tartuNLP/wikipedia-smugri-20251201 huggingface dataset:
Jalapa (departemeanta)

Jalapa lea Guatemala departemeanta. Dan olmmošlohku lea 318 420 ássi (2011), ja dan viidodat lea 2 063 km². Departemeantta oaivegávpot lea Jalapa.
Jutiapa (departemeanta)

Jutiapa lea Guatemala departemeanta. Dan olmmošlohku lea 436 076 ássi (2011), ja dan viidodat lea 3 219 km². Departemeantta oaivegávpot lea Jutiapa.
Quetzaltenango (departemeanta)

Quetzaltenango lea Guatemala departemeanta. Dan olmmošlohku lea 789 358 ássi (2011), ja dan viidodat lea 1 951 km². Departemeantta oaivegávpot lea Quetzaltenango.
Retalhuleu (departemeanta)

Retalhuleu lea Guatemala departemeanta. Dan olmmošlohku lea 304 168 ássi (2011), ja dan viidodat lea 1 856 km². Departemeantta oaivegávpot lea Retalhuleu.
Sacatepéquez

Sacatepéquez lea Guatemala departemeanta. Dan olmmošlohku lea 316 638 ássi (2011), ja dan viidodat lea 465 km². Departemeantta oaivegávpot lea Antigua Guatemala.
San Marcos (departemeanta)

San Marcos lea Guatemala departemeanta. Dan olmmošlohku lea 1 019 719 ássi (2011), ja dan viidodat lea 3 791 km². Departemeantta oaivegávpot lea San Marcos.
Santa Rosa (departemeanta)

Santa Rosa lea Guatemala departemeanta. Dan olmmošlohku lea 346 590 ássi (2011), ja dan viidodat lea 2 955 km². Departemeantta oaivegávpot lea Cuilapa.
Sololá (departemeanta)

Sololá lea Guatemala departemeanta. Dan olmmošlohku lea 437 145 ássi (2011), ja dan viidodat lea 1 061 km². Departemeantta oaivegávpot lea Sololá.
Suchitepéquez

Suchitepéquez lea Guatemala departemeanta. Dan olmmošlohku lea 516 467 ássi (2011), ja dan viidodat lea 2 510 km². Departemeantta oaivegávpot lea Maztenango.
Totonicapán (departemeanta)

Totonicapán lea Guatemala departemeanta. Dan olmmošlohku lea 476 369 ássi (2011), ja dan viidodat lea 1 061 km². Departemeantta oaivegávpot lea Totonicapán.
Zacapa (departemeanta)

Zacapa lea Guatemala departemeanta. Dan olmmošlohku lea 221 646 ássi (2011), ja dan viidodat lea 2 690 km². Departemeantta oaivegávpot lea Zacapa.
Cobán

Cobán lea gávpot Guatemalas. Dat lea Alta Verapaz departemeantta oaivegávpot. Dan olmmošlohku lea 68 868 ássi (2012).
Salamá

Salamá lea gávpot Guatemalas. Dat lea Baja Verapaz departemeantta oaivegávpot. Dan olmmošlohku lea 34 302 ássi (2012).
Chimaltenango

Chimaltenango lea gávpot Guatemalas. Dat lea Chimaltenango departemeantta oaivegávpot. Dan olmmošlohku lea 159 839 ássi (2012).
Chiquimula

Chiquimula lea gávpot Guatemalas. Dat lea Chiquimula departemeantta oaivegávpot. Dan olmmošlohku lea 53 354 ássi (2012).
Flores (Guatemala)

Flores lea gávpot Guatemalas. Dat lea Petén departemeantta oaivegávpot. Dan olmmošlohku lea 30 781 ássi (2012).
Guastatoya

Guastatoya lea gávpot Guatemalas. Dat lea El Progreso departemeantta oaivegávpot. Dan olmmošlohku lea 23 900 ássi (2012).
Santa Cruz del Quiché

Santa Cruz del Quiché lea gávpot Guatemalas. Dat lea El Quiché departemeantta oaivegávpot. Dan olmmošlohku lea 32 256 ássi (2012).
Escuintla

Escuintla lea gávpot Guatemalas. Dat lea Escuintla departemeantta oaivegávpot. Dan olmmošlohku lea 166 830 ássi (2012).
Huehuetenango

Huehuetenango lea gávpot Guatemalas. Dat lea Huehuetenango departemeantta oaivegávpot. Dan olmmošlohku lea 155 500 ássi (2012).
Puerto Barrios

Puerto Barrios lea gávpot Guatemalas. Dat lea Izabala departemeantta oaivegávpot. Dan olmmošlohku lea 86 390 ássi (2012).
Antigua Guatemala

Antigua Guatemala lea gávpot Guatemalas. Dat lea Sacatepéquez departemeantta oaivegávpot. Dan olmmošlohku lea 68 637 ássi (2012).
Cuilapa

Cuilapa lea gávpot Guatemalas. Dat lea Santa Rosa departemeantta oaivegávpot. Dan olmmošlohku lea 25 378 ássi (2012).
Jalapa (Guatemala)

Jalapa lea gávpot Guatemalas. Dat lea Jalapa departemeantta oaivegávpot. Dan olmmošlohku lea 68 854 ássi (2012).
Jutiapa

Jutiapa lea gávpot Guatemalas. Dat lea Jutiapa departemeantta oaivegávpot. Dan olmmošlohku lea 57 029 ássi (2012).
Retalhuleu

Retalhuleu lea gávpot Guatemalas. Dat lea Retalhuleu departemeantta oaivegávpot. Dan olmmošlohku lea 43 658 ássi (2012).
San Marcos (Guatemala)

San Marcos lea gávpot Guatemalas. Dat lea San Marcosa departemeantta oaivegávpot. Dan olmmošlohku lea 46 046 ássi (2012).
Sololá

Sololá lea gávpot Guatemalas. Dat lea Sololá departemeantta oaivegávpot. Dan olmmošlohku lea 43 412 ássi (2012).
Mazatenango

Mazatenango lea gávpot Guatemalas. Dat lea Suchitepéquez departemeantta oaivegávpot. Dan olmmošlohku lea 55 506 ássi (2012).
Totonicapán

Totonicapán lea gávpot Guatemalas. Dat lea Totonicapán departemeantta oaivegávpot. Dan olmmošlohku lea 56 704 ássi (2012).
Zacapa

Zacapa lea gávpot Guatemalas. Dat lea Zacapa departemeantta oaivegávpot. Dan olmmošlohku lea 57 536 ássi (2012).
Porkkanalaatikko

Porkkanalaatikko (sámegillii "rušpekássa") lea Suoma árbevirolaš biebmu, mii lea leamaš dábalaš juovlabiebmu Suomas 1800-logu rájes. Porkkanalaatikko váldoávdnasat leat rušppit ja risenat.
Láhpoluobbala kapealla

Láhpoluobbala kapealla () lea jagis 1967 huksejuvvon guhkesgirku Láhpoluobbala gilis Guovdageainnus.
Girku lea diillain huksejuvvon ja das leat 70 saji. Kapealla lea plánen arkiteakta Nils Henrik Eggen.
Kulturmuitu.
Láhpoluobbala kapealla okta Norgga kulturmuittuin ja das lea nummir 84908 Riksantikvarena kulturmuitovuođus.
Juovllat

