tartuNLP/wikipedia-smugri-20251201 huggingface dataset:
Spoađđoduoršu

Spoađđoduoršu, láhpesuorsá dahje lieđbmevuojaš ("Anas clypeata") lea vuojašloddi. Spoađđoduoršu lea beallebuokčevuojaš.
Sildi

Sildi dahje maiddái gohčoduvvon sallit (Clupea harengus) lea mearaguolli mii vuodjá spierrun.
Sallit

Sallit ("Clupea harengus membras") lea silddi vuollešládja, mii ealli Nuortamearas. Dábálaččat sallit deaddá 30-90 grámma ja lea 14-18 cm guhku, muhtimin juoba 30-35 cm guhku. Sallida hárjeveaksi lea čoavjeveavssi ovddabealde. Suoma stuorimus sallit dettii 1050 grámma jagis 1950.
Beaivváš

Beaivváš (symbola ) lea násti guovdu beaivvášgotti. Eana ja eará beaivvášgotti planehtat jorret Beaivváža birra. Beaivváš lea buot deháleamos energiijagáldu olles beaivvášgottis, ja danin ge eallin eatnanspáppa alde livččii veadjemeahttun beaivváža haga. Nástti čađamihttu lea čuođiovcci geardde stuorát go eatnanspáppa, ja dat deaddá golbmačuođigolbmalogiduhát geardde eanet go eatnanspáppa, ja nuba beaivváš sisttisdoallá badjelaš ovccilogiovcci proseantta beaivvášgotti oppalaš mássás. Kemiija dáfus leat golbma njealjádasa beaivvážis hydrogena ja muđui lea eanaš oassi helium ja maiddái smávva oasážat losit elemeantat, dego oksygena, karbon, neona ja ruovdi. Násttiid árvvoštallamis beaivváš gohčoduvvo fiskes deaggan (eŋg. yellow dwarf). Dat riegádii sullii 4,6 miljárda jagi áigi. Násttit dávjá riegádit go doarvái ollu mássá čoahkkana ovtta sadjái ja siskkimuččas dan lossa mássáčoalttus mearehis temperatuvra dagaha nukleáralaš fušuvdna. Riegádeami rájes beaivváš lea bisson measta seammaláganin ja jáhku mielde dilli ii rievdda guhkes áigái.
Šaddan ja nohkan.
Go hydrogena nohká.
Beaivvážis ii leat nu olu mássá ahte dat bávkkiha supernovan. Dat baicce 5 miljárda jagi geažes stuorrugoahtá rukses jiehtanassan. Go beaivváš lea rukses jiehtanas de dat lea nu stuoris ahte dat njielasta Merkuruiusa, Venusa ja vissa eanaspábba nai. 
Ovdal go šaddá rukses jiehtanassan, de beaivváš čuovgá goasii guokte geardde eanet go dál. Dalle eanaspábba oažžu sullii dan mađe beaivečuovgga go Venus oažžu dán áigge. Beaivváža váibmosa hydrogena boalddiha vel sullii 5,4 miljárda jagi. Dalle beaivváš stuoru dađistaga ja bealli miljárda jagi siste dat lea beali stuorit go dán áigge. Čuovvovaš bealli miljárda jagi siste dat stuorru jođánit ja šaddá guoktečuođi geardde stuorit go dán áigge. Beaivváš lea dan muttus sullii miljárda jagi ovdal go unnu. Dalle beaivváš álgá nohkat. Váibmosis helium buollá garrasit ja árvvu mielde 40% beaivváža mássás šaddá karbonan minuhtaid siste. Dalle beaivváš sotná 10% sturrosažžan dán áigge ektui. Loahpas go helium lea visot buollán de beaivváš vuohon stuorru seamma ládje go hydrogena nogai. Dát proseassa lea jođáneabbo go mannan háve. Loahpas beaivváš lea vilges deagga.
Beaivváža mearkkašupmi Eatnamii.
Beaivesuotnjarat ádjánit gávcci minuhta ollet máilbmái. Beaivváš ligge Eatnama ja dan atmosfeara. Beaivváža haga Eana livččii leamašan galmmas ja seavdnjat nu ahte ii mihkkege sáhtáše eallit dáppe. Šattuid fotosyntesa dáhpáhuvvá beaivesuotnjariid veagas. 
Go beaivesuotnjarat deivet Eatnama magnehtagietti de guovssahasat šaddet. 
Beaivvášsevnnjodeapmi šaddá go mánnu boahtá máilmmi ja beaivváža gaskii. Muhtun guovlluin máilmmis šaddá dievas beaivvášsevnnjodeapmi.
Merkurius

Merkurius, beaivvášgotti unnimus planehta ja lagamuš Beaivváža. Nugo Eana ja eará beaivvášgotti planehtat, Merkuriusge jorrá Beaivváža birra. Merkuriusa astronomalaš mearkka lea .
Iešvuođat.
Merkurius lea geađgeplanehta, mii mearkkaša ahte dan giera lea garas. Dat lea unnimus geađgeplanehta, čađamihttu lea 4879 kilomehter ekváhtora buohta. Dat lea sullii guokte viđadasa Eatnama čađamihtus. Merkurius lea sullii 70% metálla ja 30% silikáhtta. Planehtas lea nubbi stuorimus suohkatvuohta beaivvášgottis, dat lea 5,43 g/cm3. Eatnama suohkatvuohta lea 5,515 g/cm3. 
Siskkoš.
Alla suohkatvuohta veahkeha min ipmirdit planehta siskkoža. Eatnama alla suohkatvuohta boahtá eanas go Eatnama mássá daške siskkoža. Merkurius lea viehka unnit ja ii leat nu daškat. Dainna lágiin fuomáša ahte váimmus ferte leat hui stuoris planehta sturrodaga ektui ja ahte das lea ollu ruovdi. Rehkenastimat muitalit ahte rádius lea sullii 2000 km guhku mii vástida 58% olles planehtas. Eatnama váimmus ii váldde go 16% olles planehtas.
Beaivvášgoddi

Beaivvášgottis lea Beaivváš, 8 planehta ja su 165 mánu sihke 3 deaggeplanehta ja su 4 mánu.
Venus

Venus lea planehta Merkuriusa ja Eatnama gaskkas. Nugo Eana ja eará beaivvášgotti planehtat, Venusge jorrá Beaivváža birra. Venusa astronomalaš mearkka lea .
Eana

Eana lea beaivvášgotti goalmmát planehta mii lea Venusa ja Marsa gaskkas, Eatnamis lea okta mánnu. Nugo earáge beaivvášgotti planehtat, maiddái Eana jorrá Beaivváža birra. Eatnama astronomalaš symbola lea . Eana lea áidna planehta beaivvášgottis, mas lea eallin. Eana lea dassážii maiddái áidna planehta máilmmiávvosis gos eallin lea fuomášuvvon. Eana lea dateremiid mielde 4 miljárda jagi boaris. Eatnama sáhttá dateret ee. rádioaktiivvalaš isotopaid veagas. Eana johtá beaivváža birra. Okta birrajohtin ádjána 365,25 beaivvi, namalassii ovtta eanajagi. Dán jagi botta Eana ieš jorrá iežas áksila birra sullii 366,25 geardde. 
Eatnama jorranáksil lea hállut, mii dagaha jagiáiggiid planehta gierragis. Mánu gravitašuvdna dagaha ulli ja fiervvá, muhto maiddái stáđásmahttá Eatnama jorrama iežas áksila birra ja vehážiid mielde njoahcuda jorrama. Eana lea beaivvášgotti deahttámus planehta ja stuorámus dain njeljiin geađgeplanehtain. 
Eatnama litosfeara lea juohkásan moanat tektonalaš balduide mat johtet eanagierraga mielde. Eanagierraga gokčá 71% čáhci, eanas ábit. Loahppa 29% lea eana, namalassii kontineanttat ja sullot. Eatnama poláraguovlluin lea eanas jiekŋa, lullin Antárktisa jiekŋageardi ja davvin Davve-Jiekŋameara jiekŋa hivvodagat. Eatnama siskkoš lea aktiiva. Das lea siskkáldas váimmus ruovddis ja golgi olgguldas váimmus. Aiddo dát golgi váimmus dagaha Eatnama magnehtagietti. Olggubuččas lea Eatnama mántel. Tektonalaš baldut johtet go mántel lihkada. 
Eatnama vuosttaš miljárda jagiid siste, eallin čuožžilii mearrabotnis. Muhtun geologalaš duođaštusat čujuhit dohko guovlluid ahte eallin čuožžilii juo 4,1 miljárda jagi áigi. Dan maŋŋá iešguđet dagaldagat dego gaska Eatnamis Beaivvážii, fysihkalaš iešvuođat ja geologalaš historjá leat dahkat máŋggabealat eallima Eatnamis vejolažžan. Eatnama historjjá mielde biodiversitehta lea lassánan ja muhtumin gaskaluvvan joavkojámuid dihte. Árvalusaid mielde 99% buot Eatnama šlájain leat luottahuvvan. 7,6 miljárda olbmo ellet Eatnamis. Eatnama biosfeara ja luondduriggodagat eaktudahttet daid ceavzima. Olbmuin leat iešguđetlágan servodagat ja kultuvrrat. Politihkalaččat gávdnojit 200 iešmearrideaddji stáhta.
Mars

