tartuNLP/wikipedia-smugri-20251201 huggingface dataset:
Beaivvášsevnnjodeapmi

Beaivvášsevnnjodeapmi dáhpáhuvvá go mánnu boahtá beaivváža ja máilmmi gaskii nu ahte beaivváš belohahkii dahje oalát jávká mánu duohkái. Ollislaš dahje dievas beaivvášsevnnjodeapmi lea okta earenoamážeamos luonddudáhpáhusain. Geassemánu 2. beaivvi 2011 lei gaskaijabeaivváža sevnnjodeapmi Davvi-Sámis, ja mánnu govččai goasii 60 % beaivvážis. Dat dáhpáhuvai gaskaija áigge ja dan sáhtii buoremusat oaidnit Davvi-Sámis, gos dien áigge lea gaskaijabeaivváš. Nie viidát ii govčča mánnu beaivváža ovdal go 76 jagi geahčen fas - 2087:s. 
Fred Espenak lea NASA olis almmuhan kataloga mas oaidná 5000 jagi áiggi sevnnjodemiid - sullii 2000 o. Kr. rájes gitta 3000 jagi m. Kr.
Orru ahte Østfolddas báktesárgumat lassánedje sullii 900 - 700 o. Kr. Espenaka katalogas oaidnit ahte jagis 857 o. Kr. lei ollislaš beaivvášsevnnjodeapmi, muhto doppe ii lean leamaš sevnnjodeapmi áigodagas 1229 ja 857 o. Kr., ja danne sáhttet bronsaáiggis nu sakka sárgon bávttiide dien dáhpáhusa. Davvi-Sámis ledje leamaš ollislaš beaivvášsevnnjodeamit jagiin 1067, 938 ja 929 o. Kr.
Iešguđet beaivvášsevnnjodeamit.
Leat njealjelágan beaivvášsevnnjodeamit.
Lea imašlaš soaittáhat ahte beaivváš lea sullii 400 geardde guhkkelis máilmmis go mánnu ja das lea sullii 400 geardde stuorit diamehter. Go eatnamis geahččá, de orruba dat leame ovtta stuorrát. Dát soaittáhat dat dahká ahte máilmmis sáhttá oaidnit ollislaš beaivvášsevnnjodeami.
Duogážin dasa go muhtin sevnnjodeamit leat gierdohápmásaččat ja earát fas ollásit gokčet, lea ahte mánnu johtá ellipttalaš (jorbodahkii guhkolaš) geainnu mielde máilmmi birra. Dat dahká ahte mánnu lea muhtumin guhkkelis eret ja muhtumin lagabus máilmmi. Go mánnu lea guhkkin eret, de gokčá dat unnit oasi almmis, ii ge leat doarvái stuoris gokčat olles beaivváža. Gierdosevnnjodeapmi dáhpáhuvvá dávjjit go ollislaš sevnnjodeapmi, danne go mánu gaskamearálaš gaska lea menddo stuoris dasa ahte ollislaččat gokčat.
Sevnnjodeami geahččat.
Lea várálaš geahččat njuolga beaivvážii, vaikko geahčasta dušše moadde sekundda hávális. Liikká sáhttá čalbmi ja oaidnu billahuvvat. Lea vejolaš oalát čalmmehuvvat dan geažil. Čalbmi ii dovdda bákčasa, mii várrešii várálašvuođa vuostá, ja danne sáhttá jođánit geavvat ahte čalbmi vaháguvvá.
Dábálaččat lea beaivváš nu šearrat ahte dasa ii dárjja geahččat. Go lea beaivvášsevnnjodeapmi, de ii oro leame nu šearrat, muhto liikká lea beaivváščuovga seamma várálaš.
Beaivvášsevnnjodeami geahččamii leat ráhkaduvvon vásedin čalbmeláset. Ii galgga makkárge eará lásiid čađa geahččat beaivvážii.
&lt;br style="clear:both;"&gt;
&lt;br style="clear:both;"&gt;
Goas beaivvášsevnnjodeamit?
Dá lea oassi beaivvášsevnnjodemiin:
Nesset

Nesset lea gielda Møre ja Romsdála fylkkas. Dan olmmošlohku lea 2 995 ja viidodat lea 1 046 km². Gieldda hálddahusguovddáš lea Eidsvåg.
Fræna

Fræna lea gielda Møre ja Romsdála fylkkas. Dan olmmošlohku lea 9 614 ja viidodat lea 369 km². Gieldda hálddahusguovddáš lea Elnesvågen.
Aukra

Aukra lea gielda Møre ja Romsdála fylkkas. Dan olmmošlohku lea 3 339 ja viidodat lea 59 km². Gieldda hálddahusguovddáš lea Falkhytta.
Rauma (Norga)

Rauma lea gielda Møre ja Romsdála fylkkas. Dan olmmošlohku lea 7 421 ja viidodat lea 1 502 km². Gieldda hálddahusguovddáš lea Åndalsnes.
Molde

Molde lea gielda Møre ja Romsdála fylkkas. Dan olmmošlohku lea 25 936 ja viidodat lea 363 km². Molde gieldda Molde márkan lea gieldda ja olles fylkka hálddahusguovddáš.
Molde rádjegielddat leat .
Midsund

Midsund lea gielda Møre ja Romsdála fylkkas. Dan olmmošlohku lea 2 010 ja viidodat lea 95 km². Gieldda hálddahusguovddáš lea Midsund.
Vestnes

Vestnes lea gielda Møre ja Romsdála fylkkas. Dan olmmošlohku lea 6 630 ja viidodat lea 352 km². Gieldda hálddahusguovddáš lea Vestnes. Vestnes rádjegielddat leat .
Sandøy

Sandøy lea gielda Møre ja Romsdála fylkkas. Dan olmmošlohku lea 1 285 ja viidodat lea 20 km². Gieldda hálddahusguovddáš lea Steinshamn. Sandøy rádjegielddat leat .
Sámeálbmot bellodat

Sámeálbmot bellodat (SáB) lea sámi politihkalaš bellodat Norgga beale Sámis, vuođđuduvvon golggotmánu 15. b. 1999:as. SáB ceggii listtu guokte válgabiriin (nubbi válgabiriin Ávjovári válgabiire ja čihččet válgabiriin Lulli-Norgga válgabiire Sámediggeválggas 2009, muhto ii leat áirasa Sámedikkis.
Ålesund

Ålesund lea gielda Møre ja Romsdála fylkkas. Dan olmmošlohku lea 45 220 ja viidodat lea 98 km². Gieldda hálddahusguovddáš lea Ålesund. Ålesund rádjegielddat leat .
Sámiid ruovttuguovlu (Suopma)

Sámiid ruovttuguovlu (; ) lea Suoma Lappi leana davimus guovlu. Sámiid ruovttuguvlui gullet Eanodaga, Anára ja Ohcejoga gielddat ja maiddái Soađegili gieldda davveoassi. Jagi 2007 statistihkaid mielde Suoma sámeálbmogis sullii 60 % ásset sámediggelágas meroštallon Sámiid ruovttuguovllu olggobealde. Vuollel 10-jahkásaš sámemánáin olles 70 % ásset sámiid ruovttuguovllu olggobealde. Suomas lea sullii 9400 sápmelačča, geain goitge badjelaš 50 % ásset Lappi leanas.
Novgorod-traktáhtta (1326)

Novgorod-traktáhtta lei ráfisoahpamuš Norgga ja Novgorod dásseváldi gaskkas 1326:s, ja nu gohčoduvvon rádjemearrádus golbma-njeallje jagi maŋŋil. Dalle eai mearriduvvon duohta ráját, muhto baicca oktasaš hálddašanguovlu mii roavvát govččai Davvi-Romssa, Finnmárkku ja Guoládaga. Soahpamuša guovdilis oassi lei sámi vearromáksingeatnegasvuohta goappašat stáhtii.
Haakon VII

Haakon VII (riegádan 3. beaivvi borgemánus 1872:s, jápmán 21. beaivvi čakčamánus 1957:s) lei Norgga gonagas 1905 rájes gitta 1957 rádjái.
Gonagas Haakon lei gásttašuvvon namain Christian Frederik Carl Georg Valdemar Axel, muhto anii Carl-nama ja lei Dánmárkku prinsa. Son náitalii 22. beaivvi suoidnemánu 1896:s iežas oambeliin Maud Charlotte Mary Victoria Sachsen-Coburg-Gothas, gii lei prinseassa Stuorra-Británnias ja Irlánddas (riegádan 26. beaivvi skábmamánu 1896:s, jápmán 20. beaivvi skábmamánu 1938:s). Son gulai Schleswig-Holstein-Sonderburg-Glücksburg furstavissui. Prins Carla váhnemat leigga Dánmárkku gonagas Fredrik VIII ja ruoŧa prinseassa Lovisa. Dánmárkku Christian X lei su viellja, ja Dánmárkku Christian IX lei su áddjá. Son rievdadii nama Haakonii go válljejuvvui Norgga gonagassan maŋŋel go uniovdna bieđganii. Carl šattai dasto gonagassan ovdal go iežas áhčči ja su viellja šattaiga Dánmárkku gonagassan.
Bissojoga bajásšaddanguovddáš

