tartuNLP/wikipedia-smugri-20251201 huggingface dataset:
Gilbbesjávri

Gilbbesjávri lea gilli Eanodagas Lappi leanas.
Sós

Sós lea galicialaš lávlu Mercedes Peóna njealját CD-skearru. Skearru almmustahttojuvvui skábmamánu 30. b. 2010.
Mercedes Peón

Mercedes Peón (Oza dos Ríos, 1967), lea galicialaš lávlu ja musihkkár.
Kolokani

Kolokani lea gávpot Malis, Koulikoro regiuvnnas. Kolokanis leat sullii 13 000 ássi. Kolokani lea oaivegávpot Kolokani guovllus ("Cercle de Kolokani"), mas leat 10 suohkana (Didieni, Guihoyo, Kolokani, Massantala, Nonkon, Nossombougou, Ouolodo, Sagabala, Sebecoro ja Tioribougou). Kolokani guovllu viidodat lea 14 380 km² ja olmmošlohku lea 163 886 ássi.
Norgga leavga

Norgga našunálaleavggas lea sevdnjesalit davviguovllu ruossa mas leat vilges ravddas rukses vuođu nalde. Dat ceakko ruossaoassi lea biddjojuvvon leavgastávrrá lagabui, dološ Skandinávia leavgaminstariid mielde. Gávpe- ja našunálaleavggas lea oktavuohta 16:22, (allodagas govdodahkii), ja stáda- ja orlogaleavggas lea oktavuohta 16:27.
Dat rievttes ivnnit Norgga leavggas leat biddjon Olgoriikadepartemeanttas Pantone-vuogádaga mielde. Leavgga rukses oasis galgá leat PMS 200 ivdni ja dan alit oasis ges PMS 281. Dát ivnnit leat seamma go #BA0C2F ja #00205B RGB-systemas. Olgoriikadepartemeantta lohká ahte dát ruksesivdni lea seamma go dánska leavggas, ja alitivdni seamma go dan fránska leavggas. 
Historjá.
Antihkka- ja gaskaáiggis ii lean dábálaš ahte riikkain ledje sierra našunálaleavggat. Hearráin gal baicca ledje iežaset leavggat, ja gonagasa leavga lei dat man birra su soahteálbmot galggai čoahkkanit. Dat lea váttis gávnnahit sihkkarit mii norgga vuosttaš leavga lei, muhto dan gal dihtet ahte Sankt Olav anii vilges mearkka gearbmašiin Nesje-stuimmiin. Dán ovdal lei gáranas ja rávga leamašan anus. Magnus den Gode anii seamma mearkka go Sankt Olav, ja Harald Hardråde anii gáranasa. Gonagas Inge I anii rukses ledjona guvges duvkas, ja Sverre anii rukses ja golle goaskina. Eirik Magnussona leavga lei ruoksat mas lei fiskes ledjon mas lei ruvdno ja ákšu, dát lei anus jagi 1318 rájes. Ledjonleavga lei earret eará anus Akershusa festniŋgas nu maŋŋit go jagi 1698:is. 1641:s biddjui ledjon buot norgga ráđđenvugiid leavggaide. Dát seamma leavga lei maiddái anus fatnasiin ja eará festniŋgan, muhto unnidedje dan geavaheami 1600- ja 1700-loguin. 1500-logus šattai dábálažžan ahte fatnasat atne ruovtturiika leavgga čájehandihti gos sii leat eret, muhto ii šaddan ovdal jagi 1748:s ahte Dannebrog galggai leat dat áidna lobálaš gávpeleavga.
Gurutbellodat

Gurutbellodat () lea Norgga boarráseamos politihkalaš bellodat, mii vuođđuduvvui ođđajagemánu 28. beaivvi 1884:s, ja lea registrerejuvvon Bellodatregistarii. Gurutbellodagas lea sosiálaliberalisma vuođđojurddan, ja bellodat lea čađahan liberála ođastusaid dego parlamentarismma, oskkufriddjavuođa, juryortnega ja almmolaš jienastanrievtti. Bellodagas váilo 3 172 jiena gieldoráji badjel boahtit válggain 2009:is, muhto sis leat goitge odne guokte áirasa Stuoradikkis danne go lei stuora beroštupmi Oslos ja Akershusas sidjiide. Gurutbellodat lea de unnimus bellodat Stuoradikkis. Maŋemus go bellodat lei ráđđehusas lei áigodagas 2001:s gitta 2005:a rádjai, oktan Olgešbellodagain ja Risttalaš Álbmotbellodagain.
Politihkalaš lávdi.
Gurutbellodaga njeallje váldoášši leat skuvla, biras, smávva fitnodagažat ja čálgaortnet.
Bellodat lea olggošgovvidan iežas dego birasbellodahkan 1930-logu álggus ja rehkenasto odne dego dat eanemus progressiiva birasbellodat borgárlaš bealde. Bellodat oaivvilda ahte Norga ferte rievdat ruoksadis ruoná vearrun, danne go galgá gánnáhit válljet luonddugáhttema. Gurutbellodat bargá maiddái oktasašjohtolagain, ja lea nagodan dán čađahit Oslos gos fálaldat lassánii ja hálbbui. Bellodagas lei johtalusministtar 2001-2005, goas bidje johtui ráhkadit duppal- ja gávpotluottaid Bergenis.
Gurutbellodat ovdanbuktá maiddái iežas dego smávisfitnodagaid bellodat, ja erenoamážit sin ovddeš bellodatjođiheaddji Lars Sponheim dagai iešheanalaš ealáhusdolliid ja smávit fitnodagaid guovddáš oassin bellodaga politihkkii. 
Bellodaga okta váldoášši lea maid oahppo- ja skuvlapolitihkka. Gurutbellodat lei guovddážis ovddidit oktasašskuvlla ovdáneami. Otná bellodatjođiheaddji, Trine Skei Grande, lei ovdalaš skuvlabyråd Oslos (2000-2001). Su maŋŋel álggii seamma bellodatolmmoš Kjell Veivåg. Odne ovdanbuktá Gurutbellodat iežaset dego vuosttaldeaddjin viiddiduvvon skuvlabeivviide, šattuid ja ruotnasiid addit skuvllain ja leaksovehkiide mat eai leat fágalažžat oahppan. Bellodat áiggošii ruđa bidjat dáidda maŋŋel- ja viidáset ohppui oahpaheddjiide. Bellodat maid háliida ložžet priváhtaskuvlalága.
Gurutbellodagas leat máŋga čuoččuhusa mat leat earaláganat go eará Norgga politihka oaivilat, mat gusket personsuodjalussii, mirkofuolaheapmái ja teknologiijai dego profiilaguovlun. Gurutbellodat lea áibbas vuostá EU:a Diehtovurkendirektiivii. Bellodat lei earret eará vuosttaš gii doarjjui friddja fiilajuogadeami, ja bellodat oaivvilda maiddái ahte garra mirkogeavaheaddjit berrejit oažžut heroiinna reseaptain.
Oscar Torp

Oscar Fredrik Torp (riegádan 8. beaivvi geassemánus 1893:s Skjebergas, jámii 1. beaivvi miessemánus 1958:s) lei bargiidbellodatpolitihkkár geas ledje máŋga bellodatboastta 1918 rájes gitta dassá go jámii. Son lei maid fylkkamánni Vestfoldas 1948 rájes dassá go jámii.
Son lei stáhtaministtar 1951-1955 ja stuoradiggepresideanta 1955 rájes dassážii go jámii 1958:is. Son lei ruhtadanministtar, suodjalusministtar ja sosiálaministtar Nygaardsvolda ráđđehusas, ja dasa lassin suodjalusministtar Einar Gerhardsena vuosttaš ráđđehusas.
Áigemolsumis ráfigiđa jagi 1945:s lei son jođiheaddji Ráđđehusdelegašuvnnas ja doaimmaheaddji hoavda Olgoriikadepartemeanttas, Suodjalusdepartemeanttas ja Stáda diehtojuohkinbálvalusas miessemánu 14. beaivvis 31. beaivái 1945:s.
Torp lei maiddái parlamenttalaš jođiheaddji Bargiidbellodaga stuoradiggejoavkkus 1948-1951. Son lei maid dat gii formálalažžat lea guhkimusat lea bargan bellodatjođiheaddjin Bargiidbellodagas. Son válljejuvvui 1923:s, muhto massii saji go bođii ruovttoluotta Londonis 2. máilmmisoađi maŋŋel 1945:s.
Bajásšaddan Østfoldas.
Torp bođii Østfoldas eret, ja lei nubbin boarráseamos bárdni ovcci oappá- ja vieljažagain, gos gávccis bajásšadde. Sin áhčči emigrerii Kanadai go Torp lei logi-jahkásaš, ja jámii go lei ruovttuguvlui boahtime njeallje jagi maŋŋel. Torp barggai mánnán ja vásihii iežas vuosttaš bargosoahpatmeahttunvuođa go lei 13-jahkásaš. Dát dagahii dan nuorra bargái stuora jurddaváikkuhusaid, ja son bođii árrat johtui fágalaš bargguin. 15-jahkásažžan son lei vuolitruhtadoalli fágasearvvis Hafslundas.
John Lyng

