tartuNLP/wikipedia-smugri-20251201 huggingface dataset:
Стретенский высылке

Стретенский высылке () — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже лийын шогышо пытыше илем. 
Верланыме вер.
Килемар ола сынан посёлко деч 18 километр йӱдвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
1930-ан ийлаште Стретенский высылке Стретенск ялыш савырнен.
Сельхозтехника

Сельхозтехника () — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже лийын шогышо пытыше посёлко. 
Верланыме вер.
Килемар ола сынан посёлко деч 1 километр кечывалвел-касвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
2002 ийыште Сельхозтехника посёлко Килемар ола сынан посёлкыш пурен.
Красное Озеро

Красное Озеро () — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Килемар ола сынан посёлко деч 5 километр йӱдвел-касвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
МАССР Президиум Верховный Советын Указше почеш 1983 ийыште идым тылзын 16-ше кечынже Красное Озеро ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Стретенск

Стретенск () — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Килемар ола сынан посёлко деч 18 километр йӱдвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
Стретенск ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Шум

Шум () — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Килемар ола сынан посёлко деч 3 километр эрвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
МАССР-ын Кӱшыл Каҥашын Вуйвержын Кӱштыкшӧ почеш 1985 ийыште шыжа тылзын 28-ше кечынже Шум ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Юванур

Юванур () — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Килемар ола сынан посёлко деч 22 километр йӱдвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
МАССР-ын Кӱшыл Каҥашын Вуйвержын Кӱштыкшӧ почеш 1983 ийыште идым тылзын 16-ше кечынже Юванур ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Торфопредприятие

Торфопредприятие () — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже лийын шогышо пытыше посёлко. 
Верланыме вер.
Килемар ола сынан посёлко деч 2 километр йӱдвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
2002 ийыште Торфопредприятие посёлко Килемар ола сынан посёлкыш пурен.
Дьёр

Дьёр (, Рааб (), Раб () — ола Венгрийыште, Дьёр-Мошон-Шопрон медьын рӱдолаже. Кум эн кугу ола элыште.
Кечкемет

Кечкемет () — ола Венгрийыште, Бач-Кишкун медьын рӱдолаже. Кандаш эн кугу ола элыште.
Чодыра барак-влак

Чодыра барак-влак () — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Эртымгорно.
Чодыра барак-влак ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Снегирёво

Снегирёво мут ончыктен кертеш:
Лоп (ыҥ-влак)

Лоп мут ончыктен кертеш:
Лоп

Лоп () — лап вер але кошкыдымо, вӱдан вер.
Быковка

Быковка () — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже верланыше ял. Быковка ял шотан илемын рӱдерже. Калыкчот: 1071 еҥ (2003 ий), 868 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Йӱрнӧ ола сынан посёлко деч 1 километр йӱдвел-касвел могырно верланен.
Васильевский

Васильевский () — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже верланыше сола. Васильевский ял шотан илемын рӱдерже. Калыкчот: 512 еҥ (2003 ий), 344 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Йӱрнӧ ола сынан посёлко деч 50 километр йӱдвел-касвел могырно верланен.
Марьино

Марьино () — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже верланыше сола. Марьино ял шотан илемын рӱдерже. Калыкчот: 535 еҥ (2003 ий), 485 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Йӱрнӧ ола сынан посёлко деч 38 километр йӱдвел-касвел могырно верланен.
Горный Шумец

Горный Шумец (, ) — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже верланыше ял. Горный Шумец ял шотан илемын рӱдерже. Калыкчот: 233 еҥ (2005 ий), 159 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Йӱрнӧ ола сынан посёлко деч 10 километр касвел могырно верланен.
Козиково

Козиково (, ) — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже верланыше посёлко. Козиково ял шотан илемын рӱдерже. Калыкчот: 666 еҥ (2002 ий), 403 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Йӱрнӧ ола сынан посёлко деч 64 километр йӱдвел-касвел могырно верланен.
Икса (Йӱрнӧ кундем)

Икса () — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже верланыше Шодыгол ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 6 еҥ (2005 ий), 18 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Шодыгол посёлко деч 7 километр кечывалвел-эрвел могырно верланен.
Икша

Икша (, ) — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже верланыше Шодыгол ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 81 еҥ (2003 ий), 38 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Шодыгол посёлко деч 17 километр йӱдвел-касвел могырно верланен.
Кромкасола

Кромкасола (, ) — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже верланыше Шодыгол ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 39 еҥ (1989 ий), 5 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Шодыгол посёлко деч 24 километр йӱдвел-касвел могырно верланен.
Карасъер

Карасъер (, ) — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже верланыше Шодыгол ял шотан илемыш пурышо посёлко. Калыкчот: 64 еҥ (2003 ий), 15 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Шодыгол посёлко деч 12 километр йӱдвел могырно верланен.
«10-шо километр» подучасток

«10-шо километр» подучасток () — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже лийын шогышо пытыше илем. 
Верланыме вер.
Шодыгол посёлко деч 16 километр тораште лийын шоген.
Эртымгорно.
«10-шо километр» подучасток илем шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Верхний Выжум кордон

Верхний Выжум кордон () — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже лийын шогышо пытыше илем. 
Верланыме вер.
Шодыгол посёлко деч 6 километр тораште лийын шоген.
Эртымгорно.
Верхний Выжум кордон илем шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
«Коммунист» завод

«Коммунист» завод () — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже лийын шогышо пытыше илем. 
Эртымгорно.
«Коммунист» завод илем шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Красный Яр высылке

Красный Яр высылке () — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже лийын шогышо пытыше высылке. 
Верланыме вер.
Шодыгол посёлко деч 2 километр тораште лийын шоген.
Эртымгорно.
Красный Яр высылке илем шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
«Латкумшо километр» высылке

«Латкумшо километр» высылке () — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже лийын шогышо пытыше высылке. 
Верланыме вер.
Шодыгол посёлко деч 15 километр тораште лийын шоген.
Эртымгорно.
«Латкумшо километр» высылке илем шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Мелозеро пристань

Мелозеро пристань () — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже лийын шогышо пытыше пристань. 
Верланыме вер.
Шодыгол посёлко деч 12 километр тораште лийын шоген.
Эртымгорно.
Мелозеро пристань илем шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Нижний Выжум чодыра пӧрт

