tartuNLP/wikipedia-smugri-20251201 huggingface dataset:
ROlfFa

Rolffa lea sámi pop-joavku Kárášjogas eret. Sii lávlut sihke sámegillii, dárogillii ja eŋgelasgillii. Joavku lea rahkadan musihka 2006 rájes, muhto ii almmuhan vuosttaš skearru ovdal 2008. Joavkku beakkáneamus lávlla lea Partyjoik mii maiddái lei sin vuosttaš skearru namma. 2011:s vuite sii Sami Grand Prix lávlagiin «Gulatgo Mu?», ja čakčamánu 2013 fidnejedje sii duppal golletrofea danne go lávlagiid «Toppløs» ja cover-veršuvdna «Hjerteknuser» ledje guldaluvvon eambbo go 1,5 miljovdna geardde. 
Historjá.
2006:s lei ovdaolmmoš Rolf Morten Anti Amundsen russa Sámi Joatkaskuvllas Kárášjogas. Muhtin eahkeda son fuobmái šuoŋa masa rahkadi lavlaga, ja moatti diimmus lei son hábmen, čállán ja bádden šuoŋa Partyjoik. Dát alggahii Rolffa joavkku, ja ovttain Nils Mikael Hætta Hansenin soai rahkadeigga ollu lavlagiid Amundsena garašes.
Dađistaga serve eambo olbmát jovkui, ja sii ráhkadedje ruovttusiiddu www.rolffa.com gosa sii almmuhedje nuvttá lávlagiid álbmogii. Dát dagahii ahte olbmot besse viežžat ja gullat Rolffa musihka birra Norgga.
Mehter

Mehter () lea SI-vuogádaga vuođđoovttadat guhkkodaga mihtideapmái. Su govastat lea m. 
1 mehter lea seamma go:
Ja:
Guitar Hero

Guitar Hero lea spealloráidu. Dat doaibmá omd. Playstation 2:iin.
Párvusz

Párvusz (r. dego Norbert Kiss njukčamánu 1. 1981, Budapest, Ungár) lea ungáralaš grafihkar. Son ohpii Budapestas ja Szegedas. Son lea kristtalaš, nuvt kristtalašvuođa motiivat deaivvahedje su govain.
Vuohki ja barggut.
Su váldovuohki lea čáhppat tušša, muhtimin son barggá akvarelain, muhto dábáláččat son dahká govaid čáhppesvielggadas. Ungáralačča "Endre Szász"a ja hollándalačča "M. C. Escher"a váikkuheapmi leat su bárgguin. Dat vuohki lea riegádan jagis 2004. Váldoluonddut leat njealjehaččat ja sárggát daid gaskkas. Vuovttaš govva dain lei "Eatnieana" jagis 2004. Son vácci Sámis jagis 2005 ja dan mannil son álgij sárgut sámegovaid. Son guorahallai illusteret girjji "Kalevalas" jagis 2007, muhto das ii maidege šaddan. Jagis 2009 son álgij boaldit muora ala. 
Su muhtin govva lea Norggas, Divtasvuonas.
Pablo Neruda

Pablo Neruda, álgonamman Ricardo Eliécer Neftalí Reyes Basoalto, (suoidnemánu 12. b. 1904 Parral, Chile – čakčamánu 23. b. 1973 Santiago de Chile, Chile) lei chilelaš diktačálli, diplomáhta ja Chile kommunisttalaš bellodaga politihkkár. Son lea almmuhan sullii 42 máidnasa. Jagis 1971 son vuittii Nobela girjjálašvuođabálkkašumi.
Huang Xianfan

Huang Xianfan (, skábmamánu 13. 1899 Fusui – ođđajagimánu 18. 1982 Guilin) lei Kiinnás historihkar. Son lei studeren Peking pedagogalaš universitehtain (1926-1935) ja Tokyo universitehtain (1935-1937). Son lei Guangxi universitehta historjáprofessor (1938-1953) ja Guangxi pedagogalaš universitehta historjáprofessor (1954-1982). Huang Xianfan lei Zhuang historia álgojalgejeaddji Kiinnás.
30 Seconds to Mars

30 Seconds to Mars lea amerihkálaš rockjoavku.
Nicolas Appert

Nicolas Appert (skábmamánu 17. beaivi 1749, Châlons-en-Champagne, Marne – geassemánu 1. beaivi 1841 Massy) lei spánskalaš hutki.
Lordi

Lordi lea suopmelaš rockjoavku. Joavku buvttii vuosttaš geardde Eurovision lávlagilvvuid vuoitu Supmii lávllain Hard Rock Hallelujah jagis 2006.
Get Heavy

Get Heavy lea suopmelaš rock-joavku Lordi vuosttaš skearru.
The Monsterican Dream

The Monsterican Dream lea suopmelaš rock-joavku Lordi nubbi skearru.
The Arockalypse

The Arockalypse lea suopmelaš rock-joavku Lordi goalmmát skearru.
Deadache

Deadache suopmelaš lea suopmelaš rock-joavku Lordi njealjját skearru.
Michael Jackson

Michael Joseph Jackson (borgemánu 29. b. 1958 Gary, Indiana, Amerihká ovttastuvvan stáhtat – geassemánu 25. b. 2009 Bel Air, Los Angeles, Kalifornia, Amerihká ovttastuvvan stáhtat) lei amerihkálaš popmusihkkár.
Toni Soler

Toni Soler i Guasch (Figueras, Spánia, 1965) lea katalonialaš historihkar sihke radio- ja TV-doaimmaheaddji.
Rigaluokta

Rigaluokta ( ja ) lea luokta Nuortamearas, Estlándda ja Látvia gáttis. Luovtta viidodat lea sullii 18 000 km² ja dan čiekŋaleamos báiki 67 metriä. Deaŧaleamos gávpogat Rigaluovtta gáttis leat Riga ja Pärnu.
Azmari

Azmari lea etiopialaš lávlu-čuojaheaddji, gii lea eurohpálaš bárda veardásaš. Azmarin veadjá doaibmat sihke albmat ja nissonat. Sii lávllodit "ex tempore" strofaid seammás go čuojahit ovttasuotnanaš "masenqo" dahje lyraide gullevaš "krara". Azmarit dávjá lávllodit ja čuojahit "tejbeitis" dahjege báiki mis etiopialaččaid njálgga "t'ej"-miehteviidni lea fállun.
Kalaallit Nunaat

Kalaallit Nunaat (muhtumin maid Ruonáeana, ) lea máilmmi stuorimus suolu. Kalaallit Nunaat gullá Dánmárkui, muhto das lea maid siskkáldas iešstivrejupmi, iige dat omd. gula EU:ii, dego Dánmárku. Politihkalaččat Kalaallit Nunaat gullá Eurohpái, muhto geográfalaččat Davvi-Amerihkái.
Namma.
Ruonáeatnama kalaallisutgiel namma lea "Kalaallit Nunaat", mii máksá 'olbmuid eana'. Ovdal go ođđa čállinvuohki váldojuvvui atnui 1970-logus namma čállo "Kalâtdlit Nunât". Dakkár riikka namma lei maid poastamearkkain jagi 1978 rádjái.
Riikka dánskkagiel namma, "Grønland" lea vikiŋggaid árbi ja máksá ’ruonas eana’, mas boahtá maiddái riikka nubbi davvisámegiel namma, Ruonáeatnan.
Politihkka.
Inatsisartut lea Kalaallit Nunaata ovtta gámmára parlameanta. Das leat 31 lahtu, geat válljejuvvojit njealji jagi gaskkaid relatiiva válgavugiin. Kalaallit Nunaatas galget maiddái guokte parlameantalahtu Dánmárkku stuorradiggái.
Váldobellodagat leat sosiálademokráhtalaš Siumut ja liberálalaš Atassut. Jagi 2009 stuorámus bellodahkan šattai gurutbellodat Inuit Ataqatigiit.
Jagi 1975 rájes Kalaallit Nunaat lea gullan EECii, muhto guđii dan jagi 1985. Dan dihte iešstivrenguovlun Kalaallit Nunaat ii gulage Eurohpá uniovdnii, vaikko dat gullá Davviriikkaid ráđđái lahttun.
Kalaallit Nunaata oaiveministtar lea Aleqa Hammond, gii gullá Siumut-bellodahkii.
Hálddahusguovllut.
Dálá guovlojuohkin.
Ođđajagimánu 1. 2009 rájes Kalaallit Nunaat lea juhkkojuvvon njealji hálddašanguvlui: Kujalleq, Qaasuitsup, Qeqqata ja Sermersooq. Stuorra Davvenuorta-Kalaallit Nunaata Álbmotmeahcci ii gula mihkkege hálddašanguvlui. Dasa lassin amerihkálaš girdinšillju Thule Air Base (Pituffik), mii lea enklávan Qaasuitsup-hálddašanguovllu siste, ii gula mihkkege hálddašanguvlui.
Boares guovlojuohkin.
Ođđajagimánu 1. beaivvi 2009 rájes Kalaallit Nunaatas ledje golbma leana: Kitaa/Oarje-Ruonáeatnan, Tunu/Nuorta-Ruonáeatnan ja Avannaa/Davvi-Ruonáeatnan. Kitaas ledje 15 gieldda, Tunus guokte ja Avannaas okta. Stuorra Davvenuorta-Kalaallit Nunaata Álbmotmeahcci lei buot golmma leana guovllus iige dat gula mihkkege gildii.
Kitaa (Oarje-Ruonáeatnan).
Lulligielddat:
Guovdogielddat:
Davvegielddat:
Giella.
Kalaallit Nunaata virggálaš giella lea ruonáeatnangiella, muhto dánskkagiella lea maid dehálaš giella.
Qin Shi Huang

