tartuNLP/wikipedia-smugri-20251201 huggingface dataset:
Математике

Математике (Грек йылме гыч μάθημα "máthēma", “шинчымаш, шымлымаш, палымаш”) — шукылык, радамлык, кумдык да виса нерген шанче. Кызытсе умылымашыште, тугай объект — влак коклаште кыл нерген шанче, могайышт нерген южо могырыштым сӱретлыме, нунын могайышт акси семын сӱретлымышт деч моло але моло математике теорийлан негызлалтыныт.
Математике историйым шотыш налын, объект-влакын формыштым сӱретлыме операций негызеш кугемын. Математике объект-влак чынулшо але моло математике объект-влакын шкеныштын формал йылме дене идеализаций йӧн дене ышталтыт.
Математике пӱртӱс наукылан ок шотлалт, но нунын содержанийыштым чын формулироватлаш, тыгак у лектышым ышташ кумдан кучылталтеш. Тудо моло шанче-влаклан тӱҥ йылме средствам пуышо тӱҥ шанчелан шотлалтеш; садлан тудо нунын структур кылым муэш да пӱртӱсын эн тӱҥ законжо-влакым муаш полша.
Земфира

Земфира (* 26.08.1976) — руш мурызо да муро возышо.
1998 ийыште москошто шочын земфира куснаш уфа гыч тӱҥалын, куштыжо группо дене тӱҥалеш шке пашажым «Zемфира» альбомжо икымше студийысе ӱмбалне, эртыше ийыште луктын. Kurdî Земфира 1999 ий гыч шым лук, печать да калык шуко вниманийым налын. Тудо тыгак дискографий сборникыш пурышо би-сайд альбом да кум концерт. Тудо шке кычал муын да шӱм-чонда кызытсе самырык искание орлыкем лирический темын. 1999 ийыште журнал «тул» манын лӱмдымӧ Земфира «урылто йӱк тукым». Российыште корным шукыжо тудын логалын гыч икымше мурызо илыш мучко муро музыкальный чарт, чӱктымӧ «Ариведерчи», «Кычалаш», «Гипертекст», «Прогулка», «Ме шаланыш» да «йӧн Уке».
Театрыште музыкальный продюсер тыгак фильм лийын Земфира Ужар Земфира (2008), критик отзыв деч шуко налын. Пытартыш режиссёр рената литвинова йомакыштым сӱрет дене пырля лийым ритатлан сопродюсер земфира (2012), музыкыш возеш. Фильм программыште конкурсыш ушнаш 3 тӱнямбал кинофестивальыште да тиде ийынак одесса 34-москваште тӱнямбал кинофестивальысе. Рената Литвинова кино семын возымо тыгак «Ава: кузе йӧратат» да молат. Икмыняр земфира мураш альбом гыч «Тау» фильмыште йоҥген Кирам Муратова «семын ышта шарманка», а сӱретыште «Курымашлык пӧртылына» концертышт толын гана кадр записи «Мурым герцог» опер гыч «Риголетто» мурызо шуктен.
Лекме жап дене шоу-бизнес вашталташ Земфира шуко гана 1999 ийыште тӱжвал тӱсшӧ, койышыж да сценыште журналист-влак дене кылым кучен. Тудым чӱчкыдын ӱжыныт печать да калык койыш эпатажный чакнымаш лийын.
Тыгак пашаште ойыртемалтше перфекционизм Земфира, музыкальный продюсер дене пеҥгыде оян лийын. Сандене тудым чӱчкыдынак шке шке альбомжо продюсировать. Поп да рок стильла жанрат музыкальный декет наҥгая земфира-рок. Гитар музыкым поп семын тудо кышам мумо гын, гармоний да джаз босс-у.
Учебник для 9 класс 2004 ийыште историй ужашыштыже российыште «духовный илыш» земфира пӱрымашыж нерген кузе родывуй нерген «чылтак вес» самырык-влакым сем тӱвыра (автор полшык — москосо педагогике кугыжаныш университетын профессоржо Александр Данилов). Тӱшка Земфира самырык усталык пашаштыже кугу кышам коден 2000 ийыште налмаште да кушкын толшо тукымлан. Ноябрь 2010 журналыште дебют альбомым лийын чӱкташ ий тудо «Афиша» спискыште «руш альбом 50 жап чыла сай. Самырык музыкантын ончыкылык», визымше верым айла корно. Музыкальный группын представительже самырык-влак коклаште йодыштмаш почеш икмыняр лу Россий Рейтинг возалтын. Тыгак спискыш логалын альбом «йӧратыме мыйым проститле» (43 вер).
2012, рейтинг 2014 ий 2013 пура да мурызо «российын шӱдӧ эн сеҥышоян ӱдырамашлан», возен радиостанций «эхо», вапштӱня тӱнямбал увер агентстве, «Интерфакс» журнал да «Тул».
Вапштӱняшке лекмаш

Вапштӱняшке лекмаш — тӱнямбал ваш-ваш кылдалтше компучыр вапш-влакышке (вапштӱняшке) лекмаш . XX курымыште эн пайдаланыме dial-up лекмаш лийын. XXI курымыште эн пайдаланыме broadband лекмаш лийын.
Мэрилин Монро

Мэрилин Монро () — американ актриссе, мурызо, модель да секс-ӱжвата, 1950 ийлаште иктаж-мыняр кинофильмыште рольым модын.
Чаплин, Чарльз

Чарльз Чаплин () — англичан комик актер, кинорежиссер да семыше. Йӱкдыме киношто пашам ыштыме верч кумдан палыме лийын.
Сара Бернар

