tartuNLP/wikipedia-smugri-20251201 huggingface dataset:
Данилиха (Курыкмарий кундем)

Данилиха (, ) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Кугусола ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 16 еҥ (2001 ий), 14 еҥ (2014 ий).
Верланыме вер.
Кугусола сола деч 1 километр эрвел могырно верланен.
Данилиха

Данилиха мут ончыктен кертеш:
Ургенч

Ургенч () — ола Узбекистаныште, Хорезм велын рӱдолаже.
Изи Юнго (Кугусола ял шотан илем)

Изи Юнго (, ) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Кугусола ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 18 еҥ (2001 ий), 11 еҥ (2014 ий).
Верланыме вер.
Кугусола сола деч 6 километр йӱдвел-эрвел могырно верланен.
Йолопкан

Йолопкан (, ) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Кугусола ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 59 еҥ (2001 ий), 38 еҥ (2014 ий).
Верланыме вер.
Кугусола сола деч 8 километр кечывалвел могырно верланен.
Лавранэҥер

Лавранэҥер (, ) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Кугусола ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 50 еҥ (2001 ий), 54 еҥ (2014 ий).
Верланыме вер.
Кугусола сола деч 10 километр кечывалвел могырно верланен.
Мамариха

Мамариха (, ) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Кугусола ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 395 еҥ (2001 ий), 304 еҥ (2014 ий).
Верланыме вер.
Кугусола сола деч 2 километр йӱдвел-эрвел могырно верланен.
Нермучаш

Нермучаш (, ) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Кугусола ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 36 еҥ (2001 ий), 32 еҥ (2014 ий).
Верланыме вер.
Кугусола сола деч 6 километр кечывалвел-эрвел могырно верланен.
Сармансола

Сармансола (, ) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Кугусола ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 85 еҥ (2001 ий), 67 еҥ (2014 ий).
Верланыме вер.
Кугусола сола деч 5 километр кечывалвел-эрвел могырно верланен.
Сухин

Сухин (, ) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Кугусола ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 238 еҥ (2001 ий), 281 еҥ (2014 ий).
Верланыме вер.
Кугусола сола деч 5 километр кечывалвел-эрвел могырно верланен.
Шемъер

Шемъер (, ) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Кугусола ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 175 еҥ (2001 ий), 164 еҥ (2014 ий).
Верланыме вер.
Кугусола сола деч 6 километр кечывалвел могырно верланен.
Шопкер (Кугусола ял шотан илем)

Шопкер (Кугу Шопкер) (, ) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Кугусола ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 112 еҥ (2001 ий), 119 еҥ (2014 ий).
Верланыме вер.
Кугусола сола деч 6 километр кечывалвел-эрвел могырно верланен.
Юнго Парнингаш

Юнго Парнингаш (Кугу Шопкер) (, ) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Кугусола ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 111 еҥ (2001 ий), 123 еҥ (2014 ий).
Верланыме вер.
Кугусола сола деч 10 километр кечывалвел могырно верланен.
Янгансола

Янгансола (, ) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Кугусола ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 154 еҥ (2001 ий), 106 еҥ (2014 ий).
Верланыме вер.
Кугусола сола деч 9 километр кечывалвел могырно верланен.
Калугин выселке

Калугин выселке () — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже лийын шогышо пытыше выселке. 
Верланыме вер.
Кугусола сола воктене лийын шоген. 
Эртымгорно.
1941 ийыште Калугин выселке шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Изи Юнго

Изи Юнго мут ончыктен кертеш:
Басурман

Басурман (, ) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Йошкар Юл ял шотан илемыш пурышо сола. Калыкчот: 42 еҥ (2001 ий), 30 еҥ (2014 ий).
Верланыме вер.
Кулаково сола деч 5 километр йӱдвел-эрвел могырно верланен.
Красногорка (Курыкмарий кундем)

