tartuNLP/wikipedia-smugri-20251201 huggingface dataset:
Apostillasteampil

Apostillasteampil lea steampil, mainna nannejit Norggas čállojuvvon dokumeanttaid, nu ahte dat gustojit olgoriikkas. 
Dokumentii sáhttá bidjat apostillasteampila, go notára lea dan nannen. Dan ferte nappo leat vuolláičállán notarius publicus (virgeolmmoš, gii doaimmaha dihtolágan almmolaš riektebargguid), ja das ferte leat ásahusa virgesteampil (dávjá ledjonsteampil). Lea mávssolaš, ahte namma ja virgenamahus leat čállojuvvon čielgasit, jogo prentejuvvon bustávaiguin dahje stuorra bustávaiguin vuolláičállosa vuolábealde. 
Apostillasteampil ii nanne, ahte dokumeantta sisdoallu lea riekta, muhto dat nanne ahte notarius publicusa vuolláičála lea eakti. Dan gohčodit legaliseremin. 
Fylkkamánni dat legalisere olgoriikka geavahussii dokumeanttaid, maid geavahit riikkain, mat leat ratifiseren Haag-konvenšuvnna. 
Olgoriikadepartemeanta (OD) bajásdoallá riikkaid logahallama. OD:s maid oaččut dieđuid dokumeanttaid birra, maid áiggut geavahit riikkain, mat eai leat ratifiseren Haag-konvenšuvnna. Dokumeanttaid, maid áiggut geavahit Davviriikkain, ii dárbbaš merket apostillasteampiliin. Dáppe reahkká notariáladuođaštus.
Soabahallanráđđi

Soabahallanráđđi dahje soabatráđdi lea siviilaáššiid riektevuogádaga vuolimus lađas. Soabahallanráđđi lea sihke soabahallaninstánsa ja duopmostuollu. 
Fylkkamánni bearráigeahččá hálddahuslaččat soabahallanráđiid. Fylkkamánni goziha, ahte gielddastivrrat válljejit soabahallanráđiid lahtuid lobálaččat, ja nammada lahtuid formálalaččat.
Hálddahusriekti

Hálddašanlágas leat oppalaš njuolggadusat earret eará bealehisvuođa, jávohisvuođageatnegasvuođa ja bagadangeatnegasvuođa birra. Láhka gieđahallá maiddái čielggadangeatnegasvuođa, vuođuštangeatnegasvuođa, dieđihangeatnegasvuođa ja vejolašvuođa váidalit ja rievdadit ášši. Lágas leat maiddái njuolggadusat dan birra mo láhkaásahusaid ja njuolggadusaid galgá ráhkadit. 
Hálddašanláhka mearrida earret eará mo gielda dahje stáhta hálddašanorgána galgá dahkat mearrádusaid, ja addá dutnje ássin čielga vuoigatvuođaid, go leat oktavuođas almmolaš eiseválddiiguin:
Nuvttá riekteveahkki

Nuvttá riekteveahkki lea advokáhttaveahkki, maid stáhta gokčá ollásit dahje muhtin muddui. Nuvttá riekteveahkki sáhttá leat sihke nuvttá ráđđeaddin ja nuvttá áššejođiheapmi. Nuvttá riekterávvemis lea sáhka go oažžu rávvagiid ja veahki juridihkalaš gažaldagain, go ii leat lágastallamin áššis. Nuvttá áššejođiheapmi lea riekteveahkki áššiin, main lágastallojuvvo duopmostuoluin. 
Muhtin lágan áššiin don sáhtát oažžut ruhtaveahki juridihkalaš rávvemii dahje doarjaga jođihit ášši duopmostuolus. Jos dárbbašat nuvttá riekteveahki, de sáhtát váldit oktavuođa Fylkkamánniin dahje advokáhtain.
Makkár áššiide sáhttá oažžut nuvttá riekteveahki?
Nuvttá riekteveahki don sáhtát oažžut ovdamearkka dihte bearašáššiin, go váidalat dihto lágan áššiid Nbč (Nav) mearrádusaid, persovdnavahága buhtadusgáibádusain, ássanvistti eretcealkimiin/olggos bidjamiin dahje bargogaskavuođa loahpahemiin. Don sáhtát maid oažžut nuvttá riekteveahki dasa, ahte ozat veahkaváldeoaffara buhtadusa. Maiddái eará áššiin sáhttá spiehkastahkan oažžut nuvttá riekteveahki. Jos dus lea dáhkádus, mii gokčá juridihkalaš veahki goluid, de it dábálaččat oačču nuvttá riekteveahki. 
Boahto- ja opmodatrádji.
Nuvttá riekteveahki oažžun eaktuda, ahte it dine eanet, go mii riekteveahkkelágas meroštallojuvvo. Fylkkamánni ja duopmostuolut sáhttet muhtin dáhpáhusain spiehkastit boahto- ja opmodatrájáin. 
Boađuide ja opmodahkii geahčakeahttá don sáhtát oažžut nuvttá riekteveahki 
Iežasoassi.
Jos oaččut nuvttá riekteveahki, de galggat dábálaččat máksit iežasoasi doarjagis. Iežasoassi ii máksojuvvo áššiin, main nuvttá riekteveahki juolludit geahčakeahttá boađuide ja opmodahkii. Jos du jahkeboahtu lea vuollái 100 000 kruvnno, de it maid galgga máksit iežasoasi. 
Áššiin, main oažžu nuvttá riekteráđi, iežasoassi lea okta almmolaš máksomearri (mii ođđajagemánus 2012 lei 925 kruvnno). Áššiin, main oažžu nuvttá áššejođiheami, de lea iežasoassi 25 proseantta goluin (eanemusat vihtta máksomeari). Advokáhtta dat bearrá iežasoasi. 
Nuvttá riekteveahkki olgoriikkas.
Oslo ja Akershus fylkkamánni meannuda buot nuvttá riekteveahki ohcamušaid, mat gusket olgoriikii.
Oahpistanortnet

Oahpistanortnega ulbmil lea nannet aiddo boahtán sisafárrejeddjiid vejolašvuođaid beassat johtilit bargui dahje ohppui. Bargu ja oahppu leat ereliiggán mávssolaččat dan dáfus, ahte daid bokte beassá servodaga oassin ja olaha ruđalaš iehčanasvuođa.
Vuoigatvuohta ja geatnegasvuohta váldit oahpu.
Ollu norgga gielddain ásset sisafárrejeaddjit, geat leat aiddo boahtán riikii, ja dárbbašit vuođđogelbbolašvuođa. Sis lea vuoigatvuohta ja geatnegasvuohta searvat oahpistanprográmmii. Vuoigatvuohta ja geatnegasvuohta guoská maiddái dárogiela ja servodatmáhtu ohppui, man viidodat lea 600 diimmu. Gielddain dat lea ovddasvástádus lágidit oahpistanprográmma ja dárogiela ja servodatmáhtu oahpahusa.
Sis, geat servet oahpistanprográmmii, lea vuoigatvuohta oahpistandoarjagii.
Nationála oahpistanregisttar.
Sii, geat sáhttet oažžut oahpu ja doarjaga oahpistanlága vuođul, registrerejuvvojit Nationála oahpistanregistarii (NOR). Registrerejuvvon dieđuid vuođul gielddat sáhttet ohcat ruđaid dárogiela ja servodatmáhtu oahpahussii. Doarjaga juolludit dan vuođul, gallis gielddas gullet vuoigatvuođa ja geatnegasvuođa ulbmiljovkui, ja lassijuolludeami oažžu čađahuvvon dárogieliskosiid logu vuođul. Rávis dorvobáikeohcciid dárogieloahpahussii maid juolludit doarjaga daid gielddaide, geain lea dorvobáikeohcciid guovddážat. 
Fylkkamánni dat dohkkeha nationála oahpistanregistara ohcamušaid, ja máksá doarjagiid. Oahpistanlágas leat máŋga láhkamearrádusa, mat gusket ovttaskas olbmuid vuoigatvuođaide ja geatnegasvuođaide.
Gonagasa ánsomedállja

Gonagasa ánsomedállja () lea bálkkašupmi man Gonagas Haakon VII ásahii guovvamánu 1. b. 1908. Njuolggadusaid rievdadedje maŋimusat njukčamánu 30. b. 2012. 
Ánsomedálja addet bálkkašupmin:
Erenoamáš dáhpáhusain sáhttet juolludit Gonagasa ánsomedálja, mii lea ráhkaduvvon gollis.
Bassi Olava árvomearka