Johan Daniel Fürstenberg Lyng (riegádii borgemánus 22. beaivvi 1905:s Troanddimis, jámii ođđajagimánus 18. beaivve 1978:s Bærumas) lei norgalaš jurista ja politihkkár (Olgešbellodat). Son lei stáhtaministtár gaskkal 28. beaivvi borgemánus gitta 25. beaivái čakčamánus 1963:s ja olgoriikaministtar Per Bortena ráđđehusas 1965-1970.
Lyng riegádii Troandimis ja lei oahppan jurista. Lohkanáiggis lei sus gullevašvuohta dan kommunisma lihkahusaide Mot Dag, muhto searvvai dađistaga bellodahkii ”Frisinnede Venstre”, ovdal go son, jagi 1945:s, maŋŋel dan bellodaga heaittiheami, searvvai Olgešbellodahkii. 1947:s lei son alimusriekteadvokáhtta. Gaskal 1943-1944 okkupašuvnna vuolde lei son dan norgga delegašuvdna rekruhttakantuvrras Stocholmmas, ja miessemánu rájes jagi 1944:s Justiisadepartemeanttas Londonis. 1945:s 1947 rádjai lei son stáhtaadvokáhtta riikaverrošanáššiin, ja son čalmmustahtii iežas áktoriin dan stuora Rinnan-áššis. Son lei duopmár Troandin gávpotrievttis 1945:s, láhkamanni Agderis 1951:s ja fylkkamánni Oslos ja Akershusas áigodagas 1964-1970. Lyng lei miellahttu Troandima gávpotstivrras, ovdagottis ja ruhtadanlávdegottis 1935-1945. Son ovddastii Lulli-Trøndelága Stuoradikkis 1945-1953. Son maid geahččalii vuoitit válddi Olgešbellodaga ovddas Telemárkkus 1953:a válggain, muhto ii olahan dan. Muđui lei son miellahttu Skiena gávpotstivrras 1955-1959, ja Stuoradiggeovddasteaddji Akershusa ovddas 1958-1965.
Olgešbellodagas son šattai jođánit C.J. Hambroa maŋisboahtti ja šattai parlamentalaš jođiheaddjin gaskkal 1958 ja 1965. Son čájehii iežas erenoamáš čeahpes parlamentalažžan. Máŋgga bealis Lyng lei mielde rievdademiiguin mat guske sin politihkalaš jurdagiidda, ja son maid huksii luohttámuša daid borgárlaš bellodagaid gaskkas. Dalle go Gerdhardsena ráđđehus heaittihuvvui King-Bay-áššis 1963:s, lei Lyng hui lunddolaš stáhtaministtar 1963:s.
Son lei miellahtut Nobel-komiteas ođđajagimánu 1. beaivvi 1964:s gitta golggotmánu 12. beaivái 1965:s. Lyng lei áhčči ovddeš advokáhttii, politihkkárii ja girječállái Jon Lyngai, ja vilbealli máilmmidovddus Thor Heyerdahlai.
Skuvla

Skuvla (greikkagillii "σχολή", "skholē") lea almmolaš dahje priváhtta ásahus dahje oahppobáiki, gos oahpahuvvojit iešguđetlágan fágat dahje oahppoávdnasat, mat addet mánáide ja nuoraide dieđuid ja máhtuid, mat leat vuođđun joatkkaoahpuide ja bargoeallimii.
Oahpahus dáhpáhuvvá ovttasbargun mas okta dahje eanet oahpaheaddjit oahpahit ohppiid dahje studeanttaid joavkkuin, mat gohčoduvvojit luohkkán dahje klássan.
Máŋgga riikkas mánát leat geatnegahtton vázzit skuvlla muhtun jagi bajásšattadettiin. Skuvlageatnegasvuohta álgá dábálaččat guđa- (omd. Norggas) dahje čiežajahkásažžan (omd. Suomas ja Ruoŧas) ja nohká sullii 16 jagi agis. Nie lea maiddái Davviriikkain, gos diekkár bákkolaš skuvla gohčoduvvo vuođđoskuvlan.
Equinor

Equinor ASA (namain StatoilHydro jagiin 2007–2009, Statoil 2009–2018) lea norgalaš oljo- ja gássafitnodat, man váldokantuvra lea Stavangeris. Statoil lea sihke Norgga ja olles Davviriikkaid stuorimus fitnodat, mii gávppašuvvo Osllo ja New Yorka burssain. Váldoeaiggát lea Norgga stáhta 67 proseanttain.
Statoilas leat 29 500 bargi measta 40 riikkas ja dan márkanárvu lei jagis 2010 sullii 530 milliárdda Norgga ruvnno. Fitnodat buvttada sullii 1,7 miljovnna fáhta beaivválaččat, ja árvaluvvo ahte dat oamasta oktiibuot 6 milliárdda fáhta. Dat lea máilmmi goalmmát stuorimus roavvaoljovuovdi ja okta stuorimus gássabuvttadeddjiin.
Jan Matejko

Jan Alojzy Matejko (geassemánu 24. 1838 - skábmamánu 1. 1893) lei polskalaš dáiddár.
Suoma Sámedikki válggat 2011

Suoma Sámedikki válggat 2011 ordnejuvvojedje 5.9.-3.10. Válggain lei 40 evttohasa, mii lea vihtta evttohasa unnit go ovddit válggain. Sámediggái válljejuvvui 21 lahttu jagiide 2012-2015. 
Válgaboađus.
Jienastanproseanta válggain lei 49,6. Ovddit válggaid ektui jienastanproseanta njiejai. Oktiibuot 5483 olbmos lei jienastanriekti dáin válggain.
Lillehammer

Lillehammer lea gielda Opplándda fylkkas. Lillehammera gieldda Lillehammer márkan lea gieldda ja olles fylkka hálddahusguovddáš ja Opplándda stuorámus gávpot. Gieldda olmmošlohku lea 26 906 ja viidodat lea 477 km².
Lillehammer rádjegielddat leat .
Arendal

Arendal lea Norgga gávpot ja gielda, mii lea Nuorta-Agdera fylkka hálddahusguovddáš.
Leikanger

Leikanger lea gielda Sogn ja Fjordane fylkkas. Leikanger gieldda Hermansverk lea gieldda ja olles fylkka hálddahusguovddáš. Gieldda olmmošlohku lea 2 266 ja viidodat lea 180 km².
Leikanger rádjegielddat leat .
Stientjie

Stientjie (, ) lea gielda Trøndelága fylkkas. Gávpot lei maiddái Trøndelága fylkka hálddahusguovddáš.
Dan rádjegielddat leat Aejrie, Overhalla ja Kråangke davvin, Snoasa davvenuortin ja nuortin, Verdal lullin ja Inderøy ja Verran oarjin.
Stientjie oažžui gávpotstatusa 1857:s.
Sør-Aurdal

Sør-Aurdal lea gielda Opplándda fylkkas. Gieldda olmmošlohku lea 3 145 ja viidodat lea 1 109 km². Gieldda hálddahusguovddáš lea Bagn.
Nihkolas Valkeapää

Nihkolas Valkeapää (Johan Nihkolas Valkeapää) lea vuosttaš geardde evttohassan Suoma Sámediggi válggain 2011. Valkeapää lea eret Eanodagas. Son lea dálkkasdiehtaga kandidáhta ja badjeolmmoš.
Antti Sujala

Antti Tapani Sujala lea fitnodatdoalli Ohcejogas. Son lea evttohassan Suoma Sámediggi válggain 2011.
Pentti Valle

Pentti Viljo Heikki Valle lea badjeolmmoš Anáris. Valle lea leamašan lahttun Anára gielddastivrras, Muddusjávrri bálgosa boazoisidin ja Bálgosiid ovttastusa várresáhkadoallin. Son lea evttohassan Suoma Sámediggi válggain 2011.
Yrjö Musta

Yrjö Oskari Musta lea evttohassan Suoma Sámediggi válggain 2011. Musta bargá rektorin Anáris. Son lea Sámedikki skuvlen- ja oahppamateriálalávdegotti lahttu jagiin 2007-2011..
Ulla-Maarit Magga

Ulla-Maarit Magga lea luohkáoahppaheaddji Eanodagas. Son lea evttohassan Suoma Sámediggi válggain 2011.
Pirita Näkkäläjärvi

