tartuNLP/wikipedia-smugri-20251201 huggingface dataset:
Järvenpää

Järvenpää () lea Suoma gávpot Uusimaa eanangottis. Dan rádjegielddat leat Mäntsälä, Sipoo ja Tuusula.
Gilit.
Haarajoki, Isokytö, Jamppa, Kaakkola, Keskusta, Kinnari, Kyrölä, Lepola, Loutti, Mikonkorpi, Mylly, Nummenkylä, Pajala, Peltola, Pietilä, Pöytäalho, Ristinummi, Satukallio, Satumetsä, Saunakallio, Sorto, Terhola, Terioja, Vanhakylä, Wärtsilä
Jokioinen

Jokioinen () lea gielda Lulli-Suoma leanas Kanta-Häme eanangottis. Dan rádjegielddat leat Tammela, Somero, Ypäjä ja Humppila.
Gilit.
Haapaniemi, Jokioinen, Jänhijoki, Kiipu, Latovainio, Minkiö, Niemi, Pellilä, Rehtijärvi, Vaulammi
Ruokolahti

Ruokolahti lea Suoma gielda Lulli-Gárjila eanangottis. Dan rádjegielddat leat Imatra, Lappeenranta, Parikkala, Puumala, Rautjärvi, Savonlinna, Sulkava ja Taipalsaari.
Gilit.
Aisaniemi, Anteroisenmäki, Eräjärvi, Haikola, Haloniemi, Hauklappi, Heinärikkilä, Huhtanen, Hyrkäs, Hännilä, Härskiänsaari, Hölmölä, Hörkkölä, Ilmajärvi, Immala, Inkilänmäki, Junnikkala, Jurvala, Jälkölä, Kaiturinpää, Kalholampi, Kaljula, Kalpiala, Karhula, Kattelus, Kekäleenmäki, Kemppilä, Kesselilä, Kietävälä, Kiurula, Kopsala, Korjola, Kotaniemi, Kouvola, Kuokkalampi, Kuopiola, Kurjala, Kurrola, Käkölä, Kärinkäniemi, Laamala, Lassila, Lempiälä, Matikkala, Mattarila, Mustakulkkula, Mäkelä, Mälkiälä, Mättölä, Narsakkala, Niuvanmaa, Pohja-Lankila, Poitsilanmaa, Puntala, Puttola, Pönniälä, Rahikkala, Rahkola, Rasila, Rautiala, Rautionmaa, Rehula, Reinikkala, Revonniemi, Ronkolanmäki, Sarajärvi, Savilahti, Siisiälä, Siitola, Soinila, Suikkala, Sutela, Suurpää, Syyspohja, Tarkkola, Terävälä, Tetriniemi, Toiviala, Torsansalo, Torsantaka, Tuomala, Utula, Vaittila, Valtola, Vehviälä, Vertalansalmi, Virmutjoki, Vuoksenniska, Vuosalmi
Kerava

Kerava lea gávpot Lulli-Suoma leanas Helssega eanangottis. Dan rádjegielddat leat Vantaa, Tuusula ja Sipoo.
Luumäki

Luumäki lea Suoma gielda Lulli-Gárjila eanangottis. Dat gullá Lappeenranta guovlugildii. Dan rádjegielddat leat Hamina, Kouvola, Lappeenranta, Lemi, Miehikkälä ja Savitaipale. 
Gilit.
Anjala, Antikkala, Askola, Ellola (Ellonen), Haimila, Heikkilä, Heimala, Hermunen, Hietamies, Himottula (Taina), Hirvikallio, Huomola, Huopainen, Husula, Hyyrylä, Iihola, Inkilä, Junttola, Jurvala, Juurikkala (Juurikas), Kaitjärvi, Kannuskoski, Kelvelä, Keskinen, Kiurula, Kiviniemi, Kokkola, Kolppola, Kontula, Koskela, Kähölä, Laapas, Lakkala (Lakka), Laukkala (Laukas), Lensula, Luotola, Marttila (Taavetti), Mentula, Metsola, Multiala, Munne (Munteenkylä), Niemi, Nokkala, Nuppola, Nurmiainen, Näppi, Okkola, Orkola, Parola, Pitkäpää, Pukkila (Pukki), Pätärilä, Rantala, Saareks, Saarits, Saksala, Salmi, Sarkalahti, Sarvilahti, Siiropää, Sirkjärvi, Suoanttila, Suoknuuti, Suonpohja, Sydänmaanlakka, Taina, Tapavainola, Taukaniemi, Toikkala, Uro, Vainonen, Venäläinen, Viuhkola
Kärkölä

Kärkölä lea gielda Lulli-Suoma leanas Lahti eanangottis. Dan rádjegielddat leat Hausjärvi, Hollola, Hämeenlinna, Mäntsälä ja Orimattila.
Gilit.
Järvelä, Nummenkulma, Hevonoja, Hongisto, Hähkäniemi, Iso-Sattiala, Karvala, Kirkonkylä, Lappila, Maavehmaa, Marttila, Uusikylä, Vähä-Sattiala
Lahti

Lahti () lea Suoma gávpotgielda Lulli-Suoma leanas, Päijät-Häme eanangottis. Lahti gávpot gullá Lahti guovlugildii. Dan rádjegielddat leat Asikkala, Heinola, Hollola, Iitti ja Orimattila.
Mäntsälä

Mäntsälä lea gielda Lulli-Suoma leanas Helssega eanangottis. Dan rádjegielddat leat Kärkölä, Orimattila, Pukkila, Askola, Pornainen, Sipoo, Järvenpää, Tuusula, Hyvinkää ja Hausjärvi.
Pornainen

Pornainen lea gielda Lulli-Suoma leanas Helssega eanangottis. Dan rádjegielddat leat Askola, Mäntsälä, Porvoo ja Sipoo.
Gilit.
Halkia, Metsäkylä, Hevonselkä, Kirveskoski, Kupsenkylä, Laha, Laukkoski
Ruotsinpyhtää

Ruotsinpyhtää (ruoŧagillii "Strömfors") lei gielda Suomas.
Valkeala

Valkeala lei gielda Kymileagi eanangottis. Jagi 2009 álggus Valkeala, Anjalankoski, Elimäki, Jaala, Kouvola ja Kuusankoski ovttastuvvojedje Kouvola gávpogin.
Gilit.
Aitomäki, Anttila, Haimila, Heikkilä, Hevosoja, Inkerilä, Jokela, Joutjärvi, Karhula, Kinansaari, Kipparila, Kirkonkylä, Kourula, Kuivala, Kääpälä, Lipiälä, Mattila, Miettula, Multamäki, Niinistö, Oravala, Parola, Pihlajasaari, Pyöriälä, Pyötsiälä, Rautjärvi, Ruotsula, Rämälä, Saarento, Selänpää, Sorsala, Toikkala, Uro, Utti, Tuohikotti, Vekaranjärvi, Vuohijärvi
Tammela

Tammela lea gielda Lulli-Suoma leanas Kanta-Häme eanangottis. Dan rádjegielddat leat Forssa, Hämeenlinna, Jokioinen, Karkkila, Lohja, Loppi, Somero ja Urjala.
Gilit.
Hevoniemi, Hykkilä, Häiviä, Kallio, Kankainen, Kaukjärvi, Kaukola, Kuuslammi, Kytö, Letku, Liesjärvi, Lunkaa, Mustiala, Myllykylä, Ojainen, Pappila, Patamo, Pikonkorpi, Porras, Riihivalkama, Saari, Sukula, Susikas, Talpia, Tammela, Teuro, Torajärvi, Torro
Sysmä

Sysmä lea Suoma gielda Päijät-Häme eanangottis Lulli-Suoma leanas. Sysmä gullá Lahti guovlugildii. Sysmä vuođđuduvvui jagis 1442 go dat erohuvvui Hollolas iežas gieldan.
Dan rádjegielddat leat Asikkala, Hartola, Heinola, Kuhmoinen, Luhanka ja Padasjoki.
Gilit.
Joutsjärvi, Karilanmaa, Kinnarila (Skinnarila), Koivisto, Käenmäki (Tikkala), Liikola, Nikkaroinen, Nuoramoinen, Onkiniemi, Otamo, Palvala, Rapala, Ravioskorpi, Saarenkylä, Soiniemi, Suurkylä, Särkilahti, Taipale, Toivola, Valittula, Vintturi, Virtaa ja Voipala (Suopelto).
Taipalsaari

Taipalsaari lea gielda Lulli-Suoma leanas Lulli-Gárjila eanangottis. Dat gullá Lappeenranta guovlugildii. Gieldda viidodat lea 759 km² mas 357 km² lea sisčázádagat. Gielddas ássa measta 4800 ássi ja gieldda olmmoščoahkkisvuohta lea 14 ássi/km². Dan rádjegielddat leat Lappeenranta, Lemi, Puumala, Ruokolahti ja Savitaipale. Taipalsaari gielda lea vuođđuduvvon jagis 1571.
Gilit.
Ahokkala, Ampujala, Haikkaanlahti, Haikola, Halila, Heikkola, Herttuala, Illukansaari, Jauhiala, Kannus, Karhula, Karhunpää, Kattelussaari, Ketvele, Kilkinsaari, Kilpiänsaari, Kirkonkylä, Kirvesniemi, Konstu, Kuhala, Kuikkala, Kurenlahti, Kurenniemi, Kurhila, Kutila, Kyläniemi, Laukniemi, Lehtola, Levänen, Liukkola, Merenlahti, Muukkola, Märkälä, Nieminen, Olkkola, Paakkola, Paarmala, Pakkala, Peltoi, Pönniälä, Rehula, Reinikkala, Saikkola, Saimaanharju, Solkeinkylä, Telkkälä, Vainikkala, Viskarila, Vitsai
Siuntio