Красногорка (, ) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Йошкар Юл ял шотан илемыш пурышо сола. Калыкчот: 162 еҥ (2001 ий), 141 еҥ (2014 ий).
Верланыме вер.
Кулаково сола деч 8 километр йӱдвел-касвел могырно верланен.
Болониха

Болониха (, ) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Йошкар Юл ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 75 еҥ (2001 ий), 57 еҥ (2014 ий).
Верланыме вер.
Кулаково сола деч 8,5 километр йӱдвел-касвел могырно верланен.
Волна

Волна (, ) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Йошкар Юл ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 32 еҥ (2001 ий), 15 еҥ (2014 ий).
Верланыме вер.
Кулаково сола деч 6 километр йӱдвел-эрвел могырно верланен.
Вопшанэҥер

Вопшанэҥер (, ) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Йошкар Юл ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 84 еҥ (2001 ий), 77 еҥ (2014 ий).
Верланыме вер.
Кулаково сола деч 4 километр йӱдвел-касвел могырно верланен.
Гаврениха

Гаврениха (, ) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Йошкар Юл ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 16 еҥ (2001 ий), 22 еҥ (2014 ий).
Верланыме вер.
Кулаково сола деч 7 километр йӱдвел-касвел могырно верланен.
Копонъял

Копонъял (, ) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Йошкар Юл ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 141 еҥ (2001 ий), 137 еҥ (2014 ий).
Верланыме вер.
Кулаково сола деч 2 километр кечывалвел могырно верланен.
Куткынур

Куткынур (, ) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Йошкар Юл ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 106 еҥ (2001 ий), 58 еҥ (2014 ий).
Верланыме вер.
Кулаково сола деч 6 километр кечывалвел-касвел могырно верланен.
Кӱкшынур

Кӱкшынур (, ) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Йошкар Юл ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 33 еҥ (2001 ий), 40 еҥ (2014 ий).
Верланыме вер.
Кулаково сола деч 3 километр кечывалвел-касвел могырно верланен.
Кӱшыл Солаволкы

Кӱшыл Солаволкы (, ) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Йошкар Юл ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 33 еҥ (2001 ий), 40 еҥ (2014 ий).
Верланыме вер.
Кулаково сола деч 2 километр йӱдвел-эрвел могырно верланен.
Лаптина

Лаптина (, ) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Йошкар Юл ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 175 еҥ (2001 ий), 171 еҥ (2014 ий).
Верланыме вер.
Кулаково сола деч 2 километр йӱдвел-эрвел могырно верланен.
Маръясола

Маръясола (, ) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Йошкар Юл ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 136 еҥ (2001 ий), 113 еҥ (2014 ий).
Верланыме вер.
Кулаково сола деч 4 километр эрвел могырно верланен.
Изи Юнго (Йошкар Юл ял шотан илем)

Изи Юнго () — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже лийын шогышо пытыше сола. 
Верланыме вер.
Болониха ял да Красногорка сола воктене 0,5 километр тораште лийын шоген.
Эртымгорно.
Совет властьын икымше ийлаштыже Красногорка сола деке ушалтын.
Кутюн

Кутюн (, ) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Кулаково сола деч 4 километр тораште лийын шоген.
Эртымгорно.
Чотнайсола сола деке ушалтын.
Ӱлыл Чотнай

Ӱлыл Чотнай (, ) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Кулаково сола деч 4 километр тораште лийын шоген.
Эртымгорно.
1981 ийыште Чотнайсола сола деке ушалтын.
Чотнур

Чотнур (, ) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Кулаково сола воктене лийын шоген.
Эртымгорно.
Кулаково сола деке ушалтын.
Октябрьский (Курыкмарий кундем)

Октябрьский (, ) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Йошкар Юл ял шотан илемыш пурышо посёлко. Калыкчот: 319 еҥ (2001 ий), 332 еҥ (2014 ий).
Верланыме вер.
Кулаково сола деч 6 километр кечывалвел-эрвел могырно верланен.
Пучанъял