Сара Бернар () — француз актрисе, XX курым тӱҥалтыште тудым "«айдеме эртык мучко эн пагалыме актриса»" маныт ыле, "Юмын Сара" лӱмшотмутым налын.
Илыш корно.
Розин Бернарын ӱдырже Джули Бернар гаяк Бернар Парижыште шочын. Джулий кудымшо йоча, ачаже Мориц Барух Вердардит лийын.
Вич арня гыч пелашыже колмеке 1829 ийыште Джулин ачаже Сара лӱман вес ӱдырамашым марлан налын. 1835 ийыште тудо 5 ӱдыржым да ик эргыжым кудалтен каен. Джулий шке изи шӱжарже Розина ден Парижыш каен,тушто пашам ыштен, картузник семын чылалан палыме лийын. Джулийын вич йочаже да йыгыр-шамыч лийыныт. Но йыгыр-влак 1843 ийыште коленыт. Сара Бернар шке лӱмжым вашталтен да фамилийышкыже "Ч" буквам ешарен. Шочмо нергшен кагазше 1871 ийыште пожар годым йулен. 
Француский гражданствым доказатлашлан,тудо шояк шочмо кагазым ыштен,тушто тудо Джудит Ван Хардын ӱдырже.
Самырык улмыж годым аваже тудым Грандчампыш монастырь школыш колтен. 1860 ий гыч тудо Парижышысе консерваторийыш кошташ тӱҥалын, мучашыште тудо Франсез комедийыште тунемше лийын. Тудын пашам ыштыме жапше кужу лийын огыл.
Ле Корбузье

Ле Корбузье () — архитектор, дизайнер, урбанист да серызе, тачысе архитектурлан негызым пыштен. Швейцарийыште шочын, 1930 ийыште Францийыш илаш куснен. Тудын пӧрт-влакым Европо, Индий да Америка мучко чонымо.
1961 ийыште Франклин институтын сауптарым (Frank P. Brown Medal) налын.
Дали, Сальвадор

Сальвадор Дали () — испан сӱретче, скульптор да серызе.
Сальвадор Фелипе Хасинто-Доминго Дали Доменек 1-ше Маркиза де Дали де Pubo (11 мая 1904 - 23 январьыште 1989),кумдан палыме Сальвидор Дали,суретче-сюрреалист Фигерас,Испанийыште шочын. Дали сымыктыш суретче улеш,волгыдо сюрреалестический паша-влакше дене кумдан . ойыртемалтын. Тудын эн палыме пашаже"Постоянство памяти" 1931 ийыште пытарен. Далин репертуарышкыже тыгак фильмым пуртымо, да шуко массовый увер-влак коклаште палдареныт. Тудо шкенжын нерген тыге пралдарен" Эрвел вургем дек утыж ден кумыланын, да эн шергакан вургем дек йоратымашыже кушкын шоген.
Тудо пеш уста айдеме лийын, шке койышым кажне гана вашталтымыж ден кугешнен шоген.Критик-влак утларакшым тудын пашажым огыл,а койышыж нерген шуко статья-влакым возеныт.
Кугу Корем

Кугу Корем () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Тумньымучаш сола деч 1,5 километр кечывалвел-касвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
1958 ийыште Кугу Корем ял Кугу Тумньымучаш ял деке ушалтын.
Кӱшыл Оршӱт

Кӱшыл Оршӱт () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Тумньымучаш сола деч 8 километр кечывалвел-касвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
1958 ийыште Кӱшыл Оршӱт ял Оршӱт, У Оршӱт, Тошто Оршӱт ялла дене пырля ик пырляштарыме Оршӱт ялыш савырненыт.
Тошто Оршӱт

Тошто Оршӱт () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Тумньымучаш сола деч 8 километр кечывалвел-касвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
1958 ийыште Тошто Оршӱт ял Оршӱт, Кӱшыл Оршӱт, У Оршӱт ялла дене пырля ик пырляштарыме Оршӱт ялыш савырненыт.
У Оршӱт

У Оршӱт () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Тумньымучаш сола деч 8 километр кечывалвел-касвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
1958 ийыште У Оршӱт ял Оршӱт, Кӱшыл Оршӱт, Тошто Оршӱт ялла дене пырля ик пырляштарыме Оршӱт ялыш савырненыт.
Марий Кӱшыл Ӱшӱт

Марий Кӱшыл Ӱшӱт () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Тумньымучаш сола деч 3 километр кечывалвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
1958 ийыште Марий Кӱшыл Ӱшӱт ял Руш Кӱшыл Ӱшӱт ял дене пырля ик пырляштарыме Кӱшыл Ӱшӱт ялыш савырненыт.
Руш Кӱшыл Ӱшӱт

Руш Кӱшыл Ӱшӱт () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Тумньымучаш сола деч 3 километр кечывалвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
1958 ийыште Руш Кӱшыл Ӱшӱт ял Марий Кӱшыл Ӱшӱт ял дене пырля ик пырляштарыме Кӱшыл Ӱшӱт ялыш савырненыт.
Марий Писташ

Марий Писташ () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Тумньымучаш сола деч 3 километр кечывалвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
1958 ийыште Марий Писташ ял Руш Писташ ял дене пырля ик пырляштарыме Писташ ялыш савырненыт.
Руш Писташ

Руш Писташ () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Тумньымучаш сола деч 3 километр кечывалвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
1958 ийыште Руш Писташ ял Марий Писташ ял дене пырля ик пырляштарыме Писташ ялыш савырненыт.
Оршӱт

Оршӱт () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Тумньымучаш сола деч 8 километр кечывалвел-касвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
2003 ийыште теле тылзын 4-ше кечынже Оршӱт ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын..
Писташ

Писташ () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Тумньымучаш сола деч 5 километр эрвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
1997 ийыште Писташ ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Руш Ӱшӱт

Руш Ӱшӱт () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Тумньымучаш сола деч 4 километр кечывалвел-касвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
1970 ийлаште Руш Ӱшӱт ял пытен.
Элексан почиҥга

Элексан почиҥга () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Тумньымучаш сола деч 4 километр кечывалвел-касвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
1958 ийлаште Элексан почиҥга Микал почиҥга деке ушалтын.
Башкир