Juovllat leat jahkásaš allabassi, man váldobeaivi lea vuosttaš juovlabeaivi nappo juovlamánu 25. beaivi. Juovllaid ávvudeapmi álgá goittotge juo juovlaruohta nappo juovlamánu 24. beaivi máŋga sájis, ovdamearkka dihte Davviriikkain. 
Etymologiija.
"Juovla"-sátni lea boares loatnasátni. Sátni lea boahtán sámegielaide skandinávalaš gielain, ovdamearkka dihte juovllat leat dološruoŧagillii "iul" ja dološdárogillii "jól". Dáidda gielaide sátni lea boahtán germánalaš vuođđogiel sánis "jeχwla".
Juovllat ja risttalašvuohta.
Juovllat leat boares allabassi miehtá máilmmi, muhto kristtalaš riikkain ja kultuvrrain juovllat ávvuduvvojit earenoamážit Jesusa riegádeami muitun ja gudnin. Juovllat ávvuduvvojit dábálaččat bearrašiin ja eará lagamuš olbmuiguin ja dasa gullá dávjá juovlaskeaŋkkaid skeŋken. 
Sámi juovllat.
Juovlabasit álget juovlaruohta mii lea juovlamánu 24. beaivvi. Hui ollu sámit dán áigge leat čuovvulan váldoservodaga vugiid ávvudit juovllaid. Nu dat dieđusge šattai go sámit dolin šadde risttalažžan. Sámi juovlavieruid birra ovdal risttalašvuođa lea hui unnán čállojuvvon, jos dakkárat oba ležžet ge. Muhto sámiin leat maiddái boares vierut mat sierranit eará kultuvrrain. Juovlaborramuš lea hui dávjá bohccobiergu. Čorgatvuohta sihke olgun ja siste lei maid hui dehálaš juovllaid áigge. 
Sámi juovlastállu.
Juovlastállu ii leat nu šiega go dat ođđaáigásaš juovlanigá. Mánát eai galgan gul čierastallat, go dalle dat sáhtte čierastit juovlastálu sehkkii. Juovlastállu boahtá sáhpánráidduin ihkku ja dalle ferte šillju leat čorgat nu ahte ráidu ii darván. Siste galgá lágidit lihti dievva čázi jus stálus lea goiku. Muhto jus stállu ii gávnna čázi, de stállu njamista muhtumis vuoiŋŋamaččaid eret. Dákkár vuohki baldit mánáid lea oassi sámi bajásgeassimis. Mánát besse ieža mannat gosa fal háliidedje, muhto váhnemat vigge baldit daid várálaš báikkiin, nu ahte eai šaddan ilá duostilat.
Suopmelaččaid juovllat.
Suopmelaččaid juovlaárbevieruide gullet sávdni, juovlagirku, juovlabiebmu, juovlaskeaŋkkat, juovlamuorra ja juovlamusihkka. Nugo eará davviriikkalaččat suopmelaččat ávvudišgohtet juovllaid juo juovlamánu 24. beaivve.
Juovlaskeaŋka

Juovlaskeaŋkkat leat skeaŋkkat, maid olbmot lávejit addit iežaset olbmáide, bearašlahtuide ja eará fulkkiide juovllaid oktavuođas. Juovlaskeaŋkkaid dávjá páhkkejit čiŋahuvvon báhpira sisa ja čállet geasa dat leat ja gii lea daid addán.
Máze girku

Máze girku () lea jagis 1965 huksejuvvon guhkesgirku Máze gilis Guovdageainnus.
Girku lea ráhkaduvvon muoras ja das leat 150 saji. Girku lea plánen arkiteakta Rolf Harlew Jensen.
Vuosttaš Álttá-Guovdageaineanu huksenplánaid mielde girku sáhtii šaddat visot Máze giliin čázi vuollái.
Kulturmuitu.
Máze girku lea okta Norgga kulturmuittuin ja das lea nummir 84405 Riksantikvarena kulturmuitovuođus.
LES-viessu

LES-viessu dahjege kulturviessu lea almmolaš visti Guovdageainnu márkanbáikkis. Doppe leat ee. Beaivváš Sámi Teáhter, Guovdageainnu álbmotgirjerájus ja Ávvira bargosajit. Kulturviesu gealliris lea Nuoraidsiida dahje ng. "klubben", mas lávejit leat iešguđetgelágan doalut.
Rocky Dawuni

Rocky Dawuni (riegádan ođđajagimánu 22. b. 1969 Michel Camp militearabásas Accra lahkosis, Ghanas) lea reggaeartista, lávlu ja lávlladahkki gii lea eret Ghanas Oarje-Afrihkás. Dawuni lea gohčoduvvon namahusain "Ghana Bob Marley" ja son šattai dovddusin iežas vuosttaš siŋgeliin ja videoin "In Ghana", mii ávvuda Ghana iehčanasvuođa.
Gohppogáhkku

Gohppogáhkku () lea unna muffinssalágan láibbastagaš, mii lea oaivvilduvvon ovtta olbmui. Gohppogáhkuin lávejit leat glasyrat ja eará hearvvat. USAs gohppogáhkut leat láibojuvvon ja borrojuvvon juo 1800-logu álggu rájes, ja maŋimuš jagiin dat leat šaddan bivnnuhin maiddái Davviriikkain ja Sámis.
MS «Finnmarken»

MS «Finnmarken» (gohčodansignála LLRY) lea Hurtigruten ASA hurtigrutefanas, mii vuvdojuvvui Ofotens og Vesteraalens Dampskibsselskabas (OVDS) cuoŋománus 2002. Fatnasis lei huksennummár 292 Kleven verftas Ulsteinvikas, ja mávssii sullii 750 miljovnna ruvnno. MS «Finnmarken» lei hurtigrutefanas jagi 2002 cuoŋománus gitta jagi 2009 skábmamánnui. Ođđajagimánu 2010 rájes lea fanas leamaš hotallafatnasin Austrálias.
MS «Finnmarken» lea goalmmát hurtigrutefanas Finnmarken namain. Ovddideaddjit ledje DS «Finmarken» (1912), ja MS «Finnmarken» (1956) – goappášagat Vesteraalens Dampskibsselskabas (VDS) Stokmarknesas.
Maseru

Maseru lea Lesotho oaivegávpot. Dan viidodat lea 138 km² ja olmmošlohku 227 880 (2006).
Davvipola

Geográfalaš davvipola dahje davvináhpi lea 90 ceahki davát govdodagas ja lea nubbi guovtti čuoggás (geográfalaš davvipola ja lullipola), maid birra eana jorrá. Eatnama áksila variašuvnnaid vuođul davvipolačuoggá sirdo vehá olles áigge.
Magnehtalaš davvipola lea dál (jagi 2003) 78°18' davvin ja 104° oarjin, Ellef Ringness-sullo lahkosis mii lea okta Queen Elizabeth-sulluin Kanádas. Dat goitge sirdo olles áigge. Vaikko dat gohčoduvvo "davvipola"n lea dat duođas "magnehtalaš lullipola".
Gearpmašat

Gearpmašat ("Serpentes") leat eallit.
Jostedalsbreen

Jostedalsbreen lea Eurohpá nannáma stuorámus jiehkki. Dat lea Sogn ja Fjordane fylkkas. 
Jiehki viidodat lea 487 km² ja dat lea juhkkojuvvon Lustera, Sogndala, Jølstera og Stryna gielddaid gaskkas. Alimus čohkka lahka jiehki lea Lodalskåpa 2083 mbm ja alimus čohkka jiehkis lea Høgste Breakulen 1952 mbm.
Jostedalsbreena álbmotmeahcci vuođđuduvvui jagis 1991 ja dan viidodat lea 1310 km².
Cadyer

Kadir Yıldız (1997, Istanbul, Durka), «Cadyer», lea popmusihkkár.
Čekkia leavga

Čekkia leavga lea áibbas seammalágan go dološ Čehkoslovakia leavga. Go Čehkoslovakia juhkkojuvvui jagis 1993 de oaččui Čekkia dan boares Čehkoslovakia leavgga ja Slovakia oaččui iežas leavgga.
Leavggas leat rukses ja vilges ivnnit dego Čekkia boares vearjogovas, muhto dasgo leavga lei measta seammalágan go Polska leavga ja das ledje seamma ivnnit go Nuortariikka leavggas dasa biddjui alit golmmačiegahas jagis 1920.
Dálá leavgga dohkkehii Čehkoslovakia parlameanta njukčamánu 30. beaivve 1920, ja dat lea earret jagiid Nubbi máilmmesoađi áigge, leamaš anus olles áigge.
Vanessa da Mata

Vanessa Sigiane da Mata Ferreira (guovvamánu 10. beaivvi 1976 Alto Garças, Mato Grosso, Brasilia) lea brasilialaš lávlu.
Tromsøysundtunnelen

