tartuNLP/wikipedia-smugri-20251201 huggingface dataset:
Paragvai

Paragvai (, guar.  Paraguái), viralline nimi on Paragvajan Tazavaldu (,  guar.  Tetã Paraguái), on valdivo Suvi-Amerikas, kudual ei ole merirandoi. Suves da lounazes rajoittuu Argentiinanke, luodehes – Bolivienke, päivännouzus da koillizes on raja Braziilien kel.
Guarani-kieles Paragvai on ”suures joves”. Toiči Paragvajua sanotah Amerikan syväimekse, sendäh ku se sijaiččou ihan Suvi-Amerikan keskes.
Muan pinduala on 406 752 km². Rahvahan lugumiäry on 7 003 000 hengie (v.2015). Piälinnu on Asunsjon. Virallizet kielet ollah ispanien da guarani.
Pariižu

Pariižu (, ) on Francien da Île-de-Francen alovehen piälinnu.
Varzinazes Pariižas (Commune de Paris) eläy läs 2,2 miljonua hengie da kogo Île-de-Francen alovehel läs 11,9 miljonua (2013). Varzinazen Pariižan vuvvennu 2010 miärätty rahvahanpuaksuvus on 21 288 eläjiä/km².
Eläjät.
Pariižu on Londonan jälles Jevroupan unionan rahvahanluvun mugah suurin metropol'ualoveh. Muailman metropol'ualovehis se on 30 suuriman joukos.
Turizmu.
Pariižu on yksi muailman kuulužimis turistupaikois. Vuvves Suur-Pariižah tulou piäl 45 miljonua turistua, kudamis 27 miljonua on kanzoinvälizii kävijöi. Tädä linnua pietäh yhtenny muailman tärgiembänny kul'tuuran, poliitiekan, gastronoumien da movvan keskuksennu.
Galleri.
&lt;br&gt;
Parikku

Parikku libo paroli ("Blicca bjoerkna") on särgikaloin heimoh kuului kala.
Parppeinvuara

Parppeinvuaran Runokylä on karjalaizii perindölöi da kalevalastu kul'tuurua ozuttelii runokylä Ilomantsis, Suomen Pohjas-Karjalas. Vuaru sai nimen sie 1800-luvul elännyön tundietun kandelehensoittajan da runonpajattajan, Jaakko Parppein mugah. Elias Lönnrot matkai alovehel vuozinnu 1828 da 1838, konzu häi sežo keräi runoloi da pajoloi tundiettuloil karjalaizen runohuon muasteriloil.
Parppeinvuaran runokyläs pietäh erinjyttymiä programmua, kui runonpajatandua da kandelehmuuzikkua dai taritah karjalastu syömisty. Parppeinvuaral voi tuttavuo karjalaizeh käziruadoh. Ortodoksises časounas pietäh sluužboi. Suomen voinuhistourieh voi tuttavuo rajagenerualu Raappanan voinuaigazes komendorakendukses. Runokylä on avvoi kezäaigah.
Runokylän nähtävykset.
Runonpajattajan perti.
Runokylän tunnetuin nähtävys on "Runonlaulajan pirtti". Sie ezitelläh karjalastu eloksentabua da soitetah kandelehmuuzikkua turistoile. Talois olijas ozuttelutilas pietäh tiemah pättävii ozutteluloi. Taloi valmistui 1964 da sen planiruičči arhitektu A. Kalma.
Luondoperti Mesikkä.
Luondoperti ezittelöy monipuolizesti pohjaskarjalstu luonduo da elättilöi sego paikallizii eräperindölöi. Ozuttelun pohju on ilomantsilazen mečästäjän da opastajan Heimo Rautavan täytettylöin elättilöin kogomus. Luondoperti on nimetty generualumajor Raappanan voinanaigazen elättikondien Mesikän mugah. Luondopertis ruadau dai runokylän muzeilaukku Parppeinpuoti, kudamas on myödävänny mm. Kalevala-tiemazii tuottehii.
Matelin da Korhosen muzeiaitat.
Runokyläs on ezil Mateli Kuivalattaren roindukoin kaksiozahine aittu, kudaman pordahil tämä ilomantsilaine runonpajattai pajatti Elias Lönnrotale vuvvennu 1838. Lönnrot keräi runot Kantelettareh. Aittu siirrettih Koiteren rannal Parppeinvuarale 1970-luvul, da nygöi sit sanellah Mateli Kuivattaren elokses da runohuos.
Korhozen aitat ollah 1990-luvul Hattuvuaras siirrettylöi muzeiaitoi.
Kaikkien Pyhien Časounu.
Ortodoksine Kaikkien Pyhien Časounu otettih käyttöh Parppeinvuaral vuvvennu 1980, kunne se nostettih Larin Paraske -kinon fil'muandah niškoi. Paikallizet obrazumualuajat ollah mualattu časounan obrazat. Časounu on Ilomantsin ortodoksiprihodan käytös. Časounan ezikuvannu piettih Suomen menetetyle alovehele jiännytty Korpisellän Tolvajärven časounua.
Partala

Partala on Karjalan tazavallan Sortavalan piirin Kaalamon kyläkunnan pos’olku.
Se sijoiččou Päl’kjärven päivänlaskurannal.
Kuulužat ristikanzat.
Marhasin V.S. (1941 – 2015) on Nevvostoliiton da Ven’an biofiiziekku da fiziolougu, Ven’an tiedoakadeemien kirjazienvaihtai (2003), Ven’an arvostettu tiedoruavon ruadai (1995).
Paul Cézanne

Paul Cézanne [pɔl sezan] (19. pakkaskuudu 1839 Aix-en-Provence, Bouches-du-Rhône – 22. ligakuudu 1906 Aix-en-Provence, Bouches-du-Rhône) oli frantsielaine taidehmualuaju, kudai tundiettih sežo nimel "Aix'n erakko".
Cézanne'ie pietäh "modernan taidehen tuatannu". Ezimerkikse Pablo Picasso pidi händy tärgevimänny ezikuvannu. Omannu elinaijannu Cézanne sai vaiku vähä huomivuo, mih oli syynny kui hänen ebäsovinnaine mualavusstiil'u mugaže hänen julgižuttu vältelii luonneh.
Pačoilohko

Pačoilohko on vahnu karjalaine syömine. Sidä voibi syvvä joga aigua, ku se on argisyömine. Paččoih niškoi vallitah suuret nagrehet. Ezmäi net hyväzesti pestäh da pannah päččih pastumah. Päčispäi otettuu nagrehet kuoritetah da pilkotah. Ližätäh niilöih pyhävoidu, talkunua da vähäine vetty. Pannah vie suolua da nagrehet uvvessah työtäh päččih. 
Enne karjalazet, konzu ruvettih syömäh, ližättih paččoih pilkottuu libo t’orkattuu rötkiä. Magu oli erinomaine.
Pedagougiekku Kirjalližusluvettelo

Buaban sundugaine - Petroskoi, 1994.
Žarinova O. Opastus da kazvatus karjalan kielel (livvin murreh) - Petroskoi, 2009.
Medvedeva T., Dibrova A. Opassus ta kasvatus karjalan kielella (vienankarjalan murreh) - Petroskoi, 2009.
Pedru I

Pedru I libo Suuri Pedru (rodivui 30. oraskuudu (9. kezäkuudu) vuvvennu 1672 da kuoli 28. pakkaskuudu (8. tuhukuudu) vuvvennu 1725) on jägimäine Ven’an suari (vuvves 1682) da enzimäine Ven’an keisari. Pedru I levendi Ven’an alovehtu Itämerele. Tuatto on Romanov Aleksei Mihailovič, muamo on Nariškina Natalja Kirillovna.
Pekka Perttu

P’otr Aleksejevič Perttu (peittonimi on Pekka Perttu, 1917 – 1992) oli kirjuttai, runoilii, kiändäi, Karjalan nevvostotazavallan arvostettu kul’tuuran ruadai.
Häi oli roinnuhes Köynäsjärves (nygöi se on kylä Karjalas Kalevalan piiris) karjalazien muanruadajien perehes. Häi on Perttuzien kuulužoin runoilijoin suvuspäi.
Vuvvespäi 1950 vuodeh 1955 P’otr Perttu opastui A.M. Gor’kin kunnivokse nimitetys Kirjalližuon instituutas. Häi sežo otti ozua K.G. Paustovskin luomisseminuaras.
Konzu P’otr Perttu oli loppenuh instituutan, häi rubei ruadamah Punalippu-žurnualan prouzan ozaston johtajannu. Vuvvennu 1970 häi yhtyi Nevvostoliiton Kirjuttajien liittoh. Häi ruadoi Karjalan Kirjuttajien liitos kirjalližuon nevvonandajannu.
Pekka Zaikov

