tartuNLP/wikipedia-smugri-20251201 huggingface dataset:
Савала

Савала — лемӹм, вишкӹдӹ качкышвлӓм дӓ десертӹм качмы годым кычылтмы хадӹр. Савала тенгеок лашаш дон песокым (сакыр ошма) дӓ лашаш гань продуктывлӓм кычылтмы годым керӓл.
Савала кӹртни, пу дӓ пластмасс гӹц лин кердеш.
Каздаглы мечеть

Каздаглы мечеть (турокла Kazdağlı Camii ) — Турциштӹ Карабӱк илӹн Сафранболу районын тошты (1779 ин) мечетьшӹ.
Цӹлдӹр

Цӹлдӹр (; алыкмарла "шелде, ильывуй, чуркатвуй") — цӹлдӹр йишвлӓн йыхыш пырышы Европышты, Азиштӹ дӓ Йыдпел Америкышты вӓшлиӓлтшӹ изи мырышы кек. Кытшы 19–23 см, шылдыр шӓрӓлтӹмӹжӹ 32–35.5 см, нелӹцшӹ 55 г якте шоэш. Вуйыштыжы раскыдын цаклаш лимӹ кекрек улы, партьывлӓ доно сӓрнӓ, пӹсӹн чонгештӓ. Пӹжӓшӹжӹм шоэнрӓк кушшы шӹргӹ пушӓнгӹвлӓ вӹлнӹ опта. Кӹцкӹ дон пӓртнявлӓм качкын ӹлӓ. Пӹжӓшӹштӹ 3–7 мыны якте лин кердеш.
Молла Челеби мечеть

Молла Челеби мечеть (турокла Molla Çelebi Camii тенгеок Fındıklı Camii ) — Турциштӹ Стамбул халан Бейоглу районын тошты (1570 - 1584 ивлӓн) мечетьшӹ.
Сабанджы Центр мечеть

Сабанджы Центр мечеть (турокла Sabancı Merkez Camii ) — Турциштӹ Адана халан у (1988 ин) мечетьшӹ.
Вӹдцӹвӹ

Вӹдцӹвӹ () — кого кӓпӓн агыл вӹд кек, Евразиштӹ, Йыдпел Африкышты дӓ Австралиштӹ вӓшлиӓлтеш. Ош нержӹ дӓ лепкӓштӹш ош кого тамгажы доно пӓлӹ ылеш. Вӹдцӹвӹ шукы жепшӹмок вӹдӹштӹ эртӓрӓ. Кӓпшӹ доно кого агыл лыды ганьырак — кытшы 36-38 см, нелӹцшӹ 500—1000 г. якте лин кердеш.
Селимие мечеть

Селимие мечеть (турокла Selimiye Camii ) — Турциштӹ Эдирне халан тошты (1568- 1574 ивлӓн) мечетьшӹ.
Синан Паша мечеть

Синан Паша мечеть (турокла Sinan Paşa Camii ) — Турциштӹ Стамбул халан Бешикташ районын тошты (1554 - 1555 ивлӓн) мечетьшӹ.
Соколлу Мехмет Паша мечеть

Соколлу Мехмет Паша мечеть (турокла Sokollu Mehmed Paşa Camii ) — Турциштӹ Стамбул халан Фатих районын тошты (1571 - 1572 ивлӓн) мечетьшӹ.
Туркестан агама

Туркестан агама () — агама йишвлӓн группыш пырышы Афганистан, Туркменистан, Узбекистан, Таджикистан дӓ Киргизиштӹ вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹ. Кытшы 37 см якте шоэш. 
Лӹмжӹ.
Лӹмжӹм руш путешественник Александр Леман (Heinrich Kuhl, 1797 – 1821) лӹмеш пумы.
Кого сӱмӓн агама

Кого сӱмӓн агама () — агама йишвлӓн группыш пырышы Ирак, Иран, Афганистан дӓ Пакистанышты вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹ.
Нуристан агама

Нуристан агама () — агама йишвлӓн группыш пырышы Пакистан дӓ Афганистанышты вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹ.
Столичка агама

Столичка агама () — агама йишвлӓн группыш пырышы Монголи дӓ Китайышты (Ганьсу) вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹ. 
Лӹмжӹ.
Лӹмжӹм морави дӓ австри ботаник, зоолог, геолог, геодезист дӓ палеонтолог Фердинанд Столичка (Ferdinand Stoliczka, 1838 – 1874) лӹмеш пумы.
Столичка, Фердинанд

Фердинанд Столичка (, 7 июнь 1838, Билани, кӹзӹт Кромержиж, Морави — 19 июнь 1874, Инди) — морави да австри шӹмлӹзӹ, ботаник, зоолог, геолог, геодезист дӓ палеонтолог.
Изи сӱмӓн агама

Изи сӱмӓн агама () — агама йишвлӓн группыш пырышы Пакистан, Афганистан, Туркменистан дӓ Иранышты вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹ.
Гималай агама

Гималай агама () — агама йишвлӓн группыш пырышы Покшал дӓ Кечӹвӓлвел Азиштӹ вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹ. Кытшы 31 см якте шоэш.
Хорасан агама

Хорасан агама () — агама йишвлӓн группыш пырышы Туркменистан, Афганистан дӓ Иранышты вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹ.
Кавкази агама

Кавкази агама () — агама йишвлӓн группыш пырышы Турци, Кавкази, Грузи, Армени, Азербайджан, Ирак, Иран, Туркменистан, Таджикистан, Афганистан, Пакистан дӓ Индиштӹ вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹ. Кытшы 140–150 мм, нелӹцшӹ 170 г якте шоэш.
Бухара агама

Бухара агама () — агама йишвлӓн группыш пырышы Таджикистан, Туркменистан, Кыргызстан дӓ Узбекистанышты вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹ.
Бадахшан агама

Бадахшан агама () — агама йишвлӓн группыш пырышы Инди, Пакистан, Афганистан, Таджикистан, Туркменистан, Кыргызстан дӓ Китайышты вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹ.
Лофокалот

Лофокалот () — агама йишвлӓн группыш пырышы Индонезиштӹ Суматра ошмаотышты вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹ. 
Лӹмжӹ.
Лӹмжӹм (Evardus Winandus Adrianus Ludeking, 1797 – 1821) лӹмеш пумы.
Канар шӓкшӓльӹвлӓ

Канар шӓкшӓльӹвлӓ () — лачокла шӓкшӓльӹ йишвлӓн группыш пырышы Канар ошмаотывлӓштӹ эндемик вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹвлӓ. Цилӓжӹ 9 тӹрлӹ Канар шӓкшӓльӹ улы.
Атланти шӓкшӓльӹ

Атланти шӓкшӓльӹ () — лачокла шӓкшӓльӹ йишвлӓн группыш пырышы Канар ошмаотывлӓштӹ эндемик вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹ. Кытшы 28,5 см якте шоэш.
Гран-Канари кого шӓкшӓльӹ

Гран-Канари кого шӓкшӓльӹ () — лачокла шӓкшӓльӹ йишвлӓн группыш пырышы Канар ошмаотывлӓштӹ (Гран-Канари) эндемик вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹ. Кытшы 80 см якте шоэш.
Иерро кого шӓкшӓльӹ

Иерро кого шӓкшӓльӹ () — лачокла шӓкшӓльӹ йишвлӓн группыш пырышы Канар ошмаотывлӓштӹ (Иерро) эндемик вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹ. Кытшы 60 см якте шоэш.
Гомера кого шӓкшӓльӹ

Гомера кого шӓкшӓльӹ () — лачокла шӓкшӓльӹ йишвлӓн группыш пырышы Канар ошмаотывлӓштӹ (Гомера) эндемик вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹ. 
Лӹмжӹ.
Лӹмжӹм (Telesforo Bravo) лӹмеш пумы.
Пальма кого шӓкшӓльӹ

Пальма кого шӓкшӓльӹ () — лачокла шӓкшӓльӹ йишвлӓн группыш пырышы Канар ошмаотывлӓштӹ (Пальма) эндемик вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹ.
Тенерифе кого шӓкшӓльӹ

Тенерифе кого шӓкшӓльӹ ( †) — лачокла шӓкшӓльӹ йишвлӓн группыш пырышы Канар ошмаотывлӓштӹ (Тенерифе) эндемик вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹ.
Бӧтгер шӓкшӓльӹ

Бӧтгер шӓкшӓльӹ () — лачокла шӓкшӓльӹ йишвлӓн группыш пырышы Канар ошмаотывлӓштӹ (Иерро дӓ Гомера) эндемик вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹ. Кытшы 10 см якте шоэш. 
Лӹмжӹ.
Лӹмжӹм Сезар Рудольф Бӧтгер (Cesar Rudolf Boettger) лӹмеш пумы.
Тенерифе шӓкшӓльӹ

Тенерифе шӓкшӓльӹ () — лачокла шӓкшӓльӹ йишвлӓн группыш пырышы Канар ошмаотывлӓштӹ (Тенерифе дӓ Пальма) эндемик вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹ. Кытшы 44 см якте шоэш.
Тенерифе

Тенерифе () — Канар ошмаотывлӓн гӹц иктӹжӹ. Территорижӹ 2057 км². 2014-шӹ ин тӹштӹ 889 936 эдем ӹлен.
Гомера

Гомера () — Канар ошмаотывлӓн гӹц иктӹжӹ. Территорижӹ 378 км². 2011-шӹ ин тӹштӹ 23 076 эдем ӹлен.
Иерро (ошмаоты)

Иерро () — Канар ошмаотывлӓн гӹц иктӹжӹ. Территорижӹ 277 км². 2010-шы ин тӹштӹ 10 960 эдем ӹлен.
Пальма (ошмаоты)

Пальма () — Канар ошмаотывлӓн гӹц иктӹжӹ. Территорижӹ 708 км². 2013-шы ин тӹштӹ 85 225 эдем ӹлен.
Гран-Канари

Гран-Канари () — Канар ошмаотывлӓ гӹц иктӹжӹ. Территорижӹ 1532 км². 2011-шӹ ин тӹштӹ 850 391 эдем ӹлен. Курорт дӓ туризм ошмаоты семӹнь пӓлӹ ылеш.
Фуэртевентура

Фуэртевентура () — Канар ошмаотывлӓн гӹц иктӹжӹ. Территорижӹ 1659 км². 2014-шӹ ин тӹштӹ 106 930 эдем ӹлен.
Лансароте

Лансароте () — Канар ошмаотывлӓ гӹц иктӹжӹ. Территорижӹ 795 км². 2012-шы ин тӹштӹ 142 132 эдем ӹлен.
Куку

Куку () — куку йишвлӓн группыш пырышы Евразиштӹ дӓ Африкышты вӓшлиӓлтшӹ кек. Кытшы 32–34 см, шылдыр шӓрӓлтӹмӹжӹ 55–60 см якте шоэш. Нелӹцӹштӹ 110–140 (озыжы), 95–115 (ӓвӓжӹ) г якте лин кердеш.
Палдиски