Mars lea planehta Eatnama ja Jupitera gaskkas. Nugo Eana ja eará beaivvášgotti planehtat, Marsge jorrá Beaivváža birra. Marsa astronomalaš mearkka lea .
Marsa mánut.
Marsas leat 2 mánu:
Jupiter

Jupiter lea planehta Marsa ja Saturnusa gaskkas. Nugo Eana ja eará beaivvášgotti planehtat, Jupiterge jorrá Beaivváža birra. Jupitera astronomalaš mearka lea . 
Jupitera mánut.
Jupiteras leat goitge 64 mánu, main 4 leat galileolaš mánut:
Galileolaš mánuid namma boahtá das, ahte Galileo Galilei gávnnahii daid.
Ruksesfiehta

Ruksesfiehta ("Aythya ferina") lea vuojašloddi. Ruksesfiehta lea buokčevuojaš.
Čoađgi

Čoađgi ("Bucephala clangula") lea vuojašloddi. Čoađgi lea buokčevuojaš.
Skoarra

Skoarra ("Melanitta fusca") (ubmisámegillii "skårra", julevsámegillii "skoarra", anárašgillii "kuulnâs", nuortalašgillii "kuõlŋâs") lea vuojašloddi. Skoarra lea buokčevuojaš.
Njurggu

Njurggu ("Melanitta nigra") (lullisámegillii "njorke", julevsámegillii "sjnjurgoj" dahje "njurgoj", anárašgillii "njurgoi", nuortalašgillii "njoorǥ" dahje "njõõrǥ") lea vuojašloddi. Njurggu lea buokčevuojaš.
Haŋŋá

Haŋŋá ("Clangula hyemalis") (lullisámegillii "aahalla" dahje "haah'la", julevsámegillii "haŋŋá", anárašgillii "áŋálâh", nuortalašgillii "äŋŋlååddaž" ) lea vuojašloddi. Haŋŋá lea buokčevuojaš.
Goargohaŋŋá

Goargohaŋŋá ("Polysticta stelleri") lea vuojašloddi. Goargohaŋŋá lea buokčevuojaš.
Áhpehávda

Áhpehávda ("Somateria spectabilis") (julevsámegillii "áhpeávdda") lea vuojašloddi. Áhpehávda lea buokčevuojaš.
Hávda

Hávda ("Somateria mollissima") lea vuojašloddi. Hávda lea buokčevuojaš.
Stuorrafiehta

Stuorrafiehta ("Aythya marila") (julevsámegillii "viehtak", anárašgillii "stuorraviettuu") lea vuojašloddi. Stuorrafiehta lea buokčevuojaš.
Vuoktafiehta

Diehppefiehta, vuoktafiehta, unnafiehtaš dahje uhcafiehta ("Aythya fuligula") (, , ) lea vuojašloddi. 
Diehppefiehta lea buokčevuojaš.
Goalssit

Goalssit ("Mergus") leat vuojašlottiid čearda, masá gullá njeallje šlája.
Goalssit.
Namas fuolatkeahttá gárggogoalsi ("Mergellus albellus") ii gula golssiide, vaikko muittuhage daid.
Gárggogoalsi

Gárggogoalsi dahjege njunjálat (, dahje "vuággukuálsâš" ja ) lea vuojašloddi. Namas fuolatgeahttá gárggogoalsi ("Mergellus albellus") ii gula goalselottiide, vaikko muittuhage daid. Gárggogoalsi lea áidna šládja iežaset čearras.
Suovragoalsi

Suovragoalsi, stuorragoalsi dahje gussagoalsi ("Mergus merganser"; (, , , ) lea vuojašloddi, mii gullá goalselottiide. Suovragoalsi lea buokčevuojaš.
Saturnus

Saturnus lea planehta Jupitera ja Uranusa gaskkas. Das leat rieggát birra, mat leat jikŋon geađggit. Nugo Eana ja eará beaivvášgotti planehtat, Saturnusge jorrá Beaivváža birra. Saturnusa astronomalaš mearka lea . 
Saturnusa mánut.
Saturnusa leat goitge 57 mánu.
Vuoktagoalsi

Vuoktagoalsi ("Mergus serrator") (lullisámegillii "gåelsie", julevsámegillii "vuopptagoalsse", anárašgillii "koskkuálsi" dahje "vuopt'oáiv'kuálsi", nuortalašgillii "šuåbârj") lea vuojašloddi, mii gullá goalselottiide.
Goaskimat

Goaskimat leat gazzalottit. Albma goaskimiid ("Aquila") soga lassin goaskimiidda rehkenastojuvvo maid dávjá muhtun hávuhiid ("Accipitridae") čerdii gullevaš sogaid lottit.
Gazzalottit

Gazzalottit leat loddečearda, man vuollečearddat leat omd. čievččat, fállit, hávuhat ja goaskimat.
Goaskin

Goaskin ("Aquila chrysaetos") lea gazzaloddi, mii lea stuorámus aquila-šlája goaskimiin.
Mearragoaskin

Mearragoaskin ("Haliaeetus albicilla") lea stuora goaskinšládja.
Čáhcemelovdna

Čáhcemelovdna ("Citrullus lanatus") lea sihke šattus ja ruonas. Dábálaččat melovnnas lea ruoná garra, vilges doavdnji, rukses váimmus ja čáhppes siepmanat, muhto váibmo ivdni sáhttá leat maid fiskat, vielgat dahje oránša.
Bjuva gielda

Bjuva gielda lea gielda Ruoŧas Skåne leanas.
Bromölla gielda

Bromölla gielda lea gielda Ruoŧas Skåne leanas.
Burlöva gielda

Burlöva gielda lea gielda Ruoŧas Skåne leanas.
Båstada gielda

Båstada gielda lea gielda Ruoŧas Skåne leanas.
Helsingborga gielda

Helsingborga gielda lea gielda Ruoŧas Skåne leanas.
Hässleholma gielda

Hässleholma gielda lea gielda Ruoŧas Skåne leanas.
Höganäsa gielda

Höganäsa gielda lea gielda Ruoŧas Skåne leanas.
Hörby gielda

Hörby gielda lea gielda Ruoŧas Skåne leanas.
Hööra gielda

Hööra gielda lea gielda Ruoŧas Skåne leanas.
Klippana gielda

Kilppana gielda lea gielda Ruoŧas Skåne leanas.
Kävlinge gielda

Kävlinge gielda lea gielda Ruoŧas Skåne leanas.
Landskrona gielda

Landskrona gielda lea gielda Ruoŧas Skåne leanas.
Lomma gielda

Lomma gielda lea gielda Ruoŧas Skåne leanas.
Malmö gielda

Malmö gielda lea gielda Ruoŧas Skåne leanas.
Osby gielda

Osby gielda lea gielda Ruoŧas Skåne leanas.
Perstorpa gielda

Perstorpa gielda lea gielda Ruoŧas Skåne leanas.
Simrishamna gielda

Simrishamna gielda lea gielda Ruoŧas Skåne leanas.
Sjöbo gielda

Sjöbo gielda lea gielda Ruoŧas Skåne leanas.
Skurupa gielda

Skurupa gielda lea gielda Ruoŧas Skåne leanas.
Staffanstorpa gielda

Staffanstorpa gielda lea gielda Ruoŧas Skåne leanas.
Svedala gielda

Svedala gielda lea gielda Ruoŧas Skåne leanas.
Vellinge gielda

Vellinge gielda lea gielda Ruoŧas Skåne leanas.
Ystada gielda

Ystada gielda lea gielda Ruoŧas Skåne leanas.
Åstorpa gielda

Åstorpa gielda lea gielda Ruoŧas Skåne leanas.
Eurovision lávllagilvvohallan 2007

Eurovision 2007 lávllagilvvohallan ordnejuvvui Helssegis, Suomas. Eurovision lávllagilvvohallan ordnejuvvui 52. geardde, muhto dát lei vuosttas geardde Suomas. Gilvvohallama semifinála lei duorastaga miessemánu 10. beaivve ja finála lávvardaga miessemánu 12. b. 2007. Gilvvohallama vuittii Serbia ovddasteaddji Marija Šerifović lávlagiin Molitva. Suomas Eurovision tv-kanála lea YLE.
Belgrad

