keeđgih. Nuuvtko Eennâmpállu já piäiváškode eres planeteh, meid Saturnus jorá Piäiváá pirrâ. Saturnus täsnitieđâlâš symbol lii . 
Saturnus máánuh.
Saturnus juurrâmroođijn láá ohtsis 274 máánnud (ive 2025), moh láá masa siämmáá ennuv ko piäiváškode eres planetijn láá máánuh ohtsis. Tain 128 kávnojii ive 2025. Toh kávnojii Canada France Havaiji -teleskoppáin Havaijist. Tain teleskoppáin siämmáš totkeejuávkku tuuđhâi Saturnus pirrâs jo iivij 2019–2021. Talle kávnojii 62 uđđâ máánnud sehe meerhah tast, ete Saturnus pirrâ joreh vala ennuv eenâb uccâ máánuh. Tondiet täsnitietteeh halijdii-uv tutkâđ siämmáid kuávluid lase. Uđđâ máánuh láá tuođânálásávt šoddâm stuárráábij máánui suoččâmij peht, ađai toh láá uásih stuárráábijn máánuin. Nubbe máhđulâšvuotâ lii tot, ete koomeet lii tovle suoččâm máánun tâi máánu kometân, jeđe máánu lii tuššâm pitážin. Puoh ive 2025 kavnum máánuh annojeh epinjuolgâduslâžžân máánnun. Tot meerhâš tom, ete toi čoođâmitto lii enâmustáá 2−4 kilomeetter, iäge toh lah aldagin páálu hámásiih. 
Saturnus stuárráámus máánu lii Titan. Ton čoođâmitto lii 2 574,73 ± 0,09 kilomeetterid. Titan lii pelnubkiärdásâš Eennâm Mánudáá háárán já stuárráb ko Merkurius-plaaneet. Tot puáhtá uáiniđ Enâmist-uv kiijkáráin.
Saturnus máánuh láá iänááš-uv avalii jieŋâst, mii ij vaarâ lah kuássin suddâmgin.
Saudi-Arabia

Saudi-Arabia lii staatâ Aasiast. Ton uáivikaavpug lii Riad.
Eennâmtiätu.
Sajadâh já rääjih.
Saudi-Arabia lii staatâ Arabia njargâenâmist, mii lii maailm stuárráámus njargâeennâm. Ton viestârbeln lii Ruopsismeerâ já nuorttiibeln Persialuohtâ. Saudi-Arabia ránnjástaatah láá Jordania, Irak já Kuwait tavveen, Jemen já Oman mäddin sehe Qatar já Ovtâstum arabiemiirikodeh nuorttân. Kuhemus rääji lii rääji Jemenáin, mii lii 1 307 km. Uánihumos rääji vist lii 87 km rääji Qataráin. Merâriddo lii ohtsis 2 640 km.
Ekonomia.
Saudi-Arabiast láá ennuv eres kuávluin puáttám siirdâpargeeh, ko eennâm jieijâs ässeeh iä haalijd tâi iä maati porgâđ maaŋgâid tááláá ääigi ohtsâškoodán kullee pargoid. Siirdâpargeeh láá lusis ruumâšlijn pargoin, mut sij pargeh meiddei tuáhtárin, pyecceetipšon já máttáátteijen sehe oljopyevtittâsâst huolâtteijee insneerin.
Iäláttâsah.
Táválumoseh viljâlemšadoh valješlaajâi lasseen láá taateleh já sitrusheđâlmeh. Saavzah, kaaicah já kameleh láá tehálumoseh päikkielleeh. Čuođij tuháttij pasottemvajâldeijei fievridem, ijjâsaje adelem já piemmâm pyehtih ruuđâ irâttâssáid.
Energia.
Saudi-Arabia lii maailm stuárráámus oljotuálvoo (ive 2022: 224,8 miljard dollarid teikâ 16,7 % puoh tolvum oljoost). Suulân 17 % eennâmpáálu tubdum oljoriggoduvâin láá Saudi-Arabiast. Oljo pyevtittâskuávluh láá njargâeennâm Persialuovtâpiäláá riddoost. Oljopuáđuh láá kevttum maađijij, kirdemkiedij já hamânij huksiimân sehe eennâmtuálu oovdedmân, eromâšávt njuoskâdemviljâlmáid. Valjaas oljoriggoduvah láá toohâm Saudi-Arabiast riges riijkâ.
Viehâdâh.
Arabia njargâeennâm lii iänááš uásild čunoiääpi. Aassâm lii tuše merâriddoin já motomijn stuorrâ kuovđâin. 
Kaavpugeh.
Saudi-Arabiast láá islam pase kaavpugeh Mekka já Medina. Islam vuáđudeijee proofeet Muhammed šoodâi Mekkaast já jaamij Medinast. Toh láá kuohtuuh stuorrâ kaavpugeh. Ive 2022 aalmugrekinistem mield Mekkaast ääsih 2 385 509 olmožid já Medinast 1 411 599 olmožid.
Sauli Niinistö

Sauli Väinämö Niinistö (š. porgemáánu 24. peeivi 1948, Salo, Suomâ) lii syemmilâš politikkár já Suomâ täsivääldi 12. president. Sun algâttij virgeest njuhčâmáánu 1. peeivi 2012 já suu väljejii uđđâsist ive 2018.
Tuávááš.
Niinistö šoodâi Salost ive 1948. Sust šoodâi vuoigâdvuođâtiettuu kandidaat ive 1974 Tuurku ollâopâttuvâst.
Politiiklâš karrieer.
Niinistö väljejui Salo kaavpugváldustiivrân ive 1977. Suomâ ovdâskoodán sun peesâi vuosmuu keerdi ive 1987. Ko sun lâi almugovdâsteijen, sun tooimâi om. vuáđulahâváljukode saavâjođetteijen. Minister sust šoodâi ive 1995. 
Niinistö lii toimâm meid Aalmuglâš Kokoomus saavâjođetteijen 1994–2001.
Persovnlâš eellim.
President Niinistö kálgu lii Jenni Haukio. Sunnui šoodâi alge, Aaro, kuovâmáánust 2018. Perrui kulá meid bostonterrier Lennu.
Niinistöst lává meid kyehti alge oovdiš näimilittoost Marja-Leena Alankoin: Nuutti (š. 1975) já Matias (š. 1980).
Olgosadalduvah.
"Hiljaisten historia". almostum 2007. Helsig
"Viiden vuoden yksinäisyys". almostum 2005. Helsig
"Yhteinen raha: eurooppalaisen yhteistyön alku- vai päätepiste?" artikkâl kirjeest "Marginaalista ytimeen: Suomi Euroopan unionissa 1989–2003". Tammi.
Savonlinna

Savonlinna () lii kaavpug Suomâst, Maadâ-Savo eennâmkoddeest. Savonlinnast ääsih 32 976 olmožid, já ton vijđodâh lii 3 597,70 km², mast 1 359,61 km² lii čääci. Savonlinna naaburkieldah láá Enonkoski, Heinävesi, Kitee, Liperi, Parikkala, Rantasalmi, Ruokolahti, Rääkkylä, Sulkava já Varkaus.
Historjá.
Savonlinna vuáđudui ive 1475.
Viehâdâh.
Čuákkipääihih.
Kaavpug kuávdáščuákkipäikki lii puáidudum.
Schaan

Schaan lii kieldâ Liechtensteinist. Schaanist ääsih 6 039 olmožid. Ton vijđodâh lii 26,92 km² já alodâh 462 m. Schaan lii ässeelovo mield Liechtenstein stuárráámus kieldâ.
Schellenberg

