tartuNLP/wikipedia-smugri-20251201 huggingface dataset:
Kirjalližuon histourii

Kirjalližuon histourii tarkoittau kirjalližuon histouriedu, mi algau aigazes kirjalližuos da työndyy täh päiväh. Kirjalližuon histourieh näh paistes paistah puaksuh vaigu Jeuropan alovehen kirjalližuoh näh. Kirjalližuon stiil'ukauzii libo vaihehii on eri miäry eri alovehil, gu kaikkii yhteiskunnallizii muutoksii ei olluh joga kohtas. Yksikai vaihehii on ezimerkikse antiekku, keskiaigu, renessanssu, romantiekku, realizmu, modernizmu da postmodernizmu.
Aigaine kirjalližus.
Enne kirjutustu ristikanzu tallendettih suarnoi da starinoi suullizennu perindönny. Myöhembäl aijal starinoi ruvettih kirjuttamah muistih. Nämmii tekstoi on ezimerkikse Gilgameš-eepossu da Bibliin Vahnu sana.
Kemi (selvendyssivu)

Kemi voi ollah seuraavii:
Giatsintu

Giatsintu () on kazvilaji, kudai kuuluu Sparžan (Asparagaceae) rodukundah. 
Kukan nimi on tulluh muinažugrecien starinas, kudai sanelou Spartan prinsas Giatsintas, kuduan petties kižan aigah tapoi Apollonu. Starinan mugah Giatsintan veres rodihgi tämä kukku. 
Giatsintan kukat voijah olla eri värii: valgiet, keldazet, ruskiet, rouzovoit, sinizet, kai mustatgi. On eriväristy kukkua. Giatsintoi kazvatetah siemenis libo laukkazis. Konzu kylvät siemendy, sit kukan kazvoh menöy enämbi aigua. Kukat ruvetah kukkimah vai viijen-kuvven vuvven peräs. Enimyölleh siemendy kylvetäh sellektsionierat, nenga hyö suajah uuttu kukkulajii.
Neilikku

Neilikku () on monivuodine kazvilaji, kudai kuuluu Neilikoin (Caryophyllaceae) rodukundah. 
Neilikat kazvetah niityl dai savusgi, kukat ollah eri värii. Monii kukkulajiloi kazvatetah myödäväkse kukkulaukois. Kukan nimi on tulluh griekkalazis sanois Δῖος (Zevsu) da ἄνθος (kukku). Toizin sanojen Dianthus on ”Zevsan kukku”. Moizen nimen kukale andoi K. Linei, hänen mugah neilikan kukat ollah ylen čomat, niilöile pidi andua čoma nimigi.
Yö-päivykukku

Yö-päivykukku () on yksivuodine heinykazvi.
Sen korgevus on 15-50 santimetrii. Yö-päivykukku kukkiu oraskuus syvyskuussah. Siemenet kypsetäh kezäkuus algajen.
Lumikelloine

Lumikelloine () on monivuodine heinykazvi, kudai kuuluu Amarillisoin (Amaryllidaceae) rodukundah. Lumikellostu on yheksätostu lajii. Kukku sai moizen nimen, sendäh gu algau kukkie aijoi keviäl, kuni lumet vie ei sulettu. Lumikellozen igälangu ei ole pitky – läs kuudu.
Kivačču (järvi)

Kivačču (Ala-Kivačču) on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan suviozah, Suojärven piirih. 
Järvi on piduličču, vezi sit on muzavu. Jiän nostau ligakuun lopus, a sulau oraskuun allus. Järven vezikazviloih kuulutah šaraheiny, järvikarvukorteh da vezilumoi. 
Järves voibi pyydiä ahvendu.
Vahatjärvi

Vahatjärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžän piirih. 
Järvirannat ei olla jyrkät. Järveh laskeh viizi jogie, suurimat niis ollah Šuoju (se yhtistäy Vahatjärven Šotjärvenke) da Säpsy (se yhtistäy Vahatjärven Siämärvenke). Vahatjärves eläy 18 kalalajii. 
Niilöin joukos ollah siigu, riäpöi, särgi, lahnu, haugi, kuha, ahven da matikku. Järven luodehrannal on sijoitannuhes kylä Ala-Salmi.
Mikkelinjärvi

Mikkelinjärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžän piirih. 
Järven muodo on pyöryžy, järvi ei ole syvä, suardu sežo ei ole. Järvirannat ollah madalat, suodunuot, niilöil kazvau pedäjikkö. Järveh laskeh nelli jogie. Läbi järves virduau Mikkelinjogi, kudai ottau allun Nuožarves nimel Mаččil da laskeh Šotjärveh. 
Järves voibi pyydiä lahnua, särgii, kiiškoidu, haugii, ahvendu, riäpöidy, kivikiuruččuu da matikkua. Järven päivännouzurannal on sijoitannuhes Mikkelin kylä.
Pyhärvi (järvi)

Pyhärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžän piirih. 
Järven pinduala on 9,2 km², vezibasseinan pinduala on 50,5 km². Vezi järves läbi pošti ei virdua, sendäh kezäl vezi hyvin lämbiey. Pyhärven Peldoženjärvenke yhtistäy salmi. Peldoženjärvespäi lähtöy Pyhäjogi, kudai sit laskeh Šuojuh. 
Pyhärves voibi pyydiä ahvendu, särgii, riäpöidy, haugii, lahnua, matikkua da kiiškoidu.
Peldoženjärvi

Peldoženjärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžän piirih. Järvi on piduličču. Järveh laskietahes pienet jovet Pyhärves da Ližminjärvespäi. Koillizes järveh laskeh Lanzioja. 
Peldoženjärven pohjasagjaspäi lähtöy Pyhäjogi. Järves voibi pyydiä ahvendu, haugii, lahnua, riäpöidy, kiiškoidu da matikkua.
Priäžänjärvi

Priäžänjärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžän piirih. 
Järven pinduala on 3,72 km². Vezibasseinan pinduala on 59,8 km². Järvi on piduličču, sen pohjasozah on sijoitannuhes viizi suardu. Järves voibi pyydiä ahvendu, haugii, särgii, kiiškoidu da matikkua. Järven päivänlaskurannal on sijoitannuhes Priäžän kylä.
Šan’gima

Šan’gima on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan suviozah, Priäžän piirih.
Järvi on piduličču. Priäzänjärvespäi San’gimah laskeh pieni oja. Järvespäi lähtöy oja, kudai lakeh Pyhäjogeh. Järves voibi pyydiä särgii, ahvendu, haugii, lahnua da kiiškoidu.
Mund’ärvi

Mund’ärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Kondupohjan piirih. 
Järvel on kuuzi suardu, niilöin yhtehine pinduala on 0,2 km². Suviozas järveh laskeh meččyoja, järvespäi lähtöy Mund’ogi, kudai laskeh Pertijärveh. Järves voibi pyydiä riäpöidy, särgii, ahvendu, haugii, lahnua, matikkua da kiiškoidu.
Huabd’ärvi

Huabd’ärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Kondupohjan piirih. Järvi on piduličču. Päivännouzuozah on sijoitannuhes kaksi lahtie. 
Pohjazes järveh laskeh oja, järvespäi lähtöy Huabd’ogi, kudai laskeh Pertijärveh. Järves voibi pyydiä särgii, ahvendu, haugii, kiiškoidu da matikkua.
Čogajärvi

Čogajärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžän piirih. 
Järvi on piduličču. Rannat ollah madalat, suodunuot. Järvespäi lähtöy pieni oja, kudai laskeh Šuojuh. Järves voibi pyydiä särgii, ahvendu, haugii, matikkua da kiiškoidu. Järveh laskeh pieni jogi, kudai virduau Priäžänjärvespäi.
Vuažjärvi

Vuažjärvi on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžän piirin Pyhärven da Anuksen piirin Kotkatjärven kyläkundien alovehele. 
Järven pinduala on 6,9 km², vezibasseinan ala on 51,2 km². Järven pindu on 131,8 metrii korgiembi meren pindua. 
Järvi on piduličču. Rannoil on hiekkua da kivie, paikoitellen rannat ollah suodunuot. Järven rannal Anuksen piirin Interpos’olkas ollah Vuažjärven pravoslavnoi miehien manasteri sego Petroskoin da Karjalan jeparhieh kuului Mitrofanan skiittu. Se oli perustettu vuvvennu 1904. Elvytetty vuvvennu 2000.
Vaimutjärvi

Vaimutjärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžän piirin Vieljärven kyläkundah. 
Järven pinduala on 0,7 km². Järven pindu on 88,1 metrii korgiembi meren pindua.
Ylä-Puadjärvi

Ylä-Puadjärvi on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžän piirin Čalnan kyläkundah. 
Järven pinduala on 4,4 km², vezibasseinan ala on 84,8 km². Järven pindu on 74,2 metrii korgiembi meren pindua. Keskel järvie on suurehko suari, sil ei ole nimie.
Huabujärvi

Huabujärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžän piirin Nuožarven kyläkundah. 
Järven pinduala on 0,8 km². Järven pindu on 168,4 metrii korgiembi meren pindua.
Jevčenjärvi

Jevčenjärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžän piirin Vieljärven kyläkundah. 
Järven pinduala on 1,4 km². Järven pindu on 76,3 metrii korgiembi meren pindua. Jevčenjärvespäi lähtöy pieni jogut, kudai laskeh Tulomjärveh.
Kavadjärvi

Kavadjärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžän piirin Vieljärven kyläkundah. 
Järven pinduala on 1,7 km². Järven pindu on 65,7 metrii korgiembi meren pindua.
Happamus

Happamus on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžän piirin Vieljärven kyläkundah. 
Järven pinduala on 1,5 km², vezibasseinan ala on 8,9 km². Järven pindu on 70,7 metrii korgiembi meren pindua. Järvi on piduličču. Rannoil on hiekkua da kivie.
Hiižjärvi (järvi)

Hiižjärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžän piirin Vieljärven kyläkundah. 
Järven pinduala on 1,8 km². Järven pindu on 123,3 metrii korgiembi meren pindua.
Vitäri

Vitäri on järvi, kuduas läbi vezi ei virdua. Järvi on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžän piirin Vieljärven kyläkundah. 
Järven pinduala on 1,2 km². Järven pindu on 156,2 metrii korgiembi meren pindua. Järvi on piduličču, rannoil on hiekkua da kivie. Järvel on enämbi kymmendy piendy dai suurembua suardu. Niilöin lugumiäry rippuu vien tazos. Järven lähäl on sijoitannuhes Ščekin kylä.
Ivkinjärvi

Ivkinjärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžän piirin Vieljärven kyläkundah. 
Järven pinduala on 0,6 km². Järven pindu on 75,3 metrii korgiembi meren pindua. Järves läbi juoksou Loimolanjoki.
Kainasjärvi

Kainasjärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžän piirin Vieljärven kyläkundah. 
Järven pinduala on 6,1 km², vezibasseinan ala on 66,1 km². Järven pindu on 92,9 metrii korgiembi meren pindua. 
Rannoil on hiekkua da kivie, paikoitellen rannat ollah suodunuot. Kaidu salmi yhtistäy Kainasjärven lähäl olijan Nälmärvenke. Nälmärvespäi lähtöy Nälmänjogi, kudai laskeh Vieljärven järveh. Kainasjärves voibi pyydiä haugii, särgii, lahnua, ahvendu da kiiškoidu.
Kivasjärvi

Kivasjärvi on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Kondupohjan piirin Petrovskoin kyläkunnan da Priäžän piirin Jessoilan kyläkunnan alovehel. 
Järven pinduala on 1,2 km², vezibasseinan ala on 11 km². Järven pindu on 146,5 metrii korgiembi meren pindua.
Kinejärvi

Kinejärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžän piirin Vieljärven kyläkundah. 
Järven pinduala on 1 km. Järven pindu on 59,4 metrii korgiembi meren pindua. Kinejärves läbi juoksou Kuuroinjogi, kudai laskeh Videlenjogeh.
Kuudamanjärvi

Kuudamanjärvi on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžän piirin Jessoilan kyläkundah. 
Järven pinduala on 2,1 km², vezibasseinan ala on 107 km². Järven pindu on 109,5 metrii korgiembi meren pindua. Kuudamanjärves läbi jouksou Kuudamanjogi, kudai laskeh Siämärveh. Siämärves ottau allun Säpsänjogi, kudai laskeh Vahatjärveh. Vähatjärves läbi juoksou Šuoju. Järvespäi suveh on sijoitannuhes Kuudaman kylä.
Kukkarvi

Kukkarvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžän piirin Vieljärven kyläkundah. 
Järven pinduala on 0,8 km. Järven pindu on 126,1 metrii korgiembi meren pindua. Kukkarvespäi on vezipiäzy Särgijärveh.
Kutižmanjärvi

Kutižmanjärvi on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžän piirin Jessoilan kyläkundah. 
Järven pinduala on 1,2 km², vezibasseinan ala on 50,3 km². Järven pindu on 127,4 metrii korgiembi meren pindua. Päivännouzus järveh laskeh Yläjogi, suvespäi lähtöy Kutižmanjogi, kudai laskeh Šuojuh.
Lakšjärvi

Lakšjärvi on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžän piirin Jessoilan kyläkundah. 
Järven pinduala on 1,3 km². Järven pindu on 107 metrii korgiembi meren pindua. Pohjazes järveh laskeh Soudjogi, kudai tuou vetty Kivasjärves da Soudärvespäi. Lakšjärves pyvvetäh haugii, särgii, lahnua, matikkua, ahvendu da kiiškoidu.
Langijärvi

Langijärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžän piirin Vieljärven kyläkundah. 
Järven pinduala on 0,7 km. Järven pindu on 75,8 metrii korgiembi meren pindua. Suves allun ottau Enäjoki.
Langjärvi

Langjärvi on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžän piirin Jessoilan kyläkundah. 
Järven pinduala on 1 km². Järven pindu on 153,3 metrii korgiembi meren pindua.
Lahtenperä (järvi)

Lahtenperä on suolatoivezine vezistö, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžän piirin Jessoilan kyläkundah. 
Vezistön pinduala on 1 km². Pindu on 106,7 metrii korgiembi meren pindua. Luodehes Lahtenperäh laskeh Podarvi, kudai otti allun Lakšjärves.
Ligažjärvi

Ligažjärvi on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžän piirin Pyhärven kyläkundah. 
Järven pinduala on 1,6 km², vezibasseinan ala on 10,5 km². Järven pindu on 118,5 metrii korgiembi meren pindua. Päivännouzus järvespäi lähtöy samannimine oja, kudai laskeh Šožma-jogeh. Se laskeh Randujogeh. Randujogi laskeh Vuaženinjogeh.
Nikonanjärvi

Nikonanjärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžän piirin Nuožarven kyläkundah. 
Järven pinduala on 1,8 km². Järven pindu on 160,6 metrii korgiembi meren pindua.
Lipčaganjärvi

Lipčaganjärvi on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžän piirin Čalnan kyläkundah. 
Järven pinduala on 1,5 km², vezibasseinan ala on 12,3 km². Järven pindu on 153,2 metrii korgiembi meren pindua. Järven koillisagjaspäi lähtöy samannimine jogi, kudai laskeh Čalnanjogeh. Čalnanjogi laskeh Šuojuh.
Nimijärvi

Nimijärvi on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžän piirin Čalnan kyläkundah. 
Järven pinduala on 2 km², vezibasseinan ala on 22,3 km². Järven pindu on 159,4 metrii korgiembi meren pindua. Järven suvipuolel olijas lahtespäi lähtöy Nimijogi, kudai laskeh Pieneh Suunah, se laskeh Siämärveh.
Ližminjärvi

Ližminjärvi on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžän piirin Pyhärven kyläkundah. 
Järven pinduala on 3.8 km², vezibasseinan ala on 16.8 km². Järven pindu on 144 metrii korgiembi merenpindua. Järveh laskeh oja, koillizes järvespäi vezi lähtöy Pelduoženjärveh, kuspäi oman allun ottau Pyhäjogi, kudai sit laskeh Šuojuh. Järven rannal on Ližmin kylä. Järves voibi pyydiä riäpöidy, haugii, särgii, ahvendu, matikkua, kuhua da kiiškoidu.
Makkozenjärvi

Makkozenjärvi on piduličču meččyjärvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžän piirih. 
Pieni ojaine, kudai lähtöy järven pohjasrannaspäi, yhtistäy Makkozenjärven Sona-jovenke. Järven pinduala on 0.2 km², järven pindu on 104,3 metrii korgiembi meren pindua.
Ala-Puadjärvi

Ala-Puadjärvi on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžän piirin Čalnan kyläkundah. 
Järven pinduala on 4,5 km², vezibasseinan ala on 188 km². Järven pindu on 74 metrii korgiembi meren pindua. Järven liidehagjaspäi lähtöy Tagajogi, kudai laskeh Čalnanjogeh. Päivänlaskus järveh laskeh Čevža-jogi. Järven luodehrannal on sijoitannuhes Puadjärven kylä.
Baiter’akovo

Baiter’akovo on kylä, kudai on sijoitannuhes Udmurtien tazavallan Alnašoin piirih. Se on piälimäine kylä Baiter’akovon kyläkunnas. 
Vuvven 2008 pakkaskun 1. päivän tiedoloin mugah kyläs eli 321 hengie. 
Kylä on sijoitannuhes Toima-joven oigiel rannal. Alnaši-kylässäh on 12 kilometrii, Iževskassah on 98 kilometrii. 18. kezäkuudu vuvvennu 2021 Estounies pietyn Kogo muailman suomi-ugrilazien kanzoin VIII kongresan aigah kylä sai vuvven 2022 Suomi-ugrilazen muailman kul’tuurupiälinnan arvonimen.
Nälmärvi

Nälmärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžän piirin Vieljärven kyläkundah. 
Järven pinduala on 10,5 km², vezibasseinan ala on 140 km². Järven pindu on 92 metrii korgiembi meren pindua. Järven suviagjaspäi lähöy Nälmäjogi, kudai laskeh Vieljärveh. Järves voibi pyydiä haugii, särgii, lahnua, matikkua, ahvendu da kiiškoidu.
Ongimus

Ongimus on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžän piirin Vieljärven kyläkundah. 
Järven pinduala on 1,7 km². Järven pindu on 64,2 metrii korgiembi meren pindua. Järveh laskeh oja Happamuksespäi. Järven suviagjaspäi lähtöy oja, kudai laskeh Pertijärveh.
Oravujärvi

Oravujärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžän piirin Vieljärven kyläkundah. 
Järven pinduala on 0,9 km². Järven pindu on 88,7 metrii korgiembi meren pindua. Oravujärvespäi ojan kauti vezi piäzöy Vieljärveh. Järven suvirannan lähäl on sijoitannuhes Kukkoilan kylä.
Oskarvi

Oskarvi on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžän piirin Jessoilan kyläkundah. 
Järven pinduala on 2,1 km², vezibasseinan ala on 24,4 km². Järven pindu on 110,5 metrii korgiembi meren pindua. Järvespäi lähtöy jogi, kudai laskeh Siämärveh.
Pul’čoinjärvi

Pul’čoinjärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžän piirin Vieljärven kyläkundah. 
Järven pinduala on 0,6 km². Järven pindu on 64,3 metrii korgiembi meren pindua.
Pyyrejärvi

Pyyrejärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžän piirin Vieljärven kyläkundah. 
Järven pinduala on 0,6 km². Järven pindu on 157,6 metrii korgiembi meren pindua. Järveh laskeh nimetöi oja, kudai laskeh Kirvesjärveh, täs järvespäi lähtöy Kirvesjogi, kudai laskeh Uut’arveh. Sie oman allun ottau Anusjogi.
Ravajärvi

Ravajärvi on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžän piirin Jessoilan kyläkundah. 
Järven pinduala on 1,1 km², vezibasseinan ala on 6,46 km². Järven pindu on 112,2 metrii korgiembi meren pindua. Järvespäi vezi virduau Kuudamanjärveh.
Randujärvi

Randujärvi on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžän piirin Pyhärven kyläkundah. 
Järven pinduala on 3,7 km², vezibasseinan ala on 151 km². Järven pindu on 117,4 metrii korgiembi meren pindua. 
Pohjazes järvespäi lähtöy jogi, kudai tuou vetty Vuažjärvespäi. Liidehes järvespäi lähtöy Riipussu-jogi (alahembi nimi on Randujogi), kudai laskeh Vuaženinjogeh.
Sadijärvi

Sadijärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžän piirin Nuožarven kyläkundah. 
Järven pinduala on 0,6 km². Järven pindu on 159,3 metrii korgiembi meren pindua.
Selgemyslampi

Selgemyslampi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžän piirin Vieljärven kyläkundah. 
Järven pinduala on 0,5 km². Järven pindu on 98,6 metrii korgiembi meren pindua.
Sinamuksenjärvi

Sinamuksenjärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžän piirin Vieljärven kyläkundah. 
Järven pinduala on 5 km², vezibasseinan ala on 44,8 km². Järven pindu on 58,6 metrii korgiembi meren pindua. 
Lounazes järvespäi vezi lähtöy Videlenjogeh. Järven rannal on sijoitannuhes Kin’alahten kylä.
Soudärvi

Soudärvi on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžän piirin Jessoilan kyläkundah. 
Järven pinduala on 0,99 km², vezibasseinan ala on 34,6 km². Järven pindu on 114,5 metrii korgiembi meren pindua. 
Liidehes järvespäi lähtöy jogi, kuduan nimi on Soudu. Tämä jogi laskeh Lakšjärveh. Luodehes järveh laskeh oja. Järves voibi pyydiä haugii, lahnua, ahvendu, matikkua da kiiškoidu.
Carelia

