tartuNLP/wikipedia-smugri-20251201 huggingface dataset:
Kuusiogielddaid guovlogielda

Kuusiogielddaid guovlogielda lea okta Suoma guovlogielddain Oarje-Suoma leanas Lulli-Pohjanmaa eanangottis. Dasa gullá golbma gieldda ja dan LAU 1 (NUTS 4) -nummir lea 144.
Seinäjoki guovlogielda

Seinäjoki guovlogielda lea okta Suoma guovlogielddain Oarje-Suoma leanas Lulli-Pohjanmaa eanangottis. Dasa gullá golbma gieldda ja dan LAU 1 (NUTS 4) -nummir lea 142.
Suupohja guovlogielda

Suupohja guovlogielda lea okta Suoma guovlogielddain Oarje-Suoma leanas Lulli-Pohjanmaa eanangottis. Dasa gullá golbma gieldda ja dan LAU 1 (NUTS 4) -nummir lea 141.
Kaustinena guovlogielda

Kaustinena guovlogielda lea okta Suoma guovlogielddain Oarje-Suoma leanas Gaska-Pohjanmaa eanangottis. Dasa gullá čieža gieldda ja dan LAU 1 (NUTS 4) -nummir lea 161.
Kokkola guovlogielda

Kokkola guovlogielda lea okta Suoma guovlogielddain Oarje-Suoma leanas Gaska-Pohjanmaa eanangottis. Dasa gullá vihta gieldda ja dan LAU 1 (NUTS 4) -nummir lea 162.
Joutsa guovlogielda

Joutsa guovlogielda lea okta Suoma guovlogielddain Oarje-Suoma leanas Gaska-Suoma eanangottis. Dasa gullá golbma gieldda ja dan LAU 1 (NUTS 4) -nummir lea 132.
Jyväskylä guovlogielda

Jyväskylä guovlogielda lea okta Suoma guovlogielddain Oarje-Suoma leanas Gaska-Suoma eanangottis. Dasa gullá ovcci gieldda ja dan LAU 1 (NUTS 4) -nummir lea 131.
Jämsä guovlogielda

Jämsä guovlogielda lea okta Suoma guovlogielddain Oarje-Suoma leanas Gaska-Suoma eanangottis. Dasa gullá golbma gieldda ja dan LAU 1 (NUTS 4) -nummir lea 134.
Keuruu guovlogielda

Keuruu guovlogielda lea okta Suoma guovlogielddain Oarje-Suoma leanas Gaska-Suoma eanangottis. Dasa gullá guokte gieldda ja dan LAU 1 (NUTS 4) -nummir lea 133.
Saarijärvi–Viitasaari guovlogielda

Saarijärvi–Viitasaari guovlogielda lea okta Suoma guovlogielddain Oarje-Suoma leanas Gaska-Suoma eanangottis. Dasa gullá ovcci gieldda ja dan LAU 1 (NUTS 4) -nummir lea 138.
Äänekoski guovlogielda

Äänekoski guovlogielda lea okta Suoma guovlogielddain ovddeš Oarje-Suoma leanas Gaska-Suoma eanangottis. Dasa gullá guokte gieldda ja dan LAU 1 (NUTS 4) -nummir lea 135.
George W. Bush

George W. Bush (, r. suoidnemánu 6. b. 1946) lei Amerihká ovttastuvvan stáhtaid 43. presideanta. Son válljejuvvui vuosttas geardde presideantan jagis 2000 ja nubbái jagis 2004. George Busha eamit lea Laura Bush ja su nieiddat Jenna ja Barbara Bush.
Su ovddideaddji lei Bill Clinton.
Washington, D.C.

Washington, D.C. lea Amerihká ovttastuvvan stáhtaid oaivegávpot.
Suoma vuođđoláhka

Suoma vuođđoláhka (731/1999, , ) lea oktilaš vuođđoláhka, mii bođii fápmui Suomas njukčamánu 1. b. 2000. Dálá vuođđoláhka buhtte njeallje boares lága, mat ledje ásahuvvon Suoma iehčanasvuođa álgojagiin: jagi 1919 hálddahushápmi, jagi 1928 riikkabeai’ortnet ja guokte ministtarovddasvástádusa guoskevaš lága.
Vuođđolágas leat 131 paragráfa 13 kapihttalis dahje logus:
Lága struktuvra.
1 kapihttal – Stáhtanjuolggadusa geađgejuolggit.
Vuođđolága vuosttaš kapihttalis leat njuolggadusat stáhtanjuolggadusa vuođđojurdagat. Dain njuolggadusain meroštallojuvvojit Suoma iehčanasvuohta ja dásseválddálaš hálddahushápmi. Dasa lassin dain ásahuvvojit váldegotti guovlluid ja Suoma riikkavulošvuođa vuođustusat. Stáhtanjuolggadusa vuođđun lea álbmotsuverenitehta nappo stáhtaváldi gullá álbmogii, man ovddasta riikkabeivviide čoahkkanan riikkabeaivvit. Dan mielde riikkabeaivvit leat Suoma alimus stáhtaorgánan ja hálddahus- ja duopmoválddi leat vuolibut go riikkabeaivvit.
Suoma riikkabeivviid ságajođiheaddji

Suoma riikkabeivviid ságajođiheaddji lea Suoma riikkabeivviid lahttu, gii jođiha riikkabeivviid dievasčoahkkimiid. Riikkabeivviid ságajođiheaddji ii oassálaste ságastallamiidda dahje jienastemiide dego earát riikkabeaiveáirasat. 
Riikkabeivviid álggus riikkabeaiveáirasat válljejit gaskavuođastis ságajođiheaddji ja guokte várreságajođiheaddji. Válljen dáhpáhuvvá giddejuvvon lihppoválggain. Badjel beali jienain ožžon riikkabeaiveáirras válljejuvvo ságajođiheaddjin. Ságajođiheaddjit ovttas válgagottiid ságajođiheddjiin ráhkadit ságajođiheddjiidráđi, man ságajođiheaddjin maid riikkabeivviid ságajođiheaddji doaibmá.
Vaikko riikkabeivviid ságajođiheaddji lea válljejuvvon riikabeaiveáirrasin muhtun bellodagas, son ii oaččo barggustis doarjut dahje ásahit sierra sajádahkii ovttage bellodaga.
Sauli Niinistö

Sauli Väinämö Niinistö (r. borgemánu 24. beaivve 1948 Salos) lea Suoma dásseválddi 12. presideanta.
Niinistö lea ovddeš olgešbellodat Kokoomusa riikkabeaiveáirras ja bellodaga ságajođiheaddji. Son lea juridihka kandidáhtta (Turku universitehta, 1974) ja várreduopmár. Son lei Kokoomusa evttohassan jagiid 2006 ja 2012 presideantaválggain, ja 5.2.2012 son válljejuvvui Suoma dásseválddi 12. presideantan guđa jahkái 1.3.2012 rájes.
Niinistö lea doaibman Paavo Lipponena I ráđđehusas riekteministtarin 1995–1996 ja maŋŋelut Iiro Viinanena čuovvun finánsaministtarin 1996–1999 ja ain finánsaministtarin maiddái Paavo Lipponena II ráđđehusas 1999–2003. Dan maŋŋá son barggai Eurohpa investerenbáŋkku (EIB) nubbinjođiheaddjin. Riikkabeaiveáirras son lea leamaš jagiin 1987–2003 ja 2007–2011. Kokoomusa ságajođiheaddji son lei jagiin 1994–2001. Áigodagas 2007–2011 son doaimmai maiddái riikkabeivviid ságajođiheaddjin.
Niinistös leat guokte máná ja su vuosttaš eallinguoimmi Marja-Leena Niinistö jápmima (j. 1995) maŋŋá son lea náitalan (j. 2009) Jenni Haukioin.
Sámi Čuvgehussearvi

Sámi Čuvgehussearvi () vuođđuduvvui juovlamánu 11. beaivve 1932 ja heaittihuvvui cuoŋománu 24. beaivve 2007 Helssegis. Searvvi lei vuođđudeamen suopmelaš akademihkkárat V. Lassila, J. Keränen, Paavo Ravila ja P. Mustakallio.
Searvi álggii almmustahttit sámegielat Sabmelaš-aviissa jagis 1934. Searvi váikkuhii ovttas Samii Litton vuosttas sámeáššiid komitea ásaheapmái Suomas jagis 1949.
Suoma oaiveministtar

Suoma oaiveministtar lea ráđđehusa jođiheaddji. Seammás son jođiha maid Suoma sis- ja osiin olgopolitihka ovttas dásseválddi presideantan. Jagis 2000 ođastuvvui vuođđoláhka. Seammás oaiveministara rolla nanusmuvai. Presideanttas ii leat šat jur ollenge sispolitihkalaš váldi. Dán áigge oaiveministaris leat eanet váldi go presideanttas.
Suoma riikkabeaivvit