Qin Shi Huang (Kiinnágillii:秦始皇; pinyin: Qín Shǐ Huáng; Wade-Giles: Ch'in Shih-huang) (259 BCE – 210 BCE),personnamma Ying Zheng, lei Kiinnás gonagas.
Musée d'Orsay

Musée d'Orsay lea dáiddamusea Parisis, Fráŋkriikkas. Musea vuođđuduvvui jagis 1986, muhto visti lei álgoálggus ruovdegeaidnostašuvdna. Musea viidodat lea 57 400 njealjehasmehtera. Jagis 2007 museas fidne 3 200 000 olbmo.
John Michael Talbot

John Michael Talbot (miessemánu 8. 1954 Oklahoma Citys, Oklahomas, Amerihká ovttastuvvan stáhtain) lea amerihkálaš lávlu, gitárista ja šuokŋadahkki.
Bob Dylan

Bob Dylan ("Robert Allen Zimmerman"; miessemánu 24. 1941 Duluthas, Minnesotas, Amerihká ovttastuvvan stáhtain) lea amerihkálaš lávlu, musihkar, šuokŋadahkki, dáiddár ja diktačálli.
Aretha Franklin

Aretha Franklin (njukčamánu 25. b. 1942, Detroit, Michigan, Amerihká ovttastuvvan stáhtat - borgemánu 16. b. 2018) lei amerihkálaš lávlu, pianista ja šuokŋadahkki.
Frankriikka departemeanttat

Departemeanta () lea Frankriikka guovlohálddahusovttadat. Frankriikkas leat oktiibuot 100 departemeantta, main 96 leat Eurohpás. Juohke departemeanttas lea iežas oaivegávpot, dahjege prefektuvra ("préfet"). Dat 96 eurohpálaš departemeantta leat 22 hálddahuslaš guovllus ("région") ja juohke mearraduogáš departemeanttas lea iežaš guovlu, oktiibuot 26 guovllu. Dain lassin unnit go departemeanta lea arrondissemeanta, mat leat 342 Frankriikkas.
Araukariašattut

Araukariašattut ("Araucariaceae") lea šattočearda, masa gullá 41 goahccemuorrašlája golbma sierra sogas.
Čáihnelottit

Čáihnelottit ("Piciformes")
Giegabiiggát

Giegabiiggát ("Jynx") lea loddesohka, mii gullá čáihnniid čerdii.
Bihcebásčáihnnit

Bihcebásčáihnnit ("Dendrocopos") lea loddesohka, mii gullá čáihnniid čerdii.
Báiskkit

Báiskkit ("Larus") lea loddesohka, mii gullá báiskelottiid čerdii. Báiskkiid sohkii gullá BirdLife mielde 46 šlája.
Dihtit

Dihtit ("Accipiter") leat hávuhiidda gullevaš beaiveboralottit.
Hávuhat

Hávuhat ("Accipitridae") lea stuorra beaiveboralottiid čearda. Dasa gullet goaskimat ja mánggat lottit, maid namain lea "fálli". Oassi fálli-nammasaš lottiin gullet fálliide. Hávuhiid dálá klassifiseren lea oalle mohkkái molekylabiologia ođđa dieđuid dihte.
Sogat.
Accipitrinae
Aegypiinae
Aquilinae
Buteoninae
Circaetinae
Circinae
Elaninae
Gypaetinae
Haliaeetinae
Harpiinae
Melieraxinae
Milvinae
Perninae
Polyboroidinae
Earát
Fállit

Fállit ("Falconidae") leat uhcit dahje gaskamahtosaš beaiveboralottit.
Daŋasšattut

Daŋasšattut ("Ericaceae") lea "Ericales"-čerdii gullevaš šaddočearda, masa gullá omd. jokŋa ja livdnju.
Klassifiseren.
Daŋasšattuide gullet čuovvovaš sogat:
Gáranasmuorjjit

Gáranasmuorjjit ("Arctostaphylos") leat daŋasšattuide gullevaš šaddočearda. Gáranasmuorjjit leat oktiibuot 50 šlája, main Suomas gávdno guokte: gáranasmuorji ("Arctostaphylos uva-ursi") ja rievssatmuorji dahjege guovžžamuorji ("Arctostaphylos alpinus").
Meahccevuoncceslottit

Meahccevuoncceslottit ("Tetraonidae" synonyma "Tetraoninae") lea vuoncceslottiid čeardá, masa gullá 17 šlája.
Bakku

Bakku ("Tetrastes bonasia" ovdal "Bonasa bonasia") lea meahccevuoncceslottiide gullevaš loddi.
Fasánat ja vuoncát

Fasánat ja vuoncát ("Phasianidae") leat vuoncceslottiid čearda, masa gullá 49 soga ja 129 šlája.
Earta

Earta ("Pisum sativum") lea eartašaddu.
Lupiidnat

Lupiidnat ("Lupinus") lea eartašattosohka.
Sáhpalat

Sáhpalat ("Melampyrum") lea šattosohka.
Juomut

Juomut leat juopmošattuide gullevaš šattut.
Jens Stoltenberg

Jens Stoltenberg (r. njukčamánu 16. 1959 Oslos) lea NATO dálá váldočálli. Son bargogođii váldočállin golggotmánu 1. b. 2014. 
Stoltenberg lei Norgga stáhtaministtar jagiid 2000–2001 ja ođđasit 2005–2013. Ruhtadanministtarin son lei jagiid 1996–1997 Thorbjørn Jaglanda ráđđehusas.
Snoasa

Snoasa ("lullisámegillii Snåase, dárogillii Snåsa") lea gielda Trøndelága fylkkas. Snoasa lea gullán sámegiela hálddašanguvlui 1.1. 2008 rájes. Gieldda virggálaš gielat leat dárogiella ja lullisámegiella. Gielda leige jagi 2013 rádjai, go Raavrevijhke šattai guovttegielat, áidna Norgga gielda, gos lullisámegiella lea virggálaš giella. Snoasa sátnejođiheaddji lea Vigdis Hjulstad Belbo.
Lady Gaga

Stefani Joanne Angelina Germanotta (njukčamánu 28. 1986 Manhattan, New York, Amerihká ovttastuvvan stáhtat) lea popmusihkkár.
Ronaldo

Ronaldo Luis Nazário de Lima (r. čakčamánu 18. b. 1976 Rio de Janeiro, Rio de Janeiro, Brasilia) lea brasiliálaš spábbačiekči. Son čiekčá ruovttueatnamis Série A Corinthiansas.
Soapmásat

Soapmásat lea sámegielat mánáidteáhterjoavku Deanu gielddas. Joavku, gean neavttárat leat agis 12-16, lea bargan ovttas guhtta jagi ja ovdanbuktán manga čájálmasaid ovttas. Teáhter oahpaheaddji lea Ebba Joks, gii lea bagadallan buot soapmásiid čájálmasaid. Joavku lea maid bargan Siri Broch Johanseniin. Soapmásat leat maiddaid johtán olguriikas ja birra Finnmárkkus.
István Sándorfi

István Sándorfi (Ránskkas "Étienne Sandorfi", Budapest, Ungár geassemánu 12. 1948 - Paris, Ránska juovlamánu 26. 2007) lei ungáralaš govvadáiddár, gii elii Ránskkas.
Eallin.
Su áhčči barggái amerikkalaš fitnodagas, danne su lei dubmejuvvon 5 jage giddagasii. Son luomusmuvái muhtin beaivvi ovdal 1956 revolušuvnna. Bearaš fárrii Nuortariikii, Duiskii ja jages 1958 Ránskii. Ránskas son oahpii "École Supérieure des Beaux Arts"-skuvllas ja maid "École des Arts décoratifs"-skuvllas.
Son jápmii Parisis. 
Sus lei guokta nieidda: Ange (*1974) ja Eve (*1979).
Dáidda.
Son álggii sárgut nuorran ja 12-áiggi rájes son álggii geavahit oljumálla. 15 jage áigge son geavahii iežas dego málle, dasgo son ii háliidan, go gii nu geahčii su. Su vuosttaš čájáhus lei 17-jahkásažžan ja vuosttaš stuorra čájáhus lei jages 1973 Parisis. Maŋŋel su govat lei Københavnis, Münchenis, Brysselis, Baselis, New Yorkis, San Franciscos, Los Angelesis, 1980-logus son málii dušše nissut. Su vuosstaš čájáhus Ungáras lei jages 2006 Budapestas ja jages 2007 Debrecenis.
Lech Wałęsa