Tromsøysundtunnelen lea mearavuol geaidnotunealla eurohpágeaidnu 8:s Romssas Romssa fylkkas. Tunealla manná Romssanuori (Tromsøysundet) vuolde nannáneatama Tomasjorda ja Romssasullo (Tromsøya) Breivika gaskka. Tuneallas leat rievtti mielde guokte sierra tunealla ja T1 lea 3386 ja T2 3500 mehtera guhku. Vuolemusas lea tunealla 102 mehtera vuollel meara, ja stuorámus njiedjan lea 8,2 %. Tromsøysundtunnelen rahpasii jagis 1994. Dan vuođul johtolatkapasitehta badjel/vuollel Romssanuori šattai buoret maŋŋel dan ahte Tromsøbrua šattai beare unni.
Tromsøysundtunnelen lei Norgga áidna mearavuol tunealla guvttiin sierra tuneallain measta 16 jagi ovdal go Knappetunnelen ja Bjørvikatunnelen rahpasedje 2010:s. tuneallas leat 15 váccáhaga dan guovtti sierra tunealla gaskkas. Tuneallas ii leat lohpi vázzit.
Jagis 2010 tunealla oaččui ođđa geaidnošilttaid čuovggain mat čájehit leahttoráji. Daid bidje vai šattašii álkit oaidnit leahttorájiid buot dan duolvasa čađa mii šilttain lea.
Jagis 2012 tunealla oaččui automáhtalaš johtolatkontrolla (kámeraid) mat mihtidit gaskamearálaš leahtu.
Njealječiegat

Njealječiegat dahje njealječiegahas lea polygona mas leat njealje čiega ja njealje siiddu. 
Jus guokte siiddu leat parallella lea njealječiegat trapesa, ja jus guokte ja guokte siiddu leat parallella de lea njealječiegat parallellográmma. Jus buot siiddut leat lihka guhkit gohčoduvvo njealječiegahas namain rombe/neljäkäs. Njealječiegat mas buot čiegat leat 90° gohčoduvvo rektáŋgelin ja jus buot siiddut leat dasa lassin seamma guhkit lea dat njuolggaduslaš njealječiegat dahjege kvadráhta.
Trapesa

Trapesa lea njealječiegat mas guokte siiddu leat parallella. Parallella linnját gohčoduvvojid trapesa vuođđolinnján. Trapesa allodat lea vuođđolinnjáid njuolga gaska.
Sátni «trapesa» boahtá greikkagiela dánis τραπέζιον (trapézion), mii mearkkaša «eit lite bord», τράπεζα (trápeza), «beavdi» beavddi diminutiiva.
Parallellográmma

Parallellográmma lea polygona mas leat njeallje linnjábihtá main guokte ja guokte leat parallella.
Rektáŋgel

Rektáŋgel lea njealječiegat polygona mas guokte ja guokte siiddu leat seamma guhku ja man juohke čiehka lea 90°.
Rektáŋgela guhkes siiddut gohčoduvvojit namain "guhkkodat" ja oanehis siiddut fas namain "govdodat". Viidodat lea: Viidodat = guhkkodat × govdodat
Rektáŋgel lea ovtta lágan parallellográmma ja kvadráhta lea fas muhtun lágan rektáŋgel.
Kvadráhta

Kvadráhta dahje njealjehas lea polygona mas leat njealje siiddu mat leat buot ovtta guhku. Kvadráhta buot čiegat leat 90°.
Gávdnan dihtii kvadráhta viidodaga galgá geardut ovtta siiddu guhkkodaga 4:iin ja molsut centimehteriid njealjehascentimehterin. Ovdamearkka dihte jus okta siidu lea 2 cm de lea kvadráhta viidodat 8 cm².
Kvadráhta lea muhtun lágan rektáŋgel, rombe/neljäkäs ja parallellográmma.
Golmmačiegat

Golmmačiegat, golbmačiehka dahje golmmačiegahas lea polygona mas leat golbma siiddu ja golbma čiega. Čiegaid submi lea 180 gráda. 
Gávdnojit iešguđetgelágan golmmačiegagat.
Dássesiiddot golmmačiegat

Dássesiiddot golmmačiegat lea golmmačiegat man buot siiddut leat seamma guhku. Dássesiiddot golmmačiegaga buot čiegat leat lihka stuorit, juohke čiehka lea 60°.
Dássejuolggat golmmačiegat

Dássejuolggat golmmačiegat lea golmmačiegat mas leat guokte seamma guhkes siiddu ja guokte seamma stuoris čiega. Jus dássejuolggat golmmačiegaga juohká guovtti oassái, de šaddet guokte njuolggočiegat golmmačiegaga.
Njuolggočiegat golmmačiegat

Njuolggočiegat golmmačiegat, njuolggogolmmačiegat dahje njuolggočiegat golmmačiegahas lea golmmačiegat mas okta čiehka lea 90 gráda. Njuolggočiegat golmmačiegaga sáhttá matemáhtalaččat čilget ná:
formula_1
Bamse

Bamse lea govvaráidu, man ruoŧŧelaš Rune Andréasson lea hutkan ja ráhkadan. Ráidu ilmmai vuosttaš háve 1966 ja 1973 govvaráidu almmustuvvagođii iežas bláđis. Maŋŋá leat ilbman maiddái earret eará filmmat ja govvagirjjit. Jagi 2013 E-skuvla almmustuhttigođii Bamse sámegillii.
"Bamse" lea guovža, mii šaddá máilmmi gievrramussan, go son juhká Áhku bajánhonnega. Su skihpárat leat Simppon ja viissis galbarihcci Galbbon. Sii ásset dievažiin, Áhkku gitta bajimuččas. 
Rune Andréasson oaččui jurdaga dievažiidda Taorminas Sicilias finadettiinis doppe njukčamánus 1963. Alimus dievá mállen fas lea Castelmola.
Historjá.
Sicilia báiki Taormina attii Rune Andréassonii jurdaga Bamse giláža sárgumii.
Ráiddu birra.
Ráidu lea šaddan bivnnuhin, go gieđahallá mávssolaš vuoiggalašvuođa gažaldagaid, sosiála gažaldagaid, omd. givssideami, rasismma, mánáid illásteami, doaibmahehttejumi, gárrenmirkkuid ja ovttaárvosašvuođa. 1982 Bamse oaččui bearraša, nu leatge ollu muitalusat leamaš dan rájes mánáid birra.
Bamse morála.
Dalle go Rune Andréasson čálii ráiddu, de das lei čielga morála, maid máŋgii siterejedje ráidduin.
Alexander Nikolayevich Samokhvalov

Alexander Nikolayevich Samokhvalov (ruoššagillii: "Алекса́ндр Никола́евич Самохва́лов"; borgemánu 21. b. 1894 – Borgemánu 20. b. 1971) lei ruošša dáiddár.
Kroatia guovllut

Kroatia guovllut () leat hálddahuslaš guovllut Kroatia dásseválddis. Kroatia lea juhkkojuvvon 20 guvlui ja dasa lassin Zagreb gávpogis lea sihke guovllu ja gávpoga stáhtus.
Haiti arrondissemeanttat

Haiti lea juhkkojuvvon 42 arrondissementii ("arrondissements").
Acul-du-Nord (arrondissemeanta)

Acul-du-Nord lea Haiti arrondissemeanta Nord departemeanttas. Dan olmmošlohku lea ássi (2003), ja dan viidodat lea km². Arrondissemeantta hálddahusguovddáš lea Acul-du-Nord.
Uiguragiella

Uiguragiella lea durkalaš giella man hupmet uigurat. Dan hupmet sullii 8,5 miljovnna olbmo Kiinnás ja 300 000 Kasakstanis ja dasa lassin máŋggain eará riikkain. Váldooassi Kiinná uigurain orrot Xinjiang autonomalaš regiovnnas, gos uiguragiella lea virggálaš giella ovttas kiinnágielain.
Dego máŋggat eará durkalaš gielat lea uiguragiella agglutinatiiva SOV-giella mas lea vokálaharmoniija. Dat ii juoge substantiivvaid nominalklássaide sohkabeali mielde. Dat mii lea erenoamáš uiguragielas, erenoamážit davvisuopmaniin, lea vokálaredukšuvdna ja metafoniija, mii gohčoduvvo maid namain umlaut.
Historjá.
Dološ uiguragiela hupme uigurariikkas Xinjiangas sullii 800-1000-logus. Dat giella lea measta seammalágan go dološ durkkagiella.
Guovlu.
Ođđaáigásaš uiguragiella gullá uiguralaš-durkkalaš giellajoavkku nuortaoassái, masa gullet maid salaragiella, oarje-juguragiella ja máŋggat unnit gielažat. Usebekagiella lea dan giellajoavkku oarjeoassi. Uiguragiela sátnevuorkái leat ollu váikkuhan kiinnágiella, ruoššagiella ja arábiagiella, muhto jietnaohppii leat váikkuhan iranalaš ja tokáralaš gielaid substráhta.
Alfabehta.
Odne uiguragiella čállo Kiinnás arábalaš alfabehtain, muhto lea ovdal čállon maid latiinnalaš alfabehtain. Arábalaš alfabehta molsojuvvui latiinnalaš alfabehtan jagis 1960 ja jagi 1983 fas ruovttoluotta arábalaš alfabehtan. Kasakstanis geavahit kyrillalaš alfabehta.
Boarráseamos uiguragiel teavsttat leat 700-logus. Dat leat čállojuvvon persialaš sogdianalalfabehtain mii maŋŋelaš rievdaduvvui ja šattai dološ uiguralfabehtan. Boarráseamos uiguragiel girjjálašvuohta lea dávjjimus lági mielde buddhalaš.
Alfabehtaid komparatiivalaš tabealla.
Dasa lassin uiguragiela kyrillalaš alfabehtas leaba 2 bustáva, mii čállojuvvoba arábalaš ja latiinnalaš alfabehtas guoktin bustávvan:
Anse-à-Veau (arrondissemeanta)