Siuntio () lea gielda Lulli-Suoma leanas Helssega eanangottis. Dan rádjegielddat leat Inkoo, Kirkkonummi, Lohja ja Vihti.
Vihti

Vihti () lea gielda Lulli-Suoma leanas Helssega eanangottis. Dan rádjegielddat leat Karkkila, Loppi, Hyvinkää, Nurmijärvi, Espoo, Kirkkonummi, Siuntio ja Lohja.
Gilit.
Haapkylä, Haimoo, Huhmari, Hulttila, Hynnälä, Härkälä, Härköilä, Härtsilä, Irjala, Jokikunta, Jättölä, Kaharla, Kaukola (Kaukoila), Kauppila, Kirvelä, Kirkonkylä, Koikkala, Korppila, Kotkaniemi, Kourla, Köykkälä, Lahnus, Lahti, Lankila, Leppärlä, Lusila, Maikkala, Metsäkylä, Merramäki, Moksi, Niemenkylä, Niemi, Niuhala, Nummela, Oinasjoki, Ojakkala, Olkkala, Ollila, Oravala, Otalampi, Pakasela, Palojärvi, Pappila, Pietilä, Pääkslahti, Ridal, Ruskela, Salmi, Selki, Siippoo, Suksela, Suontaka, Taipale, Tarttila, Tervalampi, Torhola, Tuohilampi, Vanhala, Vanjoki, Vanjärvi, Veikkola, Vesikansa, Vihtijärvi, Vähäkylä
Sipoo

Sipoo () lea gielda Lulli-Suoma leanas Helssega eanangottis. Dan rádjegielddat leat Helsinki, Vantaa, Kerava, Tuusula, Järvenpää, Porvoo, Pornainen ja Mäntsälä.
Gilit.
Söderkulla, Broböle, Eriksnäs, Gesterby, Gumbostrand, Hangelby, Hindsby, Herrala (Hertsby), Immersby, Kalkkiranta (Kalkstrand), Kallbäck, Kirkonkylä (Kyrkoby), Kärr, Linnanpelto (Borgby), Löparö, Majvik, Martinkylä (Mårtensby), Massby, Myyras (Myras), Nevas, Nikkilä (Nickby), Pigby, Savijärvi, Simsalo (Simsalö), Skräddarby, Spjutsund, Svartböle, Talma (Tallmo), Träskby, Box, Västerskog, Etelä-Paippinen (Södra Paipis), Pohjois-Paippinen (Norra Paipis)
Virolahti

Virolahti () lea gielda Lulli-Suoma leanas Kymileagi eanangottis. Dan rádjegielddat leat Hamina ja Miehikkälä.
Gilit.
Alapihlaja, Ala-Urpala, Eerikkälä, Hailila, Hanski, Hellä (Heligby), Hämeenkylä (Tavastby), Häppilä, Järvenkylä, Kattilainen, Kiiskilahti, Kirkonkylä, Klamila, Koivuniemi, *Koskela, Koskelanjoki, Kotola, Kurkela, Laitsalmi, Länsikylä (Flonckarböle), Martinsaari, Mattila, Mustamaa, Nopala, Orslahti, Paatio (Båtö, Patio), Pajulahti, Pajusaari, *Pitkäpaasi, Pyterlahti, Ravijoki, Ravijärvi, Reinikkala, Rännänen (Grennäs), Sydänkylä (Kallfjärd), Säkäjärvi (Seekeirffby), Tiilikkala, Vaalimaa (Vaderma), Vilkkilä, Virojoki, Yläpihlaja, Ylä-Urpala
Vantaa

Vantaa () lea gielda Lulli-Suoma leanas Helssega eanangottis. Dan rádjegielddat leat Tuusula, Kerava, Sipoo, Helsinki, Espoo ja Nurmijärvi.
Gilit.
Linnainen, Hämevaara, Hämeenkylä, Vapaala, Varisto, Myyrmäki, Kaivoksela, Martinlaakso, Vantaanlaakso, Askisto, Petikko
Piispankylä, Keimola, Kivistö, Lapinkylä, Myllymäki, Vestra, Luhtaanmäki, Riipilä, Seutula, Kiila
Ylästö, Viinikkala, Tammisto, Pakkala, Veromies, Lentokenttä
Hiekkaharju, Tikkurila, Jokiniemi, Viertola, Kuninkaala, Simonkylä, Hakkila, Ruskeasanta, Koivuhaka, Kirkonkylä
Koivukylä, Ilola, Asola, Rekola, Havukoski, Päiväkumpu
Matari, Korso, Mikkola, Metsola, Leppäkorpi, Jokivarsi, Nikinmäki, Vierumäki, Vallinoja
Länsisalmi, Länsimäki, Ojanko, Vaarala, Hakunila, Rajakylä, Itä-Hakkila, Kuninkaanmäki, Sotunki,
Ypäjä

Ypäjä lea gielda Lulli-Suoma leanas Kanta-Häme eanangottis. Dan rádjegielddat leat Jokioinen, Somero, Loimaa ja Humppila.
Gilit.
Kartanonkylä, Levä, Manninen, Palikkala, Perttula, Varsanoja, Ypäjänkylä
Tuusula

Tuusula () lea gielda Lulli-Suoma leanas Helssega eanangottis. Dan rádjegielddat leat Hyvinkää, Mäntsälä, Järvenpää, Sipoo, Kerava, Vantaa ja Nurmijärvi.
2013

2013 (MMXIII) lea dálá normálajahki (ii gárgádusjahki), mii álggii disdaga.
Mari Boine

Mari Boine Persen (r. skábmamánu 8. b. 1956 Gámehisnjárga Kárášjohka) lea Norgga sápmelaš musihkkár, gii lasiha jazz- ja rockmusihka sápmelaččaid árbevirolaš musihkkii. 
Historjá.
Son váccii joatkkaskuvlla Kárášjogas ja oahpaheaddjioahpu Álaheajus 1970-logus. Geassit 1986 mearridii son heaitit oahpaheaddjibarggus ja álgit ollesáigásaš musihkkárin. Ovttas Svein Schultzain son rahkadii musihka Nils Gaupa filbmii Guovdageainnu stuimmiid birra, mii ilbmái ođđajagimánu 18. beaivve jagis 2008. 
Bálkkašumit.
Jagi 2003 Boine vuittii Davviriikalaš ráđi musihkkabálkkašumi
Čakčamánu 28. b. 2009 Boines bođii Norgga gonagasa 1. luohká riddár, go son oaččui St. Olavs Orden -árvomearkka "su máŋggabealat dáiddalaš bargguid ovddas".
 Live album, Mari Boine featuring Norwegian Radio Orchestra
Diskografiija.
Soundtrack from the film Kautokeino-opprøret.
Bonus tracks on the 2003 remastered reissue:
1. Alla Hearra Guhkkin Oslos
2. Oktavuohta
3. Ceavlas Galbma Garvvuid Sis(te)
4. Mearrasapmelazzii
5. Sii Navccahuhttet Mu
6. Idja Lea Mannan
7. Anuheapmi
8. Koffor E Det Sa Stille
9. Na Darvanii Jahkku *
10. Oainnat Go Mo Cuvggoda Dal
Also appears on.
With Jan Garbarek
With Future Prophecies
Saǥai Muittalægje

Saǥai Muittalægje lei sámegielat ođasaviisa mii almmuhuvvui guktii mánnu jagiid 1904–1911. Aviissa vuođđudii Anders Larsen gii lei maid aviissa váldodoaimmaheaddji. Saǥai Muittalægje lei vuosttaš báiki, mis Isak Saba dikta Sámi soga lávlla almmuhuvvui cuoŋománu 1. b. 1906. Jagis 1911 aviissa heajos ruhtadili geažil Saǥai Muittalægje heaittihuvvui.
Áššu

Áššu lei davvisámegielat aviisa, mii almmuhuvvui guktii vahkus: disdagaid ja bearjadagaid, vuosttaš geardde 1993:s. Váldokantuvra lei Guovdageainnus. Dan olggosaddi lei Aviisa AS, man eaiggádušše Nordavis AS (35 %), Norgga Sámiid Riikkasearvi (NSR) (32,5 %) ja Norgga Boazosápmelaččaid Riikkasearvi (32,5 %). Anders J. Bals lei aviissa váldodoaimmaheaddji.
Ávvir.
Jagis 2008 Min Áigi ja Áššu čáskojuvvojedje oktii ja das šattai ođđa áviisa, Ávvir. Sámi álbmotbeaivve seamma jagis Ávvira vuosttaš nummar bođii olggos.
Sámi Radio

