Григорьева, Светлана Дмитриевна

Светлана Григорьева (Светова, Сото) (Светлана Дмитриевна Григорьева (Архипова)) (, Марий АССР, Шернур кундем, Йошкар Памаш ял) – марий серызе, почеламутчо, кусарыше, журналист, Россий Серызе-влак ушемын йыжъеҥже (2005), Россий Журналист-влак ушемын йыжъеҥже, Марий Эл Республикысе тӱвыран сулло пашаеҥже (2005), Родо-тукым калык эстон программын да Финн-угор литератур ассоциацийын  литератур премийын лауреатше (2007), Марий Эл Республикысе С.Г. Чавайн лӱмеш Кугыжаныш премийын лауреатше (2015).
Илыш корныжо.
Йоча да тунемме жап.
Светлана Григорьева 1967 ийын шыжа тылзын 14-ше кечынже Марий АССР Шернур кундем Йошкар Памаш ялеш шочын. Тӱҥалтыш школым шке шочмо ялыштыже тунем пытарен, вара Марисола кыдалаш школышто тунемын (1978–1985). Кӱшыл шинчымашым Марий кугыжаныш университетын руш-марий пöлкаштыже налын. Марий сылнымут дек Марисола школышто тунеммыж годым марий йылмым да литературым туныктышо Зинаида Васильевна Ермакова шӱмаҥден. Пырыс нерген икымше почеламутшо 5 классыште тунеммыж годым «Ямде лий» газетыште савыкталтын. 
Пашам ыштыме жап.
Дипломым кидыш налмеке, 1990 ий гыч 1991 ий марте Светлана Григорьева Шернур районысо «Призыв» район газетыште корреспондентлан, кеҥеж жапыште верысе радион дикторжылан да редакторжылан тырша. 1991 ий гыч тӱҥалын, республикысе «Ямде лий» йоча газетыште отдел редакторын сомылжым шукта, 1980–1990 ийлаште возымо произвединийлаже чӱчкыдын «Марий коммуна», «Кугарня» газетлаште, «Ончыко» журналыште, «Саман» да «Эрвий» альманахлаште савыкталтыныт. 2007 ий февраль тылзе гыч «Кече/Солнышко» журналыште тырша, 2008 ий июль тылзе гыч «Ончыко» журналыште отдел редактор улеш. А 2005 ий декабрь тылзе гыч Писатель ушемыште марий литератур консультант семын пашам вӱден шога. 2010 ий гыч «Россий писатель ушемын» Марий Эл Республикысе региональный пӧлкан председательже сомылым виктара. 
Светлана Григорьева – тӱрлö жанрыште тыршыше журналист. Лудшо еҥ республикысе тӱрлö газет ден журналлаште савыкталтше статьяже, интервью, репортаж, обзоржо-влак дене палыме. Поэт почеламутшым кугыеҥ-влаклан гына огыл, тыгак йоча-влакланат пöлекла. 1997 ийыште журналист-влак коклаште республиканский конкурсышто «Йоча да самырык тукымлан эн сай савыктыш» номинацийыште сеҥышыш лектеш. 1997 ий гыч Россий журналист ушемын членже. «Пеледше тукым», «Самырык тукым» республикысе йоча смотр-конкурсым эртарен колтымаште тыршен. Сылнымутым возкалыше-влакын произведенийыштым кӱлешлан шотлен да нунын ончыкылыкышт верч азапланен, «Молан рывыж кужу почан?» (2013), «Сылнымут тӱняште – самырык вий. В мире литературы – молодая сила» (2011), «Мурем тылат, Йошкар-Памаш!» (2011), «Пеледалт, мландем! – Цвети, мой край!» (2012), «Вӱдӱдыр дене вашлиймаш» (2013) сборниклаш, «Эрвий» альманахыш (12 выпуск, 2010; 13 выпуск, 2011; 14 выпуск, 2012; 15 выпуск, 2014; 16 выпуск, 2016, 17 выпуск, 2017, 18 выпуск, 2018, 19 выпуск, 2019) чумырен савыктен лукмаште кугун тыршен. Светлана Архипова 2011 ий гыч «Кече/Солнышко» йоча республиканский журналын тӱҥ редакторжылан тырша. Самырык-влакын йомакыштым, почеламутыштым, уверыштым йоча изданийыш савыкташ кугу тӱткышым ойыра. Российыште эртаралтше «СМИротворец – 2015» калык-влак да этноконфессиональный кылым сайын палдарыме массовый информаций средстве-влакын всероссийский конкурсышто 2015 ийын иктешлымашыж почеш «Кече/Солнышко» журнал «Йоча да самырык-влаклан СМИ» номинацийыште 2 верым сеҥен налын. 