Башкир () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже верланыше Топкавлак ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 8 еҥ (2005 ий), 6 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Топкавлак сола деч 2,5 километр йӱдвел-касвел могырно верланен.
Кугорнымбал

Кугорнымбал () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже верланыше Топкавлак ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 166 еҥ (2005 ий), 128 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Топкавлак сола деч 1 километр йӱдвел могырно верланен.
Помыч

Помыч () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже верланыше Топкавлак ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 12 еҥ (2005 ий), 4 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Топкавлак сола деч 2 километр кечывалвел-касвел могырно верланен.
Пӱнчерйымал (Кужэҥер кундем)

Пӱнчерйымал () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже верланыше Топкавлак ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 69 еҥ (2005 ий), 50 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Топкавлак сола деч 1 километр йӱдвел-касвел могырно верланен.
Торавлак

Торавлак () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже верланыше Топкавлак ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 1 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Топкавлак сола деч 3 километр йӱдвел могырно верланен.
Тумньо

Тумньо () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже верланыше Топкавлак ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 38 еҥ (2005 ий), 47 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Топкавлак сола деч 1 километр йӱдвел могырно верланен.
Унур (Кужэҥер кундем)

Унур () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже верланыше Топкавлак ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 13 еҥ (2005 ий), 2 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Топкавлак сола деч 1 километр кечывалвел-эрвел могырно верланен.
Уремсола

Уремсола () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже верланыше Топкавлак ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 12 еҥ (2005 ий), 12 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Топкавлак сола деч 1 километр кечывалвел-эрвелне лийын шога.
Шинур

Шинур () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже верланыше Топкавлак ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 61 еҥ (2005 ий), 49 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Топкавлак сола деч 5 километр йӱдвел-эрвел могырно верланен.
Басов почиҥга

Басов почиҥга () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Топкавлак сола деч 3 километр кечывалвел-касвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
1930 ийлаште Басов почиҥга Макарсола ял деке ушалтын.
Еҥгыват

Еҥгыват (Лемдӱр) () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже лийын шогышо пытыше я. 
Верланыме вер.
Топкавлак сола деч 2 километр йӱдвел-касвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
1940 ийыште Еҥгыват ял пытен.
Кедэҥер

Кедэҥер () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Топкавлак сола деч 3 километр кечывалвел-эрвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
1972 ийыште Кедэҥер ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Кораксола (Топкавлак ял шотан илем)

Кораксола () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Топкавлак сола деч 0,5 километр эрвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
1972 ийыште Кораксола ял Топкавлак сола деке ушалтын.
Макарсола (Кужэҥер кундем)

Макарсола (Макар почиҥга, Изи Торайбеляк) () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Топкавлак сола деч 3 километр йӱдвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
2003 ийыште Кораксола ял пытен.
Марий Тумньо

Марий Тумньо () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Топкавлак сола деч 3 километр касвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
1960 ийыште Марий Тумньо ял Руш Тумньо ял дене пырля ик пырляштарыме Тумньо ялыш савырненыт.
Руш Тумньо

Руш Тумньо () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Топкавлак сола деч 3 километр касвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
1960 ийыште Руш Тумньо ял Марий Тумньо ял дене пырля ик пырляштарыме Тумньо ялыш савырненыт.
Опынян

Опынян (Опонькан) () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Топкавлак сола деч 1 километр тораште лийын шоген.
Эртымгорно.
1950 ийла мучаште Опынян ял Топкавлак сола деке ушалтын.
Подгорный (Кужэҥер кундем)

Подгорный () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Топкавлак сола деч 0,5 километр кечывалвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
1950 ийла мучаште Подгорный ял Топкавлак сола деке ушалтын.
Шаранер

Шаранер () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Топкавлак сола деч 0,5 километр кечывалвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
1980 ийыште Шаранер ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Эҥермучаш (Топкавлак ял шотан илем)

Эҥермучаш () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Топкавлак сола деч 1,5 километр йӱдвел-эрвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
1984 ийыште Эҥермучаш ял пытен.
Васалай

Васалай () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже верланыше Салтакъял ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 118 еҥ (2005 ий), 89 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Салтакъял сола деч 9 километр йӱдвел могырно верланен.
Визым

Визым () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже верланыше Салтакъял ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 41 еҥ (2005 ий), 41 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Салтакъял сола деч 2 километр йӱдвел-эрвел могырно верланен.
Кенче

Кенче () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже верланыше Салтакъял ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 13 еҥ (2005 ий), 10 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Салтакъял сола деч 1 километр кечывалвел-эрвел могырно верланен.
Марий Йошкарэҥер

Марий Йошкарэҥер () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже верланыше Салтакъял ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 11 еҥ (2004 ий), 10 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Салтакъял сола деч 12 километр йӱдвел-касвел могырно верланен.
Салтак (Кужэҥер кундем)

Салтак () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже верланыше Салтакъял ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 7 еҥ (2004 ий), 7 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Салтакъял сола деч 4 километр йӱдвел-эрвел могырно верланен.
Шӱргӧ (Кужэҥер кундем)

Шӱргӧ () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже верланыше Салтакъял ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 12 еҥ (2005 ий), 5 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Салтакъял сола деч 2 километр эрвел могырно верланен.
Исаково

Исаково () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Салтакъял сола деч 0,3 километр касвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
1958 ийыште Исаково ял Салтакъял сола деке ушалтын.
Лом (Кужэҥер кундем)

Лом () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Салтакъял сола деч 4 километр эрвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
1987 ийыште шыжа тылзын 15-ше кечынже Лом ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Машлач

Машлач () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Салтакъял сола деч 4 километр касвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
Кӱшыл Каҥашын Вуйвержын Кӱштыкшӧ почеш 1971 ийыште вӱдшор тылзын 5-ше кечынже Машлач ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Мурза Тумер

