tartuNLP/wikipedia-smugri-20251201 huggingface dataset:
Guovvamánu 25.

Guovvamánu 25. beaivi lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 56. beaivi. Jagis leat vel 309 beaivve (gárgádusjagis 310).
Ávvudeamit.
Geahča maid: Kaleandar - Guovvamánu 24., Guovvamánu 26.
Guovvamánu 26.

Guovvamánu 26. beaivi lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 57. beaivi. Jagis leat vel 308 beaivve (gárgádusjagis 309).
Ávvudeamit.
Geahča maid: Kaleandar - Guovvamánu 25., Guovvamánu 27.
Guovvamánu 27.

Guovvamánu 27. beaivi lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 58. beaivi. Jagis leat vel 307 beaivve (gárgádusjagis 308).
Ávvudeamit.
Geahča maid: Kaleandar - Guovvamánu 26., Guovvamánu 28.
Guovvamánu 28.

Guovvamánu 28. beaivi lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 59. beaivi. Jagis leat vel 306 beaivve (gárgádusjagis 307).
Riegádeamit.
1972 – Ville Haapasalo, suopmelaš neavttár.
Ávvudeamit.
Geahča maid: Kaleandar - Guovvamánu 27., (Guovvamánu 29.), Njukčamánu 1.
Guovvamánu 29.

Guovvamánu 29. beaivi lea gárgádusbeaivi ja gregoriánalaš kaleandara mielde gárgádusjagi 60. beaivi. Jagis leat vel 306 beaivve.
Ávvudeamit.
Geahča maid: Kaleandar - Guovvamánu 28., Njukčamánu 1.
Njukčamánu 1.

Njukčamánu 1. beaivi lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 60. beaivi (gárgádusjagi 61. beaivi). Jagis leat vel 305 beaivve.
Ávvudeamit.
Geahča maid: Kaleandar - Guovvamánu 28., (Guovvamánu 29.), Njukčamánu 2.
Njukčamánu 2.

Njukčamánu 2. beaivi lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 61. beaivi (gárgádusjagi 62. beaivi). Jagis leat vel 304 beaivve.
Ávvudeamit.
Geahča maid: Kaleandar - Njukčamánu 1., Njukčamánu 3.
Njukčamánu 3.

Njukčamánu 3. beaivi lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 62. beaivi (gárgádusjagi 63. beaivi). Jagis leat vel 303 beaivve.
Ávvudeamit.
Geahča maid: Kaleandar - Njukčamánu 2., Njukčamánu 4.
Njukčamánu 4.

Njukčamánu 4. beaivi lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 63. beaivi (gárgádusjagi 64. beaivi). Jagis leat vel 302 beaivve.
Ávvudeamit.
Geahča maid: Kaleandar - Njukčamánu 3., Njukčamánu 5.
Njukčamánu 5.

Njukčamánu 5. beaivi lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 64. beaivi (gárgádusjagi 65. beaivi). Jagis leat vel 301 beaivve.
Ávvudeamit.
Geahča maid: Kaleandar - Njukčamánu 4., Njukčamánu 6.
Njukčamánu 6.

Njukčamánu 6. beaivi lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 65. beaivi (gárgádusjagi 66. beaivi). Jagis leat vel 300 beaivve.
- sápmelaš kaleandar: Rolfa, Dárbmu
- suopmelaš kaleandar: Tarmo
- suomaruoŧŧelaš kaleandar: Rudolf, Rolf
- Suoma ortodoksalaš kaleandar: Heikki, Teuvo, Kosti, Kyösti, Viljo
- dáža kaleandar: Andor, Annfrid
Ávvudeamit.
Geahča maid: Kaleandar - Njukčamánu 5., Njukčamánu 7.
Njukčamánu 7.

Njukčamánu 7. beaivi lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 66. beaivi (gárgádusjagi 67. beaivi). Jagis leat vel 299 beaivve.
- sápmelaš kaleandar: Dárjá
- suopmelaš kaleandar: Tarja, Taru
- suomaruoŧŧelaš kaleandar: Gudrun
- Suoma ortodoksalaš kaleandar: Ilmari, Ilmo, Toivo
- dáža kaleandar:
Ávvudeamit.
Geahča maid: Kaleandar - Njukčamánu 6., Njukčamánu 8.
Njukčamánu 8.

Njukčamánu 8. beaivi lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 67. beaivi (gárgádusjagi 68. beaivi). Jagis leat vel 298 beaivve.
- sápmelaš kaleandar: Filpa
- suopmelaš kaleandar: Vilppu
- suomaruoŧŧelaš kaleandar: Filip, Filippa
- Suoma ortodoksalaš kaleandar: Lasari, Lasse, Ahvo, Ohvo
- dáža kaleandar: 
Ávvudeamit.
Geahča maid: Kaleandar - Njukčamánu 7., Njukčamánu 9.
Njukčamánu 9.

Njukčamánu 9. beaivi lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 68. beaivi (gárgádusjagi 69. beaivi). Jagis leat vel 297 beaivve.
- sápmelaš kaleandar: Ávvu
- suopmelaš kaleandar: Auvo
- suomaruoŧŧelaš kaleandar: Edvin 
- Suoma ortodoksalaš kaleandar: Rauli, Valeri
- dáža kaleandar: 
Ávvudeamit.
Geahča maid: Kaleandar - Njukčamánu 8., Njukčamánu 10.
Njukčamánu 10.

Njukčamánu 10. beaivi lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 69. beaivi (gárgádusjagi 70. beaivi). Jagis leat vel 296 beaivve.
- sápmelaš kaleandar: Ávrá
- suopmelaš kaleandar: Aurora, Aura, Auri
- suomaruoŧŧelaš kaleandar: Aurora
- Suoma ortodoksalaš kaleandar: Konni, Galina, Iina, Inna
- dáža kaleandar: 
Ávvudeamit.
Geahča maid: Kaleandar - Njukčamánu 9., Njukčamánu 11.
Njukčamánu 11.

Njukčamánu 11. beaivi lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 70. beaivi (gárgádusjagi 71. beaivi). Jagis leat vel 295 beaivve.
- sápmelaš kaleandar: Náhkol
- suopmelaš kaleandar: Kalervo
- suomaruoŧŧelaš kaleandar: Torgny, Torkel
- Suoma ortodoksalaš kaleandar: Roni, Jehki
- dáža kaleandar: 
Ávvudeamit.
Geahča maid: Kaleandar - Njukčamánu 10., Njukčamánu 12.
Kaleandar

ođđajagimánnu: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31
guovvamánnu: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 (29)
njukčamánnu: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31
cuoŋománnu: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30
miessemánnu: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31
geassemánnu: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30
suoidnemánnu: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31
borgemánnu: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31
čakčamánnu: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30
golggotmánnu: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31
skábmamánnu: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30
juovlamánnu: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31
Cuoŋománu 11.

Cuoŋománu 11. beaivi lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 101. (gárgádusjagi 102.) beaivi. Jagis leat vel 264 beaivve.
Ávvudeamit.
Geahča maid: Kaleandar - Cuoŋománu 10., Cuoŋománu 12.
Cuoŋománu 12.

Cuoŋománu 12. beaivi lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 102. (gárgádusjagi 103.) beaivi. Jagis leat vel 263 beaivve.
Ávvudeamit.
Geahča maid: Kaleandar - Cuoŋománu 11., Cuoŋománu 13.
Cuoŋománu 13.

Cuoŋománu 13. beaivi lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 103. (gárgádusjagi 104.) beaivi. Jagis leat vel 262 beaivve.
Ávvudeamit.
Geahča maid: Kaleandar - Cuoŋománu 12., Cuoŋománu 14.
Cuoŋománu 14.

Cuoŋománu 14. beaivi lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 104. (gárgádusjagi 105.) beaivi. Jagis leat vel 261 beaivve.
Ávvudeamit.
Geahča maid: Kaleandar - Cuoŋománu 13., Cuoŋománu 15.
Cuoŋománu 15.

Cuoŋománu 15. beaivi lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 105. (gárgádusjagi 106.) beaivi. Jagis leat vel 260 beaivve.
Ávvudeamit.
Geahča maid: Kaleandar - Cuoŋománu 14., Cuoŋománu 16.
Cuoŋománu 16.

Cuoŋománu 16. beaivi lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 106. (gárgádusjagi 107.) beaivi. Jagis leat vel 259 beaivve.
Ávvudeamit.
Geahča maid: Kaleandar - Cuoŋománu 15., Cuoŋománu 17.
Cuoŋománu 17.