Gonagas Oscar I ásahii Bassi Olava árvomearkka borgemánu 21. beaivve 1847 ja dan njuolggadusat rievdaduvvojedje maŋimusat ođđajagemánu 15. b. 1997. Árvomearkka juolludit bálkkašupmin ”ánssolaš barggus ruovttueatnama ja servodaga ovdii”. 
Ohcamuš, mii guoská Gonagasa ánsomedálja ja Bassi Olava árvomearkka juolludeapmái, sáddejuvvo Su Majestehtii Gonagassii ja dat sáddejuvvo dan fylkka Fylkkamánni bokte, gos evttohas ássá.
Almmolašvuođaláhka

Buohkat sáhttet bivdit beassat oaidnit daid hálddašanorgánaid áššebáhpáriid, maidda almmolašvuođaláhka guoská. Geavat Almmolaš elektrovnnalaš poastajournála (AEP) , mainna bivddát lobi oaidnit stáhta doaimmaid reivviid ja dokumeanttaid.
Almmolašvuođalága mielde hálddahusa áššebáhpárat leat prinsihpalaččat almmolaččat, nu ahte daid beassá oaidnit. Láhka guoská maiddái muhtin iehčanas riektesubjeavttaide, main almmolašvuohta oamasta stuorra oasi, ovdamearkka dihte energiija- ja doapparčorgenfitnodagaide.
Sierraneapmi

Sierraneapmin gohčoduvvo guorahallanáigi ovdal náittosearu. 
Sierraneapmi Norggas.
Norggas náittosbárra, mii ii šat háliit eallit ovttas, sáhttá ohcat sierraneami. Norggas sierrananohcamuša galgá sáddet dan fylkka fylkkamánnii, gos bárra maŋimuš ásai ovttas. Jos goappašagat leat fárren fylkkas, de galgá ohcamuša sáddet fylkii, gos nubbi dál ássá. Jos báras leat oktasaš mánát, geat eai leat velá deavdán 16 jagi, de galgá ohcamuša mielddusin sáddet soabadallanduođaštusa, mii ii leat boarrásut go 6 mánu. Fylkkamánni sádde sierraneaddji guoktái reivve sierraneami miehtamis. 
Earráneapmi.
Go jahki lea vássán sierraneami miehtama rájes, de sáhttá goabbáge gáibidit náittosearu. Jos dušše nubbi háliida earránit, de lea sus vuoigatvuohta beassat earránit, vaikko nubbi ii dan háliidivččege. 
Goabbáge sáhttá maiddái gáibidit náittosearu jos soai leaba ássan sierralagaid unnimusat guokte jagi. Jos soai leaba ovtta oaivilis dan hárrái, ahte leaba ássan sierralagaid unnimusat guokte jagi, de fylkkamánni meannuda náittosearu ohcamuša. Jos soai eaba leat ovtta oaivilis eavttuid dievvamis, de duopmostuollu ferte meannudit náittosearroášši. 
Sierraneami nohkan.
Bárra, masa lea juolluduvvon sierrananlohpi, muhto mii fas fárre oktii, ferte sáddet dieđu, mas almmuhuvvo ahte sierraneapmi lea nohkan. Dieđáhus sáddejuvvo vearrokantuvrii, mii de registrere ođđa siviilaseađu.
Álbmotdearvvašvuohta

Álbmotdearvvašvuođabargu lea servodaga oktasaš áŋgiruššan dan ovdii ahte doalahit, buoridit ja ovddidit álbmoga dearvvašvuođa, ja maiddái geahpedit fáktoriid, maidda laktása dearvvašvuođariska. Álbmotdearvvašvuohta ovdanbuktá maid álbmoga dearvvašvuođadili ja mo dearvvašvuohta juohkása álbmoga sierra sosiála gerddiin. Álbmotdearvvašvuođabargguin galgá maid dásset sosiála dearvvašvuođaerohusaid.
Vuodjinkoarta

Vuodjinkoarta lea áššebábir mii addá lobi vuodjit sierra mohtorfievrruin. Sierralágan koarttat gullet guhtiige fievrruide dego mohtorsihkkel, biila, guorbmebiila dahje busse. Lágat mat stivrejit vuodjinkoarttaid eai leat seammaláganat buot riektegeavadiin. Muhtun riikkat addet vuodjinkoarta daidda geat leat ceavzán vuodjiniskosis. Muhtun riikkat fas addet vuodjinkoartta dasa gii aiddo oahpahallá vuodjit. Dasa lassin olmmoš ferte dearvvašvuođa dáfus nagodit vuodjit. 
1949 Ovttastuvvan Našuvnnat johttáhedje konvenšuvnna mii galggai standardiseret njuolggadusaid mat guske geainnuid, mátkkošteaddjiid, johtolatmearkkaid, vuodjinkoarttaid ja eará diekkáriid. Dás čuožžu ahte nu gohčoduvvon vuodjinlohpi galgá leat rosá-ivnnat. 
Du ovddasvástádus lea vuodjit sihkkarit.
Jos it leat sihkar das, sáhtátgo vuodjit sihkkarit dearvvašvuođaváttisvuođaid dahje dálkasiid geavaheami geažil, de lea du geatnegasvuohta fitnat doaktára luhtte.
Fylkkamánni

Fylkkamánni (ovd. maiddái amtamánni, sysselmánni ja leansmánni) ovddasta stáhta fylkkas. Fylkkamánni ovddasvástádus lea čuovvulit mearrádusaid, ulbmiliid ja njuolggadusaid, maid Stuorradiggi ja ráđđehus nannejit. Fylkkamánni lea maid mávssolaš čanus gielddaid ja guovddášeiseválddiid gaskka.
Fylkkamánnis leat sierralágan hálddašandoaimmat departemeanttaid beales. Fylkkamánni goziha maid gielddaid doaimmaid ja lea váidalaninstánsa ollu gielddamearrádusaid ektui. Fylkkamánnis lea danin fágamáhttu ollu bajit dási servodatsurggiid birra, seammás go das lea mávssolaš báikkálaš dovdamuš. 
Fylkkamánni galgá maid fuolahit ovttaskas ássiid, fitnodagaid ja organisašuvnnaid riektesihkarvuođas dan bokte, ahte dat fuolaha ahte hálddašeames váldet vuhtii vuođđoprinsihpaid, nu movt ovttalágan meannudeami, ovttaárvosašvuođa, einnostahttivuođa, sorjjasmeahttunvuođa, bealehisvuođa ja vuoiggalašvuođa. 
Fylkkamánnis leat maid doaimmat Gonagasviesu ovddas. Fylkkamánni gullá hálddahuslaččat Ođasmahttin-, hálddahus- ja girkodepartementii.
Platon

Platon (, "Platōn," ; 427–347 o.Kr.) lei antihka greikkalaš filosofa ja Akademiija vuođđudeaddji. Son lea okta beakkánamos ja eanemus dutkojuvvon filosofa olles máilmmis. Platon lei Sokratesa oahppi ja Aristotelesa oahpaheaddji. 
Filosofan Platon lei rationalista, realista, idealista ja dualista. Son čálii máŋgga filosofalaš fáttá birra ja gieđahalai earenoamážit etihka, politihka, metafysihka ja diehtoteoriija dahjege epistemologiija. 
Platon lei čappagirjjálašvuođa girječálli, ja su čállosat sisttisdolle muitalusaid, allegoriijaid ja myhtaid, maid son ovttastahtii doahpagiid dutkamii. Platon čálii maiddái Sokratesa oahpahusaid bajás, ja Platona dialogain Sokrates leage dávjá váldorollas. Lea goittotge eahpečielggas, man olu Platona čállin teavsttaid dialogain leat Sokratesa duođalaš oaivilat, ja man olu fas Platona iežas oaivilat, maid son lea bidjan Sokratesa nammii. Sokrates váikkuhii goittotge olu Platona jurddašanvuohkái ja lea jáhkkimis, ahte goittotge oassi Platona árat čállosiid jurdagiin leat lonejuvvon dahje heivehuvvon Sokrates.
Uzejir Hažibejov

Uzejir Hažibejov (čakčamánu 17. b. 1885 – skábmamánu 23. b. 1948, ) lei sovjetlihttulaš-azerbaižanalaš šuokŋadahkki. Hažibejov riegádii Šušás, Ruošša keaisárriikkas.
Širáffa

Širáffa ("Giraffa camelopardalis") lea alimus eanannjiččehas. Varrása allodat lea 4,8–5,5 mehtera ja deaddu sullii 1200 kilo; njiŋŋelasat leat vehá unnibut. Širáffa čeabet lea earenoamáš guhkki, juobe guokte mehtera. Širáffat ellet Afrihkás Sahara máttabeale savánnaguovlluin ja leat šaddoborrit. Luonddus dat ellet 15–20-jahkásažžan, fáŋgavuođas muhtumin badjel 30 jagi.
Adrar eanangoddi

