tartuNLP/wikipedia-smugri-20251201 huggingface dataset:
Lourensii

Lourensii () on kienolluajittu alguaineh, kuduan atomnoumer Mendelejevan taulukos on 103, kirjutusmerki on Lr, atommassu on 266. Lourensii kuuluu aktinoidoin joukkoh. Se on lyhytigäine radioaktiivine muametallu. Lourensiedu sai Georgii Fl’orovan joukko. Se oli Nevvostoliitos Yhtistetys ydintutkimuksien instituutas vuozinnu 1961-1965. 14. tuhukuudu vuonnu 1961 Lourensiedu suadih Amieriekas Lourensan nimie kandajas laboratouries Berkli-linnas. Alguaineh sai oman nimen fiiziekan da ciklotronan keksijän Ernest Lourensan kunnivokse.
Puukabuoju

Puukabuoju ("Certhia familiaris") on lindu.
Karjalankieline nimi.
Linnun täs artikkelis käytetty nimi on kiännetty karjalan kieleh suomenkielizes nimespäi "puukiipijä".
Suvenpuukabuoju

Suvenpuukabuoju ("Certhia brachydactyla") on lindu.
Karjalankieline nimi.
Linnun täs artikkelis käytetty nimi on kiännetty karjalan kieleh suomenkielizes nimespäi "etelänpuukiipijä".
Kallivokabuoju

Kallivokabuoju () on lindu.
Karjalankieline nimi.
Linnun täs artikkelis käytetty nimi on kiännetty karjalan kieleh suomenkielizes nimespäi "kalliokiipijä".
Oriehunakkeli

Oriehunakkeli ("Sitta europaea") on lindu.
Karjalankieline nimi.
Linnun täs artikkelis käytetty nimi on kiännetty karjalan kieleh suomenkielizes nimespäi "pähkinänakkeli".
Korsikannakkeli

Korsikannakkeli () on nakkeliloin heimoh kuului lindu, kudai eläy vai Korsikan suarel.
Kallivonakkeli

Kallivonakkeli ("Sitta neumayer") on nakkeliloin heimoh kuului lindu.
Karjalankieline nimi.
Linnun täs artikkelis käytetty nimi on kiännetty karjalan kieleh suomenkielizes nimespäi "kallionakkeli".
Leppylindu

Leppylindu ("Phoenicurus phoenicurus") on lindu.
Mustuleppylindu

Mustuleppylindu ("Phoenicurus ochruros") on lindu.
Vuorileppylindu

Vuorileppylindu () on leppylinduloin suguh kuului lindu, kudai eläy Aazies. Suomes tavattih vuvvel 1993 Iittalas vuorileppylinduyksilö, ga myöhembi yksilö tovettih kargulazekse, eigo linduu sendäh ole hyväksytty Suomes tavattuloin linduluaduloin luvetteloh.
Notkoleppylindu

Notkoleppylindu () on lindu.
Karjalankieline nimi.
Linnun täs artikkelis käytetty nimi on kiännetty karjalan kieleh suomenkielizes nimespäi "laaksoleppälintu".
Kitainleppylindu

Kitainleppylindu ("Phoenicurus alaschanicus") on lindu.
Karjalankieline nimi.
Linnun täs artikkelis käytetty nimi on kiännetty karjalan kieleh suomenkielizes nimespäi "kiinanleppälintu".
Seborg

Seborg (alasaksikse) libo Suderburg (germuaniekse) on kundu Ala-Saksis Germuanies.
Livvin kieli

Liygi (livvin kieli) on karjalan kielen piämurdehii. Livvikse paistah livvin karjalazet (liygiläzet). Pagizijua on 14,1 – 25 tuhattu hengie. Enimyölleh livvikse paistah Anuksen Karjalas sego Suomes (läs 3000 pagizijua). 
Livvin murdehen alguperä ei ole selgei. Liygi kuuluu suomelas-ugrilazen kieliperehen itämerensuomelazeh kielijoukkoh. Livvin murdehes on äijy laihinsanua muinazes vepsän kielespäi. Livvis on moizii sanoi, kudamii ei ole karjalan kielen toizis murdehis.
Kirjukieli.
Tundietun tuohikirjutuksen №292 pohjannu on livvin kielen muinasmuodo. Vuvves 1990 Karjalas piästetäh ilmoih Oma Mua –lehtie. Vuonnu 2011 Karjalan Kielen Seuru avai karjalankielizen verkožurnualan. Sen nimi on Karjal Žurnualu. Enimät kirjutukset ollah livvikse, erähät niilöis ollah varzin- da tverinkarjalakse. 
Tarkembua tieduo livvin murdehen kirjukielen ilmestymizes ei ole. XIX-vuozisual liygiläzet kirjutettih kiriličäl. Vuozinnu 1930 otettih käyttöh kirjukieli latinalazil kirjaimil. Vuonnu 1989 Karjalan tazavallan virguniekat hyväksyttih karjalan kielen kirjaimikot. 
Livvin murdehen vahnu kirjaimikko:
Vuonnu 2007 Karjalan tazavallan halličus hyväksyi karjalan kielen uvven kirjaimikon. Se on yhtehine kaikile murdehile. 29. oraskuudu vuonnu 2014 uudeh kirjaimikkoh hyväksyttih muutokset. Kirjaimikko rodih moine: 
Livvin murdeheh kuulutah alamurdehet:
Niilöis hävinnyöt alamurdehet ollah:
Ven’alazet kielentutkijat sanotah liygii karjalan kielen murdehekse. Erähät suomelazet kielentutkijat pietäh liygii iččenäzenny kielenny.
Lökkö

Lökkö on kylä Karjalan tazavallan Priäžän piirin Vieljärven kunnas Ven'al, sijaiččou järven rannal.
Kyläs on histourien mustomerki - Suuren Izänmuallizen Voinan aigannu tapettuloin Nevostoliiton saldattoin kalmu.
Pannil

Pannil on kylä Karjalan tazavallan Priäžän piirin Vieljärven kunnas Ven'al, se sijoittuu meččyjärven rannal.
Vuvvennu 1905 kyläs eli 111 hengie.
N′akoilambi

N′akoilambi on kylä Karjalan tazavallan Priäžän piirin Vieljärven kunnas Ven'al, sijoittuu Turamusjärven lähil.
Vuvvennu 1905 kyläs eli 48 hengie.
Hauginiemi

Hauginiemi on kylä Karjalan tazavallan Priäžän piirin Vieljärven kunnas Ven'al, se sijaiččou Vieljärven päivännouzurannal.
Lamminniemi

Lamminniemi on kylä Karjalan tazavallan Priäžän piirin Vieljärven kunnas Ven'al, se sijaiččou Sinemuksan järven päivännouzurannal. 
Vuvvennu 1905 kyläs eli 170 hengie.
Kukoinvuaru

Kukoinvuaru on kylä Karjalan tazavallan Priäžän piirin Vieljärven kunnas Ven'al, se sijaiččou Valgeilammen meččyjärven rannal.
Panniselgy

Panniselgy on kylä Karjalan tazavallan Priäžän piirin Vieljärven kunnas Ven'al, sijoittuu Pergijevojan joven rannal.
Tuukkai

Tuukkai libo tuikkailindu ("Bubo bubo") on hyybielöih kuului lindu.
Pöllöhaukku

Pöllöhaukku ("Surnia ulula") on lindu.
Kažihaukku

Kažihaukku ("Strix aluco") on lindu.
Karjalankieline nimi.
Linduu on kučuttu nimel "kissahaukku" vähimikse Salmin paginluavus.
Vienitkiilindu

Vienitkiilindu ("Falco columbarius") on lindu.
Čirkushaukku

Čirkushaukku ("Accipiter nisus") on lindu.
Pilvihaukku

Pilvihaukku ("Falco tinnunculus") on lindu.
Kanahaukku

Kanahaukku, koppalahaukku libo kokkohaukku ("Accipiter gentilis") on lindu.
Kiirishaukku

Kiirishaukku ("Falco subbuteo") on lindu.
Hiirihaukku

Hiirihaukku ("Buteo buteo") on lindu.
Seelterlound

Seelterlound (germ. "Saterland") on kundu Ala-Saksis. Sie paistah seelterskaks, kudai on päivännouzufriizan kielen jälgimäine eläi paginluadu.
Seelterskan kieli