Мурза Тумер () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Салтакъял сола деч 11 километр йӱдвел-касвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
1984 ийыште шыжа тылзын 25-ше кечынже Мурза Тумер ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Руш Йошкарэҥер

Руш Йошкарэҥер () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Салтакъял сола деч 14 километр йӱдвел-касвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
1987 ийыште шыжа тылзын 10-шо кечынже Руш Йошкарэҥер ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Сосновка (Кужэҥер кундем)

Сосновка () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Салтакъял сола деч 8 километр йӱдвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
1973 ийыште вӱдшор тылзын 5-ше кечынже Сосновка ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын..
Шагаранур

Шагаранур () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Салтакъял сола деч 5 километр йӱдвел-касвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
1973 ийыште Шагаранур ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Изи Кӱ Курык

Изи Кӱ Курык () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Руш Шой сола деч 4 километр кечывалвел-касвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
1958 ийыште Изи Кӱ Курык ял Кугу Кӱ Курык ял дене пырля ик пырляштарыме Кӱ Курык ялыш савырненыт.
Кугу Кӱ Курык

Кугу Кӱ Курык () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Руш Шой сола деч 4 километр кечывалвел-касвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
1958 ийыште Кугу Кӱ Курык ял Изи Кӱ Курык ял дене пырля ик пырляштарыме Кӱ Курык ялыш савырненыт.
Аганур

Аганур (Ананур) () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже верланыше Руш Шой ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 158 (2005 ий), 164 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Руш Шой сола деч 3 километр кечывалвел-эрвел могырно верланен.
Визымйыр

Визымйыр () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже верланыше Руш Шой ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 203 (2005 ий), 152 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Руш Шой сола деч 5,5 километр касвел могырно верланен.
Кульшит

Кульшит () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже верланыше Руш Шой ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 11 (2005 ий), 6 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Руш Шой сола деч 6 километр кечывалвел могырно верланен.
Марий Шой

Марий Шой () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже верланыше Руш Шой ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 338 (2005 ий), 263 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Руш Шой сола деч 5 километр йӱдвел-касвел могырно верланен.
Мороз

Мороз () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже верланыше Руш Шой ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 3 (2005 ий), 0 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Руш Шой сола деч 8 километр касвел могырно верланен.
Мокруш

Мокруш () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже верланыше Руш Шой ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 2 (2005 ий), 0 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Руш Шой сола деч 9 километр кечывалвел-касвел могырно верланен.
Шишкэҥер

Шишкэҥер () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже верланыше Руш Шой ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 9 (2005 ий), 4 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Руш Шой сола деч 6 километр кечывалвел-эрвел могырно верланен.
Шойдӱҥ

Шойдӱҥ () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже верланыше Руш Шой ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 144 (2005 ий), 127 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Руш Шой сола деч 7 километр кечывалвел-эрвел могырно верланен.
Клешнино

Клешнино () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Руш Шой сола деч 4 километр касвелне лийын шоген.
Кокла Марий Шой

Кокла Марий Шой () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Руш Шой сола деч 5 километр йӱдвел-касвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
1958 ийыште Кокла Марий Шой ял Ӱлыл Марий Шой да Кӱшыл Марий Шой ялла дене пырля ик пырляштарыме Марий Шой ялыш савырненыт.
Кӱшыл Марий Шой

Кӱшыл Марий Шой () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Руш Шой сола деч 5 километр йӱдвел-касвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
1958 ийыште Кӱшыл Марий Шой ял Кокла Марий Шой да Ӱлыл Марий Шой ялла дене пырля ик пырляштарыме Марий Шой ялыш савырненыт.
Ӱлыл Марий Шой

Ӱлыл Марий Шой () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Руш Шой сола деч 5 километр йӱдвел-касвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
1958 ийыште Ӱлыл Марий Шой ял Кокла Марий Шой да Кӱшыл Марий Шой ялла дене пырля ик пырляштарыме Марий Шой ялыш савырненыт.
Короткино

Короткино () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Руш Шой сола деч 3 километр кечывалвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
1998 ийыште Короткино ял пытен.
Кӱ Курык

Кӱ Курык () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Руш Шой сола деч 4 километр кечывалвел-касвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
1985 ийыште Кӱ Курык ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Марий Чирпамаш

Марий Чирпамаш () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Руш Шой сола деч 8 километр касвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
1940 ийыште Марий Чирпамаш ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Медянка

Медянка () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Руш Шой сола деч 12 километр йӱдвел-касвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
1978 ийыште Медянка ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Некрасово (Кужэҥер кундем)

Некрасово () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Руш Шой сола деч 9 километр кечывалвел-касвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
1935 ийыште Некрасово ял Мокруш ял деке ушалтын.
Пинжанур

Пинжанур () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Руш Шой сола деч 4 километр кечывалвел-касвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
1999 ийыште пеледыш тылзын 7-ше кечынже Пинжанур ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Раменский

Раменский () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Руш Шой сола деч 10 километр касвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
1973 ийыште Раменский ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын..
Чирпамаш

Чирпамаш () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Руш Шой сола деч 8 километр касвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
1973 ийыште Чирпамаш ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Бадьино

Бадьино () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Йӱледӱр сола деч 2 километр йӱдвел-эрвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
1975 ийыште пургыж тылзын 18-ше кечынже Бадьино ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Изи Лаждӱр

Изи Лаждӱр () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже верланыше Йӱледӱр ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 102 еҥ (2005 ий), 97 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Кугу Лаждӱр ял деч 0,5 километр йӱдвел-эрвел могырно верланен.
Йывансола (Кужэҥер кундем)

Йывансола () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже верланыше Йӱледӱр ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 229 еҥ (2005 ий), 195 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Йӱледӱр сола деч 5 километр йӱдвел-касвел могырно верланен.
Кӱшыл Нольдӱр