Pekka Zaikov (roinnuhes 16. ligakuudu 1946) on karjalan kielen professoru, kielentutkii da opastai.
Biogruafii.
Vuozinnu 1975—1978 on olluh Karjalan tiedokeskuksen Ven'an Tiedoakademien aspirantu. Vuonnu 1979 väitteli filolougien kandiduatakse Babino-kylän saamen kielen murdehes.
Vuonnu 1996 väitteli filolougien doktorakse aihies Verbit karjalan kieles.
Vuozinnu 1997—2009 oli Petroskoin yliopiston itämerensuomelazien kielien da kul'tuuran tiedokunnan karjalan da vepsän kielen laitoksen johtajannu.
Vuozinnu 2009—2014 Pekka Zaikov on olluh karjalan kielen professorannu Itä-Suomen yliopistos Jovensuus. Vuvves 2014 hänes rodih samazen yliopiston emeritusprofessoru. Nygöi Pekka Zaikov on eläkkehel da eläy Jovensuun linnas Suomes.
Vuozinnu 1990—1999 da 2002—2009 oli Karjalan Rahvahan Liiton paginanvedäjänny.
Vuvves 2006 Pekka Zaikov on Suomen Kalevalaseuran kunnivojäzen. Zaikov on Oulun yliopiston kunnivodoktoru.
Tutkimukset.
Zaikoval piäzi ilmah piäl 110 tutkimusruaduo. Niilöin joukos ezimerkikse nämmä:
Pelamiidu

Pelamiidu () on makrelliloin heimoh kuului kala.
Pelikuanu

Pelikuanu () on suuri lindu. Se on tavattu Suomes kaksi kerdua: Karjaal keviäl 1839 da Pyhäjovel 7.5.1925.
Kogo da nägö.
Piduhus: 160 cm&lt;br&gt;
Siibien agjuväli: 280 cm&lt;br&gt;
Paino: 9-15 kg
Permikomin kieli

Permikomin kieli (permikomin kieleh "Перем коми кыв") kuuluu uralilaizen kieliperehen suomelas-ugrilaizen kielijoukkuon permiläizeh oksuh.
Pertilomu

 Pertilomu (frantsien kieli "meuble", latinankieles "mobile") - on tuottehet, kudualoi käytetäh eländy- da yhteiskunnalizis huonuksis da kohtis, kudualois on ristikanzu.
Pertilomul istutah, virutah, kirjutetah, varustetah syömisty. Lomun avul juatah pertii puolikse.
Pertilomuu on pöydät, stuulat, taburietkat, komodat, kravatit, kreslat, divanat, škuapat, pualičat da muut.
Pertilomuu voijah piästä erikseh dai pertilomuloin kogomukses.
Pertilomun histourii.
Pertilomu ilmestyi, konzu alguristikanzoin kunnat allettih eliä yhtes kohtas. Teriämbi pertilomu kehitti niilöil ristikanzoil, kuduat elettih salvattulois huonuksis. Paiči sidä pertilomuu luajittih net ristikanzat, kudualoil oldih pättävät kebjiet da lujat materjualat.
Puaksumbah lomuu luajittih puus. Enzimäi otettih moizii paloi, kuduat parembi pädiettih lomuh niškoi.
Materjualat.
Pertilomun tuotandas käytetäh luonnon kivie, puudu (puun massivas luajittu lomu on paras ristikanzale da se on ekolougizen puhdas), laudua, metallua, plastiekkua, st'oklua, zirkaloa, fanierua, hollofaiberua.
Pertti Virtaranta

Erkki Pertti Ilmari Virtaranta (20. oraskuudu 1918 Karkku – 9. heinykuudu 1997 Helsinki .) oli Helsingin yliopiston suomen kielen professoru da tärgei baltiekku-suomelazen kul’tuuran tutkii da tallendai.
Elos da ala.
Virtarannan vahnembat oldih rahvahanškolan opastajat Vihtori Arvid Virtaranta (1879-1959) da Sigrid Josefiina Hietaranta (1881-1983). Pertti Virtaranda piäzi studentakse vuvvennu 1936 (Tyrvään yhteisšskola). Häi opastui Helsingin yliopistos filosoufien kandiduatakse vuvvennu 1943 da väitteli douhturikse vuvvennu 1946.
Virtarannan alottehes perustettih Suomes yhtistys Tverinkarjalaisten ystävät ry (Tverinkarjalaziin bratanat) 1994 samal aigua perustettih Pertti ja Helmi Virtarannan fondu. Fondas annetah stipendilöi tverinkarjalazil opastujil.
Peru

Peru (,  kečua  Piruw,  aimara  Piruw), viralline nimi on Perun Tazavaldu (, kečua  Piruw Mama Llaqta, aimara  Piruw Suyu), on valdivo Suvi-Amerikas.
Luodehes Peru rajoittuu Ekvadoranke, pohjazes – Kolumbienke, päivännouzus – Braziilienke, liidehes – Bolivien da Čilin kel. Päivänlaskus Perun randoi pestäh Tyyni valdumeren viet. Kolmandekse suurin valdivo Suvi-Amerikas (Brazilien da Argentinan jälles).
Muan pinduala on 1 285 220 km². Rahvahan lugumiäry on 30 475 144 hengie (v.2013). Piälinnu on Lima. Virralline kieli on ispanien, alovehil virrallizet kielet ollah kečua, aimara da toizet.
Peskari

Peskari ("Gobio gobio") on särgikaloin heimoh kuului pieni kala.
Peskučiirakko

Peskučiirakko ("Gelochelidon nilotica", enne "Sterna nilotica") on čiirakkoloin heimoh kuului lindu.
Karjalankieline nimi.
Karjalan kieles tunnetah sana "čiirakko", kudamal tarkoitetah tavallizeh kalačiirakkuo ("Sterna hirundo") libo lapinčiirakkuo ("Sterna paradisae"). Peskučiirakon karjalankieline nimi on täh artikkelih niškoi kiännetty suomenkielizes sanaspäi "hietatiira".
Aloveh.
Peskučiirakko peziy kaikil manderehil, ga ei Antarktidas. Sidä tavatah kuuttu eri alaluaduu eri puolil muailmua. Suomes peskučiirakko on harvinaine gost'u. Suomespäi lugijen lähimäzet pezindykohtat ollah Suvi-Europas da Germuanies.
Peter Paul Rubens

Pieter Pauwel (Peter Paul) Rubens [ˈpitər 'pʌul 'rybə(n)s] (28. kezäkuudu 1577 Siegen, Westfalen, Germuanii – 30. oraskuudu 1640 Antwerpen) oli taidoilii, kuduadu pietäh yhtenny Jevropan suurimis taidehmualuajis. Rubens oli hyvin menestyi taidoilii. Portriettumualuajannu häi oli muga popularnoi, što hänen pidi palkata joukko abuniekoi stuudieh. Hänen piäabuniekku, Antoon van Dyck, kehittyi ičegi merkittäjäkse taidoilijakse.
Rubens tundietah enne kaikkie tevoksis, kudualois on alastomii naizii, kudualoin hibju on kuvattu ylen eläväh. Häi mualai sežo nägöaloi da portrietoi .
Petri Šemeikka

Petri Šemeikka (, 1821 (1825) - 1915)) oli karjalaine runonpajattai. 
Häi oli roinnuhes muanruadajoin pereheh, roinduperiä myöte hänen tutttolointuatat oldih karjalazet Karjalan pohjazespäi. Matkas Luadogan Karjalua myöte vuozinnu 1841-1842 Elias Lönnrot kirjoitti, ku «Suistamon ymbäristös pajatetah vie Väinämözeh nähte». Šemeikka piettih eeppizien pajoloin parahannu pajattajannu. Vuvvennu 1900 Petri Šemeikka kučuttih pajopruazniekkah Helsinkih, kus suomelaine säveldäi Jan Sibelius arvosteli Šemeikan neruo soittua kandelehel. Vuvvennu 1935 Sortavalas Väinämözen lagevol azetettih Šemeikan mustopačas.
Petroskoi