Suoma riikkabeaivvit ( ja ) leat Suoma parlameanta dahjege riikka álbmotválljen orgána mii geavaha láhkaásahanválddi ja bušeahttaválddi ja mii ovddasta álbmoga. Dán lassin Suoma riikkabeaivvit gohcet ráđđehusa doaimma ja váldet oasi Eurohpá uniovnna mearrádusdahkamii.
Oppalaš dieđut Suoma riikkabeivviid birra.
Suoma vuođđolága mielde "stáhtaváldi gullá Suomas álbmogii, man ovddastit čoahkkanan riikkabeaivvit". Riikkabeivviin leat 200 riikkabeaiveáirasa, main válljejuvvojit juohke njealját jagi riikkabeaiveválggain.
Parlamentarisma vuođđojurdagiid mielde Stáhtaráđđi "galgá návddašit riikkabeivviid luohttámuša".
Vanhanena II ráđđehus

Vanhanena II ráđđehus lea Suoma dásseválddi 70. ráđđehus.
Lahti guovlogielda

Lahti guovlogielda lea okta Suoma guovlogielddain Lulli-Suoma leanas. Dasa gullá ovcci gieldda ja dan LAU 1 (NUTS 4) -nummir lea 071.¨
Heinola guovlogielda

Heinola guovlogielda lea okta Suoma guovlogielddain Lulli-Suoma leanas. Dasa gullá golbma gieldda ja dan LAU 1 (NUTS 4) -nummir lea 072.¨
Historjá.
Nuorta-Häme guovlogieldda namma molsojuvvui 1.1.2001 Heinola guovlogieldan.
London

London lea Ovttastuvvan gonagasriikka ja Englándda oaivegávpot.
Euro

Euro (€) lea Eurohpa Uniovnna oktasaš valuhta. Euro lea ruhta 19 riikkas.
Ale gielda

Ale gielda lea gielda Ruoŧas Oarje-Götalándda leanas.
Bollebygda gielda

Bollebyggda gielda lea gielda Ruoŧas Oarje-Götalándda leanas.
Dals-Eda gielda

Dals-Eda gielda lea gielda Ruoŧas Oarje-Götalándda leanas.
Färgelanda gielda

Färgelanda gielda lea gielda Ruoŧas Oarje-Götalándda leanas.
Göteborga gielda

Göteborga gielda lea gielda Ruoŧas Oarje-Götalándda leanas.
Götene gielda

Götene gielda lea gielda Ruoŧas Oarje-Götalándda leanas.
Härryda gielda

Härryda gielda lea gielda Ruoŧas Oarje-Götalándda leanas.
Karlsborga gielda

Karlsborga gielda lea gielda Ruoŧas Oarje-Götalándda leanas.
Leruma gielda

Leruma gielda lea gielda Ruoŧas Oarje-Götalándda leanas.
Lysekila gielda

Lysekila gielda lea gielda Ruoŧas Oarje-Götalándda leanas.
Melleruda gielda

Melleruda gielda lea gielda Ruoŧas Oarje-Götalándda leanas.
Munkedala gielda

Munkedala gielda lea gielda Ruoŧas Oarje-Götalándda leanas.
Mölndala gielda

Mölndala gielda lea gielda Ruoŧas Oarje-Götalándda leanas.
Orusta gielda

Orusta gielda lea gielda Ruoŧas Oarje-Götalándda leanas.
Partille gielda

Partille gielda lea gielda Ruoŧas Oarje-Götalándda leanas.
Sotenäsa gielda

Sotenäsa gielda lea gielda Ruoŧas Oarje-Götalándda leanas.
Strömstada gielda

Strömstada gielda lea gielda Ruoŧas Oarje-Götalándda leanas.
Tanuma gielda

Tanuma gielda lea gielda Ruoŧas Oarje-Götalándda leanas.
Tjörna gielda

Tjörna gielda lea gielda Ruoŧas Oarje-Götalándda leanas.
Töreboda gielda

Töreboda gielda lea gielda Ruoŧas Oarje-Götalándda leanas.
Uddevalla gielda

Uddevalla gielda lea gielda Ruoŧas Oarje-Götalándda leanas.
Vårgårda gielda

Vårgårda gielda lea gielda Ruoŧas Oarje-Götalándda leanas.
Åmåla gielda

Åmåla gielda lea gielda Ruoŧas Västra Götalándda leanas.
Öckerö gielda

Öckerö gielda lea gielda Ruoŧas Västra Götalándda leanas.
Vuokko Hirvonen

Vuokko Hirvonen lea filosofiija doavttir. Son lea Sámi allaskuvlla professor sámi skuvladutkama ja girjjálašvuođa suorggis. Hirvonen nákkáhalai doavttirin Oulu universitehtas 6.2.1999. Su nákkosgirji "Sámeeatnama jienat. Sápmelaš nissona bálggis girječállin" gieđahalai sámi girjjálašvuođa. Son lea jođihan sámi oahppoplána O97S árvvoštallanbarggu Norgga bealde.
Lars Jacobsen Hætta

Lars Jacobsen Hætta dahjege Jáhkoš-Lásse (ođđajagimánu 5. b. 1834 Guovdageaidnu – guovvamánu 17. b. 1896 Guovdageaidnu) lei badjesápmelaš, Biibala jorgaleaddji ja duodjár. Guovdageainnu stuimmiid geažil son dubmejuvvui jápmimii, muhto borgemánu 7. b. 1854 jápminduopmu láivuduvvui eallinahkái ráŋggáštusbargun giddagasas. 
Guovdageainnu stuimmit.
"Váldoartihkal:" Guovdageainnu stuimmit
Jorgaleapmi ja eará duodji.
Giddagasas Hætta jorgalii Biibbala Ođđa testameantta davvisámegillii ovttas professor Jens Andreas Friisain. Jagis 1867 son beasai giddagasas, man maŋŋá son vulggii Friisain ja Ludvig Kristensen Daain dutkanmátkái. Mátkki maŋŋá son máhcai ruoktot Guovdageidnui, gos son barggai johttisámiid mánáid oahpaheaddjin ja jotkkii jorgalanbargguid. "Ođđa testameantta" jorgalus válbmanii jagis 1869 ja almmuhuvvui jagis 1874. Olleš Biibbal prentejuvvui 1895. Hætta maiddái oasálasttii "Ordbog for det lappiske Sprog" sátnegirjebargui ja jorgalii eará girjjiid davvisámegillii. Dasa lassin Hætta čálii ovttas Anders Pedersen Bærain Muitalusat-girjji, mii muitala sudno eallimis.
Aage Solbakk

Aage Solbakk dahje Lemet-Jon Aage (riegádan 1943 Fanasgiettis) lea historihkkár.
A

A, a lea latiinnalaš alfabehta vuosttaš bustávva.
Lulli-Pirkanmaa guovlogielda

Lulli-Pirkanmaa guovlogielda lea okta Suoma guovlogielddain Oarje-Suoma leanas, Pirkanmaa eanangottis. Dasa gullá njeallje gieldda ja dan LAU 1 (NUTS 4) -nummir lea 063.
Badje-Pirkanmaa guovlogielda

Badje-Pirkanmaa guovlogielda lea okta Suoma guovlogielddain Oarje-Suoma leanas, Pirkanmaa eanangottis. Dasa gullá čieža gieldda ja dan LAU 1 (NUTS 4) -nummir lea 069.
Nuortalulli-Pirkanmaa guovlogielda

Nuortalulli-Pirkanmaa guovlogielda lea okta Suoma guovlogielddain Oarje-Suoma leanas, Pirkanmaa eanangottis. Dasa gullá guokte gieldda ja dan LAU 1 (NUTS 4) -nummir lea 062.
Oarjelulli-Pirkanmaa guovlogielda

Oarjelulli-Pirkanmaa guovlogielda lea okta Suoma guovlogielddain Oarje-Suoma leanas, Pirkanmaa eanangottis. Dasa gullá njeallje gieldda ja dan LAU 1 (NUTS 4) -nummir lea 068.
Oarjedavvi-Pirkanmaa guovlogielda

Oarjedavvi-Pirkanmaa guovlogielda lea okta Suoma guovlogielddain Oarje-Suoma leanas, Pirkanmaa eanangottis. Dasa gullá vihtta gieldda ja dan LAU 1 (NUTS 4) -nummir lea 061.
Tampere guovlogielda

Tampere guovlogielda dahjege Tampere gávpotguovlogielda, lea okta Suoma guovlogielddain Oarje-Suoma leanas, Pirkanmaa eanangottis. Dasa gullá čieža gieldda ja dan LAU 1 (NUTS 4) -nummir lea 064.
Akaa