Belgrad (serbiagillii "Београд") lea Serbia oaivegávpot.
Osaka

Osaka (japánagillii 大阪市 (Ōsaka-shi) lea gávpot Japánas.
Enköpinga gielda

Enköpinga gielda lea gielda Ruoŧas Uppsala leanas.
Håbo gielda

Håbo gielda lea gielda Ruoŧas Uppsala leanas.
Knivsta gielda

Knivsta gielda lea gielda Ruoŧas Uppsala leanas.
L'Abergement-Clémenciat

L'Abergement-Clémenciat lea gielda Ain departemeanttas Frankriikkas.
L'Abergement-de-Varey

L'Abergement-de-Varey lea gielda Frankriikkas Ain departemeanttas.
Ambérieu-en-Bugey

Ambérieu-en-Bugey lea gielda Frankriikkas Ain departemeanttas.
Ambérieux-en-Dombes

Ambérieux-en-Dombes lea gielda Frankriikkas Ain departemeanttas.
Ambléon

Ambléon lea gielda Frankriikkas Ain departemeanttas.
Ambronay

Ambronay lea gielda Ain departemeanttas Frankriikkas.
Ambutrix

Ambutrix lea gielda Frankriikkas Ain departemeanttas.
Andert-et-Condon

Andert-et-Condon lea gielda Frankriikkas Ain departemeanttas.
Anglefort

Anglefort lea gielda Frankriikkas Ain departemeanttas.
Apremont, Ain

Apremont, Ain lea gielda Frankriikkas Ain departemeanttas.
Aranc

Aranc lea gielda Frankriikkas Ain departemeanttas.
Arandas

Arandas lea gielda Frankriikkas Ain departemeanttas.
Arbent

Arbent lea gielda Frankriikkas Ain departemeanttas.
Arbignieu

Arbignieu lea gielda Frankriikkas Ain departemeanttas.
Arbigny

Arbigny lea gielda Frankriikkas Ain departemeanttas.
Argis

Argis lea gielda Frankriikkas Ain departemeanttas.
Armix

Armix lea gielda Frankriikkas Ain departemeanttas.
Ars-sur-Formans

Ars-sur-Formans lea gielda Frankriikkas Ain departemeanttas.
Artemare

Artemare lea gielda Frankriikkas Ain departemeanttas.
Asnières-sur-Saône

Asnières-sur-Saône lea gielda Frankriikkas Ain departemeanttas.
Attignat

Attignat lea gielda Ain departemeanttas Frankriikkas.
Bâgé-la-Ville

Bâgé-la-Ville lea gielda Ain departemeanttas Frankriikkas.
Bâgé-le-Châtel

Bâgé-le-Châtel lea gielda Ain departemeanttas Frankriikkas.
Balan, Ain

Balan lea gielda Ain departemeanttas Frankriikkas.
Baneins

Baneins lea gielda Ain departemeanttas Frankriikkas.
Beaupont

Beaupont lea gielda Ain departemeanttas Frankriikkas.
Beauregard, Ain

Beauregard lea gielda Ain departemeanttas Frankriikkas.
Béligneux

Béligneux lea gielda Ain departemeanttas Frankriikkas.
Bellegarde-sur-Valserine

Bellegarde-sur-Valserine lea gielda Ain departemeanttas Frankriikkas.
Belley

Belley lea gielda Ain departemeanttas Frankriikkas.
Belleydoux

Belleydoux lea gielda Ain departemeanttas Frankriikkas.
Bellignat

Bellignat lea gielda Ain departemeanttas Frankriikkas.
Belmont-Luthézieu

Belmont-Luthézieu lea gielda Ain departemeanttas Frankriikkas.
Bénonces

Bénonces lea gielda Ain departemeanttas Frankriikkas.
Bény

Bény lea gielda Ain departemeanttas Frankriikkas.
Béon, Ain

Béon lea gielda Frankriikkas Ain departemeanttas.
Béréziat

Béréziat lea gielda Ain departemeanttas Frankriikkas.
Bettant

Bettant lea gielda Ain departemeanttas Rhône-Alpes guovllus Frankriikkas.
Bey, Ain

Bey lea gielda Frankriikka Ain departemeanttas.
Beynost

Beynost lea gielda Ain departemeanttas Rhône-Alpes guovllus Frankriikkas.
Billiat

Billiat lea gielda Ain departemeanttas Rhône-Alpes guovllus Frankriikkas.
Birieux

Birieux lea gielda Ain departemeanttas Rhône-Alpes guovllus Frankriikkas.
Biziat

Biziat lea gielda Ain departemeanttas Rhône-Alpes guovllus Frankriikkas.
Blyes

Blyes lea gielda Ain departemeanttas Rhône-Alpes guovllus Frankriikkas.
Bohas-Meyriat-Rignat

Bohas-Meyriat-Rignat lea gielda Ain departemeanttas Rhône-Alpes guovllus Frankriikkas.
La Boisse

La Boisse lea gielda Frankriikkas Ain departemeanttas.
Boissey, Ain

Boissey lea gielda Ain departemeanttas Frankriikkas.
Bolozon

Bolozon lea gielda Ain departemeanttas Rhône-Alpes guovllus Frankriikkas.
Bouligneux

Bouligneux lea gielda Frankriikkas Ain departemeanttas.
Bourg-en-Bresse

Bourg-en-Bresse lea gielda Ain departemeanttas Frankriikkas.
Bourg-Saint-Christophe

Bourg-Saint-Christophe lea gielda Frankriikkas Ain departemeanttas.
Boyeux-Saint-Jérôme

Boyeux-Saint-Jérôme lea gielda Ain departemeanttas Frankriikkas .
Boz, Ain

Boz lea gielda Frankriikkas Ain departemeanttas.
Brégnier-Cordon

Brégnier-Cordon lea gielda Ain departemeanttas Rhône-Alpes guovllus Frankriikkas.
Brénaz

Brénaz lea gielda Ain departemeanttas Rhône-Alpes guovllus Frankriikkas.
Brénod

Brénod lea gielda Ain departemeanttas Rhône-Alpes guovllus Frankriikkas.
Brens, Ain

Brens lea gielda Ain departemeanttas Rhône-Alpes guovllus Frankriikkas.
Bressolles, Ain

Bressolles lea gielda Ain departemeanttas Rhône-Alpes guovllus Frankriikkas.
Brion, Ain

Brion lea gielda Ain departemeanttas Rhône-Alpes guovllus Frankriikkas.
Briord

Briord lea gielda Ain departemeanttas Rhône-Alpes guovllus Frankriikkas.
Buellas

Buellas lea gielda Ain departemeanttas Rhône-Alpes guovllus Frankriikkas.
La Burbanche

La Burbanche lea gielda Frankriikkas Ain departemeanttas.
Ceignes

Ceignes lea gielda Frankriikkas Ain departemeanttas.
Cerdon, Ain

Cerdon lea gielda Frankriikkas, Ain departemeanttas.
Certines

Certines lea gielda Ain departemeanttas Frankriikkas.
Cessy

Cessy lea gielda Frankriikkas Ain departemeanttas.
Ceyzériat

Ceyzériat lea gielda Ain departemeanttas Frankriikkas.
Ceyzérieu

Ceyzérieu lea gielda Frankriikkas Ain departemeanttas.
Chalamont

Chalamont lea gielda Frankriikkas Ain departemeanttas.
Chaleins

Chaleins lea gielda Frankriikkas Ain departemeanttas.
Chaley

Chaley lea gielda Frankriikkas Ain departemeanttas.
Challes-la-Montagne

Challes-la-Montagne lea gielda Frankriikkas Ain departemeanttas.
Challex

Challex lea gielda Frankriikkas Ain departemeanttas.
Siri Broch Johansen

Juho-Sire / Siri Broch Johansen (r. 1967) lea sámi čálli, lávlu ja giellabargi Deanu gielddas Finnmárkkus. 
Juho-Sires lea pedagogalaš, sámegiela- ja teáhteroahppu. Son lea earret eará bargan sámi giellaguovddážiin Gáivuonas ja Deanus. Son čálii iežas vuosttaš lávdebihtá "Eatnanspáppastallan" 2009. Bihttá čájehuvvui earret eará Davviriikkalaš mánáidteáhterfestiválas Fearsulluin. Su vuosttaš mánáid- ja nuoraidromána, Sárá beaivegirji, ilmmai njeallje gillii 2010. 2010 rájes lea son bargan ollesáigge dáiddárin. 
Juho-Sire girji, Reivvet kommišuvdnii, sisttisdoallá 70 reivve Norgga duohtavuođa- ja seanadankommišuvdnii. Girji gieđahallá mo sihke dáruiduhttin ja maŋimus logijagiid sámegiela ealáskáhttin leat hápmen sihke sámi ja Norgga servodaga, ja lea dan dihte dehálaš gáldu sihke kommišuvdnii ja sámi servodaga ipmirdeapmái obanassiige. 
Juho-Sirii lea guktii addon Sámeráđi girjjálašvuođabálkkašupmi, 2012, ("Sárá beaivegirjji" ovddas) ja 2016 ("Mun lean čuoigi"-girjji ovddas).
Vuodjaláibi

