tartuNLP/wikipedia-smugri-20251201 huggingface dataset:
Sirpa Kähkönen

Sirpa Helena Kähkönen (r. 15. syvyskuudu 1964 Kuopio) on suomelaine kirjailii da kiändäi suomekse. Häi on syvennyh enne kaikkie histouriellizih da yhteiskunnallizih aihehih. Kähkönen ruadoi Suomen Kirjailiiliiton paginanvedäjänny vuozinnu 2018–2022.
Ala.
Vuvvennu 1983 Kähkönen loppi gimnuazien Kuopios. Vuozinnu 1983–1989 häi opastui Tamberen da Helsingin yliopistos kirjallizustieduo da histouriedu. 1991–1996 häi ruadoi ilmahpiäständyredaktorannu Otavas, min jälgeh häi jäi välläkse kirjailijakse da kiändäjäkse.
Kähközen enzimäzet kaksi kniigua oldih nuorienromuanat. Hänen suuri suavutusaskel kirjailijannu yhtelläh oli sarju histouriallizii romuanoi "Mustat andilahat" (1998), "Rauduyöt" (2002), "Jiän da tulen kevät" (2004), "Hurstinesiivet" (2007), "Neidoinkengy" (2009), "Peskukätkyt" (2012), "Graniittumies" (2014), "Tankoin kezä" (2016), "Mustoruoh"o (2019) da "Vihandu zualu" (2021). Kähkönen on kirjutannuh sežo erähii ozutelmii.
Kähközen romuanat Hurstinesiivet, Graniittumies da Tankoin kezä oldih Finlandia-palkindokandituatat. Graniittumies oli kandituatannu sežo Pohjasmualoin nevvoston kirjallizuspalkindon suajakse 2016. Tiedokniigu "Vihan da rakkahuon liekit" (2010) oli Tiedo-Finlandia-palkindokandituattu.
Vuvvennu 2023 Kähkönen palkittih Finlandia-palkindol tevokses "36 uurnua – Viäräs olendan histourii". Kniigan kirjuttamine algoi 2022 Kähközen oman muaman kuolendas, da tevoksen nimi vihjuau sugukalmah, kudamah syndyy 36 uurnua. Kähközen mugah 36 uurnua sanelou “aiembien sugupolvien nakkuamas vastuos, da sit eroamizes-riuhtoilemizes”. Tevos on ihan eriluadune, migu Kähközen aijembi tuotando.
J. R. R. Tolkien

John Ronald Reuel Tolkien [], ( 3. pakkaskuudu, 1892 Bloemfontein, Oranjen vällyvaldivo – 2. syvyskuudu, 1973 Bournemouth, Anglii), tavallizesti kuuluzu nimel J. R. R. Tolkien, oli anglielaine kirjuttai da filolougu, kudai ruadoi anglien kielen professorannu Oxfordan yliopistos. Hänen enimäl tunnettuloihin tevoksiin kuulutah Keski-Muah sijoittujat fantuaziiromuanat, kui "Hobittu libo sinne da järilleh", "Suarnu sormuksiin herras" da "Silmarillion". Valduozan hänen tevoksis on suomekse kiändännyh kiändäi Kersti Juva.
Hos Tolkien ei olluh enzimäine fantuaziikirjuttai, händy pietäh puaksuh nygyaigazen fantuaziikirjallizuon tuatannu. Tolkien tunnustutti omis Keski-Mua-kniigois poikkevuksellizen detal’noin fantuaziimuailman, kudual on oma histourii da geogruafii. Kybenen ajatukseh luadie miifat omien kehittämien kielien ymbäri Tolkien sai eri mualoin mifolougielois da eepossois, kui Kalevalas.
Ylä-Lapukkajärvi

Ylä-Lapukkajärvi on järvi, kudai on sijoitunnuh Karjalan tazavallan Kostamuksen linnukunnan alovehele. 
Järven pinduala on 1,5 km², vezibasseinan ala on 81,7 km². Korgevus meren pinnaspäi on 228 metrii. 
Järvespäi vezi virduau Ala-Lapukkajärveh. Täs järvespäi lähtöy Pirta-jogi, kudai laskeh Vuokinjogeh. Vuokinjogi laskeh Venehjogeh. Venehjogi laskeh Ylä-Kuittijärveh. Pohjazes järveh laskeh Viččajogi, kudai virduau Viččajärves läbi. 
Järven lähäl on Ven'an da Suomen raja, sissäh on kolme kilometrii.
Ylä-Ladvujärvi

Ylä-Ladvujärvi on järvi, kudai on sijoitunnuh Karjalan tazavallan Kostamuksen linnukunnan alovehele. 
Järven pinduala on 1,3 km², vezibasseinan ala on 10,1 km². Korgevus meren pinnaspäi on 225 metrii. 
Järves läbi virduau Ladvujogi, kudai laskeh Pirta-jogeh. Tämä jogi laskeh Vuokinjogeh. Vuokinjogi laskeh Venehjogeh. Venehjogi laskeh Ylä-Kuittijärveh. Järven lähäl on Ven'an da Suomen raja, sissäh on 1300 metrii.
Ylä-Piešunkijärvi

Ylä-Piešunkijärvi on järvi, kudai on sijoitunnuh Karjalan tazavallan Kostamuksen linnukunnan alovehele. 
Järven pinduala on 1,7 km², vezibasseinan ala on 107 km². Korgevus meren pinnaspäi on 109,1 metrii. 
Järves läbi virduau Piešunkijoki, kudai laskeh Ylä-Kuittijärveh.
Ylä-Pirttijärvi

Ylä-Pirttijärvi on järvi, kudai on sijoitunnuh Karjalan tazavallan Kostamuksen linnukunnan alovehele. 
Järven pinduala on 1 km², vezibasseinan ala on 383 km². Korgevus meren pinnaspäi on 145,3 metrii. 
Järves läbi virduau Pirttijogi, kudai laskeh Vuokinjogeh. Vuokinjogi laskeh Venehjogeh. Venehjogi laskeh Ylä-Kuittijärveh.
Ylä-Puakanjärvi

Ylä-Puakanjärvi on järvi, kudai on sijoitunnuh Karjalan tazavallan Kostamuksen linnukunnan alovehele. 
Järven pinduala on 1 km². Korgevus meren pinnaspäi on 113,9 metrii. 
Järven lahtespäi lähtöy Puakanjoki, kudai virduau Ala-Puakanjärves läbi da laskeh Ylä-Kuittijärveh.
Viččajärvi

Viččajärvi on järvi, kudai on sijoitunnuh Karjalan tazavallan Kostamuksen linnukunnan alovehele. 
Järven pinduala on 1,5 km², vezibasseinan ala on 7,88 km². Korgevus meren pinnaspäi on 136 metrii.
Järvespäi vezi virduau Vuokinjogeh. Vuokinjogi laskeh Venehjogeh. Venehjogi laskeh Ylä-Kuittijärveh.
Viččajärvi (lounas)

Viččajärvi on järvi, kudai on sijoitunnuh Karjalan tazavallan Kostamuksen linnukunnan alovehele. 
Järven pinduala on 1,1 km², vezibasseinan ala on 40 km². Korgevus meren pinnaspäi on 235,7 metrii. 
Järves läbi virduau Viččajogi, kudai laskeh Ylä-Lapukkajärveh. Täs järvespäi vezi virduau Ala-Lapukkajärveh. Ala-Lapukkajärvespäi lähtöy Pirta-jogi, kudai laskeh Vuokinjogeh. Vuokinjogi laskeh Venehjogeh. Venehjogi laskeh Ylä-Kuittijärveh.
Vongajärvi (Kostamuksen linnupiiri)

Vongajärvi on järvi, kudai on sijoitunnuh Karjalan tazavallan Kostamuksen linnukunnan alovehele. 
Järven pinduala on 2,9 km², vezibasseinan ala on 223 km². Korgevus meren pinnaspäi on 151,2 metrii. 
Järves läbi virduau Vongajogi, kudai laskeh Nogeusjogeh. Tämä jogi laskeh Nuokkijärveh, kuduaspäi lähtöy Rastasjogi. Se laskeh Čirkakemijogeh. Järvespäi vezi virduau Pirttijärveh.
Kuun mečän Kaisa