Sámi Radio lea sámegielat rádio. Norggas, Ruoŧas ja Suomas leat iežaset Sámi Rádiot. Rádio doaimmain vástida juohke riikka almmolašrádiot Norggas NRK, Ruoŧas SR ja Suomas Yle.
"Váldoartihkal:" NRK Sápmi
NRK Sápmi.
NRK Sápmi váldodoaimmahus lea Kárášjogas, gos lea jagis 1984 huksejuvvon mediaviessu. NRK Sámis leat báikkálaš kantuvrrat Guovdageainnus, Deanus, Gáivuonas, Romssas, Skániin, Divttasvuonas, Snoasas ja Oslos.
"Váldoartihkal:" SR Sámi Radio
SR Sámi Radio.
SR Sámi Radio lea sierra ossodat Sveriges Radios. SvT Sápmi Gironis gullá Sveriges Televisionii.
"Váldoartihkal:" Yle Sámi Radio
Yle Sámi Radio.
Yle Sámi Radio gullá Yleisradio vuollai. Yle Sámi Radio doaibmaguovddáš lea Anáris, muhto das leat maid báikkálaš doaimmahusat Ohcejogas ja Gárasavvonis.
"Váldoartihkal:" Guoládaga Sámi Radio
Guoládaga Sámi Radio.
Guoládaga Sámi Radio rabai ođđa studiolanjaid Lujávrris 2005:s.
Gáregasnjárga

Gáregasnjárga, suomagillii "Karigasniemi", lea gilli Ohcejoga gielddas Anárjoga gáttis Suoma ja Norgga ráji alde. Gáregasnjárgga lagamus gilli lea Norgga bealde Kárášjohka.
Skábit

Skábit "(Sorbus)" lea šattosohka mii gullá ruvsušattuide. Dasa gullá 100-200 šlája. Skáhpi lea dábálaš šilljomuorra.
Juovvagáiskkit

Juovvagáiskkit "(Dryopteris filix-mas)" gullet gáiskkiide.
Gáiskkit

Gáiskkit gullet gáiskišattuide.
Deanutimjan

Deanutimjan ("Thymus serpyllum") lea šattu mii šaddá sullii 5-8 cm allosažžan. Dan lieđit leat ruksesláganat. Sámit geavahedje deanutimjana dálkkasšaddun ja das sáhttá maid ráhkadit deaja.
Beatnatsuoidni

Beatnatsuoidni ("Solidago virgaurea") gullá asterašattuide ja lea šaddu mii šaddá nu mehciin, niittuin go luoddaguorainge. Beatnatsuoidni sáhttá šaddat duoddariin gitta 1800 mehtera allodagas. Beatnatsuoinni lieđit leat fiskadat.
Suoma leanat

Suoma stáhta guovlohálddašeami dihte Suopma lei ovdal juhkkojuvvon leanaide, mat ledje guđas (6). 
Leatnajuohku nogai jagi 2010 go leanat heaittihuvvojedje. Ovdal maŋimuš leatnajuogu ledje oktiibuot 11 leana + Ålándda eanangoddi. Leatnahálddahusas eai lean válggain válljejuvvon ovddasteaddjit. Stáhta báikkálaš hálddašeami dihte leanat ledje juhkkojuvvon 90 gihligoddái.
Leanat boares juogu mielde.
Joatkkasoađi maŋŋá jagis 1944 Suopma fertii addit stuorámus oasi Viipuri leanas Sovjetlihttui. Supmii báhcán oasis ráhkaduvvui Kyme leatna ja oasáš Kuopio leanas.
Suoma guovlogielddat

Suoma guovlogielddaid (, ) vuođđun lea dihto gielddaid ovttasbarggut ja mo gielddaid ássit johttet barggus ránnjágielddain. Juohke okta Suoma gielddain gullá muhtun guovlogildii. Guovlogieldda lahttogielddat fertejit leat seamma eanangottis.
Suoma guovlogielddat leat meroštallojuvvon Suoma sisaáššiidministtara guovlopolitihkkálaš doarjjaguovlojuohkima vuođđoguovlluin.
Sisáššiidministtar maid dohkkeha guovlogieldaođastusaid.
Jagi 2005 álggu rájes Suoma gielddat leat juhkkojuvvon 77 guovlogildii. Guovlogieldaortnet lea váldojuvvon geavaheapmái jagis 1994.
*Lappi eanangoddi
#Davvi-Lappi guovlogielda
#Duoddar-Lappi guovlogielda
#Durtnosleagi guovlogielda
#Giepma–Durdnosa guovlogielda
#Nuorta-Lappi guovlogielda
#Roavvenjárgga guovlogielda
*Kainuu eanangoddi
#Kajaani guovlogielda
#Kehys-Kainuu guovlogielda
*Davvi-Pohjanmaa eanangoddi
#Koillismaa guovlogielda
#Nivala–Haapajärvi guovlogielda
#Oulu guovlogielda
#Oulunkaari guovlogielda
#Raahe guovlogielda
#Siikalatva guovlogielda
#Ylivieska guovlogielda
*Lulli-Savo eanangoddi
#Juva guovlogielda
#Mikkeli guovlogielda
#Pieksämäki guovlogielda
#Savonlinna guovlogielda
*Davvi-Gárjila eanangoddi
#Joensuu guovlogielda
#Gaska-Gárjila guovlogielda
#Pielis-Gárjila guovlogielda
*Davvi-Savo eanangoddi
#Davvenuorti-Savo guovlogielda
#Kuopio guovlogielda
#Sis-Savo guovlogielda
#Varkausa guovlogielda
#Badje-Savo guovlogielda
*Lulli-Pohjanmaa eanangoddi
#Järviseutu guovlogielda
#Kuusiogielddaid guovlogielda
#Seinäjoki guovlogielda
#Suupohja guovlogielda
*Gaska-Pohjanmaa eanangoddi
#Kaustinena guovlugielda
#Kokkola guovlugielda
*Gaska-Suoma eanangoddi
#Joutsa guovlogielda
#Jyväskylä guovlugielda
#Jämsä guovlugielda
#Keuruu guovlugielda
#Saarijärvi–Viitasaari guovlugielda
#Äänekoski guovlugielda
*Pirkanmaa eanangoddi
#Lulli-Pirkanmaa guovlugielda
#Oarjelulli-Pirkanmaa guovlugielda
#Oarjedavvi-Pirkanmaa guovlugielda
#Tampere guovlugielda
#Badje-Pirkanmaa guovlogielda
*Pohjanmaa eanangoddi
#Kyrönmaa guovlugielda
#Pietarsaari guovlugielda (ruoŧagillii Jakobstadsregionen)
#Suupohja ridduguovlu (ruoŧagillii Sydösterbotten)
#Vaasa guovlugielda
*Satakunta eanangoddi
#Davvi-Satakunta guovlugielda
#Pori guovlugielda
#Rauma guovlugielda
*Varsinais-Suoma eanangoddi
#Loimaa guovlugielda
#Salo guovlugielda
#Turku guovlugielda
#Vakka-Suoma guovlugielda
#Turunmaa guovlugielda
*Lulli-Gárjila eanangoddi
#Imatra guovlogielda
#Lappeenranta guovlugielda
*Kanta-Häme eanangoddi
#Forssa guovlogielda
#Hämeenlinna guovlugielda
#Riihimäki guovlugielda
*Kymileagi eanangoddi
#Kotka–Hamina guovlugielda
#Kouvola guovlugielda
*Päijät-Häme eanangoddi
#Lahti guovlugielda
*Uusimaa eanangoddi
#Helssega guovlogielda
#Lohja guovlugielda
#Loviisa guovlugielda
#Porvoo guovlugielda
#Raasepori guovlogielda
*Ålándda eanangoddi
#Mariehamna gávpot
#Ålándda dálonguovlu
#Ålándda sullot
Čeavetjávri

Čeavetjávri (, ) lea giláš Anára gielddas lahka Njávdáma ("Njauddâm") ja seammás maid lahka Suoma ja Norgga ráji. Čeavetjávri lea Suoma beal nuortalaččaid ja nuortalašgiela guovddáš báiki. Stuorra oassi Čeavetjávrri sullii 300 ássiin leat nuortalaččat ja hállet nuortalašgiela.
Avvil

Avvil (suomagillii "Ivalo", anárašgillii "Avveel" ja nuortalašgillii "Âʹvvel") lea Anár gieldda stuorimus gilli ja gieldda hálddahusguovddáš.
Nellim

Nellim ( dahje "Nellimö", ja ) lea golmma kultuvrra giláš Anár gielddas, Anárjávrri gáttis. Nellimis orru anáraččat, nuortalaččat ja suopmelaččat, man dihte gilli gohčoduvvo "golmma kultuvrra gillin".
Gilis leat sullii 42 kilomehtera Avvilii ja Ruošša rádjai, sullii 9 kilomehtera.
Leammi

Leammi lea giláš Anár gielddas.
Lismá

Lismá (suomagillii "Lisma") lea giláš Anár gielddas. Gilli lea Leammi álbmotmeahci siste.
Suoločielgi