Cuoŋománu 17. beaivi lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 107. (gárgádusjagi 108.) beaivi. Jagis leat vel 258 beaivve.
Ávvudeamit.
Geahča maid: Kaleandar - Cuoŋománu 16., Cuoŋománu 18.
Cuoŋománu 18.

Cuoŋománu 18. beaivi lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 108. (gárgádusjagi 109.) beaivi. Jagis leat vel 257 beaivve.
Ávvudeamit.
Geahča maid: Kaleandar - Cuoŋománu 17., Cuoŋománu 19.
Cuoŋománu 19.

Cuoŋománu 19. beaivi lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 109. (gárgádusjagi 110.) beaivi. Jagis leat vel 256 beaivve.
Ávvudeamit.
Geahča maid: Kaleandar - Cuoŋománu 18., Cuoŋománu 20.
Cuoŋománu 20.

Cuoŋománu 20. beaivi lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 110. (gárgádusjagi 111.) beaivi. Jagis leat vel 255 beaivve.
Ávvudeamit.
Geahča maid: Kaleandar - Cuoŋománu 19., Cuoŋománu 21.
Cuoŋománu 21.

Cuoŋománu 21. beaivi lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 111. (gárgádusjagi 112.) beaivi. Jagis leat vel 254 beaivve.
Ávvudeamit.
Geahča maid: Kaleandar - Cuoŋománu 20., Cuoŋománu 22.
Cuoŋománu 22.

Cuoŋománu 22. beaivi lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 112. (gárgádusjagi 113.) beaivi. Jagis leat vel 253 beaivve.
Ávvudeamit.
Geahča maid: Kaleandar - Cuoŋománu 21., Cuoŋománu 23.
Ođđajagimánnu

Ođđajagimánnu lea jagi vuosttaš mánotbadji ja okta čieža mánotbajis, mis lea 31 beaivvi.
Guovvamánnu

Guovvamánnu lea jagi nubbi mánotbádji.
Njukčamánnu

Njukčamánnu lea jagi goalmmát mánotbadji.
Cuoŋománnu

Cuoŋománnu lea jagi njealját mánotbadji.
Miessemánnu

Miessemánnu lea jagi viđát mánotbadji.
Geassemánnu

Geassemánnu lea jagi guđát mánotbadji.
Suoidnemánnu

Suoidnemánnu lea jagi čihččet mánotbadji.
Borgemánnu

Borgemánnu lea jagi gávccát mánotbadji.
Čakčamánnu

Čakčamánnu lea jagi ovccát mánotbadji.
Golggotmánnu

Golggotmánnu lea jagi logát mánotbadji.
Skábmamánnu

Skábmamánnu lea jagi oktanuppelogát mánotbadji.
Juovlamánnu

Juovlamánnu lea jagi guoktenuppelogát ja maŋimus mánotbadji. Juovlamánus leaba juovllat ja ođđajagiruohta.
Borgemánu 15.

Borgemánu 15. lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 227. (gárgádusjagi 228.) beaivi. Jagis leat vel 138 beaivvi.
Ávvudeamit.
Geahča maid: Kaleandar - Borgemánu 14., Borgemánu 16.
Čakčamánu 11.

Čakčamánu 11. lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 254. (gárgádusjagi 255.) beaivi. Jagis leat vel 111 beaivvi.
Ávvudeamit.
Geahča maid: Kaleandar - Čakčamánu 10., Čakčamánu 12.
Miessemánu 29.

Miessemánu 29. beaivi lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 149. (gárgádusjagi 150.) beaivi. Jagis leat vel 216 beaivvi.
Ávvudeamit.
Geahča maid: Kaleandar - Miessemánu 28., Miessemánu 30.
Skábmamánu 20.

Skábmamánu 20. beaivi lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 324. (gárgádusjagi 325.) beaivi. Jagis leat vel 41 beaivve.
Ávvudeamit.
Geahča maid: Kaleandar - Skábmamánu 19., Skábmamánu 21.
Miessemánu 30.

Miessemánu 30. beaivi lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 150. (gárgádusjagi 151.) beaivi. Jagis leat vel 215 beaivvi.
Ávvudeamit.
Geahča maid: Kaleandar - Miessemánu 29., Miessemánu 31.
Geassemánu 20.

Geassemánu 20. beaivi lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 171. (gárgádusjagi 172.) beaivi. Jagis leat vel 194 beaivvi.
Ávvudeamit.
Geahča maid: Kaleandar - Geassemánu 19., Geassemánu 21.
Golggotmánu 13.

Golggotmánu 13. beaivi lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 286. (gárgádusjagi 287.) beaivi. Jagis leat vel 79 beaivvi.
Ávvudeamit.
Geahča maid: Kaleandar - Golggotmánu 12., Golggotmánu 14.
Miessemánu 23.

Miessemánu 23. beaivi lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 143. (gárgádusjagi 144.) beaivi. Jagis leat vel 222 beaivvi.
Ávvudeamit.
Geahča maid: Kaleandar - Miessemánu 22., Miessemánu 24.
Golggotmánu 3.

Golggotmánu 3. beaivi lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 276. (gárgádusjagi 277.) beaivi. Jagis leat vel 89 beaivvi.
Ávvudeamit.
Geahča maid: Kaleandar - Golggotmánu 2., Golggotmánu 4.
Juovlamánu 5.

Juovlamánu 5. beaivi lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 339. (gárgádusjagi 340.) beaivi. Jagis leat vel 26 beaivve.
Ávvudeamit.
Geahča maid: Kaleandar - Juovlamánu 4., Juovlamánu 6.
Juovlamánu 4.

Juovlamánu 4. beaivi lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 338. (gárgádusjagi 339.) beaivi. Jagis leat vel 27 beaivve.
Ávvudeamit.
Geahča maid: Kaleandar - Juovlamánu 3., Juovlamánu 5.
Juovlamánu 3.

Juovlamánu 3. beaivi lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 337. (gárgádusjagi 338.) beaivi. Jagis leat vel 28 beaivve.
Ávvudeamit.
Geahča maid: Kaleandar - Juovlamánu 2., Juovlamánu 4.
Juovlamánu 2.

Juovlamánu 2. beaivi lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 336. (gárgádusjagi 337.) beaivi. Jagis leat vel 29 beaivve.
Ávvudeamit.
Geahča maid: Kaleandar - Juovlamánu 1., Juovlamánu 3.
Juovlamánu 1.

Juovlamánu 1. beaivi lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 335. (gárgádusjagi 336.) beaivi. Jagis leat vel 30 beaivve.
Ávvudeamit.
Geahča maid: Kaleandar - Skábmamánu 30., Juovlamánu 2.
Oslo

Oslo dahje Ušlu (, ) lea Norgga oaivegávpot ja riikka stuorámus gávpot. Oslo lea Norgga politihkalaš, hálddahuslaš ja kultuvrralaš guovddáš. Dan olmmošlohku lea su. ássi, ja dan viidodat lea 455 km².
Oslo mearrarádjesuohkanat leat Bærum ja Nesodden, ja eananrádjesuohkanat Oppegård, Ringerike, Nittedal, Skedsmo ja Lørenskog.
Inuhkat

Inuhkat ellet Davvi-Amerihká mearragáttiin Alaskas Labradori rádjái. Ásias sii ellet Beringanuori gáttiin ja Ruonáeatnamis oarje- ja nuortaguovlluin. Inuhkat eai leat Alaska áidna álgoálbmot, doppe ellet maid yupihkat, aleuhtat ja indiánat. 
Álbmoga namma.
Inuhkaid gohčodit maid eskimo-namain. Sátni "eskimo" lea algonkinindiánat addán ja dat oaivvilda "njuoska bierggu borri". Inuhkat ieža gohčodit iežaset "inuhkan" mii oaivvilda "olbmuid". Olmmoš lea "inuk" ja olbmot leat "inuit". Eskimogielaid nubbi suorggi hállit, yupihkat fas, geavahit eskimo-sáni.
Giella.
Go inuhkat leat duháhiid jagiid ássan viiddis guovlluin, de sin giella lea juohkášuvvan máŋgga eará suopmanin. Inuhkaid ja yupihkaid gielaid ráhkadit ovttas oktasaš giellajoavkku, eskimogielat. Inuhkkaid gielat hállojuvvo Davvi-Jiekŋameara gáttiin gitta Ruonáeatnamii, ja yupikgielat hállojuvvo Amerihká ja Ásia gáttiin ja Alaska oarjelulli osiin.
Inuhkaid giella čállojuvvo guovttelágan alfabehtain. Alaskas ja Ruonáeatnamis geavahuvvojit seammalágan alfabehtat. Ruonáeatnanlaš inuhkka ii ádde maid kanadalaš inuhkka čállá iige nu bures maid son hálla. Goittotge sierra suopmanguovlluid olbmot sáhttet vehá áddet nuppiideaset. Ja dan geažil lea vejolaš dadjat, ahte inuhkat leat oktii buohkat hállan seamma giela, veahá dego skandináviagielat. Gielain leat goitge earálágan čállinvuogit ja oassin maid sátnevuorkat. Alaskas giella lea inupiat, Ruonáeatnamis kalaallisut ja Kanádas inuktitut,
Oarjesápmelaš gielat

