tartuNLP/wikipedia-smugri-20251201 huggingface dataset:
Kymrinmua

Kymrinmua (kymrin kielel " Cymru", anglien kielel "Wales") on mua Suuren-Britanien suarel da yksi Yhtistynnyön kuningaskunnan nellis vuitis.
Caerdydd

Caerdydd () on Kymrinmuan piälinnu.
Abertawe

Abertawe (angliekse "Swansea") on Kymrinmuan toizekse suurin linnu. Se on azuttu Afon Tawe -joven suuh Môr Hafren -meren rannale, mi nägyy linnan kymrinkielizes nimesgi, kudamas sana "aber" merkiččöy jovensuudu libo kohtua, kus jogi laskou mereh. Yhtes Gŵyran niemimuanke Abertawe muvvostau linnan mugah nimetyn muakunnan Dinas a Sir Abertawe.
Casnewydd

Casnewydd () on Kymrinmuan kolmandekse suurin linnu.
Wrecsam

Wrecsam () on Kymrinmuan nelländekse suurin da samal Pohjas-Kymrinmuan suurin linnu.
Aberteifi

Aberteifi (angliekse "Cardigan") on pikkaraine linnu Kymrinmuas Ceredigionan muakunnas lähäl Sir Benfron muakunnan rajua. Se on Aberystwythan linnan jälgeh Ceredigionan toizekse suurin linnu. Vuvvel 2011 linnas oli 4184 eläjiä da 54,6% heis pagizi kymrikse.
Aberteifi on azuttu Afon Teifi -joven suuh Bae Ceredigion -lahten rannale, mi nägyy linnan kymrinkielizes nimesgi, kudamas sana "aber" merkiččöy jovensuudu libo kohtua, kus jogi laskou mereh. Linnu azuttih 1000-luvun lopus, konzu allettih Aberteifin linnoituksen srojindu. Vuvvel 1176 linnoitukses piettih istourien ezmäine Eisteddfod-pruazniekku, kudai on myöhembi roinnuh tärgiekse kymrinkielizen kul'tuuran simvolakse da levinnyh ymbäri Kymrinmuadu.
Caerfyrddin

Caerfyrddin () on Sir Gaerfyrddinan muakunnan piälinnu Kymrinmuas.
Machynlleth

Machynlleth on pieni linnu Kymrinmuas.
Caernarfon

Caernarfon on linnu Kymrinmuas.
Starije Bigi

Starije Bigi on udmurtielaine kylä, kudai vuvvennu 2013 sanottih enzimäzekse Suomelas-ugrilazen muailman piälinnakse. Suomelas-ugrilazen nuorižon MAFUN-yhtistysen kilvas, sen loppuozas, Starije Bigi jätti jällele karjalazen Veškelyksen da eestiläzen Obinitsan. 
Rahvas.
Starije Bigi on vahnoi udmurtielazii kylii. Eläjiä kyläs on 630 hengie. On yksi libo kaksi perehysty tulolastu, hyö vai ei malteta udmurtien kieleh. Dostalit ollah udmurtielazet da paistah omah kieleh. Paistah kaikin: vahnembua polvie rahvas, nuorižo da lapset.
Perustandu.
Igiä kyläl on enämbi nelliäsadua vuottu. Enzimäzet eläjät tuldih nämmile mualoile Vužgurt-kyläspäi. Sit kyläs, sanotah, oli vai yksi silmykaivoine da naizile, kudamat tuldih viele, pidi hätki vuottua, kuni suajah rengit täyttiä. Sendäh rahvas lähtiettih kyläspäi iäre toizih vie eloittamattomih kohtih. Löyttih korbimečäs čoma kohtu, kus oli äijy silmykaivuo da jiädih sinne elämäh. Sil kohtua, sanotah, kazvoi pitkähkö da ylen pehmei sammal – big-big žui. Se andoigi nimen kyläle. Kylä endizelleh on čomal kohtua da kui kyläs, mugai sit ymbäri on puhtahus, nikus ni yhty toppastu ei nävy. Se sendäh ku rahvas ollah moizet, eigo čällätä, eigo rikota omua eländykohtua. 
Kul’tuuran akkiloiččii.
Jo enämbi kahtukymmendy vuottu kyläs ruadau kul’tuurutaloi, kudai on oman rahvahan kul’tuuran akkiloiččii. Talois ruadau mondu kerhuo da joukkuo. Kävväh niilöih aiguzet da lapset. Školas opastujua lastu on enämbi sadua, enimät kävväh kul’tuurutaloingi opastuksih. 
Kul’tuurutalois pietäh kaikenmostu piduo oman rahvahan kielen da kul’tuuran kehittämizekse. Niilöi vie enämbäl ruvettih kehittämäh Piälinnoin kilvan jälles. Kilbuhäi oli reknattu pidiä sikse, ku sit kohtas, kudai tulou piälinnakse, olis iellisty kehitysty, ku voittajan selgäh lähtiettäs toizet kylätgi da heil rodis himuo ruadua oman kylän libo linnan hyväkse. Bigis sidä ellendettih hyvin. Kilbu endisty enämbäl yhtisti kyläläzii. Kyläs tiijustettih muijal da sih rubei tulemah turistua. 
Turistoile.
Midä tänäpäi voijah tarita turistoile kyläläzet? Eländysijat. Kyläs ruadau mondu gostindutaloidu. Kul’tuurutalois ruadau Baba Lidan paja, kus nevvotah, kui pidäy kuduo, punuo, pieksiä voidu, varustua perindöllizii udmurtielazii syömizii, sikse pihah on salvettu päčči. Gostienke kižatah perindöllizih kižoih da gostitetah magiel heinyčuajul piirualoinke. Tämän vuoh kyläläzet voijah suaha ližiä varua oman ruavon kehitändäh.
Rhiwabon

Rhiwabon (anglien kielel "Ruabon") on pieni linnu Kymrinmuas.
Y Fflint

Y Fflint () on linnu Kymrinmuas.
Ynys Môn

Ynys Môn () on Kymrinmuan suurin suari. Yhtes Ynys Gybin suaren da pienembien elämättömien suarienke se muvvostau Ynys Mônan muakunnan.
Ynys Gybi

Ynys Gybi () on Kymrinmuan toizekse suurin suari. Se sijaiččou Kymrinmuan suuriman suaren Ynys Mônan päivänlaskupuolel.
Caergybi

Caergybi () on linnu Kymrinmuas Ynys Gybin suarel.
Y Drenewydd

Y Drenewydd () on linnu Kymrinmuas.
Y Trallwng

Y Trallwng () on linnu Kymrinmuas.
Aberystwyth

Aberystwyth on Ceredigionan muakunnan piälinnu Kymrinmuas.
Vuoljärvi

Vuoljärvi () on pos’olku Karjalan tazavallas Karhumäin piiris. Se kuuluu Poventsan linnukundah.
Se sijoiččou samannimizen järven suvirannal.
Huabuselgy

Huabuselgy () on kylä Karjalan tazavallas Karhumäin piiris. Se kuuluu Poventsan linnukundah.
Enne kyläs oli puučasounu.
Rahvahan lugumiäry.
Vuvvennu 1905 kyläs eli 148 hengie.
Lobskoje

Lobskoje on pos’olku Karjalan tazavallas Karhumäin piiris. Se kuuluu Poventsan linnukundah.
Rahvahan lugumiäry.
Vuvvennu 1905 tiä eli 57 hengie.
Lobskoje (kylä)

Lobskoje on kylä Karjalan tazavallas Karhumäin piiris. Se kuuluu Poventsan linnukundah.
Kylä sijoiččou samannimizen järven rannal.
Meri-Muaselgy

Meri-Muaselgy () on pos’olku Karjalan tazavallas Karhumäin piiris. Se kuuluu Poventsan linnukundah.
Se sijoiččou Matkujärven () suvirannal.
Rahvahan lugumiäry.
Vuvvennu 1905 tiä eli 157 hengie.
Uuzi Huabuselgy

Uuzi Huabuselgy () on pos’olku Karjalan tazavallas Karhumäin piiris. Se kuuluu Poventsan linnukundah.
Honkankylä

Honkankylä (enne Zverosouhozu) on kylä Karjalan tazavallas Karhumäin piiris. Se kuuluu Poventsan linnukundah.
Muantiedo.
Kylä sijoiččou Oniegujärven Poventsan lahten pohjasrannal.
Rahvahan lugumiäry.
Vuvvennu 2002 kyläs eli 690 hengie.
Kyläs on škola.
Tihvin Bor