2008 ий гыч Эстон литератур рӱдерын тӱнямбал сылнымут кусарыше еҥже-влак радамыште шога. Ты рӱдерын эртарыме семинарыштыже 2008 ийыште икымше гана лийын, 2016 ий июнь тылзыште адак семинарын участницыже лияш ямдылалтеш. Эстон йылме гыч ятыр сылнымутым кусарен, Элен Ниитын «Гном деке унала», Арво Валтонын «Жап кугыжа ӱдыр», Эно Раудын «Регенче Пондаш, Пелботинке да Пуншокш» сылнымут книгаштым марлаҥден. Ятыр венгр поэт-писательын сылнымутыштым марий лудшо деке намиен шуктен, кусарыме паша-влак «50 эн сылне венгр почеламут», «12 эн сылне венгр новелле» книгашке пуреныт, нуно Венгрийысе Бадачоньтомай олаште 2015 ийыште ош тӱням ужыныт. Икмыняр финн-угор йылме дене возышо поэт-влакын кусарыме почеламутыштым «Финн-угор писатель-влакын 12 эн сылне почеламутышт» (Венгрий, Бадачоньтомай, 2015) книгашке савыкташ ямдылен.
Тудын почеламутшо-влакым курыкмарий да эстон йылмышкат кусарыме. Тудо шкежат палыме руш муро-влакым марий йылмыш кусарыме пашам шукта. Южо публикацийжым Светова, Сото псевдоним-влак дене савыкта. 2013 ийыште филологий науко доктор да кумдан палыме кусарыше Каталин Надь «Лайэл, кушто Таргылтыш-влак огыт мале» йомак-повестьшым венгр йылмышке кусарен. Венгрийысе Будапешт олаште «Lajel, avagy ahol nem alszanak a Targiltisek meseregeny» книга презентаций эртаралтын. Тушто автор шке творчествыж нерген каласкален.
Еш.
Светлана Григорьеван ачаже, Дмитрий Трофимович, сарыш 18 ийым темыше каен. Тушто самырык рвезыеҥ шуко нелым-йöсым ужын да чот черланен. Салтакым сар гыч мöҥгыжö илаш-колаш колтеныт. Ачажын аважым, Светланан коважым, Мария Ивановнам, Шернур кундемыште эмлызе кова семын паленыт. Тудо тӱрлö шудо, мут, шке энергийже дене шуко еҥым эмлен. Эсогыл изирак стадийысе рак черымат эмлен кертын. Дмитрий Трофимовичымат тудак йол ӱмбак шогалтен. Тудо ӱмыр мучко шочмо Йошкар Памаш ялыштак (Шернур район) илен. Онодур ялыште пекарньым вуйлатен, бригадирланат, бухгалтерланат ыштен. Ялыште активист лийын. Аваже, Вера Сергеевна, ачаж деч 18 ийлан самырык. Тудо икмарда еш гыч лийын, но сар деч вара кӱчен кошташыжат пернен. Тудо У Торъял район Йыврай ял гыч пошкудо Тулгем  ялыш унала толын улмаш. Туштак ачаже ты ӱдыръеҥым ужын шуктен. Тунам ачажлан 39 ий лийын. Ачаже кап дене кӱкшö огыл, но пеҥгыде ыле. Нуно кандаш икшывым йол ӱмбак шогалтеныт: вич ӱдырым да кум эргым. Светлана кумшо лийын.
Кызыт Светлана шкеат пелаш да ава. Кристина ӱдыржö технологий университетым тунем пытарен, «Кече/Солнышко» йоча журналыште художественный редакторлан пашам ышта.  
Оҥай факт-влак.
Светлана Григорьева тӱрлӧ писатель-влакын погынымашыштышт да Российысе  самырык писатель-влакын 4-ше форумыштышт (Москва, 2004) пашам ыштен. 
Э.Н. Успенскийын, В.М. Воскобойниковын, О.Г. Чухонцевын да С.И. Чупринын эртарыме мастер-классыштышт лийын. Тыште поэтын возымо мастарлыкшым кумдан палыме писатель-влак кӱкшын акленыт. 
Финн-угор калыкын самырык кусарыше-влакын литератур университетыштышт (Сыктывкар, 2006) тыршен. 
Авторын сылнымутшым руш, эстон, венгр, француз, англичан, коми, коми-пермяк, удмурт, татар, башкир, ингуш, калмык, белорус да моло йылмылаш кусарыме. Ты сомылым Марий Эл Республикын тӱвыран сулло пашаеҥже Анатолий Спиридонов, Елена Хисамутдинова, Александр Коковихин, Герман Пирогов да молат шуктен  шогат. 
2007 ийыште Финляндийысе Лахти олаште эртаралтше «Моторлык да шучкылык» теме дене лийше Тӱнямбал писатель-влакын форумыштышт участвоватлен. Тиде форум 1963 ий гыч эрта да тӱнямбалне кумдан чапланен. Финн-угор писатель-влакын IX Тӱнямбал конгрессыштышт (Петрозаводск, 2006) делегат лийын. А 2008 ийыште Йошкар-Олаште эртаралтше Финн-угор писатель-влакын X Тӱнямбал (юбилейный) конгрессым ямдылымаште кугун тыршен. Тиде пайремлан финн-угор писатель-влакын сылнымутыштым иктыш чумырен да кусарен, «Кугезе тумо» антологийым ош тӱняш луктын. 2010 ийыште Финляндийысе Оулу олаште эртаралтше XI конгресслан, 2015 ийыште Венгрийысе Бадачоньтомай олаште эртаралтше XIII конгресслан, 2017 ийыште Эстонийысе Тарту олаште эртаралтше XIV конгресслан Марий Эл Республик делегацийым ямдылымаште сомылым вораҥдарен да делегатше лийын. 2019 ий 6-7 февральыште Белоруссийысе Минск олаште эртаралтше «Писатель да жап» литератор-влакын Тӱнямбал симпозиумыштышт марий сылнымут нерген доклад дене выступатлен. 