Pirita Susanna Näkkäläjärvi (riegádan guovvamánu 13. beaivve 1978) lea Suoma Sámedikki lahtu jagiin 2012-2015 ja 2020-2023. 
Son válljejuvvui vuosttas háve Suoma Sámediggi válggain 2011 ja lei áidna evttohas sámeguovllu olggobealde, guhte válljejuvvui áirrasin. Nuppe háve son válljejuvvui Suoma Sámediggái Anáris sámediggeválggain 2019.
Golggotmánu 2012 Näkkäläjärvi álggii Yle Sápmi ođđa hoavdán, Juhani Nousuniemi maŋŋel ja seammás son guđii Sámedikki. Pirita Näkkäläjärvi celkkii iežas eret Yle Sámi hoavdan jagis 2017. Dál son bargá fitnodatgávpehoavdan Helen Venturesis.
Näkkäläjärvis leat guokte magisttardutkosa. Son lea gávpediehtagiid magisttar Helssega gávpeállaskuvllas ja MSc Media and Communications (with Distinction) London School of Economicsis (LSE), Stuorra-Británnias. Su magisttar- dahje masterbargu LSE:s gieđahallá áitagiid sámiid sátnefriijavuhtii Suomas.
Jouko Hetta

Jouko Iisakki Hetta lea badjeolmmoš Soađegili Vuohčus ja son lei evttohassan Suoma Sámediggi válggain 2011.
Raimo Äärelä

Hans Raimo Henrikki Äärelä lea evttohassan Suoma Sámediggi válggain 2011. Äärelä lea eret Soađegilis ja lea leamašan mielde gielddapolitihkkás.
Pertti Heikkuri

Pertti Olavi Heikkuri lea vuovdedoallohoavda Avvilis, Anáris. Heikkuri lea leamašan Suoma Sámedikki lahttu jagiin 1996-2004. Son lei evttohassan Suoma Sámediggi válggain 2011 ja válljejuvvui.
Anna Morottaja

Anna Margareeta Morottaja dahjege Kuobžâ-Piäká Ánná (riegádan juovlamánu 21. beaivve 1969) lea anáraš oahpaheaddji ja musihkar Anára Rivdolis. Son lea mielde Koškepuško-nammasaš musihkkajoavkkus, mii lávlu anárašgillii jorgaluvvon lávlagiid. Morottaja lea Anarâškielâ servi-searvvi várresáhkadoalli jagis 2011. Son bargá Sámi oahpahusguovddážis anárašgiela ja -kultuvrra oahpaheaddjin. Morottaja lea maid oahpahan davvisámegiela.
Morottaja lei evttohassan Suoma Sámediggi válggain 2011 ja Suoma Sámedikki lahttun jagiid 2012-2015.
Magreta Sara

Saara Magreta Sara dahjege Sara Ovllá Magreta dahje Jusse Ándde Hilkka Magreta (riegádan geassemánu 27. beaivve jagis 1984) lea evttohassan Suoma Sámediggi válggain 2011. Sara bargá luohkáoahpaheaddjin ja badjeolmmošin. Son lea eret Lismmás Anáris.
Anne Näkkäläjärvi

Anne Kristiina Näkkäläjärvi lea evttohassan Suoma Sámediggi válggain 2011.
Janne Näkkäläjärvi

Janne Oula Näkkäläjärvi (riegádan guovvamánu 15. beaivve 1983) lea Johtti Sápmelaččat searvvi stivralahttu Eanodagas. Son lea vuosttaš háve evttohassan Suoma Sámediggi válggain 2011.
Keijo Pirttijärvi

Keijo Mikael Pirttijärvi lea Sámeráđi várrelahttun áigodagas 2009-2012 ja Anára gielddaráđis várrelahttun. Son lea Áŋŋelis, Anára gielddas eret. Pirttijärvi lea leamašan mielde maid Suoma Sámi Nuoraid ja Suoma Boazosámiid servviin. Pirttijärvi lea evttohassan Suoma Sámediggi válggain 2011.
Sarpsborg

Sarpsborg lea Norgga gávpot ja Østfolda fylkka hálddahusguovddáš.
Stavanger

Stavanger lea suohkan ja gávpot Norggas, Rogalándda fylkkas. Stavangera olmmošlohku lea sullii 127 000 ássi. Stavangeris leat Statoila ja Oljodirektoráhta váldokantuvrrat ja ollu oljodoaimmat, ja dan dihte Stavanger gohččoduvvo Norgga oljooaivegávpogin.
Erkki Itkonen

Erkki Esaias Itkonen (cuoŋománu 26. b. 1913 Anár – miessemánu 28. b. 1992 Helsset) lei akademihkar ja okta máilmmi buoremus dovdojuvvon suopmelaš-ugralaš gielaid dutkiin. Son lei okta 1900-logu dovdoseamos lingvistihkkariin Suomas. Itkonena sogas lei earáge lingvistihkkarat degomat Erkki Itkonena gánda Esa Itkonen ja Erkki vieljja gánda Terho Itkonen.
Itkonen álggahii sámegielaid dutkin. Son nákkáhalai doavttirin jagis 1939. Itkonen čoaggii ja doaimmahii njealljeoasát anárašgiela sátnegirjji.
Bargo- ja searvadahttindepartemeanta

Bargo- ja searvadahttindepartemeanta () ja ovdal Bargo- ja sosiáladepartemeanta () lea departemeanta Norggas. Departemeanta lea ovddasvástádus bargomárkanpolitihkka, bargobiras- ja sihkkarvuođapolitihkas, ealáhagat ja čálgopolitihkka.
Giellagáhtten

Giellagáhttemiin oaivvilduvvo dat, go mii geahččalit stivret giela geavaheami dihtolágán ávžžuhusaiguin. 
Giellagáhttemis leat máŋga ulbmila, ee.: 
- iskat seailluhit giela struktuvrra, amas menddo johtilit rievdat
- stivret makkár ođđa sánit gilli váldojuvvojit atnui
- buoret gulahallan – “čielggasvuođa gáibádus”
- doalahit sámegiela oktan giellan
- nannet giela stáhtusa
- lasihit sámegiela geavaheami
Sigbjørn Skåden

Sigbjørn Skåden (riegádan ođđajagimánu 4. beaivvi 1976:s Romssas) lea sámi girječálli ja guovddáš olmmoš davvinorgga kulturbirrasis. Go son lei njeallje jahkásaš fárrii su bearaš su eatni (Asbjørg Skåden) ruovttubáikái – unna gilážii Lánttedievás Skánihis. Odne son orru Førdes.
Son lei mielde ásaheame nuoraidsearvvi Stuornjárgga Sámenuorak, mii 1999:s álggahii Márkomeanu – sámi kultuvra- ja musihkkafestivála mii dollojuvvo gaskkal Skániid Romssas ja Evenášši Nordlánddas ja mii ovddida sámi kultuvrra.
Skåden lea lohkan girjjálašvuođa ja sus lea váldofága girjjálašvuođadieđus Romssa Universitehtas. Sus lea maid mastergráda Británnia girjjálašvuođas Yorka Universitehtas (University of York). 2003:s lei Sigbjørn Skåden redaktevra sámi nuoraidantologiijas “Riimiin rámiin” man ulbmil lei ovddidit nuorra, duordnasámi jienaid ja sin movttiidahttit čállit.
2004:s son debuterii girječállin epihkalaš muitalangirjjálašvuođadivttain Skuovvadeddjiid gonagas mii almmuhuvvui unna márkosámi lágádusas Skániid girjie Evenášis. Dáhpáhus lea vižžon ovtta sámi gilážis Ofuohta-guovllus soahtegaskaáiggis. Dikta lea baserejuvvon dan agalaš juvddalaš-myhtas. Myhta gávdno máŋgga hámis ja girji sárgu sámi paralleallaid. Jusup, girjji váldoolmmoš, lea nuorra, sámi dievdu gollán sieluin, agálaš mátkkošteamis iežas olbmuid gurpmiin olggiid nalde. 2005:s lei son Jagáš nuorra artistta Riddu Riđus gos son ovdanbuvttii ovtta dramatiserejuvvon bihtá dán divtta vuođul. 2007:s lei son prologagirječálli ”Festspillene i Nord-Norge” ovddas. 2007:s almmuhuvvui dárogillii girji, Skuovvadeddjiid gonagas, maid son ieš ođđasit hutkkai. Seamma jagi nominerejuvvui Skuovvadeaddjiid gonagas Davviguovllu ráđi girječállinbálkkašupmái (Nordisk råds litteraturpris).
Skábmamánu 2009:s almmuhii Skaniid girjie su nuppi lyrihka-barggu Prekariáhta lávlla. Dás mii čuovvut sámi bára Debbie ja Ian’a. Girji lea juhkkon golmma oassái: okta oassi sudnuide goabbáige, ja goalmmát oassi sudnuide fárrolagaid.
Marry Ailonieida Somby