Seeltersk libo seelterloundanfriizu on päivänlaskugermuanine friizan kielih kuului kieli. Se on päivännouzufriizan jälgimäine eläi paginluadu da sidä paistah perindöllizesti vai Seelterloundan kunnan alovehel Ala-Saksis.
Iändehet.
Vokalit.
Monoftongat.
Konsonantu /r/ iännetäh tavun lopus vokalinnu [ɐ].
Lyhyöt vokalit:
Puolipitkät vokalit:
Pitkät vokalit:
Harjulindu

Harjulindu ("Upupa epops") on lindu.
Valgeiselgytikku

Valgeiselgytikku ("Dendrocopos leucotos") on lindu.
Pikkutikku

Pikkutikku ("Dendrocopos minor") on lindu.
Käbrytikku

Käbrytikku ("Dendrocopos major") on lindu.
Karjalankieline nimi.
Linnun täs artikkelis käytetty nimi on kiännetty karjalan kieleh suomenkielizes nimespäi "käpytikka". Suomen sana "käpy" voijah kiändiä karjalakse "käbry" libo "käby".
Tammitikku

Tammitikku ("Dendrocopos medius") on lindu. Se tavattih Suomes ezmäzen kerran Asikkalas vuvvel 2010.
Vihandutikku

Vihandutikku ("Picus viridis") on lindu.
Harmaipiätikku

Harmaipiätikku ("Picus canus") on lindu.
Pohjantikku

Pohjantikku ("Picoides tridactylus") on lindu.
Käinpiigu

Käinpiigu ("Jynx torquilla") on tikkoin heimoh kuului lindu.
Syrientikku

Syrientikku ("Dendrocopos syriacus") on lindu.
Tikat

Tikat ("Picidae") ollah linduheimo. Suomes on tavattu yheksä sih kuulujua luaduu:
Mehilässyöjy

Mehilässyöjy ("Merops apiaster") on lindu. Se ei pezoitu Suomes, ga yksilölöi tavatah vuozittain.
Karjalankieline nimi.
Linnun täs artikkelis käytetty nimi on kiännetty karjalan kieleh suomenkielizes nimespäi "mehiläissyöjä".
Vihandumehilässyöjy

Vihandumehilässyöjy ("Merops persicus") on lindu. Se ei pezoitu Suomes, ga yksilölöi on nähty erähiči.
Karjalankieline nimi.
Linnun täs artikkelis käytetty nimi on kiännetty karjalan kieleh suomenkielizes nimespäi "vihermehiläissyöjä".
Kuningaskalaniekku

Kuningaskalaniekku ("Alcedo atthis") on lindu.
Karjalankieline nimi.
Linnun täs artikkelis käytetty nimi on kiännetty karjalan kieleh suomenkielizes nimespäi "kuningaskalastaja".
Ruozmeniškukärkettäilindu

Ruozmeniškukärkettäilindu ("Caprimulgus ruficollis") on lindu.
Karjalankieline nimi.
Linnun täs artikkelis käytetty nimi on kiännetty karjalan kieleh suomenkielizes nimespäi "ruosteniskakehrääjä".
Harakkukägöi

Harakkukägöi ("Clamator glandarius") on lindu. Se on tavattu Suomes kaksi kerdua.
Karjalankieline nimi.
Linnun täs artikkelis käytetty nimi on kiännetty karjalan kieleh suomenkielizes nimespäi "harakkakäki".
Pikkutelky

Pikkutelky ("Bucephala albeola") on telkkien suguh kuului lindu.
Amerikantelky

Amerikantelky ("Bucephala islandica") on telkien suguh kuului lindu.
Merikukko

Merikukko tarkoittau karjalan eri paginluadulois eri linduu:
Meččypiäčköi

Meččypiäčköi, korbipiäčköi libo mustupiäčköi ("Apus apus") on piirrättäjien heimoh kuului lindu.
Randupiäčköi

Randupiäčköi, rinnepiäčköi libo termyčiäräine ("Riparia riparia") on lindu.
Kyläpiäčköi

Kyläpiäčköi ("Delichon urbicum") on lindu.
Karjalankieline nimi.
Linduine tundietah karjalan eri paginluadulois nimil "kyläpiäčköi" (Siämärves), "kodipiäčköi" (Siämärves da Suojärves) da "pihapiäčköi" (Suojärves da Suistamol). Kahtel jälgimäzel nimel voijah Karjalan kielen sanakirjan mugah yksikai tarkoittua sežo tostu "Hirundo rustica" -luavun lindustu. Nenga ezmäine nimi ollou paras yleiskieleh sendäh, ku se on yksisellitteine.
Pihapiäčköi

Pihapiäčköi ("Hirundo rustica") on lindu.
Karjalankieline nimi.
Linduine tundietah karjalan eri paginluadulois nimil "pihapiäčköi" (Suojärves da Suistamol) da "kodipiäčköi" (Siämärves da Suojärves). Mollembil nimil voijah Karjalan kielen sanakirjan mugah yksikai tarkoittua sežo tostu "Delichon urbicum" -luavun lindustu. Ezmäzen nimen kohtal mollembat luavut mainita tazaverdazesti, ga jälgimäzen nimen kohtal mainitah, ku nimie käytetäh vai "harvah" "Hirundo rustica" -luavun nimenny. Nenga ezmäine nimi pädöy parem linnun nimekse yleiskieles. Sen sijah "Delichon urbicum" -luaduu voijah kuččuo nimel "kyläpiäčköi", kudamua käytetäh sanakirjan mugah vai täh luaduh näh.
Piäčköit

Piäčköit, piäsköit libo čiäräzet ("Hirundinidae") ollah linduheimo. Suomes on tavattu viizi sih kuulujua luaduu:
Kallivopiäčköi

Kallivopiäčköi ("Ptyonoprogne rupestris") on piäčkölöin heimoh kuului lindu. Se on tavattu Suomes nelli kerdua – vuozil 1988, 2003, 2009 da 2018.
Karjalankieline nimi.
Linnun täs artikkelis käytetty nimi on kiännetty karjalan kieleh suomenkielizes nimespäi "kalliopääsky".
Ruozmepiäčköi

Ruozmepiäčköi ("Hirundo daurica") on piäčkölöin heimoh kuului lindu. Se ei pezoitu Suomes, ga sidä tavatah muutunduaigah joga vuozi.
Karjalankieline nimi.
Linnun täs artikkelis käytetty nimi on kiännetty karjalan kieleh suomenkielizes nimespäi "ruostepääsky".
Järvičakat

Järvičakat ("Gerridae") ollah böbökkyheimo.
Šoreihukankorendo

Šoreihukankorendo ("Libellula fulva") on hukankorendoloin suguh kuului korendo.
Läčäkköhukankorendo

Läčäkköhukankorendo ("Libellula depressa") on hukankorendoloin suguh kuului korendo.
Piirrättäjät

Piirrättäjät ("Apodidae") ollah linduheimo. Ainavo Karjalas libo Suomes pezoittui heimon lindu on meččypiäčköi. Erähiči Suomeh ollah yöksytty sežo piihändypiirrättäi, al'pupiirrättäi, valgeipiirrättäi da hiädöpiirrättäi.
Karjalankieline nimi.
Heimon täs artikkelis käytetty nimi on kiännetty karjalan kieleh suomenkielizes nimespäi "kiitäjät". Karjalan kielen sanakirjas sana "piirrättiä" kiännetäh suomekse 'kiitää, rientää, kiirehtää, viilettää'. Eestikse heimon nimi on "piiritajalased".
Valgeipiirrättäi

Valgeipiirrättäi ("Apus pallidus") on piirrättäjien heimoh kuului lindu. Se on tavattu Suomes kolme kerdua – vuozil 2004, 2014 da 2018.
Al'pupiirrättäi

Al'pupiirrättäi ("Apus melba") on piirrättäjien heimoh kuului lindu.
Piihändypiirrättäi

Piihändypiirrättäi ("Hirundapus caudacutus") on piirrättäjien heimoh kuului lindu. Se on tavattu Suomes viizi kerdua vuodeh 2016 mennes.
Hiädöpiirrättäi

Hiädöpiirrättäi ("Apus caffer") on piirrättäjien heimoh kuului lindu.
Viola Mal’mi