Carelia on ven’alaine literatuuružurnualu suomen kielel. Se piäzöy ilmoih kaksi kerdua vuvves Periodika-julguamos.
Histourii.
Žurnualua ruvettih julguamah Petroskoil joga kuudu vuvves 1928 algajen Punakantele-nimel.
Vuvvennu 1930 Punakantele- da Soihtu -žurnualat oli liitetty yhteh. Uuzi painos sai Rintama-nimen. Vuodessah 1934 sidä painettih Leningruadas.
Vuvves 1937 vuodessah 1940 žurnualu oli karjalankieline, kirjutukset oldih kiriličäl.
Vuvvennu 1940, konzu oli jo perustettu Karjalas-Suomelaine sosialistine nevvostotazavaldu, žurnualu uvvessah rodih suomenkielizekse. Sil oli annettu uuzi nimi – Punalippu. Suuren Ižänmuallizen voinan aigua žurnualua ei painettu.
Vuvvennu 1978, konzu žurnualu täytti 50 vuottu, se sai Rahvahien ystävysordenan.
Vuvvennu 1990 žurnualu sai Carelia-nimen. Piätöksen sen ilmoih piäständäs luajittih Karjalan tazavallan halličus, Inkeri-liitto, Karjalan Rahvahan Liitto sego Vepsän kul’tuuruseuru.
Huabuvezi

Huabuvezi (suomekse "Haapavesi") on linnu Pohjas-Pohjanmuan muakunnan suvialovehel. Huabuvezi sijaiččou Pyhäjoven varrel. Huabuviel on 6 473 eläjiä (2023). Pinduala on 1086,53 km2, kudamas vezistyö on 35,94 km2 (1.1.2022). Nuaburikunnat ollah Huabujärvi, Kärzymägi, Nivala, Oulainen, Ruahe, Siigulatvu da Ylivieska. Huabuvien kundu perustettih vuvvennu 1866, vuvves 1996 algajen Huabuvezi on olluh linnu. Huabuvetty kučutah Pohjanmuan helmekse.
Huabuvezi on kirkei kul’tuurulinnu. Huabuviel pietäh folkmuuzikkufestivualii "Haapavesi Folk Music Festival" joga keziä Iivananpäivän jälgeh. Festivualin yhtevykses pietäh folkkursii. Justimus-joukko on roindua myöte Huabuvielpäi.
Huabuvezi on sežo školalinnu. Perusškolah jälgeh Huabuviel voibi opastuo gimnuazies, Opastuskeskučču JEDU:s (Koulutuskeskus JEDU) da Huabuvien Opistos (Haapaveden Opisto).
Huabuvien Kytökyläs on časounu. Huabuvien pravoslaunoit kuulutah Kuopion pravoslaunoih prihodah. Jatkovoinan jälgeh Huabuviele tuli karjalazii evakkoloi, enimyölleh Soanlahtelpäi.
Särgijärvi (järvi)

Särgijärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžän piirin Vieljärven kyläkundah. 
Järven pinduala on 0,6 km². Järven pindu on 118,8 metrii korgiembi meren pindua. Päivännouzus järvi on yhtistetty Kukkarvenke. Päivännouzus järvespäi lähtöy Raioja, kudai laskeh Turkolampeh.
Tervulambi

Tervulambi on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžän piirin Čalnan kyläkundah.
Järven pinduala on 1 km². Järven pindu on 105,4 metrii korgiembi meren pindua.
Tilvajärvi

Tilvajärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžän piirin Vieljärven kyläkundah. 
Järven pinduala on 0,5 km². Järven pindu on 106,9 metrii korgiembi meren pindua. 
Suves järvespäi lähtöy oja, kudai laskeh Nälmärveh. Täs järvespäi lähtöy Nälmäjogi, kudai laskeh Vieljärveh.
Kirvesjärvi

Kirvesjärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžän piirin Vieljärven kyläkundah. 
Järven pinduala on 1,6 km². Järven pindu on 128,9 metrii korgiembi meren pindua. 
Suves järvespäi lähtöy Kirvesjogi, kudai laskeh Uut’arveh, sie oman allun ottau Anusjogi.
Turkolampi

Turkolampi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžän piirin Vieljärven kyläkundah. 
Järven pinduala on 0,5 km². Järven pindu on 90,0 metrii korgiembi meren pindua. 
Päivännouzus järveh laskeh Raioja, kudai tuou vetty Särgijärves da Kukkarvespäi. Suves järvespäi lähtöy Turkonoja, kudai laskeh Nälmäjogeh. Nälmäjogi laskeh Vieljärveh.
Turumusjärvi

Turumusjärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžän piirin Vieljärven kyläkundah. 
Järven pinduala on 0,6 km².
Uradjärvi

Uradjärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžän piirin Vieljärven kyläkundah. 
Järven pinduala on 0,5 km². Järven pindu on 77,4 metrii korgiembi meren pindua. 
Suves järvespäi lähtöy oja, kudai virduau Uradsuodu myöte da laskeh Videlenjogeh.
Leibyjärvi

Leibyjärvi on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžän piirin Vieljärven kyläkundah. 
Järven pinduala on 1 km². Järven pindu on 114 metrii korgiembi meren pindua.
Čopčemanjärvi

Čopčemanjärvi on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžän piirin Čalnan kyläkundah. 
Järven pinduala on 1,5 km². Järven pindu on 126,3 metrii korgiembi meren pindua. 
Suves järvespäi lähtöy oja, kudai laskeh Kutižmanjogeh.
Čoromanjärvi

Čoromanjärvi on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžän piirin Pyhärven kyläkundah. J
ärven pinduala on 0,9 km². Järven pindu on 49,6 metrii korgiembi meren pindua. 
Pohjazes järveh laskeh Lemaijogi.
Sorojärvi

Sorojärvi () on järvi, kuduas läbi vezi ei virdua. Järvi on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžän piirin Nuožarven kyläkundah. Järven pinduala on 1,3 km². Järven pindu on 160,6 metrii korgiembi meren pindua.
Šogarvi

Šogarvi on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžän piirin Nuožarven kyläkunnan alovehel. 
Järven pinduala on 3,4 km², vezibasseinan ala on 7,47 km². Järven pindu on 99,9 metrii korgiembi meren pindua.
El’mitjärvi

El’mitjärvi on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžän piirin Jessoilan kyläkunnan alovehel. 
Järven pinduala on 1,2 km², vezibasseinan ala on 13,6 km². Järven pindu on 116,0 metrii korgiembi meren pindua. 
Järveh laskeh kaksi ojua. Järven päivänlaskulahtespäi lähtöy oja, kudai laskeh Kuudamanjogeh. Kuudamanjogi laskeh Siämärveh. 
El’mitjärves voibi pyydiä haugii, särgii, lahnua, ahvendu, matikkua da kiiškoidu.
Enturi

Enturi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžän piirin Vieljärven kyläkunnan alovehel. 
Järven pinduala on 0,25 km². Järven pindu on 111,5 metrii korgiembi meren pindua. Järvespäi lähöy Muižarvenjogi.
Karjalaine järvi

Karjalaine järvi on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Onieganrannikon piirin Garnizonan kyläkunnan alovehel. 
Järven pinduala on 2,7 km², vezibasseinan ala on 200 km². Järven pindu on 46,3 metrii korgiembi meren pindua. 
Järves voibi pyydiä haugii, ahvendu, riäpöidy, lahnua, matikkua, kiiškoidu. 
Järven lähäl on sijoitannuhes Koskenkylä.
Logmajärvi