Suoločielgi () lea gilli Anára gielddas. Suoločielggi gilis lea Suoločielggi turistaguovddáš.
Davvi-Lappi guovlogielda

Davvi-Lappi guovlogielda lea okta Suoma guovlogielddain Lappi leanas. Dasa gullá golbma gieldda ja dan LAU 1 (NUTS 4) -nummir lea 196.
Roavesavu

Roavesavu lea giláš Deanuleagi Suoma bealde Ohcejoga gielddas.
Njuorggán

Njuorggán (suomagillii "Nuorgam") lea Suoma ja olles Eurohpá Uniovnna davimus gilli. Njuorggán lea Ohcejoga gielddas Suoma bealde Deanu ja doppe orrot beannot čuođi ássi.
Ohcejoga girkogilli

Ohcejoga girkogilli lea gilli Ohcejoga gielddas ja gieldda hálddahusguovddáš.
Nuvvos

Nuvvos lea unna giláš Deanuleagi Suoma bealde Ohcejoga gielddas.
Dálvadas

Dálvadas lea giláš Deanuleagi Suoma bealde Ohcejoga gielddas.
Gámasmohkki

Gámasmohkki (suomagillii "Kaamasmukka") lea unna gilli Ohcejoga gielddas. Gáregasnjárgga ja Gápmasa beallemuttus.
Deatnu (eatnu)

Deatnu lea subárktalaš eatnu ja rádjejohka Suoma ja Norgga gaskkas. Deatnu álgá go Anárjohka ja Kárášjohka deivet.
Vilddas

Vilddas lea musihkkajoavku mii lea vuođđuduvvon Tamperes jagis 1997. Dán áigge jovkui gullá guhtta lahttu, muhto dan vuođđudedje Annukka Hirvasvuopio, Mikko Vanhasalo ja Marko Jouste. Joavku hárjehallá ain Tamperes, vaikko jo bealli joavkkus ássá Tampere olggobealde. Vuosttas konsearta Vildasis lei skábmamánu 26. beaivve 1997 restoráŋŋa Telakkas, Tamperes.
1. Rafehisvuohta
2. Giđđalávlla 
3. Guovssahasat
4. Silbabárut
5. Čáhppes Luosa Áigi
6. Ustiban
7. Mihkku Heandarat
8. Návccahuvvan
9. Olbmo Fápmu
10. Riebannieida 
11. Davás 
12. Beaivvážis Šaddet Beaivvit
1. Háliidan
2. Vuolgge Fárrui
3. Boađan Du Lusa
4. Go Moai Leimme Mánat
5. Vilges Suola
6. Moaresluohti
7. Lasse-ádjáluohti
8. Ohcejohka
9. Dánses Lille Sárá
10. Dolla
11. Dola Mun Cahkkehan
12. Irggástallan
1. Go Moai Leimme Mánat
2. Ohcejohka
3. Go Moai Leimme Mánat (radio edit)
1. Savkalanlávlla
2. Jiekŋaáhpi
3. Oarreluohti - Nanne Luohti
4. Beaivvážis Šaddet Beaivvit
5. Dán Ija
6. Biegga
7. Hirvas-Niila Luohti
8. Ráfi
9. Pauanne
10. Guhtur-Ándde-Reijo
11. Eadni Lávlu
12. Báze Dearvan
1. Biegga
2. Pauanne
3. Moarseluohti
Annukka Hirvasvuopio-Laiti

Annukka Hirvasvuopio-Laiti dahjege Hirvas-Niillasa Heaikka Annukka lea riegádan jagis 1973 Vuohču guovllus, Soađegili gielddas, muhto ássá dál Ohcejogas. Son lea Vilddas-joavkku solista ja bargá prošeaktahoavdan Suoma Sámedikkis Sámemusihka oahpahus -prošeavttas. Son lea studeren Tampere universitehtas etnomusikologiija. 
Jagi 1993 son lei leamašan mielde Ylläsis nuortasápmelaš Jaakko Gauriloffain Ilpo Saastamoinena Velho-trilogias.
Annukka Hirvasvuopio-Laiti oaččui Lappi leana kulturbálkkašumi juovlamánus 2006. Bálkkašumi seamma áigge oaččuiga nuortalaš Tiina Sanila ja anáraš Aune Kuuva.
Sami Usteb

Sami Usteb lei sámi bláđđi man 57 nummira almmuhuvvojedje jagiid 1899–1903. Bláđi goastadii Norgga Samemišuvdna ja dan doaimmaheaddjit leigga suohkanbáhpat Jens Otterbech ja Gudbrand Tandberg.
Nuorttanaste

Nuorttanaste lea sámi bláđđi, mii almmustuvvá Norggas. Dat almmuhuvvui vuosttas geardde jagis 1898 olggosaddin evangelalaš-luteralaš friddjagirku. Álggus bláđđi almmuhuvvui oktii mánus, muhto dán áigge dat ilbmá 11 geardde jagis. Bláđi sisdoallu lea eanet vuoiŋŋalaš, muhto dat almmustahttá maid lohkkiid čállosiid.
Min Áigi

Min Áigi lei sámegiel áviisa. Min Áigi vuođđuduvvui oasussearvin 1993:s ja ulbmilin lei almmuhit friddja ja sorjjasmeahttun aviissa sámi álbmogii. Aviissa váldogiella lei davvisámegiella. Vuosttaš nummar bođii olggos miessemánu 22. 1993 ja dan máŋŋil aviisa bođii olggos dábálaččat guovtte geardde vahkus.
Min Áigi višuvdna lei šaddat "aviisa buohkaide" mii fátmmasta olles sámi ássanguovllu, beroškeahttá riikarájiid. Dát lei maid dan mielde maid iešguđetlágan julggaštusaid mielde maid Sámekonferánsa lea cealkán, namalassii ahte sámit leat okta álbmot ja ahte riikarájit eai galgga botket dan oktavuođa.
Eaiggádat.
Min Áiggi eaiggádušše Finnmark Dagblad, Kárášjoga gielda, Norgga Sámiid Riikkasearvi (NSR), Sámi álbmotlihttu (SLF), Davvi Girji, báikkálaš sámesearvvit ja eará smávva oasusdoalit.
Váldokantuvra lei Kárášjogas. Min Áiggis lei báikkálaš kantuvra Deanus, Guovdageainnus ja Johkamohkis. Márkanossodat lei Leavnnjas.
Ávvir.
Jagis 2008 Min Áigi ja Áššu čáskojuvvojedje oktii ja das šattai ođđa áviisa, Ávvir. Sámi álbmotbeaivve seamma jagis Ávvira vuosttaš nummar bođii olggos.
Áššis eará siidduin.
««»»
Muitalægje

Muitalægje lei vuosttas sámegielat aviisa. Aviissa olles namma lei "Muittalægje čuvgetusa haliduvvidi sami gaskast". Dat almmustuvai vuosttas geardde jagis 1873 ja maŋimuš geardde jagis 1875. Aviisa almmustuvai Norggas Čáhcesullos. Das almmustuvai 33 nummira. Aviissa duogábealde lei "Vieljažiid Searvi". Aviissa doaimmaheaddjin barggai Buolbmát leansmánne Christian Andreasen, gii čálii measta buot aviissa čállosiid.
Kouvola guovlogielda

Kouvola guovlogielda lea okta Suoma guovlogielddain. Dat lea Kymileagi eanangottis. Dasa gullá čieža gieldda ja dan LAU 1 (NUTS 4) -nummir lea 081.
Kotka–Hamina guovlogielda

Kotka–Hamina guovlogielda lea okta Suoma guovlogielddain. Dat lea Lulli-Suoma leanas, Kymileagi eanangottis. Dasa gullá vihtta gieldda ja dan LAU 1 (NUTS 4) -nummir lea 082.
Duottar-Lappi guovlogielda

Duoddar-Lappi guovlogielda lea okta Suoma guovlogielddain Lappi leanas. Dasa gullá njeallje gieldda ja dan LAU 1 (NUTS 4) -nummir lea 196.
Duortnosleagi guovlogielda

Durtnosleagi guovlogielda lea okta Suoma guovlogielddain Lappi leanas. Dasa gullá guokte gieldda ja dan LAU 1 (NUTS 4) -nummir lea 193.
Giepma–Durdnosa guovlogielda

Giepma–Durdnosa guovlogielda lea okta Suoma guovlogielddain Lappi eanangoddis. Dasa gullá vihtta gieldda ja dan LAU 1 (NUTS 4) -nummir lea 192.
Nuorta-Lappi guovlogielda

Nuorta-Lappi guovlogielda lea okta Suoma guovlogielddain Lappi leanas. Dasa gullá vihtta gieldda ja dan LAU 1 (NUTS 4) -nummir lea 194.
Roavvenjárgga guovlogielda

Roavvenjárgga guovlogielda lea okta Suoma guovlogielddain Lappi leanas. Dása gullaba guokte gieldda ja dan LAU 1 (NUTS 4) -nummir lea 194.
Mikkeli guovlogielda