Tihvin Bor on kylä Karjalan tazavallas Karhumäin piiris. Se kuuluu Poventsan linnukundah.
Se sijoiččou Burkovskoje-järven rannal. Kylän pokki virduau Nemina-joki. Kyläs on puukirikkö, kudai on pahas kunnos.
Rahvahan lugumiäry.
Vuvvennu 1873 kyläs eli 106 hengie.
Hiižjärvi

Hiižjärvi () on pos’olku Karjalan tazavallas Karhumäin piiris. Se kuuluu Poventsan linnukundah.
Se sijoiččou samannimizen järven rannal.
Rahvahan lugumiäry.
Vuvvennu 1905 tiä eli 93 hengie.
Belohino

Belohino on kylä Karjalan tazavallas Karhumäin piiris. Se kuuluu Talviojan kyläkundah.
Se sijoiččou Onieguniemel Padmojärven päivännouzurannal, läs 60 kilometrin piäs Karhumäispäi.
Kyläs on arhitektuuran mustomerki – F’odorovan da Nikiforovan taloi (vuozi 1926).
Bereg

Bereg on kylä Karjalan tazavallas Karhumäin piiris. Se kuuluu Talviojan kyläkundah.
Se sijoiččou Onieguniemel Padmojärven rannal, läs 55 kilometrin piäs Karhumäispäi da 7 kilometrin piäs Talviojaspäi.
Bol’šaja Niva

Bol’šaja Niva on hyllätty kylä Karjalan tazavallas Karhumäin piiris. Se kuuluu Talviojan kyläkundah.
Se sijoiččou Onieguniemel Oniegujärven rannal.
Rahvahan lugumiäry.
Vuvvennu 1989 kyläs eli läs 10 hengie. Vuvvennu 2002 kyläs jo ei elännyh nikedä.
Bor

Bor on kylä Karjalan tazavallas Karhumäin piiris. Se kuuluu Talviojan kyläkundah.
Se sijoiččou Onieguniemel Oniegujärven koillisozas, läs 60 kilometrin piäs Karhumäispäi, 2,5 kilometrin piäs Talviojaspäi.
Vitsino

Vitsino on kylä Karjalan tazavallas Karhumäin piiris. Se kuuluu Talviojan kyläkundah.
Se sijoiččou Onieguniemel Oniegujärven koillisozas.
Pikkuliidäi

Pikkuliidäi ("Puffinus puffinus") on lindu.
Hyybiilinnut

Hyybiilinnut libo hyybilinnut (latinan kieles "Strigiformes" libo "Striges") ollah linduloin lahko. Muailmal on enämbi 420 hyybien laajii. Hyybiet eletäh muailman joga mual.
Lyhyöt tiijöt: suuri piälakku, suuret pyörät silmät, lyhyt n’okku, pitkät da terävät kynnet.
Mečäs hyybien harvah näet. Se ei ozuttai rahvahale. Puaksumbah kuulet sen iänen. Konzu kuulet sen enzi kerdua, ga et unohta, rubiet eroittamah toizien linduloin iänis. Kirguu hyybii omah luaduh, sanou: huu, huu. Nägemälgi lindu on omaluaduine. Mustathäi tundiettuu hyybiedy kuulužas mul’tfil’mas kondies da sen dovarišas počinpoigazes, kui lindu autoi heile kirjuttua hyvittelysanat, konzu dovarišat lähtiettih roindupäiväle.
Hyybiel, sen iče tiijät, ollah suuret silmät. Net ollah liikumattomat, ainos kačotah kohti. Sanotah buito hyybiet nimidä ei nähtä päiväl, ga se ei ole tozi. Kui silmy, mugai korvu hyybiel on ylen tarku, tarkembi da herkembi migu kažil. Hyybii kuulou nelläh kerdah parembi sidä. Sendäh rahvas toiči sanotah hyybielöi siivekkähikse kažiloikse.
Eletäh hyybiet yksitellen da ollah mečästäjät linnut. Net meččuijah pienii elättilöi, enne kaikkie hiirii da rottii, pienembii linduloi. Syvväh böbökköigi. Sanotah ku hyybiet meččuijah yöl, ga erähät niilöis voijah päivälgi. Hyybii kui lendäy ni kuule, ni vihjua et. Tulou maguajan linnun luo dai tabuau omih kynzih, se ni havaččuo ei ehti.
Omua peziä hyybii ei luaji, tulou elämäh vahnoih, toizien linduloin hyllättylöih pezih. Libo haudou poigazii kololoih da kallivoloin hallelmuksih. Hyybiet azutah puarat vai kerran elokses. Havvotah poigazii vaiku kerran vuvves. Erähänny vuon ku ollou kylläl syömisty, ga havvotah kaksi kerduagi. Havvondah menöy kogonaine kuu. Hyybiel rodieu 3-10 poigastu. Poigazet roitah sogiet, nerottomat da maltamattomat. Emä- da ižähyybiet mollembat kačotah da syötetäh niidy.
Faktat:
– Hyybiet eletäh kaikkiel, suves dai pohjazes. Niidy eläy meren rannal da mečäs, mägilöis da čuurumualois, lageikol da linnoisgi. Ei elä niidy vai Antarktidas.
– Ven’al 144 hyybien lajilois on 18.
– Pienembät hyybiet eletäh läs 20 vuottu, suurembat kai 68 vuottu.
– Hyybiet voijah eliä viettäh kuuluguh. Vien sijas heile on meččuittuloin zvierilöin da linduloin veri. Ga viettäh hyö sendäh ei olla, vetty pidäy niilöile ei vaiku juvva, ga kezoidugi kylbie.
– Hyybii voi kiändiä piädy 270 gruadusikse da se nikui ei vaikuta sen tervehyöh.
– Vihjatah: hyybii on ylen mielevy lindu. Eihäi nareko Midä? Konzu? Kus? -kižan voittajale lahjoitetah hrustal’noi hyybii.
– Erähil kanzoil hyybii, sendäh ku se meččuiččou yölöil, on arbuamatoi olendo, tiedohuon da pahoin hengien simvolu.
– Erähät kanzat ollah sidä mieldy, ku hyybii on muanalazien uardehien da rikkahuksien akkiloičči da vardoiččii.
Afon Hafren

Afon Hafren (kymrin kielel) libo River Severn (anglien kielel) on Suuren-Britanien suaren kaikkii pitkembi jogi. Se virduau Kymrinmuan da Anglien alovehel da laskou Môr Hafren -mereh.
Yr Wyddfa

Yr Wyddfa () on Kymrinmuan korgevin vuori. Se on 1085 metrii korgei da kogo Suuren-Britanien suarel korgiembii vuorii löydyy vai Šotlandien Ylämualoil.
Virojärvi

Virojärvi () on kylä Karjalan tazavallas Karhumäin piiris. Se kuuluu Talviojan kyläkundah.
Se sijoiččou Onieguniemel lähäl Oniegujärven koillisozua.
Lahtenperä

Lahtenperä () on kylä Karjalan tazavallas Karhumäin piiris. Se kuuluu Talviojan kyläkundah.
Se sijoiččou Onieguniemel Oniegujärven koillisozas.
Vuvvennu 2004 kyläs rakendettih puučasounu ().
Rahvahan lugumiäry.
Vuvvennu 1905 kyläs eli 312 hengie.
Zažoginskaja

Zažoginskaja on kylä Karjalan tazavallas Karhumäin piiris. Se kuuluu Talviojan kyläkundah.
Se sijoiččou Onieguniemel.
Zarečje

Zarečje on kylä Karjalan tazavallas Karhumäin piiris. Se kuuluu Talviojan kyläkundah.
Se sijoiččou Onieguniemel Oniegujärven koillisozas.
Krivonogovskaja

Krivonogovskaja on kylä Karjalan tazavallas Karhumäin piiris. Se kuuluu Talviojan kyläkundah.
Se sijoiččou Onieguniemel Oniegujärven koillisozas.
Kymrin kieli

