tartuNLP/wikipedia-smugri-20251201 huggingface dataset:
Кожласола (Маскасола кундем)

Кожласола () — Российыште Марий Элын Маскасола кундемыштыже верланыше Пекшиксола ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 213 еҥ (2001 ий), 206 еҥ (2010 ий), 225 еҥ (2014 ий).
Верланыме вер.
Пекшиксола ял деч 4 километр эрвел могырно верланен.
Ял лӱм.
Ялын лӱмжӧ ушымо кок марий мут гыч лектын: «кожла» + «сола» = «кожласола».
Кожласола (Провой кундем)

Кожласола () — Российыште Марий Элын Провой кундемыштыже верланыше Лушмара ола шотан илемыш пурышо сола. Калыкчот: 1419 еҥ (1999 ий)., 1635 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Провой ола деч 36 километр йӱдвел-эрвел могырно верланен.
Ял лӱм.
Ялын лӱмжӧ ушымо кок марий мут гыч лектын: «кожла» + «сола» = «кожласола».
Кожласола (У Роҥго кундем)

Кожласола () — Российыште Марий Элын У Роҥго кундемыштыже верланыше Роҥго ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 50 еҥ (2005 ий), 41 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Роҥго сола деч 1 километр касвелне Кюржи эҥерын серыштыже верланен.
Ял лӱм.
Ялын лӱмжӧ ушымо кок марий мут гыч лектын: «кожла» + «сола» = «кожласола».
Кожласола (Марийсола ял шотан илем)

Кожласола () — Российыште Марий Элын Шернур кундемыштыже верланыше Марийсола ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 116 еҥ (2005 ий)., 122 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Марийсола ял деч 1 километр касвел могырно верланен.
Ял лӱм.
Ялын лӱмжӧ ушымо кок марий мут гыч лектын: «кожла» + «сола» = «кожласола».
Ярансола

Ярансола () — Российыште Марий Элын Морко кундемыштыже верланыше Морко ола шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 149 еҥ (2003 ий), 98 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Кораксола ял деч 6 километр кечывалвел-эрвел могырно верланен.
Чодыраял (Ӱштымбал ял шотан илем)

Чодыраял () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже верланыше Ӱштымбал ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 73 (2005 ий), 70 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Ӱштымбал ял деч 2 километр кечывалвел-эрвел могырно верланен.
Ял лӱм.
Ялын лӱмжӧ ушымо кок марий мут гыч лектын: «чодыра» + «ял» = «чодыраял».
Чодыраял (Шӱдымарий ял шотан илем)

Чодыраял () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже верланыше Шӱдымарий ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 166 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Шӱдымарий ял деч 5 километр кечывалвел-касвел могырно верланен.
Ял лӱм.
Ялын лӱмжӧ ушымо кок марий мут гыч лектын: «чодыра» + «ял» = «чодыраял».
Чодыраял (Корамас ял шотан илем)

Чодыраял () — Российыште Марий Элын Юлсер кундемыштыже верланыше Корамас ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 1199 (2003 ий), 1084 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Юлсер-Ола деч 63 километр йӱдвел могырно верланен.
Ял лӱм.
Ялын лӱмжӧ ушымо кок марий мут гыч лектын: «чодыра» + «ял» = «чодыраял».
Чодыраял (Памар ял шотан илем)

Чодыраял () — Российыште Марий Элын Юлсер кундемыштыже верланыше Памар ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 333 еҥ (2002 ий), 346 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Памар сола деч 5 километр кечывалвел могырно верланен.
Ял лӱм.
Ялын лӱмжӧ ушымо кок марий мут гыч лектын: «чодыра» + «ял» = «чодыраял».
Тат-Чодыраял

Тат-Чодыраял () — Российыште Марий Элын Морко кундемыштыже верланыше Шеҥше ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 396 еҥ (2002 ий), 306 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Шеҥше ял деч 2 километр кечывалвел-касвел могырно верланен.
Кугунур (Маскасола кундем)

Кугунур () — Российыште Марий Элын Маскасола кундемыштыже верланыше Пижма ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 11 еҥ (2002 ий), 7 еҥ (2010 ий), 6 еҥ (2013 ий).
Верланыме вер.
Пижма ял деч 7 километр йӱдвел-эрвел могырно верланен.
Ял лӱм.
Ялын лӱмжӧ ушымо кок марий мут гыч лектын: «кугу» + «нур» = «кугунур».
Кугунур (Провой кундем)

Кугунур () — Российыште Марий Элын Провой кундемыштыже верланыше Шолэҥер ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 119 еҥ (2004 ий), 91 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Шолэҥер посёлко деч 2 километр кечывалвел могырно верланен.
Ял лӱм.
Ялын лӱмжӧ ушымо кок марий мут гыч лектын: «кугу» + «нур» = «кугунур» ().
Кугунур (У Роҥго кундем)

Кугунур () — Российыште Марий Элын У Роҥго кундемыштыже верланыше Роҥго ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 322 еҥ (2002 ий), 307 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Чкарино ял деч 4 километр кечывалвел-эрвел могырно Изи Кундыш эҥерын шола серыштыже верланен.
Ял лӱм.
Ялын лӱмжӧ ушымо кок марий мут гыч лектын: «кугу» + «нур» = «кугунур» ().
Кугунур (У Торъял кундем)

Кугунур () — Российыште Марий Элын У Торъял кундемыштыже верланыше Тошто Торъял ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 15 еҥ (2002 ий), 4 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Токтарсола ял деч 3 километр касвел могырно верланен.
Ял лӱм.
Ялын лӱмжӧ ушымо кок марий мут гыч лектын: «кугу» + «нур» = «кугунур».
Кугунур (Шернур кундем)

Кугунур (Шудомари, Куэрсола) () — Российыште Марий Элын Шернур кундемыштыже верланыше Марийсола ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 162 еҥ (2004 ий), 190 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Шокшем Памаш ял деч 3 километр йӱдвел-касвелне лийын шога. Кокшародо ден Кыдалсола ялла покшелне верланен.
Ял лӱм.
Ялын тӱрлӧ лӱмжӧ-влак ушымо кок марий мут-влак гыч лектыныт: «кугу» + «нур» = «кугунур», «куэр» + «сола» = «куэрсола», «шудо» + «мари» = «шудомари» рушла "шудинские марийцы". Рушла возымо (Мари-Кугунур) официальный вариантше ялын марий ял лийын шогымыжым ончыкта.
Кугунур (Балтаси кундем)

Кугунур () () — Российыште Суас Элын Балтаси кундемыштыже верланыше Кугунур ял шотан илемыш пурышо марий сола. Калыкчот: 854 еҥ (2002 ий), 869 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Балтаси сола деч 39 километр йӱдвелне лийын шога.
Ял лӱм.
Ялын лӱмжӧ ушымо кок марий мут гыч лектын: «кугу» + «нур» = «кугунур».
Изинур (Оршанке кундем)

Изинур (Изи Кугунур) () — Российыште Марий Элын Оршанке кундемыштыже верланыше Марково ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 267 еҥ (2005 ий), 225 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Марково ял деч 3 километр эрвел могырно верланен. 
Ял лӱм.
Ялын лӱмжӧ-влак ушымо кок марий мут-влак гыч лектыныт: «изи» + «нур» = «изинур», изи «кугу» + «нур» = изи «кугунур».
Поле-Кугунур

Поле-Кугунур () — Российыште Марий Элын Поранча кундемыштыже верланыше Усола ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 73 еҥ (2003 ий), 79 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Усола ял деч 1 километр йӱдвел могырно верланен.
Руш Кугунур

Руш Кугунур () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже верланыше Шӱдымарий ял шотан илемыш пурышо сола. Калыкчот: 213 еҥ (2005 ий), 219 еҥ (2010 ий)
Верланыме вер.
Шӱдымарий ял деч 7 километр кечывалвел могырно верланен.
Соловьева, Татьяна Анатольевна

Татьяна Соловьева (Татьяна Анатольевна Соловьева) (, РСФСР, Марий АССР, У Торъял кундем, Пактек ял) – марий серызе, почеламутчо, мурызо.
Илыш корныжо.
Татьяна Соловьева 1982 ийын пургыж тылзын 21-шо кечынже Марий АССР У Торъял кундем Пактек ялеш пашазе ешеш шочын.
Усола (Йоласъял ял шотан илем)