Petroskoi on Karjalan tazavallan piälinnu, Ven'an luodehizen federuallizen piirikunnan haldivolline, tevolližus-, turistu, tiedo- sego kul'tuurukeskus. Petroskoil on hyvä muantiijolline olopaikku. Oniegan kanualoin kauti Petroskoispäi voi piästä Itämeren, Vienanmeren, Barencinmeren, Kaspienmeren sego Mustumeren portih.
Sijaindu.
Moskovaspäi Petroskoissah on 1091 km. pohjoispuoleh, Piiterispäi Petroskoissah – 412 km. koillispuoleh, Suomespäi Karjalan piälinnassah on 311 km. Ven'an toizih alovehih Petroskoispäi voi piästä mašinal, pojezdal, lendokonehel libo vezitransportal.
Rahvaslugu.
Vuvven 2014 tiedoloin mugah Petroskois eläy 272 tuhattu hengie, tämä on 41,5 % kogo Karjalan eläjis.
Tevolližus.
Petroskois ruatah konehenrakendamis-, metallu-, puu-, rakendamis- sego syömistevolližuot. Linnas on 125 laitostu, kudualoin johtajinnu ollah Ven'an sego ulgomualoin edustajat. Niilöis suahah sähköenergiedu, lämböenergiedu, atomtevolližuon laittehistuo, bumuaganluajindulaittehii, puumaterjualua (niidy vietäh toizih mualoihgi), sruugattuu puumaterjualua, ikkunoin da veriälöin elementua, ombelu- sego trikotuažuveššii, lihua, maidotuotehtu, jiämaiduo, leibiä, viinua, jogapäivähizen elaijan tavarua, mustolahjua da tostu tavarua.
Opastuslaitokset.
Petroskoin linnas ollah Ven'an tiedoakadiemien Karjalan tiedokeskus, kaksi korgiedu opastuslaitostu – Petroskoin valdivon yliopisto, A. K. Glazunovan nimie kandai Petroskoin valdivon konservatourii, toizien linnoin korgieloin opastuslaitoksien ozastot, kudamis suurimannu on Ven'an Federacien Prezidentan tyves ruadajan Ven'an rahvahan talovuon sego valdivollizen sluužban akadiemien Karjalan ozasto, 14 ammattiopistuo da 38 keskiškolua.
Kul'tuuru.
Petroskoi on Karjalan kul'tuuran da ammattitaijon keskus, kus ollah suurimat kul'tuurulaitokset – kirjastot, muzeit, teatrat, koncertujoukot, opastuslaitokset, liitot sego tiedojärjestöt. Karjalan piälinnan eläjät sego gost'at suvaijah kävvä Karjalan Tazavallan muuzikkuteatrah, Druamuteatrah, Kanzallizeh teatrah, Tyttiteatrah da Karjalan valdivon filarmounieh. Tazavallan vahnin muzei on Kanzalline muzei (on avattu v. 1873). Pidäy kiinnittiä huomivuo sežo Karjalan Tazavallan kuvailutaidomuzieh.
Ystävyslinnat.
Petroskoi ruadau yhteisruaduo ystävyslinnoin kel, kudamien joukos ollah Varkaus da Jovensuu (Suomi), Umeo (Umeå, Ruočči), La-Rošel' (La Rochelle, Frantsii), Dulut (Duluth, Ameriekku), Noibrandenburg da T'ubingen (Germuanii), Mo i Rana (Norviegii). On solmittu yhteisruavon sobimukset nengozien linnoin kel, kui Brest (Valgoven'a), Nikolajev (Ukraina), Ečmiadzin (Armienii), Alitus (Litvu), Narva (Estounii).
Oniegan randupiha on yksi parahis Ven'an randupihois. Sie ollah ainavoluaduizet skul'ptuurat, kudualoi Petroskoi sai ystävyslinnoispäi.
Petroskoin linnan päiviä pietäh joga vuottu kezäkuun lopus.
Pielizen Karjalan alovehkundu

Pielizen Karjalan alovehkundu on yksi Suomen alovehkunnis. Se sijaiččou Pohjas-Karjalan muakunnas.&lt;br&gt;
Nygöi sih kuulutah Nurmeksen linnu, Valdimon kundu da Lieksan linnu. Enne Juuvan kundu sežo kuului Pielizen Karjalah, ga nygöi se on oza Jovensuun alovehkundua.
Pielizen Karjalan LAU "Local administrative unit" 1 (NUTS "”Nomenclature des Unités Territoriales Statistiques”" 4)- noumer on 125.
Pielus

Pielus on pehmei, puaksuh muates piettävy piänallustu. Pieluksen tarkoituksennu on tugie maguajan libo virujan piädy, ku se pyzys bokalleh muates kohti. Sežo muates vačalleh libo sellälleh pieluksettah piä kaldavuu azendoh, kudai voi olla jygei harjavumattomale.
Ennevahnas pieluksen sydämeh pandih olgii.
Pieninkä

Pieninkä () on pos'olku Mujejärven piiris Karjalan tazavallas Ven'al.
Se on Pieninkän kyläkunnan haldivolline keskus.
Se sijoiččou Tervalammen da Koverolammen rannal, 60 kilometrin piäs Mujejärvespäi. Samannimizeh raududorogustansiessah on 3 km. 
Pos’olkas ruadau keskiškola, lapsienpäivykodi, feršalipunktu, kul’tuurutaloi, kirjasto.
Nähtävykset.
Suuren voinan aigah tapettuloin Nevvostoliiton rajanvardoiččijoin kalmu.
Pierre-Auguste Renoir

Pierre-Auguste Renoir [pjɛʁ oɡyst ʁənwaʁ] (25. tuhukuudu 1841 Limoges, Haute-Vienne – 3. talvikuudu 1919 Cagnes-sur-Mer, Alpes-Maritimes) oli frantsielaine taidehmualuaju. Häi oli uran allus yksi impressionizman stiil'an luadijis, no 1880-luvul algajen hänen stiil'u kehittyi toizeh suundah.
Vuvvennu 1862 häi tuttavui samas Gleyren stuudies ruadajih Monet'h, Sisley'h da Bazilleh.
Piiakuulu

Piiakuulu ("Squalus acanthias") on kala.
Livvinkieline nimi.
Täs artikkelis käytetty nimi on kiännetty kalan suomenkielizes nimes "piikkihai".
Piiteri

Piiteri (vuozinnu 1914–1924 Petrogruadu da 1924–1991 Leningruadu, nygöi ) on suurimmis Ven'an linnois, kuduas eletäh läs viizi miljounua ristikanzua. Piiteri on tärgevin Ven'an Itämeren satamalinnu. Suuren Ižänmuan Voinan aijas (1941-1945) Piiteri oli 872 päiviä ymbäroičykses, kuduas nälläs kuolti läs 1 500 000 hengie.
Linnan pinduala on 1439 neliökilometrii.
Histourii.
Piiteri perusti cuari Pedru Enzimäine vuvvennu 1703.
Muantiedo.
Piiteri on srojittu Neva-joven rannal. Linnan alovehel on 42 suardu, kuduadu yhtistäy yli 340 sildua.
Rahvas.
Piiterin lugumiäry on 5 222 347 hengie (2016).
Piiteri on pohjazin linnu muailmas, kuduas eletäh enämbi miljonua ristikanzua.
Ekonomiekku.
Piiteri on yksi tärgevimmäs ekonoumizes linnois Ven'al.
Piitimensaamen kieli

Piitimensaamen kieli ("bidumsámegiella") on uralilazen kieliperehen suomelas-ugrilazeh kielijoukkoh kuului saamilaine kieli.
Piičjogi

Piičjogi (, ) Karjalan tazavallan Suojärven piirin pos'olku. Se on sežo raududorogustansii. Piičjogi kuuluu Loimolan kyläkundah.
Piičjovespäi Suojärvessah on 13 km. Se sijoittuu Piitsoinjärven pohjasrannal.
Enne sie oli suuri mečänvedopunktu.
Pos’olkas on škola, laukat, kirjasto, kluubu. Vuvves 2006 algajen Piičjoves ruadau karjieru da zavodu, kudai luadiu kivimurendehtu.
Sie on säilynyh Nevvostoliiton da Suomen välizil voinil (1939 – 1940 da 1941 – 1944) tapettuloin Nevvostoliiton saldattoin kalmu.
Lähäl pos’olkua on histourielline kompleksu Kollasjärvi. Sidä luajittih Nevvostoliiton da Suomen välizil voinil (1939 – 1940 da 1941 – 1944) tapettuloin saldattoin mustokse.
Pikku-uikku