Logmajärvi on Karjalan tazavallan järvi, kudai on sijoitannuhes Petroskoin Solomennoin eländykohtan da Onieganrannikon piirin rajal. 
Järven pinduala on 16,1 km², vien tilavus on 0,053 km³. Järven pindu on 33 metrii korgiembi meren pindua. 
Järveh laskeh Šuojun jogi.
Suuri Mužalo

Suuri Mužalo on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Onieganrannikon piirin Pain kyläkunnan da Leningruadan alovehen Podporožjen piirin Vuaženin linnukunnan alovehel. 
Järven pinduala on 5,8 km², vezibasseinan ala on 48,9 km². Järven pindu on 137,0 metrii korgiembi meren pindua. 
Järves läbi juoksou Mužala-jogi, kudai laskeh Vuaženinjogeh.
Galik

Galik on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Onieganrannikon piirin Pain da Ladvan kyläkunnan alovehel. 
Järven pinduala on 2,7 km², vezibasseinan ala on 44,6 km². Järven pindu on 86,8 metrii korgiembi meren pindua. 
Järvespäi lähöy oja, kudai laskeh Ivenka-jogeh.
Gurvič

Gurvič on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Onieganrannikon piirin Uvven Vilgan kyläkunnan alovehel. 
Järven pinduala on 2,2 km², vezibasseinan ala on 74,7 km². Järven pindu on 182,8 metrii korgiembi meren pindua. 
Järves läbi juoksou Muašjärvenjogi, kudai laskeh Lohijogeh. Järves suvehpäi on sijoitannuhes Muašjärven kylä.
Jelčarvi

Jelčarvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Onieganrannikon piirih. 
Järven pinduala on 0,7 km², vezibasseinan ala on 3,44 km². 
Järvespäi lähtöy Jelčinoja.
Pieni Mužalo

Pieni Mužalo on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Onieganrannikon piirin Pain kyläkunnan alovehel. 
Järven pinduala on 0,9 km², vezibasseinan ala on 9,15 km². Järven pindu on 146 metrii korgiembi meren pindua. 
Järven liidehlahtespäi lähtöy Mužala-jogi, kudai laskeh Vuaženinjogeh.
Iivo Härkönen

Iivo Härkönen (25. elokuudu 1882, Suistamo – 28. elokuudu 1941, Helsinki) oli suomenkarjalaine kirjuttai, opastai sego karjalazen rahvahanrunohuon keriäjy. Härközen vahnembat oldih Iivan Härkönen da Matrona Jyrkinen. Iivo Härközen died’oi da buabo oldih runonpajattajat Iivan Härkönen da Pelageja Sotikainen, Ondrei Sotikazen bunukku. XIX-vuozisual Elias Lönnrotan aigalaine Daniel Europaeus kirjutti runuo Ondrei Sotikazes.
Vuvvennu 1906 Iivo Härkönen loppi Sordavalan seminuarien, sie häi opastui rahvahan školan opastajakse. Iivo Härkönen ruadoi opastajannu Suistamol (vuozinnu 1901-1902), Salmis (vuozinnu 1906-1907) da Helsinkis (vuozinnu 1907-1908 da 1915-1920). 
Vuvves 1908 Härkönen ruadoi toimittajannu, oli Savon Sanomien piätoimittajannu (vuozinnu 1912-1913) da Karjalan Lenten toimittajannu (vuozinnu 1913-1914). Vuvves 1906 vuodessah 1938 Iivo Härkönen oli Karjalan Sivistysseuran sekretarinnu, toimiston johtajannu sego žurnualan toimittajannu. Vuvves 1918 vuodessah 1922 Härkönen oli Itä-Karjalan toimituskunnan ozaston johtajannu da kansel’uarien piälikönny. Vuvves 1922 vuodessah 1924 mies oli pagolastoimikunnan sekretarinnu školan halličukses. Vuvves 1920 vuodessah 1941 Härkönen oli Suomen kirjuttajien liiton sekretarinnu da vuvves 1924 vuodessah 1941 rahaston hoidajannu.
Härkönen kuului karjalazeh runonpajattajien suguh. Vuozinnu 1900-1903 häi kävyi keriämäh runuo Karjalah da Anukseh. Karjalan kumbuzil on hänen karjalakse kiännetty Valter Juvan kuulužu suomelaine rahvahan pajo ”Karjalan kunnailla”. Iivo Härkönen kirjutti kniigua Karjalah da runonpajattajih näh.
Vuozinnu 1905 -1919 Härközen mučoinnu oli Ida Lindholm. Hänespäi erottuu vuvvennu 1920 Härkönen nai toizen kerran, hänen mučoikse rodih Valborg Sarlin.
Čikjärvi

Čikjärvi on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžän piirin Pyhärven kyläkundah. 
Järven pinduala on 1,4 km², vezibasseinan ala on 8 km². Järven pindu on 134 metrii korgiembi meren pindua. 
Pohjazes järvespäi lähtöy oja Čikkeri, kudai laskeh Tukša-jogeh, tämä jogi laskeh Vuaženinjogeh, se laskeh Syvärih.
Ruisjärvi

Ruisjärvi on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Onieganrannikon piirin Šokšun kyläkundah.
Järven pinduala on 0,7 km², vezibasseinan ala on 6 km². Järven pindu on 73 metrii korgiembi meren pindua.
Suves järvespäi lähtöy Ruisoja, kudai laskeh Muroml’a-jogeh.
Sariijärvi

Sariijärvi on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Onieganrannikon piirin Šoltarven kyläkundah. 
Järven pinduala on 1,3 km². Järven pindu on 90,4 metrii korgiembi meren pindua.
Suurlahtenjärvi

Suurlahtenjärvi on on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Onieganrannikon piirin Šuojun kyläkundah. 
Järven pinduala on 11 km². Järven pindu on 33 metrii korgiembi meren pindua. 
Järveh laskeh vai yksi oja. Koillizes Solomennoin salmen kauti järvi on yhtistetty Ukšjärvenke, siepäi vezi piäzöy Šuojuh. Lounazes Suurlahtenjärvie eroittau Urojärvespäi kaidu kannas. Järves voibi pyydiä haugii, lahnua, ahvendu, siigua, kuor’oidu, matikkua da kiiškoidu. Järven liidehrannal on sijoitannuhes Matkači-kylä.
Urojärvi

Urojärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Onieganrannikon piirin Garnizonan kyläkundah. 
Urojärvi on lunnon vezistömustomerki, kudai kuuluu Urojärven vardoičusaloveheh. Kaidu kannas eroittau Urojärvie Suurlahtenjärvespäi. Liidehes Urojärvespäi lähtöy nimetöi oja, kudai laskeh Ukšjärveh, siepäi vezi piäzöy Šuojuh.
Šapšjärvi

Šapšjärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Onieganrannikon piirin Uvven Vilgan kyläkunnan lounazeh. 
Järves voibi pyydiä ahvendu, särgii, haugii da kiiškoidu. Järvespäi lähtöy Šapšjogi.
Vahjärvi (järvi)

Vahjärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Anuksen piirin Kotkatjärven kyläkundah. 
Järven pinduala on 1,3 km², vezibasseinan ala on 170 km². Järven pindu on 80,2 metrii korgiembi meren pindua. 
Järves läbi juoksou Kirvesjogi, kudai laskeh Uut’arveh, kus oman allun ottau Anusjogi. Vahjärven koillisrannal on sijoitannuhes Vahjärven kylä.
Villalanjärvi

Villalanjärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Anuksen piirin Kotkatjärven kyläkundah. 
Järven pinduala on 0,9 km², vezibasseinan ala on 176 km². Järven pindu on 67,2 metrii korgiembi meren pindua. 
Järvespäi on vienpiäzy Kotkatjärveh. Villalanjärvespäi lähtöy Pekki-jogi, kudai laskeh Anusjogeh. Järven rannal on sijoitannuhes Kotkatjärven kylä.
Vuorusjärvi

Vuorusjärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Anuksen piirin Kotkatjärven kyläkundah. 
Järven pinduala on 2,3 km², vezibasseinan ala on 26,5 km². Järven pindu on 131 metrii korgiembi meren pindua. 
Järvespäi lähtöy oja, kudai laskeh Kirvesjogeh. Tämä jogi laskeh Mačarveh. Vuorusjärven koillisrannal on sijoitannuhes Ylä-Anuksen pos’olku.
Sellänjärvi

Sellänjärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Anuksen piirin Koverin kyläkundah. 
Järven pinduala on 0,5 km². Järven pindu on 134,4 metrii korgiembi meren pindua. 
Päivännouzus järvespäi lähtöy nimetöi oja, kudai laskeh Kirvesjogeh. Kirvesjogi laskeh Uut’arveh.
Oyme

Oyme on ven’alaine muuzikkujoukko, kudai ezittäy perindöllisty suomelas-ugrilastu kul’tuurua sego Pohjas-Kavkuazan kanzoin fol’klourua. Muuzikkujoukko on perustettu vuvvennu 2011. Nygöi ”Oyme” soittau muuzikkua perindöllizeh sego world music – tabah. Ohjelmiston pohjannu on erzän da mokšan muuzikkufol’klouru, ližäkse naizet pajatetah šokšan rahvahan pajoloi. Joukon ohjelmistoh kuulutah rahvahan pajot, itkuvirret sego sävelmät erzän da mokšan omaperäzil soittimil.
Histourii.
Vuvvennu 2018 ”Oyme” kävyi Maluazieh yhtymäh kogo muailmas kuulužah Rainforest World Music -festivualih. Vuvvennu 2019 muzikantat oldih Suomes, kus yhtyttih suureh kanzoinvälizeh WOMEX-muuzikkujarmankah. 
Vuvvennu 2019 “Oyme” piäzi enzimäzele sijale Unsigned Only -kilvan World music -nominacies. 
Vuvvennu 2020 mordvalazen muzikantan Serge Bulatan da Oyme-joukon yhtehine sävelmy nimel Yehy Vaya kilbaili amieriekkalazes Ima-palkindos Dance/Electronica -sarjas.
Pitkyjärvi

Pitkyjärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Anuksen piirin Kuujärven kyläkundah. 
Järven pinduala on 7 km², vezibasseinan ala on 181 km². Järven pindu on 79,6 metrii korgiembi meren pindua.
Irzijärvi

Irzijärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Anuksen piirin Koverin kyläkundah. 
Järven pinduala on 2,1 km², vezibasseinan ala on 114 km². Järven pindu on 46,9 metrii korgiembi meren pindua. 
Koillizes järveh laskeh Puskuoja, kudai tulou Puskujärvespäi. Lounazes järvespäi lähtöy Huškalanjogi, kudai laskeh Tuuloksenjogeh.
Kalijärvi

Kalijärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Anuksen piirin Videlen kyläkundah. 
Järven pinduala on 0,6 km². Järven pindu on 68,9 metrii korgiembi meren pindua. 
Pohjazes järvespäi lähtöy oja, kudai matkuau Keddärves läbi da laskeh Videlenjogeh.
Kanzoinjärvi

Kanzoinjärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Anuksen piirin Kotkatjärven kyläkundah. 
Järven pinduala on 0,7 km². Järven pindu on 85,7 metrii korgiembi meren pindua. 
Luodehes järvespäi lähtöy Kanzoinjogi, kudai laskeh Kotkatjärveh, siepäi Villalanjärven kauti vezi piäzöy Anusjogeh.
Karnižjärvi

Karnižjärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Anuksen piirin Kuujärven kyläkundah. 
Järven pinduala on 2,4 km², vezibasseinan ala on 18 km². Järven pindu on 88,8 metrii korgiembi meren pindua. 
Päivännouzus järvespäi lähtöy Karnižjogi, kudai laskeh Pitkähjärveh.
Keddärvi

Keddärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Anuksen piirin Videlen kyläkundah. 
Järven pinduala on 0,7 km². Järven pindu on 38 metrii korgiembi meren pindua. 
Järves läbi matkuau oja, kudai laskeh Videlenjogeh.
Keskoijärvi (järvi)

Keskoijärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Anuksen piirin Kotkatjärven kyläkundah. 
Järven pinduala on 0,9 km², vezibasseinan ala on 85,6 km². Järven pindu on 110,8 metrii korgiembi meren pindua. 
Järves läbi juoksou L’uubanjogi, kudai laskeh Uut’arveh, sie oman allun ottau Anusjogi. Järven rannal on sijoitannuhes Keskoijärven hieru.
Kimusellänjärvi

Kimusellänjärvi on järvi, kuduas läbi vezi ei piäze, järvi on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Anuksen piirin Koverin kyläkundah. 
Järven pinduala on 0,8 km². Järven pindu on 46,8 metrii korgiembi meren pindua.
Ladvujärvi (järvi)

Ladvujärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Anuksen piirin Kotkatjärven kyläkundah. 
Järven pinduala on 0,6 km², vezibasseinan ala on 7,9 km². Järven pindu on 130,2 metrii korgiembi meren pindua. 
Lounazes järvespäi lähtöy Ladvujogi.
Lemijärvi (järvi)

Lemijärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Anuksen piirin Koverin kyläkundah. 
Järven pinduala on 0,7 km². Järven pindu on 33 metrii korgiembi meren pindua. 
Järvespäi lähtöy Tuuksenjogi, kudai laskeh Anusjogeh. Järven päivännouzurannal on sijoitannuhes Lemijärven hieru.
Lindujärvi (järvi)

Lindujärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Anuksen piirin Koverin kyläkundah. 
Järven pinduala on 0,6 km². Järven pindu on 19,9 metrii korgiembi meren pindua. 
Luodehes järveh laskeh Hadarusoja, kudai tulou Žil’čoinjärvespäi. Suves Lindujärvespäi lähtöy pieni joguine, kudai laskeh Pitkähojah. Tämä oja laskeh Tuuksenjogeh.
Mačarvi

Mačarvi on järvi, kudai on sijoitannuhes sijoitannuhes Karjalan tazavallan Anuksen piirin Kotkatjärven kyläkundah. 
Järven pinduala on 2,3 km², vezibasseinan ala on 173 km². Järven pindu on 91,9 metrii korgiembi meren pindua. 
Mačaveh laskeh Kirvesjogi, järvespäi lähtöy Melličänjogi, kudai laskeh Ol’kinjärveh.
Mägrätjärvi (järvi)

Mägrätjärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Anuksen piirin Kuittizen da Kuujärven kyläkunnan alovehel. 
Järven pinduala on 4,3 km², vezibasseinan ala on 184 km². Järven pindu on 86,4 metrii korgiembi meren pindua. 
Päivänlaskus järvespäi lähtöy Mägriänjogi, kudai laskeh Anusjogeh. Pohjazes järveh laskeh Suojogi. Järven rannal on sijoitannuhes Mägrätjärven hieru.
Mäintagaine

Mäintagaine on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Anuksen piirin Kotkatjärven kyläkundah. 
Järven pinduala on 0,8 km², vezibasseinan ala on 12,1 km². Järven pindu on 126,5 metrii korgiembi meren pindua. 
Suves järvespäi lähtöy nimetöi oja, kudai laskeh Mustahojah (alahembi on L’uubanjogi), kudai laskeh Uut’arveh. Järven rannal on sijoitannuhes hieru, kuduan nimi on Pihku.
Niinisellänjärvi

Niinisellänjärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Anuksen piirin Koverin kyläkundah. 
Järven pinduala on 1,7 km², vezibasseinan ala on 8,6 km². Järven pindu on 66,7 metrii korgiembi meren pindua. 
Liidehpuoles järvespäi lähtöy nimetöi oja, kudai laskeh Nizojah, se laskeh Tuuloksenjogeh. Järven lähäl on sijoitannuhes Niinisellän hieru.
Žil’čoinjärvi

Žil’čoinjärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Anuksen piirin Koverin kyläkundah. 
Järven pinduala on 0,9 km², vezibasseinan ala on 12,8 km². Järven pindu on 20,4 metrii korgiembi meren pindua. 
Suvipuoles järvespäi lähtöy Hadarusoja, kudai laskeh Lindujärveh. Järven koillisrannal on sijoitannuhes Žil’čoin hieru.
Nouzemjärvi

Nouzemjärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Anuksen piirin Videlen kyläkundah. 
Järven pinduala on 1,5 km². Järven pindu on 36,1 metrii korgiembi meren pindua. 
Järves läbi matkuau Nouzemjogi, kudai laskeh Videlenjogeh.
Nurdasjärvi

Nurdasjärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Anuksen piirin Kotkatjärven kyläkundah. 
Järven pinduala on 0,5 km². Järven pindu on 142,3 metrii korgiembi meren pindua. 
Järves läbi matkuau Kirvesjogi, kudai lähtöy Kirvesjärvespäi da laskeh Mačarveh.
Kuujärvi (järvi)

Kuujärvi () on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Anuksen piirin Kuujärven kyläkundah.
Järven pinduala on 3,4 km², vezibasseinan ala on 208 km². Järven pindu on 64 metrii korgiembi meren pindua.
Järven rannal on sijoitannuhes kolme kyliä: Hiidniemi, Tuaškal da Kuujärvi.
Väinö Kaukonen

Väinö Kaukonen (18. kevätkuudu 1911, Kuopio – 4. ligakuudu 1990, Helsinki) oli suomelaine professoru da literatuuran tutkii.
Kaukozen tutkimustiemoinnu oldih Kalevalan kul’tuuruhistourii da Elias Lönnrot. Vuvvennu 1939 mies puolisti väitösruavon, sen tiemannu oli Vahnu Kalevala. Vuozinnu 1956-1962 Kaukonen ruadoi Helsinkin yliopiston oman muan literatuuran docentannu, vuozinnu 1962-1974 oli abulaisprofessorannu. Häi oli johtoruavos Nevvostoliittoinstituutas da Suomi-Nevvostoliitto-Seuras, vuozinnu 1967-1974 oli suomelas-vengrielazen kul’tuurukomitietan paginanvedäjänny. 
Vuvves 1941 Väinö Kaukozen mučoikse tuli rahvahantutkii Toini-Inkeri Kaukonen. 
Vuozinnu 1942-1943 Kaukonen kävyi Karjalah, kus kirjutti rahvahaspäi äijän karjalastu runuo da keräi muudugi fol’klourumaterjualua. Karjalazis kylis Kaukonen luadi äijän fotokuvua, niilöis voibi nähtä rahvahan pruazniekkoigi. Kaukonen yhtyi Nevvostoliiton da Suomen yhtehizen Sampo-fil’man käzikirjutuksen valmistamizeh. Fil’mua kuvattih vuvvennu 1959. Vuvvennu 1974 Väinö Kaukonen rodih Petroskoin valdivonyliopiston kunnivoitetukse tiedodouhturikse.
Hiisi

Hiisi karjalas-suomelazes mufolougies on mečän ižändy. Erähät sanottih, gu sidä nikonzu ei nähty, toizet nähtih sen ylen suurennu da korgeikazvozennu. Sille pandih suurii kiviruoppahii, kudamii sanottih savukse.
Peizijärvi

Peizijärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Anuksen piirin Koverin kyläkundah. 
Järven pinduala on 1,3 km², vezibasseinan ala on 157 km². Järven pindu on 24,2 metrii korgiembi meren pindua. 
Järves läbi matkuau Huškalanjogi, kudai laskeh Tuuloksenjogeh.
Pertijärvi (järvi)

Pertijärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Anuksen piirin Videlen kyläkundah.
Järven pinduala on 1,4 km². Järven pindu on 53,2 metrii korgiembi meren pindua.
Järveh laskietahes jovet, kudamien nimet ollah Ongimus da Lepista. Liidehen puoles järvespäi lähtöy Nouzemjogi, kudai matkuau Nouzemjärves läbi da laskeh Videlenjogeh.
Pigajärvi

Pigajärvi on järvi, kuduas läbi vezi ei piäze, järvi on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Anuksen piirin Koverin kyläkundah. 
Järven pinduala on 0,8 km². Järven pindu on 29,9 metrii korgiembi meren pindua.
Puskujärvi

Puskujärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Anuksen piirin Koverin kyläkundah. 
Järven pinduala on 3,7 km², vezibasseinan ala on 47,6 km². Järven pindu on 54,4 metrii korgiembi meren pindua. 
Suvipuoles järvespäi lähöy Puskuoja, kudai laskeh Irzijärveh. Täs järves oman allun ottau Huškalanjogi, kudai laskeh Tuuloksenjogeh.
Pygäjärvi

Pygäjärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Anuksen piirin Koverin kyläkundah. 
Järven pinduala on 0,9 km². Järven pindu on 39 metrii korgiembi meren pindua.
Kalajärvi

Kalajärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Anuksen piirin Koverin kyläkundah. 
Järven pinduala on 1,2 km², vezibasseinan ala on 2,3 km². Järven pindu on 17,3 metrii korgiembi meren pindua. 
Luodehen puoles järvespäi lähöy nimetöi oja, kudai laskeh Tuuksenjogeh, kudai yhtyy Anusjogeh.
Suarimägi (järvi)

Suarimägi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Anuksen piirin Koverin kyläkundah.
Järven pinduala on 0,6 km², vezibasseinan ala on 3,1 km². Järven pindu on 29,8 metrii korgiembi meren pindua.
Liidehen puoles järvespäi lähtöy nimetöi oja, kudai matkuau Tenhunjärves läbi da laskeh Sargojah, kudai laskeh Tuuksenjogeh. Se yhtyy Anusjogeh.
Segežanjärvi

Segežanjärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Anuksen piirin Mägriän kyläkunnan da Leningruadan alovehen Lodienoin piirin Lodienoin linnukunnan alovehel. 
Järven pinduala on 10 km². Järven pindu on 24,5 metrii korgiembi meren pindua. 
Segežanjärvi on vienjagavundujärvi. Pohjaspuoles järvespäi lähtöy Pižinjogi, kudai laskeh Luadogah. Liidehen puoles järvespäi lähtöy Segežanjogi, kudai yhtyy Svirih.
Ol’kinjärvi

Ol’kinjärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Anuksen piirin Kotkatjärven kyläkundah. 
Järven pinduala on 1 km², vezibasseinan ala on 209 km². Järven pindu on 70,8 metrii korgiembi meren pindua. 
Järvespäi vezi piäzöy Uut’arveh, täs järves oman allun ottau Anusjogi.
Tuaškalanjärvi

Tuaškalanjärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Anuksen piirin Kuujärven kyläkundah. 
Järven pinduala on 0,9 km², vezibasseinan ala on 219 km². Järven pindu on 63,5 metrii korgiembi meren pindua. 
Päivännouzupuoles järvespäi lähtöy Uslanka-jogi, kudai yhtyy Svirih. Järveh piäzöy vezi Karnižjärves, Kuujärves da Pitkäsjärvespäi. Järven luodehrannal on sijoitannuhes Tuaškalan hieru.
Aimo Turunen

Aimo Armas Turunen (25. tuhukuudu 1912 – 21. syvyskuudu 2000) oli suomelaine kielentutkii da itämerensuomelazien kielien professoru.
Vuvves 1952 vuodessah 1959 Turunen ruadoi suomen kielen opastajannu Tyttölöin liceis. Vuozinnu 1950-1959 oli docentannu Helsinkin yliopistos, vuozinnu 1959-1951 Turunen oli suomelazen filolougien abulasprofessorannu, vuozinnu 1971-1976 oli itämerensuomelazien kielien professorannu. Hänen väitösruavon tiemannu oli Lyydin murdehien iändehien histourii. Täh tiemah Turunen kiinnostui, konzu jatkovoinan aigua ruadoi Anuksen ruadivon karjalan-, vepsän- da lyydinkielizien lähetyksien toimittajannu. Vuvvennu 1949 Turunen kirjutti ”Kalevalan sanakniigan”. Sen suurembah painokseh kuulutah Kalevalan kai 7380 sanua. Turunen yhtyi monien muamankielen opastuskniigoin azundah. 
Vuozinnu 1959-1967 häi oli paginanvedäjänny Kodikielen seuras, vuozinnu 1975-1981 oli paginanvedäjän hommis Kalevalaseuras. Vuvvennu 1990 Turunen piästi ilmoih tevoksen nimel ”Nuoruus rauhan ja sodan Karjalassa”. Samannu vuonnu tämä tevos sai P.E. Svinhufvudan mustofondan literatuurupalkindon.
Tedrijärvi

Tedrijärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Anuksen piirin Kotkatjärven kyläkundah. 
Järven pinduala on 0,6 km². Järven pindu on 154,1 metrii korgiembi meren pindua.
Tihverinjärvi

Tihverinjärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Anuksen piirin Koverin kyläkundah. 
Järven pinduala on 0,5 km². Järven pindu on 69,1 metrii korgiembi meren pindua. 
Järvespäi lähtöy oja, kudai laskeh Tihverinjogeh. Tämä jogi laskeh Puoroiojah, kudai laskeh Tuuloksenjogeh. Tihverinjärven rannal on sijoitannuhes Tihverin hieru.
Torasjärvi (järvi)

Torasjärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Anuksen piirin Kotkatjärven kyläkundah. 
Järven pinduala on 0,5 km², vezibasseinan ala on 780 km². Järven pindu on 153,6 metrii korgiembi meren pindua. 
Järves läbi matkuau Anusjogi. Järven rannal on sijoitannuhes Torasjärven hieru.
Tuulosjärvi (järvi)

Tuulosjärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Anuksen piirin Koverin kyläkundah. 
Järven pinduala on 0,6 km². Järven pindu on 58,4 metrii korgiembi meren pindua. 
Järvespäi lähtöy Tuulosjärvenjogi, kudai laskeh Tihverinjogeh. Se laskeh Puoroiojah, kudai laskeh Tuuloksenjogeh. Järven päivänlaskurannal on sijoitannuhes Tuulosjärven hieru.
Uut’arvi

Uut’arvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Anuksen piirin Kotkatjärven kyläkundah. 
Järven pinduala on 2,3 km², vezibasseinan ala on 570 km². Järven pindu on 70,4 metrii korgiembi meren pindua. 
Järveh on vien piäzy L’uubanjovespäi. Tämä jogi tuou vetty moizis järvilöispäi, kui Keskoijärvi da Mäintagaine. Uut’arveh laskeh Kirvesjogi. Järves oman allun ottau Anusjogi. Järven koillisrannal on sijoitannuhes Uut’arven hieru.
Satizenjärvi

Satizenjärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Pitkänrannan piirin Imbilahten kyläkundah. 
Järven pinduala on 0,8 km². Järven pindu on 52 metrii korgiembi meren pindua. 
Järvespäi lähtöy Valgienoja, alahembi vienvirdua myöte se on jo Hämäläzenoja, kudai laskeh Ruogojärveh.
Vepsäislambi

Vepsäislambi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Pitkänrannan piirin Salmin kyläkundah. 
Järven pinduala on 0,7 km². Järven pindu on 64,5 metrii korgiembi meren pindua. 
Järveh laskeh Saitakanoja. Järvespäi lähtöy Pieni Kivioja, kudai laskeh Tulemjogeh.
Buddhalaižus

Buddhalaižus on uskondo da eloksenfilosoufii, mi rodih Indies nečilleh 500-luvul eaa. Siddhartha Gautaman opastuksien pohjal. Uskondol on kannattajii enimite Aazies, kogo muailmas nečilleh 490 miljonua. Hos buddhalaižus rodihgi Indies, se ei ole sie ylen suuri uskondo. Buddhalaižie valdivoloi ollah ezimerkikse Kitai, Japounii, Thaimua da Mjanmar.
Buddhalaižuvves ei puaksuh uskotah jumaloih, sendäh puaksuh sanotah ku se ei ole toven uskondo, ga eri čuril buddhalaižus on kehitynnyh eri muodoh, da toizis uskotah alovehellizen mifolougien jumaloih da hengiolendoloih.
Uskondon roindu.
Uskondon mugah prinsu Siddhartha Gautama lähti mieroh omas linnaspäi, hylgäi kallehuot da rubei elämäh askiettan. Häi rubei istumah bodhipuun tyveh da hengellizeči "havaččui", rubei ellendämäh tovelližuttu da hänes rodih Buddha. Hänen viizahus da buddhalaižuon tärgei opastus on; Elokses on muokkua, himo luadiu muokkua. Muokku loppevuu konzu himo, viha da tiedämättömys loputah. Net loputah konzu ristikanzu toimiu oigieloin "tropien" libo ohjavuksien mugah. Tämän jälles häi opasti rahvastu havaččumah, piäzemäh "nirvanah", iäreh uvvelleh roindas da kaikes eloksen muokas. 45 vuvven opastuksen jälgeh Buddha kuoli da oli jälgimäi joudavan kaikes muokas. Tämän jälgeh manuahat opastettih ližiä rahvastu da uskondo levii muijale Aazieh, konzu valdukunnat otettih sidä omakse uskondokse.