Усола (, ) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Йоласъял ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 97 еҥ (2001 ий), 72 еҥ (2014 ий).
Верланыме вер.
Йоласъял ял деч 2 километр йӱдвел-касвел могырно верланен.
Ял лӱм.
Ялын лӱмжӧ ушымо кок марий мут гыч лектын: «у» + «сола» = «усола».
Усола (Кугусола ял шотан илем)

Усола (, ) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Кугусола ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 97 еҥ (2001 ий), 47 еҥ (2014 ий).
Верланыме вер.
Кугусола сола деч 10 километр кечывалвел могырно верланен.
Ял лӱм.
Ялын лӱмжӧ ушымо кок марий мут гыч лектын: «у» + «сола» = «усола».
Усола (Морко ола шотан илем)

Усола () – Российыште Марий Элын Морко кундемыштыже верланыше Морко ола шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 157 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Овдасола ял воктене Провой — Шолэҥер — Морко корно воктене верланен.
Ял лӱм.
Ялын лӱмжӧ ушымо кок марий мут гыч лектын: «у» + «сола» = «усола».
Усола (Поранча кундем)

Усола () — Российыште Марий Элын Поранча кундемыштыже верланыше ял. Усола ял шотан илемын рӱдерже. Калыкчот: 603 еҥ (2003 ий), 575 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Поранча посёлко деч 3 километр йӱдвел-эрвел могырно верланен.
Ял лӱм.
Ялын лӱмжӧ ушымо кок марий мут гыч лектын: «у» + «сола» = «усола».
Усола (Юлсер кундем)

Усола () — Российыште Марий Элын Юлсер кундемыштыже верланыше Купсола ял шотан илемыш пурышо сола. Калыкчот: 45 еҥ (2003 ий), 46 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Купсола деч 7 километр йӱдвел-эрвел могырно верланен.
Сола лӱм.
Солан лӱмжӧ ушымо кок марий мут гыч лектын: «у» + «сола» = «усола».
Усола Вончӱмбал

Усола Вончӱмбал () — Российыште Марий Элын Морко кундемыштыже верланыше Октябрьский ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 40 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Эҥерсола ял деч 7 километр йӱдвел-касвел могырно верланен.
Усола Корамас

Усола Корамас (Кугу Корамас) () — Российыште Марий Элын Юлсер кундемыштыже верланыше ял. Корамас ял шотан илемын рӱдерже. Калыкчот: 326 еҥ (2003 ий), 265 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Чодыраял ял деч 4 километр эрвел могырно верланен.
Пынгель Усола

Пынгель Усола (, ) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Пайскурык ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 26 еҥ (2001 ий), 17 еҥ (2014 ий).
Верланыме вер.
Пайскурык сола деч 3 километр кечывалвел могырно Пынгель эҥерын пурла серыштыже верланыше ял.
Ял лӱм.
Ялын лӱмжӧ воктен йогышо эҥерын «Пынгель» лӱмжӧ да ушымо «у» + «сола» = «усола» мут-влак гыч лектын. «Пынгель Усола» — Пынгель эҥер воктен верланыше у сола.
Купсола (Кужэҥер кундем)

Купсола (Пычай) () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже верланыше Йӱледӱр ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 182 еҥ (2004 ий), 168 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Йӱледӱр сола деч 6 километр йӱдвел могырно верланен.
Ял лӱм.
Ялын лӱмжӧ ушымо кок марий мут гыч лектын: «куп» + «сола» = «купсола».
Купсола (Тошто Торъял ял шотан илем)

Купсола (Пычай) () – Российыште Марий Элын У Торъял кундемыштыже верланыше Тошто Торъял ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 74 еҥ (2003 ий), 53 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Тошто Торъял сола деч 3 километр кечывалвел-эрвел могырно Лемде эҥерын шола серыштыже верланен.
Ял лӱм.
Ялын лӱмжӧ ушымо кок марий мут гыч лектын: «куп» + «сола» = «купсола».
Купсола (Маскасола кундем)

Купсола (Пычай) () — Российыште Марий Элын Маскасола кундемыштыже верланыше Шойбулак ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 175 еҥ (2002 ий), 254 еҥ (2010 ий), 300 еҥ (2014 ий).
Верланыме вер.
Шойбулак сола деч 2 километр йӱдвел-эрвел могырно верланен.
Ял лӱм.
Ялын лӱмжӧ ушымо кок марий мут гыч лектын: «куп» + «сола» = «купсола».
Купсола (Юлсер кундем)

Купсола () — Российыште Марий Элын Юлсер кундемыштыже верланыше сола. Купсола ял шотан илемын рӱдерже. Калыкчот: 1570 еҥ (2003 ий), 1504 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Юлсер-Ола деч 19 километр йӱдвел могырно верланен.
Сола лӱм.
Солан лӱмжӧ ушымо кок марий мут гыч лектын: «куп» + «сола» = «купсола».
Александровка (Юлсер кундем)

Александровка () — Российыште Марий Элын Юлсер кундемыштыже верланыше Приволжский ола шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 14 еҥ (2003 ий), 3 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Приволжский ола сынан посёлко деч 4 километр кечывалвел-эрвел могырно верланен.
Приволжский

Приволжский () — Российыште Марий Элын Юлсер кундемыштыже верланыше Приволжский ола шотан илемыш пурышо ола сынан посёлко. Калыкчот: 4300 еҥ (2003 ий), 4159 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Юлсер-Ола деч 17 километр йӱдвел могырно верланен.
Шарача (сола)

Шарача (Руш Шарача) () — Российыште Марий Элын Юлсер кундемыштыже верланыше Кугу Парат ял шотан илемыш пурышо сола. Калыкчот: 1536 еҥ (2002 ий), 1419 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Юлсер-Ола деч 34 километр йӱдвел-эрвел могырно верланен.
Сола лӱм.
Солан лӱмжӧ Шарача эҥерын лӱмжӧ гыч лектын. «Шара» («шор» «шур» «шар») вӱд — «шоргыктен» «шургыктен» «шаргыктен» писын йогышо вӱд. Тывеч — «Шарача» мутыш савырнен. Солалан негызым руш-влак пыштеныт, сандене солан кокымшо лӱмжӧ «Руш Шарача».
Шарача

Шарача мут ончыктен кертеш:
Куэрсола (Юлсер кундем)

Куэрсола () — Российыште Марий Элын Юлсер кундемыштыже верланыше Кугу Парат ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 123 еҥ (2003 ий), 135 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Купсола сола деч 8 километр кечывалвел-эрвел могырно верланен.
Ял лӱм.
Ялын марий лӱмжӧ ушымо кок марий мут гыч лектын: «куэр» + «сола» = «куэрсола».
Пызырьгуп

Пызырьгуп () — Российыште Марий Элын Юлсер кундемыштыже верланыше Кугу Парат ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 459 еҥ (2002 ий), 393 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Шарача сола деч 3 километр кечывалвел-йӱдвел могырно верланен.
Ял лӱм.
Ожно марий да суас чекыште меҥге-влакым шындылыныт. Нуным марий-влак «визирь» маныныт. Ял йыр шуко куп-влак лийыныт. Ялын лӱмжӧ ушымо кок мут гыч лектын: «визирь» + «куп» = «визирькуп». Тывеч ялын руш лӱмжӧ — «Бизюргуп»-ыш, марий лӱмжӧ — «Пызырьгуп»-ыш савырнен.
Ватынъер

Ватынъер () — Российыште Марий Элын Юлсер кундемыштыже верланыше Кугу Парат ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 96 еҥ (2002 ий), 95 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Шарача сола деч 2 километр кечывалвел-йӱдвелне лийын шога.
Ял лӱм.
Ялым негызлыше-влак ямле кожлан, олыкан, эплын йогышо изирак ер-влакан (чылаже 5) верым сайленыт. Ик ержым илемыште илыше ик вате йӧратен, тудым «ватын» «ер»же маныныт. Ты ер шке лӱмжым яллан пуэн. Ялын лӱмжӧ ушымо кок марий мут гыч лектын: «ватын» + «ер» = «ватынер». Тывеч «Ватынъер»ыш савырнен.
Вакутсола