Кӱшыл Нольдӱр () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже верланыше Йӱледӱр ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 169 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Кугу Лаждӱр ял деч 5 километр йӱдвел-касвел могырно верланен.
Кӱшыл Регеж

Кӱшыл Регеж (Изи Регеж, Корембал) () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже верланыше Йӱледӱр ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 17 еҥ (2005 ий), 14 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Йӱледӱр сола деч 8 километр йӱдвел могырно верланен.
Олма почиҥга

Олма почиҥга () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже верланыше Йӱледӱр ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 18 еҥ (2005 ий), 13 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Йӱледӱр сола деч 7 километр йӱдвел-эрвел могырно верланен.
Кораксола (Йӱледӱр ял шотан илем)

Кораксола () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже верланыше Йӱледӱр ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 48 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Йӱледӱр сола деч 9 километр йӱдвел-касвел могырно верланен.
Осыпъял

Осыпъял () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже верланыше Йӱледӱр ял шотан илемыш пурышо марий ял. Калыкчот: 55 еҥ (2005 ий), 53 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Йӱледӱр сола деч 9 километр йӱдвел-эрвел могырно верланен.
Руш Лаждӱр

Руш Лаждӱр () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже верланыше Йӱледӱр ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 10 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Йӱледӱр сола деч 2 километр эрвел могырно верланен.
Руш Олма

Руш Олма () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже верланыше Йӱледӱр ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 1 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Йӱледӱр сола деч 9 километр эрвел могырно верланен.
Руш Сеснур

Руш Сеснур () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже верланыше Йӱледӱр ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 7 еҥ (2005 ий), 0 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Йӱледӱр сола деч 10 километр йӱдвел-эрвел могырно верланен.
Ӱлыл Регеж

Ӱлыл Регеж () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже верланыше Йӱледӱр ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 70 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Йӱледӱр сола деч 7 километр йӱдвел могырно верланен.
Эҥыжсола (Кужэҥер кундем)

Эҥыжсола () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже верланыше Йӱледӱр ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 169 еҥ (2010 ий), 137 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Йӱледӱр сола деч 2 километр йӱдвел могырно верланен.
Кӱшнур (Кужэҥер кундем)

Кӱшнур () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Йӱледӱр сола деч 9 километр йӱдвел-эрвелне лийын шоген.
Кырмыж

Кырмыж () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Кугу Лаждӱр ял деч 2 километр кечывалвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
1973 ийыште Кырмыж ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Умерка

Умерка () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Йӱледӱр сола деч 6 километр эрвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
1960 ийыште Умерка ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Ярыгино

Ярыгино () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Йӱледӱр сола воктене Лаж эҥерын пурла серыштыже лийын шоген.
Эртымгорно.
1958 ийыште Умерка ял Йӱледӱр сола деке ушалтын.
Кугу Савэҥер

Кугу Савэҥер () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже верланыше Кужэҥер ола шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 8 еҥ (2005 ий), 1 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Кужэҥер ола сынан посёлко деч 2 километр йӱдвел-эрвел могырно верланен.
Колотки

Колотки () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже верланыше Кужэҥер ола шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 6 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Кужэҥер ола сынан посёлко деч 1 километр кечывалвел-эрвел могырно верланен.
Савер

Савер (Савер Мучаш) () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже верланыше Кужэҥер ола шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 35 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Кужэҥер ола сынан посёлко деч 3,5 километр йӱдвел-эрвел могырно верланен.
Изи Савэҥер

Изи Савэҥер () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Кужэҥер ола сынан посёлко деч 3 километр кечывалвел-касвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
1987 ийыште Изи Савэҥер ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Илейсола

Илейсола (Илесола, Елесола) () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Кужэҥер ола сынан посёлко деч 4,5 километр йӱдвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
1940 ийыште кылме тылзын 27-ше кечынже Илейсола ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Калинино

Калинино () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Кужэҥер ола сынан посёлко деч 4 километр йӱдвел-эрвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
1960 ийыште Калинино ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Ключ Илем

Ключ Илем () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Кужэҥер ола сынан посёлко деч 6 километр кечывалвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
1980 ийлаште Ключ Илем ял пытен.
Лоскутово

Лоскутово () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Кужэҥер ола сынан посёлко деч 4 километр йӱдвел-эрвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
1958 ийыште Лоскутово ял Савер ял деке ушалтын.
Никольск

Никольск () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Кужэҥер ола сынан посёлко воктене Лемде эҥерын шола серыштыже лийын шоген.
Эртымгорно.
Куженер яллан сола статусым пуымо годым Никольск ял Куженер солан Никольск уремышкыже савырнен, а 1957 ийыште — Октябрьский уремышкыже савырнен.
Пукшалма

Пукшалма () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Кужэҥер ола сынан посёлко деч 5 километр йӱдвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
1995 ийыште ӱярня тылзын 18-ше кечынже Пукшалма ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын..
Цветково

Цветково () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Кужэҥер ола сынан посёлко деч 4 километр йӱдвел-эрвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
1958 ийыште Цветково ял Савер ял деке ушалтын.
Якайсурт

Якайсурт () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Кужэҥер ола сынан посёлко деч 1 километр йӱдвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
1977 ийыште Якайсурт ял Кужэҥер ола сынан посёлко деке ушалтын.
Рвезылык (ыҥ-влак)

Рвезылык мут ончыктен кертеш:
Кундыш

Кундыш мут ончыктен кертеш:
Кугу Кундыш (ыҥ-влак)