Kymrin kieli on keltiläine kieli, kudamua paistah piäozin Kymrinmuas, kus se on virralline kieli anglien kielen rinnal. Pienembi joukko pagizijoi eläy sežo Anglies da Argentiinan Patagounies, kunne muutti äijän kymrinkielizii siirdolazii vuvves 1865 algajen. Kielen stuatussua opitah aktiivizeh parandua da nostua kieldy malttajien lugumiäriä Kymrinmuas. Kieliaktivistat reagiiruijah puaksuh kielen pollendah.
Kuuzirandu

Kuuzirandu (, ) on kylä Karjalan tazavallas Karhumäin piiris. Se kuuluu Talviojan kyläkundah.
Se sijoiččou Oniegujärven koillisozas.
Enzimäzen kerran poselenii muanittih vuvvennu 1563.
Kyläs on histourien mustomerkit:
Sežo kyläs on muzei.
Lebeštšina

Lebeštšina on kylä Karjalan tazavallas Karhumäin piiris. Se kuuluu Talviojan kyläkundah.
Se sijoiččou Onieguniemel Oniegujärven koillisozas.
Malaja Niva

Malaja Niva on kylä Karjalan tazavallas Karhumäin piiris. Se kuuluu Talviojan kyläkundah.
Se sijoiččou Onieguniemel Oniegujärven Poventsan lahten päivänlaskurannal.
Egeinmeri

Egeinmeri on Balkanan niemimuan, Vähä-Aazien da Krit-suaren välis olii Välimeren oza. Sie on läs 2000 suardu. Egeinmeri on Griekanmuan da Turcien rajal.
Muantiedo, geolougii.
Egeinmeri yhtyy Mustahmereh koillizes (Dardanelli-salmen, Mramoranmeren sego Bosfor-salmen kauti), Välimereh – suves (monen salmen kauti). Egeinmeren pinduala on läs 179 tuhattu km². Sen rannat ollah kivikkähät, meres ymbäri on äijy madalua mägii, kus on steppi- da hiekkumua.
Meren äijy suardu on endine tazangomua, kudai myöhembi uppoi vedeh. Egeinmeren suurimbat suaret ollah Krit, Lesbos, Rodos, Samos, Evbei. Meren syvys on 200-1000 m (suurin syvys on 2529 m suves).
Mieldykiinnittäjät toziaziet.
Egeinmereh uppoi Britannik-gospitalilaivu, kudai oli samanluaduine, kui Titanik-laivu. Egeinmeren liidehozua sanotah Ikarienmerekse.
Bilbo

Bilbo () on Baskimuan suurin linnu da Bizkaian muakunnan piälinnu.
Donostia

Donostia () on Gipuzkoan muakunnan piälinnu Baskimuas.
Gasteiz

Gasteiz () on Baskimuan ičehallindoalovehen da Araban muakunnan piälinnu.
Abergwaun

Abergwaun (anglien kielel "Fishguard") on linnu Kymrinmuas.
Nikitinskaja

Nikitinskaja on kylä Karjalan tazavallas Karhumäin piiris. Se kuuluu Talviojan kyläkundah.
Se sijoiččou Onieguniemel Oniegujärven koillisozas.
Padmojärvi

Padmojärvi () on kylä Karjalan tazavallas Karhumäin piiris. Se kuuluu Talviojan kyläkundah.
Se sijoiččou Onieguniemel Poventsan lahten rannal Oniegujärven koillisozas.
Savinskaja

Savinskaja on kylä Karjalan tazavallas Karhumäin piiris. Se kuuluu Talviojan kyläkundah.
Se sijoiččou Onieguniemel Oniegujärven koillisozas.
Svečnikovskaja

Svečnikovskaja on kylä Karjalan tazavallas Karhumäin piiris. Se kuuluu Talviojan kyläkundah.
Se sijoiččou Onieguniemel Oniegujärven koillisozas.
2. talvikuudu

2. talvikuudu - 336. vuvven päivy (337. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 29 päiviä.
3. talvikuudu

3. talvikuudu - 337. vuvven päivy (338. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 28 päiviä.
4. talvikuudu

4. talvikuudu - 338. vuvven päivy (339. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 27 päiviä.
Helium

Helium (, merkitäh He-merkil) on toinen elementu Mendelejevan alguainehien hiimiellizes sistiemallizes järjestykses. Heliuman atomnoumer on 2. Se on sistiemallizen järjestyksen enzimäzes periodas, 18. joukos. Helium johtau sistiemallizen järjestyksen guazuloin joukkuo.
Helpo aineh helium on yksiatominen jaloguazu, kudamal ei ole värii, maguu da hajuu.
Helium on yksi levittylöis alguainehis muailmankaikkevuos, se on toizel sijal vezisuajun (merkitäh H-merkil) jälles. Se on kebjei guazu, kudaman kiehundan lämbö on -268,94 °C — kaikkien tiettylöin alguainehien lämbölöin alahazin.
Helium otetah luondoguazus jagavumizen vuoh alahazes lämmös, sidä sanotah fraktsiollizekse laskemizekse.
Litium

Litium (, merkitäh Li-merkil) on kolmas elementu Mendelejevan alguainehien hiimiellizes sistiemallizes järjestykses. Litiuman atomnoumer on 3. Se on sistiemallizen järjestyksen toizes periodas, enzimäzes joukos.
Helpo aineh litium on pehmei hobjankarvasvalgei alkalimetallu.
Litiuman nimen keksimine da histouri
Litium oli avattu vuonnu 1817. Ruoččilaine hiimiekku da minerualogu Iogann Arfedson löydi sidä enzin petalit-minerualas, da sit spodumen- da lepidolit-minerualois. Vuonnu 1818 Gemfri Devi sai metallizen litiuman enzimästy kerdua. Litium sai oman nimen sendäh, ku sidä löyttih kivilöis ( — kivi). Enne sidä sanottih litionakse, nygyaigaine nimi litiumale pani Bercelius.
Berillium

Berillium (, merkitäh Be-merkil) on nelläs elementu Mendelejevan alguainehien hiimiellizes sistiemallizes järjestykses. Berilliuman atomnoumer on 4. Se on sistiemallizen järjestyksen toizes periodas, toizes joukos. Toksiinuaineh.
Helpo aineh berillium on vägi kova valgeiharmai metallu, kudamal on ylen kallis hindu.
Histouri.
Fransielaine hiimiekku Lui Nikola Voklen avai berilliuman vuonnu 1789 da nimitti sidä gl’uceniekse. Hiimiekat germuanielaine Klaprot da ruoččilaine Ekeberh pandih sile nygyaigaine nimi Beryllium.
Borum

Borum (, merkitäh B-merkil) on viijes elementu Mendelejevan alguainehien hiimiellizes sistiemallizes järjestykses. Boruman atomnoumer on 5. Se on sistiemallizen järjestyksen toizes periodas, 13. joukos.
Välläs olotilas Borum on väritön, harmai libo ruskei kristalline libo mustu muvvoton aineh. On tuttu enämbi 10 Boruman allotrooppistu muoduo, kudamien luajindu da keskenäzet siirrot miärätäh lämmöl, kudamas booru oli suadu. 
Boruman nimen keksimine da histouri.
Fransielazet hiimiekat Ž. Gei-L’ussak da L. Tenar suadih boruman enzimästy kerdua. Hyö hiilutettih boruman angidridu B2O3 metallukalienke. Monen kuun peräs H. Devi sai boruman sulatun B2O3 elektroliizan vuoh. 
Ainehen nimi roih arabian sanas burak (arab. بورق‎) libo persialazen sanas burah (pers. بوره‎), kudamil sanottih Burua (Na2B4O7·10H2O).
9. talvikuudu

9. talvikuudu - 343. vuvven päivy (344. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 22 päiviä.
10. talvikuudu

10. talvikuudu - 344. vuvven päivy (345. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 21 päiviä.
1896

Ken kuoli sinä vuon.
10. talvikuudu Alfred Nobel - ruoččilaine inženieru, keksii, Nobel-palkindon perustai
21. ligakuudu

21. ligakuudu - 294. vuvven päivy (295. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenderin mugah. Vuvven loppussah on 71 päiviä.
11. talvikuudu

11. talvikuudu - 345. vuvven päivy (346. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 20 päiviä.
12. talvikuudu

12. talvikuudu - 346. vuvven päivy (347. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 19 päiviä.
13. talvikuudu

13. talvikuudu - 347. vuvven päivy (348. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 18 päiviä.
14. talvikuudu