Вакутсола () — Российыште Марий Элын Юлсер кундемыштыже верланыше Кугу Парат ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 216 еҥ (2002 ий), 193 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Шарача сола деч 3 километр йӱдвел могырно верланен.
Ял лӱм.
Карай ял гыч толшо ялым негызлыше еҥын лӱмжӧ Бакут лийын. Тудын лӱмжым яллан пуэныт. Бакут лӱмым Вакут манынат лудаш лиеш.
Пызырьгуп хутор

Пызырьгуп хутор () — Российыште Марий Элын Юлсер кундемыштыже верланыше Кугу Парат ял шотан илемыш пурышо хутор. Калыкчот: 41 еҥ (2002 ий), 43 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Купсола сола деч 7 километр эрвел могырно верланен.
Кожлалӱвал

Кожлалӱвал () — Российыште Марий Элын Юлсер кундемыштыже верланыше Кугу Парат ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 46 еҥ (2002 ий), 24 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Шарача сола деч 3 километр эрвел могырно верланен.
Кытынсола

Кытынсола () — Российыште Марий Элын Юлсер кундемыштыже верланыше Кугу Парат ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 80 еҥ (2002 ий), 44 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Шарача сола деч 3,5 километр йӱдвел-эрвел могырно верланен.
Ял лӱм.
Ялын лӱмжӧ ялым негызлыше Ӱпӧ губерний гыч XVII-ше курымышто толшо Катын лӱман марийын лӱмжӧ гыч лектын.
Мучашъер

Мучашъер () — Российыште Марий Элын Юлсер кундемыштыже верланыше Кугу Парат ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 154 еҥ (2002 ий), 190 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Купсола сола деч 8 километр эрвел могырно верланен.
Ял лӱм.
Ялын лӱмжӧ ушымо кок марий мут гыч лектын: «мучаш» + «ер» = «мучаш_ер».
Отымбал

Отымбал () — Российыште Марий Элын Юлсер кундемыштыже верланыше Кугу Парат ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 191 еҥ (2002 ий), 211 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Шарача сола деч 3 километр йӱдвел-эрвел могырно верланен.
Ял лӱм.
Ялын лӱмжӧ ушымо кок марий мут гыч лектын: «ото» + «умбал» = «отоумбал». Тывеч «Отымбал»ыш савырнен.
Йыраҥъял

Йыраҥъял () — Российыште Марий Элын Юлсер кундемыштыже верланыше Кугу Парат ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 109 еҥ (2002 ий), 95 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Шарача сола деч 1,5 километр йӱдвел-касвел могырно верланен.
Ял лӱм.
Ялын марий лӱмжӧ воктен йогышо Йыраҥ () эҥерын лӱмжӧ деч лектын. Ялым негызлыше еҥын лӱмжӧ Эчак лийын, сандене яллан руш лӱмым пыштымышт годым «Очаково» маныныт. Чынрак лиеш ыле «Эчаково».
Черкысола (Кугу Парат ял шотан илем)

Черкысола () — Российыште Марий Элын Юлсер кундемыштыже верланыше Кугу Парат ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 301 еҥ (2002 ий), 312 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Шарача сола деч 2 километр кечывалвел-касвел могырно верланен..
Ял лӱм.
Ялын лӱмжӧ ушымо кок марий мут гыч лектын: «черке» + «сола» = «черкесола». Тывеч «Черкысола»ш савырнен.
Урняк

Урняк (, ) — Российыште Марий Элын Юлсер кундемыштыже верланыше Кугу Парат ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 9 еҥ (2002 ий).
Верланыме вер.
Шарача сола деч 4,5 километр йӱдвел-касвел могырно верланен.
Ял лӱм.
1820-ан ийлаште яллан негызым Зайнулла Хакимуллин ден Эврай Шагидуллин пыштеныт. Верым келыштарымышт деч вара кожлам руэныт, пӧртым чоҥеныт, пакчалан кожлам корчеватленыт. Вара ялыштлан «Урняк» () лӱмым пуэныт.
Изи Корамас (Юлсер кундем)

Изи Корамас () — Российыште Марий Элын Юлсер кундемыштыже верланыше Корамас ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 44 (1980 ий), 0 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Чодыраял деч 7 километр кечывалвел-эрвел могырно верланен.
Нурмучаш

Нурмучаш мут ончыктен кертеш:
Нурмучаш (Юлсер кундем)

Нурмучаш () — Российыште Марий Элын Юлсер кундемыштыже верланыше Корамас ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 100 (2003 ий), 79 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Чодыраял деч 2 километр йӱдвел-эрвел могырно верланен.
Ял лӱм.
Ялын лӱмжӧ ушымо кок марий мут гыч лектын: «нур» + «мучаш» = «нурмучаш».
Нурсола

Нурсола мут ончыктен кертеш:
Нурсола (Юлсер кундем)

Нурсола () — Российыште Марий Элын Юлсер кундемыштыже верланыше Обшияр ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 788 (2002 ий), 926 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Юлсер-Ола деч 20 километр йӱдвел-эрвел могырно верланен.
Ял лӱм.
Ялын лӱмжӧ ушымо кок марий мут гыч лектын: «нур» + «сола» = «нурсола».
Шийсола

Шийсола () — Российыште Марий Элын Юлсер кундемыштыже верланыше Обшияр ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 57 (2002 ий), 61 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Нурсола деч 1 километр йӱдвел могырно верланен.
Ял лӱм.
Ялын лӱмжӧ нерген тыгай легенде уло. Негызым пыштыше пӧръеҥ верым кычалын эҥер воктен кайымыж годым вӱдлан куанен тыге кычкырал колтен:
Пешак келшен тиде вер. Илаш кодын. Илен-толын ялын лӱмжӧ «Шийсола»ш савырнен.
Элнеттӱр (Юлсер кундем)

Элнеттӱр () – Российыште Марий Элын Юлсер кундемыштыже верланыше Обшияр ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 386 (2003 ий), 364 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Нурсола деч 2 километр кечывалвел-касвелне Элнет эҥерын шола серыштыже верланен.
Ял лӱм.
Ялын лӱмжӧ ушымо кок марий мут гыч лектын: «элнет» + «тӱр» = «элнеттӱр», Элнет эҥерын сер тӱрыштыжӧ верланыше ял.
Кӱчыкъер (посёлко)

Кӱчыкъер () — Российыште Марий Элын Юлсер кундемыштыже верланыше Обшияр ял шотан илемыш пурышо посёлко. Калыкчот: 284 (2002 ий), 210 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Нурсола деч 5 километр йӱдвелне Кӱчыкъерын серже воктене верланыше посёлко.
Ял лӱм.
Посёлкын лӱмжӧ ушымо кок марий мут гыч лектын: «кӱчык» + «ер» = «кӱчыкер», «кӱчык» «ер»ын серже воктене верланыше посёлко.
Нӱлмарий

Нӱлмарий () — Российыште Марий Элын Юлсер кундемыштыже верланыше Обшияр ял шотан илемыш пурышо посёлко. Калыкчот: 455 (2003 ий), 414 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Элнет станций деч 6 километр йӱдвел-эрвел могырно верланен.
Кӱчыклук

Кӱчыклук () — Российыште Марий Элын Юлсер кундемыштыже верланыше Обшияр ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 133 (2002 ий), 130 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Нурсола деч 1 километр кечывалвел могырно верланен.
Ял лӱм.
Яллан негызым пыштыше-влакын кум шогымо верышт лийын. Икымше верже куп воктен лийын. Тушто Чылдак лӱман еҥ илен, сандене тиде купым Чылдак куп, а вержым — Чылдак лук маныныт. Вес верыштыже Аксывай илен. Аксывай лук. Кумшо верыштыже кӱчык капан Илья илен. Тудым капшылан кӧра Кӱчык Илья маныныт, а вержым — Кӱчык лук. Ты лӱмак «Кӱчыклук» ял лӱмыш савырнен. Тывечак руш лӱмжӧ лектын, «кӱчык» «Коротково» лӱмыш савырнен.
Шопкер (Юлсер кундем)

Шопкер () — Российыште Марий Элын Юлсер кундемыштыже верланыше Обшияр ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 24 (2002 ий), 22 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Нурсола деч 12 километр йӱдвел-касвел могырно верланен.
Ял лӱм.
И.С. Галкинын да О.П. Воронцован шымлымышт дене «Шопкер» лиеш. Официальный руш «Пекоза» лӱмжӧ — марий собственный лӱм мут лиеш.
Ялчык