Нижний Выжум чодыра пӧрт () — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже лийын шогышо пытыше илем. 
Верланыме вер.
Шодыгол посёлко деч 6 километр тораште лийын шоген.
Эртымгорно.
Нижний Выжум чодыра пӧрт илем шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
«Нылымше склад» чодыра участок

«Нылымше склад» чодыра участок () — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже лийын шогышо пытыше илем. 
Эртымгорно.
«Нылымше склад» чодыра участок илем шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Юркино чодыра участок

Юркино чодыра участок () — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже лийын шогышо пытыше илем. 
Верланыме вер.
Шодыгол посёлко деч 1 километр тораште лийын шоген.
Эртымгорно.
Юркино чодыра участок илем шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
«Собачья Нора» кордон

«Собачья Нора» кордон () — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже лийын шогышо пытыше[илем. 
Эртымгорно.
«Собачья Нора» кордон илем шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Шидияр кордон

Шидияр кордон () — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже лийын шогышо пытыше илем. 
Эртымгорно.
Шидияр кордон илем шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Шары чодыра участок

Шары чодыра участок () — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже лийын шогышо пытыше илем. 
Эртымгорно.
Шары чодыра участок илем шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Огибное

Огибное () — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже лийын шогышо пытыше посёлко. 
Верланыме вер.
Йӱрнӧ ола сынан посёлко деч 51 километр тораште лийын шоген.
Эртымгорно.
МАССР Президиум Верховный Советын Укзше почеш 1989 ийыште шыжа тылзын 20-шо кечынже Огибное посёлко шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Окунево

Окунево () — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже лийын шогышо пытыше посёлко. 
Верланыме вер.
Шодыгол посёлко деч 16 километр тораште лийын шоген.
Эртымгорно.
МАССР Президиум Верховный Советын Укзше почеш 1977 ийыште пургыж тылзын 17-ше кечынже Окунево посёлко шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Шогодолсола

Шогодолсола () — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Йӱрнӧ ола сынан посёлко деч 36 километр тораште лийын шоген.
Эртымгорно.
МАССР Президиум Верховный Советын Укзше почеш 1980 ийыште теле тылзын 25-ше кечынже Шогодолсола ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Эрекша

Эрекша () — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Йӱрнӧ ола сынан посёлко деч 64 километр тораште лийын шоген.
Эртымгорно.
МАССР Президиум Верховный Советын Укзше почеш 1977 ийыште пургыж тылзын 17-ше кечынже Эрекша ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Анчутино

Анчутино () — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже верланыше Марьино ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 14 еҥ (2005 ий), 14 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Марьино сола деч 4 километр кечывалвел-эрвел могырно верланен.
Дианово

Дианово () — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже верланыше Марьино ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 8 еҥ (2003 ий), 0 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Марьино сола деч 9 километр кечывалвел-касвел могырно верланен.
Жуковский (аэропорт)

Жуковский () — Москосо тӱнямбал аэропорт, Моско велыште Жуковский олаште верланен.
Козловец

Козловец () — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже верланыше Марьино ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 80 еҥ (2003 ий), 33 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Марьино сола деч 11 километр кечывалвел-касвел могырно верланен.
Круглово

Круглово () — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже верланыше Марьино ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 114 еҥ (2003 ий), 70 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Марьино сола деч 7,5 километр кечывалвел могырно верланен.
Черноярие

Черноярие () — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже верланыше Марьино ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 20 еҥ (2003 ий), 14 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Марьино сола деч 10 километр кечывалвел-касвел могырно верланен.
Денисовка

Денисовка () — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже верланыше Марьино ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 19 еҥ (2003 ий), 22 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Марьино сола деч 9 километр кечывалвел-касвел могырно верланен.
Копорулиха

Копорулиха () — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже верланыше Марьино ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 149 еҥ (2003 ий), 86 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Марьино сола деч 5 километр йӱдвел-касвел могырно верланен.
Подгорное (Йӱрнӧ кундем)

Подгорное () — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже верланыше Марьино ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 45 еҥ (2003 ий), 51 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Марьино сола деч 5 километр йӱдвел-касвел могырно верланен.
Ленинский

Ленинский () — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже верланыше Марьино ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 315 еҥ (2003 ий), 249 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Марьино сола деч 4 километр касвел могырно верланен.
Денисовский высылке

Денисовский высылке () — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже лийын шогышо пытыше высылке. 
Верланыме вер.
Марьино сола деч 0,3 километр кечывалвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
1965 ийыште Денисовский высылке илем Марьино сола деке ушалтын.
Мирская Поляна чодыра пӧрт

Мирская Поляна чодыра пӧрт () — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже лийын шогышо пытыше илем. 
Верланыме вер.
Марьино сола деч 3 километр тораште лийын шоген.
Эртымгорно.
Мирская Поляна чодыра пӧрт илем шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Городец (Марий Эл)

Городец () — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Марьино сола деч 1 километр йӱдвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
МАССР Президиум Верховный Советын Укзше почеш 1977 ийыште пургыж тылзын 17-ше кечынже Городец ял Марьино сола деке ушалтын да Городецский уремышкыже савырнен.
Инея

Инея () — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Марьино сола деч 1 километр йӱдвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
МАССР Президиум Верховный Советын Укзше почеш 1980 ийыште теле тылзын 25-ше кечынже Инея ял шотлымо данный-влак лукталтын.
Меленка

Меленка () — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Эртымгорно.
1970-ан ийлаште Меленка ял Йошкар Люнда ял деке ушалтын&lt;.ref&gt;Деревня Меленка.&lt;/ref&gt;
Йошкар Люнда

Йошкар Люнда (, ) — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже верланыше Марьино ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 287 еҥ (2003 ий), 188 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Марьино сола деч 5,5 километр кечывалвел-эрвел могырно верланен.
Перекоп

Перекоп () — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Йӱрнӧ ола сынан посёлко деч 25 километр тораште лийын шоген.
Эртымгорно.
МАССР Президиум Верховный Советын Укзше почеш 1980 ийыште теле тылзын 25-ше кечынже Перекоп ял шотлымо данный-влак лукталтын.
Прость

Прость () — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Йӱрнӧ ола сынан посёлко деч 30 километр тораште лийын шоген.
Эртымгорно.
МАССР Президиум Верховный Советын Укзше почеш 1980 ийыште Прость ял шотлымо данный-влак лукталтын.
Никольское