Viola Genrihovna Mal’mi (Violetta Valentinovna) (14. kevätkuudu 1932, Kondupohju, Karjalan Nevvostotazavaldu – 15. kevätkuudu 2010, Petroskoi, Ven'a) oli tundiettu horeograffu, baliettumuasteri, Karjalan tazavallan kul’tuurualan kunnivoitettu ruadai (1978), Ven’an kul’tuurualan kunnivoitettu ruadai (1985), Karjalan tazavallan kul’tuurualan palkindon suannuh, Ven’an halličuksen Ven’an hengi-nimizen palkindon suannuh (2008), Karjalan tazavallan kunnivoitettu eläi (2002).
Eloskerdu.
Vuonnu 1957 Viola Mal’mi loppi Leningruadan teatruinstituutan. Sie häi sai ozuttelijan ammatin. 
Vuvves 1957 vuodessah 1959 häi ruadoi ozuttelijannu Riigan nuoren kaččojan teatras da Daugavpilsan druamuteatras.
Vuonnu 1960 Viola Mal’mi tuli ruadamah Karjalan Muuzikkuteatrah.
Vuozinnu 1963 – 1966 häi opastui baliettumuasterikse Leningruadan konservatouries. 
Vuvves 1960 vuodessah 1980 Viola Mal’mi pani allun monile fol’klourujoukkoloile Karjalan piirilöis. Häi opasti nuorii Petroskoin kul’tuuruopistos. 
Vuvves 1973 vuodessah 1987 Viola Mal’mi oli Karjala-nimizen ansambl’an johtajannu. 
Vuozinnu 1987 – 1988 häi oli piälimäzenny baliettumuasterinnu Kantele-ansambl’as. Viola Mal’mi perusti Karjalaine gorničču-nimizen fol’klouruansambl’an. 
Vuvves 1979 vuodessah 1991 Viola Mal’mi valmisti ozutettavakse TV-ohejlmii. Niilöi ozutettih joga kuudu.
Vuvves 2002 Viola Mal’mi oli Gornica-nimizen fol’klouruteatran ohjuajannu. 
Kogo eloksen Viola Mal’mi omisti karjalazele kul’tuurale. Mondu vuottu häi keräi karjalazii tansiloi da kižoi, tutki rahvahan pruazniekkuperindölöi. Viola Mal’mi kirjutti äijän kniigua. Erähät niilöis ollah ”Karjalan rahvahan tansit” (vuozi 1978), ”Karjalan rahvahan kižat” (1987), ”Pruazniekku da tansi” (2005), ”Kost’umu da pruazniekku” (2006), ”Kai tansih nähte" (2010).
Pereh: ukko Igor’ Mihailovič Rum’ancev, tyttäret Anita da Ilona.
Pikkupiirrättäi

Pikkupiirrättäi ("Apus affinis") on piirrättäjien heimoh kuului lindu.
Pikkukanuadanhanhi

Pikkukanuadanhanhi ("Branta hutchinsii") on lindu.
Tiibetanhanhi

Tiibetanhanhi ("Anser indicus") on lindu.
Sinisiibitavi

Sinisiibitavi ("Spatula discors") on lindu.
Labasorzu

Labasorzu ("Spatula clypeata") on lindu.
Ruskeipiänarsku

Ruskeipiänarsku ("Netta rufina") on lindu.
Kuhmunarsku

Kuhmunarsku ("Netta peposaca") on lindu.
Ruspakkonarsku

Ruspakkonarsku ("Netta erythrophthalma") on lindu.
Aleksandru III

Aleksandru III Aleksandrovič (26. tuhukuudu (10. kevätkuudu) 1845, Piiteri – 20. ligakuudu (1. kylmykuudu) 1894, Krim) oli Ven’an imperuatoru, Polšan tsuari, Suomen Suuri ruhtinas (vuvves 1881 kuolendassah). Aleksandru III rodivui 26. tuhukuudu (10. kevätkuudu) vuonnu 1845 Piiteris. Häi oli imperuatoran Aleksandru II:n poigu da Nikolai I:n bunukku. Aleksandr III oli Ven’an jälgimäzen imperuatoran Nikolai II:n tuatto. Aleksandr III:n valdukavven aigua Ven’a ei yhtynyh voinih. Sen periä Aleksandru III sai Rauhanpidäi tsuari –ližänimen. Oman valdukavven aigua Aleksandru III luadi äijän muutostu da uvvistustu. Aleksandru III kuoli 20. ligakuudu (1. kylmykuudu) vuonnu 1894 Livadijan dvorčas Jaltas.
Nikolai II

Nikolai II Aleksandrovič (6. (18.) oraskuudu 1868 – 17. heinykuudu 1918) oli Ven’an imperuatoru, Polšan tsuari da Suomen Suuri ruhtinas (vuvves 1894 vuodessah 1917). Nikolai II rodivui 6. (18.) oraskuudu vuonnu 1868. Nikolai II:n valdukavven aigua Ven’an ekonoumiekku kehityi hyvin. Samal aigua oli äijy rahvastu, kuduat oldih imperuatorua vastah. Vuonnu 1905 sytyi vallankumovus. Se kesti vuodessah 1907. Vuonnu 1917 sytyttih Tuhukuun da Oraskuun vallankumovukset. Ven’a pidi voinua Japounienke, yhtyi Muailman Enzimäzeh voinah. Nikolai II jäi vallattah vuonnu 1917 Tuhukuun vallankumovuksen aigah. Imperuatoru perehenke pandih kiini Aleksandran dvorčah. Kezäl vuonnu 1917 väliaigazen halličuksen käskyn mugah pereh viettih Tobol’skah. Keviäl vuonnu 1918 bol’ševiekat viettih imperuatoran perehen Jekaterinburgah. Heinykuus vuonnu 1918 Ipatjevan taloin porvualas Nikolai II, kai hänen pereh da nelli abulastu ammuttih.
Miranda de l Douro

Miranda de l Douro (port. "Miranda do Douro") on kundu Kezäpäivännouzu-Portugalies. Kunnas paistah mirandan kieldy. Keskuskylä sijaiččou Portugalien da Ispanien välizen rajan täs kohtas muvvostajan Douro-joven rannal.
Kylät.
Miranda de l Douron kundu jagavuu hallindollizesti 13 pienembäh vuittih (mir. "freguesie"). Mirandankielizen nimen jälles annetah sulgulois portugalienkielinegi nimi.
Douro

Douro (mirandiezakse da portugaliekse) libo Duero (ispaniekse) on jogi, kudai algau Ispanies Sorian muakunnaspäi, muvvostau Miranda de l Douron kunnas lähtijen vähäzen matkua Portugalien da Ispanien rajajoven da virduau sen jälles Portugalien läbi Porton linnah sah, kus se laskou mereh.
Ioann V

Ioann (Ivan) V Aleksejevič (27. elokuudu (6. syvyskuudu) 1666 - 29. pakkaskuudu (8. tuhukuudu) 1696) oli Ven’an tsuari Romanovan suvuspäi. Hänen valdukauzi jatkui vuvves 1682 vuodessah 1696. Ioann V rodivui 27. elokuudu (6. syvyskuudu) vuonnu 1666 Moskovas. Häi oli tsuarin Aleksei Mihailovičan da tsuarittaren Marija Iljinična Miloslavskoin poigu. Ioann V oli Pedru I:n vahnembi velli. Tsuarin Aleksei Mihailovičan kuoltuu Ven’al rodih kerras kaksi tsuarii: Ioann oli vahnembannu, Pedru – nuorembannu. Ioann V oli Ven’an tsuarittaren Anna Ioanovnan tuatto. Ioann V kuoli 29. pakkaskuudu (8. tuhukuudu) vuonnu 1696 Moskovas.
Mirandan kieli

Mirandu libo mirandiezu (omal kielel "mirandés") on romuanine kieli libo se polvevuu latinan kielespäi. Sidä paistah Kezäpäivännouzu-Portugalies Miranda de l Douron kunnas da erähis Bumioson kunnan kylis. Aijembi sidä on paistu sežo erähis Bergançan, Mogadouron, Macedo de Cabalheirosan da Fresno de Spada a la Cintan kundien kylis. Tädä kielen kogo histouriellistu paginalovehtu kučutah nimel Tierra de Miranda ("Mirandanmua"). Hos mirandan kieli ongi hävinnyh monis kohtis, sih näh on säilynyh merkilöi alovehen portugalien murdehes da perindölline kul'tuuru (pruazniekat, muuzikku, tansit) on yhtenjyttymiä kogo alovehel.
Bumioso

Bumioso (mirandakse "Bumioso" libo "Bimioso"; portugaliekse "Vimioso") on kundu Kezäpäivännouzu-Portugalies. Kahtes kunnan kyläs (Angueira da Bilasseco) paistah mirandan kieldy. Aijembi sidä paistih sežo Caçareilhosan kyläs.
Bilasseco

Bilasseco (portugaliekse "Vilar Seco") on kylä Bumioson kunnas Kezäpäivännouzu-Portugalies. Kyläs paistah mirandan kieldy da se kuului 1800-luvun puolivälih sah Miranda de l Douron kundah.
Caçareilhos