Ялчык мут ончыктен кертеш:
Ялчык (Обшияр ял шотан илем)

Ялчык () — Российыште Марий Элын Юлсер кундемыштыже верланыше Обшияр ял шотан илемыш пурышо посёлко. Калыкчот: 31 (2002 ий), 30 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Нурсола деч 3 километр эрвел могырно верланен.
Посёлко лӱм.
Посёлкылан лӱмым Ялчык ер пуэн.
Горькийысе Кӱртьыгорнын 24-ше км

Горькийысе Кӱртьыгорнын 24-ше км () — Российыште Марий Элын Юлсер кундемыштыже верланыше Обшияр ял шотан илемыш пурышо посёлко. Калыкчот: 1 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Ялчык деч 2 километр кечывалвел могырно верланен.
Ялчык (Купсола ял шотан илем)

Ялчык () — Российыште Марий Элын Юлсер кундемыштыже верланыше Купсола ял шотан илемыш пурышо посёлко. Калыкчот: 13 (2003 ий), 5 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Купсола деч 3 километр йӱдвел могырно Ялчык ер воктене Марий Чодыра паркын кундемыштыже верланен.
Посёлко лӱм.
Посёлкылан лӱмым Ялчык ер пуэн.
Кожласола (Обшияр ял шотан илем)

Кожласола () — Российыште Марий Элын Юлсер кундемыштыже верланыше Обшияр ял шотан илемыш пурышо пытыше ял.
Верланыме вер.
Нурсола ял деч 1 километр йӱдвелне Элнет эҥерын серыштыже лийын шоген.
Ял лӱм.
Ялын лӱмжӧ ушымо кок марий мут гыч лектын: «кожла» + «сола» = «кожласола».
Эртымгорно.
МАССР-ын Кӱшыл Каҥашын Вуйвержын Кӱштыкшӧ почеш 1973 ийыште идым тылзын 27-ше кечынже Нурсола ден Кожласола ик Нурсола ялыш ушненыт. Кожласола ял Нурсола ялын Кожласола уремышкыже савырнен.
Кожласола (Пӧтъял ял шотан илем)

Кожласола () — Российыште Марий Элын Юлсер кундемыштыже верланыше Пӧтъял ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 81 еҥ (2003 ий), 83 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Пӧтъял деч 2 километр кечывалвел-касвел могырно верланен.
Ял лӱм.
Ялын лӱмжӧ ушымо кок марий мут гыч лектын: «кожла» + «сола» = «кожласола».
Пӱнчысола

Пӱнчысола () — Российыште Марий Элын Юлсер кундемыштыже верланыше Пӧтъял ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 309 еҥ (2002 ий), 296 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Пӧтъял деч 2 километр йӱдвел-касвел могырно верланен.
Ял лӱм.
И.С. Галкинын да О.П. Воронцован шымлымышт дене яллан лӱмым пӱнчӧ мут пуэн.
Олыкъял

Олыкъял мут ончыктен кертеш:
Олыкъял (Юлсер кундем)

Олыкъял () — Российыште Марий Элын Юлсер кундемыштыже верланыше Пӧтъял ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 89 еҥ (2002 ий), 99 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Карай ял деч 3 километр эрвел могырно верланен.
Ял лӱм.
Ялын лӱмжӧ ушымо кок марий мут гыч лектын: «олык» + «ял» = «олык_ял». «Олыкъял» — олыкышто верланыше ял.
Кӱшыл Азъял

Кӱшыл Азъял () — Российыште Марий Элын Юлсер кундемыштыже верланыше Пӧтъял ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 46 еҥ (2002 ий), 195 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Учимсола деч 2.5 километр йӱдвел-касвел могырно верланен.
Ял лӱм.
Ял лӱм нерген тыгай легенде уло. Ази лӱман марий Чачавий ватыже дене пырля суас-влак деч шылын куржыныт. Нуно изи эҥер воктене ямле верым муыныт. Вер келшен. Илемым чоҥеныт. Чачавий кожла эмыжым, поҥгым поген Телылан шапашым ямдылен, а Ази мландым куралын уржам ӱден шынден. Нӧшмым воктенсе илемыште илыше Эштывай кугыза деч налыныт. Шошым Чачавий йыгырым ыштен. Эргыштлан ачажын Ази лӱмжымак пуэныт: Кугу Ази, Изи Ази. Варажым кум ӱдыр: Ласкай, Сасканай, Унай да ик эрге Ор Ази («ор» — «у») шочыныт. Илем кугемын, ялыш савырнен, кудыжым эн изи эргыштын лӱмжӧ дене лӱмденыт — «Оразъял» (У Азъял ). Кунам суас-влакын пижедылмышт чӱчкыдемаш тӱҥалын, шоҥго Ази тушман-влак деч кораҥашлан верчын вес верлам кычалаш тӱҥалын. Шоҥго Ази кугырак эргыже-влакым тура серан Пӧт эҥерын вес могыркыжо кусарен. Тушто каяш лийдыме пич кожла шоген. Ту могырко суас-влак коштын огытыл. Кугу Ази кӱшкырак купан верышке куснен. Илем кугемын, «Кӱшыл Азъял» () ялыш савырнен. Изи Ази ӱлкырак, тӧрверыш куснен. Илемым «Ӱлыл Азъял» () манын лӱмденыт. Ял йыр шуко памаш-влак да изи эҥеран корем-влак лийыныт.
Кокласола (Юлсер кундем)

Кокласола () — Российыште Марий Элын Юлсер кундемыштыже верланыше Пӧтъял ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 160 еҥ (2003 ий), 94 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Учимсола деч 2 километр йӱдвел могырно верланен.
Эҥерӱмбал

Эҥерӱмбал мут ончыктен кертеш:
Эҥерӱмбал (Юлсер кундем)

Эҥерӱмбал () — Российыште Марий Элын Юлсер кундемыштыже верланыше Пӧтъял ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 304 еҥ (2002 ий), 275 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Пӧтъял ял деч 5,5 километр (авто дене — 9,5 км) кечывалвел-касвел могырно верланен.
Карай

Карай () — Российыште Марий Элын Юлсер кундемыштыже верланыше Пӧтъял ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 779 еҥ (2002 ий), 766 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Юлсер-Ола деч 45 километр йӱдвел-эрвел могырно верланен.
Ял лӱм.
Яллан негызым Карай лӱман еҥ пыштен, сандене ялын лӱмжӧ «Карай».
Чапчык

Чапчык () — Российыште Марий Элын Юлсер кундемыштыже верланыше Пӧтъял ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 73 еҥ (2002 ий), 82 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Пӧтъял ял деч 3 километр (авто дене — 3,5 км) кечывалвел-касвел могырно верланен.
Ял лӱм.
Легенде почеш, ялын лӱмжӧ негызым пыштыше Чапчай лӱман еҥын лӱмжӧ гыч лектын. Тудо пич кожлаште Эспай памаш воктене икымше пӧртым чоҥен.
Йывансола

Йывансола мут ончыктен кертеш:
Йывансола (Юлсер кундем)

Йывансола (Ивансола) () — Российыште Марий Элын Юлсер кундемыштыже верланыше Пӧтъял ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 73 еҥ (2002 ий), 121 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Карай ял деч 4 километр йӱдвел могырно верланен. Ялын кок могырныжат — корем-влак. Кажне коремыште — памаш, Кугу памаш да Изи памаш. Кугу памаш вӱд дене воктен шогышо ял калык пайдалана. Ял воктен кок куп уло: Изи Васлий куп да Уйкуп, кудыжо-влак торфым разрабатыватлыме деч вара ерыш савырненыт. 
Ял лӱм.
Легенде почеш, ялын лӱмжӧ негызым пыштыше Йыван лӱман еҥын лӱмжӧ гыч лектын. Икымше пӧртым тудо чоҥен.
Кукыктӱр (Пӧтъял ял шотан илем)