Adrar eanangoddi lea eanangoddi Algerias.
Algiers eanangoddi

Algiers eanangoddi lea eanangoddi Algerias.
Annaba eanangoddi

Annaba eanangoddi lea eanangoddi Algerias.
Aïn Defla eanangoddi

Aïn Defla eanangoddi lea eanangoddi Algerias.
Aïn Témouchent eanangoddi

Aïn Témouchent eanangoddi lea eanangoddi Algerias.
Batna eanangoddi

Batna eanangoddi lea eanangoddi Algerias.
Biskra eanangoddi

Biskra eanangoddi lea eanangoddi Algerias.
Blida eanangoddi

Blida eanangoddi lea eanangoddi Algerias.
Bordj Bou Arréridj eanangoddi

Bordj Bou Arréridj eanangoddi lea eanangoddi Algerias.
Boumerdès eanangoddi

Boumerdès eanangoddi lea eanangoddi Algerias.
Bouïra eanangoddi

Bouïra eanangoddi lea eanangoddi Algerias.
Béchar eanangoddi

Béchar eanangoddi lea eanangoddi Algerias.
Béjaïa eanangoddi

Béjaïa eanangoddi lea eanangoddi Algerias.
Chlef eanangoddi

Chlef eanangoddi lea eanangoddi Algerias.
Constantine eanangoddi

Constantine eanangoddi lea eanangoddi Algerias.
Djelfa eanangoddi

Djelfa eanangoddi lea eanangoddi Algerias.
El Bayadh eanangoddi

El Bayadh eanangoddi lea eanangoddi Algerias.
El Oued eanangoddi

El Oued eanangoddi lea eanangoddi Algerias.
El Taref eanangoddi

El Taref eanangoddi lea eanangoddi Algerias.
Ghardaïa eanangoddi

Ghardaïa eanangoddi lea eanangoddi Algerias.
Guelma eanangoddi

Guelma eanangoddi lea eanangoddi Algerias.
Illizi eanangoddi

Illizi eanangoddi lea eanangoddi Algerias.
Jijel eanangoddi

Jijel eanangoddi lea eanangoddi Algerias.
Khenchela eanangoddi

Khenchela eanangoddi lea eanangoddi Algerias.
Laghouat eanangoddi

Laghouat eanangoddi lea eanangoddi Algerias.
M'Sila eanangoddi

M'Sila eanangoddi lea eanangoddi Algerias.
Mascara eanangoddi

Mascara eanangoddi lea eanangoddi Algerias.
Mila eanangoddi

Mila eanangoddi lea eanangoddi Algerias.
Mostaganem eanangoddi

Mostaganem eanangoddi lea eanangoddi Algerias.
Médéa eanangoddi

Médéa eanangoddi lea eanangoddi Algerias.
Naâma eanangoddi

Naâma eanangoddi lea eanangoddi Algerias.
Oran eanangoddi

Oran eanangoddi lea eanangoddi Algerias.
Ouargla eanangoddi

Ouargla eanangoddi lea eanangoddi Algerias.
Oum El Bouaghi eanangoddi

Oum El Bouaghi eanangoddi lea eanangoddi Algerias.
Relizane eanangoddi

Relizane eanangoddi lea eanangoddi Algerias.
Saïda eanangoddi

Saïda eanangoddi lea eanangoddi Algerias.
Sidi Bel Abbes eanangoddi

Sidi Bel Abbes eanangoddi lea eanangoddi Algerias.
Skikda eanangoddi

Skikda eanangoddi lea eanangoddi Algerias.
Souk Ahras eanangoddi

Souk Ahras eanangoddi lea eanangoddi Algerias.
Sétif eanangoddi

Sétif eanangoddi lea eanangoddi Algerias.
Tamanrasset eanangoddi

Tamanrasset eanangoddi lea eanangoddi Algerias.
Tiaret eanangoddi

Tiaret eanangoddi lea eanangoddi Algerias.
Tindouf eanangoddi

Tindouf eanangoddi lea eanangoddi Algerias.
Tipaza eanangoddi

Tipaza eanangoddi lea eanangoddi Algerias.
Tissemsilt eanangoddi

Tissemsilt eanangoddi lea eanangoddi Algerias.
Tizi Ouzou eanangoddi

Tizi Ouzou eanangoddi lea eanangoddi Algerias.
Tlemcen eanangoddi

Tlemcen eanangoddi lea eanangoddi Algerias.
Tébessa eanangoddi

Tébessa eanangoddi lea eanangoddi Algerias.
Bryggen i Bergen

Bryggen i Bergen, maiddái gohčoduvvon Tyskebryggen dahje Hansabryggen lea namahus boares hansaáigge muorravisttiide Birgona (Bergen) guovddážis. Bryggenii gullet oktiibuot 61 muorravistti. Bryggen váldojuvvui UNESCO máilmmeárbeguovlluid listui jagis 1979.
Bryggen lei jagi 1350 rájes gitta 1754 rádjái Birgona Duiskka kantuvra ja guovddáš báiki Hansalihtu gávpedoibmii Norggas.
Bryggena lahka leat Bryggens museum ja Hanseatisk museum.
Kose

Kose lea gielda Harjumaa eanangottis Estteriikkas.
Kuusalu

Kuusalu lea gielda Harjumaa eanangottis Estteriikkas.
Raasiku

Raasiku lea gielda Harjumaa eanangottis Estteriikkas.
Rae

Rae lea gielda Harjumaa eanangottis Estteriikkas.
DSB

DSB (oanádus ovddeš namas "Danske Statsbaner") lea Dánmárkku stáhta ruovdemáđiifitnodat, mii dikšu personjohtolaga ruovdemáđiifierpmádagas, man Dánmárkku stáhta eaiggáduššá. Dát gokčá praktihkas measta buot ruovdemáđiijohtolaga Dánmárkkus. DSB eaiggádat leat Dánmárkku johtolatministeriija.
Pávoloddi

Pávoloddi ("Pavo cristatus") lea loddešládja. Pávoloddi lea India nationálaloddi.
Varris pávoloddi sáhttá šaddat 2,3 m guhku ja deaddu láve leat 4-6 kg. Njiŋŋelas pávoloddi ii láve šaddat badjel mehtera guhku, ja dat deadda 2,75-4 kg.
Pronomen

Pronomenat leat nomenaid sátneluohkká. Pronomenat geavahuvvojit sadjásasšátnin substantiivva dahje adjektiivva sajis, omd. Káre boahtá. &gt; Son boahtá. Dávjá pronomena čujuha dakkár áššái, mii lea juo teavsttas dahje hupmamis ovdal. Ášši, masa čujuha lea pronomena korreláhtta.
Sámegielas pronomenat sojahuvvojit buot kásusiin ja loguin. Loguin pronomenat sojahuvvojit ovttaid-, guvttiid- ja máŋggaidlogu mielde. Indoeurohpálaš gielain pronomenat sojahuvvojit maid genusiin. 
Pronomeniid čieža vuolleluohká.
Čuovvovaš pronomeniid ovdamearkat leat davvisámegillii ja nominatiivahámis:
Máŋggan gielain leat maid possessiivapronomenat, mat leat seammalágán go persovdnapronomeniid genetiiva.
Reinøya

Reinøya sáhttá mearkkašit (buot daid sulluid dárogielnamat leat "Reinøya"):
Vuoskojávri

Vuoskojávri lea jávri Vuoskkos Girona gielddas.
Gihttela girdišillju

Gihttela girdišillju lea girdišillju Gihttelis Davvi-Suomas. Dan atnet eanemus turisttat, geat galget Levii ja eará čuoiganguovddážiide. Girdišilljus leat jeavddalaš girdimat Helsset-Vantaa girdišilljuin. Jagi 2010 girdišiljju bokte manne sullii 215 000 mátkkošteaddji.
Buollin.
Muhtun oasit girdišilljjus bulle 27.7.2006.
Girdinfitnodagat.
Suopma
Olgoriikkat
Tieteiden talo