Никольское () — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже лийын шогышо пытыше сола. 
Верланыме вер.
Марьино сола деч 5 километр йӱдвел-касвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
1938 ийыште Никольское сола Копорулиха ял деке ушалтын.
Вознесенка

Вознесенка () — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже верланыше Козиково ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 78 еҥ (2003 ий), 23 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Козиково посёлко деч 1 километр кечывалвел-касвел могырно верланен.
Кузьмансола (ял)

Кузьмансола (, ) — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже верланыше Козиково ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 151 еҥ (2000 ий), 42 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Козиково посёлко деч 11 километр йӱдвел-эрвел могырно Кума эҥерын пурла серыштыже верланен.
Кузьмансола (посёлко)

Кузьмансола (, ) — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже верланыше Козиково ял шотан илемыш пурышо посёлко. Калыкчот: 30 еҥ (2002 ий), 18 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Козиково посёлко деч 12 километр йӱдвел-эрвел могырно верланен.
Кузьмансола

Кузьмансола мут ончыктен кертеш:
Шушманка

Шушманка () — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже верланыше Козиково ял шотан илемыш пурышо посёлко. Калыкчот: 2 еҥ (2002 ий), 0 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Козиково посёлко деч 14 километр эрвел могырно верланен.
Шӱгар пӧрт

Шӱгар пӧрт — ик ешын але тукымын шӱгарже вач пӧрт.
Эн лӱмлӧ христиан шӱгар пӧрт-влак:
Фергана

Фергана () — ола Узбекистаныште, Фергана велын рӱдолаже.
Наманган

Наманган () — ола Узбекистаныште, Наманган велын рӱдолаже.
Вознесенский высылке

Вознесенский высылке () — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже лийын шогышо пытыше илем. 
Верланыме вер.
Козиково посёлко деч 1,5 километр кечывалвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
1950-ан ийлаште Вознесенский высылке илем шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Козиково пристань

Козиково пристань () — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже лийын шогышо пытыше пристань. 
Верланыме вер.
Козиково посёлко деч 3 километр тораште лийын шоген.
Эртымгорно.
МАССР Президиум Верховный Советын Укзше почеш 1973 ийыште сорла тылзын 7-ше кечынже Козиково пристань илем шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Козиковский кордон

Козиковский кордон () — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже лийын шогышо пытыше илем. 
Эртымгорно.
Козиковский кордон илем шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Козиковский лесничестве посёлко

Козиковский лесничестве посёлко () — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже лийын шогышо пытыше посёлко. 
Верланыме вер.
Козиково посёлко деч 4 километр тораште лийын шоген.
Эртымгорно.
Козиковский лесничестве посёлко шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Майский (Йӱрнӧ кундем)

Майский () — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже лийын шогышо пытыше посёлко. 
Верланыме вер.
Козиково посёлко деч 17 километр тораште лийын шоген.
Эртымгорно.
МАССР Президиум Верховный Советын Укзше почеш 1994 ийыште вӱдшор тылзын 26-шо кечынже Майский посёлко шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Райпромкомбинат лесотарный цех посёлко

Райпромкомбинат лесотарный цех посёлко () — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже лийын шогышо пытыше посёлко. 
Верланыме вер.
Козиково посёлко деч 7 километр тораште лийын шоген.
Эртымгорно.
Райпромкомбинат лесотарный цех посёлко шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Йӧрыҥаҥ

Йӧрыҥаҥ (, ) — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Козиково посёлко деч 8 километр тораште лийын шоген.
Эртымгорно.
МАССР Президиум Верховный Советын Укзше почеш 1984 ийыште шыжа тылзын 25-ше кечынже Йӧрыҥаҥ ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Нурласола

Нурласола (, ) — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Йӱрнӧ ола сынан посёлко деч 61 километр тораште лийын шоген.
Эртымгорно.
МАССР Президиум Верховный Советын Укзше почеш 1984 ийыште шыжа тылзын 26-ше кечынже Нурласола ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Патрашкино

Патрашкино () — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Козиково посёлко деч 16 километр тораште лийын шоген.
Эртымгорно.
Патрашкино ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Подвалье пристань

Подвалье пристань () — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Козиково посёлко деч 4 километр тораште лийын шоген.
Эртымгорно.
МАССР Президиум Верховный Советын Укзше почеш 1980 ийыште теле тылзын 25-ше кечынже Подвалье пристань ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Пӱнчыял

Пӱнчыял (, ) — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Козиково посёлко деч 15 километр тораште лийын шоген.
Эртымгорно.
Пӱнчыял ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Кума пристань

Кума пристань () — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже лийын шогышо пытыше пристань. 
Верланыме вер.
Козиково посёлко деч 6 километр тораште лийын шоген.
Эртымгорно.
Кума пристань илем шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Кума чодыра участок

Кума чодыра участок () — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже лийын шогышо пытыше илем. 
Эртымгорно.
Кума чодыра участок илем шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Кымъю

Кымъю () — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже лийын шогышо пытыше выселке. 
Верланыме вер.
Козиково посёлко деч 17 километр тораште лийын шоген.
Эртымгорно.
МАССР Президиум Верховный Советын Укзше почеш 1973 ийыште вӱдшор тылзын 5-ше кечынже Кымъю илем шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Ленинский высылке

Ленинский высылке () — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже лийын шогышо пытыше высылке. 
Верланыме вер.
Козиково посёлко деч 3 километр тораште лийын шоген.
Эртымгорно.
Ленинский высылке илем шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Михайловский высылке

Михайловский высылке () — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже лийын шогышо пытыше выселке. 
Верланыме вер.
Козиково посёлко деч 6 километр тораште лийын шоген.
Эртымгорно.
МАССР Президиум Верховный Советын Укзше почеш 1973 ийыште вӱдшор тылзын 7-ше кечынже Михайловский высылке илем шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Ӱлыл Козиково пристань

Ӱлыл Козиково пристань () — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже лийын шогышо пытыше илем. 
Эртымгорно.
Ӱлыл Козиково пристань илем шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Майдан

Майдан () — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже верланыше Горный Шумец ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 199 еҥ (2003 ий), 137 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Йӱрнӧ ола сынан посёлко деч 3 километр касвел могырно верланен.
Подлесная

Подлесная () — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже верланыше Горный Шумец ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 109 еҥ (2003 ий), 90 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Горный Шумец ял деч 4 километр йӱдвел-эрвел могырно верланен.
Поляна

