tartuNLP/wikipedia-smugri-20251201 huggingface dataset:
Emma Goldman

Emma Goldman (1869–1940) oli legenduarine anarhistu da naizien oigevuksien da seksuallizen vällyön puolistai. Häi rodivui jevrieläzeh pereheh Litvas, kudai kuului silloi Ven’an suarikundah, da vaihtoi eloipaikan Amerikan Yhtysvaldoih 16-vuvven igähizenny, mis händy kuččuttih ”Ruskei Emma”-nimel.
Goldman oli koskii julgine paginpidäi da pädevy propagandistu, kudai otettih kiini lugemattomii kerdoi hänen aktivismas, a FBI:n johtai J. Edgar Hoover kuvaili händy ”varattavimannu naizennu Amerikas”. Goldman ruadoi higipajois, voimattomanhoidajannu, massažistannu da 1890-luvul häi avvutti pidämäh jiämaidolaukkua Alexander Berkman-dovarišanke (kudai oli sežo kuulužu anarhistu da voinanvastaine aktivistu). Konzu Berkman vangittih, Goldman avvutti organizuičemah ruohtijua tyrmymurduo da kaivoi tunnelin tyrmäh lähäzes talospäi, hos tämä pluanu ei menestynyh. Lopukse Goldman käskiettih iäre Yhtysvalloispäi hänen ruadamizen täh Ven’ale, kus Goldman liittyi vallankumovukseh, hos häi rubei kritikuičemah bolševikkien valdivuo, konzu hyö allettih tukehtuttua ruadajien vastahtoimiloi da protestoi. Myöhembäh Goldman ajoi Ispuanieh avvuttamah borčas fašizmua vastah Ispuanien rahvahankeskeizen voinan aigua da häi pyzyi aktiivizennu eloksen loppussah.
Lavijärvi

Lavijärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Sortavalan piirin Haapalammen kyläkunnan alovehel. 
Järven pinduala on 2,2 km², vezibasseinan ala on 60,4 km². Järven pindu on 5,9 metrii korgiembi meren pindua. 
Järveh laskeh oja, kudai tulou Latvajärves, Pitkäsjärves da Kuokkajärvespäi. Järvespäi vezi piäzöy Ylälahteh da siepäi Luadogah. Lavijärveh tulou vetty Poikelusjärvespäi.
Latvajärvi

Latvajärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Lahdenpohjan piirin Miinalan kyläkunnan da Sortavalan piirin Haapalammen kyläkunnan alovehel. 
Järven pinduala on 0,5 km², vezibasseinan ala on 4,1 km². Järven pindu on 24,4 metrii korgiembi meren pindua. 
Latvajärvespäi vezi piäzöy Pitkähjärveh. Lähin eländykohtu on Kortelan kylä, sissäh on 2,5 kilometrii suvehpäi.
Leppälampi

Leppälampi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Sortavalan piirin Kaalamon kyläkunnan alovehel. 
Järven pinduala on 0,6 km². Järven pindu on 88,3 metrii korgiembi meren pindua. 
Järvespäi lähtöy oja, kudai laskeh Jänisjärveh. Lähin eländykohtu on Puikkolan kylä, sissäh on 3,5 kilometrii päivänlaskuhpäi.
Läppäjärvi

Läppäjärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Sortavalan piirin Sortavalan linnukunnan alovehel. 
Järven pinduala on 5 km². Järven pindu on 5 metrii korgiembi meren pindua. 
Järvespäi vezi piäzöy Airanne-järveh. Suves järvi on yhtistetty Luadoganke. Läppäjärven rannal on sijoitannuhes Sortavalan linnu.
Mahnovštšyna

Mahnovštšyna oli ukrainalaine anarhistine valdivo, ( vuozi 1919 - 1921 ). Se hajos gu Nevvostoliitto hyökkäs sitä johti Nestor Mahno.
Matkaselänlampi

Matkaselänlampi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Sortavalan piirih. 
Järven pinduala on 0,6 km². 
Järvespäi lähtöy Loimajoki, kudai laskeh Ruokojärveh, sit läbi virduau Tohmajoki, kudai laskeh Luadogah.
Pitkäjärvi

Pitkäjärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Sortavalan piirin Kaalamon kyläkunnan alovehel. 
Järven pinduala on 1,4 km². Järven pindu on 77,4 metrii korgiembi meren pindua. 
Järves läbi virduau Tohmajoki. Lähin eländykohtu on Partalan kylä, sissäh on kaksi kilometrii liidehehpäi.
Pitkäjärvi (Sortavalan piiri, suvi)

Pitkäjärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Sortavalan piirin Haapalammen kyläkunnan alovehel. 
Järven pinduala on 1,5 km², vezibasseinan ala on 8,1 km². Järven pindu on 23,8 metrii korgiembi meren pindua. 
Järveh tulou vetty Latvajärves da Pitkäsjärvespäi. Järvespäi vezi lähtöy Kuokkajärveh. Lähin eländykohtu on Reuskulan kylä, sissäh on kolme kilometrii liidehehpäi.
Poikelusjärvi

Poikelusjärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Sortavalan piirin Haapalammen kyläkunnan alovehel. 
Järven pinduala on 1,6 km². Järven pindu on 14,1 metrii korgiembi meren pindua. 
Järvespäi vezi lähtöy Lavijärveh, siepäi piäzöy Ylälahteh da sit Luadogah. Lähin eländykohtu on Rautalahten kylä, sissäh on 1,5 kilometrii liidehehpäi.
Suvi-Karjalan muakundu

Suvi-Karjala libo Suvi-Karjal on Suomen muakundu. Suvi-Karjala sijaiččou Päivännouzu-Suomes, da sen piälinnu on Lappeenranta. Muita kundui on Imatra(linnu), Lemi, Luumägi, Parikkala, Rautjärvi, Ruokolahti, Savitaipale da Taipalsuari. Muakunnas eläy 125 412 ristikanzua.
Ylälahti

Ylälahti on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Sortavalan piirin Haapalammen kyläkunnan alovehel. 
Järven pindu on 5,2 metrii korgiembi meren pindua. 
Järves läbi virduau jogi, kudai tuou vetty Kuokkajärves, Lavijärves, Pitkäsjärves da Poikelusjärvespäi. Tämä jogi laskeh Luadogah. Järves liidehehpäi on sijoitannuhes Meijerin kylä.
Pälkjärvi

Pälkjärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan lounazeh. 
Järven pinduala on 9,3 km², vezibasseinan ala on 43,8 km². 
Järvespäi vezi piäzöy Tohmajogeh. 
Järves voibi pyydiä siigua, riäpöidy, kuor´oidu, haugii, särgii, lahnua, matikkua, ahvendu, kiiškoidu. 
Järven päivänlaskurannal on sijoitannuhes Partalan kylä, päivännouzurannal on Puikkolan kylä.
Zarečje (Sortavalan piiri)

Zarečje on Karjalan tazavallan Sortavalan piirin Sortavalan linnukunnan pos’olku. Se on sijoitannuhes Läppäjärven koillisrannal.
Riekkala

Riekkala on Karjalan tazavallan Sortavalan piirin Sortavalan linnukunnan kylä. Se on sijoitannuhes Läppäjärven päivännouzurannal.
Kyläs on säilynyh arhitektuuran mustomerki – Serdobol’an pogostan Miikulan puuhine kirikkö.
Lamberg

Lamberg on Karjalan tazavallan Sortavalan piirin Sortavalan linnukunnan pos’olku. Se on sijoitannuhes Läppäjärven koillisrannal.
Lahdenkylä

Lahdenkylä on on Karjalan tazavallan Sortavalan piirin Sortavalan linnukunnan pos’olku. Se on sijoitannuhes Helylänjoven rannal.
Nukuttalahti

Nukuttalahti on Karjalan tazavallan Sortavalan piirin Sortavalan linnukunnan pos’olku. Se on sijoitannuhes Läppäjärven koillisrannal.
Ojavoine

