tartuNLP/wikipedia-smugri-20251201 huggingface dataset:
Буден (Швеция)

Буден () — Швецин Норботтен ленӹштӹжӹ вӓрлӓнӹшӹ хала. Ӹлӹзӹ шот — 18 680 эдем (2005 и). Буден гишӓн пӹтӓришӹ гӓнӓ эче XVI курым тӹнгӓлтӹшӹнок сирен кодымы. Хала статусым 1919 ин нӓлӹн. Халашты швед армин сек кого гарнизонжы вӓрлӓнӓ.
Бурлӓнге

Бурлӓнге () — Швецин Даларна ленжӹн вуйхалажы, Даль-Эльвен ӓнгӹр тӹрӹштӹ вӓрлӓнӓ. Бурлӓнге сола гишӓн 1390-шы инок сирен кодымы. Хала статусым 1944-шӹ ин нӓлӹн. Ӹлӹзӹ шот - 48 185 эдем.
Бурос

Бурос () — Швецин вадывелнӹжӹ, Вестра-Гёталанд ленӹштӹ вӓрлӓнӹшӹ хала. Ӹлӹзӹ шот - 101 487 эдем. Халашты Эльфсборг лӹмӓн футбол клуб улы.
Вадстена

Вадстена () — Швециштӹшӹ хала, Веттерн йӓр тӹрӹштӹ вӓрлӓнӓ. Ӹлӹзӹ шот - 7 475 эдем. Халашты Вадстена Слот крепость улы.
Варберг (Швеция)

Варберг () — Швецин кечӹвӓлвел-вадывелнӹжӹ Халланд ленӹштӹ вӓрлӓнӹшӹ хала. Сек пӹтӓрижок (XIV курымын) Йетачер (швед. Getakär) маналтын, но XV курым тӹнгӓлтӹшӹн тӹдӹн гӹц мӹндӹрнӹ агыл вӓрлӓнӹшӹ Варберг крепость лӹм доно Варберг манаш тӹнгӓлӹнӹт. Ӹлӹзӹ шот — 56 673 эдем (2009 и).
Каткова Зинаида

Каткова Зинаида Федоровна (07.10.1922 — 08.06.2004) Куженер район Верхушут солашты хресӓнь йишеш шачын. Школым пӹтӓрӹмӹкӹ, Йошкар-Олаштышы педучилищӹш тыменяш пырен, но оска уке гишӓн тӹдӹм вӓшке шуаш вӓрештӹн. 1940-шӹ ин Мӹндӹр Ирвел (Дальний Восток) кыдалын, элкӧгрӹ пӓшӓ отделышты труен. 1949-шӹ ин журналист пӓшӓш ванжен. 1954-шӹ ин Йошкар-Олаш пӧртӹлӹн дӓ Медведево район газет редакциш пӓшӓш пырен. Вара МАССР культура Министерствышты методист ылын, радиошты пӓшӓлен. 
Пӹтӓришӹ «Тымаша веле» лӹмӓн шайыштмашыжы 1958-шӹ ин «Ончыко» журналеш пецӓтлӓлт лӓктӹн. Тӹ инок «Вырсы ак ли ыльы гынь...» повестьшӹ лӓктӹн. 1965-шӹ ин - «Кышты ылат, цӓшем?» роман. Зинаида Каткова тетявлӓлӓнӓт шукы сирен. «А вуй вӹлнӹ ире пӹлгом» драмыжы Мары театрын сценыжы вӹлнӹ шӹндӓлтӹн. З.Каткова мары да руш йӹлмӹ дон произведенивлӓм сирен. Сирӹзӹ Курмузак Зервика псевдонимӹм кычылтын.
Ломберский Илья

Ломберский Илья (Токмурзин Илья Михайлович) 20 июнь 1896-шы ин Оды (Удмурти) кымдемӹн Каракулин районыштыжы Ныргында солашты хресӓнь йишеш шачын. Шачмы сола школжым тымень пӹтӓрӹмӹкӹ, Пошкырт кымдемӹштӹш Николо-Берёзовка сола второклассный школыш тыменяш пырен. 1915-шӹ ин Азан учительский семинариш пырен. Тӹдӹм пӹтӓрӹмӹкӹ, И.Ломберскийӹм армиш нӓлӹнӹт. 1918-шӹ ин тӹшец пӧртӹлӹн. 1919-шӹ и гӹц школышты пӓшӓлӓш тӹнгӓлӹн. 
Сӹлнӹшая пӓшӓм 1920-шы ивлӓн тӹнгӓлӹн. 1929-шӹ ин тӹдӹн пӹтӓришӹ «Улы сола доно» лӹмӓн сборникшӹ лӓктӹн. 1930-шы ивлӓн И.Ломберский «Миллион-влак» («Миллионвлӓ») романым сирен. Тӹдӹ сирӹзӹн колымыжы паштек веле 1959-шӹ ин пасна книгӓ дон лӓктӹн. Эргӹжӹ Р.Токмурзин попымы семӹнь, Илья Ломберский романын кокшы книгӓжӹм сирен, тӹдӹн рукописьшӹм Йошкар-Олаш колтен, но тӹдӹ тагыш-ӓнят ямын. Сирӹзӹ тенгеок ик кӹдежӓн пьесывлӓм, очерквлӓм сирен. 1920-шы ивлӓн Ломберын, Ломбер, Менчла марий, Токмырзан псевдонимвлӓ дон сирен.
Бояринова Вера

Бояринова Вера Ильинична (29.07.1924 — 21.03.1996) У Торъял район Кемсолашты хресӓнь йишеш шачын. Тошты Торьял кӹдӓлӓш школышты пӓлӹмӓшӹм поген. 1942-шы ин тымдышывлӓм йӓмдӹлӹмӹ курсышты тыменьӹн дӓ кок и школышты мары йӹлмӹм дӓ сӹлнӹшаям тымден. 1944-шӹ ин Н.К.Крупская лӹмеш Марпединститутыш тыменяш пырен. Театральный студиш каштын. Икманяр жеп актриса ылын. Институтым пӹтӓрӹмӹкӹ, школышты, мары книгӓ издательствышты, радиошты пӓшӓлен.
Вера Бояринован пӹтӓришӹ лыдышвлӓжӹ 1943-шы ин «Марий коммуна» газетеш дӓ «Родина верч» альманахеш пецӓтлӓлтӹнӹт. Шукы лыдышешӹжӹ композиторвлӓ семӹм пиштенӹт. Творчествыштыжы тӹнг вӓрӹм фольклор нӓлӹн шалген. Тенге «Окачи», «Ош йӱксӹ», «Йой ӹрвӹж дӓ ышан орави» поэма-ямаквлӓ, «Овда» повесть-ямак шачыныт. Прозымат сирен. Сек яжо шайыштмашвлӓжӹ 1971-шӹ ин «Сӹнзӓлӓн кайдымы цӓш" лӹман пасна книгӓэш лӓктӹнӹт. Маргостеатрын сценыштыжы «Ош йӱксӹ» (1965) дӓ «Овда» (1979) пьесывлӓэш спектакльвлӓм шӹндӹмӹ. Вера Бояринован шукы произведенижӹм руш йӹлмӹш сӓрӹмӹ, икманяр лыдышыжы суасламары, мордва, венгр, финн йӹлмӹвлӓш сӓрӹмӹ ылыт.
Байгуза Юрий

Байгуза Юрий (Байгузин Юрий Владимирович) (07.09.1959 - 28.04.2004 ) Пошкырт кымдем Мишкӓн районыштышы Торгымтӱр солашты хресӓнь йишеш шачын. Кӹдӓлӓш школым пӹтӓрӹмӹкӹжӹ, 1977-шӹ ин МарКУ-н истори дӓ филологи факультетӹшкӹжӹ тыменяш пырен. 1978-1983-шы ивлӓн Москвашты А.М.Горький лӹмеш Сӹлнӹшая институтышты пӓлӹмӓшӹм поген. Комсомол обкомышты библиотекарь семӹнь труяш тӹнгӓлӹн. 1984-шӹ ин январьын «Йӓмдӹ ли» газет редакциш ванжен. 1984-1986-шы ивлӓн армиштӹ служен. Пӧртӹлмӹкӹжӹ, газетӹшток пӓшӓм ӹштен. 1991-шӹ ин «Кугарня» газет редакциштӹ труен. 1992-шы и гӹц тӹнгӓлӹн, ӹлӹмӓшӹжӹ М.Шкетан лӹмеш театр доно кӹлдӓлтӹн, тӹдӹ тӹштӹ режиссерын палшышыжы ылын. 
Юрий Байгуза школышты тыменьмӹжӹ годымок сирӓш тӹнгӓлӹн. Пӹтӓришӹ лыдышвлӓжӹ, статьявлӓжӹ «Йӓмдӹ ли», «Ленинец» (Уфа) газетвлӓштӹ пецӓтлӓлтӹнӹт. МарКУ-шты дӓ Сӹлнӹшая институтышты тыменьмӹжӹ годым лыдышвлӓм сирен, халык ямаквлӓм руш йӹлмӹш сӓрен. 1990-шы ин «Саман» альманахеш тӹдӹн «Эмукан вӹдсӹнзӓ» шайыштмашыжы лӓктеш. Юрий Байгуза драматург семӹньӓт кымдан пӓлӹмӹ ылеш. «Шӧртньӹ лыды» (В.Пектеев дон сиренӹт), «Парсын утикӓ», «Кумаӹдӹр» дӓ молы пьесывлӓжӹ М.Шкетан лӹмеш театрын сценышты шӹндӓлтӹнӹт. Театрлан кымдан пӓлӹмӹ вескид сирӹзӹвлӓн пьесывлӓштӹм сӓрен.
Элнет Сергей