Mikkeli guovlogielda lea okta Suoma guovlogielddain Nuorta-Suoma leanas Lulli-Savo eanangottis. Dasa gullá guhtta gieldda ja dan LAU 1 (NUTS 4) -nummir lea 101.
Lulli-Savo eanangoddi

Lulli-Savo eanangoddi lea eanangoddi Nuorta-Suomas.
Juva guovlogielda

Juva guovlogielda lea okta Suoma guovlogielddain Nuorta-Suoma leanas Lulli-Savo eanangottis. Dasa gullá njeallje gieldda ja dan LAU 1 (NUTS 4) -nummir lea 102.
Pieksämäki guovlogielda

Pieksämäki guovlogielda lea okta Suoma guovlogielddain Nuorta-Suoma leanas Lulli-Savo eanangottis. Dasa gullá dušše Pieksämäki gávpot ja dan LAU 1 (NUTS 4) -nummir lea 105.
Savonlinna guovlogielda

Savonlinna guovlogielda lea okta Suoma guovlogielddain Nuorta-Suoma leanas Lulli-Savo eanangottis. Dasa gullá čieža gieldda ja dan LAU 1 (NUTS 4) -nummir lea 103.
Imatra guovlogielda

Imatra guovlogielda lea okta Suoma guovlogielddain Lulli-Suoma leanas. Dasa gullá njeallje gieldda ja dan LAU 1 (NUTS 4) -nummir lea 093.
Lappeenranta guovlogielda

Lappeenranta guovlogielda lea okta Suoma guovlogielddain Lulli-Suoma leanas. Dasa gullá guokte gávpotgieldda ja dan LAU 1 (NUTS 4) -nummir lea 091.
Oarje-Saimaa guovlogielda

Oarje-Saimaa guovlogielda lea okta Suoma guovlogielddain Lulli-Suoma leanas. Dasa gullá guhtta gieldda ja dan LAU 1 (NUTS 4) -nummir lea 092.
Lulli-Gárjila eanangoddi

Lulli-Gárjila eanangoddi () lea eanangoddi Suomas.
Lulli-Pohjanmaa eanangoddi

Lulli-Pohjanmaa eanangoddi (, ) lea eanangoddi Oarje-Suomas.
Kainuu eanangoddi

Kainuu eanangoddi () lea eanangoddi Davvi-Suomas. Eanangoddeguovddáš lea Kajaani. Kainuu eanangotti viidodat lea 24.451,77 km² ja dan olmmošlohku lea 79 975 ássi.
Kanta-Häme eanangoddi

Kanta-Häme eanangoddi (, ) lea eanangoddi Lulli-Suomas.
Gaska-Pohjanmaa eanangoddi

Gaska-Pohjanmaa eanangoddi (, ) lea eanangoddi Oarje-Suomas.
Gaska-Suoma eanangoddi

Gaska-Suoma eanangoddi (, ) lea eanangoddi Oarje-Suomas.
Kymileagi eanangoddi

Kymileagi eanangoddi (, ) lea eanangoddi Suomas.
Pirkanmaa eanangoddi

Pirkanmaa eanangoddi (, ) lea eanangoddi Suomas.
Pohjanmaa eanangoddi

Pohjanmaa eanangoddi (, ) lea eanangoddi Oarje-Suomas.
Davvi-Gárjila eanangoddi

Davvi-Gárjila eanangoddi (, ) lea eanangoddi Nuorta-Suomas.
Davvi-Pohjanmaa eanangoddi

Davvi-Pohjanmaa eanangoddi (suomagillii "Pohjois-Pohjanmaa", ruoŧagillii "Norra Österbotten") lea eanangoddi Suomas, dat oaivegávpot lea Oulu.
Davvi-Pohjanmaa eanangotti gielddat.
Alavieska, Haapajärvi, Haapavesi, Hailuoto, Haukipudas, Ii, Kalajoki, Kempele, Kestilä, Kiiminki, Kuusamo, Kärsämäki, Liminka, Lumijoki, Merijärvi, Muhos, Nivala, Oulainen, Oulu, Oulunsalo, Piippola, Pudasjärvi, Pulkkila, Pyhäjoki, Pyhäjärvi, Pyhäntä, Raahe, Rantsila, Reisjärvi, Sievi, Siikajoki, Tyrnävä, Utajärvi, Vihanti, Yli-Ii, Ylikiiminki, Ylivieska
Ovddeš gielddat.
Kuivaniemi, Oulujoki, Paavola, Pattijoki, Rautio, Revonlahti, Ruukki, Saloinen, Temmes.
Davvi-Savo eanangoddi

Davvi-Savo eanangoddi lea eanangoddi Nuorta-Suoma leanas.
Päijät-Häme eanangoddi

Päijät-Häme eanangoddi (, ) lea eanangoddi Suomas.
Satakunta eanangoddi

Satakunta eanangoddi () lea eanangoddi Oarje-Suomas.
Uusimaa eanangoddi

Uusimaa eanangoddi (, ) lea eanangoddi Suomas.
Varsinais-Suoma eanangoddi

Varsinais-Suoma eanangoddi () lea eanangoddi Oarje-Suomas.
Nuorta-Uusimaa eanangoddi

Nuorta-Uusimaa eanangoddi (, ) lei eanangoddi Lulli-Suomas.
Davvenuorti-Savo guovlogielda

Davvenuorti-Savo lea okta Suoma guovlogielddain Nuorta-Suoma leanas, Davvi-Savo eanangottis. Dasa gullá njeallje gieldda ja dan LAU 1 (NUTS 4) -nummir lea 113.
Kuopio guovlogielda

Kuopio lea okta Suoma guovlogielddain Nuorta-Suoma leanas, Davvi-Savo eanangottis. Dasa gullá njeallje gieldda ja dan LAU 1 (NUTS 4) -nummir lea 112.
Sis-Savo guovlogielda

Sis-Savo guovlogielda lea okta Suoma guovlogielddain Nuorta-Suoma leanas, Davvi-Savo eanangottis. Dasa gullá njeallje gieldda ja dan LAU 1 (NUTS 4) -nummir lea 115.
Varkausa guovlogielda

Varkausa guovlogielda lea okta Suoma guovlogielddain Nuorta-Suoma leanas, Davvi-Savo eanangottis. Dasa gullá njeallje gieldda ja dan LAU 1 (NUTS 4) -nummir lea 114.
Historjá.
01.01.2002 Kangaslampi sirdašuvai Juva guovlogielddas Varkausa guovlogildii.
01.01.2005 Kangaslampi ja Varkaus ovttastuvvojedje Varkausa gávpogin.
01.01.2021 Joroinen sirdášuvai Juva guovlogielddas Varkausa guovlugildii.
Badje-Savo guovlogielda

Badje-Savo lea okta Suoma guovlogielddain Nuorta-Suoma leanas, Davvi-Savo eanangottis. Dasa gullá njeallje gieldda ja dan LAU 1 (NUTS 4) -nummir lea 111.
Janne Seurujärvi

Janne Antero Seurujärvi (r. miessemánu 15. 1975 Anáris) lei Suoma vuosttaš sápmelaš riikkabeaiveáirras. Son lei maid vuosttas Suoma riikkabeaiveáirras, gii lei eret Soađegili davábealde. Seurujärvi ii ieš hála sámegiela, muhto su áhči eatni eatnigiella lei anárašgiella. 
Seurujärvi doaimmai Guovddášbellodaga ovddasteaddjin riikkabeaiveáirrasin jagiin 2007-2011. Jagi 2007 válggain son fidnii 5 340 jiena. Son ii válljejuvvon ođđasit riikkabeaiveválggain giđđat 2011. Jagi 2011 válggain son oaččui 3 051 jiena.
Seurujärvi čađahii logahaga Avvilis ja čálii studeantan jagis 1994. Seurujärvi studerii tradenoman Lahtis, gos son gearggai jagis 2000. Ovdal riikkabeaiveáirrasin válljema son barggai jagi 2000 rájes beaivválaš jođiheaddjin Anára gieldda ealáhusfitnodatsearvi InLike Oy:s. Son máhcai virgái giđa 2011 riikkabeaiveválggaid maŋŋá.
Árran

Árran lea julevsámi kulturguovddáš Áiluovttas, Divttasvuonas. Gonagas Harald V lea leahkastan Árrana suoidnemánu 31. beaivve 1994. Árranis buot sáhttet oahppat julevsámegiela, kultuvrra ja luonddu birra. 
Sisá leat maid Norgga Sámediggi, NRK Sáme Radio ja dása gullet velá Budejju Allaskuvla, Hápmira joatkaskuvla ja Divttasvuona álbmotgirjerádju. Árranis lea girjegoasttádus "Báhko" (), ja 1999 rájes lea Árrana diđolaš magasiidna "Bårjås". Árranis lea máilmmi áidna julevsámegielat mánáidgárdi. Sisá lea maid dávvirvuorká julevsápmelaččaid birra.
Árranis lei giellakursa maid Ungáras, goas "Tor Magne Berg" ja "Anders Nystø" leigga oahpaheaddjit doppe.
Międzyrzec Podlaski