Ojavoine on Karjalan tazavallan Sortavalan piirin Sortavalan linnukunnan pos’olku. Se on sijoitannuhes Luadogan pohjasozas olijan lahten rannal.
Rantue

Rantue on Karjalan tazavallan Sortavalan piirin Sortavalan linnukunnan pos’olku. Se on sijoitannuhes Läppäjärven päivännouzurannal.
Rautakangas

Rautakangas on Karjalan tazavallan Sortavalan piirin Sortavalan linnukunnan pos’olku. Vuvven 2020 heinykuussah se kuului Helylän linnukundah. Pos’olku on sijoitannuhes Sordavala-Anuksenlinnu -dorogal.
Tokkarlahti

Tokkarlahti on Karjalan tazavallan Sortavalan piirin Sortavalan linnukunnan pos’olku. Se on sijoitannuhes Läppäjärven päivännouzurannal.
Helylä (kylä)

Helylä on Karjalan tazavallan Sortavalan piirin Sortavalan linnukunnan kylä. Vuvven 2020 heinykuussah se kuului Helylän linnukundah. Kylä on sijoitannuhes Tohmajoven rannal, Sordavala-Anuksenlinnu -dorogal.
Alalampi

Alalampi on Karjalan tazavallan Sortavalan piirin Kaalamon kyläkunnan pos’olku. Se on sijoitannuhes samannimizen järven rannal.
Kekoselkä

Kekoselkä on Karjalan tazavallan Sortavalan piirin Kaalamon kyläkunnan pos’olku. Se on sijoitannuhes Kaalamon raudutiestansien lähäl.
Kirkkolahti

Kirkkolahti on Karjalan tazavallan Sortavalan piirin Kaalamon kyläkunnan pos’olku. Se on sijoitannuhes Jänisjärven päivänlaskurannal.
Kirjavalahti

Kirjavalahti on Karjalan tazavallan Sortavalan piirin Kaalamon kyläkunnan pos’olku. Se on sijoitannuhes Luadogan pohjasozas olijan lahten rannal, A121 Sordavala -avtodorogal.
Kontiolahti

Kontiolahti on Karjalan tazavallan Sortavalan piirin Kaalamon kyläkunnan pos’olku. Se on sijoitannuhes lähäl Jänisjärvie, Alalammen azetuskohtassah on 1,5 kilometrii.
Kukonvaara

Kukonvaara on Karjalan tazavallan Sortavalan piirin Kaalamon kyläkunnan pos’olku. Se on sijoitannuhes Sortavala-Värtsilä -avtodorogal, lähäl Suomen rajua.
Leppäselkä

Leppäselkä on Karjalan tazavallan Sortavalan piirin Kaalamon kyläkunnan pos’olku. Se on sijoitannuhes Heinojan rannal.
Matkaselkä

Matkaselkä on Karjalan tazavallan Sortavalan piirin Kaalamon kyläkunnan pos’olku. Sie on Sortavala -Suojärvi I- da Matkaselkä-Värtsilä -raududorogoin ristelmys.
Otrakkala

Otrakkala on Karjalan tazavallan Sortavalan piirin Kaalamon kyläkunnan pos’olku. Sit läbi menöy A 121 – dorogu, kuduadu myöte voibi piästä Värtsilän rajanylityspaikkassah.
Pirttipohja

Pirttipohja on Karjalan tazavallan Sortavalan piirin Kaalamon kyläkunnan pos’olku. Se on sijoitannuhes Vahvajärven pohjasrannal, Sortavalassah pohjazehpäi on 27 kilometrii. 
1990-vuozien lopus pos’olku oli hyvvätty. Enne sie oli raudutieazemu. 
Suomelaine kirjuttai Algot Untola, kuduadu tietäh Maiju Lassila -nimel, kirjutti Pirttipohja da hänen eläjät -nimizen kerdomuksen. Se oli painettu Nevvostoliitos vuvvennu 1957 ven’an kielel.
Clara Schumann

Clara Schumann (13. syvyskuudu 1819 – 20. oraskuudu 1896) on nygoi eniten kuulužu romantiellizen säveldäjän Robert Schumannan akkannu da säveldäjän Johannes Brahmsan auttajannu da muuzannu, ga häi oli iče klassillizen muuzikan tiähti, pianistu da säveldäi.
Schumann vaikutti monih säveldäjoih dä heijän muuzikkoih yli kuuzi vuozikymmendy kestänyön ruadokarjeran aigannu. Häi oli yksi 1800-luvun kunnivoitetuimis pianistois.
Clara Josephine Wieck rodivui vuonnu 1819 Leipzigas, Germuanies. Hänen tuatto oli kunnivonhimoine aijoi taidoloi ozutannuttu tytärdy kohtah, da sai händy soittamah pitkii čuassuloi monii eri instrumentoi. Čuudolapsi keirdi ozuttelemah Jeuropan ymbäri jo 11- vuvven igähizenny. Säveldäjät Franz Liszt da Frédéric Chopin tuldih kuundelemah hänen soittuo, Schumann oli muga nerokas virtuozu, što 18- vuvven igähizenny hänen konsertoil oli jo suurii rahvahii. Silloi häi sežo meni miehele Robert Schumannanke.
Clara Schumann säveldi, ozutelli da sai suurdu kunnivoitustu, kuduadu muut naizet silloi ei voidu suaja. Häi algoi sežo opastua pianinonsoittuo Frankfurtan Hoch-konservatouries, mis häi innostui kui opastuijoi muga i ammatillizii muzikantoi. Jälgimäzen konsertan häi pidi 76- vuvven igähizenny.
Rytty

Rytty on Karjalan tazavallan Sortavalan piirin Kaalamon kyläkunnan pos’olku. Se on sijoitannuhes Tohmajoven rannal. Enne sie oli raudutiestansii, vuozien 1990 puolivälis se riičittih.
Sahankoski

Sahankoski on Karjalan tazavallan Sortavalan piirin Kaalamon kyläkunnan pos’olku. Se on sijoitannuhes Ruokojärven suvirannal da Tohmajoven oigiel rannal. Rinnal on Matkaselkä-Värtsilä -raududorogu.
Suikka

Suikka on Karjalan tazavallan Sortavalan piirin Kaalamon kyläkunnan meččykylä. Se on sijoitannuhes Sortavala-Värtsilä -raududorogan tyveh.
Hanki

Hanki on Karjalan tazavallan Sortavalan piirin Kaalamon kyläkunnan eländykohtu. Se on sijoitannuhes meččyjärven suvirannal.
Hannukkalanmäki

Hannukkalanmäki on Karjalan tazavallan Sortavalan piirin Kaalamon kyläkunnan pos’olku. Se on sijoitannuhes Kaalamon raudutieazeman lähäl.
Jaakkima (Sortavalan piiri)

Jaakkima on Karjalan tazavallan Sortavalan piirin Kaalamon kyläkunnan eländykohtu. Se on sijoitannuhes Tohmajoven rannal.
Vuorio

Vuorio on Karjalan tazavallan Sortavalan piirin Haapalammen kyläkunnan pos’olku. Se on sijoitannuhes Luadogan luodehozas olijan Juhinlahten rannal, A 121-dorogal, Sortavalassah on viizi kilometrii. Joga vuottu Vuorios pietäh Valgiet yöt -nimizen Ven’an avtokilvan etuappua.
Histourii.
Vuozinnu 1916-1919 Vuorios yhtes oman perehenke eli ven’alaine taidoilii Nikolai Rerih. Vuvvennu 1992 kohtah, kus enne oli taidoilijan usad’bu, oli pystytetty mustoristu.
Hyppösenmäki

Hyppösenmäki on Karjalan tazavallan Sortavalan piirin Haapalammen kyläkunnan pos’olku. Se on sijoitannuhes Karmalanjärven päivänlaskurannal da Hympölänjärven pohjasrannikol. Sortavalassah on viizi kilometrii.
Arhitektuuruobjektu:
Kuokkaniemi