Pikku-uikku ("Tachybaptus ruficollis") on Europan pienin uikkuloin heimoh kuului lindu.
Kogo da nägö.
Piduhus: 23-29 cm&lt;br&gt;
Siibien agjuväli: 40-45 cm&lt;br&gt;
Paino: 150-200 cm
Pikkujoučen

Pikkujoučen ("Cygnus columbianus") on pieni pohjazien alovehien joučen. Sidä on kahtu alaluaduu: "C. c. columbianus" Amerikas da "C. c. bewickii" Europas.
Kogo da nägö.
Piduhus: 115-127 cm&lt;br&gt;
Siibien agjuväli: 170-195 cm&lt;br&gt;
Paino: 7,9-8,4 kg
Pikkumustuahven

Pikkumustuahven ("Micropterus dolomieu") on päivyahvenien heimoh kuului kala.
Pikkučiirakko

Pikkučiirakko ("Sternula albifrons", enne "Sterna albifrons") on čiirakkoloin heimoh kuului lindu.
Karjalankieline nimi.
Karjalan kieles tunnetah sana "čiirakko", kudamal tarkoitetah tavallizeh kalačiirakkuo ("Sterna hirundo") libo lapinčiirakkuo ("Sterna paradisae"). Pikkučiirakon karjalankieline nimi on täh artikkelih niškoi kiännetty suomenkielizes sanaspäi "pikkutiira".
Kogo da nägö.
Piduhus: 21-25 cm&lt;br&gt;
Siibien agjuväli: 41-47 cm&lt;br&gt;
Paino: 47-63 g
Pezindy.
Pikkučiirakko muniu oraskuus libo kezäkuus 1-3 jäiččiä. Uročču da emäččy havvotah jäiččii yhtes 19-22 päiviä. Poigazet opastutah lendämäh kudakui 28 päivän ijäs.
Aloveh.
Mustučiirakko peziy enimyölleh Euraazien da Pohjas-Amerikan suvivuittilois. Suomes peziy kudakui 70 puarua, kudamis enimät pezitäh Perämeren rannoil.
Pilkkumeriahven

Pilkkumeriahven ("Dicentrarchus punctatus") on kala.
Pinduši

Pinduši () on Karjalan tazavallan Karhumäin piirin pos’olku. Se on Pindušin linnukunnan haldivolline keskus.
Se sijoittuu Oniegujärven rannal, 160 kilometrin Petroskoispäi pohjazeh.
Ilmasto.
Tuhukuun keskilämbötila on -10 °C, heinykuun keskilämbötila on +16 °C. Tuulen vauhti on 3.8 m/s. Selgielöin päivien miäry vuvves on 17.
Histourii.
Se perustettih vuonnu 1933.
Pos’olkan alovehel Nevvostoliiton da Suomen välizen voinan aigua (1941 – 1944) torattih ylen äijän.
Talovus.
Pos’olkas ruadau zavodu”Karelia DSP”, kudai luadiu puupliittoi, laivankohenduskeskus, pieni zavodu ”Karbon” (šungitan muokkuaminen). Lähäl pos’olkua on meččyruadopunktoi.
Opastundu.
Pindušis ruadau keskiškola №1, muuzikku- da taidoškola.
Nähtävykset.
Pos’olkas on Nevvostoliiton saldattoin (kuduat kuoldih voinan aigua) kalmu. Kalmas on pandu muah Karjalan frontan 32. armien 127 saldattua.
Pistojärvi

Pistojärvi () on Karjalan tazavallan Kalevalan kanzallizen piirin kylä, kudai kuuluu Luusalmen kyläkundah.
Se sijoiččou samannimizen järven (Pistojärven) pohjasrannal, Kalevalaspäi Pistojärvessäh dorogal on 140 km.
Kyläs on histourien mustomerki – bol’ševikan Anna Pelkozen (1898 – 1921) kalmu (hän tapettih valgiet suomelazet v. 1921).
Pistojärven rahvahan lugumiäry.
1930-luvun lopus kyläs eli 120 hengie. Kaikin oldih karjalazet.
Pitkyrandu

Pitkyrandu (, ) on linnu, linnukundu da Pitkänrannan piirin haldivolline keskus Karjalan tazavallas Ven'al. Se sijaiččou Luadogan koillisrannikol 281 kilometrii Petroskoispäi päivännouzupuoleh. Linnas on 11400 da piiris 11800 eläjiä (vuonnu 2010). Enne talvi- da jatkovoinua Pitkyrandu oli oza Suomen Nevvostoliitole luovutettuu Imbilahten kundua.
Muantiedo da ilmasto.
Pitkyrannan linnukunnan pinduala on 559 neliökilometrii. Se rajoittuu pohjazes Suojärven piirin Loimolah, liidehes Pitkyrannan piirin Salmih da luodehes Impilahteh sego lounuas Luadogan kauti Sordavalan piirih. Pindualas 85,2 % on meččiä, 8,3 % vezialovehii, 2,6 % muatalovusmuadu da 2,5 % azutusalovehtu.
Piäjärvi

Piäjärvi (, ) on Karjalan tazavallan Louhen piirin pos’olku.
Se sijoittuu Tuhkajärven pohjasrannal.
Pos’olkaspäi pohjazeh on kanzalline parku ”Paanajärvi”.
Kul’tuuru.
Pos’olkas ruadau kul’tuurutaloi, kirjasto, lapsienpäivykodi, keskiškola.
Histourien mustomerkit ==
Piži

Piži () on Karjalan tazavallan Anuksen kanzallizen piirin kylä, kudai kuuluu Mägriän kyläkundah.
Se sijoittuu Pižinjoven () rannal. 
Kyläs on histourien mustomerkit:.
13 kilometrin piäs kyläspäi liideheh on suo (), kudaman pinduala on 761,0 gektarua. Täs on äijy garbaluo da muur’oidu.
Placebo

Placebo (, "mielytän") on aineh hoido-ominažuottah, kuduadu käytetäh liečeainehennu. Sen liečuhyödy sivotah voimattoman ristikanzan uskoh valmistehen tegoh. Toiči kapsulua libo tablietkua placebonke kučutah tyhjytablietkakse. Ainehennu placeboh näh puaksuh käytetäh laktozua.
Sidä paiči placebon effektu-terminäl tarkoitetah ristikanzan tervehyön paranemizen ilmivö. Se tapahtuu, sendäh gu ristikanzu uskou placebon effektah, kudai on todeh neitrualine.
Histourii.
Placebon effektu-nimitys otettih keskiaigazien itkettäjien pajolois, kudualois oldih Placebo Domino-sanat. Vuonnu 1752 Mišel de Monten huomai, gu «on olemas ristikanzoi, kudualoih vaikuttaugi vaiku huomavo liečetiijon puoles».
Liečetiijon kontekstas placebo oli muainittu XVII vuozisual. Vuonnu 1785 placebo miärättih «tyhjäkse tavakse libo liečekse». Vuonnu 1811 sanottih, gu placebo on ”jogahine lieče voimattoman hyväkse mielekse, migu voimattoman hyövykse”. Liečetiijos Placebuo käytettih XVIII vuozisuassah.
Effektan mehanizmu.
Placebon effektu perustuu liečeottamizeh piäh. Tämä ottamizen piäh ei tarviče midälienne eriharjavustu. Voimattomale sanotah, gu tämä valmistehel on miärätty vaikutus organizmah da valmistehen hyövyttövyön huolimattah, sen vuotettu vaikutus ilmestyy. Fiziolougien mugah se tapahtuu, sendäh gu ottamizen piäh täh voimattoman aivot ruvetah valmistua erilazii ainehii, mugaže endorfiinoi, kuduat ozittain vaihtutah valmistehen vaikutustu.
Placebo tovestukseh perustuva liečetiijos.
Nygyaigaine farmakoterapii suundavuu tovestukseh perustuvah liečetiijon vuadimuksien täyttämizeh. Ga täl aigua suurin oza valmistehis ei suannuh placebon tarkastetun kaksinazen sogeikoittelun tävvellisty procedurua.
Placebo farmakalogies.
Placebo käytetäh tarkastusvalmistehennu uuzien liečevalmistehien klinikas pidetys tutkimukses. Toizele tutkivale joukole annetah testuvalmisteh, kudai on testiiraittu elättilöil, toizele-placebo. Gu valmisteh hyväksyttäs, valmistehen ottamizen effektan pidäy ylittää placebon effektua. On olemas sežo nocebo-effektu, konzu voimattomat tundietah diskomfortua placebon ottamizen jälles. Erähih ristikanzoih roih farmakavaravo, sendäh gu net vuotetah uvven lekarsvan pahua vaikutustu.
Placebo psihoterapies.
Placebon effektua ylen puaksuh käytetäh psihiatries. Enzimmäine syy on sit, gu ičenottamizen piäh avul ristikanzan aivot parembi muutetah omua toimindua, migu toizien organoin toimindua. Toinen syy on sit, gu effektiivizii liečevalmistehii ei vie lövvetty erilazih mielentervehyön häirivölöih, ezimerkikse unettomus, depressia, pahat unet.
Platon