Oarjesápmelaš gielat gullet sámegielaide ovttas nuortasápmelaš gielaiguin. Oarjesápmelaš gielaid joavku juohkása lullijovkui ja davvijovkui. Lullijovkui gullet lullisámegiella ja ubmisámegiella. Lullisámegielain loahpajietnadagat leat seilon buorebut go eará sámegielain. Oarjesápmelaš gielaid davvijoavku juohkása oarjejovkui, masa gullet bihtánsámegiella ja julevsámegiella, ja davvijovkui masa gullá davvisámegiella.
 Lullijoavku
* lullisámegiella
* ubmisámegiella
 Davvijoavku
 Davvijoavkku oarjejoavku
* biđonsámegiella
* julevsámegiella
 Davvijoavkku davvijoavku
* davvisámegiella
** Durdnosa sámegiella
** Finmárkku suopmanat
*** Finmárkku oarjesuopmanat
*** Finmárkku nuortasuopmanat
** Mearrasámegiella
Nuortasápmelaš gielat

Nuortasápmelaš gielat gullet sámegielaide ovttas oarjesápmelaš gielaiguin. Nuortasámegielat juohkásit golbma oassái: nannánjoavku, njárgajoavku ja giemasámegiella. Nannánjovkui gullet anárašgiella, nuortalašgiella ja áhkkilsámegiella. Nannánjoavkku gielat juohkásit guovtte jovkui: anárašgiella ja nuortalašjoavku, masa gullet nuortalašgiella ja áhkkilsámegiella. Njárgajoavkku gielat leat gielddasámegiella ja darjjesámegiella. Giemasámegiella lea jávkkan jo 1700-logus. 
 Nannánjoavku
 Njárgajoavku
 Giemasámegiella (jávkkan 1700-logus)
Ruovttueatnan gielaid guovddáš

Ruovttueatnan gielaid guovddáš (suomagillii "Kotimaisten kielten keskus" dahjege "KOTUS", ruoŧagillii "Institutet för de inhemska språken") lea Suoma stáhta gielladieđalaš dutkanlágádus, mii dutká suomagiela, ruoŧagiella, davvisámegiela, anárašgiela, nuortalašgiela, románagiela ja seavagiela.
Kveanat

Kveanat dahjege láddelažžat (, ) leat Norgga unnitálbmot.
Kambodja

Kambodja, Cambodja dahje Kamboža dahjege Kambodja gonagasriika, Cambodja gonagasriika dahje Kamboža gonagasriika ( "Preăh réachéa nachâk Kâmpŭchéa") lea riika Ásias.
Uzbekistan

Uzbekistan dahje Uzbekistan dásseváldi lea riika Ásias.
Turkmenistan

Turkmenistan lea riika Ásias. Dan rádjeriikkat leat Iran, Afghanistan, Usbekistan ja Kasakstan.
Vuođđodieđut:.
Virggálašgiella: 
Oaivegávpot: Ašgabat
Viidodat: 488 100 njealjehaskilomehtera
Ássit: 4 940 916 
Ruhta: Manat
Tibet

Tibet lea provinsa Kiinnás. Dan álbmot hálidivččii ahte Tibet livččii iehčanas riika, muhto ii leat vel oktage riika dovddastan dan. Tibeta guovddáš gávpot lea Lhasa.
Tibeta álbmoga vuoiŋŋalaš jođiheaddji lea Dalai Lama, ja buddhisma lea váldoosku.
Thaieana

Thaieana, Thailánda ( "pratheet thai") dahje Thaieatnama gonagasriika ( "raatša aanaatsak thai") lea riika Ásias. Dan oaivegávpot lea Bangkok.
Taiwan

Taiwan (Zhōnghuá Mínguó; "Kiina dásseváldi") lea riika Ásias.
Vuođđodieđut:.
Oaivegávpot: Taipei
Ássit: 23 123 866 (2010)
&lt;br&gt;
Libanon

Libanon lea riika Gaska-nuorttis Ásias.
Malaysia

Malaysia (maiddái gohčoduvvon Malesia) lea riika Ásias. Dan oaivegávpot lea Kuala Lumpur. Malaysia olmmošlohku lea sullii 29 miljovnna, ja viidodat lea 330 803 njealjehaskilomehtera. Malesia rádjeriikkat leat Thaieana, Indonesia, Singapore ja Brunei. Riikka virggálaš giella lea maláijagiella.
Nepal

Nepal lea riika Ásias. Dan rádjeriikkat leat India ja Kiinná.
&lt;br&gt;
Nuorta-Timor

Nuorta-Timor lea riika Ásias. Riikka oaivegávpot lea Dili.
Nuorta-Turkestan

Nuorta-Turkestan lea riika Ásias.
Oman

Oman lea riika Gaska-nuorttis Ásias.
Ovttastuvvan arábaemiráhtat

Ovttastuvvan arábaemiráhtat dahjege Arábaemiráhtat dahjege Arábaemiráhtaid lihttu lea riika Gaska-nuorttis Ásias.
Pakistan

Pakistan lea riika Ásias. Dan rádjeriikkat leat Afghanistan, Kiinná, India ja Iran.
Vuođđodieđut:.
Virggálašgiella: Urdugiella 
Oaivegávpot: Islamabad
Viidodat: 803 940 njealjehaskilomehtera
Ássit: 209 970 000 (2017)
Ruhta: Rupia
Saudi-Arabia

Saudi-Arabia, ovdal maiddái Saudi-Arábia (المملكة العربية السعودية) lea riika Gaska-nuorttis Ásias. Dan rádjeriikkat leat Irak, Jordánia, Kuwait, Oman, Qatar, Ovttastuvvan Arábaemiráhtat ja Jemen.
Juovlamánu 7.

Juovlamánu 7. beaivi lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 341. (gárgádusjagi 342.) beaivi. Jagis leat vel 24 beaivve.
Ávvudeamit.
Geahča maid: Kaleandar - Juovlamánu 6., Juovlamánu 8.
Juovlamánu 8.

Juovlamánu 8. beaivi lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 342. (gárgádusjagi 343.) beaivi. Jagis leat vel 23 beaivve.
Ávvudeamit.
Geahča maid: Kaleandar - Juovlamánu 7., Juovlamánu 9.
Juovlamánu 9.

Juovlamánu 9. beaivi lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 343. (gárgádusjagi 344.) beaivi. Jagis leat vel 22 beaivve.
Ávvudeamit.
Geahča maid: Kaleandar - Juovlamánu 8., Juovlamánu 10.
Juovlamánu 10.

Juovlamánu 10. beaivi lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 344. (gárgádusjagi 345.) beaivi. Jagis leat vel 21 beaivve.
Ávvudeamit.
Geahča maid: Kaleandar - Juovlamánu 9., Juovlamánu 11.
Juovlamánu 11.

Juovlamánu 11. beaivi lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 345. (gárgádusjagi 346.) beaivi. Jagis leat vel 20 beaivve.
Ávvudeamit.
Geahča maid: Kaleandar - Juovlamánu 10., Juovlamánu 12.
Juovlamánu 12.

Juovlamánu 12. beaivi lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 346. (gárgádusjagi 347.) beaivi. Jagis leat vel 19 beaivve.
Ávvudeamit.
Geahča maid: Kaleandar - Juovlamánu 11., Juovlamánu 13.
Juovlamánu 13.

Juovlamánu 13. beaivi lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 347. (gárgádusjagi 348.) beaivi. Jagis leat vel 18 beaivve.
- sápmelaš kaleandar: Sáddja
- suopmelaš kaleandar: Seija
- suomaruottelaš kaleandar: Lucia
- Suoma ortodoksalaš kaleandar: Lusia, Seija
- dáža kaleandar: Lucia, Lydia
Ávvudeamit.
Geahča maid: Kaleandar - Juovlamánu 12., Juovlamánu 14.
Juovlamánu 14.