Kuokkaniemi on Karjalan tazavallan Sortavalan piirin Haapalammen kyläkunnan pos’olku. Se on sijoitannuhes Kuokkajärven rannal. Kuokkaniemes on yksi laukku, poštuozasto, keskiškola da lapsienpäivykodi.
Kuokkaniemen nimi on vie raudutiestansiel, kudai on sijoitannuhes 239,9. kilometril Niva-Tuoksalahti-raududorogal. Kuokkaniemes Haapalammen kylässäh on 12 kilometrii.
Lavijärvi (pos’olku)

Lavijärvi on Karjalan tazavallan Sortavalan piirin Haapalammen kyläkunnan pos’olku. Se on sijoitannuhes Kuokkajärven rannal, nelli kilometrii on Kuokkaniemen raudutiestansiessah.
Meijeri

Meijeri on Karjalan tazavallan Sortavalan piirin Haapalammen kyläkunnan pos’olku. Se on sijoitannuhes Luadogan luodehozas olijan lahten rannal, A121 (”Sortavala”) -avtodorogal. Sortavalassah on 13 kilometrii matkua. Meijeris läbi menöy jogavuodezen Valgiet yöt -nimizen Ven’an avtočempionuatan kilbumatku.
Niemelänhovi

Niemelänhovi on Karjalan tazavallan Sortavalan piirin Haapalammen kyläkunnan pos’olku. Se on sijoitannuhes Luadogan luodehozas olijan lahten rannal, Sortavala-Lahtenpohju -avtodorogal. Niemelänhovis ruadau Luadogan usad’bu -nimine turizmu- da hotelikompleksu.
Rautalahti (Sortavalan piiri)

Rautalahti on Karjalan tazavallan Sortavalan piirin Haapalammen kyläkunnan pos’olku. Se on sijoitannuhes Luadogan luodehozas olijan lahten rannal, Sortavala-Lahtenpohju -avtodorogal. Pos’olkan lähäl on sijoitannuhes Luadogan pohjasrannikon luonnonvardoičusaloveh.
Reuskula

Reuskula on Karjalan tazavallan Sortavalan piirin Haapalammen kyläkunnan pos’olku. Se on sijoitannuhes Ahvenjärven päivänlaskurannal, Sortavala-Lahtenpohju -avtodorogal. Reuskulas läbi menöy jogavuodezen Valgiet yöt -nimizen Ven’an avtočempionuatan kilbumatku.
Tarulinna

Tarulinna on Karjalan tazavallan Sortavalan piirin Haapalammen kyläkunnan pos’olku. Se on sijoitannuhes Luadogan luodehozas olijan lahten rannal. Tarulinnas on säilynyh arhitektuuran mustomerki – liäkäri Vinteran kezämökki.
Tuokslahti

Tuokslahti on Karjalan tazavallan Sortavalan piirin pos’olku, kudai kuuluu Haapalammen kyläkundah. Tuokslahti on sijoitannuhes Kiteenjoven rannal.
Tuoksjärvi

Tuoksjärvi on Karjalan tazavallan Sortavalan piirin Haapalammen kyläkunnan pos’olku. Se on sijoitannuhes 86К-338 -avtodotogan lähäl, Hympölänjärven Hotinlahten suvirannal. Samannimizeh järvessäh on nelli kilometrii matkua.
Uusikylä (Sortavalan piiri)

Uusikylä on Karjalan tazavallan Sortavalan piirin Haapalammen kyläkunnan pos’olku. Yksi kilometri on Sortavala-Lahtenpohju -avtodorogassah.
Karmalankylä

Karmalankylä on Karjalan tazavallan Sortavalan piirin Haapalammen kyläkunnan pos’olku. Se on sijoitannuhes Karmalanjärven suvirannal, Sortavalan lähäl.
Hotinlahti

Hotinlahti on Karjalan tazavallan Sortavalan piirin Haapalammen kyläkunnan pos’olku. Se on sijoitannuhes Hympölänjärven luodehrannal. Kuvven kilometrin piäs Kiteenjovel on Niemikoski, sen korgevus on 3,5 metrii.
Hong Kong

Hong Kongan spetshallindoaloveh (kan. 香港特別行政區; Jyutping: hoeng1 gong2 dak6 bit6 hang4 zing3 keoi1) libo Hong Kong on Macaunke toine Kitain spetshallindoalovehis Päivännouzu-Aazies Suvi-Kitainmeren rannal. Hong Kongas eläy läs 7,5 miljonua hengie (v. 2017). Pinduala on 2,754.97 km². Virallizet kielet ollah kitain da anglien kielet.
Muamonkielenny 88,9% hongkongalazis pagizou kantonankitaikse, 4,3% angliekse da mandariinukitaikse 1,9%. 
Histourii.
Hong Kong täytettih miehistöl vuvvennu 1841 enzimäzen oupiumsovan aigua. Nankingan rauhas Kitai andoi suaren Brituaniele, da Hong Kong rodih Brituanien koronukolouniekse. Allukse Hong Kong oli vaiku kalanpyvvändyhieru, eigo sie olluh suurdu eloipaikkua. Toizen oupiumsovan aigua oza Kowloonan niemimua rodih ozakse alovehtu. Vuvvennu 1898 "Uvvet Territouriet" kortomittih Brituaniele 99 vuvvekse. Vuvvessah 1997 Hong Kong oli Brituanien kolounii. Hong Kong työttih järilleh Kitaile heinykuus 1997. 1980-luvul Hong Kongua kučuttih Singaporen, Taivan'an da Suvi-Koreinke yhtekse "Aazien nelläkse tigrakse". Vuvvennu 2019 linnas tuli voimah uuzi turvallizuszakon, kudai nostatti suurii demonstartsieloi rahvahanvallallizien partieloin keskes.
Haldivolline javondu.
Hongkongas on 18 piirilöi (angl. district). Alovehnevvoston ozanottajat vallitah vuiborois joga nelläs vuozi. Jälgimäzet vuiborot piettih syvyskuus 2019. Hongkongan piirit ollah:
RTHK

Radio Television Hong Kong (RTHK) on Hong Kongan halličuksen omistai teleruadivoyhtymy. Yhtivö perustettih vuvvenu 1928. Se on Hong Kongan talovushallindon alaine yhtymy. Vuvvessah 2016 RTHK luadi omii teleohjelmoi Hongkongan kahteh kaupalizeh telekanualioh niškoi (TVB da ATV), a nügoi RTHK omistau 4 telekanualoi da 8 ruadivokanualoi. Telekanualat TV31 da TV34 työtäh UHF-kanualoil analougizennu sežo digitalizennu.
Roza Nikol’skaja