Bissojoga bajásšaddanguovddáš - Bissojoga skuvla (dárogillii: Børselv oppvekstsenter, láddelašgillii: Pyssyjoven kasvattamasentteri) lea ovttagielat dáru almmolaš vuođđoskuvla Porsáŋggus, Finnmárkku fylkkas. Doppe leat 19 oahppi guokte luohkás, ja oahppit leat 1. luohkás 10. luohkkái. Skuvllas leat buot dásit sihke mánáid- ja nuoraidskuvllas.
Skuvlla jođiheaddji lea rektor Herman Kåven.
NRK Sápmi

NRK Sápmi lea stuorimus sámi mediaásahus mas dál barget badjel 90 olbmo. Sii leat sierra NRK prográmmadivišuvdna. NRK Sápmi sáhttá ođđa bargiide fállat buori bargobirrasa, miellagiddevaš barggu ja buriid bargo- ja bálkáeavttuid. Ásahusa beaivválaš bargogiella lea sámegiella.
NRK Sápmi váldodoaimmahus lea Kárášjogas, gos lea jagis 1984 huksejuvvon mediaviessu. NRK Sámis leat báikkálaš kantuvrrat Guovdageainnus, Deanus, Gáivuonas, Romssas, Skániin, Divttasvuonas, Snoasas ja Oslos.
Yle Sámi Radio

Yle Sámi Radio lea sámegielat radio mii gullá Yleisradio vuollai. Yle Sámi Radio doaibmaguovddáš lea Anáris, muhto das leat maid báikkálaš doaimmahusat Ohcejogas ja Gárasavvonis.
Yle Sámi Radio sádde prográmma golmma sámegillii: davvisáme-, anáraš- ja nuortalašgillii iežas kanálas Davvi-Suomas. Sámi Radio lea deháleamos sámi media Suomas. Dat olaha guldaleddjiidis jođánit hárvves ásson sámeguovllus. Dat lea áidna kanála, mas sámit besset guldalit ođđasiid, ságaid ja prográmmaid iežaset eatnigillii. Kanálas gullo eanaš sámi musihkka.
Áhkárvuona bajásšaddanguovddáš

Áhkárvuona bajásšaddanguovddáš - Ossodat skuvla (dárogillii: Akkarfjord Oppvekstsenter - Avdeling skole) lea ovttagielat dáru almmolaš vuođđoskuvla Áhkárvuonas, Hámmárfeasttas, Finnmárkku fylkkas. Doppe leat ovcci oahppi guokte luohkás, ja oahppit leat 1. luohkás 10. luohkkái. Skuvllas leat buot dásit mánáid- ja nuoraidskuvllas.
Skuvlla jođiheaddji lea rektor Alvin Vaséli.
Álttá risttalaš vuođđoskuvla

Álttá risttalaš vuođđoskuvla (dárogillii: Alta Kristne grunnskole) lea ovttagielat dáru priváhta vuođđoskuvla Álttás, Finnmárkku fylkkas. Doppe leat 118 oahppi gávcci luohkás, ja oahppit leat 1. luohkás 10. luohkkái. Skuvllas leat buot dásit mánáid- ja nuoraidskuvllas.
Skuvlla jođiheaddji lea rektor Magne Medlie.
Gonagas (noaidevuohta)

Gonagas vai konagas (norsegielas "konungr"; "konr" – aristokratalaš almmái), loddealmmái, lei noaidenamahus noiddiin Sámis
Áronjárgga skuvla

Áronjárgga skuvla () lea ovttagielat (dárogielat) almmolaš vuođđoskuvla Álttás, Finnmárkku fylkkas. Doppe leat 80 oahppi njeallje luohkás, ja oahppit leat 1. luohkás 4. luohkkái. Skuvllas eai leat buot dásit mánáidskuvllas.
Skuvlla jođiheaddji lea rektor Vibeke Arntzen.
Juovlavuona bajásšaddanguovddáš

Juovlavuona bajásšaddanguovddáš - Ossodat skuvla (dárogillii: Austertana Oppvekstsenter) lea ovttagielat sámi/dáru almmolaš vuođđoskuvla Juovlavuonas, Deanus, Finnmárkku fylkkas. Doppe leat 51 oahppi vihtta luohkás, ja oahppit leat 1. luohkás 10. luohkkái. Skuvllas leat buot dásit mánáid- ja nuoraidskuvllas.
Skuvlla jođiheaddji lea rektor Børre St. Børresen.
Baksalen skuvla

Baksalen skuvla (dárogillii: Baksalen skole) lea ovttagielat dáru almmolaš vuođđoskuvla Hámmárfeasttas, Finnmárkku fylkkas. Doppe leat 205 oahppi gávcci luohkás, ja oahppit leat 1. luohkás 7. luohkkái. Skuvllas leat mánáidskuvlla buot dásit.
Skuvlla jođiheaddji lea rektor Anita Olsen.
Bergsfjord bajásšaddanguovddáš

Bergsfjord bajásšaddanguovddáš (dárogillii: Bergsfjord Oppvekstsenter) lea ovttagielat dáru almmolaš vuođđoskuvla Láhpis, Finnmárkku fylkkas. Doppe leat 18 oahppi golmma luohkás, ja oahppit leat 1. luohkás 10. luohkkái. Skuvllas leat buot dásit sihke mánáid- ja nuoraidskuvllas.
Skuvlla jođiheaddji lea rektor Elin Jensen.
SR Sámi Radio

SR Sámi Radio lea sámegielat radio mii lea sierra ossodat Sveriges Radios. SvT Sápmi Gironis gullá Sveriges Televisionii. SR Sámi Radio sádde beaivválaččat sáddagiid davvisámegillii, muhto sii ráhkadit radio­sáddagiid julev- ja 
lullisámegillii mat sáddejuvvojit dihto áiggis jeavddalaččat. Sihke julev- ja 
lullisámegillii leat diibmobeallásaš sáddagat juohke vahku.
Johtti Sápmelaččat rs

Johtti Sápmelaččat rs (suomagillii Johtti sápmelaččat ry) lea Eanodahkii jagi 1969 vuođđuduvvon sámesearvi.. Searvvis leat oktiibuot sullii 165 mielláhtu.
Searvvi logo lea plánen Oula Näkkäläjärvi, ja dat govvida golbmanuppelohkái čoarvegiela. Sámiid dološ árbevieru mielde jagis leat golbmanuppelohkái mánu. 
Johtti Sápmelaččat rs lea jagiid mielde doaibman aktiivvalaččat gielddapolitihkas. Searvvi lahtut leat maid doaibman Suoma Sámedikki lahttun.
Jagi 2007 rahppojuvvojedje Duottar-Sámi luondduguovddáš Skierris Meahcceráđđehusa ja Sámemusea Siidda ođđa čájáhusat. Váldočájáhusa "Vuovjjuš - Kulkijat" johttisápmelaš kultuvrra ja historjjá govvidan oasi čálii Nils-Henrik Valkeapää.
Johtti Sápmelaččat rs ortnii vuosttaš geardde Márjjábeaivve doaluid Heahtás jagis 1971. 
Searvi lei mielde vuođđudeamin Suoma sámiid guovddášsearvvi ovttas Ohcejoga sámesearvi Sámi siiddain ja Roavvenjárgga sámesearvi Mii-servviin. Searvi lea ain mielde SGS doaimmain.
Riddu Riđđu