Schellenberg lii kieldâ Liechtensteinist. Schellenbergist ääsih 1 084 olmožid. Ton vijđodâh lii 3,56 km² já alodâh 630 m.
Schwanden

Schwanden lii oovdiš kieldâ Glarus kantonist Sveeicist. Ive 2024 loopâst Schwandenist assii 2 501 olmožid. Kieldâ vijđodâh lâi 30,63 km². Schwanden lii 521 m merâtääsi paajaabeln.
Historjá.
Schwanden kieldâ lopâttui ive 2010 loopâst, ko Betschwanden, Braunwald, Elm, Engi, Haslen, Linthal, Luchsingen, Matt, Mitlödi, Rüti, Schwanden, Schwändi já Sool kieldah lahtojii oohtân já šoodâi uđđâ Glarus Süd kieldâ. Uđđâ kieldâst ääsih 9 849 olmožid (31.12.2024), já ton vijđodâh lii 430,03 km2.
Viehâdâh.
Ässeeloho.
Schwandenist assii 450 olmožid ive 1574, 1 148 olmožid ive 1763, 2 296 olmožid ive 1850, 2 396 olmožid ive 1900, 2 920 olmožid ive 1950, 3 020 olmožid ive 1960, 2 601 olmožid ive 2000 já 2 392 olmožid ive 2010.
Čuávuváá tavlustuvâst lii Schwanden ässeeloho ive 2017 rääjist Glarus Süd kieldâ virgálij nettisiijđoi mield:
Schwändi

Schwändi teikâ Schwändi b. Schwanden lii uccâ siijdâš já oovdiš kieldâ Glarus kantonist Sveeicist. Ive 2024 loopâst Schwändist assii 433 olmožid. Kieldâ vijđodâh lâi 3,48 km². Schwändi lii 701 m merâtääsi paajaabeln.
Historjá.
Schwändi kieldâ lopâttui ive 2010 loopâst, ko Betschwanden, Braunwald, Elm, Engi, Haslen, Linthal, Luchsingen, Matt, Mitlödi, Rüti, Schwanden, Schwändi já Sool kieldah lahtojii oohtân já šoodâi uđđâ Glarus Süd kieldâ. Uđđâ kieldâst ääsih 9 849 olmožid (31.12.2024), já ton vijđodâh lii 430,03 km2.
Viehâdâh.
Ässeeloho.
Schwändist assii 164 olmožid ive 1753, 532 olmožid ive 1758, 823 olmožid ive 1850, 610 olmožid ive 1900, 551 olmožid ive 1950, 393 olmožid ive 2000 já 476 olmožid ive 2010.
Čuávuváá tavlustuvâst lii Schwändi ässeeloho ive 2017 rääjist Glarus Süd kieldâ virgálij nettisiijđoi mield:
Sefro

Sefro lii kieldâ Italiast, Marche kuávlust. Sefrost ääsih 433 olmožid. Ton vijđodâh lii 42,54 km², já alodâh 502 m. Sefro naaburkieldah láá Camerino, Fiuminata, Pioraco já Serravalle di Chienti.
Siijdah.
Agolla, Butino, Cerreto, Sorti já Valle.
Seinäjoki

Seinäjoki lii kaavpug Suomâst, Maadâ-Pohjanmaa eennâmkoddeest. Seinäjokist ääsih 63 913 olmožid, já ton vijđodâh lii 1 469,24 km², mast 37,46 km² lii čääci. Seinäjoki naaburkieldah láá Alavus, Kuortane, Ilmajoki, Lapua, Virrat já Isokyrö.
Historjá.
Seinäjoki vuáđudui ive 1868, já tast šoodâi kaavpug ive 1960.
Kieldâlahtem.
Seinäjoki táálunkieldâ lohtui Seinäjokin ive 1959, Peräseinäjoki kieldâ lohtui Seinäjokin ive 2005, Nurmo kieldâ lohtui Seinäjokin ive 2009 já Ylistaro kieldâ lohtui Seinäjokin ive 2009.
Viehâdâh.
Čuákkipääihih.
Kaavpug kuávdáščuákkipäikki lii puáidudum.
Ustevvuotâkaavpugeh.
Seinäjoki ustevvuotâkaavpugeh láá:
Selkupkielâ

Selkupkielâ lii samojedikielâ.
Senegal

Senegal teikkâ Senegal täsiväldi lii staatâ Viestâr-Afrikist. Ton uáivikaavpug lii Dakar. 
Eennâmtiätu.
Senegal vijđodâh lii 196 722 km². 
Sajadâh já rääjih.
Senegal lii staatâ Viestâr-Afrikist. Ton naaburstaatah láá Gambia, Guinea-Bissau, Guinea, Mali já Mauritania.
Viehâdâh.
Ässeeloho.
Senegalist ääsih suullân 18 miljovn olmožid. 
Kielah.
Senegal virgálâš kielâ lii ranskakielâ. Ulmuuh sárnuh kuittâg maaŋgâlágánijd etnisijd kielâid. Táid kuleh ovdâmerkkân wolofkielâ, fulakielâ ađai fulfuldekielâ, mandinkakielâ, sererkielâ, soninkekielâ, jola-fonyikielâ já pulaarkielâ. Arabiakielâ kiävttoo meid. Senegalist sárnuh ohtsis suullân 39 kiellâd. Wolofkielâ lii Senegal táválumos kielâ, mon suullân 80 % staatâ ässein mättih sárnuđ.
Senigallia

Senigallia lii kaavpug Italiast, Marche kuávlust. Senigalliast ääsih 44 659 olmožid. Ton vijđodâh lii 117,77 km² já alodâh 5 m. Senigallia naaburkieldah láá Belvedere Ostrense, Mondolfo, Monte San Vito, Montemarciano, Morro d'Alba, Ostra já Trecastelli.
Siijdah.
Bettolelle, Borgo Bicchia, Borgo Catena, Borgo Coltellone, Borgo Passera, Brugnetto, Cannella, Castellaro, Cesanella, Cesano, Ciarnin, Filetto, Gabriella, Grottino, Mandriola, Marzocca, Montignano, Roncitelli, Sant'Angelo, San Silvestro, Scapezzano já Vallone.
Serbia

Serbia () ađai Serbia täsiväldi () lii staatâ Euroopist, Balkanist. Ton uáivikaavpug lii Belgrad.
Serra San Quirico

Serra San Quirico lii kieldâ Italiast, Marche kuávlust. Serra San Quiricost ääsih 2 674 olmožid. Ton vijđodâh lii 49,33 km² já alodâh 300 m. Serra San Quirico naaburkieldah láá Apiro, Arcevia, Cupramontana, Fabriano, Genga, Mergo já Poggio San Vicino.
Siijdah.
Castellaro, Domo já Sasso.
Serra de' Conti

Serra de' Conti lii kieldâ Italiast, Marche kuávlust. Serra de' Contist ääsih 3 720 olmožid. Ton vijđodâh lii 24,54 km² já alodâh 216 m. Serra de' Conti naaburkieldah láá Arcevia, Barbara, Montecarotto já Ostra Vetere.
Siijdah.
Markkân lasseen Serra de' Conti kieldâst lii tuše ohtâ sijdâ: Osteria.
Serrapetrona

Serrapetrona lii kieldâ Italiast, Marche kuávlust. Serrapetronast ääsih 914 olmožid. Ton vijđodâh lii 37,65 km², já alodâh 474 m. Serrapetrona naaburkieldah láá Belforte del Chienti, Caldarola, Camerino, Castelraimondo, San Severino Marche já Tolentino.
Siijdah.
Borgiano, Caccamo sul Lago, Castel San Venanzo já Villa d'Aria.
Serravalle (San Marino)