Пучанъял (Ольошкансола) (, ) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Йошкар Юл ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 177 еҥ (2001 ий), 145 еҥ (2014 ий).
Верланыме вер.
Кулаково сола деч 1 километр эрвел могырно верланен.
Тамарай

Тамарай (, ) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Йошкар Юл ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 80 еҥ (2001 ий), 64 еҥ (2014 ий).
Верланыме вер.
Кулаково сола деч 3 километр эрвел могырно верланен.
Ӱлыл Солаволкы

Ӱлыл Солаволкы (, ) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Йошкар Юл ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 215 еҥ (2001 ий), 197 еҥ (2014 ий).
Верланыме вер.
Кулаково сола деч 4 километр йӱдвел-эрвел могырно верланен.
Чотнайсола

Чотнайсола (, ) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Йошкар Юл ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 276 еҥ (2001 ий), 221 еҥ (2014 ий).
Верланыме вер.
Кулаково сола деч 3,5 километр йӱдвел-эрвел могырно верланен.
Мидашкансола

Мидашкансола (, ) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Пайскурык ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 70 еҥ (2001 ий), 63 еҥ (2014 ий).
Верланыме вер.
Пайскурык сола деч 6 километр йӱдвел-касвел могырно верланен.
Аманур

Аманур (, ) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Йоласъял ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 103 еҥ (2001 ий), 70 еҥ (2014 ий).
Верланыме вер.
Йоласъял ял деч 3 километр йӱдвел-касвел могырно верланен.
Верашэҥер

Верашэҥер (, ) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Йоласъял ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 186 еҥ (2001 ий), 139 еҥ (2014 ий).
Верланыме вер.
Йоласъял ял деч 6 километр кечывалвел-касвел могырно верланен.
Изи Йоласъял

Изи Йоласъял (, ) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Йоласъял ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 388 еҥ (2001 ий), 410 еҥ (2014 ий).
Верланыме вер.
Йоласъял ял деч 1 километр йӱдвел могырно верланен.
Изи Нужанъял

Изи Нужанъял (, ) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Йоласъял ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 92 еҥ (2001 ий), 74 еҥ (2014 ий).
Верланыме вер.
Йоласъял ял деч 3 километр йӱдвел могырно верланен.
Изик

Изик (Изиксола) (, ) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Йоласъял ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 46 еҥ (2001 ий), 43 еҥ (2014 ий).
Верланыме вер.
Йоласъял ял деч 6 километр кечывалвел-касвел могырно верланен.
Камаканур

Камаканур (, ) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Йоласъял ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 22 еҥ (2001 ий), 15 еҥ (2014 ий).
Верланыме вер.
Йоласъял ял деч 3 километр кечывалвел-касвел могырно верланен.
Картук

Картук (, ) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Йоласъял ял шотан илемыш пурышо сола. Калыкчот: 115 еҥ (2001 ий), 102 еҥ (2014 ий).
Верланыме вер.
Йоласъял ял деч 5,5 километр йӱдвел-касвел могырно верланен.
Климсола

Климсола (, ) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Йоласъял ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 78 еҥ (2001 ий), 65 еҥ (2014 ий).
Верланыме вер.
Йоласъял ял деч 6,5 километр йӱдвел-касвел могырно верланен.
Кугысер

Кугысер (Кыльыкал) (, ) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Йоласъял ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 121 еҥ (2001 ий), 98 еҥ (2014 ий).
Верланыме вер.
Йоласъял ял деч 6 километр эрвел-касвел могырно верланен.
Эрсексер

Эрсексер (Кыльыкъял) (, ) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Йоласъял ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 58 еҥ (2001 ий), 39 еҥ (2014 ий).
Верланыме вер.
Йоласъял ял деч 6 километр йӱдвел-эрвел могырно верланен.
Кужылиды

Кужылиды (Кыльыкал) (, ) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Йоласъял ял шотан илемыш пурышо марий ял. Калыкчот: 58 еҥ (2001 ий), 44 еҥ (2014 ий).
Верланыме вер.
Йоласъял ял деч 6 километр йӱдвел-эрвел могырно верланен.
Мырзанай