Międzyrzec Podlaski - lea gávpot Polenis.
Reese Witherspoon

Laura Jeanne Reese Witherspoon lea amerihkálaš neavttár gii lea riegádan njukčamánu 22. beaivve 1976 Amerihká ovttastuvvan stáhtaid New Orleansas, Louisianas.
William Shatner

William Shatner lea kanádalaš neavttár gii lea riegádan njukčamánu 22. beaivve 1931.
Andrew Lloyd Webber

Andrew Lloyd Webber (r. njukčamánu 22. b. 1948) lea brihttálaš šuokŋadahkki.
Christer Fuglesang

Christer Fuglesang lei vuosttas ruoŧŧelaš gomuvuođas STS-116-prográmmas.
Damon Albarn

Damon Albarn (r. njukčamánu 23. 1968, Leytonstone, Stuorra-Británnia) lea englándalaš lávlu-lávlladahkki. Albarn lei mielde Blur-joavkkus. Son lea maid leamašan mielde Gorillaz- ja The Good, The Bad And The Queen -joavkkus.
Peter Lorre

Peter Lorre, dahje albma namman László Löwenstein (geassemánu 26. b. 1904 Rózsahegy, Nuortariika-Ungára – njukčamánu 23. b. 1964 Los Angeles, Kalifornia, USA) lei ungáralaš neavttár gii nevttii duiskalaš ja amerihkálaš filmmain.
Leif Wager

Leif Christian Wager (guovvamánu 11. beaivve 1922 Helsset – njukčamánu 23. beaivve 2002 Helsset) lei suopmelaš neavttár ja lávlu.
Matti Morottaja

Matti Heikki Ilmari Morottaja dahjege Kuobžâ-Saammâl Matti (riegádan juovlamánu 28. b. 1942) lea anáraš gielladuojár, giellaberošteaddji, girječálli ja jorgaleaddji. Son lea vuosttaš anáraš gudnedoavttir. 
Sohka.
Su gánddain Petteriin ja Mikkâliin lea maid ovddidan anárašgiela. 
Sámediggi.
Jagiid 2003-2007 Morottja lei anáraš Suoma Sámedikki lahttu.
Anárašgiella.
Son lea maid bargan áŋgirit anárašgiela ovdii. Son lea leamašan Anarâškielâ servi-searvvi ságadoalli searvvi vuođđudeami rájes. 
Bálkkašumit ja dovddastusat.
Morottaja oaččui Suomen Kulttuurirahasto Mikael Agricola -medálja cuoŋománu 1. beaivve 2007.
Girjjit.
Matti Morottaja lea doaimmahan girjji "Tovlááh mainâseh" jagis 1996 Girjjis leat máidnasat ja muitalusat Anarâš- ja Sápmelaš-bláđiin, jagiin 1968-70 čohkkejuvvon jietnabáttiin ja Aanaarkiela čájttuzeh -čoaggáldagas.
Ovttas Mattus Ilmariin Morottaja lea doaimmahan noveallačoaggáldaga "Kyelisieidi maccâm já eres novelleh", mii ilbmái juovllat 2005.
Petter Morottaja

Petter Jori Andaras Morottaja (r. suoidnemánu 11. 1982 Anáras) lea anáraš, gii lea čállán girjjiid anárašgillii. Son almmustahtii vuosttas girjjis 17-jahkásaččán. Son lea evttohassan Sámedikki válggain 2007 ja son lea mielde Anarâškielâ servi-searvvis. Morottaja doaimmaha Kierâš-nammasaš anárašgiel neahttaáviissa, man olggosaddi lea anárašgiela searvi ja mii almmustuvvá oktii vahkkus.
Girjjit.
Girjjiid lea buvttádan Anarâškielâ servi ry.
Anáraččat

Anáraččat leat sámit geat hállet anárašgiela.
Vuohčču

Vuohčču () lea unna giláš Soađegili gieldda davvioasis. Vuohčču gohčoduvvo Suoma sámeguovllu "poartan". Vuohčču gullá Suoma lágas meroštallojuvvon sámiid ruovttuguvlui, vaikko eará oasit Soađegili gielddas eai dasa gula.
Harry Houdini

Harry Houdini (ovdal. Ehrich Weiss, njukčamánu 24. b. 1874, Budapest – golggotmánu 31. b. 1926) lei geaidi.
Iver Jåks

Iver Jåks dahje Ánddir Ivvár Ivvár (golggotmánu 25. b. 1932 Idjajávrris Kárášjogas – njukčamánu 17. b. 2007 Kárášjogas) lei sápmelaš dáiddár Norgga bealde.
Isláma

Isláma () lea máilmmi nubbin stuorámus osku. Isláma oskui gullevaš olbmo gohčodit namain «muslima». Máilmmis leat badjel miljárda muslima ja isláma lea okta máilmmi johtilepmosit šaddi oskkuin. Isláma lea sihke osku ja eallinvuohki. Dat oaivvilda ahte osku gullá muslimaid beaivválaš eallimii, sii rohkadallet vihtta geardde beaivvis ja ellet muđuige sin bassi girjjiid rávvagiid mielde.
«Isláma» oaivvilda Ipmilii vuolláneami. Islámas lea dušše okta Ipmil. Arábiagillii Ipmil lea «Allah». Dat sátni adno dávjá go lea sáhka muslimaid Ipmila birra. 
Isláma álggii jagis 610 go muitaluvvo ahte Muhammed nammasaš profehta lusa bođii eŋgel. Dan maŋŋá Muhammad oinnii eanet eŋgeliid. Isláma deháleamos bassi girjjit leat Korána ja Hadith. Korána muitala Muhammeda lusa boahtán eŋgeliid muitalusaid birra. Koránas leat 114 kapihttala. Hadith fas lea girji Muhammeda eallima ja eallinvugiid birra. Dat muitala maid son lea dadjan, oahpahan ja dahkan.
Isláma lea almmolaš osku Saudi-Arábias, Iranis, Irakis, Pakistanis, Indonesias, Indias, Bangladeshis, Egyptas, Durkkas, Kuwaitis, Qataris, Nigerias, Afghanistanis, Bahrainis, Ovttastuvvan Arábaemiráhtain, Jordánias, Syrias, Libyas, Somalias, Omanis, Jemenis, Algerias, Tunisias, Israelis, Marokkos, Sudanis ja Oarje-Saháras.
Vuoiŋŋalaš geatnegašvuođat.
Isláma oskkus leat vihtta geatnegašvuođa dahjege čuoldda.
Allabasit.
Bearjadat lea muslimaide čoahkkananbeaivi («Yawm al-Jum'a»). Dalle juohke muslimadievdu ferte oassálastit oktasaš rohkosii, nissoniidda dat lea eaktodáhtolaš. Das lea dehálaš oskkolaš ja sosiálalaš mearkkašupmi muslimaide. Bearjadaga rohkadallat álo moskéas, jus dat lea vejolaš. Rohkosa jođiheaddji gohčoduvvo namain «imam». Son doallá ovdal rohkosa sártni («khutba»). Sártni áigge ii oktage oaččo hállat dahje bargat maidige eará go guldalit. Sártni fáddán leat áigeguovdilis áššit, korána oahpahusat, muslimaid problemat, dahje oskkoldaga njuolggadusaid čilgen.
«Id al-Fitr» lea fásttu heaitinfeasta.
«Id al-Adha» lea fas oaffarfeasta, man doallat bassivádjolusmátkki maŋŋá. Oaffarfeastta doallat dan muitun go profehta Ibrahim (Abraham) geahččaladdui ja su sihte goddit iežas gándda.
Korána.
Korána álgá kapihttála Al-Fatiha ja dat lea dulkon teakstan.
Sápmelaš

Sápmelaš sáhttá mearkkašit:
Jambol

Jambol lea gávpot Bulgarias. Gávpoga olmmošlohku lea 85 966.
IKEA

IKEA lea máŋggariikkalaš stohpogálvofitnodat. Dat vuođđuduvvui Ruoŧas. Fitnodaga namma lea oanádus: Ingvar Kamprad (vuođđudeaddji namma), Elmtaryd (gos dat bajásšattai) ja Agunnaryd (dan ruovttubáiki). 2017 skábmamánus IKEA oamastii 415 rámbuvrra 49 iešguđet riikkas. Fitnodat geavaha 1% máilmmi kommersiála muorragolaheamis. 
Go Ingvar Kamprad vuođđudii IKEA dat lei álggus boastavuovdinfitnodat. Viđa jagi maŋŋá dat vuovdigođii stohpogálvvuid. 
IKEA lea dovddus iežas restoráŋŋa dihte. Guovddáš borramuš lea biergobullát ja buđetvuodja. Kamprad lea gul ieš cealkán ahte "Ii oktage daga gávppiid guoros čovjjiin." 
Ingvar Kamprad jámii 2018 ođđajagimánu 5. beaivve.
Ulla Pirttijärvi-Länsman