Serravalle lii kieldâ San Marinost. Serravallest ääsih 11 020 olmožid. Ton vijđodâh lii 10,53 km², já alodâh 148 m. Serravalle lii San Marino stuárráámus kieldâ sehe ässeelovo já vijđoduv mield.
Serravalle di Chienti

Serravalle di Chienti lii kieldâ Italiast, Marche kuávlust. Serravalle di Chientist ääsih 1 054 olmožid. Ton vijđodâh lii 95,99 km², já alodâh 667 m. Serravalle di Chienti naaburkieldah láá Camerino, Fiuminata, Foligno, Monte Cavallo, Muccia, Nocera Umbra, Pieve Torina, Sefro já Visso.
Siijdah.
Acquapagana, Attiloni, Bavareto, Borgo, Castello, Castello d'Elce, Cesi, Civitella Marche, Collecurti, Collelepri, Colpasquale, Copogna, Corgneto, Costa, Dignano, Forcella, Gelagna, Gelagna Bassa, San Martino, Taverne já Voltellina.
Servigliano

Servigliano lii kieldâ Italiast, Marche kuávlust. Serviglianost ääsih 2 249 olmožid. Ton vijđodâh lii 18,49 km², já alodâh 216 m. Servigliano naaburkieldah láá Belmonte Piceno, Falerone, Monte San Martino, Monteleone di Fermo, Penna San Giovanni já Santa Vittoria in Matenano.
Siijdah.
Markkân lasseen Servigliano kieldâst lii tuše ohtâ sijdâ: Curetta.
Severodvinsk

Severodvinsk () lii kaavpug Arkaŋŋel kuávlust, Ruošâst.
Historjá.
Severodvinsk vuáđudui ive 1936.
Severomorsk

Severomorsk () lii kaavpug Murmansk kuávlust, Ruošâst.
Historjá.
Severomorsk vuáđudui iivij 1896–1897. Ive 1917 tobbeen assii tuše 13 olmožid.
Seychelleh

Seychellij täsiväldi ađai Seychelleh láá suáluistaatâ Afrikist. Ton uáivikaavpug lii Victoria. 
Viehâdâh.
Ässeeloho.
Seychelleh láá ässeelovo mield Afrik ucemus staatâ. Tobbeen ääsih vuálá 100 000 olmožid.
Kielah.
Seychellijn láá kulmâ virgálii kielâ: ranskakielâ, eŋgâlâskielâ já seychellij kreoli.
Sierra Leone

Sierra Leone täsiväldi () ađai Sierra Leone lii staatâ Afrikist. Ton uáivikaavpug lii Freetown.
Eennâmtiätu.
Sajadâh já rääjih.
Sierra Leone lii staatâ Afrikist. Ton ránnjástaatah láá Guinea já Liberia.
Sievi

Sievi lii kieldâ Suomâst, Tave-Pohjanmaa eennâmkoddeest. Sievist ääsih 4 889 olmožid, já ton vijđodâh lii 800,56 km², mast 13,42 km² lii čääci. Sievi naaburkieldah láá Haapajärvi, Kalajoki, Kannus, Lestijärvi, Nivala, Reisjärvi, Toholampi já Ylivieska.
Historjá.
Sievi vuáđudui ive 1867.
Viehâdâh.
Čuákkipääihih.
Kieldâ kuávdáščuákkipäikki lii puáidudum.
Siijdah.
Haikolankylä, Jokikylä, Jyrinki, Järvikylä, Karjula, Kiiskilä, Korhoskylä, Kukonkylä, Leppälä/Lahdenperä já Sievinkylä.
Siikajoki

Siikajoki lii kieldâ Suomâst, Tave-Pohjanmaa eennâmkoddeest. Siikajokist ääsih 5 093 olmožid, já ton vijđodâh lii 1 653,89 km², mast 602,28 km² lii čääci. Siikajoki naaburkieldah láá Hailuoto, Liminka, Lumijoki, Raahe já Siikalatva.
Historjá.
Siikajoki vuáđudui ive 1868.
Viehâdâh.
Čuákkipääihih.
Kieldâ kuávdáščuákkipäikki lii puáidudum.
Siijdah.
Hartaanselkä, Heinolahti, Jauhoniemi, Karinkanta, Keskikylä, Kivijärvi, Kuivaniemi, Luohua, Merikylä, Paavola, Relletti, Revonlahti, Ruukki, Saarikoski, Siikajoenkylä, Tauvo, Tuomioja já Ylipää.
Siikalatva

Siikalatva lii kieldâ Suomâst, Tave-Pohjanmaa eennâmkoddeest. Siikalatvast ääsih 5 219 olmožid, já ton vijđodâh lii 2 229,18 km², mast 56,24 km² lii čääci. Siikalatva naaburkieldah láá Haapavesi, Kaajaan, Kärsämäki, Liminka, Muhos, Pyhäntä, Raahe, Siikajoki já Vaala.
Historjá.
Siikalatva vuáđudui ive 2009.
Viehâdâh.
Čuákkipääihih.
Kieldâ kuávdáščuákkipäikki lii puáidudum.
Siijdah.
Hyvärilä, Hyvölänranta, Junnonoja, Järvikylä, Kerälä, Kestilä, Kärsämä, Laakkola, Lamu, Latvankylä, Leiviskänranta, Leskelä, Mankila, Mäläskä, Pihkalanranta, Piippola, Pulkkila, Rantsila, Savaloja, Sipola, Vorna já Väyrylänsaari.
Siilinjärvi

Siilinjärvi lii kieldâ Suomâst, Tave-Savo eennâmkoddeest. Siilinjärvist ääsih 21 302 olmožid, já ton vijđodâh lii 507,81 km², mast 106,85 km² lii čääci. Siilinjärvi naaburkieldah láá Kuopio já Lapinlahti.
Historjá.
Siilinjärvi vuáđudui ive 1925.
Viehâdâh.
Čuákkipääihih.
Kieldâ kuávdáščuákkipäikki lii puáidudum.
Siijdah.
Aappola, Hakkarala, Hamula, Heinämäki, Jälä, Jännevirta, Kaaraslahti, Kasurila, Kehvo, Koivumäki, Koivusaari, Kolmisoppi, Kumpunen, Kuuslahti, Lehdonkylä, Pajujärvi, Pöljä, Rissala, Räimä, Siimes já Väänälänranta.
Simo

Simo lii kieldâ Suomâst, Laapi eennâmkoddeest. Simost ääsih 2 979 olmožid, já ton vijđodâh lii 2 086,28 km², mast 638,94 km² lii čääci. Simo naaburkieldah láá Ii, Kiemâ, Kiemâeennâm, Ranua já Tervola.
Historjá.
Simo vuáđudui ive 1865.
Eennâmpajanem.
Simost väldimaađij E75 piällást lii kolbâ: ”Eennâmpajanemmiäcádâh”. Miäcáduv kuávlust láá love uápistemtavlud, main muštâluvvoo, maht kuávlu lii muttum 500 ive ääigi.
Viehâdâh.
Čuákkipääihih.
Kieldâ kuávdáščuákkipäikki lii puáidudum.
Siijdah.
Simo kieldâst láá maaŋgah uccâ siijdah: Alaniemi, Asemakylä, Hamari, Karisuvanto, Maksniemi, Matala, Onkalonperä, Pömiö, Sankala, Simonkylä (Filpus), Simoniemi (markkân), Soikko, Tainijoki, Taininiemi, Viantie, Ylikärppä já Marostenmäki. Stuárráámuuh siijdah láá Asemakylä já Maksniemi.
Singapore

Singapore lii staatâ Aasiast. Ton uáivikaavpug lii Singapore (kaavpugstaatâ).
Sirolo