Roza F’odorovna Nikol’skaja (tytöššy Tarojeva, 12. syvyskuudu 1927 — 20. kevätkuudu 2009) oli ven’alaine etnogruaffu, histourien kandiduattu, hänel on kirjutettu tiedoruaduo, kuduat koskietah karjalazien ainehellistu da hengellisty kul’tuurua sego rahvahan histouriedu.
Roza F’odorovna rodiihes lyydiläzien pereheh. Muamo oli Marija Pavlovna Vilajeva, tuatto, F’odor Konstantinovič Tarojev (1902-1956), ruadoi Nevvosto-Karjalan tavovusohjavos, myöhembi oli Karjalan muatalovusministrannu. Vuozien 1930 allus F’odor Konstantinovič oli työtty opastumah Moskovan muatalovusakadiemieh. Vuvvennu 1935 Moskovas Roza lähti enzimäzeh kluassah školah № 213. Vuvvennu 1937 pereh tuli järilleh Karjalah, rubei elämäh Petroskoil. Suuren Ižänmuallizen voinan aigua Roza muaman da nuoremban vellenke piäzi evakuacieh Puudogan piirih. Sie häi jatkoi opastundua školas. Voinan jälles pereh tuli elämäh Petroskoile. 
Vuvvennu 1945 Roza Tarojeva piäzi opastumah Karjalas-suomelazen yliopiston histouriellis-filolougiellizen tiedokunnan histourien ozastole. Vuvvennu 1950 häi loppi yliopiston, sen jälles kodvazen ruadoi Karjalas-suomelazes pedagouguinstituutas histourien, etnogruafien da literatuuran opastajannu. 
Vuvvennu 1951 Roza F’odorovnua työttih opastumah Moskovah Etnogruafien instituutan aspirantuurah Suomi-ugrilazien rahvahien etnogruafii-ozastole. Hänen tiedo-ohjuajannu oli etnogruaffu da antropolougu N.N. Čeboksarov. Aspirantuuran loppiettuu vuvvennu 1955 pakkaskuus Roza F’odorovna tuli ruadoh Ven’an tiedoakadiemien Karjalan ozaston Kielen, literatuuran da histourien instituuttah. Kieli-instituutas häi ruadoi kogo ijän, oli nuorembannu da vahnembannu tiedoruadajannu, tiedosekretarinnu, fol’klouran da etnogruafien ozaston johtajannu. 
Vuvvennu 1955 Roza F’odorovna puolisti kandiduattudissertacien, sen tiemannu oli XIX- vuozisuan toizen puoliškon – XX-vuozisuan enzimäzen puoliškon pohjas-karjalazien ainehelline kul’tuuru. Meijän muan tiedoalal tämä dissertacii oli enzimäzenny, kudai oli omistettu Karjalan rahvahan etnogruafiele. 
Roza F’odorovna yhtyi kanzoinvälizih da ven’alazih tiedofourumoih, kus saneli Karjalan etnogruafies. Tiedoruavon ližäkse Roza F’odorovna ruadoi yhteskunnallistu ruaduo: pitkän aigua oli Kieli-instituutan paikalliskomitietan johtajannu, oli Karjalan Korgeviman nevvoston Preziidiuman nevvojannu, Petroskoin linnan nevvoston deputuatannu, kuului Nevvostoliiton kommunistoin partieh. Roza F’odorovna kuoli 20. kevätkuudu vuvvennu 2009 Petroskoil. Häi on pandu muah Suolusmäin kalmužimal.
Roza F’odorovna Nikol’skaja oli vallittu Kalevalan seuran da Suomen muinazen aijan mustomerkilöin tutkimusseuran kunnivojäzenekse.
Vuvvennu 1973 häi sai Сastrenan seuran kirjazienvaihtajan arvonimen. Händy palkittih medaliloil. Roza Nikol’skoil oli Karjalan tazavallan Tiedoalan kunnivoitetun tiedoruadajan arvonimi.
Rankijärvi

Rankijärvi on järvi, kuduas läbi vezi ei virdua. Järvi on Karjalan tazavallan Sortavalan piirin Haapalammen kyläkunnan alovehel. 
Järvi on sijoitannuhes Kuokkajärvespäi koillizeh, järven pindu on 26 metrii korgiembi meren pindua. Rankijärven liidehrandua pitkin menöy Hiitola-Jänisjärvi -raududorogu.
Ristijärvi

Ristijärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Sortavalan piirin Kaalamon kyläkunnan alovehel. 
Järven pinduala on 0,9 km², järven pindu on 42,8 metrii korgiembi meren pindua. 
Järveh laskietahes nimettömät ojat. Järvespäi lähtöy nimetöi oja, kudai laskeh Luadogan järven Kirjavahlahteh.
Ruokolampi

Ruokolampi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Sortavalan piirin Kaalamon kyläkunnan alovehel. 
Järven pinduala on 0,5 km², järven pindu on 88 metrii korgiembi meren pindua. 
Yhtehizeh vezisistiemah kuulutah Päähimainenlampi → Venelampi → Riuttalampi → Perttilampi → Hiijärvi → Vahvajärvi → Ruokolampi → Ylälampi → Alalampi → Jänisjärvi.
Ruokojärvi (järvi)

Ruokojärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Sortavalan piirin Kaalamon kyläkunnan alovehel. 
Järven pinduala on 2,6 km², järven pindu on 452 metrii korgiembi meren pindua. 
Järves läbi virduau Tohmajoki. Järven tyveh on sijoitannuhes Sahankosken pos’olku, sit läbi menöy Matkaselkä – Suojärvi -raududorogu.
Ryttyjärvi

Ryttyjärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Sortavalan piirin Kaalamon kyläkunnan alovehel. 
Järven pinduala on 1 km², järven pindu on 49,5 metrii korgiembi meren pindua. 
Järvespäi lähtöy nimetöi oja, kudai laskeh Ristijärveh, siepäi lähtöy oja, kudai laskeh Luadogah.
Rämeenjärvi

Rämeenjärvi on Karjalan tazavallan Sortavalan piirin Kaalamon kyläkunnan da Suomen Pohjas-Karjalan Tohmajärven kunnan rajajärvi. 
Järven pinduala on 1,3 km², järven pindu on 78,4 metrii korgiembi meren pindua. 
Yksi puoli järvie kuuluu Ven’ale, toine - Suomele. Järves läbi virduau Tohmajoki.
Siesmanjärvi

Siesmanjärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Sortavalan piirin Haapalammen kyläkunnan alovehel. 
Järven pinduala on 0,7 km², järven pindu on 57 metrii korgiembi meren pindua. 
Järves läbi virduau Kiteenjoki, kudai laskeh Tohmajogeh.
Tuoksjärvi (järvi)

Tuoksjärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Sortavalan piirin Haapalammen kyläkunnan alovehel. 
Järven pinduala on 0,6 km², järven pindu on 36,5 metrii korgiembi meren pindua. 
Järveh laskietahes nimettömät ojat. Järvespäi lahtöy Hotinoja, kudai laskeh Hympölänjärven Hotinlahteh.
Helmijärvi

Helmijärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Sortavalan linnukunnan da Sortavalan piirin Kaalamon kyläkunnan alovehel. 
Järven pinduala on 0,6 km², järven pindu on 67,8 metrii korgiembi meren pindua. 
Karhuniemi jagau järven puolekkai, jiäy vaigu kaidu salmi. Järvespäi lahtöy Lohioja, kudai laskeh Tohmajogeh.
Hiijärvi

Hiijärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Sortavalan piirin Kaalamon kyläkunnan alovehel. 
Järven pinduala on 0,8 km², järven pindu on 89 metrii korgiembi meren pindua. 
Yhtehizeh vezisistiemah kuulutah Päähimainenlampi → Venelampi → Riuttalampi → Perttilampi → Hiijärvi → Vahvajärvi → Ruokolampi → Ylälampi → Alalampi → Jänisjärvi.
Hympölänjärvi

Hympölänjärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Sortavalan piirin Haapalammen kyläkunnan alovehel. 
Järven pinduala on 5,0 km², vezibasseinan ala on 742 km². Järven pindu on 6 metrii korgiembi meren pindua. 
Järves voibi pyydiä kuor’oidu, haugii, särgii, lahnua, matikkua, kuhua, ahvendu da kiiškoidu.
Ylälampi

Ylälampi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Sortavalan piirin Kaalamon kyläkunnan alovehel. 
Järven pinduala on 1,3 km², vezibasseinan ala on 53,2 km². Järven pindu on 86,6 metrii korgiembi meren pindua. 
Järvi kuuluu yhtehizeh vezisistiemah: Päähimainenlampi → Venelampi → Riuttalampi → Perttilampi → Hiijärvi → Vahvajärvi → Ruokolampi → Ylälampi → Alalampi → Jänisjärvi. Järvespäi liidehehpäi on puoli kilometrii matkua Kontiolahtessah.
Aittojärvi

Aittojärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Porajärven kyläkunnan alovehel. 
Järven pinduala on 1,6 km², vezibasseinan ala on 92,7 km². Järven pindu on 174,5 metrii korgiembi meren pindua. 
Järveh laskeh nimetöi oja, kudai tuou vetty Karsikkojärvespäi. Järvespäi lähtöy nimetöi jogi, kudai virduau Itkajärves läbi da laskeh Koitajogeh.
Akonjärvi

Akonjärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Porajärven kyläkunnan alovehel. 
Järven pinduala on 4 km², vezibasseinan ala on 60,2 km². 
Järvespäi lähtöy Akonoja, kudai laskeh Čuudajärveh, sit läbi virduau Suunanjogi.
Ala-Vieksjärvi

Ala-Vieksjärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Porajärven kyläkunnan alovehel. 
Järven pinduala on 28,2 km², vezibasseinan ala on 371 km². Järven pindu on 148,5 metrii korgiembi meren pindua. 
Järveh tulou vetty Kivijärvespäi. Liidehes järveh laskeh nimetöi oja, kudai tulou Tytärjärvespäi. Vie järvi on yhtistetty Lapinjärvenke. Järvespäi lähtöy Vieksjogi, kudai laskeh Koitajogeh.
Ala-Kälkänjärvi

Ala-Kälkänjärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Naistenjärven kyläkunnan alovehel. 
Järven pinduala on 1 km². Järven pindu on 179,1 metrii korgiembi meren pindua.
Ala-Lavajärvi

Ala-Lavajärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Loimolan kyläkunnan alovehel. 
Järven pinduala on 0,8 km². Järven pindu on 76 metrii korgiembi meren pindua. 
Päivännouzus järveh laskeh Rautajärvenoja, kudai tulou Sarijärvespäi. Suves järveh laskeh nimetöi oja, kudai tulou Ylä-Lavajärvespäi. Järvespäi lähtöy oja,kudai virduau Sulasalmen järves läbi da laskeh Pyhäjärveh.
Ala-Mielunjärvi

Ala-Mielunjärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Loimolan kyläkunnan alovehel. 
Järven pinduala on 1 km². Järven pindu on 130,7 metrii korgiembi meren pindua. 
Järves läbi virduau Sytiviermänjoki. Järveh laskeh jogi, nimel Mutanen.
Ala-Sulkiojärvi

Ala-Sulkiojärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Loimolan kyläkunnan alovehel. 
Järven pinduala on 1,1 km², vezibasseinan ala on 149 km². Järven pindu on 144 metrii korgiembi meren pindua. 
Järves läbi virduau Muannonjoki.
Ala-Tarasjärvi

Ala-Tarasjärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin alovehel. 
Järven pinduala on 1,7 km², vezibasseinan ala on 999 km². 
Järves läbi virduau Tarasjoki.
Taivan'

Kitain tazavaldu, muailmas sidä sanotah Kitain tazavallakse (Taivan'akse) libo muite Taivan'akse. (Taivan' on suaren nimi, tämän suaren suurin oza alovehtu on Kitain tazavallan vallan ual). Kitain tazavaldu libo Taivan' on valdivo Päivännouzu-Aazies, Taivan'ua pietäh iččenäzenny valdivonnu vai erähis mualois. Enne tazavallas oli vai yksi partii, sil oli diplomuattine tunnustus, kogo Kitai oli sen vallan ual. Kitain tazavaldu oli Yhtevynnyzien kanzukundien liiton alguhpanijoin joukos da kuului sen Turvalližusnevvostoh. 
Vuvven 2022 oraskuun tiedoloin mugah Taivan'as eläy 23 196 178 hengie. Kitain tazavallan pinduala on 36 197 km², ejäientihevys on 641 hengie yhty nellikkökilometrii kohti. Eläjientihevyön mugah Kitain tazavaldu on kymmenendel sijal kogo muailmas. 
97% eläjis ollah etnizet kitailazet, läs 3% ollah kandurahvahat. Viralline kieli on kitain kieli. Käytös ollah kitain perindöllizet ierogliefat.
Ylä-Uuksu

Ylä-Uuksu on endizen Salmin pidäjän endine hieru. Ylä-Uuksul on eletty jo kivikavven aigah. Vuvvennu 2020 argeolougizis kaivavukzis löydyi nenga 6000 ezinehty kivikavven aijalpäi.
Hierus läbi virduau Uuksunjogi. Uuksunjoves oli enne vuottu 1939 kolme elektrostansiedu, kudamat annettih sähkyö Ristiojan raudurudan rikastandulaitokseh da Pitkyrannan kaivoksen alovehel. Sähköprovodu oli enzimäine suomelane pitkäl matkal strojittu suurikiinnitysprovodu. 
Ylä-Uuksun hierus oli mondu piendy kyliä: Kivenkulmu, Lupikoi, Neprätti, Ristuoja, Samiselgy, Seminkylä da Tunninen. Hierus oli Ala- da Yläškola, mit oldih yhtehizet Ala-Uuksun ker. Vuonnu 1939 hierus oli läs sada taloidu da eläjiä arvivon mugah nenga 800–1000 hengie. Eläjät oldih enimmyölleh karjalankielizii pravoslaunoloi. Voinan jälgeh eläjät jagavuttih ymbäri nygösty Suomie.
Karaoke karjalakse

Karaoke karjalakse on karjalankieline karaoketuotando. Sit on 23 eri stiil’ah luajittuu pajuo: perindehellisty rahvahanmuuzikkua, kiännettyy iškumeloudiedu, rockmuuzikkua dai nygyaigastu folkii. Karaoke karjalakse on muailman enzimäine karjalankieline karaoketuotando. Sit löydyy pajoloi vienankarjalan, suvikarjalan da livvinkarjalan murdehil. Muuzikkua on otettu keräle kui Suomes mugai Ven’an Karjalaspäi.
Karjalankielisty karaokie voibi pajattua Feelment-karaokealustua käyttäjis restoranois. Ližäkse videot lövvytäh YouTubes da saital pajot.fi/karaoke. 
Karaoke karjalakse -tallendehen julgai Karelia Folk -yhtistys vuvvennu 2021. Se oli vuitti karjalan kielen da kul’tuuran stuatussua edehpäi eistäjiä Parempi Pajot -projektua.
Ruadojoukko.
Luadii Jussi Sinkkonen, azientundii Timoi Munne, projektupiällikkö Jari-Pekka Kinnunen.
Tuotandos avvutettih Riverian iäni- da videotuotandon opastujat, Päivännouzu-Suomen yliopiston karjalan kielen opastajat da opastujat, alovehellizet muzikantat dai karjalan kielen da kul’tuuran suvaiččijat, Karjal-seuroloin aktiivat dai pajoloin alguperähizet ozuttajat mollemmil puolil rajua.
Loimolan Voima

Loimolan Voima on karjalankieline folk-joukko, kudai ruadau Suomes. Joukko perustettih vuvvennu 2019 da sih kuulutah karjalazet Suačin vellekset Levoin Miša da Miikkula. Miša säveldäy da Miikkula kirjuttau pajoloin tekstat. Joukon pajot on kirjutettu suvikarjalan murdehel. Velleksien sugu on rodužin Suistamolpäi, ga hyö iče ollah vadrastuttu Lieksas.
Loimolan Voiman ezmäine disku "Ruttomužikan kyynäl" piästettih ilmah vuvvennu 2020. Samaine disku vallittih Suomes vuvven 2021 rahvahanmuuzikkudiskakse. Toine disku "Mi on praudua" jullattih vuvvennu 2022. Joukol on olluh konsertoi Suomen eri čuril.
Pyöröi