Па́лдиски (), тошты лӹмжӹ Рогервик (), — хала Эстоништӹ, Финн иксӓ тӹрӹштӹ порт.
Географижӹ.
Палдиски Харьюмаа уездӹштӹ вӓрлӓнӓ. Таллинн якте 52 уштыш.
Псаммодромусвлӓ

Псаммодромусвлӓ () — лачокла шӓкшӓльӹ йишвлӓн группыш пырышы Пиреней пел ошмаотышты дӓ Йыдпел Африкышты вӓшлиӓлтшӹ изи шӓкшӓльӹвлӓ. Цилӓжӹ 5 тӹрлӹ псаммодромус улы.
Алжир псаммодромус

Алжир псаммодромус () — лачокла шӓкшӓльӹ йишвлӓн группыш пырышы Марокко, Алжир, Тунис, Испани, Португали, Итали дӓ Франциштӹ вӓшлиӓлтшӹ изи шӓкшӓльӹ. Кытшы 10–15 см якте шоэш.
Блан псаммодромус

Блан псаммодромус () — лачокла шӓкшӓльӹ йишвлӓн группыш пырышы Марокко, Алжир дӓ Тунисиштӹ вӓшлиӓлтшӹ изи шӓкшӓльӹ. 
Лӹмжӹ.
Лӹмжӹм швейцари зоолог Анри Блан (Henri Blanc, 1859 – 1930) лӹмеш пумы.
Испани псаммодромус

Испани псаммодромус () — лачокла шӓкшӓльӹ йишвлӓн группыш пырышы Испани, Португали дӓ Франциштӹ вӓшлиӓлтшӹ изи шӓкшӓльӹ. Кытшы 14 см якте шоэш.
Изи парнян псаммодромус

Изи парнян псаммодромус () — лачокла шӓкшӓльӹ йишвлӓн группыш пырышы Мароккышты шӹрен вӓшлиӓлтшӹ изи шӓкшӓльӹ. Кӓпшӹ 112–116 мм, пачшы 72–73 мм якте шоэш.
Вадывел псаммодромус

Вадывел псаммодромус () — лачокла шӓкшӓльӹ йишвлӓн группыш пырышы Испани дӓ Португалиштӹ вӓшлиӓлтшӹ изи шӓкшӓльӹ.
Тӹшкӓ шӓкшӓльӹвлӓ

Тӹшкӓ шӓкшӓльӹвлӓ () — лачокла шӓкшӓльӹ йишвлӓн группыш пырышы ирвел дӓ кечӹвӓл-ирвел Азиштӹ вӓшлиӓлтшӹ изи шӓкшӓльӹвлӓ. Цилӓжӹ 22 тӹрлӹ тӹшкӓ шӓкшӓльӹ улы.
Тимон шӓкшӓльӹвлӓ

Тимон шӓкшӓльӹвлӓ () — лачокла шӓкшӓльӹ йишвлӓн группыш пырышы Кечӹвӓлвел Европышты, Йыдпел Африкышты дӓ Покшал Ирвелӹштӹ вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹвлӓ. Цилӓжӹ 4 тӹрлӹ тимон шӓкшӓльӹ улы.
Шӹргӹ шӓкшӓльӹ

Шӹргӹ шӓкшӓльӹ () — лачокла шӓкшӓльӹ йишвлӓн группыш пырышы Евразиштӹ вӓшлиӓлтшӹ изи шӓкшӓльӹ. Кытшы 12 см якте шоэш.
Ыжарикӓ шӓкшӓльӹвлӓ

Ыжарикӓ шӓкшӓльӹвлӓ () — лачокла шӓкшӓльӹ йишвлӓн группыш пырышы Евразиштӹ вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹвлӓ. Цилӓжӹ 9 тӹрлӹ ыжарикӓ шӓкшӓльӹ улы.
Ыжарикӓ шӓкшӓльӹ

Ыжарикӓ шӓкшӓльӹ () — лачокла шӓкшӓльӹ йишвлӓн группыш пырышы кечӹвӓл-ирвел Европышты дӓ Турциштӹ вӓшлиӓлтшӹ изи шӓкшӓльӹ. Кытшы 15 см якте шоэш.
Даревски шӓкшӓльӹвлӓ

Даревски шӓкшӓльӹвлӓ () — лачокла шӓкшӓльӹ йишвлӓн группыш пырышы кечӹвӓл-ирвел Европышты дӓ Кечӹвӓл-вадывел Азиштӹ вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹвлӓ. Цилӓжӹ 32 тӹрлӹ Даревски шӓкшӓльӹ улы.
Анатоли шӓкшӓльӹвлӓ

Анатоли шӓкшӓльӹвлӓ () — лачокла шӓкшӓльӹ йишвлӓн группыш пырышы Турциштӹ дӓ Грециштӹ вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹвлӓ. Цилӓжӹ 4 тӹрлӹ Анатоли шӓкшӓльӹ улы.
Анатоли шӓкшӓльӹ

Анатоли шӓкшӓльӹ () — лачокла шӓкшӓльӹ йишвлӓн группыш пырышы Турциштӹ дӓ Грециштӹ вӓшлиӓлтшӹ изи шӓкшӓльӹ. Кытшы 24 см якте шоэш.
Будак шӓкшӓльӹ

Будак шӓкшӓльӹ () — лачокла шӓкшӓльӹ йишвлӓн группыш пырышы Турциштӹ шӹрен вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹ. 
Лӹмжӹ.
Лӹмжӹм турк герпетолог Абидин Будак (Abidin Budak, 1943–) лӹмеш пумы.
Дэнфорд шӓкшӓльӹ

Дэнфорд шӓкшӓльӹ () — лачокла шӓкшӓльӹ йишвлӓн группыш пырышы Турциштӹ шӹрен вӓшлиӓлтшӹ изи шӓкшӓльӹ. 
Лӹмжӹ.
Лӹмжӹм Чарльз Джордж Дэнфорд (Charles George Danford) лӹмеш пумы.
Далмаци шӓкшӓльӹ

Далмаци шӓкшӓльӹ () — лачокла шӓкшӓльӹ йишвлӓн группыш пырышы Хорвати, Босни дӓ Герцеговина дӓ Черногориштӹ вӓшлиӓлтшӹ изи шӓкшӓльӹ. Кытшы 19–20 см якте шоэш.
Динар шӓкшӓльӹвлӓ

Динар шӓкшӓльӹвлӓ () — лачокла шӓкшӓльӹ йишвлӓн группыш пырышы Динар кырыквлӓштӹ (Хорвати, Босни дӓ Герцеговина, Черногори дӓ Албани) вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹвлӓ. Цилӓжӹ 2 тӹрлӹ Динар шӓкшӓльӹ улы.
Динар шӓкшӓльӹ

Динар шӓкшӓльӹ () — лачокла шӓкшӓльӹ йишвлӓн группыш пырышы Динар кырыквлӓштӹ (Хорвати, Босни дӓ Герцеговина дӓ Черногори) вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹ. Кытшы 15–22 см якте шоэш.
Греци шӓкшӓльӹ

Греци шӓкшӓльӹ () — лачокла шӓкшӓльӹ йишвлӓн группыш пырышы Грециштӹ шӹрен вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹ. Кытшы 26 см якте шоэш.
Ибери шӓкшӓльӹвлӓ

Ибери шӓкшӓльӹ () — лачокла шӓкшӓльӹ йишвлӓн группыш пырышы Кечӹвӓлвел Европышты вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹвлӓ. Цилӓжӹ 8 тӹрлӹ Ибери шӓкшӓльӹ улы.
Ибери шӓкшӓльӹ

Ибери шӓкшӓльӹ () — лачокла шӓкшӓльӹ йишвлӓн группыш пырышы Ибери пел ошмаотышты шӹрен вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹ. Кытшы 21 см якте шоэш.
Испани шӓкшӓльӹ

Испани шӓкшӓльӹ () — лачокла шӓкшӓльӹ йишвлӓн группыш пырышы Испаништӹ шӹрен вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹ. Кытшы 18–23 см якте шоэш. 
Лӹмжӹ.
Лӹмжӹм (Carl August Otto Cyrén) лӹмеш пумы.
Галан шӓкшӓльӹ

Галан шӓкшӓльӹ () — лачокла шӓкшӓльӹ йишвлӓн группыш пырышы Испаништӹ шӹрен вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹ. Кытышты 69,1 (озыжы), 84,4 (ӓвӓжӹ) мм якте шоэш. 
Лӹмжӹ.
Лӹмжӹм (Pedro Galán Regalado) лӹмеш пумы.
Мартинес-Рика шӓкшӓльӹ

Мартинес-Рика шӓкшӓльӹ () — лачокла шӓкшӓльӹ йишвлӓн группыш пырышы Испаништӹ шӹрен вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹ. Кытшы 70 мм якте шоэш. 
Лӹмжӹ.
Лӹмжӹм (Juan Pablo Martinez-Rica, 1843–1928) лӹмеш пумы.
Хорват шӓкшӓльӹ

Хорват шӓкшӓльӹ () — лачокла шӓкшӓльӹ йишвлӓн группыш пырышы Австри, Итали, Словени дӓ Хорватиштӹ шӹрен вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹ. Кытшы 18 см якте шоэш. 
Лӹмжӹ.
Лӹмжӹм Гeзa Хорват (Géza Horváth, 1847–1937) лӹмеш пумы.
Валь-д’Аран шӓкшӓльӹ

Валь-д’Аран шӓкшӓльӹ () — лачокла шӓкшӓльӹ йишвлӓн группыш пырышы Каталоништӹ (Валь-д’Аран) дӓ Франциштӹ (Арьеж) шӹрен вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹ. Кытышты 62 (озыжы), 67 (ӓвӓжӹ) мм якте шоэш.
Аурелио шӓкшӓльӹ

Аурелио шӓкшӓльӹ () — лачокла шӓкшӓльӹ йишвлӓн группыш пырышы Франциштӹ (Арьеж), Каталоништӹ (Льейда) дӓ Андоррышты шӹрен вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹ. Кытышты 65 (озыжы), 62 (ӓвӓжӹ) мм якте шоэш. 
Лӹмжӹ.
Лӹмжӹм (Aurelio Arribas) лӹмеш пумы.
Бонналь шӓкшӓльӹ

Бонналь шӓкшӓльӹ () — лачокла шӓкшӓльӹ йишвлӓн группыш пырышы Франциштӹ (Атланти Пиренейвлӓ, Кӱшӹл Пиренейвлӓ, Кӱшӹл Гаронна), Испаништӹ (Уэска) дӓ Каталоништӹ (Льейда) шӹрен вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹ. Кытышты 59 (озыжы), 65 (ӓвӓжӹ) мм якте шоэш. 
Лӹмжӹ.
Лӹмжӹм (Jean-Louis de Bonnal, 1874–1954) лӹмеш пумы.
Иран шӓкшӓльӹвлӓ

Иран шӓкшӓльӹвлӓ () — лачокла шӓкшӓльӹ йишвлӓн группыш пырышы Иран дӓ Азербайджанышты вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹвлӓ. Цилӓжӹ 2 тӹрлӹ Иран шӓкшӓльӹ улы.
Тропидозаурвлӓ

