Чавайн, Юрий Сергеевич

Юрий Чавайн (Юрий Сергеевич Чавайн) (, РСФСР, Марий автоном область, Йошкар-Ола ола — , Марий АССР, Морко кундем, Чавайнур ял) — марий серызе, почеламутчо, музыкант. Юрий Чавайн марий сылнымутлан негызым пыштыше Сергей Чавайнын эн изи шочшыжо.
Илыш корныжо.
Юрий Чавайн 1930 ийын шорыкйол тылзын 3-шо кечынже Йошкар-Олаште шочын. 1937 ийыште, ачажым поген наҥгайымек, еш ола гыч Шырка-Нурыш (кызытсе Чавайнурыш) илаш кусна. Юрий Чавайн 1–ше сентябрь 1937 ийыште Изи Корамас пеле кыдалаш школын икымше классышкыже тунемаш пурен да отличий поведений ден 1945 ийыште тÿрыс тунем лектын. 1945 ий гыч «Комбайн» колхозышто колхозник лийын. 2 июль 1948 ийыште Юрий Чавайн И.С. Палантай лÿмеш музыкальный училищын директоржылан тунемаш пурташ йодмашым воза да тыште тунемаш тÿҥалеш. 1952 ий гыч 1954 ий марте Житомир областьыште армийыште служитла .Тушто оркестрыште флейта ден шокта. Армий деч вара музыкальный училищын флейта классын кокымшо курсышкыжо тунемаш толеш. Юрий Чавайн государственный экзаменым кучаш 1957 ий июньышто гына пурталтын. Тидын нерген И.С. Палантай лÿмеш музыкальный училищын 1957 ий 15 июньышто лукмо 68 номеран приказыштыже каласыме: «Чавайн Юрийым музыкальный училищын тунемме планжым шуктышо да ончычсо семестрлаште парымжым пытарыше семын государственный экзаменым сдатлымашке пуртышт. Училищын директоржо С. Куприянов». Тыге Юрий Чавайн дирижерско-хоровой отделенийым флейтист семын тунем пытарен. Училище деч вара М.Шкетан лӱмеш Марий кугыжаныш драме театрын музыкальный оркестрыштыже шокта. 1957 ийыште пелашыж дене палыме лийын пединститутышто, вокальный кружокым вуйлаташ коштмыж годым, да 16 декабрьыште 1957 ийыште нуно сÿаным ыштеныт. 1958 ий январьыште Юралан ачажым реабилитироватлымылан кöра 18 квадратный кумдыкан пöлемым пуэныт. Тыгай кумдыкышто уло Чавайн еш илен. 1965 ийыште Семеновко «психушкыш» логалын. Кум арня чытен, вараже куржын. Чавайнурышто шылын илен. Пытартыш паша верже – телевидений лийын. Пел ий пашам муын кертын огыл. Нигуш пашаш налын огытыл. 30 декабрь 1965 ийыште шке пöрт подвалеш пычал дене лÿялтын. 1966 ий январьыште Чавайнур ял шÿгареш тойымо. 31 май 2002 ийыште шÿгар ÿмбалныже чапкÿм почмо.
Творчествыже.
Музык ден поэзий акак-шÿжарак улыт: икте-весым пойдарат, икте-весылан полшат. Тунеммыж годымак Юрий Чавайн самырык композитор-влакым: Э. Сапаевым, И.Молотовым – вашлиеш. Тыге нуно лишемыт, икмыняр мурымат пырля возат. Юрий шкежат текст ден семым келыштара. Но тудын ура чонжо утларак поэзий деке ÿжын, сымыстарен. Юрий Чавайнын рÿдӧ корныжо – лирике, айдеме ден пÿртÿсым йöратыме кумыл. Нуно коктынат мемнан илыш дене кылдалт шогат, эн лишыл таҥ улыт. Нине кок факторым поэт пеш сайын кылден моштен, сылнымутшо дене тисте семынак нöлтал кертын. Юрий Чавайн марла да рушла книгам шымлен-шымлен лудын, нунын юзо вийыштым чон денак шижын налын. Ю.Чавайнлан марий поэт-влак кокла гыч утларак келшеныт И. Осмин ден В. Колумб. Нине мурызо-влак Ю. Чавайнын чоныш тулым пыштеныт, кумылаҥденыт. Юрий Чавайнын икымше почеламутшо 1957 ийыште «Рвезе коммунист» газетеш савыкталтын. Поэт утларак пÿртÿсым йöратымыж нерген возен, садлан тудым поэт-лириклан шотлат. Эн виян произведенийжылан «Сонарзе» поэмыже шотлалтеш. Тудо 1962 ийыште возалтын , а «Ончыко» журналеш 1964 ийыште савыкталтын. 1965 ий июнь тылзыште Юрий Чавайн Пошкырт марий-влак деке творческий командировко дене миен коштын. Тушто тудым пеш сайын вашлийыныт. Командировко гыч Юрий Сергеевич Чавайн Пошкырт кундем нерген сылне почеламутлам конден: А калыкда тугае поро Сай кумылан, яндар тÿсан. Тендан еҥ-влак деч шÿм ок торло… Мочол ялыште кумылаҥдыш Моктен мураш ты вер-шöрлам. Мый мурешем мотор тÿсетым Марий кундемыш наҥгаем, Да тыйын йоҥгыдо йÿкетым Шке калыкемлан пöлеклем. Илымыж годым ик почеламут сборникшат савыкталт лектын огыл. Лудшо-влак лач газетла да журнал гыч гына тудын сылнымутшо дене палыме лийыныт. Уке лиймекше, Юрий Чавайнын кок почеламут сборникше савыкталтын: «Латкок тылзе» (1966) ,«Ӱжаран куэрлаште» (1978) .
Ешыже.
Ватыже – Эмилия Гавриловна Чавайн (1936).
Эргыже – Сергей Юрьевич Чавайн (1958).
Ӱдыржö – Татьяна Юрьевна Чавайн (1961).
Уныкаже-влак: Юрий (1981) – Сергей Юрьевичын эргыже; Анастасия (1989) – Сергей Юрьевичын ÿдыржӧ; 
Елена (1988) – Татьяна Юрьевнан ÿдыржӧ.
Уныкаже-влак: Матвей(2010), Иван(2024) – Юрий эргыже-влак.