Поляна () — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже верланыше Горный Шумец ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 234 еҥ (2005 ий), 169 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Горный Шумец ял деч 2 километр йӱдвел-эрвел могырно верланен.
Почиҥга (Йӱрнӧ кундем)

Почиҥга (, ) — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже верланыше Горный Шумец ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 321 еҥ (2005 ий), 222 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Горный Шумец ял деч 2 километр касвел могырно верланен.
Удельная

Удельная () — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже верланыше Горный Шумец ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 140 еҥ (2003 ий), 78 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Горный Шумец ял деч 1 километр кечывалвел-эрвел могырно верланен.
Светлое Озеро

Светлое Озеро (, ) — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже верланыше Горный Шумец ял шотан илемыш пурышо посёлко. Калыкчот: 3 еҥ (2003 ий), 2 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Горный Шумец ял деч 10 километр йӱдвел-касвел могырно верланен.
Бондарный завод

Бондарный завод () — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже лийын шогышо пытыше посёлко. 
Верланыме вер.
Майдан ял деч 3 километр кечывалвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
МАССР Президиум Верховный Советын Укзше почеш 1973 ийыште вӱдшор тылзын 7-ше кечынже Бондарный завод посёлко шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Колосково

Колосково () — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже лийын шогышо пытыше посёлко. 
Верланыме вер.
Йӱрнӧ ола сынан посёлко деч 25 километр кечывалвел-касвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
Колосково посёлко шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Станице

Станице () — казак-влакын кугу ялышт.
«Красное знамя» промартель чодыра завод посёлко

«Красное знамя» промартель чодыра завод посёлко () — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже лийын шогышо пытыше посёлко. 
Верланыме вер.
Йӱрнӧ ола сынан посёлко деч 4 километр тораште лийын шоген.
Эртымгорно.
1970-ан ийла покшелне «Красное знамя» промартель чодыра завод посёлко шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Шумецк лесотарный завод посёлко

Шумецк лесотарный завод посёлко () — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже лийын шогышо пытыше посёлко. 
Верланыме вер.
Йӱрнӧ ола сынан посёлко деч 9 километр тораште лийын шоген.
Эртымгорно.
Шумецк лесотарный завод посёлко шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Казак

Казак () — ожно Дон, Кубань кундемыште илыше да тышеч куснышо калык гыч лекше еҥ, тыгак нунын кокла гыч чумырымо войскан боецше.
«Волгарь» колхозын баракше-влак

«Волгарь» колхозын баракше-влак () — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже лийын шогышо пытыше илем. 
Эртымгорно.
«Волгарь» колхозын баракше-влак илем шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Губинский чодыра пристань

Губинский чодыра пристань () — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже лийын шогышо пытыше илем. 
Эртымгорно.
Губинский чодыра пристань илем шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Каменский чодыра пӧрт

Каменский чодыра пӧрт () — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже лийын шогышо пытыше илем. 
Эртымгорно.
Каменский чодыра пӧрт илем шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Каменский чодыра пристань

Каменский чодыра пристань () — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже лийын шогышо пытыше пристань. 
Эртымгорно.
Каменский чодыра пристань илем шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Липовая Грива чодыра пӧрт

Липовая Грива чодыра пӧрт () — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже лийын шогышо пытыше илем. 
Верланыме вер.
Горный Шумец ял деч 17 километр тораште лийын шоген.
Эртымгорно.
Липовая Грива чодыра пӧрт илем шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Кудакино кордон

Кудакино кордон () — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже лийын шогышо пытыше илем. 
Эртымгорно.
Кудакино кордон илем шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
«Молния» колхозын баракше-влак

«Молния» колхозын баракше-влак () — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже лийын шогышо пытыше илем. 
Эртымгорно.
«Молния» колхозын баракше-влак илем шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Светлое Озеро чодыра пӧрт

Светлое Озеро чодыра пӧрт () — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже лийын шогышо пытыше илем. 
Эртымгорно.
Светлое Озеро чодыра пӧрт илем шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Старцево кордон

Старцево кордон () — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже лийын шогышо пытыше илем. 
Эртымгорно.
Старцево кордон илем шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Химлесхоз чодыра участок

Химлесхоз чодыра участок () — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже лийын шогышо пытыше илем. 
Верланыме вер.
Горный Шумец ял деч 16 километр тораште лийын шоген
Эртымгорно.
Химлесхоз чодыра участок илем шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
«Труд» артельын баракше

«Труд» артельын баракше () — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже лийын шогышо пытыше илем. 
Эртымгорно.
«Труд» артельын баракше илем шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Шумецкая Воложа кордон

Шумецкая Воложа кордон () — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже лийын шогышо пытыше илем. 
Эртымгорно.
Шумецкая Воложа кордон илем шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Сарвӱд Макарля монастырь

Шнуй Кумытло Макарля Сарвӱд монастырь — ӱдырамаш танле монастырь. Юл эҥерын шола серыштыже, Сендевӱд кундем, Угарман вел, Макарля посёлко воктене верланен.
Городец

Городец (Изи Китеж) () — Российыште Угарман велыште верланыше ола.
Китеж

Китеж ("Китеж ола, Кугу Китеж"; ) — мессианистик ола, легенде почеш Угарман велысе йӱдвел ужашыште, Владимирский сола воктене, Сотыер серыште верланен.
Лӱм этимологий.
Оласе лӱм «Китеж» Владимир велысе акрет Кидекше сола пуыш. Тиде топоним финн-угор мерян йылме (*Kidekša) гыч: «кид» — "кӱ", «икша» — "икса".
Городец (ыҥ-влак)

Городец мут ончыктен кертеш:
Абросимово

Абросимово () — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже верланыше Васильевский ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 84 еҥ (2003 ий), 68 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Васильевский ял деч 8,5 километр кечывалвел могырно верланен.
Александрово

Александрово () — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже верланыше Васильевский ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 45 еҥ (2003 ий), 24 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Васильевский ял деч 10 километр кечывалвел могырно верланен.
Зиновьево

Зиновьево () — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже верланыше Васильевский ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 26 еҥ (2003 ий), 9 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Васильевский ял деч 22 километр кечывалвел-эрвел могырно верланен.
Кугай

Кугай () — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже верланыше Васильевский ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 35 еҥ (2003 ий), 10 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Васильевский ял деч 22 километр кечывалвел-эрвел могырно верланен.
Куржам