Sirolo lii kieldâ Italiast, Marche kuávlust. Sirolost ääsih 4 104 olmožid. Ton vijđodâh lii 16,68 km² já alodâh 125 m. Sirolo naaburkieldah láá Ancona, Camerano, Castelfidardo já Numana.
Siijdah.
Coppo, Fonte d'Olio, Madonnina já San Lorenzo.
Skammâmáánu

Skammâmáánu lii gregoriaanlâš já juliaanlâš kalender mield ive ohtnubálovváád já nubben majemuš mánuppaje. Skammâmáánust láá 30 peivid.
Nommâ.
Skammâmáánu lii finnim noomâs tast, et taan máánust álgá muádi mánuppaje sevŋis äigi ađai skammâ. Tast lii meid kevttum nomâttâs "marrasmáánu".
Skotland

Skotland lii Ovtâstum kunâgâskode uásikuávlu. Stuárráámus kaavpug lii Glasgow, mut Skotland uáivikaavpug lii Edinburgh. Skotland lii Ovtâstum kunâgâskode nubben stuárráámus uásikuávlu, já ive 2012 tobbeen assii 8,3 % Ovtâstum kunâgâskode ässein. 
Historjá.
Skotland lâi jiečânâs staatâ 800-lovvoost ive 1603 räi, ko skotlandlâš James VI šoodâi Eŋland, Irland já Skotland kunâgâssân. Ive 1707 šoodâi Stuorrâ-Britannia ovtâstum kunâgâskodde. Skotland lii onnáá peeivi autonomisâš kuávlu, mut tot lii halijdâm jienâstiđ jieijâs jiečânâsvuođâst tastmaŋa ko Ovtâstum kunâgâskodde iäránij Euroop unionist ive 2020.
Eennâmtiätu.
Skotland luávdá Stuorrâ-Britannia suolluu tavemuu kuálmádâs. Rääji nannaam-Skotland já Eŋland kooskâst lii 154 km kukke. Atlant väldimeerâ, Irlandmeerâ já Tavemeerâ pirâstiteh Skotland. Skotlandist láá meid suulân 790 suollud. Stuárráámus uási ässein ääsih Skotland koskâoosijn, kost lii meid uáivikaavpug Edinburgh.
Kuávlulâš jyehim.
Skotland lii juohhum 32 haaldâtlii kuávlun, main vijđoduv mield stuárráámus lii Highland já ässeelovo mield stuárráámus lii Glasgow City. Tááláš jyehim poođij vuáimán cuáŋuimáánu 1. peeivi 1996.
Slovakia

Slovakia () ađai Slovakia täsiväldi () lii jiečânâs staatâ Koskâ-Euroopist. Ton uáivikaavpug lii Bratislava. 
Historjá.
Slovakia šoodâi jiečânâssân uđđâivemáánu 1. peeivi 1993, ko Tšekkoslovakia pieđgânij. Njuhčâmáánu 29. peeivi 2004 Slovakia seervâi NATOn, já suulân ohtâ mánuppaje maŋeláá tot seervâi meid Euroop unionân. Ive 2007 Slovakia seervâi Schengen-kuávlun, já ive 2009 aalgâst tot seervâi meid eurokuávlun.
Eennâmtiätu.
Slovakia vijđodâh lii 49 035 km², mast 0,72 % lii čääci. 
Sajadâh já rääjih.
Slovakia lii staatâ Koskâ-Euroopist. Ton ránnjástaatah láá taavaakeččin Puola, nuorttiibeln Ukraina, máddáákeččin Uŋgar, viestârist Nuorttâriijkâ já taveviestârist Tšekki. 
Haldâttâh já politiik.
Slovakia lii parlamentaarlâš täsiväldi. Tot lii ohtâsâšstaatâ, mast láá kulmâ haaldâtlâš tääsi staatâ vuoluubeln: kuávluh, pirrâduvah já kieldah. Ton staatâhovdâ lii Slovakia president, kii lii ive 2019 rääjist lamaš Zuzana Čaputová. 
Kuávlulâš jyehim.
Kuávluh () láá Slovakia alemuu tääsi kuávluhaldâttâhohtâdâh. Kuávluh juáhhojeh pirrâduvváid () já pirrâduvah kieldáid (). 
Viehâdâh.
Ässeeloho.
Ive 2022 Slovakiast assii 5 460 185 olmožid.
Slovenia

Slovenia () ađai Slovenia täsiväldi () lii jiečânâs täsiväldi Koskâ-Euroop maadâuásist. Ton uáivikaavpug lii Ljubljana. 
Historjá.
Slovenia seervâi Nato jesânin njuhčâmáánu 29. peeivi 2004 já Euroop union jesânin vyesimáánu 1. peeivi 2004. Kulmâ ive maŋeláá ive vuossâmuu peeivi Sloveniast valdui euro kiävtun Slovenia toolaar sajan.
Eennâmtiätu.
Slovenia vijđodâh lii 20 273 km², mast 20 151 km² ađai 0,7 % lii čääci. 
Sajadâh já rääjih.
Slovenia lii Koskâ-Euroop maadâuásist. Ton ránnjástaatah láá tavveen Nuorttâriijkâ, tavenuorttân Uŋgar, maadânuorttân Kroatia já viestârist Italia. Maadâviestârist Slovenia rájášuvá Adriameerân já tärhibeht Triesteluohtân. Merâriddo lii 46,6 km kukke. Slovenia kuhemus rääji lii Kroatiain; tot lii 670 km kukke. Uánihumos lii 102 km rääji Uŋgaráin.
Morfologia.
Slovenia alemus saje lii Triglav čokke (2 864 m); vyeligumos lii Triesteluovtâ riddo (0 m). Triglav lii ohtâ Slovenia tehálumosijn symbolijn, já tondiet tot lii kovvejum sehe Slovenia vaakunist já ton liipust.
Šoŋŋâdâh.
Slovenia lii vuosmuš eennâm, mii lii monâttâm puoh jieŋâduvâid 1700-lovo maŋa. Jieŋâduv miäruštâllâm lii epitärkki. Ohtâ tulkkum lii tot, ete ton vijđodâh kalga leđe paijeel 0,1 km². Skuta jieŋâdâh suudâi 0,1 km² vijđoduv vuálá jo ive 1969, já Triglavist ive 1986. Triglav jieŋâmassa lii suullân kyevti tuáškumpállukiedi stuárusâš. Skuta jieŋâmassa lii vuod kuohtii stuárráb, tastko tot lii suoivust. Kuábbááh-uv jieŋâduvah lijjii váráduvâst, já tondiet toh painâšuvvii šoŋŋâduv robdâalmonáid.
Haldâttâh já politiik.
Slovenia staatâhäämi lii parlamentaarlâš täsiväldi. Ton staatâhovdâ lii täsivääldi president, kiän virgepaje pištá vittâ ive, kuittâg enâmustáá kyehti virgepaje maŋaluvâi. Aalmug väljee president njuolgâ valjâiguin.
Haaldâtlâš jyehim.
Virgálávt Slovenia lii juohhum 212 kieldân, main 12 láá kaavpugkieldah. Sloveniast iä lah provinseh. Vuossâmuu haaldâtlâš tääsist láá kieldah, mut lovottuvâi várás láá meid ive 2000 vuáđudum 12 statistiklâš kuávlud.
Viehâdâh.
Ässeeloho.
Sloveniast láá suulân 2,1 miljovn ässed. 
Kielah.
Staatâ virgálâš kielâ lii sloveniakielâ. Toos lasseen uŋgarkielâ lii virgálâš kielâ kuulmâ kieldâst (Dobrovnik/Dobronak, Hodoš/Hodos já Lendava/Lendva) Prekmurje kuávlust, já italiakielâ neelji kieldâst (Ankaran/Ancarano, Izola/Isola, Koper/Capodistria já Piran/Pirano) Primorska kuávlust.
Smerillo