Tieteiden talo ("Diehttagiid viessu") lea Lisa Hagman Yksityisluokkaid (Lisa Hagman priváhta klássat) dološ skuvlavisti Kirkkokatu 6:s Kruununhakas Helssegis. Visti šattai gárvvisin jagi 1925, muhto Hagman skuvla šattai konkursii jagi 1933, ja dan maŋŋel Tieteiden taloi vuođđuduvvui Helsingin V yhteiskoulu, mii maŋŋelaš fárrii alcces vistái. Maŋimus skuvla visttis lei Helsingin tyttölukio. Dalle ja das maŋŋel visttis ledje universitehta oahpahanlanjat. 1990-logus visti remonterejuvvui dieđalaš servviid čoahkkinvistin. Ovdal ledje máŋggat dieđalaš searvvit čoahkkanan Säätytaloi, mii maŋŋelaš šattai Valtioneuvosto vistin.
Tieteellisten seurain valtuuskunta hálddaša Tieteiden talo. Arkiteakta Elsa Arokallio 1920-logus plánen viesus lea maiddái Tiedekahvila.
Duolva Duottar

Duolva Duottar lea sámi Norggabeal rápjoavku masa gullet Ole Máhtte Gaup, Ivan André Skum ja Fred-René Øvergård Buljo. Buljo lea joavkku komponista ja čállá ollu teavsttaid Gaupain.
Liŋkkat.
Duolva Duoddara siiddut
Kautokeino Idrettslag

Kautokeino IL lea lášmmohallanjoavku Guovdageainnus Finnmárkkus. Dat vuođđuduvvui jagis 1938. Joavkku jođiheaddji lea Julie Eira, ja dan ruoktogieddi dahjege ruoktobáiki lea Báktevárri.
Cancún

Cancún lea gávpot Quintana Roo oassestáhtas Meksikos. Dan olmmošlohku lea 628 306 (2010) ássi.
Antárktis

Antárktis (, 'ii Arktis') lea eatnanoassi eatmama lullipola birra. Go hupmat Antárktisa birra, meinet dávjá "kontineantta" Antarktika, stuorámus eananguovllu Antárktisa máilmmeoasis. Dasa lassin gávnojit máŋggat smávva sullot Lulli jiekŋaábis, mat gullet máilmmeoassái.
Nugo máŋggat eará riikkat Norga gáibidii iežasii osiid máilmmeoasis, muhto dain lea leamaš smávva mearkkašupmi maŋŋel jagi 1961 Antárktissoahpamuša.
Antárktisa interneahtta-TLD lea ".aq".
San José

San José lea Costa Rica oaivegávpot ja riikka stuorámus gávpot. Dan olmmošlohku lea 288 000 ássi (2011).
Borgheim

Borgheim lea Nøtterøy gieldda hálddahusguovddáš.
Sarajevo

Sarajevo lea Bosnia ja Hercegovina oaivegávpot ja riikka stuorámus gávpot. Dan olmmošlohku lea 580 000 ássi (2011).
Vaduz

Vaduz lea Liechtensteina oaivegávpot ja riikka stuorámus gávpot. Dan olmmošlohku lea 5 425 ássi (2014).
Skábma

Skábma dahje "polaridja" lea áigodat, mas beaivváš ii badján. Skábma lea dálvet poláragierdduid guovllus ja daid davá/lulábealde.
Čáhci

Čáhci (oanádus "H2O") lea kemiijalaš diŋga, mii gávdno lagabui juohke sajis birra eatnama ja lea dárbbašlaš buot dovddus eallimii. Dat gávdno golgi hámis, luonddus ee. jávrriin, jogain ja mearain, gássa hámis áimmus ja fásta hámis jiekŋan dahje muohttagin galmmas guovlluin. Sullii 70 % eatnama viidodagas lea čáhci.
Ankara

Ankara lea Durkka oaivegávpot. Dat gullá Ankara eanangoddái. Gávpoga olmmošlohku lea 4 550 662 ássi (2011). Ankara lea Durkka nubbin stuorámus gávpot olmmošlogu ektui. Oaivegávpot sirdojuvvui Istanbulis Ankarai jagis 1923, go Durka šattai iehčanas dásseváldi.
Tbilisi

Tbilisi lea Georgia oaivegávpot ja riikka stuorámus gávpot. Tbilisi lea Georgia politihkalaš, hálddahuslaš ja kultuvralaš guovddáš. Dan olmmošlohku lea 1 473 551 ássi (2012).
Liehkke

Liehkke () lea Norgga gávpot ja Vestvågøy gieldda hálddahusguovddáš. Dan olmmošlohku lea 2 715 (2012).
Managua

Managua lea Nicaragua oaivegávpot ja riikka stuorámus gávpot. Dan olmmošlohku lea 2 400 000 ássi (2010).
Panama gávpot

Panama gávpot ("Ciudad de Panamá") lea Panama oaivegávpot ja riikka stuorámus gávpot. Dan olmmošlohku lea 1 270 000 ássi (2010).
Várri

Várit leat geađgeformašuvnnat mat cegget badjelii go eanan birra vári. Várit leat alibut go čorut, muhto ii gávdno čielga mearrádus mii lea várri ja mii ii leat dan.
Várit šaddet, go eananpláhtat johtet, dahje go vulkána russu. Váriid hábme erošuvdna ja dasa lassin čáhci ja biegga.
Beaivvášgotti alimus dovddus várri lea Olympus Mons Marsas. Dan allodat lea 27 km. Eatnama alimus várri lea fas Mount Everest, 8 844 – 8 850 m.
San José (provinsa)

San José lea Costa Rica provinsa. Dan olmmošlohku lea 1 404 242 (2011), ja dan viidodat lea 4 965,9 km². Provinssa oaivegávpot lea San José.
Alajuela (provinsa)

Alajuela lea Costa Rica provinsa. Dan olmmošlohku lea 848 146 (2011), ja dan viidodat lea 9 757,53 km². Provinssa oaivegávpot lea Alajuela.
Cartago (provinsa)

Cartago lea Costa Rica provinsa. Dan olmmošlohku lea 490 903 (2011), ja dan viidodat lea 3 124,67 km². Provinssa oaivegávpot lea Cartago.
Heredia (provinsa)

Heredia lea Costa Rica provinsa. Dan olmmošlohku lea 433 677 (2011), ja dan viidodat lea 2 656,98 km². Provinssa oaivegávpot lea Heredia.
Limón (provinsa)

Limón lea Costa Rica provinsa. Dan olmmošlohku lea 386 862 (2011), ja dan viidodat lea 9 188,52 km². Provinssa oaivegávpot lea Limón.
Puntarenas (provinsa)

Puntarenas lea Costa Rica provinsa. Dan olmmošlohku lea 410 929 (2011), ja dan viidodat lea 11 265,69 km². Provinssa oaivegávpot lea Puntarenas.
Guanacaste

Guanacaste lea Costa Rica provinsa. Dan olmmošlohku lea 326 953 (2011), ja dan viidodat lea 10 140,71 km². Provinssa oaivegávpot lea Liberia.
Sámiid Vuorká-Dávviriid Musea- ja historjásearvi

Sámiid Vuorká-Dávviriid Musea- ja historjásearvi (SVD) Kárášjogas áŋggirda báikegottehistorjjálaš dokumentašunbarggu ovdii. SVD Musea- ja historjásearvi dáhttu hukset kulturmuitosuodjaleapmái ja sámi kulturárbái vuogádagaid, mat fátmmastit báikkálaš áŋggirdeddjiid. Ollu museabarggut leat musea- ja historjáservviid eaktodáhtolaš bargguid duohkin.
Báikkálaš museasearvi ásahii ja doaimmahii museadoaimma Kárášjogas 1930-logu loahpageahčen. SVD Museasearvi vuođđuduvvui 1939. Ovdal nuppi máilmmisoađi lei dávviriid čohkken doaimmahuvvon moadde jagi, ja muhtun priváhta dálus dollui dávviriid čájáhus. Máŋga sámi serve dán bargui, ja sámit leat leamaš sakka beroštuvvan museaásahusa ceggemis Kárášjohkii. Priváhta olbmot leat geigen máŋga kulturhistorjjálaš dávvira SVD:i, skeaŋkan dahje veháš máksámuša vuostá. SVD mihtilmas museaviessu rahppui 1972:s. Ovdal go museaviessu ceggejuvvui, bulii Sámiid álbmotallaskuvlla dávviriid vuorká. Dávviriid gádjo, muhto váldobeavdegirjjit dušše.
SVD Museasearvi lea vuođđudan SVD ásahusa, ja lea danin álggahan ja čuvvon ásahusa jođiheami álggu rájes. Dál eaiggátstivra fuolaha SVD beroštumiid, masa SVD musea- ja historjásearvvi jahkečoahkkin vállje miellahtuid.
2011–2014 eaiggátstivrras leat jođiheaddji Thoralf Henriksen ja lahtut Svein Arne Bjørsland ja Olaug Larsson. SVD Musea- ja historjásearvi lei mielde vuođđudeamen BEASI Doaibmadálu Kárášjogas 2006 ja lea 2008:s searvan Norgga historjáservviid riikalihttui ("Landslaget for lokalhistorie"). SVD Museasearvi rievdadii namas 2011 jahkečoahkkimis SVD Musea- ja historjásearvin. 
Stivralahtut 2012.
Jođiheaddji Gudrun E E Lindi, nubbinjođiheaddji Arne Nystad, stivralahtut Anny Vigdis Sara, Anne Kirsten Østby ja Johan Bakken Sandvik. Várrelahtut leat Anne Marie Svineng, Piera Mosebakken ja Stig Arne Somby.
Čujuhus: c/o Gudrun E E Lindi, P.b. 67, 9735 Kárášjohka Neahttasiidu: www.beassi.org
Ulbmil.
Museasearvvi ulbmilin lea gáhttet sámi identitehta, giela ja kulturárbbi, ee. doarjjodettiin Sámiid Vuorká-Dávviriid vuođđudusa museabarggu.
Lahttovuohta.
Ovttaskas olmmoš dahje lihttu gii dáhtošii ovddidit searvvi ulbmila, sáhttá searvat lahttun. Miellahttovuohta máksá 150 ruvnno jahkái. (Báŋkokonto 7593 05 03371.)
Alajuela