Ulla Pirttijärvi-Länsman lea juoigi, sápmelaš musihkkár ja leanadáiddár. Son lea riegádan Aŋŋelis Suoma beal Sámis, muhto orru dán áigge Ohcejogas. 
Ulla Pirttijärvi-Länsman doaimmai Lappi leanadáiddárin 1.1.2004-31.12.2007. 
Pirttijärvi fidnii jagi 2007 Áillohaš-musihkkabálkkašumi. Jagis 1996 Pirttijärvi oaččui Sámiráđi girjjálašvuođa -bálkkašumi Hoŋkoŋ dohkká -girjji ovddas.
Pirttijärvi bođii dovddusin Aŋŋel nieiddat-joavkkus. Son lea mielde maiddái musihkkajoavkkuin Ulda, Solju ja Áššu. Ulla Pirttijärvi-Länsman lea bargan musihka ovttas maiddái ee. Frode Fjellheiman. Fjellheim lea leamašan mielde ráhkadeamin Pirttijärvi skearruid jagiin 1998 ja 2002. Skearruid lea olggosbuktán Warner Music.
Marja-Liisa Olthuis

Marja-Liisa Olthuis lea anáraš. Son lea riegádan borgemánu 9. beaivve 1967 Bárttehis Anára gielddas. Son orru dál Vuolleeatnamiin.
Son lea vuosttas anáraš gii nákkáhalai doavttirin anárašgielas, giđđat 2007. Olthuis oaččui Sámi Instituhta Israel Ruong stipeandda jagis 1999.
Intrigue

Intrigue lea sápmelaš musihkka-joavku. Joavku lea eret Kárášjogas.
Musihkka.
Intrigue ovttastahttá iežaset musihkas rock-musihka árbevirolaš luđiide.
Leonardo da Vinci

Leonardo di ser Piero da Vinci (r. cuoŋománu 15. 1452 – j. miessemánu 2. 1519) lei itálialaš dáiddár.
Leonardos ii iešalddes lean goargu; "da Vinci" dárkkuha itáliagielas "Vincis" boahtán. Su olles namma lei "Leonardo di ser Piero da Vinci, mii dárkkuha ""Leonardo, Piero bárdni Vincis"."
Ovttastuvvan našuvnnat

Ovttastuvvan našuvnnat dahjege ON lea máilmmiviidosaš, riikkaidgaskasaš ovttasbargoásahus, mii vuođđuduvvui golggotmánu 24. beaivve 1945 San Franciscos, Amerihká ovttastuvvan stáhtain.
Ovttastuvvan našuvnnaid virggálaš gielat leat arába-, kiinná-, eaŋgals-, fránskka-, ruošša- ja spánskagielat.
Lahtut.
Jagi 1945 Ovttastuvvan našuvnnaid vuođđogirjji vuolláičálle San Franciscos 51 riikka. Dál Ovttastuvvan našuvnnain leat 193 lahttoriikka.
Gárgádusjahki

Gárgádusjahki lea jahki, man guovvamánnui lea lasihuvvon okta beaivi, 29. beaivi, nu gohčoduvvon gárgádusbeaivi. Gárgádusbeaivi lasihuvvo jahkái, vai kaleandarjagi jagiáiggit doalašedje deaivása rivttes jagiáiggiiguin.
Geahča maid: gregoriánalaš kaleandar
Beahci

Beahci "(láhtengillii Pinus sylvéstris)" lea goahccemuorra.
Reatká

Reatká dahje gaskkas () lea sypreassašattuid čerdii gullevaš goahccemuorra.
Goahccemuorat

Goahccemuorat
Čearddat.
Goahccemuorat juhkkojuvvojit čieža čerdii:
Guossa

Guossa dahjege meahceguossa "(láhtengillii Picea abies)" lea goahccemuorra, mii gullá beahcešattuid čerdii. Meahceguossa juohkása guovttin vuollešladjan. Muhtin botanihkkariid mielas sibirjjáguossa lea aibbas iežas šladja ("Picea obovata"):
Gaska-nuorti

Gaska-nuorti dahjege Oarje-Ásia lea Ásia oassi, mii lea lagamustá Eurohpa ja masa dávjá lohkkojuvvo maid Egypta Afrihkás ja muhtumin buot Davvi-Afrihká arábariikkat.
Tearbma čilgen lea mohkkái, muhto čuovvovaš riikkat rehkenastojuvvo dábálažžat oassin Gaska-nuortti:
Aarne Turunen

Aarne Turunen lei anáraš Suoma Sámedikki lahttu jagiin 2003-2007. Son lei maid evttohassan Sámedikki válggain jagiin 2007 ja 2011.
Pekka Fofanoff

Pekka Pietari Fofanoff lea nuortasápmelaš sámepolitihkkár. Fofanoff lei Suoma Sámedikki lahttu válgabajis 2003-2007. Son lei evttohassan Suoma Sámedikki válggain 2011.
Erkki Lumisalmi

Erkki Leo Lumisalmi lea nuortasápmelaš kántor, jorgaleaddji, oahpaheaddji ja politihkkár. Son lea máilmmi vuosttaš ja áidnu nuortasápmelaš kántor. Vaikko son bázii ealáhahkii kántorin barggus juo cuoŋománu 1 b. 2014, son vel bargá kántorin dárbbu mielde.
Bargu girkus.
Lumisalmi barggai badjel 30 jagi Lappi ortodoksalaš searvegottis kántorin, main son bargogođii jagi 1983. Son lea máilmmi vuosttaš ja áidnu nuortasápmelaš kántor. Lumisalmi lea vuosttaš nuortasápmelaš, gii lea vihahuvvon diakonan.
Jorgaleaddjin ja oahpaheaddjin.
Lumisalmi lea leamaš mielde jorgaleamen Ipmilbálvalusteavsttaid nuortalašgillii. Son lea maiddái oahpahan nuortalašgiela Helssega universitehtas ainjuo 2000-logu rájes.
Politihkka.
Son lei leamaš Suoma Sámedikki lahttu jagi 2000 rájes ja doaibmá nubbin várreságajođiheaddjin áigodagas 2008-2011. Lumisalmi válljejuvvui ođđasit Sámediggái čavčča 2007 válggain. Son fidnii eanemustá jienaid olles válggain. Son fidnii 165 jiena. Dál Lumisalmi lea lahttun Sámedikki skuvlen- ja oahppamateriála lávdegottis.
Maria Sofia Aikio

Maria Sofia Aikio dahjege Luobbal-Sámmol Sofe lea sápmelaš politihkkár eret Ohcejogas. Son lea kulturbargi ja lea Suoma Sámedikki lahttu jagiin 2003-2007. Son maid válljejuvvui Sámedikki válggain 2007 Sámedikki áirrasin jagiide 2008-2011.
Raimo Esa Guttorm

Raimo Esa Guttorm lea biilavuoddji Vuovdaguoikka Bárššis Ohcejoga gielddas eret. Son lei Suoma Sámedikki lahttu jagiin 2003-2007. Guttorm lei evttohassan Suoma Sámediggi válggain 2011.
Osmo Hirvasvuopio

Osmo Hirvasvuopio lei Suoma Sámedikki lahttu jagiin 2003-2007. Son lei maid evttohassan Sámedikki válggain 2007.
Jouni Ilmari Jomppanen

Jouni Ilmari Jomppanen lea sámipolitihkkár Anáris. Jomppanen lea Suoma Sámedikki lahttu jagiin 2003-2007. Son válljejuvvui maid Sámedikki válggain 2007 Sámedikki áirrasin jagiide 2008-2011. Son lei maid evttohassan Suoma Sámedikki válggain 2011.
Antti Katekeetta

Antti Katekeetta dahjege Erke Ánde (18.10.1940 - 19.05.2022) lei Suoma Sámedikki lahttu jagiin 2003-2007. Son válljejuvvui várrelahttun Sámedikki válggain 2007.
Petra Magga-Vars

Petra Biret Magga-Vars (ovddeš Petra Biret Magga) lea sámepolitihkkár Vuohču guovllus Soađegilis. Magga-Vars lea bajásgeassidiehtaga magisttar ja bargá doaibmabagadallin.
Magga-Vars lea Suoma Sámedikki lahttu jagiin 2003-2011. Son válljejuvvui maid Sámedikki válggain 2007 Sámedikki áirrasin jagiide 2008-2011. Son lei maid evttohassan Suoma Sámedikki válggain 2011.
Petra Magga-Vars lei jođiheaddjin sámegielat mánáid tv-prográmmas Unna Junnás ovttas Sofia Jannokan.
Risten-Rauna Magga

Ristenrauna Magga (r. 1945) lea sápmelaš politihkkár ja gudnedoavttir. Son lei Suoma Sámedikki lahttu jagiin 2003–2007. Son válljejuvvui maid Sámedikki válggain 2007 Sámedikki áirrasin jagiide 2008–2011.
Minna Mäkitalo

Minna Mäkitalo lei Suoma Sámedikki lahttu.
Anne Nuorgam

Mirva Anne Marjatta Nuorgam dahjege Geađgenjár' Niillas Ásllat Ánne (riegádan juovlamánu 22. beaivve 1964) lea sámepolitihkkár Ohcejogas eret. Son lei Suoma Sámedikki lahttu jagiin 2003-2007. Son válljejuvvui maid Sámedikki válggain 2007 Sámedikki áirrasin jagiide 2008-2011. Son lei maid evttohassan Suoma Sámedikki válggain 2011.
Son lea leamašan maiddái Sámiráđi lahttu.
Pekka Pekkala