Smerillo lii kieldâ Italiast, Marche kuávlust. Smerillost ääsih 333 olmožid. Ton vijđodâh lii 11,29 km², já alodâh 806 m. Smerillo naaburkieldah láá Amandola, Monte San Martino já Montefalcone Appennino.
Siijdah.
Castorano, Ceresola já San Martino al Faggio.
Sofi Oksanen

Sofi Oksanen (š. uđđâivemáánu 7. peeivi 1977, Jyväskylä, Suomâ) lii syemmilâš kirječällee. 
Oksanen lii čáállám ohtsis 6 roomaan, main peeggâlmumos lii "Puhdistus" (2007), mii finnij Finlandia-palhâšume (2008), Runeberg-palhâšume (2009), Tave-enâmij rääđi kirjálâšvuotâpalhâšume (2010) já ranskalâš Prix Femina -palhâšume (2010). Romanij lasseen sun lii čáállám ovdâmerkkân čaitâlmijd já oopperaid.
Eellim.
Sofi Oksanen šoodâi já vietij pärnivuođâs Jyväskyläst. Sun lâi perruu áinoo pärni. Suu eeči lii syemmilâš já enni eestilâš, já Oksanen lâi-uv pärnin ennuv eeni šoddâmsaajeest Eestieennâm Läänemaast.
Oksanen ličij halijdâm Helsig Kallio luvâttâhân, mutâ ko vaanhimeh iävá luáštám, te sun juuđij Jyväskyläst Voionmaa luvâttuv. Tast maŋa sun peesâi Helsig ollâopâttâhân luuhâđ kirjálâšvuođâ. Sun ij kuittâg makkum tobbeen, já ko sun lâi muáddi ive luuhâm kirjálâšvuođâ, te sun peesâi Teatterakademian luuhâđ dramaturgia 21-ihásâžžân. Tobbeen sun lijkkui leđe, mutâ puosâškuođij uápui ääigi bulimian.
Porgemáánust 2011 sun naajâi Juha Korhosijn. Oksanen lii ettâm, ete lii rijjâtátulávt pärnittem. Sun lii meid feminist já kulá goottivyelikulttuurân.
Pargo.
Sofi Oksas vuosmuš roomaan lii "Stalinin lehmät", "Stalin kuusah", mii almostui ive 2003. Tast sun kieđâvuš Soviet ääigi Eestieennâm já enâmânvarrim vädisvuođâid puurrâmhemâdâsâi (syömishäiriö) peht. Ton jurgâlemvuoigâdvuođah láá vuobdum paijeel 20 kielân.
Nube roomaanstis, "Baby Jane" (2005), Oksanen kieđâvuš paaniikhemâdâs já ton vaikuttâs elimân. Roomaan vuáđuld lii rahtum meid elleekove, mon pyevtittij Oktober já stivrejeijen lâi Katja Gauriloff.
Suu kuálmád roomaan, "Puhdistus" (2008), šoodâi vistig čaitâlmin, mon vuosâeehid lâi kuovâmáánust 2007 já tast maŋa eskin romanin. Sehe čaaitâlm ete roomaan lijjii uáli jo piivnoheh já roomaan lâi ive 2008 enâmustáá vuobdum päikkieennâmlâš kirje (102 200 vuobdum pittád). 
WSOY jooskâi ohtsâšpargo Oksasijn ive 2010, mutâ sun vuáđudij jieijâs kuástidemseervâs Silberfeldt Oy ive 2011. Siämmáá ive sun sirdui meid Otava omâstem Like čällen, mii lii kuástidâm suu kulmâ čuávuváá roomaan: Kun kyyhkyset katosivat (2012), Norma (2015) já Koirapuisto (2019).
Čalluuh.
Čaitâlmeh.
Mainâšum tuše teatter, kost lamaš vuáđučááitus.
Oopperah.
Adelum tuše teatter, kost lamaš vuáđučááitus.
Soini

Soini lii kieldâ Suomâst, Maadâ-Pohjanmaa eennâmkoddeest. Soinist ääsih 2 033 olmožid, já ton vijđodâh lii 574,22 km², mast 22,27 km² lii čääci. Soini naaburkieldah láá Alajärvi, Karstula, Kyyjärvi, Saarijärvi já Ähtäri.
Historjá.
Soini vuáđudui ive 1868.
Viehâdâh.
Čuákkipääihih.
Kieldâst lii tuše ohtâ čuákkipäikki: Soini markkân.
Siijdah.
Hautakylä, Mäkelänkylä, Jokivarsi, Keisala, Kolu, Kukonkylä, Kuninkaanjoki, Laasala, Parviaisenkylä, Soini markkân, Ulvonkylä, Vehu já Vuorenmaa.
Somalia

Somalia littotäsiväldi (somalin "Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya", ) ađai Somalia (somalin "Soomaaliya", ) lii staatâ Nuorttâ-Afrikist. Ton uáivikaavpug lii Mogadishu.
Sonkajärvi

Sonkajärvi lii kieldâ Suomâst, Tave-Savo eennâmkoddeest. Sonkajärvist ääsih 3 864 olmožid, já ton vijđodâh lii 1 576,79 km², mast 110,87 km² lii čääci. Sonkajärvi naaburkieldah láá Iisalmi, Kaajaan, Lapinlahti, Rautavaara, Sotkamo já Vieremä.
Historjá.
Sonkajärvi vuáđudui ive 1922.
Viehâdâh.
Čuákkipääihih.
Kieldâ kuávdáščuákkipäikki lii puáidudum.
Siijdah.
Aittokoski, Haajaissydänmaa, Haapajärven Sydänmaa, Harva, Hernejärvi, Jyrkkä, Kaarakkala, Kalliomäki, Kalliosuo, Kainuunmäki, Kauppilanmäki, Kilpisaari, Koirakoski, Kukkopuro, Laaka, Mansikkavirta, Muuraisjärvi, Oinasjärvi, Paisua, Petäjäjärvi, Petäys, Päsmäri, Rutakko, Ryhälänmäki, Savonvirta, Sonkajärvi, Sonkakoski, Sukeva, Sälevä, Toivakko, Ulmala, Uuraa, Vehmasjärvi, Viitaa já Vänninmäki.
Sool

Sool lii uccâ siijdâš já oovdiš kieldâ Glarus kantonist Sveeicist. Ive 2024 loopâst Soolist assii 256 olmožid. Kieldâ vijđodâh lâi 13,26 km². Sool lii 637 m merâtääsi paajaabeln.
Historjá.
Sool kieldâ lopâttui ive 2010 loopâst, ko Betschwanden, Braunwald, Elm, Engi, Haslen, Linthal, Luchsingen, Matt, Mitlödi, Rüti, Schwanden, Schwändi já Sool kieldah lahtojii oohtân já šoodâi uđđâ Glarus Süd kieldâ. Uđđâ kieldâst ääsih 9 849 olmožid (31.12.2024), já ton vijđodâh lii 430,03 km2.
Viehâdâh.
Ässeeloho.
Soolist assii 143 almajid ive 1777, 539 olmožid ive 1850, 461 olmožid ive 1900, 429 olmožid ive 1950, 303 olmožid ive 2000 já 296 olmožid ive 2010.
Čuávuváá tavlustuvâst lii Sool ässeeloho ive 2017 rääjist Glarus Süd kieldâ virgálij nettisiijđoi mield:
Sortavala