Элнет Сергей (Краснов Сергей Архипович) (27.08.1903 — январь 1937) — Моркы район Азъял солашты хресӓнь йишеш шачын. Революци якте двухклассный школым тымень пӹтӓрен. 1919-шӹ ин шачмы кымдемӹштӹжӹ сек пӹтӓришӹ комсомолыш пырен. 1925-шӹ ин «Йошкар кече» газет редакциштӹ пӓшӓлен. 1926-1927-шӹ ивлӓн Москвашты Журналистика кугижӓншӹ институтышты пӓлӹмӓшӹм поген, но тӹдӹм тымень пӹтӓрӹде. 1929-шӹ ин шачмы солаштыжы «Патыр» лӹмӓн колхозым ӹштен, тӹдӹн пӹтӓришӹ председательжӹ лин. 1930-шы ин тӹдӹн вуйлатымыжы доно «Колхоз йӱк» район газет лӓктӓш тӹнгӓлӹн, пӹтӓришӹ редактор тӹдӹ ӹшкежок лин. 1931-шӹ ин «Марий коммуна» газетӹш пӧртӹлӹн, 1933-1934-шӹ ивлӓн тӹдӹн тӹнг редакторжы ылын. 1935-шӹ ин Сергей Архиповичӹм Моркы медрабфакын вуйлатышеш шагалтенӹт, 1936-шы и гӹц Шиньша солаштышы «Ушнымаш» колхозым вуйлатен. 
Сӹлнӹшая пӓшӓм 1920-шы ивлӓн тӹнгӓлӹн. «Йошкар кече» газетӹш сола ӹлӹмӓш гишӓн селькор семӹнь шукы очеркӹм, статьям сирен. Шайыштмаш дон лыдышвлӓжӹ газетвлӓштӹ, «У вий», «Арлан ден Кестен» журналвлӓштӹ лӓктӹнӹт. 1936-шы ин сирӹзӹн «У вий» журналеш «Ӹлӹмӓш шолеш» повестьшӹ пецӓтлӓлт лӓктӹн. Но повесть сирӓлт пӹтӓрӹдӹмӹ кодын. 1937-шӹ ин декабрьын сирӹзӹм контрреволюци пӓшӓм видӓ манын кычен нӓнгенӹт дӓ вес ин январьын лӱэн пуштыныт. 
Краснов С.А. Сергей Элнет псевдонимӹм 1923-шы и гӹц кычылташ тӹнгӓлӹн. Южнамжы кӹтӹкӹн С.Эл., С.Элн., С.Красн, К.Э. веле сирен. Моркы районыштышы Азъял кӹдӓлӓш школ тӹдӹн лӹмжӹм намалеш.
Сандвикен

Сандвикен () — Швецин Евлеборг ленӹштӹ вӓрлӓнӹшӹ хала. Ӹлӹзӹ шот — 22 574 эдем (2005 и). Халашты вурсым ӹштӹмӹ предприятивлӓ улы.
Оскарсхамн

Оскарсхамн () — Швецин Кальмар ленӹштӹ вӓрлӓнӹшӹ хала, Оскарсхамн коммунын вуйхалажы. Тӹдӹ сек пӹтӓрижок Дёдерхультсвик лӹмӓн сола ылын. Хала статусым 1856 ин нӓлӹн дӓ Оскарсхамн маналташ тӹнгӓлӹн.
Катринехольм

Катринехольм () — Швециштӹшӹ хала, Сёдерманланд ленӹштӹш Катринехольм коммунын вуйхалажы. Ӹлӹзӹ шот — 21 386 эдем. Хала статусым 1917-шӹ ин нӓлӹн.
Кристианстад

Кристианстад () — Швецин кечӹвӓлвелнӹжӹ, Сконе ленӹштӹ вӓрлӓнӹшӹ хала. Ӹлӹзӹ шот — 35 711 эдем (2010 и). Халалан негӹцӹм 1614-шӹ ин Даниил Кристиан IV кугижӓ пиштен.
Кируна

Кируна () — Швециштӹшӹ хала. Лапланд йыдпелвел провинциштӹ вӓрлӓнӓ, Кируна коммунын вуйхалажы ылеш. Хала лӹм саам Giron шамак гӹц лин дӓ «ош кек» манмым анжыкта. Хала статусым Кируна 1948-шӹ ин нӓлӹн.
Карлсхамн

Карлсхамн () — Швецин Блекинге ленӹштӹ вӓрлӓнӹшӹ хала, Карлсхамн коммунын вуйхалажы. Ӹлӹзӹ шот — 20 112 эдем. Ажны хала вӓрӹштӹ Данин Бодекулль портшы вӓрлӓнен, но Блекинге Швециш пыраш тӹнгӓлмӹкӹ, 1664-шӹ ин тӹдӹ хала статусым нӓлӹн, а кок иштӹ Карлсхамн маналташ тӹнгӓлӹн.
Карлскуга

Карлскуга () — Швецин Эребру ленӹштӹ вӓрлӓнӹшӹ хала, Карлскуга коммунын вуйхалажы. Мёккельн йӓрӹн йыдпелвел сирӹштӹжӹ вӓрлӓнӓ. Халалан лӹмӹм Карл IX лӹмеш пумы, а skoga шамакшы «шӹргӹ» манмым анжыкта. Ӹлӹзӹ шот — 34 615 эдем. Хала статусым 1940-шӹ ин нӓлӹн.
Гӱлмеммедов, Дашгын Гӱлмеммед оглы

Дашгын Гӱлмеммед оглы Гӱлмеммедов (, , 12.09.1977 Качаган, Марнеульи, Грузи) ― Шат Ашина Тӱрк Карапапаски ("Тӱрок карапапак Принцӹн вӹржӹ"). Политик, сирӹзӹ , поэт.
Грузи

Гру́зи ( , Сакартве́ло) — Анзыл Азиштӹ варланӹшӹ кугижанӹш. Вуйхалажы Тбилиси.
Армени

Арме́ни ( []), — Арме́ни Респу́блика ( []) — Шайыл Кавказыштыш кугижӓнӹш. Вуйхалажы Ереван. Армеништӹ 3 027 600 нарӹ ӹлӹзӹ.
Бирюлёво

. 
Бирюлёво.
Пӹтӓрижок сола ылын, вара кӹртнигорным шыпшмыкы, поселок лин. 1960-шы ивлӓн Москва доно ушымы. Москван кечӹвӓл велнӹш районжы. 10-шы октябрьын 2013-шы ин национальный конфликт доно пӓлӹмӹ район, кышты официальныжы "Кавказ гӹц лӓкшӹ" пӱэргӹ, ик 25 иӓш рушыным шырал, пуштын.
Муром

Му́ром — хала Владимир областьышты. Халашты 112 609 ӹлӹзӹ.
Этимологи.
Халан лӹмжӹ финн-угр йых гӹц ылшы мурома́ халык доно кӹлдӓлтӹн, кыды гишӓн пӹтӓриш гӓнӓ Повесть временных лет-шты 862 ин пӓлдӹртӹмӹ.
Гейне, Генрих

Христиа́н Иога́нн Ге́нрих Ге́йне (, попымы годым "Кри́стиан Йохан Ха́йнрихь Ха́йнэ"; 13 декабрь 1797, Дӱссельдорф — 17 февраль 1856, Париж) — немӹц поэт, публицист дӓ критик. Еврей семня гӹц ылеш.
Анггун

Anggun (Анггун) (лачокла лӹмжӹ — Анггун Cӣpta Caсмӣ, 29 апрель 1974 и) — Индонези электро-данс дӓ поп-мырызы, ди-джей, композитор.
Кеннеди, Джон Фицджеральд

Джон Фицдже́ральд «Джек» Ке́ннеди (, эчежы JFK лӹм доно пӓлӹ; 29 май 1917, Бруклайн — 22 ноябрь 1963, Даллас) — 35-й АУШ-ын президентвлӓжӹ Америкын Ушымы Штатвлӓжӹн 35-шӹ президентжӹ. 20 январь 1961 дон 22 ноябрь 1963 лошты президент ылын. Кеннеди АУШ-ын единственный католик- президент. XX курымын шачшы пӹтӓриш президент. Кеннедин кым и нӓрӹ сӓндӓлӹкӹм вуйлалтымыжы, тӹдӹм лӱэн пуштмы доно кӹрӹлтӹн. Тидӹ паштек Кариби кризис тӹнгӓлӓлтеш, кыды паштек АУШ-ын шим каваштанвлӓлӓн эдем прававлӓштым тӧрлӓш тӹнгӓлмӹ. Кеннеди ӹндекш тетя гӹц шалгышы паян ирланди йыхышты шачын.
Сочи