Juovlamánu 14. beaivi lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 348. (gárgádusjagi 349.) beaivi. Jagis leat vel 17 beaivve.
– sámi kaleandar: Uđjjus
– suopmelaš kaleandar: Jouko
– suomaruoŧŧelaš kaleandar: Ove
– Suoma ortodoksalaš kaleandar: Aari
Ávvudeamit.
Geahča maid: Kaleandar - Juovlamánu 13., Juovlamánu 15.
Juovlamánu 15.

Juovlamánu 15. beaivi lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 349. (gárgádusjagi 350.) beaivi. Jagis leat vel 16 beaivve.
- sápmelaš kaleandar: Heaibmu
- suopmelaš kaleandar: Heimo
- suomaruottelaš kaleandar: Sverker
- Suoma ortodoksalaš kaleandar: Paavo, Pauli, Teppo, Tapani, Triifon
- dáža kaleandar: Hilda, Hilde
Ávvudeamit.
Geahča maid: Kaleandar - Juovlamánu 14., Juovlamánu 16.
Juovlamánu 16.

Juovlamánu 16. beaivi lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 350. (gárgádusjagi 351.) beaivi. Jagis leat vel 15 beaivve.
- sápmelaš kaleandar: Seará
- suopmelaš kaleandar: Auli, Aulikki, Aada
- suomaruottelaš kaleandar: Ada, Adele
- Suoma ortodoksalaš kaleandar: Fanni
- dáža kaleandar: Oddbjørg, Oddbjørn
Ávvudeamit.
Geahča maid: Kaleandar - Juovlamánu 15., Juovlamánu 17.
Juovlamánu 17.

Juovlamánu 17. beaivi lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 351. (gárgádusjagi 352.) beaivi. Jagis leat vel 14 beaivve.
- sápmelaš kaleandar: Ráhkel
- suopmelaš kaleandar: Raakel
- suomaruottelaš kaleandar: Rakel
- Suoma ortodoksalaš kaleandar: Taneli
Ávvudeamit.
Geahča maid: Kaleandar - Juovlamánu 16., Juovlamánu 18.
Juovlamánu 18.

Juovlamánu 18. beaivi lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 352. (gárgádusjagi 353.) beaivi. Jagis leat vel 13 beaivve.
Ávvudeamit.
Geahča maid: Kaleandar - Juovlamánu 17., Juovlamánu 19.
Juovlamánu 19.

Juovlamánu 19. beaivi lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 353. (gárgádusjagi 354.) beaivi. Jagis leat vel 12 beaivve.
Ávvudeamit.
Geahča maid: Kaleandar - Juovlamánu 18., Juovlamánu 20.
Juovlamánu 20.

Juovlamánu 20. beaivi lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 354. (gárgádusjagi 355.) beaivi. Jagis leat vel 11 beaivve.
Ávvudeamit.
Geahča maid: Kaleandar - Juovlamánu 19., Juovlamánu 21.
Juovlamánu 21.

Juovlamánu 21. beaivi lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 355. (gárgádusjagi 356.) beaivi. Jagis leat vel 10 beaivve.
Ávvudeamit.
Geahča maid: Kaleandar - Juovlamánu 20., Juovlamánu 22.
Juovlamánu 22.

Juovlamánu 22. beaivi lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 356. (gárgádusjagi 357.) beaivi. Jagis leat vel 9 beaivve.
Ávvudeamit.
Geahča maid: Kaleandar - Juovlamánu 21., Juovlamánu 23.
Juovlamánu 23.

Juovlamánu 23. beaivi lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 357. (gárgádusjagi 358.) beaivi. Jagis leat vel 8 beaivve.
Ávvudeamit.
Geahča maid: Kaleandar - Juovlamánu 22., Juovlamánu 24.
Juovlamánu 24.

Juovlamánu 24. beaivi lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 358. (gárgádusjagi 359.) beaivi. Jagis leat vel 7 beaivve.
Ávvudeamit.
Geahča maid: Kaleandar - Juovlamánu 23., Juovlamánu 25.
Juovlamánu 25.

Juovlamánu 25. beaivi lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 359. (gárgádusjagi 360.) beaivi. Jagis leat vel 6 beaivve.
Ávvudeamit.
Geahča maid: Kaleandar - Juovlamánu 24., Juovlamánu 26.
Juovlamánu 26.

Juovlamánu 26. beaivi lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 360. (gárgádusjagi 361.) beaivi. Jagis leat vel 5 beaivve.
Ávvudeamit.
Geahča maid: Kaleandar - Juovlamánu 25., Juovlamánu 27.
ISO 639

ISO 639 lea álbmogiidgaskasaš standárda, mađe mielde máilmmi gielat leat juhkkojuvvon luohkáide.
Juovlamánu 27.

Juovlamánu 27. beaivi lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 361. (gárgádusjagi 362.) beaivi. Jagis leat vel 4 beaivve.
- sápmelaš kaleandar: Hánno, Hánas, Hánsa
- suopmelaš kaleandar: Hannu, Hannes
- suomaruottelaš kaleandar: Hans, Hannes, Hampus
- Suoma ortodoksalaš kaleandar: Joosef, Daavid, Jaakko, Teppo
Ávvudeamit.
Geahča maid: Kaleandar - Juovlamánu 26., Juovlamánu 28.
Juovlamánu 28.

Juovlamánu 28. beaivi lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 362. (gárgádusjagi 363.) beaivi. Jagis leat vel 3 beaivve.
- sápmelaš kaleandar: Biijá, Piijá
- suopmelaš kaleandar: Piia
- suomaruottelaš kaleandar: Pia
- Suoma ortodoksalaš kaleandar: Domna, Vilja
Ávvudeamit.
Geahča maid: Kaleandar - Juovlamánu 27., Juovlamánu 29.
Juovlamánu 29.

Juovlamánu 29. beaivi lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 363. (gárgádusjagi 364.) beaivi. Jagis leat vel 2 beaivve.
- sápmelaš kaleandar: Ráfi
- suopmelaš kaleandar: Rauha
- suomaruottelaš kaleandar: Frida
- Suoma ortodoksalaš kaleandar: Markko
Ávvudeamit.
Geahča maid: Kaleandar - Juovlamánu 28., Juovlamánu 30.
Juovlamánu 30.

Juovlamánu 30. beaivi lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 364. (gárgádusjagi 365.) beaivi. Jagis lea vel 1 beaivi.
- sápmelaš kaleandar: Dávvet
- suopmelaš kaleandar: Taavetti, Taavi, Daavid
- suomaruottelaš kaleandar: David
- Suoma ortodoksalaš kaleandar: Ani
Ávvudeamit.
Geahča maid: Kaleandar - Juovlamánu 29., Juovlamánu 31.
Juovlamánu 31.

Juovlamánu 31. beaivi lea gregoriánalaš kaleandara mielde jagi 365. (gárgádusjagi 366.) ja maŋimus beaivi.
- sápmelaš kaleandar: Silvu
- suopmelaš kaleandar: Sylvester, Silvo
- suomaruottelaš kaleandar: Sylvester
- Suoma ortodoksalaš kaleandar: Maila
Jápmimat.
2007 – Markku Peltola, suopmelaš neavttár ja musihkkár
Ávvudeamit.
Geahča maid: Kaleandar - Juovlamánu 30., Ođđajagimánu 1.
Mari dásseváldi

Mari dásseváldi (marigillii Mari El), lea oassi Ruoššas. Dan oaivegávpot lea Joškar-Ola. Mari dásseváldi lea Gaska-Ruoššas, Volga gáttis.
Ungára

Ungára (ungáragillii "Magyarország") dahjege Ungára dásseváldi (ungáragillii "Magyar Köztársaság") lea riika Eurohpás. Dan rádjeriikkat leat Románia, Slovenia, Slovakia, Kroatia, Serbia, Ukraina ja Nuortariika. Ungára olmmošlohku lea sullii 10 000 000, ja dan oaivegávpot lea Budapest.
Suriname

Suriname dahjege Suriname dásseváldi lea riika Lulli-Amerihkás. Dan rádjeriikkat leat Guyana oarjin, Brasilia lullin ja Frankriikka Guyana nuortin. Davvin lea Atlánta. Riika lei dolin Vuolleeatnamiid koloniija, muhto šattai iehčanas riikan jagi 1975. Suriname olmmošlohku lea sullii 560 000, ja dan oaivegávpot lea Paramaribo.
Lulli-Amerihkká