Тропидозаурвлӓ () — лачокла шӓкшӓльӹ йишвлӓн группыш пырышы Кечӹвӓлвел Африкышты шӹрен вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹвлӓ. Цилӓжӹ 4 тӹрлӹ тропидозаур улы.
Шая степь шӓкшӓльӹвлӓ

Шая степь шӓкшӓльӹвлӓ () — лачокла шӓкшӓльӹ йишвлӓн группыш пырышы Африкышты вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹвлӓ. Цилӓжӹ 4 тӹрлӹ шая степь шӓкшӓльӹ улы.
Степь шӓкшӓльӹвлӓ

Степь шӓкшӓльӹвлӓ () — лачокла шӓкшӓльӹ йишвлӓн группыш пырышы Азиштӹ дӓ Европышты вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹвлӓ. Цилӓжӹ 34 тӹрлӹ степь шӓкшӓльӹ улы.
Тейравлӓ

Тейравлӓ () — лачокла шӓкшӓльӹ йишвлӓн группыш пырышы Пиреней пел ошмаотышты дӓ Йыдпел Африкышты вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹвлӓ. Цилӓжӹ 2 тӹрлӹ тейра улы.
Мадейра шӓкшӓльӹ

Мадейра шӓкшӓльӹ () — лачокла шӓкшӓльӹ йишвлӓн группыш пырышы Португалиштӹ Мадейра ошмаотывлӓштӹ шӹрен вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹ. Кытшы 23,5 см якте шоэш. 
Лӹмжӹ.
Лӹмжӹм (Antoine Louis Dugès, 1797–1838) лӹмеш пумы.
Марокко шӓкшӓльӹ

Марокко шӓкшӓльӹ () — лачокла шӓкшӓльӹ йишвлӓн группыш пырышы Марокко, Алжир дӓ Менорка ошмаотышты вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹ.
Поромера

Поромера () — лачокла шӓкшӓльӹ йишвлӓн группыш пырышы Африкышты (Камерун, Экваториаль Гвиней, Габон, Покшал Африка Республика дӓ Конго Демократи Республика) вӓшлиӓлтшӹ монотипан шӓкшӓльӹ. 
Лӹмжӹ.
Лӹмжӹм медицин миссионер (Henry A. Ford) лӹмеш пумы.
Филохортусвлӓ

Филохортусвлӓ () — лачокла шӓкшӓльӹ йишвлӓн группыш пырышы Африкышты дӓ Арави пел ошмаотышты вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹвлӓ. Цилӓжӹ 6 тӹрлӹ филохортус улы.
Педиопланисвлӓ

Педиопланисвлӓ () — лачокла шӓкшӓльӹ йишвлӓн группыш пырышы Кечӹвӓлвел Африкышты вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹвлӓ. Цилӓжӹ 13 тӹрлӹ педиопланис улы.
Кӹшкӹ сӹнзӓӓн шӓкшӓльӹвлӓ

Кӹшкӹ сӹнзӓӓн шӓкшӓльӹвлӓ () — лачокла шӓкшӓльӹ йишвлӓн группыш пырышы кечӹвӓл-ирвел Европышты, йыд-ирвел Африкышты дӓ вадывел Азиштӹ вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹвлӓ. Цилӓжӹ 8 тӹрлӹ кӹшкӹ сӹнзӓӓн шӓкшӓльӹ улы.
Нукрасвлӓ

Нукрасвлӓ () — лачокла шӓкшӓльӹ йишвлӓн группыш пырышы Африкышты вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹвлӓ. Цилӓжӹ 10 тӹрлӹ нукрас улы.
Месалинавлӓ

Месалинавлӓ () — лачокла шӓкшӓльӹ йишвлӓн группыш пырышы Азиштӹ дӓ Йыдпел Африкышты вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹвлӓ. Цилӓжӹ 14 тӹрлӹ месалина улы.
Меролесвлӓ

Меролесвлӓ () — лачокла шӓкшӓльӹ йишвлӓн группыш пырышы Кечӹвӓлвел Африкышты вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹвлӓ. Цилӓжӹ 8 тӹрлӹ меролес улы.
Латастивлӓ

Латастивлӓ () — лачокла шӓкшӓльӹ йишвлӓн группыш пырышы Африкын Сахара гӹц кечӹвӓлвелнӹрӓк вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹвлӓ. Цилӓжӹ 10 тӹрлӹ латасти улы.
Голасписвлӓ

Голасписвлӓ () — лачокла шӓкшӓльӹ йишвлӓн группыш пырышы Африкын Сахара гӹц кечӹвӓлвелнӹрӓк вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹвлӓ. Цилӓжӹ 2 тӹрлӹ голаспис улы.
Гастрофолисвлӓ

Гастрофолисвлӓ () — лачокла шӓкшӓльӹ йишвлӓн группыш пырышы Африкын Сахара гӹц кечӹвӓлвелнӹрӓк вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹвлӓ. Цилӓжӹ 4 тӹрлӹ гастрофолис улы.
Адольфусвлӓ

Адольфусвлӓ () — лачокла шӓкшӓльӹ йишвлӓн группыш пырышы Ирвел дӓ Покшал Африкышты вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹвлӓ. Цилӓжӹ 4 тӹрлӹ адольфус улы.
Гелиоболусвлӓ

Гелиоболусвлӓ () — лачокла шӓкшӓльӹ йишвлӓн группыш пырышы Африкын Сахара гӹц кечӹвӓлвелнӹрӓк вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹвлӓ. Цилӓжӹ 4 тӹрлӹ гелиоболус улы.
Аконтиас сцинк йишвлӓ

Аконтиас сцинк йишвлӓ () — сцинк йишвлӓн группыш пырышы Кечӹвӓлвел Африкышты вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹвлӓ. Цилӓжӹ 26 тӹрлӹ аконтиас улы.
Аконтиасвлӓ

Аконтиасвлӓ () — сцинк йишвлӓн группыш пырышы Кечӹвӓлвел Африкышты вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹвлӓ. Цилӓжӹ 21 тӹрлӹ аконтиас улы.
Тифлозаурусвлӓ

Тифлозаурусвлӓ () — сцинк йишвлӓн группыш пырышы Кечӹвӓлвел Африкышты вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹвлӓ. Цилӓжӹ 5 тӹрлӹ тифлозаурус улы.
Эгерни сцинк йишвлӓ

Эгерни сцинк йишвлӓ () — сцинк йишвлӓн группыш пырышы Океаништӹ вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹвлӓ. Цилӓжӹ 58 тӹрлӹ эгерни сцинк улы.
Эгернивлӓ

Эгернивлӓ () — сцинк йишвлӓн группыш пырышы Австралиштӹ шӹрен вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹвлӓ. Цилӓжӹ 17 тӹрлӹ эгерни улы.
Симсӹ йӹлмӓн сцинк

Симсӹ йӹлмӓн сцинквлӓ тенгеок Тиликвавлӓ () — сцинк йишвлӓн группыш пырышы Австралиштӹ, Индонезиштӹ дӓ Папуа-У Гвинейиштӹ вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹвлӓ. Цилӓжӹ 7 тӹрлӹ тиликва улы.
Кӹтӹк пачан сцинк

Кӹтӹк пачан сцинк () — сцинк йишвлӓн группыш пырышы Австралиштӹ шӹрен вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹ. Кытшы 35–40 см якте шоэш.
Австрали симсӹ йӹлмӓн сцинк

Австрали симсӹ йӹлмӓн сцинк () — сцинк йишвлӓн группыш пырышы Австралиштӹ дӓ Индонезиштӹ кечӹвӓлвел Малуку ошмаотывлӓштӹ шӹрен вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹ. Кытшы 45–55 см якте шоэш
Триболонотусвлӓ

Триболонотусвлӓ () — сцинк йишвлӓн группыш пырышы Папуа-У Гвинейиштӹ Бисмарк дон Соломон ошмаотывлӓштӹ шӹрен вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹвлӓ. Цилӓжӹ 8 тӹрлӹ триболонотус улы.
Беллаториясвлӓ

Беллаториясвлӓ () — сцинк йишвлӓн группыш пырышы Австралиштӹ шӹрен вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹвлӓ. Цилӓжӹ 3 тӹрлӹ беллаторияс улы.
Соломон сцинк

Соломон сцинк () — сцинк йишвлӓн группыш пырышы Соломон ошмаотывлӓштӹ шӹрен вӓшлиӓлтшӹ, качшы кушкыш пушӓнгӹ шӓкшӓльӹ. Кытшы 29–33 см, нелӹцшӹ 100–120 г якте шоэш.
Ошалгы-якшар йӹлмӓн сцинк

Ошалгы-якшар йӹлмӓн сцинк тенгеок Хемисфэриодон () — сцинк йишвлӓн группыш пырышы Австралиштӹ шӹрен вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹ. Кытшы 45 см якте шоэш
Лӹмжӹ.
Лӹмжӹм британи герпетолог Эдвард Джеррард (Edward Gerrard (1810 – 1910) лӹмеш пумы.
Циклодоморфусвлӓ

Циклодоморфусвлӓ () — сцинк йишвлӓн группыш пырышы Австралиштӹ шӹрен вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹвлӓ. Цилӓжӹ 8 тӹрлӹ циклодоморфус улы.
Лиофолисвлӓ

Лиофолисвлӓ () — сцинк йишвлӓн группыш пырышы Австралиштӹ шӹрен вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹвлӓ. Цилӓжӹ 11 тӹрлӹ лиофолис улы.
Лиссолеписвлӓ

Лиссолеписвлӓ () — сцинк йишвлӓн группыш пырышы Австралиштӹ шӹрен вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹвлӓ. Цилӓжӹ 2 тӹрлӹ лиссолепис улы.
Эугонгилус сцинк йишвлӓ

Эугонгилус сцинк йишвлӓ () — сцинк йишвлӓн группыш пырышы Африкышты, Евразиштӹ дӓ Австралиштӹ вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹвлӓ. Цилӓжӹ 418 тӹрлӹ эугонгилус сцинк улы.
Цӓрӓ сӹнзӓӓн сцинквлӓ

Цӓрӓ сӹнзӓӓн сцинквлӓ () — сцинк йишвлӓн группыш пырышы Евразиштӹ вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹвлӓ. Цилӓжӹ 10 тӹрлӹ цӓрӓ сӹнзӓӓн сцинк улы.
Корнан цӓрӓ сӹнзӓӓн сцинк

Корнан цӓрӓ сӹнзӓӓн сцинк () — сцинк йишвлӓн группыш пырышы Турциштӹ, Армени, Азербайджан дӓ Иранышты вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹ. Кытшы шӹренжок 15 см якте веле.
Будак цӓрӓ сӹнзӓӓн сцинк

Будак цӓрӓ сӹнзӓӓн сцинк () — сцинк йишвлӓн группыш пырышы Турциштӹ, Кипр, Сири дӓ Ливанышты вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹ. Кытшы 12 см якте шоэш.
Лӹмжӹ.
Лӹмжӹм турк герпетолог Абидин Будак (Abidin Budak, 1943–) лӹмеш пумы.
Чернов цӓрӓ сӹнзӓӓн сцинк