Sortavala () lii kaavpug Ruošâst. Tot lii Sortavala pirrâduvâst, Kärjil täsivääldist.
Historjá.
Sortavalast šoodâi kaavpug ive 1632.
Viehâdâh.
Ässeeloho.
Ive 2010 Sortavala kaavpugist assii 19 235 olmožid. Sortavala kaavpugkieldâst ässeeh lijjii 20 374, ađai kaavpug ulguubeln assii 1 139 olmožid.
Sotkamo

Sotkamo lii kieldâ Suomâst, Kainuu eennâmkoddeest. Sotkamost ääsih 10 330 olmožid, já ton vijđodâh lii 2 951,86 km², mast 303,06 km² lii čääci. Sotkamo naaburkieldah láá Kaajaan, Kuhmo, Nurmes, Paltamo, Rautavaara, Ristijärvi já Sonkajärvi.
Historjá.
Sotkamo vuáđudui ive 1647.
Viehâdâh.
Čuákkipääihih.
Sotkamo markkân kulá Vuokatti-nommâsii čuákkipááikán.
Siijdah.
Alasotkamo, Heinämäki, Halmetvaara, Jormaskylä, Juholankylä, Juurikkalahti, Kaitainsalmi, Korholanmäki, Kontinjoki, Laakajärvi, Losovaara, Naapurinvaara, Nuasjärvi, Ontojoki, Paakinmäki, Parkua, Pohjavaara, Riekinranta, Sapsoperä, Saukko, Sipinen, Sipola, Soidinvaara, Sumsa, Suovaara, Tipasoja, Torinkylä, Tuhkakylä, Vuokatti, Ylisotkamo, Ärväänkylä já Maanselkä.
Sotši

Sotši () lii kaavpug Ruošâst.
Viehâdâh.
Ive 2013 Sotšist assii 368 000 olmožid.
Sri Lanka

Sri Lanka lii staatâ Aasiast. Sri Lankast láá kyehti uáivikaavpug: Kotte (lahâasâttemlâš) já Colombo (virgálâš).
Staffolo

Staffolo lii kieldâ Italiast, Marche kuávlust. Staffolost ääsih 2 191 olmožid. Ton vijđodâh lii 27,50 km² já alodâh 442 m. Staffolo naaburkieldah láá Apiro, Cingoli, Cupramontana, Jesi já San Paolo di Jesi.
Siijdah.
Markkân lasseen Staffolo kieldâst lii tuše ohtâ sijdâ: Coste.
Uáinámušah.
Staffolost lii puáris kuávdáš, mon pirrâ láá uđđâsuboh uásih. Kieldâ kuhes historjá čuávumuššân puáris kuávdáást láá ennuv historjáliih rakânâsah. Staffolost lii meiddei koskâáigásâš muvrâ puáris kuávdáá pirrâ. Muvrâ lii šiev oornigist onnáá peeivi-uv.
Stephen King

Stephen Edwin King (š. čohčâmáánu 21. peeivi 1947, Portland, Maine, Ovtâstum staatah) lii ovtâstumstaatâlâš kirječällee.
Eellim.
Stephen King šoodâi Portlandist, Mainest. Suu vaanhimeh, Donald já Nellie Ruth Pillsbury King, iäránáin, ko King lâi vala ucce. Viljâinis Davidáin suoi aasáin tast maŋa sunnuu ennijn. Sij varriistâlii vistig tuohuteehi ovdilgo monnii maassâd Mainen já paccii tohon.
King juuđij Durham vuáđuškoovlâ já Lisbon Falls luvâttuv, kost sun valmâštui ive 1966. Sun čaalij aktiivlávt jo talle. Luvâttuv maŋa King peesâi siisâ Maine ollâopâttâhân luuhâđ eŋgâlâskielâ, kost sun valmâštui ive 1970. Pargo ij kuittâggin kavnum tállân, pic esken čohčuv 1971, kuás sun algâttij eŋgâlâskielâ máttáátteijen Hampden Academyst. Ehidij já oholoopâi sun čaalij novellijd já pargeldij meid romanijn.
King naajâi Tabitha Sprucein ive 1971. Suoi láin teivâm Maine ollâopâttuvvâst, kost kuohtuuh láin lamaš uáppen. Sunnust láá kulmâ päärni já nelji pärnipäärni.
Karrieer.
Kiđđuv 1973 Doubleday &amp; Co. tuhhiittij King roomaan "Carrie" almostittem várás. Sunjin muštâlui, ete jis tot vuábdoo pyereest, te sust lii máhđulâšvuotâ kyeđđiđ suu pargo máttáátteijen já tuše čäälliđ. King jieijâs mielâst maainâs škovlâpiävuttum nieidâst kiäst láá telekineetliih vyeimih ij lamaš pyeri já sun leggistij-uv vistig tom roskeliitán. Suu kálgu, Tabitha, kuittâg kuáivui tom tobbeen já kivrij kállás vuolgâttiđ tom kuástideijei. Nuuvt Carrie almostui kiđđuv 1974.
1980-lovvoost King lâi sorjolâš sehe kokaiinist já alkoholist. Tot vaaigutškuođij meid suu čälimân já suu jieijâs mielâst "The Tommyknockers" (suom. Kolkuttajat) lii-uv suu hyenemus kirje. Tot lâi majemuš kirje, mon sun čaalij ko lâi vala sorjolâš. Tast maŋa sun kuođij kokaiin já alkohol.
Richard Bachman.
Richard Bachman lâi Stephen King pseudonyym suu karrieer aalgâst. Suu kuástideijee lâi ton uáivilist, ete oovtâ čällest ij pyevti almostuđ maŋgâ kirje ivveest. Maŋeláá King ij innig perustâm taggaar njuolgâdusâst já sust sattii almostuđ kulmâ-uv kirje oovtâ ive ääigi.
King filmiistmeh.
King kiirjijn láá rahtum paijeel 100 elleekovveed já maaŋgah tv-rááiđuh. Ohtâ pivnohumosijn elleekuuvijn lii Stanley Kubrick stivrim "The Shining" (suom. Hohto), moos King jieš ij lijkkum ollágin, ko suu mielâst kirjes lâi tulkkum puástud. Sun ij meid lijkkum toos, ete Jack Nicholson čaittâlij uáivipersovn, Jack Torrance, ige tooskin ete Torrance lii váhá jollâ aalgâ rääjist. Elleekove lâi King mielâst meid váhá misogynistlâš, ko nissoon tast lâi tuše kehnittes piškee.
Eres King mainâsij vuáđuld rahtum pegâlmâs elleekoveh láá ovdâmerkkân "The Shawshank Redemption" (1994), "The Green Mile" (1999) já "It" (2017). It-roomaan vuáđuld rahtui meid tv-miniráiđu jo ive 1990.
Steve McQueen

Terrence Stephen McQueen () lâi ovtâstumstaatâlâš čaittâleijee, kiän peeggâlmumoseh roolah láá elleekuuvijn "The Magnificent Seven" (1960), "The Great Escape" (1963), "Bullitt" (1968), "Papillon" (1973) já "The Towering Inferno" (1974).
Steve McQueen (stivrejeijee)

Steven Rodney McQueen (š. roovvâdmáánu 9. peeivi 1969, Lontoo, Eŋland) lii eŋlandlâš stivrejeijee já čällee, kiän elleekove 12 Years a Slave (2013) vuoitij ennuv palhâšuumijd, stuárráámus tain pyeremuu elleekove Oscar-palhâšume. Meid suu eres kuhes elleekoveh, Hunger (2008), Shame (2011) já Widows (2018), láá finnim iävtukkâsvuođâid já vuáittám palhâšuumijd.
Sudan