Lech Wałęsa [] (r. čakčamánu 29. 1943, Popowos, Polskkas) lea polskalaš elektrihkkár ja fágalihkadusjođiheaddji. Son lei Polskka presideanta jagis 1990 jahkái 1995. Walesa ásahii Solidarność. Jagis 1983 son vuittii Nobela ráfibálkkašumi.
Ráđđehus

Ráđđehus lea servoša, politihkalaš ollisvuođa dahje searvvi orgána, mas lea vuoigatvuohta luovvat ja lágidit njuolggadusiid, lágaid ja ráddjehusiid.
Time (bláđđi)

TIME lea amerihkálaš bláđđi. Bláđis lea maid eurohpálaš veršuvdna "Time Europe", ásialaš veršuvdna "Time Asia" ja kanádalaš veršuvdna "Time Canada".
The Mars Volta

The Mars Volta lea amerihkálaš rockjoavku.
Nominatiiva

Nominatiiva lea nominatiiva-akkusatiiva-gielaid nomeniid dahjege substantiivvaid, adjektiivvaid, pronomeniid ja lohkosániid kásus. Dáin gielain dát lea nomeniid vuođđohápmi.
Davvisámegiela nominatiiva.
Davvisámegielas nominatiiva lea ovttaidlogus sátnegirjjiid ohcanhápmi. Substantiivvat sojahuvvojit dušše ovttaid- ja máŋggaidloguin, muhto persovdnapronomenat sojahuvvojit maiddái guvttiidlogus. Máŋggaidlogu geažus lea "-t":
Bárrastávvalsubstantiiva

Bárrastávvalsubstantiiva, maid guovttestávvalsubstantiiva lea davvisámegielat substantiiva, mis lea báralaš stávvallohku nominatiivvas ja seamma stávvallohku genetiiva-akkusatiivvas.
Bárahisstávvalsubstantiiva

Bárahisstávvalsubstantiiva, maid golmmastávvalsubstantiiva lea davvisámegielat substantiiva, mis lea báralaš stávvallohku nominatiivvas ja báraheapme stávvallohku genetiiva-akkusatiivvas.
Kontrakšuvdnasubstantiiva

Maid kontrákta substantiiva ja geassásan substantiiva.
Nomen

Nomen lea oktasaš namma njealljái sátneluohkkái: substantiivvaide, adjektiivvaide, pronomeniida ja lohkosániide. Substantiivvat ja pronomenat sojahuvvojit buot kásusiin ja loguin. Substantiivvat sojahuvvojit loguin ovttaid- dahje máŋggaidlogu mielde ja pronomenat ovttaid-, guvttiid- ja máŋggaidlogu mielde.
Dearbma boahtá láhtengielat sánis "nomen" (’namma’).
Lišmmajávri

Lišmmajávri lea stuorra jávri Deanu gielddas Finnmárkku fylkkas. Jávri lea sullii 3650 mehtera guhkki ja govddimus saji sullii 750 mehtera. Čiekŋaleamos báiki lea sullii 55 mehtera. Jávrri birra oktan sulluiguin, lea sullii 10 000 mehtera.
Deanušaldi (šaldi)

Deanušaldi () lea heaŋgášaldi Deanu gielddas. Dan nuppe šaldi huksejuvvui jagis 1948. Vuosttaš šaldi soardašuvvui soađis.
Deanušaldi (báiki)

Deanušaldi () lea čoahkkebáiki ja hálddahusguovddáš Deanu gielddas. Deanušalddis lea maid heaŋgášaldi, mis lea seamma namma go gilli.
Historjá.
1969:s lei dušša okta dállu Deanušaldis ja campingbáiki. Njealljelogi jagis lea Deanušaldi sturron sakka ja 2009:s orrot 565 olbmo Deanušaldis.
Deanušaldi

Deanušaldi dahje Deanu šaldi sáhttá mearkkašit:
Buolbmát

Buolbmát ( ja ) lea finnmárkulaš gilli ja boares gielda. Buolbmágii lea sullii 1 kilomehter Suoma rájis ja Ohcejoga Njuorggáma gilis. Buolbmága gili nuortabealde eanemusat Supmii gullevaš Buolbmátjávri golgá Buolbmátjoga bokte. Buolgmágis hupmat sihke sáme- ja dárogiela.
Historjá.
Buolbmága gielda vuođđuduvvui ođđajagimánu 1. beaivve 1903 go dat earránii Unjárgga gielddas. Dalle Buolbmága olmmošlohku lei 450 olbmo. Guhttalogiovtta jagi maŋŋil 1964:s boares Buolbmát gielda, gos orro 1072 olbmo ja dan rádjegielda Deatnu ovttastahttojuvvojedje.
Skiippagurra

Skiippagurra lea deatnolaš gili. Skiippagurra lea Deanu nuorttabealde, sullii 4 km Deanušalddis lullelii. Statisttálaš Guovddášbyra mielde gilis orroje 254 olbmo jagis 2008. Jagis 2003 maŋás Skiippaguras lea leamaš seammanamat festivála.
Duottar

Duottar lea várri, gos eai leat muoraid.
Synnøve Persen

Synnøve Persen (r. guovvamánu 22. 1950 Beavgohpis, Porsáŋggus Norggas) lea sápmelaš dáiddár ja girječálli, gii čállá davvisámegillii. 
Persen lei hábmen vuosttaš leavgaevttohusa sámi leavggas jagis 1977.
Nissojávri

Nissojávri lea jávri Deanu gielddas Finnmárkku fylkkas.
Giemasámegiella

Giemasámegiella lea jávkan sámegiella. Dat lei hupmon Giemajávrri nuortta- ja davvenuorttabealde, Soabbaha ja Guollejávrri giliin. Dat jámii 1800-logus ja muitui leat báhcán dušše hui unnán teavsttat.
Guldnasas.
Guldnasas lea giemasápmelaš Olavi Sirma nubbi luohti, mii lei Johannes Schefferusa Lapponias jagis 1673. Sirma nubbi luohti lei Moarsi fávrrot
Francesco Totti

Francesco Totti (r. čakčamánu 27. 1976 b. Roma, Itália) lea italiálaš spábbačiekči. Son čiekčá ruovttueatnamis Serie A AS Romas.
Carl Larsson

Carl Larsson (miessemánu 28. 1853 - ođđajagimánu 22. 1919) lei ruoŧŧelaš dáiddár.
John Bauer

John Bauer (geassemánu 4. 1882 - skábmamánu 20. 1918) lei ruoŧŧelaš dáiddár.
Hugo Birger

Hugo Birger ("Hugo Birger Peterson"; ođđajagimánu 12. 1854 - geassemánu 17. 1887) lei ruoŧŧelaš dáiddár.
Émile Friant

Émile Friant (cuoŋománu 16. b. 1863 – geassemánu 9. b. 1932) lei frankriikalaš dáiddár.
Peter Eriksson

Lars-Johan Peter Eriksson (borgemánu 3. 1958) lea ruoŧŧelaš politihkár.
Henri de Toulouse-Lautrec

Henri Marie Raymond de Toulouse-Lautrec-Monfa (skábmamánu 24. b. 1864 – čakčamánu 9. b. 1901) lei frankriikalaš dáiddár.
Vincent van Gogh

Vincent van Gogh (njukčamánu 30. b. 1853 – suoidnemánu 29. b. 1890) lei nederlándalaš dáiddár.
Albert Einstein

Albert Einstein (njukčamánu 14. 1879 Ulm, Duiskka keisárriika – cuoŋománu 18. 1955 Princeton, New Jersey, Amerihká ovttastuvvan stáhtain) lei duiskalaš teorehtalaš fysihkkár, gii hutkkai gorálašvuođa teoriija. Son maid báinnii mearkkalaččat kvántamekanihka ja kosmologiija ovdáneapmái. Jagis 1921 son vuittii Nobela fysihkkabálkkašumi.
Selma Lagerlöf