Caçareilhos (portugaliekse "Caçarelhos") on kylä Bumioson kunnas Kezäpäivännouzu-Portugalies. Kylä kuului 1800-luvun puolivälih sah Miranda de l Douron kundah da sie paistih mirandan kieldy 1900-luvule sah. Vuvvel 2013 Caçareilhosan da Angueiran kylät yhtistettih hallindollizesti yhtekse Caçareilhos i Angueiran kyläkse.
Angueira

Angueira on kylä Bumioson kunnas Kezäpäivännouzu-Portugalies. Kyläs paistah mirandan kieldy. Vuvvel 2013 Angueiran da Caçareilhosan kylät yhtistettih hallindollizesti yhtekse Caçareilhos i Angueiran kyläkse.
Caçareilhos i Angueira

Caçareilhos i Angueira (portugaliekse "Caçarelhos e Angueira") on Caçareilhosan da Angueiran kylien muvvostettu hallindolline yksikkö Bumioson kunnas Kezäpäivännouzu-Portugalies. Se muvvostettih vuvvel 2013, konzu nämmä kaksi kyliä yhtistettih hallindollizesti yhtekse kyläkse. Angueiran kyläs paistah mirandan kieldy da Caçareilhosasgi sidä paistih 1900-luvule sah.
F’odor III

F’odor III Aleksejevič (30. oraskuudu (9. kezäkuudu) 1661 - 27. sulakuudu (7. oraskuudu) 1682) oli Ven’an tsuari Romanovan suvuspäi. Hänen valdukauzi jatkui vuvves 1676 vuodessah 1682. F’odor III rodivui 30. oraskuudu (9. kezäkuudu) vuonnu 1661. Häi oli tsuarin Aleksei Mihailovičan da tsuarittaren Marija Iljinična Miloslavskoin poigu. F’odor III oli tsuariloin Ioann V:n da Pedru I:n vahnembi velli. F’odor III kuoli 27. sulakuudu (7. oraskuudu) vuonnu 1682.
Ruspakkosotku

Ruspakkosotku ("Aythya nyroca") on lindu.
Ruskeisotku

Ruskeisotku ("Aythya ferina") on lindu.
Amerikantukkusotku

Amerikantukkusotku ("Aythya collaris") on lindu.
Pikkulabasotku

Pikkulabasotku ("Aythya affinis") on lindu. Se tavattih Suomes ezmäzen kerran vuvvel 2004.
Kuhmuhuahku

Kuhmuhuahku ("Somateria spectabilis") on lindu.
Allihuahku

Allihuahku ("Polysticta stelleri") on lindu.
Virdualli

Virdualli ("Histrionicus histrionicus") on lindu. Se tavattih Suomes ezmästy kerdua vuvvel 2000.
Amerikanmeritedri

Amerikanmeritedri ("Melanitta americana") on lindu.
Pilkunišku

Pilkunišku ("Melanitta perspicillata") on lindu.
Karjalankieline nimi.
Linnun täs artikkelis käytetty nimi on kiännetty karjalan kieleh suomenkielizes nimespäi "pilkkaniska".
Pilkusiibi

Pilkusiibi ("Melanitta fusca") on lindu.
Karjalankieline nimi.
Linnun täs artikkelis käytetty nimi on kiännetty karjalan kieleh suomenkielizes nimespäi "pilkkasiipi".
Kuhmupilkusiibi

Kuhmupilkusiibi ("Melanitta deglandi") on lindu.
Harjukoskelo

Harjukoskelo ("Lophodytes cucullatus", enne "Mergus cucullatus") on lindu.
Suvenkoskelo

Suvenkoskelo ("Mergus australis") on sugupuuttoh kuolluh lindu.
Härgylindu

Härgylindu libo harmairožauikku ("Podiceps grisegena") on uikkuloin heimoh kuului lindu.
Karjalankieline nimi.
Karjalan kielen sanakirjas ei lövvy perindöllisty nimie tälle linnule da nenga pidäy luadie uuzi sana. Suomen kieles lindu tundietah nimel "härkälintu" sendäh, ku sil on yhtenjyttyine iäni kui häkil. Nimi tundietah suomen kirjukielen ližäkse eritengi suomen päivännouzumurdehis, kudamat ollah karjalan kielele lähisty suguu da sendäh olis luonnollistu ottua tämä nimi laihinsanakse karjalangi kieleh. Nimen vois kiändiä karjalakse "häkkilindu", ga tämä nimi olis probliemalline sendäh, ku sanal "häkki" on sežo merkičys 'klietku' da eritengi yhtyssanannu "häkkilindu" voidas kebjieh ellendiä viärin. Nimi "härgylindu" vois sendäh olla parembi kiännös – sana "härgy" tundietah karjalan kieles sanan "häkki" sinoniimannu, hos livvis se ongi ylen harvinaine. Vie yksi vaihtoehto ois muvvostua linnun karjalankieline nimi eestinkielizen "hallpõsk-pütt" ja ven'ankielizen "серощёкая поганка" avvul. Nenga suadas nimekse "harmairožauikku". Sana "uikku" on laihinsana suomen kielespäi da sidä käytetäh samah suguh kuulujih linduloih näh, ezimerkikse: mustukulku-uikku, mustukaglu-uikku, pikku-uikku.
Peldopyy

Peldopyy, peldokana libo tillerö ("Perdix perdix") on lindu.
Tundrumeččykana

Tundrumeččykana ("Lagopus muta") on lindu.
Leviendy.
Tundrumeččykana eläy Euraazien da Pohjas-Amerikan tundral. Karjalas sidä ei tavata, ga Saamenmuas se eläy. Tundrua suvembas sidä tavatah erähil erillizil vuoristoalovehil.
Valgeihändymeččykana

Valgeihändymeččykana ("Lagopus leucura") on lindu.
Viiriäine

Viiriäine ("Coturnix coturnix") on lindu.
Karjalankieline nimi.
Linnun täs artikkelis käytetty nimi on laihinsana suomekielizes nimespäi "viiriäinen".
Fazuanu

Fazuanu ("Phasianus colchicus") on lindu.
Merimečoi

Merimečoi libo n'uorkuu ("Phalacrocorax carbo") on lindu.
Karimečoi

Karimečoi ("Phalacrocorax aristotelis") on lindu.
Haigarit

Haigarit ("Ardeidae") ollah pelikuanulinduloin lahkoh kuului heimo. Suomes on tavattu yheksä heimoh kuulujua linduluaduu:
Amurankoskelo

Amurankoskelo ("Mergus squamatus") on koskeloloin suguh kuului lindu.
Brazilienkoskelo

Brazilienkoskelo ("Mergus octosetaceus") on koskeloloin suguh kuului lindu.
Uikut

Uikut ("Podicipedidae") ollah uikkulinduloin ("Podicipediformes") lahkon ainavo heimo. Suomes on tavattu viizi heimoh kuulujua linduluaduu:
Karjalankieline nimi.
Täs artikkelis käytetty sana "uikku" on laihinsana suomen kielespäi.
Kaglushaigari

Kaglushaigari ("Botaurus stellaris") on haigariloin heimoh kuului lindu.
Pikkuhaigari

Pikkuhaigari ("Ixobrychus minutus") on haigariloin heimoh kuului lindu.
Yöhaigari

Yöhaigari ("Nycticorax nycticorax") on haigariloin heimoh kuului lindu.
Lehmyhaigari

Lehmyhaigari ("Bubulcus ibis") on haigariloin heimoh kuului lindu.
Riäčkyhaigari

Riäčkyhaigari ("Ardeola ralloides") on haigariloin heimoh kuului lindu.
Karjalankieline nimi.
Linnun täs artikkelis käytetty nimi on kiännetty karjalan kieleh suomenkielizes nimespäi "rääkkähaikara".
Šulkuhaigari

Šulkuhaigari ("Egretta garzetta") on haigariloin heimoh kuului lindu.
Jalohaigari