Куржам () — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже верланыше Васильевский ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 0 еҥ (2005 ий), 0 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Васильевский ял деч 6 километр йӱдвел-касвел могырно верланен.
Муза

Муза () — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже верланыше Васильевский ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 7 еҥ (1999 ий), 0 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Васильевский ял деч 4 километр эрвел могырно верланен.
Никольская Слобода

Никольская Слобода () — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже верланыше Васильевский ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 76 еҥ (1999 ий), 47 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Васильевский ял деч 10 километр йӱдвел-эрвел могырно верланен.
Петровский (Йӱрнӧ кундем)

Петровский () — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже верланыше Васильевский ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 0 еҥ (2005 ий), 0 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Васильевский ял деч 8 километр йӱдвел-касвел могырно верланен.
Растегаиха

Растегаиха () — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже верланыше Васильевский ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 9 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Васильевский ял деч 4 километр йӱдвел-эрвел могырно верланен.
Покровский (Йӱрнӧ кундем)

Покровский () — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже верланыше Васильевский ял шотан илемыш пурышо сола. Калыкчот: 38 еҥ (2003 ий), 14 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Васильевский ял деч 16 километр йӱдвел-касвел могырно верланен.
Суходол

Суходол () — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже верланыше Быковка ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 283 еҥ (2005 ий), 250 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Йӱрнӧ ола сынан посёлко деч 5,5 километр йӱдвел могырно верланен.
Виче Арка

Виче Арка () — аркамбал Марий Элыште да Киров велыште (Россий).
Курмызак

Курмызак мут ончыктен кертеш:
Ӱжара (ыҥ-влак)

Ӱжара мут ончыктен кертеш:
Памаш (ыҥ-влак)

Памаш мут ончыктен кертеш:
Красноярск мландысе марий илымверла

Красноярск мландысе марий илымверла:
Нерге (ыҥ-влак)

Нерге мут ончыктен кертеш:
Эшым

Эшым мут ончыктен кертеш:
Белая Глина чодыра пӧрт

Белая Глина чодыра пӧрт () — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже лийын шогышо пытыше илем. 
Верланыме вер.
Покровский сола деч 5 километр тораште лийын шоген.
Эртымгорно.
Белая Глина чодыра пӧрт илем шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Боринский высылке

Боринский высылке () — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже лийын шогышо пытыше илем. 
Верланыме вер.
Покровский сола деч 4 километр тораште лийын шоген.
Эртымгорно.
Боринский высылке илем шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Веденский высылке

Веденский высылке () — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже лийын шогышо пытыше илем. 
Эртымгорно.
Веденский высылке илем шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Горелый чодыра пӧрт

Горелый чодыра пӧрт () — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже лийын шогышо пытыше илем. 
Эртымгорно.
1972 ийыште Горелый чодыра пӧрт илем пытен.
Красная Содомиха

Красная Содомиха () — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Васильевский сола деч 12 километр тораште лийын шоген.
Эртымгорно.
1972 ийысе пожар деч вара Красная Содомиха ял пытен.
Кӱшыл почиҥга

Кӱшыл почиҥга () — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Васильевский сола деч 0,5 километр йӱдвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
МАССР Президиум Верховный Советын Укзше почеш 1973 ийыште вӱдшор тылзын 5-ше кечынже Кӱшыл почиҥга ял Васильевский сола деке ушалтын.
Осиповка

Осиповка () — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Эртымгорно.
Осиповка ял пытен.
Старый Починок

Старый Починок () — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Васильевский сола деч 0,5 километр кечывалвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
МАССР Президиум Верховный Советын Укзше почеш 1973 ийыште идым тылзын 27-ше кечынже Старый Починок ял Васильевский сола деке ушалтын.
Снегирёво (Йӱрнӧ кундем)

Снегирёво () — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Васильевский сола деч 10 километр тораште лийын шоген.
Эртымгорно.
Снегирёво ял пытен.
Красный Бугор высылке

Красный Бугор высылке () — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже лийын шогышо пытыше высылке. 
Верланыме вер.
Куржам ял деч 8 километр тораште лийын шоген.
Эртымгорно.
1960-ан ийлаште Красный Бугор высылке илем пытен..
Лежебоковский

Лежебоковский () — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже лийын шогышо пытыше хутор. 
Верланыме вер.
Йӱрнӧ ола сынан посёлко деч 63 километр тораште Борина эҥерын серыштыже лийын шоген.
Эртымгорно.
Лежебоковский хутор пытен.
Обчей

Обчей () — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже лийын шогышо пытыше посёлко. 
Верланыме вер.
Васильевский сола деч 10 километр тораште лийын шоген.
Эртымгорно.
МАССР Президиум Верховный Советын Укзше почеш 1973 ийыште вӱдшор тылзын 5-ше кечынже Обчей посёлко шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Содомиха

Содомиха () — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже лийын шогышо пытыше[посёлко. 
Верланыме вер.
Васильевский сола деч 18 километр тораште лийын шоген.
Эртымгорно.
МАССР Президиум Верховный Советын Укзше почеш 1977 ийыште пургыж тылзын 17-ше кечынже Содомиха посёлко шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Боровской

Боровской () — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже лийын шогышо пытыше посёлко. 
Верланыме вер.
Быковка ял деч 12 километр кечывалвел-эрвелне лийын шоген.
Мелковский

Мелковский () — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже лийын шогышо пытыше посёлко. 
Верланыме вер.
Быковка ял деч 16 километр йӱдвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
1970-ан ийла мучаште Мелковский посёлко шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Красногорка (Йӱрнӧ кундем)

Красногорка () — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Йӱрнӧ ола сынан посёлко деч 10 километр йӱдвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
1970-ан ийла мучаште Красногорка ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Липовка

Липовка () — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Вӱтла эҥерын аҥыштыже лийын шоген.
Эртымгорно.
МАССР Президиум Верховный Советын Укзше почеш 1984 ийыште кылме тылзын 25-ше кечынже Липовка ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Мелковка

Мелковка () — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Быковка ял деч 15 километр йӱдвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
МАССР Президиум Верховный Советын Укзше почеш 1984 ийыште шыжа тылзын 25-ше кечынже Мелковка ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Моршавино

Моршавино () — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Эртымгорно.
МАССР Президиум Верховный Советын Укзше почеш 1984 ийыште теле тылзын 25-ше кечынже Моршавино ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Новая Липовка