Selma Ottilia Lovisa Lagerlöf (skábmamánu 20. 1858 Värmlánda, Ruoŧŧa – njukčamánu 16. 1940 Värmlánda, Ruoŧŧa) lei ruoŧŧelaš girječálli, gii lea dovddus earenoamážit mánáidgirjjistis "Nils Holgerssons underbara resa genom Sverige." Son lei čállan maid "Gösta Berlings saga" ja "Troll och människor".
Lagerlöf lei vuosttaš nisu, gii vuittii Nobela girjjálašvuođabálkkašumi jagis 1909. Dán lassan sus bođii Ruoŧa akatemiija vuosttaš nissonlahttu jagis 1914.
Ivan IV

Ivan IV (borgemánu 25. 1530 Moskva – njukčamánu 18. 1584 Moskva) lei Ruošša vuosttaš cára.
Sámi allaskuvla

Sámi allaskuvla lea ásahuvvon jagis 1989 Guovdageidnui, Norgii. Allaskuvllas leat sullii 270 studeantta ja 100 bargi (dieđut 2018). Allaskuvlla váldoulbmilin lea addit sámegielat studeanttaide gelbbolašvuođa bargat sihke Sámis ja eará servodagain.
Doaimmat.
Sámi oahpahus ja sámi dutkan lea leamašan sihke vuođđun ja eaktun Sámi allaskuvlla doibmii. Danne dadjat dávjá Sámi allaskuvlla leat sámi ásahussan. Vuođđudeami rájes leat Sámi allaskuvlla fálaldagat ja doaimmat mealgat viiddiduvvon. Nu leage Sámi allaskuvla searvan nanusmahttit sámi servodaga. Sámi dutkan lea seamma áigodagas oppalaččat sakka rievdan ja viiddiduvvon ja dan ovdáneamis lea Sámi allaskuvla leamašan guovddážis ovttas eará ásahusaiguin.
Sámi allaskuvllas leat čuovvovaš oahppofáláldagat:
Dasa lassin sáhttá váldit oahppoovttadagaid sierran almma ahte olles prográmmaoahpu čađahit. Lea maid vejolaš nu gohčoduvvon friddja bachelora váldit.
Sámi allaskuvla lea maid miellahttun University of Arctic (UArctic) fierpmádagas gos Sámi allaskuvla vuoruha eamiálbmotdoaimmaid.
Sámi lohkanguovddáš lea maid oassin Sámi allaskuvllas. Dat lea našuvnnalaš gealboguovddáš mii erenoamážit bargá oahpahusvuogádahkii buorrin, mánáidgárddi rájes gitta alit oahpu dási radjái.
Sámi lohkanguovddáš bargá viidát ovddidit njálmmálaš ja čálalaš sámegielageavaheami álbmogis.
Sámi allaskuvllas lea maid ovddasvástádus hálddašit sámi ofelašdoaimma ja sámi statistihka fágalaš analysajoavkku mii redigere Sámi logut muitalit / Samiske tall forteller nammasaš almmuheami.
Georges de La Tour

Georges de La Tour (njukčamánu 13. b. 1593 - ođđajagimánu 30. b. 1652) lei frankriikalaš dáiddár.
Mölnlycke

Mölnlycke lea gávpot Ruoŧas.
Pablo Picasso

Pablo Diego José Francisco de Paula Juan Nepomuceno María de los Remedios Cipriano de la Santísima Trinidad Ruiz y Picasso (golggotmánu 25. 1881 - cuoŋománu 8. 1973) lei Spánskalaš dáiddár.
Marián Aguilera

Marián Aguilera Pérez (r. njukčamánu 12., 1977 Barcelonas, Spánias) lea spánska neavttár.
Alfons Rebane

Alfons Vilhelm Robert Rebane (geassemánu 24. 1908, Valga, Estlánda – njukčamánu 8. 1976, Augsburg, Duiska) lei dovddus estlándalaš soalddát.
John Singer Sargent

John Singer Sargent (ođđajagimánu 12. 1856 - cuoŋománu 14. 1925) lei amerihkálaš dáiddár.
Injera

Injera lea etiopiálaš láibi, mii lea ráhkaduvvon teff-jáfuiguin. Seamma láibi lea maiddái Somalias, muhto dan namma lea "canjeero" dahje "laxoox" ja Jemenas, gos dan namma lea "lahoh".
Renée Zellweger

Renée Kathleen Zellweger lea amerihkálaš neavttár gii lea riegádan cuoŋománu 25. beaivve 1969 Amerihká ovttastuvvan stáhtaid Katys, Texasis. Su eadni lea sápmelaš.
Ivan Kramskoi

Ivan Nikolaevich Kramskoi (; miessemánu 27. b. 1837 – njukčamánu 24. b. 1887) lei ruošša dáiddár.
Ivan Šiškin

Ivan Ivanovič Šiškin (; ođđajagimánu 25. b. 1832 – njukčamánu 20. b. 1898) lei ruošša dáiddár.
Sámi álbmotbeaivi

Sámi álbmotbeaivi lea okta sámiid čearddalaš dovddaldagain. Dát lea guovvamánu 6. beaivve. Guovvamánu 6. beaivi ávvuduvvo deaivvadeami geažil maid sámit golmma riikkas dolle guovvamánu 6. beaivvi 1917 Troandimis, Norggas.
Guoládat

Guoládat ( ja ) lea gávpot davveoarji-Ruoššas.
Lech Kaczyński

Lech Aleksander Kaczyński (geassemánu 18. beaivvis 1949 – cuoŋománu 10. beaivái 2010) lei Polena presideanta jagis 2005 jahkái 2010. Das ovdal son lei Warsawa gávpothoavda 2002 rájes juovlamánu. 22 2005 rádjái. Su identehtalaš jumeš lea Polena dološ stáhtaministtar Jarosław Kaczyński.
Cuoŋománu 10. Kaczyński jámii girdilihkohisvuođas, go girdin, mis eamidiinnis son ja eará mielčuovvut reisejedje, gahčai eatnamii Ruoššas.
Antoni Gaudi

Antoni Plàcid Guillem Gaudí i Cornet (geassemánu 25. b. 1852 – geassemánu 10. b. 1926) lei spánska arkiteakta.
Frank Lloyd Wright

Frank Lloyd Wright (geassemánu 8. b. 1867 – cuoŋománu 9. b. 1959) lei amerihkálaš arkiteakta.
John Douglas (arkiteakta)

John Douglas (cuoŋománu 11. b. 1830 – miessemánu 23. b. 1911) lei brihttalaš arkiteakta.
Edvard Munch

Edvard Munch (juovlamánu 12. 1863 - ođđajagimánu 23. 1944) lei dáža dáiddár.
Adelsteen Normann

Eilert Adelsteen Normann (miessemánu 1. 1848 - juovlamánu 26. 1918) lei dáža dáiddár.
Keviselie

Keviselie dahje Hans Ragnar Mathisen dahje Elle Hánsa (Narvik, suoidnemánu 1. 1945) lea sápmelaš dáiddár, málejeaddji ja čálli. Son lea dovddus su kárttagovasteaset.
Elle hánsa lea riegádan Narvikas ja son lea rávásman Sálašvágis. Son lea oahpán Osllos Statens Håndverks- og Kunstindustriskole skuvlas 1971 ja 1973 gaskkas ja Statens Kunstakademi 1973 ja 1979 gaskkas. Su vuosttaš čájáhus lei ordemin jagis 1970.
Francisco de Goya

Francisco José de Goya y Lucientes (njukčamánu 30. b. 1746 - cuoŋománu 16. b. 1828) lei spánskalaš dáiddár.
Bartolomé Esteban Murillo

Bartolomé Esteban Murillo (1617–1682) lei spánskalaš dáiddár.
Antonio de Bellis

Antonio de Bellis (1616 – 1656) lei itálialaš dáiddár.
Monzón

Monzón lea gávpot Spánia. Monzóna olmmošlohku lea 17 115 ja viidodat 155,01 km².
Rembrandt

Rembrandt Harmenszoon van Rijn (suoidnemánu 15. 1606 - golggotmánu 4. 1669) lei nederlándalaš dáiddár.
Michelangelo

Michelangelo di Lodovico Buonarroti Simoni (njukčamánu 6. b. 1475 – guovvamánu 18. b. 1564) lei dovddus itálialaš dáiddár ja arkiteakta.
Magnus (Livlándda gonagas)

Magnus (1540 København, Dánmárku – 1583 Piltene, dálá Látvias) lei Livlándda gonagas jágiin 1570–1578. Su riika oaivegávpot lei Põltsamaa.
Su áhčči lei Dánmárkku gonagas Christian III ja su viellja Dánmárkku gonagas Frederik II. 
Livlándda gonagasa tittela áddi Magnusii Ruošša vuosttaš cára Ivan IV.
Edgar Allan Poe

Edgar Allan Poe (19.01.1809–7.10.1849) lei amerihkálaš girječálli ja doaimaheadji, gii lea dovddus su noveallaid ja divttaid bukte.
Toomas Hendrik Ilves