Kuun mečän Kaisa (suomekse Kuun metsän Kaisa) on Katja Gaurilofan ohjattu dokumentukino vuvvel 2016.
Kino sanelou Kaisa Gaurilofas dai Kaisan da šveitsaarielazen kirjailijan Robert Crottetan välisestä ystävyös.
Kinos nähtäh Crottetan fi'lmattuu materjualua Kaisas. Häi oli kerännyh materjualua koltansaamilazih näh vuozikymmenien aigah.
Kino otti ozua puaksah rahvahanvälizeh festivualah.
Jolutlakši

Jolutlakši on järvi, kudai on sijoitunnuh Karjalan tazavallan Kostamuksen linnukunnan alovehele. 
Järven pinduala on 2,2 km², vezibasseinan ala on 714 km². Korgevus meren pinnaspäi on 102,7 metrii. 
Järves läbi virduau Tollojoki, kudai laskeh Ylä-Kuittijärveh.
Amburijaine

Amburijaine - Amburijazil ei ole omua (tiedo) nimie, muga kui on erähil karzimahallizil (Apogita) joukkoloil välinahkazis siivizis. Net kogo kai karzimahallizet ei olla kimalehien da kudžoloin roduu.
Nygyaijal on jiävinyhes äijy eriluaduzii amburijazii. Net voijah eli yksinäh ihan pezittäh, a toizet perehilleh, yhtes voijah eliä hyvis kestäjis pezis tuhanzii amburijazii.
Vuoksahaine

Vuoksahaine () niidy pietäh korzimahallizien syöjienny, kimalehien perehis (Apidae), hyvin pohoditah mienkandajien kimalehieh.
Yli 300 vuoksahazien roduu eletäh Jevrazies, Amerikan Pohjaizes, Afrikan Pohjaizes da toiziel mägimualoil. Vuoksahazet ollah vilunkestäjät syöjät, ice omil siivyzil maltetah lämmittiä runguo, nostetah temperatuuru viiputtajen siivil 40 gruadusissah. Se avvuttau lendiä suamah enzimästy kukkien nektuarua ylen aijoi huondeksel, konzu ilmu on vie vilu.
Muamygry

Muamygrät () – perehjoukko imettäji, kudualoin syömizenny ollah syöjät. Net ollah levinnyöt Jevraziedu myö, Pohjaizes Amerikas (SuviKanadas päi – Meksiekassah). Muamygrii ylenäijy eläy Karjalas kezämökkilöin peldoloil.
Muamygrät ei olla suuret 5-21 santimetrii, paino – 9-70 grammua. Ainos kaivetah muan al hoduloi, sentäh rungo on pyörypitkäččy. Se on katettu sagieloil barhattukarval. Karvan väri voibi olla ihan mustu, valpahanmuzavu libo muzavanharmai. Muamygrät ei malteta hiirienjyttyöh hambahil grizie, sentäh eletäh sie, kus on pehmei mua: mečis da peldoloil.
Muzei

Muzei ( – Muuzoin kodi) on laitos, kudai keriäy, tutkiu, pidäy ruokos da ezittäy vehkehii – histourien, ainehellizen da hengellizen kul’tuuran mustomerkilöi, andau da levittäy tieduo niilöis. 
Enziallus muzeinnu oli vaiku taiduo da tieduo koskii vehkehien (ozutteluveššilöin) keräilemy. Vuozisuas XVIII algajen se on myös taloi, kudamas nämmii vehkehii pietäh. XIX vuozisual muzeilois ottavuttih tutkimusruadoh, 1960-luvul – opastanduruadoh (ruvettih kehittämäh erillizii projektoi lapsih, keskenkazvuhizih lapsih da aiguzih niškoi). 
Tiedokonehtehniekän da Internetan kehittämizen myödäh roittih virtual’noit muzeit CD-ROMas libo Internetas. 
Vuvvennu 1946 perustettih kanzoinväline yhtistys ICOM (International Council of Museums) muzeiloin ruavon kannattamizekse da kehittämizekse. Yhtistykseh kuuluu enämbi 27 500 ozanottajua 115 muaspäi da se on kiingies yhteisruavos UNESCO:n da toizien kanzoinvälizien yhtistyksienke.
Georgii Sedov

Georgii Jakovlevič Sedov (21. sulakuudu (3. oraskuudu) 1877 – 20. tuhukuudu (5. kevätkuudu) 1914) oli ven’alaine vezistöntutkii, pol’arniekku, vahnin leitenantu. Hommai tutkimusmatkan muanpohjazen n’aban luo, kudai ei ozitunnuh. Matkas Sedov kuoli, mugai ei ni piässyh sinne, kunne tahtoi. Hänel puutui mennä läs 200 kilometrii 2000 tarvittavas muanpohjazeh n’abassah. 
Sedov on kalastajien pereheh rodivunnuh, vojennoloin merivägilöin ofitsieru (vahnin leitenantu), Ven’an muantiijon liiton jäsen, Ven’an tiähtientiijon liiton kunnivoittu jäsen. 
Sedov oli tutkimusmatkois Vaigač-suarel, Kara-jovensuun alovehel, Uvves Muas, Karskoil merel, Kaspiiskoil merel, Kolima-jovensuun lohkol da Krestovaja guba -kohtas. 
Nevvostoliiton aigah Sedovan ruadoh kiinnitettih huomivuo, sendäh ku roinduperän mugah häi oli köyhälistyö. 
Sedovan mustokse.
Sedovan nimen suadih: 
Vuvvennu 1974 Gor’koin nimizes kinostuudies nägi päivänvalgien fil’mu Sedovas. Sit on sanottu 1912-1914 vuozis, konzu varustettihes da lähtiettih matkah muanpohjazen n’aba-alovehile. Fil’mu kuvattih Arhangelis. Sen käzikirjutuksen kirjutti Sem’on Nagornii iččeh Sedov-kniigan pohjale. 
Nevvostoliiton poštu piästi ilmah poštumerkilöi Sedovan 75- da 100-vuozipäiväkse. Nevvostoliiton da Ukrainan poštat luajittih kanvertoi Sedovan kunnivokse. 
Sedovan mustopačas on Moskovas, Rostov-na-Donu-linnas da Sedovo-kyläs.
Pavel Prokkonen

Pavel Stepanovič Prokkonen (16. heinykuudu 1909 – 18. heinykuudu 1979) oli nevvostolaine valdivonvallas da poliitiekas ruadanuh, Rahvahan komissuaroin nevvoston – Karjal-suomelazen nevvostotazavallan Ministroin nevvoston piälikkö (1940-1947, 1950-1956), Karjalan avtonoumizen nevvostotazavallan Korgeviman nevvoston prezidiuman piälikkö (1956-1979). Kanzua myöte oli karjalaine.
Eloskerdu.
Prokkonen rodivui Karjalan Suojärven piirin Klyššinvuaran kyläh köyhäh muanruadajien pereheh. Lapsennu yhtyi partizuanoin joukkoloih suomelazien vallattuloil alovehil. Jällespäi puutui lapsien kodih. Vuozinnu 1922-1925 opastui Puadenen školas. Vuvves 1925 ruadoi iččeh talohuos, oli mečänkuadajannu meččyruadolois, myöjänny koperatiivas, muanruadajien yhtistyksen keskenäzen avun kasan komitietan piälikönny, Klyššinvuaran kylänevvoston sekretarinnu da piälikönny. 
Vuvves 1930 Prokkonen kuuluu Kogoven’an kommunistoin puoloveheh. Vuvvennu 1934 Piiterin Kalininan nimizen nevvostorakenduksen instituutan loppiettuu händy työttih ruadoh Anuksen piirin Ruadajien deputuatoin nevvoston toimehpaniikomitietan instruktorakse. Sen piälikökse häi rodih jo vuvvennu 1937.
Jälles Karjalan nevvostotazavallan vallasolijoin ”puhtistandua” vuvvennu 1938 rodih Rahvahan komissuaroin nevvoston piälikön sijahizekse. Talvikuul 1939 Paavo Prokkonen -nimel häi rubei kuulumah Terijoven halličukseh, kudaman luadi Nevvostoliiton halličus Suomen zakonahizen halličuksen sijah da kudai ruvennus ruadamah Ruskien Armien Talvivoinas voitettuu. Karjalazennu olles Prokkonen perustetus halličukses sai Karjalan azieloin ministran -virran. Prokkonen iče oli voinal da perusti hiihtäjii joukkoloi. Häi oli kontuuzittu Loimolan lohkol. Talvivoinan lopus Terijoven halličus hajoitettih da Prokkonen jatkoi ruaduo Karjal-suomelazen nevvostotazavallan valdivonvallas. Vuvvennu 1940 hänes rodih Karjal-suomelazen nevvostotazavallan Komissuaroin nevvoston enzimäine piälikkö da Korgeviman nevvoston deputuattu.
Ižämuallizen voinan allettuu händy miärättih Karjalan federatiivizen nevvostotazavallan Valdivon puolistuskomitietan vallitukse, se pidi silmäl Kirovan raududorogan endizeh kundoh suandua da meččyruadoloi. Ližäkse Prokkonen ohjai oružoin da ammundutarbehien valmistandua frontah niškoi. Iče oli granuatoin koittelemizis, kudamis kaimai oigien käin.
Vuvvennu 1947 händy työttih opastumah Korgevimah puolovehen školah, kudai ruadoi Kommunistoin puolovehen keskuskomitietan tyves. Opastundan loppiettuu händy pandih Karjalan federatiivizen nevvostotazavallan Ministroin nevvoston piälikökse. 
Vuvvennu 1957 häi loppi Piiterin valdivonyliopiston juriidizen tiedokunnan, kus opastui ičekseh. 
Konzu Karjalan federatiizes nevvostotazavallas rodih Karjalan avtonoumine nevvostotazavaldu da O. Kuusizen lähti omas virraspäi, Prokkonen vallittih Karjalan Korgeviman nevvoston prezidiuman piälikökse. Sit virras häi oli kuolendassah. 
Prokkonen vallittih Nevvostoliiton Kommunistoin puolovehen XIX-XXV kerähmölöin deleguatakse. Häi oli Kommunistoin puolovehen Tarkastusjoukon jäsen (1952-1961). 
On pandu muah Petroskoin Suolusmäen kalmužimale.
Ivan Sen’kin