14. talvikuudu - 348. vuvven päivy (349. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 17 päiviä.
Suuriselgy

Suuriselgy () on pos’olku Karjalan tazavallas Karhumäin piiris Čobinon kyläkunnas.
Muatiedo.
Pos’olku sijaiččou Semčojärven suvirannal. Tiä on pristani. Lähäl pos’olkua on Man’kizinsuo. Päivännouzuh pos’olkaspäi dorogan rinnal on hyllätty kylä Mändyselgy. Sen tagan, kaijal kannaksel Semčojärven da Karzikkojärven välis, on Karzikkojärvi-kylä, kudamas eläy ylen vähän rahvastu. Suurensellän ymbäri on äijy meččiä, kazvau kuustu da pedäjiä.
Rahvahan lugumiäry.
Vuvvennu 1989 tiä eli läs 10 hengie. Vuvvennu 2002 kyläs jo niken ei elä.
Lahtenperä (Čobino)

Lahtenperä () on kylä Karjalan tazavallas Karhumäin piiris Čobinon kyläkunnas.
Se sijaiččou Semčojärven luodehrannal.
Muaselgy (kylä)

Muaselgy () on kylä Karjalan tazavallas Karhumäin piiris Čobinon kyläkunnas.
Se sijoiččou Seesjärven suvirannal.
Kyläs on histourien mustomerki – Nevvostoliiton da Suomen välizen voinan aigua (1941 – 1944) tapettuloin Nevvostoliiton saldattoin velleskalmu, kudamah on pandu 754 saldattua.
Karzikkojärvi

Karzikkojärvi () on kylä Karjalan tazavallas Karhumäin piiris Čobinon kyläkunnas.
Se sijaiččou Semčojärven da Karzikkojärven rannoil.
Kumsa

Kumsa on pos’olku Karjalan tazavallas Karhumäin piiris Čobinon kyläkunnas.
Se sijaiččou Kumčarven suvirannal.
Pos’olkas on Nevvostoliiton da Suomen välizen voinan aigua (1941 – 1944) tapettuloin Nevvostoliiton saldattoin velleskalmu.
Mändyselgy

Mändyselgy (sežo karj. Suvipiä) on kylä Karjalan tazavallas Karhumäin piiris Čobinon kyläkunnas.
Se sijaiččou Semčojärven suvirannal.
Rahvahan lugumiäry.
Vuvvennu 1905 kyläs eli 105 hengie.
Ahvenjärvi

Ahvenjärvi () on kylä Karjalan tazavallas Karhumäin piiris Čobinon kyläkunnas.
Se sijäiččou samannimizen järven päivänlaskurannal.
Kyläs on histourien mustomerki – Nevvostoliiton da Suomen välizen voinan aigua (1941 – 1944) tapetun Nevvostoliiton tundemattoman saldatan kalmu.
Rahvahan lugumiäry.
Vuvvennu 1905 kyläs eli 117 hengie.
Padun

Padun on pos’olku Karjalan tazavallas Karhumäin piiris Čobinon kyläkunnas.
Se sijaiččou päivänlaskuh Karhumäispäi.
Pos’olkas on histourien mustomerki – runoilijan B.M. Smolenskin kalmu (1921 – 1941).
Kumčarvi

Kumčarvi (sežo karj. Kumsarvi, ) on kylä Karjalan tazavallas Karhumäin piiris Čobinon kyläkunnas.
Se sijaiččou Kumčarven päivännouzurannal.
Kyläs on XIX vuozisuan puučasounu.
Semčojärvi

Semčojärvi (sežo karj. Semsarvi, ) on kylä Karjalan tazavallas Karhumäin piiris Čobinon kyläkunnas.
Se sijaiččou samannimizen järven koillisrannal.
Danilovo

Danilovo on Karjalan tazavallan Karhumäin piirin Čolmužin kyläkunnan kylä.
Se sijaiččou Uikujoven rannal.
Histourii.
Vuvvennu 1905 se oli Danilovon voulostin Poventsan ujezdan Aunuksen gubernien haldivolline keskus.
Rahvahan lugumiäry.
Vuvvennu 1905 kyläs eli 143 hengie.
18. talvikuudu

18. talvikuudu - 352. vuvven päivy (353. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 13 päiviä.
19. talvikuudu

19. talvikuudu - 353. vuvven päivy (354. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 12 päiviä.
20. talvikuudu

20. talvikuudu - 354. vuvven päivy (355. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 11 päiviä.
Nemino

Nemino on Karjalan tazavallan Karhumäin piirin Čolmužin kyläkunnan pos’olku.
Se sijaiččou Nemina-joven rannal. 1930-luvul tiä oli Belomorskan-Baltien kanualan ruadajien pos’olku.
Ogoreliši

Ogoreliši () on Karjalan tazavallan Karhumäin piirin Čolmužin kyläkunnan pos’olku.
Se sijaiččou Uikujoven rannal.
Sergijevo

Sergijevo on Karjalan tazavallan Karhumäin piirin Čolmužin kyläkunnan pos’olku.
Se sijaiččou Uikujoven da Leksajoven välis, 52 kilometrin piäs koillizeh Čolmužispäi.
Pos’olkas on XIX vuozisuan puučasounu.
Ažepnavolok

Ažepnavolok on Karjalan tazavallan Karhumäin piirin Šun’gan kyläkunnan kylä.
Se sijaiččou Ažep-niemel Poventsan lahten rannal Oniegujärven koillisozas. Lähäl kyliä on samannimine niemi.
Kyläs elettih rahvahat sugunimilöinke Isakovat da Savinovat.
Batova

Batova on Karjalan tazavallan Karhumäin piirin Šun’gan kyläkunnan kylä.
Se sijaiččou Putkozero-järven päivännouzurannal, läs 50 kilometrin piäs Karhumäispäi.
Kyläs on puučasounu (v. 1880) da Kolobovan taloi (v. 1898).
Peter Coon

Peter Coon (tovelline nimi on P'otr Vasiljev, roinnuhes 23. kylmykuudu vuvvennu 1961, Petroskoi, Karjal) – muzikantu, äijil eri soittimil soittai, säveldäi, pajotevoksien kirjuttai.
Muuzikkulaijit: kantri, rok.
P. Vasijev kirjuttau tevoksii da muuzikkua Jousnen Jarved -nimizele joukole, kudai pajattau vepsän kielel. Hänel on Coon Records Oy -muuzikkustuudii. Vasiljev ruadoi yhtes nengozien muuzikkustuudieloin kel, kui Warner Finland, Uho production, Megamania, , HMC, NMC, First Music publishing, Viva Music, , , .
P. Vasijev kirjutti tundietun Tol'ko s toboi -nimizen balluadan ven'an kielel, kuduadu pajattau Stas Pjeha.
Vuvvennu 1987 Vasiljev barabanahpergajannu käi moneh konsertumatkah Ven'an tundietun Zeml'ane -rok-joukon kel.
Vuvves 2008 algajen oli Coon Records Oy (Suomi) -stuudien johtajannu.
Vuozinnu 2003-2010 Vasiljev oli Carelian Faces -festivualin (Suomi-Karjal) johtajannu.
Vasiljev oli yhtehizes ruavos nengozien joukkoloin kel, kui:
23. kylmykuudu

23. kylmykuudu - 327. vuvven päivy (328. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 38 päiviä.
Berežnaja

Berežnaja on Karjalan tazavallan Karhumäin piirin
Šun’gan kyläkunnan kylä.
Se sijaiččou Putkozero-järven päivännouzurannal.
Rahvahan lugumiäry.
Vuvvennu 1873 kyläs eli 71 hengie (35 miesty da 36 nastu, oli 6 pihua), vuvvennu 1905 – 61 hengie (33 miesty da 28 nastu, oli 11 perehty, 10 pihua).
Vuvvennu 1989 kyläs eli läs 20 hengie, vuvvennu 2002 – 28 hengie (15 miesty da 13 nastu), 100% rahvahas on ven’alazii.
Bol’nični (Šun’ga)

Bol’nični () on pos’olku Karjalan tazavallas Karhumäin piiris Šun’gan kyläkunnas.
Se sijaiččou Onieguniemel Putkozero-järven luodehrannal.
Enne tädä pos’olkua sanottih Bol’šoi Dvor –nimekse (), tädä nimie käytettih 1980-luvun loppussah.
1980-luvun lopus kylä oli merkitty kartois Šun’gan lähevönny.
Rahvahan lugumiäry.
Vuvvennu 2002 pos’olkas eli 46 hengie (25 miesty da 21 nastu), 98% rahvastu oli ven’alazii.
Bor-Pudantsev