Platon (427–347 eaa.) oli antičnoin Grecien filosoufu da Akademien perustai, kuduadu pietäh yhtenny antičnoin da kogo histourien vaikutusvaldavinnu filosoufois. Häi oli Sokratan kuulužu opastui da Aristotel'an opastai.
Filosoufannu Platon oli ratsionalistu, realistu, idealistu da dualistu. Häi kirjutti mones filosoufizes aihies da kaččeli tarkembah etiikkua, politiekkua, metafiziekkua da tiedoteoriedu. Platonua tundietah ideiopis, hänen kirjutettulois dialogois (ezimerkikse "Pivot", "Faidros" da "Valdivo") sego "Sokratan puolustuspagin". Platonan dialogat ollah antiikkiaijoin ainavot kogonah säilynyöt tekstat. Erähät tekstat kirjutettih Platonan opastujat myöhembä.
Platonan stiil'u oli kaunokirjalline. Kirjutuksis on kerdomustu, verdavuskuvua da miiffua, kuduat liitytäh käzittehien tutkimizeh. Platon kirjutti vie Sokratan opastukset mustoh, da Platonan dialogois Sokrat on puaksuh piäroulis. 
Kirjalližuttu.
Diogenes Laertios: "Merkittävien filosoufoin elaigu da opit":
Tevoksii:
Plotina

Plotina on Karjalan tazavallan Louhen piirin pos’olku. Se on Plotinan kyläkunnan haldivolline keskus.
Muantiedo.
Pos’olku sijoittuu Louhijärven rannal, 78 kilometrin piäs Louhespäi.
Histourii.
Se perustettih kaivospos’olkannu vuvvennu 1936, konzu ruvettih kaivamah sl’udua Karjalan pohjazes. Kavoksien rakendamizekse azetettih plotinua Luoksanjovel. Tämä andoi nimen pos’olkale. 1990-luvun lopus loppiettih sl’udan kaivamizen, kaivoksii salvattih.
Rahvahan lugumiäry.
Vuvvennu 1989 pos’olkas eli 779 hengie.
Kul’tuuru da opastundu.
Pos’olkas on kul’tuurutaloi, škola, kudamas ruadau pieni teatru.
Pluto (kääpiöplaniettu)

Pluto (simvolu: eiga ) on päiväzensistieman kääpiöplaniettu.
Podporožje

Podporožje on Karjalan tazavallan Puudogan piirin pos’olku, kudai kuuluu Puudogan linnukundah.
Se sijoiččou 11 kilometrin piäs Puudogaspäi koillizeh, Vodlajoven rannal.
Rahvahan lugumiäry.
Vuvvennu 1989 pos’olkas eli 1047 hengie.
Histourii.
Podporožjes muaničči akadiemiekku N.J. Ozereckovski vuvvennu 1785. Ezmäi pos’olkan alovehel oldih kylät Afanasjevskaja da Zaharjevskaja, sit net yhtistettih Podporožje-pos’olkah. Suuren voinan aigah pos’olkan alovehel oldih luagerit vojennoloih vangiloih niškoi. Voinan jälles joven rannal perustettih leibyzavodu. Meččiä uitettih Vodlajogie myö.
Nähtävykset.
Pos’olkas on kirikkö (), kudai rakendettih 2000-luvun allus.
Pohjaine jiämeri

Pohjaine jiämeri on pindualan da syvyön mugah Muan pienin merialoveh. Se sijaiččou pohjazes muanpuoliškos Jevruazien da Pohjois-Ameriekan välis.
Pohjazen jiämeren pinduala on 14, 75 mlj km², vezimiäry on 18, 07 mlj km³. Keskisyvys on 1225 m, suurin syvys on 5527 m Grenlandien meres. Pohjazen jiämeren pinnan suurin oza on šel’fat (45 % valdumeren pohjas) da vienalazet manderien reunat (70 % pohjan pindualas). Merialoveh juatah kolmekse suurekse vezialovehekse: Arktikan veziala, Pohjois-Jevroupan veziala da Kanadan veziala. Pol’arnoin muantiijollizen olopaikan täh valdumeren keskiozan jiäpeite säilyy kogo vuvves, vaigu se ainos liikkuu.
Pohjazeh jiämereh liitytäh Danii (Grenlandii), Islandii, Kanuadu, Norviegii, Ven'a da Ameriekku. Läs kogo vuvven Pohjastu jiämerdy käytetäh merivedämizeh näh, kuduat luajitah Ven’a Pohjazel meritiel da Ameriekku da Kanuadu Luodehizel tiel.
Pohjaine pedru

Pohjaine pedru eläy enimyölleh Karjalan tazavallan pohjazes. Sidä enämbi kaikkie on Louhen, Kalevalan da Kemin piirilöis. Talven aigua pohjazet pedrat eletäh parvittain. Jälgivuozinnu on nähty parvie, kudamis on 20-50 pedrua. Kezäl parvet ollah pienembät. 
Ulgonägö.
Pohjazen pedran ižäččy painau enämbän 150 kiluo da sellän korgevimas kohtas on enämbi metrii. Elätin nähku on maksankarvaine. Pohjaine pedru on ainavo kaikis pedrois, kudamal sarvet ollah kui ižäčyl, mugai emäčyl. Joga vuottu syvystalvel – talven allus ižäpedrat lykätäh sarvet iäre. Emäpedrat ruatah se keviäl, poigien kannandan jälles.
Talvel pohjazen pedran nahku on tuuhei da lämmin, yhtelläh bokis karvat ollah katkiejat. Se ku pohjazel pedral toizih pedroih verratunnu kabjoin pinduala on suurembi da ollah karvakkahat sormien välit, avvuttau sille liikkuo lundu myöte. 
Syöndy.
Talvel pohjaine pedru eläy pedäikangahis da suuril suoloil. Syöy se jägäliä, lehtipuuloin vezua, vihandua kazvii, kudamii löydäy lumen al. Kezäl se lähtöy elämäh lähembä vezistölöi da toizii märgykohtii. Toiči pedroi voibi nähtä suurien järvilöin suariloil, kunne hyö peitytäh syöjis. Kezäl pohjaine pedru syöy heinykazvii, gribua, tuhjoloin lehtie da vezua. 
Kiimuaigu.
Pohjazel pedral kiimuaigu on sygyzyl, enimyölleh ligakuul. Emäpedru sit kaheksan kuun mendyy kandau yhten poiguvazan. 
Lugu Karjalas.
Luonnos pohjazele pedrale vihaniekannu ollah ahmoi, hukku da kondii. Pahua pedroile tuou niilöin ajandugi, rahvas lumiajoregyzil da venehil tahtotah kačella niidy lähembä libo ottua kuvua niilöis, sen periä elätil kouhkolois puhketah verisuonet da net kuoltah. Kuolou pohjastu pedrua zakonattoman mečästyksen periägi. 
Vuvves 2007 algajen pohjazet meččypedrat, ku niilöin lugu on pieni, pandih Karjalan Ruskieh kirjah. Niilöin mečästys on kielletty. 
Nämmien päivien tiedoloin mugah Karjalas on ei enämbiä kui 2,5 tuhattu pohjastu pedrua.
Pohjanmeri

Pohjanmeri on Atlantiekan valdumeren madal reunumeri, kuduan rannal on Pohjas-Jevrouppu. Se on sijoitunnuh Jevroupan mannerjalustal Brituanien suarien välis – päivänlaskupuoles, Jutlandien, Skandinuavien niemimualoin välis – päivännouzupuoles. Meren randumualoinnu ollah: Norviegii, Danii, Germuanii, Alangomuat, Bel'gii, Frantsii da Suuri-Brituanii.
Pohjanmeren pinduala on 750 tuhattu km². Suurin syvys on 725 m. Meren suurembas ozas on läs 100 m syvytty, sen suviozas on luodokohtii (Dogger-Banka da toizet). Pohjanmereh langetah suuret jovet: El'ba, Vezer, Rein, Temza. Piäportat ollah: Rotterdam, Amsterdam, Antverpen, London, Hamburg, Oslo, Bergen.
Pohjanmeri andau energiivarua (kudamien joukos ollah nefti da luonnonguazugi) Norviegiele, Suuri-Brituaniele, Alangomualoile sego äijile toizile Jevroupan liiton mualoile.
Pohjas-Amerikku