Alajuela lea gávpot Costa Ricas ja Alajuela provinssa oaivegávpot. Dat lea riikka nubbin stuorámus gávpot olmmošlogu ektui. Dan olmmošlohku lea 254 886 ássi (2011).
Nástegovva

Nástegovva lea joavku, mas leat násttit, maid sáhttá jurddašit leat čatnon oktii dego govvan. Tredimenšunálvuođas eanemus násttiin lea unnán oktavuohta seamma nástegova násttiid vuostá, muhto sáhttet orrut olbmuid mielas joavkun nástealmmis. Olbmot leat viehka buorit gávdnat hámiid ja leat áiggiid čađa jurddašan govvan násttiid, mat leat oaidnit nuppiideaset lahka nástealmmis. «Eahpevirggálaš» nástegovva lea nástegovva, man Riikkaidgaskasaš astronomalaš uniovdna ii leat dohkkehan. Dat gohčoduvvojit namain «asterisma». Fávnnadávgi lea okta ovdamearka asterismas. Násttit nástegovas leat hárve astrofysihkálaš lagasvuođas nuppiideaset vuostá, dain dušše oidnojit oanehis gaskkat, go daid observere Eatnamis. Dávjá seamma nástegova násttiid gaska lea máŋga čuovgajagi máilmmeávvusis.
Násttiid juohkin nástegovaide lea dávjjimus lági mielde dáhpedorbmi, ja iešguđetgelágan kultuvrrain leat iešguđetgelágan nástegovat. Riikkaidgaskasaš astronomalaš uniovdna juohká olles nástealmmi 88 nástegovvan.
Bribrigiella

Bribrigiella lea bribriálbmoga čibčalaš giellagoddái gullevaš giella, mas leat sullii 6000 hálli golmma sierra guovllus Costa Rica máttaosiin. Bribrigiella ovttas lagas fuolkegielain cabécargielain leat hálliidlogu ektui Costa Rica stuorámus álgoálbmotgielat, muhto hálliid logut leat njiedjamin.
Bribrigiella lea tonagiela, ja das leat njeallje sierra, fonemalaš tona: alla, vuollegis, badjáneaddji ja vuolláneaddji tonat. Gielas lea maiddái erohus orála ja nasála vokálaid gaskka, ja das leat oktiibuot 12 vokálafonema. Konsonántafonemat leat 14.
Syntávssalaččat bribrigiella lea ergatiivagiella, ja das lea čavga absolutiiva–vearba-sátneortnet (SOV).
"Ye' tö ikuwö̀ ñẽ̀"
mun ERG máisa borrat
'Mun boran máissa.'
"Ikuwö̀ ñẽ̀ ye' tö"
máisa borrat mun ERG
'Mun boran máissa.'
Nomengihpuin merrosat leat oaivesáni maŋábealde ja adposišuvnnat leat postposišuvnnat:
"ù spṍpõ mãñã́t wĩ̀ ã/ska/tsṍkã"
viessu ruoná golbma dat siste/rádjai/bajábealde
'dan golmma ruoná viesu siste/rádjai/bajábealde'
Vearbasojaheamis lea aspeavttas guovddáš rolla. Numerálat kongruerejit oaivesániideasetguin. Bribrigiela demonstratiivavuogádat lea earenoamáš mohkkái.
Bribrigiela golbma váldosuopmana leat coroma- (nuortan), amubre- (oarjin) ja salitresuopmanat (Jaskesábi lahkosis).
Cabécargiella

Cabécargiella lea čibčalaš giellagoddái gullevaš giella, mas leat gaskal 2000 ja 9000 hálli Talamanca-guovllus Costa Rica máttaosiin. Cabécargiella ovttas lagas fuolkegielain bribrigielain leat hálliidlogu ektui Costa Rica stuorámus álgoálbmotgielat, muhto hálliid logut leat njiedjamin.
Cabécarielas lea erohus orála ja nasála vokálaid gaskka, ja das leat oktiibuot 12 vokálafonema.
Cabécargiela guokte váldosuopmana leat davvi- ja máttasuopmanat, main goappásge leat guokte vuollesuopmana.
REMA 1000

REMA 1000 lea Reitangruppenii gullevaš fitnodat, man álggahii gávpeolmmái Odd Reitan ovttasbargun su áhčiin Ole Reitaniin. Fitnodat álggahuvvui vuođđudettiin ovtta rámbuvrra Troandimii jagi 1977. Rámbuvra ráhkaduvvui eanemus lági mielde dego duiskalaš ALDI. «REMA» boahtá «Reitan Mat»:as. REMA 1000 AS hálddaša REMA 1000 rámbuvrraid Norggas, Dánmárkkus ja Ruoŧas. Fitnodat eaiggáda olles Reitangruppena.
Njukčamánu 14. beaivvi 2008:s osttii REMA 1000 fitnodat buot Norgga LIDL-rámbuvrraid.
Alfabehta

Alfabehta lea ordnejuvvon bustávvaráidu. Sátni "alfabehta" boahtá greikkalaš alfabehta guokte vuosttaš bustáva namain "alfa" ja "beta". Buot oarjeeurohpálaš gielat geavahit latiinnalaš alfabehta. Latiinnalaš alfabehta lea máilmmi dábáleamos alfabehta. Bustávaid fásta ortnega dihte lea vejolaš ordnet sániid ja namaid "alfabehtalaččat", nugo omd. sátnegirjjis.
Sátni "alfabehta" lea maid geavahuvvon eará giellasymbolaide, omd. morsealfabehtii.
Alfabehtatiippat.
Gávdnojit golbma alfabehtatiippa, ja erohus daid gaskkas lea gitta das, mo alfabehta gieđahallá vokálaid:
Buot sámegielat geavahit latiinnalaš alfabehta, earret gielddasámegiella, mii geavaha kyrillalaš alfabehta.
Latiinnalaš alfabehta

Latiinnalaš alfabehta lea viidát geavahuvvon alfabehta. Buot dálá oarjeeurohpálaš gielat geavahit latiinnalaš alfabehta.
Cartago (Costa Rica)

Cartago lea gávpot Costa Ricas ja Cartago provinssa oaivegávpot. Gávpoga olmmošlohku lea 147 898 ássi (2011).
Liberia (Costa Rica)

Liberia lea gávpot Costa Ricas ja Guanacaste provinssa oaivegávpot. Gávpoga olmmošlohku lea 62 987 ássi (2011).
Limón

Limón lea gávpot Costa Ricas ja Limóna provinssa oaivegávpot. Gávpoga olmmošlohku lea 94 415 ássi (2011).
Puntarenas

Puntarenas lea gávpot Costa Ricas ja Puntarenasa provinssa oaivegávpot. Puntarenasa kantona olmmošlohku lea 115 019 ássi (2011).
Heredia

Heredia lea gávpot Costa Ricas ja Heredia provinssa oaivegávpot. Gávpoga olmmošlohku lea 122 916 ássi (2011).
Lappekodisilla

Lappekodisilla (1751) lei oassin rádjesoahpamušas ja galggai sihkkarastit boazosámiide rievtti johtit riikkarájiid rastá.
Nikosia

Nikosia lea Kyprosa oaivegávpot. Dan olmmošlohku lea su. 310 000 ássi (2011).
Skopje

Skopje ("Скопје") lea Davvi-Makedonia oaivegávpot. Dan olmmošlohku lea su. 500 000 ássi (2002).
Čohkkavárit