Marry Ailonieida Somby (riegádan 1953:s Deanus) lea sámi girječálli ja teáhterbargi, gii orru Romssas.
Son debuterii 1976:s sámegielat mánáidgirjjiin Ámmul ja alit oarbmælli. Girji bođii dárogillii jagi maŋŋel, Ammul og den blå kusinen. Sámi myhtat ja álbmotoskku leat guovddáš fáttát su mánáidgirjjiin, maid leat almmuhuvvon sihke davvisámegillii ja dárogillii.
Matti Aikio

Matti Aikio, dahje Mathis Isaksen, (, riegádan geassemánu 18. beaivvi 1872:s Kárášjogas, Norggas, jámii suoidnemánu 25. beaivvi 1929:s, Kárášjogas, Norggas), lei sápmelaš girječálli, journalista ja dáiddár. Son lei vuosttaš sámi girječálli Norggas.
Matti Aikio riegádii oahpaheaddji bárdnin. Son logai pedagogihka Troandimis, ja barggai oahpaheaddjin gaskkal 1896 ja 1906 Finnmárkkus ja Lulli-Norggas. 
Aikio oahpai dárogiela easkka 1890:s 18-jahkásažžan. Románaid ja drámaid son čálii dárogillii. Son čilgii hui vuđolažžat dan garra árgabeaivvi mii gulai sámi minoritehtii, ja dan maid sii barge iežaset identitehta ja iešdovddu ovddidit.
1921 rájes lei Aikio stádastipendiahtta.
John Gustavsen

John Gustav Gustavsen (riegádan 29. beaivvi miessemánus 1943:s Porsáŋggus) lea sámi girječálli ja journalistta gii almmuha sihke sámegillii ja dárogillii. Son bajásšattai Nordkáhpas, ja orru Romssas.
Åse Kathrin Vuolab

Åse Kathrin Vuolab (riegádan juovlamánu 18. beaivvi 1987:s) lea sámi giehtačálusčálli. Son lea lohkame Norgga filbmaskuvllas (Den norske filmskolen). Vuolabas lea duogáš radioverdden ja TV-prográmmajođiheaddjin NRK nuoraidprográmmas "Ízü" áigodagas 2007-2009, ja son lea ráhkadan guoimmuhanráiddu "Gussalihkku", dárogillii "(K)ulykke". Vuolab ja su prográmmajođiheaddji-mielbargi Ellen Oddveig Hætta neaktiba ieža maid dan ráiddus. Ízü-TV lea guoimmuhanprográmma nuoraide, mii vuosttažettiin lea ráhkaduvvon sámiide sámiin, muhto mii goitge galgá sáhttit guoimmuhit earáid maid.
Niillas Aslaksen Somby

Niillas Aslaksen Somby (riegádan 4. beaivvi juovlamánus 1948:s) lea sámi kulturbargi ja sámepolitihkalaš aktivistta. Son lea daid maŋemus logenár jagiid bargan čállin/girječállin, govvejeaddjin ja journalistan. Somby orru Sirpmás Deanu gielddas. Niillas A. Somby lei miellahttu Sámi ákšuvdnajoavkkus. Son lea vuosttažettiin beaggán okta dain čiežain sápmelažžan geat nealgudedje iežaset streaikan Stuoradikki olggobealde 1979:s Áltá-riidduid oktavuođas, ja oassálastin bávkalangeahččaleamis Álttás 1982:s.
Oaiveskálžo-ášši.
1980 rájes lea Niillas A. Somby engašeren dan bargui ahte oažžut ruovttoluotta bievvalastojuvvon Mons Somby bázahusaid Anatomalaš Ásahusas Oslo Universitehtas (Anatomisk Institutt ved Universitetet I Oslo). Mons Somby lei okta dain gii Guovdageainnu stuimmiid oktavuođas bievvalastojuvvui 1854:S. Niillas A. Somby lea ieš Mons Somby maŋisboahtti, ja oaččui oktan reastta Somby-sogain Mons Somby bázahusaid ruovttoluotta 1996:s.
Somby ja su bargu Mons Somby bázahusaid ektui lea fáddá rešissevrra Paul Anders Simma filmmas "”Gi oss skjelettene tilbake”" (Atte midjiide dávttiid ruovttoluotta).
Šaldebávkaleapmi Álttás.
Niillas A. Somby, John-Reier Martinsen ja goalmmát amasolmmoš oassálastte 1982:s ovtta geahččaleapmái bávkalit ovtta šaldi Álttás. Bilideapmi čađahuvvui maŋŋel go Norgga Alimusriekti 1982:s mearridii ahte ráđđehusa ulbmilmearrádus dulvadit Áltá-eanu lei lobálaš ja sáhtii álggahuvvot. Bávkalanviggamuš ii meinnestuvvan danne go bávkkehii dáhpedorpmis. Sombys roasmmohuvvái čalbmi ja giehta bávkaleami oktavuođas. Gieđa son massii maŋŋel dan dihte. Son dajai NRK:i maŋŋel:
”Go ii ábut nealgudanstreaikkain, ákkastallamiin, ii ge miellačájehemiin, de lea dušše okta giella maid eiseválddit ipmirdit. Dat lea sin iežaset giella.”
Somby ja Martinsen ášostuvvuiba dollacahkkeheami ovddas ráŋggáštuslága §148 mielde, mas lea 21 jagi ráŋggáštusrámma. Jahkebeali maŋŋel giddagasas, Somby báhtarii Kanadai gos son ja su bearaš čiehkadedje irokeesaid luhtte. Sii olggosbijahalle loahpas Kanadas. Guokte jagi ja golbma mánu maŋŋel go báhtaredje ledje Somby ja su bearaš ruovttoluotta Norggas. Ášostahttin bávkaleami ovddas lei de rievdaduvvon ja unniduvvon bilideapmin almmolaš opmodagas ja lobihis vuorká bávkkanasain. Son dubmehalai jagi čohkkat, mas čieža mánu ledje evttolažžat. Danne go Somby lei jo vihtta mánu čohkkan, son beasai friddjan de.
Lajla Mattsson Magga

Lajla Mattsson Magga (r. skábmamánu 4. b. 1942) lea lullisámi mánáidgirječálli ja leksikográfa. Son orru Guovdageainnus. Mattsson Magga lea vuosttažettiin dovddus, oktan Knut Bergslandain, danne go lea ráhkadan Lullisámi-dáru sátnegirjji, muhto son lea maiddái almmuhan lullisámi mánáidgirjjiid ja muitalusaid.
Isak Østmo

Isak Østmo (riegádan 14. beaivvi suoidnemánus 1934:s) lea sámi skuvlaolmmái ja aviisaredaktevra. Son lea bargan oahpaheaddjin Kárášjogas, ja lei redaktevra Ságat aviissas oanehis áigodagas 1966:s ja lea maiddái bargan NRK Sámi Radios. Son lea maid jorgalan moadde mánáidgirjji sámegillii, ja čálii mánáidgirjji "Guov'dagæino Gab'ba / Reinsbukken Kauto frå Kautokeino" (1963) oktan Jan Magnus Bruheiman ja Reidar Johan Berlen. Sii ožžo Girko- ja oahpahusdepartemeantta govvagirjebálkkašumi girjji ovddas.
Joan Miró

Joan Miró i Ferrà (cuoŋománu 20. b. 1893 – juovlamánu 25. b. 1983) lei katalonialaš dáiddár.
Kesha

Kesha Rose Sebert (njukčamánu 1. 1987 Los Angeles, California, Amerihká ovttastuvvan stáhtat) lea amerihkálaš popmusihkkár.
Neptunus

Neptunus () lea planehta. Dat lea beaivvášgotti gávccát ja olggumuš planehta. Dat lea njelját stuorimus čađamihtu hárrái. Neptunus lea veahá stuoribuš go su measta jumešlágan ránnjáplanehta Uranus. Neptunus johtá beaivváža birra juohke 164,8 jagi. 
Namma lea nammaduvvon romálaš mearraipmila mielde ja dan astronomalaš mearka lea ♆, mii govvida Neptunusa golbmasuori. 
Neptunus lea dat áidná planehta beaivvášgottis mii fuomášuvvui matematihkalaš rehkenastimiin, dan sadjái go áicamiin. Fránskkálaš astronoma Alexis Bouvard oinnii ahte Uranus jođii ártegit. Dalle dat jurdddašii ahte ferte leat soames gávnnakeahtes planehta leamen mii váikkuha Uranusa johtimii. Gávnnakeahtes planehta báiki einnostuvvui matematihkalaččat ja áicajuvvui dasto teleskohpain. Maŋŋelaš dan stuorámus mánnu, Triton, fuomášuvvui.
Neptunusa mánut.
Neptunusas leat unnimustá 13 mánu:
Despina,
Galatea,
Halimede,
Laomedeia,
Larissa,
Naiad,
Nereid,
Neso,
Proteus,
Psamathe,
Sao,
Thalassa ja
Triton
Trygve Bratteli