Vuodjaláibi lea unna láibbáš. Vuodjaláibbis leaba álo láibi ja vuodja.
Pikku G

Pikku G (Henri Vähäkainu) lea suopmelaš ráp-artista, gii ráppe suomagillii.
Tallinn

Tallinn lea Estteeatnama oaivegávpot. Dat lea Nuortamerrii gullevaš Suomaluovttas, gávccinuppelot kilomehttera Helssega lullelis. 
Guovvamánu 24. beaivve rádjai 1918 gávpoga virggálaš namma lei "Reval." Eará boares namahusat leat ruoššagiela Ревель "(Rewel)" ja ovdal Колывань "(Kolywan)," dánskkagiela "Lyndanisse" ja ruoŧagiela "Lindanäs". 
Namma "Tallinn," mii lea leamašan anus esttegillii dan rájes go dánskkalaš gonagas Waldemar jagi 1219 vuoluštii gávpoga, dábálaččat suorggiduvvo "Taani-linn(a)-"sánis, mii mearkkaša "dánskkalaš gávpot" dahje "dánskkalaš ladni".
Gávpotjuohkašupmi.
Tallinn lea juohkašuvvan gávpotosiide Haabersti, Kesklinn, Kristiine, Lasnamäe, Mustamäe, Nõmme, Pirita ja Põhja-Tallinn ja vel 84 biirriide.
Lahkosat.
Tallinn rádjašuvvá davvenuortin Viimsi, nuortin Jõelähtme, nuortalullin Rae, lullin Saku, oarjinlullin Vasalemma ja oarjin Harku.
Walt Disney

Walter Elias 'Walt' Disney (juovlamánu 5. 1901 — juovlamánu 15. 1966) lei amerihkálaš ealligovvebagadalli ja animatora.
Beatnatviola

Beatnatviola ("Viola canina") lea violašattuid čerdii ja violaid sohkii rássi.
Gieddeviola

Fiskesviola ("Viola tricolor") lea violašattuid čerdii ja violaid sohkii rássi.
Bealdoviola

Bealdoviola ("Viola arvensis") lea violašattuid čerdii ja violaid sohkii rássi.
Imašviola

Imašviola ("Viola mirabilis") lea violašattuid čerdii ja violaid sohkii rássi.
Sámeviola

Sámeviola ("Viola rupestris ssp. relicta") lea violašattuid čerdii ja violaid sohkii rássi.
Guolbbaviola

Guolbbaviola ("Viola rupestris") lea violašattuid čerdii ja violaid sohkii gullevaš rássi.
Itkoviola

Itkoviola ("Viola selkirkii") lea violašattuid čerdii ja violaid sohkii rássi.
Rohtoviola

Rohtoviola ("Viola epipsila") lea violašattuid čerdii ja violaid sohkii rássi.
Bupmálas

Bupmálas ("Fulmarus glacialis") lea loddi mii gullá áhpelottiide.
Áhpespálfu

Áhpespálfu ("Hydrobates pelagicus") lea loddi mii gullá áhpelottiide.
Beštorat

Beštorat leat šilljociziide gullevaš loddečearda, masa gullá vihta soga ja 58 šlája. Beštoriid dovdá guhkes bahtošiin.
Beštor

Beštor ("Motacilla alba") lea beštoriidda ("Motacillidae") gullevaš loddi.
Bađošgaccepat

Bađošgaccepat ("Aegithalidae") leat lottit, mat gullet šilljocihcelottiide.
Bađošgaccet

Bađošgaccet ("Aegithalos caudatus")
Šilljocihcelottit

Passeriformes dahjege Šilljocihcelottit leat stuorámus loddečearda, masa gullá badjel 5000 šlája. 
Stuorámus oassi šlájain leat hui unnit. Loddegonagas lea unnimus ja gáranas stuorimus.
Logahallan.
Muhtun šiljjocihcelottečearddat ja daid šlájat.
Vizarat

Vizarat "Sylviidae" gullet šilljocichelottiide.
Loddegonagas

Loddegonagas "Regulus regulus" gullá loddegonagasaid "Regulidae" čerdii. Loddegonagas lea unnimus šilljocihcelottiin.
Loddegonagasat

Loddegonagasat "Regulidae" gullet šilljocihcelottiide.
Leivvožat

Leivvožat "Alaudidae" gullet šilljocihcelottiide.
Guoikgáhrihat

Guoikgáhrihat "Cinclidae" gullet šilljocihcelottiide.
Stárat

Stárat "Sturnidae" gullet šilljocihcelottiide.
Sieđgacivkkán

Sieđgacivkkán ("Anthus cervinus") lea beštoriidda ("Motacillidae") gullevaš loddi.
Boađđocivkkán

Boađđocivkkán ("Anthus petrosus") lea beštoriidda ("Motacillidae") gullevaš loddi.
Fiskesbeštor

Fiskesbeštor ("Motacilla flava") lea beštoriidda ("Motacillidae") gullevaš loddi.
Várrebeštor

Várrebeštor ("Motacilla cinerea") lea hárvenaš beštoriidda ("Motacillidae") gullevaš loddi.
Elizabeth II

Elizabeth II (Elizabeth Alexandra Mary; r. cuoŋománu 21. b. 1926 London, Englánda - j. čakčamánu 8. b. 2022) lei Stuorra-Británnia, Antigua ja Barbuda, Austrália, Bahamasa, Belize, Kanáda, Grenada, Jamaica, Ođđa-Selándda, Papua-Ođđa-Guinea, Saint Kitts ja Nevisa, Saint Lucia, Saint Vincent ja Grenadinesa, Salomonsulluid ja Tuvalu dronnet. Sus leat njeallje máná: Charles III, Prinseassa Anne, Andrew, York herttot ja Edward, Wessex járla.
Sergei Stanišev

Sergei Dmitrijevič Stanišev (, r. miessemánu 5. b. 1966) lea bulgarialaš politihkkár. Son lei Bulgaria oaiveministtar jagi 2005 rájes gitta 2009 rádjái.
Københápman

Københápman () lea Dánmárkku oaivegávpot ja riikka stuorámus gávpot. Gávpot lea Sjællándda-sullos. Gávpogii gullet Københápmana gielda ja 17 eará gielddat. Dát guovlu gohčoduvvo Oaivegávpoga guovlun. Jagi 2013 dás guovllus leat 1 230 728 ássi. Københápmana gielddas fas ledje jagi 2013 álggus 559 440 ássi. Gávpoga rájiid siskkobealde lea maid unna Frederiksberga gielda.
Oulu universitehta

Oulu universitehta lea 3. stuorra universitehta Oulus, Suomas. Oulu universitehta lea vuođđuduvvon jagis 1958. Universitehta dálá rektor lea Lauri Lajunen.
Bábut