Новая Липовка () — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Быковка ял деч 15 километр йӱдвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
1890-ан ийлаште Новая Липовка ял пытен.
Сутыри

Сутыри () — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Быковка ял деч 11 километр кечывалвел-эрвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
МАССР Президиум Верховный Советын Укзше почеш 1973 ийыште идым тылзын 27-ше кечынже Мелковка ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Теплая Речка

Теплая Речка () — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Липовка ял деч 6 километр тораште лийын шоген.
Эртымгорно.
1970-ан ийла мучаште Теплая Речка ял пытен.
Мелковский пристань

Мелковский пристань () — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже лийын шогышо пытыше пристань. 
Верланыме вер.
Быковка ял деч 17 километр йӱдвел лийын шоген.
Эртымгорно.
Мелковский пристань илем пытен.
Новая Липовка выселке

Новая Липовка выселке () — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже лийын шогышо пытыше илем. 
Верланыме вер.
Быковка ял деч 14,5 километр йӱдвел лийын шоген.
Эртымгорно.
1950 ийыште Новая Липовка выселке илем пытен..
Хомутово выселке

Хомутово выселке () — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже лийын шогышо пытыше илем. 
Верланыме вер.
Бардицы ял деч 0,2 километр йӱдвел-эрвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
1974 ий деч вара Хомутово выселке илем пытен.
Бардицы

Бардицы () — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Йӱрнӧ ола сынан посёлко деч 6 километр тораште лийын шоген.
Эртымгорно.
МАССР Президиум Верховный Советын Укзше почеш 1980 ийыште теле тылзын 25-ше кечынже Бардицы ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Красный Выселок

Красный Выселок () — Российыште Марий Элын Йӱрнӧ кундемыштыже лийын шогышо пытыше посёлко. 
Верланыме вер.
Йӱрнӧ ола сынан посёлко деч 1,5 километр йӱдвел-эрвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
1979 ийыште Красный Выселок посёлко пытен.
Токтар

Токтар мут ончыктен кертеш:
Капальди, Питер

Питер Капальди (Peter Dougan Capaldi) () — шотланд актёр да режиссёр.
Брно

Брно (, ) — ола Чехийыште, Моравий эртымгорно велын рӱдолаже.
Вашке медицине полыш

Вашке медицине полыш — медицине полышын тӱрлыкже.
Шолер монастырь

Шнуй Юмынава Шолер монастырь — пӧръеҥ танле монастырь. Высокогорский кундем, Суас Эл, Шолер посёлко воктене верланен.
Сумпу монастырь

Шнуй Юмынава Сумпу монастырь () — танле пӧръеҥ монастырь. Суас Элын Парат кундемыштыже Сумпу эҥерын да Сумпу ерын серлаштыже верланен.
Сумпу (ер)

Сумпу (, ) — Суас Элын Парат кундемыштыже верланыше карст-суффизион ер.
Сумпу

Сумпу мут ончыктен кертеш:
2016

2016 ий — 366-кечаш ий (високос идалык), григориан кечышот почеш кугарнян тӱҥалын.
Моло эллаште:
Кӧҥгырысе курыкпомыш

Кӧҥгырысе иян курыкпомыш () — курыкпомыш Кӧҥгыр олаште, Пермь мланде, Россий.
Хромосом

Хромосом ( — тӱс да — кап) — илпарчакын рӱдыштыжӧ улшо, шӱртӧ гай койшо йӧр; клеткын да организм-влакын урлык ойыртемыштым рашемда.
Кидшер (интернет-журнал)

«Кидшер» интернет-журнал — марла (олык да курык), руш йылме дене савыктыш. Тӱҥ редактор — Любимов Николай Иванович. Редакций Йошкар-Олаште верланен.
Тӱҥалтыш.
«Кидшер» интернет-журнал шке пашажым 2013 ий 15 теле тылзыште тӱҥалын. Негызым компьютер лингвист Андрей Чемышев ден журналист Николай Любимов пыштеныт. Ик жап тудо марий йылме дене гына савыкталтын.
Тачысе кечын.
2016 ийыште сайтым «Марнетын шудыржӧ-влак» конкурсышто марий йлыме дене эн сай сайт семын палемденыт.
Карагӧл кундем

Карагӧл кундем (, ) — Одо Элыште ик кундем. Рӱдола: Карагӧл.
Антропоним

Антропоним ( — айдеме и — лӱм) — айдемын лӱмжӧ.
Ты тӱшкашке, айдемын могай лӱмжӧ лийын кертеш, чыла пура: личный лӱм, ача лӱм, фамилий, лӱмдылтыш, шонен лукмо лӱм, кличке, родо-тукым, урлык лӱм.
Этноним

Этноним ( — калык, племя да — лӱм гыч) — род, племя, фратрий, тӱрлӧ этнографик тӱшка, калык, наций-влакын лӱмышт.
Шыде Йыван (телесериал)

Шыде Йыван () — российысе эртымгорно 16-сериян телесериал.
Шыл

Шыл — янлык-влакын лу ӱмбалне пыжыкталтше поперечно-полосатый мускулатурыжо, шыл деке коя ден соединительный ткань пыжыкталтеш. 
Шылым тӱҥ шотышто кочкышым ямдылымашыште кучылтыт.
Иманаев, Эдуард Аркадьевич

Эдуард Иманаев (Эдуард Аркадьевич Иманаев) (, РСФСР, Марий АССР, Юлсер кундем, Кӱшыл Азъял ял) – марий журналист, мер пашаеҥ, Россий Журналист-влак ушемын йыжъеҥже (2005), «Кугарня» газетын тӱҥ редакторжо (2015 ий шыжа тылзе гыч), «Марий калык конгресс» мер ушем вуйлатышын алмаштышыже (2018–2020), «Марий калык конгресс» мер ушемын вуйлатышыже (2020 ий шорыкйол тылзе гыч).
Илыш корныжо.
Эдуард Иманаев 1977 ийын шыжа тылзын 31-ше кечынже Марий АССР Юлсер кундем Кӱшыл Азъял ялеш шочын. 2000 ийыште Марий кугыжаныш университетым тунем пытарен. 1999 – 2015 ийлаште «Марий Эл» газет редакцийыште тыршен. Россий журналист ушемын еҥже (2005 ий). 2015 ий 1 шыжа тылзе гыч Марий Эл Республикыште самырык-влаклан лектын шогышо «Кугарня» газетын тӱҥ редакторжо. 2018 ий гыч «Марий калык конгресс» мер ушем вуйлатышын алмаштышыже. 2020 ий шорыкйол тылзе гыч «Марий калык конгресс» вуйлатыше .
Петров, Эрнст Алексеевич