Akaa () lea Suoma gávpot Pirkanmaa eanangottis. Dan rádjegielddat leat Hämeenlinna, Lempäälä, Urjala, Valkeakoski ja Vesilahti.
Gilit.
Akkala, Alpila, Haanoja, Hautaa, Jokihaavisto, Järvihaavisto, Järviö, Kaulo, Kuhavuori, Kurisjärvi, Kuusjoki, Kylmäkosken kirkonkylä, Kylmäkosken asema, Käyrälä, Lontila, Maunula, Mellola, Mustue, Nauli, Onnia, Pappila, Poutala, Raidisto, Riisikkala, Savikoski, Saviniemi, Sontula, Sotkia, Taipale, Tyrisevä, Vuoltee
Kyrönmaa guovlogielda

Kyrönmaa guovlogielda () lea okta Suoma guovlogielddain Oarje-Suoma leanas, Pohjanmaa eanangottis. Dasa gullá golbma gieldda ja dan LAU 1 (NUTS 4) -nummir lea 151.
Pietarsaari guovlogielda

Pietarsaari guovlogielda lea okta Suoma guovlogielddain Oarje-Suoma leanas, Pohjanmaa eanangottis. Dasa gullá vihtta gieldda ja dan LAU 1 (NUTS 4) -nummir lea 154.
Suupohja ridduguovlu

Suupohja ridduguovlu lea okta Suoma guovlogielddain Oarje-Suoma leanas, Pohjanmaa eanangottis. Dasa gullá golbma gieldda ja dan LAU 1 (NUTS 4) -nummir lea 153.
Vaasa guovlogielda

Vaasa guovlogielda lea okta Suoma guovlogielddain Oarje-Suoma leanas, Pohjanmaa eanangottis. Dasa gullá guhtta gieldda ja dan LAU 1 (NUTS 4) -nummir lea 152.
Davvi-Satakunta guovlogielda

Davvi-Satakunta guovlogielda lea okta Suoma guovlogielddain Oarje-Suoma leanas, Satakunta eanangottis. Dasa gullá čieža gieldda ja dan LAU 1 (NUTS 4) -nummir lea 044.
Pori guovlogielda

Pori guovlogielda lea okta Suoma guovlogielddain Oarje-Suoma leanas, Satakunta eanangottis. Dasa gullá oktanuppelot gieldda ja dan LAU 1 (NUTS 4) -nummir lea 043.
Rauma guovlogielda

Rauma guovlogielda lea okta Suoma guovlogielddain Oarje-Suoma leanas, Satakunta eanangottis. Dasa gullá čieža gieldda ja dan LAU 1 (NUTS 4) -nummir lea 041.
Loimaa guovlogielda

Loimaa guovlogielda lea okta Suoma guovlogielddain Oarje-Suoma leanas, Varsinais-Suoma eanangottis. Dasa gullá logi gieldda ja dan LAU 1 (NUTS 4) -nummir lea 025.
Salo guovlogielda

Salo guovlogielda lea okta Suoma guovlogielddain Oarje-Suoma leanas, Varsinais-Suoma eanangottis. Dasa gullá oktanuppelot gieldda ja dan LAU 1 (NUTS 4) -nummir lea 022.
Turku guovlogielda

Turku guovlogielda lea okta Suoma guovlogielddain Oarje-Suoma leanas, Varsinais-Suoma eanangottis. Dasa gullá gávccinuppelot gieldda ja dan LAU 1 (NUTS 4) -nummir lea 023.
Vakka-Suoma guovlogielda

Vakka-Suoma guovlogielda lea okta Suoma guovlogielddain Oarje-Suoma leanas, Varsinais-Suoma eanangottis. Dasa gullá guhtta gieldda ja dan LAU 1 (NUTS 4) -nummir lea 024.
Turunmaa guovlogielda

Turunmaa guovlogielda lea okta Suoma guovlogielddain Oarje-Suoma leanas, Varsinais-Suoma eanangottis. Dasa gullá gávci gieldda ja dan LAU 1 (NUTS 4) -nummir lea 021.
Loviisa guovlogielda

Loviisa guovlogielda lea okta Suoma guovlogielddain Lulli-Suoma leanas, Nuorta-Uusimaa eanangottis. Dasa gullá vihta gieldda ja dan LAU 1 (NUTS 4) -nummir lea 202.
Porvoo guovlogielda

Porvoo guovlogielda lea okta Suoma guovlogielddain Lulli-Suoma leanas, Nuorta-Uusimaa eanangottis. Dasa gullá vihta gieldda ja dan LAU 1 (NUTS 4) -nummir lea 201.
Forssa guovlogielda

Forssa guovlogielda lea okta Suoma guovlogielddain Lulli-Suoma leanas, Kanta-Häme eanangottis. Dasa gullá vihta gieldda ja dan LAU 1 (NUTS 4) -nummir lea 053.
Hämeenlinna guovlogielda

Hämeenlinna guovlogielda lea okta Suoma guovlogielddain Lulli-Suoma leanas, Kanta-Häme eanangottis. Dasa gullá gávcci gieldda ja dan LAU 1 (NUTS 4) -nummir lea 051.
Riihimäki guovlogielda

Riihimäki guovlogielda lea okta Suoma guovlogielddain Lulli-Suoma leanas, Kanta-Häme eanangottis. Dasa gullá golbma gieldda ja dan LAU 1 (NUTS 4) -nummir lea 052.
Mariehamna gávpot

Mariehamna gávpot (ruoŧagillii "Mariehamns stad", suomagillii "Maarianhaminan kaupunki") lea okta Suoma guovlogielddain Ålándda eanangottis. Dasa gullá guhtta gieldda ja dan LAU 1 (NUTS 4) -nummir lea 211.
Mariehamn

Mariehamna dahjege Maarianhamina (, )" lea gávpot Ålánddas.
Mariehamna lea Marienhamna gávpot (, ) -guovlogieldda aidna gielda. guovlogieldda LAU 1 (NUTS 4) -nummir lea 211.
Ålándda dálonguovlu

Ålándda dálonguovlu (ruoŧagillii "Ålands landsbygd", suomagillii "Ahvenanmaan maaseutu") lea okta Suoma guovlogielddain Ålándda eanangottis. Dasa gullá ovcci gieldda ja dan LAU 1 (NUTS 4) -nummir lea 212.
Ålándda sullot

Ålándda sullot (ruoŧagillii "Ålands skärgård", suomagillii "Ahvenanmaan saaristo") lea okta Suoma guovlogielddain Ålándda eanangottis. Dasa gullá guhtta gieldda ja dan LAU 1 (NUTS 4) -nummir lea 213.
Riga

Riga () lea Látvia oaivegávpot. Riga lea gávpot Nuortameara Rigaluovtta gáttis Daugava-joga njálmmis.
Sámiid Vuorká-Dávvirat

Sámiid Vuorká-Dávvirat () lea sámi musea Kárášjogas. Dat lei Norgga vuosttaš sámi musea Musea dávvirčoakkáldagas leat badjel 4000 dávvira. Musea rahppojuvvui cuoŋománu 16. beaivve 1972. Vistti lea hábmen arkiteaktafitnodat Jessen og Jessen. Vistti siskkáldasa lea leamaš hábmemin maid sámi dáiddár Iver Jåks. Museas leat golbma ossodaga: kulturhistorjjálaš ossodat, dáiddaossodat ja olgomusea.
Siida

Siida dárkkuha davvisámegillii juo badjesiidda dahjege boazosiidda, gili ja muhtun mearrasámegiela suopmaniin orrunviesu dahjege ruovttu. Historjjálaš sámesiidda mearkkašumis sátni lea ealáskahttojuvvon davvisámegillii nuortalašgiela málle mielde.
Geahča maid: "cearru", "siida", "sita", "kite".
Nöteborga ráfi

Nöteborga ráfi lei borgemánu 12. beaivve 1323 čállojuvvon ráfišiehtadus Ruoŧa ja Novgoroda gávperepublihka gaskkas. Soahpamuš loahpahii oalle guhkes soahteáigodaga dan guovtti stáda gaskkas. Dat lei boarráseamos Ruoŧa nuorttabeal ráji mearrideaddji šiehtadus.
Beaivváš Sámi Našunálateáhter

Beaivváš Sámi Našunálateáhter lea sámi našunalteáhter, mii vuođđuduvvui jagis 1981. Teáhtera ulbmilin lea nannet sámiid identitehta ja kultuvrra. Teáhtera ruovttubáiki lea Guovdageaidnu.
Liŋkkat.
Beaivváš Sámi Teáhtera ruovttusiidu
Sámi Instituhtta

Sámi Instituhtta ásahuvvui jagis 1973 Guovdageidnui.
Gustav Lund

Gustav Fridjof Lund (cuoŋománu 18. b. 1862 Dálbmeluokta, Álaheadju, Norga – 1912) lei Friijagirku sárdnideaddji ja sámi aviissa Nuorttanastte vuosttas doaimmaheaddji. Son lei eret Dálbmeluovttas Álaheajus.
Elsa Laula Renberg