Pohjas-Amerikku (, fr. "Amérique du Nord", ) on Mua-planietan manner (kaikkiedah niidy on kuuzi), kudai on muan päivänlaskupuoliškon pohjazes.
Pohjas-Amerikan pindu-ala ilmai suariloi on 20,36 milj. km², suariloinke on 24,25 milj. km². Pohjas-Amerikan suariloih kuulutah Grenlandii (2,176 milj. km²), Kanuadan Arktiekalaine suaristo, Vest-Indii, Aleutan suaret imi.
Pohjas-Amerikan rahvahan lugumiäry on enämbi 500 milj. hengie, mi on 7% muailman rahvahan lugumiärys.
Nimi.
Amerikku nimitettih Florientsien matkailijan Amerigo Vespuččin kunnivokse. Vespučči tutki Suvi-Amerikkua vuozinnu 1472 – 1502. Hän oli enzimäzenny jevrouppalazennu, kudai dumaičči, što Amerikku ei ole Ost-Indii, a uuzi tundematoi manner. Myöhembäh, konzu kartois roih Pohjas-Amerikku, muga ruvettih kuččumah sidägi: vuonnu 1538 Gerard Merkator käytti Amerikku-paikannimie, štobi nimittiä kogo muan päivänlaskupuoliškon.
Muantiedo.
Sijoitus.
Pohjas-Amerikan päivänlaskus ollah Tyynimeri, Beringovan meri, Al’asku-lahti da Kalifornien lahti, päivännouzus ollah Atlantien valdumeri, Labrador-meri, Kariban meri, Pyhä Lavrentien lahti da Meksikan lahti, pohjazes ollah Pohjaine jiämeri, Bofortan, Baffinan da Grenlandien meret da Gudzonovan lahti.
Päivänlaskus on Beringovan salmi, kudai eroittau Pohjas-Amerikan Jevruazies. Suves on Panaman kannas, kudai eroittau Pohjas-Amerikan Suvi-Amerikas.
Pohjas-Amerikkah kuulutah suaret: Grenlandii, Kanuadan Arktiekalaine suaristo, Aleutan suaret, Vankuveru-suari, Aleksandran-suaristo imi.
Pohjas-Amerikan perimäzet kohtat.
Pohjas-Amerikan jatkuvus pohjazespäi suveh on 66°, libo 7326 km, a jatkuvus päivänlaskuspäi päivännouzuh on 102°, libo läs 4700 km.
Pohjassaamen kieli

Pohjassaamen kieli (pohjassaam. "davvisámegiella") on uralilazen kieliperehen suomelas-ugrilazeh kielijoukkoh kuului saamelaine kieli. Sikse paistah enimyölleh Sápmis.
Pol'šu

Pol’šu () on Päivännouzu-Jevroupan valdivo. Sen virralline nimi on Pol’šan tazavaldu (). Rahvahan lugumiäry on enämbi 38,2 milj. hengie (v. 2021), pinduala on 312  696 km². Se on 36. sijal rahvahan lugumiäryn mugah da 69. sijal pindualan mugah.
Muan piälinnu on Varšavu. Valdivolline kieli on pol’šan kieli.
Se on sijoitannuhes Jevroupan keskiozas, Baltiekkumeren rannal. Se rajoittuu Ven’anke (Kaliningradan alovehenke), Litvanke, Valgo-Ven’anke, Ukrainanke, Slovakienke, Čeehienke da Germuanienke.
Politiekku

Sana politiekku pohjuau klassillizen gretsien kielen sanah πολιτικός (politikos), "kanzalaziikoskii". Alguperäl politiekku on käytändön libo teorien vaikuttamistu toizih ristikanzoih globualizel, kanzallizel libo yksilöllizel tazol. Nygözes ylehizes kieles sanal "politiekku" tavan mugah tarkoitetah mihtah tiettyh kogonasnägemykseh libo idejolougieh pohjuajua toimindua, kudamal pyrritäh vaikuttia valdivollizih, valdivoloin välizih libo yhteskunnallizih šeikkoih libo kudamal hoijetah niidy. 
Politiekan alah kuuluu oigevusvaldivos enne kaikkie zakonoinluajindan muuttamizeh da julgizen hallindon ohjuamizeh tiähtiäjiä toimindua. Poliittizen vastukohtannu on perindöllizesti nähty yksittäine ala.
Polkupyörä

 Polgupyöry (pyöry) (vahnu francien kieli vélocipède, latinan kieles vēlōx "ravei" da pēs "jalgu") on ajonevvo rattahienke, kudai ajau ristikanzan lihaksien väin avul. Levitetyt ollah pyörät kahtan rattahienke. On olemas vie kolmerattahizet pyörät.
Histouri.
Enzimäine pyöry, kudai on yhtenjyttyine nygyaigazen pyöränke, oli "Rover". Se oli luajittu vuvvennu 1884 da sen luadii oli Džon Kemp Starli (John Kemp Starley). Moizel pyöräl oli čieppi, yhtenjyttyzet rattahat da ohjuaju istui rattahien keskkel.
Käyttämine.
Pyöryä käytetäh:
Monien mualoin poštulaitokset käytetäh pyöriä XIX-vuozisuan loppupuoliškol. Britanian poštu (Royal Mail) käyttäy pyöriä vuvves 1880 algajen. Kaikkiedah Britanias ajetah pyöräl 37 000 poštankandajua, Germuanies - 27 500, Vengries - 10 500.
Pyörät nygöi.
Nygöi pyörät ollah tundietut Jevroupas. Enimyölleh käytetäh pyöriä Danies. Sie tavalline eläi ajau vuvves läs 893 km, Gollandies - 853 km, Bel'gies da Germuanies - läs 300 km.
Ajamine pyöräl vähenöy mašinoi linnois, parandau ekolougien ololoi da ristikanzoin tervehytty.
Pyörän ylintazot.
Vuvves 1995 Fred Rompel'berg (Gollandii) ajoi pyöräl vauhtil 268,83 km/č.
Vuvves 2009 18. syvyskuudu Sem Uittingem ajoi magavopyöräl vauhtil 133,28 km/č.
Vuvves 2010 Markus Štol'ts ajoi pyöräl vauhtil 210 km/č.
Pon’galahti

Pon’galahti (, ) on vahnu kylä Karjalan tazavallas Kostamukšen linnupiiris.
Se sijoittuu lammen rannal, lähäl dorogua Vuokkiniemi – Kalevala.
Kylä on histourien da kul’tuuran mustomerki, histourielline poselenii.
Porajärvi

Porajärvi on Karjalan tazavallan Suojärven piirin pos’olku. Se on Porajärven kyläkunnan haldivolline keskus.
Pos’olku sijoittuu Suunujoven rannal. Porajärvespäi Suojärvessah on 80 km.
Vuozinnu 1868 – 1908 pos’olkas ruadoi čugunzavodu. Vuvves 1927 algajen Porajärvi kuului Petrovskin piirih, vuvves 1940 algajen – Suojärven piirih.
Porajärven rahvahan lugumiäry.
Vuonnu 2009 lähäl pos’olkua rakendettih graniittuzavodu.
Porajärves on puukirikkö, voinal tapettuloin Nevvostoliiton saldattoin kalmu.
Lähäl Porajärvie (5 km pos’olkaspäi pohjazeh) on Akonjärvensuo, kudaman pinduala on 68,0 gektuarua. Sie on äijy garbaluo. Sežo lähäl pos’olkua (3 km pos’olkaspäi luodeheh) on vie yksi suo – Ozovoje, kudaman pinduala on 79, 0 gektuarua, täsgi on äijy garbaluo.
Portugalii

Portugalii on Päivänlasku-Jevroupan valdivo. Virralline nimi on Portugalien tazavaldu. Se sijoittuu Pirenei-niemimuan lounasozas. Pohjazes da päivännouzus se rajoittuu Ispuanienke, suves da päivänlaskus – Atlantien valdumerenke. Muan nimi tuli Portu-linnan nimes (lat. Portus Cale).
Muan piälinnu on Lissabon. Pinduala on 92 151 km², rahvahan lugumiäry on 10 799 270 hengie.
Potkurit