Ivan Iljič Sen’kin (3. (16.) elokuudu 1915 - 20. tuhukuudu 1986) oli nevvostolaine puolovehes da poliitiekas ruadanuh, Nevvostoliiton kommunistoin puolovehen Karjalan komitietan enzimäine sekretari (1958-1984), Karjalan avtonoumizen nevvostotazavallan Korgeviman nevvoston prezidiuman piälikkö (1984-1985), Nevvostoliiton Korgeviman nevvoston deputuattu (4., 6-11. kučundukerähmölöin), Nevvostoliiton kommunistoin puolovehen XXI-XXVI kerähmölöin deputuattu, Karjalan avtonoumizen nevvostotazavallan Korgeviman nevvoston deputuattu (5.-11. kučundukerähmölöin), Ven’an fedaratiivizen nevvostotazavallan Korgeviman nevvoston deputuattu. 
Eloskerdu.
Sen’kin rodivui vuvvennu 1915 Namojevon kyläh Petroskoidu lähäl muanruadajien pereheh. Kanzua myöte oli karjalaine. Loppi seiččievuodizen fabriekku-zavodan školan Suna-kyläs Kondupohjan piiris. Opastui Petroskoin meččytehnikumas, lähti sit iäre kolmandel kursal opastujes. 
Vuozinnu 1933-1938 opastui da sit loppi Moskovan K. Timir’azevan nimizen muatalovusakadeemien ekonoumiekan tiedokunnan.
Vuozinnu 1939-1941 ruadoi vahnimannu agronomannu Poventsan da Rugajärven mašinoin da traktoroin stansiel, Onieganrannikon piirin muatalovusozaston piälimäzenny agronomannu. 
Heinykuus 1940 rubei kuulumah Kogonevvostoliiton kommunistoin puoloveheh. 
Ižänmuallizen voinan aigah ligakuus 1941 syvyskuussah 1944 Sen’kin oli Karjalan frontal. Voinalpäi häi tuli vahniman leitenantan čiinus. 
Vuvvennu 1946 händy pandih Kommunistoin puolovehen Sverdlovskan komitietan muatalovusozaston instruktorakse. Sit vallittih Butkinskoin raikoman enzimäzekse sekretarikse, jälles Kommunistoin puolovehen Sverdlovskan komitietan muatalovusozaston piälikökse. Vuozinnu 1951-1955 Sen’kin ruadoi mainitun komitietan sekretarinnu. 
Vuvvennu 1955 Sen’kinua työttih ruadoh Karjal-Suomelazen nevvostotazavallan Kommunistoin puolovehen keskuskomitiettah. Vuozinnu 1955-1956 häi ruadoi Karjal-Suomelazen nevvostotazavallan Ministroin nevvoston piälikön sijahizennu. 
Pakkaskuus 1956 oli Karjal-suomelazen nevvostotazavallan Kommunistoin puolovehen Keskuskomitietan toine sekretarinnu, heinykuus 1956 – puolovehen Karjalan komitietan toizennu sekretarinnu. Syvyskuul 1958 rodih enzimäzekse sekretarikse da 25 vuvven aigah (sulakuussah 1984) oli sit virras. 
Sulakuun 18. päivänny 1984 Sen’kinua vallittih Karjalan avtonoumizen nevvostotazavallan Korgeviman nevvoston prezidiuman piälikökse. 
Sen’kin oli Kommunistoin puolovehen piälimäzen tarkastuskomissien jäsen (1961-1966), Kommunistoin puolovehen Keskuskomitietan kandiduatannnu, puolovehen kerähmölöin deleguatannu, Nevvostoliiton Korgeviman nevvoston, Karjalan Korgeviman nevvoston da Ven’an federatiivizen nevvostotazavallan deputuatannu.
Talvikuus 1985 Sen’kin oli penziel. Häi kuoli Moskovan bol’niččah 20. tuhukuudu 1986 da händy pandih muah Petroskoih Suolusmäen kalmužimale. 
Palkindot da musto.
Sen’kinan palkindot:
Elokuun 17. päivänny 2007 Petroskoih Karjalan Zakonoinhyväksyndykerähmön vastalpäi pieneh puustoh oli avattu Sen’kinan mustopačas da se pieni puusto sai hänen nimen.
Sent-Džons

Sent-ǅons on Antigua da Barbuda –suarivaldivon piälinnu da portu. Se on Antigua –suarel, kus on troupielline ilmasto.
Buenos-Aires

Buenos-Aires on Argentinan piälinnu, muan haldivolline, kul’tuuru- sego ekonoumiekkukeskus. Se on yksi suurimbis Suvi-Ameriekan linnois. Buenos-Aires on muan keski- da päivännouzuozas, Rio-de-la-Plata –lahten päivänlaskupuolen rannal. Rio-de-la-Plata –lahti on pitkän Parana –jovensuun jatkonnu. Linnu sai oman lyhendetyn Buenos-Aires –nimen XVII vuozisual. Enne sidä linnal oli semmoine nimi - de la Santísima Trinidad y Puerto de Nuestra Señora de Santa María de los Buenos Aires.
Buenos-Aires oli perustettu kaksi kerdua. Enzikerdua sen alguhpanijannu oli Pedro de Mendosa vuonnu 1536. Indeicat poltettih linnan vuonnu 1541, vuonnu 1580 Huan de Garai elvytti linnan.
Vašington

Vašington on Ameriekan yhtysvalloin piälinnu. Virralline nimi on Kolumbien piiri.
Kolumbii on erilline aloveh, kudai ei kuulu ni yhteh ozavaldivoh. Vašington on perustettu vuonnu 1791 da sai oman nimen Ameriekan enzimäzen prezidentan ǅordž Vašingtonin kunnivokse. 
Linnu on Potomak –joven pohjazel rannal, sen lounaspuolen rajal on Virginii, kaikis toizis puolis on Merilend. Linnas eläy enämbi 600 tuhattu hengie, joga n’edälii ruadoh kävyy läs 400 tuhattu hengie linnan ymbäristöspäi.
Nassau

Nassau on Bagaman suarivaldivon piälinnu, kauppu- sego kul’tuurukeskus da muan suurin linnu. Nassau-linnas eläy 274 400 hengie.
Se on Nju-Providens –suarel. Sie on kaunis valgamo da meriportu. Bagaman trouppizen ilmaston da luondokaunehuon periä Nassau-linnas on tulluh tundiettu turistukeskus.
Bridžtaun