Bor-Pudantsev () on kylä Karjalan tazavallas Karhumäin piiris Šun’gan kyläkunnas.
Se sijaiččou Poventsan lahten rannal, Oniegujärven koillisozas.
Verhn’aja Putka

Verhn’aja Putka () on kylä Karjalan tazavallas Karhumäin piiris Šun’gan kyläkunnas.
Se sijaiččou Putkozero-järven päivännouzurannal.
XIX vuozisuan lopun arhitektuuran mustomerki – Kondratjevan taloi – täs kyläspäi tuodih Kižin muzeih.
Gorskaja

Gorskaja on kylä Karjalan tazavallas Karhumäin piiris Šun’gan kyläkunnas.
Se sijaiččou Onieguniemel, Kosmojärven koillisrannal.
Deriguzovo

Deriguzovo on kylä Karjalan tazavallas Karhumäin piiris Šun’gan kyläkunnas.
Se sijaiččou Onieguniemel, Putkozero-järven luodehrannal.
Vuvvennu 1879 kylän eläi, kupču Ivan Krilov, andoi dengua časounan rakendamizeh.
Jekimovo

Jekimovo on kylä Karjalan tazavallas Karhumäin piiris Šun’gan kyläkunnas.
Se sijaiččou Onieguniemel, Putkozero-järven luodehrannal.
Ionina Gora

Ionina Gora on kylä Karjalan tazavallas Karhumäin piiris Šun’gan kyläkunnas.
Se sijaiččou Onieguniemel, Putkozero-järven päivännouzurannal.
Kažma

Kažma on kylä Karjalan tazavallas Karhumäin piiris Šun’gan kyläkunnas.
Se sijaiččou lahten rannal Oniegujärven koillisozas.
Vuvvennu 2007 kyläs rakendettih puučasounu.
Keftenitsi

Keftenitsi () on kylä Karjalan tazavallas Karhumäin piiris Šun’gan kyläkunnas.
Se sijaiččou Oniegujärven rannal.
Kylä muanittih jo vuvven 1496 piscovois kirjas.
Nähtävykset.
Kylän piänähtävys on puučasounu (), se rakendettih vuvvennu 1650. 
Rahvahan lugumiäry.
Vuvvennu 1905 kyläs eli 194 hengie.
Korobeinikovo

Korobeinikovo on kylä Karjalan tazavallas Karhumäin piiris Šun’gan kyläkunnas.
Se sijaiččou Valgmozero-järven rannal.
Korovnikovo

Korovnikovo on kylä Karjalan tazavallas Karhumäin piiris Šun’gan kyläkunnas.
Se sijaiččou Putkozero-järven päivännouzurannal.
Lahnovo

Lahnovo on kylä Karjalan tazavallas Karhumäin piiris Šun’gan kyläkunnas.
Se sijaiččou Valgmozero-järven pohjasrannal.
Medvedeva

Medvedeva on kylä Karjalan tazavallas Karhumäin piiris Šun’gan kyläkunnas.
Se sijaiččou Onieguniemel, Kosmojärven koillisrannal.
MMS

MMS on pos’olku Karjalan tazavallas Karhumäin piiris Šun’gan kyläkunnas.
Se sijaiččou lahten rannal Oniegujärven koillisozas.
Mustova

Mustova on kylä Karjalan tazavallas Karhumäin piiris Šun’gan kyläkunnas.
Se sijaiččou Onieguniemel, Putkozero-järven pohjasrannal.
Nikonova Guba

Nikonova Guba on kylä Karjalan tazavallas Karhumäin piiris Šun’gan kyläkunnas.
Se sijaiččou lahten rannal Oniegujärven koillisozas.
Oneženi

Oneženi () on kylä Karjalan tazavallas Karhumäin piiris Šun’gan kyläkunnas.
Se sijaiččou Putkozero-järven päivännouzurannal.
Ontova

Ontova on kylä Karjalan tazavallas Karhumäin piiris Šun’gan kyläkunnas.
Se sijaiččou Putkozero-järven päivännouzurannal.
Perhina

Perhina on kylä Karjalan tazavallas Karhumäin piiris Šun’gan kyläkunnas.
Se sijaiččou Putkozero-järven päivännouzurannal.
Poberežje

Poberežje on kylä Karjalan tazavallas Karhumäin piiris Šun’gan kyläkunnas.
Se sijaiččou lahten rannal Oniegujärven koillisozas.
Anna Vasiljeva

Vasiljeva Anna Andrejevna (Hanna Jousne) (on roinnuhes 30. oraskuudu vuonnu 1983, Petroskoi, Karjalan Tazavaldu) – pajattai, taidoilii, kirjuttau tevoksii Jousnen Jarved -muuzikkujoukole, kudai pajattau vepsän kielel. Hänel oli kolme taido-ozutteluu. Hanna Jousne yhtes taidoilijan Vladimir Fominan kel valmisti Mandala Ioanna Krestitel'a -nimizen taidoruavon.
Anna Vasiljeva oli yhtehizes ruavos nengozien muzikantoin sego muuzikkujoukkoloin kel, kui: Coon Records Oy, Kursk -joukko, Peter Coon, Janne Saksa, Das Kuhn -joukko.
Taido-ozuttelut oldih Helsinki-linnas («Hopeinen Sivellin»), Sočis (”Renuar”), Piiteris (”Art-živopis'”) da Petroskois (taidosalon).
Vuonnu 2012 päivänvalgien nägi Jousnen Jarved -joukon Ei sa sabutada joged -nimine al'bom. 
Vuvvennu 2020 Jousnen Jarved -pajojoukko piästi ilmoih al'boman "Valdan Kajag".
Vuvvenu 2022 Jousnen Jarved -joukon pajo "Aigan Lete" piästi ilmoih.
Vuvvenu 2023 Jousnen Jarved tallendau pajo "Ištujan kiven alle".
22. talvikuudu

22. talvikuudu - 356. vuvven päivy (357. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 9 päiviä.
23. talvikuudu

23. talvikuudu - 357. vuvven päivy (358. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 8 päiviä.
28. talvikuudu

28. talvikuudu - 362. vuvven päivy (363. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 3 päiviä.
30. talvikuudu

30. talvikuudu - 364. vuvven päivy (365. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 1 päivy.
31. talvikuudu

31. talvikuudu - 365. vuvven päivy (366. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah.
2. pakkaskuudu

2. pakkaskuudu - Vuvven 2. päivy grigorianskoin kalenderin mugah.
3. pakkaskuudu

3. pakkaskuudu - Vuvven 3. päivy grigorianskoin kalenderin mugah.
4. pakkaskuudu

4. pakkaskuudu - Vuvven 4. päivy grigorianskoin kalenderin mugah.
Podgorskaja

Podgorskaja on kylä Karjalan tazavallas Karhumäin piiris Šun’gan kyläkunnas.
Se sijaiččou Putkozero-järven päivännouzurannal.
Sigovo

Sigovo on kylä Karjalan tazavallas Karhumäin piiris Šun’gan kyläkunnas.
Se sijaiččou lahten rannal Oniegujärven koillisozas.
Timohovo

Timohovo on kylä Karjalan tazavallas Karhumäin piiris Šun’gan kyläkunnas.
Se sijaiččou lahten rannal Oniegujärven koillisozas.
Fedotovo

Fedotovo on kylä Karjalan tazavallas Karhumäin piiris Šun’gan kyläkunnas.
Se sijaiččou lahten rannal Oniegujärven koillisozas.
Fominskaja

Fominskaja on kylä Karjalan tazavallas Karhumäin piiris Šun’gan kyläkunnas.
Se sijaiččou Putkozero-järven päivännouzurannal.
Hašezero

Hašezero on kylä Karjalan tazavallas Karhumäin piiris Šun’gan kyläkunnas.
Se sijaiččou Onieguniemel, Haš-järven päivännouzurannal.
Kyläs on Jekaterinan puučasounu (XVIII vuozisada).
Čerkasi

