Тимофеева, Варвара Тимофеевна

Варвара Тимофеевна Тимофеева (, РСФСР, Марий автоном область, Провой кундем, Кугу Шигак ял – 2011) – марий йылмызе, шанчызе, туныктышо, филологий шанче кандидат (1960), доцент (1963), «РСФСР калык туныктымашын отличникше» (1975).
Илыш корныжо.
Варвара Тимофеевна Тимофеева 1920 ийын ага тылзын 13-шо кечынже Марий автоном область Провой кундем Кугу Шигак ялеш шочын. Ты ялыштак шым ийяш школым тунем пытарен, Звениговский педагогический техникумыш тунемаш пура, 1936 ийыште сайын тунем пытара. Вара Н.К. Крупская лӱмеш Марий кугыжаныш педагогике институт пеленысе рабфакыш тунемаш пура. 1939–1942 ийлаште МАССР-ын Волжский районысо Обшияр шымияш школышто марий да руш йылмым да сылнымутым туныкта. 1942 ийыште В.Т. Тимофеевам Помар МТС политотделыш пашам ышташ колтат. 1949 ий марте комсомол пашам шуктен шоген. Провой кундем комсомол райком секретарьлан, ОК ВЛКСМ Марийской АССР пропоганде инструкторлан сайлат. 
1949–1951 ийлаште Н.К. Крупская лӱмеш Марий кугыжаныш педагогике институтын сылнымут пӧлкаштыже тунемын. Тунемме паша дене пырля мер пашам шуктен шоген: институтысо комсомол комитетын членжылан сайлалтын, самодеятельность пашам шуктен, республикысе ече дене коштмо командыш пурен да институт чапым, МАССР, РСФСР, СССР кӱкшытыштӧ республике чапым арален. 1948 гыч 1950 ий марте Марий АССР-ын чемпионжо лийын. 1951 ий гыч 1953 ий марте марий йылме да сылнымут кафедрыште ассистент семын тыршен. 
1952 ийыште В.Т. Тимофеева ты кафедры пелен аспирантурыш тунемаш пурен. Н.Г. Пенгитовын вуйлатымыж почеш «Сложносочиненные предложения в марийском языке» теме почеш диссертацийым ямдылен да 1960 ийыште Москошто Йылмышанче институт пеленысе Ученый советыште сайын арален. 
1956–1961 МарНИИ-н йылме секторын шанче пашаеҥже лиын да умбакыже марий йылме синтаксисым шымлен. 1961 ийыште марий литератур йылмын кыдежан ойлончо синтаксис монографийым савыктен. Ты жапыштак «Современный марийский язык. Морфология» (1961) тыгак «Руско-марийский словарь» (1966) пашам возымашке ушнен. 
В.Т. Тимофеева – кугу квалификациян туныктышо, самырык-влакын ушан наставникше. Варвара Тимофеевна «Палыме лийына» факультетысе кружокым, педагогическим практикым вуйлатен. Школ туныктышо-влаклан да студент-влаклан шуко методический статьям, учебно-методический пособийым, таблицым савыктен. Нунын кокла гыч икмынярже: «Кызытсе марий йылме. Простой предложений синтаксис» (1989), «Марий йылме пунктуаций дене диктант сборник: 5–9 классыште туныктышо-влаклан» (1974, 1984, 1994), «Шымше кандашымше классыште марий йылме» (1981), «Синтаксический лончылымаш: тунемше-влаклан полыш» (1985), «Марий йылме ден таблице-влак» (1991) да молат. Улыжат 50 утла наре паша-влак. 
Шке исследовательский паша лектышыже дене Варвара Тимофеевна республикыште да регионышто эртыше, тыгак Россий кӱкшыт да йот элла кӱкшыт научный, научно-практический конференцийыште, совещанийлаште, семинарлаште, туныктышын квалификаций кӱкшытым нӧлтымӧ курслаште выступатлен.
Шуко шӧрынан мер пашаже В.Т. Тимофееван: Йошкар-Оласе городской советын депутатов ик гана гына огыл депутатшылан, оласе судын заседательжылан, Марий Республикысе Совет ветеранов партии, комсомола, войны и труда секретарьжылан, институт парткомын членжылан сайлалтын, студент группы куратор лийын.