Sudan (), virgálávt Sudan täsiväldi (), lii staatâ Afrikist. Ton uáivikaavpug lii Khartum.
Eennâmtiätu.
Sudan vijđodâh lii 1 861 484 km², mast 129 813 km² lii čääci. Vijđoduv mield Sudan lii maailm 17. stuárráámus staatâ.
Sajadâh já rääjih.
Sudan lii staatâ Tave-Afrik nuorttâuásist. Ton ránnjástaatah láá tavveen Egypt, nuorttâviestârist Libya, viestârist Tšad, maadâviestârist Koskâ-Afrik täsiväldi, mäddin Maadâ-Sudan sehe nuorttân Etiopia já Eritrea. Sudanist staatârääjih láá ohtsis 6 819 km. Kuhemus rääji lii rääji Maadâ-Sudanáin, mii lii 2 158 km. Uánihumos rääji vist lii 174 km rääji Koskâ-Afrik täsivaldijn. Sudan rájášuvá Ruopsismeerân. Merâriddo lii ohtsis 853 km.
Morfologia.
Sudan alemus saje lii Jabal Marrah čokke, mii paijaan 3 042 meetter alodâhân. Ton vyeligumos saje vist lii Ruopsismeerâ riddo (0 m).
Viehâdâh.
Kielah.
Sudan virgáliih kielah láá arabiakielâ já eŋgâlâskielâ.
Oskoldâh.
Iänááš uási sudanlijn láá sunnimuslimeh.
Suomussalmi

Suomussalmi lii kieldâ Suomâst, Kainuu eennâmkoddeest. Suomussalmist ääsih 7 644 olmožid, já ton vijđodâh lii 5 857,59 km², mast 587,01 km² lii čääci. Suomussalmi naaburkieldah láá Hyrynsalmi, Kuáccám, Kuhmo, Pudasjärvi, Puolanka já Taivalkoski.
Historjá.
Suomussalmi vuáđudui ive 1867.
Viehâdâh.
Čuákkipääihih.
Kieldâ kuávdáščuákkipäikki lii puáidudum.
Siijdah.
Alajärvi, Ala-Vuokki, Hossa, Jumaliskylä, Juntusranta, Kaljuskylä, Kerälä, Kiannanniemi, Korpela, Korvua, Kuivajärvi, Kurimo, Lomakylä (Suomussalmi), Myllylahti, Näljänkä, Näätälä, Peranka, Pesiökylä, Pesiönlahti, Piispajärvi, Pisto, Pitämä, Pyhäkylä, Raate, Ruhtinansalmi, Sakara, Selkoskylä, Siikaranta, Suomussalmi markkân, Tervakangas, Vaaranniva, Vasara, Vuokki, Yli-Vuokki já Ämmänsaari (kieldâkuávdáš).
Suomâ-ugrâliih kielah

Suomâ-ugrâliih kielah láá kielah, moh kuleh uuraallii kielâperrui. Ovdâmerkkân sämikielah, suomâkielâ, uŋgarkielâ já eestikielâ láá suomâ-ugrâliih kielah.
Suomâ Aalmug Vistig

Suomâ Aalmug Vistig () lii ohtâ Suomâ piäláduvâin.
Suomâ Kuávdášpiäládâh

Suomâ Kuávdášpiäládâh (uánihubbooht Kuávdáš, , ) lii ohtâ Suomâ piäláduvâin. Piäláduv saavâjođetteijee lii .
Suomâ Ristâlâšdemokraateh

Suomâ Ristâlâšdemokraateh (uánihubbooht Ristâliih, , ) lii ohtâ Suomâ piäláduvâin. Piäláduv saavâjođetteijee lii .
Suomâ ovdâskodde

Suomâ ovdâskodde ( já ) lii Suomâ oovtkáámmársâš parlament já alemus staatâorgaan. Ovdâskoddeest láá 200 aalmugovdâsteijed, kiäh väljejuvvojeh koskâvuođâlâš ovdâskoddevaaljâin. Taah vaaljah tuállojeh neelji ive kooskâi.
Ovdâskode pargoh.
Ovdâskodde kiävttá laavâasâttemvääldi já meerrid meid staatâekonomiast. Haldâttâsvääldi kevttih täsivääldi president sehe staatârääđi ađai haldâttâs, mon jesânijn kalga leđe ovdâskode luáttámuš.
Ovdâskodde väljee staatân haldâttâs uáiviminister, mon täsivääldi president noomât taan paargon. Haldâttâs eres ministerijd president noomât uáiviminister iävtuttâs mield.
Ovdâskode kuávdáš pargo lii laavâi asâttem. Uđđâ laavâ tâi vyeimist leijee laavâ nubástus puáhtá pieijâđ joton stiivrâ iävtuttâssáin, aalmugovdâsteijee lahâalguin tâi aalmuglâšalguin. Lahâiävtuttâsah kieđâvuššojeh vistig ovdâskode váljukuudijn já maŋeláá olesčuákkimist, moos uásálisteh puoh aalmugovdâsteijeeh.
Ovdâskodde ráhtá staatâ budjet kalenderihán häävild. Ton lasseen ovdâskodde västid sehe staatâ ekonomia já budjet čuávumist. Ovdâskoddeest lii toimâväldi meid aalmugijkoskâsijn aašijn.
Suomâ ruátálâš aalmugpiäládâh

Suomâ ruátálâš aalmugpiäládâh (uánihubbooht Ruátáliih, , ) lii ohtâ Suomâ piäláduvâin. Piäláduv saavâjođetteijee lii .
Ive 2025 saavâjođetteijeevaaljah.
Suomâ ruátálâš aalmugpiäládâh valji Anders Adlercreutz nube saavâjođetteijeepajan kesimáánu 15. peeivi piäládâhčuákkimist Vaasast. Adlercreutzist iä lamaš vyesti-iävtukkâsah. Värisaavâjođetteijen juátkiv aalmugovdâsteijee Sandra Bergqvist já Vaasa kaavpugváldálâš Ramieza Mahdi. Uđđâ värisaavâjođetteijen aalgât helsiglâš kaavpugváldálâš Cecilia Ehrnrooth. Adlercreutz väljejui Ruátálij saavâjođetteijen vuosmuu keerdi kesimáánust 2024. Sun väljejui vuosmuu keerdi ohtsâškoodán ive 2015 Uusimaa vaaljâpirrâduvâst.
Suomâ sosialdemokraatlâš piäládâh

Suomâ sosialdemokraatlâš piäládâh (uánihubbooht Sosialdemokraateh, , , uánádâs SDP) lii ohtâ Suomâ stuárráámuin piäláduvâin. Tot vuáđudui ive 1899 Tuurkust noomáin "Suomen työväenpuolue". Tááláá noomâ valdii kiävtun ive 1903 Forssast toollum piäládâhčuákkim maŋa. Piäláduv saavâjođetteijee lii .
Suomâ täsivääldi president

Suomâ täsivääldi president (, , , ) lii Suomâ staatâhovdâ, kiäm Suomâ aalmug väljee njuolgâ valjâiguin kuuđâ ive kooskâi. Sun joođeet Suomâ olgopolitiik oovtâst staatâraađijn já lii piäluštâsvuoimij pajehovdâ.
Suomâkielâ

Suomâkielâ lii suomâ-ugrâlâš kielâ, mon sárnuh stuárráámus uási Suomâ ässein. Ton sárnoomeeri lii 5,5 miljovn. Suomâkielâ lii anarâškielâ kaaidâs hyelkkikielâ.
Suomâkielâ pustaveh.
Suomâkielâst láá 29 pustavid. Tain 8 láá vokaleh já 21 láá konsonanteh:
Tai lasseen suomâkielâ čäällimvuáhán kuleh Š- já Ž-pustaveh, mut taah iä liähu ollásávt vuáhádum.
Suomâráp uárjih