Эрик Петров, Эрик-Эрнст Петров (Эрнст Алексеевич Петров) (, Марий АССР, Кужэҥер кундем, Кожласола ял) — марий серызе, почеламутчо, журналист, СССР да Россий Журналист-влак ушемын йыжъеҥже, Россий Серызе-влак ушемын йыжъеҥже (2016).
Илыш корныжо.
Эрик Петров 1960 ийын сорла тылзын 16-шо кечынже Марий АССР Кужэҥер кундемысе Кожласола (Марий Олма) ялеш кресаньык-селькор ешеш шочын. НСХТ-м да МГПИ-м тунем лектын. 1982 ийыште Кужэҥер районысо "Заря" (Ӱжара) газетыште корреспондентлан пашам ышташ тӱҥалын. Умбакыже Килемар кундем "Восход", Марий коммуна", "Марий Эл", "Совершенно несекретно" газетлаште тыршен, 2003-2004 ийлаште "Кугарня" газетыште директор-тӱҥ редактор лийын. Чукоткысо "Золотая Чукотка" газет мартеат шуын. "Ончыко" журналыште ответственный секретарь, редактор лийын. 20 ий утла Самое Вий, МВД, ФСНП-ште (налог полиций) служитлен (утларакше пресс-службышто). Тидат ситыдымыла чучмеке, МЧС-ыште 8 ий утла пашам ыштен. Ведомствысе медаль-влак дене палемдалтын. Ветеран труда (2016). 
Почешыже шольыжо Александр Алексеевич Петров (Марий Элын калык серызеже, сулло журналистше) ден шӱжарже Любовь Алексеевна Камалетдинова (Петрова) (Марий Элын сулло журналистше) журналист корным тошкеныт.
Алексеев, Виталий Михайлович

Виталий Михайлович Алексеев (14 Идым 1946 шочын), семлызе, Марий Элын сулло сымыктыш пашаеҥже да Марий Эл Республикын Калык артистше. Морко кундем Нуръялыште шочын. 
Москосо консерваторийым тунем лекмек, Шкетан лӱмеш драмтеатрыште сем пӧлкажым вуйлатен, а 1998-ше ийыште Искандаров лӱмеш капеллыштат тыршаш тӱҥалын. Икымше марий мюзиклын, симфоний семӱзгар произведений-влакын, ятыр романсын да мурын авторжо. А «Морко сем» спектакль мурылан семым келыштарымыжлан кугыжаныш премий дене палемдалтын.
Васильев, Анатолий Алексеевич

Анатолий Алексеевич Васильев (14 Идым 1955 шочын), туныктыш пашаеҥ. Шкеже тудо Кужэҥер кундем Чодраялыште шочын-кушкын. Марий кугыжаныш педагогик институтым тунем лектын, но паша верым Шернур кундем Купсола школышто муын. Вара Марисола школыш куснен да вуйлатышылан шогалын. Тудын тыршымыжым моткоч кӱкшын акленыт: 1997-ше ийыште «Идалыкын вуйлатышыже» лӱм дене палемденыт. А тунемме тӧнежше «Идалыкын школжо» лийын. Суапле пашажлан кугыжаныш чап танык дене палемдалтын.
.se

.se шотлалтеш top-level domain кодеш Швеций интернет.
См. категорий: Лӱмер top-level domains.
.tv

.tv - тиде top-level domain эл отрош кодеш Тувалу интернет.
Ала кӧра, мо тв-англичан мут тиде класслан тыгак "телевиденийыште" (=тв), кугыжаныш тиде изи кучылт кертеш, американ компаний гоч, уло тӱнялан домен лӱм, тӱредыт, калыкын дене таҥастаренна, кугу оксалан чекым, лийже манын член ШЫЖА.
См. категорий: Лӱмер top-level domains.
.bi

.bi - тиде top-level domain кодеш Бурунди Интернет.
Китиков, Александр Ефимович

 &lt;ns&gt;0&lt;/ns&gt;
 &lt;revision&gt;
 &lt;parentid&gt;171949&lt;/parentid&gt;
 &lt;timestamp&gt;2019-02-22T21:48:39Z&lt;/timestamp&gt;
 &lt;contributor&gt;
 &lt;username&gt;Сергей Иванов&lt;/username&gt;
 &lt;/contributor&gt;
 &lt;minor /&gt;
 &lt;origin&gt;176014&lt;/origin&gt;
 &lt;model&gt;wikitext&lt;/model&gt;
 &lt;format&gt;text/x-wiki&lt;/format&gt;
Александр Ефимович Китиков (, Марий автоном область, У Роҥго кундем, Якайсола ял – , Йошкар-Ола) – марий йылмызе, шанчызе, профессор, фольклорист, филологий шанче доктор (1992), Марий Эл Республикысе шанчын сулло пашаеҥже (1989).
Илыш корныжо.
1936 ийыште Кугеҥер шымяиш школыш тунемаш каен, вара Роҥго школышто тунемын. 1948 ийыште И.С. Галкин дене Ленинградысе университетын Восточный факультетышкыже марий отделенийыш каят. Тунам тушко тунемаш пурышо шагал лийынат, тиде отделенийжым почынат огытыл. Сандене кибернетика пӧлкашфизика дене экзаменым куча, но тунемаш огеш код. 
1949 ийыште  Н.К. Крупская лӱмеш Марий кугыжаныш педагогике институтын  историй-филологий факультетышкыже тунемаш пура да 1953 ийыште пытара.
1954 ийыште Роҥго кыдалаш школышто марий да руш йылмым туныкташ кая, тиддеч вара кок ий просвещений министерствыште марий йылме да литератур дене методистлан ышта.
1962-1969 ийлаште Марий радио ден телевидений комитетыште йоча да молодежь передачылаште редакторлан ышта.
1969 ий 1 ноябрь – В.М.Васильев лӱмеш Йылмым, сылнымутым да историйым шымлыше марий институтышто (МарНИИЯЛИ) пашам ышташ тӱҥалеш.
1971 ийыште Тарту университетыште марий калык тушто дене кандидатлык диссертацийым арала. 
1978 ий – Йылмым, сылнымутым да эртыкым шанчын шымлыше марий институтын фольклор ден искусство секторын вуйлатышыже.
1980 ий – Йылмым, сылнымутым да эртыкым шанчын шымлыше марий институтын Ученый секретарьже да 1985 ий мучаш марте пашам ышта.
1992 ий – Москосо Тӱнямбал литературын Ученый Советыштыже "Пословицы и поговорки финно-угорских народов Поволжья и Приуралья (сравнительное исследование)" теме дене докторский диссертацийым арала.
Гусева, Элина Витальевна