Кукыктӱр () — Российыште Марий Элын Юлсер кундемыштыже верланыше Пӧтъял ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 9 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Учимсола деч 3 километр йӱдвел-касвел могырно верланен. 
Ял лӱм.
Ялын лӱмжӧ ушымо кок марий мут гыч лектын: «олык» + «ял» = «олык_ял». «Изи Олыкъял» — олыкышто верланыше изи ял.
Курыкӱмбал (Юлсер кундем)

Курыкӱмбал () — Российыште Марий Элын Юлсер кундемыштыже верланыше Пӧтъял ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 119 еҥ (2002 ий), 92 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Карай ял деч 2 километр йӱдвел могырно верланен.
Ял лӱм.
Ял корем курык ӱмбалне верланен, сандене ялын лӱмжӧ «Курыкӱмбал» манын лӱмдалтын.
Ӱлыл Азъял

Ӱлыл Азъял () — Российыште Марий Элын Юлсер кундемыштыже верланыше Пӧтъял ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 332 еҥ (2002 ий), 314 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Пӧтъял ял деч 2,5 километр (авто дене — 4 км) кечывалвел-эрвел могырно верланен.
Ял лӱм.
Ял лӱм нерген тыгай легенде уло. Ази лӱман марий Чачавий ватыже дене пырля суас-влак деч шылын куржыныт. Нуно изи эҥер воктене ямле верым муыныт. Вер келшен. Илемым чоҥеныт. Чачавий кожла эмыжым, Поҥгым поген телылан шапашым ямдылен, а Ази мландым куралын уржам ӱден шынден. Нӧшмым воктенсе илемыште илыше Эштывай кугыза деч налыныт. Шошым Чачавий йыгырым ыштен. Эргыштлан ача (Ази) лӱмым пуэныт: Кугу Ази, Изи Ази. Варажым кум ӱдыр: Ласкай, Сасканай, Унай да ик эрге Ор Ази («ор» — «у») шочыныт. Илем кугемын, ялыш савырнен, кудыжым эн изи эргыштын лӱмжӧ дене лӱмденыт — «Оразъял» (У Азъял ). Кунам суас-влакын пижедылмышт чӱчкыдемаш тӱҥалын, шоҥго Ази тушман-влак деч кораҥашлан верчын вес верлам кычалаш тӱҥалын. Шоҥго Ази кугырак эргыже-влакым тура серан Пӧт эҥерын вес могыркыжо кусарен. Тушто каяш лийдыме пич кожла шоген. Ту могырко суас-влак коштын огытыл. Кугу Ази кӱшкырак купан верышке куснен. Илем кугемын, «Кӱшыл Азъял» () ялыш савырнен. Изи Ази ӱлкырак, тӧрверыш куснен. Илемым «Ӱлыл Азъял» () манын лӱмденыт. Ял йыр шуко памаш-влак да изи эҥеран корем-влак лийыныт.
Шӱргыял (Юлсер кундем)

Шӱргыял (Пыжан Кукмарий) () — Российыште Марий Элын Юлсер кундемыштыже верланыше Пӧтъял ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 172 еҥ (2003 ий), 110 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Пӧтъял ял деч 5,8 километр (авто дене — 10 км) кечывалвел-эрвел могырно верланен.
Тошнер

Тошнер () — Российыште Марий Элын Юлсер кундемыштыже верланыше Пӧтъял ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 177 еҥ (2002 ий), 167 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Пӧтъял деч 3 километр кечывалвел-касвел могырно верланен.
Ял лӱм.
И.С. Галкинын да О.П. Воронцован шымлымышт дене яллан лӱмым тоштэҥер () мут пуэн. «Тоштэҥер» — вӱдын йоген кайыме тошто вӱдкорныжо.
Учимсола

Учимсола () — Российыште Марий Элын Юлсер кундемыштыже верланыше Пӧтъял ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 367 еҥ (2003 ий), 106 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Пӧтъял ял деч 6,5 километр (авто дене — 8,5 км) кечывалвел-касвел могырно верланен.
Ял лӱм.
И.С. Галкинын да О.П. Воронцован шымлымышт дене яллан лӱмым Уча тукымлӱм мут пуэн.
Ӱлылсола (Юлсер кундем)

Ӱлылсола () — Российыште Марий Элын Юлсер кундемыштыже верланыше Пӧтъял ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 131 еҥ (2003 ий), 291 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Пӧтъял ял деч 5,5 километр (авто дене — 12 км) кечывалвел-эрвел могырно верланен.
Пӧртанур

Пӧртанур мут ончыктен кертеш:
У Илыш

У Илыш () — Российыште Марий Элын Юлсер кундемыштыже верланыше Помар ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 63 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Памар сола деч 5 километр кечывалвел-касвел могырно верланен.
Унур (Юлсер кундем)

Унур () — Российыште Марий Элын Юлсер кундемыштыже верланыше Памар ял шотан илемыш пурышо хутор. Калыкчот: 3 еҥ (2005 ий), 1 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Памар сола деч 3 километр кечывалвел могырно верланен.
Хутор лӱм.
Хуторын лӱмжӧ ушымо кок марий мут гыч лектын: «у» + «нур» = «унур».
Шеренкуп

Шеренкуп () — Российыште Марий Элын Юлсер кундемыштыже верланыше Памар ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 135 еҥ (2002 ий), 145 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Памар сола деч 0,5 километр эрвел могырно верланен.
Ял лӱм.
VI-шо ревизийым (ревизий () — ожно XVI – XVII курымлаште Руш Кугыжанышыште калыкым шотлымо формо, чылаже 10 ревизий лийын) ыштыме годым Шеренкуп ял кугыжаныш кожлалаште кычал мумо кумшо илем лийын лектын. Тунам ты ялым шотлен налыныт да учётыш шогалтеныт. Икмыняр ешан ик куп воктен верланыше ял нерген Памар солаште илыше-влак пеш сайын паленыт. Тушко сола гыч тынеш пурымо деч вара каеныт. Нунын илемышт воктен шуко куп-влак лийыныт. Сандене акрет мари-влак шке илемыштым «Шырын куп лаксак» маныныт. Кызытсе олык марий йылмыш савыраш гын, «Шыгыр куп лак» лектеш, але, тыглай ойлымаште — «Шыре куп лак», «Шырен куп». «Шырен куп» () илен-толын «Шеренкуп»ыш савырнен.
Азъял хутор

Азъял хутор () — Российыште Марий Элын Юлсер кундемыштыже верланыше Сотнур ял шотан илемыш пурышо хутор. Калыкчот: 36 еҥ (2002 ий), 29 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Сотнур сола деч 6 километр (авто дене — 7,7 км) кечывалвел-эрвел могырно верланен.
Ял лӱм.
Ялым Кӱшыл Азъял гыч куснен толшо-влак негызленыт, сандене хуторыштым «Азъял хутор» манын лӱмденыт.
Курмызак (Марий Эл)

Курмызак () — Российыште Марий Элын Юлсер кундемыштыже верланыше Сотнур ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 233 еҥ (2003 ий), 194 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Сотнур сола деч 2 километр (авто дене — 4 км) эрвел могырно верланен.
Ял лӱм.
И.С. Галкинын да О.П. Воронцован шымлымышт дене яллан лӱмым марий пӧръеҥ лӱм мут пуэн.
Куршамбал

Куршамбал () — Российыште Марий Элын Юлсер кундемыштыже верланыше Сотнур ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 137 еҥ (2003 ий), 103 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Сотнур сола деч 0,5 километр кечывалвел-эрвел могырно верланен. Ял воктен кок пӱя уло, Курша эҥер йоген эрта.
Ял лӱм.
И.С. Галкинын да О.П. Воронцован шымлымышт дене яллан лӱмым Курша эҥер пуэн. «Куршамбал» — Курша эҥер умбалне верланыше ял.
Нурмучаш Шайра

Нурмучаш Шайра () — Российыште Марий Элын Юлсер кундемыштыже верланыше Сотнур ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 467 еҥ (2002 ий), 436 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Сотнур сола деч 3 километр йӱдвел-эрвел могырно верланен.
Ял лӱм.
И.С. Галкинын да О.П. Воронцован шымлымышт дене ялын лӱмжӧ ялын кушто верланымыжым ончыкта. Чынакак, «Нурмучаш Шайра» ял нурын мучашыштыже верланен, умбакыже курыкла тӱҥалыт.
Памашэҥер (Юлсер кундем)