Riddu Riđđu Festivála lea jahkásaš musihkka- ja -kulturfestivála mii lágiduvvo Gáivuonas Davvi-Romssas. 2009:s rádjái Riddu Riđđu Searvi lágidii festivála, ja festivála ulbmil lea čalmmustahttit, hástalit ja ovddidit sápmelaččaid ja eará álgoálbmogiid kultuvrra ja identitehta. Dát festivála ii čohkke dušše davvi-norgalaččaid, maiddái álgoálbmogat miehtá máilmmi bohtet juohke jagi dán festiválii. 
Festivála lágiduvvui 22. geardde 2013:s. Festiválaprográmmas leat konsearttat, teáhterat, seminárat, kurssat, mánáidfestivála, čájáhusat ja nuoraidleaira. 2009:s festivála oaččui guovddáš-stáhtusa ja 1.500.000 ruvdnosaš jahkásaš stáhtadoarjaga Kultur- ja girkodepartemeanttas. Dán oktavuođas organisašuvdnamálle rievdaduvvui 2010:s ja oasussearvi Riddu Riđđu Festivála ásahuvvui 1.1.2010. 
Riddu Riđđu lea Storåsfestivala ustitfestivála. Festiválahoavda lea Kirsti Lervoll ja produseanta lea Rita Mienna. Stivrra jođiha Susanne Funderud Skogvang. Artisttat geat leat čuojahan Riddu Riđus leat earret eará: Mari Boine, Ingor Ánte Áilo Gaup, Gåte, Wimme Saari, Saikho Namtchylak, Chirgilchin, Adjágas, Huun-Huur-Tu, Transjoik, Anneli Drecker, Karlsøy Prestegaard, Hedningarna, Nils-Aslak Valkeapää, Iver Jåks, Per Ivars Orkester, Hangface, Englebarn ja Turdus Musicus.
Bearalvági skuvla

Bearalvági skuvla (dárogillii: Berlevåg skole) lea ovttagielat dáru almmolaš vuođđoskuvla Bearalvágis, Finnmárkku fylkkas. Doppe leat 158 oahppi logi luohkás, ja oahppit leat 1. luohkás 10. luohkkái. Skuvllas leat buot dásit sihke mánáid- ja nuoraidskuvllas.
Skuvlla jođiheaddji lea rektor Brynjar Langås.
Billávuona skuvla

Billávuona mearrasápmelaš saddangusvddás - Billávuona skuvla (dárogillii: Billefjord Sjøsamiske Oppvekstsenter - Billefjord skole) lea guovttegielat sámi/dáru almmolaš vuođđoskuvla Billávuonas, Porsáŋggus, Finnmárkku fylkkas. Doppe leat 46 oahppi njeallje luohkás, ja oahppit leat 1. luohkás 10. luohkkái. Skuvllas leat buot dásit mánáid- ja nuoraidskuvllas.
Skuvlla jođiheaddji lea rektor Knut Johnny Johnsen.
Bjørnevatn skuvla

Bjørnevatn skuvla (dárogillii: Bjørnevatn skole) lea ovttagielat dáru almmolaš vuođđoskuvla Mátta-Várjjagis, Finnmárkku fylkkas. Doppe leat 277 oahppi 13 luohkás, ja oahppit leat 1. luohkás 10. luohkkái. Skuvllas leat buot dásit mánáid- ja nuoraidskuvllas.
Skuvlla jođiheaddji lea rektor Hege Wartiainen.
Bovccá bajásšaddanguovddáš

Bovccá saddangusvddás - Ossodat skuvla (dárogillii: Boftsa Oppvekstsenter - Avdeling skole) lea guovttegielat sámi/dáru almmolaš vuođđoskuvla Bovccás, Deanus, Finnmárkku fylkkas. Doppe leat 54 oahppi guhtta luohkás, ja oahppit leat 1. luohkás 10. luohkkái. Skuvllas leat buot dásit mánáid- ja nuoraidskuvllas.
Skuvlla jođiheaddji lea rektor Heidi Wilsgård.
Bossegohpi skuvla

Bossegohpi skuvla (dárogillii: Bossekop skole) lea ovttagielat dáru almmolaš vuođđoskuvla Álttás, Finnmárkku fylkkas. Doppe leat 412 oahppi 34 luohkás, ja oahppit leat 1. luohkás 7. luohkkái. Skuvllas leat buot dásit mánáidskuvllas.
Skuvlla jođiheaddji lea rektor Trude T. Andersen.
Breilia skuvla

Breilia skuvla (dárogillii: Breilia skole) lea ovttagielat dáru almmolaš vuođđoskuvla Hámmárfeasttas, Finnmárkku fylkkas. Doppe leat 296 oahppi 14 luohkás, ja oahppit leat 8. luohkás 10. luohkkái. Skuvllas leat buot dásit nuoraidskuvllas.
Skuvlla jođiheaddji lea rektor Geir Bjørkly.
Goahtečoru skuvla

Goahtečoru skuvla (dárogillii: Breivikbotn skole) lea ovttagielat dáru almmolaš vuođđoskuvla Ákŋoluovttas, Finnmárkku fylkkas. Doppe leat 29 oahppi golbma luohkás, ja oahppit leat 1. luohkás 7. luohkkái. Skuvllas leat buot dásit mánáidskuvllas.
Skuvlla jođiheaddji lea rektor Torfinn Husby.
Buođggáid bajásšaddanguovddáš

Buođggáid bajásšaddanguovddáš - Ossodat skuvla (dárogillii: Bugøynes Oppvekstsenter - Avdeling skole) lea ovttagielat dáru almmolaš vuođđoskuvla Mátta-Várjjagis, Finnmárkku fylkkas. Doppe leat 18 oahppi golbma luohkás, ja oahppit leat 1. luohkás 10. luohkkái. Skuvllas leat buot dásit mánáid- ja nuoraidskuvllas.
Skuvlla jođiheaddji lea rektor Eva Høiberget.
Risttalaš Álbmotbellodat

Risttalaš Álbmotbellodat (dárogillii Kristelig Folkeparti) lea politihkalaš bellodat Norggas ásahuvvon jagis 1933.
RÁb:s leat 10 stuorradikkelahtu, 17 sátnejođiheaddji, 623 gielddastivrralahtu ja 46 filkadikkelahtu. Kjell Ingolf Ropstad lea 2019 rájes jođiheaddjin.
Bellodaga nuoraidorganisašuvdna lea Kristelig Folkepartis Ungdom (KrFU).
Politihkalaš vuođđu.
Bellodat lea huksejuvvon risttalaš árvvuin, mii deattuha sivdnádusa ja olbmo árvvu. Bellodat háliida dan dihtii čavga gena- ja bioteknologiijalága, ja vuosttilda lága mii dikta olbmuid iežaset válljet abortta, ja maiddái vuosttildii oktasaš náittoslága. Seammás bellodagas olusat áŋgiruššet birasbargui, ja ovddideames geafes riikkaid. 
Váldoáššit:
Historjá.
Bellodat ásahuvvui Biibbalskuvllas Bergenis 4.9.1933 Ingebrigt Bjørø bovdejumi vuođul, ja son leaige vuosttas jođiheaddji bellodagas. 
Muhtun servodatdiehttit leat ovttaoaivilis ahte 1997 válga ja Kjell Magne Bondevika vuosttaš ráđđehus lea dat stuorámus mii lea dáhpahuvvan RaB historjjás. Bellodaga buoremus válga lea eahpitkeahttá stuorradiggeválga jagis 1997, goas bellodat oaččui 12,7 proseantta jienain. Bellodat leai bivnnut ja jagis 1998 oaččui bellodat olles 19.7 % jienain oaiviliskkadeamis maid Norsk Gallup dagai. Dan maŋŋel go bellodat šattai riikkaviidosažža lea jagi 2013 válga heajumus, dušše 4,2 proseantta. Bellodagas leat olu miellahtut jienastuslogu ektui buohtástaladettiin eará bellodagaide. 
Bellodagas lei gitta 2013 rádjái risttalaš «dovddastanparagráfa», mii mearkkašii ahte juohkehaš gii háliidii válljejuvvot luohttámušdoaimmaide bellodagas fertii dovddastit risttalažžan ja ovttaoaivilat bellodaga vuođđooainnuin. 
Ráđđehusat.
Bellodagas leamas guokte stáhtaministtara: Lars Korvald ja Kjell Magne Bondevik. Bellodat lea searvan ovcci koališuvdnaráđđehusain:
Erna Solberga ráđđehus lea jođihan 2013 rájes. 22.1.2019 rájes oassálastá RÁb ráđđehussii.
NRK