Čohkkavárit (, ovdal dárogillii "Vestspitsbergen") leat stuorámus suolu Svalbárdda suolojoavkkus Davvi jiekŋaábis. Sullo viidodat lea 39 044 km² ja lea nu Norgga gonagasriikka stuorámus suolu, badjelaš logi geardde stuorit go Hinnasuolu, Norgga riddoguovlluid stuorámus suolu. 
Sullo gávnnai vuolleeatnanlaš Willem Barents jagi 1596, gii attii sullui nama Čohkkavárit/Spitsbergen. Dan nama addii son, dasgo sullos ledje dievva bastilis várrečohkat. Namma Čohkkavárit/Spitsbergen mearkkašii ovdal olles Svalbárdda suolojoavkku. Čohkkavárit leat sullii 450 km guhku ja gaskal 40 ja 225 km govdu. Dasgo Čohkkavárit leat guhkkin poláragierddu siste, doppe lea gaskaija beaivváš cuoŋománu loahpa rájes gitta borgemánu loahpa rádjái. Sullii golggotmánu 26. beaivvi rájes gitta sullii guovvamánu 15. beaivvi rádjái lea skábma.
Davvinuortaeana

Davvinuortaeana () lea Svalbárdda ja Norgga nubbin stuorámus suolu 14 443 km² viidodagain. Nu go namma muitala, lea suolu Čohkkaváriid davánuorttabealde.
Váldooassi Davvinuortaeatnamis lea stuorra jiehkiid Austfonna, Vestfonna ja Sørfonna vuolde. Reasta sullos lea tundra, mii lea svalbárdabohccuid ja morššaid fásta orrunguovlu. 
Sullos eai oro olbmot.
Davvinuortaeana ja sullot dan birra leat oassi Nordaust-Svalbard luondoreserváhtas.
Higgsa boson

Higgsa boson dahjege Higgsa partihkal (H0) lea álgopartihkal (elementára partihkal), man eksisteanssa partihkalfysihka standárdamálle einnosta ja mii soaitá leat gávdnon Eurohpá partihkalfysihka dutkanguovddáš CERN Large Hadron Collider -partihkalakseleráhtoris. Diehtu das, ahte lei gávdnojuvvon Higgsa bosona lágan boson 125–127 GeV/c² mássáin, raporterejuvvui suoidnemánu 4. beaivve 2012. Higgsa boson verifiserešii hypotehtalaš Higgsa gietti (Higgsa bosoniid joavkku), mii attášii muhtun partihkkaliidda mássá ja dakko bokte eksisteanssa. Diekkár fenomena duokŋašii mearkkašahtti ráiggi standárdamálles.
CERN

CERN ("Organisation européenne pour la recherche nucléaire", ovdalis "Conseil Européen pour la Recherche Nucléaire") lea Eurohpá partihkkalfysihka dutkanguovddáš Sveicca (Genève lahkosis) ja Frankriikka rádjeguovlluin.
Large Hadron Collider

Large Hadron Collider dahjege LHC (sámegillii "stuorra hadronbeaškkehahtti") lea máilmmi stuorámus partihkkalakseleráhtor ja hadroniid beaškkehahtti CERN:s Sveicca ja Frankriikka rádjeguovlluin. Ulbmilin LHC:in lea dutkat materia struktuvrii guoskevaš vuođđogažaldagaid nugomat dan, mii lea materia álgovuođđu ja mo univearsa lea šaddan. Okta konkrehta ulbmil lea gávdnat duođaštusa hypotehtalaš Higgsa bosona eksistensii dahje dan vuostá.
Boahjenásti

Boahjenásti lea násti, mii lea 430 čuovgajagi duohken min beaivvášgottis.
Chișinău

Chișinău lea Moldova oaivegávpot ja riikka stuorámus gávpot. Dan olmmošlohku lea 723 500 ássi (2012).
Podgorica

Podgorica lea Montenegro oaivegávpot ja riikka stuorámus gávpot. Dan olmmošlohku lea su. 185 000 ássi (2011).
Albánia leavga

Albánia leavgga duogáža ivdni lea ruoksat ja das lea čáhppes guovtteoaivvát goaskin gasku. Leavgga vuosttaš veršuvdna váldui atnui jagi 1912, ja dálá leavga lea geavahuvvon jagi 1992 rájes, maŋŋá go ovddeš veršuvnnas lei váldon eret Albánia sosialisttalaš áigodaga symbola, fiskes násti. Guovtteoaivát goaskin leamaš albánialaš aristokráhtaid symbolan juo gaskaáiggi rájes.
Ali Birra

Ali Birra (አሊ ቢራ, ovdalis "Ali Mahammed"; čakčamánu 29. b. 1950 Lagaharre, Dire Dawa Etiopia – skábmamánu 6. b. 2022 Adama, Etiopia) lei dovddus oromoálbmogii gullevaš lávlu, šuokŋadahkki, diktačálli ja nationalista. 13-jahkásažžan son searvvai Afran Qallo -nammasaš kulturjovkui, mii barggai ovddidandihte oromo musihka ja kultuvrra. Su vuosttaš lávlu lávddi alde lei "Birra dha Bari'e" ("giđa bohciideapmi"), mas son oaččui liigenama "Ali Birra" ("Giđđa-Ali") mii maŋŋelis šattai su albma namman. Jagi 1971 son attii olggos iežas vuosttaš skearu mii lei maiddái vuosttaš goassege almmustahtton skearru oromo musihkain.
Luxemburg (gávpot)

Luxemburg (luxemburggagiella: "Lëtzebuerg") lea Luxemburgga oaivegávpot. Dan olmmošlohku lea su. 94 000 ássi (2011).
Warszawa

Warszawa lea Polska oaivegávpot ja riikka stuorámus gávpot. Dan olmmošlohku lea 1 790 658 ássi (2019).
Lisboa

Lisboa lea Portugala oaivegávpot ja riikka stuorámus gávpot. Dan olmmošlohku lea su. 3 miljovnna ássi (2011).
juohge njealját Portugálalaš ássá  Lissabonas.
Lissabon lea Portugala deaŧaleamosháldduhus-, gávpe-, industriija-, ja hámmongávpot.
București

București lea Romania oaivegávpot ja riikka stuorámus gávpot. Dan olmmošlohku lea su. 1,68 miljovnna ássi (2011).
Ljubljana

Ljubljana lea Slovenia oaivegávpot ja riikka stuorámus gávpot. Dan olmmošlohku lea su. 280 000 ássi (2012).
Kiova

Kiova ( "Kyjiv") lea Ukraina oaivegávpot ja riikka stuorámus gávpot. Dan olmmošlohku lea sullii 3,65 miljovnna ássi (2010).
Marianne Aasen

Marianne Aasen (riegádan guovvamánu 21. b. 1967 Bergenis) lea Norgga politihkkár Bargiidbellodagas. Son lea leamaš Akershusa ovddasteaddji Stuorradikkis jagi 2005 stuorradiggeválggaid rájes. 2005:s son válljejuvvui Stuorradiggái Akershusas ja válljejuvvui ođđasit jagiid 2009 ja 2013. Son orru Askeris.
Anniken Huitfeldt

Anniken Scharning Huitfeldt (riegádan skábmamánu 29. b. 1969 Bærumas) lea Norgga politihkkár Bargiidbellodagas. Jens Stoltenberga nubbi ráđđehusas lea son leamaš mánáid- ja dásseárvoministtar jagiid 2008–2009, kulturministtar jagiid 2009–2012, bargoministtar jagiid 2012–2013. Son lea leamaš Akershusa ovddasteaddji Stuorradiggis jagi 2005 stuorradiggeválggaid rájes. Son lea skuvlejuvvon historihkkár ja lea leamaš dutki Fafo:s.
Jan Tore Sanner

Jan Tore Sanner (riegádan miessemánu 6. b 1965 Bærumas) lea Norgga politihkkár Olgešbellodagas. Sanner lea ođđajagemánu 17. b. 2018 rájes Erna Solberga ráđđehusa diehto- ja integrerenministtar. Ovdal, 2013 rájes 2018 rádjái, son lei gielda- ja ođasmahttinministtar. Son lea Olgešbellodaga 1. nubbinjođiheaddji 2008 rájes ja lei 2. nubbinjođiheaddji jagiin 2004–2008. Son lea leamaš stuorradiggeáirras jagi 1993 válggaid rájes.
Helga Pedersen