Bridžtaun on Barbadosan piälinnu, Barbados-valdivo kuuluu Brituanien rahvahien yhtymäh. Bridžtaun-sanua kiännetäh linnu-sildu –sanakse. Linnu on Barbados-suarel (sen lahten rannal, kuduan piäl on kaksi sildua). Linnan aloveh on alango, meren pinnal piäl on läs 30 metrii korgevuttu.
29. ligakuudu

29. ligakuudu - 302. vuvven päivy (303. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenderin mugah. Vuvven loppussah on 63 päiviä.
30. ligakuudu

30. ligakuudu - 303. vuvven päivy (304. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenderin mugah. Vuvven loppussah on 62 päiviä.
Vuaččel

Vuaččel () on kylä Karjalan tazavallas Kondupohjan piiris Petrovskin kyläkunnas.
Se sijaiččou suarel Vuaččelanjärven liidehozas.
Rahvahan lugumiäry.
Vuvvennu 1905 kyläs eli 84 hengie.
Jessunkylä

Jessunkylä () on kylä Karjalan tazavallas Kondupohjan piiris Petrovskin kyläkunnas.
Se sijaiččou Ylälammen (ven. Верхнее Лампи) koillisrannal.
Vuohtjärvi (kylä)

Vuohtjärvi () on kylä Karjalan tazavallas Kondupohjan piiris Petrovskin kyläkunnas.
Se sijaiččou samannimizen järven luodehrannal.
Kyläs on histourien mustomerkit:
Rahvahan lugumiäry.
Vuvvennu 1905 kyläs eli 133 hengie.
Utukka

Utukka () on kylä Karjalan tazavallas Kondupohjan piiris Petrovskin kyläkunnas.
Se sijaiččou Utukanjärven da Alalammen rannoil.
Rahvahan lugumiäry.
Vuvvennu 1905 kyläs eli 60 hengie.
Törökkä

Törökkä () on kylä Karjalan tazavallas Kondupohjan piiris Petrovskin kyläkunnas.
Se sijaiččou Munjärven päivänlaskurannal.
Päljärvi

Päljärvi () on kylä Karjalan tazavallas Kondupohjan piiris Petrovskin kyläkunnas.
Se sijaiččou samannimizen järven koillisrannal.
N’olgamdärvi

N’olgamdärvi () on pos’olku Karjalan tazavallas Kondupohjan piiris Petrovskin kyläkunnas.
Se sijaiččou samannimizen järven pohjasrannal.
Niemi

Niemi () on kylä Karjalan tazavallas Kondupohjan piiris Petrovskin kyläkunnas.
Se sijaiččou Päljärven pohjasrannal.
Munjärvi

Munjärvi libo Mundärvi () on kylä Karjalan tazavallas Kondupohjan piiris Petrovskin kyläkunnas.
Se sijaiččou samannimizen järven rannal.
Rahvahan lugumiäry.
Vuvvennu 1905 kyläs eli 56 hengie.
XIX vuozisuan toizen puolen arhitektuuran mustomerki - Serginan kodi – tuodih Munjärvespäi Kižin muzeih.
Dekunniemi

Dekunniemi () on kylä Karjalan tazavallas Kondupohjan piiris Petrovskin kyläkunnas.
Se sijaiččou Munjärven rannal.
Varhomie

Varhomie () on kylä Karjalan tazavallas Kondupohjan piiris Petrovskin kyläkunnas.
Se sijaiččou Munjärven lounasrannal.
Vladimir Sevastjanovič Stepanov

Vladimir Sevastjanovič Stepanov (roindupäivy 21. kevätkuudu 1927) on nevvostolaine valdivonvallas da puolovehes ruadanuh, diplomuattu, ylimiäräine da täyzivaldaine poslu. 
Eloskerdu.
On roinnuhes Kondupohjan piirin Kavgoran kyläh. Kanzua myöte on karjalaine. Hänen tuattah ruadoi puutevolližuon alal da oli Ižänmuallizel voinal, oli Kondupohjan mehaniziiruitun meččyruadokeskuksen da Rugajärven lespronhouzan piälikkö. 
Školavuozinnu Stepanov opastui Kondupohjas, Rugajärves, Tikšas, evakon aigah – Komis, sit Petroskois vuvvennu 1945 loppi školan. 
Vuvvennu 1950 loppi Moskovan valdivollizen rahvahankeskezien välilöin ylipoiston, kudai kuului Nevvostoliiton Ulgoazieloin ministerstvah, da tuli ruadamah Karjalah. 
Oli pandu Kul’tuuran da tiijonandolaitoksien ruaduo kaččojan komitietan Luvendoloin b’uron keskuksen piälikökse, kudai ruadoi Karjal-Suomelazen nevvostotazavallan Ministroin nevvoston tyves. 
Vuvves 1952 kuului Kogonevvostoliiton kommunistoin puoloveheh. Vuvvennu 1952 händy vallittih Leninan komsomolan keskuskomitietan sekretarikse. 
Vuozinnu 1955-58 oli Kondupohjan piirin Leninskii put’ -kolhozan piälikkö.
Vuvvennu 1961 loppi Yhteiskundutiedoloin akadeemien, kudai ruadoi Kommunistoin puolovehen keskuskomitietan tyves. On histourien kandiduattu. 
1961-1963 oli Kommunistoin puolovehen Karjalan komitietan sekretari. 
1963-1970 oli Nevvostoliiton posol’stvan nevvonandai Suomes. 
Vladimir Stepanoval on suuri merkičys Kostamuksen rikastamokombinuatan da Kostamuksen linnan nostamizes Suomen da suomelazien laitoksienke yhtes. Häi oli tämän suuren da ainavoluaduzen kanzoinvälizen projektan erähänny alguhpanijois da kaiken aigua aktiivizesti yhtyi sih. 
1979-1984 oli Karjalan avtonoumizen nevvostotazavallan Ministroin nevvoston piälikön enzimäine sijahine. 
Pakkaskuu-sulakuu 1984 oli Kommunistoin puolovehen Karjalan komitietan sekretari. 
1984-1989 oli Kommunistoin puolovehen Karjalan komitietan enzimäine sekretari.
Oli Nevvostoliiton Korgeviman nevvoston 11. kučundukerähmön deputuattu (1984-1989), Kommunistoin puolovehen XXV da XXVII kerähmön deleguattu. 
Vuozinnu 1986-1990 oli Nevvostoliiton kommunistoin puolovehen keskuskomitietaan jäsen.
Tänäpäi eläy Moskovas.
Ivan Man’kin

Ivan Pavlovič Man’kin (9. ligakuudu 1924 - 9. kevätkuudu 1984) on nevvostolaine puolovehes da valdivonvallas ruadanuh, Karjalan avtonoumizen nevvostotazavallan Korgeviman nevvoston prezidiuman piälikkö. 
Eloskerdu.
Man’kin rodivui muanruadajien pereheh, kanzua myöte oli vepsäläine. 
Vuvvennu 1941 häi loppi školan. 
Ižänmuallizen voinan allettuu Man’kinoin pereh työttih evakkoh Molotovan alovehele, kus häi ruadoi lugijoin pertin piälikönny da luguu pidäjänny traktoristoin joukkovehes. Hänen tuattah Pavel Man’kin (1902-1942) kuului partizuanoin joukkoh. Kuoli, konzu täytti tiijustelijan tehtäviä vihollizen tagavos Šoltarven piiris. 
Vuozinnu 1942-43 Man’kin on polkuškolan kursantannu Nižnii Tagil -linnas, vuvvennu 1943 oli demobiliziiruittu. 
Evakospäi tulduu vuvvennu 1944-47 ruadoi Šoltarven toimehpaniikomitietan ozaston piälikönny, Šoltarven piirin kirjaston piälikönny. 
Vuozinnu 1947-48 oli Šoltarven piirin komsomolan komitietan toine sekretari. Elokuus 1947 Man’kinua otettih Kogonevvostoliiton kommunistoin puoloveheh. 
Vuozinnu 1950-1952 oli Šoltarven piirin komsomolan komitietan enzimäine sekretari, 1952-1953 – Segežan alovehen komsomolan komitietan enzimäine sekretari.
Vuozinnu 1953-1955 ruadoi Matkažpromstroi-trestan piälikönny Segežan piiris. 
Vuozinnu 1955-1961 oli Nevvostoliiton kommunistoin puolovehen Segežan piirin komitietan piälikönny. 
Vuozinnu 1961-1964 oli Nevvostoliiton kommunistoin puolovehen Oniegurannikon piirin enzimäine sekretari, Oniegurannikon piirin kylätoimehpaniikomitietan piälikkö. 
Vuvvennu 1966 loppi Sortavalan souhozu-tehnikuman da Puolovehen korgeviman školan, kudai ruadoi Nevvostoliiton kommunistoin puolovehen keskuskomitietan tyves. Vuozinnu 1966-1967 ruadoi Nevvostoliiton kommunistoin puolovehen Karjalan komitietan instruktorannu. 
Vuozinnu 1967-1971 oli Nevvostoliiton kommunistoin puolovehen Pitkänrannan piirikomitietan enzimäine sekretari. 
Vuozinnu 1971-1979 oli Karjalan avtonoumizen nevvostotazavallan Ministroin nevvoston piälikön sijahine da enzimäine sijahine. 
Vuozinnu 1979-1984 oli Karjalan avtonoumizen nevvostotazavallan Korgeviman nevvoston prezidiuman piälikkö. 
Man’kinua vallittih Karjalan avtonoumizen nevvostotazavallan Korgeviman nevvoston VI-X kučundukerähmölöin deputuatakse da Ven’an federatiivizen nevvostotazavallan Korgeviman nevvoston X kučundukerähmön deputuatakse. 
Kuoli aijoi, 9. kevätkuudu 1984 Petroskois. On pandu muah Suolusmäen kalmužimale.
Anna Lisitsina