Со́чи — Руш Эл курорт хала, Кавказ кырыквлӓ лишнӹ, Шим тангыж тӹрӹштӹ вӓрлӓнӓ. Москва якте 1700 уштыш. 2014-шӹ ин ти халашты Тел Олимпиада эртӓрӹмӹ. Халашты 368 011 ӹлӹзӹ (2013).
Йӱксӹ

Йӱксӹ () — лыды йишвлӓн йыхыш пырышы Европышты, Азиштӹ, Австралиштӹ дӓ Йыдпел Америкышты вӓшлиӓлтшӹ вӹд кеквлӓ. Йӱксӹвлӓ кужы шӱӓн, шӹренжок ош пынан вӹд кек ылыт. Цилӓжӹ 6 йиш йӱксӹ улы. Йӱксӹвлӓн кӱкшӹцшӹ 1.5 м, шылдыр шӓрӓлтӹмӹжӹ 3 м, кого кекӹн нелӹцшӹ 15 кг якте шоэш. Озы йӱксӹвлӓ, ӓвӓвлӓ гӹц когорак ылыт.
Тел Олимпиада мадмашвлӓ

Тел Олимпиада мадмашвлӓ - кого спорт тӓнгашӹмӓшвлӓ, кыдым Халыквлӓлоштыш Олимпиада Комитет нӹл ишты ик гӓнӓ эртӓрӓ. Тел Олимпиадывлӓм 1924-шӹ и годшен эртӓрӓт. 1992-шы и якте кыце Кӓнгӹж, тенгеок Тел Олипиадывлӓ ик ин эртӓрӓлтӹнӹт. Тиды паштек, нӹнӹ лошты кок и айыртем улы.
&quot;Козьмодемьянск хала&quot; хала округ&quot; муниципальный образованин администрацижӹ

"Козьмодемьянск хала" хала округ" муниципальный образованин администраци (пакыла – Администраци) - вӓрӹштӹш самоуправленин орган, кыды исполнительно-распорядительный функцим намалеш, "Козьмодемьянск хала" хала округ" муниципальный образованин Устав семӹнь вӓрӹштӹш значениӓн ядмашвлӓм решӓш дӓ пасна государственный пӓшӓм виктӓрӓш полномочийжӹ улы, кыдывлӓм вӓрӹштӹш самоуправленин органвлӓлӓн федеральный законвлӓ дӓ Мары Эл Республикӹн законвлӓ доно пумы. 
Администраци Россий Федерацин дӓ Мары Эл Республикӹн Конституцивлӓ, федеральный законвлӓ дӓ Мары Эл Республикӹн законвлӓ семӹнь, "Козьмодемьянск хала" хала округ" муниципальный образованин Устав семӹнь, вӓрӹштӹш референдум дӓ гражданвлӓн погынымашвлӓштӹ принимайымы решенивлӓ семӹнь, Администраци гишӓн положени дӓ молы нормативный правовой актвлӓ семӹнь пӓшӓлӓ. 
Администраци ӹшке пӓшӓжӹм муниципальный казенный учрежденин организационно-правовой форма семӹнь ӹштӓ, юридический лицӓ семӹнь прававлӓжӹ улы, ӹшке имуществыжы улы, ӹшке лӹмжӹ доно нӓлеш дӓ имущественный дӓ неимущественный прававлӓ дӓ обязанностьвлӓм кычылтеш, судвлӓштӹ истец, ответчик лин кердеш, печатьшы, штампшы, келшӹшӹ официальный символан бланкшы улы, лицевой счетвлӓ гач бюджетын средствавлӓ доно операцивлӓм ӹштӓ, кыдывлӓм Россий Федерацин Бюджетный кодекс семӹнь тӹдӹлӓн пачмы.
Администрацин пӓшӓжӹн окса доно ситӓрӹмӓш вӓрӹштӹш бюджетын средствавлӓ гӹц ӹштӓлтеш.
Администраци вӓрӹштӹш значениӓн ядмашвлӓм решӹмӓш полномочивлӓм 06.10.2003 иӓш 131-ФЗ "Об общих принципах организации местного самоуправления в Российской Федерации" Федеральный закон семӹнь ӹштӓ.
425350, Мары Эл Республика, Козьмодемьянск хала, Космонавтвлӓн бульвар, 14.Е-mail: admkozm@mail.ru тел. (83632) 7-12-55, ф. 7-13-65.
Толшы дӓ колтымы корреспонденцивлӓ шотышты справкывлӓлӓн, гражданвлӓн обращенивлӓм дӓ жалобывлӓм анжымы шотышты ядмашвлӓлӓн телефон: (83632) 7-13-65.
Кырык мары Википеди

Кырык марла Википеди — Википедин кырык марла версим 2010-шы ин октябрьын ярыктымы, тенге мӓлӓннӓ, кырык марла кoмпьютер дoнo сирен мыштышывлӓлӓн, тӹшкӹ материалвлӓнӓм шӹндӹмӹлӓ.
Бивертон

Бивертон (англла Beaverton ) — Америкын ушымы штатвлӓн Орегон штатын сек кого 6-шы халажы. Халан территорижӹ: 42.3 км². 2010-шы ин тӹштӹ 89,803 эдем ӹлен.
Бенд (Орегон)

Бенд (англла Bend ) — Америкын ушымы штатвлӓн Орегон штатын сек кого 7-шӹ халажы. Халан территорижӹ: 83.5 км². 2010-шы ин тӹштӹ 76,639 (метропол: 170,705 ) эдем ӹлен.
Спрингфилд (Орегон)

Спрингфилд (англла Springfield ) — Америкын ушымы штатвлӓн Орегон штатын сек кого 9-шӹ халажы. Халан территорижӹ: 37.3 км². 2010-шы ин тӹштӹ 59,403 эдем ӹлен.
Корваллис

Корваллис (англла Corvallis ) — Америкын ушымы штатвлӓн Орегон штатын сек кого 10-шы халажы. Халан территорижӹ: 35.7 км². 2010-шы ин тӹштӹ 54,462 эдем ӹлен.
Албани (Орегон)

Албани (англла Albany ) — Америкын ушымы штатвлӓн Орегон штатын сек кого 11-шӹ халажы. Халан территорижӹ: 41.6 км². 2010-шы ин тӹштӹ 50,158 эдем ӹлен.
Тигард (Орегон)

Тигард (англла Tigard ) — Америкын ушымы штатвлӓн Орегон штатын сек кого 12-шы халажы. Халан территорижӹ: 28.2 км². 2010-шы ин тӹштӹ 47,460 эдем ӹлен.
АУШ президентвлӓ

АУШ президентвлӓ
Гамбург

Гамбург (немӹцлӓ Hamburg ) — Германин 2-шы сек кого халажы. Халан территорижӹ: 755 км². 2010-шы ин тӹштӹ 1,783,975 (метропол: 4,300,000 ) эдем ӹлен.
Мӱнхен

Мӱнхен (немӹцлӓ München ) — Германин 3-шы сек кого халажы. Халан территорижӹ: 310.43 км². 2010-шы ин тӹштӹ 1,330,440 эдем ӹлен.
Кӧльн

Кӧльн (немӹцлӓ Köln ) — Германин 4-шӹ сек кого халажы. Халан территорижӹ: 405.15 км². 2009-шӹ ин тӹштӹ 998,105 эдем ӹлен.
Франкфурт-Майн-вӹлнӹ

Франкфурт-Майн-вӹлнӹ (немӹцлӓ Frankfurt am Main) — Германин 5-шӹ сек кого халажы. Халан территорижӹ: 248.31 км². 2009-шӹ ин тӹштӹ 671,927 эдем ӹлен.
Штутгарт

Штутгарт (немӹцлӓ Stuttgart ) — Германин 6-шы сек кого халажы. Халан территорижӹ: 207.36 км². 2009-шӹ ин тӹштӹ 601,646 эдем ӹлен.
Пенсильвани

Пенсильвани (англла Pennsylvania ) — Америкын ушымы штатвлӓн штатшы. Штатын территорижӹ: 119,283 км². 2010-шы ин тӹштӹ 12,702,379 эдем ӹлен. Вес штатвлӓ логӹц Пенсильвани кымдецшӹ доно 33-шы дӓ ӹлӹзӹ шот доно 6-шы ылеш. Штат статусым Пенсильванилӓн 12 декабрьын 1787 ин пумы. Шот донжы тӹдӹ 2-шы ылын. Штатын вуйхалажы: Харрисбург; сек кого халажы: Филадельфи.
Гаррисберг (Пенсильвани)

Гаррисберг (англла Harrisburg) — Америкын ушымы штатвлӓн Пенсильвани штатын вуйхалажы. Халан территорижӹ: 26.9 км². 2010-шы ин тӹштӹ 49,528 (метропол: 528,892 ) эдем ӹлен.
Филадельфи