Кугу Кундыш мут ончыктен кертеш:
Курыктӱр

Курыктӱр мут ончыктен кертеш:
Пистерла

Пистерла мут ончыктен кертеш:
Ермучаш

Ермучаш мут ончыктен кертеш:
Вӱтламарий

Вӱтламарий мут ончыктен кертеш:
Изи Памъял

Изи Памъял мут ончыктен кертеш:
Рутка

Рутка мут ончыктен кертеш:
Нужа

Нужа мут ончыктен кертеш:
Орехово

Орехово мут ончыктен кертеш:
Некрасово

Некрасово мут ончыктен кертеш:
Йӱксар

Йӱксар (; ) — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже верланыше сола. Йӱксар ял шотан илемын рӱдерже. Калыкчот: 296 еҥ (2004 ий), 280 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Килемар ола сынан посёлко деч 77 километр кечывалвел-эрвел могырно верланен.
Красный Мост

Красный Мост () — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже верланыше посёлко. Красный Мост ял шотан илемын рӱдерже. Калыкчот: 273 еҥ (2004 ий), 260 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Килемар ола сынан посёлко деч 32 километр кечывалвел-эрвел могырно верланен.
Кугу Памъял

Кугу Памъял (; ) — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже верланыше ял. Кумъя ял шотан илемын рӱдерже. Калыкчот: 229 еҥ (2004 ий), 228 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Килемар ола сынан посёлко деч 16 километр кечывалвел-касвел могырно верланен.
Нежнур (Нежнур ял шотан илем)

Нежнур (; ) — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже верланыше сола. Нежнур ял шотан илемын рӱдерже. Калыкчот: 388 еҥ (2004 ий), 362 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Килемар ола сынан посёлко деч 24 километр йӱдвел-касвел могырно верланен.
Шорокундыш

Шорокундыш () — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже верланыше ял. Шорокундыш ял шотан илемын рӱдерже. Калыкчот: 416 еҥ (2004 ий), 397 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Килемар ола сынан посёлко деч 5,5 километр кечывалвел-эрвел могырно верланен.
Юлъял (Килемар кундем)

Юлъял (, ) — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже верланыше ял. Юлъял ял шотан илемын рӱдерже. Калыкчот: 200 еҥ (2004 ий), 150 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Килемар ола сынан посёлко деч 21 километр йӱдвел-эрвел могырно верланен.
Нежнур

Нежнур мут ончыктен кертеш:
Изи Юлъял

Изи Юлъял (, ) — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже верланыше Юлъял ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 40 еҥ (2004 ий), 40 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Юлъял ял деч 1 километр касвел могырно верланен.
Кокла Аванур

Кокла Аванур (, ) — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже верланыше Юлъял ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 31 еҥ (2004 ий), 29 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Юлъял ял деч 6 километр кечывалвел-эрвел могырно верланен.
Коктуш

Коктуш () — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже верланыше Юлъял ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 37 еҥ (2004 ий), 24 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Юлъял ял деч 3 километр касвел могырно верланен.
Кугу Аванур

Кугу Аванур (, ) — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже верланыше Юлъял ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 120 еҥ (2004 ий), 130 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Юлъял ял деч 6 километр кечывалвел-эрвел могырно верланен.
Мусь

Мусь () — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже верланыше Юлъял ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 41 еҥ (2004 ий), 27 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Юлъял ял деч 2 километр касвел могырно верланен.
Изи Аванур

Изи Аванур () — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Юлъял ял деч 5 километр кечывалвел-эрвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
МАССР Президиум Верховный Советын Указше почеш 1990 ийыште теле тылзын 14-ше кечынже Изи Аванур ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Витьюмский казна пӧрт

Витьюмский казна пӧрт () — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже лийын шогышо пытыше илем. 
Верланыме вер.
Юлъял ял деч 7 километр кечывалвел-касвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
1968 ийыште Витьюмский казна пӧрт ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Красная Горка казна пӧрт

Красная Горка казна пӧрт () — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже лийын шогышо пытыше илем. 
Верланыме вер.
Юлъял ял деч 20 километр тораште лийын шоген.
Эртымгорно.
1968 ийыште Красная Горка казна пӧрт ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Красный Яр казна пӧрт

Красный Яр казна пӧрт () — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже лийын шогышо пытыше илем. 
Верланыме вер.
Юлъял ял деч 20 километр кечывалвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
1968 ийыште Красный Яр казна пӧрт ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Крутоовражский казна пӧрт

Крутоовражский казна пӧрт () — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже лийын шогышо пытыше илем. 
Верланыме вер.
Юлъял ял деч 13 километр кечывалвел-касвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
1968 ийыште Крутоовражский казна пӧрт ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Мусевский казна пӧрт

Мусевский казна пӧрт () — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже лийын шогышо пытыше илем. 
Верланыме вер.
Юлъял ял деч 3 километр кечывалвел-касвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
1968 ийыште Мусевский казна пӧрт ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Путиловка

Путиловка () — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Юлъял ял деч 2 километр кечывалвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
МАССР-ын Кӱшыл Каҥашын Вуйвержын Кӱштыкшӧ почеш 1973 ийыште вӱдшор тылзын 5-ше кечынже Путиловка ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Таксиволь

Таксиволь () — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Юлъял ял деч 2 километр кечывалвел-касвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
1950 ийлаште Таксиволь ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Актаюж

Актаюж (Актаюжсола) (; ) — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже верланыше Шорокундыш ял шотан илемыш пурышо сола. Калыкчот: 241 еҥ (2004 ий), 231 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Шорокундыш ял деч 10 километр кечывалвел-касвел могырно верланен.
Некрасово (Килемар кундем)

Некрасово () — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже верланыше Шорокундыш ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 33 еҥ (2004 ий), 24 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Шорокундыш ял деч 6 километр кечывалвел-касвел могырно верланен.
Петропавлово

Петропавлово (; ) — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже верланыше Шорокундыш ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 11 еҥ (2004 ий), 5 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Шорокундыш ял деч 5 километр кечывалвел-эрвел могырно верланен.
Тойсола