Jalohaigari ("Egretta alba") on haigariloin heimoh kuului lindu.
Harmaihaigari

Harmaihaigari ("Ardea cinerea") on haigariloin heimoh kuului lindu. Se on suuri lindu, kudai eläy leveil ymbäristös Jeuropas, Aazies da Afrikas. Se on nähty vie Pohjas-Amerikas, Suvi-Amerikas, Kalaallit Nunaats, da Avstrualiis.
Kogo da ulgokuva.
Harmaihaigari on 84-102 sm piduine, da painuo 0.22-1.36 kg. Sen siibiväli on 155-175 sm. Sil on harmuat höyhendy, valgei piä, da pitky mustu harju.
Sen n'uokku on keldaine, da lizävyndyaigua oranževoin sävyine. Emäččy da izäččy ollah yhtennägözii, ga izäččy on vähäzen emäččyy isombi. Nuoret harmaihaigarit
ollah kogonah harmuat.
Sen tunnustua lendoluavus, ku se lendiä nisku kohti rungua, da jallat suorunnu tuaksepäi. Kurgi eruou muga ku se lendiä piä da nisku suorunnu.
Ymbäristö.
Harmaihaigaril on suuri ymbäristö. Se sobivuu hyvin vähiä vajai kaikkiele, ga tarviččou yhtelläh nelli kuudu lämbilöi kuuloi da madalua vetty.
Vezialoveh voi olla ezimerkikse meri, järvi, jogi, tai suo. Sen pezä on korgiel puus, suojas meččyelättilöidy. A alovehel ei ole puuloi, se pezii tiheis tuhjolois. Vilus se maguau enämbi. Ku tuulou, se ei maguau enämbi, ga vai huogavuo. Se pezii ainos päiväl muas, da yölöil korgiel puus.
Syömine.
Harmaihaigari eläy vezialovehil, gu se syö piädielos kaloi. Se mečästiä kaloi ollen paikoilleh yhtel jallal, da iskendäl sualistu, ku se on 
kylläl lähäl. Toiči se syö lizäkse böbökköi da šlöpöidy. Harvah lizäkse pienii linduzii. Sie meččyelätit ei varaitetah sidä. Harmaihaigarin suurin pyydäi on reboi. Varoloi harvah syöy sen jäiččiä.
Lizävymine.
Harmaihaigarin lizävymizaigu on tuhukuustu kezäkuuh suate. Izäččy valliččou pezäpaikan, da kuččuu emäččylöi paikale. Se karkoittau emäččyn iäre, gu ei 
suvaiče sit. Gu se suvaičee emäččyy, izäččy tansiu emäčyle; Se vönyttäy pitkiä niskah. Emäččy jogo lendäy iäre, libo jiäy pezäh. Nenga emäččys da izäččys tulou puaru. Izäččy da emäččy pyzytäh kogo lizävymizaijan yhtes.
Emäččy muniu 2-5 jäiččiä kerral, kudamii kuoritahes läs kahtenkymmenenviijen päivän jälgeh. Poigazet borččuijah einehis, da maltajah ähkätä toizii 
poigazii pezäs. Net maltajahgi syvvä toine toizeh, a ku syömisty ei ole tarbehekse. Poigazet lennetäh viijenkymmenen päivän igäzenny. Net ollah yhtelläh 
iččenäizii vaste 9-10 nedälin igäzenny.
Poigazet lizävytäh tulienu vuon. Täyzigäizet haigarit yhtelläh karkoittau ne pois pesistään. Ku harmaihaigari on agressiivine, se
n'okkiu, nostua höyhenii, da kaččou tostu harmaihaigarua kohti.
Lizävymizen ulgopuolel harmaihaigari on yksin elävy lindu.
Teemas muijal.
https://animaldiversity.org/accounts/Ardea_cinerea/ (Angliekse)
Ruskeihaigari

Ruskeihaigari ("Ardea purpurea") on haigariloin heimoh kuului lindu.
Mustuhaigari

Mustuhaigari ("Ciconia nigra") on lindu.
Bronzuiibis

Bronzuiibis ("Plegadis falcinellus") on lindu.
Luzikkuhaigari

Luzikkuhaigari ("Platalea leucorodia") on lindu.
Luhtukana

Luhtukana ("Rallus aquaticus") on lindu.
Luhtuhuitti

Luhtuhuitti ("Porzana porzana") on lindu.
Levohaigari

Levohaigari ("Ciconia ciconia") on lindu.
Ruislindu

Ruislindu ("Crex crex") on lindu.
Karjalankieline nimi.
Lindu tundietah nämmil nimil karjalan paginluadulois:
Riäčky

Riäčky voibi tarkoittua nämmii linduloi:
Afrikanriäčky

Afrikanriäčky ("Crex egregia") on lindu.
Makaronezienliidäi

Makaronezienliidäi ("Calonectris borealis") on valgeiliidäjien suguh kuului lindu.
Päivännouzunpikkuliidäi

Päivännouzunpikkuliidäi ("Puffinus yelkouan") on lindu.
Balearoinliidäi

Balearoinliidäi ("Puffinus mauretanicus") on lindu.
Pakkasčirkoi

Pakkasčirkoi libo pakkasčirkuine ("Pyrrhula pyrrhula") on lindu.
Karjalankielizet nimet.
Lindu tundietah karjalan paginluadulois nämmil nimil:
Kolčoit

Kolčoit libo kuzikolčoit ("Loxia") ollah peibozien heimoh kuului lindusugu. Sih kuuluu kolme Suomes eläjiä luaduu: pikkukolčoi, suurikolčoi da kirjoisiibikolčoi.
Suurikolčoi

Suurikolčoi ("Loxia pytyopsittacus") on kolčoloin suguh kuului lindu.
Pikkukolčoi

Pikkukolčoi ("Loxia curvirostra") on kolčoloin suguh kuului lindu.
Kirjoisiibikolčoi

Kirjoisiibikolčoi ("Loxia leucoptera") on kolčoloin suguh kuului lindu.
Suuriliidäi

Suuriliidäi ("Ardenna gravis") on lindu.
Pikkuhuitti

Pikkuhuitti ("Zapornia parva") on lindu.
Karlikkuhuitti

Karlikkuhuitti ("Zapornia pusilla") on lindu.
Karlikkuliidäi

Karlikkuliidäi ("Puffinus lherminieri") on lindu.
Pikkumerimečoi

Pikkumerimečoi ("Microcarbo pygmaeus") on lindu.
Kurnuliivukana

Kurnuliivukana ("Porphyrio alleni") on lindu.
Peskukurgi

Peskukurgi ("Grus canadensis") on kurgien heimoh kuului lindu. Se tavattih Suomes ezmästy kerdua vuvvel 2011.
Neidoikurgi

Neidoikurgi ("Anthropoides virgo", enne "Grus virgo") on kurgien heimoh kuului lindu.
Pitkyjalgu

Pitkyjalgu ("Himantopus himantopus") on lindu.
Orasn'okku

Orasn'okku ("Recurvirostra avosetta") on lindu.
Karjalankieline nimi.
Linnun täs artikkelis käytetty nimi on kiännetty karjalan kieleh ven'ankielizes nimespäi "шилоклювка" da eestinkielizes nimespäi "naaskelnokk". Ven'an "шило", eestin "naaskel" libo suomen "naskali" on karjalakse "oraine".
Suuritrappi

Suuritrappi ("Otis tarda") on trappiloin heimoh kuului lindu. Se on tavattu Suomes kolme kerdua: vuozil 1806, 1853 da 1942.
Pikkutrappi

Pikkutrappi ("Tetrax tetrax") on trappiloin heimoh kuului lindu.
Päivännouzunkaglustrappi

Päivännouzunkaglustrappi ("Chlamydotis macqueenii") on trappiloin heimoh kuului lindu. Se on tavattu Suomes yhten kerran vuvvel 1861.
Päivänlaskunkaglustrappi

Päivänlaskunkaglustrappi ("Chlamydotis undulata") on trappiloin heimoh kuului lindu.
Järeijalgu

Järeijalgu ("Burhinus oedicnemus") on lindu.
Karjalankieline nimi.
Linnun täs artikkelis käytetty nimi on kiännetty karjalan kieleh suomenkielizes nimespäi "paksujalka".
Kräkäččy

Kräkäččy ("Turdus pilaris") on raččoloin heimoh kuului lindu.
Karjalankieline nimi.
Lindu tundietah karjalan kielen paginluadulois perindöllizesti nimil "korbiračoi" (Siämärves da Suojärves) da "kräkäččy" (Tverin Karjalas). Suomengi kielen paginluadulois "korpirastas" on perindöllizesti tarkoitannuh "Turdus pilaris" libo "Turdus philomelos" -luavun račoidu, ga nygöi sil tarkoitetah suomen yleiskieles "Catharus ustulatus" -luavun linduu. Sendäh karjalangi yleiskieles voidas käyttiä nimie "korbiračoi" täh luaduh näh, ga nimie "kräkäččy" sit "Turdus pilaris" -luaduh näh.
Haugiračoi