Trygve Martin Bratteli (riegádan 11. beaivvi ođđajagimánus 1910:s Nøtterøyas Jarlsberga ja Larvika amtas – dálá Vestfolda, jápmán 20. beaivvi skábmamánus 1984:s Oslos) lei norgalaš politihkar (Bb) ja stáhtaministtar guktii áigodagas 1971–1976.
Eallin.
Son lei Terje Hansen Bratteli (1879–1967, earret eará suohkanbargi) ja Martha Barmen (1881–1962) bárdni. Vuođđoskuvlla maŋŋel lei son belohahkii bargguhaga ja belohahkii viisárbárdni 1926 rádjái, ja son oassálasttii fállábivdui jagiid 1926–1927. Dán áigodagas son barggai máŋga mánu ovtta guanofabrihkas Lulli-Georgia sullos Lulli Atlántas.
Son barggai snihkkenbargguiguin Vestfoldas ja Bargiid nuoraidfylkingas jagiid 1928–1933. 
1924:s lei Bratteli ”Folkets Frihet” redaktevra Girkonjárggas, ja dan maŋŋel Bargiidnuoraid redaktevra, ja AUF čálli 1940:s. Son doaimmahii maiddái 1940:s čállin Bargiidbellodagas. Jagiid 1940–1942 barggai Trygve Bratteli snihkkárin Kristiansundas.
Bratteli lei ángiris vuosteháhkobargi nuppi máilmmisoađi vuolde ja válddahalai duiskkalaččaide 1942:s Kristiansundas. Son dollui Nacht und Nebel-fáŋgan konsentrašuvdnaleairrain 1943:s gitta 1945 rádjái, Sachenhausenis Oranienburggas Berlina lahka ja Natzweileris Elsassas. Son evakuerii Vilges bussiiguin njukčamánus 1945:s ja dettii dalle 47 gilo.
16. beaivvi cuoŋománus 1946:s náitalii son journalisttain Randi Helene Larsseniin (1924–2002), redaktevrra Olav Larssena (1894–1981) ja Aslaud Rustada (1892–1987) nieiddain.
Lars Korvald

Lars Korvald (riegádan 29. beaivvi cuoŋománus 1916:s Mjøndalenis, jápmán 4. beaivvi suoidnemánus 2006:s Mjøndalenis) eret Vuolit Eikeris Buskerudas lei norgga politihkar Risttalaš Álbmotbellodagas. Son lei stuoradiggeovddasteaddji, stáhtaministtar, bellodatovdaolmmoš ja parlamenttalaš jođiheaddji. Son loahpahii iežas fidnokarrieara fylkkamánnin Østfoldas.
Biografiija.
Korvald lei oahppan siviilaagronoma, ja oaččui oahpaheaddjibarggu 1943:s dan risttalaš Tomb eanandoalloskuvllas (Tomb jordbruksskole) mii lei Rådes Østfoldas. Áigodagas 1948:s 1952 rádjái son barggai hoavdakonsuleantan ”Norske Jordbruksklubber:is” (dála 4H Norge). 1952 rájes son lei rektor Tomb eanandoalloskuvllas. Son ii lean ovdal leamašan politihkalaččat aktiivvalaš go 1961:s nominerejuvvui vuosttaš sadjái Østfolda Risttalaš Álbmotbellodaga listui. Dušše njeallje jagi maŋŋel šattai son RáB parlameanttalaš jođiheaddjin, ja logi jagi maŋŋel ges stádaministtarin.
Son lei Risttalaš Álbmotbellodaga vuosttaš stádaministtar dalle go jođihii guovddášráđđehusa (RáB, Gb ja G) golggotmánu 18. beaivvi 1972:s gitta golggotmánu 16. beaivvi 1973:a rádjái. Son lei maid ovdaolmmoš Risttalaš Álbmotbellodagas 1967-75 ja 1977-79, stuoradiggeáirras Østfolda ovddas 1961-81 ja lágadiggepresideantta 1969-72. Korvald lei Risttalaš Álbmotbellodaga parlameanttalaš jođiheaddji jagiin 1965-72 ja 1973-81.
Korvalda ráđđehusa ovddemuš barggut šadde šiehtadallamat gávpešiehtadeami birra EF:ai go ohcamuš norgga miellahttuvuođa birra ii lihkostuvvan 1972:s. Crotale-ášši oktavuođas Korvalda ráđđehus bisui vaikko Bargiidbellodat ovddidii eahpeluohttámuš-evttohusa geassemánu 1973:s, ja vaikko VG moadde beaivvi dan evttohusa ovdal čálii ovdasiidui ahte ”Korvald-ráđđehusa beaivvit leat lohkkon”.
Dat lei Korvald gii 1972:s loktii Kjell Magne Bondevika, gii lei dalle 25 jahkasaš, riikapolitihkalaš arenai go vieččai su sisa stádačállin stádaministara kantuvrii.
Maŋŋel go Korvalda politihkalaš karrieara nogai, válljejuvvui son Fylkkamánnin Østfoldas (1981:s 1986:a rádjái).
Korvald jámii moadde vahkku maŋŋel iežas eamida, Ruth Aarny Korvald (riegádan Ruth Aarny Borgersen, suoidnemánu 2. beaivvi 1915). Soai náitaleigga 1943:s. Son hávdáduvvui Bragenes girkus Drammenis suoidnemánu 12. beaivvi, gistu dolvo dasto Nedre Eiker girkogárdái. Ráđđehus mearridii ahte su hávdádeami galggai stáda gokčat ruđalaččat.
Kathmandu

Kathmandu dahje Katmandu ( dahje काठमान्डु) lea Nepala oaivegávpot ja Nepala stuorimus gávpot. Kathmandu lea Katmanduleagis. Kathmandu olmmošlohku lea sullii 1 000 000 ássi ja viidodat lea 50,67 km². 
&lt;br&gt;
Hámar

 
Hámar lea Norgga gávpot ja gielda ja Hedmárkku fylkka hálddahusguovddáš.
Ellen Johnson-Sirleaf

Ellen Johnson-Sirleaf (r. golggotmánu 24. beaivve 1938 Monrovia, Liberia) lea liberialaš politihkkár ja Liberia dásseválddi 24. presideanta (ođđajagimánu 16. b. 2006 – ođđajagimánu 22. b. 2018). Son lea Afrihká ja Liberia vuosttaš nissonpresideanta. Jagis 2011 son vuittii Nobela ráfibálkkašumi ovttas liberialaš Leymah Gboweein ja jemenlaš Tawakkul Karmanin.
Jyrki Katainen

Jyrki Tapani Katainen (riegádan golggotmánu 14. b. 1971, Siilinjärvis) lea Kansallinen Kokoomusa politihkkár ja lei Suoma oaiveministtar.
Longyearbyen

Longyearbyen Svalbárdda hálddahusguovddáš. Longyearbyen lea Norgga davimus gielda ja dan olmmošlohku lea 2 075 ássi (2012).
Vilnius

Vilnius lea Lietuva oaivegávpot. Dan olmmošlohku lea su. 574 221 ássi (2017).
Bryssel

&lt;mapframe text="Bryssel, Belgia" width="250" height="250" zoom=13 latitude=50.85 longitude=4.35 lang="local"/&gt;
Bryssel lea Belgia oaivegávpot. Bryssel olmmošlohku lea 1 086 000 ássi ja viidodat lea 162 km².
Skien

Skien lea Norgga gávpotgielda ja Telemárkku fylkka hálddahusguovddáš. Skiena rádjefylkkat leat Sauherad ja Kongsberg davvin, Siljan nuortin, Porsgrunn ja Bamble lullin ja Drangedal ja Nome oarjin, ja lea oassi guovllus mii gohčoduvvo Grenland.
Gávpot lea okta Norgga boarrásepmosiin, dat vuođđuduvvui sullii jagis 1000. Dat lea áidnu gaskaáiggi gávpot Norggas, man ii gonagas vuođđudan.
Gielda ja gávpot leat Norgga 11. stuorámusat, 52 077 ássiin (ođđajagimánu. 1. b. 2011). Skiena gávpot lea oassi oktii čoahkkánan gávpotguovllus, masa gullet Skien, Porsgrunn ja Bamble. Dat čoahkkebáiki lea čihččet stuorámus riikkas 88 335 ássiin 1.1.2011:s (main 45 978 Skienis, 32 484 Porsgrunnas ja 9 873 Bambles).
Niamey