Pyöröi libo kukkoine on kui Suomen muga i Ven’an Karjalas tundiettu pastos. Rakkahal lapsel on äijy nimie: Suvizes Ven’an Karjalas dai aijembah Suomeh kuulunuos Raja-Karjalas sidä kučuttih pyöröikse, Vienan Karjalas pottusangiekse dai Suomen Pohjas-Karjalas kukkozekse. Pyörölöil on olluh Suomen puolel sežo mostu nimie, kui pyröine, tapuntaine libo toslokas.
Aijembah pyöröitaiginan piäruohkuaineh oli ruisjauho da piälyksekse pandih ozrupudruo libo talkunua, kudamien sijah myöhembä pandih riissupudruo libo kartohkupyretty. 1900-luvun allus pyöröitaiginua ruvetеih valmistamah nižujauhos da syväimekse ruvettih panemah mannoikuaššua. Nižupyörölöi allettih ottua koufein ker. Ruispyöröit syödih da syvväh suupan libo vellin ker.
Syömisperindehes on ylen vähä kirjallistu materjualua. Kukkoine piäzi suudokniigah jo vuvvennu 1691, konzu erähäs talois Kidien voulostis oli subbotniekan jälgeh torattu subotniekkusyömizen täh. Ižändät oldih uskaldettu tarita subbotniekkurahvahale liharokkua, ga tarittihgi ainos vellii da kukkozii. Sendäh rodih tora, kudaman aigah taloin poigu kuoli. Dielo puutui suudoh da yhteltiedy subbotniekku da kukkoine pandih kirjoih.
Pyörölöin luajindu:.
Taiginas pyöritelläh käzin pitkäččy, kudai paloitellah.
Palois taputellah läs 1- 2 santimetrin sangevuzii plekkuloi, kudamii nostetah.
Sagei täyteh levitetäh reunoissah. Reunoi ei kiännetä täyttehen piäle. Pastetah räkes päčis, voijellah voisulal mollembin puolin da annetah pehmetä kodvaine.
Ala-Tolvajärvi

Ala-Tolvajärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Loimolan kyläkunnan alovehel. 
Järven pinduala on 10,4 km², vezibasseinan ala on 204 km². Järven pindu on 174 metrii korgiembi meren pindua. 
Järvespäi lähtöy Tolvajoki, kudai laskeh järveh nimel Viiksinselkä. Siepäi Koitajoves läbi vezi virduau Suomen puolele da lopus puuttuu Baltiekan mereh.
Alimmainen Kaarijärvi

Alimmainen Kaarijärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Loimolan kyläkunnan alovehel. 
Järven pinduala on 1,5 km². Järven pindu on 175,8 metrii korgiembi meren pindua. 
Järves läbi virduau Keskimjoki, kudai laskeh Tolvajogeh. Se laskeh järveh nimel Viiksinselkä.
Alinen Liusjärvi

Alinen Liusjärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Porajärven kyläkunnan alovehel.
Järven pinduala on 2,2 km², vezibasseinan ala on 269 km². Järven pindu on 179,1 metrii korgiembi meren pindua.
Järves läbi virduau Mäntyjoki, tämä jogi virduau Mäntyjärves läbi, ala- virras joven nimi muuttuu Kontiojovekse, jogi virduau Suures-Kontiojärves läbi, laskeh Čuudajärveh da yhtyy Tarasjogeh.
Anoksenjärvi

Anoksenjärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Loimolan kyläkunnan alovehel. 
Järven pinduala on 0,6 km². Järven pindu on 172,7 metrii korgiembi meren pindua. 
Järvespäi lähtöy Anoksenjoki, kudai laskeh Ylä-Sulkiojärveh, sit läbi virduau Muannonjoki.
Bolozero

Bolozero on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Mujehjärven piirin Sukkajärven kyläkunnan da Suojärven piirin Porajärven kyläkunnan alovehel. 
Järven pinduala on 9,6 km², vezibasseinan ala on 79,3 km². Järven pindu on 190 metrii korgiembi meren pindua. 
Järven päivänlaskupuolel olijas lahtespäi lähtöy Bola-jogi, kudai laskeh Himol’anjärveh, sit läbi virduau Suunu.
Suuri Kudomajärvi

Suuri Kudomajärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Porajärven kyläkunnan alovehel. 
Järven pinduala on 1,8 km². Järven pindu on 160,4 metrii korgiembi meren pindua. 
Järvespäi lähtöy Kudomajogi, kudai laskeh Suunujogeh.
Vaaksausjärvi

Vaaksausjärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Naistenjärven kyläkunnan alovehel. 
Järven pinduala on 3,2 km², vezibasseinan ala on 38,2 km². Järven pindu on 173,3 metrii korgiembi meren pindua. 
Järveh laskeh kaksi ojua, kuduat tullah Pitkäslammes, Isos-Syvälammes, Vatsikasjärves, Pahkalammes da Haukilammespäi. Järvespäi vezi piäzöy Kukkausjogeh, kudai virduau Kukkausjärves läbi da laskeh Aittojogeh.
Valkamajärvi

Valkamajärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Loimolan kyläkunnan alovehel. 
Järven pinduala on 1 km², vezibasseinan ala on 6,25 km². Järven pindu on 89 metrii korgiembi meren pindua. 
Järveh laskeh nimetöi oja, kudai tulou Aittolammispäi. Vorolansalmi yhtistäy Valkamajärven Kimajärvenke.
Valkiajärvi (pohjaine)

Valkiajärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Loimolan kyläkunnan alovehel. 
Järven pinduala on 0,9 km. Järven pindu on 103 metrii korgiembi meren pindua. 
Järvespäi lähtöy Valkiaoja, kudai laskeh Salmenjärveh, sit läbi virduau Uuksunjoki.
Valkeajärvi (suvi)

Valkeajärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Loimolan kyläkunnan alovehel. 
Järven pinduala on 0,5 km². Järven pindu on 79 metrii korgiembi meren pindua.
Tatarstuanu

Tatarstuanan tazavaldu libo Tatarstuanu () on Ven'an federacien tazavaldu. Se kuuluu Volganrannikon federuallizeh piirih. 
Tazavaldu perustettih 27. oraskuudu vuvvennu 1920 kogo Ven’an piälimäzen toimehpanokomitietan da Rahvahan komissuaroin nevvoston piätöksen mugah. 5. talvikuudu vuvvennu 1936 tazavallan nimi muutui Tatuarien avtonoumizekse socialistizekse Nevvostotazavallakse. 
30. elokuudu vuvvennu 1990, konzu hyväksyttih Iččenäžyön deklaracii, tazavaldu sai Tatuarien socialistine Nevvostotazavaldu -nimen. 7. tuhukuudu vuvvennu 1992 tazavallan nimi muutui Tatarstuanan tazavallakse. 
Nemet Tatarstuanu da Tatarstuanan tazavaldu ollah samanarvozet. Tazavallan piälinnu on Kazan’i. Tatarstuanan tazavallal on yhtehine raja Kirovan, Ul’janovskan, Samuaran da Orenburgan alovehien sego Baškortostuanan, Marii El:an, Udmurtien da Čuvašien tazavalloinke. 
Virallizet kielet ollah ven’a da tatuaroin kieli. 
Geogruafii.
Tatarstuanu on sijoitannuhes Ven’an Jevruoppuozah, Päivännouzu-Jevruopan tazangol, kohtah, kus tullah yhteh Volga da Kama-jovet. 
Tatarstuanan pinduala on 67 836 km². Tazavallan alovehen piduhus pohjazes suvehpäi on 290 km, päivänlaskus päivännouzuhpäi on 460 km. 
Tatarstuanan korgevin kohtu on Čatir-Tau -ylängö.
Tatuaroin kieli

Tatuaroin kieli () on tatuaroin da karatajoin kanzalline kieli. 
Se on valdivolline kieli Tatarstuanan tazavallas. Leviemizen da pagizijoin lugumiärän mugah tatuaroin kieli on toizel sijal Ven’an kanzallizien kielien keskes. 
Vuvven 2010 tiedoloin mugah Ven’al tatuaroin kielel pagizou läs 4,28 miljonua hengie (vuvven 1989 rahvahan lugemizen tiedoloin mugah tämä lugumiäry oli 5,1 miljonua hengie). Tatuaroin kielel paistah baškirat, ven’alazet, čuvašit, marilazet sego Ven’an erähät toizet rahvahatgi. 
Kielentutkijoin mugah tatuaroin paginkieles on kolme murrehtu:
Valkeajärvi (Porajärven kyläkundu)

Valkeajärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Porajärven kyläkunnan alovehel. 
Järven pinduala on 1,6 km². Järven pindu on 178,8 metrii korgiembi meren pindua. 
Järvespäi lähtöy pieni jogi nimel Valkeajoki.
Varpajärvi (Porajärven kyläkundu, Koitajogi)

Varpajärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Porajärven kyläkunnan alovehel. 
Järven pinduala on 1 km², vezibasseinan ala on 294 km². Järven pindu on 156,2 metrii korgiembi meren pindua. 
Järves läbi virduau nimetöi jogi, kudai tulou Roukenjärven puolespäi. Nimetöi jogi laskeh Koitajogeh.
Varpajärvi (Loimolan kyläkundu)

Varpajärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Loimolan kyläkunnan alovehel. 
Järven pinduala on 2,3 km², vezibasseinan ala on 11,1 km². Järven pindu on 89 metrii korgiembi meren pindua. 
Järvespäi lähtöy Varpaoja, kudai laskeh järveh nimel Plotina-Mustajärvi. Täs järvespäi oja lähtöy nimel Salmilammenoja. 
Järves voibi pyydiä haugii, särgii, ahvendu da kiiškoidu.
Varpajärvi (Porajärven kyläkundu, Tarasjögi)

Varpajärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Porajärven kyläkunnan alovehel. 
Järven pinduala on 1 km². Järven pindu on 181,8 metrii korgiembi meren pindua. 
Järvespäi lähtöy lyhyt nimetöi oja, kudai laskeh Koivupuro-ojah.
Georgijevskii, Mihail Dmitrijevič

Mihail Dmitrijevič Georgijevskii (20. ligakuudu 1860, Ostrečini – 8. kezäkuudu 1908, Pyhärvi) oli ven’alaine opastai, oman kodirannan tutkii, etnogruaffu, karjalan kielen lyydin murdehen enzimäzen painetun sanakniigan kirjuttai. 
Mihail Dmitrijevič Georgijevskii oli Karjalas kuulužas opastajien suvuspäi. Hänen tuatto, Georgijevskii Dmitrii Nikiforovič, oli papinnu. Vuvvennu 1883 Petroskoin hengellizen seminuarien loppiettuu Mihail Georgijevskoidu työttih ruadamah opastajannu Pyhärveh. Vuvvennu 1908 Iäni Karjalaspäi -kirjutukses häi kirjutti nenga:
”24 puolenke vuottu tagaperin minä tulin Karjalah ruadamah opastajannu, olin umbiven’alaine, iginäh en kuulluh niyhty sanua karjalakse. Hämmästyksis duumaičin, midä da kui rubien ruadamah Karjalas”.
Kaikkih vaigevuksih huolimattah Mihail Dmitrijevič rubei keriämäh sanakniigastu, kuduah kirjutti karjalazii sanoi ven’alazil kirjaimil. Täs händy autoi karjalaine akku Leskova O.F. Nenga Mihail Georgijevskii rodih Ven’alas-karjalazen (lyydin murdehen) sanakniigan luadijakse. Hänen ruaduo korgiesti arvosti akadiemiekku Fortunatov F.F. Vuvvennu 1908 sanakniigu painettih Piiteris. Se työttih avukse ven’alazile opastajile kyläläzih alguškolih. Vuvvennu 1892 Pyhärveh oli nostettu enzimäine škola. Mihail Dmitrijevič pidi huoldu köyhis opastujis, andoi lapsile muatalovustiedoloi, opasti pidämäh ogrodua. Mies tutki karjalazien elostu, taboi da perindölöi. 
Häi kirjutti Anuksen gubernien kazvilois da elättilöis. Mihail Dmitrijevičan kirjutustu painettih paikallizis lehtilöis. Vuvvennu 1988 painettih Georgijevskoin Pyhärvele omistetut etnogruafiellizet kirjutukset. Niilöih on kerätty äijy tieduo kylän histourieh da etnogruafieh näh. Vuvvennu 1908 oli painettu Karjalazet-nimine oučerku. 
Se on parahii enne vallankumovustu kirjutettuloi tutkimuksii. Mihail Georgijevskii kirjutti synnynmuanaijan, mečästyksen da kalastuksen perindölöis. Kai nämmä kirjutukset ollah monivuodizen tutkimusruavon tulos. Georgijevskoin kerätty ainehisto on ylen kallis oman kodirannan histourien da perindölöin tutkijoile. 8. kezäkuudu vuvvennu 1908 Mihail Dmitrijevič kuoli. Häi on pandu muah Pyhärveh kirikkökalmužimal.
Vegarusjärvi (Naistenjärven kyläkundu)

Vegarusjärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Naistenjärven kyläkunnan alovehel. 
Järven pinduala on 13,8 km², vezibasseinan ala on 171 km². Järven pindu on 165,4 metrii korgiembi meren pindua. 
Järveh laskeh enämbi kymmendy nimettömiä ojua. Suurimat niilöis ollah Parkoinoja da Rain-Kivijärvenjoki. Vegarusjärves oman allun ottau Vegarusjoki. 
Järves voibi pyydiä haugii, särgii, lahnua, matikkua, ahvendu da kiiškoidu.
Vegarusjärvi (Loimolan kyläkundu)

Vegarusjärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Loimolan kyläkunnan alovehel.
Järven pinduala on 2,2 km², vezibasseinan ala on 136,2 km². Järven pindu on 165,6 metrii korgiembi meren pindua.
Järveh laskeh nimettömiä ojua. Järvespäi lähtöy Heinäjoki.
Verandus

Verandus on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Veškelyksen kyläkunnan alovehel. 
Järven pinduala on 1,1 km². Järven pindu on 119,5 metrii korgiembi meren pindua. 
Järvespäi vezi piäzöy Kuhajogeh.
Ylä-Kivačunjärvi

Ylä-Kivačunjärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Naistenjärven kyläkunnan alovehel. 
Järven pinduala on 2,6 km², vezibasseinan ala on 16,6 km². Järven pindu on 111,6 metrii korgiembi meren pindua. 
Järvespäi vezi virduau Kivačunjärveh, siepäi lähtöy Kivačunjogi, kudai laskeh Siämärveh.
Vehkarvi

Vehkarvi on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Porajärven kyläkunnan alovehel. 
Järven pinduala on 1,2 km². Järven pindu on 172,1 metrii korgiembi meren pindua. 
Vehkarven päivännouzupuolel olijas lahtespäi lähtöy Harvaoja, kudai laskeh Kuudamajärveh. Sit läbi virduau Suunujogi.
Vieksinkijärvi

Vieksinkijärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin alovehel. 
Järvi kuuluu Luadogan järven basseinah. Järvi on sijoitannuhes suodunuoh kohtah. 
Suojärven linnassah on 34 kilometrii. Järven pinduala on 3,3 km², vezibasseinan ala on 80,3 km². Järves läbi virduau Varisjoki.
Rafael Orozco Maestre

Rafael José Orozco Maestre (24. kevätkuudu 1954 – 11. kezäkuudu 1992), oli Kolumbien pajattai.
Viiksinselkä

Viiksinselkä on aiga suuri järvi, kudai on sijoitannuhes Ven’an (Karjalan tazavaldu, Suojärven piiri) da Suomen rajal. Raja on menemäs Tarraassiinsuaren, Härkäsuaren da Kiteensuaren kauti. 
Järven pindu on 145,1 metrii korgiembi meren pindua. 
Järveh laskietahes Volgajoki, Tolvajoki da Kivioja. Suomes vezi järvespäi piäzöy Koitajogeh. Suomes järven tyveh sijoitettihes Mutalahten da Nehvonniemen kylät.
Virmajärvi