Чернов цӓрӓ сӹнзӓӓн сцинк () — сцинк йишвлӓн группыш пырышы Турциштӹ, Армени дӓ Иранышты вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹ. Кытшы 12 см якте шоэш.
Лӹмжӹ.
Лӹмжӹм совет герпетолог Сергей Александрович Чернов (1903 – 1964) лӹмеш пумы.
Европа цӓрӓ сӹнзӓӓн сцинк

Европа цӓрӓ сӹнзӓӓн сцинк () — сцинк йишвлӓн группыш пырышы кечӹвӓл-ирвел Европышты дӓ Турциштӹ вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹ. Кытшы 12-15 см якте шоэш.
Лӹмжӹ.
Лӹмжӹм венгр химик дӓ ботаник Пауль Китайбель (Pál Kitaibel, 1757–1817) лӹмеш пумы.
Рӱппель цӓрӓ сӹнзӓӓн сцинк

Рӱппель цӓрӓ сӹнзӓӓн сцинк () — сцинк йишвлӓн группыш пырышы Египет, Ливан дӓ Сириштӹ вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹ. 
Лӹмжӹ.
Лӹмжӹм немӹц зоолог дӓ ботаник Эдуард Рӱппель (Eduard Rüppell, 1794 – 1884) лӹмеш пумы.
Дарваз цӓрӓ сӹнзӓӓн сцинк

Дарваз цӓрӓ сӹнзӓӓн сцинк () — сцинк йишвлӓн группыш пырышы Таджикистанышты Дарваз кырыкӹрдӹштӹ шӹрен вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹ.
Дарваз кырыкӹрдӹ

Дарваз кырыкӹрдӹ — Таджикистанышты вӓрлӓнӹшӹ кырыкӹрдӹ. Кӱкшӹцшӹ 200 км.
Пустыня цӓрӓ сӹнзӓӓн сцинк

Пустыня цӓрӓ сӹнзӓӓн сцинк () — сцинк йишвлӓн группыш пырышы Казахстан, Кыргызстан, Таджикистан, Узбекистан дӓ Туркменистанышты вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹ. Кытшы 5,6 см, нелӹцшӹ 2 кг якте шоэш.
Изи цӓрӓ сӹнзӓӓн сцинк

Изи цӓрӓ сӹнзӓӓн сцинк () — сцинк йишвлӓн группыш пырышы Инди, Пакистан дӓ Афганистанышты вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹ. Кытшы 3,6 см якте шоэш. 
Лӹмжӹ.
Лӹмжӹм британи зоолог Джон Эдуард Грей (John Edward Gray, 1800 – 1875) лӹмеш пумы.
Ази цӓрӓ сӹнзӓӓн сцинк

Ази цӓрӓ сӹнзӓӓн сцинк () — сцинк йишвлӓн группыш пырышы Сауд Арави, Йемен, Сири, Ирак, Иран, Афганистан, Пакистан, Инди Азербайджан, Грузи, Туркменистан, Узбекистане дӓ Таджикистанышты вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹ. Кытшы 5 см якте шоэш.
Линдберг цӓрӓ сӹнзӓӓн сцинк

Линдберг цӓрӓ сӹнзӓӓн сцинк () — сцинк йишвлӓн группыш пырышы Афганистанышты вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹ. 
Лӹмжӹ.
Лӹмжӹм Кнут Линдберг (Knut Lindberg) лӹмеш пумы.
Африка цӓрӓ сӹнзӓӓн сцинквлӓ

Африка цӓрӓ сӹнзӓӓн сцинквлӓ () — сцинк йишвлӓн группыш пырышы Африкышты дӓ Арави пел ошмаотышты вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹвлӓ. Цилӓжӹ 7 тӹрлӹ Африка цӓрӓ сӹнзӓӓн сцинк улы.
Маккой сцинк

Маккой сцинк () — сцинк йишвлӓн группыш пырышы Австралиштӹ шӹрен вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹ. 
Лӹмжӹ.
Лӹмжӹм британи палеонтолог дӓ зоолог Фредерик Маккой (Frederick McCoy, 1817 – 1899) лӹмеш пумы.
Бассианавлӓ

Бассианавлӓ () — сцинк йишвлӓн группыш пырышы Австралиштӹ шӹрен вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹвлӓ. Цилӓжӹ 3 тӹрлӹ бассиана улы.
Каледонисцинквлӓ

Каледонисцинквлӓ () — сцинк йишвлӓн группыш пырышы У Каледони дӓ Вануату ошмаотывлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹвлӓ. Цилӓжӹ 14 тӹрлӹ каледонисцинк улы.
Карливлӓ

Карливлӓ () — сцинк йишвлӓн группыш пырышы Австралиштӹ , Папуа-У Гвинейиштӹ дӓ Индонезиштӹ вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹвлӓ. Цилӓжӹ 44 тӹрлӹ карли улы.
Целатисцинквлӓ

Целатисцинквлӓ () — сцинк йишвлӓн группыш пырышы У Каледоништӹ вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹвлӓ. Цилӓжӹ 2 тӹрлӹ целатисцинк улы.
Кофусцинкопусвлӓ

Кофусцинкопусвлӓ () — сцинк йишвлӓн группыш пырышы вадывел Африкышты вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹвлӓ. Цилӓжӹ 4 тӹрлӹ кофусцинкопус улы.
Криптоблефарусвлӓ

Криптоблефарусвлӓ () — сцинк йишвлӓн группыш пырышы Индонезиштӹ, Австралиштӹ дӓ Океаништӹ вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹвлӓ. Цилӓжӹ 54 тӹрлӹ криптоблефарус улы.
Эмойвлӓ

Эмойвлӓ () — сцинк йишвлӓн группыш пырышы Океаништӹ дӓ кечӹвӓл-ирвел Ази ошмаотывлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹвлӓ. Цилӓжӹ 78 тӹрлӹ эмой улы.
Эротикосцинк

Эротикосцинк () — сцинк йишвлӓн группыш пырышы Австралиштӹ шӹрен вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹ.
Эугонгилусвлӓ

Эугонгилусвлӓ () — сцинк йишвлӓн группыш пырышы Индонезиштӹ, Папуа-У Гвинейиштӹ, Соломон ошмаотывлӓштӹ дӓ Австралиштӹ вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹвлӓ. Цилӓжӹ 5 тӹрлӹ эугонгилус улы.
Лигозома сцинк йишвлӓ

Лигозома сцинк йишвлӓ () — сцинк йишвлӓн группыш пырышы Африкышты, Азиштӹ дӓ Океаништӹ вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹвлӓ. Цилӓжӹ 52 тӹрлӹ лигозома сцинк улы.
Мабуй сцинк йишвлӓ

Мабуй сцинк йишвлӓ () — сцинк йишвлӓн группыш пырышы Америкышты, Африкышты дӓ Азиштӹ вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹвлӓ. Цилӓжӹ 190 тӹрлӹ мабуй сцинк улы.
Лачокла сцинк йишвлӓ

Лачокла сцинк йишвлӓ () — сцинк йишвлӓн группыш пырышы шӓкшӓльӹвлӓ.
Сфеноморфус сцинк йишвлӓ

Сфеноморфус сцинк йишвлӓ () — сцинк йишвлӓн группыш пырышы Австралиштӹ дӓ кечӹвӓл-ирвел Азиштӹ вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹвлӓ. Цилӓжӹ 230 тӹрлӹ сфеноморфус сцинк улы.
Рамон Пиньейро Лопес

Рамон Пиньейро Лопес (галис. "Ramón Piñeiro López"; 31-шӹ май 1915-шӹ и, Ланкара – 27-шӹ август 1990-шы и, Сантьяго-де-Компостела, Галиси) — галиси философ, эссе, сирӹзӹ дӓ политик.
Авӓжӹ Vicenta López Fernández, ӓтяжӹ Salvador Piñeiro García.
Карбоейро монастырь

Карбоейро монастырь тенгеок Сан-Лоренцо-де-Карбоейро монастырь (галис. "Mosteiro de San Lourenzo de Carboeiro", ) — Испанин йыд-вадывелӹшӹ Галиси автономный регионыштыш Рома архитектура монастырьвлӓ логӹц сек тоштывлӓ лошкы пыра. 
Сильеда муниципалитетиштӹ Карбоейро (Santa María de Carboeiro) приходышты вӓрлӓнӹшӹ ти монастырь церкӹ X курымын монастырьжы.
Лампрофолисвлӓ

Лампрофолисвлӓ () — сцинк йишвлӓн группыш пырышы Австралиштӹ дӓ У Зеландиштӹ вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹвлӓ. Цилӓжӹ 11 тӹрлӹ лампрофолис улы.
Лейолописмавлӓ

Лейолописмавлӓ () — сцинк йишвлӓн группыш пырышы Фиджи дӓ Маскарен ошмаотывлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹвлӓ. Цилӓжӹ 5 тӹрлӹ лейолописма улы.
Лобуливлӓ

Лобуливлӓ () — сцинк йишвлӓн группыш пырышы У Гвиней ошмаотышты шӹрен вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹвлӓ. Цилӓжӹ 6 тӹрлӹ лобули улы.
Менетивлӓ

Менетивлӓ () — сцинк йишвлӓн группыш пырышы Австралиштӹ вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹвлӓ. Цилӓжӹ 6 тӹрлӹ менети улы.
Моретивлӓ

Моретивлӓ () — сцинк йишвлӓн группыш пырышы Австралиштӹ шӹрен вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹвлӓ. Цилӓжӹ 8 тӹрлӹ морети улы.
Нивеосцинквлӓ

Нивеосцинквлӓ () — сцинк йишвлӓн группыш пырышы Австралиштӹ шӹрен вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹвлӓ. Цилӓжӹ 8 тӹрлӹ нивеосцинк улы.
Олигозомавлӓ

Олигозомавлӓ () — сцинк йишвлӓн группыш пырышы У Зеландиштӹ, Лорд-Хау дӓ Норфолк ошмаотывлӓштӹ шӹрен вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹвлӓ. Цилӓжӹ 41 тӹрлӹ олигозома улы.
Панасписвлӓ

Панасписвлӓ () — сцинк йишвлӓн группыш пырышы Африкышты вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹвлӓ. Цилӓжӹ 8 тӹрлӹ панаспис улы.
Псевдоэмойвлӓ

Псевдоэмойвлӓ () — сцинк йишвлӓн группыш пырышы Австралиштӹ шӹрен вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹвлӓ. Цилӓжӹ 6 тӹрлӹ псевдоэмой улы.
Сапросцинквлӓ

Сапросцинквлӓ () — сцинк йишвлӓн группыш пырышы Австралиштӹ шӹрен вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹвлӓ. Цилӓжӹ 12 тӹрлӹ сапросцинк улы.
Лампролеписвлӓ

Лампролеписвлӓ () — сцинк йишвлӓн группыш пырышы кечӹвӓл-ирвел Азиштӹ дӓ вадывел Океани ошмаотывлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹвлӓ. Цилӓжӹ 4 тӹрлӹ лампролепис улы.
Лепидотирисвлӓ