Elsa Laula Renberg (álgoálggus Elsa Laula, skábmamánu 29. b. 1877 – suoidnemánu 22. b. 1931). Elsa Laula lei eret ja bajásšattai boazosápmelašbearrašis Ruoŧa beale máttasámiguovllus Gäjgásis. Elsa Laula čađahii Stockholmmas sealgeeatnioahppu. Searvebargguin son oahpai Stockholmmas orudettiin. Studeremiid maŋŋá son máhcai ruoktot ja náitalii Norgga beale boazosápmelaš Thomas Renbergiin jagis 1908. Náitaleami maŋŋá Elsa fárrii bearrašiinnis Vappstenii Nordlándii Norgii. Elsa ja Thomas oaččuiga guhtta máná. Elsa jámii 53-jahkásaččán tuberkulosii Brønnøyas.
Jápmin vai eallin?
Elsa Laula Renberg čálii ja goasttidii jagis 1904 30-siidosaš girjji Infør lif eller död? Sanningsord i de Lappska förhållandena. Girjjistis son gieđahalai sámemánáid skuvladili, sámiid jienastanvuoigatvuođaid, sámiid eatnamiid oamastanvuoigatvuođaid ja sámeservviid dili. Son lea vuosttas iežas čállosiid almmustahttán sámenisu.
Leavgabeaivi.
Elsa Laula Renberga riegádanbeaivi skábmamánu 29. b. lea ođđaseamos sámi leavgabeaivi. Dát mearriduvvui leavgabeaivin 21. sámekonfereanssas Tråantes jagis 2017.
Fuolki

Fuolki lea olmmoš guhte lea eará olmmožin fulkkežat. Seamma sohkii gullet olbmot geain lea oktasaš máttut dahje sii leat boahtán sohkii náittosdili dahje adopterema bokte. Fuolkevuođa sáhttá geahčat juo "biologalaš (genehtalaš) fuolkevuohtan" jo "sosiálalaš rollaid", movt olbmot láhttejit guhtet guimmiideaset vuostá. Sierra kultuvrrain meroštallojuvvo fuolkevuohta sierra ládje: muhtun kultuvrrain belát rehkenastojuvvojit oabbán ja vielljan dahje mánát gullet beare áhči dahje eatni sohkii.
Sámegiela fuolkevuođanamahusat.
Sámegielas leat ollu fuolkevuođanamahusat, mas fuobmá ahte sámiin fuolkevuohta lea leamaš hui nanus.
Jieret

Jieret ("Ribes rubrum") lea jieretšattuid čerdii gullevaš miestta.
Čáhppesjieret

Čáhppesjieret dahjege sáhppesjieret dahjege čáhppesjierit ("Ribes nigrum") lea jieretšattuid čerdii gullevaš miestta. Dábálaččat čáhppesjierehat leat gilvvagárdemuorjjit.
Muovjejieret

Muovjejieret dahjege roamšejierit "(Ribes uva-crispa)" lea jieretšattuid čerdii gullevaš miestta. Muovjejierehat leat gilvvagárdemuorjjit.
Jokŋa

Jokŋa ("Vaccinium vitis-idaea") lea joŋaid čerdii "(Vaccinium)" gullevaš meahccemuorji.
Luomi

Luomi dahjege láttat (Rubus chamaemorus) lea váđotmurjjiid čerdii gullevaš šaddu. Luomin gohčoduvvojit maid šattu gollefiskes muorjjit. Luopmánat leat meahccemuorjjit, mat šaddet erenomážit jekkiin. Luopmánis lea vilges lieđđi. Álggus muorjjit leat ruoksadat, muhto go muorji láddá de dat fiskkoda. Luopmániid lieđđuma váikkuhit sihke garra arvvit ja biekkat mat časket eret lasttaid šattus. Maiddái goikkádagat ja galmmaijat hehttejit lieđđuma. 
Luomejahki.
Ollu sámiide lea lubmen ealáhussan ja olusat čuvvot makkár luomejahki áin šaddá. Olbmot jurddašit ahte šaddá hui buorre luomejahki go jeakkit leat vielgadin. Dan ii dieđe ovdal go luomi čatná čurohin, dalle easka oaidná šaddá go luomejahki vai ii.
Jieretšattut

Jieretšattut leat šaddočearda "Ribes" masa gullá sullii 150 šlája.
Muhtun jieretšattut
Dáigejieret

Dáigejieret ("Ribes alpinum") lea jieretšattuid čerdii gullevaš miestta.
Gollejieret

Gollejieret ("Ribes aureum") lea jieretsattuid čerdii gullevaš miestta.
Ehtemas

Ehtemas, juogot, juolut dahjege juogut ("Vaccinium uliginosum") lea joŋaid- ("Vaccinium") ja daŋasšattuide čerdii gullevaš šaddu.
Čáhppesmuorji

Čáhppesmuorji ("Empetrum nigrum") lea vuollegis álo ruonás nállolasttat šaddu.
Sarri

Sarri dahje sarrit ("Vaccinium myrtillus") lea joŋaid čerdii "(Vaccinium)" gullevaš šaddu.
Jokŋašattut

Jokŋašattut ("Vaccinium") lea "Ericaceae"-šattuide gullevaš šaddočearda, masa gullet ee. joŋat, sarrit ja ehtemasat.
Kategoriseren.
Jokŋašattut juhkkojuvvojit 33 sekšuvdnii, mis leat oktiibuot 150–450 šlája:
Hoaššat

Hoaššat leat gáiskešattuid joavku, man dálá áigge ealli šlajat gullet sohkii "Equisetum", čerdii "Equisetaceae", vuollečerdii "Equisetales", luohkái "Equisetopsida" ja vuolleluohkái "Equisetophytina" (synonyma "Sphenophytina"). Hoaššaide gullá 16 šlaja, muhto joavku lea leamaš viidásut ovdahistorjjálaš áiggiin, goas maid fossiilagávnnahusaid mielde ledje eará luohkát ja vuollečearddat.
Šlajat.
Vuollečeardá "Equisetum"
Vuollečeardá "Hippochaete" 
Dovdameahttun vuollečeardá
Gáiskešattut

Gáiskišattut "(Pteridophyta)"
Gáiskišattuid vuollesogat:
Idnešattut

Idnešattut lea gáiskišattuid vuollejoavku.
Gáranasmuorji

Gáranasmuorji ("Arctostaphylos uva-ursi") () lea gáranasmurjjiid čerdii ("Arctostaphylos") gullevaš šaddu.
Idni

Idni ("Lycopodium") lea idnešattuide gullevaš šaddu. Idni ođjjus šaddet oanehis suorggit.
Dorski

Dorski ("Gadus morhua") lea guolli mii eallá Davvi-Atlánttas. Dat eallá maid Nuortamearas.
Bálddis

Bálddis ("Hippoglossus hippoglossus") lea finddarguolli, mii eallá Atlántta davveosiin.
Sáidi

Sáidi ("Pollachius virens") lea dorskeguolli, mii eallá Atlántta davveosiin.
Stáinnir

Stáinnir ("Anarhichas lupus") lea guolli.
Rávdu

Rávdu ("Salvelinus alpinus") lea luossaguolli.
Čuovža

Čuovža ("Coregonus lavaretus") lea luossaguolli.
Čuovža gullá luossaguliide ja gávdno miehtá Sámi, ja muđui viidát davit máilmmioasis. Čuovža gođđá dábálaččat čakčat golggotmánu rájes, muhto soames máddodagat gođđet dálvet. Dat sáhttet gođđat sihke jogain ja jávrriin, gitta 50 mehter čikŋodahkii. Veajehat šaddet giđđat ja leat dalle 15 mm guhku. Čuovža gođđagoahtá 2 - 10 jagi agis, go lea 15 - 40 cm. 
Čuovžžas lea njálbmi hui unni ja borrá divrriid ja dakkáriid. Dábálaččat ii šatta čuovža losit go 2 kg, ii ge guhkit go 70 cm.
Sámis lea čuovža adnon buorren biebmoguollin, erenoamážit sáltemii ja suovastuhttimii.
Dovdomearkkat.
Čuovža lea šođbat ja das lea silba ivdni, čielgi lea čáhppadet ja čoavjevolli lea vielgat. Beahcet lea guovttesuorat, ja čuomat leat oalle stuorrát. 
Ekologiija.
Čuovža eallá jávrriin ja stuora jogain, ja muhtimat sáhttet mannat borramuša maŋis veahttačáhcái.
Finddar

Finddar ("Platichthys flesus") gullá finddarguliide.
Geađgešaddosat

Geađgešaddosat leat šattut maid murjjiid dahje šattuid siste lea sieman. Geađgešaddosat leat ovdamearkadihtii:
Sitrusšaddosat

Sitrusšaddosat leat sitrusmuoraid ja daid ruoššastuvvon šaddosat.
Appelsiidna

Appelsiidna ("Citrus sinensis") lea sitrusmuoraide ("Citrus") gullevaš álo ruonás muoraš. Appelsiidnan gohčoduvvo maid muora šaddosa.
Botanihkas appelsiinna šaddos meroštallojuvvo muorjin daningo dan siste leat ollu siepmanat.
Ruotnasat