Anna Mihailovna Lisitsina (vepsäkse Anna Lisicina, Mihailan tytär, 14. tuhukuudu 1922 – 3. elokuudu 1942) oli partizuanu, Karjal-Suomelazen nevvostotazavallan Kommunistoin puolovehen keksukskomitietan yhtevyksen pidäi, Nevvostoliiton urhoi, Leninan ordenal da Ruskien tiähten kunnivomerkil palkittu. 
Eloskerdu.
Rodivui Osraojan hieruh (tänäpäi kuuluu Onieganrannikon piirin Kalagen kyläh). Kanzua myöte oli vepsäläine. 
Loppi školan Kalages. Vuozinnu 1938-1940 opastui Piiterin kirjastoloin tehnikumas (libo Karjalan kul’tuuruopistos). Sen loppiettuu ruadoi Segežan piirin kluubas kirjastonhoidajannu. 
Kezäkuul vuvvennu 1942 händy da Marija Melentjevua työttih Šoutjärven piirih, kudai oli suomelazien vallan ual. Sie hyö kerättih tieduo valloittajien vallas, heijän ammundukohtien da puolustuksien sijoittumizes, luajittih kontaktat rahvahanke. 
Siepäi mennes Lisitsina uppoi Sviris poikki mennes, ga ehtii andua Melentjevale kerätyt tiijot.
Nevvostoliiton Korgeviman nevvoston prezidiuman käskys 25. syvyskuudu 1943 Anna Lisitsinale kuoltuu annettih Nevvostoliiton urhoi -arvonimi johtokunnan käskyn hyväs täyttämizes da urhollizes tevos. 
Lisitsinan mustokse.
Lisitsinan mustokse on azetettu mustopaččahat Podporožje-linnah, Nikol’skii-kyläh da Kalagen kyläh. 
Hänen nimi on annettu pihoile Petroskois da Nikol’skii-kyläs, kalastajien laivale, Petroskoin kul’tuuruopistole da Merilaivaston ministrestvan laivale. 
Anna Lisitsinale da Marija Melentjevale on omistettu Aleksandr Ivanovan ozutelmu ”Se oli Karjalas” da Gennadii Fišan Ystävättäret-oučerku. 
Anna Lisitsinan kuva on Karjalaspäi rodužin olijoin Nevvostoliiton urhoi -arvonimen suannuzien kuvagallereis, kudai avattih vuvvennu 1977 Petroskois Antikazen da Krasnoin pihan lohkol.
Marija Melentjeva

Marija Vladimirovna Melentjeva (24. pakkaskuudu 1924 – 2. heinykuudu 1943) oli partizuanu, Kommunistoin puolovehen keskuskomitietan yhtevyksen pidäi da Karjal-Suomelazen nevvostotazavallan komsomolan keskuskomitietan instruktoru, Nevvostoliiton urhoi, Leninan ordenal da Ruskien tiähten ordenal palkittu. 
Rodivundu da opastundu.
Rodivui Priäžäh muanruadajien pereheh. Kanzua myöte oli karjalaine. Loppi školan Priäžäs. Ruadoi Segežas gospitalis. 
Ižänmualline voinu.
Vuvves 1942 oli Ižänmuallizel voinal. Kezäkuul 1942 händy da Anna Lisitsinua työttih Šoutjärven piirih, kudai oli suomelazien vallan ual. Sie hyö kerättih tieduo valloittajien vallas, heijän ammundukohtien da puolustuksien sijoittumizes, luajittih kontaktat rahvahanke. Siepäi mennes Lisitsina uppoi Sviris poikki mennes, ga ehtii andua Melentjevale kerätyt tiijot. Melentjeva piäzi joves poikki da suatoi tärgiet tiijot. Samannu vuon sygyzyl Melentjevua uvvessah työttih tiijustelijoin joukonke vihollizen tagavoh, ga paikallizen eläjän pettämykses händy otettih kiini suomelazet Karhumäen piirin Kirvesvuaran kyläs da ammuttih. Sih kyläh häi on pandu muah. 
Nevvostoliiton Korgeviman nevvoston prezidiuman käskys 25. syvyskuudu 1943 Marija Melentjevale kuoltuu annettih Nevvostoliiton urhoi -arvonimi urhakkahuos da urholližuos tärgielöin tehtävien täyttämizes. 
Melentjevan mustokse.
Melentjevan mustokse on azetettu mustopaččahat Priäžäh da Petroskoih Marija Melentjevan pihale, kaksi mustolaudua Petroskoih da yksi Priäžäh taloile Sovetskaja-pihal, kus eli häi. Melentjevan nimi on voinal surman suannuzien priäžäläzien memoriualas. Hänen kuva on Karjalaspäi rodužin olijoin Nevvostoliiton urhoi -arvonimen suannuzien kuvagallereis Petroskois. Gallerein rinnale on istutettu puu Meletjevan kunnivokse.
Marija Melentjevan nimi on annettu Priäžän školale, Petroskoin pihale, buksiirulaivale, Petroskoin kalakombinutan seinerale, Belomor-Onežskoin laivaston buksiirulaivale, pionierujoukkoloile da družinoile. 
Marija Melentjevan roindukyläh Priäžäh on avattu muzei. 
Hänele da Anna Lisitsinale on omistettu Aleksandr Ivanovan ozutelmu ”Se oli Karjalas” da Gennadii Fišan Ystävättäret-oučerku.
Nikolai Omelin