Norsk rikskringkasting AS beaivválaččat ja márkanfievrrideamis gohčoduvvo oanádusain NRK, mii lea stáhtalaš eaiggáduvvon fitnodat, mii sadde oktasaš sáddagiid radios ja TV:as ja eará ođđa mediain. NRK lea vuođđuduvvon dábálašsadden prinsihpaide seamma málle mielde go BBC (Britsh BroadCasting) ja lea miellahttun Eurohpaš sáddenuniovnnas. 
NRK lea vuođđuduvvon jagis 1933 ja lea Norgga stuorámus mediafitnodat. NRK:as ledje jagis 2010 njealje riikkaviidosaš TV-kanálat (NRK1, NRK2, NRK3 ja NRK Super) ja golbma riikkaviidosaš radiokanálat (P1, P2 ja P3).
Ruhtadeapmi.
NRK lea ruhtaduvvon sáddendivvagiid vuođul, nu gohčoduvvon «TV-liseansa». NRK liseansadienas leai jagis 2005 badjelaš golbma miljárdda norgga ruvnnu, sullii seamma olu go olles Norgga kulturbušeahtta.
Jagis 2006 buvttii máidnosat ja sponsen NRK:ii dietnasa 51 miljovnna ruvnnu. Liseansadienas leai seamma jagi lagabui njealje miljárda ruvnnu.
NRK:as lea váldokantuvrrat Oslos Marienlystas ja Troandimis Tyholtas. Teaksta-TV álggahuvvui jagis 1983, ja NRK.no/NRK Interaktiv ásahuvvui jagis 1994. NRK šattai stadalaš aksjafitnodat jagis 1996. 
Vásáhusguovddaš NRK Opplevelser rahppui Marienlystas Oslos jagis 2003, gos earret eará leat govat ja jienat NRK historjjás.
Historjá.
Radiodállu, Radiohuset (Kringkastingshuset), lea boarráseamos oassi NRK:a váldokantuvrras, mii lea NRK Marienlyst Oslos. Fásta radiosáddagat alge Norggas jagis 1925 priváhta fitnodagas Kringkastingsselskapet A/S. Dat lea algu Norgga sáddemis, mii ásahuvvui jagis 1933. NRK leai sihke eaiggáduvvon ja stivrejuvvon stáhtas, ja deháleamos doaibman leai álgoálggos álbmogii juohkit dieđuid, mii dahkkui briitannialaš BBC málle mielde. 
Soađiáigge 1940–45 sáddendoaimma stivrejedje Norggas nasisttat, ja sáddenfierbmi belohahkii billašuvvan, nuba NRK seammás fárrehii doaimmas Stuorrabrittaniai, man jođihii Toralv Øksnevad. Sáddagat ledje maid Amerihkás soađiáigge.
1950-jagiin vuoruhuvvu guoimmuheapmi ja boaittobeale báikeguovlluid áššit. Jagis 1954 alge geahččalasaddagat, ja fásta sáddagat jagi 1960 rájes. 
Almmolaš rahpan TV:as Norggas leai 20.8. 1960. Jo OG gilvvuin Grenobles jagis 1968 eanas oassi sáddagiin ledje ivnniiguin. 1970 logus bohte eanet ivdnesáddagat, ja ođassátta Dagsrevyen bođii jo jagis 1973. Fásta ivdnesáddagat alge jagis 1975. Dan maŋŋá radio massii guldaleddjiidis dan ođđa mediai. 
Fitnodagas lea monopola sihke radios ja TV:as gitta 1980-lohkui. Jagis 1992 oaččui NRK riikkaviidosaš sáddagat gilvaleaddjis TV 2-ázis.
Murmánskka Guovllu Sámesearvi

Murmánskka guovllu sámi searvi dahjege OOSMO (, ) lea Ruošša sápmelaččaid searvi. Ruošša Sámis doaibmá searvi mángga báikegottiin, iešguđetge guovlluin, viiđat Ruoššabeala Sámis numo Lujávrris ja Revdas. Searvi lágida ea.ea. kultuvra ja giellaoahpahusa ja sihke seailluha ja ealáskahttá árbevirolaš sámi giehtaduodjedáidduid. 
Miellahttun Sámirađis.
Sámiid 17. konferánsa Gironis jagis 2000 dohkkehii Murmánskka guovllu sámesearvvi, OOSMO lahttoohcamuša. OOSMO lea nuba miellahttun Sámiráđis, mas leat oktiibuot vihttanuppelogi (15) lahtu. Dain leat guokte lahtu mielde Sámirađis, Guoládaga sámi searvi nammada ovtta ja OOSMO nammada ovtta áirasa. Guoládaga Sámi Searvi lea vuođđuduvvon jagis 1989 ja OOSMO lea vuođđuduvvon 1998. Sámiid 14. konferánssas Leavnnjas jagis 1989 lei Sovjetlihtus boahtán okta ovddasteaddji, gii buvttii konferánsii dearvvuođaid Ruošša sámiin. Ovddit konferánssas Åres jagis 1986, ii lean oktage Ruošša beal sápmelaš fárus.
Searvvi ásaheapmi.
Jođiheaddjin lea leamaš Nina Afanasjeva ja dál lea Aleksander Kobelev, čujuhus Sovetskaja 13-10,184290 Lovozero/Lujávri, Ruošša.
Lea eahpečielggas goas OOSMO searvi ásahuvvui. Organisašuvdna ozai miellahtovuođa Sámirađis jagis 2000 ja oaččui ohcama dohkkehuvvot seamma jagi. Searvvi vuođđudeapmi bođii sivasgo mánga jagi riidduid geažil Guoládaga Sámi Searvvis (GSS), mas okta ákkain leai ahte GSS ii ovddastan dahje vástidan eanaš ruoššabeale sámiid beaivválaš eallima. Dattege guktot Ruoššabeale servviin lea sierra sadji Sámiráđis.
Sumeragiella

Sumeragiella 𒅴𒂠 (Mesopotamia)
Okta 
Guokte 
Golbma 
Sumeragiella čállin
𒀸 
𒐀 
𒄬 
𒐁 
𒁄 
𒄈 
𒄉 
𒁔 
𒋻
𒀭 
𒀸 𒋩 
𒈮 
𒈯 
𒁀 
𒍪 
𒋢 
𒋢 
𒊿 
𒀴 
𒀵 
𒌗 
𒌚 
𒌛 
𒋚 
𒋚 
𒅗 
𒅨 
𒅲 
𒅽
𒅜 
𒅞 
𒅻 
𒅾 
𒅤 
𒅚 
𒅺 
𒅪 
𒅯 
𒆋
𒆂 
𒆈 
𒅢 
𒅿 
𒅛 
𒅝 
𒆀
Ánde Somby

Ánde Somby (riegádan 12. beaivvi miessemánu 1958:s Buolbmágis Deatnu-gielddas) lea sámi girječálli, juoigi, musihkkár ja juridihkka vuosttašamanuensa. Son orru Romssas ja bargá Romssa Universitehtas.
2003 rájes lea son leamašan miellahttu Vajas-joavkkus, ja lea joavkku juoigi ja vokalistta. Son lea maiddái nubbi sápmelaš historjjás gii lea váldán doavttirgráda juridihkkas, 259 jagi maŋŋel ruoŧa lullisápmelačča Johan Jonæ.
Sus leat guokte máná; Lawra Westerfjell Somby (riegádan 15. beaivvi guovvamánus 1980:s) gii lei mielde Adjágas-joavkkus ja Anna Cicilie Kristine Somby (riegádan 16. beaivvi golggotmánus 1988:s).
Muđui son máhttá davvisámegiela, lullisámegiela, dárogiela, eaŋgalasgiela ja duiskkagiela.
Liŋkkat.
http://www.cristin.no/as/WebObjects/cristin.woa/wa/personVis?type=PERSON&amp;pnr=58571&amp;la=no&amp;instnr=186&amp;action=sok
http://www.jus.uit.no/ansatte/somby/cvandeNOR.htm
http://www.jus.uit.no/ansatte/somby/dajanNOR.htm
Sovjetlihttu

Sovjetlihttu dahjege Sosialisttalaš Sovjetdásseválddiid lihttu (SSDL, ; rr. "Soyuz Sovietskikh Sotsialisticheskikh Respublik", oanádus СССР, "SSSR") lei iehčanas sosialisttalaš dásseváldi Eurásias. 1991:s Sovjetlihttu hádjánii.
Siiggahagat

'Siiggahagat leat barut mat hiljjat bohtet. Hui stuora javrriin, muhto eanas mearas.
Nina Afanasjeva

Nina Afanasjeva (Nina Eliseevna Afanasjeva, , gielddasámegielas: Е̄льцэ Нӣна, r. 1939) lea gielddasápmelaš oahpaheaddji, gielladutki ja politihkkár.
Sámediggi, Ruošša

Ruošša Sámediggi ( "Kuelnegk Soamet Sobbar") lea Sámi parlameanta Ruoššas. Dát álggahii doaimmaidnis jagis 2010. Vuosttaš Sámediggái váljejuvvui 9 lahtu. Sámedikki dálá presideanta lea Valentina Vyacheslavovna Sovkina.
Kuelnegk Soamet Sobbar jođiheaddji.
Valentina Vyacheslavovna Sovkina válljejuvvui juovlamánu 12. beaivve 2010 jođiheaddjin dan áiddobeliid ásahuvvon Sámi parlamentii Ruoššabeale Sámis, mii doaibmá gaskaboddosaš ásahussan ja Sámediggin. Ásahus galgá válbmet Ruoššasámi parlameantta láhkaevttohusa, mii geigejuvvo guovllu eiseválddiide maŋŋá. Lujávrrenisu válljejuvvui sámi kongreassas Murmánskkas dán doibmii. 73 oasseváldi Guoládatnjárggas serve kongressii, ja dan ođđa orgánas leat 9 lahtu. 
Áirasiid válljen.
Kuelnegk Soamet Sobbara áirasat válljejuvvojedje juovlamánu 12. b 2010. Sii leat:
Sámiid Ædnansærvi