Ruotnasat leat šattut maid olmmoš sáhttá atnit borramuššan, muhto mat eai leat šaddosat, niehtit, urtasat, máistagat dahje gortnit. Ruotnasiid sáhttá juohkit iešguđet joavkkui:
Urtasat

Urtasat leat šattut mat geavahuvvojit eanas dálkkodeapmái, muhto muhtumiid maid borramušain ja čábbudangálvvuin.
Máistagat

Máistagat leat máisttašattuid goikaduvvon oasit, mat geavahuvvojit daid máhkoávdnasiid dihte. Omd. ingefeara lea ruohttasiin ja basilikumma lasttain.
Norgga fylkkat

Norggas leat 11 fylkka. Fylkkat leat:
Davvi-Norga
Trøndelága
Vestlánda
Sørlánda
Østlánda
Ovddeš fylkkat leat Birgon, Davvi-Trøndelága, Lulli-Trøndelága, Finnmárku, Romsa, Sogn ja Fjordane, Hordalánda, Oarjel-Agder, Nuorta-Agder, Telemárku, Vestfolda, Buskerud, Opplánda, Hedmárku, Akershus ja Østfolda.
Yle

Yle (Yleisradio) lea suopmelaš fitnodat.
Ođđasat

Ođđasat lea prográmma mii almmostuvai vuosttaš gearddi borgemánnu 20. beaivve jagis 2001. Váldodoaimmahusat leat Kárášjogas, Norggas (NRK); Anáris, Suomas (YLE) ja Gironis, Ruoŧas (SVT). Prográmma sáddejuvvo juohke árgabeaivvi 17.30–17.45 SVT 2 kanálas (boddu geasset ja nai juovllaid ja ođđajagi gaskka). 
Sámi tv-ođđasat oidnojit YLE FST5 kanálas Davvi-Suomas diibmu 19.10.
Jamaica

Jamaica lea sulloriika. Riikka oaivegávpot lea Kingston.
Anár (gilli)

Anár lea Anára gieldda hálddahusguovddáš. Miessemánu 30. beaivve 2005 gilis orro 459 olbmo.
Ánne Risten Juuso

Ánne Risten Juuso dahjege Anni-Kristiina Juuso (r. miessemánu 4. b. 1979, Anára Avvilis) lea sápmelaš neavttár (Giehka, Kautokeino-opprøret) ja rádiojournalista YLE Sámi radios.
Giehka (filbma)

Giehka (ruoššagillii Кукушка, "Kukuška") lea ruošša filbma. Nissonváldorollii gohččui sápmelaš Ánne Risten Juuso ja almmáiváldorollii suopmelaš Ville Haapasalo ja ruošša Viktor Byčkov. Filmmas hállájuvvot ruoššagiela, suomagiela ja sámegiela.
Ville Haapasalo

Ville Haapasalo (r. guovvamánu 28. 1972, Hollola, Suopma) lea suopmelaš neavttár ja TV-láidesteaddji, gii lea hui dovddus sihke Suomas ja Ruoššas.
Listu Ruoŧa gielddain

"Geahča Blekinge leatna."
"Geahča Dalarna leatna."
"Geahča Gotlándda leatna."
"Geahča Gävleborgga leatna."
"Geahča Hallándda leatna."
"Geahča Jämtlándda leatna."
"Geahča Jönköpinga leatna."
"Geahča Kalmara leatna."
"Geahča Kronobergga leatna."
"Geahča Norrbottena leatna."
"Geahča Skåne leatna."
"Geahča Stockholmma leatna."
"Geahča Södermanlándda leatna."
"Geahča Uppsala leatna."
"Geahča Värmlándda leatna."
"Geahča Västerbottena leatna."
"Geahča Oarje-Norrlándda leatna."
"Geahča Västmanlándda leatna."
"Geahča Oarje-Götalándda leatna."
"Geahča Örebro leatna."
"Geahča Östergötlándda leatna."
Björk

Björk Guðmundsdóttir (ˈpjœr̥k ˈkvʏðmʏnsˌtoʊhtɪr, r. skábmamánu 21. beaivvi 1965, Reykjavík, Islánda) lea islándalaš lávlu, lávlladahkki ja komponista.
Árdna

Árdna lea NRK Sámi Radio kulturmagasiidna.
Š (bláđđi)

Š lea nuoraid bláđđi, mii almmuhuvvo 4 geardde jagis, vuosttaš gearddi 1993:s.
Dábálaččat Š-bláđi artihkkalat leat davvisámegillii, muhto maid lulli- ja julevsámegillii, ja dasa lassin dárogillii.
Boris Jeltsin

Boris Nikolajevič Jeltsin (, guovvamánu 1. b. 1931 – cuoŋománu 23. b. 2007) lei Ruošša federašuvnna vuosttaš presideanta jagiid 1991–1999.
Giemajohka

Giemajohka (suomagillii "Kemijoki") (550 km oalgejogaiguin ja 483 daid haga) lea Suoma ja Davviriikkaid guhkimus johka. Dát golgga Giemajávrri ja Roavvenjárgga čađa ovdal go 
luoitá Mearrabađaluktii Giemas. Roavvenjárggas Ovnnesjohka luoitá Giemajohkii. 
Čáhcefápmu.
Giemajohka, Oulujoki ja Iijoki leat Suoma deháleamos fápmorusttetjogat. Giemajoga vuosttaš čáhcefápmorusttet huksejuvvui Isohaaras 1946. Otnábeaivi jogas leat 15 fápmorusttet.
Adjágas

Adjágas lei Norgga beal Sámi musihkkajoavku, mii vuođđuduvvui 2004s. Adjágasa vuosttas álbuma ilmmai 2005s. 2009s almmuhuvvui Adjágasa nubbi skearru, "Mánu Rávdnji. "Adjágas bisttii joavkun 10 jagi, ja heaittihuvvui 2014 skápma. Dan logi jagis gearggai Ádjagas ollu vásihit. 2005s čuojahedje ovdal -konseartta Oslo Spektrumas, mii lei spagga dievva. Sii čuojahedje maid Vancouveris 2010s go doppe ledje Olympia Gilvvut. 2011s mátkkoštedje musihkain Amerihkás, ja 2012s ožžo Sápmi Awards musihkkabálkkašumi.
Sara Marielle Gaup Beaska

Sara Marielle Gaup lea sápmelaš musihkkár. Son lea mielde Adjágas-musihkkajoavkkus. Gaup lea eret Guovdageainnus.
Guobbarat

Guobbarat ("Fungi") leat iežaset biologalaš čearda, mat eai gula šattuide eaige elliide.
Niehtit

Niehtit leat šattut maid skahposa siste leat siepmanat maid dávjá sáhttá borrat. Stuorámus oassi nihtiin lea buoidi.
Mándelat eai leat niehtit, vaikko dávjá málesteamis dat lohkkojuvvoge nihtiide.
Váđotmuorjjit

Váđotmuorjjit ("Rubus") lea ruvsušattuide (Rosaceae) gullevaš čearda.
Čáhppesváđot

Čáhppesváđot "(Rubus fruticosus)" lea váđotmurjjiid čerdii gullevaš šaddu.
Váđot

Váđot, miehtamuorji dahjege geađgeluomi "(Rubus arcticus)" lea váđotmurjjiid čerdii gullevaš šaddu. Muhtun davvisámegiela suopmaniin lávehat dahjege váramat gohččojuvvojit maid váđohin. Váđohat leat máŋggajahkásaš muorjjit, mat levvet ruohttasiiguin ja siepmaniiguin.
Veaddemuorji

Veaddemuorji dahjege lávžžámuorji "(Rubus saxatilis)" lea váđotmurjjiid čerdii gullevaš šaddu. Veaddemuorjjit šaddet nu vuvddiin go geađgemehciinge.
Sohterássi

Sohterássi dahjege sođđerássi lea 5-25 cm allosaš šaddu, mii šaddá vuvddiin.
Noaidelieđđi

Noaidelieđđi ("Dactylorhiza maculata")
Suhpi

Suhpi ("Populus tremula") lea lastamuorra.
Gironlasta

Gironlasta ("Salix herbacea") lea sieđgašattuid čerdii gullevaš sieđggaš, mii šaddá árktalaš guovlluin. Dat ii obage šatta Davviriikkaid lulliosiinge, dušše áibbas davvin. Gironlasta šaddá 1-5 cm guhkkosaš.
Sieđga

Sieđga gullá ovttas suhpemuorain sieđgašattuid ("Salicaceae") čerdii.
Leaibi

Leaibi ("Alnus incana") lea sogiid čerdii ja leibbiid sohkii gullevaš lastamuorra.
Soahkešattut