Bábut ("Phaseolus") lea eartašaddosohka.
Bussá

Bussá, gissi dahjege gáhttu ("Felis silvestris catus") lea bussáealli. Bussá lea njiččehaš.
Ruoktobussá ("Felis catus" dahjege "Felis silvestris catus") lea dábálaččat uhca (gorut eanemustá 80 cm guhkki ja 30 cm allat), das leat dábálaččat guolkkat, dat leat loji ja borret biergu. Dat gohčoduvvo dávjá ruoktobussán, dasgo dat leat dábálaččat siste ja leat olbmuid biebmoealli. Bussát dábálaččat adnet árvvus olbmuid verddevuođa ja olbmot adnet árvvus daid danin, go dain lea máhttu bivdit ruovttu billárealliid. 
Bussáin lea seammasullasaš gorut go eará bussáealliiguin, mat leat gievrra, dain leat soddjilis gorut, johtilis refleaksat, bastilis gázzat, maid dat bastá geassit čihkosii ja bánit, mat leat heivehuvvon goddit uhca sállašiid. Bussát oidnet bures seavdnjadagas, mii addá dáidda ovddu bivddedettiin uhca ealliid. Bussát bastet maiddái gullat allagut ja vuollegut frekvenssa jienaid go olmmoš, ja maiddái sáhpánat ja eará uhca eallit jietnadallet dávjá dákkár jienaiguin. Nugo eanáš njiččehaččat, bussát oidnet ivnniid heajubut ja hakset buorebut go olbmot. 
Vaikke bussát bivdetge okto, dat leat das fuolakeahttá sosiálalaš eallit. Dat kommunikerejit earret eará njávgumin, batnimin, šuđđamin ja harramin. Bussá maiddái lebbe feromonaid ja dan goruha lihkastagain sáhttá oaidnit makkár lanjas bussá lea.
Dasgo bussá lei kultaealli dološ Egyptas, dábálaš jáhku mielde dat leat lodjuduvvon doppe villabussás ("Felis silvestris") dahjege meahccebussás, mii lea smávva spire, mii eallá luonddus Eurohpas, Aasias ja Afrihkkas. Muhto muhtun dutkamušaid mielde bussát leat lodjuduvvon juo Neolihtalaš áigodagas sullii 9500 jagi dassái.
Genehtalaš dutkamuš jagis 2007 čujuhii, ahte bussát leat lodjuduvvon Afrihkalaš villabussás (Felis silvestris lybica) sullii 10 000 jagi dassái Arabias. Bussát leat máilmme bivnnuheamos biebmoeallit máilmmis, ja dat leat leamen masá juohke báikkis gos olbmot orrot.
Madrid

Madrid lea gávpot Espánnjas ja Madrid lea maid Espánnja oaivegávpot. Madrida olmmošlohku lea 3,165,541 ja viidodat 606 km².
Šattus

Šattus (hutkojuvvon sátni šaddu-sáni vuođul), lea biologalaš gillii ráddjejuvvon tearbma, mii oaivvilda šaddooasi man šaddu šaddada gilvin dihte siepmaniiddis.
Skirrit

Skirrit "Laniidae" gullet šilljocihcelottiide.
Beibbožat

Beibbožat "Fringillidae" gullet šilljocihcelottiide.
Bealgelottit

Bealgelottit "Troglodytidae" gullet šilljocihcelottiide.
Muorragakcut

Muorragakcut "Certhiidae" gullet šilljocihcelottiide.
Čáihnegaccehat

Čáihnegaccehat dahje Čáihnegaccepat "Sittidae" gullet šilljocihcelottiide.
Spálffut

Spálffut "Hirundinidae" gullet šilljocihcelottiide. Olggošoainnus spálffut sulastahttet cihraniid, muhto eai gula seamma sohkii.
Rástát

Rástát "Turdidae" gullet šilljocihcelottiide.
Ruovdecizážat

Ruovdecizážat "Prunellidae" gullet šilljocihcelottiide.
Livkkárat

Livkkárat "Muscicapidae" gullet šilljocihcelottiide.
Cizit

Cizit "Emberizidae" gullet šilljocihcelottiide.
Gaccepat

Gaccepat ("Paridae") leat lottit, mat gullet šilljocihcelottiide.
Bealljerástát

Bealljerástát "Bombycillidae" gullet šilljocihcelottiide.
Vuoražasat

Vuoražasat "Corvidae" gullet šilljocihcelottiide.
Šilljocizit

Šilljocizit "Passeridae" gullet šilljocihcelottiide.
Guovssat

Guovssat (lat. "Perisoreus infaustus") gullá vuoražaslottiide ja dihtto davimus vuovdeguovlluin.
Skire

Skire ("Pica pica") gullá vuoražaslottiide. Sápmái ja Davvi-Eurohpá eará osiide mihtilmas vuollešládja lea "Pica pica fennorum".
Niehttegarjá

Niehttegarjá "Nucifraga caryocatactes" gullá vuoražaslottiide.
Gáranas

Gáranas ("Corvus corax") lea loddi, mii gullá vuoražaslottiide.
Vuoražas

Vuoražas ("Corvus cornix") lea čáhppes, dahje ovddemus ránes ja čáhppes, loddi, mii gullá vuoražaslottiide. Vuoražasat šaddet sullii 46 centimehtera guhkit. De eai leat ollu vuoražasat muorraráji badjel.
Bealdovuoraš

Bealdovuoraš "Corvus frugilegus" gullá vuoražaslottiide.
Toardnagájon

Toardnagájon "Corvus monedula" gullá vuoražaslottiide.
Ruoššehasat

Ruoššehasat gullet vizariidda.
Jievžžanat

Jievžžanat gullet vizariidda.
Dábálaš vizarat

Dábálaš vizarat gullet vizariidda.
Nuortilastavizar

Nuortilastavizar "Phylloscopus trochiloides" gullá lastavizariidda.
Davvelastavizar

Davvelastavizar "Phylloscopus borealis" gullá lastavizariidda.
Taigalastavizar

Taigalastavizar "Phylloscopus inornatus" gullá lastavizariidda.
Kashmirlastavizar

Kashmirlastavizar ("Phylloscopus humei") lea loddi, mii gullá lastavizariidda.
Sibirjálastavizar

Sibirjálastavizar "Phylloscopus schwarzi" gullá lastavizariidda.
Várrelastavizar

Várrelastavizar ("Phylloscopus bonelli") gullá lastavizariidda.
Balkanlastavizar

Balkanlastavizar "Phylloscopus orientalis" gullá lastavizariidda.
Cihrrelastavizar

Cihrrelastavizar ("Phylloscopus sibilatrix") lea loddi, mii gullá lastavizariidda.
Skilkeskálka

Skilkeskálka "Phylloscopus collybita" gullá lastavizariidda.
Rievssatcizáš

Rievssatcizáš ("Phylloscopus trochilus") gullá lastavizariidda.
Vuojašlottit

Vuojašlottit ("Anseriformes") lea loddesierrasearvi. Sámi vuojašlottit gullet čerdii vuojažat ("Anatidae").
Logahallan.
Muhtun vuojašloddešlájat.
Pratibha Patil

Pratibha Patil (r. juovlamánu 19. 1934) lea indialaš politihkkár, gii lei India 12. presideanta jagiid 2007–2012. Dasa lassin son lei riikka vuosttaš nissonpresideanta.
Áigeavádat

Áigeavádat leat máilmmi avádat, mas geavahit oktasaš áiggi. 
Áigeerohus guovtti avádaga gaskkas lea diibmu dahje diibmobealli nu, ahte áigi šaddá ain eanet, go johtit nuorttas.
Atlánta

Atlánta lea okta máilmmi golmma váldomearas.
Roma

Roma lea Itália oaivegávpot. Roma vuođđudanbeaivi lea cuoŋománu 21. 753. Roma viidodat lea 1 285 km² ja olmmošlohku 2 763 804 (2021).
Sátnejođiheaddji lea Roberto Gualtieri.
Mu isamaa, mu õnn ja rõõm

Mu isamaa, mu õnn ja rõõm lea Estteeatnama nationálalávlla.
Lávlaga melodiija lea seamma go Suoma "Vårt land"-nationálalávlagis.
Sánit.
Mu isamaa, mu õnn ja rõõm,&lt;br&gt;
kui kaunis oled sa!&lt;br&gt;
Ei leia mina iial teal&lt;br&gt;
see suure, laia ilma peal,&lt;br&gt;
mis mul nii armas oleks ka,&lt;br&gt;
kui sa, mu isamaa!
Sa oled mind ju sünnitand&lt;br&gt;
ja üles kasvatand;&lt;br&gt;
sind tänan mina alati&lt;br&gt;
ja jään sull' truuiks surmani,&lt;br&gt;
mul kõige armsam oled sa,&lt;br&gt;
mu kallis isamaa!
Su üle Jumal valvaku&lt;br&gt;
mu armas isamaa!&lt;br&gt;
Ta olgu sinu kaitseja&lt;br&gt;
ja võtku rohkest õnnista,&lt;br&gt;
mis iial ette võtad sa,&lt;br&gt;
mu kallis isamaa!
USA dollár

USA dollár (symbola $, valuhtakoda USD) lea Amerihká ovttastuvvan stáhtaid ruhtaovttadat. USA dollár juhkkojuvvo čuođi sentii.
Peking

Peking ( "Běijīng") lea Kiinná oaivegávpot.
Göteborg

Göteborg lea gávpot Ruoŧas, Västra Götalándda leanas. Göteborg lea maid Västra Götalándda leana hálddahusguovddáš. Gávpoga viidodat lea 450 km² ja olmmošlohku 489 757 ássi.
Arnold Rüütel

