Davvisámegiela sojahanoahppu

Davvisámegiela sojahanoahppu dahje morfologiija lea systema, man mielde davvisámegiela sánit sojahuvvojit. Davvisámegielas lea rikkis sojahansystema, sihke nominiid ja vearbbaid dáfus.
Nomenat.
Nomenat sodjet kásusa ja logu (ol. ja ml.) dáfus. Davvisámegielas leat 7 kásusa. Muhtun gálduin muitaluvvo, ahte davvisámegielas leat guhtta kásusa daningo akkusatiiva ja genetiiva leat seammasullasaččat. Kásusat leat:
Pronomenat.
Pronomen lea sátni adnojuvvo eará sáni sajis. Ovdamearkan cealkagis "Áhčči luoikkai skohtera Márehii" sáhttá čállit pronomeniiguin "Dat luoikkai sutnje skohtera." Pronomenat adnojuvvojit maiddái ovttas nuppiin sániin, ovdamearkka dihte "dát biila."
Persovdnapronomenat: "Mun, dii, midjiide jna." 
Gažaldatpronomenat ja relatiivapronomenat: "mii, gii, gean, mainna, goabbá, guhtemuš, gos, gosa, goas jna." 
Čujuheaddjipronomenat: "dat, dát, diet, duot, dot."
Resiprohkapronomenat: "1. nubbi nuppi. 2. a) goabbat guoibmi + oamastangeažus duálas. b) guhtet guoibmi + oamastangeažus plurálalas." 
Reflektsiivapronomenat: "ieš, ieža, alddámet, alccesis, iežame, iežainan, iehčanassii"
Eahpemearálaš pronomenat: "ainge, arvat, buot, buohkat, duobbá dábbá, eatnat, eatnagat, eatnagii, eatnasat, eambbo, eanet, eanemus, eanemusat, eará, iežá, earát, iežát, earis, galle, gallát, gallis, geažus, hárvvis, juobbá, juobbágoabbá, juoga, juohke, juohkehaš, máŋga, máŋggas, moadde, moattes (moattis), moanat, muhtin (muhtun), nubbi, nuppit, nuppát, obba (oppa), ollu, olu (ollugat), olugat, olus, okta, oktahat, seammá, soames (soamis), soapmásat, uhccán, unnán, uhccánaš, unnánaš, veahá, veaháš, visot, gii ihkenassii, guhte ihkenassii, mii ihkenassii, goabbá ihkenassii, feara gii, feara guhte, feara mii, feara goabbá, gii fal, guhte fal, mii fal, goabbá fal, giige, guhtege, mihkkege, goabbáge, guhtemušge, oktage, guhtege, guhtet, goabbat, iešguhtet, goappašat, goappašagat, guktot." 
Negatiiva pronomenat": ii oktage, ii gosage, eai makkárge jna." 
Vearbbat.
Vearbbat sodjet logu, persovnna, vuogi ja áiggi dáfus.
Lohku.
Davvisámegiela vearbbat sodjet golbma eará logu dáfus:
Persovdna.
Davvisámegiela vearbbat sodjet golbma eará persovnna dáfus:
Áigi.
Davvisámegiel tempusat leat:
Maid leat guokte lihttoáiggi:
Vuohki.
Davvisámegielas leat vihttá vuogi:
Dábálaččat optatiiva árvaluvvo imperatiivan, goas sámegielas leat dušše njeallje vuogi.
Biehttalanvearba.
Seammaládje go eará suopmelaš-ugralaš gielain davvisámegielas lea biehttalanvearba, mii sodjá vuogi (indikatiivva, imperatiivva ja optatiivva), persovnna (1., 2. ja 3.) ja logu (ovttaidlohku, guvttiidlohku ja máŋggaidlohku) dáfus:
 Ind. pres. Imperatiiva Optatiiva Supiidna
 sg. du. pl. sg. du. pl. sg. du. pl. sg. du. pl. 
 1 in ean eat 1 - - - 1 allon allu allot 1 aman amame amamet
 2 it eahppi ehpet 2 ale alli allet 2 ale alli allet 2 amat amade amadet
 3 ii eaba eai 3 - - - 3 allos alloska alloset 3 amas amaska amaset
Davvisámegielas biehttalanvearba ii sojahuvvo áiggi dáfus.
Passiiva.
Davvisámegielas lea maid passiiva, muhto dat ii leat árbevirolaččat leamaš aktiivvalaš anus.
Partihkkalat.
Partihkkalat leat sánit, mat leat dihto posišuvnnas cealkaga dahje frása ektui. Stuorra partihkalklássa lea nubbi posišuvnna partihkkalat:
Nubbi partihkkaltiipa lea frása maŋŋel, muhto vaikku gos cealkagis:
Interjekšuvnnat.
Interjekšuvnnat leat sánit, mat leat cealkaga sájis. Ovdamearkan:
Sámegillii ollu interjekšuvnnat adnojuvvojit go čuorvu ealliid, erenoamážit beatnagiid ja bohccuid. Muhtun dain interjekšuvnnain leat jietnadagat mat eai muđui gávdno gielas (earret loatnasániin) nugo y-jietna sánis "hrys." 
Čuorvvassánit maiddái gullet interjekšuvnnaide:
Jietnaáddestallan sánit (onemopoehtalaš sánit):
Vástádussánit:
Konjunkšuvnnat.
Konjunkšuvnnat čatnet frásaid oktii: 
Advearbbat.
Advearba lea sátni, mii sáhttá doaimmát adverbiálan cealkagis. Advearba modifisere vearbba.
Preposišuvnnat ja postposišuvnnat.
"Gč. maid Davvisámegiela adposišuvnnat"
Post- ja preposišuvnnat leat sánit mat laktásit nomeniidda vai hukset adposišuvdnagihpu, man funkšuvdna cealkagis lea advearbiála. Dát doahpagat leat sámegillii latnjalassii nu ahte muhtun sánit sáhttet leat sihke preposišuvdnan ja postposišuvdnan. Pre- ja postposišuvdna ráhkadit nomeniin ovtta gihpu ja das galgá nomen leat genitiivahámis. Dat mat leat nomemiid ovddabealdde gohčoduvvojit "preposišuvdnan". Nomena ja preposišuvnna oktavuohta gohčoduvvo preposišuvdnagihppun. 
Postposišuvdna leat nomena maŋábealde.Nomena ja postposišuvnna oktavuohta gohčoduvvo postposišuvdnagihppun.
Etymologalaččat pre- ja postposišuvnnaid vuođđu lea substantiiva, muhto dát sánit eai dábálaččat geavahuvvo sierra sátnin šahten. Muhtun substantiivvat leat velá anus, nugo "rádjá" mas postposišuvnnat "rájes/rádjái" leat suorgásan. "Boahtte vuosárgga rájes. Ihtáš rádjái."