Nikolai Titovič Omelin (4. (17.) ligakuudu 1916 – 29. elokuudu 2001) on Nevvostoliiton urhoi, polkovniekku. 
Eloskerdu.
Rodivui Anuksen gubernien Poventsan ujezdan Sellin kyläh. Kanzua myöte oli karjalaine. Omas kyläs loppi kuuzi kluassua školua. Ruadoi mečänkuadajannu da peräajol Puadenen lespromhouzas. 
Armies oli ligakuus 1937. Sluužii jalguväen voinujoukkolois (Siberin voinuokrugas). Vuvvennu 1939 loppi nuorimien leitenantoin kursit Krasnojarskas. Oli jalguväen joukon piälikönny Siberin voinuokrugas. 
Oli Talvivoinal, pakkaskuul-kevätkuul 1940 oli Suomen Rahvahan Armien 1. Ammundudiviizien komendanturoutan piälikkö. Voinan jälles jatkoi sluužbua jalguväenroutan piälikönny Leningruadan voinuokrugas.
Oli Ižänmuallizel voinal. Kezäkuul-syvyskuul 1941 oli Pohjazen da Karjalan frontal 52. ammundujoukon routan piälikkö. Oli Karjalua puolistamas. 27. syvyskuudu 1941 oli ruanittu käzih da jalgoih, sit talvikuussah 1941 oli Belomrskas gospitalis. 
Talvikuus 1941 – kylmykuussah 1942 oli 758. ammundujoukon routan piälikkö, bataljounan piälikön sijahine da piälikkö Karjalan da Luodehpuolen frontal. Vuvvel 1942 oraskuun 20. päivänny oli ruanittu piäh da oigieh kädeh, kuun virui gospitalis Kemis. Samannu vuon 29. kylmykuudu oli ruanittu oigieh jalgah da kevätkuussah 1943 oli gospitalis Šarja-linnas Kostroman alovehel. Heinykuul 1943 loppi Vistrel-kursit. 
Heinykuus 1943 – elokuussah 1944 oli 10. gvardien ammundujoukon bataljounan piälikkö Keskifrontal da Enzimäzel Ukrainan frontal. Yhtyi Orlovan bojuh, Dnepran otandubojuh da äijih toizih. Semmite ozutti iččie Dnepran ottamizes. Syvyskuun 26. päivänny 1943 hänen bataljounu vihollizen vastustajes Kamenka-kylällyö Ukrainal hävitti viizi tankua, otti trofeinnu kaksi tankua da rynnäkkötykin. Samannu vuon 29. syvyskuudu oli pahasti ruanittu da kylmykuussah 1943 oli liečebataljounas. 
Nevvostoliiton Korgeviman nevvoston käskys 16. ligakuudu 1943 Nikolai Omelinale annettih Nevvostoliiton urhoi -arvonimi urhakkahuos da urholližuos da palkittih Leninan kunnivomerkil da Kuldaine tiähti -medalil. 
Vuvvennu 1948 Omelin loppi M.V. Frunzen nimizen vojennoin akadeemien.
Vuozinnu 1948-1956 häi oli Vojennoi-juriidizen akadeemien vojennoin neron histourien ozaston opastajannu da taktiekan ozaston vahnimannu opastajannu.
Vuozinnu 1956-1957 oli Moskovan suvorovskoin opiston maršuozaston piälikön abuniekku. 
Vuozinnu 1957-1961 oli Moskovan valdivollizen konservatourien vojennoin ozaston opastai da vahnin opastai. 
Vuvves 1961 oli Moskovan lendoinstituutan vojennoin ozaston vahnin opastai.
Kylmykuus 1971 polkovniekku Omelin on vojennois rezervas. 
Vuodessah 1985 häi jatkoi ruaduo Moskovan lendoinstituutan vojennoin ozaston opastajannu. 
Eli Moskovas. On pandu muah Arm’anskoin kalmužimale Moskovas.
Antti Timonen

Antti Nikolajevič Timonen (5. (18.) sulakuudu 1915 - 24. kevätkuudu 1990) oli karjalaine kirjuttai da dramaturgu. Häi kirjutti suomen kielel. Timonen on Karjalan rahvahan kirjuttai, Karjalan avtonoumizen nevvostotazavallan kul’tuurualan arvostettu ruadai (1979), Stanislavskoin palkindon suannuh (1972) Otatko miut, Karjalan mua? -ozutelmas, kudaman lavale pani Karjalan Kanzalline teatru (endine Suomelaine teatru), monien kunnivomerkilöin suannuh, Petroskoin linnan kunnivoittu eläi. 
Eloskerdu.
Antti Timonen rodivui 5. (18.) sulakuudu 1915 muanruadajan pereheh pohjaskarjalazeh kyläh Luusalmeh (tänäpäi se kuuluu Kalevalan piirih). Hänen tuattah sai surman Muailman enzimäzel voinal vuvvennu 1916. Vuozinnu 1922-1925 Timonen eli muamanke Suomes, sit pereh tuli järilleh Nevvostoliittoh. 
Timozen enzimäzet tevokset jullattih vuvvennu 1931, konzu häi oli Petroskoin pedagougutehnikuman opastujannu. Karjalan lehtilöih da žurnualoih painettih hänen runoloi da kerdomuksii. Timonen loppi tehnikuman vuvennu 1932 da rubei ruadamah školas opastajannu. Häi oli yhteisruavos raadivokomitietanke, Kipinä- da Punainen Karjala -lehtenke. Timonen yhtyi I Kogokarjalan kirjuttajien konferensieh, kudai piettih Petroskoil vuvvennu 1934, da pidi sit paginua. 
Ižänmuallizen voinan aigua Timonen oli armies. Häi oli tiijustelijannu, kiändäjänny, sit politruadajannu Karjalan, 3. Valgoven’an da 2. Ukrainan frontoil. Vuvves 1942 häi kuuluu Nevvostoliiton kommunistoin puoloveheh. Voinan loppi kapituanan čiinus da tuli järilleh Karjalah. 
Vuvvennu 1946 Timostu otettih Nevvostoliiton kirjuttajien liittoh. Häi kirjutti prouzua. Oli Karjalan kirjuttajien liiton toimitussekretarinnu, sit sen halličuksen piälikönny. Piälikön ruavos keskustuksii luguh ottajen häi oli talvikuussah 1978. Monien vuozien aigah Timonen oli Nevvostoliitto-Suomi -seuran Karjalan ozaston piälikönny, kuului Nevvostoliiton kirjuttajien liiton halličukseh, oli vallittu Karjalan avtonoumizen nevvostotazavallan Korgeviman nevvoston V-IX kučundukerähmölöin deputuatakse. 
Timonen kuoli 24. kevätkuudu 1990. On pandu muah Petroskoin Suolusmäen kalmužimale.
Ortjo Stepanov

Ortjo Stepanov (ven’akse Art’om Mihailovič Stepanov, 7. sulakuudu 1920, Haikol’a, Uhtuan tazavaldu – 22. kevätkuudu 1998, Petroskoi, Karjalan tazavaldu) oli nevvostolaine karjalaine kirjuttai, literatuuran da taijon alal Karjalan valdivollizen palkindon laureattu (1985), Karjalan rahvahan kirjuttai.
Eloskerdu.
Ortjo Stepanov rodivui Haikol’an kyläh karjalazen muanruadajan pereheh. Vie pienenny lapsennu muutti Uhtuon kyläh. Školan loppiettuu oli kirjuopastuksis Petroskoin školan pedagouguopiston kolmandel kursal. Vuvvennu 1938 opastundan loppiettuu ruadoi opastajannu Priäžän piirin Pyhärven seiččiekluassahizes školas. 
Sygyzyl vuvvennu 1939 händy otettih armieh. Ižänmuallizen voinan allettuu kuului 71. ammundudiviziieh. Heinykuul 3. päivänny vuvvennu 1941 tiijustelun aigah oli enzi kerdua kebjieh ruanittu. Vuvvennu 1942 kevätkuun 3. päivänny oli vie kerran ruanittu Kalinan frontal bojulois, kus oli tiijusteluroutan piälikönny. Jälles lie
indiä oraskuul oli demobiliziiruittu niistienny.
Oraskuus 1942 Stepanov ruadoi Omskas da Ivanovos, kus tuttavui Zoja Muhinanke. Vuvvennu 1942 elokuun 20. päivänny hyö mendih kirjoih. 
Pakkaskuul 1943 Stepanovat tuldih Omskaspäi elämäh Karjalah. Karjalas Stepanov ruadoi Kalevalan komsomolan piirikomitietan sekretarinnu, Fabriekkuzavodan opastuksen piälikön sijahizennu, Rugajärven piirin tarkastub’uron piälikönny.
Vuvvennu 1944 akan roindulinnan Kurskan piästettyy Stepanov kaksi vuottu ruadoi Kurskan tarkastusb’uron piälikön sijahizenny. Jälles kaksivuodistu opastustu kauppukursiloil Piiteris (1946-1948) Stepanov tuli järilleh Karjalah, ruadoi läs vuvven Petrotorgan johtajan sijahizennu da viizi vuottu Karjal-suomelazen nevvostotazavallan Valdivontarkastuksen ministerstvan piälimäzenny tarkastajannu. 
Stepanovan enzimäzii kerdomuksii, oučerkoi da irvistelykirjutuksii ruvettih painamah vuozien 1940 lopus. Vuozinny 1965-1980 Stepanov ruadoi Punalippu-žurnualan erähän ozaston piälikönny da toimitussekretarinnu.
Stepanov kuoli vuvvennu 1998 Petroskoih. Omah perindöbumuagah häi kirjutti, ku tahtou, ku händy pandas muah Haikol’ah, ezi-ižien muale. 
Stepanov oli palkittu Ruskien tiähten -kunnivomerkil, Ižänmuallizen voinan da Ystävyön kunnivomerkilöil. Vuvvennu 1985 hänele annettih Karjalan avtonoumizen nevvostotazavallan valdivolline A. Perttuzen nimine palkindo da vuvvennu 1997 sanottih Petroskoin linnan vuvven ristikanzakse.
Stepanovan kerdomukset on kiännetty monile kielile da piästetty ilmah ulgomualois, niilöis luvus Suomes da Yhtysvallois.
Toivo Vähä