Элина Витальевна Гусева (, Марий АССР, Шернур кундем, Тамшэҥер ял) — марий йылмызе, шанчызе, туныктышо, филологий шанче кандидат (2007), доцент (2012).
Илыш корныжо.
Элина Витальевна 1979 ий ӱярня тылзын 31-ше кечынже Марий АССР Шернур кундем Тамшэҥер ялыште шочын. 
Элина Витальевна 2001 ийыште Марий кугыжаныш университетын историй-филологий факультетшым тунем пытарен, «Филолог. Туныктышо» специальностьым налын. 2003-2005 ийлаште Марий кугыжаныш университетын аспирантурыштыжо шинчымашыжым пеҥгыдемден, «Выразительные и образные средства в описании словесного портрета (марий роман негызеш)» лÿман кандидатлык диссертацийым арален (шанче вуйлатышыже ‒ филологий шанче доктор, профессор Н.Н. Глухова).
2001 ийыште Советский районын кыдалаш школышто англичан йылмым туныктышылан пашам ыштен. Умбакыже Марий Эл республикысе вузлаште тыгай пашам ыштен: финно-угор йылме кафедрын лаборант (2001), финн-угор йылме кафедрын туныктышо (2001), чумыр да финн-угор йылмышанче кафедрын кугырак туныктышо (2007), чумыр да финн-угор йылмышанче кафедрын доцент (2009-2013 ийла), 2013 ий гыч – финн-угор да таҥастарыме филологий кафедрын доцент. 2007-2008 ийлаште МарГТУн йот йылме-влак кафедрын доцентше лийын. 
2010-2013 ийлаште финно-угроведений институт вуйлатышын алмаштышыже  лийын, 2013 ий гыч – калыкле тÿвыра да тÿвыра кокласе коммуникаций институт директорын алмаштышыже.
Иктаж 50 шанче статья-влак да туныктымо методике паша-шамычын авторжо улеш. 
Тыгай проектлаште участвоватлен: «Терминологические словари на национальных языках для общеобразовательных школ в регионах проживания финно-угорских народов Российской Федерации» (2010-2011 ийла, регионысо координатор да исполнитель); «Англо-марийский электронный словарь» (2011-2013 ийла, Австрий шанче фондын полшымыж дене тÿнямбалсе проектын регионысо координаторжо да исполнительже); «Гендерная репрезентация марийской этнической идентичности: язык, фольклор, литература» (2014-2016 ийла, РГНФ, исполнитель).
Глухова, Наталья Николаевна

Наталья Николаевна Глухова (, Марий АССР, У Торъял кундем, Какшанмучаш сола) — марий йылмызе, шанчызе, туныктышо, кусарыше, филологий шанче доктор (1997), профессор (1998), Россий Федерацийын кӱшыл профессионал туныктышын почётан пашаеҥже.
Илыш корныжо.
Наталья Николаевна 1954 ий шыжа тылзын 16-шо кечынже Марий АССР У Торъял кундем Какшанмучаш солаште шочын. 
1977 ийыште Н.К. Крупская лÿмеш Марий кугыжаныш педагогике институтын йот йылмысе факультетыште англичан-немыч отделенийым тунем пытарен. 1980-1983 ийлаште Москосо В.И. Ленин лÿмеш педагогике институтышто аспирантурышто тунемын. Н. Н. Глухова Н. К. Крупская лÿмеш Марий кугыжаныш педагогике институтышто йот йылме факультетыште англичан йылмым туныктен. 1986-1987 ийлаште англичан филологий кафедрын вуйлатышыже лийын, 1988-1991 ийлаште йот йылме факультетын деканжылан пашам ыштен. Варасе ийлаште Н. Н. Глухова марий фольклорын стильжым шымлен. Тиде теме почеш статья радамым да кум монографийым луктын. 1993 ий гыч Марий кугыжаныш университетыште пашам ышта. 1997 ийыште доктор диссертацийым арален. Темыже – «Марий заговор-влакын йылмыже да чимарий молитва-влак». Кызытсе жапыште Н.Н. Глухова – Марий кугыжаныш универститетыште финн-угор да таҥастарыме филологий кафедрын вуйлатышыже.
Шанче пашаже-влак.
Кызыт Н. Н. Глухова тыгай шанче пашам шуктен шога: общий тÿшка да таҥастарыме йылмышанче; таҥастарыме типологий ден герман йылме-влакын; Российысе калык-влакын йылмышт да фольклорышт; финн-угор этнолингвистика; культур антропологий; этнопсихологий; лингвокультурологий; лингвофольклористика да тулеч молат. Тиде дисциплина-влак почеш тудо лекцийым лудеш да спецкурсым вÿда. Глухова Н.Н. 190 наре шанче да методический паша-влакын авторжо улеш. 40 публикацийже 11 элыште англичан йылме дене лектын. Педагогике да шанче пашаже Марий Эл Республикын Чап грамотож дене (2002 ий, 2014 ий ), Йошкар-Оласе администрацийын Чап грамотож дене (1977 ий), Марий кугыжаныш педагогике институтын да Марий кугыжаныш университетын Чап грамотож-влак дене палемдалтын (1979, 1985, 1987, 2004 ийла). Марий кугыжаныш университетын почетан профессоржо.
Иванов, Иван Семёнович

Иван Семёнович Иванов (, Марий автоном область, У Роҥго кундем, Кӱверсола ял) – марий йылмызе, шанчызе, филологий шанче кандидат, Марий АССР-ысе шанчын сулло пашаеҥже (1981), «Россий Федерацийын кӱшыл профессионалн туныктышын почётан пашаеҥже» (2003), Н.К. Кркупская лӱмеш Марий кугыжаныш педагогике институтын почётан профессоржо (2004), Россий Федерацийысе кӱшыл школын сулло пашаеҥже (2015).
Илыш корныжо.
Иван Семёнович 1934 ий пургыж тылзын 25-ше кечынже Марий автоном область У Роҥго кундем Кӱверсола ялыште шочын.