Лепидотирисвлӓ () — сцинк йишвлӓн группыш пырышы Африкышты вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹвлӓ. Цилӓжӹ 3 тӹрлӹ лепидотирис улы.
Лигозомавлӓ

Лигозомавлӓ () — сцинк йишвлӓн группыш пырышы Азиштӹ дӓ Африкышты вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹвлӓ. Цилӓжӹ 31 тӹрлӹ лигозома улы.
Мохлусвлӓ

Мохлусвлӓ () — сцинк йишвлӓн группыш пырышы Африкышты вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹвлӓ. Цилӓжӹ 13 тӹрлӹ мохлус улы.
Бразили сцинквлӓ

Бразили сцинквлӓ () — сцинк йишвлӓн группыш пырышы Бразилиштӹ шӹрен вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹвлӓ. Цилӓжӹ 3 тӹрлӹ Бразили сцинк улы.
Кабо-Верде мабуйвлӓ

Кабо-Верде мабуйвлӓ () — сцинк йишвлӓн группыш пырышы Кабо-Верде ошмаотывлӓштӹ шӹрен вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹвлӓ. Цилӓжӹ 8 тӹрлӹ Кабо-Верде мабуй улы.
Копеоглоссумвлӓ

Копеоглоссумвлӓ () — сцинк йишвлӓн группыш пырышы Антил ошмаотывлӓштӹ ‎‎дӓ Кечӹвӓлвел Америкышты вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹвлӓ. Цилӓжӹ 5 тӹрлӹ копеоглоссум улы.
Дасивлӓ

Дасивлӓ () — сцинк йишвлӓн группыш пырышы кечӹвӓл-ирвел дӓ кечӹвӓлвел Азиштӹ вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹвлӓ. Цилӓжӹ 9 тӹрлӹ даси улы.
Вьетнам сцинк

Вьетнам сцинк () — сцинк йишвлӓн группыш пырышы Вьетнамышты шӹрен вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹ.
Эумецивлӓ

Эумецивлӓ () — сцинк йишвлӓн группыш пырышы Кечӹвӓлвел Африкышты шӹрен вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹвлӓ. Цилӓжӹ 2 тӹрлӹ эумеци улы.
Ази мабуйвлӓ

Ази мабуйвлӓ () — сцинк йишвлӓн группыш пырышы Азиштӹ вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹвлӓ. Цилӓжӹ 31 тӹрлӹ Ази мабуй улы.
Мабуйвлӓ

Мабуйвлӓ () — сцинк йишвлӓн группыш пырышы Антил ошмаотывлӓштӹ шӹрен вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹвлӓ. Цилӓжӹ 8 тӹрлӹ мабуй улы.
Африка мабуйвлӓ

Африка мабуйвлӓ () — сцинк йишвлӓн группыш пырышы Африкышты, Азиштӹ дӓ Кечӹвӓлвел Европышты вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹвлӓ. Цилӓжӹ 79 тӹрлӹ Африка мабуй улы.
Варзейвлӓ

Варзейвлӓ () — сцинк йишвлӓн группыш пырышы Кечӹвӓлвел Америкышты дӓ Ямайкышты вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹвлӓ. Цилӓжӹ 2 тӹрлӹ варзей улы.
Динозавр

Динозаврвлӓ ( †) — нӹл яланвлӓн группыш пырышы тупӹрдӓн тошты мезозой йӓнвлӓ. 
Лӹмжӹ.
Лӹмӹн этимологижӹ тошты грек «δεινός» (страшный) дон «σαῦρος» (шӓкшӓльӹ) шамаквлӓ гӹц лин.
Классификацижӹ.
 ├─ Ornithischia † – птицетазовые
 ├─ Stegosauria † – Стегозаврвлӓ
 ├─ Ankylosauria † – Анкилозаврвлӓ
 ├─ Ornithopoda † – Орнитоподвлӓ
 └─ Ceratopsia † – Цератопсвлӓ
 └─ Saurischia – ящеротазовые
 ├─ Sauropodomorpha † – Завроподоморфвлӓ
 └─ Theropoda – Тероподвлӓ
Кужы ялан сцинквлӓ

Кужы ялан сцинквлӓ () — сцинк йишвлӓн группыш пырышы Йыдпел Африкышты дӓ Азиштӹ вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹвлӓ. Цилӓжӹ 5 тӹрлӹ кужы ялан сцинк улы.
Чолистан

Чолистан (урду چولستان ) — Пакистанышты пустыня гӹц иктӹжӹ. Территорижӹ 16000 км².
Чолистан кужы ялан сцинк

Чолистан кужы ялан сцинк () — сцинк йишвлӓн группыш пырышы Пакистанышты Чолистан пустынышты вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹ.
Алжир кужы ялан сцинк

Алжир кужы ялан сцинк () — сцинк йишвлӓн группыш пырышы Йыдпел Африкышты (Алжир дӓ Марокко) вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹ. Кытшы 15–20 см якте шоэш.
Кужы ялан сцинк

Кужы ялан сцинк () — сцинк йишвлӓн группыш пырышы Покшал Ази, Анзыл Ази дӓ Йыдпел Африкышты вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹ. Кытшы 16.5 см, пачыжы 20 см, нелӹцшӹ 90 г якте шоэш.
Лӹмжӹ.
Лӹмжӹм немӹц натуралист Иоганн Готлоб Шнайдер (Johann Gottlob Schneider, 1750 – 1822) лӹмеш пумы.
Кӹшкӹ шӓкшӓльӹвлӓ

Кӹшкӹ шӓкшӓльӹвлӓ () — сцинк йишвлӓн группыш пырышы Азиштӹ вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹвлӓ. Цилӓжӹ 11 тӹрлӹ кӹшкӹ шӓкшӓльӹ улы.
Амфиглоссусвлӓ

Амфиглоссусвлӓ () — сцинк йишвлӓн группыш пырышы Мадагаскарышты шӹрен вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹвлӓ. Цилӓжӹ 25 тӹрлӹ амфиглоссус улы.
Андронго

Андронго () — сцинк йишвлӓн группыш пырышы Мадагаскарышты вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹ.
Атеухозаурусвлӓ

Атеухозаурусвлӓ () — сцинк йишвлӓн группыш пырышы Китай, Вьетнам дӓ Япоништӹ вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹвлӓ. Цилӓжӹ 2 тӹрлӹ атеухозаурус улы.
Баркудивлӓ

Баркудивлӓ () — сцинк йишвлӓн группыш пырышы Индиштӹ шӹрен вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹвлӓ. Цилӓжӹ 2 тӹрлӹ баркуди улы.
Филиппин сцинквлӓ

Филиппин сцинквлӓ () — сцинк йишвлӓн группыш пырышы Таиланд, Филиппинвлӓштӹ дӓ Калимантан ошмаотышты вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹвлӓ. Цилӓжӹ 38 тӹрлӹ Филиппин сцинк улы.
Халцидвлӓ

Халцидвлӓ () — сцинк йишвлӓн группыш пырышы Кечӹвӓлвел Европышты, Йыдпел Африкышты дӓ Азиштӹ вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹвлӓ. Цилӓжӹ 31 тӹрлӹ халцид улы.
Фейлинивлӓ

Фейлинивлӓ () — сцинк йишвлӓн группыш пырышы Покшал Африкышты вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹвлӓ. Цилӓжӹ 6 тӹрлӹ фейлини улы.
Агнес Mo

Агнес Моника (лачокла лӹмжӹ Агнес Моника Мульёто ; 7-шӹ июль 1989-шӹ и) — индонези поп мырызы дӓ художник.
Гонгиломорфус

Гонгиломорфус () — сцинк йишвлӓн группыш пырышы Маскарен ошмаотывлӓштӹ шӹрен вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹ. Кытшы 5 см якте шоэш. 
Лӹмжӹ.
Лӹмжӹм чеш натуралист Венцеслас Боер (Wenceslas Bojer, 1795 – 1856) лӹмеш пумы.
Кого Сейшел сцинк

Кого Сейшел сцинк () — сцинк йишвлӓн группыш пырышы Сейшел ошмаотывлӓштӹ шӹрен вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹ. 
Лӹмжӹ.
Лӹмжӹм британи натуралист Джон Стэнли Гардинер (John Stanley Gardiner, 1872–1946) лӹмеш пумы.
Изи Сейшел сцинквлӓ

Изи Сейшел сцинквлӓ () — сцинк йишвлӓн группыш пырышы Сейшел ошмаотывлӓштӹ шӹрен вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹвлӓ. Цилӓжӹ 2 тӹрлӹ изи Сейшел сцинк улы.
Меланосепсвлӓ

Меланосепсвлӓ () — сцинк йишвлӓн группыш пырышы Африкышты вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹвлӓ. Цилӓжӹ 8 тӹрлӹ меланосепс улы.
Нессивлӓ

Нессивлӓ () — сцинк йишвлӓн группыш пырышы Шри-Ланкышты шӹрен вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹвлӓ. Цилӓжӹ 8 тӹрлӹ несси улы.
Параконтиасвлӓ

Параконтиасвлӓ () — сцинк йишвлӓн группыш пырышы Мадагаскарышты шӹрен вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹвлӓ. Цилӓжӹ 12 тӹрлӹ параконтиас улы.
Просцелотесвлӓ

Просцелотесвлӓ () — сцинк йишвлӓн группыш пырышы Африкышты шӹрен вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹвлӓ. Цилӓжӹ 3 тӹрлӹ просцелотес улы.
Псевдоаконтиасвлӓ

Псевдоаконтиасвлӓ () — сцинк йишвлӓн группыш пырышы Мадагаскарышты шӹрен вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹвлӓ. Цилӓжӹ 4 тӹрлӹ псевдоаконтиас улы.
Пигомелесвлӓ

Пигомелесвлӓ () — сцинк йишвлӓн группыш пырышы Мадагаскарышты шӹрен вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹвлӓ. Цилӓжӹ 2 тӹрлӹ пигомелес улы.
Лачокла сцинквлӓ

Лачокла сцинквлӓ () — сцинк йишвлӓн группыш пырышы Йыдпел Африка гӹц Пакистан якте вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹвлӓ. Цилӓжӹ 4 тӹрлӹ лачокла сцинк улы.
Сколекосепсвлӓ

Сколекосепсвлӓ () — сцинк йишвлӓн группыш пырышы Танзани дӓ Мозамбикӹштӹ вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹвлӓ. Цилӓжӹ 4 тӹрлӹ сколекосепс улы.
Сепсинавлӓ

Сепсинавлӓ () — сцинк йишвлӓн группыш пырышы Кечӹвӓлвел Африкышты вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹвлӓ. Цилӓжӹ 5 тӹрлӹ сепсина улы.
Вӧлтцковивлӓ

Вӧлтцковивлӓ () — сцинк йишвлӓн группыш пырышы Мадагаскарышты шӹрен вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹвлӓ. Цилӓжӹ 5 тӹрлӹ вӧлтцкови улы.
Австрали кӹшкӹ шӓкшӓльӹвлӓ