Sámiid Ædnansærvi () lei sámesearvi Norggas. SÆS vuođđuduvvui jagis 1979.
Rabárber

Rabárber "(Rheum rhabarbarum)" lea boares biebmu- ja dálkkasšaddu.
Buoccagas

Buoccagas () lea várri Bearddu ja Málatvuomi suohkaniin, Romssas.
Ella Holm Bull

Ella Holm Bull (riegádan golggotmánu 12. beaivvi 1929 Raavrevijhkes, jápmán čakčamánu 21. beaivvi 2006 Snoasas) lei sámegiel oahpaheaddji ja girječálli. Son lei dovddusin iežas áŋgirvuođaines lullisámegielas. Son válljejuvvui Norgga vuosttaš Sámediggái jagis 1989. Sámedikkis son ovddastii Oktasašlisttu Oarjelsámeguovllu Sápmelaččaid, Oarjelsámeguovllu válgabires. Sámedikkis doaimmadettiin son lei Sámedikkeráđi ja organisašunlávdegotti miellahttun. 
Holm Bull lei guhká Snoasa sámeskuvllas oahpaheaddjin. Ovttas professor Knut Bergslandain dagaiba soai Bergsland-Bull-riektačállima, lullisámi riektačállima jagis 1974. Go son jámi lei son juste bálkkahuvvon čállit "Sámi historjá Røyrvikas ja dan birrasis” (Den samiske historien i Røyrvik og omegn), ruhtaduvvon Davvi-Trøndelaga filkkadikki bokte.
Musihkka.
Son almmuhii guokte skearru Iđut lágágusas:
Norgga ruvdno

Norgga ruvdno (ISO 4217) lea ruhtaovttadat Norggas. Ovtta norgga ruvnnos leat 100 evrre. Valuhtta ISO 4217-koda lea "NOK", muhto lea dábáleabbo gohčodit valuhtta "ruvdnon" ja čállit ",-" govasteamen. Norgga ruvdno lea sentrálabáŋkolága mielde bággomáksinovttadat Norggas, ja lea leamaš riika almmolaš valuhtta dan rájes go buhttejuvvui nu gohčoduvvon dárogillii "daler" ja "skilling" jagis 1875.
Ruvdno lea eará davviriikkaid ruhtaovttadat maid, earet eará Dánmárkus, Ruoŧas ("krona") ja Islánddas ("króna")
Historjá.
Norgga ruvdno introduserejuvvui jagis 1875, ja buhtadii ovtta speciedalera njeallje ruvnno vuostái juohke speciedalera ovddas. Ruvnno sisafievrredeapmi bijai Norgga Skandinávalaš ruhtauniovnna (Den skandinaviske myntunionen) vuollái mii vuođđuduvvui guokte jagi árabut, jagis 1873. Uniovdna loahpahuvvui jagis 1914, muhto goitge váljjeje Norga, Dánmárku ja Ruoŧŧa doalahit iežaset ja dál sirrejuvvon valuhtaid.
Ruhtauniovnna siskkobealde lei norgga ruvnno gollestandardda 2 480 ruvnno ovtta kilo ráinnas golli ovddas. Dát standárda fas sisafievrreduvvui gaskal 1916:ii ja 1920ii, ja fas gaskal 1928ii ja 1931:a. Jagi 1913ii šattai ruvdno baicce čatnot brihttálaš pundii mas 19,9 ruvnno devddi ovtta punda. Jagis 1939ii šattai ruvdno čatnot USA dollarii, gos 4,4 ruvnno vástidedje juohke dollarii. Go Norga lei nazisttalaš okkupašuvnna vuolde (nuppi máilmmesoađis) de šattai ruvdno čatnot Duiska riksmárkkii vuostái gos 1 ruvdno vástidii 0,6 riksmárkái, ja máŋŋelaš lei 1 NOK=0,57 RIM. Maŋŋel soađi šattai ruvdno fas čatnot brihttalaš punda ja USA dollara vuollái.
Jagis 1992 valji Norgga Báŋku mannat eret daid fásta "cuvkenkuršain", ja manai márkanheivehan golgii kuršaide. Dá lea maid Norgga báŋku dálá vuohki cuvkenkuršat meannudeapmi.
Boxholma gielda

 Boxholma gielda (ruoŧagillii: " Boxholms kommun") lea gielda Davvi-Ruoŧas Östergötlándda leatnas. 
Čoahkkebáikkit.
Vuolde lea listu čoahkkebáikkiin gielddas Boxholma gielda.
Finspånga gielda

Finspånga gielda (ruoŧagillii): "Finspångs kommun") lea gielda Davvi-Ruoŧas Östergötlándda leatnas. 
Čoahkkebáikkit.
Vuolde lea listu čoahkkebáikkiin gielddas Finspånga gielda.
Kinda gielda

Kinda gielda (ruoŧagillii): "Kinda kommun") lea gielda Davvi-Ruoŧas Östergötlándda leatnas. 
Čoahkkebáikkit.
Vuolde lea listu čoahkkebáikkiin gielddas Kinda gielda.
Linköpinga gielda

Linköpinga gielda (ruoŧagillii): "Linköpings kommun") lea gielda Davvi-Ruoŧas Östergötlándda leanas. 
Čoahkkebáikkit.
Vuolde lea listu čoahkkebáikkiin gielddas Linköpinga gielda.
Mjölby gielda

Mjölby gielda (ruoŧagillii): "Mjölby kommun") lea gielda Davvi-Ruoŧas Östergötlándda leanas. 
Čoahkkebáikkit.
Vuolde lea listu čoahkkebáikkiin gielddas Mjölby gielda.
Motala gielda

Motala gielda (ruoŧagillii): "Motala kommun") lea gielda Davvi-Ruoŧas Östergötlándda leatnas. 
Čoahkkebáikkit.
Vuolde lea listu čoahkkebáikkiin gielddas Motala gielda.
Norrköpinga gielda

Norrköpinga gielda (ruoŧagillii): "Norrköpings kommun") lea gielda Davvi-Ruoŧas Östergötlándda leanas. 
Čoahkkebáikkit.
Vuolde lea listu čoahkkebáikkiin gielddas Norrköpinga gielda.
Söderköpinga gielda

Söderköpinga gielda (ruoŧagillii): "Söderköpings kommun") lea gielda Davvi-Ruoŧas Östergötlándda leatnas. 
Čoahkkebáikkit.
Vuolde lea listu čoahkkebáikkiin gielddas Söderköpinga gielda.
Vadstena gielda

Vadstena gielda (ruoŧagillii): "Vadstena kommun") lea gielda Davvi-Ruoŧas Östergötlándda leatnas. 
Čoahkkebáikkit.
Vuolde lea listu čoahkkebáikkiin gielddas Vadstena gielda.
Valdemarsvika gielda

Valdemarsvika gielda (ruoŧagillii): "Valdemarsviks kommun") lea gielda Davvi-Ruoŧas Östergötlándda leatnas. 
Čoahkkebáikkit.
Vuolde lea listu čoahkkebáikkiin gielddas Valdemarsvika gielda.
Ydre gielda

Ydre gielda (ruoŧagillii): "Ydre kommun") lea gielda Davvi-Ruoŧas Östergötlándda leatnas. 
Čoahkkebáikkit.
Vuolde lea listu čoahkkebáikkiin gielddas Ydre gielda.
Åtvidaberga gielda

Åtvidaberga gielda (ruoŧagillii): "Åtvidabergs kommun") lea gielda Davvi-Ruoŧas Östergötlándda leatnas. 
Čoahkkebáikkit.
Vuolde lea listu čoahkkebáikkiin gielddas Åtvidaberga gielda.
Ödeshöga gielda

Ödeshöga gielda (ruoŧagillii): "Ödeshögs kommun") lea gielda Davvi-Ruoŧas Östergötlándda leatnas. 
Čoahkkebáikkit.
Vuolde lea listu čoahkkebáikkiin gielddas Ödeshöga gielda.
Mearrariika

Mearrariika lea guovlu mat gullet Davvi-Nordlánda ja Lulli-Romssa fylkkasuohkanat.
Kairo

Kairo (, "al-Qāhira") lea Egypta oaivegávpot. Gávpoga olmmošlohku lea su. 7 438 376.
Jean Auguste Dominique Ingres

Jean Auguste Dominique Ingres (borgemánu 29. b. 1780 – ođđajagimánu 14. b. 1867) lei frankriikalaš dáiddár.
Rebecca Watson