Lulli-Amerihkká lea eatnanoassi Gaska-Amerihká lulábealde. 
Iehčanas riikkat Lulli-Amerihkás:
Guovllut, mat eai leat iehčanaččat:
Argentiinná

Argentiinná dahjege Argentiinná dásseváldi lea riika Lulli-Amerihkás. Dan rádjeriikkat leat Bolivia, Brasil, Chile, Paraguay ja Uruguay.
Vuođđodieđut:.
Virggálašgiella: Spánskkagiella
Oaivegávpot: Buenos Aires
Viidodat: 2 780 000 njealjehaskilomehtera
Ássit: 37 812 817 
Ruhta: Peso
Bolivia

Bolivia dahjege Bolivia dásseváldi lea riika Lulli-Amerihkás. Dan rádjeriikkat leat Argentina, Brasil, Chile, Paraguay ja Peru. Hálddahuslaš oaivegávpot lea Chuqi Yapu.
Brasilia

Brasilia dahjege Brasilia lihttodásseváldi lea riika Lulli-Amerihkás.
Chile

Chile dahjege Chile dásseváldi () lea seakka ja guhkes riika Lulli-Amerihká lullioasis. Dan oaivegávpot lea Santiago de Chile. Dan rádjeriikkat leat Bolivia ja Argentina nuortan ja Peru davvin. Riikkas oarjjás lea Jaskesáhpi. 
Vuođđodieđut:.
Virggálašgiella: Spánskagiella
Oaivegávpot: Santiago
Viidodat: 756 9501 njealjehaskilomehtera
Ássit: 16 928 873 (2009 evtt.)
Ruhta: peso
Ecuador

Ecuador dahjege Ecuadora dásseváldi (, ), lea riika Lulli-Amerihká oarjjabealde. Ecuadora rádjeriikkat leat Jaskesáhpi oarjin, Kolombia davvin, Peru nuortin ja lulábealde. 
Ecuadora dásseválddi presideanta lea Rafael Correa.
Geografiija.
Ecuadora oaivegávpot lea Quito. Su stuorimus gávpot ja deaŧaleamos hápman lea Guayaquil.
Guyana

Guyana dahjege Guyana dásseváldi lea riika Lulli-Amerihkás.
Colombia

Colombia dahje Colombia dásseváldi lea riika Lulli-Amerihkás.
Peru

Peru dahjege Peru dásseváldi (, ja ) lea riika Lulli-Amerihkás. Dan rádjeriikkat leat Ecuador ja Kolombia davvin, Brasil nuortan, Bolivia lullinuortan ja Chile lullin. Riikkas oarjjás lea Jaskesáhpi. 
Presideanta: Dina Boluarte (2022-)&lt;br&gt;Stáhtaministtar: Alberto Otárola (2022-)
Vuođđodieđut:.
Virggálašgiella: Spánskagiella&lt;br&gt;
Oaivegávpot: Lima&lt;br&gt;
Viidodat: 1 285 220 njealjehaskilomehtera&lt;br&gt;
Ássit: 31 488 625 &lt;br&gt;
Ruhta: Sol
Guovllut ja leanat.
Perus leat 25 guovllu () ja okta leatna (). Juohke leanas lea ieža hálddahus, mas leat sátnejođiheaddji ja ráđđi. Lima leana hálddaša gávpoga ráđđi.
Leanat:
Province:
Uruguay

Uruguay dásseváldi (spánskagillii "República Oriental del Uruguay" dahjege "Uruguay nuortaeatnanlaš dásseváldi") lea iehčanas dásseváldi Lulli-Amerihkás. Dan rádjeriikkat leat Brasil ja Argentina. Dan oaivegávpot lea Montevideo.
Afrihká

Afrihká lea máilmmi goalmmádin stuorámus eatnanoassi. Dan eananviidodat lea 30 065 000 km², mii lea 20,3% olles Eatnama viidodagas.
Davvi-Amerihkká

Davvi-Amerihkká lea nannán Lulli-Amerihká davábealde, Jaskesábi ja Atlántta gaskkas.
Oaivenannámis lea golbma riikka:
Maid Gaska-Amerihkká ja Karibiameara sullot gullet Davvi-Amerihkii.
Meksiko

Meksiko (spánskagillii "México") lea riika Davvi-Amerihkás. Dan olmmošlohku lea 114 000 000 (2011) ássi, ja dan viidodat lea 1 959 248 km². Riikka oaivegávpot ja stuorámus gávpot lea Meksiko gávpot.
Oseania

Riikkat.
Guovllut, maid stivren gullá riikkaide, mat eai leat Oseanias:
Fiži

Fiži, virggálaš namma Fiži dásseváldi lea suoloriika Oseanias. Dan lagamus ránnját leat oarjin Vanuatu, oarjelullin Ođđa-Kaledonia, lullin Ođđa-Selánda, nuortin Tonga, davvenuortin Samoalaš Sullot ja Wallis ja Futuna (gullet Frankriikii), ja davvin Tuvalu. Fiži lea suoločoahkki mas leat badjelaš 330 sullo. 110 dain olbmot ásset bistevaččat. Lassin gávdnojit maiddái 500 sulloža ja buot buohkanassii Fiži sullot gokčet 18,300 njealjehaskilomehtera. Doppimus suolu lea Ono-i-Lau. Guokte stuorámus sullo leat Viti Levu ja Vanua Levu. Doppe ásset 87% riikka ássiin. Fižis orrot 898,760 olbmo. Viti Levus lea Suva, Fiži oaivegávpot. Suvas lea Fiži váldohápman. Eanas Fiži ássiin orrot Viti Levu riddoguovlluin. Viti Levu siseatnan lea eanas meahcci. 
Fiži ekonomiija vuođđu lea vuovdedoallu, minerálaid boltun ja guolásteapmi. Fiži doalvu maiddái sohkarbohcciid olgoriikii. Riikka valuhtta lea Fižidollár. 
Fiži sullot leat eanemustá šaddan dollaváriid russumiin mat álge 150 miljovnna jagi áigi. Velá dán áigge Vanua Levu ja Taveuni sulluin lea dollavárredoaibma. Fižii olbmot ásaiduvve guokteduhát jagi ovdal min áiggi. Fiži šattai brihtalaš válddi vuollái 1874. Dat lei brihtalaš ruvnnu koloniija jagi 1970 rádjái. Dalle Fiži šattai iešstivrejeaddjin ja virggálaš namma lei "Dominion of Fiji". Jagi 1987 dásseváldi julggaštuvvui moadde ráđđehusnjeaidima maŋŋá. 
Fiži lea bivnnuhis báiki turisttaide. Sulluin gávdnojit dollavárit ja tropihkalaš čázit. 
Vuođđodieđut:.
Virggálašgiella: 
Oaivegávpot: Suva 
Viidodat: 18 270 njealjehaskilomehtera
Ássit: 893 354 
Ruhta:
Australia

Australia dahjege Australia stáhtaidovttastupmi lea riika ja eatnanoasi Oseanias.
Mikronesia

Mikronesia lea sullostáhta Jaskesábis.
Nauru

Nauru dásseváldi dahjege Nauru lea suolostáhta Jaskesábis beaivvedási láhka.
Aotearoa

Aotearoa dahje Ođđa-Selánda () lea riika Oseanias. Riikii gullet davvesuolu ja oarjesullo ja vel dasa lassin máŋga smávva sullo. Dan oaivegávpot lea Te Whanga-nui-a-Tara () Lagamus stuorra eanamássát leat oarjin Austrália (1530 km lagamus sullos), davvin fránskalaš suolu Ođđa-Kaledonia ja suolostáhtat Tonga ja Fiži, ja vel lullin Antárktis (3000 km Aotearoa lulimus geažis). Geografalaččat riika lea muhtun oase austrálialaš baldu alde ja muhtun oase Jaskesmeara baldu alde. Aotearoa kultuvra lea ovttastuvvon sihke Austrália eurohpálaš kultuvrrain ja Oseania polynesalaš kultuvrrain. Aotearoa lea gonagasriika ja mielde servošis Commonwealth of Nations. Aotearoas lea parlementáralaš vuođđoláhka. Guovddáš ealáhussuorggit leat eana- ja vuovdedoallu, borramušindustriija (eanas meieriijabuktagat) ja turisma
Geografiija.
Golbma njealjádasa olmmošlogus orrot davvesullos. Maiddái oaivegávpot Wellington ja stuorámus gávpot Auckland ("maori: Tāmaki Makaurau" dahjege "Ākarana") leat davvesullos. 
Aotearoas leat máŋga duottarguovllut mat šadde dalle go guokte kontinentabaldu bohte oktii. Alimus várri lea Mount Cook man allodat lea 3724 m.
Papua Ođđa-Guinea