Toomas Hendrik Ilves (juovlamánu 26. 1953 Stockholbma, Ruoŧŧa) lei Estlándda presideanta jagiid 2006–2016. 
Su ovddideaddji presideanttan lei Arnold Rüütel ja čuovvu lea Kersti Kaljulaid.
Lennart Meri

Lennart Meri (njukčamánu 29. 1929 – njukčamánu 14. 2006) lei estteeanalaš girječálli ja Estteeatnama presideanta jagiin 1992–2001. Su čuovvu lei Arnold Rüütel.
Johannes Vermeer

Johannes Vermeer (golggotmánu 31. b. 1632 – juovlamánu 16. b. 1675) lei nederlándalaš dáiddár.
Corbin Bleu

Corbin Bleu Reivers (riegádan guovvamánu 21. 1961) lea USAlaš musihkkár..
Speallanhálla

Speallanhálla lea báiki, mis leat speallanautomáhtat. Go speallanautomáhtaide biddjojit ruđat, automáhta speallu álgá. Dábáleamos spealut leat dávjá arkádaspealut, ovd. Space Invaders, Donkey Kong, Pacman sihke gilvovuodjin- ja girdinsimuláhtorspealut. Maid flipper- ja hasárdaspealut leat dábálaš.
Speallanhállat ilbmagohte 1970-logu loahpageahčen. Dáid golleáigi lei 1980-logus. 1990-logus speallanhállaid mearri uhccánii, go ruovttospeallokonsolat gilvvohallagohte dáiguin ja arkádaspealut vuitege dáid. Speallanhállat leat vel bivnnut Jáhpanis, mis pačiŋko lea hui bivnnut.
Space Invaders

Space Invaders (, "Supēsu Inbēdā") lea arkádaspeallu, man Toshihiro Nishikado lea ráhkadan. Speallu almmuhuvvui jagis 1978.
Toshihiro Nishikado

Tomohiro Nishikado (, "Nishikado Tomohiro", r. njukčamánu 31. 1944 Osaka-prefektuvras) lea japánalaš videospealludahkki. Son lea dovdoseamos dan birra, ahte son lea ráhkadan "Space Invaders"-spealu, man japánalaš Taito Corporation almmuhii jagis 1978.
Alit Boazu

Alit Boazu lea gáivuonalaš/ráissalaš rockjoavku, mii lávlu davvisámegillii. Joavku lea leamaš skierrudáhkansuopamuš Frisk F Musicin jagi 2009 rájes, ja lea almmustahtán ovtta albuma jagis 2009.
Noereh!

Noereh! lea riikkaviidosaš sámi nuoraidorganisašuvdna Norgga beale Sámis, ja lea bellodatpolitihkalaš ja eallinoinnolaččat neutrála. "Noereh" lea oarjelsámegielsátni ja mearkkaša "nuorat". Searvi vuođđuduvvui golggotmánus 2009 Sálliris Romssas.
Lena Meyer-Landrut

Lena Meyer-Landrut (r. miessemánu 23. b. 1991) lea duiskalaš lávlu. Son vuittii Eurovision lávllagilvvohallama jagis 2010. Son vuittii gilvvohallama lávllain Satellite, man šuoŋa Julie Frost ja John Gordon leigga dahkan.
Egil Olli

Egil Andreas Olli (r. golggotmánu 13. b. 1949) lea norgalaš sámepolitihkkár Bargiidbellodagas. Jagis 2007 son válljejuvvui Norgga Sámedikki presideantan. Olli lea Norgga Sámedikki njealját presideanta ja vuosttaš, gii ii leat Norgga Sámiid Riikkasearvvi miellahttu.
Eskimo-aleuhtalaš gielat

Eskimo-aleuhtalaš gielat lea giellabearaš Davvi-Amerihkas ja Ruonáeatnamis. Dasa gullaba guokte suorggi, aleuhtagielat, ja eskimogielat.
Inuktitutagiella

Inuktitut lea inuihttagiella mii gullá eskimo-aleuhtalaš giellabearrašii. Inuktitut lea Nunavuta virggálaš giella.
Fonologiija ja fonetihkka.
Nuorttalaš inuihttasuopmaniin lea 15 konsonántta ja 3 vokála, mat sáhttet leat oanehaččat dahje guhkit. Konsonánttain lea 5 artikulašuvdnasaji: bilabiála, alveolára, palatála, velára ja uvulára, ja 3 artikulašuvdnavuogi: klusiila, approksimanta ja nasála, ja dasa lássin guokte frikatiivva.
Morfologiija.
Inuktitut lea agglutinerejeaddji, polysyntehtalaš giella. Sojahanmorfologiija lea muhtun muddui seammálágan go sámegielas: substantiivvain leat 8 kasusa, ja gielas leat oamastangehčosat. Vearba sojahuvvo persovnna ja logu mielde. Inuktitutas lea duála, dego sámegielas, muhto duála lea maid geavahusas substantiivavuogádagas, nu ahte substantiivage sojahuvvo duálas.
Inuktitutas lea hui rikkis suorggádusmorfologiija.
Syntáksa.
Inuktitutas SOV-sátneortnet lea dábálaš. 
Čállingiella.
Inuktitutagiella čállojuvvo sihke latiinnalaš alfabehtain ja Kanáda stávvalalfabehtan.
Kanáda stávvalalfabehta.
Kanádas geavahuvvo ng. stávvalalfabehta man vuođđun gielladutki James Evana hutkan Cree stávvalalfabehta. Inuktitutagiela dáláš veršuvdna dohkkehii Kanáda Inuhttaid kulturinstituhtta () 1970-logus. Alaska inuihtat, Inuvialuihtat, inuinnaqtunagiela hállit ja Kalaallit Nunaata ja Labradora inuihtat geavahit latiinnalaš alfabehtain.
Inuit Ataqatigiit

Inuit Ataqatigiit ("Albmoga Servodat") lea gurutbealde bellodat Kalaallit Nunaatas. 
Bellodaga oaivil lea, ahte Kalaallit Nunaat livčči iehčanas stáhta.
Inuit Ataqatigiita ságadoalli Kuupik Kleist lea dál Kalaallit Nunaata oaiveministtar.
Kuupik Kleist

Kuupik Kleist (njukčamánu 31. 1958, Qullissat) lea Kalaallit Nunaata oaiveministtar jagi 2009 rájes. 
Son lea maid bellodaga Inuit Ataqatigiit (Albmoga Servodat) ságadoalli. 
Su ovddideaddji oaiveministtarin lei Hans Enoksen.
Qeqertarsuaq

Qeqertarsuaq ( dahje dušše "Disko") lea stuorra suolu Baffinluovttas sullii 100 km Kalaallit Nunaata oarjjás. Suolu lea Kalaallit Nunaata nubbi stuorimus, go dan viidodat lea 8578 km². Dan lássin Qeqertarsuaq lea okta máilmmi 100 stuorimus sulluin. Ruonáeatnangielat namma "Qeqertarsuaq" dárkkuha "Stuorra sullo" ("qeqertaq" = suolu).
Sáminuorra

Sáminuorra lea sámi nuoraidorganisašuvdna Ruoŧa bealde Sámis, mii lea bellodatpolitihkalaš ja eallinoinnolaččat neutrála. Sáminuorra lea dál stuorimus nuoraidorganisašuvdna sámi nuoraide, ja álggahuvvui 1963. Álggus lei sierra ossodat Ruoŧa Sámiid riikasearvvis, muhto 80-logus Sáminuorra iešráđalaš doaibma. Sáminuorra lágida jahkasáš čoahkkimiid juohke giđageasi. Maiddái nuoraid bláđđi "Nuorat" lea ovttasbargan Sáminuorain. Sáminuora iežaset neahttasiidu mielde sis lea nanu jietna sámi servodagas ja máŋga njunuš olbmot leat goas nu čohkkán searvvi stivrras.
Frans Hals

Frans Hals (1580? - borgemánu 26. 1666) lei nederlándalaš dáiddár.
Dielddanuorri

Dielddanuorri (dárogillii "Tjeldsund" ) lea gielda "Romssa ja Finnmárkku fylkkas". Ovdal 2020 lei gielda Nordlándda fylkkas. Dielddanuorri ja Skánit, mii gulai Romssa fylkii, čátne oktii 2020:s.
Evenášši

Evenášši () lea suohkan Nordlándda fylkkasuohkanis.
Divttasvuotna

Divttasvuotna (, ) lei gielda Nordlándda fylkkas. Dan rádjegielddat leat lullin ja oarjin Hábmir, davvin Bálat Ruoŧŧa.
Divttasvuona gielda lea guovttegielat gielda, ja ođđajagimánu 1. beaivve 2006:s dat šattai oassin sámegiela hálddašanguovllu.
Áhkanjárga