Rebecca Kay Watson (r. golggotmánu 18 b. 1980) lea amerihkálaš bloggačálli ja podcastdoalloeamit. Son lea bloggačálli "Skepchick"as mas son čállá skeptisismma, ateismma ja feminismma birra. Son lea maiddái co-doalloeamit skeptisaláš podcastain The Skeptics' Guide to the Universe ja Little Atoms.
PZ Myers

Paul Zachary "PZ" Myers (r. nukčamánu 9. b. 1957) lea amerihkálaš biologiijaprofessora Minnesota Morrisuniversitehtas (; UMM) ja bloggačálli dutkaláš blogga "Pharyngula":as.
Steven Novella

Steven P. Novella (r. geassemánu 29. b 1964) lea amerihkálaš klinihkalaš neurologista, bloggačálli ja podcastdoalloisit.
Báistebiđus

Báistebiđus lea cáhppon bohccobiergu mii bassojuvvo báistes.
The Skeptics' Guide to the Universe

The Skeptics' Guide to the Universe lea vahkosaš, 80 minuhta skeptikalaš podcast gos Steven Novella, MD, lea podcastdoalloisit.
Ca Mau

Ca Mau lea Ca Mau Province oaivegávpot, Vietnam .
Robert Peake

Robert Peake den eldre (c. 1551 - 1619) lei brihttalaš dáiddár.
Juanes

Juan Esteban Aristizábal Vásquez (r. borgemánu 9. b. 1972) lea colombialaš popmusihkkár. Su artistanamma lea Juanes.
Museu de Arte de São Paulo

Museu de Arte de São Paulo lea dáiddamusea São Paulo, Brasilas. Vaikko musea vuođđuduvvui jagis 1947. Musea viidodat lea 10 000 njealjehasmehtera. Jagis 2009 museas fidne 679 019 olbmo.
Ceavccageađge

Ceavccageađge () lea gilli Unjárgga gielddas, Finnmárkkus.
Guovdageainnu mánáidskuvla

Guovdageainnu mánáidskuvla () lea mánáidskuvla Guovdageainnus, Finnmárkku fylkkas. Guovdageainnu suohkan pláne ahte mánáid- ja nuoraidskuvla ovttastahttojuvvojit hálddahuslaččat.
Skuvlla rektor lea Bodil Utsi Vars. Guovdageainnu manaidskuvllas leat 7 ceahki, ja 16 luohka.
Frode Fjellheim

Frode Fjellheim (r. borgemánu 27. b. 1959 Mussiris Vápste gielddas) lea lullisápmelaš musihkkár Norgga bealde.
Loabága sámegiel báikenamat

Sámi eatnandieđalaš namma Loabágis (knr 1920) guoská báikenamat Loabágiid gielddas, main lea sámegiel hápmi. De báikenamma sáhttá guoskat eatnandieđalaš guovlluide feara man muddui, de ahte namat sáhttet gieđahallat moadde gielddat.
Sápmi báikenamat sáhttá lea earalágán, jos vuođđuduvvo ahte guovllus lea eará sámegielat. Dat dáhpáhuvvo rádjeguovlluin. Lea ovcci sámegiela: lullisámegiella, ubmisámegiella, biđonsámegiella, julevsámegiella, davvisámegiella, nuortalašgiella, anárašgiella, gielddasámegiella ja darjjesámegiella. Lea maid guokte jávkkan sámegiela: giemasámegiella ja áhkkilsámegiella. Dušše davvisámegiella čáhkada dán listái Loabát gildii.
Siellaga sámegiel báikenamat

Sámi eatnandieđalaš namma Siellagis (knr 1923) guoská báikenamat Siellaga gielddas, main lea sámegiel hápmi. De báikenamma sáhttá guoskat eatnandieđalaš guovlluide feara man muddui, de ahte namat sáhttet gieđahallat moadde gielddat.
Sápmi báikenamat sáhttá lea earalágán, jos vuođđuduvvo ahte guovllus lea eará sámegielat. Dat dáhpáhuvvo rádjeguovlluin. Lea ovcci sámegiela: lullisámegiella, ubmisámegiella, biđonsámegiella, julevsámegiella, davvisámegiella, nuortalašgiella, anárašgiella, gielddasámegiella ja darjjesámegiella. Lea maid guokte jávkkan sámegiela: giemasámegiella ja áhkkilsámegiella. Dušše davvisámegiella čáhkada dán listái Siellat gildii.
Háršttá sámegiel báikenamat

Sámi eatnandieđalaš namma Hárštá (knr 1901) guoská báikenamat Hárštta gielddas, main lea sámegiel hápmi. De báikenamma sáhttá guoskat eatnandieđalaš guovlluide feara man muddui, de ahte namat sáhttet gieđahallat moadde gielddat.
Sápmi báikenamat sáhttá lea earalágán, jos vuođđuduvvo ahte guovllus lea eará sámegielat. Dat dáhpáhuvvo rádjeguovlluin. Lea ovcci sámegiela: lullisámegiella, ubmisámegiella, biđonsámegiella, julevsámegiella, davvisámegiella, nuortalašgiella, anárašgiella, gielddasámegiella ja darjjesámegiella. Lea maid guokte jávkkan sámegiela: giemasámegiella ja áhkkilsámegiella. Dušše davvisámegiella čáhkada dán listái Hárštá gildii.
Báhccavuona sámegiel báikenamat

Sámi eatnandieđalaš namma Báhccavuonas (knr 1933) guoská báikenamat Báhccavuona gielddas, main lea sámegiel hápmi. De báikenamma sáhttá guoskat eatnandieđalaš guovlluide feara man muddui, de ahte namat sáhttet gieđahallat moadde gielddat.
Sápmi báikenamat sáhttá lea earalágán, jos vuođđuduvvo ahte guovllus lea eará sámegielat. Dat dáhpáhuvvo rádjeguovlluin. Lea ovcci sámegiela: lullisámegiella, ubmisámegiella, biđonsámegiella, julevsámegiella, davvisámegiella, nuortalašgiella, anárašgiella, gielddasámegiella ja darjjesámegiella. Lea maid guokte jávkkan sámegiela: giemasámegiella ja áhkkilsámegiella. Dušše davvisámegiella čáhkada dán listái Báhccavuotna gildii.
Romssa sámegiel báikenamat

Sámi eatnandieđalaš namma Romssas (knr 1902) guoská báikenamat Romssa gielddas, main lea sámegiel hápmi. De báikenamma sáhttá guoskat eatnandieđalaš guovlluide feara man muddui, de ahte namat sáhttet gieđahallat moadde gielddat.
Sápmi báikenamat sáhttá lea earalágán, jos vuođđuduvvo ahte guovllus lea eará sámegielat. Dat dáhpáhuvvo rádjeguovlluin. Lea ovcci sámegiela: lullisámegiella, ubmisámegiella, biđonsámegiella, julevsámegiella, davvisámegiella, nuortalašgiella, anárašgiella, gielddasámegiella ja darjjesámegiella. Lea maid guokte jávkkan sámegiela: giemasámegiella ja áhkkilsámegiella. Dušše davvisámegiella čáhkada dán listái Romsa gildii.
Ránáidsullo sámegiel báikenamat

Sámi eatnandieđalaš namma Ránáidsullos (knr 1927) guoská báikenamat Ránáidsullo gielddas, main lea sámegiel hápmi. De báikenamma sáhttá guoskat eatnandieđalaš guovlluide feara man muddui, de ahte namat sáhttet gieđahallat moadde gielddat.
Sápmi báikenamat sáhttá lea earalágán, jos vuođđuduvvo ahte guovllus lea eará sámegielat. Dat dáhpáhuvvo rádjeguovlluin. Lea ovcci sámegiela: lullisámegiella, ubmisámegiella, biđonsámegiella, julevsámegiella, davvisámegiella, nuortalašgiella, anárašgiella, gielddasámegiella ja darjjesámegiella. Lea maid guokte jávkkan sámegiela: giemasámegiella ja áhkkilsámegiella. Dušše davvisámegiella čáhkada dán listái Ránáidsuolu gildii.
Ráisavuona sámegiel báikenamat

Sámi eatnandieđalaš namma Ráisavuonas (knr 1925) guoská báikenamaid Ráisavuona gielddas, main lea sámegiel hápmi. De báikenamma sáhttá guoskat eatnandieđalaš guovlluide feara man muddui, de ahte namat sáhttet gieđahallat moadde gielddat.
Sápmi báikenamat sáhttet lea earalágánat, jos guovllus leat máŋgga sámegiela, dego rádjeguovlluin. Sámegielat leat ovcci: lullisámegiella, ubmisámegiella, biđonsámegiella, julevsámegiella, davvisámegiella, nuortalašgiella, anárašgiella, gielddasámegiella ja darjjesámegiella. Lea maid guokte jávkkan sámegiela: giemasámegiella ja áhkkilsámegiella. Dán listtus Ráisavuona gielddas leat dušše davvisámegielat namat.
Omasvuona sámegiel báikenamat