Филадельфи (англла Philadelphia ) — Америкын ушымы штатвлӓн Пенсильвани штатын сек кого халажы. Халан территорижӹ: 369.3 км². 2010-шы ин тӹштӹ 1,526,006 (метропол: 6.1 мил.) эдем ӹлен.
Род-Айленд

Род-Айленд (англла Rhode Island, официал лӹмжӹ : State of Rhode Island) — Америкын ушымы штатвлӓн штатшы. Штатын территорижӹ: 3,140 км². 2010-шы ин тӹштӹ 1,053,209 эдем ӹлен. Вес штатвлӓ логӹц Род-Айленд кымдецшӹ доно 50-шӹ дӓ ӹлӹзӹ шот доно 43-шы ылеш. Штат статусым Род-Айлендлӓн 29 майын 1790 ин пумы. Шот донжы тӹдӹ 13-шы ылын. Штатын вуйхалажы дӓ сек кого халажы: Провиденс.
Провиденс

Провиденс (англла Providence ) — Америкын ушымы штатвлӓн Род-Айленд штатын вуйхалажы дӓ сек кого халажы. Халан территорижӹ: 53.1 км². 2010-шы ин тӹштӹ 178,042 (метропол: 1,630,956 ) эдем ӹлен.
Солт-Лейк-Сити

Солт-Лейк-Сити (англла Salt Lake City ) — Америкын ушымы штатвлӓн Юта штатын вуйхалажы дӓ сек кого халажы. Халан территорижӹ: 285.9 км². 2010-шы ин тӹштӹ 186,440 (метропол: 1,124,197 ) эдем ӹлен.
Юта

Юта (англла Utah ) — Америкын ушымы штатвлӓн штатшы. Штатын территорижӹ: 219,887 км². 2010-шы ин тӹштӹ 2,763,885 эдем ӹлен. Вес штатвлӓ логӹц Юта кымдецшӹ доно 13-шы дӓ ӹлӹзӹ шот доно 34-шы ылеш. Штат статусым Юталан 4 январьын 1896 ин пумы. Шот донжы тӹдӹ 45-шӹ ылын. Штатын вуйхалажы дӓ сек кого халажы: Солт-Лейк-Сити.
Теннесси

Теннесси (англла Tennessee ) — Америкын ушымы штатвлӓн штатшы. Штатын территорижӹ: 109,247 км². 2010-шы ин тӹштӹ 6,346,105 эдем ӹлен. Вес штатвлӓ логӹц Теннесси кымдецшӹ доно 36-шы дӓ ӹлӹзӹ шот доно 16-шы ылеш. Штат статусым Теннессилӓн 4 январьын 1896 ин пумы. Шот донжы тӹдӹ 16-шӹ ылын. Штатын вуйхалажы: Нэшвилл; сек кого халажы: Мемфис.
Нэшвилл (Теннесси)

Нэшвилл (англла Nashville ) — Америкын ушымы штатвлӓн Теннесси штатын вуйхалажы. Халан территорижӹ: 1,362.5 км². 2010-шы ин тӹштӹ 626,681 (метропол: 1,670,891 ) эдем ӹлен.
Мемфис (Теннесси)

Мемфис (англла Memphis ) — Америкын ушымы штатвлӓн Теннесси штатын сек кого халажы. Халан территорижӹ: 763.4 км². 2010-шы ин тӹштӹ 646,889 (метропол: 1,305,946 ) эдем ӹлен.
Техас

Техас (англла Texas ) — Америкын ушымы штатвлӓн штатшы. Штатын территорижӹ: 696,241 км². 2010-шы ин тӹштӹ 25,145,561 эдем ӹлен. Вес штатвлӓ логӹц Техас кымдецшӹ доно 2-шы дӓ ӹлӹзӹ шот доно 2-шы ылеш. Штат статусым Техаслан 29 декабрь ын 1845 ин пумы. Шот донжы тӹдӹ 28-шӹ ылын. Штатын вуйхалажы: Остин; сек кого халажы: Хьюстон.
Остин (Техас)

Остин (англла Austin ) — Америкын ушымы штатвлӓн Техас штатын вуйхалажы дӓ сек кого 4-шӹ халажы. Халан территорижӹ: 767.28 км². 2010-шы ин тӹштӹ 790,390 (метропол: 1,716,291 ) эдем ӹлен.
Хьюстон

Хьюстон (англла Houston ) — Америкын ушымы штатвлӓн Техас штатын сек кого халажы. Халан территорижӹ: 1,558 км². 2010-шы ин тӹштӹ 2,099,451 (метропол: 5,946,800 ) эдем ӹлен.
Флорида

Флорида (англла Florida ) — Америкын ушымы штатвлӓн штатшы. Штатын территорижӹ: 170,304 км². 2010-шы ин тӹштӹ 18,801,310 эдем ӹлен. Вес штатвлӓ логӹц Техас кымдецшӹ доно 22-шы дӓ ӹлӹзӹ шот доно 4-шӹ ылеш. Штат статусым Техаслан 3 мартьын 1845 ин пумы. Шот донжы тӹдӹ 27-шӹ ылын. Штатын вуйхалажы: Таллахасси; сек кого халажы: Джэксонвилл .
Таллахасси

Таллахасси (англла Tallahassee ) — Америкын ушымы штатвлӓн Флорида штатын вуйхалажы . Халан территорижӹ: 267.029 км². 2010-шы ин тӹштӹ 181,376 (метропол: 367,413 ) эдем ӹлен.
Джэксонвилл (Флорида)

Джэксонвилл (англла Jacksonville ) — Америкын ушымы штатвлӓн Флорида штатын сек кого халажы. Халан территорижӹ: 2,292.15 км². 2010-шы ин тӹштӹ 821,784 (метропол: 1,525,228 ) эдем ӹлен.
Майами

Майами (англла Miami ) — Америкын ушымы штатвлӓн Флорида штатын сек кого 2-шы халажы. Халан территорижӹ: 143.1 км². 2010-шы ин тӹштӹ 399,457 (метропол: 5,547,051) эдем ӹлен.
Тампа

Тампа (англла Tampa ) — Америкын ушымы штатвлӓн Флорида штатын сек кого 3-шы халажы. Халан территорижӹ: 441.9 км². 2010-шы ин тӹштӹ 335,709 (метропол: 4 million ) эдем ӹлен.
Танзани регионвлӓ

Танзани регионвлӓ (англла Regions of Tanzania, суахилилӓ Mikoa ya Tanzania) — Танзаништӹ 26 регион тенгеок область (англла region, суахилилӓ mkoa sg/mikoa pl) административ шеледӹмаш.
1 Составляют автономный Занзибар
2 Область Маньяра выделена в 2002 году из области Аруша.
Мексикан штатвлӓжӹ

Мексикан штатвлӓжӹ — Мексикышты 31 штат (испанилӓ estados) дӓ 1 федераль округ (исп. Distrito Federal) административ шеледӹмаш.
Агуаскальентес

Агуаскальентес (испанилӓ Aguascalientes ) — Мексикан штатшы. Штатын территорижӹ: 5,618 км². 2010-шы ин тӹштӹ 1,184,996 эдем ӹлен. Штатын вуйхалажы дӓ сек кого халажы: Агуаскальентес.
Агуаскальентес (хала)

Агуаскальентес (испанилӓ Aguascalientes ) — Мексикан Агуаскальентес штатын вуйхалажы дӓ сек кого халажы. Халан территорижӹ: 385 км². 2010-шы ин тӹштӹ 663,671 (метропол: 701,170 ) эдем ӹлен.
Веракрус

Веракрус (испанилӓ Veracruz ; официал лӹмжӹ : Estado Libre y Soberano de Veracruz de Ignacio de la Llave) — Мексикан штатшы. Штатын территорижӹ: 71,820 км². 2010-шы ин тӹштӹ 7,643,194 эдем ӹлен. Штатын вуйхалажы: Халапа-Энрикес; сек кого халажы: Веракрус.
Халапа-Энрикес

Халапа-Энрикес (испанилӓ Xalapa-Enríquez ) — Мексикан Веракрус штатын вуйхалажы. Халан территорижӹ: 118.45 км². 2010-шы ин тӹштӹ 525,147 (метропол: 809,206 ) эдем ӹлен.
Веракрус (хала)

Веракрус (испанилӓ Xalapa-Enríquez ) — Мексикан Веракрус штатын сек кого халажы. Халан территорижӹ: 241 км². 2010-шы ин тӹштӹ 552,156 (метропол: 702,394 ) эдем ӹлен.
Мехико

Мехико (испанилӓ Ciudad de México ) — Мексикан вуйхалажы дӓ сек кого халажы. Халан территорижӹ: 1,485 км². 2020-шы ин тӹштӹ 9,209,944 эдем ӹлен.
Марьям мечеть

Марьям мечеть (англла Mosque Maryam ) — Америкын ушымы штатвлӓштӹ Чикаго халан у (1972 ин) мечетьшӹ.
Ларабанга мечеть

Ларабанга мечеть (англла Larabanga Mosque) — Ганышты Ларабанга халан тошты (17-шӹ курымаш) мечетьшӹ.
Килва кого мечеть