Niamey lea Niger oaivegávpot ja Niger stuorimus gávpot. Niamey olmmošlohku lea 1 033 295 (2008) ja viidodat lea 239 km².
Haváija

Haváija lea oassestáhta Amerihká ovttastuvvan stáhtain Jaskesábis Haváijasulluin.
Vuođđodieđut:.
Virggálaš giella: eŋgelasgiella ja haváijagiella
Oaivegávpot: Honolulu
Viidodat: 28 311 njealjehaskilomehtera
Ássit: 1 360 000 
Ruhta: USA dollár
Jigme Khesar Namgyel Wangchuck

 Jigme Khesar Namgyal Wangchuck (guovvamánu 21. 1980) lea Bhutána viđát gonagas, "Wangchucka gonagasviesu" hoavda ja máilmmi nuoramus stáhtaoaivámuš.
Trygve Lund Guttormsen

Trygve Lund Guttormsen (riegádii suoidnemánu 20. b. 1933 Gávvuonas Álaheajus, jámii skábmamánu 6. b. 2012 Mázes Guovdageainnus) lei guovddáš sámi govvadáiddár ja guovllupolitihkar, gii orui ja barggai Mázes Guovdageainnu suohkanis, Finnmárkkus. Trygve Lund Guttormsen lei okta dain gii álggahii nu gohčoduvvon Máze-joavkku, mii ovddastii ođđa jurddašeami ja internašunaliserema sámi dáidagis. Guttormsen lei iešoahppan govvadáiddár ja guovddáš olmmoš organiserejuvvon sámi dáiddaeallimis, ja son lei Sámi dáiddárguovddáža gudnemiellahttu. Guttormsen lei maid guovddáš olmmoš sámi vuostehágus Áltá-riidduid áigge. 
Biografiija.
Trygve Lund Guttormsen bajásšattai Gávvuonas Álttás. Son ja su bearaš evakuerejuvvojedje soađi áigge álggos Moai, ja loahpas Nesoddenii, gos sii orro gitta 1948 rádjai. Guttormsen váccii álggos álbmotallaskuvllas, ja de reálaskuvllas ja gymnásas Álttás, ja das maŋŋel vel Risttalaš Gymnásas Oslos. Jagiid 1957–1958 son álggii bargat sadjásašoahpaheaddjin Álttás, gos son maid maŋŋel čađahii oahpaheaddjiskuvlla ja válddii eksámena 1961:s. 
Trygve Lund Guttormsen lei rektor Máze skuvllas 12 jagi, ja lei maid Guovdageainnu suohkanstivrras oktiibuot 20 jagi. Trygve Lund Guttormsen lei guovddáš miellahttu Máze-joavkkus, geat dolle báikki Máze boares skuvlainternáhtas. Dát vistti lea dál guosseateliera Sámi dáiddárguovddáža vuolde.
Nirpi

Nirpi ("Mustela nivalis") lea Eurohpá unnimus neahtaealli. Dan guhkkodat lea Sámis 167-227 mm ja deaddu lea 40-130 grámma.
Earát buoiddat.
Nirppi lagas fuolki lea buoidda, mii lea dušše vehá stuorát go nirpi.
Davvi smávvaealli gohčoduvvo "Mustela nivalis nivalis".
Luleju

Luleju (Julevsámegillii "Julevu" ) lea Luleju gieldda ja olles Norrbottena leana hálddahusguovddáš ja stuorámus gávpot. Luleju gávpoga olmmošlohku lea badjelaš 46,6 duhát olbmo.
Drammen

Drammen lea gielda Buskeruda fylkkas. Drammena gieldda Drammen márkan lea gieldda ja olles fylkka hálddahusguovddáš ja Buskeruda stuorámus gávpot. Gieldda olmmošlohku lea 65 639 ja viidodat lea 137 km².
Drammena rádjegielddat leat .
Bærum

Bærum lea gielda Akershusa fylkkas, Akershusa oarjeoasis. Bærum lea maid Norgga viđát stuorámus gielda. Bæruma mearrarádjesuohkanat leat Oslo, Asker ja Nesodden, ja eananrádjesuohkanat Ringerike, Hole ja Lier.
Moštšena

Moštšena (ukrainagillii Мощена, polskkagillii "Moszczana") lea gilli Volynia guovllus Ukrainas.
Viesttarmeara válgabiire

Viesttarmeara válgabiire vai válgabiire 5 (; ) lea válgabiire Norgga samediggeválggas. Válgabiirre suohkanat leat: Divrrát, Siellat, Loabát, Rivttát, Skánit, Ivvárstáđit, Hárštá, Bjarkøy, Giehtavuotna, Ánddasuolu, Ikšnášši, Bievát, Suorta, Hadsel, Vuogát, Vestvågøy, Flakstad, Moskenes, Værøy, Røst, Lodegat, Dielddanuorri, Evenášši, Áhkánjárga, Bálat, Divttasvuotna, Hábmir, Stáigu, Oarjel-Foalda, Budejju, Fuoisku, Sálát, Oarjel-Báidár, Báidár ja Meløy.
Sámediggi

Sámediggi lea sámiid álbmotválljen parlameanta.
Risttalašvuohta

Risttalašvuohta dahje kristtalašvuohta lea máilmmi stuorimus osku. Risttalašvuođa bassi girji lea Biibbal.
Lulli-Sápmi válgabiire

Lulli-Sápmi válgabiire vai válgabiire 6 (; ) lea válgabiire Norgga samediggeválggas. Válgabiirre gielddat leat: Nordlándda fylkka gielddat Ruovada ja Rátnu rájes luksa, Davvi-Trøndelag ja Lulli-Trøndelag fylkkat ja Surnadal, Rindal ja Sunndal gielddat Møre- ja Romsdal fylkkas ja Engerdal, Rendalen, Os, Tolga, Tynset ja Folldal gielddat Hedmark fylkkas.
Oarjje-Fuolldá

Oarjje-Fuolldá (; ) lea suohkan Nordlándda fylkkasuohkanis.
Oarjje-Báidár

Oarjje-Báidár (; ) lea suohkan Nordlándda fylkkasuohkanis.
Ruovada

Ruovada () lea gielda Nordlándda fylkkasuohkanis.
Vaapste

Vaapste () lea gielda Nordlándda fylkkasuohkanis.
Válafierda

Válafierda dahje Ulbi () lea suohkan Nordlándda fylkkasuohkanis.
Norgga gielddat

Dát lea listu Norgga gielddain.
Hhohho

Hhohho lea davimus Svazieatnama njealji hálddašanguovllus. Guovllu viidodat lea 3 569 km² ja ássiidlohku sullii 270 000 (2007), ja dasa gullet 14 smávit, "inkhundla"-nammasaš hálddašanguovllu. Hhohho oaivegávpot lea maid olles riikka oaivegávpot Mbabane. Hhohho ja Lulli-Afrihká rádji alde lea Svazieatnama alimus várri Emlembe (1 862 m).
Raavrevijhke

Raavrevijhke () lea gielda Trøndelága fylkkas.
Malgrat de Mar

Malgrat de Mar lea gávpot Spánias. Malgrat de Mar olmmošlohku lea 18 596 ja viidodat 8,82 km².
Aleksandra Andreevna Antonova

Sandra Antonova ( dahjege Антонова Са̄нндрэ Вуэннҍтре нӣййт, ) lei gielddasápmelaš oahpaheaddji ja girječálli. Antonova riegádii Tyrber-siiddas miessemánu 5. beaivve 1932, ja jámii golggotmánu 8. b. 2014. Su goappašat váhnemat ledje sápmelaččat, geat čađa áigge barge boazoolmmožin Tyrber-duoddariin. Bearrašis ledje ollu mánát. Sandras lei okta bárdni ja guokte áhkuba.
Sandra lei jagiin 1978–1993 čállán gielddasámi čállinvuogi ja vuosttas Sámi áppesa vuosttasskuvlaluohká várás. Áppes almmustuvai 1982. Sandra jorgalii gielddasámegillii girjjáža "Jesus lea mánáid ustibaš", mii almmustuvai 1996. Maid 1996 Davvi Girji Kárášjogas almmustahtii Askold Bažanova máinnasgirjji "Gabba". Sandra Antonova jorgalii girjji ruoššagielas gielddasámegillii.
Antonova oaččui Davviriikkalaš Gollegiela-bálkkašumi jagis 2012.
Norgga Sámedikki válgaortnet