Pekka Pekkala lea anáraš sámepolitihkkár. Son orru Avvilis Anára gielddas. 
Pekkala lei Suoma Sámedikki lahttu jagiin 2003-2007. Son válljejuvvui ođđasit Sámedikki áirrasin Sámedikki válggain 2007. Son lei maid evttohassan Suoma Sámedikki válggain 2011.
Son lei maid Anár gieldda váldostivrra lahttu, Anár searvegotti váldostivrra lahttu ja searvegotti ráđi lahttu.
Anu Avaskari

Anu Aino-Sisko Maarit Avaskari (ovddeš Anu Aino-Sisko Maarit Pietikäinen) lea anáraš sámepolitihkkár, gii orru Avvilis. Son gullá Aikio-sohkii.
Avaskari lei Suoma sámedikki lahttu jagiin 2003-2007. Son válljejuvvui maid sámedikki válggain 2007 sámedikki áirrasin jagiide 2008-2011. Son lei goalmmát geardde evttohassan Suoma Sámedikki válggain 2011 ja válljejuvvui válgabadjái 2012-2015.
Oula Sara

Oula Sara lei Suoma Sámedikki lahttu.
Irja Seurujärvi-Kari

Irja Anneli Seurujärvi-Kari lea eret Gáregasnjárggas, muhto lea ássan Helssegis 1980-logu rájes. Son bargá sámegiela lektorin Helssega universitehta Suopmelaš-ugralaš lágádusas. Seurujärvi-Kari doaibmá aktiivvalaččat mielde City Sámit-searvvis, mii lea Helsset guovllu sámesearvi. Seurujärvi-Kari lei Suoma Sámedikki lahttu jagiin 2003-2007. Son válljejuvvui maid Sámedikki válggain 2007 Sámedikki áirrasin jagiide 2008-2011 ja son doaibmá maid vuosttas várreságajođiheaddjin dán áigodaga.
Väinö Seurujärvi

Väinö Seurujärvi lea Suoma Sámedikki lahttu jagiin 2003-2007. Son lei maid evttohassan Sámedikki válggain jagiin 2007 ja 2011.
Nilla Tapiola

Nilla Tapiola lei Suoma Sámedikki lahttu jagiin 2003-2007. Son válljejuvvui maid Sámedikki válggain 2007 Sámedikki áirrasin jagiide 2008-2011. Son lei maid evttohassan Suoma Sámedikki válggain 2011.
Nils-Henrik Valkeapää

Nils-Henrik Valkeapää (s. 1943 ) lei Suoma Sámedikki lahttu.
Inkermarja Hetta

Inkermarja Hetta lei Suoma Sámedikki várrelahttu.
Vieno Länsman

Vieno Länsman lei Suoma Sámedikki várrelahttu jagiid 2003–2007.
Klemetti Näkkäläjärvi

Heikki Klemetti Näkkäläjärvi dahjege Juvvá Lemet (riegádan golggotmánu 18. b. 1960 Eanodagas) lea sápmelaš kulturantropologa, gielladutki ja politihkkár. Son lea Eanodaga Njunnásis eret, muhto orru dál Vuottesjávrris.
Politihkka.
Näkkäläjärvi lei leamašan Sámedikki lahttu jagiid 1996–2003 ja várrelahttu jagiid 2003–2007. Jagiid 2008–2011 ja 2012–2015 son doaimmai Suoma Sámedikki presideanta. Njukčamánu 2015 Näkkäläjärvi guđii iežas barggu ságajođiheaddjin ja buot luohttámušdoaimmaid Sámedikkis, go Suoma riikkabeaivvit mearridedje geavahit seammá sápmelašmeroštallama. Näkkäläjärvi mielde dát bidjá vára vuollái sámiid sajádaga eamiálbmogin. Näkkäläjärvi sadjái bođii Sámedikki várreságajođiheaddji Tiina Sanila-Aikio gii doaimmai ságajođiheaddjin válgabaji 2012–2015 loahpa rádjai.
Outi Länsman

Outi Susanna Länsman dahjege Májjo Jovnna Ilmár Outi lei Suoma Sámedikki lahttu jagiin 1996–2002 ja várrelahttu 2003–2007. Länsman lea humanisttalaš diehtagiid magisttar ja son bargá Sámi oahpahusguovddážis sámegiela lektorin. Son lea bargan maiddái Oulu universitehta Giellagas-instituhtas davvisámegiela lektorin.
Helssega guovlogielda

´Helssega guovlogielda lea okta Suoma guovlogielddain Lulli-Suoma leanas Uusimaa eanangotti. Dasa gullá 13 gieldda ja dan LAU 1 (NUTS 4) -nummir lea 011. Helssega guovlogielda ii leat seamma ášši go Helssega guovlu.
Lohja guovlogielda

Lohja guovlogielda lea okta Suoma guovlogielddain Lulli-Suoma leanas Uusimaa eanangotti. Dasa gullá 6 gieldda ja dan LAU 1 (NUTS 4) -nummir lea 012.
Raasepori guovlogielda

Raasepori guovlogielda lea okta Suoma guovlogielddain Lulli-Suoma leanas Uusimaa eanangotti. Dasa gullá 5 gieldda ja dan LAU 1 (NUTS 4) -nummir lea 012.
Kajaani guovlogielda

Kajaani guovlogielda lea okta Suoma guovlogielddain Oulu leanas. Dasa gullá 5 gieldda ja dan LAU 1 (NUTS 4) -nummir lea 182.
Kehys-Kainuu guovlogielda

Kehys-Kainuu guovlogielda lea okta Suoma guovlogielddain Oulu leanas. Dasa gullá 4 gieldda ja dan LAU 1 (NUTS 4) -nummir lea 181.
Koillismaa guovlogielda

Koillismaa guovlogielda lea okta Suoma guovlogielddain Oulu leanas. Dasa gullá 4 gieldda ja dan LAU 1 (NUTS 4) -nummir lea 178.
Nivala–Haapajärvi guovlogielda

Nivala–Haapajärvi guovlogielda lea okta Suoma guovlogielddain Oulu leanas. Dasa gullá 5 gieldda ja dan LAU 1 (NUTS 4) -nummir lea 176.
Oulu guovlogielda

Oulu guovlogielda lea okta Suoma guovlogielddain Oulu leanas. Dasa gullá logi gieldda ja dan LAU 1 (NUTS 4) -nummir lea 171.
Oulunkaari guovlogielda

Oulunkaari guovlogielda lea okta Suoma guovlogielddain Oulu leanas. Dasa gullá vihta gieldda ja dan LAU 1 (NUTS 4) -nummir lea 173.
Raahe guovlogielda

Raahe guovlogielda lea okta Suoma guovlogielddain Oulu leanas. Dasa gullá njeallje gieldda ja dan LAU 1 (NUTS 4) -nummir lea 174.
Siikalatva guovlogielda

Siikalatva guovlogielda lea okta Suoma guovlogielddain Oulu leanas. Dasa gullá njeallje gieldda ja dan LAU 1 (NUTS 4) -nummir lea 175.
Ylivieska guovlogielda

Ylivieska guovlogielda lea okta Suoma guovlogielddain Oulu leanas. Dasa gullá njeallje gieldda ja dan LAU 1 (NUTS 4) -nummir lea 177.
Joensuu guovlogielda

Joensuu guovlogielda lea okta Suoma guovlogielddain Nuorta-Suoma leanas Davvi-Gárjila eanangottis. Dasa gullá gávcci gieldda ja dan LAU 1 (NUTS 4) -nummir lea 122.
Gaska-Gárjila guovlogielda

Gaska-Gárjila guovlogielda lea okta Suoma guovlogielddain Nuorta-Suoma leanas Davvi-Gárjila eanangottis. Dasa gullá njeallje gieldda ja dan LAU 1 (NUTS 4) -nummir lea 124.
Pielis-Gárjila guovlogielda

Pielis-Gárjila guovlogielda lea okta Suoma guovlogielddain Nuorta-Suoma leanas Davvi-Gárjila eanangottis. Dasa gullá njeallje gieldda ja dan LAU 1 (NUTS 4) -nummir lea 125.
Härmänmaa guovlogielda

Härmänmaa guovlogielda lea okta Suoma guovlogielddain Oarje-Suoma leanas Lulli-Pohjanmaa eanangottis. Dasa gullá golbma gieldda ja dan LAU 1 (NUTS 4) -nummir lea 145.
Järviseutu guovlogielda

Järviseutu guovlogielda lea okta Suoma guovlogielddain Oarje-Suoma leanas Lulli-Pohjanmaa eanangottis. Dasa gullá golbma gieldda ja dan LAU 1 (NUTS 4) -nummir lea 146.
Eteläiset seinänaapurita guovlogielda

Eteläiset seinänaapurita guovlogielda lea okta Suoma guovlogielddain Oarje-Suoma leanas Lulli-Pohjanmaa eanangottis. Dasa gullá golbma gieldda ja dan LAU 1 (NUTS 4) -nummir lea 143.