Австрали кӹшкӹ шӓкшӓльӹвлӓ () — сцинк йишвлӓн группыш пырышы Австралиштӹ шӹрен вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹвлӓ. Цилӓжӹ 7 тӹрлӹ Австрали кӹшкӹ шӓкшӓльӹ улы.
Калиптотисвлӓ

Калиптотисвлӓ () — сцинк йишвлӓн группыш пырышы Австралиштӹ шӹрен вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹвлӓ. Цилӓжӹ 5 тӹрлӹ калиптотис улы.
Ктенотусвлӓ

Ктенотусвлӓ () — сцинк йишвлӓн группыш пырышы Австралиштӹ шӹрен вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹвлӓ. Цилӓжӹ 101 тӹрлӹ ктенотус улы.
Коираносцинквлӓ

Коираносцинквлӓ () — сцинк йишвлӓн группыш пырышы Австралиштӹ шӹрен вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹвлӓ. Цилӓжӹ 2 тӹрлӹ коираносцинк улы. 
Лӹмжӹ.
Лӹмӹн этимологижӹ тошты грек «κοίρανος» (мастер) дон «skinkos» (сцинк) шамаквлӓ гӹц лин.
Консиннивлӓ

Консиннивлӓ () — сцинк йишвлӓн группыш пырышы Австралиштӹ шӹрен вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹвлӓ. Цилӓжӹ 8 тӹрлӹ консинни улы.
Пустыня сцинквлӓ

Пустыня сцинквлӓ () — сцинк йишвлӓн группыш пырышы Австралиштӹ дӓ Зонда ошмаотывлӓштӹ шӹрен вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹвлӓ. Цилӓжӹ 14 тӹрлӹ пустыня сцинк улы.
Фойи

Фойи () — сцинк йишвлӓн группыш пырышы Папуа-У Гвинейиштӹ шӹрен вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹ.
Пӹлӹшдӹмӹ сцинквлӓ

Пӹлӹшдӹмӹ сцинквлӓ () — сцинк йишвлӓн группыш пырышы Австралиштӹ шӹрен вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹвлӓ. Цилӓжӹ 7 тӹрлӹ пӹлӹшдӹмӹ сцинк улы.
Изопахисвлӓ

Изопахисвлӓ () — сцинк йишвлӓн группыш пырышы Мьянма дӓ Таиландышты вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹвлӓ. Цилӓжӹ 4 тӹрлӹ изопахис улы.
Вичӹ

"merge Вичӹ область, maybe should be dedicate to the city?"
Вичӹ область - Россий Федерациштӹш область, Мары Элын йыдпелвел пашкудыжы. 
Кымдецшӹ 120,4 тӹж. км². Ӹлӹзы шот - 1396,8 тӹжем эдем. Административ покшал — Вичӹ хала, "рушла Киров". Вичӹ областьышты 39 000 нӓрӹ марын ӹлӓ (2002).
Лериставлӓ

Лериставлӓ () — сцинк йишвлӓн группыш пырышы Папуа-У Гвинейиштӹ дӓ Австралиштӹ шӹрен вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹвлӓ. Цилӓжӹ 94 тӹрлӹ лериста улы.
Липинивлӓ

Липинивлӓ () — сцинк йишвлӓн группыш пырышы кечӹвӓл-ирвел Азиштӹ дӓ Океаништӹ шӹрен вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹвлӓ. Цилӓжӹ 28 тӹрлӹ липини улы.
Нотосцинквлӓ

Нотосцинквлӓ () — сцинк йишвлӓн группыш пырышы Австралиштӹ шӹрен вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹвлӓ. Цилӓжӹ 2 тӹрлӹ нотосцинк улы.
Празиногемавлӓ

Празиногемавлӓ () — сцинк йишвлӓн группыш пырышы У Гвиней дӓ Соломон ошмаотывлӓштӹ шӹрен вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹвлӓ. Цилӓжӹ 5 тӹрлӹ празиногема улы.
Ристеллавлӓ

Ристеллавлӓ () — сцинк йишвлӓн группыш пырышы кечӹвӓлвел Индиштӹ шӹрен вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹвлӓ. Цилӓжӹ 4 тӹрлӹ ристелла улы.
Саифос

Саифос () — сцинк йишвлӓн группыш пырышы Австралиштӹ шӹрен вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹ. Кытшы 18 см якте шоэш.
Сцинцеллавлӓ

Сцинцеллавлӓ () — сцинк йишвлӓн группыш пырышы Азиштӹ дӓ Йыдпел Америкышты вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹвлӓ. Цилӓжӹ 35 тӹрлӹ сцинцелла улы.
Сфеноморфусвлӓ

Сфеноморфусвлӓ () — сцинк йишвлӓн группыш пырышы Азиштӹ, Океаништӹ дӓ Покшал Америкышты вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹвлӓ. Цилӓжӹ 118 тӹрлӹ сфеноморфус улы.
Тропидофорусвлӓ

Тропидофорусвлӓ () — сцинк йишвлӓн группыш пырышы Индокитай, Калимантан, Сулавеси дӓ Филиппинвлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹвлӓ. Цилӓжӹ 28 тӹрлӹ тропидофорус улы.
Ибис

Ибисвлӓ () — ибис йишвлӓн группыш пырышы Европышты, Азиштӹ, Африкышты, Австралиштӹ дӓ Америкышты вӓшлиӓлтшӹ кого кеквлӓ. Цилӓжӹ 28 тӹрлӹ ибис улы. 
Ибисвлӓн сек изижӹн (Сан-Томе ибис) кытышты 45 см, нелӹцшӹ 450 г; сек когожын (кого ибис) кытышты 100 см, нелӹцшӹ 4.2 кг якте лин кердеш.
Шим шӱӓн ибисвлӓ

Шим шӱӓн ибисвлӓ () — ибис йишвлӓн группыш пырышы Кечӹвӓлвел Азиштӹ, Австралазиштӹ дӓ Африкышты вӓшлиӓлтшӹ ибисвлӓ. Цилӓжӹ 6 тӹрлӹ шим шӱӓн ибис улы.
Эфиопи ибис

Эфиопи ибис () — ибис йишвлӓн группыш пырышы Африкышты вӓшлиӓлтшӹ ибис. Кытшы 65–75 см, шылдыр шӓрӓлтӹмӹжӹ 112–124 см, нелӹцшӹ 1 250–1 500 г якте шоэш.
Мадагаскар ибис

Мадагаскар ибис () — ибис йишвлӓн группыш пырышы Мадагаскар дӓ Сейшел ошмаотывлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ ибис.
Шим вуян ибис

Шим вуян ибис () — ибис йишвлӓн группыш пырышы Инди, Пакистан, Мьянма дӓ Таиландышты вӓшлиӓлтшӹ ибис. Кытшы 50–90 см якте шоэш. Озы ибисвлӓ, ӓвӓвлӓ гӹц когорак ылыт. 
Пӹжӓшӹштӹ 2–4 мыны якте лин кердеш.
Малуку ибис

Малуку ибис () — ибис йишвлӓн группыш пырышы Австралазиштӹ вӓшлиӓлтшӹ ибис. Кытшы 65–75 см, шылдыр шӓрӓлтӹмӹжӹ 112–124 см якте шоэш. Нелӹцӹштӹ 1,7–2,5 (озыжы), 1,4–1,9 (ӓвӓжӹ) г якте лин кердеш.
Соломон ибис

Соломон ибис () — ибис йишвлӓн группыш пырышы Соломон ошмаотывлӓштӹ (Реннелл дон Беллона) шӹрен вӓшлиӓлтшӹ ибис.
Австрали ибис

Австрали ибис () — ибис йишвлӓн группыш пырышы Австралиштӹ дӓ У Гвинейиштӹ вӓшлиӓлтшӹ ибис. Кытшы 60–75 см, шылдыр шӓрӓлтӹмӹжӹ 100–120 см, нелӹцшӹ 1,1–1,5 кг якте шоэш.
Реюньон ибис

Реюньон ибис ( †) — ибис йишвлӓн группыш пырышы Реюньон ошмаотышты вӓшлиӓлтшӹ тошты ибис. Кытшы 70 см, нелӹцшӹ 3 кг якте шоэш.
Якшар шӱӓн ибисвлӓ

Якшар шӱӓн ибисвлӓ () — ибис йишвлӓн группыш пырышы кечӹвӓл-ирвел Азиштӹ вӓшлиӓлтшӹ ибисвлӓ. Цилӓжӹ 2-3 тӹрлӹ якшар шӱӓн ибис улы.
Кого ибис

Кого ибис () — ибис йишвлӓн группыш пырышы Камбоджа, Лаос дӓ Вьетнамышты вӓшлиӓлтшӹ ибис. Кытшы 102–106 см, нелӹцшӹ 4.2 кг якте шоэш.
Сан-Томе ибис

Сан-Томе ибис () — ибис йишвлӓн группыш пырышы Сан-Томе ошмаотышты шӹрен вӓшлиӓлтшӹ ибис. Кытшы 60–65 см, шылдыр шӓрӓлтӹмӹжӹ 2.48 см якте шоэш.
Якшар шӱӓн ибис

Якшар шӱӓн ибис () — ибис йишвлӓн группыш пырышы Инди субконтинентӹштӹ вӓшлиӓлтшӹ ибис.
Дэвисон ибис

Дэвисон ибис () — ибис йишвлӓн группыш пырышы Камбоджа, Вьетнам, Лаос дӓ Калимантан ошмаотышты вӓшлиӓлтшӹ ибис. Кытшы 75–85 см якте шоэш. 
Лӹмжӹ.
Лӹмжӹм британи орнитолог (William Ruxton Davison, ? – 1893) лӹмеш пумы.
Беллона ошмаоты

Беллона ошмаоты тенгеок Мунгики () — Соломон кугижӓнӹшӹн Соломон ошмаотывлӓн гӹц иктӹжӹ. Территорижӹ 17,16 км². 2009-шӹ ин тӹштӹ 1009 эдем ӹлен.
Цӓрӓ вуян ибисвлӓ

Цӓрӓ вуян ибисвлӓ () — ибис йишвлӓн группыш пырышы Африкышты дӓ Турциштӹ вӓшлиӓлтшӹ ибисвлӓ. Цилӓжӹ 2 тӹрлӹ цӓрӓ вуян ибис улы.
Шӹргӹ ибис

Шӹргӹ ибис () — ибис йишвлӓн группыш пырышы Йыдпел Африкышты дӓ Турциштӹ вӓшлиӓлтшӹ ибис. Кытшы 70–80 см, шылдыр шӓрӓлтӹмӹжӹ 125–135 см, нелӹцшӹ 1.0–1.3 кг якте шоэш.
Цӓрӓ вуян ибис

Цӓрӓ вуян ибис () — ибис йишвлӓн группыш пырышы Кечӹвӓлвел Африкышты вӓшлиӓлтшӹ ибис. Кытшы 80 см, нелӹцшӹ 1,3 кг якте шоэш.
Якшар ялан ибис