Norgga Sámedikki válgaortnet lea juhkkojuvvon válgabiirriide, mat leat dál čieža (7). Norgga Sámediggi lea bajimus válgaeiseváldi Norgga Sámediggeválggain. Sámediggi lea ođasmahttán iežas válgaortnega. Ođđa válgaortnet gusto 2009 sámediggeválgga rájes. Sámedikki válgaortnega rievdadusaid duogáš lea ahte válgaortnet ii doaibman ollásit. Láve váldit menddo guhkes áiggi dan rájes go jienasteapmi lea čađahuvvon dassážiigo loahpalaš válgaboađus gárvána, ja leat leamaš eahpegorálaš stuorra erohusat jienastagaid gaskka ja gii duođai beassá Sámediggái.
Ođđa válgabiiret.
Ođđa válgaortnega geažil unnu earret eará áirraslohku ja 43 áirasa sadjái bohtet 39 áirasa (dássenmandáhtat loahpahuvvojit) ja 13 válgabiirre sadjái bohtet 7 válgabiirre. Jienasteaddjit besset rievdadit jienastanlihpu ja doaba sámi jienastuslohku rievdaduvvo Sámedikki jienastuslohkun. Ođđa válgabiiret lea:
Mbabane

Mbabane lea Swazieatnama hálddahuslaš oaivegávpot ja stuorámus gávpot. Gávpoga olmmošlohku lea 60 900 (2007).
Delhi

Delhi (hindigillii दिल्ली, punjabgillii ਦਿੱਲੀ, urdugillii ‏ دلی) lea India nubbin stuorámus gávpot.
Ságat

Ságat lea dárogiel sámi báikkálaš aviisa mii ásahuvvui Čáhcesullui jagi 1956. Jagi 1981 váldodoaimmahat fárrii Levdnjii gos dát ain lea. 
Aviissa giella.
Vaikko dan namma lea sámegillii, teaksta lea eanaš dárogillii.
Beibboš

Beibboš ("Fringilla coelebs") lea loddi.
Čáhppesrásttis

Čáhppesrásttis ("Turdus merula") lea rástáide gullevaš loddi.
Dan guhkkodat lea 24,5–27 cm ja deaddu lea 75,5–110 grámma.
Mount Everest

Mount Everest ( "Sagarmāthā") lea Ásia ja máilmmi alimus várri. Mount Everest lea Nepala ja Kiinná ráji nalde, Himalajas. Dan allodat lea 8 844 – 8 850 m. Mount Everest lea nammaduvvon eananmihtideaddji George Everesta mielde jagi 1856 rájes. Várri lea Sagarmatha-álbmotmeahcis mii gullá UNESCO máilmmeárbbiide. 
Edmund Hillary ja Tenzing Norgay leigga vuosttažin goargŋut Mount Everestii miessemánu 29. beaivvi 1953. 
Mytologalaš mearkkašupmi.
Nugo rievtti mielde buot stuorra čohkat Nepala Khumbu-guovllus, lea Mount Everest šerpaide bassi várri. Dán olbmo álgovuolggalaš oskkoldat lea seaguhuvvon buddhismain. Šerpaid áddejumi mielde ásset gopmit ja demonat ádjagiin, muorain ja várrečohkaid alde. Buddhistaid oainnu mielde báikkis orru Jomo Miyo Lang Sangma gii addá olbmuide biebmoávdnasiid. 
Stuorra bassi Padmasambhava, gii buvttii buddhisma Tibetii, lágidii gul viehkangilvvu Mount Everesta čohkkii. Dan maŋŋá go Padmasambahava lei áiggebotta mediteren ja demonaiguin doarrun, ovtta Lama Bön-oskkoldagas hástalii su givrodagaska geahččalit. Lama ihkku viehkalii su magihkalaš goavdása veagas, ja Padmansambhava fas iđitguksos. Son goittotge vuittii gilvvu, go čohkkádettiinis dolvojuvvui báikkistis čohkkii čuovgasuotnjariid fárus. 
Dan dihte lágiduvvo oaffarseremoniija, go šerpa galgá várrái goargŋut. Dat gohčoduvvo Puja-seremoniijan. Šerpat jáhkket ahte Pujat leat dárbbašlaččat eastadan dihte roasuid. Maiddái olgoriikka mátkkaččat lávejit servat seremoniijai.
Sven-Roald Nystø

Sven-Roald Nystø (riegádan čakčamánu 30. b. 1956) lea norgga lullisámepolitihkkár Divttasvuonas eret. Sus lea "Cand.polit." Romssa universitehtas. Son lei jagi 1997:s gitta 2005:i Norgga Sámedikkii nubbi presideantta. Son lei maid Norgga Sámiid Riikasearvvii jođiheaddji 1995:s gitta 1997.
Silje Karine Muotka

Silje Karine Muotka (riegádan cuoŋománu 12. b. 1975) lea norgga sámepolitihkkár, Unjárggas eret. Son lei Norgga Sámiid Riikasearvvii jođiheaddji 2006:s gitta 2008. Dál son lea Sámediggeáirras áigodagas 2009-2013, doppe lea son jođiheaddji bajásšaddan- ja oahppolávdegottis. Golggotmánnu 2021 sus šattai Norgga Sámedikki presideanta.
Klemet Erland Hætta

Klemet Erland Hætta (riegádan guovvamánu 2. b. 1973) lea sámepolitihkkár, Mázes eret. Son lei Guovdageainnu sátnejođiheaddji jagiid 2003–2015. Son lei Norgga Sámiid Riikasearvvi jođiheaddji 2001:s gitta 2003:i. Dasa lassin son lei sámediggeáirras jagiid 2005–2009 ja lea jagi 2021 rájes Finnmárkku várreáirras Stuorradikkis.
Vuoskku

Vuoskku ("Perca fluviatilis") lea vuskoniidda gullevaš doahkkiguolli. Dat lea maid Suoma našunálaguolli.
Skierri (Skánit)

Skierri () lea čoahkkebáiki ja hálddahusguovddáš Skániid suohkanis.
Ruoŧademokráhtat

Ruoŧademokráhtat dahje RD ( dahje "SD") lea nationalisttalaš ja sosiálakonservatiiva bellodat Ruoŧas. Bellodat vuođđuduvvui 1988:s. Bellodathoavda lea 2005 rájes Jimmie Åkesson. RD lea 2010 riikkabeaiveválggaid rájes mielde Ruoŧa riikkabeivviin. 
Ruoŧademokráhtat vuođđuduvvui 1988 guovvamánu 6. beaivvi Stockholmmas. Bellodaga ruohttasat bohtet rasisttalaš ja olgešekstremisttalaš servviin ja bellodagain dego "Framstegspartiet" (), "Sverigepartiet" () ja "Bevara Sverige Svenskt" ()". 
2006 RD rievdadedje iežaset bellodatsymbola. Ovdal RD:s lei giehta mii doalai spáidara Ruoŧa leavgga ivnniin. Ođđa symbola šattai alitnásti. Åkesson čilgii ahte symbola molssun galggai čájehit ahte bellodat lei dahkan nu čiekŋaliimanni rievdadusat logijagiid áigge ahte ferte vuohttut maiddái olgguldasat. 
Maŋŋá go ovddastišgođii riikkabeivviin RD moitojuvvui das go sii eai leat guođđán iežaset rasisttalaš ruohttasiid velá. 2012 bellodat álggahii doaimmaid vuosttildit daid váttisvuođaid. Ođđa kommunikašuvdnaplána ásahuvvui ja nollatoleránsa ekstremismma ja rasismma vuostá. 
2014 riikkabeaiveválggain RD oaččui measta 13 proseanta jienain ja šattai Ruoŧa goalmmát stuorimus bellodat. Eará bellodagat eai háliidan ráhkadit ráđđehusa RD:ain, mii bohciidii ságastallama ođđaválgga birra. Ođđaválga hehttejuvvui go sosiálademokráhtalaš ráđđehus ja boargárlaš lihttu () soabadalle gaskaneaset nu ahte RD:a váikkuhanfápmu unnui. Dat soahpamuš gohččoduvvui "Decemberöverenskommelsen" ().
Vũng Tàu

Vung Tau lea gávpot Lulli-Vietnamis.
Njávdán

Njávdán (suomagillii "Näätämö", nuortalašgillii "Njauddâm", anárašgillii "Njiävđám", dárogillii "Neiden") lea gilli ja rájirasttildanbáiki Suoma ja Norgga ráji nalde Anára gielddas Suoma bealde ja Mátta-Várjjaga gielddas Norgga bealde.
Njávdámis lea Norgga unnimus girku ja davvi-Norgga áidna ortodoksalaš girku: nuortalaččaid St. Georga kapealla.
Ránesrásttis

Ránesrásttis ("Turdus pilaris") lea rástáide ("Turidiae") gullevaš loddi.
Ruksessoadjá