Sámi eatnandieđalaš namma Omasvuonas (knr 1939) guoská báikenamat Omasvuona gielddas, main lea sámegiel hápmi. De báikenamma sáhttá guoskat eatnandieđalaš guovlluide feara man muddui, de ahte namat sáhttet gieđahallat moadde gielddat.
Sápmi báikenamat sáhttá lea earalágán, jos vuođđuduvvo ahte guovllus lea eará sámegielat. Dat dáhpáhuvvo rádjeguovlluin. Lea ovcci sámegiela: lullisámegiella, ubmisámegiella, biđonsámegiella, julevsámegiella, davvisámegiella, nuortalašgiella, anárašgiella, gielddasámegiella ja darjjesámegiella. Lea maid guokte jávkkan sámegiela: giemasámegiella ja áhkkilsámegiella. Dušše davvisámegiella čáhkada dán listái Omasvuotna gildii.
Birggi sámegiel báikenamat

Sámi eatnandieđalaš namma Birggis (knr 1929) guoská báikenamat Birggi gielddas, main lea sámegiel hápmi. De báikenamma sáhttá guoskat eatnandieđalaš guovlluide feara man muddui, de ahte namat sáhttet gieđahallat moadde gielddat.
Sápmi báikenamat sáhttá lea earalágán, jos vuođđuduvvo ahte guovllus lea eará sámegielat. Dat dáhpáhuvvo rádjeguovlluin. Lea ovcci sámegiela: lullisámegiella, ubmisámegiella, biđonsámegiella, julevsámegiella, davvisámegiella, nuortalašgiella, anárašgiella, gielddasámegiella ja darjjesámegiella. Lea maid guokte jávkkan sámegiela: giemasámegiella ja áhkkilsámegiella. Dušše davvisámegiella čáhkada dán listái Birgi gildii.
Doaskku sámegiel báikenamat

Sámi eatnandieđalaš namma Doaskkus (knr 1928) guoská báikenamat Doaskku gielddas, main lea sámegiel hápmi. De báikenamma sáhttá guoskat eatnandieđalaš guovlluide feara man muddui, de ahte namat sáhttet gieđahallat moadde gielddat.
Sápmi báikenamat sáhttá lea earalágán, jos vuođđuduvvo ahte guovllus lea eará sámegielat. Dat dáhpáhuvvo rádjeguovlluin. Lea ovcci sámegiela: lullisámegiella, ubmisámegiella, biđonsámegiella, julevsámegiella, davvisámegiella, nuortalašgiella, anárašgiella, gielddasámegiella ja darjjesámegiella. Lea maid guokte jávkkan sámegiela: giemasámegiella ja áhkkilsámegiella. Dušše davvisámegiella čáhkada dán listái Doasku gildii.
Gáivuona sámegiel báikenamat

Sámi eatnandieđalaš namma Gáivuonas (knr 1940) guoská báikenamaid Gáivuona suohkanis mat leat sámegillii. Dát báikenamat sáhttet guoskat eatnandieđalaš guovlluide feara man muddui, de ahte namat sáhttet gieđahallat moadde gielddat.
Muhtin guovlluin sáhttet máŋga sámegielat báikenamat seamma guvlui, jus guovllu geavahit máŋga joavkku, dahje olbmot geat hállet iešguđet sámegielaid. Leat ovcci sámegiela: lullisámegiella, ubmisámegiella, biđonsámegiella, julevsámegiella, davvisámegiella, nuortalašgiella, anárašgiella, gielddasámegiella ja darjjesámegiella. Leat maid guokte jávkan sámegiela: giemasámegiella ja áhkkilsámegiella. Gáivuona suohkanis leat dušše namat davvisámegillii.
Rivttága sámegiel báikenamat

Sámi eatnandieđalaš namma Rivttágis (knr 1919) guoská báikenamat Rivttága gielddas, main lea sámegiel hápmi. De báikenamma sáhttá guoskat eatnandieđalaš guovlluide feara man muddui, de ahte namat sáhttet gieđahallat moadde gielddat.
Sápmi báikenamat sáhttá lea earalágán, jos vuođđuduvvo ahte guovllus lea eará sámegielat. Dat dáhpáhuvvo rádjeguovlluin. Lea ovcci sámegiela: lullisámegiella, ubmisámegiella, biđonsámegiella, julevsámegiella, davvisámegiella, nuortalašgiella, anárašgiella, gielddasámegiella ja darjjesámegiella. Lea maid guokte jávkkan sámegiela: giemasámegiella ja áhkkilsámegiella. Dušše davvisámegiella čáhkada dán listái Rivtták gildii.
Ivggu sámegiel báikenamat

Sámi eatnandieđalaš namma Ivggus (knr 1938) guoská báikenamat Ivggu gielddas, main lea sámegiel hápmi. De báikenamma sáhttá guoskat eatnandieđalaš guovlluide feara man muddui, de ahte namat sáhttet gieđahallat moadde gielddat.
Sápmi báikenamat sáhttá lea earalágán, jos vuođđuduvvo ahte guovllus lea eará sámegielat. Dat dáhpáhuvvo rádjeguovlluin. Lea ovcci sámegiela: lullisámegiella, ubmisámegiella, biđonsámegiella, julevsámegiella, davvisámegiella, nuortalašgiella, anárašgiella, gielddasámegiella ja darjjesámegiella. Lea maid guokte jávkkan sámegiela: giemasámegiella ja áhkkilsámegiella. Dušše davvisámegiella čáhkada dán listái Ivgu gildii.
Ivvárstáđiid sámegiel báikenamat

Sámi eatnandieđalaš namma Ivvárstáđit (knr 1917) guoská báikenamat Ivvárstáđiid gielddas, main lea sámegiel hápmi. De báikenamma sáhttá guoskat eatnandieđalaš guovlluide feara man muddui, de ahte namat sáhttet gieđahallat moadde gielddat.
Sápmi báikenamat sáhttá lea earalágán, jos vuođđuduvvo ahte guovllus lea eará sámegielat. Dat dáhpáhuvvo rádjeguovlluin. Lea ovcci sámegiela: lullisámegiella, ubmisámegiella, biđonsámegiella, julevsámegiella, davvisámegiella, nuortalašgiella, anárašgiella, gielddasámegiella ja darjjesámegiella. Lea maid guokte jávkkan sámegiela: giemasámegiella ja áhkkilsámegiella. Dušše davvisámegiella čáhkada dán listái Ivvárstáđit gildii.
Gálssa sámegiel báikenamat

Sámi eatnandieđalaš namma Gálssas (knr 1936) guoská báikenamat Gálssa gielddas, main lea sámegiel hápmi. De báikenamma sáhttá guoskat eatnandieđalaš guovlluide feara man muddui, de ahte namat sáhttet gieđahallat moadde gielddat.
Sápmi báikenamat sáhttá lea earalágán, jos vuođđuduvvo ahte guovllus lea eará sámegielat. Dat dáhpáhuvvo rádjeguovlluin. Lea ovcci sámegiela: lullisámegiella, ubmisámegiella, biđonsámegiella, julevsámegiella, davvisámegiella, nuortalašgiella, anárašgiella, gielddasámegiella ja darjjesámegiella. Lea maid guokte jávkkan sámegiela: giemasámegiella ja áhkkilsámegiella. Dušše davvisámegiella čáhkada dán listái Gálsa gildii.
Beardu sámegiel báikenamat

Sámi eatnandieđalaš namma Beardus (knr 1922) guoská báikenamat Beardu gielddas, main lea sámegiel hápmi. De báikenamma sáhttá guoskat eatnandieđalaš guovlluide feara man muddui, de ahte namat sáhttet gieđahallat moadde gielddat.
Sápmi báikenamat sáhttá lea earalágán, jos vuođđuduvvo ahte guovllus lea eará sámegielat. Dat dáhpáhuvvo rádjeguovlluin. Lea ovcci sámegiela: lullisámegiella, ubmisámegiella, biđonsámegiella, julevsámegiella, davvisámegiella, nuortalašgiella, anárašgiella, gielddasámegiella ja darjjesámegiella. Lea maid guokte jávkkan sámegiela: giemasámegiella ja áhkkilsámegiella. Dušše davvisámegiella čáhkada dán listái Beardu gildii.
Skániid sámegiel báikenamat

