Деревяшкин, Николай Михайлович

Николай Арбан (Николай Михайлович Деревяшкин) (, Россий империй, Озаҥ губерний, Чарла уезд, Арбан (кызыт Арбан) ял — , Йошкар-Ола ола) — марий серызе, драматург, семлызе, сӱретче, балейтместер, Марий АССР-ысе тӱвыран сулло пашаеҥже (1944), СССР Серызе-влак ушемын йыжъеҥже (1958), Марий Эл Республикын Калык серызыже (1994).
Илыш корныжо.
Николай Арбан 1912 ийын кылме тылзын 30-шо кечынже Россий империй Озаҥ губерний Чарла уезд Арбан (кызыт Арбан) ялеш кресаньык ешеш шочын.
Тӱҥалтыш школым тунем пытарымеке, Арбан Краснококшайскысе шымияш школышто шинчымашым пога, тыге искусство дек утларак лишемаш у йӧн лектеш. Школышто тунеммыж годымак театрыш корным такырта, С. Чавайнын, М. Шкетанын пьесышт поеш шындыме спектакыльлам шӱм вургыжын онча. Шымияш школым тунем лекмек, Н. Арбан театр пеленсе декоративный мастерскойыш художникын полышкалышыжлан пашам ышташ пура. 
1929 ийын театральный студийыш у группым погат. Деревяшкинат тушко йодмашым воза. Театрыште пашам ыштыме годым массовкышто можмыжым шотыш налын, тунемаш экзамен деч посна пуртат. Тиде студийыште Арба ник ийым веле тунемеш. 1930 ийыште тудлан Москваш театральный художниклан тунемаш каяш путёвкым кучыктат. Москваште марий рвезым вес увер вучен: Всесоюзный художественный училищын декоративный отделенийжым Ленинградыш кусареныт. Садлан Николайлан корным умбаке шуяш верештын. Но черланымылан кӧра врач «Ленинградыште илаш ом темле» манме справкым кучыкта. 
Самырык еҥлан Йошкар-Олаш пӧртылаш логалын. Тиде ийынак музыкальный студийыш экзаменым кучымек, Н.Арбан скрипка отделенийыште тунемаш тӱналеш. Латкандаш ияш рвезе скрипка дене шокташ тунемаш тӱҥалеш, а кок тылзе гыч симфонический оркестрыште кокымшо скрипка группышто шокта. 
Н. Арбан музыкально-театральный училищым 1934 ийыште тунем пытара. Тиде жапыштак тудо литературдек шӱмаҥеш, шкежат возкален онча. 1932-1933 ийлаште «У вий» журналеш «Ош ӱпан Эчан» поэме гыч ужашлам савыкта.
1934-1935 ийлаште Горьковский передвижной оперный театрын артистше семын пашам ышта, 195-1937 ийлаште Йошкар Армий радамыште служитла. Йошкар-Олаш пӧртылме, Мргосфилармонийыште да арий театрын оркестрыштыже шокта. 
1941-942 тйлаште Николай Михайлович военный оркестр дене пырля кужу фронтовой корным эртен, тидфже, мутат уке, илышым ужмаште, тудын шере-кочыжым палымаште поснак палдырнен. Фронт гыч пӧртылмек, тудо, шокшым кергалтен, театр пашаш ушна.
Н. Арбан умбакыже шкенжым поэзийыште ок поч, а литератур пашан ик эн неле ужышыштыже – драмыште – шке вийжым тергаш тӱҥалеш, лач тыште моштымашыжым тапта, мастарлыкше почылтеш.
Ешыже.
Николай Арбан кресаньык ешеш шочын-кушкын. Аваже, Мария Дмитриевна, лудын, возен моштен огыл. Ачаже, Михаил Гаврилович, ныл классым тунем пытарен гынат, шуко книгам лудын, йомакым, илыш гыч оҥай историйым шарнен каласкален, мланде пашам шуктен илен. Икымше империалист сӧйыштӧ лийын. Нунын индеш йоча гын кум икшыве: Николай, Ольга, Лидия – илыше кодыныт. Ӱдыр-влак аваштлан шудым солаш, тӱредаш полшеныт, сурт кӧргӧ сомылкам ыштеныт, Николай мӧр погаш, кол кучаш коштын, Ошла эҥер воктен турня-влакым эскераш йӧратен.
Пелашыже, Виктория Васильевна, казачке, Оренбург лишне 1912 ийыште шочын, ачаже священник лийын. Пырля икте-весым умылен, вич икшывым ончен куштышт. Вич шочшыжат кӱшыл шинчымашан улыт.
Сылнымут корныжо.
Н. Арбанын сылнымут корныжат вияҥеш. 1932 ийыште «У вий» журналыште кок почеламутшо савыкталтеш. Иктыже «Финляндий вокзал» маналтеш, весыже – «Йошкар Армий куатан». 1933 ийыште «Ош ӱпан Эчан» поэмын ужашыже савыкталт лектын.
Писательлан чапым «Янлык пасет» драмыже конден. Тиде пьесе почеш 1944 ийыште Марий драматический театрыште спектакль шындалтын. Тиде спектакль деч вара Н. Арбанын лӱмжӧ утларак палыме лийын. 
Драматургын «Кеҥеж йӱд» музыкальный комедийжат калыклан кумдан палыме. Тиде пьесым автор 1945-1946 ийлаште возен. Марий кугыжаныш театр комедий почеш спектакльым икымше гана 1946 ий 21 июньышто, Марий автономный республикын 25 ий темме кечыжын, ончыктен. Кызытат театрын пашашым вораҥдаш полша.
1953 ийыште «У муро» музыкальный комедийым возен. Пьесыште тӱшка озанлыкыште у ден тоштын кучедалмыштым сӱретлыме.
Писательын «Тулар ден тулаче» комедий-водевильжат илышыште улшо посна ситыдымаш ваштареш виктаралтын. Н. Арбанын пьесыже почеш спектакль М. Шкетан лӱмеш Марий драматический театрыше 1958 ийыште ончыкталтын. 
Тыге, Н. Арбан шочмо марий литературнам ятыр оҥай пьесе дене пойдарен, М. Шкетан лӱмеш Марий кугыжаныш театрлан кушкашыже полшен. Авторым «За трудовой отличие» медаль дене палемдыме.