Helga Pedersen (riegádan ođđajagimánu 13. b. 1973 Mátta-Várjjagis) lea Norgga politihkkár Bargiidbellodagas. Son válljejuvvui Stuorradiggái Finnmárkkus jagi 2009, ja lea leamaš parlamentáralaš jođiheaddji seamma guhká. Son lea Bargiidbellodaga nubbinjođiheaddji ja lei Norgga guolástan- ja riddoministtar Jens Stoltenberga nubbi ráđđehusas 2005-2009. Dalle lei son ráđđehusa nuoramus áirras. Pedersenis lea sámi kultuvrralaš duogáš, ja vuosttaš sámegielat nubbijođiheaddji Bargiidbellodagas.
Jan-Henrik Fredriksen

Jan-Henrik Fredriksen (riegádan golggotmánu 2. b. 1956 Kragerøs, Telemárkkus) lea Norgga politihkkár Ovddádusbellodagas).
Son válljejuvvui Stuorradiggái Finnmárkkus jagi 2005, historjjá vuosttaš Ovddádusbellodaga stuorradiggeáirasin Finnmárkkus. Son válljejuvvui ođđasit jagiid 2009 ja 2013.
Frank Bakke-Jensen

Frank Bakke-Jensen (njukčamánu 8. b. 1965 Báhcavuonas Finnmárkkus) lea Norgga politihkkár Olgešbellodagas. Son válljejuvvui Stuorradiggái Finnmárkkus jagi 2009. Son lei Báhcavuona sátnejođiheaddji jagiid 2007–2009. 2017 rájes, son doaibmá Norgga suodjalusministtarin Erna Solberga ráđđehusas.
Bakke-Jensen máttaráhkku lei mearrasápmelaš Biesavuonas eret.
Kåre Simensen

Kåre Simensen (riegádan borgemánu 30. b. 1955 Álttás Finnmárkkus) lea Norgga politihkkár Bargiidbellodagas. Son válljejuvvui Stuorradiggái jagi 2009 válggaid, bellodaga nubbi evttohassan Finnmárkkus. Simensen lei evttohas Finnmárkku fylkkaráđi válggain ja dasa lassin Álttá várresátnejođiheaddjin jagi 2007 rájes.
Son lea leamaš jagi 2009 rájes bearaš- ja kulturkomitea áirras Stuorradikkis.
Ingalill Olsen

Ingalill Olsen (riegádan juovlamánu 15. b. 1955) lea Norgga politihkkár Bargiidbellodagas. Son lea leamaš Finnmárkku Bargiidbellodaga jođiheaddji. Sus lea guhkes báikkalaš politihka hárjanupmi Muosáin, gos son lei sátnejođiheaddji jagi 1995 rájes dássái go válljejuvvui Stuorradiggái jagi 2009 stuorradiggeválggain. Su maŋimus áigodagas sátnejođiheaddjin lei Bargiidbellodat čielga eanetlogus suohkanstivrras; 9:s 17 áirrasis.
Son válljejuvvui Stuorradiggái oktii vel 2017:s.
Malekugiella

Malekugiella ("malécu jaíca") lea malekuálbmoga čibčalaš giellagoddái gullevaš giella, mas leat 200–300 hálli Costa Ricas.
San Pedro (Costa Rica)

San Pedro lea gávpot Costa Ricas ja hálddahusguovddáš Montes de Oca kantonas. San Pedro olmmošlohku lea 23 977 ássi (2011).
Montes de Oca (Costa Rica)

Montes de Oca lea kanton San José provinsas Costa Ricas. Dan olmmošlohku lea 42 132 ássi (2011), ja dan viidodat lea 15,16 km². Kantona hálddahusguovddáš lea San Pedro.
Bendiks H. Arnesen

Bendiks Harald Arnesen (riegádan geassemánu 9. b. 1951 Giehtavuonas) lea Norgga politihkkár Bargiidbellodagas. Son válljejuvvui Stuorradiggái Romssa fylkkas jagi 1997. Son lei Romssa 4. várreáirras Bargiidbellodagas jagiid 1989-1997.
Arnesen lei Giehtavuona sátnejođiheaddji jagiid 1988-1985 ja sátnejođiheaddji jagiid 1986-1995.
Øyvind Korsberg

Øyvind Korsberg (riegádan ođđajagimánu 31. b. 1960 Romssas) lea Norgga politihkkár Ovddádusbellodagas. Áigodagas 2001-2005 lei son stuorradiggejoavkku whip. Son válljejuvvui Stuorradiggái Romssa fylkkas jagi 1997, ja lei jagi 1997 rájes gitta 2005 rádjái mielde Stuorradikki energiija- ja biraskomiteas. Seamma áigodagas lei son maid miellahttu Stuorradikki delegašuvnnas Davvi Ráđđái.
Golggotmánu 8. beaivve jagi 2009 válljejuvvui Korsberg Stuorradikki 1. várrepresideantan.
Elisabeth Aspaker

Elisabeth Aspaker (riegádan golggotmánu 16. b. 1962 Háršttás) lea Norgga politihkkár Olgešbellodagas. Aspaker válljejuvvui Stuorradiggái Romssa fylkkas jagi 2005 ja válljejuvvui ođđasit jagi 2009. Son lei várreáirras jagiid 1989-93 ja 1997-2012.
Son lea oassálastán Erna Solberga ráđđehussii. Golggotmánu 16. b. 2013 rájes juovlamánu 15. b 2015 rádjái son doaimmai guolástusministtarin ja juovlamánu 15. b. 2015 rájes juovlamánu 20. b. 2016 rádjái son doaimmai EØS- ja EU-ministtarin.
Tove Karoline Knutsen

Tove Karoline Knutsen (riegádan ođđajagimánu 14. b. 1951 Doaskkus Romssa fylkkas) lea Norgga dáiddár ja politihkkár Bargiidbellodagas. Son lei feastaspeallodirektevra Davvi-Norgga feastaspealuin jagiid 1997-2001. Son válljejuvvui Stuorradiggái Romssa fylkkas jagi 2005 ja ođđasit jagi 2009.
Per-Willy Amundsen

Per-Willy Trudvang Amundsen (riegádan ođđajagimánu 21. b. 1971 Háršttás) lea Norgga politihkkár Ovddádusbellodagas. Son lei juovlamánu 20. b. 2016 rájes ođđajagemánu 17. b. 2018 rádjái Erna Solberga ráđđehusa justiisaministtar.
Amundsen válddii oahpu ekonomiijas NHH:as jag studerii informašungieđahallama Lulli-Trøndelága allaskuvllas. Son válljejuvvui Stuorradiggái Romssa fylkkas jagi 2005 ja lea odne Ovddádusbellodaga dálkkádatpolitihkalaš hupmanolmmái. Son lei várreáirras áigodagas 2001-2005 ja jagi 2005 rájes lea son Ovddádusbellodaga frakšunjođiheaddji Kommunál- ja hálddašankomiteas. Son válljejuvvui ođđasit Stuorradiggái jagi 2009 jagi ja lei áirras kommunál- ja hálddašankomiteas áigodagas 20.10.2009-6.10.2011. Dalle šattai son Energiija- ja biraskomitea áirras ja Ovddádusbellodaga politihkalaš hupmanolmmái.
Norggabeal Sápmi

Norggabeal Sápmi lea guovlu Norggas, masa gullet Finnmárkku, Romssa, Nordlándda, Davvi-Trøndelága, Lulli-Trøndelága ja Hedmárkku fylkkat. Norggabeal Sámis leat guokte gieldda, main eanetlogu giella lea sámegiella; Guovdageaidnu ja Kárášjohka.
Nissoniid giehtaspábba-EM 2012

Nissoniid giehtaspábba-EM 2012 galgá ordnejuvvot juovlamánu 4. beaivvi rájes gitta juovlamánu 16. beaivvi rádjái jagi 2012 Serbias. Dan galggai duohtavuođas ordnet Vuolleeatnamat , muhto vuolleeatnanlaš giehtaspábbalihttu ii šat áigon ordnet dan, ja dieđihii dan birra geassemánu 4. beaivve 2012. IHF válljii Serbia ođđa ordnejeaddjin geassemánu 18. beaivve 2012.
Riidočoavdinráđđi

Riidočoavdinráđđi () lea stádalaš bálvalus mii fállá soabadallama sihke ráŋggáštusáššiin ja siviila áššiin. Bálvalus lea juhkkojuvvon 22 báikkálaš riidočoavdinráđđái.
Váldooassi dan sullii 9000 áššis mat jahkásaččat sáddejuvvojit riidočoavdinráđđái bohtet politiijas, muhto maiddái máŋggat priváhta olbmot almmuhit iežat vai ožžot veahki. Ovdamearkkat riidočoavdinráđi áššiin leat láhkarihkkumat dego veahkaváldi, áitin, sisagaikun, bilideapmi, givssideapmi ja suollagat - ja priváhta riiddut mat gusket ránnjáide, bearrašii, viessoláigoheapmái dahje bargosadjái.
Belmopan