Suomâráp uárjih lii anarâš ráppájeijee Amoc laavlâ, mii kulá Amok-kaččâm -albumân.
Säänih.
Taa láá lavluu säänih:
Suomâráp uárjih
Tijme lii jo ohtâ, mut jiem haalijd koccáđgin.
Halijdâm uáđđiđ, oppeet nohádiđ.
Jiem haalijd moonnâđ paargon, veikkâ lii argâ,
mut ij must lahkin pargo. Ij ubâ argân.
Jiem haalijd porgâđ maiden maid jiem haalijd.
Halijdâm tuš viälláđ já čäälliđ saanijd,
kevttiđ karosaanijd, spellâđ tiätumaašin
já ehidist nieidâi poođâid capciđ.
Muu nierah ruápsájeh ton maŋa,
mut mun irâttâm vala.
Ij äävti, na mun tuuđâm vuolân.
Leškiim vuálus čuávján, juuvâm puoh tom
já tállân tuáŋgum, uáivi lii kuárus.
Áálgám porttâvavttáin tuárruđ.
Kirdelâm olgos, puoh ucášeh muu,
mut mun halijdâm et puoh tobdeh muu.
Halijdâm čäittiđ muu maailm.
Halijdâm finniđ ruuđâid.
Ryevdičurmâ čurmâd turboin suomâráp oorjijd ain.
Halijdâm leđe vaijaa.
Halijdâm haldâšiđ maailm taam.
Ryevdičurmâ čurmâd turboin suomâráp maailm ain.
Jiem haalijd leđe ohtuu, halijdâm tuu muu paaldân,
mut lam ohtuu, pase tâi aargâ.
Jiem taarbâš eissigin peeivigin leeidi jis,
eellim lii taggaar ko Helsigist meeinig lii.
Čabbinis nieidah, main lii tuš väivi.
Ciägunjunij väzzih já puoh läittih.
Mut mun halijdâm tuu muu fáárun.
Tuu muu kálgun. Muu táálun.
Mut tot lii tuš tuoivâjuurdâ.
Jieh finnii kiämmán, lam nuuvt maŋgii kuullâm.
Masa jiem vaje innig uuccâđ.
Jiem vaje vyelgiđ kuussân.
Mun tuše rievdâm taam maailmist.
Nyeskis saanijn puoh nieidâid jaagiim.
Halijdâm ilskittiđ tuu raasijn.
Halijdâm et lah muu já ain muu.
Halijdâm ruuđâ, mut ko lam nuuvt läški.
Ijhân tággáár täsni taarbâš tiänáđ cääshi.
Tondiet vuálgám-uv olgos jyehi eehid,
skuálkuttâm uuvsâid já eeđâm: pyeri eehid.
Ij lah ave peeivi lamaš návt šahemeeinig,
ko aaibâs uáivist Amoc čuárvu lase leeidijd.
Taat ruámčči evnialmai parga
maid haalijd, ko jotá fanij rasta.
Jiem haalijd leđe olmâ pargoost.
Halijdâm kuittâg čäittiđ muu naavcâid
ráppáđ ubâ muu eellimääigi,
juuhâđ vuolâ, vijne já käähvi.
Halijdâm et ko puoh uáinih muu,
toh kiljoh já nuuvt läittih muu.
Tággáár lii muu eellim tääl já ain.
Tääl já ain.
Suonenjoki

Suonenjoki lii kaavpug Suomâst, Tave-Savo eennâmkoddeest. Suonenjokist ääsih 6 981 olmožid, já ton vijđodâh lii 862,33 km², mast 148,79 km² lii čääci. Suonenjoki naaburkieldah láá Kuopio, Leppävirta, Pieksämäki, Rautalampi já Tervo.
Historjá.
Suonenjoki vuáđudui ive 1865, já tast šoodâi kaavpug ive 1977.
Siijdah.
Herrala, Hulkkola, Jauhomäki, Karkkola, Kukkola, Kutumäki, Kutunkylä, Kuvansi, Käpylä, Kärkkäälä, Lempyy, Liedemäki, Luukkola, Lyytilänmäki, Markkala, Nuutila, Piispalanmäki, Pörölänmäki, Rajalanniemi, Rieponlahti, Sydänmaa, Toholahti, Tyyrinmäki, Vauhkola, Vehvilä, Viippero, Jalkala, Karsikonmäki, Suontee, Suihkola, Kolikkoinmäki já Kinnula.
Suovâkuoškâ

Suovâkuoškâ (, já ) lii kieldâ Suomâst, Laapi eennâmkoddeest. Suovâkuoškâst ääsih 1 008 olmožid, já ton vijđodâh lii 6 496,50 km², mast 57,30 km² lii čääci. Suovâkuoškâ naaburkieldah láá Kyelijävri, Pelkosnjargâ já Suáđigil.
Historjá.
Suovâkuoškâ vuáđudui ive 1916.
Siijdah.
Hihnavaara, Kuosku, Lunkkaus, Martti, Rovala, Ruuvaoja, Nousu, Suovâkuoškâ, Seitajärvi, Tanhua, Viitaranta já Värriö.
Suriname

Suriname lii staatâ Maadâ-Amerikist. Ton uáivikaavpug lii Paramaribo.
Historjá.
Suriname lii Vuáládâhenâmij oovdiš siirdâeennâm, mii šoodâi jiečânâssân ive 1975.
Dési Bouterse haldâšij Suriname diktaattorin iivij 1980–1987 já oppeet presidentin iivij 2010–2015 já 2015–2020. Ive 2019 Bouterse onnui sujalâžžân 15 pooliitlii vuástálistee morheedmân ive 1982. Tuámu šoodâi laavâvuáimálâžžân ive 2023, mon maŋa Bouterse čiähádâđâi. Sun jaamij čuávuváá ive juovlâááptu 79-ihásâžžân.
Eennâmtiätu.
Suriname vijđodâh lii 163 820 km², mast 7 820 km² lii čääci. Vijđoduv mield Suriname lii maailm 92. stuárráámus staatâ.
Sajadâh já rääjih.
Suriname lii jiečânâs täsiväldi Maadâ-Amerik taveriddoost. Ton ránnjástaatah láá nuorttân Ranska Guayana, mäddin Brasilia já viestârist Guyana. Surinamest staatârääjih láá ohtsis 1 907 km. Kuhemus rääji lii rääji Guyanain, mii lii 836 km. Uánihumos rääji vist lii 515 km rääji Brasiliain. Suriname rájášuvá Atlant väldimeerân. Merâriddo lii ohtsis 386 km.
Morfologia.
Suriname alemus saje lii Julianatop čokke (1 230 m). Ton vyeligumos saje vist lii nomâttes saje riddokuávlust (-2 m).
Biodiversiteet.
Paijeel 90 % Surinamest lii trooppisâš arvemecci. Enâmist láá lamaš vädisvuođah lavâttes kollekuáivumáin já vyevdičuoppâmijguin.
Haldâttâh já politiik.
Kuávlulâš jyehim.
Suriname lii juohhum 10 pirrâdâhân () já 63 vyelipirrâdâhân (). Paramaribost vyelipirrâdâh lii siämmáálágán ko kaavpuguási, mudoi tot lii siämmáálágán ko kieldâ.
Suriname pirrâduvah láá:
President.
Suriname president väljejuvvoo epinjuolgâdávt. Almolij vaaljâi maŋa aalmuglâščuákkim jesâneh jienâsteh presidentist. Iävtukkâs ferttee finniđ kyehti kuálmádâs jienâin, vâi sun vuáitáččij vaaljâid.