Arnold Rüütel (r. miessemánu 10. 1928 Laimjala, Saaremaa) lei Estteeatnama presideanta jagiin 2001–2006. Rüütel ovddideaddji lei Lennart Meri ja čuovvu lea Toomas Hendrik Ilves.
Rüütel lea leamaš Estteeatnama Álbmotlihtu (Eestimaa Rahvaliit) bellodaga ságadoalli ja seamma bellodaga gudneságadoalli. Álbmotlihtu kongreassas miessemánus 2010 son lei vuostá dan, ahte Álbmotlihtus ja Estteeatnama sosiáládemokráhtalaš bellodagas sáhttái leat okta bellodat.
Mao Zedong

Mao Zedong (juovlamánu 26. b. 1893 – čakčamánu 9. b. 1976, ) lei kiinnálaš politihkkár.
Lávvardat

Lávvardat dahje lávvordat lea vahku guđat beaivi.
Vuossárga

Vuossárga dahje mánnodat lea vahku vuosttaš beaivi.
Maŋŋebárga

Maŋŋebárga dahje disdat lea vahku nubbi beaivi.
Gaskavahkku

Gaskavahkku lea vahku goalmmát beaivi.
Duorastat

Duorastat lea vahku njealját beaivi.
Sotnabeaivi

Sotnabeaivi lea vahku čihččet ja maŋimus beaivi.
Eurovision lávllagilvvohallan 2000

Eurovision 2000 lávllagilvvohallan ordnejuvvui Stockholmmas, Ruoŧas. Lávllagilvvohallan ordnejuvvui 45. geardde.
Pärnu

Pärnu (, árat Пернов; ; ) lea gávpot Nuortameara gáttis Oarjelulli-Estteeatnama.
Jõhvi

Jõhvi (duiskkagillii "Jewe") lea gávpot Nuorta-Estteeatnamis.
Planehta

Planehta dahje planeahtta lea stuhkka mii jorrá beaivvášgotti váldonástti birra. Planehta lea definerejuvvon ná:
Islamabad

Islamabad (urdugillii اسلام آبا) lea gávpot Pakistanas. Dat lea maid Pakistana oaivegávpot. Islamabad olmmošlohku lei 1 018 000 (1999).
Antoine de Saint-Exupéry

Antoine Marie Roger de Saint-Exupéry (geassemánu 29. 1900 – suoidnemánu 31. 1944) lei frankriikalaš girječálli ja girdi. Su bivnnuheamos girji Bás prinssaš lea okta máilmmi eanemustá vuvdojuvvon girjjiin.
Bás prinssaš

Bás prinssaš () lea fránskalaš girječálli Antoine de Saint-Exupéry oanehis romána, mii ilbmái jagis 1943. Davvisámegillii girjji lea jorgalan Kerttu Vuolab, anárašgillii ("Uccâ priinsâš") Iisakki Mattus ja nuortalašgillii ("U'cc priinsâž") Kati-Claudia Fofonoff.
Kiinnálaš ođđajahki

Kiinnálaš ođđajahki ( (árbevirolaš)/春节 (álkidahtton) "chūnjié" dahje 農曆新年 (árbevirolaš)/农历新年 (álkidahtton) "nónglìxīnnián") lea kiinnálaš kaleandara deháleamos festivála, mii dáhpáhuvvá juohke jagi. Festiválas ávvuduvvo kiinnálaš kaleandara ođđajahki.
Gáffe

Gáffe lea jugus. Gáffe ráhkaduvvo čázis ja millejuvvon gáffebábuin.
Báiskelottit

Báiskelottit ("Laridae") lea loddečearda, masa gullá guhtta soga ja 55 šlája. Báiskelottit leat stuorábut go čearrehat.
Ábirievssat

Ábirievssat dahjege mearrasámiid diidaloddi ("Pagophila eburnea") lea máilmmi davimus báiskeloddi.
Ábirievssaha hápmi sulastahttá eanet duvváid go Larus-soga báiskkit. Ráves lotti dolgefárda lea vielgat. Ábirievssahis lea gassa njunni ja čáhppes juolggit. Sujiid gežiid gaska lea 94-120 cm ja loddi deaddá 450-700 grámma.
Ábibáiski besse Jiekŋameara rittuin: Ruonáeatnamis, Alaska ja Sibirjjá davimuš gáttiin. Dálvit ábirievssat dihtto maid Sámis, lahka Barentsábi Guoládatnjárgga nuortarittus.
Skierru

Skierru ("Rissa tridactyla") lea báiskelottiide gullevaš loddi, mii eallá rittuin. Skierru lea stuorát go uhcabáiski.
Uhcabáiski

Uhcabáiski ("Larus minutus") lea báiskelottiide gullevaš loddi mii sulastahttá ollu gahperbáiskki.
Gahperbáiski

Gahperbáiski ("Larus ridibundus") lea báiskelottiide gullevaš loddi.
Báiski

Báiski ("Larus canus") lea báiskelottiide gullevaš loddi. Báiski sulastahttá ránesskávli, muhto báiski lea čielgasit unnit. Dan čielgi ja soajit leat vilgesrátnqsat. Báiski borrá guliid, smávva čáhceelliid, máđuid ja bázáhusaid. Dávjá guliid čoalodettiin olmmoš oaidná báiskki go dárkilit fákte ja vuordá dohppenmuni. Báiski eallá mearragáttis ja maiddái siseatnama čáhcegáttiin. Dat besse dávjá stuorra gáddegeađggi ala dahje murrii.
Ránesskávli

Ránesskávli ("Larus argentatus") lea báiskelottiide gullevaš loddi.
Sildegáiru

Sildegáiru ("Larus fuscus") lea báiskelottiide gullevaš loddi.
Mearragáiru

Mearragáiru ("Larus marinus") lea báiskelottiide gullevaš loddi.
Vilgessoadjeskávli

Vilgessoadjeskávli ("Larus glaucoides") lea báiskelottiide gullevaš loddi.
Stuorraskávli

Stuorraskávli ("Larus hyperboreus") lea báiskelottiide gullevaš loddi.
Cihranat

Cihranat ("Apodidae") lea loddečearda. Cihranat leat bárbmolottit. Cihranat sulastahttet spálffuid hui ollu. Cihraniidda gullá leahttospálfu.
Leahttospálfu

Leahttospálfu ("Apus apus") ii namas fuolatkeahttá gula spálffuide, baicce lea cihralottiide gullevaš loddešládja. Gohčojuvvu muhtumin maid stohkkespálfun.
Derpmoš

Derpmoš ("Riparia riparia") lea spálfolottiide gullevaš loddi.
Suorrespálfu

Suorrespálfu ("Hirundo rustica") lea spálfolottide gullevaš loddi.
Beskkoš

Beskkoš ("Delichon urbicum") lea spálfolottiide gullevaš loddi.
Čáhcevuoncát

Čáhcevuoncát ("Rallidae") lea guorgalottiide gullevaš loddečearda, masa gullá 124 šlája.
Čáhcevuonccis

Čáhcevuonccis ("Rallus aquaticus") lea čáhcevuoncáide gullevaš loddi.
Láttovuonccis

Láttovuonccis dahjege hoaššavuonccis ("Gallinula chloropus") lea čáhcevuoncáide gullevaš loddi.
Giehpavuonccis

Giehpavuonccis ("Fulica atra") lea čáhcevuoncáide gullevaš loddi.
Čáihnnit

Čáihnnit ("Picidae") lea čáihnelottiide ("Picuformes") gullevaš loddečearda. Čerdii gullá sullii 200 šlája, mat juhkojuvvojit 28 sohkii.
Vilgessealčáihni

Vilgessealčáihni ("Dendrocopos leucotos") lea čáihnniide gullevaš loddi.
Giegabiigá

Giegabiigá ("Jynx torquilla") lea čáihnniide gullevaš loddi.
Čáihni

Čáihni ("Picoides tridactylus") lea čáihnniide gullevaš loddi.
Uhcačáihni

Uhcačáihni ("Dendrocopos minor") lea čáihnniide gullevaš loddi.
Bihcebásčáihni

Bihcebásčáihni dahjege stuorragirječáihni ("Dendrocopos major") lea čáihnniide gullevaš loddi.
Ruovddagas

Ruovddagas lea čáihnniide gullevaš loddi.
Ránesčáihni

Ránesčáihni ("Picus canus") lea čáihnniide gullevaš loddi.
Ruonáčáihni

Ruonáčáihni ("Picus viridis") lea čáihnniide gullevaš loddi.
Shakira

Shakira Isabel Mebarak Ripoll (r. guovvamánu 2. b. 1977) lea colombialaš popmusihkkár. Su artistanamma lea Shakira.
Ruoŧa leavga

Ruoŧa leavga lea leavga.
Põltsamaa

Põltsamaa () lea gávpot Estlándas. Põltsamaa olmmošlohku lea 4274 (1.1.2010). 
Põltsamaa lea leamaš Livlándda gonagasriika oaivegávpot jágiin 1570–1577, go doppe lei gonagas Magnusa resideantsa. 
Põltsamaa 24. njukčamánu 2012:s lea álggahuvvon Estlándda Konservatiiva Álbmotbellodat.
Kyrillalaš alfabehta