Мырзанай (, ) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Йоласъял ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 110 еҥ (2001 ий), 96 еҥ (2014 ий).
Верланыме вер.
Йоласъял ял деч 6 километр йӱдвел-эрвел могырно верланен.
Мамыке

Мамыке (, ) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Йоласъял ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 59 еҥ (2001 ий), 50 еҥ (2014 ий).
Верланыме вер.
Йоласъял ял деч 6 километр йӱдвел-эрвел могырно верланен.
Цартак

Цартак (, ) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Йоласъял ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 82 еҥ (2001 ий), 63 еҥ (2014 ий).
Верланыме вер.
Йоласъял ял деч 9 километр йӱдвел-эрвел могырно верланен.
Келегорем

Келегорем (, ) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Йоласъял ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 65 еҥ (2001 ий), 75 еҥ (2014 ий).
Верланыме вер.
Йоласъял ял деч 6,5 километр йӱдвел-эрвел могырно верланен.
Салымсола

Салымсола (, ) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Йоласъял ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 79 еҥ (2001 ий), 69 еҥ (2014 ий).
Верланыме вер.
Йоласъял ял деч 7,5 километр йӱдвел-эрвел могырно верланен.
Лузин

Лузин (, ) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Йоласъял ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 14 еҥ (2001 ий), 3 еҥ (2014 ий).
Верланыме вер.
Йоласъял ял деч 3 километр кечывалвел-эрвел могырно верланен.
Миняшкин

Миняшкин (, ) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Йоласъял ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 75 еҥ (2001 ий), 72 еҥ (2014 ий).
Верланыме вер.
Йоласъял ял деч 1 километр кечывалвел-касвел могырно верланен.
Нужаял

Нужаял (, ) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Йоласъял ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 89 еҥ (2001 ий), 72 еҥ (2014 ий).
Верланыме вер.
Йоласъял ял деч 4 километр йӱдвел могырно верланен.
Ольокансер

Ольокансер (, ) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Йоласъял ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 12 еҥ (2001 ий), 11 еҥ (2014 ий).
Верланыме вер.
Йоласъял ял деч 5 километр йӱдвел-касвел могырно верланен.
Пертюк

Пертюк (, ) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Йоласъял ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 197 еҥ (2001 ий), 152 еҥ (2014 ий).
Верланыме вер.
Йоласъял ял деч 6 километр кечывалвел-касвел могырно верланен.
Песеръял

Песеръял (, ) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Йоласъял ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 34 еҥ (2001 ий), 27 еҥ (2014 ий).
Верланыме вер.
Йоласъял ял деч 1 километр йӱдвел могырно верланен.
Пиндыкъял

Пиндыкъял (, ) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Йоласъял ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 56 еҥ (2001 ий), 30 еҥ (2014 ий).
Верланыме вер.
Йоласъял ял деч 4 километр кечывалвел-касвел могырно верланен.
Пистерла (Курыкмарий кундем)

Пистерла (, ) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Йоласъял ял шотан илемыш пурышо сола. Калыкчот: 237 еҥ (2001 ий), 242 еҥ (2014 ий).
Верланыме вер.
Йоласъял ял деч 5 километр кечывалвел-касвел могырно верланен.
Кардывач

Кардывач () — Краснодар мландыште лийын шогышо ик эн ямле да кугытшо дене кокымшо верым налын шогышо ер. Тудо Сочи оласе Адлер кундемыште верланен. Тудын кумдыкшо — 0,133 км².
Санук

Санук (, ) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Йоласъял ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 78 еҥ (2001 ий), 58 еҥ (2014 ий).
Верланыме вер.
Йоласъял ял деч 6 километр кечывалвел-касвел могырно верланен.
Тошто Тарашнур