Памашэҥер () — Российыште Марий Элын Юлсер кундемыштыже верланыше Сотнур ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 181 еҥ (2003 ий), 173 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Сотнур сола деч 2,8 километр кечывалвел-эрвел могырно Ямбаш корем воктене верланен. Ял воктен шуко памаш лектеш, но иктыже посна ойыртемалтын шога, яндар вӱдан эҥер вӱд гай писын йогышо кугу памаш. Ты памаш яллан лӱмым пуэн.
Ял лӱм.
И.С. Галкинын да О.П. Воронцован шымлымышт дене яллан лӱмым ушымо кок марий мут пуэн: «памаш» + «эҥер» = «памашэҥер».
Порашпиляк

Порашпиляк () — Российыште Марий Элын Юлсер кундемыштыже верланыше Пӧтъял ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 62 еҥ (2003 ий), 44 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Сотнур сола деч 3 километр (авто дене — 5 км) кечывалвел могырно верланен.
Ял лӱм.
Яллан лӱмым Пораш лӱман негызым пыштыше еҥ пуэн. Тудлан кожлан, кореман, шуко памашан вер келшен, илаш кодын.
Курыклӱвал Шайра

Курыклӱвал Шайра () — Российыште Марий Элын Юлсер кундемыштыже верланыше Сотнур ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 116 еҥ (2003 ий), 73 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Сотнур сола деч 2,7 километр (авто дене — 8,8 км) йӱдвел могырно верланен.
Ял лӱм.
И.С. Галкинын да О.П. Воронцован шымлымышт дене яллан лӱмым «Шайра» мут пуэн.
Полатсола

Полатсола () — Российыште Марий Элын Юлсер кундемыштыже верланыше Сотнур ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 183 еҥ (2002 ий), 104 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Сотнур сола деч 3,1 километр (авто дене — 7,7 км) йӱдвел-касвел могырно верланен.
Ял лӱм.
И.С. Галкинын да О.П. Воронцован шымлымышт дене яллан лӱмым «Полат» лӱм мут пуэн.
У Тумер

У Тумер (Шемъер) () — Российыште Марий Элын Юлсер кундемыштыже верланыше Сотнур ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 71 еҥ (2002 ий), 46 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Сотнур сола деч 6 километр (авто дене — 9 км) йӱдвел-касвел могырно ямле верыште шым ер коклаште верланен.
Ял лӱм.
И.С. Галкинын да О.П. Воронцован шымлымышт дене яллан лӱмым ушымо кок марий мут пуэн: «у» + «тумер» = «у_тумер». «У Тумер» — тумер воктен верланыше у ял.
Эртымгорно.
МАССР-ын Верховный Советын Президиумжын Указше дене 1960 ийыште сӱрем тылзын 30-шо кечынже Челюскино ден Тумер ялла ик илыме верыш ушненыт. Пырляштарыме яллан «У Тумер» лӱмым пуэныт.
Шайрамбал

Шайрамбал () — Российыште Марий Элын Юлсер кундемыштыже верланыше Сотнур ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 145 еҥ (2003 ий), 104 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Сотнур сола деч 2,7 километр (авто дене — 4 км) йӱдвел-касвел могырно верланен.
Ял лӱм.
И.С. Галкинын да О.П. Воронцован шымлымышт дене «Шайрамбал» — Шайра эҥер ӱмбалне верланыше ял.
Куптӱр

Куптӱр мут ончыктен кертеш:
Куптӱр (Юлсер кундем)

Куптӱр () — Российыште Марий Элын Юлсер кундемыштыже верланыше Купсола ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 137 еҥ (2003 ий), 120 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Купсола деч 6 километр кечывалвел-эрвел могырно верланен. 
Ял лӱм.
И.С. Галкинын да О.П. Воронцован шымлымышт дене «Куптӱр» — купын тӱрыштыжӧ але вес семын, куп воктене верланыше ял.
Ялагин

Ялагин () — Российыште Марий Элын Юлсер кундемыштыже верланыше Купсола ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 69 еҥ (2003 ий), 48 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Купсола деч 6 километр эрвел могырно верланен.
Ял лӱм.
И.С. Галкинын да О.П. Воронцован шымлымышт дене яллан лӱмым «Ялага» лӱм мут пуэн.
Моркыял хутор

Моркыял хутор () — Российыште Марий Элын Юлсер кундемыштыже верланыше Купсола ял шотан илемыш пурышо хутор. Калыкчот: 10 еҥ (2003 ий), 2 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Моркыял сола деч 4 километр кечывалвел-эрвел могырно верланен. 
Хутор лӱм.
И.С. Галкинын да О.П. Воронцован шымлымышт дене хуторлан «Моркыял хутор» лӱмым Моркыял сола гыч куснен толшо-влак пуэныт.
Моркыял

Моркыял () — Российыште Марий Элын Юлсер кундемыштыже верланыше Купсола ял шотан илемыш пурышо сола. Калыкчот: 203 еҥ (2003 ий), 178 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Купсола деч 6 километр кечывалвел-эрвелмогырно верланен..
Сола лӱм.
Сола калыкын ойлымыжо почеш солалан лӱмым Морко кундем гыч куснен толшо-влак пуэныт. «Моркиялы» — Морко мланде гыч куснен толшо-влакын ялышт.
Чолемсола

Чолемсола () — Российыште Марий Элын Юлсер кундемыштыже верланыше Купсола ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 71 еҥ (2003 ий), 40 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Купсола деч 4 километр эрвел могырно верланен.
Ял лӱм.
И.С. Галкинын да О.П. Воронцован шымлымышт дене яллан лӱмым «Чолем» лӱм мут пуэн.
Памар (ыҥ-влак)

Памар мут ончыктен кертеш:
Сармак

Сармак (Марий Сарамак) () – Российыште Одо Элын Кизнер кундемыштыже верланыше Крымско-Слудкский ял шотан илемыш пурышо марий ял. Калыкчот: 129 еҥ (2014 ий).
Верланыме вер.
Кизнер кундемын кечывалвелныже лийын шога. Кизнер марте – 43 километр, Ижевск марте – 160 километр.
Йылме.
Чылт марий ял. Олык марий йылмым кучылтыт. Ял калык Эрвел марий (Урал марий) тӱшкаш пура.
Уськур

Уськур () Унур-Киясово – Российыште Одо Элын Киясово кундемыштыже верланыше Карамас-Пельга ял шотан илемыш пурышо марий ял. Калыкчот:77 еҥ (2012 ий) 98 еҥ (2014 ий).
Верланыме вер.
Киясово кундемын кечывалвел могырныжо верланен. Киясово марте – 14 километр, Ижевск марте – 78 километр.
Йылме.
Марий ял. Олык марий йылмым кучылтыт. Ял калык Эрвел марий (Урал марий) тӱшкаш пура.
Томскино

Томскино () — Российыште Марий Элын Юлсер кундемыштыже верланыше пытыше ял. 
Верланыме вер.
Шарача сола деч 0,5 километр кечывалвелне лийын шоген.
Ял лӱм.
И.С. Галкинын да О.П. Воронцован шымлымышт дене яллан негызым пыштыше еҥын тукымлӱмжӧ «Томкий» лийын. Тывеч — ялын лӱмжӧ «Томскино»ш савырнен.
Эртымгорно.
МАССР Президиум Верховный Советын Указше почеш 1960 ийыште сӱрем тылзын 30-шо кечынже Томскино ден Янциткино ялла да Шарача сола ик илыме верыш ушненыт — Шарача солаш. Томскино ял Шарача солан Томскино уремышкыже савырнен.
Янциткино

Янциткино () — Российыште Марий Элын Юлсер кундемыштыже верланыше пытыше ял. Шарача сола деке ушалтын. 
Верланыме вер.
Шарача сола деч 1 километр эрвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
МАССР Президиум Верховный Советын Указше почеш 1960 ийыште сӱрем тылзын 30-шо кечынже Томскино ден Янциткино ялла да Шарача сола ик илыме верыш ушненыт — Шарача солаш.
Чопайсола