Belmopan lea Belize oaivegávpot. Dan olmmošlohku lea 13 351 ássi (2010).
Guatemala departemeanttat

Guatemala lea juhkkojuvvon 22 departementii ("departamentos") mat fas leat juhkkojuvvon oktiibuot 331 gildii ("municipios").
Guatemala leavga

Guatemala leavga lea almmialit ja das lea gasku vilges sadji mas lea Guatemala vearjogovva. Leavga symbolisere ahte Guatemala lea Atlántta ja Jaskesábi gaskkas. Vielgat symbolisere ráfi. Guatemala gávppašanleavggas ii leat vearjogovva.
Hejolojla

Hejolojla lea sámegielat mánáid tv-prográmma ja musihkkaprográmma 3-6 jahkasažžaide, mii oidno Ruoŧas (SVT). Prográmma jođiheaddjit leat Anna Kuhmunen. Prográmma sáddejuvvui vuosttas geardde tv:s skábmamánu 10. beaivve 2012.
Belize City

Belize City lea Belize stuorámus gávpot ja ovddeš oaivegávpot. Dan olmmošlohku lea 65 042 ássi (2010).
Quetzaltenango

Quetzaltenango lea gávpot ja hálddahusguovddáš Quetzaltenango departemeanttas Guatemalas. Dan olmmošlohku lea su. 300 000 ássi, ja dat lea riikka nubbin stuorámus gávpot.
Ofelaš

Ofelaš lea filbma sámiid birra dan áigge go čuđit lávejedje suoládit sápmelaččain ja goddit sin. Váldoolmmoš lea Áigin ja su neavttáša Mikkel Gaup. Nils Gaup lea bagadallan filmma.
Dáhpáhusat filmmas.
Áigin lea jođus ruoktot. Go son boahtá ruoktot gos su bearaš lea, de son oaidná čuđiid geat leat goddán su eatni, áhči ja unnaoabbáža. Áigin ferte báhtarit ovttain sabehiin! Eará orohagas leat mannamin guovžža gávdnat, dat gii goddá guovžža su ii sáhte geahččat čalmmiide golbma beaivái. Go Áigin joavdá dohko sii fertejit viežžat Rástte gii lea noaidi, son váldá njuola eret mii Áigin gieđas lea. Sii báhtarit mearragáddái go čuđit láhkonišgohtet. Áigin mearrida báhcit, ja son ii mana mearragáddái. Čuđit jovdet ja goddet golbma albmá mat ledje maid báhcán, de Ráste boahtá. Son dáhttu Áigina báhtarit mearragáddái muhto son ii mana. Čuđit áigot goddit Rástte go Áigin huikkáda ja boahtá olggos lávus. Dáhttu ofelažžan mannat jus Ráste beassá eallit. Áigin váldá sin badjel vári ja dájuha sin čatnat oktii vuoi eai galgga gahččat. Go álget njalákastit son viehkala ja váldá iežas eret suohpanis. Dat earát gahččet ja jápmet.
Corozal

Corozal lea gávpot Belizes. Dat lea Corozal guovllu hálddahusguovddáš. Gávpoga olmmošlohku lea 9 901 ássi (2010).
Orange Walk

Orange Walk lea gávpot Belizes. Dat lea Orange Walk guovllu hálddahusguovddáš. Gávpoga olmmošlohku lea 13 400 ássi (2010).
Punta Gorda (Belize)

Punta Gorda lea gávpot Belizes ja guovllu Toledo hálddahusguovddáš. Gávpoga olmmošlohku lea 5 205 ássi (2010).
San Ignacio (Belize)

San Ignacio lea gávpot Belizes ja guovllu Cayo hálddahusguovddáš. Gávpoga olmmošlohku lea 16 977 ássi (2010).
San Pedro (Belize)

San Pedro lea gávpot sullo Ambergris Cayes Belizes. Gávpoga olmmošlohku lea 4 499 ássi (2010).
Dangriga

Dangriga lea gávpot Belizes. Dat lea Stann Creek guovllu hálddahusguovddáš. Gávpoga olmmošlohku lea 9 096 ássi (2010).
Belize guovllut

Belize lea juhkkojuvvon 6 guovlluide ("districts").
Benque Viejo del Carmen

Benque Viejo del Carmen lea gávpot Cayo guovllus Belizes. Gávpoga olmmošlohku lea 5 824 ássi (2010).
Belize (guovlu)

Belize lea Belize guovlu. Dan olmmošlohku lea 89 247 ássi (2010), ja dan viidodat lea 4 204 km². Dan hálddahusguovddáš lea Belize City, riikka stuorámus gávpot.
Cayo (guovlu)

Cayo lea Belize guovlu. Dan olmmošlohku lea 72 899 ássi (2010), ja dan viidodat lea 5 338 km². Dan hálddahusguovddáš lea San Ignacio.
Corozal (guovlu)

Corozal lea Belize guovlu. Dan olmmošlohku lea 40 354 ássi (2010), ja dan viidodat lea 1 860 km². Dan hálddahusguovddáš lea Corozala gávpot.
Orange Walk (guovlu)

Orange Walk lea Belize guovlu. Dan olmmošlohku lea 45 419 ássi (2010), ja dan viidodat lea 4 737 km². Dan hálddahusguovddáš lea Orange Walka gávpot.
Stann Creek (guovlu)

Stann Creek lea Belize guovlu. Dan olmmošlohku lea 32 166 ássi (2010), ja dan viidodat lea 2 176 km². Dan hálddahusguovddáš lea Dangriga.
Toledo (guovlu)

Toledo lea Belize guovlu. Dan olmmošlohku lea 30 538 ássi (2010), ja dan viidodat lea 4 649 km². Dan hálddahusguovddáš lea Punta Gorda.
Alta Verapaz

Alta Verapaz lea Guatemala departemeanta. Dan olmmošlohku lea 1 112 781 ássi (2011), ja dan viidodat lea 8 686 km². Departemeantta oaivegávpot lea Cobán.
Baja Verapaz

Baja Verapaz lea Guatemala departemeanta. Dan olmmošlohku lea 270 521 ássi (2011), ja dan viidodat lea 3 124 km². Departemeantta oaivegávpot lea Salamá.
Chimaltenango (departemeanta)

Chimaltenango lea Guatemala departemeanta. Dan olmmošlohku lea 612 973 ássi (2011), ja dan viidodat lea 1 979 km². Departemeantta oaivegávpot lea Chimaltenango.
Chiquimula (departemeanta)

Chiquimula lea Guatemala departemeanta. Dan olmmošlohku lea 370 891 ássi (2011), ja dan viidodat lea 2 376 km². Departemeantta oaivegávpot lea Chiquimula.
Petén (departemeanta)

Petén lea Guatemala departemeanta. Dan olmmošlohku lea 638 296 ássi (2011), ja dan viidodat lea 35 854 km². Departemeantta oaivegávpot lea Flores.
El Progreso (departemeanta)

El Progreso lea Guatemala departemeanta. Dan olmmošlohku lea 158 092 ássi (2011), ja dan viidodat lea 1 922 km². Departemeantta oaivegávpot lea Guastatoya.
El Quiché

El Quiché lea Guatemala departemeanta. Dan olmmošlohku lea 953 027 ássi (2011), ja dan viidodat lea 8 378 km². Departemeantta oaivegávpot lea Santa Cruz del Quiché.
Escuintla (departemeanta)

Escuintla lea Guatemala departemeanta. Dan olmmošlohku lea 701 016 ássi (2011), ja dan viidodat lea 4 384 km². Departemeantta oaivegávpot lea Escuintla.
Guatemala (departemeanta)

Guatemala lea Guatemala departemeanta. Dan olmmošlohku lea 2 541 481 ássi (2011), ja dan viidodat lea 2 126 km². Departemeantta oaivegávpot lea Guatemala gávpot.
Huehuetenango (departemeanta)

Huehuetenango lea Guatemala departemeanta. Dan olmmošlohku lea 1 143 887 ássi (2011), ja dan viidodat lea 7 400 km². Departemeantta oaivegávpot lea Huehuetenango.
Izabal (departemeanta)

Izabal lea Guatemala departemeanta. Dan olmmošlohku lea 413 339 ássi (2011), ja dan viidodat lea 9 038 km². Departemeantta oaivegávpot lea Puerto Barrios.