Anse-à-Veau lea Haiti arrondissemeanta Nippes departemeanttas. Dan olmmošlohku lea 121 521 ássi (2003), ja dan viidodat lea 596 km². Arrondissemeantta hálddahusguovddáš lea Anse-à-Veau.
Anse d'Hainault (arrondissemeanta)

Anse d'Hainault lea Haiti arrondissemeanta Grand'Anse departemeanttas. Dan olmmošlohku lea 67 652 ássi (2003), ja dan viidodat lea 327 km². Arrondissemeantta hálddahusguovddáš lea Anse d'Hainault.
Aquin (arrondissemeanta)

Aquin lea Haiti arrondissemeanta Sud departemeanttas. Dan olmmošlohku lea 192 166 ássi (2003), ja dan viidodat lea 1 039 km². Arrondissemeantta hálddahusguovddáš lea Aquin.
Arcahaie (arrondissemeanta)

Arcahaie lea Haiti arrondissemeanta Ouest departemeanttas. Dan olmmošlohku lea 166 089 ássi (2003), ja dan viidodat lea 611 km². Arrondissemeantta hálddahusguovddáš lea Arcahaie.
Bainet (arrondissemeanta)

Bainet lea Haiti arrondissemeanta Sud-Est departemeanttas. Dan olmmošlohku lea 95 877 ássi (2003), ja dan viidodat lea 462 km². Arrondissemeantta hálddahusguovddáš lea Bainet.
Baradères (arrondissemeanta)

Baradères lea Haiti arrondissemeanta Nippes departemeanttas. Dan olmmošlohku lea 31 689 ássi (2003), ja dan viidodat lea 237 km². Arrondissemeantta hálddahusguovddáš lea Baradères.
Belle-Anse (arrondissemeanta)

Belle-Anse lea Haiti arrondissemeanta Sud-Est departemeanttas. Dan olmmošlohku lea 107 446 ássi (2003), ja dan viidodat lea 777 km². Arrondissemeantta hálddahusguovddáš lea Belle-Anse.
Borgne (arrondissemeanta)

Borgne lea Haiti arrondissemeanta Nord departemeanttas. Dan olmmošlohku lea 83 823 ássi (2003), ja dan viidodat lea 327 km². Arrondissemeantta hálddahusguovddáš lea Borgne.
Cap-Haïtien (arrondissemeanta)

Cap-Haïtien lea Haiti arrondissemeanta Nord departemeanttas. Dan olmmošlohku lea 240 708 ássi (2003), ja dan viidodat lea 246 km². Arrondissemeantta hálddahusguovddáš lea Cap-Haïtien.
Cayes (arrondissemeanta)

Cayes lea Haiti arrondissemeanta Sud departemeanttas. Dan olmmošlohku lea 272 001 ássi (2003), ja dan viidodat lea 874 km². Arrondissemeantta hálddahusguovddáš lea Cayes.
Cerca la Source (arrondissemeanta)

Cerca la Source lea Haiti arrondissemeanta Centre departemeanttas. Dan olmmošlohku lea 82 827 ássi (2003), ja dan viidodat lea 607 km². Arrondissemeantta hálddahusguovddáš lea Cerca la Source.
Chardonnières (arrondissemeanta)

Chardonnières lea Haiti arrondissemeanta Sud departemeanttas. Dan olmmošlohku lea 64 847 ássi (2003), ja dan viidodat lea 382 km². Arrondissemeantta hálddahusguovddáš lea Chardonnières.
Corail (arrondissemeanta)

Corail lea Haiti arrondissemeanta Grand'Anse departemeanttas. Dan olmmošlohku lea 99 456 ássi (2003), ja dan viidodat lea 767 km². Arrondissemeantta hálddahusguovddáš lea Corail.
Côteaux (arrondissemeanta)

Côteaux lea Haiti arrondissemeanta Sud departemeanttas. Dan olmmošlohku lea 44 011 ássi (2003), ja dan viidodat lea 181 km². Arrondissemeantta hálddahusguovddáš lea Côteaux.
Croix-des-Bouquets (arrondissemeanta)

Croix-des-Bouquets lea Haiti arrondissemeanta Ouest departemeanttas. Dan olmmošlohku lea 441 563 ássi (2003), ja dan viidodat lea 193 km². Arrondissemeantta hálddahusguovddáš lea Croix-des-Bouquets.
Dessalines (arrondissemeanta)

Dessalines lea Haiti arrondissemeanta Artibonite departemeanttas. Dan olmmošlohku lea 272 615 ássi (2003), ja dan viidodat lea 1 132 km². Arrondissemeantta hálddahusguovddáš lea Dessalines.
Fort-Liberté (arrondissemeanta)

Fort-Liberté lea Haiti arrondissemeanta Nord-Est departemeanttas. Dan olmmošlohku lea 5 155 ássi (2003), ja dan viidodat lea 350 km². Arrondissemeantta hálddahusguovddáš lea Fort-Liberté.
Gonaïves (arrondissemeanta)

Gonaïves lea Haiti arrondissemeanta Artibonite departemeanttas. Dan olmmošlohku lea 263 858 ássi (2003), ja dan viidodat lea 967 km². Arrondissemeantta hálddahusguovddáš lea Gonaïves.
Grande-Rivière du Nord (arrondissemeanta)

Grande-Rivière du Nord lea Haiti arrondissemeanta Nord departemeanttas. Dan olmmošlohku lea 50 692 ássi (2003), ja dan viidodat lea 205 km². Arrondissemeantta hálddahusguovddáš lea Grande-Rivière du Nord.
Gros-Morne (arrondissemeanta)

Gros-Morne lea Haiti arrondissemeanta Artibonite departemeanttas. Dan olmmošlohku lea 145 232 ássi (2003), ja dan viidodat lea 1 008 km². Arrondissemeantta hálddahusguovddáš lea Gros-Morne.
Hinche (arrondissemeanta)

Hinche lea Haiti arrondissemeanta Centre departemeanttas. Dan olmmošlohku lea 180 803 ássi (2003), ja dan viidodat lea 1 393 km². Arrondissemeantta hálddahusguovddáš lea Hinche.
Jacmel (arrondissemeanta)

Jacmel lea Haiti arrondissemeanta Sud-Est departemeanttas. Dan olmmošlohku lea 246 262 ássi (2003), ja dan viidodat lea 795 km². Arrondissemeantta hálddahusguovddáš lea Jacmel.
Jérémie (arrondissemeanta)

Jérémie lea Haiti arrondissemeanta Grand'Anse departemeanttas. Dan olmmošlohku lea 170 408 ássi (2003), ja dan viidodat lea 818 km². Arrondissemeantta hálddahusguovddáš lea Jérémie.
La Gonâve (arrondissemeanta)

La Gonâve lea Haiti arrondissemeanta Ouest departemeanttas. Dan olmmošlohku lea 75 548 ássi (2003), ja dan viidodat lea 690 km². Arrondissemeantta hálddahusguovddáš lea La Gonâve.
Lascahobas (arrondissemeanta)

Lascahobas lea Haiti arrondissemeanta Centre departemeanttas. Dan olmmošlohku lea 136 503 ássi (2003), ja dan viidodat lea 623 km². Arrondissemeantta hálddahusguovddáš lea Lascahobas.
Léogâne (arrondissemeanta)

Léogâne lea Haiti arrondissemeanta Ouest departemeanttas. Dan olmmošlohku lea 300 982 ássi (2003), ja dan viidodat lea 1 016 km². Arrondissemeantta hálddahusguovddáš lea Léogâne.
Limbé (arrondissemeanta)