Áhkánjárga dahjege Narviika () lea gielda ja gávpot Nordlándda fylkkasuohkanis.
Fuoisku

Fuoisku ( ja ) lea gielda ja gávpot Nordlándda fylkkasuohkanis.
Budejju

Budejju (, , ) lea gávpot ja gielda Nordlándda fylkkasuohkanis. Dat lea maiddái Nordlándda fylkka hálddahusguovddáš.
Dan rádjesuohkanat leat dávvenuortin Oarjje-Fuolldá, nuortin Fuoisku ja Sálát ja lullin Báidár ja 
Oarjje-Báidár.
Nordlándda fylka

Nordlándda fylkkasuohkan (, , ) lea Norgga goalmmádin davimus fylka. Stuorimus gávpogat leat Budejju, Måeffie ja Áhkánjárga.
Suohkanat.
Fylkkas leat 44 suohkana:
Loga eambbo.
Nordlándda fylkkasuohkana siiddut dárogillii
Vepsat

Vepsat leat suoma-ugralaš álgoálbmot, mii orru Gárjil-republihka lulliosiin, Ruoššas. Sii leat dovddus sámi árbevirolaš álbmotdiktemis "čuhtin" (dego Ofelažžii). Odne leat sulli 8.500 olbmo geaid rehkeneastá vepsan. Vepsat leat okta dain smávimus álgoálbmotjoavkkuin Ruoššas. Ruošša dovddastii vepsaid álgoálbmogin jagi 2006.
"Váldoartihkal:" Vepsägiella
Giella.
Vepsagiella gullá suoma-ugralaš gielaide. Sulli bealli álbmogis atná vepsagiela iežas eatnigiellan, nubbi bealli álbmogis hállet ruoššagiela.
Vepsaid giella oaččui girjegiellastáhtusa 1930-logus. Jagi 1934 ožžo gait vepsalaš skuvlat eatnigiel oahppogirjjiid. Jagi 2009 vepsaid giella laktojuvvui UNESCO áitojuvvon gielaid listui.
Giehtaduodji.
Vepsat leat dovddus gieđain ráhkáduvvon, hearvagoroldagain, govvagođđimis, keramihkas ja dohkáin.
Konstantin Päts

Konstantin Päts (guovvamánu 23. 1874 – ođđajagimánu 18. 1956) lei estlánddalaš politihkkár ja Estlándda vuosttaš presideanta jagiin 1938–1940.
Sosialisma

Sosialisma (láhtengielas "socius" - skihpár) lea politihkalaš ideologiija.
Rogier van der Weyden

Rogier van der Weyden (1399/1400 - geassemánu 18. 1464) lei nederlándalaš dáiddár.
Unduláhtta

Unduláhtta ("Melopsittacus undulatus")
Sámi Nurash

Sámi nurash () lea sáminuoraid organisašuvdna Ruoššabealde Sámis. 23 b. skábmamánu 2009 jagi lea Sámi nurash juridihkalaš riegadanbeaivvi.
Liŋkkat.
Eambbo dieđut Sami nurash birra logá sin bloggas
Victoria (Ruoŧa ruvdnaprinseassa)

Victoria (oppa namma Victoria Ingrid Alice Desirée Bernadotte) (suoidnemánu 14. b. 1977 Stockholmmas, Ruoŧas) lea Ruoŧa ruvdnaprinseassa ja vuosttaš árbbolaš Ruoŧa truvdnui. Son lea Ruoŧa gonagas Carl XVI Gustafa ja Ruoŧa dronnet Silvia nieida. Náitalan Daniel Westlingin Stockholmma Sankt Nikolai girkus geassemánu 21. b. 2010.
Norgga Sámiid Riikkasearvi

Norgga Sámiid Riikkasearvi (, ), vai bellodaga oanádus NSR, lea dál stuorimus sámi organisašuvdna Norgga Sámis, ja dasa gullet 25 báikkálaš searvvi. NSR doaimmaha aktiivalaččat kultuvra-, servvodat ja diehtojuohkima báikkálaš serviid bokte. 
NSR álggahuvvui 1968:s ja lea leamaš čielga sámi jietna sámi servvodat huksemis ja kulturdoaimmaid guhka ovdal Sámedikki ásaheamis. NSR:a mihttu lea čohkket sámi álbmoga iešguđetge berošdeaddjiid gaskkas. NSR ii gula makkárge bellodahkii iige oskkoldahkii. 
NSR lea jođihan sámedikki ásaheami rájes 1989:as, ja sis lea leamaš Sámedikki presideantta dan rájes gitta 2007 go Egil Olli (Bb) šattai presideantan. Sii leat leamaš Guovdageaidnulaš Ole Henrik Magga (1989-1997), Divttasvuotnalaš Sven-Roald Nystø (1997-2005) ja Guovdageaidnulaš Aili Keskitalo (2005-2007).
Norgga Sámiid Riikkasearvi ceggii listtu buot 7 válgabiriin Sámediggeválgii 2009. Norgga Sámiid Riikkasearvvis leat 13 áirasa Sámedikkis Sámedikki áigodaga 2009-2013.
Kujalleq

Kujalleq, maid Kommune Kujalleq lea gielda Kalaallit Nunaata lullin ođđajagimánu 1. 2009 rájes. Gildii gullojit boares gielddat Nanortalik, Narsaq ja Qaqortoq. Gielddas lea Kalaallit Nunaata unnimus olmmošlohku, dasgo ođđajagimánu 2010 das lea beare 7 589 ássi.
Eatnandiehtu.
Kujalleq lea Kalaallit Nunaata unnimus gielda maid viidodahkas mielde, dasgo gieldda viidodat lea beare 32 000 km2. Gielda lea Kalaallit Nunaata lulimuš oasis ja das lea davvelis beare okta rádjegielda, Sermersooq. Gielddas oarjjimusas lea Labradormearra, gii ovttastuvvá Atlánta váldomeara davveáhpái Uummannarsuaqa buohta. Oppa gielda lea hui gáisái ja das leat ollu vuonat.
Nunap Isua

Nunap Isua dahje Uummannarsuaq () lea Kalaallit Nunaata lulimuš njárggaš. Dat lea Kujalleqa gielddas Itilleqa sullos.
Olav V

Olav V (suoidnemánu 2. beaivvis 1903 – ođđajagimánu 17. beaivái 1991) lei Norgga gonagas jagis 1957 jahkái 1991. Son lei Gonagas Haakon VII ja Dronnet Maud bárdni. Son oaččui golbma máná: Gonagas Harald, Prinseassa Ragnhild ja Prinseassa Astrid. Son rabai Norgga Sámedikki golggotmánu 9. b. 1989.
Harald V

Harald V (guovvamánu 21. beaivvi 1937) lea Norgga gonagas jagis 1991. Son lea Gonagas Olav V ja Ruvdnaprinseassa Märtha bárdni. Son čuovui iežas áhči 17. beaivve ođđajagimánus 1991:s ja šattai dalle vuosttaš gonagas gii lei riegádan Norggas 600 jahkái (ovddit lei Olav V Håkonson, gii šattai gonagas 1380:s). Norgga gonagasbearaš gullá davvi-duiskalaš fyrstavissui Schleswig-Holstein-Sonderburg-Glücksburg.
Daniel (Ruoŧa prinsa)

Olof Daniel Westling Bernadotte (čakčamánu 15. b. 1973) lea Ruoŧa prinsa ja Oarje-Götalándda herttot. Son náitalii Ruvdnaprinseassa Victoriain Stockholmma Sankt Nikolai girkus geassemánu 21. b. 2010.
Nuuk

Nuuk () lea Ruonáeatnama oaivegávpot ja dan stuorimus gávpot. Gávpogis leat 15 469 ássi (2010). Nuuk lea Ruonáeatnama oarjelrittus, Nuukavuona njálmmis. Jagis 1728 luteralaš miššuneara Hans Egede vuođđudii Nuuka. Gávpoga namma lei dábálaččat "Godthåb" Ruonáeatnama olggobealde, muhto ruonáeatnanlaš namma, "Nuuk", mii máksá "njárga" ruonáeanalašgilli, lea leamaš virggálaš namma ruovttostivrema maŋŋel 1979:s. Nuukas lea universitehta, Grønlands universitet, mii ođđajagimánus 2008 oaččui ođđa viesu gávpoga olggobealde.
Niels Vibe Stockfleth