Soahkešattut ("Betulaceae") leat šattučearda, masa gullá guhtta soga.
Skierri

Skierri ("Betula nana") lea soahkešattuide ("Betulaceae") gullevaš šattu. Dat lea ollu unnit go eará soagit ja hárvet šaddá badjel beallemehtera allosažžan.
Soagit

Soagit ("Betula") lea šattusohka, masa gullá sullii 120 šlája.
Lageš

Lageš ("Betula pubescens" subsp. "czerepanovii") lea soagi vuollešládja, mii ovdal meroštallojuvvui iežaset šládjan "Betula tortuosa"n.
Soahki

Soahki dahjege sieiva soahki "(Betula pubescens)" lea soahkešattuide ("Betulaceae") gullevaš muorra.
Leaibbit

Leaibbit (Alnus) lea sogiid "betulaceae" čerdii gullevaš šattusohka, masa gullá sullii 30 šlaja muorat ja miestagat.
Ránessieđga

Ránessieđga dahjege várresieđga ("Salix glauca") lea sieđggaide gullevaš muorra.
Sieđgaskierri

Sieđgaskierri ("Salix lapponum") lea sieđggaide gullevaš miesttašattu.
Fierbmegironlasta

Fierbmegironlasta dahjege ruonas sieđgaskierri ("Salix reticulata") lea sieđggaide gullevaš miestašaddu. Dát sieđga ii šatta eanet go 4-15 cm allosažžan.
Vilgessieđga

Vilgessieđga ("Salix lanata") lea sieđggaide gullevaš miestašattu. Vilgessieđga lea geavahuvvon árbevirolaččat gosahatdálkkasin ja ostun.
Guolbbajuopmu

Guolbbajuopmu ("Rumex acetosella") lea juomuide gullevaš šaddu.
Šilljojuopmu

Šilljojuopmu ("Polygonum viviparum") lea juopmošattuid "(Polygonaceae)" "Polygonum"-sohkii gullevaš šaddu.
Juopmošattut

Juopmošattut ("Polygonaceae") lea šattočearda.
Eavru

Eavru ("Oxyria digyna") lea juopmošattuid "(Polygonaceae)" "Oxyria"-sohkii gullevaš šaddu.
Rohtohilsku

Rohtohilsku ("Stellaria nemorum") lea šaddu, mas lea unna vilges rásit.
Hilsku

Hilsku ("Stellaria media") lea oktajahkásaš unna šaddu, mii gullá "Caryophyllaceae"-čerdii.
Bealdoseakkalasta

Bealdoseakkalasta ("Spergula arvensis")
Ruksesrássi

Ruksesrássi dahjege guppaslieđđi ("Silene dioica", synonyymat Melandrium rubrum, M. silvestre, M. diurnum ja M. dioicum)
Ruksesoaivi

Ruksesoaivi ("Viscaria alpina", ovdal maid "Lychnis alpina") lea "Caryophyllaceae'-čerdii gullevaš šaddu.
Riessanellet

Riessanellet dahjege geallonellet ("Dianthus superbus") lea nellehiidda gullevaš šaddu.
Nellehat

Nellehat ("Dianthus") leat šaddosohka, mii gullá "Caryophyllaceae"-čerdii. Sohkii gullá sullii 300 šlája, mat šaddet eanas Eurohpas ja Ásias.
Gollerássi

Gollerássi dahjege gusarássi ("Caltha palustris") lea rássešaddu man lieđit leat fiskkat. Muhtumin gollerássin gohčoduvvo maid boallorássi dahjege boallooaivi, mii goit lea áibbas sierra šládja, vaikko gulláge seamma fiskesrássešattuid "Ranunculaceae"-čerdii.
Fiskesrásit

Fiskesrásit ("Ranunculus") leat fiskesrássešattuide ("Ranunculaceae") gullevaš šattosohka, masa gullá sullii 300 šlája.
Fiskesrássešattut

Fiskesrássišattut "(Ranunculaceae)" lea Ranunculales-čerdii gullevaš vuollečearda, masa gullá sullii 50 soga ja 1 750 šlája.
Boallorássi

Boallorássi, boallooaivi, hear­vaboallu dahjege jonssotboallu "(Trollius europaeus)" gullá fiskesrássišattuide ("Ranunculaceae").
Giđđanuorsá

Giđđafiskerássi dahjege giđđanuorsá ("Ranunculus auricomus") lea fiskesrásiide gullevaš šaddu, mii šaddá niittuin.
Fiskesrássi

Fiskesrássi ("Ranunculus acris") on fiskesrásiide ("Ranulaceae") gullevaš šaddu.
Gálberássi

Gálberássi dahjege hádjaurttas dahjege njálggaháiruohtas ("Rhodiola rosea") lea "Crassulaceae"-čerdii gullevaš šaddu.
Narttit

Narttit ("Saxifraga") leat nartešattuid sohka, masa gullá sullii 440 šlája.
Alitnárti

Alitnarti ("Saxifraga oppositifolia") lea nartešaddu, mii gullá narttiid sohkii.
Ájanarti

Ájanarti ("Saxifraga rivularis") lea nartešaddu, mii gullá narttiid sohkii.
Báktenarti

Báktenarti ("Saxifraga nivalis") lea nartešaddu, mii gullá narttiid sohkii.
Gollenarti

Gollenarti ("Saxifraga aizoides") lea nartešaddu, mii gullá narttiid sohkii.
Miektanarti

Miektanarti ("Saxifraga cespitosa", "s. groenlandica") lea nartešaddu, mii gullá narttiid sohkii.
Nástenarti

Nástenarti ("Saxifraga stellaris") lea nartešaddu, mii gullá narttiid sohkii. Nástenarti lea ráfáidahtton rássi Suomas. Dego nammage muitala, nástenartti vilges lieđđi lea nástemállesaš.
Beaivečalbmi

Beaivečalbmi dahjege suotnjočalbmi ("Parnassia palustris") lea šaddu, mas lea vilges viđalohkosaš lieđit.
Ovnnesjohka

Ovnnesjohka (suomagillii "Ounasjoki") lea Giemajoga stuorámus oalgejohka ja maid Suoma guhkimus oalgejohka.
Ávža

Ávža dahjege duopma ("Prunus padus") lea ruvsušattuide gullevaš lastamuorra.
Ruvsušattut

Ruvsušattut ("Rosaceae") lea "Rosales"-čerdii gullevaš vuollečearda, masa gullá sullii 3 100 šlája.
Kategoriseren.
Ruvsušattuide gullá 100–120 soga, main dehalepmosat leat:
Eanamuorjjit

Eanamuorjjit ("Fragaria") lea ruvsušattuide ("Rosaceae") gullevaš šaddosohka. Eanamurjjiide gullet omd. gieddemuorji
Eppelmuorat

Eppelmuorat ("Malus") leat ruvsušattuide ("Rosaceae") gullevaš šaddosohka.
Skážirat

Skážirat ("Filipendula") leat ruvsušattuide ("Rosaceae") gullevaš šaddosohka.
Šlájat.
Skážiriid sohkii gullet čuovvovaš šlájat:
Bađverásit

Bađverásit dahjege vuolpput ("Alchemilla") leat ruvsušattuide ("Rosaceae") gullevaš šaddosohka. Sámis bađverásiin šaddet alášbađverássi dahjege sáigovuolpu ja moninvuolpu.
Alášbađverássi

Alášbađverássi dahjege sáigovuolpu lea bađverásiid ("Alchemilla") sohkii gullevaš šaddu.
Moninvuolpu

Moninvuolpu ("Alchemilla murbeckiana") lea bađverásiid ("Alchemilla") sohkii gullevaš šaddu.
Ruvsut

Ruvsut ("Rosa") dahjege Roksat leat ruvsušattuide ("Rosaceae") gullevaš šaddosohka.
Miesttaskážirat

Miesttaskážirat ("Spiraea") leat ruvsušattuide ("Rosaceae") gullevaš šaddosohka.
Ávžaskábit

Ávžaskábit ("Amelanchier") leat ruvsušattuide ("Rosaceae") gullevaš šaddosohka.
Noarssat

Noarssat ("Dryas") leat ruvsušattuide ("Rosaceae") gullevaš šaddosohka. Sápmis šaddá noarsa dahjege golka.
Noarsa (šaddu)

Noarsa dahjege golka ("Dryas octopetala") lea ruvsušaddu ("Rosaceae"), mii gullá noarssaide ("Dryas"). Noarsa šaddá duoddariin.
Niitobiellorássi

Niitobiellorássi ("Geum rivale") lea rukseslágan rássi mii liđđo álgogeasi. Niitobiellorássi gullá ruvsušattuide ("Rosaceae").
Fiskesjuopmu

Fiskesjuopmu ("Potentilla reptans") lea ruvsušattuide ("Rosaceae") gullevaš šaddu.
Suotnjoruški

Suotnjoruški ("Potentilla palustris") lea ruvsušattuide ("Rosaceae") gullevaš šaddu.
Pearamuorat