Тойсола (; ) — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже верланыше Шорокундыш ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 41 еҥ (2004 ий), 29 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Шорокундыш ял деч 8 километр кечывалвел-касвел могырно верланен.
Трёхречье

Трёхречье () — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже верланыше Шорокундыш ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 123 еҥ (2004 ий), 110 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Шорокундыш ял деч 3 километр йӱдвел-касвел могырно верланен.
Цинглок

Цинглок () — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже верланыше Шорокундыш ял шотан илемыш пурышо посёлко. Калыкчот: 7 еҥ (2004 ий), 4 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Шорокундыш ял деч 18 километр кечывалвел-касвел могырно верланен.
7-ше №-ан пристань илем

7-ше №-ан пристань илем () — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже лийын шогышо пытыше илем. 
Верланыме вер.
Шорокундыш ял деч 3 километр кечывалвел-касвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
1940-ан ийлаште 7-ше №-ан пристань илем шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Актаюж лесничество

Актаюж лесничество () — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Шорокундыш ял деч 11 километр кечывалвел-эрвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
Актаюж лесничество ял Актаюж сола деке ушалтын.
Актаюж казна пӧрт

Актаюж казна пӧрт () — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже лийын шогышо пытыше илем. 
Верланыме вер.
Шорокундыш ял деч 21 километр кечывалвел-эрвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
1950-ан ийлаште Актаюж казна пӧрт илем шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Карагасовский казна пӧрт

Карагасовский казна пӧрт () — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже лийын шогышо пытыше илем. 
Верланыме вер.
Шорокундыш ял деч 4 километр йӱдвел-касвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
1930-ан ийлаште Карагасовский казна пӧрт илем шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Кужинский казна пӧрт

Кужинский казна пӧрт () — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже лийын шогышо пытыше илем. 
Верланыме вер.
Шорокундыш ял деч 7 километр эрвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
1950-ан ийлаште Кужинский казна пӧрт илем шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Тойдаковский казна пӧрт

Тойдаковский казна пӧрт () — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже лийын шогышо пытыше илем. 
Верланыме вер.
Шорокундыш ял деч 6 километр кечывалвел-касвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
1950-ан ийлаште Тойдаковский казна пӧрт илем шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Федоткино казна пӧрт

Федоткино казна пӧрт () — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже лийын шогышо пытыше илем. 
Верланыме вер.
Шорокундыш ял деч 13 километр кечывалвел-эрвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
1960-ан ийлаште Федоткино казна пӧрт илем шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Цинглок казна пӧрт

Цинглок казна пӧрт () — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже лийын шогышо пытыше илем. 
Верланыме вер.
Шорокундыш ял деч 23 километр кечывалвел-касвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
1960-ан ийлаште Цинглок казна пӧрт илем шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Шорокундыш казна пӧрт

Шорокундыш казна пӧрт () — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже лийын шогышо пытыше илем. 
Верланыме вер.
Шорокундыш ял деч 0,2 километр тораште лийын шоген.
Эртымгорно.
1950-ан ийлаште Шорокундыш казна пӧрт илем шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Морозово пристань

Морозово пристань () — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже лийын шогышо пытыше илем. 
Верланыме вер.
Шорокундыш ял деч 19 километр кечывалвел-эрвел лийын шоген.
Эртымгорно.
1940-ан ийлаште Морозово пристань илем шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Илюшкино пристань

Илюшкино пристань () — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже лийын шогышо пытыше илем. 
Верланыме вер.
Шорокундыш ял деч 18 километр кечывалвел-эрвел лийын шоген.
Эртымгорно.
1940-ан ийлаште Илюшкино пристань илем шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Петухово пристань

Петухово пристань () — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже лийын шогышо пытыше илем. 
Верланыме вер.
Шорокундыш ял деч 20 километр кечывалвел-касвел лийын шоген.
Эртымгорно.
1940-ан ийлаште Петухово пристань илем шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Старый Цинглок участок

Старый Цинглок участок () — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже лийын шогышо пытыше илем. 
Верланыме вер.
Шорокундыш ял деч 22 километр кечывалвел-касвел лийын шоген.
Эртымгорно.
1930-ан ийлаште Старый Цинглок участок илем шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Федоткино чодыра участок

Федоткино чодыра участок () — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже лийын шогышо пытыше илем. 
Верланыме вер.
Шорокундыш ял деч 14 километр кечывалвел-эрвел лийын шоген.
Эртымгорно.
1960-ан ийлаште Федоткино чодыра участок илем шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Цинглок Тупик илем

Цинглок Тупик илем () — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже лийын шогышо пытыше илем. 
Верланыме вер.
Шорокундыш ял деч 34 километр кечывалвел-касвел лийын шоген.
Эртымгорно.
1960-ан ийлаште Цинглок Тупик илем шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Цинглок чодырам аралыме пӧрт

Цинглок чодырам аралыме пӧрт () — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже лийын шогышо пытыше илем. 
Верланыме вер.
Шорокундыш ял деч 26 километр кечывалвел-касвел лийын шоген.
Эртымгорно.
1960-ан ийлаште Цинглок чодырам аралыме пӧрт шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Долгоруково

Долгоруково () — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Шорокундыш ял деч 5 километр кечывалвел-касвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
1973 ийыште вӱдшор тылзын 5-ше кечынже Долгоруково ял шотлымо данный-влак лукталтын.
Малиновка (Шорокундыш ял шотан илем)

Малиновка () — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Шорокундыш ял деч 9 километр кечывалвел-эрвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
1950-ан ийлаште Малиновка ял шотлымо данный-влак лукталтын.
Новоселово

Новоселово () — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Шорокундыш ял деч 3 километр кечывалвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
2004 ийыште Новоселово ял шотлымо данный-влак лукталтын.
Руш Тойсола

Руш Тойсола () — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Шорокундыш ял деч 8 километр кечывалвел-касвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
1950-ан ийлаште Руш Тойсола ял шотлымо данный-влак лукталтын.
Светлый Исток