Potkurit on regyt, ga ei varzinaine, se on äijiä korgiembi da pitkembi. Sit on kaksi pitkiä jallastu, net ollah ravvas luajitut. On istuin yhtele hengele, ravvas da puus azuttu, nägemäl stuulu rouno.
Potkuriloil čuruandu.
Potkuriloil čuratah kahtei libo yksinäh. Yksi čuruaju seizou istuimen tagan, piettelöy sidä mollembil käzil. Hänel yksi jalgu on potkuriloin yhtel jallaksel, toizel häi potkuau, työnnyttäy regyzii edehpäi. Toine čuruaju istuu istuimes, hänel ei pie nimidä ruadua.
Nimen alguperä.
Potkata, potkie-sanois tulou potkuriloin nimi. Suomen kieles se on potkukelkka, suorah kiännetynny – potkuregyt. Ven’alazet da Ven’al eläjät sanotah nämmii regyzii suomelazikse regyzikse. Vikse sendäh, ku tuldih net Ven’ale Suomespäi, kus čuratah potkuriloil äijän.
Potkuriloin istourii.
Yhtelläh potkuriloin roindumuannu pietäh Ruoččii, kus luajittih niidy vie 1800-luvul jiädy myöte suarespäi toizele liikundah niškoi. Silloi potkuriloil vedeltih tavarua. Niilöi käytettih kalastajat da t’ulieniloin pyydäjät. Poštankandajatgi vedeltih niilöil poštua.
Käyttö.
Tänäpäi äijis mualois nämmii regyzii käytetäh talvel kalastajat. Jiädy da lundu myöte potkuriloil on hyvä vediä pyvvyksii, suaduu kalua da kalastajes ei pie seizuo, potkurit ollah hyvänny istuimennu.
Sportu.
Pohjasmualois potkuriloil čuruandas voibi sanuo tuli sportu. Suomes enzimäine potkuriloil čuruajien yhtistys perustettih vuvennu 1890. Luguloin 1800-1900 rajal ruvettih pidämäh potkuriloil čuruajien kilboi da potkuriloil čuruandas Suomes rodih samanarvoine sportulaji hiihtändän da luistelendan rinnal.
Keli.
Potkuriloil on hyvä čurata lagiedu muadu myöte, net sežo pätäh mägyričöis čurattavakse. Pidäy olla vai hyvä keli, syviä lundu myöte net pahoi mennäh. Yhtelläh paras on čurata jiädy myöte.
Poventsa

Poventsa () on Karjalan tazavallan Karhumäin piirin pos’olku. Se on Poventsan linnukunnan haldivolline keskus.
Se sijoittuu Oniegujärven rannal, 30 kilometrin piäs luodeheh on Karhumägi.
Se on Belomorsko-Baltien kanualan algupunktu.
Histourii.
Ennevahnas Poventsa oli torgupos’olku. XVI vuozisual täs oli kupčoin aitat. Kupčat ostettih suolua, kalua da nahkua. Täspäi Oniegujärven läbi meni torgudorogu Vienanmerele.
XIX vuozisual Poventsa oli karkoituskohtannu.
Vuozinnu 1931-1933 se oli Belomorsko-Baltien kanualan rakendamizen keskus. Sen periä täs perustettih laivankohenduszavodu.
Priäžy

Priäžy on linnanjyttyine pos'olku Priäžän kanzallizes piiris Karjalan tazavallas Ven'al Kuolan valdudorogan (M18) varrel. Priäzy on piiris keskus. Pos'olkan kauti kulgou Murmansku-Piiteri-valdudorogu da Petroskoi-Värtsilä-dorogu. Jälgimäine on oza kanzoinvälisty Sinizen dorogan matkureittii Norjaspäi Ruočin da Suomen kauti Ven'an Karjalah.
Linnanjyttyine pos'olku.
Priäžy on Priäžän kanzallizen piirin hallindokeskus da se on sijoitunnuhes läs 55 kilometris Petroskoispäi päivänlaskupuolehpäi Anukseh viejän dorogan varrel Priäžänjärven rannikol. Pos'olkas eli 4248 hengie vuvven 2005 tilaston mugah. Priäžäs on postu, laukkua, muzei, pieni Priozernaja hotelli, kul'tuurutaloi, kahvila da vuonnu 2001 valmistunnuh puukirikkö sego äijy vahnua karjalastu taloidu. 
Priäžän poselenii.
Priäžän poselenies oli 9100 eläjiä vuonnu 1996. Poselenii rajoittuu pohjazes Matrossoih, päivännouzupuolel Oniegan rannikon piirih, suves Pyhäjärveh, päivänlaskupuolel Nuožarveh da Heččulah sego luodehes Dessoilah. 
Poselenien azutuskeskukset
Man'gan kyläs on säilynyh ortodoksine časounu 1800-luvulpäi.
Ystävyskunnat Suomes
Tapahtumat.
Kindahankylän pruazniekku.
Kindahankyläs (Kindasovo) pietäh vuvves 1985 algajen nagron da vessel'an aijan pruazniekkua. Kindahankylä on Karjalan tazavallan oma hölmöläzien kylä da sih liittyy äijy starinua.
Histourii.
Priäžy mainitah histouriellizis lähtehis ezmästy kerdua 1650-luvul. Ven'an imperien aigua da 1920-luvussah se oli oza Pyhäjärven kundua.
Provoslavien siiryndy karjalan mual da Novgorodckoi lehodnoi valdu

Provoslavien siiryndy karjalan mual da Novgorodckoi lehodnoi valdu. 
1828 vuodessah pravoslavnoin rahvahan uskolline valdu oli Novgorodan linnas.
Muat kahten järven keskel: Oniegan da Luadogan oldih perimäzet, kus jo elettih novgorodckoit slav´analazet rahvas. Hyö allattih sie eliä XI vuozisual, no sinne rahvas kerävyttih elämäh hill´azeh. Vaste toizel puole XII vuottusadua kerävyi «Obonežskoi riädy» eländykohtii, kudualoi oli jo XIV, a Aunuksenlinnu oli pohjozespäi ihan reunimäine. Nämmil mualoil da rahvahil enzimäzil tuli Pravoslavnoi usko.
1137 vuvvel oli enzimäine kirjaine kniäzin Sv´atoslav Olegovičan Novgorodskoil Jepiskopal, kus oli kirjutettu bumuagal kai kylät da rahvas, ken maksoi obrokkoi.
Gruamottukirjazes oli kirjutettu: Obonežskoi riädy: Aunuksenlinnu – 3 grivnua, Svir´-1 grivnu, Juskola – 3 grivnua, Terveničis – 3 grivnua, Vjunitsas – 1 grivnu. Tiä elettih vesi da čudi rahvas, kuduat oldih jo pravoslavnoit da hyvin maksettih maksuloi Novgorodskoil Vladikal. Pravoslavnoi kirikkö jazičniekois maksuloi ei kerännyh.
Enimät karjalan muan rahvas Lavrentjovnoin spiskua myöte ristittih pravoslavnoih uskoh 1227 vuvvel. Aleksandr Nevskoin tuatto Jaroslav Vsevolodovič työndi ristimäh karjalan rahvahii, sanoi: (malo ne vse lydi). Sil aigua ruoččilazet tahtottih kirjuttua karjalazii katoliekoin uskoh. Sentäh oli tulluh sellitys ristie karjalazii Pravoslavnoih uskoh. No vägeh rahvastu niken sinne ei vedänyh, ristindy rahvahan meni 1-2 kuuh, vastah ristindäl karjalazet ei mendy.
Puanajärvi (pos'olku)

Puanajärvi (, ) on Karjalan tazavallan Kemin piirin Viärykosken kyläkunnan pos’olku.
Pos’olku sijoiččou Keminjoven rannal.
Puatane

Puadane (, ) on Karjalan tazavallan Karhumäin piirin kylä. Se on Puadanen kyläkunnan haldivolline keskus.
Muantiedo.
Kylä sijoittuu lahten rannal, Seesjärven päivänlaskuozas, 92 kilometrin piäs Karhumäispäi.
Histourii.
Nikol’skoi Padanskoi Pogostu muanitah enzimäzen kerran XVI vuozisual.
Kul’tuuru.
Vuonnu 1935 kyläs perustettih G. V. Savickin kunnivokse nimitetty Seesjärven rahvahalline hora. Se on ylen kuulužu Karjalas.
Tevolližus.
Vuozinnu 1910 – 1922 täs ruadoi Puadanen meččyruadozavodu.
Vuonnu 1929 täs perustettih meččyruadolaitos – Puadanen lespromhouzu.
Kyläs on psihonevrologine internuattu.
Pudožgorski