Килва кого мечеть (англла Great Mosque of Kilwa ) — Танзанииштӹ Килва-Кисивани ошмаотын тошты (10-шы курымаш) мечетьшӹ.
Тусон

Тусон (англла Tucson ) — Америкын ушымы штатвлӓн Аризона штатын халажы. Халан территорижӹ: 505.3 км². 2010-шы ин тӹштӹ 520,116 (метропол: 980,263 ) эдем ӹлен.
Навахо йӹлмӹ

Навахо йӹлмӹ (навахола "Diné bizaad" ) — кечӹвӓлвел атабаск группыш пырышы йӹлмӹ. Наваховлӓ лошты кычылтмы йӹлмӹ, тӹнгжӹм Америкын ушымы штатвлӓшты Аризона, Нью-Мексико, Юта дӓ Колорадо штатвлӓ попат.
Аламогордо

Аламогордо (англла Alamogordo ) — Америкын ушымы штатвлӓн кечӹвӓл-покшал Нью-Мексико штатын сек кого 8-шӹ халажы. Халан территорижӹ: 50.1 км². 2008-шӹ ин тӹштӹ 35,757 эдем ӹлен.
Атабаск йӹлмӹвлӓ

Атабаск йӹлмӹвлӓ (англла Athabaskan / Athabascan / Athapascan / Athapaskan languages) — Йыдпел Америкышты ( АУШ дӓ Канадышты) на-дене группыш пырышы йӹлмӹвлӓ.
Атна йӹлмӹ

Атна йӹлмӹ (атнала Atnakenaege’ ; англла Ahtna, Ahtena, Atna) — йыдвел атабаск группыш пырышы йӹлмӹ. Атнавлӓ лошты кычылтмы йӹлмӹ, тӹнгжӹм Америкын ушымы штатвлӓшты Аляска штат попат.
Холикачук йӹлмӹ

Холикачук йӹлмӹ (англла Holikachuk language, Dishkaket language ) — Йыдвел атабаск группыш пырышы йӹлмӹ. Холикачуквлӓ (холикачукла Doogh Hit’an) лошты кычылтмы йӹлмӹ, тӹнгжӹм Америкын ушымы штатвлӓшты Аляска штат попат.
Дег-хитан йӹлмӹ

Дег-хитан йӹлмӹ (дег-хитанла Deg Xinag ; англла Deg Xinag, Deg Hitʼan, Kaiyuhkhotana, Ingalik ) — атабаск группыш пырышы йӹлмӹ. Дег-хитанвлӓ (Deg Hitʼan) лошты кычылтмы йӹлмӹ, тӹнгжӹм Америкын ушымы штатвлӓшты Аляска штатын Шагелук (Łeggi Jitno’) дӓ Анвик (Gitr’ingithchagg) халавлӓшты попат.
Коюкон йӹлмӹ

Коюкон йӹлмӹ (коюконла Denaakkʼe, Dinaak̲ʼa ; англла Koyukon, Unakhotana) — Йыдвел атабаск группыш пырышы йӹлмӹ. Коюконвлӓ лошты кычылтмы йӹлмӹ, тӹнгжӹм Америкын ушымы штатвлӓшты Аляска штат попат.
Тагиш йӹлмӹ

Тагиш йӹлмӹ (тагишлӓ Tā̀gish ; англла Tagish ) — Йыдвел атабаск группыш пырышы йӹлмӹ. Тагишвлӓ лошты кычылтмы йӹлмӹ, тӹнгжӹм Канадышты Юкон штат попат.
Африка

Африка — Атланти дон Инди океанвлӓ лошты вӓрлӓнӹшӹ континент.
Бенин

Бенин (французла‎ Bénin, йорубала Benin; официал лӹмжӹ — французла République du Bénin, йорубала Orílẹ̀-èdè Olómìnira ilẹ̀ Benin) — Вадывел Африкыштыш кугижӓнӹш. Йыдвелнӹ Буркина Фасо дӓ Нигер, вадывелнӹ Того, ирвелнӹ Нигери, кечӹвӓлвелнӹ Атланти океан доно пӹсмӓным кыча. 2009-шӹ ин тӹштӹ 8,791,832 эдем ӹлен. Штатын территорижӹ 112,622 км². Штатын вуйхалажы: Порто-Ново; сек кого халажы: Котону.
Порто-Ново

Порто-Ново (французла Porto-Novo ) — Бенинин вуйхалажы. Халан территорижӹ: 110 км². 20*5-шӹ ин тӹштӹ 234,168 эдем ӹлен.
Котону

Котону (французла Cotonou ) — Бенинин сек кого халажы. 2006-шы ин тӹштӹ 761,137 эдем ӹлен.
Буркина Фасо

Буркина Фасо (французла‎‎ Burkina Faso) — Вадывел Африкыштыш кугижӓнӹш. Йыдвелнӹ Мали, ирвелнӹ Нигер, кечӹвӓл-ирвелнӹ Бенин, кечӹвӓлвелнӹ Того дӓ Гана, кечӹвӓл-вадывелнӹ Кот-д’Ивуар доно пӹсмӓным кыча. 2009-шӹ ин тӹштӹ 15,746,232 эдем ӹлен. Штатын территорижӹ 274,200 км². Штатын вуйхалажы дӓ сек кого халажы: Уагадугу.
Уагадугу

Уагадугу (французла Ouagadougou ) — Буркина Фасон вуйхалажы дӓ сек кого халажы. Халан территорижӹ: 219.3 км². 2006-шы ин тӹштӹ 1,475,223 (метропол: 1,727,390 ) эдем ӹлен.
Кӹтӧ

Кӹтӧ - шӹренжок ик йиш вольыквлӓн ара. Кӹтӧ кыце тоныш вольыквлӓ, тенгеок ир врольыквлӓ гӹц лин кердеш. Тоныш вольыквлан кӹтӧштӹ кӹтӧзӹ улы.
Коди, Радмилла

Радмилла А. Коди (англла Radmilla A. Cody ) — навахо модель дӓ мырызы.
Наваховлӓ

 
Наваховлӓ (навахола Diné) — атабаск группыш пырышы навахо йӹлмӹлӓ попышы АУШ-н Аризона, Нью-Мексико, Юта дӓ Колорадо штатвлӓшты ӹлӹшӹ халык. Наваховлӓ цилажӹ 298 197 нарӹн ылыт.
На-дене йӹлмӹвлӓ

На-дене йӹлмӹвлӓ — Йыдвел Америкышты ( АУШ-шты, Канадышты дӓ Мексикышты) дене-енисей группыш пырышы йӹлмӹвлӓ. 
Семья лӹмӹн этимологижӹ тлингитлӓ «на» ('халык') дон атабаскла «дене» ('халык') шамаквлӓ гӹц лин.
Дене-енисей йӹлмӹвлӓ

Дене-енисей йӹлмӹвлӓ — Сибирьӹштӹ дӓ Йыдвел Америкышты (АУШшты, Канадышты дӓ Мексикышты) йӹлмӹвлӓ.
Енисей йӹлмӹвлӓ

Енисей йӹлмӹвлӓ — Покшал Сибирьӹштӹ дене-енисей группыш пырышы йӹлмӹвлӓ.
Кет йӹлмӹ

Кет йӹлмӹ (кетлӓ "остыганна ка’" ) — йыдвел енисей группыш пырышы йӹлмӹ. Кетвлӓ лошты кычылтмы йӹлмӹ, тӹнгжӹм покшал Сибирьӹштӹ Краснояр крайышты попат.
Кетлӓ сирӹмӹ йӧн.
Латиница.
1930 ивлӓн
Кириллица.
1980 ивлӓн
Багапш, Сергей Васильевич

Сергей Васильевич Багапш (абхазла Сергеи Уасыл-иҧа Багаҧшь, 4-шӹ март 1949-шӹ и, Сухум, Абхази — 29-шӹ май 2011-шӹ и, Москва) — абхаз кугижӓнӹш вуйлатышы дӓ политик, Абхазин 2-шы президентжӹ, кыдым 12-шы февральын 2005-шӹ ин айырымы.
Ардзынба, Владислав Григорьевич

Владислав Григорьевич Ардзынба тенгеок Ардзинба (абхазла Владислав Григори-иҧа Арӡынба , 14-шӹ май 1945-шӹ и, Эшера, Абхази — 4-шӹ март 2010-шы и, Москва) — абхаз кугижӓнӹш вуйлатышы дӓ политик, Абхазин 1-шӹ президентжӹ, кыдым 26-шы ноябрььын 1994-шӹ ин айырымы.
Сухум

Сухум (абхазлала "Аҟəа" ) — Абхазин вуйхалажы дӓ сек кого халажы. Халан территорижӹ: 372 км². 2011-шӹ ин тӹштӹ 64 478 эдем ӹлен.
Гагра

Гагра (абхазлала "Гагра" ) — Абхазин халажы. 2008-шӹ ин тӹштӹ 15.700 эдем ӹлен.
Гудаута

Гудаута (абхазлала "Гəдоуҭа" ) — Абхазин халажы. 2003-шы ин тӹштӹ 7738 эдем ӹлен.
Япони