Kyrillalaš alfabehta lea alfabehta Ruoššas, Ukrainas, Vilges-Ruoššas, Bulgárias, Makedonias ja Serbias. Kyrillalaš alfabehtat leat maid anus gielddasámegielas.
Ruoššagiela kyrillalaš alfabehta lea dát: 
А, Б, В, Г, Д, Е, Ё, Ж, З, И, Й, К, Л, М, Н, О, П, Р, С, Т, У, Ф, Х, Ц, Ч, Ш, Щ, Ъ, Ы, Ь, Э, Ю, Я.
Gielddasámegiela alfabehtas leat maiddái anus "sámi bustávat" Ӓ, Һ, Ҋ, Ј, Ӆ, Ӎ, Ӊ, Ӈ, Ҏ, Ҍ ja Ӭ, ja guhkes vokálat merkejuvvojit dávjá sázuin vokála alde (omd. "Кӣллт са̄мь кӣлл" ("Kiillt saam' kiill")).
Oxford

Oxford lea gávpot Englánddas Stuorra-Británnias. Gávpoga olmmošlohku lea 149 800 ja viidodat 45,59 km².
Johan Turi

Johan Turi (1854–1936) lei boazosápmelaš ja girječálli. Son riegádii 12.3.1853 Norgga Guovdageainnus, Ávžžis, ja jámii 30.11.1936 Ruoŧa Čohkkirasas. Turi lei sámi girječálli, duojár ja dáiddár. Girkogirjjis lea su namma čállojuvvon Johannes Thuri. Su váhnemat leigga Ole Olsen Turi ja Inger Aslaksdatter Logje. 
Turi dovdoseamos girji, Muittalus samid birra, lei vuosttaš girji, mii lei čállon sámegillii, ja dat almmustuvai jagis 1910. Turis ii lean formála čállinoahppu ja čáledettiin son anii iežas čállinvuogi (mii ii goassege geavahuvvon loahpalaš, almmustahtton čállosiin). Dánskkalaš antropologa Emilie Demant movttiidahtii Turi ollašuhttit su niegu čállit girjji sámiid birra ja jorgalii Turi girjji dánskkagillii. "Muittalus samid birra" almmustuvai de guovtti gillii jagis 1910. Girjái lea Johan Turi sárgon 14 gova liigegovvamáhppii. Su sárgumat čájehit ee. sápmelaččaid bivddu, johtimiid, gárddástallamiid ja siiddastallamiid. Nils Nilsson Skum, sámi dáiddár ja boazodoalli Davvi-Sámis, lea sárgon gova ovdasiidui. Lágádus lei Nordiska bokhandeln AB Stockholmmas.
"Muittalus samid birra" lea jorgaluvvon máŋgga gillii, omd. dánskka-, ruoŧa-, eŋgelas-, duiskka-, ungára-, jáhpána-, fránskka-, italia-, suoma- ja dárogillii. Girji lea almmuhuvvon golmma sámegiel čállinvuogi mielde jagiin 1965, 1986 ja 2010, ja dat lea maiddái almmuhuvvon jietnagirjin jagis 2010. Ođđaseamos prentosa várás 2010 lea Mikael Svonni dárkkistan Johan Turi giehtačállosiid ja lea dulkon daid ođđasit. 
Bibliografiija.
1910: "Muittalus samid birra - En bog om lappernes liv" (vuosttaš sámegillii čállojuvvon girji)
1918: "Lappish texts" (1988: "Sámi deavsttat")
1931: "Från fjället" (1988: "Duoddaris")
Liŋkkat.
https://web.archive.org/web/20110925061738/http://www.arkivverket.no/arkivverket/Arkivverket/Samisk-arkiv/Nettutstillinger-Neahttacajahusat/Johan-Turi-girji-MUITTALUS-SAMID-BIRRA-100-jagi/Ollasuhttit-niegu-callit-girjji-samegillii
Johan Turi, "Muitalus sámiid birra" (dálá čállinvuogi mielde) Romssa universitehta neahttasiidduin
Yle Teema

Yle Teema lea suopmelaš TV-kanála.
Belize

Belize lea riika Gaska-Amerihkás. Riikka oaivegávpot lea Belmopan, ja dan stuoramus gávpot lea Belize City.
Guovllut.
Belize lea juhkkojuvvon 6 guovllut:
Kabul

Kabul (persiagillii کابل) lea Afganistána oaivegávpot. Kabul olmmošlohku lea 2,994,000.
Aotearoa leavga

Aotearoa leavga lea Aotearoa leavga. Dat dohkkehuvvui njukčamánu 24. beaivve 1904.
Ruksesruoivil

Ruksesruoivil ("Pyrrhula pyrrhula") lea beibbožiid čerdii gullevaš šilljocihceloddi.
Goahppilfálli

Goahppilfálli ("Accipiter gentilis") lea dihtiide gullevaš gazzaloddi.
Cizášfálli

Cizášfálli ("Falco columbarius") lea dat unnimus fálli. Šaddá 25-30 cm guhkki ja soadjegaska 53-64 cm. Cizášfálli gávdno miehtá Sámis. Erenoamážit ássá beahcevuvddiin. Lea dábáleabbo Sámi davveguovlluin go máddelis. Bárbmoloddi.
Ránesháigir

Ránesháigir ("Ardea cinerea") lea loddi.
Ráneslivkkár

Ráneslivkkár ("Muscicapa striata") lea loddi.
Girjelivkkár

Girjelivkkár ("Ficedula hypoleuca)")
Uvlohávut

Uvlohávut ("Pernis apivorus") lea hávuhiide (Accipitridae) gullevaš gazzaloddi.
Rievssatfálli

Rievssatfálli ("Falco rusticolus") lea stuorámus loddi Falco soga fálliin. Rievssatfálli lea 50-60 cm ja soadjagaska 113-132 cm. Loddešládja lea vátnon juo moattečuohte jagi ja lea hárvenaš dánáigge.
Sofia

Sofia () lea Bulgaria oaivegávpot. Gávpoga olmmošlohku lea 1 246 791.
Geađgejorgu

Geađgejorgu ("Arenaria interpres") lea loddi.
Eurovision lávllagilvvohallan 1971

Eurovision lávllagilvvohallan 1971 lávllagilvvohallan ordnejuvvui Dublinis, Irlánddas. Gilvvohallama vuittii Monaco.
RMS Titanic

RMS Titanic lei stuorra sáhttoskiipa mii vuojui merrii go galggai rasttildit Atlántta. Guovdu meara fanas ribahii jiekŋavári njeaiga mannat. Vuojudettiin sullii 1300-1500 dušše lihkohisvuođas, ja dušše 705 besse heakkas. Titanica vudjoma lea okta dain beakkáneamos lihkosvuođain mat leat mearas dáhpáhuvvan, earet dáhpáhusat sođiid dáfus. Ii leat ain čielgan man ollu olbmot oktiibuot dušše. 
Titanic lei sáhttoskiipa "Olympic"-luohkkás. Fatnasa guhkodat lei 269 m ja govdodat 28 m. Lei dat stuoramus skiipa mii dalle gávdnui. Das ledje njeallje suovvabohcci, muhto dušše golbma dain geavvahuvvohedje bázáhussuovaid várás. Njeallját lei nu gohčoduvvon "Dummy", mii lea huksejuvvon čájehan dihte ahte lea fámolaš skiipa. Fatnasa bargoveagas ledje 885 bargi, ja fanas lei ráhkaduvvon 3300 mátkkálažžii.
Louisa May Alcott

Louisa May Alcott (skábmamánu 29. b. 1832 – njukčamánu 6. b. 1888) lei amerihkálaš girječálli.
Sáhpánboaimmáš

Sáhpánboaimmáš ("Buteo buteo")
Vladimir Putin

Vladimir Vladimirovič Putin () (r. golggotmánu 7. b. 1952) lea ruošša politihkkár ja Ruošša dála presideanta juo njealját geardde. Stáhtaministtarin son doaimmai jagiid 1999–2000 ja 2008–2012.
Guškkástat

Guškkástat ("Numenius phaeopus") lea loddi.
Uhcaviroš

Uhcaviroš ("Calidris minuta") lea unna riddolottáš.
Harry Potter

Harry Potter lea unna noaiddáš eaŋgalas girječálli J. K. Rowlinga girjjiin.
J.K. Rowling

Joanne "Jo" Murray nn. Rowling (J.K. Rowling) (r. suoidnemánu 31. b. 1965) lea englándalaš girječálli. Son bođii dovddusin Harry Potter girjjiin, mat leat maid filbmejuvvon.
Silvia