Nils Joachim Christian Vibe Stockfleth (ođđajagimánu 11. beaivvi 1787 – cuoŋománu 26. beaivái 1866) lei norgalaš gielladutki, báhppa ja miššonbargi sámiid gaskkas. Son bálvalii offisearan Dánmárkku armeas 1809:as, oassálasttii Slesvig-Holstein soahtái ja šattai 1814:s offisearan Norgga armeas. 1820:s son álggii teologiijaohppui. Go lei čađahan ámmáteksámena 1825:s, son šattai suohkanbáhppan Várggáin. Beassandihte johttisápmelaččaid lágabui, son sirdošuvvui Davvesiidii 1828:s. Son vulggii mielde dálveorohagaide ja doalai ipmilbálvalusaid lávus duoddaris, dan dihte go "juohkeládje eallit nugo sii ja leahket nugo sápmelaččat sihke hupmamis ja láhttemis".
Son ozai luohpat báhppan nu ahte beasai álkibut doaibmat sápmelažžaide buorrin, earret eará almmuhii čállosiid sin gillii. Stockfleth dagahii, ovttas professoriiguin Rask, Lönnrot ja Castren, ođđa alfabehta mii buorebut ovdanbuvttii sámi hupmangiela. Son ovddidii 1848:s ahte buot báhpat geat galge Finnmárkus bálvalit ferteje sámegiela eksámena čađahit. 
1836 rájes lei eanaš áiggi Kristianias, gos oahpahii sámegiela ja suomagiela Oslo Universitehtas. 1853s son guđii universitehta ja oaivegávpoga, Sandefjordii buorrin. Stockfleth lea čállan mánga oahppogirjji ja vuoiŋŋalaš čállosiid sámegillii.
Njenecat

Njenecat dahjege jurakat ja jurak-sámojedat leat urálalaš álgoálbmot, ja lea okta álbmot 30 álgoálbmogis Davvi-Ruoššas, Sibirjás ja gáiddus Nuortin. Dán áigge njeneca-álbmogii gullet sullii 41.300 olbmo. Njenecaid árbevirolaš ealáhusvuođđun leat leamaš bivdu, guolásteapmi ja boazodoallu, gos boazodoallu lea ainge sin deháleamos ealáhus.
Englánda

Englánda lea stuorimus ja eanemus veagalaš eana Stuorra-Británnia ja Davvi-Irlándda ovttastuvvan gonagasriikii.
Norgalaš bovttášbeana

Norgalaš bovttášbeana lea smávva beananálli, mii lea Norggas eret.
Hồ Chí Minh gávpot

Hồ Chí Minh gávpot (vietnamgillii "Thành Phố Hồ Chí Minh") lea Vietnama stuorámus gávpot.
Gávpot lei Lulli-Vietnama oaivegávpot jagiin 1954-1976.
Đồng Hới

Dong Hoi lea lea gávpot Vietnamis. Dat lea maid Quang Binha oaivegávpot.
Albrecht Dürer

Albrecht Dürer (miessemánu 21. 1471 - cuoŋománu 6. 1528) lei duiskalaš dáiddár.
Peter Paul Rubens

Peter Paul Rubens (geassemánu 28. 1577 - miessemánu 30. 1640) lei nederlándalaš dáiddár.
Bargiidbellodat

Bargiidbellodat (Bb), ovddit gohčoduvvon Norgga Bargiidbellodat, () lea sosiálademokráhtalaš politihkalaš bellodat vuođđuduvvon 1887:as Arendalas. Bellodat ásahuvvui organiseren dihte bargiid ja fágalihkadusa doarrut sosialisttalaš ja eanet rievttabut servodaga ovddas. Gaskkasoahtejagiin dáhpáhuvve bellodaga siskkobealde guokte earráneami, juoga mii áiggi mielde čielggadii bellodaga ideologiija sihke reforpmalažžan ja sosiálademokráhtalažžan. Bargiidbellodat beasai 1935:as vuosttaš háve fápmui ráđđehussii, ja bargiidbellodat lea leamaš ráđđehusas eanaš oasi maŋŋel nuppi máilmmisoađi, 1935-1965 ja gaskahušaiguin 1973 rájes.
Bellodat lea earenoamážiid bargan beaivválaš bálvalusortnegiiguin ja fágalaš rivttiiguin, ovttasráđálaččat LO:ain. Bb lea oassálastan máŋgga ráđđehusas. Maŋimuš lei Stoltenberg II-ráđđehusa, mas Bb ovttasbarggai Guovddášbellodagain ja Sosialisttalaš Gurutbellodagain. Bargiidbellodaga jođiheaddji lea Jonas Gahr Støre.
Bellodaga nubbinjođiheaddjit leat Hadia Tajik ja Bjørnar Skjæran, ja bellodatčálli lea Kjersti Stenseng. Bargiid Nuoraidlihkadus (AUF) lea bellodaga nuoraidorganisašuvdna. Bellodat lea čálihuvvon Bellodatregisterii.
Bargiidbellodagas lea maiddái sámi suorgi, Egil Olli lei 2007 rájes 2013 rádjái presideanta Norgga Sámedikkis.
Bargiid Nuoraidlihkadus

Bargiid Nuoraidlihkadus (, , ) lea 14 422 (2018) miellahtuin Norgga stuorámus politihkalaš nuoraidorganisašuvdna. AUF váhnenbellodat lea Norgga Bargiidbellodat (Bb). Otná jođiheaddji lea Astrid Willa Eide Hoem.
Organisašuvdna čuožželii otná hámis 1927:as, go Gurutkommunisttalaš Nuoraidfylkkahat časkui oktii Norgga sosialisttalaš nuoraidservviin, dan oktavuođas go váhnenbellodat maiddái časkui oktii. AUF rehkenaste ieš ahte searvi vuođđuduvvui 1903:as, go Bargiidbellodaga vuosttaš nuoraidorganisašuvdna vuođđuduvvui, váikko organisašuvnna eanetlohku 1923:as spiehkastii olggos ja čuovvolii Norgga Kommunisttalaš Bellodaga. Čuođijagi ávvujagi 2003:as addui olggos girji AUF historjá birra. Girji oaččui nama "Partiets Salt", namahus mii dávjá lea geavahuvvon AUF birra go sii leat doaibman Bargiidbellodaga guođoheaddjin. AUF lea eanemus váikkuheaddji politihkalaš nuoraidorganisašuvdna, ja dehálaš oassi Bargiidbellodaga gurutbealis.
Máŋga Bargiidbellodaga njunnoša leat leamaš AUF jođiheaddjin, earet eará Trygve Bratteli, Bjartmar Gjerde, Reiulf Steen, Thorbjørn Jagland, Jens Stoltenberg, Trond Giske ja Anniken Huitfeldt.
Martin Henriksen

Martin Henriksen (riegádan ođđajagimánu 5. b. 1979, Troandimis) lei Arbeidernes Ungdomsfylking (AUF) jođiheaddji áigodagas 2006-2010. Henriksen lei nuorravuođas Hardstads dohkálaš basketspábbaspillár, muhto čibbenordadeami geažil lei su bággu heaitit valáštallamis ja baicce álgit politihkalaš karriearain Bargiidbellodagas. Henriksen lea ovdalaččas studeren Romssas, muhto orru dál Oslos. AUF-jođiheaddjin lea Henriksen maiddái leamaš miellahttun Bargiidbellodaga guovddašstivrras. Otne doaibmá Henriksen Guolástusministtár Lisbeth Berg-Hansen ráđđeaddin Guolastus- ja riddodepartemeanttas.
Stuorradiggeválggaid oktavuođas 2009:is lei Henriksen Romssa Bargiidbellodaga njealját kandidáhtta. Sus lea gaskafága stádadieđus.
Sosiálademokratiija

Sosiálademokratiija lea ideologalaš suorgi gullevaš sosialisttalaš árbevirrui, muhto ii leat šat odne oktiisoahppevaš Karl Marx jurdagiiguin revolušuvnna ja proletariáhta diktatuvrra birra. Sosiálademokratiija dohkkeha parlamentarismmalaš njuolggadusaid ja bargá demokratiseret servodaga mearrádusproseassaid ja sosiála reforpmaid.
Guovddážis sosiálademokratiija servodatmodeallas lea seaguhanekonomiija, sosiála dásseárvu ja aktiivvalaš bálvalusstáhta. Sosiálademokráhtalaš bellodagat leat gievrrat Davviriikkain, ja bellodagat sihke ovttasbarget priváhta kapitálaberošteddjiiguin seammás go stuorrát vuoruhit sosiála bálvalusortnegiid ja almmolaš sektora. 
Historjjálaččat doabá sisdoallu lea rievddadan. Ovdalaš áigge lei doahpagis mihá viidát sisdoallu go odne, go maiddái kommunisttat gohčoduvvo sosiálademokráhttan. V. I. Lenin gohčodii iežas sosiálademokráhttan ovdal vuosttaš máilmmesoađi. Marx ja Engels eaba háliidan geavahit doahpaga, go soai eaba oaivvildan dan heivvolažžan lihkadussii mas mihttuin lei klássafriddja servodat. Soai oaivvildeigga ahte demokratiija lei juogalágan diktatuvra mii eaktudii servodatklássaid. Engels mieđihii ja dohkkehii eallilan jagiin goitge doahpaga danin go dálá áiggi sosiálademokráhtalaš lihkadus lei kommunisttalaš.
Heabuš