Ruksessoadjá ("Turdus iliacus") lea rástáide ("Turidiae") gullevaš loddi.
Giehka

Giehka ("Cuculus canorus") lea giegaide ("Cuculidae") gullevaš loddi.
Vuoktaláfol

Vuoktaláfol ("Vanellus vanellus") lea "Charadriidae"-čerdii gullevaš loddi.
Fiskesgaccet

Fiskesgaccet ("Parus major") lea gassepaide ("Paridae") gullevaš loddi.
Hanoi

Hanoi (vietnamgillii "Hà Nội", kiinnágillii "河内") lea Vietnama oaivegávpot ja olmmošlogu mielde Vietnama nubbin stuorámus gávpot Hồ Chí Minh gávpoga maŋŋel.
Hanoi virggálaš vuođđudanjahki lea 1010, muhto seamma báikkis lea leamašan gávpot juo ovdal 700-logu.
Čiekčá

Čiekčá ("Pandion haliaetus") lea hávuhiide ("Accipitridae") gullevaš loddi.
Dihtti

Dihtti ("Accipiter nisus") lea hávuhiide ("Accipitridae") gullevaš loddi.
Dierbmámuorji

Dierbmámuorji (Paris quadrifolia) lea mirkkolaš šaddu.
Tórshavn

Tórshavn (dánskkagillii "Thorshavn") lea Fearsulluid oaivegávpot. Gávpot lea Streymoyas. Gávpoga olmmošlohku lea sullii 19 000 ássi.
Ruoná lihttu

Ruoná lihttu (, ) lea Suoma politihkalaš bellodat, mii lea vuođđuduvvon jagis 1987. Bellodaga jođiheaddji lea .
Nesna

Nesna (ubmisámegillii: "Neässná") lea gielda Nordlándda fylkkasuohkanis.
Værøy

Værøy lea gielda Nordlándda fylkkas.
Moskenes

Moskenes lea gielda Nordlándda fylkkasuohkanis.
Vevelstad

Vevelstad lea gielda Nordlándda fylkkas.
Brønnøy

Brønnøy lea gielda Nordlándda fylkkasuohkanis.
Meløy

Meløy lea gielda Nordlándda fylkkasuohkanis.
Lurøy

Lurøy lea gielda Nordlándda fylkkasuohkanis.
Vestvågøy

Vestvågøy lea gielda Nordlándda fylkkas.
Bindal

Bindal lea gielda Nordlándda fylkkasuohkanis.
Leirfjord

Leirfjord lea gielda Nordlándda fylkkasuohkanis.
Hemnes

Hemnes (ubmisámegillii: "Heäjmmanássja") lea gielda Nordlándda fylkkasuohkanis.
Flakstad

Flakstad lea gielda Nordlándda fylkkasuohkanis.
Sømna

Sømna lea gielda Nordlándda fylkkas.
Dønna

Dønna lea gielda Nordlándda fylkkasuohkanis.
Alstahaug

Alstahaug lea gielda Nordlándda fylkkasuohkanis.
Giske

Giske lea gielda Møre ja Romsdála fylkkas. Dan olmmošlohku lea 7 541 ja viidodat lea 40 km². Gieldda hálddahusguovddáš lea Valderøya.
Haram

Haram lea gielda Møre ja Romsdála fylkkas. Dan olmmošlohku lea 9 020 ja viidodat lea 261 km². Gieldda hálddahusguovddáš lea Brattvåg.
Hareid

Hareid lea gielda Møre ja Romsdála fylkkas. Dan olmmošlohku lea 5 057 ja viidodat lea 83 km². Gieldda hálddahusguovddáš lea Hareid.
Norddal

Norddal lea gielda Møre ja Romsdála fylkkas. Dan olmmošlohku lea 1 739 ja viidodat lea 944 km². Gieldda hálddahusguovddáš lea Sylte.
Sande (Møre ja Romsdála)

Sande lea gielda Møre ja Romsdála fylkkas. Dan olmmošlohku lea 2 623 ja viidodat lea 93 km². Gieldda hálddahusguovddáš lea Larsnes. Sande rádjegielddat leat .
Skodje

Skodje lea gielda Møre ja Romsdála fylkkas. Dan olmmošlohku lea 4 280 ja viidodat lea 120 km². Gieldda hálddahusguovddáš lea Skodje. Skodje rádjegielddat leat .
Stordal

Stordal lea gielda Møre ja Romsdála fylkkas. Dan olmmošlohku lea 1 053 ja viidodat lea 247 km². Gieldda hálddahusguovddáš lea Stordal. Stordal rádjegielddat leat .
Stranda

Stranda lea gielda Møre ja Romsdála fylkkas. Dan olmmošlohku lea 4 622 ja viidodat lea 866 km². Gieldda hálddahusguovddáš lea Stranda. Stranda rádjegielddat leat .
Sula

Sula lea gielda Møre ja Romsdála fylkkas. Dan olmmošlohku lea 8 434 ja viidodat lea 59 km². Gieldda hálddahusguovddáš lea Langevåg. Sula rádjegielddat leat .
Sykkylven

Sykkylven lea gielda Møre ja Romsdála fylkkas. Dan olmmošlohku lea 7 693 ja viidodat lea 338 km². Gieldda hálddahusguovddáš lea Aure. Sykkylven rádjegielddat leat .
Ulstein

Ulstein lea gielda Møre ja Romsdála fylkkas. Dan olmmošlohku lea 7 974 ja viidodat lea 97 km². Gieldda hálddahusguovddáš lea Ulsteinvik. Ulstein rádjegielddat leat .
Vanylven

Vanylven lea gielda Møre ja Romsdála fylkkas. Dan olmmošlohku lea 3 318 ja viidodat lea 385 km². Gieldda hálddahusguovddáš lea Fiskåbygd. Vanylven rádjegielddat leat .
Volda

Volda lea gielda Møre ja Romsdála fylkkas. Dan olmmošlohku lea 8 827 ja viidodat lea 547 km². Gieldda hálddahusguovddáš lea Volda. Volda rádjegielddat leat .
Ørskog

Ørskog lea gielda Møre ja Romsdála fylkkas. Dan olmmošlohku lea 2 287 ja viidodat lea 132 km². Gieldda hálddahusguovddáš lea Sjøholt. Ørskog rádjegielddat leat .
Ørsta

Ørsta lea gielda Møre ja Romsdála fylkkas. Dan olmmošlohku lea 10 476 ja viidodat lea 805 km². Gieldda hálddahusguovddáš lea Ørsta. Ørsta rádjegielddat leat .
Kråangke

Kråangke () lea gielda Trøndelága fylkkas.
Høylandet

Høylandet lea gielda Trøndelága fylkkas.
Inderøy

Inderøy lea gielda Trøndelága fylkkas.
Leksvik

Leksvik lea ovddeš gielda Davvi-Trøndelága fylkkas (dálá Trøndelága fylka). Dan viidodat lei 430 km² ja maŋimus olmmošlohku sierra gielddan 3 480 (1.1.2017). Ođđajagemánu 1. beaivvi 2018:s časke Leksvik ja Rissa gielddat oktii. Ođđa gieldda namma lea Siskkit Fosen. Dan hálddahusguovddáš lea Leksvik márkan, mii maiddái lei Leksvika gieldda hálddahusguovddáš.
Lievenge

Lievenge () lea gielda Trøndelága fylkkas.
Muorahká

Muorahká (, ) lea gielda Trøndelága fylkkas.
Mosvik

Mosvik lea ovddeš gielda Davvi-Trøndelága fylkkagielddas.
Aejrie

Aejrie () lea gielda Trøndelága fylkkasuohkanis.
Njaarke

Njaarke () lea gielda Trøndelága fylkkas.
Nååmesje

Nååmesje () lea gielda Trøndelága fylkkas.
Nærøy

Nærøy lea gielda Trøndelága fylkkas.
Overhalla

Overhalla lea gielda Trøndelága fylkkas.
Agdenes

Agdenes lei gielda Trøndelága fylkkas. 2020 rájes lea gielda oassi ođđa Orkland gielddas. Gieldda hálddahusguovddáš lei Lensvik.
Bjugn

Bjugn lea gielda Trøndelága fylkkas. Dan olmmošlohku lea 4 665 ja viidodat lea 384 km². Gieldda hálddahusguovddáš lea Botngård.
Frøya

Frøya lea gielda Trøndelága fylkkas. Dan olmmošlohku lea 4 506 ja viidodat lea 241 km². Gieldda hálddahusguovddáš lea Sistranda.
Hemne

Hemne lea gielda Trøndelága fylkkas. Dan olmmošlohku lea 4 228 ja viidodat lea 670 km². Gieldda hálddahusguovddáš lea Kyrksæterøra.