Sámi eatnandieđalaš namma Skániin (knr 1913) guoská báikenamat Skániid gielddas, main lea sámegiel hápmi. De báikenamma sáhttá guoskat eatnandieđalaš guovlluide feara man muddui, de ahte namat sáhttet gieđahallat moadde gielddat.
Sápmi báikenamat sáhttá lea earalágán, jos vuođđuduvvo ahte guovllus lea eará sámegielat. Dat dáhpáhuvvo rádjeguovlluin. Lea ovcci sámegiela: lullisámegiella, ubmisámegiella, biđonsámegiella, julevsámegiella, davvisámegiella, nuortalašgiella, anárašgiella, gielddasámegiella ja darjjesámegiella. Lea maid guokte jávkkan sámegiela: giemasámegiella ja áhkkilsámegiella. Dušše davvisámegiella čáhkada dán listái Skánit gildii.
Leaŋgáviikka sámegiel báikenamat¨

Sámi eatnandieđalaš namma Leaŋgáviikkas (knr 1931) guoská báikenamat Leaŋgáviikka gielddas, main lea sámegiel hápmi. De báikenamma sáhttá guoskat eatnandieđalaš guovlluide feara man muddui, de ahte namat sáhttet gieđahallat moadde gielddat.
Sápmi báikenamat sáhttá lea earalágán, jos vuođđuduvvo ahte guovllus lea eará sámegielat. Dat dáhpáhuvvo rádjeguovlluin. Lea ovcci sámegiela: lullisámegiella, ubmisámegiella, biđonsámegiella, julevsámegiella, davvisámegiella, nuortalašgiella, anárašgiella, gielddasámegiella ja darjjesámegiella. Lea maid guokte jávkkan sámegiela: giemasámegiella ja áhkkilsámegiella. Dušše davvisámegiella čáhkada dán listái Leaŋgáviika gildii.
Ráissa sámegiel báikenamat

Sámi eatnandieđalaš namma Ráissas (knr 1942) guoská báikenamat Ráissa gielddas, main lea sámegiel hápmi. De báikenamma sáhttá guoskat eatnandieđalaš guovlluide feara man muddui, de ahte namat sáhttet gieđahallat moadde gielddat.
Sápmi báikenamat sáhttá lea earalágán, jos vuođđuduvvo ahte guovllus lea eará sámegielat. Dat dáhpáhuvvo rádjeguovlluin. Lea ovcci sámegiela: lullisámegiella, ubmisámegiella, biđonsámegiella, julevsámegiella, davvisámegiella, nuortalašgiella, anárašgiella, gielddasámegiella ja darjjesámegiella. Lea maid guokte jávkkan sámegiela: giemasámegiella ja áhkkilsámegiella. Dušše davvisámegiella čáhkada dán listái Ráisa gildii.
Návuona sámegiel báikenamat

Sámi eatnandieđalaš namma Návuonas (knr 1943) guoská báikenamat Návuona gielddas, main lea sámegiel hápmi. De báikenamma sáhttá guoskat eatnandieđalaš guovlluide feara man muddui, de ahte namat sáhttet gieđahallat moadde gielddat.
Sápmi báikenamat sáhttá lea earalágán, jos vuođđuduvvo ahte guovllus lea eará sámegielat. Dat dáhpáhuvvo rádjeguovlluin. Lea ovcci sámegiela: lullisámegiella, ubmisámegiella, biđonsámegiella, julevsámegiella, davvisámegiella, nuortalašgiella, anárašgiella, gielddasámegiella ja darjjesámegiella. Lea maid guokte jávkkan sámegiela: giemasámegiella ja áhkkilsámegiella. Dušše davvisámegiella čáhkada dán listái Návuotna gildii.
Giehtavuona sámegiel báikenamat

Sámi eatnandieđalaš namma Giehtavuonas (knr 1911) guoská báikenamat Giehtavuona gielddas, main lea sámegiel hápmi. De báikenamma sáhttá guoskat eatnandieđalaš guovlluide feara man muddui, de ahte namat sáhttet gieđahallat moadde gielddat.
Sápmi báikenamat sáhttá lea earalágán, jos vuođđuduvvo ahte guovllus lea eará sámegielat. Dat dáhpáhuvvo rádjeguovlluin. Lea ovcci sámegiela: lullisámegiella, ubmisámegiella, biđonsámegiella, julevsámegiella, davvisámegiella, nuortalašgiella, anárašgiella, gielddasámegiella ja darjjesámegiella. Lea maid guokte jávkkan sámegiela: giemasámegiella ja áhkkilsámegiella. Dušše davvisámegiella čáhkada dán listái Giehtavuotna gildii.
Praha

Praha lea Čekkia oaivegávpot. Dan viidodat lea 496 km² ja olmmošlohku 1 290 508 (31.12.2016).
Plassje

Plassje () lea gielda Trøndelága fylkkas. Gieldda hálddahusguovddáš lea Plassje.
Gaala

Gaala ( ja ) lea gielda Nordlándda fylkkasuohkanis.
Svalbárda

Svalbárda (, ) leat Norgga sullot Árktisas. Dát sullot leat Eurohpa nannáma davábealde, sullii davvipola ja Norgga nannáma gaskkas. Svalbárdii gullet buot sullot ja bávttit gaskkal 74° ja 81° davvi govdodagas ja 10° ja 35° nuortta guhkkodagas. Stuorimus suolu lea Čohkkavárit (Spitsbergen), nubbin stuorimus lea Davvinuortaeana (Nordaustlandet) ja goalmmádin stuorimus Edgeøya. Longyearbyen lea hálddahusguovddáš dáid sulluide. Eará ásahusat, earret go dutkanguovddážat, leat dat ruošša ruvkeservodat Barentsburgas, dutkanservodat Ođđa-Ålesundas ja ásahusat ruvkedoaimma Sveagruvena dáfus. Buot dát sullot hálddašuvvojit bargoolbmás Svalbárddas.
Sullot váldojuvvoje vuosttaš geardde atnui 16. ja 17. jahkečuođis, fálesbivdo-čoahkkananbáikin, muhto guđđui loahpas ávdin. 19. jahkečuođi álggus álggahuvvui beasošruvkedoaibma, mii dagahii ahte eambbo servodagat álggahuvvojedje dáid sulluide. Svalbárda-traktáhtta 9.beaivvi guovvamánu 1920 rájes dohkkeha norgga suverenitehta, ja Svalbárda-lágain 1925:s šadde sullot ollásii oassin gonagasriikii Norgii. Svalbárda-láhka etablerii maid Svalbárdda ekonomalaš friddjabáikin ja demilitariserejuvvon guovlun. Odne leaba Stuora Norgga Čohkkaváriid Beasoškompaniija ja dat ruošša Trust Arktikugol áidna ruvkesearvvit mat ain doaimmaheaba beasošdoaimma Svalbárddas. Dutkkan ja turisma leat šaddan dehálaš liigeealáhussan lassin Svalbárdda Universitehtaguovddážii ja Svalbárdda máilmmiviidosaš siepmanvárrehussii. Doppe eai leat luottat orrunbáikkiid gaskkal, ja olbmot vánddardit skuteriiguin, girdiiguin ja fatnasiiguin. Svalbárdda Girdišillju, Longyear, lea dat deháleamos kommunikašuvdna-verrát reasta máilbmái.
Sulloguovllus lea arktalaš klimá, muhto doppe lea lieggasit ja bivvalit go eara guovlluin seamma govdodatgrádain.
Stuorámus sullot.
Svalbárdda stuorámus sullot leat:
Biibbal

Biibbal lea risttalašvuođa bassi girji. "Biibbal" lea greikkalaš sátni mii máksá "girjjit". Das leat guokte stuorra oasi –Boares testameanta (39 girjji) ja Ođđa testameanta (27 girjji).
Bratislava

Bratislava (, ) lea Slovakia oaivegávpot, ja dan 430 000 ássiin maiddái riikka stuorámus gávpot. Gávpot lea áibbas riikka oarjegeažis, Nuortariikka ja Ungára ráji lahka. Bratislava viidodat lea 367,9 km² ja dan juohká guovtti oassái Donau-johka.
Bratislava lea Slovakia politihkálaš, kultuvralaš ja ekonomiijalaš guovddáš. Doppe leat Slovakia presideanta, parlameanta ja ráđđehus. Gávpot lea maid máŋggaid universitehtaid, museaid, teáhteriid, galleriijaid ja eará politihkálaš, kultuvralaš ja oahpahusintitušuvnnaid ruoktobáiki. Bratislavas leat maid máŋggaid stuorit slovakialaš fitnodagaid ja finansiála insitušuvnnaid váldokantuvrrat.
Brno

Brno lea Čekkia nubbin stuorimus gávpot ja Lulli-Morávia leana oaivegávpot. Dan viidodat lea 230,22 km², olmmošlohku 404 820 (1. 1. 2011).