Светлый Исток () — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Шорокундыш ял деч 2 километр йӱдвел-касвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
1973 ийыште вӱдшор тылзын 5-ше кечынже Светлый Исток ял шотлымо данный-влак лукталтын.
Изи Пинеж

Изи Пинеж (; ) — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже верланыше Нежнур ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 26 еҥ (2004 ий), 24 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Нежнур ял деч 3 километр йӱдвел-эрвел могырно верланен.
Кугу Пинеж

Кугу Пинеж (; ) — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже верланыше Нежнур ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 57 еҥ (2004 ий), 47 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Нежнур ял деч 3 километр йӱдвел-эрвел могырно верланен.
Песоксола

Песоксола (Ошмасер) (; ) — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже верланыше Нежнур ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 16 еҥ (2004 ий), 12 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Нежнур ял деч 1 километр кечывалвел-касвел могырно верланен.
Большешудугужский казна пӧрт

Большешудугужский казна пӧрт () — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже лийын шогышо пытыше илем. 
Верланыме вер.
Нежнур ял деч 1 километр кечывалвел-касвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
1950-ан ийлаште Большешудугужский казна пӧрт илем шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Нужа казна пӧрт

Нужа казна пӧрт () — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже лийын шогышо пытыше илем. 
Верланыме вер.
Нежнур ял деч 6 километр кечывалвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
1964 ийыште Нужа казна пӧрт илем шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Шудугужский казна пӧрт

Шудугужский казна пӧрт () — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже лийын шогышо пытыше илем. 
Верланыме вер.
Нежнур ял деч 1 километр кечывалвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
Шудугужский казна пӧрт илем шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Вергеза лесничество

Вергеза лесничество () — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже лийын шогышо пытыше посёлко. 
Верланыме вер.
Нежнур ял деч 2 километр кечывалвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
1997 ийыште пеледыш тылзын 26-шо кечынже Вергеза лесничество посёлко шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Вергеза чодыра участок

Вергеза чодыра участок () — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже лийын шогышо пытыше илем. 
Верланыме вер.
Нежнур ял деч 12 километр кечывалвел-касвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
1973 ийыште идым тылзын 27-ше кечынже Вергеза чодыра участок илем шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Лесной барак Парник илем

Лесной барак Парник илем () — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже лийын шогышо пытыше илем. 
Верланыме вер.
Нежнур ял деч 0,5 километр тораште лийын шоген.
Эртымгорно.
Лесной барак Парник илем илем шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Нежнур лесничество

Нежнур лесничество () — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже лийын шогышо пытыше илем. 
Верланыме вер.
Нежнур ял деч 2 километр кечывалвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
Нежнур лесничество илем шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Нежнур чодыра участок

Нежнур чодыра участок () — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже лийын шогышо пытыше илем. 
Верланыме вер.
Нежнур ял деч 12 километр кечывалвел-касвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
Нежнур чодыра участок илем шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Нужа химзавод илем

Нужа химзавод илем () — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже лийын шогышо пытыше илем. 
Верланыме вер.
Нежнур ял деч 9 километр кечывалвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
1961 ийыште Нужа химзавод илем шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Изи Отарке

"'Изи Отарке" () — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Нежнур ял деч 8 километр йӱдвел-эрвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
1977 ийыште Изи Отарке ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Марий Нужа

Марий Нужа () — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Нежнур ял деч 7 километр кечывалвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
1973 ийыште вӱдшор тылзын 5-ше кечынже Марий Нужа ял Руш Нужа ял дене пырля ик пырляштарыме Нужа ялыш савырненын.
Руш Нужа

Руш Нужа () — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Нежнур ял деч 7 километр кечывалвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
1973 ийыште вӱдшор тылзын 5-ше кечынже Руш Нужа ял Марий Нужа ял дене пырля ик пырляштарыме Нужа ялыш савырненын.
Нужа (Килемар кундем)

Нужа () — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Нежнур ял деч 7 километр кечывалвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
1980 ийыште кылме тылзын 24-ше кечынже Нужа ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын..
Орехово (Килемар кундем)

Орехово () — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Нежнур ял деч 3 километр кечывалвел-касвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
1973 ийыште пеледыш тылзын 25-ше кечынже Орехово ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Отарке

Отарке () — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Нежнур ял деч 8 километр йӱдвел-эрвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
1977 ийыште пургыж тылзын 17-ше кечынже Отарке ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Поянсер

Поянсер (; ) — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Нежнур ял деч 3 километр касвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
1977 ийыште сӱрем тылзын 28-ше кечынже Поянсер ял Нежнур сола деке ушалтын.
Раздолье

Раздолье () — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Нежнур ял деч 9 километр йӱдвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
1987 ийыште ӱярня тылзын 23-шо кечынже Поянсер ял Нежнур сола деке ушалтын.
Вӱтламарий (Килемар кундем)

Вӱтламарий (; ) — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже верлыныше Кумъя ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 20 еҥ (2004 ий), 6 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Кугу Памъял ял деч 10 километр йӱдвел-касвел могырно верланен.
Изи Памъял (Килемар кундем)

Изи Памъял (; ) — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже верлыныше Кумъя ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 17 еҥ (2004 ий), 11 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Кугу Памъял ял деч 0,5 километр йӱдвел-касвел могырно верланен.
Кукшер

Кукшер () — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже верлыныше Кумъя ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 66 еҥ (2004 ий), 47 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Кугу Памъял ял деч 2,5 километр кечывалвел-эрвел могырно верланен.
Кумъя

Кумъя (; ) — Российыште Марий Элын Килемар кундемыштыже верлыныше Кумъя ял шотан илемыш пурышо сола. Калыкчот: 173 еҥ (2004 ий), 153 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Кугу Памъял ял деч 3 километр кечывалвел-касвел могырно верланен.