Čerkasi () on kylä Karjalan tazavallas Karhumäin piiris Šun’gan kyläkunnas.
Se sijaiččou Onieguniemel, Ladmozero-järven suvirannal.
Kyläs on Ioann Bogoslovan puučasounu (v. 1914).
Rahvahan lugumiäry.
Vuvvennu 1905 kyläs eli 47 hengie.
Carl Linnaeus

Carl Linnaeus (vuvves 1761 algajen "Carl von Linné"; 23. oraskuudu 1707, Råshult, Ruočči – 10. pakkaskuudu 1778, Uppsala, Ruočči) - ruoččilaine luonnontiedäi (kazvitiedoilii, eläintiedäi, minerualutiedäi) da liečetiedäi. Linnaeus opastui Lundan da Uppsalan yliopistolois. Vuvvennu 1732 häi yksin lähti tiedomatkah Lappih da astui piäl 2000 km viijen kuun aigua. Linnaeus eli mondu vuottu Hollandies, kus puolisti väitösruavon da piästi ilmoih kazvitiijollizii kirjutuksii, kudualoin periä hänes rodih muailman kuulužu tiedomies. Vuvves 1741 algajen kuolendassah Linnaeus oli Uppsalan yliopiston professoru.
Linnaeus oli roinnuhes köyhän kyläpapin pereheh. Eläjes häi sai kuulužuttu kui Ruočis, muga i toizis mualois. Hänes rodih monien akadiemieloin da tiedoyhtymien ozanottai. Ruočis Linnaeus palkittih Pol’arnoin tiähten kunnivomerkil da sanottih dvor’aninakse. Monis mualois perustettih Linnaeusan yhtymät, kuduat levitettih hänen teourieloi. Londonan Linnaeusan yhtymy täh aigassah on yksi muailman suurimii tiedokeskuksii. Täl yhtymäl on bohatin Linnaeusan ruadoloin kogomus,kudai sirrettih Britanieh Ruočispäi. 
Linnaeus on kazvi- da eläinmuailman klassifikatsien yhtenäzen sistieman perustai. Täs klassifikatsies viettih yhteh kaikki biolougiitiijon iellizet tiijot. Yksi Linnaeusan piätevoksii on käyttöh pandu bilolougien objektoin terminolougii. Sežo Linnaeus eroitti biolougiilajin sistematiekan algukategouriennu. Häi luadi kazviloin sugupuolisistieman klassifikatsien, kudai käytettih XVIII- da XIX-vuozisual. Nygöi Linnaeus pietäh yhtenny ruočin kirjukielen perustajii. Linnaeus yhtyi perustamah Ruočin kuningaskunnan tiedoakadiemiedu. Hänen avul yliopistolois ruvettih opastamah luonnontiedoloigi.
10. pakkaskuudu

10. pakkaskuudu - 10. vuvven päivy grigorianskoin kalenduaruan mugah.
5. pakkaskuudu

5. pakkaskuudu - Vuvven 5. päivy grigorianskoin kalenderin mugah.
Jekaterina I

Jekaterina I (Marta Sammuilovna Skavronskaja, ukon sugunimen mugah Kruze; pravosluavizel nimel Jekaterina Aleksejevna Mihajlova; 5. [15.] sulakuudu 1684 – 6. [17.] oraskuudu 1727) oli ven’alaine tsuarikunnan halliččii vuvves 1725 algajen (imperatoran akannu vuvves 1721 algajen), Pedru Suuren toine akku, tsuarikunnan halliččijan Jelizaveta Petrovnan muamo.
Jekaterina Aleksejevnan kunnivokse Pedru Suuri perusti Pyhän Jekaterinan ordenu (1713). Sežo Jekaterinan kunnivokse nimitettih Urualas oliju linnu Jekaterinburg. Tsarskoje Selos sijaiččou Jelizaveta Petrovnan aigua nostettu Jekaterinan dvorču.
Pedru II

Pedru II Aleksejevič (12. (23.) ligakuudu 1715, Piiteri - 19. (30.) pakkaskuudu 1730, Moskovu) oli ven’alaine imperuatoru, kudai halličči valdivuo Jekaterinan I jälles.
Pedrun I bunukku, tsuarin Aleksei Petrovičan da nemetskoin prinsesan Charlotte Christine von Braunschweig-Wolfenbüttelan poigu, Romanovoin rovun muužikan kohtinazen liinien jälgimäine ezittäi.
Pedru II Aleksejevič piäzi valduistuimile 6. (17.) oraskuudu 1727 11-vuodizennu olles da kuoli ruveh 14-vuodizennu. Faktoin mugah, Pedru iče ei haldivoinnuh valdivuo. Tovvelline valdu oli Korgeviman peittonevvostol, enimyölleh nuoren imperatoran favoritoil Menšikoval da hänen jälles Dolgorukovoil.
Anna Ioannovna

Anna Ioannovna (Anna Ivanovna; 28. pakkaskuudu (7. tuhukuudu) 1693 – 17. (28.) ligakuudu 1740 ) oli Romanovoin rovun ven’alaine tsuarikunnan halliččii. 
Tsuarin Ivanan V (haldivoičči yhtes vellen Pedrunke I) da Praskovjan F’odorovnan nelläs tytär. Vuvvennu 1710 meni miehele. Hänen ukko Kurl’andan gertsogu kuoli 2.5 kuudu svuad’ban jälles. Pedrun II kuolendan jälles vuvvennu 1730 Korgevin peittonevvosto kučui Anna Ioannovnua ven’alazeh valduistuimile monarhannu rajoittettuloin oigevuksienke aristokratoin hyväkse. Ga dvor’aninoin avul toi järilleh absol’utizman Korgevin peittonevvoston hajoittajen. Anna Ioannovnan haldivon aigua sanottih bironovan aijakse hänen favoritan Ernst Bironan nimen mugah.
Ivan VI

Ivan VI (Ioann Antonovič (12. (23.) elokuudu 1740, Piiteri – 5. (16.) kezäkuudu 1764, Schlüsselburg) oli Braunšveigskan oksan Romanovoin rovun ven’alaine imperatoru. Ivan VI haldivoičči valdivuo vuozinnu 1740-1741. Häi oli Ivanan V bunukku. 
Virrallizesti Ivan VI haldivoičči oman elaijan enzimäzen vuvven aigua regentu Bironan avul, a sit muaman Anna Leopol’dovan avul. Jelizaveta Petrovna ajoi pienen imperatoran valduistuimespäi. Ivan VI otettih kiinni da läs kogo elaijan häi eli yksin. Jekaterinan II aigua 23-vuodine Ivan tapettih.
Michael Faraday

Michael Faraday (22. syvyskuudu 1791, London – 25. elokuudu 1867) oli anglielaine fiiziekku da hiimiekku. Faraday oli Londonan kuninkuallizen seuran ozanottai (1824), Piiterin tiedoakadiemien ulgomualaine kunnivoitettu ozanottai (1830). Tiedomies yhtyi i monih toizih tiedoyhtymieh. Michael Faraday löydi sähkömagniettizen induktsien, kudai on pohjannu sähkön nygyaigazes tevolližusvalmistamizes. Häi luadi sähkömotoran enzimäzen modelin. Faradayn erähih löydölöih da keksindölöih kuulutah enzimäine transformuatoru, sähkövirran hiimiivaikutus, diamagnetizmu. Tiedomies enzimäzenny ennusti sähkömagniettizii aldoloi. Faraday perusti sähkömagniettizen kentän teourii.
Eloskerdu.
Michael Faraday rodivui köyhän sepän pereheh. Perehen talovehellizen tilan periä 13-vuodine Michael lähti ruadamah kirjastoh. Brihan mieldy kiinitettih kirjat da tiedosanakirjojen kirjutukset sähkötiijos da hiimies. 20-vuodizennu olles Faraday piäzi kuulužan hiimiekan Humphry Davyn luvendoloih. Aijan kuuluttuu hänes rodih Davyn abuniekku, da hänen kuolendan jälles, hänen jatkajai. Vuvvennu 1821 Faraday nai Sarah Barnardan (1800- 1879). Pereh oli lapsetoi. Faradayn tervehys algai huonota1840-luvul, mi hillendi hänen tutkimusruaduo. Häi kuoli vuvvennu 1876.
Uikunsuari