Papua Ođđa-Guinea lea riika Oseanias.
Samoa

Samoa, dahjege virggálaš namain Samoa iehčanas stáhta (gitta jahkái 1997 Oarje-Samoa dahjege Oarje-Samoa iehčanas stáhta, jagiin 1900–1914 Duiskka Samoa), lea sulloriika Jaskesábis. Ovttas Amerihká Samoain gohčoduvvo Samoa suolun, mat gullet Polynesia sulluide.
Tonga

Tonga lea riika Oseanias. Dan oaivegávpot lea Nuku'alofa.
Vanuatu

Vanuatu dahjege Vanuatu dásseváldi lea suoloriika Oseanias.
Malediivvat

Malediivvat lea riika Ásias.
Vuođđodieđut:.
Virggálašgiella: Divehigiella
Oaivegávpot: Malé
Viidodat: 300 njealjehaskilomehtera
Ássit: 341 106 
Ruhta: Rufiyaa
Marshallsullot

Marshallsullot leat Jaskesábis.
Chad

Chad ( "Tashād" ja ) dahjege Chada dásseváldi ( "Jumhūrīyat Tashād" ja ) lea riika Afrihkás. Dan rádjeriikkat leat davvin Libya, nuortin Sudan, lullin Gaska-Afrihká dásseváldi, oarjelullin Kamerun ja Nigeria sihke oarjin Niger. Chad lea Afrihká viđádin stuorámus stáhta viidodaga ektui. Riikka oaivegávpot ja stuorámus gávpot lea N'Djamena.
Algeria

Algeria (, "Al Jaza'ir" , "Dzayer" ) dahje Algeria demokráhtalaš álbmotdásseváldi lea dásseváldi Afrihkás. Dan rádjeriikkat leat nuortadavvin Tunisia, nuortin Libya, nuortalullin Niger, oarjelullin Mali ja Mauritania sihke oarjin Marokko ja Oarje-Sahára. Su oaivegávpot lea Alger.
Gielat.
Vuođđolága 3 § mielde Algeria virggálaš giella ja riikkagiella lea arábagiella. Algeria nubbi riikkagiella lea tamazighagiela, muhto dát ii leat virggálaš giella.
Angola

Angola dahjege Angola dásseváldi lea riika Lulli-Afrihkás. Dan rádjeriikkat leat Namibia, Kongo dásseváldi, Kongo demokráhtalaš dásseváldi ja Zambia.
Benin

Benin dahjege Benina dásseváldi lea riika Afrihkás.
Botswana

Botswana dahjege Botswana dásseváldi lea riika Afrihkás. Dan rádjeriikkat leat davvin ja oarjin Namibia, davvin Zambia, nuortin Zimbabwe ja lullin Lulli-Afrihká. Botswana oaivegávpot lea Gaborone. Botswana lea rikkis eana.
Historjá.
Botswana guovllus leat 17000 jagi boaris arkeologalaš dieđut ássanhistorjjás. Bantugiel olbmot bohtet Botswanai sullii j. 190 - 450.
Gielat.
Botswana virggálaš giella lea eaŋgalsgiella. Dása lassin measta buohkat máhttet maiddái bantugielaide gullevaš tswanagiela. Vuođđoskuvllas tswanagiella lea oahppogiellan. Eaŋgalsgiela oahpahus álgá nubbe luohkás.
Burkina Faso

Burkina Faso lea riika Oarje-Afrihkás. Dan rádjeriikkat leat davvin Mali, nuortin Niger, nuortalullin Benin, lullin Togo ja Ghana sihke oarjelullin Elfenbenariddu. Riikka oaivegávpot lea Ouagadougou.
Gielat.
Burkina Faso virggálaš giella lea fránskkagiella, muhto riikkas leat maiddái riikkagielat. Burkina Faso riikkagielat leat mooregiella, bissagiella ja djulagiella, muhto dát eai leat virggálaš giellan.
Burundi

Burundi dahjege Burundi dásseváldi lea riika Gaska-Afrihkás. Dan rádjeriikkat leat davvin Rwanda, nuortin ja lullin Tansánia ja oarjin Kongo demokráhtalaš dásseváldi sihke maiddái Tanganjikajávri.
Djibouti

Djibouti ( "Jībūtī", , , ) dahjege Djibouti dásseváldi ( "Jumhūrīyat Jībūtī", , , ) lea riika Afrihkás. Djibouti oaivegávpot lea seammánammasaš Djibouti.
Gielat.
Djibouti lea máŋggagielat stáhta. Dán virggálaš gielat leat arába- ja fránskkagiella. Dáidda lassin Djiboutis hállojuvvojit somali- ja afargiella. Eanaš oassi djiboutilaččain hállet eatnigiellan somaligiela (sullii 524 000 olbmo). Nubbin stuorámus giella lea afargiela man hállet sullii 306 000 olbmo.
Egypta

Egypta ( "Miṣr") dahjege Egypta arábadásseváldi ( "Jumhūriyyat Miṣr al-`Arabiyyah") lea riika Davvi-Afrihkás. Egypta oaivegávpot lea Kairo.
Ekvatoriála Guinea

Ekvatoriála Guinea, Ekvatoriála Guinea dásseváldi, Ekváhtor-Guinea dahje Ekváhtor-Guinea dásseváldi lea riika Afrihkás.
Elefántačalánriddu

Elefántačalánriddu dahjege Elefántačalánrittu dásseváldi lea riika Afrihkás.
Eritrea

Eritrea dahjege Eritrea stáhta lea riika Afrihkás. Riikka oaivegávpot lea Asmara.
Gielat.
Eritreas lea máŋggagielat stáhta. Riikkas ii leat virggálaš giella dahje gielat.
Etiopia

Etiopia ( /ʔitjoppʼɨja/) dahje Etiopia demokráhtalaš lihttodásseváldi ( "Ityop’iya Federalawi Demokrasiyawi Ripeblik"), ovddeš Abessinia lea riika Afrihkás. Riikka oaivegávpot ja stuorámus gávpot lea Addis Abeba. Etiopia lea eananrádji davvin Eritrea ja Djibouti, nuortan Somalia, lullin Kenia, oarjin Sudan ja Lulli-Sudan.
Gabon

Gabon dahjege Gabona dásseváldi lea riika Afrihkás. Gabona oaivegávpot lea Libreville.
Gaska-Afrihká dásseváldi

Gaska-Afrihkká dahjege Gaska-Afrihká dásseváldi lea riika Afrihkás. Riikka oaivegávpot lea Bangui.
Gambia

Gambia dahjege Gambia dásseváldi lea riika Afrihkás. Riikka oaivegávpot lea Banjul.
Ghana

Ghana dahjege Ghana dásseváldi lea riika Afrihkás. Ghana oaivegávpot lea Accra.
Guinea

Guinea dahjege Guinea dásseváldi (), lea oarje-afrihkálaš riika. Ovdalis su namma lei Fránskalaš Guinea.
Guinea-Bissau

Guinea-Bissau dahjege Guinea-Bissau dásseváldi lea riika Afrihkás. Riikka oaivegávpot lea Bissau.
Kamerun

Kamerun dahjege Kameruna dásseváldi lea riika gaska-Afrihkás. Dan rádjeriikkat leat nuortadavvin Chad, nuortin Gaska-Afrihká dásseváldi, lullin Gabon, Kongo dásseváldi ja Ekvatoriála Guinea ja oarjin Nigeria. Kameruna oaivegávpot lea Yaoundé.
Gielat.
Vuođđolága 1 § 3 mom. mielde Kameruna virggálaš gielat leat fránskkagiella ja eaŋgalsgiella .
Kap Verde

Kap Verde dahjege Kap Verde dásseváldi lea riika Afrihkás. Riikka oaivegávpot lea Praia.
Kenia