Haugiračoi ("Turdus philomelos") on raččoloin heimoh kuului lindu.
Karjalankieline nimi.
Linduu on kučuttu nimel "haugirastas" vähimikse Suistamol da Korbiselläs. Suomen kielengi paginluadulois tundietah nimi "haukirastas", eritengi Päivännouzu-Suomes. Nimi pohjavuu sih, ku haugiračoi algau pajattua keviäl samah aigah, konzu havvit kudietah da niilöi pyvvetäh.
Musturačoi

Musturačoi ("Turdus merula") on raččoloin heimoh kuului lindu.
Ruskeikylgiračoi

Ruskeikylgiračoi ("Turdus iliacus") on raččoloin heimoh kuului lindu.
Kirjoiračoi

Kirjoiračoi ("Zoothera aurea") on raččoloin heimoh kuului lindu.
Korbiračoi

Korbiračoi ("Catharus ustulatus") on raččoloin heimoh kuului lindu.
Karjalankieline nimi.
Karjalan kielen paginluadulois käytetäh nimie "korbiračoi" perindöllizesti "Turdus pilaris" -luavun linduh näh, kudai tundietah sežo nimel "kräkäččy". Suomengi kielen paginluadulois "korpirastas" on perindöllizesti tarkoitannuh "Turdus pilaris" libo "Turdus philomelos" -luavun račoidu, ga nygöi sil tarkoitetah suomen yleiskieles "Catharus ustulatus" -luavun linduu. Sendäh karjalangi yleiskieles voidas käyttiä nimie "korbiračoi" täh luaduh näh, ga nimie "kräkäččy" sit "Turdus pilaris" -luaduh näh.
Markukagluračoi

Markukagluračoi ("Turdus torquatus") on raččoloin heimoh kuului lindu.
Kuloračoi

Kuloračoi ("Turdus viscivorus") on raččoloin heimoh kuului lindu.
Sinihändy

Sinihändy ("Tarsiger cyanurus") on lindu.
Järripeiboi

Järripeiboi ("Fringilla montifringilla") on lindu.
Ol´ga Smotrova

Ol´ga Smotrova on rodivunnuh 20. kevätkuudu 1988 Suojun kyläh. Roinduperiä myöte on vepsäläine, ga ruadau karjalan kielen alal. Vuvvennu 2005 loppi Suojun skolan da piäzi opastumah Petroskoin valdivonyliopiston Itämerensuomelazien kielien da kul´tuuroin tiedokunnan karjalan da vepsän kielen ozastole. Vuvvennu 2010 loppi yliopiston da tuli ruadoh Oma Mua -lehteh. Algoi ruavon lehten toimittajannu, vuvves 2015 ruadau Oma Mua -lehten toimitussekretarinnu. Paici sidä ruadau vie lapsien Kipinä-lehtes. Vuvvennu 2018 päivänvalgien nägi enzimäine Ol´ga Smotrovan kirju "Kirjaimikko".
Sarafan

Sarafan on pluat’t’unägöine hiematoi naizien soba. Sarafanat eroitetah materjualal da viilehel. Pohazes, Keski- da Päivännouzujevroupas da Skandinaveas piettih viilehel yhtenjyttyzii pluat’t’oi.
Karjalan sarafan.
Karjalas sarafanat piettih 1900-luvun alussah. Karjalan kieles käytetäh sežo ferezi-sanuo, ga se on yksi sarafanan lajiis (viilehel se on vahnembi).
Karjalan ruadivon kanzalline toimitus

Karjalan ruadivon kanzalline toimitus on Petroskois ruadai kanzalliskieline ruadivotoimitus. Joga ruadopäivän Karjalan ruadivo tuou iluo omil kuundelijoil paginoil karjalan kielen kahtel murdehel, vepsän da suomen kielel. Paginat mennäh nimel Kodirandaine kanualu da niidy suau kuunnella internetasgi Kodirandaine 102.2 Fm nappii painattuu. Paginat kerrotah Karjalaizien histouries kultuuras, muziekas, kaunehkirjallizuos. Lähetys algau päiväl 13.10 aigua. Sen lizäkse meijän paginat mennäh illal 20.10 aigua joga ruadopäivän. Kirjutakkua omat mielet meijän paginoin kuultuu. Ruadivontoimittajat tahtotah tiediä kuunnellahgo meidy da midäö mieldy ollah ruavos da ruadivon paginois.
Robin Tunney

Robin Tunney (19. kezäkuudu 1972 - nygöi; Chicago, Illinois, Yhtysvallat) on ameriekkalaine näyttelii. Häi on näytellyh rouliloi teatrois, televiizoras da fil'mois.
Tunney muutti 18-vuodehizennu Los Angelesah da sai äijy roulii televiizoras. Tunneyn läbimurdo oli rouli ičetuhozennu neijistämisigäzenny vuvvennu 1995 luajitus fil'mas Empire Records, midä jälles häi sai enzimäzen piäroulin fil'mas The Craft.
Kapor

Kapor – bidermejeran aigukavven naizen piähine, kudai yhtistäy ičes čäpčän da šliäpän ominažuksii. 
Kaporal on korgei šliäpän tulju (niškah kabrastetale hivuksile) da leviet kovat šliäpänkentät, kuduat kaijetah niškan luo. Kapor pyzyy piäl manton’jerkan – levien lentoin – avul. Sidä sivotah bantah levvan alle.
Enzikse se ilmestyi Jevroupas 1800-luvun rajal, se oli virgunaizien sovis, ga myöhembä tuli tundietukse sežo niilöin emändöil. Sen naizen piähizen kuulužuon mäinharju oli 1815:s 1840:h. Kapor tuli ebämovvokkahannu 1890-luvun alus.
Kidžerpelikuanu

Kidžerpelikuanu ("Pelecanus crispus") on lindu.
Afrikanpelikuanu

Afrikanpelikuanu ("Pelecanus rufescens") on lindu.
Harmaikulkuračoi

Harmaikulkuračoi ("Turdus obscurus") on raččoloin heimoh kuului lindu.
Ruozmeračoi

Ruozmeračoi ("Turdus naumanni") on raččoloin heimoh kuului lindu.
Ruozmesiibiračoi

Ruozmesiibiračoi ("Turdus eunomus") on raččoloin heimoh kuului lindu.
Mustukagluračoi

Mustukagluračoi ("Turdus atrogularis") on raččoloin heimoh kuului lindu.
Ruskeikagluračoi

Ruskeikagluračoi ("Turdus ruficollis") on raččoloin heimoh kuului lindu.
Hobbit, libo Sinne da järilleh

 
Hobbit, libo Sinne da järilleh (angl. "The Hobbit, or There and Back Again" ) - anglien kirjuttajan Džon R.R. Tolkinan pitky kerdomus
Pikkuruokki

Pikkuruokki ("Alle alle") on lindu.
Čiistikky

Čiistikky ("Cepphus grylle") on lindu.
Nogičiistikky

Nogičiistikky ("Cepphus carbo") on lindu.
Tyynenmerenčiistikky

Tyynenmerenčiistikky ("Cepphus columba") on lindu.
Afrikanhanhi

Afrikanhanhi libo niilanhanhi ("Alopochen aegyptiaca") on lindu.
Välimerenliidäi

Välimerenliidäi ("Calonectris diomedea") on valgeiliidäjien suguh kuului lindu.
Timo Kannisto

Timo Kalervo Kannisto (25. kevätkuudu 1940 Kurikka - 23. sulakuudu 2018 Helsinki) oli suomelaine arhitektoru. Vuvvennu 1958 häi valmistui yliopastujakse Karkkilan yhteisškolan gimnuazies da vuvvennu 1968 tehniellizes instituutas arhitektorakse. Valmistuttuu Kannisto zavodii ruavon Toivo Korhozen arhitektorutoimistos, kudamas häi ruadoi suurimban vuitin omas uras. Häi planiiruičči Kontulan, Myllypuron da Mellunmäin metroazemat dai Pukinmäin pojezduazeman. Pasilan policiilaitos i Tampereen tehniellizen instituutan piäsroju ollah Kanniston käzalua.
Supernatural (1. tuotandokauzi)