Япони (японла‎‎ 日本 Nihon тенгеок Nippon; официал лӹмжӹ — 日本国 Nippon-koku тенгеок Nihon-koku) — кечӹвӓл-ирвел Азиштӹш ошмаоты кугижӓнӹш. Вадывелнӹ Япони тангыж, Китай, Йыдвел дон Кечӹвӓлвел Корей дӓ Россий, йыдвелнӹ Охотск тангыж, кечӹвӓлвелнӹ Ирвел Китай тангыж дӓ Тайвань доно пӹсмӓным кыча. 2011-шӹ ин тӹштӹ 127,960,000 эдем ӹлен. Территорижӹ 377,944 км². Де-факто вуйхалажы дӓ сек кого халажы: Токио.
Япони префектуравлӓ

Япони префектуравлӓ (японла 都道府県 todōfuken ) — Японин 47 префектура. 
Список префектур по алфавиту:
Йыдвел Кипр

Йыдвел Кипр тенгеок Йыдвел Кипр Турок Республика (турокла ‎‎ Kuzey Kıbrıs ; официал лӹмжӹ — Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti) — Вадывел Азиштӹш Кипр ошмаотыыштыш дэ-факто кугижӓнӹш. Йыдвелнӹ Мӱлӓндӹ лоштыш тангыж дӓ Турцин, кечӹвӓлвелнӹ Кипр доно пӹсмӓным кыча. 2009-шӹ ин тӹштӹ 285,356 эдем ӹлен. Территорижӹ 3,355 км². Вуйхалажы дӓ сек кого халажы: Лефкоша.
Йыдвел Кипр районвлӓ

Йыдвел Кипр районвлӓ — Ти ӹлӹштӓшӹштӹ Йыдвел Киприн районвлӓн (турокла ilçe = илче ) лӹмвлӓштӹм пумы, кышты 5 ӹлӹзӹ.
Гӱзельюрт

Гӱзельюрт :
→ Гӱзельюрт (Турци)
→ Гӱзельюрт (Йыдвел Кипр, район)
→ Гӱзельюрт (Йыдвел Кипр, хала)
Гӱзельюрт (Йыдвел Кипр, район)

Гӱзельюрт (турокла Güzelyurt ) — Йыдвел Киприн районжы ("илчежӹ"). Территорижӹ: 284,969 км². 2006-шы ин тӹштӹ 29,264 эдем ӹлен. Солавлӓжӹ 30. Вуйхалажы: Гӱзельюрт.
Гӱзельюрт (Йыдвел Кипр, хала)

Гӱзельюрт (турокла Güzelyurt греклӓ Μόρφου ) — Йыдвел Киприн халажы дӓ Гӱзельюрт районын вуйхалажы. 2006-шы ин тӹштӹ 31,116 эдем ӹлен. 
Хала лӹмӹн этимологижӹ «гӱзель» ('beautiful') дон «юрт» ('homeland') шамаквлӓ гӹц лин.
Лефкоша (район)

Лефкоша (турокла Lefkoşa ) — Йыдвел Киприн районжы ("илчежӹ"). Территорижӹ: 375 км². 2006-шы ин тӹштӹ 84,776 эдем ӹлен. Солавлӓжӹ 30. Вуйхалажы: Лефкоша.
Газимагуса (район)

Газимагуса (турокла Gazimağusa ) — Йыдвел Киприн районжы ("илчежӹ"). Территорижӹ: 745.5 км². 2006-шы ин тӹштӹ 63,603 эдем ӹлен. Солавлӓжӹ 42 . Вуйхалажы: Газимагуса.
Гирне (район)

Гирне (турокла Girne ) — Йыдвел Киприн районжы ("илчежӹ"). Территорижӹ: 516 км². 2006-шы ин тӹштӹ 61.192 эдем ӹлен. Солавлӓжӹ 42 . Вуйхалажы: Гирне.
Искеле (район)

Искеле (турокла İskele ) — Йыдвел Киприн районжы ("илчежӹ"). Территорижӹ: 579 км². 2006-шы ин тӹштӹ 21,099 эдем ӹлен. Солавлӓжӹ 43 . Вуйхалажы: Искеле.
Йыдвел Кипр президентвлӓ

Йыдвел Кипр президентвлӓ
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
Денкташ, Рауф

Рауф Денкташ (турокла Rauf Raif Denktaş, 27-шӹ январь 1924-шы и, Баф, Кипр - 13-шы январь 2012-шы и Левкоша, Йыдвел Кипр ) — турок кугижӓнӹш вуйлатышы дӓ политик, сирӹзӹ, Йыдвел Киприн 1-шӹ президентжӹ, кыдым 15-шӹ ноябрьын 1983-шы ин айырымы.
Талат, Мехмет Али

Мехмет Али Талат (турокла Mehmet Ali Talat, 6-шы июль 1952-шы и, Гирне, Кипр) — турок кугижӓнӹш вуйлатышы дӓ политик, Йыдвел Киприн 2-шы президентжӹ, кыдым 24-шы апрельын 2005-шы ин айырымы.
Эроглу, Дервиш

Дервиш Эроглу (турокла Derviş Eroğlu, 1938-шы и, Магуса, Кипр) — турок кугижӓнӹш вуйлатышы дӓ политик, Йыдвел Киприн 3-шы президентжӹ, кыдым 23-шы апрельын 2010-шы ин айырымы.
Гелий

Гелий () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 2 атом номерӓн . He символ доно анжыкталтеш.
Литий

Литий () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 3 атом номерӓн . Li символ доно анжыкталтеш.
Бериллий

Бериллий () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 4 атом номерӓн . Be символ доно анжыкталтеш.
Бор (элемент)

Бор () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 5 атом номерӓн . B символ доно анжыкталтеш.
Азот

 
Азот () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 7 атом номерӓн . N символ доно анжыкталтеш.
Водород

Водород () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 1 атом номерӓн . H символ доно анжыкталтеш.
Углерод

Углерод () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 6 атом номерӓн . C символ доно анжыкталтеш.
Кислород

Кислород () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 8 атом номерӓн . O символ доно анжыкталтеш.
Фтор

Фтор () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 9 атом номерӓн . F символ доно анжыкталтеш.
Неон

Неон () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 10 атом номерӓн . Ne символ доно анжыкталтеш.
Натрий

Натрий () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 11 атом номерӓн . Na символ доно анжыкталтеш.
Магний

Магний () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 12 атом номерӓн . Mg символ доно анжыкталтеш.
Алюминий

 
Алюминий () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 13 атом номерӓн . Al символ доно анжыкталтеш.
Кремний

Кремний () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 14 атом номерӓн . Si символ доно анжыкталтеш.
Фосфор

Фосфор () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 15 атом номерӓн . P символ доно анжыкталтеш.
Сера

Сера () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 16 атом номерӓн . S символ доно анжыкталтеш.
Хлор

Хлор () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 17 атом номерӓн . Cl символ доно анжыкталтеш.
Аргон

 
Аргон () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 18 атом номерӓн . Ar символ доно анжыкталтеш.
Калий

Калий () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 19 атом номерӓн . K символ доно анжыкталтеш.
Кальций

Кальций () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 20 атом номерӓн . Ca символ доно анжыкталтеш.
Скандий

Скандий () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 21 атом номерӓн . Sc символ доно анжыкталтеш.
Титан (элемент)

Титан () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 22 атом номерӓн . Ti символ доно анжыкталтеш.
Ванадий

Ванадий () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 23 атом номерӓн . V символ доно анжыкталтеш.
Хром

Хром () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 24 атом номерӓн . Cr символ доно анжыкталтеш.
Марганец

Марганец () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 25 атом номерӓн . Mn символ доно анжыкталтеш.
Кобальт

Кобальт () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 27 атом номерӓн . Co символ доно анжыкталтеш.
Никель

Никель () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 28 атом номерӓн . Ni символ доно анжыкталтеш.
Цинк

Цинк () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 30 атом номерӓн . Zn символ доно анжыкталтеш.
Галлий

Галлий () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 31 атом номерӓн . Ga символ доно анжыкталтеш.
Германий

Германий () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 32 атом номерӓн . Ge символ доно анжыкталтеш.
Мышьяк

Мышьяк () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 33 атом номерӓн . As символ доно анжыкталтеш.
Селен

Селен () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 34 атом номерӓн . Se символ доно анжыкталтеш.
Бром

Бром () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 35 атом номерӓн . Br символ доно анжыкталтеш.
Криптон

Криптон () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 36 атом номерӓн . Kr символ доно анжыкталтеш.
Рубидий

Рубидий () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 37 атом номерӓн . Rb символ доно анжыкталтеш.
Стронций

Стронций () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 38 атом номерӓн . Sr символ доно анжыкталтеш.
Иттрий

Иттрий () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 39 атом номерӓн . Y символ доно анжыкталтеш.
Цирконий

Цирконий () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 40 атом номерӓн . Zr символ доно анжыкталтеш.
Ниобий