Pudožgorski on Karjalan tazavallan Puudogan piirin Pälmän kyläkunnan pos'olku.
Se sijoiččou Puudogujoven rannal.
Puikkola

Puikkola on Karjalan tazavallan Sortavalan piirin Kaalamon kyläkunnan pos’olku.
Se sijoiččou Päl’kjärven päivännouzurannal.
Puljärvi

Puljärvi () on Ven’an järvi, kudai sijoittuu Karjalan tazavallan Belomorskan piiris.
Järven pinduala on 50,08 km², randuviivan piduhus – 61,4 km. Sen keskisyvys on 6 m, syvin kohtu on 15 m.
Rannat ollah madaloi da kivizii. Järves on 14 suardu, kudamien yhtehine pinduala on 0,92 km².
Järveh laskeh Korosozerka-jogi. Järven kauti virduau Suma-jogi.
Järves kazvau kažl’ua. Täs löydyy riäpöidy, särgii, siigua, haugii, lahnua, ahvendu, kiiškoidu da matikkua.
Järvi jiädyy kylmykuus, avavuu oraskuus.
Punaine

Punaine ("Plectrophenax nivalis") on lindu.
Muut nimet.
Suistamol lindustu on kučuttu sežo nimil dorganrikkoja da pulmuni.
Kogo da nägö.
Piduhus: 17-19 cm&lt;br&gt;
Paino: 29-40 cm
Purgulindu

Purgulindu libo rändylinduine ("Bombycilla garrulus") on parvilois lendelii muuttuilindu.
Kogo da nägö.
Piduhus: 18-21 cm&lt;br&gt;
Paino: 48-72 g
Rahvahanperindeh.
Karjalazil on purgulinduh liittyjiä perindötieduo.
Puuaines

Puuaines on kazvilois olijua ńältyn sydämespäi kazvatettuu solukkuo. Se on enimite pitkii hengettömii soluloi, kudai ruadau kazvin johtosolukunnu da tugikonstruktsiennu. Nämmien soluseinät ollah järennyh da muurehtunnuh. Johtosolukkoloijen lizäkse puuozas voi ollah tugisolukkoloi, kuda lujendau konstruktsii. 
Puu on muvvostunnuh hiimiellizistu yhtistehisty, kohtu kuulutah piädielos hiildy (C) da kislorodua (O) sego ylen vähä azottua (H) da vororodua (N). Enin oza puun hiimielliizistu yhtistehisty ollah eriluadustu hiiligidruattua, kudai ollah ezimerkikse polisakkaridit. Puun alallizii sjoruainehii ollah tsel`l`ulouzu, hemitsel`l`ulouzu da ligniinu. 
Tsel`l`ulouzu.
Tsel`l`ulouzun vuitti kuivupainos on läs 40 %. Enin oza tsel`l`ulouzust ollah solun sekunduaruseinys. Tsel`l`ulouzumoliekula luadie kebjiesti vodorodusivoksii nuaburimoliekuloin keral. Nämmien avvul roinduh kuidukonstruktsii, kudai andau solul mehaaniellizen tuven. 
Hemitsel`l`ulouzu.
Hemitsel`l`ulouzun miäry solun kuivupainos on läs 20-30 %. Hemitsel`l`ulouzut ﻿rodiekseh polisakkarideis. Hemitsel`l`ulouzun arvellah olevu soluseinäs mikrofibrillien välis. Se vahvistau kazvin konstruktsii samankaldaizest kui kleisteri. 
Ligniinu.
Ligniinua on puus 20-30 %. Se on solun sekunduaruseinäs da kohtavuksellistu sidä on enembi välilamelleis. Ligniinu tulou soluh solun kazvamizen loppukavvel da nostattau lignifioitumizen libo muurehtumizen. Solu ”kuolou” tämän aijannu.
Muidu ainehia.
Pihkua on kui havvu- muga i lehtipuuloi. Lehtipuuloin pihku on muga sanottui fiziolougiellistu pihkua kudai on puuloin vararavinguo. Havupuuloilla pihkun ruado on suojata puudu biolougizil rikkovuksil (patolougiellistu pihkua).
Puudogu

Puudogu (, veps. Pudož, ) on Karjalan tazavallan linnu, Puudogan piirin haldivolline keskus. 
Linnu sijoiččou Vodlajoven oigiel korgiel rannal.
Puudogaspäi Petroskoissah on 352 km.
Ilmasto.
Vuvven keskilämbötila on 2,9 °C.
Kanzalližukset.
Karjalazet, ven’alazet, vepsäläzet, ukrainalazet, valgoven’alazet da muut kanzat.
Transportu.
Linnas ei ole raududorogua. Lähimäine raududorogustansii on Karhumäis, kudai sijoiččou 197 kilometrin piäs Puudogaspäi.
Nygöi Puudogaspäi kulgietah linnoinvälizet avtoubusat Petroskoih, Piiterih da Vitegrah. Sežo avtoubusat kulgietah piirii myöte. Linnas on yksi avtoubusan reissu.
Puukari

Puukari on hieru Valdimon kunnas Pohjas-Karjalas. Se on sijoitunnuhes valdutie 6:n da Jovensuu-Kontiomäki-raudutien varrel nenga 10 kilometrin peräs Valdimos pohjazeh. Nygöi Puukaris eläy nenga 400 hengie.
Histourii.
Enne alovehtu kučuttih Elomäikse ga nygöi nimenny on puaksumbah Puukari. Toiči Puukarih luvetah sežo Nuolijärven, Omenamäin da Verkkojoven hierut.
Nähtävykset.
Puukarin Pysäkin lähäzel Paalajanvuaral on nägöalapaikku da vuaran rindehil on talvel 5 km pitky hiihtoladu. Puukaris sijaiččou sežo Kalliokosken koskinähtävys Kokkojois. Matkua nähtävyksel valdutiel on läs 1 km.
Puuttil

Puuttil () on Karjalan tazavallan Anuksen kanzallizen piirin kylä, kudai kuuluu Anuksen linnukundah.
Se sijoittuu Anuksenjoven rannal.
Pyhäd'ärvi

Pyhärvi libo Pyhäd’ärvi (, ) on vahnu karjalaine kylä Karjalan tazavallas Priäžän kanzallizes piiris. Se on Pyhärven kyläkunnan haldivolline keskus.
Se sijoittuu samannimizen järven päivänlaskurannal. Kyläspäi Petroskoissah on 59 km, Priäžässäh, piirin keskuksessah, on 15 km.
Histourii.
Erähät tiedomiehet duumaijah, gu nämmien alovehien enzimäzet eläjät oldih saamelazien ezi-ižii. Tämän ajatuksen syy on Pyhärven kyläkunnan kylien nimet, ezim. Sidniemi (Siida on saamelaine sana, kudai merkiččöy talvimökkii). 
Pyhärvi muanitah enzimäzen kerran XVI vuozisual.
Nevvostoliiton aigua rahvas piettih lehmii da kazvatettih kartohkua. 
V. 1941 – 1944 kyläs oli vangiloin luageri.
V. 1959 kevätkuus Pyhärves perustettih zvierinkazvatandusouhozu. Vuvves 1965 algajen täs souhozas ruvettih kazvattamah mustii hiähkii.
Pyhärves säilyttih koit, kududat rakendettih XX vuozisuan allus.
Pyhärven rahvahan lugumiäry.
Vuonnu 1905 kyläs eli 367 hengie.
Pyhärveh tulou äijy matkailijua.
Kuulužat ristikanzat da kylän eläjät
Pyhärves eli kuulužu runoilii Konstantin Gordejev-Häkki da hänen bunukku Vasili, kudai tuli Karjalan kuulužakse suarnansanelijakse.
Kyläs oli roinnuhes etnougraffu da kirjuttai N.F. Leskov.
Pyhäjärvi

Pyhäjärvi on järvi, kudai sijoittuu Suomen da Ven’an rajal. Järven suurin oza on Suomes, ga sen liidehoza sijoittuu Karjalan tazavallan Sortavalan piiris.
Järven pinduala on 206,79 km², sen syvin kohtu on 79,6 m. Järves on 365 suardu.