Supernatural -telesarju zavodiihes Yhtysvallois 13. syvyskuudu 2005 da loppih 4. oraskuudu 2006. Jaksuo oli yhtes 22. Sarjan piähuahmot Sam da Dean Winchester ečitäh tuattuah Johnua, kudai meččuiččou pahalastu, kudai on tappanuh velleksen muaman dai Saman mielespiettävän. Matkal vellekset käytetäh tuattah bloknouttua jatkajes perehen biznessua: ristikanzoin pellastandua da yliluonnollizien olendoloin jahtuandua. Jared Padalecki da Jensen Ackles näytelläh Samua da Deanua, Jeffrey Dean Morgan heijän tuottua Johnua da Nicki Aycox pahalastu Meg Mastersua. Yhtysvallois telekanualu WB ezitti tuotandokavven, Suomes Sub.
Steven Universe

Steven Universe on Rebecca Sugaran luajittu piirrettysarju, kudamas sanellah Stevenan elaijas puolibrillandannu. Steven eletäh pienes linnas rannal kolmen brillandienke, kudamien nimet ollah Pearl, Amethyst da Garnet. Hyö tahtotah kukistua Homeworld, kudamas eläy muidu brillandoi. Sarjas on muidu pienembii huahmoloi ezimerkikse Stevenan muamo Rose, kudai on siirdynyh tuonilmazih, dai Peridot, Jasper da Lapis Lazuli.
Sarjan pilottu piäzi ilmah jo aijemba Rebecan tuatan YouTube-kanualas, ga se otettih myöhembä iäres. Sarjua näytetäh Cartoon Network-kanualal da tuotandokauttu on nygöi yhtes viizi. Sarjan viijes tuotandokauzi zavodiihes vuvvennu 2017 oraskuun lopus.
Sabrina the Teenage Witch (1996 telesarju)

Sabrina the Teenage Witch on ameriekkalaine tilannehkomeediisarju, kudai perustuu samannimizeh Archie Comics-piirrossarjah. Sarjan enzi-ildu oli 27. syvyskuudu 1996 ABC-kanualal. Sidä kačoi läs 17 miljonua ristikanzua.
Sarjas sanellah ameriekkalazes tyttözes Sabrina Spellmanas (Melissa Joan Hart). Hänele rodijes 16 vuottu igiä pallastuu, gu häi on noidu. Häi eletäh Bostonas omassah 500-vuodehizien toutien Hildan (Caroline Rhea) da Zeldan (Beth Broderick) dai maagizen paginkygyzen kažin Saleman (Nick Bakay) kel.
Sarjan enzimäzet nelli tuotandokauttu näytettih ABC-kanualal 27. syvyskuudu 1996 - 5. oraskuudu 2000. Jälgimäzet kolme tuotandokauttu näytettih The WB-kanualal 22. syvyskuudu 2000 - 24. sulakuudu 2003.
Aleksei Mihailovič

Aleksei Mihailovič Hil’l’azin (9. (19.) kevätkuudu 1629 — 29. pakkaskuudu (8. tuhukuudu) 1676) oli toine ven’alaine tsuari Romanovan suvuspäi. Aleksei Mihailovič oli Mihail F’odorovičan da hänen toizen mučoin Jevdokijan poigu.
Mihail F’odorovič

Mihail F’odorovič Romanov (12.(22.) heinykuudu 1596 – 13.(23.) heinykuudu 1645) oli Romanovan tsuarisuvun alguhpanii. Halliččijakse tuli 27. kevätkuudu (6.sulakuudu) vuonnu 1613. Tsuarikse händy valličči Zemski sobor -nevvonandokerähmö. Se oli 21. tuhukuudu (3. kevätkuudu) vuonnu 1613.
Ignoila

Ignoila on pos'olku Karjalan tazavallan Suojärven piirin Veškelyksen kunnas Ven'al, se sijaiččou Šuojoven rannal. Pos'olkas on pieni vuvves 1936 algaen toimii vezivoimalu Ignoila.
Hautavaara

Hautavaara on kylä Karjalan tazavallan Suojärven piirin Veškelyksen kunnas Ven'al, se sijaiččou Usmitsanjärven rannal, Petroskoi-Suojärvi-tiel. Kyläs on histourien mustomerki – Jatkovoinan (1941-1944) aigannu tapettuloin Nevostoliiton saldattoin kalmu.
Ar'koilu

Ar'koilu on kylä Karjalan tazavallan Suojärven piirin Veškelyksen kunnas Ven'al, se sijaiččou Koverajärven päivännouzurannal.
Hyrsylä

Hyrsylä on kylä Karjalan tazavallan Suojärven piirin Veškelyksen kunnas Ven'al, se sijaiččou Hyrsyläjärven pohjasrannal.
Soanlahti

Soanlahti on kylä Karjalan tazavallan Suojärven piirin Loimolan kunnas Ven'al, se sijoittuu Jänisjärven rannal. Kerran päiväs kyläh tulou avtoubussu Suojärvespäi. Enne Suurdu Izänmuallistu Voinua Soanlahtes oli luteransoin da pravosluavnoin kiriköt. Kyläs on histourien mustomerki – suomelazien saldattoin kalmisto.
Raikonkoski

Raikonkoski on kylä da raududoroguazemu Karjalan tazavallan Suojärven piirin Loimolan kunnas Ven'al. Se sijoittuu Uksunjoven rannal, kudai on tundiettu turistoin keskes. Kyläs on laukku, lapsienpäivykodi da škola, kuduas opastuu läs 100 lastu. Rahvas enimyölleh raudau raududorogal, louhimol libo Zapkarelles-meččylaitoksel. Kylän lähes on A131 Pitkäranta-Suojärvi-tie. Raikonkoskes on histourien mustomerki – Jatkovoinan (1941-1944) aigannu tapetun tiedämättömän Nevostoliiton lendäjän kalmu.
Käznyselgy

Käznyselgy () on kylä Karjalan tazavallan Suojärven piirin Loimolan kunnas Ven'al, se sijaiččou pienen Käznysenjärven rannal, Р21 Priäžä-Lemetti-tiel. 
Kylän alovehel on äijy Talvivoinan (1939-1940) aigannu tapettuloin Nevostoliiton saldattoin kalmoi. Sežo kyläs on XIX vuozisuan lopun- XX vuozisuan allun muanruadajanusad'bu, kudual on histourii-arhitekturuarvo.
Afon Teifi

Afon Teifi on jogi Kymrinmuas. Se algau Llyn Teifi -järvespäi Ceredigionan muakunnas da laskou Bae Ceredigion -lahteh Aberteifin linnan kohtal Ceredigionan da Sir Benfron muakundien rajal. Joven suul sijaiččou Ynys Aberteifin suari.
Bae Ceredigion

Bae Ceredigion () on Kymrinmeren lahti Kymrinmuas. Sir Benfron, Ceredigionan da Gwyneddan muakunnat sijaitah sen rannal.
Kymrinmeri

Kymrinmeri (kymrikse "Môr Cymru" libo "Sianel San Siôr"; iirikse "Muir Bhreatan") on Irlandien da Kymrinmuan väline salmi, kudai yhtistäy Irlandienmeren Keltimereh.
Irlandienmeri

Irlandienmeri (iirikse "Muir Éireann", gaelikse "Cuan na h-Èireann", manksikse "Mooir Vannin", kymrikse "Môr Iwerddon", angliekse "Irish Sea") on meri Irlandien, Kymrinmuan, Šotlandien da Anglien välis. Manninsuari sijaiččou keskel Irlandienmerdy.
Manninsuari

Manninsuari (manksikse "Mannin" libo "Ellan Vannin") on suari keskel Irlandienmerdy. Suarel on levei ičehallindo, ga se kuuluu Yhtistynnyöle kuningaskunnale, hos suarelazil ei olegi iänioigevuttu valdivollizis valličendois. Suaren alguperäine kieli manksi kuuluu keltiläzih kielih da on lähisty suguu Irlandies paistule iirin kielele da Šotlandies paistule gaelin kielele.
Gŵyr

Gŵyr (kymrikse "Penrhyn Gŵyr", angliekse "Gower Peninsula") on niemimua Suvi-Kymrinmuas Môr Hafren -meren rannal. Yhtes Abertawen linnanke niemimua muvvostau Dinas a Sir Abertawen muakunnan.
Dinas a Sir Abertawe

Dinas a Sir Abertawe (angliekse "City and County of Swansea") on Abertawen linnan da Gŵyran niemimuan muvvostettu muakundu Suvi-Kymrinmuas.
Bae Abertawe

Bae Abertawe (angliekse "Swansea Bay") on Môr Hafren -meren lahti Kymrinmuas. Abertawen linnu sijaiččou sen rannal.
Roger Español