Uikunsuari () on kylä Karjalan tazavallas Belomorskan piiris. Se kuuluu Belomorskan linnukundah.
Kylän kauti menöy Vienanmeren-Baltienmeren kanualu.
Kylän pohjasozas on suuri kalmisto, kudamah on pandu kanualan rakendajii.
Histourii.
1920-lugussah kylä kuului Sorokan voulostih. Myöhembäh se kuului Sorokan piirin Uikunsuaren kylänevvostoh. Uikunsuaren kylänevvostoh kuului kolme kyliä: Uikunsuari (keskustu), Matinvuaru (ven. Матигора) da Sosnovets. Vuvvennu 1926 kylänevvostos eli 668 hengie, kudamis 525 eli Uikunsuaren kyläs. Rahvas oldih enimyölleh ven’alazii (620 hengie), muut – karjalazii (48 hengie), kudamis 36 hengie eli Uikunsuaren kyläs. Myöhembäh kylänevvosto hyllättih. Uikunsuari da Matinvuaru ruvettih kuulumah Belomorskan halličukseh, a Sosnovets tuli uvven kylänevvoston keskustakse.
James Clerk Maxwell

James Clerk Maxwell (13. kezäkuudu 1831, Edinburgh, Šotlandii - 5. kylmykuudu 1879, Cambridge, Anglii) - britanielaine fiiziekku, matemuatiekku da mehaniekku. Häi oli Londonan kuninguallizen seuran ozanottai (1861). 
Sugujuuriloi myöte Maxwell oli šotlandielaine. Häi oli roinnuhes edinburghilazen advokuatan John Clerkan da Frances Cayn pereheh da oli ainavo lapsi. Maxwell opastui Edinburghan da Cambridgen yliopistolois. Maxwell pani allun nygyaigazeh klassizeh sähködinuamiekkah (Maxwellan uravnieniet), pani käyttöh fiiziekkutiedoh sähkömagniettine kenty- terminän. Häi tutki sähkömagniettizii aldoloi, vallon da sen painien sahkömagniettistu luonduo. Maxwell oli yksi guazoin kinettizen teourien perustajii. Tiedomies ozutti termodinuamiekan toizen allun (muga sanottu Maxwellan demonu), sai tärgiet tulokset molekulufiiziekas da termodinuamiekas. Maxwell oli värivalokuvan prinsipan perustai. Häi kirjutti äijän ruaduo mehaniekkah, optiekkah da matemuatiekkah nähte. Häi tutki Saturnan rengahien pyzymisty. Häi valmisti piästämizeh ilmoih niškoi Henry Kavendišan käzikirjutukset. Sežo Maxwell keksi mondu tiedolaitehtu. Maxwellua pietäh suurennu fiiziekannu, kui Newton da Einstein.
5. kylmykuudu

5. kylmykuudu - 309. vuvven päivy (310. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 56 päiviä.
Zolotets

Zolotets on pos’olku Karjalan tazavallas Belomorskan piiris. Se kuuluu Belomorskan linnukundah.
Se sijaiččou Uikujoven hurual rannal, 7 kilometrin piäs Belomorskaspäi lounuah.
Pos’olkas on kul’tuurutaloi, kirjasto da liäkärinpunktu.
Lähäl pos’olkua on Uikunsuaren vezivoimalu.
Matinvuaru

Matinvuaru () on kylä Karjalan tazavallas Belomorskan piiris. Se kuuluu Belomorskan linnukundah.
Se sijaiččou Uikujoven rannal, 7 kilometrin piäs Belomorskaspäi lounuah. Vuvvennu 1926 kyläs eli 131 hengie.
Ferdinand Marcos

Ferdinand Emmanuel Edralin Marcos (11. syvyskuudu 1917 - 28. syvyskuudu 1989) oli Filippinat muan prezidentu.
Saliniemi

Saliniemi () on kylä Karjalan tazavallas Belomorskan piiris. Se kuuluu Belomorskan linnukundah.
Se sijaiččou Vienanmeren Onieganlahen päivänlaskurannal, 3 kilometrin piäs Belomorskaspäi.
Rahvahan lugumiäry.
Vuvvennu 1926 kyläs eli 149 hengie, kudamat oldih karjalazet.
Joga vuottu kyläh tulou äijy matkailijua.
Šiižn’a

Šiižn’a () on kylä Karjalan tazavallas Belomorskan piiris. Se kuuluu Belomorskan linnukundah.
Kylä sijaiččou Vienanmeren-Baltienmeren kanualan rannal, 4 kilometrin piäs Belomorskaspäi.
Krasnaja Gorka

Krasnaja Gorka on pos’olku Karjalan tazavallas Belomorskan piiris Kezäjoven kyläkunnas.
Se sijoiččou Tunguonjoven rannal.
Letni

Letni () on pos’olku Karjalan tazavallas Belomorskan piiris Kezäjoven kyläkunnas.
Se sijoiččou Kezäjoven rannal.
Pos’olkas on histourien mustomerki – Nevvostoliiton da Suomen välizen voinan aigua (1941 – 1944) tapettuloin Nevvostoliiton saldattoin velleskalmu.
Nikkonanvuaru

Nikkonanvuaru () on pos’olku Karjalan tazavallas Belomorskan piiris Kezäjoven kyläkunnas.
Se sijaiččou 20 kilometrin piäs Kezäjovespäi.
26. kevätkuudu

26. kevätkuudu - 85. vuvven päivy (86. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 280 päiviä.
Sofi Oksanen

Sofi-Elina Oksanen (r. 7. tuhukuudu 1977 Jyväskylä) on suomelaine kirjuttai. Händy tietäh enimyölleh "Puhdistus"-romuanas, kudai sai Finlandia-palkindon (2008), Runeberg-palkindon (2009), Pohjoismualoin nevvoston kirjalližuspalkindon (2010) da fransielazen Prix femina -palkindon (2010).
Eloskerdu.
Sofi Oksanen on rodivunnuh Jyväskylän suomelazen sähkömiehen da estounielazen inžinieran ainavon lapsennu. Häi on opastannuh kirjalližuttu Helsinkin yliopistos, kirjoittamistu Jyväskylän yliopistos da druamuturgiedu Teeatrukorgeiškolas. Häi pidäy iččiedu feministannu. Elokuus 2011 Oksanen meni miehele Juha Korhozele.
Suarnu

Suarnu - on yksi fol´kloru zharnois,libo literatuuras. Se kerdomus, proozu, libo runo on kummaline da ainos on tapahtunnuh eländyaijas. Suarnas ainos on tapahtumine kummandettu da suurendettu, no niilöis nikonzu ei ole pretenzieloi da historilazii tapahtumizii. Suarnois ainos on lizätty sidä , midä ei voi olla eländyaijas.
Voinu da rauhu

Voinu da rauhu () on ven'alazen kirjuttajan Leo Tolstoin kaikis tundiettuloi tevoksii. Se on kirjutettu v. 1865 - 1869. Tevos on 1500-sivuine histourielline aigukniigu vuvven 1812 voinas Napoleonan vastah.
Lintulan manasteri

Lintulan Manasteri on Pyhän Sroičan Manasteri. Se on pravoslavnoi monuahin'oin manasteri, kudai nygöi on Suomen puolel Heinäveden aloven Palokin hierus. Manasteri lähti voinua pagoh Karjalaspäi Kivennaval. Manasterin kirikös pietäh sluužbua huondeksil da illoil.
Manasteril luajitah tuohustu, myyväh niilöi da suahah elostu. A kezän aigua sinne kävväh turistat da ostetah manasterin suveniiroloi.
Monuahin'at kiännetäh da kirjutetah äijy pravosluavnoidu kirjalližuttu da luajitah obrazoi.
Perustamine.
Lintulan manasteri on rodinuhes Kivennaval vuvvennu 1894, silloi F. P. Neronov lahjoitti manasterile muanpalan Lintulan hierus Karjalankannaksel. Manasterin nimeksi tuli Lintulan Pyhän Sroičan Manasteri. Lintulan manasterin nimi tulou lähimmäzen hierun da joven nimes. Manasterin roindu oli jygei.Perustaminen ei ollut helppoa, sendähgu Suomes elettih silloi Ruočin vallan aigua. 
Enzmäizet ristityt tuldih manasterih toizis manasterispäi, ezmerkikse Penzan Mokšan linnaspäi, da toizisgi Ven´an kohtispäi. Vuozisuan allun eläigu manasteris oli ruoduo täyzi da köyhy. Ližäksi venäläzet tahtottih sorduo pravoslavnoin uskonduo.
Manasterin muatušku on Mikaela. Manasteris eläy 9 sizärdy.
Yhtevystiijöt.
Honkasalontie 3
79830 Palokki
puh. 0206 100 500
lintulan.luostari@ort.fi
Lähtehet.
http://www.lintulanluostari.fi/?page_id=114
Santtu Karhu &amp; Talvisovat