Limbé lea Haiti arrondissemeanta Nord departemeanttas. Dan olmmošlohku lea 84 951 ássi (2003), ja dan viidodat lea 179 km². Arrondissemeantta hálddahusguovddáš lea Limbé.
Marmelade (arrondissemeanta)

Marmelade lea Haiti arrondissemeanta Artibonite departemeanttas. Dan olmmošlohku lea 120 193 ássi (2003), ja dan viidodat lea 723 km². Arrondissemeantta hálddahusguovddáš lea Marmelade.
Miragoâne (arrondissemeanta)

Miragoâne lea Haiti arrondissemeanta Nippes departemeanttas. Dan olmmošlohku lea 113 169 ássi (2003), ja dan viidodat lea 435 km². Arrondissemeantta hálddahusguovddáš lea Miragoâne.
Mirebalais (arrondissemeanta)

Mirebalais lea Haiti arrondissemeanta Centre departemeanttas. Dan olmmošlohku lea 16 491 ássi (2003), ja dan viidodat lea 864 km². Arrondissemeantta hálddahusguovddáš lea Mirebalais.
Môle Saint-Nicolas (arrondissemeanta)

Môle Saint-Nicolas lea Haiti arrondissemeanta Nor-Ouest departemeanttas. Dan olmmošlohku lea 169 238 ássi (2003), ja dan viidodat lea 1 115 km². Arrondissemeantta hálddahusguovddáš lea Môle Saint-Nicolas.
Ouanaminthe (arrondissemeanta)

Ouanaminthe lea Haiti arrondissemeanta Nord-Est departemeanttas. Dan olmmošlohku lea 109 594 ássi (2003), ja dan viidodat lea 362 km². Arrondissemeantta hálddahusguovddáš lea Ouanaminthe.
Plaisance (arrondissemeanta)

Plaisance lea Haiti arrondissemeanta Nord departemeanttas. Dan olmmošlohku lea 90 812 ássi (2003), ja dan viidodat lea 242 km². Arrondissemeantta hálddahusguovddáš lea Plaisance.
Port-au-Prince (arrondissemeanta)

Port-au-Prince lea Haiti arrondissemeanta Ouest departemeanttas. Dan olmmošlohku lea 2 109 516 ássi (2003), ja dan viidodat lea 736 km². Arrondissemeantta hálddahusguovddáš lea Port-au-Prince.
Port-de-Paix (arrondissemeanta)

Port-de-Paix lea Haiti arrondissemeanta Nor-Ouest departemeanttas. Dan olmmošlohku lea 18 969 ássi (2003), ja dan viidodat lea 800 km². Arrondissemeantta hálddahusguovddáš lea Port-de-Paix.
Port-Salut (arrondissemeanta)

Port-Salut lea Haiti arrondissemeanta Sud departemeanttas. Dan olmmošlohku lea 54 286 ássi (2003), ja dan viidodat lea 177 km². Arrondissemeantta hálddahusguovddáš lea Port-Salut.
Saint-Louis du Nord (arrondissemeanta)

Saint-Louis du Nord lea Haiti arrondissemeanta Nor-Ouest departemeanttas. Dan olmmošlohku lea 86 152 ássi (2003), ja dan viidodat lea 188 km². Arrondissemeantta hálddahusguovddáš lea Saint-Louis du Nord.
Saint-Marc (arrondissemeanta)

Saint-Marc lea Haiti arrondissemeanta Artibonite departemeanttas. Dan olmmošlohku lea 268 499 ássi (2003), ja dan viidodat lea 1 057 km². Arrondissemeantta hálddahusguovddáš lea Saint-Marc.
Saint-Raphaël (arrondissemeanta)

Saint-Raphaël lea Haiti arrondissemeanta Nord departemeanttas. Dan olmmošlohku lea 11 753 ássi (2003), ja dan viidodat lea 557 km². Arrondissemeantta hálddahusguovddáš lea Saint-Raphaël.
Trou-du-Nord (arrondissemeanta)

Trou-du-Nord lea Haiti arrondissemeanta Nord-Est departemeanttas. Dan olmmošlohku lea 86 586 ássi (2003), ja dan viidodat lea 505 km². Arrondissemeantta hálddahusguovddáš lea Trou-du-Nord.
Vallières (arrondissemeanta)

Vallières lea Haiti arrondissemeanta Nord-Est departemeanttas. Dan olmmošlohku lea 52 763 ássi (2003), ja dan viidodat lea 406 km². Arrondissemeantta hálddahusguovddáš lea Vallières.
Mekweigiella

Mekweigiella (menggwei) lea nimboralaš giella man hupmojuvvo Ođđa-Guinea indonesialaš oasi davvirittus.
Artigas (departemeanta)

Artigas lea departemeanta Uruguays. Departemeantta olmmošlohku lea ja viidodat lea km². Dan hálddahusguovddáš lea Artigas.
Canelones (departemeanta)

Canelones lea departemeanta Uruguays. Departemeantta olmmošlohku lea ja viidodat lea km². Dan hálddahusguovddáš lea Canelones.
Cerro Largo (departemeanta)

Cerro Largo lea departemeanta Uruguays. Departemeantta olmmošlohku lea ja viidodat lea km². Dan hálddahusguovddáš lea Melo.
Colonia (departemeanta)

Colonia lea departemeanta Uruguays. Departemeantta olmmošlohku lea ja viidodat lea km². Dan hálddahusguovddáš lea Colonia del Sacramento.
Durazno (departemeanta)

Durazno lea departemeanta Uruguays. Departemeantta olmmošlohku lea ja viidodat lea km². Dan hálddahusguovddáš lea Durazno.
Flores (departemeanta)

Flores lea departemeanta Uruguays. Departemeantta olmmošlohku lea ja viidodat lea km². Dan hálddahusguovddáš lea Trinidad.
Florida (departemeanta)

Florida lea departemeanta Uruguays. Departemeantta olmmošlohku lea ja viidodat lea km². Dan hálddahusguovddáš lea Florida.
Lavalleja (departemeanta)

Lavalleja lea departemeanta Uruguays. Departemeantta olmmošlohku lea ja viidodat lea km². Dan hálddahusguovddáš lea Minas.
Maldonado (departemeanta)

Maldonado lea departemeanta Uruguays. Departemeantta olmmošlohku lea ja viidodat lea km². Dan hálddahusguovddáš lea Maldonado.
Montevideo (departemeanta)

Montevideo lea departemeanta Uruguays. Departemeantta olmmošlohku lea ja viidodat lea km². Dan hálddahusguovddáš lea Montevideo.
Paysandú (departemeanta)

Paysandú lea departemeanta Uruguays. Departemeantta olmmošlohku lea ja viidodat lea km². Dan hálddahusguovddáš lea Paysandú.
Río Negro (departemeanta)

Río Negro lea departemeanta Uruguays. Departemeantta olmmošlohku lea ja viidodat lea km². Dan hálddahusguovddáš lea Fray Bentos.
Rivera (departemeanta)

Rivera lea departemeanta Uruguays. Departemeantta olmmošlohku lea ja viidodat lea km². Dan hálddahusguovddáš lea Rivera.
Rocha (departemeanta)

Rocha lea departemeanta Uruguays. Departemeantta olmmošlohku lea ja viidodat lea km². Dan hálddahusguovddáš lea Rocha.
Salto (departemeanta)

Salto lea departemeanta Uruguays. Departemeantta olmmošlohku lea ja viidodat lea km². Dan hálddahusguovddáš lea Salto.
San José (departemeanta)

San José lea departemeanta Uruguays. Departemeantta olmmošlohku lea ja viidodat lea km². Dan hálddahusguovddáš lea San José de Mayo.
Soriano (departemeanta)

Soriano lea departemeanta Uruguays. Departemeantta olmmošlohku lea ja viidodat lea km². Dan hálddahusguovddáš lea Mercedes.
Tacuarembó (departemeanta)

Tacuarembó lea departemeanta Uruguays. Departemeantta olmmošlohku lea ja viidodat lea km². Dan hálddahusguovddáš lea Tacuarembó.
Treinta y Tres (departemeanta)

Treinta y Tres lea departemeanta Uruguays. Departemeantta olmmošlohku lea ja viidodat lea km². Dan hálddahusguovddáš lea Treinta y Tres.
Haiti departemeanttat