Ниобий () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 41 атом номерӓн . Nb символ доно анжыкталтеш.
Молибден

Молибден () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 42 атом номерӓн . Mo символ доно анжыкталтеш.
Технеций

Технеций () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 43 атом номерӓн . Tc символ доно анжыкталтеш.
Рутений

Рутений () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 44 атом номерӓн . Ru символ доно анжыкталтеш.
Родий

Родий () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 45 атом номерӓн . Rh символ доно анжыкталтеш.
Палладий

Палладий () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 46 атом номерӓн . Pd символ доно анжыкталтеш.
Кадмий

Кадмий () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 48 атом номерӓн . Cd символ доно анжыкталтеш.
Индий

Индий () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 49 атом номерӓн . In символ доно анжыкталтеш.
Сурьма

Сурьма () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 51 атом номерӓн . Sb символ доно анжыкталтеш.
Теллур

Теллур () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 52 атом номерӓн . Te символ доно анжыкталтеш.
Иод

Иод () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 53 атом номерӓн . I символ доно анжыкталтеш.
Ксенон

Ксенон () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 54 атом номерӓн . Xe символ доно анжыкталтеш.
Цезий

Цезий () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 55 атом номерӓн . Cs символ доно анжыкталтеш.
Барий

 
Барий () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 56 атом номерӓн . Ba символ доно анжыкталтеш.
Лантан

Лантан () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 57 атом номерӓн . La символ доно анжыкталтеш.
Церий

Церий () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 58 атом номерӓн . Ce символ доно анжыкталтеш.
Празеодим

Празеодим () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 59 атом номерӓн . Pr символ доно анжыкталтеш.
Неодим

Неодим () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 60 атом номерӓн . Nd символ доно анжыкталтеш.
Прометий

Прометий () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 61 атом номерӓн . Pm символ доно анжыкталтеш.
Самарий

Самарий () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 62 атом номерӓн . Sm символ доно анжыкталтеш.
Европий

Европий () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 63 атом номерӓн . Eu символ доно анжыкталтеш.
Гадолиний

Гадолиний () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 64 атом номерӓн . Gd символ доно анжыкталтеш.
Тербий

Тербий () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 65 атом номерӓн . Tb символ доно анжыкталтеш.
Диспрозий

Диспрозий () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 66 атом номерӓн . Dy символ доно анжыкталтеш.
Гольмий

Гольмий () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 67 атом номерӓн . Ho символ доно анжыкталтеш.
Эрбий

Эрбий () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 68 атом номерӓн . Er символ доно анжыкталтеш.
Тулий

Тулий () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 69 атом номерӓн . Tm символ доно анжыкталтеш.
Иттербий

Иттербий () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 70 атом номерӓн . Yb символ доно анжыкталтеш.
Лӱтеций

Лӱтеций () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 71 атом номерӓн . Lu символ доно анжыкталтеш.
Гафний

Гафний () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 72 атом номерӓн . Hf символ доно анжыкталтеш.
Тантал (элемент)

Тантал () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 73 атом номерӓн . Ta символ доно анжыкталтеш.
Вольфрам

Вольфрам () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 74 атом номерӓн . W символ доно анжыкталтеш.
Рений

Рений () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 75 атом номерӓн . Re символ доно анжыкталтеш.
Осмий

Осмий () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 76 атом номерӓн . Os символ доно анжыкталтеш.
Иридий

Иридий () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 77 атом номерӓн . Ir символ доно анжыкталтеш.
Платина

Платина () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 78 атом номерӓн . Pt символ доно анжыкталтеш.
Ртуть

Ртуть () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 80 атом номерӓн . Hg символ доно анжыкталтеш.
Таллий

Таллий () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 81 атом номерӓн . Tl символ доно анжыкталтеш.
Вӹдвулны

Вӹдвулны () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 82 атом номерӓн . Pb символ доно анжыкталтеш.
Висмут

Висмут () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 83 атом номерӓн . Bi символ доно анжыкталтеш.
Полоний

Полоний () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 84 атом номерӓн . Po символ доно анжыкталтеш.
Астат

Астат () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 85 атом номерӓн . At символ доно анжыкталтеш.
Радон

Радон () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 86 атом номерӓн . Rn символ доно анжыкталтеш.
Франций

Франций () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 87 атом номерӓн . Fr символ доно анжыкталтеш.
Радий

Радий () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 88 атом номерӓн . Ra символ доно анжыкталтеш.
Актиний

 
Актиний () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 89 атом номерӓн . Ac символ доно анжыкталтеш.
Торий

 
Торий () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 90 атом номерӓн . Th символ доно анжыкталтеш.
Протактиний

 
Протактиний () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 91 атом номерӓн . Pa символ доно анжыкталтеш.
Уран (элемент)

 
Уран () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 92 атом номерӓн . U символ доно анжыкталтеш.
Нептуний

 
Нептуний () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 93 атом номерӓн . Np символ доно анжыкталтеш.
Плутоний

 
Плутоний () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 94 атом номерӓн . Pu символ доно анжыкталтеш.
Америций

Америций () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 95 атом номерӓн . Am символ доно анжыкталтеш.
Кӱрий

 
Кӱрий () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 96 атом номерӓн . Cm символ доно анжыкталтеш.
Берклий

 
Берклий () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 97 атом номерӓн . Bk символ доно анжыкталтеш.
Калифорний

 
Калифорний () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 98 атом номерӓн . Cf символ доно анжыкталтеш.
Эйнштейний

 
Эйнштейний () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 99 атом номерӓн . Es символ доно анжыкталтеш.
Фермий

 
Фермий () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 100 атом номерӓн . Fm символ доно анжыкталтеш.
Менделевий

 
Менделевий () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 101 атом номерӓн . Md символ доно анжыкталтеш.
Нобелий

Нобелий () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 102 атом номерӓн . No символ доно анжыкталтеш.
Лоуренсий

 
Лоуренсий () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 103 атом номерӓн . Lr символ доно анжыкталтеш.
Резерфордий

 
Резерфордий () тенгеок Курчатовий () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 104 атом номерӓн . Rf тенгеок Ku символ доно анжыкталтеш.
Дубний

 
Дубний () тенгеок Нильсборий () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 105 атом номерӓн . Db тенгеок Ns символ доно анжыкталтеш.
Сиборгий

 
Сиборгий () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 106 атом номерӓн . Sg символ доно анжыкталтеш.
Борий

 
Борий () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 107 атом номерӓн . Bh символ доно анжыкталтеш.
Хассий

 
Хассий () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 108 атом номерӓн . Hs символ доно анжыкталтеш.
Мейтнерий

 
Мейтнерий () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 109 атом номерӓн . Mt символ доно анжыкталтеш.
Дармштадтий

 
Дармштадтий () тенгеок Унуннилий () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 110 атом номерӓн . Ds тенгеок Uun символ доно анжыкталтеш.
Рентгений

 
Рентгений () тенгеок Унунуний () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 111 атом номерӓн . Rg тенгеок Uuu символ доно анжыкталтеш.
Коперниций

 
Коперниций () тенгеок Унунбий () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 112 атом номерӓн . Cn тенгеок Uub символ доно анжыкталтеш.
Унунтрий

 
Унунтрий () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 113 атом номерӓн . Uut символ доно анжыкталтеш.
Флеровий

 
Флеровий () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 114 атом номерӓн . Fl символ доно анжыкталтеш.
Московий

 
Московий () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 115 атом номерӓн . Mc символ доно анжыкталтеш.
Ливерморий

 
Ливерморий () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 116 атом номерӓн . Lv символ доно анжыкталтеш.
Унунсептий

 
Унунсептий () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 117 атом номерӓн . Uus символ доно анжыкталтеш.
Унуноктий

 
Унуноктий () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 118 атом номерӓн . Uuo символ доно анжыкталтеш.
Унбибий

Унбибий () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 122 атом номерӓн . Ubb символ доно анжыкталтеш.
Унбигексий

Унбигексий () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 126 атом номерӓн . Ubh символ доно анжыкталтеш.
Унбиенний

Унбиенний () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 129 атом номерӓн . Ube символ доно анжыкталтеш.
Унбиквадий

Унбиквадий () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 124 атом номерӓн . Ubq символ доно анжыкталтеш.
Унбинилий

Унбинилий () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 120 атом номерӓн . Ubn символ доно анжыкталтеш.
Унбиуний

Унбиуний () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 121 атом номерӓн . Ubu символ доно анжыкталтеш.
Унбитрий

Унбитрий () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 123 атом номерӓн . Ubt символ доно анжыкталтеш.
Унбипентий

Унбипентий () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 125 атом номерӓн . Ubp символ доно анжыкталтеш.
Унбиоктий