Toivo Vähä (12. sulakuudu 1901 – 18. kezäkuudu 1984) oli kirjuttai, Nevvostoliiton valdivollizen Turvalližuon komitietan rajavoiskien polkovniekku, Nevvostoliitos händy tundiettih Ivan Mihailovič Petrov -nimel. 
Eloskerdu.
Toivo Vähä rodivui Suomen kniäzikunnan Helsingfors linnah ruadajan pereheh. Alguškolan loppiettuu 14 vuvven ijäs rubei ruadamah mašinoin rakenduszavodal, sit lähti elon sualoih Piiterih.
Kanzallizen voinan aigua Suomes oli ruskien gvardien joukkolois, voinas jälles ruskieloin suomelazien hävitändiä vuvvennu 1918 uvvessah tuli Nevvosto-Ven’ale. Yhtyi Kronštadtan vastahnouzun hävitändäh da Toivo Antikazen suksitanduretkeh Kimasjärvele. 
Vuvvennu 1923 loppi Piiterin ruskieloin komandiiroin školan. Vuvven 1923 keviäs Vähä oli 13. rajavardoičuskohtan piälikkö Sestroretskan lohkol. Sit aijas algavuu hänen tiijusteluruado Trest-operatsies, kudaman tarkoituksennu da tuloksennu rodih anglielazen špijonan Sidnei Reilin kiiniotandu. Operatsii lykystih sendäh, ku puutui muanittua da uskoittua buito Vähä on pettäi, kudai ammuttih jälles kiiniotandua. Sih niškoi Vähäl pidi suaja uuzi nimi da kanzalližus, Vähän sijah rodih Ivan Mihailovič Petrov. 
Vuvvennu 1928 Petrov loppi Korgien rajavoiskien školan. 
Vuvvennu 1938 händy sanottih rahvahan vihaniekakse da otettih kiini, ga terväh kai viäritändät otettih iäre da Petrovua kučuttih vaste perustettuh Suomen rahvahan armieh. 
Vuvven 1939 lopus Petrov oli sluužbas Ruskies Armies, oli suksittajien joukon piälikönny, 126. ammundujoukon piälikönny. Sai majouran čiinun.
Ižänmuallizen voinan allettuu händy pandih armien 143. varajoukon piälikökse, sit Luodehfrontan 11. armien 254. ammundudiviizien 963. joukon piälikökse. Staraja Russa -kohtas Petrov oli pahasti ruanittu.
Sit vuodessah 1946 häi sluužii Zlatoustovskoin jalguväenopiston piälikön sijahizennu da opastusozaston piälikönny, sai valdivollizen turvalližuon polkovniekan čiinun.
Vuvvennu 1964 häi ilmendi oman nimen da peitoičitoimet kirjuttajan Lev Nikulinan kel paginah niškoi. Vuvvennu 1964 elokuun 30. päivänny Kaliningradskii komsomolets -lehteh painettih kirjutus ”Ristikanzu legendaspäi”, kudaman jälles Toivo Vähäs da Ivan Petrovas rodih yksi ristikanzu. Sikse aigua Petrov jo muutti Petroskoih, kus rubei kirjuttamah. 
Häi piästi ilmah äijy kirjua. ”Ruskiet suomelazet: mustelemizii”, ”Čekitskois operatsies ”Trest”, ”Iljinskoi vardoičuskohtu”, ”Minun rajat”, ”Toine ešelounu” - tämä vai on pieni lugu hänen kirjutettuloi kirjoi. Petrovua otettih Nevvostoliiton kirjuttajien liittoh. Häi rodih Karjalan avtonoumizen nevvostotazavallan valdivollizen palkindon laureatakse.
Vähä on palkittu monil kunnivomerkilöil da medaliloil, niilöin luvus Leninan kunnivomerki, kolme Ruskien lipun ordenua , Ligakuun vallankumovuksen, Ruskien Tiähten, Ystävyön kunnivomerkit. 
Vuvvennu 1976 Petrovale annettih Petroskoin kunnivoitun eläjän arvonimi. 
Kuoli Petroskoih da on pandu muah Suolusmäen kalmužimale.
Larisa Lazutina

Larisa Jevgenjevna Lazutina (neissugunimi Ptitsina, 1. kezäkuudu 1965) on nevvostolaine da ven’alaine hiihtäi, viizi kerdua oli Olimpiiskoloin kižoin voittajannu, moni kerdua Muailman kilvoin voittajannu. On Nevvostoliiton sportan arvostettu muasteri (1987), Ven’an sportan arvostettu muasteri (1984), Ven’an Federatsien urhoi (1998). 
Eloskerdu.
Lazutina rodivui ruadajien pereheh Kondupohjah. Vuvves 1972 rubei opastumah Kondupohjan keskiškolas n:o 1. Školan jälles piäzi opastumah Habarovskan fiskul’tuuran instituuttah, kudaman loppiettuu sai treeneran-opastajan ammatin. Lazutina opastui myös Karjalan pedagouguinstituutas fiiziellizen kazvatuksen tiedokunnal. 
Vuvvennu 1989 Nevvostoliiton hiihtäjien joukkoh kuulujannu muutti Odintsovo-linnah. 
Vuvvennu 2002 hänele annettih Ven’an armien maijouran čiinun. 
Vuozinnu 2003-2007 da 2007-2011 händy vallittih Moskovan alovehen Duuman deputuatakse, ruadoi sie Opastuksen, kul’tuuran, sportan, nuorižon da turizman komitietan piälikönny.
Kuului Fiskul’tuuran da sportan nevvostoh, kudai ruadoi Ven’an Federatsien prezidentan tyves. 
Vuvvennu 2011 uvvessah oli vallittu Moskovan alovehen Duumah Yhtenäine Ven’a -puoloveheh kuulujannu. Oli tämän Duuman Opastuksen da kul’tuuran komitietan piälikönny. 
Vuvvennu 2016 händy uvvessah vallittih sih da häi rodih Moskovan alovehen Duuman piälikön enzimäzekse sijahizekse. 
Algukarjieru.
Vuvven 11 ijäs Lazutina harjaitti sportua Kondupohjan sportuškolas. Vuvvennu 1984 händy otettih Nevvostoliiton hiihtäjien joukkoh. 
Kavven 1983-1984 aigua häi enzi kerdua oli aiguzien Muailman hiihtokilvois. 
Vuozien 1984-1985 Lazutina rodih Muailman čempionakse junioroin keskes. Yhtes joukonke häi voitti kuldumedalin 3x5 kilometrin juoksukilvas. 
Tulokset.
Muailman sportumal’l’an kilvois Lazutina oli 21 kerdua voittajannu da 62 kerdua nouzi poudiumale iččenäzes hiihtändäs da kaksi hiihtokauttu oli muailman parahannu hiihtäjänny. Lazutina sai moni kerdua voiton Muailman hiihtokilvois da Olimpiiskolois kižoi. 
Palkindot.
Ylähän mainittuloin arvonimilöin da palkindoloin ližäkse Lazutina on Karjalan tazavallan fiskul’tuurualan arvostettu ruadai (1995) da Karjalan tazavallan kunnivoittu eläi (1999).
Kodalahti

Kodalahti () on kylä Karjalan tazavallas Kondupohjan piiris Jänišpuolen kyläkunnas.
Se sijaiččou lahten rannal Oniegujärven luodehozas.
Kodasuari

Kodasuari () on kylä Karjalan tazavallas Kondupohjan piiris Jänišpuolen kyläkunnas.
Se sijaiččou lahten rannal Oniegujärven luodehozas.
Rahvahan lugumiäry.
Vuvvennu 1905 kyläs eli 154 hengie, oli pravosluavnoi časounu.
Kodasuarel on mustomerki Suuren voinan aigah tapettuloile.
Merežniemi