„Santtu Karhu &amp; Talvisovat“ on karjalaine folk-rock -muuzikku joukko, kudai pajattau karjalan kielen livvin murdehel.
Histourii.
Vuvvennu 1987 Petroskoin valdivoyliopiston filolougien tiedokunnan opastui Aleksandr Medvedev kyzyi ičes, mindäh Suomes da Estounies on rock-muuzikku karjalan kielel, a Karjalas ei ole. Sil aigua häi piätti luadie moizen joukon da pajattua omal livvin murdehel.
Vuvvennu 1988 Santtu Karhu yhtes oman enzimäzen muuzikku-joukonke Hel'sink-Petroskoi -telemostas pajatettih „Mustas Kois” -pajo («В чёрной заре»). Sen jälles tämän pajon tekstu oli jullattu erähäs suomelazes opastuskniigas, kui nygyaigazen karjalan kielen näyteh.
Vuvvennu 1989 Santtu Karhu perusti muuzikku-joukon, kudai nimitettih Talvisovat (). Oli snimaittu Airotoi veneh -videokliippu, kuduadu äijän kerdua ozutettih MTV-kanualal da karjalan TV:n programmois.
Vuvvennu 1995 Talvisovat-joukko hävii. Vuvvennu 1998 Santtu Karhu kirjutti Petroskois akustiekkual'boman „Pahoin Brihoin Pajatukset“ («Песни плохих парней»). Sinä vuon Karhu uvvessah keräi joukon yhteh.
Brendojevan festivuali

Brendojevan festivuali tapahtuu joga vuottu kirjuttajan roindupäivänny. Se on kuvves päivy syvyskuudu. Tävven vuvven Anuksenlinnan kirjaston ruadajat valmistellah tädä festivualii. Enzimäi allattih sidä kahtei kirjaston ruadajat: Galina Fedulova da Tamara Boikova. Kaikil karjalazil hyvä mieli kuunella Brendojevan eländyaigah näh da hänen runoloi. Joga vuottu ruado levevyi, ruvettih karjalazet lapset piirdelemäh, lugemah runoloi. Parahat lugijat oldih festivualän lugijat.
Viktor Pelevin

Victor Olegovič Pelevin (, r. 22. kylmykuudu v.1962) on ven'alaine kirjailii. Hänen tevokset ollah postmodernistizii.
Eloskerdu.
Viktor Pelevin on roinnuhes 22. kylmykuudu v. 1962 Moskovah.
=Tevokset=
Ravi Shankar

Ravi Shankar (7. sulakuudu 1920 Benares, Indii – 11. talvikuudu 2012 San Diego, Yhtysvallat) oli indielaine sitaransoittai da säveldäi.
22. ligakuudu

22. ligakuudu - 295. vuvven päivy (296. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenderin mugah. Vuvven loppussah on 70 päiviä.
9. pakkaskuudu

9. pakkaskuudu - 9. vuvven päivy grigorianskoin kalenduaruan mugah.
12. pakkaskuudu

12. pakkaskuudu - 12. vuvven päivy grigorianskoin kalenduaruan mugah.
Anna Usova

Anna Usova rodivui 18. oraskuudu vuvvennu 1970 Videlen kyläs, Anuksen piiris, Karjalan tazavallas, Ven'al. Loppi Videlen keskiškolan da Petroskoin valdivonyliopiston. Anna Usova on Karjalan raadivožurnalistu vuvves 1991. Häi joga nedälii pidäy literatuuru-ohjelmoi karjalan kielel. Hänen avul raadivon kuundelijat tiijustetah, mittumii karjalan, suomen da vepsänkielizii kaunehkirjutuksii on painettu jälgiaigua. Iče häi on hyväsydämelline naine, hyvin da ystävellizesti vastavuu kirjuttajien kel, kuduat puaksuh lugietah omii kerdomuksii da runoloi da sanellah omas ičes. Anna on nuori kirjuttai, häi kirjuttau runoloi da kerdomuksii karjalan kielel. Hänen kerdomukset voitettih eri kilvois. Naine on kirjutannuh runoloi Videlen kyläh näh da eri rahavahien elokses. Vuonnu 2018 ilmoile piäzi enzimäine kirjuttajan runo- da proozukniigu "Lyhyt san "oza". Se on tarkoitettu lugiettavakse lapsile da aiguizilegi. Lugijat löytäh kniigas karjalankielizii pajoloigi. Kirjuttajan runoloi painetah Taival-almanakas da Oma Mua -lehtes. Vuonnu 2019 Anuksen karjalaizet liitto piästi kerävökniigan Omal mual, kus oldih painettu uvvet Annan runot da runot venäjänkielizien kiännöksienke,kudamii luadi venälaine runoniekku Georgii Černobrovkin.
Sitar

Sitar on pohjasindielazes kanzanmuuzikas käytetetty kielisoitin. Tavan mugah sih on kielii 19.
Sienet

Sienet on suurin grivanjoukko, kuduas on mondu tuhattu erilastu lajii. Sienekse sanotah mostu gribua, kuduan sliäpäm alapuolel on hoikastu kerrostu. Sienet jagavutah syödävih da ei-syödävih libo koirusienih.
Moudu

Moudu (, — miäry, nägö, keino, siändö, käsky) — mittumantahto eloksen libo kul'tuuran ozan väliaigaine miärätyn stiilin valdu. Se miäriäy sovan, mielen, ičenviendän, etikietan, eloksen tavan, taidehen, literatuuran, syömizien, arhitektuuran, iloituksien da m.i. stiilin da tiipan, kudai on kaikkilellendettävy miärätyn aijan välil. Moudu puaksuh merkiččou ylen hudran da terväh muuttujan tunnustuksen.
25. ligakuudu

25. ligakuudu - 298. vuvven päivy (299. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenderin mugah. Vuvven loppussah on 67 päiviä.
Puhdistus

Puhdistus on suomelazen kirjuttajan Sofi Oksasen ozutelmu da romuanu. Romuanu piäzi ilmoih vuvvennu 2008 da se sai vuvven 2008 Finlandia-palkindon da muudu palkinduo. Tevos kerdou Estounien histourieh nähte 1900-luvul rahvahien kauti. Sen kiännösoigevukset myödih 41 kielele. Suomes on myydy piäl 200 000 kappalehtu.
Peppi Pitkysukku

Nygöi on tulemas ilmah uuzi kiännös Peppih Pitkysukkah näh. Sidä kiännetäh Tamara Ščerbakova da Aleksi Ruuskanen. Enzimäine kniigaine on jo ihan lopus, sidä tarkistetah da lövvetäh kuvat, sit se voibi piästä ilmah karjalazil lapsil.
Kielisoitin

Kielisoittimet libo kordofonat ollah soittimii, kudamis iäni muvvostetah kaigukopan piäle kiinnitetyis kielis.
Tunguo (stansii)

Tunguo on eländykohtu da raududorogustansii Karjalan tazavallas Belomorskan piiris Kezäjoven kyläkunnas.
Bol’šaja Uda

Bol’šaja Uda on eländykohtu Karjalan tazavallas Belomorskan piiris Sosnovetsan kyläkunnas. 
Se sijaiččou 16 kilometrin piäs Belomorskan stansiespäi.
Kevätjärvi

Kevätjärvi (, ) on kylä Karjalan tazavallas Belomorskan piiris. Se kuuluu Sosnovetsan kyläkundah.
Se sijaiččou samannimizen pohjasrannal.
Histourii.
1920-lugussah kylä kuului Tunguon voulostih, sit Tunguon piirih. Myöhembäh se kuului Tunguon kylänevvostoh, nygöi se kuuluu Sosnovetsan kyläkundah.
Infrastruktuuru.
1960-luvul Kevätjärves salbavuttih poštu, škola da laukat, kylän rahvahan enimistö muututtih Uudeh Muašjärveh ().
Kyläs on äijy karjalastu taloidu da časounu.