Kenia (swahila- ja ) dahjege Kenia dásseváldi ( ja ) lea riika nuorta-Afrihkás ekváhtora lahka. Stuorra oassi riikkas lei ovddeš brihttalaš koloniija gitta 1963 British Eastafrica nama vuolde. Kenia riikaráját gusket Tanzaniai lulás, Ugandai oarjás, Lulli-Sudanii oarjedavás, Etiopiai davás, Somaliai nuortadavás ja Indiaábi nuortalulás.
Dehálaš importagálvvut leat olju, ruovdi, plastihkka ja mašiinnat. Dehálaš eksportagálvvut leat gáffe, šattut, deadja ja semeanta. Dat deháleamos gávperiikkat leat USA, Stuorra Britannia, Duiska, Japana ja Uganda.
Kenias gávdnojit ollu iešguđetge eallit, ja lea maiddái erenomáš fiinna luondu, mii lea dagahan ahte ollu turisttat matkkoštit dokko juohke jagi.
Dan oaivegávpot lea Nairobi. Kenias orrot 40 046 566 olbmo.
Komorat

Komorat
dahjege Komoraid uniovdna dahje Komoraid lihttu lea sulloriika Afrihkás.
Kongo demokráhtalaš dásseváldi

Kongo demokráhtalaš dásseváldi dahjege eahpevirggálaččat Kongo-Kinshasa lea riika Afrihkás. Kongo demokráhtalaš dásseválddi oaivegávpot lea Kinshasa.
Kongo dásseváldi

Kongo dásseváldi, Kongo dahje maiddái eahpevirggalaččat Kongo-Brazzaville lea riika gaska-Afrihkás.
Lesotho

Lesotho dahjege Lesotho gonagasriika () lea riika Afrihkás. Riikka oaivegávpot ja stuorámus gávpot lea Maseru.
Liberia

Liberia dahjege Liberia dásseváldi lea riika Afrihkás. Riika oaivegávpot lea Monrovia.
Libya

Libya stáhta () dahje Libya () lea riika Davvi-Afrihkás.
Lulli-Afrihká

Lulli-Afrihká (Lulli-Afrihká dásseváldi) dahjege Mátta-Afrihká (Mátta-Afrihká dásseváldi) lea riika Afrihkás.
Gielat.
Vuođđolága 6 § mielde Lulli-Afrihkás leat 11 virggálaš giela: afrikánsagiella, eaŋgalsgiella, lullindebelegiella, xhosagiella, zulugiella, swazigiella, davvisothogiella, sothogiella, tswanagiella, tsongagiella, vendagiella.
Madagaskar

Madagaskar dahjege Madagaskara dásseváldi lea riika ja suolu Afrihkás.
Malawi

Malawi dahjege Malawi dásseválddi lea riika Afrihkás. Malawi oaivegávpot lea Lilongwe.
Mali

Mali dahjege Mali dásseváldi () lea riika Oarje-Afrihkás. Dan rádjeriikkat leat davvin Algeria, nuortin Niger ja lullin Burkina Faso ja Elefántačalánriddu, oarjelullin Guinea ja oarjin Senegal ja Mauritania. Mali oaivegávpot lea Bamako.
Marokko

Marokko ( "al-maġrib" ja "Lmeɣrib") dahjege Marokko gonagasriika ( "al-Mamlakah al-Maghribiyah" ja "Tageldit n Lmaɣrib") lea riika Afrihkás. Dan oaivegávpot lea Rabat.
Gielat.
Vuođđolága 5 § mielde Marokko virggálaš giella leat arábagiella ja tamazighagiela. Vaikko fránskkagiella geavahuvvo virggálaš dokumeanttain ja gávppašeamis, dát ii leat virggálaš giella iige riikkagiella, muhto lea gal lingua francan.
Mauritánia

Mauritánia dahjege Mauritánia islamlaš dásseváldi lea riika Afrihkás.
Mauritius

Mauritius dahjege Mauritiusa dásseváldi lea riika Afrihkás.
Mosambik

Mosambik dahjege Mosambika dásseváldi lea riika Afrihkás. Dan rádjeriikkat leat davvin Tansánia ja Malawi, oarjedavvin Zambia ja oarjin Zimbabwe, Eswatini ja Lulli-Afrihká. Oaivegávpot lea Maputo.
Namibia

Namibia dahjege Namibia dásseváldi lea riika Afrihkás. Namibia oaivegávpot lea Windhoek.
Niger

Niger dahjege Nigera dásseváldi lea riika Afrihkás. Niger oaivegávpot lea Niamey.
Nigeria

Nigeria dahjege Nigeria lihttodásseváldi lea riika Afrihkás.
Gielat.
Váikko Nigerias hállojuvvojit 519 giela, beare okta dáin gielain lea virggálaš vuođđolága 55 § mielde: eaŋgalsgiella. Seamma paragráfa mielde Nigerias leat 3 riikkagiela: hausagiella, igbogiella ja jorubagiella.
Rwanda

Rwanda dahjege Rwanda dásseváldi lea riika Afrihkás. Dan rádjeriikkat leat davvin Uganda, nuortin Tanzánia, lullin Burundi ja oarjin Kongo demokráhtalaš dásseváldi. Rwanda oaivegávpot lea Kigali.
Gielat.
Vuođđolága 8 § mielde Rwanda virggálaš gielat leat kinyarwandagiella, eaŋgalsgiella ja fránskkagiella. Dasa lassin kinyarwandagiella lea vuođđolága mielde riikkagiella. Jagis 2017 swahilagiella dohkkejuvvui virggálaš giellan. Swahilagiela dohkkeheami maŋŋel giella-aktivisttat sihtet, ahte maiddái Rwanda seavagiella lasihuvvošii vuođđoláhkii virggálaš giellan.
Álbmotgoddin.
Rwanda álbmotgoddin lea jagis 1994 Rwandas dáhpáhuvvan joavkogoddin, mas máŋggat ekstremahutujoavkkut, earet eará "Interahamwe" (dahje "Interhamwe"), godde čuođi beaivve áigge sullii 800 000 tutsi ja mášolaš hutu.
Senegal

Senegal dahjege Senegala dásseváldi lea riika Afrihkás.
Seychellat

Seychellsullot dahjege Seychellat lea riika Afrihkás.
Sierra Leone

Sierra Leone dahjege Sierra Leone dásseváldi lea riika Afrihkás.
Somalia

Somalia dahje ovdal maiddái Somália dahjege Somalia lihttodásseváldi dahje ovdal maiddái Somalia lihttodásseváldi lea riika Afrihkás. Somalia oaivegávpot lea Mogadishu.
Sudan

Sudan dahjege Sudana dásseváldi lea riika Afrihkás. Dan oaivegávpot lea Khartoum.
Swazieana

Swazieana dahjege eSwatini (swazigillii: "eSwatini"), virggálaččat Swazieatnama gonagasriika dahjege eSwatini gonagasriika (swazigillii: "Umbuso weSwatini)" lea unna riikkaš lulli-Afrihkás. Riikkas leat guokte oaivegávpoga: Mbabane (hálddahuslaš) ja Lobamba (gonagaslaš).
São Tomé ja Príncipe

São Tomé ja Príncipe dahjege São Tomé ja Príncipe demokráhtalaš dásseváldi () lea suoloriika Afrihkás.
Tansánia

Tansánia, maiddái Tansania, Tanzánia ja Tanzania dahjege Tansánia ovttastuvvan dásseváldi (, ) lea riika nuorta-Afrihkás. Dan rádjeriikkat leat davvin Kenia ja Uganda, lullin Zambia, Malawi ja Mosambik sihke oarjin Rwanda, Burundi ja Kongo demokráhtalaš dásseváldi. Riikka oaivegávpot lea Dodoma ja riikka stuorámus gávpot lea Dar es Salaam.
Eatnandiehtu.
Lahka Kenia ráji davvinuorta-Tansanias lea Afrihká alimus várri Kilimanjaro (5 895 m).
Togo

Togo dahjege Togo dásseváldi lea riika Afrihkás. Dan rádjeriikkat leat davvin Burkina Faso, nuortin Benin ja oarjin Ghana. Riikka oaivegávpot lea Lomé mii lea Guinealuovtta rittus. 
Gielat.
Vuođđolága 3 § mielde Togo virggálaš giella lea fránskkagiella.
Tunisia

Tunisia ( "Tūnis", ) dahjege Tunisia dásseváldi ( "Al-Ǧamhūriyyat at-Tūnisiyyah") lea riika Afrihkás. Dan rádjeriikkat leat oarjin ja oarjelullin Algeria ja nuortalullin Libya.
Gielat.
Vaikko vuođđolága 3 § mielde Tunisia virggálaš giella lea arábagiella, fránskkagiella geavahuvvo dábálaččat.
Uganda