Heabuš dahjege heasta ("Equus ferus caballus") lea meahccehehpoša ("Equus ferus") šládja. Heabuš lea gazzaealli, ja lea leamaš dehálaš fievru ja bargoealli duhátjagiid čađa.
Sávza

Sávza ("Ovis aries") lea smierezasti.
Boazu

Boazu ("Rangifer tarandus") lea goddeealli, ja gullá "Cervidae" nállái. Boazu gávdno Eurohpa, Ásia ja Davvi-Amerihkká davviguovlluin. Dat lea "Rangifer" čeardda áidna šládja.
Goddi.
Goddi lea vilda boazu, muhto "boazu" ja "goddi" lea vuolgindássái seammá ealli. 
Bohcco čoarvvit.
Boazu lea earenoamáš dán dáfus ahte čoarvvit leat sihke álddus ja sarvás. Boazu čallá ovdal ragaha. Varis boazu čallá juo čakčamánus. Njiŋŋelas ferte maiddái čallát muđui ii šatta ragathii.
Borramušat.
Dálvet boazu borrá jeahkáliid ja lahpu. Dain báikkiin gokko biebmu lea vánis lávejit olbmot biebmat fuođđariiguin dálvet. Boazu máhttá jeahkáliid borrat dainnago dat lea nu gohčoduvvon selektiiva smirezasti. Jeagil suddá jođánit bohcco čoavjjis. Jeagil lea energiijavallji muhto das lea unnán proteiidna. Lahppu lea duoddin jeahkálii, earenoamázit go lea čuohki. Lahppu lea unnon meahccečuollamiid ja birasnuoskkideami dihte. Geasset boazu borrá rásiid ja lasttaid.
"Váldoartihkal:" Boazodoallu
Boazodoallu.
Boazodoallu lea go bohccot hoitojuvvojit olbmuin muhtin ráddjejuvvon guovllus.
Sarvva

Sarvva dahje ealga ("Alces alces") lea stuorimus goddeealli, ja gávdno Eurohpa, Ásia ja Davvi-Amerihkká davviguovlluin.
Gumpe

Gumpe dahjege ruomas ("Canis lupus"), maiddái gohčoduvvon ránesgumpe, lea návdi mii gávdno Eurohpás, Ásias, Davvi-Afrihkás ja Davvi-Amerihkás. Sámis dábálaš gumpešládja lea dábálaš gumpe ("Canis lupus lupus"). Gumpe goddá bohccuid, ja nu lea vahágin boazodollui.
Gumpe láve deaddit sullii 40 kilo.
Tan Son Nhat riikkaidgaskasaš girdišillju

Tan Son Nhat riikkaidgaskasaš girdišillju () lea girdišillju, Ho Chi Minh Citys, Vietnamas.
Dong Hoi girdišillju

Dong Hoi Airport () lea girdišillju Đồng Hớis, Vietnamas.
Da Nang girdišillju

Da Nang riikkaidgaskasaš girdišillju () lea girdišillju, Da Nangas, gaska-Vietnamas. Dat lea Vietnama goalmmát riikkaidgaskasaš girdišillju Hanoi Noi Bai - ja Ho Chi Minh City Tan Son Nhat riikkaidgaskasaš girdišiljuide lassin.
Terminálat.
Terminála T1 lea girdišilju terminála mátkkošteddjiide, geain lea sisriikkalaš girdinmátki ja terminála T2 lea sidjiide, geain lea riikkaidgaskasaš girdinmátki.
Guido Reni

Guido Reni (skábmamánu 4. 1575 - borgemánu 18. 1642) lei dovddus Itálialaš dáiddár.
Ánddasuolu

Ánda dahje Ánddasuolu () lea suohkan Nordlándda fylkkasuohkanis.
Ikšnášši

Ikšnášši () lea suohkan Nordlándda fylkkasuohkanis.
Báidár

Báidár (biđonsámegillii: "Bájjdár"; ) lea suohkan Nordlándda fylkkasuohkanis.
Bálat

Bálat () lea ovddeš suohkan Nordlándda fylkkasuohkanis. 2020:s oktiičaske Bálat, Áhkanjárga ja oassi Divttasvuonas.
Bievát

Bievát () lea suohkan Nordlándda fylkkasuohkanis.
Vuogát

Vuogát dahjege Voagat () lea suohkan Nordlándda fylkkasuohkanis.
Sálát

Sálát () lea gielda Nordlándda fylkkasuohkanis.
Suorta

Suorta () lea suohkan Nordlándda fylkkasuohkanis.
Stáigu

Stáigu (; ) lea suohkan Nordlándda fylkkasuohkanis.
Hábmir

Hábmir (; ) lea gielda Nordlándda fylkkasuohkanis.
Ruovatvuotna

Ruovatvuotna dahjege Ruovat (ubmisámegillii: "Rána", , ) lea gielda Nordlándda fylkkasuohkanis.
Kalaallit Nunaata hálddahusguovllut

Kalaallit Nunaat juhkojuvvo njealjje gildii: Kujalleq, Qaasuitsup, Qeqqata ja Sermersooq. Stuorra Davvenuorta-Kalaallit Nunaata Álbmotmeahcci ii gula makkár ge gildii. Dása lassin amerihkálaš girdinšillju Thule Air Base (Pituffik), mii lea enklávan Qaasuitsup-gielddas, ii maiddái ge makkár ge gildii.
Gielddat.
Qaasuitsup.
Qaasuitsup, maid Qaasuitsup Kommunia lea ođđa gielda Kalaallit Nunaata oarjedavvin, mii ásahuvvui ođđajagimánu 1. b. 2009. Gildii gullojit boares gielddat Kangaatsiaq, Aasiaat, Qasigiannguit, Ilulissat, Qeqertarsuaq, Uumanaq, Upernavik ja Qaanaaq. Gieldda olmmošlohku lea 17 749 ássi. Gieldda hálddahusguovddáš lea Ilulissat.
Qeqqata.
Qeqqata, maid Qeqqata Kommunia lea ođđa gielda Kalaallit Nunaata oarjin, mii ásahuvvui ođđajagimánu 1. b. 2009. Gildii gulloba boares gielddat Maniitsoq ja Sisimiut. Gielddas ledje ođđajagimánus 2010 9 677 ássi. Dan hálddahusguovddáš lea Sisimiut.
Sermersooq.
Sermersooq , maid Kommuneqarfik Sermersooq lea ođđa gielda Kalaallit Nunaata nuortalullin, mii ásahuvvui ođđajagimánu 1. b. 2009. Gildii gullojit boares gielddat Ammassalik, Ittoqqortoormiit, Ivittuut, Nuuk ja Paamiut. Gielddas lea Kalaallit Nunaata stuorámus olmmošlohku; ođđajagimánus 2010 doppe ledje 21nbsp;232 ássi. Sermersooqii gullá maid Kalaallit Nunaata oaivegávpot, Nuuk.
Kujalleq.
Kujalleq, maid Kommune Kujalleq lea ođđa gielda Kalaallit Nunaata lullin ja dat ásahuvvui ođđajagimánu 1. b. 2009. Gildii gullojit boares gielddat Nanortalik, Narsaq ja Qaqortoq. Gielddas lea Kalaallit Nunaata unnimus olmmošlohku, dasgo ođđajagimánu 2010 das lea beare 7 589 ássi. Gieldda hálddahusguovddáš lea Qaqortoq.
Historjjálaš guovlojuohkin.
Ođđajagimánu 1. beaivve 2009 rájes Kalaallit Nunaatas leat golbma leana: Kitaa/Oarje-Ruonáeatnan, Tunu/Nuorta-Ruonáeatnan ja Avannaa/Davvi-Ruonáeatnan. Kitaas ledje 15 gieldda, Tunus guokte ja Avannaas okta. Stuorra Davvenuorta-Kalaallit Nunaata Álbmotmeahcci lei buot golbma leanain, iige diet gula makkárge gildii.
Kitaa (Oarje-Ruonáeatnan).
Lulligielddat:
Guovdogielddat:
Davvigielddat:
Haakon Magnus (Norgga ruvdnaprinsa)

Haakon Magnus (r. suoidnemánu 20. b. 1973 Oslos, Norggas) lea Norgga ruvdnaprinsa ja vuosttaš árbbolaš Norgga truvdnui. Son lea Gonagas Harald V ja dronnet Sonja bárdni. Haakon Magnus lea náitalan Mette-Marit Tjessem Høibyin Oslo duopmogirkus borgemánu 25. beaivvi 2001. Sudnos leat guokte máná: Prinseassa Ingrid Alexandra ja Prinsa Sverre Magnus.