Pearamuorat ("Pyrus") leat ruvsušattuide ("Rosaceae") gullevaš šaddosohka.
Skáhpeskážirat

Skáhpeskážirat ("Sorbaria") leat ruvsušattuide ("Rosaceae") gullevaš šaddosohka.
Prunus

Prunus lea ruvsušattuide ("Rosaceae") gullevaš šaddosohka, masa gullá ávžžat, čirssat, plommat ja mándelat.
Kategoriseren.
"Prunus" juohkása guhtta vuollečerdii, maidda gullá oktiibuot sullii 200 šlája.
Amygdalus — mándelat
Cerasus — čirssat
Laurocerasus
Lithocerasus
Padus — ávžžat
Prunus — plommat
Alášgožot

Alášgožot ("Oxytropis lapponica") lea Suomas hui hárvenaš šaddu.
Niitosáhpal

Niitosáhpal ("Lathyrus pratensis") lea máŋggajagát šaddu, mas leat fiskes lieđit. Niitosáhpal gullá eartašattuide. 
Geavaheapmi.
Niitosáhpal geavahuvvo fuođarin danin, go das leat olu proteiinnat. Das lea maiddái ráhkaduvvon deaja vuogehit vuoiŋŋahatváttisvuođaid.
Eartašattut

Eartašattut ("Fabaceae") lea "Fabales"-čerdii gullevaš vuollečearda. Vuollečerdii gullet sullii 650 soga ja badjel 18 000 šlája.
Sáhpal

Sáhpal dahjege fierbmerássi ("Vicia cracca") gullá eartašattuide ("Fabaceae").
Gottesáhpal

Gottesáhpal ("Astragalus frigidus") gullá eartašattuide ("Fabaceae").
Boaresgállarássi

Boaresgállarássi dahjege alitrássi ("Geranium sylvaticum") gullá gállarásiid čerdii ja lea pelargonia fuolki.
Čurolastašattut

Čurolastašattut ("Drosera") leat šattut mat bivdet divrriid.
Sođbačurolasta

Sođbačurolasta ("Drosera anglica") gullá čurolastašattuide.
Jorbačurolasta

Jorbačurolasta ("Drosera rotundifolia") gullá čurolastašattuide.
Jeaggeviola

Jeaggeviola ("Viola palustris") lea violašattuid čerdii ja violaid sohkii rássi.
Violašattut

Violašattut ("Violaceae") lea šaddočearda, masa gullá badjel 800 šlája ja 21 soga. Čeardda namma boahtá láhtengiela sánis viola, mii dárkkuha violaid soga.
Violat

Violat ("Viola") lea violašattuide gullevaš šaddosohka, masa gullet 400-500 šlája. Sámis dábálaš violašlájat leat jeaggeviola, vuovdeviola ja fiskesviola.
Vuovdeviola

Vuovdeviola ("Viola riviniana") lea violašattuid čerdii ja violaid sohkii rássi.
Fiskesviola

Fiskesviola ("Viola biflora") lea violašattuid čerdii ja violaid sohkii rássi.
Horbmá

Horbmá ("Epilobium angustifolium") lea horbmášattuide gullevaš šaddu.
Rohtohorbmá

Rohtohorbmá ("Epilobium hornemannii") lea horbmášattuide gullevaš šaddu.
Horbmášattut

Horbmášattut ("Epilobium") lea šaddosohka, masa gullá 160-200 šlája.
Olbmoborranrássi

Olbmoborranrássi dahjege boska vai fádnu ("Angelica archangelica" subsp. "archangelica")
Dierpmárássi

Dierpmárássi dahjege beatnatboska ("Anthriscus sylvestris")
Duottarčikŋa

Duottarčikŋa dahjege daŋasruvso ("Rhododendron lapponicum")
Alášrássi

Alášrássi ("Andromeda polifolia") lea mirkkolaš daŋas, mii šaddá jekkiin.
Heaŋggolieđga

Heaŋggolieđga ("Orthilia secunda") lea áloruonas vuovdešaddu.
Smávvalieđga

Smávvalieđga ("Pyrola minor")
Guohcarássi

Guohcarássi ("Rhododendron tomentosum", ovdal "Ledum palustre") lea daŋasšattuide gullevaš rissi.
Rievssatmuorji

Rievssatmuorji, guovžžamuorji dahjege guovžžalasta ("Arctostaphylos alpinus") () gullá gáranasmurjjiide.
Livdnju

Livdnju dahjege heavušdaŋas ("Calluna vulgaris")
Guolbbanásti

Guolbbanásti ("Trientalis europaea") gullá giđđačalbmešattuide.
Muohtacivzza

Muohtacivzza dahje čuovjenásti ("Gentiana nivalis") lea šaddu mii gullá civzagiidda ("Gentiana") ja alitsitnušattuide ("Gentianaceae"). Muohtacivzagat šaddet duoddariin orddarájis, ádjagiin, rođuin ja niittuin.
Muoskkáš

Muoskkáš dahjege njuohcu ("Menyanthes trifoliata")
Gieddesáhpal

Gieddesáhpal ("Melampyrum pratense")
Vuovdesáhpal

Vuovdesáhpal ("Melampyrum sylvaticum")
Gonagasčoalci

Gonagasčoalci ("Pedicularis sceptrum-carolinum")
Alitvuodjalasta

Alitvuodjalasta ("Pinguicula vulgaris") dahje alitdohpi lea vuodjalasttaide gullevaš šaddu.
Vuodjalasttat

Vuodjalasttat ("Pinguicula") leat bergoborrišattut.
Vilgesvuodjalasta

Vilgesvuodjalasta ("Pinguicula alpina") lea vuodjalasttaide gullevaš šaddu.
Guolgavuodjalasta

Guolgavuodjalasta ("Pinguicula villosa") lea vuodjalasttaide gullevaš šaddu.
Vándádivga

Vándádivga dahjege biellodaŋas ("Linnaea borealis") lea šaddu, mii lea ožžon láhtengielat nama Carl von Linnéa mielde.
Biellorássi

Biellorássi ("Campanula rotundifolia")
Busságeahpilat

Busságeahpiliid ("Antennaria") sohkii gullá sullii 100 šlája. Sámis šaddá omd. duottarbusságeahpil ("Antennaria alpina").
Duottarbusságeahpil

Duottarbusságeahpil ("Antennaria alpina") lea busságeahpiliid sohkii gullevaš šaddu.
Gieddemuorji

Gieddemuorji ("Fragaria vesca") lea ruvsušattuid čerdii ("Rosaceae") gullevaš šaddu.
Geađgenoarsa

Geađgenoarsa dahje noarsa ("Phoxinus phoxinus") lea guolli.
Gulmmet

Gulmmet dahjege gulmmit ("Gasterosteus aculeatus") lea guolli.
Luossa

Luossa ("Salmo salar") lea luossaguliid čerdii gullevaš johtinguolli. Luossa lea dehálaš biebmoguolli.
Valas

Valas ("Salvelinus alpinus f. salvelinus") lea luossaguolli.
Guvžá

Guvžá ("Salmo trutta morpha trutta") lea luossaguolli.
Gáhkkor

Gáhkkor ("Gavia stellata") lea loddi, mii gullá doktagiidda. Gáhkkor lea unnit go dovtta ja leage unnimus doktagiin. Gáhkkor borrá guliid ja smávva elliid. Beasi ráhkada jeakkis, duoddaris, láttus dahje jávrris.
Sturrodat ja bajiloaidnu.
Gáhkkor lea unnimus doktagiin. Dan guhkkodat lea 55-67 cm ja soadjagaska 91-110 cm. Gáhkkor deaddá sullii 1 600 g.
Ráves gáhkkoriin lea ránes oaivi, rukses dielkku čeabáha ovdaoasis, vilges čoavji ja gámis sealgi. Gáhkkora njunni lea ránes dahje vilges ja dat lea dábálaččat bajás vitnjut, mii lea erenomáš lottiide mat bukčet. Doktaga ektui gáhkkor doallá oaivvi vuollelis girddedettiin ja vuojadettiin gáhkkora siidduin iige sealggis oidno vilges dielkkut.
Doktagat

Doktagat ("Gaviidae") leat dovttalottiid ("Gaviiformes") čeardda áidna vuollečearda, man áidna sohka lea "Gavia". Doktagat leat čáhcelottit. Dovktagiidda gullet vihtta šlája:
Dovtta

Dovtta ("Gavia arctica") lea dovttalottiid ("Gaviiformes") dovttaide ("Gaviidae") gullevaš čáhceloddi.
Áhpedovtta

Áhpedovtta ("Gavia immer") lea čáhceloddi, mii gullá doktagiidda. Áhpedovtta lea stuorát go dábálaš dovtta, muhto unnit go vilgesnjunáhpedovtta.
Vilgesnjunáhpedovtta

Vilgesnjunáhpedovtta ("Gavia adamsii") lea čáhceloddi, mii lea stuorimus doktagiin.
Čáhppesbuokča