Haiti departemeanttat leat Haiti bajimus hálddahuslaš juohkin. Dat gohčoduvvojit namain "département" fránskkagillii, ja leat juhkkojuvvon 41 arrondissementii, mat leat fas juhkkojuvvon 133 gildii.
Martin Haspelmath

Martin Haspelmath (riegádan guovvamánu 2. beaivve 1963 Hoyas, Niedersachsenis, Duiskkas) lea duiskkalaš gielladutki, gii bargá earenoamážit giellatypologiijain ja giellakontávttaiguin, ja maiddái morfologiija ja cealkkaoahpa teoriijaiguin. Son lea maiddái okta World Atlas of Language Structures -prošeavtta doaimmaheddjiin. Haspelmath bargá dutkin Max Planck evolutionára antropologiija instituhtas Leipzigis, ja maiddái Leipzig universitehta professor II:n.
Haspelmath lea maid gielladiehtosátnegirji Glottopedia váldodoaimmaheaddji.
Karitiânagiella

Karitiânagiella (maiddái čállon "caritianagiella") lea tupi-giella mii hupmojuvvo Rondônia oassestáhtas Brasilias.
Ethnologue mielde gielas lea okta sátnegirji, grammatihkka, ja oasit Biibbalis leat jorgaluvvon karitiânagillii jagis 1981.
Azuay (provinsa)

Azuay lea Ecuadora provinsa. Dan olmmošlohku lea 712 546 (2001) ja dan viidodat lea 8 639 km². Provinssa hálddahusguovddáš lea Cuenca.
Carchi (provinsa)

Carchi lea Ecuadora provinsa. Dan olmmošlohku lea 164 939 (2001) ja dan viidodat lea 3 699 km². Provinssa hálddahusguovddáš lea Tulcán.
Chimborazo (provinsa)

Chimborazo lea Ecuadora provinsa. Dan olmmošlohku lea 458 632 (2001) ja dan viidodat lea 5 287 km². Provinssa hálddahusguovddáš lea Riobamba.
Cotopaxi (provinsa)

Cotopaxi lea Ecuadora provinsa. Dan olmmošlohku lea 409 540 (2001) ja dan viidodat lea 6 569 km². Provinssa hálddahusguovddáš lea Latacunga.
El Oro (provinsa)

El Oro lea Ecuadora provinsa. Dan olmmošlohku lea 600 540 (2001) ja dan viidodat lea 5 988 km². Provinssa hálddahusguovddáš lea Machala.
Esmeraldas (provinsa)

Esmeraldas lea Ecuadora provinsa. Dan olmmošlohku lea 534 223 (2001) ja dan viidodat lea 15 216 km². Provinssa hálddahusguovddáš lea Esmeraldas.
Guayas (provinsa)

Guayas lea Ecuadora provinsa. Dan olmmošlohku lea 3 645 145 (2001) ja dan viidodat lea 16 740 km². Provinssa hálddahusguovddáš lea Guayaquil.
Imbabura (provinsa)

Imbabura lea Ecuadora provinsa. Dan olmmošlohku lea 398 044 (2001) ja dan viidodat lea 4 599 km². Provinssa hálddahusguovddáš lea Ibarra.
Loja (provinsa)

Loja lea Ecuadora provinsa. Dan olmmošlohku lea 448 835 (2001) ja dan viidodat lea 11 027 km². Provinssa hálddahusguovddáš lea Loja.
Morona Santiago (provinsa)

Morona Santiago lea Ecuadora provinsa. Dan olmmošlohku lea 147 412 (2001) ja dan viidodat lea 25 690 km². Provinssa hálddahusguovddáš lea Macas.
Napo (provinsa)

Napo lea Ecuadora provinsa. Dan olmmošlohku lea 103 139 (2001) ja dan viidodat lea 13 271 km². Provinssa hálddahusguovddáš lea Tena.
Orellana (provinsa)

Orellana lea Ecuadora provinsa. Dan olmmošlohku lea 136 493 (2001) ja dan viidodat lea 20 733 km². Provinssa hálddahusguovddáš lea Puerto Francisco de Orellana.
Pastaza (provinsa)

Pastaza lea Ecuadora provinsa. Dan olmmošlohku lea 83 779 (2001) ja dan viidodat lea 29 520 km². Provinssa hálddahusguovddáš lea Puyo.
Pichincha (provinsa)

Pichincha lea Ecuadora provinsa. Dan olmmošlohku lea 2 576 799 (2001) ja dan viidodat lea 9 110 km². Provinssa hálddahusguovddáš lea Quito.
Santa Elena (provinsa)

Santa Elena lea Ecuadora provinsa. Dan olmmošlohku lea 308 889 (2001) ja dan viidodat lea 3 763 km². Provinssa hálddahusguovddáš lea Santa Elena.
Tungurahua (provinsa)

Tungurahua lea Ecuadora provinsa. Dan olmmošlohku lea 504 034 (2001) ja dan viidodat lea 3 334 km². Provinssa hálddahusguovddáš lea Ambato.
Zamora-Chinchipe (provinsa)

Zamora-Chinchipe lea Ecuadora provinsa. Dan olmmošlohku lea 91 601 (2001) ja dan viidodat lea 10 456 km². Provinssa hálddahusguovddáš lea Zamora.
Geneve (kantona)

Geneve lea Sveicca kantona. Dan olmmošlohku lea 468 194 ja dan viidodat lea 282 km². Kantona lea juhkkojuvvon 45 gildii, ja dan hálddahusguovddáš lea Geneve.
Jura (kantona)

Jura lea Sveicca kantona. Dan olmmošlohku lea 70 542 ja dan viidodat lea 839 km². Kantona lea juhkkojuvvon 64 gildii, ja dan hálddahusguovddáš lea Delémont.
Bern (kantona)

Bern lea Sveicca kantona. Dan olmmošlohku lea 985 046 ja dan viidodat lea 5 959 km². Kantona lea juhkkojuvvon 383 gildii, ja dan hálddahusguovddáš lea Bern.
Luzern (kantona)

Luzern lea Sveicca kantona. Dan olmmošlohku lea 381 966 ja dan viidodat lea 1 493 km². Kantona lea juhkkojuvvon 87 gildii, ja dan hálddahusguovddáš lea Luzern.
Uri (kantona)

Uri lea Sveicca kantona. Dan olmmošlohku lea 35 382 ja dan viidodat lea 1 077 km². Kantona lea juhkkojuvvon 20 gildii, ja dan hálddahusguovddáš lea Altdorf.
Schwyz (kantona)

Schwyz lea Sveicca kantona. Dan olmmošlohku lea 147 904 ja dan viidodat lea 908 km². Kantona lea juhkkojuvvon 30 gildii ja dan hálddahusguovddáš lea Schwyz.
Obwalden (kantona)

Obwalden lea Sveicca kantona. Dan olmmošlohku lea 35 878 ja dan viidodat lea 491 km². Kantona lea juhkkojuvvon 7 gildii ja dan hálddahusguovddáš lea Sarnen.
Nidwalden (kantona)

Nidwalden lea Sveicca kantona. Dan olmmošlohku lea 41 311 ja dan viidodat lea 276 km². Kantona lea juhkkojuvvon 11 gildii ja dan hálddahusguovddáš lea Stans.
Glarus (kantona)

Glarus lea Sveicca kantona. Dan olmmošlohku lea 39 217 ja dan viidodat lea 685 km². Kantona lea juhkkojuvvon 3 gildii ja dan hálddahusguovddáš lea Glarus.
Zug (kantona)

Zug lea Sveicca kantona. Dan olmmošlohku lea 113 597 ja dan viidodat lea 239 km². Kantona lea juhkkojuvvon 11 gildii ja dan hálddahusguovddáš lea Zug.
Fribourg (kantona)

Fribourg lea Sveicca kantona. Dan olmmošlohku lea 284 668 ja dan viidodat lea 1 671 km². Kantona lea juhkkojuvvon 167 gildii ja dan hálddahusguovddáš lea Fribourg.
Solothurn (kantona)

Solothurn lea Sveicca kantona. Dan olmmošlohku lea 257 393 ja dan viidodat lea 790 km². Kantona lea juhkkojuvvon 122 gildii ja dan hálddahusguovddáš lea Solothurn.
Basel-Stadt (kantona)

Basel-Stadt lea Sveicca kantona. Dan olmmošlohku lea 192 581 ja dan viidodat lea 37 km². Kantona lea juhkkojuvvon 3 gildii ja dan hálddahusguovddáš lea Basel.
Basel-Landschaft (kantona)