Virmajärvi on pieni järvi (piduhus on läs 1 km). Järvi on sijoitannuhes Ven’an (Karjalan tazavaldu, Suojärven piiri) da Suomen rajal. 
Järvespäi lähtöy oja, kudai yhtistäy Virmajärven Koitajovenke.
Vihtimjärvi

Vihtimjärvi on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Naistenjärven kyläkunnan alovehel. 
Järven pindu on 157, 9 metrii korgiembi meren pindua. 
Järves läbi virduau Vihtimjoki, kudai yhtyy Irstajogeh. Tämä jogi laskeh Saarijärveh, kuduas läbi virduau Tarasjoki, kudai yhtyy Šuojuh.
Vongajärvi

Vongajärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Porajärven kyläkunnan alovehel. 
Suomen rajassah on läs 20 kilometrii. Järven pinduala on 21,6 km², vezibasseinan ala on 236 km². Järven pindu on 177,8 metrii korgiembi meren pindua. 
Järvespäi vezi piäzöy Savijärveh, Lubajärveh da Märätjärveh. 
Järves voibi pyydiä haugii, ahvendu, siigua, riäpöidy, särgii, matikkua da kiiškoidu. 
Järvi on tapahtumupaikannu Jana Vagneran Vongajärvi-nimizes romuanas (2011), tämän romuanan pohjal on kuvattu Epidiemii-nimine fil’mu (2019).
Voronkusieni

Voronkusieni (Cantharellus tubaeformis) on keldusienien kel yksi Suomen suvaittavembis ravingosienis. Ilmastonmuutoksen täh voronkusieni on jälgivuozinnu levinnyh sežo Päivännouzu-Suomeh.
Voronkusieni on kebjei tunnustua, sil on rikas vil’l’usualis da sen vil’l’uaiguväli on verduallizen pitky; ainos elokuun allus enzilumeh suate. Sežo pikkaraine pakkaine ei muuta sen maguu.
Voronkusienet kazvetah nuoris kuuzikois, lehtimečis, kumbuzis havumečis dai segamečis. Puaksuh net kazvetah plotnoloinnu joukkoloinnu da toiči net ollah peitos sammalien al.
Voronkusieni on Suomen syömisvirraston kannatuksen mugah putilline syöndysieni. Tuorehet sienet voibi konserviiruija kylmiämäl libo kuivuamal, dai/konzu net ollah pättävii vuozii. Voronkusienen magu on elegantu da ei vägevy. Kuivatunnu nennien sienien magu tulou ilmi parem. Sienis voibi keittiä creme-luadustu suuppua libo suurustettuu syömisty libo nennii voibi käyttiä eriluaduzih pastoksih ezimerkikse voronkusieni-faršupastokseh. Pastoksen voit luadie tiettäväine ilmai lihua.
Pihl'ajat

Pihl’ajat (Sorbus) on kazvisugu, kudamah kuuluu 100-200 lajii. Pihl’ajat ollah pikkarazii puuloi libo tuhjoloi. Lajiloin miäräs on suurdu ebätarkuttu, sendäh ku pihl’ajii on monii lähisugulazii lajiloi, kudamat yhtet biolougat laskietah erillizikse lajiloikse, a toizet ei. Pihl’ajien suguu on sežo nygöi juattu monekse pienembäkse suvukse. Suomes löydyjät 4-6 pihl’ailajii nygöi javotellah nelläh eri suguh. Pihl’ajat kuulutah rouzukazviloin heimoh da ollah ylen lähästy suguu orapihl’ajile da juablokkupuuloile. Toiči sežo aronijoi on kučuttu mustikse pihl’ajikse.
Kazvi

Kazvit ollah monisoluzet organizmat, kudamat suajah oman ravingon enne kaikkie yhtevyttämäl. Kuvven organizmumuailman sistiemas net muvvostetah kazvimuailman (Plantae), yhten ydinozallizien organizmoin nelläs piäjoukos elättilöin, sienien-grivoin da alguelättilöinke. Kazviloikse on eri aijoinnu sellitändäs rippujen voidu miäritellä vaihtelii joukko eriluadustu organizmua. Kazviloi tutkii tiijonala on kazvitiedo libo botaniekku.
Kazvit poiketah elättilöis da sienis-grivois moneh tabah. Net ei enimyölleh voija liikkuo paikas toizeh, a pyzytäh kogo elaijan tietyl kazvoalustal. Kazvit ollah tavan mugah omavarazet libo autotrofizet, ku net suajah tarvittavat ainehet yhtevyttämäl. Kazvisolut poiketah elättisolulois muun keskes kiindiel, cel’l’ulouzan muvvostetul soluseinäl da plastidoil, kudamis on väriainehtu. Sienien-grivoin solulois on kitiinan jämpistetty soluseiny, da bakteriloin soluseinäs on murejiinua.
Nurminäiviččy

Nurminäiviččy on valpahan nahkan värine lyhyöl nurmel kazvai sieni. Sen šuapku on 1–5 cm. levei, nuoren näivičän šuapku on enzimäzikse miäččymäine, škuapkan reunas on priädniekkän jyttyzii ruppiloi, šuapkan keskel on buguričču, heltat ollah harvat da loukkotyvizet. Jalgu on 4–8 cm. pitky, kova da puumaine. Nurminäivičän magu on keskinkerdane/hyvä ja duuhu muistottau neilikkua. Vai škuapkoi syvväh.
Nurminäiviččy voibi kazvua tiedoiniekan kruugas da sendäh sen nimi on angliekse fairy ring – elgukruugu, sentäh gu se on pikkarane da čoma sieni da kazvau kruugis. Sualiskauzi on kezäkuu – ligakuu.
Vuontelejärvi

Vuontelejärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Naistenjärven kyläkunnan alovehel.
Järven pinduala on 3,9 km², vezibasseinan ala on 156 km². Järven pindu on 149,1 metrii korgiembi meren pindua.
Vuortanajärvi

Vuortanajärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Loimolan kyläkunnan alovehel.
Järven pinduala on 2,3 km², vezibasseinan ala on 50,3 km². Järven pindu on 74 metrii korgiembi meren pindua.
Järvespäi lähtöy Koirinjoki.
Vuotsijärvi

Vuotsijärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Loimolan kyläkunnan alovehel.
Järven pinduala on 1,2 km², vezibasseinan ala on 82,3 km². Järven pindu on 141,6 metrii korgiembi meren pindua.
Järves läbi virduau jogi nimel Mutanen.
Ala-Vuottojärvi

Ala-Vuottojärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Porajärven kyläkunnan alovehel.
Järven pinduala on 8,4 km², vezibasseinan ala on 184 km². Järven pindu on 180,8 metrii korgiembi meren pindua.
Järves läbi virduau Vuottojogi. Se tulou Ylä-Vuottojärves da Ala-Vuottojärvespäi lähtiettyy virduau Roukkenjärvehpäi. Kaidu koskekas salmi yhtistäy Ala-Vuottojärven kaijan da pitkän Kyläjärvenke.
Himol’anjärvi

Himol’anjärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin da Mujehjärven piirin rajal. Suvirandu on Suojärven piiris, pohjasrandu on sijoitannuhes Mujehjärveh piirih.
Järven pinduala on 80,5 km², vezibasseinan ala on 2670 km².
Järves läbi virduau Suunujogi. Järveh laskietahes Torasjogi, Vuottojogi, Uškalanjogi da Bolajogi.
Järves voibi pyydiä riäpöidy, särgii, siigua, haugii, lahnua, ahvendu, kiiškoidu da matikkua.
Prakunjärvi

Prakunjärvi () on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Loimolan kyläkunnan alovehel.
Järven pinduala on 1,2 km². Järven pindu on 135 metrii korgiembi meren pindua.
Järves läbi virduau Ylänjoki, kudai laskeh Juuvanjogeh.