Чопайсола () — Российыште Марий Элын Юлсер кундемыштыже верланыше пытыше ял. Пызырьгуп ял деке ушалтын. 
Верланыме вер.
Пызырьгуп ял деч 0,5 километр кечывалвел-касвелне лийын шоген.
Ял лӱм.
Ялын «Чопайсола» лӱмжӧ негызым пыштыше еҥын «Чопай» лӱмжӧ гыч лектын. И. С. Галкинын да О. П. Воронцован шымлымышт дене ялын официальный руш «Качейкино» лӱмжӧ «Качей» собственный лӱм гыч лектын.
Эртымгорно.
МАССР Президиум Верховный Советын Указше почеш 1980 ийыште теле тылзын 25-ше кечынже Чопайсола ден Пызырьгуп ялла ик илыме верыш ушненыт — Пызырьгуп ялыш.
Кабаксола (Юлсер кундем)

Кабаксола () — Российыште Марий Элын Юлсер кундемыштыже верланыше пытыше ял. 
Верланыме вер.
Чодыраял деч 0,1 километр йӱдвелне лийын шоген.
Ял лӱм.
И.С. Галкинын да О.П. Воронцован шымлымышт дене ялын «Кабаксола» лӱмжӧ ялыште йӱмӧ заведений лийын шогымыжым ончыкта.
Эртымгорно.
МАССР Президиум Верховный Советын Указше почеш 1960 ийыште сӱрем тылзын 30-шо кечынже Кабаксола, Пезмучаш, Полатэҥер ялла ик илыме верыш ушненыт — Чодыраялыш. Кабаксола ял Кабаксола уремыш савырнен.
Пезмучаш

Пезмучаш () — Российыште Марий Элын Юлсер кундемыштыже верланыше пытыше ял. Чодыраял деке ушалтын. 
Верланыме вер.
Чодыраял деч 1 километр кечывалвелне лийын шоген.
Ял лӱм.
И.С. Галкинын да О.П. Воронцован шымлымышт дене ялын «Пезмучаш» лӱмжӧ «Пез» эҥерын вӱдмучашыштыже лийын шогымыжым ончыкта.
Эртымгорно.
МАССР Президиум Верховный Советын Указше почеш 1960 ийыште сӱрем тылзын 30-шо кечынже Кабаксола, Пезмучаш, Полатэҥер ялла ик илыме верыш ушненыт — Чодыраялыш. Пезмучаш ял Пезмучаш уремыш савырнен.
Полатэҥер

Полатэҥер () — Российыште Марий Элын Юлсер кундемыштыже верланыше пытыше ял. 
Верланыме вер.
Чодыраял деч 0,1 километр йӱдвелне лийын шоген.
Ял лӱм.
И.С. Галкинын да О.П. Воронцован шымлымышт дене ялын «Полатэҥер» лӱмжӧ ушымо «Полат» (собственный лӱм мут) да «эҥер» мут-влак гыч лектын. «Полат» + «эҥер» = «Полатэҥер».
Эртымгорно.
МАССР Президиум Верховный Советын Указше почеш 1960 ийыште сӱрем тылзын 30-шо кечынже Кабаксола, Пезмучаш, Полатэҥер ялла ик илыме верыш ушненыт — Чодыраялыш. Полатэҥер ял Полатэҥер уремыш савырнен.
Кӱанэҥер

Кӱанэҥер мут ончыктен кертеш:
Кӱанэҥер (Агрыз кундем)

Кӱанэҥер (, ) — Российыште Суас Элын Агрыз кундемыштыже верланыше Азёвский ял шотан илемыш пурышо марий ял. Калыкчот: 247 еҥ (2002 ий), 238 еҥ (2012 ий).
Верланыме вер.
Агрыз ола деч 61 километр кечывалвел-эрвелне лийын шога.
Ял лӱм.
Ялын лӱмжӧ ушымо кок марий мут гыч лектын: «кӱан» + «эҥер» = «кӱанэҥер».
Кӧлегеш

Кӧлегеш () – Российыште Суас Элын Агрыз кундемыштыже верланыше марий сола. Кӧлӧгеш ял шотан илемын рӱдерже. Калыкчот: 314 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Агрыз ола деч 85 километр кечывалвел могырно верланен.
Ял лӱм.
Ялын лӱмжӧ нерген тыгай легенде уло. Степан Разинын участникше шке ешыже дене пырля кугыжан правительствыжын расправыже деч лӱдын шылын каен Кӧлегеш () эҥер воктене пич кожлаш илемым негызлен. Тудын лӱмжӧ Кӧльга () лийын. Ял лӱм ушымо кок мут гыч лектын. «Кӧльга» + «еш» = «Кӧльгаеш», тывеч – илен-толын «Кӧлегеш»ыш савырнен. «Кӧлегеш» – Кӧльга ешын илемже.
Шуар

Шуар (, ) — Российыште Суас Элын Агрыз кундемыштыже верланыше Кӧлӧгеш ял шотан илемыш пурышо марий ял. Калыкчот: 145 еҥ (2000 ий), 128 еҥ (2012 ий).
Верланыме вер.
Агрыз ола деч 88 километр кечывалвелне лийын шога.
Йылме.
Олык марий йылмым кучылтыт. Ял калык Эрвел марий (Урал марий) тӱшкаш пура.
Вочарма

Вочарма мут ончыктен кертеш:
Вочарма (Поранча кундем)

Вочарма () — Российыште Марий Элын Поранча кундемыштыже верланыше Пумарий ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 148 еҥ (2002 ий), 125 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Кугу Пумарий сола деч 2 километр кечывалвел могырно верланен.
Ял лӱм.
Ялын лӱмжӧ перм-угор «Вочар» кок ужашан «воч» да «ар» гидроним гыч лектын. «Вочар» мутым олык марий йылимыш лудан эҥер манын кусараш лиеш. Тывеч «Вочарма» — лудан эҥер воктен верланыше ял лийын лектеш.
Шыгай хутор

Шыгай хутор () — Российыште Марий Элын Юлсер кундемыштыже верланыше пытыше хутор. 
Верланыме вер.
Чодыраял деч 4 километр йӱдвелне лийын шоген.
Ял лӱм.
Яллан негызым пыштыше-влак «Шыгай» вер гыч лийыныт, сандене илемыштлан «Шыгай» лӱмым пуэныт.
Чодырам аралыме Кӱчыкъер пӧрт

Чодырам аралыме Кӱчыкъер пӧрт () — Российыште Марий Элын Юлсер кундемыштыже верланыше пытыше пӧрт. 
Верланыме вер.
Кӱчыкъер воктен лийын шоген.
Егытсола

Егытсола () — Российыште Марий Элын Юлсер кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Карай сельсоветын территорийыштыже Егытсола корем воктене лийын шоген.
Ял лӱм.
И.С. Галкинын да О.П. Воронцован шымлымышт дене ялын лӱмжӧ «Егыт» собственный лӱм гыч лектын.
Токози

Токози () — Российыште Марий Элын Юлсер кундемыштыже верланыше пытыше ял. Эҥерӱмбал ял деке ушалтын.
Верланыме вер.
Карай ял деч 3 километр йӱдвелне Эҥерӱмбал ял воктене лийын шоген.
Ял лӱм.
И.С. Галкинын да О.П. Воронцован шымлымышт дене ялын лӱмжӧ «Токозя» чимарий лӱм гыч лектын.
Эртымгорно.
1977 ийыште Эҥерӱмбал да «Токози» ялла ик илыме верыш ушненыт — Эҥерӱмбал ялыш. Токози ял Токози уремыш савырнен.
Курыктӱр (Юлсер кундем)

Курыктӱр () — Российыште Марий Элын Юлсер кундемыштыже верланыше пытыше ял. 
Верланыме вер.
Приволжский ола сынан посёлко деч 2 километр касвелне Памар сола воктене лийын шоген.
Ял лӱм.
Ялын лӱмжӧ ушымо кок марий мут гыч лектын: «курык» + «тӱр» = «курыктӱр». «Курыктӱр» — курыкын тӱрыштыжӧ верланыше ял.
Эртымгорно.
МАССР Президиум Верховный Советын Указше почеш 1960 ийыште Курыктӱр, Кырмегесола, Лапкасола, Черкысола ялла да Памар сола ик илыме верыш ушненыт — Памар солаш. Курыктӱр ялын уремлаже Памар солан уремлашкыже савырненыт.
Марий Памар