Якшар ялан ибис () — ибис йишвлӓн группыш пырышы Ирвел Азиштӹ (Китай, Япони (Хоккайдо дон Кӱсӱ) дӓ Россий Мӹндӹр Ирвел) вӓшлиӓлтшӹ ибис. Кытшы 55–84 см, шылдыр шӓрӓлтӹмӹжӹ 140 см якте шоэш.
Упшан ибис

Упшан ибис () — ибис йишвлӓн группыш пырышы Мадагаскарышты шӹрен вӓшлиӓлтшӹ ибис. Кытшы 50 см якте шоэш.
Цӓрӓ шӹргӓн ибис

Цӓрӓ шӹргӓн ибис () — ибис йишвлӓн группыш пырышы Кечӹвӓлвел Кечӹвӓлвел Америкышты (Аргентина, Боливи, Бразили, Колумби, Эквадор, Гайана, Парагвай, Суринам, Уругвай дӓ Венесуэла) вӓшлиӓлтшӹ ибис. Кытшы 45–50 см якте шоэш.
Кайенна ибис

Кайенна ибис () — ибис йишвлӓн группыш пырышы Кечӹвӓлвел Покшал дӓ Кечӹвӓлвел Америкышты вӓшлиӓлтшӹ ибис. Кытшы 48–56 см, нелӹцшӹ 650–750 г якте шоэш.
Пӹсӹ пачан ибис

Пӹсӹ пачан ибис () — ибис йишвлӓн группыш пырышы Кечӹвӓлвел Америкышты Бразили, Колумби, Гайана, Суринам дӓ Венесуэла) вӓшлиӓлтшӹ ибис. Кытшы 76–86 см якте шоэш.
Саваланер ибисвлӓ

Саваланер ибисвлӓ () — ибис йишвлӓн группыш пырышы Европышты, Азиштӹ, Африкышты, Австралиштӹ дӓ Америкышты вӓшлиӓлтшӹ кого кеквлӓ. Цилӓжӹ 6 тӹрлӹ саваланер ибис улы.
Тӹрлӹмӹ ибисвлӓ

Тӹрлӹмӹ ибисвлӓ () — ибис йишвлӓн группыш пырышы Африкышты вӓшлиӓлтшӹ ибисвлӓ. Цилӓжӹ 5 тӹрлӹ тӹрлӹмӹ ибис улы.
Ош шӱӓн ибисвлӓ

Ош шӱӓн ибисвлӓ () — ибис йишвлӓн группыш пырышы Кечӹвӓлвел Америкышты вӓшлиӓлтшӹ ибисвлӓ. Цилӓжӹ 3 тӹрлӹ ош шӱӓн ибис улы.
Ош ибисвлӓ

Ош шӱӓн ибисвлӓ () — ибис йишвлӓн группыш пырышы Йыдпел, Покшал дӓ Кечӹвӓлвел Америкышты вӓшлиӓлтшӹ ибисвлӓ. Цилӓжӹ 2 тӹрлӹ ош ибис улы.
Яргата цӹреӓн ибисвлӓ

Яргата цӹреӓн ибисвлӓ () — ибис йишвлӓн группыш пырышы Америкышты, Евразиштӹ, Африкышты дӓ Австралиштӹ вӓшлиӓлтшӹ ибисвлӓ. Цилӓжӹ 3 тӹрлӹ яргата цӹреӓн ибис улы.
Ыжарикӓ ибис

Ыжарикӓ ибис () — ибис йишвлӓн группыш пырышы Африкышты вӓшлиӓлтшӹ ибис.
Ала онган ибис

Ала онган ибис () — ибис йишвлӓн группыш пырышы Африкышты вӓшлиӓлтшӹ ибис. Кытшы 40–50 см якте шоэш.
Тӹрлӹмӹ ибис

Тӹрлӹмӹ ибис () — ибис йишвлӓн группыш пырышы Эритрей дӓ Эфиопиштӹ вӓшлиӓлтшӹ ибис. Кытшы 65–76 см якте шоэш.
Хагедаш

Хагедаш () — ибис йишвлӓн группыш пырышы Африкышты вӓшлиӓлтшӹ ибис. Кытшы 65–76 см, нелӹцшӹ 1.250 г якте шоэш.
Вулны цӹреӓн ибис

Вулны цӹреӓн ибис () — ибис йишвлӓн группыш пырышы Кечӹвӓлвел Америкышты вӓшлиӓлтшӹ ибис. Кытшы 71–76 см якте шоэш.
Ош шӱӓн ибис

Ош шӱӓн ибис () — ибис йишвлӓн группыш пырышы Кечӹвӓлвел Америкышты вӓшлиӓлтшӹ ибис. Кытшы 71–76 см якте шоэш.
Шим шӹргӓн ибис

Шим шӹргӓн ибис () — ибис йишвлӓн группыш пырышы Кечӹвӓлвел Америкышты вӓшлиӓлтшӹ ибис. Кытшы 71–76 см якте шоэш.
Ош ибис

Ош ибис () — ибис йишвлӓн группыш пырышы Йыдпел, Покшал дӓ Кечӹвӓлвел Америкышты вӓшлиӓлтшӹ ибис. Кытшы 64 см, шылдыр шӓрӓлтӹмӹжӹ 94 см якте шоэш.
Якшар ибис

Якшар ибис () — ибис йишвлӓн группыш пырышы Кечӹвӓлвел Америкышты дӓ Антил ошмаотывлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ ибис. Кытшы 55–63 см нелӹцшӹ 1.4 кг якте шоэш.
Яргата цӹреӓн ибис

Яргата цӹреӓн ибис () — ибис йишвлӓн группыш пырышы Америкышты, Евразиштӹ, Африкышты дӓ Австралиштӹ вӓшлиӓлтшӹ ибис. Кытшы 48–66 см, шылдыр шӓрӓлтӹмӹжӹ 80–105 см, нелӹцшӹ 485–970 г якте шоэш.
Сӹнзӓлыкан яргата цӹреӓн ибис

Сӹнзӓлыкан яргата цӹреӓн ибис () — ибис йишвлӓн группыш пырышы Йыдпел, Покшал дӓ Кечӹвӓлвел Америкышты вӓшлиӓлтшӹ ибис. Кытшы 55–65 см якте шоэш.
Вӹцкӹж нерӓн яргата цӹреӓн ибис

Вӹцкӹж нерӓн яргата цӹреӓн ибис () — ибис йишвлӓн группыш пырышы Кечӹвӓлвел Америкышты (Перу, Боливи, Чили дӓ Аргентина) вӓшлиӓлтшӹ ибис. Кытшы 56 см якте шоэш.
Саваланер ибис

Саваланер ибис () — ибис йишвлӓн группыш пырышы Евразиштӹ дӓ Йыдпел Африкышты вӓшлиӓлтшӹ саваланер ибис. Кытшы 1 м, шылдыр шӓрӓлтӹмӹжӹ 115–135 см, нелӹцшӹ 1,2–2 кг якте шоэш.
Изи саваланер ибис

Изи саваланер ибис () — ибис йишвлӓн группыш пырышы ирвел Азиштӹ вӓшлиӓлтшӹ саваланер ибис. Кытшы 76 см якте шоэш.
Ош саваланер ибис

Ош саваланер ибис () — ибис йишвлӓн группыш пырышы Африкышты дӓ Мадагаскарышты вӓшлиӓлтшӹ саваланер ибис. Кытшы 73–90 см якте шоэш.
Кугижӓ саваланер ибис

Кугижӓ саваланер ибис () — ибис йишвлӓн группыш пырышы Австралиштӹ, У Зеландиштӹ, Индонезиштӹ, Папуа-У Гвиней 
Папуа-У Гвинейиштӹ ‎‎дӓ Соломон ошмаотывлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ саваланер ибис. Кытшы 74–81 см, шылдыр шӓрӓлтӹмӹжӹ 120 см, нелӹцшӹ 1400–2070 г якте шоэш.
Сарикӓ нерӓн саваланер ибис

Сарикӓ нерӓн саваланер ибис () — ибис йишвлӓн группыш пырышы Австралиштӹ, У Зеландиштӹ, Лорд-Хау ‎‎дӓ Норфолк ошмаотывлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ саваланер ибис. Кытшы 76–92 см, нелӹцшӹ 1814–1928 г якте шоэш.
Ошалгы-якшар саваланер ибис

Ошалгы-якшар саваланер ибис () — ибис йишвлӓн группыш пырышы Йыдпел, Покшал дӓ Кечӹвӓлвел Америкышты вӓшлиӓлтшӹ вӓшлиӓлтшӹ саваланер ибис. Кытшы 71–86 см, шылдыр шӓрӓлтӹмӹжӹ 120–133 см, нелӹцшӹ 1.2–1.8 кг якте шоэш.
Фудивлӓ

Фудивлӓ () — кошыгек йишвлӓн группыш пырышы вадывел Инди океан ошмаотывлӓштӹ (Мадагаскар, Сейшелвлӓ, Комор ошмаотывлӓ дӓ Маскарен ошмаотывлӓ) вӓшлиӓлтшӹ кошыгеквлӓ. Цилӓжӹ 7 тӹрлӹ фуди улы.
Якшар вуян фуди

Якшар вуян фуди () — кошыгек йишвлӓн группыш пырышы Комор, Майотта дӓ ошмаотывлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ вӓшлиӓлтшӹ фуди.
Якшар фуди

Якшар фуди () — кошыгек йишвлӓн группыш пырышы Комор, Реюньон, Маврикий, Родригес, Сейшел ошмаотывлӓ, Чагос, Амирант ошмаотывлӓ дӓ Св. Елены ошмаотывлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ фуди. Кытшы 12,5 см, нелӹцшӹ 14–19 г якте шоэш.
Мадагаскар фуди

Мадагаскар фуди () — кошыгек йишвлӓн группыш пырышы Мадагаскарышты шӹрен вӓшлиӓлтшӹ фуди. Кытшы 14 см, нелӹцшӹ 15–24 г якте шоэш.
Маврикий фуди

Маврикий фуди тенгеок Маскарен фуди () — кошыгек йишвлӓн группыш пырышы Маврикий ошмаотышты шӹрен вӓшлиӓлтшӹ фуди. Кытшы 14 см якте шоэш.
Сейшел фуди

Сейшел фуди () — кошыгек йишвлӓн группыш пырышы Сейшел ошмаотывлӓштӹ шӹрен вӓшлиӓлтшӹ фуди.
Родригез фуди

Родригез фуди () — кошыгек йишвлӓн группыш пырышы Родригес ошмаотышты шӹрен вӓшлиӓлтшӹ фуди. Кытшы 12–13 см якте шоэш.
Реюньон фуди

Реюньон фуди ( †) — кошыгек йишвлӓн группыш пырышы Реюньон ошмаотышты шӹрен вӓшлиӓлтшӹ фуди.
Якшар нерӓн кошыгеквлӓ