Uganda dahje Ugánda dahjege Uganda dásseváldi dahje Ugánda dásseváldi lea riika Afrihkás.
Zambia

Zambia dahjege Zambia dásseváldi lea riika Lulli-Afrihká siseatnamis. Dan rádjeriikkat leat davvin Kongo demokráhtalaš dásseváldi, oarjin Angola, lullin Namibia, Botswana, Zimbabwe ja Mosambik, nuortin Malawi ja Tanzánia. Riikka oaivegávpot lea Lusaka.
Victoriagoržžit leat Zambias ja Zimbabwe rájis.
Zimbabwe

Zimbabwe dahjege Zimbabwe dásseváldi lea siseananriika lulli-Afrihkás. Dan viidodat lea sullii 391 000 km² ja olmmošlohku lea sullii 14 miljovnna ássi. Riikka oaivegávpot ja stuorámus gávpot lea Harare. Zimbabwe rádjašuvvá davvin Zambiai, nuortan Mosambikii, lullin Lulli-Afrihkái ja oarjin Botswanai. Davveráji alde golgá Zambezijohka, masa gullojit maiddái Victoriagoržžit, Zimbabwe stuorámus turistabáiki.
Jagis 1965 Lulli-Rhodesia koloniija stáhtaministtar Ian Smith julggaštii riikka iešheanalažžan Ovttastuvvan gonagasriikkas namain Rhodesia, muhto ii ožžon dovddastusa eará riikkain. Guhkes siskkáldassoađi maŋŋel riika oaččui jagis 1980 eanetlogustivrema ja nu maid riikkaidgaskasaš dovddastusa, ja rievdadii nama Zimbabwen. Robert Mugabes šattai ođđa riikka vuosttáš presideanta ja stivrii dan 2017 dassái. Dan maŋŋel Emmerson Mnangagwa lea leamaš Zimbabwe presideanta.
Zimbabwe ekonomiijalaš dilli lea šaddan hui headjun maŋimus jagiin, ja hyperinflašuvdna lea leamaš stuorra váttisvuohta. Riikka bargguhisvuođadássi lea 80–95 %. Deháleamos eksportagálvvut leat koalla, bumbol, duhpat, golli, nihkkel, sohkar ja máisa ja deháleamos gávpeguoimmit leat Lulli-Afrihká, Ovttastuvvan gonagasriika, Jáhpan, Duiska ja USA.
Ohcejohka

&lt;mapframe text="Ohcejohka" width="250" height="250" zoom=9 latitude=69.9078285 longitude=27.0265 /&gt;
Ohcejohka (, , , ) lea Suoma gielda Lappi eanangottis. Ohcejogas orrot 1 220 olbmo ja viidodat lea 5 372,01 km², mas 227,52 km² lea čáhci. Gieldda čoahkkivuohta lea beare 0,25 ássi/km2. Suoma gielddain beare Suovvaguoikkas ja Eanodagas lea uhcit čoahkkivuohta.
Ohcejoga gieldda rádjegielda Suomas lea Anár. Norgga beale rádjegielddat leat Kárášjohka, Deanu gielda ja Unjárga.
Ohcejoga gielda lea sihke Suoma ja Eurohpá Uniovnna davimus gielda. Eurohpá Uniovnna davimus báiki lea merkejuvvon muitogeađggin.
Stockholbma

Stockholbma () lea Ruoŧa oaivegávpot, stuorámus gávpot ja riikka politihkalaš, kultuvrralaš, medialaš ja ekonomiijalaš guovddáš. Stockholbma lea Ruoŧa ja maiddái Davviriikkaid stuorámus gávpot olmmošlogu ektui. Hálddahuslaččat Stockholbma gullá Stockholmma letnii.
Anár

Anár (, , ja ruoŧa- ja dárogillii "Enare") lea gielda Suomas Lappi eanangoddis. Gieldda eanaviidodat lea 17 321 km², mas 2 148,5 km² lea čáhci. Anár lea Suoma stuorámus gielda ja áidna njealjegielat gielda Suomas. Gielddas lea Lappi leana stuorámus jávri Anárjávri (1 102 km²).
Gieldda stuorámus gilli lea Avvil (suomagillii "Ivalo", nuortalašgillii "Âʹvvel"). Eará gilit leat Čeavetjávri, Anár, Leammi, Lismá, Nellim ja Suoločielgi.
Anára girkogilli.
Anárgilli sáhttá dadjat Suoma sámeguovllu guovddážin. Anárgilis doibmet ee. Suoma sámediggi ja sámemusea Siida.
Badje-Duortnus

Badje-Duortnus (suomagillii "Ylitornio") lea gielda Lappi leanas, Suomas.
Duortnus

Duortnus (suomagillii "Tornio") lea gávpotgielda Lappi leanas, Suomas.
Giemajávri

Giemajávri (suomagillii "Kemijärvi") lea gávpotgielda Lappi leanas, Suomas.
Lappi leatna

Lappi leatna (, ) lei Suoma davimus leatna, Oulu leana davábealde. Leanas lei eananrádji maid Ruoŧain, Norggain ja Ruoššain. Lappi leatna lei Suoma stuorámus leatna 98,946 km²:a viidodagain, mii lei 29 %:a Suoma viidodagas. Olmmošlogu dáfus fas Lappi leatna lei Suoma unnimus leatna, jus Ålánda ii váldojuvvo vuhtii.
Lappi leatna lei areálalaččat seamma go Lappi eanangoddi. Leana oaivegávpot lei Roavvenjárga, gos leat ee. Lappi leanaráđđehus ja Lappi universitehta. 
Lappi leana gielddat.
Lappi leanas ledje oktiibuot 21 gieldda, main Duortnus, Giemajávri, Giepma ja Roavvenjárga leat gávpogat.
Liŋkkat.
Lappi leanaráđđehus
Giepma

Giepma dahjege Giema gávpot (suomagillii "Kemi" "Kemin kaupunki") lea gávpotgielda Lappi leanas, Suomas.
Gihttel

Gihttel (suomagillii "Kittilä") lea gielda Lappi leanas, Suomas.
Lulli-Suoma leatna

Lulli-Suoma leatna lei 1997 - 2009 okta Suoma leanain. Dan rádjeleanat lei Oarje-Suoma leatna ja Nuorta-Suoma leatna. Leanain lei maid eanarádji Ruoššain. Lullin leana rádjánii Suomaluktii. 
Jagi 1997 dáhpáhuvai Suomas leatnaođastus. Ođastusas Lulli-Suoma leatnan ovttastahtojuvvui Uusimaa ja Kymi leanat, Kanta- ja Päijät-Häme eanangottit ovddeš Häme leanas ja boares Mikkeli leanas Heinola, Sysmä ja Hartola gielddat.
Jagi 2009 dáhpáhuvai nubbi leatnaođastus, dan jagi maŋŋel ii leat hálddahuslaš dássi gielddaid ja stáhta gaskkas.
Gielddat.
Lulli-Suoma leanas leat oktiibuot 86 gieldda, main Espoo, Hämeenlinna, Helsset, Kouvola, Kotka, Lahti, Lappeenranta, Porvoo ja Vantaa leat gávpogat.
Nuorta-Suoma leatna

Nuorta-Suoma leatna lei okta Suoma leanain. Dan rádjeleanat lei Lulli-Suoma leatna, Oarje-Suoma leatna ja Oulu leatna. Leanain lei maid eanarádji Ruoššain.
Jagi 1997 dáhpáhuvai Suomas leatnaođastus. Ođastusas Oarje-Suoma leatnan ovttastahttojuvvui Mikkeli leatna (earret Heinola ja dan birasgielddat, mat gullet Lulli-Suoma leatnai), Kuopio leatna ja Davvi-Gárjila leatna.
Jagi 2009 dáhpáhuvai nubbi leatnaođastus, dan jagi maŋŋel ii leat hálddahuslaš dássi gielddaid ja stáhta gaskkas.
Eanangottit.
Nuorta-Suoma leanas lei 3 eanangotti:
Gielddat.
Nuorta-Suoma leanas lei 64 gieldda, main 15 leat gávpogat. Stuorámus gávpogat lei Kuopio, Joensuu ja Mikkeli.
Stuorimus gielddat ássiid mielde
Vearjogovva.
Nuorta-Suoma leana vearjogovas lei ovttastahttojuvvon Savo ja Gárjila vearjogovat.