Čáhppesbuokča (julevsámegillii "tjáhppisbuoktje").
Čáhppesbuokča ("Podiceps auritus") lea unna buokčaloddi.
Buovččat

Buovččat ("Podicipedidae") leat buokčalottiid čeardda áidna vuollečearda. Buokčalottit leat čáhcelottit ja dego nammage jo muitala, buovččat leat erenomáš čeahpit buokčit.
Silkebuokča

Silkebuokča ("Podiceps cristatus") lea buokčaloddi.
Ránesbuokča

Ránesbuokča ("Podiceps grisegena") lea buokčaloddi.
Uhcabuokča

Uhcabuokča ("Tachybaptus ruficollis") lea Eurohpá unnimus buokčaloddi.
Njuvččat

Njuvččat ("Cygnus") leat čuotnjágiid vuollečeardda ("Anserinae") sohka, masa gullá 6 ealli šlája ja okta juo jávkkan šládja ("Cygnus sumnerensis"). Njuvččat leat čáhcelottit, main lea hui guhkes čeabi ja dábálaččat ráves njuvččat leat vielgadat.
Boallonjukča

Boallonjukča ("Cygnus olor") lea njukčaloddi.
Čáhppesnjukča

Čáhppesnjukča ("Cygnus atratus") lea austrálialaš njukčaloddi.
Njukča

Njukča ("Cygnus cygnus") lea njukčaloddi. Njukča lea Suoma álbmotloddi. 
Njukčamánnu.
Davvisámegillii jagi goalmmát mánnu lea ožžon nama njuvčča mielde dego maiddái bihtánsámegillii "njuktjamánno ", julevsámegillii "snjuktjamánno" ja anárašgillii "njuhčâmáánu". Nuortalašgillii fas "njuhččmään" lea jagi njealját mánnu dahjege davvisámegillii "cuoŋománnu".
Uhcanjukča

Uhcanjukča ("Cygnus columbianus") lea njukčaloddi, mii sulastahttá ollu ng. dábálaš njuvčča, muhto lea ollu uhcit go dat. Uhcanjukča juohkása guovtte vuollešládjii: "Cygnus columbianus columbianus" Amerihkkás ja "Cygnus columbianus bewicki" Eurohpás. Sámis uhcanjuvčča sáhttá oaidnit Guoládatnjárgga mearraguovlluin.
Čuotnjágat

Čuotnjágat ("Anserinae") leat vuojašlottiid ("Anseriformes") vuollečearda. Čuotnjágiid vuollečerdii gullet čuotnjágat ja njuvččat.
Guovžur

Guovžur d. jávredápmot ("Salmo trutta" m. "lacustris") lea dápmot, mii eallá sáivačázis.
Čuonjá

Čuonjá dahjege stuorračuonjá ("Anser fabalis") lea stuorra čuonjáloddi. Dan lagas fuolki lea oanehisnjunčuonjá, mii lea Sámis hárvenaš.
Oanehisnjunčuonjá

Oanehisnjunčuonjá (Anser brachyrhynchus) lea čuonjáloddi.
Giljobaš

Giljobaš ("Anser erythropus") lea čuonjáloddi. Dan lagaš fuolki lea stuoragiljobaš. Dán lottis leat máŋga namahusat davvisámegillii dego uhcagilljá, unnagilljá, ruođa, uhcaciellá, unnaciellá ja uhcit gálbbenjunčuonjá. Dat lea bárbmoloddi.
Stuoragiljobaš

Stuoragiljobaš (Anser albifrons) lea čuonjáloddi. Dan lagaš fuolki lea giljobaš.
Kanádačuonjá

Kanádačuonjá ("Branta canadensis") lea čuonjáloddi.
Vilgesnierčuonjá

Vilgesnierčuonjá (Anser brachyrhynchus) lea čuonjáloddi. Vilgesnierčuotnjága earuha bures dan vilges nierain, mas dat lea ožžon namage. Muđui dan oaivi ja čeabi leat čáhppat.
Gierdočuonjá

Gierdočuonjá ("Branta bernicla") lea čuonjáloddi.
Muohtačuonjá

Muohtačuonjá ("Anser caerulescens") lea davveamerihkálaš čuonjáloddi.
Ránesčuonjá

Ránesčuonjá - lullisámegillii "gaase", julevsámegiella "gássa" ja nuortalašgillii "miârrčuânj".
Ránesčuonjá ("Anser anser") lea čuonjáloddi.
Ruksesčottačuonjá

Ruksesčottačuonjá ("Branta ruficollis") lea čuonjáloddi.
Beallebuokčevuojažat

Beallebuokčevuojažat ("Anatinae") leat vuojažat, mat eai buokčal ollásit earret heađis. Beallebuokčevuojažat leat ožžon nama das, ahte botnis boramuša ožadettiin daid bađuš geaigá áimmus.
Skuolffit

Skuolffit ("Strigidae") leat loddečearda.
Bealljeloađgu

Bealljeloađgu - julevsámegillii "bielljeloavggo"
Bealljeloađgu lea skulffiide gullevaš loddi, mii sulastahttá ollu litnu
Bearalskuolfi

Bearalskuolfi - lullisámegillii "baapelge", "baapalohke", julevsámegillii "váhpális", anárašgillii "ijjâlodde" ja nuortalašgillii "čuõzzâmvuâp´pai".
Bearalskuolfi lea skulffiide gullevaš loddi. Bearalskuolfi lea dábáleamos skuolfi Suomas.
Bigán

Bigán dahjege Sáhpánskuolfi ("Surnia ulula") lea skulffiide ("Strigidae") gullevaš loddi.
Sáhpánskuolfi lea beaiveskuolfi.
Bussáskuolfi

Bussáskuolfi - lullisámegillii "hamhka", "jïjje-snågloe".
Bussáskuolfi ("Strix aluco") lea skulffiide ("Strigidae") gullevaš loddi.
Cihceskuolfi

Cihceskuolfi - julevsámegillii "tsihtsesjkunjok" ja anárašgillii "uccâoppuš".
Cihceskuolfi ("Glaucidium passerinum") lea skulffiide ("Strigidae") gullevaš loddi. Cihceskuolfi lea Eurohpa unnimus skuolfi.
Govuskuolfi

Govuskuolfi ("Strix uralensis") lea skulffiide ("Strigidae") gullevaš loddi.
Lidnu

Lidnu ("Bubo bubo") lea skulffiide ("Strigidae") gullevaš loddi.
Loađgu

Loađgu ("Asio flammeus") lea skulffiide ("Strigidae") gullevaš loddi.
Ránesskuolfi

Ránesskuolfi - julevsámegillii "tjáhppissjkunjok", "várok" ja anárašgillii "oppuu", "ränisoppuu".
Ránesskuolfi ("Strix nebulosa") lea stuorra, ránes skulffiide ("Strigidae") gullevaš loddi.
Skuolfi

Skuolfi - lullisámegillii "vaarhuge", "jïjsenledtie", julevsámegillii "guvggo", anárašgillii "skyelfi", "jievjâoppuv" ja nuortalašgillii "viõʹlǧǧeshõʹppi".
Skuolfi dahjege "jievjaskuolfi" ("Bubo scandiacus", ovdal "Nyctea scandiaca") lea skulffiide ("Strigidae") gullevaš loddi. Dat gulai guhkká sohkii "Nyctea" ja lei dan soga áidna šládja, muhto ođđa genadutkamušain fuomašuvvui ahte jievjaskuolfi lea lidnuid ("Bubo") lagaš fuolki ja dan dihte dat lea sirdojuvvon lidnuid sohkii.
Čiksa

Čiksa - lullisámegillii "strïtjke", julevsámegillii "riktja", anárašgillii "čikša" ja nuortalašgillii "čuâršš".
Čiksa ("Anas crecca") lea unna vuojašloddi. Čiksa lea beallebuokčevuojaš.
Duoršu

Duoršu - ubmisámegillii "lággiehtse", julevsámegillii "stuorvuojatjis" ja anárašgillii "tuáršu", "stuorrâ vuonjâč".
Duoršu ("Anas platyrhynchos") lea vuojašloddi. Čiksa lea beallebuokčevuojaš.
Ruossaduoršu

Ruossaduoršu ("Tadorna tadorna") lea vuojašloddi. Ruossaduoršu lea beallebuokčevuojaš.
Snárttal

Snárttal ("Anas penelope") lea vuojašloddi. Snárttal lea beallebuokčevuojaš.
Ránessnárttal

 
Ránessnárttal ("Anas strepera") lea vuojašloddi. Ránessnárttal lea beallebuokčevuojaš.
Vuojaš

Vuojaš ("Anas acuta") lea vuojašloddi. Vuojaš lea beallebuokčevuojaš.
Suoidnečiksa

Suoidnečiksa ("Anas querquedula") lea vuojašloddi. Suoidnečiksa lea beallebuokčevuojaš.