Тыгак автор Финляндийысе М.А. Кастрен ушем дене кылым куча. Йоча-влаклан возымо «Пырысиге – мыр-мыр-мыр» ден «Сото кандывуй» почеламут сборникше-влак лач тиде ушем полшымо дене лектыныт.
Кызытсе жаплан самырык да тӱҥалше-автор-влакын поэтический сборникыштым савыкташ ямдылен: Наталия Шабдарован («Вашкыше пагыт», 2002), Надежда Ильинан («Ныжыл мардежан кундем», 2003), Эльвира ден Наталия Ендылетовамытын («Ал пеледыш», 2004), Лилия Исайын («Эр лупсан памаш», 2005), Людмила Пахтыбаеван («Пеледалтше пиал», 2005), Елизавета Марченкован («Шергашвуй коклаште», 2005), Эльвира Куклинан («Лыжгыкта кумыл йогын», 2005), Светлана Бессонован «Ковышта эрге» (2014), Виталий Попов-Чэмэшэрын «Мыланем пӧртылаш ыле...», Елена Юнусован, «Турнявӧчыж, Регенче да молат» (2014), «Копшаҥге сар» (2015), «Ужаваиге ден Коракиге» (2015) да молынат. 
Тыгак тудо марий калык ойпогым савыкташ чумырен да сылнымут могырым ямдылен:
Марий писатель-влакын илыш-корныштым шымлыме книга-влакым ямдылен: Николай Арбанын 100 ий темме лӱмеш «Чон моторлык — курымаш» (2012), Валерий Апакаевын лӱмгечыжлан пӧлеклалтше «Мландӱмбалне улам ыле кайык...» (2010), Михаил Якимовын шочмыжлан 85 ий темме лӱмеш «Йывырталын йӱдым тольым ломберан Яҥгетсолаш...» (2014).
Светлана Григорьеван почеламутшо-влак деке композитор-влакат мелын савырненыт. Шке чоныштлан келшыше почеламутым ойырен, семым келыштареныт. Семым профессионал композитор-влак Сергей Маков, Иван Егоров да самодеятельный композитор-влак Владислав Николаев, Вячеслав Осипов, Влад Николаев, Александр Речкин да молат келыштареныт. Муро-влакым кумдан палыме мурызо-влак Станислав Шакиров, Олег Логинов, Светлана Дмитриева, Олег Славин, Эльвира Попова, Роза Искакова, Эльвира Токташева, Александр Речкин, Лариса Сидоркина, Нина Казашова Людмила Соловьева, Светлана Яндукова, Надежда Пашкина да молат мурат. Мутлан, тыгай муро-влакым ончыкташ лиеш: «Ала тауштет», «Серыш», «Лышташ поран», «Леве йӱр», «Шинчам кумен» да молат. Муран компакт-дискым лукмо. 
Чылаже 300 наре йоча да кугыеҥ-влаклан мурын авторжо. 
2007 ийыште йоча-влаклан возымо «Йомшо чывиге» сборникшылан Родо-тукым калык эстон программын да Финн-угор литератур ассоциацийын  литератур премий лауреатше лӱм дене палемдалтын. Тудо икмыняр гана йоча-влаклан да кугыеҥлан возымыж дене республикысе журналист-влакын пашашт номинацийыште сеҥышыш лектеден. 
Светлана Дмитриевнан чыла тиде ыштыме пашажым аклен, Туныктышо да воспитаний Министерствын (1998, 2005), Печать да информаций Госкомитетын (2001), РМЭ культур профсоюз рескомын (2004) Чап таныкше дене да 2005 ийыште 25 ий сылнымут аланыште тыршымыжлан «Марий Эл Республикын сулло пашаеҥже» лӱмым пуымо. 2015 ийыште С.Г. Чавайн лӱмеш кугыжаныш сылнымут премийын лауреатше лийын. 2017 ийыште Россий Федерацийын Связь да массовый коммуникаций министерствын Чапкагазше дене палемдалтын. 
Сылнымут корныжо.
1999 ийыште Светлана Григорьеван «Шыманрак ончынем шинчашкет» икымше почеламут сборникше ош тӱням ужеш. 
2002 ийыште кокымшо книгажым тудо йоча-влаклан пöлекла («Пырысиге – мыр-мыр-мыр»). 
2003 ий – йоча сылнымут книга «Сото кандывуй». 
Вес поэтический книгаже – «Лишыл ыле тымыкын ласкаже» – 2004 ийыште лектын, тышке почеламут деч посна ятыр муро пурен. 
Светлана Григорьева моло поэт-влак деч лирик кумылан  улмыж дене ойыртемалтеш.