Марий Памар (Черкысола) () — Российыште Марий Элын Юлсер кундемыштыже верланыше пытыше ял.
Верланыме вер.
Памар сола воктене лийын шоген.
Ял лӱм.
«Памар» мут Пот эҥер воктенсе марий-влакым ончыктышо мут. И. С. Галкинын да О.П. Воронцован шымлымышт дене ялын лӱмжӧ воктен шогышо «марий» мут ял калыкын марий лийын шогымыжым (воктенсе сола калык дене тҥастарыме годым) ончыктышо мут, сандене ялын лӱмжӧ «Марий Памар» манын лӱмдалтын.
Эртымгорно.
1868 ийын архивысе документлаште Черкысола (Черкасола) «околоток Церковный» манын палемдалтын. Ондакрак чылт марий-влакын гына илыме Памар илемыштышт Косма ден Дамиан лӱмеш Сиза эҥер воктене черкым чоҥеныт. Тунам шуко еҥ тынеш пурен огытыл. Чимарий-влак илаш эҥерын вес могыркыжо кусненыт, посна шогышо марий илемым негызленыт. Черке воктене руш-влак кодыныт. Памар солам условно кок ужашлан пайлаш тӱҥалыныт: руш ужашлан — Руш Памар але «село Космодамианское» да марий ужашлан — Марий Памар але «Черкысола». Но официальный документлаште нуно ик Памар сола але «село Космодамианское» манын ончыкталтыныт. 
1874 ийыште священник Александр Шабановын вуйлатымыже дене у верыште марий ужаш деке куснен шогышо у черкым чоҥенын. Черке марий да пырляштарыме руш-марий ужашым пырдыж семын пайлаш тӱҥалын. Тунам Черкасола (Черкесола) ялын ял лийын шичме сӱретше лекташ тӱҥалын. Памар сола кок ужаш гыч лийын шогаш тӱҥалын: руш да марий. Тыге калык коклаште Марий Памар () да Руш Памар () лӱм-влак лектыныт. Тиде лӱм-влакым марий-влак гына кучылтыныт, руш-влак коклаште тыгай пайлымаш-влак лийын огытыл, нуно шагал лийыныт, черкыште да волостной правленийыште гына ыштеныт. 
XX-шо курымын тӱҥалтышыштыже Памар сола кум ужаш гыч лийын шогаш тӱҥалын: 
Тыгай пайлымаш кызытат вияҥын шога. Памар сола калык коклаште кызытат шонен лукмо илыше-влак деч посна лийын шогышо солан деловой ужашыжылан шотлалтеш.
МАССР Президиум Верховный Советын Указше почеш 1960 ийыште Курыктӱр, Кырмегесола, Лапкасола, Черкысола (Марий Памар) ялла да Памар сола ик илыме верыш ушненыт — Памар солаш.
Кырмегесола

Кырмегесола () — Российыште Марий Элын Юлсер кундемыштыже верланыше пытыше ял. Памар сола деке ушалтын.
Верланыме вер.
Памар сола деч 0,5 километр касвелне лийын шоген.
Ял лӱм.
И.С. Галкинын да О.П. Воронцован шымлымышт дене ялын «Кырмегесола» лӱмжӧ ялым негызлыше «Кермеге» пӧръеҥ лӱм гыч лектын.
Эртымгорно.
1868 ийын архивысе документлаште Черкысола (Черкасола) «околоток Церковный» манын палемдалтын. Ондакрак чылт марий-влакын гына илыме Памар илемыштышт Косма ден Дамиан лӱмеш Сиза эҥер воктене черкым чоҥеныт. Тунам шуко еҥ тынеш пурен огытыл. Чимарий-влак илаш эҥерын вес могыркыжо кусненыт, посна шогышо марий илемым негызленыт. Черке воктене руш-влак кодыныт. Памар солам условно кок ужашлан пайлаш тӱҥалыныт: руш ужашлан — Руш Памар але «село Космодамианское» да марий ужашлан — Марий Памар але «Черкасола». Но официальный документлаште нуно ик Памар сола але «село Космодамианское» манын ончыкталтыныт. 
1874 ийыште священник Александр Шабановын вуйлатымыже дене у верыште марий ужаш деке куснен шогышо у черкым чоҥенын. Черке марий да пырляштарыме руш-марий ужашым пырдыж семын пайлаш тӱҥалын. Тунам Черкасола (Черкесола) ялын ял лийын шичме сӱретше лекташ тӱҥалын. Памар сола кок ужаш гыч лийын шогаш тӱҥалын: руш да марий. Тыге калык коклаште Марий Памар () да Руш Памар () лӱм-влак лектыныт. Тиде лӱм-влакым марий-влак гына кучылтыныт, руш-влак коклаште тыгай пайлымаш-влак лийын огытыл, нуно шагал лийыныт, черкыште да волостной правленийыште гына ыштеныт. 
XX-шо курымын тӱҥалтышыштыже Памар сола кум ужаш гыч лийын шогаш тӱҥалын: 
Тыгай пайлымаш кызытат вияҥын шога. Памар сола калык коклаште кызытат шонен лукмо илыше-влак деч посна лийын шогышо солан деловой ужашыжылан шотлалтеш. 
МАССР Президиум Верховный Советын Указше почеш 1960 ийыште Курыктӱр, Кырмегесола, Лапкасола, Черкысола ялла да Памар сола ик илыме верыш ушненыт — Памар солаш. Кырмегесола ялын уремлаже Памар солан уремлашкыже савырненыт.
Лапкасола (Юлсер кундем)

Лапкасола () — Российыште Марий Элын Юлсер кундемыштыже верланыше пытыше ял. Памар сола деке ушалтын.
Верланыме вер.
Памар сола деч 0,5 километр йӱдвел-касвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
МАССР Президиум Верховный Советын Указше почеш 1960 ийыште Курыктӱр, Кырмегесола, Лапкасола, Черкысола ялла да Памар сола ик илыме верыш ушненыт — Памар солаш. Лапкасола ялын уремлаже Памар солан уремлашкыже савырненыт.
Нуръял (Юлсер-Ола оласе йырвел)

Нуръял () — Российыште Марий Элын Юлсер-Ола оласе йырвелыштыже верланыше пытыше ял. Юлсер-Ола деке ушалтын.
Верланыме вер.
Памар сельский администрацийыш пурен, Памар сола деч 8 километр кечывалвелне да Юлсер-Ола деч 3 километр йӱдвелне лийын шоген.
Ял лӱм.
Ялын лӱмжӧ ушымо кок марий мут гыч лектын: «нур» + «ял» = «нур_ял». «Нуръял» — нурышто верланыше ял.
Эртымгорно.
1999 ийыште Нуръял Юлсер-Олаш пурен. Нуръял Юлсер-Олан Мамасево уремышкыже савырнен.
Шокшем Памаш

Шокшем Памаш () — Российыште Марий Элын Шернур кундемыштыже верланыше Марийсола ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 242 еҥ (2004 ий), 245 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Шернур ола сынан посёлко деч 20 километр йӱдвел-касвел могырно верланен.
Ял лӱм.
Ял лӱм кок мут гыч лектын: «шокшем» — эҥерын лӱмжӧ да «памаш». Рушла возымо «Большие Ключи» официальный вариантше ялыште кугу памаш лийын шогымыжым ончыкта.
Лапка Памаш

Лапка Памаш мут ончыктен кертеш:
Челюскино

Челюскино () — Российыште Марий Элын Юлсер кундемыштыже верланыше пытыше ял. 
Верланыме вер.
Сотнур сола деч 7 километр касвелне Тумер ял воктене лийын шоген. 
Ял лӱм.
И. С. Галкинын да О.П. Воронцован шымлымышт дене яллан лӱмым руш путешественник С.И. Челюскинын тукымлӱмжым пуэныт.
Эртымгорно.
МАССР Президиум Верховный Советын Указше почеш 1960 ийыште сӱрем тылзын 30-шо кечынже Челюскино ден Тумер ялла ик илыме верыш ушненыт. Пырляштарыме яллан У Тумер лӱмым пуэныт.
Тумер (ыҥ-влак)

Тумер мут ончыктен кертеш:
Тумер

Тумер () — нугыдын (пырля) кушкын шогышо тумо-влак але утларакшым тумо гыч гына лийын шогышо лышташан чодыра .