Якшар нерӓн кошыгеквлӓ () — кошыгек йишвлӓн группыш пырышы Африкышты вӓшлиӓлтшӹ кошыгеквлӓ. Цилӓжӹ 3 тӹрлӹ якшар нерӓн кошыгек улы.
Якшар нерӓн кошыгек

Якшар нерӓн кошыгек () — кошыгек йишвлӓн группыш пырышы Африкышты шӹрен вӓшлиӓлтшӹ кошыгек. Кытшы 11–13 см, нелӹцшӹ 15–20 г якте шоэш.
Якшар вуян якшар нерӓн кошыгек

Якшар вуян якшар нерӓн кошыгек () — кошыгек йишвлӓн группыш пырышы Африкышты шӹрен вӓшлиӓлтшӹ кошыгек. Кытшы 12 см якте шоэш.
Кардинал кошыгек

Кардинал кошыгек () — кошыгек йишвлӓн группыш пырышы Африкышты шӹрен вӓшлиӓлтшӹ кошыгек. Кытшы 11 см якте шоэш.
Буйвол кошыгеквлӓ

Буйвол кошыгеквлӓ () — кошыгек йишвлӓн группыш пырышы Африкышты вӓшлиӓлтшӹ кошыгеквлӓ. Цилӓжӹ 2 тӹрлӹ буйвол кошыгек улы. Кытшы 24 см, нелӹцшӹ 65 г якте шоэш.
Лачокла кошыгеквлӓ

Лачокла кошыгеквлӓ () — кошыгек йишвлӓн группыш пырышы Африкышты дӓ Азиштӹ кошыгеквлӓ. Цилӓжӹ 63–65 тӹрлӹ лачокла кошыгек улы.
Ӧршан кошыгеквлӓ

Ӧршан кошыгеквлӓ () — кошыгек йишвлӓн группыш пырышы Африкышты вӓшлиӓлтшӹ кошыгеквлӓ. Цилӓжӹ 2 тӹрлӹ ӧршан кошыгек улы.
Ош нерӓн буйвол кошыгек

Ош нерӓн буйвол кошыгек () — кошыгек йишвлӓн группыш пырышы Африкышты шӹрен вӓшлиӓлтшӹ кошыгек.
Якшар нерӓн буйвол кошыгек

Якшар нерӓн буйвол кошыгек () — кошыгек йишвлӓн группыш пырышы Африкышты шӹрен вӓшлиӓлтшӹ кошыгек. Кытшы 24 см, нелӹцшӹ 65 г якте шоэш.
Кечӹвӓлвел ӧршан кошыгек

Кечӹвӓлвел ӧршан кошыгек () — кошыгек йишвлӓн группыш пырышы Африкышты шӹрен вӓшлиӓлтшӹ кошыгек. Кытшы 11,5–13 см якте шоэш.
Йыдпел ӧршан кошыгек

Йыдпел ӧршан кошыгек () — кошыгек йишвлӓн группыш пырышы Африкышты шӹрен вӓшлиӓлтшӹ кошыгек.
Баннерман кошыгек

Баннерман кошыгек () — кошыгек йишвлӓн группыш пырышы Африкышты шӹрен вӓшлиӓлтшӹ кошыгек.
Шим логерӓн кошыгек

Шим логерӓн кошыгек () — кошыгек йишвлӓн группыш пырышы Африкышты шӹрен вӓшлиӓлтшӹ кошыгек.
Шим пӹлӹшӓн кошыгек

Шим пӹлӹшӓн кошыгек () — кошыгек йишвлӓн группыш пырышы Африкышты шӹрен вӓшлиӓлтшӹ кошыгек.
Бертранд кошыгек

Бертранд кошыгек () — кошыгек йишвлӓн группыш пырышы Африкышты шӹрен вӓшлиӓлтшӹ кошыгек.
Вӹцкӹж нерӓн кошыгек

Вӹцкӹж нерӓн кошыгек () — кошыгек йишвлӓн группыш пырышы Африкышты шӹрен вӓшлиӓлтшӹ кошыгек.
Кӹтӹк шылдыран кошыгек

Кӹтӹк шылдыран кошыгек () — кошыгек йишвлӓн группыш пырышы Африкышты шӹрен вӓшлиӓлтшӹ кошыгек. Кытшы 16 см якте шоэш.
Ошалгы-якшар пеликан

Ошалгы-якшар пеликан () — пеликан йишвлӓн йыхыш пырышы Мӱлӓндӹ лоштыш тангыжын ирвелнӹ гӹц Индокитай дон Малакка пел ошмаоты якте ‎‎дӓ Африкышты вӓшлиӓлтшӹ монотипан пеликан. Кытшы 1.40–1.75 м, шылдыр шӓрӓлтӹмӹжӹ 2.45–2.95 м, нелӹцшӹ 10–11 кг якте шоэш.
Ошалгы-якшар тупан пеликан

Ошалгы-якшар тупан пеликан () — пеликан йишвлӓн йыхыш пырышы Африкышты, Сейшелвлӓ дӓ Арави пел ошмаотышты вӓшлиӓлтшӹ монотипан пеликан. Кытшы 1.25–1.32 м, шылдыр шӓрӓлтӹмӹжӹ 2.65–2.9 м, нелӹцшӹ 3.9–7 кг якте шоэш.
Луды пеликан

Луды пеликан () — пеликан йишвлӓн йыхыш пырышы кечӹвӓлвел дӓ кечӹвӓл-ирвел Азиштӹ вӓшлиӓлтшӹ монотипан пеликан. Кытшы 1.27–1.52 м, шылдыр шӓрӓлтӹмӹжӹ 2.5 м, нелӹцшӹ 5 кг якте шоэш.
Кыйыр пеликан

Кыйыр пеликан () — пеликан йишвлӓн йыхыш пырышы кечӹвӓл-ирвел Европа гӹц Инди дон Китай якте вӓшлиӓлтшӹ монотипан пеликан. Кытшы 1.60–1.80 м, шылдыр шӓрӓлтӹмӹжӹ 2.70–3.20 м, нелӹцшӹ 10–12 кг якте шоэш.
Австрали пеликан

Австрали пеликан () — пеликан йишвлӓн йыхыш пырышы Австралиштӹ дӓ У Гвинейиштӹ, южгынам У Зеланди, Соломон, Бисмарк, Фиджи дӓ Уоллеси ошмаотывлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ монотипан пеликан. Кытшы 1.60–1.90 м, шылдыр шӓрӓлтӹмӹжӹ 2.5–3.4 м, нелӹцшӹ 4–8.2 кг якте шоэш.
Америка ош пеликан

Америка ош пеликан () — пеликан йишвлӓн йыхыш пырышы Америкышты вӓшлиӓлтшӹ монотипан пеликан. Кытшы 1.25–1.32 м, шылдыр шӓрӓлтӹмӹжӹ 2.65–2.9 м, нелӹцшӹ 3.9–7 кг якте шоэш.
Лӹмжӹ.
Лӹмӹн этимологижӹ тошты грек «ἐρυθρός» (якшар) дон «ῥύγχος» (нер) шамаквлӓ гӹц лин.
Америка кӹрӓн пеликан

Америка кӹрӓн пеликан () — пеликан йишвлӓн йыхыш пырышы Америкышты вӓшлиӓлтшӹ пеликан. Кытшы 1.4 м, шылдыр шӓрӓлтӹмӹжӹ 2–2.3 м, нелӹцшӹ 3.6–4.5 кг якте шоэш. 
Луизиана штатын дӓ Сент-Китс ошмаотын национальный кекешӹштӹ шотлалтеш.
Перу пеликан

Перу пеликан () — пеликан йишвлӓн йыхыш пырышы Кечӹвӓлвел Америкышты, Эквадор гӹц Перу‎ дӓ Чили якте вӓшлиӓлтшӹ монотипан пеликан. Кытшы 1.52 м, шылдыр шӓрӓлтӹмӹжӹ 2.48 м, нелӹцшӹ 7 кг якте шоэш. 
Пӹжӓшӹштӹ 2–3 мыны якте лин кердеш.
Шим мӹшкӹрӓн кошыгек

Шим мӹшкӹрӓн кошыгек () — кошыгек йишвлӓн группыш пырышы Африкышты шӹрен вӓшлиӓлтшӹ кошыгек.
Кӹсиӓ кошыгек

Кӹсиӓ кошыгек () — кошыгек йишвлӓн группыш пырышы Африкышты шӹрен вӓшлиӓлтшӹ кошыгек.
Кап кошыгек

Кап кошыгек () — кошыгек йишвлӓн группыш пырышы Африкышты шӹрен вӓшлиӓлтшӹ кошыгек. Кытшы 17 см якте шоэш.
Принсипи кошыгек

Принсипи кошыгек () — кошыгек йишвлӓн группыш пырышы Африкышты Принсипи ошмаотышты шӹрен вӓшлиӓлтшӹ кошыгек.
Кугижӓ кошыгек

Кугижӓ кошыгек () — кошыгек йишвлӓн группыш пырышы Африкышты шӹрен вӓшлиӓлтшӹ кошыгек.
Ӹрвӹж кошыгек

Ӹрвӹж кошыгек () — кошыгек йишвлӓн группыш пырышы Кени дӓ Танзаништӹ шӹрен вӓшлиӓлтшӹ кошыгек.
Пальма кошыгек

Пальма кошыгек () — кошыгек йишвлӓн группыш пырышы Африкышты шӹрен вӓшлиӓлтшӹ кошыгек.
Кӹрӓн логерӓн кошыгек

Кӹрӓн логерӓн кошыгек () — кошыгек йишвлӓн группыш пырышы Африкышты шӹрен вӓшлиӓлтшӹ кошыгек.
Ангола кошыгек

Ангола кошыгек () — кошыгек йишвлӓн группыш пырышы Африкышты шӹрен вӓшлиӓлтшӹ кошыгек.
Судан кошыгек

Суданкошыгек () — кошыгек йишвлӓн группыш пырышы Судан дӓ Кечӹвӓлвел Суданышты шӹрен вӓшлиӓлтшӹ кошыгек.
Инди кошыгек

Инди кошыгек () — кошыгек йишвлӓн группыш пырышы Кечӹвӓлвел Азиштӹ шӹрен вӓшлиӓлтшӹ кошыгек.
Киломберо кошыгек

Киломберо кошыгек () — кошыгек йишвлӓн группыш пырышы Танзаништӹ шӹрен вӓшлиӓлтшӹ кошыгек.
Амыж кошыгек

Амыж кошыгек () — кошыгек йишвлӓн группыш пырышы Африкышты шӹрен вӓшлиӓлтшӹ кошыгек.
Сарикӓ тупан кошыгек

Сарикӓ тупан кошыгек () — кошыгек йишвлӓн группыш пырышы Эфиопи, Кени дӓ Сомалиштӹ шӹрен вӓшлиӓлтшӹ кошыгек.
Сарикӓ калпакан кошыгек

Сарикӓ калпакан кошыгек () — кошыгек йишвлӓн группыш пырышы Африкышты шӹрен вӓшлиӓлтшӹ кошыгек.