Унбиоктий (латинский - Unbioctium) —химический элемент в таблице Менделеева. Атомный номер - 128. Обозначение в периодической системе - Ubo. 
Электронная конфигурация: 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 4s2 3d10 4p6 5s2 4d10 5p6 6s2 4f14 5d10 6p6 7s2 5f14 6d10 7p6 8s2 5g8 
Стоит в 8м периоде - суперактиноиды. 
__ИНДЕКС__
__БЕЗ_ССЫЛКИ_НА_НОВЫЙ_РАЗДЕЛ__
Унбисептий

 
Унбисептий () — хими элемент, Д. И. Менделеева таблицы, 127 атом номерӓн . Ubs символ доно анжыкталтеш.
Вануату ошмаотывлӓ

Вануату ошмаотывлӓ — Вануатушты 83 ошмаоты (бисламала "aelan" ) улы.
Вануату

Вануату (бисламала Ripablik blong Vanuatu, англла Republic of Vanuatu,‎‎ французла République de Vanuatu ; официал лӹмжӹ — Вануату Республика) — Океаништӹш ошмаоты кугижӓнӹш. Ирвелнӹ Австрали, кечӹвӓл-ирвелнӹ У Каледони, ирвелнӹ Фиджи, йыд-вадывелнӹ Соломон ошмаотывлӓ доно пӹсмӓным кыча. 2009-шӹ ин тӹштӹ 243,304 эдем ӹлен. Территорижӹ 243,304 км². Вуйхалажы дӓ сек кого халажы: Порт-Вила.
Йӹлмӹвлӓ.
Вануатушты 110 йӹлмӹ (бисламала "lanwis" ) улы.
Вануату провинцивлӓ

Вануату провинцивлӓ — Ти ӹлӹштӓшӹштӹ Вануатун провинцивлӓн (бисламала provins, англла дон французла province ) лӹмвлӓштӹм пумы, кышты 6 провинци улы.
Унуненний

 
Унуненний () — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 119 атом номерӓн . Uue символ доно анжыкталтеш.
Торба (провинци)

Торба (бисламала Torba Provins, англла Torba Province,‎‎ французла Province Torba ) — Вануатун йыдвел провинцижӹ. Кечӹвӓл-вадывелнӹ Санма, кечӹвӓл-ирвелнӹ Пенама провинцивлӓ доно пӹсмӓным кыча. 2009-шӹ ин тӹштӹ 9,359 эдем ӹлен. Территорижӹ 882 км². Вуйхалажы: Сола.
Лӹмжӹ.
Провинци лӹмӹн этимологижӹ «Tor» (&lt; 'Torres Islands') дон «Ba» (&lt; 'Banks Islands') шамаквлӓ гӹц лин.
Сола (Вануату)

Сола (бисламала, англла дон французла Sola ) — 
Вануатун ирвел Вануа-Лава ( Vanua Lava) ошмаотыышты Торба провинцин вуйхалажы. 2010-шы ин тӹштӹ 1065 эдем ӹлен.
Санма (провинци)

Санма (бисламала Sanma Provins, англла Sanma Province,‎‎ французла Province Sanma ) — Вануатун йыд-вадывел провинцижӹ. йыдвел дӓ йыд-ирвелнӹ Торба, ирвелнӹ Пенама, кечӹвӓлнӹ Малампа провинцивлӓ доно пӹсмӓным кыча. 2009-шӹ ин тӹштӹ 32,340 эдем ӹлен. Территорижӹ 4,248 км². Вуйхалажы: Луганвилл.
Лӹмжӹ.
Провинци лӹмӹн этимологижӹ «San» (&lt; 'Santo') дон «Ma» (&lt; 'Malo') шамаквлӓ гӹц лин.
Луганвилл

Луганвилл (бисламала, англла дон французла Luganville ) — 
Вануатун кечӹвӓл-ирвел Эспириту-Санто ( Espiritu Santo) ошмаотыышты Санма провинцин вуйхалажы. Вануатушты кого халавлӓ ло гӹц 2-шы вӓрӹм нӓлеш. 2010-шы ин тӹштӹ 13,167 эдем ӹлен.
Пенама (провинци)

Пенама (бисламала Penama Provins, англла Penama Province,‎‎ французла Province Penama ) — Вануатун йыд-ирвел провинцижӹ. Йыдвелнӹ Торба, вадывелнӹ Санма, кечӹвӓлнӹ Малампа провинцивлӓ доно пӹсмӓным кыча. 2009-шӹ ин тӹштӹ 28,960 эдем ӹлен. Территорижӹ 1,198 км². Вуйхалажы: Саратамата .
Лӹмжӹ.
Провинци лӹмӹн этимологижӹ «Pen» (&lt; 'Pentecost'), «A» (&lt; 'Ambae') дон «Ma» (&lt; 'Maewo') шамаквлӓ гӹц лин.
Саратамата

Саратамата (бисламала, англла дон французла Saratamata ) — 
Вануатун ирвел Оба (Амбае, Аоба) ошмаотышты Пенама провинцин вуйхалажы.
Малампа (провинци)

Малампа (бисламала Malampa Provins, англла Malampa Province,‎‎ французла Province Malampa ) — Вануатун покшал провинцижӹ. Йыд-вадывелнӹ Санма, йыд-ирвелнӹ Пенама, кечӹвӓлнӹ Шефа провинцивлӓ доно пӹсмӓным кыча. 2009-шӹ ин тӹштӹ 36,100 эдем ӹлен. Территорижӹ 2,779 км². Вуйхалажы: Лакаторо.
Лӹмжӹ.
Провинци лӹмӹн этимологижӹ «Mal» (&lt; 'Malakula'), «Am» (&lt; 'Ambrym') дон «Pa» (&lt; 'Paama') шамаквлӓ гӹц лин.
Лакаторо

Лакаторо (бисламала, англла дон французла Lakatoro ) — 
Вануатун йыд-покшал Малекула ошмаотышты Малампа провинцин вуйхалажы.
Шефа (провинци)

Шефа (бисламала Shefa Provins, англла Shefa Province,‎‎ французла Province Shefa ) — Вануатун покшал-кечӹвӓл провинцижӹ. Йыдвелнӹ Малампа, кечӹвӓлнӹ Тафеа провинцивлӓ доно пӹсмӓным кыча. 2009-шӹ ин тӹштӹ 45,280 эдем ӹлен. Территорижӹ 1.455 км². Вуйхалажы: Порт-Вила.
Лӹмжӹ.
Провинци лӹмӹн этимологижӹ «Sh» (&lt; 'Shepherd ') дон «Efa» (&lt; 'Éfaté') шамаквлӓ гӹц лин.
Порт-Вила

Порт-Вила (бисламала, англла дон французла Port Vila ) — 
Вануатун дон Шефа провинцин кечӹвӓлвел Эфате ошмаотыышты вуйхалажы дӓ сек кого халажы. 2007-шӹ ин тӹштӹ 40,000 ӹлен.
Тафеа (провинци)

Тафеа (бисламала Tafea Provins, англла Tafea Province,‎‎ французла Province Tafea ) — Вануатун кечӹвӓлвел провинцижӹ. Йыдвелнӹ Шефа провинци, кечӹвӓлнӹ Шӹпӓн океан доно пӹсмӓным кыча. 2009-шӹ ин тӹштӹ 33.301 эдем ӹлен. Территорижӹ 1.628 км². Вуйхалажы: Исангел.
Лӹмжӹ.
Провинци лӹмӹн этимологижӹ «T» (&lt; 'Tanna '), «A» (&lt; 'Aniwa'), «F» (&lt; 'Futuna'), «E» (&lt; 'Erromango') дон «A» (&lt; 'Aneityum') шамаквлӓ гӹц лин.
Кыва карем

Кыва карем - Микрӓк вел Йӓктӓнсола лишнӹш карем. Перви тӹштӹ кымалмы вӓр ылын.
Исангел

Исангел (бисламала, англла дон французла Isangel ) — 
Вануатун кечӹвӓл-вадывел Танна ошмаотышты Тафеа провинцин вуйхалажы. 2009-шӹ ин тӹштӹ 1 200 эдем ӹлен.
Ӱэлӓ лап

Ӱэлӓ лап - Пӹзӹкныр вел Сарансола лишнӹш лапата.
Ӱэ лидӹ

Ӱэ лидӹ - Йоласал вел Йӓкӹныр сола лишнӹш лидӹ.
Торрес ошмаотывлӓ

Торрес ошмаотывлӓ (англла Torres Islands ) — Вануатун йыдвел Торба провинциштӹ ошмаотывлӓ. 7 ошмаоты (бисламала "aelan" ) улы. 2004-шӹ ин тӹштӹ 950 эдем ӹлен.
Хиу

Хиу (англла Hiw, Hiu) — Вануатун йыдвел Торба провинциштӹ Торрес ошмаотывлӓн ошмаоты. Территорижӹ 51 км². 2009-шӹ ин тӹштӹ 270 эдем ӹлен. Ошмаотын сек кого кырыкшы: "Mount Wonvara" (366 м).
Солавлӓжӹ.
Ошмаотышты 3 main сола улы: 
others villages:
Йӹлмӹвлӓ.
Ошмаотышты 1 йӹлмӹ (бисламала "lanwis" ) улы.