Basel-Landschaft lea Sveicca kantona. Dan olmmošlohku lea 277 042 ja dan viidodat lea 518 km². Kantona lea juhkkojuvvon 86 gildii ja dan hálddahusguovddáš lea Liestal.
Schaffhausen (kantona)

Schaffhausen lea Sveicca kantona. Dan olmmošlohku lea 77 139 ja dan viidodat lea 298 km². Kantona lea juhkkojuvvon 27 gildii ja dan hálddahusguovddáš lea Schaffhausen.
Appenzell Ausserrhoden (kantona)

Appenzell Ausserrhoden lea Sveicca kantona. Dan olmmošlohku lea 53 313 ja dan viidodat lea 243 km². Kantona lea juhkkojuvvon 20 gildii ja dan hálddahusguovddáš lea Herisau.
Appenzell Innerrhoden (kantona)

Appenzell Innerrhoden lea Sveicca kantona. Dan olmmošlohku lea 15 789 ja dan viidodat lea 173 km². Kantona lea juhkkojuvvon 6 gildii ja dan hálddahusguovddáš lea Appenzell.
Sankt Gallen (kantona)

Sankt Gallen lea Sveicca kantona. Dan olmmošlohku lea 483 101 ja dan viidodat lea 2 026 km². Kantona lea juhkkojuvvon 85 gildii ja dan hálddahusguovddáš lea St. Gallen.
Aargau (kantona)

Aargau lea Sveicca kantona. Dan olmmošlohku lea 621 398 ja dan viidodat lea 1 404 km². Kantona lea juhkkojuvvon 220 gildii ja dan hálddahusguovddáš lea Aarau.
Thurgau (kantona)

Thurgau lea Sveicca kantona. Dan olmmošlohku lea 250 640 ja dan viidodat lea 991 km². Kantona lea juhkkojuvvon 80 gildii ja dan hálddahusguovddáš lea Frauenfeld.
Ticino (kantona)

Ticino lea Sveicca kantona. Dan olmmošlohku lea 336 943 ja dan viidodat lea 2 812 km². Kantona lea juhkkojuvvon 157 gildii ja dan hálddahusguovddáš lea Bellinzona.
Vaud (kantona)

Vaud lea Sveicca kantona. Dan olmmošlohku lea 725 944 ja dan viidodat lea 3 212 km². Kantona lea juhkkojuvvon 339 gildii ja dan hálddahusguovddáš lea Lausanne.
Valais (kantona)

Valais lea Sveicca kantona. Dan olmmošlohku lea 3 212 ja dan viidodat lea 5 224 km². Kantona lea juhkkojuvvon 143 gildii ja dan hálddahusguovddáš lea Sion.
Sirenikagiella

Sirenikagiella lea eskimo-aleuhtalaš gielaid eskimogielaide gullevaš jápmán yupik-giella. Giela maŋimus hupmi jámii jagis 1997. Giella hupmojuvvui Sireniki gilis Tšukotka-njárggas Davvinuorti-Sibirjjás Ruoššas, gos dál olbmot hupmet sibirjálaš yupikagiela ja ruoššagiela.
Bongogiella

Bongogiella dahje bungugiella lea Mátta-Sudana bongoálbmoga gaskasudanalaš gielaid bongo-bagirmigielaid jovkui gullevaš giella, mas leat sullii 10 000 hálli.
Saragielat

Saragielat leat gaskasudanalaš gielaid bongo-bagirmigielaid jovkui gullevaš giellajoavku, masa gullet ngambay-, sar-, sarambay-, sarangam- ja kabbagiella.
Gaskasudanalaš gielat

Gaskasudanalaš gielat lea sullii 60 giela joavku, mii adnojuvvo oassin nilosaharalaš giellagottis.
Sirigiella

Sirigiella lea chadalaš gielaide ja daid mielde afroásialaš giellagoddái gullevaš giella, mas leat dušše muhtun hállit Nigeria Bauchi oassestáhtas.
Jaskesáhpi

Jaskesáhpi lea máilmmi stuorámus áhpi mii lea Ásia ja Amerihká gaskkas.
Jaskesábi viidodat lea measta 180 000 000 km²; goalmmádasoassi eatnama viidodagas. Jaskesábi guhkkodat lea davvin lulás 15 500 kilomehtera ja oarjin nuortás 19 800 kilomehtera. Eatnanspáppa ábiid čiekŋaleamos sadji, Mariánaid hávdi (10 911 mehtera vuollel meara) lea Jaskesábis.
Jaskesábis leat sullii 25 000 sullo (váldooassi ekváhtora lulábealde); eanet go buot eará ábiin oktiibuot. Stuorra suologuovlu gohčoduvvo Oseanian.
Álgoálggos Fernão de Magalhães attii áhpái láhtengiel nama "Mare Pacificum", mii lea máŋggain gielain ábi nama vuođđun.
Internationála beaivemearrerádji manná gasku Jaskesábi ja Oseania.
Telugugiella

Telugugiella lea dravidalaš giella mii lea virggálaš giella Indias Andhra Pradesh oassestáhtas, muhto hupmojuvvo maid eará oassestáhtain dan lahka. Sátneortnet lea fásta, ja objeakta lea álo ovdal vearbba. Gillii leat luoikkahuvvon máŋggat sánit sanskritagielas.
Telugugiela alfabehta lea fonehtalaš ja das leat 56 bustáva, main juohke bustávva vástida ovtta jietnadaga. Alfabehtas leat stuorra lagasvuođat kanádagiela alfabehtain.
1800-logus giella gohčoduvvui «the Italian of the East», dahjege «Nuortta itáliagiella», dasgo buot telugugiel sánit nohket vokálain.
Lars-Gunnar Larsson

Lars-Gunnar Larsson (riegádan juovlamánu 9. beaivve 1947 Ljunghemis Ruoŧas) lea Uppsala universitehta suoma-ugralaš gielaid professor emeritus. Larsson barggai professorin jagiid 1982–2012 Bo Wickman maŋŋá. Son lea dutkan ja oahpahan earenoamážit sámegielaid, eandalitge suopmanvariašuvnna ja ubmisámegiela, ja suopmelaš gielaid.
Herøy (Nordlánda)

Herøy lea gielda Nordlándda fylkkas.
Bambaragiella

Bambara dahje bamana (iežasgillii "bamanankan") lea nigeralaš-kongolaš gielaid mandelaš gielaid oarjemandelaš gielaide gullevaš giella mii hupmojuvvo Malis ja veaháš maiddái Burkina Fasos ja Senegalis. Bambara lea vuosttážettiin bambara-álbmoga giella, muhto lea maid "lingua franca" Malis, gos 80 proseanttas ássiin lea bambaragiella vuosttaš- dahje nubbigiellan.
Bambaragiella lea SOV-giella, ja das leat guokte fonologalaš tona.
Čuoigama máilmmimeašttirgilvvut 2013

 &lt;ns&gt;0&lt;/ns&gt;
 &lt;revision&gt;
 &lt;parentid&gt;248411&lt;/parentid&gt;
 &lt;timestamp&gt;2013-03-11T13:13:05Z&lt;/timestamp&gt;
 &lt;contributor&gt;
 &lt;username&gt;Legobot&lt;/username&gt;
 &lt;/contributor&gt;
 &lt;minor /&gt;
 &lt;comment&gt; Migrating 18 interwiki links, now provided by on &lt;/comment&gt;
 &lt;origin&gt;256840&lt;/origin&gt;
 &lt;model&gt;wikitext&lt;/model&gt;
 &lt;format&gt;text/x-wiki&lt;/format&gt;
Čuoigan-MM 2013 lea 50. čuoigan-MM mii ordnejuvvo Val di Fiemmes Itálias guovvamánu 20. beaivvi rájes gitta njukčamánu 3. beaivvi rádjai jagis 2013. Val di Fiemme lea ordnen čuoigan-MM:a guktii ovdal; jagiin 1991 ja 2003.
Val di Fiemme válljejuvvui gilvvuid ordnejeaddjin miessemánu 29. beaivvi jagis 2008 internationála čuoigankongreassas Cape Townas Lulli-Afrihkás. Eará evttohasat ledje Falun Ruoŧas, Lahti Suomas, Oberstdorf Duiskkas ja Zakopane Polskkas. Buot dat gávpogat leat ordnen čuoigama máilmmimeašttirgilvvuid juo ovdal.
Gilvvuide oassálastet 700 olbmo 57 riikkas.
Håvard Klemetsen