Merežniemi () on kylä Karjalan tazavallas Kondupohjan piiris Jänišpuolen kyläkunnas.
Se sijaiččou lahten rannal Oniegujärven luodehozas.
Valerii Postojanov

Valerii Ivanovič Postojanov (11. ligakuudu 1941) on sportumies, vintouhkaspäi ambui, Ven’an arvostettu sportumuasteri (1970), Karjalan avtonoumizen nevvostotazavallan fiskul’tuuran alan arvostettu ruadai (1974), Petroskoin kunnivoittu eläi. 
Eloskerdu.
Postojanov on roinnuhes Irkutskah vojennoin pereheh. Vuvves 1957 häi eläy Petroskois. Harjaittamah sportua häi rubei ambujien kluubas, hänen treenerannu oli J.G. Dmitrijev.
Vuozinnu 1963-1966 Postojanov oli Nevvostoliiton Armies. 
Vuvvennu 1971 loppi Petroskoin yliopiston fiiziekku-matemuatiekan tiedokunnan. 
Vuvven 1976 talvikuus oli Karjalan avtonoumizen nevvostotazavallan sportukomitietan piälikön sijahine, vuozinnu 1983-1989 – sen piälikkö. 
Vuozinnu 1976-1994 kuului Kanzoinvälizeh sportuammundan federatsieh. 
Suavutukset sportas.
Postojanov kymmene kerdua oli voittajannu Muailman bul’kuammundan kilvois. Kaheksa kerdua häi sai hobjumedalin niilöis.
Jevroupan kilvois häi kaksi kerdua oli voittajannu da kaksi kerdua sai hobjumedalin. 
Nevvostoliiton kilvois häi oli 25 kerdua voittajannu kui iččenäzis, mugai joukkokilvois. 
Viijen vuvven aigah Postojanov oli Nevvostoliiton ambujien joukon kapituanannu. 
Vuvven 1972 Olimpiiskolois kezäkižois Postojanov piäzi nelländele sijale amubujien keskes juoksii meččypočči -pualin ozuandas.
Vladimir Dračov

Vladimir Petrovič Dračov (7. kevätkuudu 1966) nevvostolaine, ven’alaine hiihtoambui. Dračov on Karjalaspäi rodužin. Häi nelli kerdua oli voittajannu Muailman kilvois, sai Muailman sportumal’l’an kavven 1995/96 aigah, hobju- da bronzumedalin Olimpiiskolois kižois. Karjieran lopus ezitti Valgoven’ua. 
Eloskerdu.
Vladimir Dračov on roinnuhes Petroskoih. Opastui Petroskoin školas n:o 39. 
Rubei harjaittamah hiihtoammundua vuvves 1980. Dračov on Karjalan Lapsien da nuorižon olimpiiskoin rezervan hiihtäjien keskusškolan kazvatti. 
Vuvvennu 1987 loppi Piiterin Lesgaftan nimizen fiisku’tuuran instituutan vojennoin tiedokunnan. 
Suavutukset sportas.
Dračov oli seiččemes muailman kilvas. Häi nelli kerdua oli voittajannu niilöis. 
Sportumies oli vuvven 1994, 1998 da 2006 Olimpiiskolois kižois. Omis enzimäzis kižois sai hobjumedalin hiihtoammundan kilbujouksus, toizis – bronzumedalin hiihtoammundan kilbujouksus. 
Paiči kuldumedaliloi muailman kilvois häi sai niilöis vie kolme hobjumedalii da yhten bronzumedalin. 
Kavven 1995/96 aigah Dračov rodih Muailman sportumal’l’an omistajakse. Nämmis kilvois Muailman sportumal’l’an suamizekse Dračov oli 15 kerdua voittajannu da ližäkse vie 17 kerdua nouzi poudiumale. 
Ven’an joukko ei ottanuh händy vuvven 2002 Olimpiiskoloih kižoih, kudamii piettih Ameriekas, sendäh Dračov rubei hiihtoambujakse Valgoven’an joukos. 
Vuvvennu 2006 loppi sportukarjieran. 
Palkindot.
Dračov on Ven’an arvostettu sportumuasteri da Karjalan tazavallan fiskul’tuuran alan arvostettu ruadai. Sportumies sai kaksi medalii arvoruadolois Ižänmuan hyväkse (I da II astien, 1998 da 1994) da Valgoven’an medalin erinomazis arvoruadolois.
Virguniekan ruado.
Vuvven 2013 kevätkuus Dračov pandih Vsevoložskoin piirin administratsien piälikön sijahizekse. 
Vuvven 2013 talvikuus oli Vsevoložskoin piirin administratsien varapiälikönny. 
Vuvven 2014 ligakuun 23. päiväs oli Vsevoložskoin piirin administratsien piälikönny. 
Vuvven 2016 ligakuun 5. päivänny Dračovua vallittih Ven’an Federatsien Duuman VII kučundukerähmön deputuatakse.
Nikolai Razumov

Nikolai Aleksandrovič Razumov (2. talvikuudu 1941) on nevvostolaine kulakkutoruaju, kanzoinvälisty tazuo olii Nevvostoliiton arostettu sportumuasteri, kuuzi kerdua oli Ven’an federatiivizen nevvostotazavallan čempionannu da kerran Nevvostoliiton čempionannu (1969), Karjalan tazavallan fiskul’tuuran alan arvostettu ruadai (1996), Petroskoin kunnivoittu eläi (2012), Karjalan tazavallan kunnivoittu eläi (2014). 
Eloskerdu.
Razumov on roinnuhes T’umenin alovehel Veližani-kyläh. Jälles kaheksakluassahistu školua piäzi opastumah Suvi-Sahalinan rakendus- da azetusopistoh, kus kiinnostui kulakkutorah. Vuvvennu 1961 piäzi toizele sijale ammattiliittoloin spartakiuadas Voronežas, sai enzimäzen sportutazon. 
Vuvvennu 1962 händy otettih armieh, työttih armien sportukluubah Petroskoih. Hänen treenerannu rodih Leonid Levin. Luodehpuolen alovehellizis kilvois vuvvennu 1962 Razumov rodih voittajakse. Ven’an federatiivizen nevvostotazavallan kilvois Uljanovskas samannu vuon rodih čempionakse puolijygies painos da händy sanottih čempionuatan parahakse kulakkutoruajakse, sen jälgeh sai Nevvostoliiton sportumuasterin arvon. 
Razumov kuuzi kerdua oli Ven’an federatiivizen nevvostotazavallan čempionannu, tämän tazavallan kanzoin spartakiuadoin, Nevvostoliiton da kanzoinvälizien kilvoin voittajannu. 
Vuvvennu 1969 Nevvostoliiton kilvois Razumov rodih voittajakse puolijygies painos, hänele annettih Kanzoinvälisty tazuo olii Nevvostoliiton arvostettu sportumuasteri -arvonimi. 
Vuvvennu 1970 Nevvostoliiton joukon kapituanannu yhtyi Nevvostoliitto – Yhtysvallat -kulakkutorah. Razumov voitti Panamerikkalazien kižoin voittajan da se toi voiton Nevvostoliiton joukole, torien lugu oli 8:3. 
Vuozinnu 1970-1980 Razumov sluužii Karjalan tazavallan syväinazieloin ministerstvan elimis, oli inspektorannu, erikoiskomendatuuran piälikönny, militsien polkovniekannu. 
Vuozinnu 1980-2001 oli Karjalan Dinamo-sportuliiton piälikön sijahizennu. Vuvvennu 2001 rodih Karjalan tazavallan kulakkutoruajien federatsien piälikökse.
Suuna

Suuna () on kylä Karjalan tazavallas Kondupohjan piiris Jänišpuolen kyläkunnas.
Se sijaiččou Kondupohjanlahten rannal Oniegujärven luodehozas.
Histourii.
Vuvvennu 1909 kyläh rakendettih suuri meččyzavodu, kudamas ruadoi 250 ruadajua. Nevvostoliiton da Suomen välizen voinan aigah (1941 – 1944) zavodu hävitettih, voinan jälles sidä ei nostettu uvvessah.
Tullahti

Tullahti () on kylä Karjalan tazavallas Kondupohjan piiris Jänišpuolen kyläkunnas.
Se sijaiččou lahten rannal Oniegujärven luodehozas.
Rahvahan lugumiäry.
Vuvvennu 1905 kyläs eli 323 hengie.