Silvia (Silvia Renate Sommerlath Soares de Toledo, r. juovlamánu 23. 1943 Heidelbergas, Duiskkas) lea Ruoŧa dronnet ja gonagas Carl XVI Gustafa eamit.
Sofía

Sofía (Sofía Margarita Victoria Federica de Schleswig-Holstein-Sönderborg-Glücksburg, r. skábmamánu 2. 1938 Athenas, Greikas) lea Spánia gonagas Juan Carlos eamit ja Spánia dronnet. Sofía lea Greikka gonagas Paul I (1901–1964) nieida.
München

München lea gávpot Duiskkas. Dat biirehit gávpot lea Bayerna, Oberbayerna (ráđđehusdistrikta) ja Oberbayerna (distrikta) oaivegávpot.
Margrethe II

Margrethe II (Margrethe Alexandrine Þórhildur Ingrid) (r. cuoŋománu 16. b. 1940) lei Dánmárkku dronnet jagiid 1972–2024.
Aljaksandr Lukašenka

Aljaksandr Rigoravič Lukašenka (, ) (r. borgemánu 30. 1954) lea vilgesruoššalaš politihkkár ja Vilges-Ruošša dálá presideanta.
Johannes Virolainen

Johannes Virolainen (ođđajagimánu 31. b. 1914 – juovlamánu 11. b . 2000) lei suopmelaš politihkkár, ministtar ja Suoma riikkabeivviid ságajođiheaddji.
Tirana

Tirana lea Albánia oaivegávpot. Dan olmmošlohku lea 610 070 ássi (2016).
Andorra la Vella

Andorra la Vella lea Andorra oaivegávpot.
Champagne-en-Valromey

Champagne-en-Valromey lea gielda Ain-departemeanttas Frankriikkas.
Champdor

Champdor lea gielda Frankriikkas Ain departemeanttas.
Champfromier

Champfromier lea gielda Frankriikkas Ain departemeanttas.
Nubbi máilmmisoahti

Nubbi máilmmisoahti lei jagiin 1939–1945.
Edgar Rice Burroughs

Edgar Rice Burroughs (r. čakčamánu 1. 1875, Chicago – j. njukčamánu 19. 1950, Encino, Kalifornia) lei amerihkálaš girječálli, guhte bođii dovddusin Tarzan-girjjiin.
Paula Koivuniemi

Paula Koivuniemi (r. geassemánu 19. b. 1947 Seinäjoki, Suopma) lea suopmelaš lávlu.
Miroslav Vitouš

Miroslav Vitouš (r. juovlamánu 6. b. 1947 Prahas) lea čekkialaš jazzmusihkkár.
Luciano Pavarotti

Luciano Pavarotti (golggotmánu 12. b. 1935 – čakčamánu 6. b. 2007) lei itálialaš tenora. Son lei okta máilmmi dovdoseamos operadáiddáriin. Pavarotti riegádii Modenas, Itálias. Jagis 2006 Pavarottis fuomašuvvui borasdávda. Son jámii čakčamánu álggus 2007.
Curitiba

Curitiba lea suohkan Brasilas. Suohkana viidodat lea 434,967 njealjehaskilomehtera ja doppe ássa 1.788.559 olbmo (2007).
Degerforsa gielda

Degerforsa gielda lea gielda Ruoŧas Örebro leanas.
Hallsberga gielda

Hallsberga gielda lea gielda Ruoŧas Örebro leanas.
Karlskoga gielda

Karlskoga gielda lea gielda Ruoŧas Örebro leanas.
Kumla gielda

Kumla gielda lea gielda Ruoŧas Örebro leanas.
Nora gielda

Nora gielda lea gielda Ruoŧas Örebro leanas.
Avesta gielda

Avesta gielda (ruoŧagillii: "Avesta kommun") lea gielda Ruoŧas Dalarna leanas.
Čoahkkebáikkit.
Vuolde lea listu čoahkkebáikkiin gielddas Avesta gielda.
Borlänge gielda

 Borlänge gielda (ruoŧagillii: " Borlänge kommun") lea gielda Ruoŧas Dalarna leanas.
Čoahkkebáikkit.
Vuolde lea listu čoahkkebáikkiin gielddas Borlänge gielda.
Falu gielda

Falu gielda (ruoŧagillii: "Falu kommun") lea gielda Ruoŧas Dalarna leanas.
Čoahkkebáikkit.
Vuolde lea listu čoahkkebáikkiin gielddas Falu gielda.
Gagnefa gielda

Gagnefa gielda (ruoŧagillii: "Gagnefs kommun") lea gielda Ruoŧas Dalarna leanas.
Čoahkkebáikkit.
Vuolde lea listu čoahkkebáikkiin gielddas Gagnefa gielda.
Hedemora gielda

Hedemora gielda lea gielda Ruoŧas Dalarna leanas. Hedemoras leat sullii 15 500 ássi ja viidodat lea 840km².
Malung-Sälena gielda

Malunga gielda lea gielda Ruoŧas Dalarna leanas.
Orsa gielda

Orsa gielda lea gielda Ruoŧas Dalarna leanas.
Älvdalena gielda

Älvdalena gielda lea gielda Ruoŧas Dalarna leanas.
Dubai

Dubai (arábagiella: دبي, "Dubayy") lea Ovttastuvvan Arábaemiráhtaid gávpot.
Botkyrka gielda

Botkyrka gielda lea gielda Ruoŧas Stockholmma leanas.
Danderyda gielda

Danderyda gielda lea gielda Ruoŧas Stockholmma leanas.
Ekerö gielda

Ekerö gielda lea gielda Ruoŧas Stockholmma leanas.
Haninge gielda

Haninge gielda lea gielda Ruoŧas Stockholmma leanas.
Huddinge gielda

Huddinge gielda lea gielda Ruoŧas Stockholmma leanas.
Järfälla gielda

Järfälla gielda lea gielda Ruoŧas Stockholmma leanas.
Lidingö gielda

Lidingö gielda lea gielda Ruoŧas Stockholmma leanas.
Nacka gielda

Nacka gielda lea gielda Ruoŧas Stockholmma leanas.
Norrtälje gielda

Norrtälje gielda lea gielda Ruoŧas Stockholmma leanas.
Nykvarna gielda

Nykvarna gielda lea gielda Ruoŧas Stockholmma leanas.
Nynäshamna gielda

Nynäshamna gielda lea gielda Ruoŧas Stockholmma leanas.
Salema gielda

Salema gielda lea gielda Ruoŧas Stockholmma leanas.
Sollentuna gielda

Sollentuna gielda lea gielda Ruoŧas Stockholmma leanas.
Solna gielda

Solna gielda lea gielda Ruoŧas Stockholmma leanas.
Tyresö gielda

Tyresö gielda lea gielda Ruoŧas Stockholmma leanas.
Upplands-Bro gielda

Upplands-Bro gielda lea gielda Ruoŧas Stockholmma leanas.
Vallentuna gielda

Vallentuna gielda lea gielda Ruoŧas Stockholmma leanas.
Vaxholma gielda

Vaxholma gielda lea gielda Ruoŧas Stockholmma leanas.
Värmdö gielda

Värmdö gielda lea gielda Ruoŧas Stockholmma leanas.
Gotlándda gielda

Gotlándda gielda lea gielda Ruoŧas Gotlándda leanas.
Sáráhkká

Sáráhkká lei dološ áiggis muhtinlágán ipmil gii veahkehii nissoniid riegádahttidettin. Son lei Máttarádjá nieida. 
Dálán áigi lea namma geavahuvvon namman stuorimus nisusearvvas. Dál organisašuvdna goit ii šat gávdno - dat jámii moatti jagi áigi.
Suoma Sámedikki válggat 2007

Suoma sámedikki válggat 2007 ordnejuvvojedje 3.9.-1.10. jagi 2007. Válggain ledje 45 evttohasa. Sámediggái válljejuvvojit 21 lahtu jagiide 2008-2011. Válggaid jienastanlohku lei 55,8 %.
Kierâš

Kierâš lei anárašgiel neahttaáviisa mii almmostuvai vuosttas geardde čakčamánu 6. beaivve jagis 2007. Aviisa almmustuvai oktii vahkus. Aviissa olggosaddi lei Anarâškielâ servi (Anárašgiela searvi). Áviisadoaibma biddjojuvvui johtui ruhtaskeaŋkkain, man searvi oaččui Sámi Čuvgehussearvvis. Áviissas ledje ođđasat, almmuhusat ja eará áigeguovdilis ságat. Áviissa doaimmaheaddji lei Petter Morottaja.