Roger Español i Tor on katalunielaine muuzikko. Häi rodih tunnetukse, konzu Ispanien policien ammuttu kumibul'ku sovendi hänen toizen silmän Katalunien iččenästymizeh näh järrestetyn rahvahaniänenannon päiväl 1. ligakuudu 2017. Policii ambui iänenannon ozanottajii kumibul'kil, hos Katalunien parluamentu oli kieldänyh niilöin käytön Katalunies jo vuvvel 2014.
Sir Benfro

Sir Benfro (angliekse "Pembrokeshire") on Kymrinmuan lounazin muakundu. Sen piälinnu on Hwlffordd. Muakunnan pohjasvuitis paistah kymrikse, ga suvivuitti anglienkielistyi jo 1000-luvulpäi algajen. Alovehen halgi kulgijua perindöllisty kielirajua kučutah nimel Landsker.
Hwlffordd

Hwlffordd (angliekse "Haverfordwest") on Sir Benfron muakunnan piälinnu Kymrinmuas.
Landsker

Landsker on Kymrinmuas Sir Benfron muakunnan halgi kulgii raja, kudai jagau muakunnan kymrinkielizeh pohjasvuittih da anglienkielizeh pohjasvuittih.
Vepsän Wikipedii

Vepsän Wikipedii on Wikipedien oza Vepsän kielel
Noardeast-Fryslân

Noardeast-Fryslân on kundu Friizanmuas. Kundu rodih vuvven 2019 allus, konzu Dongeradiel, Ferwerderadiel da Kollumerlân yhtistyttih yhtekse kunnakse.
Ljouwert

Ljouwert (gollandiekse "Leeuwarden") on Friizanmuan piälinnu.
Nellikkökilometri

Nellikkökilometri on pindualan yksikkö.
Leo Sevets

Leo Sevets (13. talvikuudu 1965 – 5. sulakuudu 2016) oli karjalaine muzikantu, ylen hyvin maltoi soittua jouhikol da kandelehel.
Vuvven 2005 loppussah Leo Sevets oli solistannu kui Ven’al mugai ulgomualoisgi tundietus Myllärit-joukos. Sen jälles häi soitti jovensuulas-petroskoilazes Linnut-nimizes joukos da oli Made in Kylä-ohjelman vedäjänny.
Arto Rinne

Arto Rinne on petroskoilaine Karjalan Ruadivon toimittai da folk-muzikantu. Häi soittau da pajattau Santtu Karhu &amp; Talvisovat, Myllärit da Sattuma –joukkolois. 
Vuonnu 2006 yhtes Peter Coonanke valmisti enzimäzen pajodiskan. Kiireen kääntöpuoli –nimine al’boumu nägi päivänvalgien vuonnu 2007. Arton tytär Eila (on rodinuhes 19. sulakuudu vuonnu 1990) sežo on muzikantu, häi soitti viulul Sattuma-joukos.
Kalaallit Nunaat

Kalaallit Nunaat (karjalakse sežo Grönlandii libo Grenlandii) on mua da muailman suurin suari Atlantan valdumeren pohjasvuitis Islandien da Kanuadan välis. Suari kuuluu Danien valdivoh, ga sil on olluh vuvves 1979 algajen ičehallindo, kudamua levendettih vie vuvvel 2009. Ičehallindon myö kalaallisutan libo grönlandien kieli sai vuvvel 1979 virrallizen stuatusan danien kielen rinnal da vuvven 2009 uvvistukses se rodih jo muan ainavokse virrallizekse kielekse. Ičehallindosobimuksen mugah Kalaallit Nunaat suau iččenästyö, tahtotanneh suarelazet iče sidä. Suurin vuitti muan puolovehispäi tavoittelou iččenäžytty, ga konkretnoidu pluanua eule vie sendäh, ku ezmäi pidäy sellittiä iččenästymizen talovehellizet vaikutukset.
Kalaallisutan kieli

Kalaallisut (karjalakse sežo grönlandii libo grenlandii) on Kalaallit Nunaatas paistu inuittu-jupikku-unangalazen kielikunnan inuittukielien šuarah kuului kieli. Se sai virrallizen stuatusan vuvvel 1979 ezmäi danien kielen rinnal, ga vuvvel 2009 se rodih jo Kalaallit Nunaatan ainavokse virrallizekse kielekse.
Sermeq Kujalleq

Sermeq Kujalleq (daniekse "Jakobshavn Isbræ") on suuri jiätikkö Kalaallit Nunaatan päivänlaskuvuitis. Se tuottau kymmene procentua kaikis Kalaallit Nunaatan jiävuoris da enämbi jiämassua migu yksigi toine jiätikkö muakerän pohjazel puoliškol. Yksikai jo 1800-luvun puolivälis algajen vahnua jiädy on ilmastonmuutoksen täh sulanuh raviembi migu uuttu on roinnuh da 2000-luvun allus Sermeq Kujalleqan sulandu oli tärgevin merenpinnan nouzendah vaikutannuh syy kogo muailmas. Sermeq Kujalleq on kalaallisutan kieldy da tarkoittau suvizindu jiätikkyö.
Nunap Isua

Nunap Isua libo Uummannarsuaq (daniekse "Kap Farvel") on Kalaallit Nunaatan suvizin niemi. Se sijaiččou Kujalleqan kunnas Itilleqan suarel.
Katmandu

Katmandu on Nepualan piälinnu da suurin linnu, sen histourielline, ekonoumiekku-, poliittine sego kul’tuurukeskus. Sie eläy enämbi 1 miljonua hengie. 
Katmandu –mägialango, kuduan korgevus on läs 1300 m, - on Nepualan histourielline aloveh. Sie on äijy manasterii, pyhäkohtua da kul’tuurumustomerkii.
Linnal on rikas 2000-vuodehine histourii. Katmandun eläjien enin oza ollah induizman jatkajat, toizel sijal ollah buddizman jatkajat. Linnas eletäh toizien uskoloin jatkajatgi, sendäh gi Katmandu on yksi kosmopoliittizimis muailman linnois. Linnas paistah nepalin kielel.
Maskat

Maskat () on Omanan piälinnu da suurin linnu. Sie on muan halličus da Maskatan gubernien suurin linnu.
Kanzallizen statistiekkutiedoloin keskuksen mugah Maskatan gubernies eläy 1,56 miljonua hengie (2015).
Ezimäzen vuozisuan allus jälles Iisusan roindua Maskat rodih suurekse kauppuportakse. 
Vuonnu 1470 libo 1474 linnah käi Afanasi Nikitin, kudai saneli Maskatah näh omis matkukirjutuksis.
Qeqertarsuup Tunua

Qeqertarsuup Tunua (daniekse "Diskobugten") on lahti Kalaallit Nunaatan päivänlaskupuolel. Lahtel sijaiččou Qeqertarsuaqan suari, kudaman mugah lahti on suannuh sen kalaallisutankielizen nimengi.
Qeqertarsuaq

Qeqertarsuaq (daniekse "Diskoøen") on suari Kalaallit Nunaatan päivänlaskupuolel Qeqertarsuup Tunuan lahtel. Suaren nimi on kalaallisutan kieldy da merkiččöy "suuri suari". Suaren suurin kylä Qeqertarsuaq on samannimine kui iče suari da sijaiččou suaren suvirannal.
Qeqertarsuaq (kylä)

Qeqertarsuaq (daniekse "Godhavn") on samannimizen Qeqertarsuaqan suaren suurin kylä sen suvirannal Kalaallit Nunaatas.
Islamabad

Islamabad on Pakistuanan Tazavallan piälinnu, sen kul’tuuru-, poliittine da ekonoumiekkukeskus.
Linnu on Gimalai-mägilöin luodehreunan lähäl. Islamabadan päivänlaskupuoles jouksou Ind-jogi. Linnan keskustu on 507 metrin meren korgevuol.
Phenjan

Phenjan on Korein Demokruattizen Rahvahantazavallan (Pohjas-Korein) piälinnu, sen haldivolline, kul’tuuru- da histourielline keskus. Korein kielespäi ”Phenjan” – sana kiännetäh ”lagiekse muakse”, ”mielužakse eländykohtakse”.
Nygyaigazes linnas da sen ymbäristös eläy enämbi 4 miljonua hengie; kudamis enin oza ollah koreicat. Hyö paistah korein kielel.
Kòrsou

Kòrsou (papiamentukse "Kòrsou", gollandiekse "Curaçao") on suari da Alangomualoih kuului autonoumine aloveh Karibienmerel lähäl Venezuelan randua. Suarel paistah iberoromuanizis kielispäi kehitynnytty papiamentun kieldy, kudamal on virralline stuatussu suarel gollandien kielen rinnal.