Håvard Klemetsen (riegádan ođđajagimánu 5. b. 1979 Guovdageainnus) lea norgalaš ovttastusgilvaleaddji guhte ovddasta Kautokeino IL:a, muhto orru Troandimis.
Oromogiella

Oromogiella lea afroásialaš giella mii hupmojuvvo Etiopias sihke Kenia ja Somalia davviosiin. Oromogiela hupmet sullii 30 miljovnna olbmo mii dahká das Afrihká goalmmádin stuorámus giela.
Baterigiella

Baterigiella lea kohistanilaš gielaid jovkui gullevaš dardalaš giella mii hupmojuvvo Kohistan guovllus Pakistanis. Sullii duhát hupmi Indias.
Gresigiella

Gresigiella lea nimboralaš giella mii hupmojuvvo Indonesia bealde Ođđa-Guinea sullo davvirittus. Gielas leat muhtun erohusat kemtuikagillii. Ethnologue mielde gielas ledje 2 500 hupmi jagis 1987.
Maithiligiella

"Maithili lea maid hinduismma Sita-ipmila nubbi namma"
Maithiligiella lea biharigiella mii hupmojuvvo indialaš oassestáhta Bihar davvioasis.
Gillii lea girjjálašvuohta 1400-logu rájes. Okta dehálaš girječállii Vidyapati.
Nyawaygigiella

Nyawaygigiella lea jápmán austrálialaš giella. Nyawaygigiella hupmojuvvui Queenslandas ja gullui pama-nyungalaš gielaide.
Sawigiella

Sawigiella dahje savigiella lea dardalaš gielaide gullevaš giella mii hupmojuvvo Afganistanis. Giela hupmet sullii 3 000 olbmo.
Miskitogiella

Miskitogiella lea misumalpagiella man hupmet miskitot Nicaragua davvioasis ja Hondurasa nuortaoasis. Miskitogiella atno gávppašangiellan. Nicaraguas giella atno ollu vuolit skuvlendásis, ja dušše vehá badjel bealli hupmiin máhttá čállit dahje lohkat giela. Hondurasis leat fas dušše 1–10 % hupmiin geat máhttet čállit ja lohkat miskitogiela.
Miskitogiela deháleamos gávpotguovddáš lea Puerto Cabeza Nicaraguas.
Sundagiella

Sundagiella lea malayopolynesialaš giella man hupmet sullii 27 000 000 olbmo indonesialaš Java-sullo oarjegeažis. Dat mearkkaša ahte 15 % Indonesia álbmogis lea sundagiela vuosttašgiellan. Sullii 60 % sundagielagiin geavahit maiddái indonesiagiela, ja sullii 5 % geavahit ges hollánddagiela.
Aimaragiella

Aimaragiella ("Aymar(a) aru") lea aimaralaš gielaide gullevaš lulliamerihkálaš giella. Dat lea virggálaš giella Bolivias ja Perus, ja dan hupmet 1,2 miljovnna olbmo Bolivias, 440 000 Perus, ja 50 000 Chiles. Dan áidna fuolkegielat leat jaqarugiella ja kawkigiella.
Brahuigiella

Brahuigiella lea dravidalaš giella mii hupmojuvvo oarje- ja lulliguovlluin Pakistanis, ja Afganistanis, Iranis ja Turkmenistanis lahka Pakistana ráji. Brahuigiela deháleamos hupmanguovlu lea oarjin ja lullin Pakistanis, lahka Kalat ja Quetta gávpogiid. Giella lea áidna dravidalaš giella man guovddáš hupmanguovlu lea Lulli-India dahje Sri Lanka olggobealde. Giela hupmet badjelaš guokte miljovnna olbmo.
Giela hupmet brahuit. Sis ii leat leamaš oktavuohta eará dravidalaš gielaid hupmiin máŋgga jahkečuohtái, ja nu leat sin kultuvrii váikkuhan garrasit guovllu eará kultuvrrat. Boađusin leat gielas máŋggat loatnasánit balutšigielas, sindhigielas ja persiagielas. Máŋggat brahuigiela hupmit leat máŋggagielagat, ja oassi ovddeš hupmiin leat álgán hupmat balutši- dahje persiagiela.
Brahuigiella čállo persialaš alfabehtain, ja odne maid latiinnalaš alfabehtain. Dušše unna oasáš brahuigiela hupmiin máhttet lohkat, ja vuollel 1 % sis máhttet čállit brahuigiela.
Zulugiella

Zulugiela hupmet 9 000 000 olbmo. Giella lea Lulli-Afrihká eanemus hupmon giella ja okta virggálaš gielain.
Gagausagiella

Gagausagiella ("Gagauz dili") lea durkalaš giella man hupmet gagausat Moldovas ja Bulgarias. Oktiibuot giela hupmet sullii 150 000 olbmo. Giella lea virggálaš giella Gagaus iešstivrenguovllus Moldovas.
Gagausagiella čállojuvvui greikkalaš alfabehtain jagi dassážii go molsojuvvui kyrillalaš alfabehtan jagis 1957. Jagis 2000 molso gagausagielagat alfabehta Latiinnalaš alfabehta durkalaš veršuvdnii, ja lasihedje vel muhtun lassebustávaid ii-durkalaš sániid várás.
Ketagiella

Ketagiella lea áidna jeniseilaš giella mii lea ain eallimin, ja dan hupmet 213 olbmo Turukhansk- ja Bajkit-rajonain Krasnojarsk krajas Sibirjjás Ruoššas. Golbma giela, jughagiella, kottagiella ja pumpokolagiella gulle maiddái jeniseilaš gielaide, muhto leat dál jápmán.
Liguragiella

Liguragiella lea románalaš giella mii hupmojuvvo Itálias, Monacos ja Frankriikkas, erenoamážit Liguria guovllus Itálias. Giela deháleamos suopman lea "zenéize" mii hupmojuvvo Genovas, Liguria guovllu stuorámus gávpogis.
Langobardagiella

Langobardagiella lea jápmán oarjegermánalaš giella. Dan hupme langobardat, Itáliai 500-logus fárren duiskkagielagat. 600-logu rájes giella geavahuvvui unnit ja unnit, muhto giella sáhttá leat leamaš anus jagi 1000 rádjai.
Giella lea seilon dušše fragmeanttain, eanemusat ovttaskas sániin latiinnalaš teavsttaid sitáhtain.
Longyearbyena skuvla

Longyearbyena skuvla () lea jagis 1920 vuođđuduvvom vuođđoskuvla mas lea joatkkaskuvlaossodat Longyearbyenis Svalbárddas. Skuvla fállá skuvlla astoáiggi ortnega. Skuvllas barget 50 oahpaheaddji ja doppe leat 228 oahppi vuođđoskuvllas ja 46 oahppi joatkkaskuvllas, mii dahká oktiibuot 274 oahppi. Skuvllas leat 13 klássa. Longyearbyena skuvla fállá lassediimmuid dárogielas earágielat rávisolbmuide. 
Ovttastasvástadus skuvllas šattai ođđajagimánu 1. beaivve 2007 stáhtas Longyearbyena lokalstyrei.
Holmsenfjellet

Holmsenfjellet lea várri Nordenskiöld Eatnamis Čohkkaváriin Svalbárddas. Dan allodat 682 mehtera ja dat lea sulii 8 kilomehtera Colesbukta lulli-lullinuorttabealde. Vári lulábealde lea Passfjellbreen.
Várri lea namuhuvvon norgalaš geologa Gunnar Holmsena mielde.
Amharagiella

Amharagiella ( "’amarñña") lea šemittalaš giella mii hupmojuvvo Etiopia davvi- ja guovddášguovlluin. Dat lea máilmmi nubbin eanemus hupmon šemittalaš giella (arábagiela maŋŋel). Dat lea virggáaš giella Etiopias ja máŋggain Etiopia oassestáhtain, earret eará Amharas.
Abkhasagiella

Abkhasagiella (аҧсуа бызшәа [ аpʰswa bəzʃʷa ]) lea davveoarjekaukasialaš giella mii hupmojuvvo Abkhasia autonomalaš dásseválddis Georgias ja dasa lassin vel vehá maid Durkkas.
Georgias leat 101 000 olbmo geat hupmet abkhasagiela. Ii leat sihkkar man galle hupmi leat Durkkas, muhto lea árvaluvvon ahte leat sullii 4 000.