Тошто Тарашнур (, ) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Йоласъял ял шотан илемыш пурышо [[марийял. Калыкчот: 136 еҥ (2001 ий), 127 еҥ (2014 ий).
Верланыме вер.
[[Йоласъял]] ял деч 8 километр [[кечывалвел]]-[[касвел]] могырно верланен.
Важ-влак.
[[Категорий:Курыкмарий кундемысе илымверла]]
У Тарашнур

У Тарашнур (, ) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Йоласъял ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 85 еҥ (2001 ий), 71 еҥ (2014 ий).
Верланыме вер.
Йоласъял ял деч 5 километр кечывалвел-касвел могырно верланен.
Олма

Олма () — кӱжгӱ, тӱжвал чока шӱман да шӱм дене леведалтше нӧшмӧ рӱдан олмапу пушеҥгын саскаже.
Йошкарге, ужарге да саре олма изи пурса пырче гай да кугу 15 см. диаметр марте лийын кертеш.
Чермышъял

Чермышъял (, ) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Йоласъял ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 183 еҥ (2001 ий), 154 еҥ (2014 ий).
Верланыме вер.
Йоласъял ял деч 4 километр йӱдвел-эрвел могырно верланен.
Саска

Саска — муныклеткын (муныгудын) тӱлаҥмыж деч вара кушкылын саскалыкше гыч лийше чумырка.
Юнго Кугышӱргӧ

Юнго Кугушӱргӧ (, ) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Йоласъял ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 286 еҥ (2001 ий), 218 еҥ (2014 ий).
Верланыме вер.
Йоласъял ял деч 5 километр кечывалвел могырно верланен.
Юнготы

Юнготы (, ) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Йоласъял ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 134 еҥ (2001 ий), 102 еҥ (2014 ий).
Верланыме вер.
Йоласъял ял деч 2 километр йӱдвел-касвел могырно верланен.
Якынур

Якынур (, ) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Йоласъял ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 221 еҥ (2001 ий), 177 еҥ (2014 ий).
Верланыме вер.
Йоласъял ял деч 4 километр кечывалвел-касвел могырно верланен.
Таткансола

Таткансола (, ) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Йоласъял ял воктене 0,5 километр тораште лийын шоген.
Эртымгорно.
Йоласъял ял деке ушалтын.
Пырче

Пырче — тыгыде саска, пырдыжше нӧшмӧ чора дене ушнен кушкеш.
Вес значениян пырче чумыр умылымаш семын кучылталтеш: тудо шурно лектышын да отызан культурын продукцийжылан шотлалтеш да айдемын кочкыш продуктшо-влакын тӱҥ продукцийыштлан шотлалтеш, кочкыш промышленностьын тӱрлӧ отрасльжылан сырьё семын да ял озанлык вольыклан курго семын кучылталтеш.
Вончештарыме значениян пырче изи ужашым, частицым ончыкта; тӱҥалтыш гыч лекше иланымаш, тыгак иктаж-мон ядрожым ончыкта.
Пырче структур ден состав.
Шурно пырче шке йырже кукшо пырчан шурным пуа. Шыдаҥын, уржа, кукурузын, чара шож ден шӱльын саскашт чара (чора, шӱльӧ, шож, рис, тарын да моло культурын саскашт пеледышан плёнко дене леведме. Пырче тӱҥ массыже эндспермлан логалеш. Пырчын ӱлыл ужашыже ончыкылык кушкылын игылыкшым куча. Тӱнӧ пырчым емыж да нӧшмӧ коваштым леведыт.
Пырчым кучылтмаш.
Пырчым (молгунам перерабатыватлыме годым-пучымыш, кинде да тулеч моло семын) кочкышлан кучылтыт.
Кодшо пырчым сату шотеш кучылтыныт.
Шӱведыше.
Проборник-лӱмын ыштыме йӧн, кудын полшымыж дене химический состав але пырче лончылалтеш. Оборудований ялозанлык сферыште активнын кучылталтеш, тушто сырьё сайлыкшым объективнын аклымаш кӱлеш.
Пырчым ойыркалыше-влакын кид дене модельыштым икмыняр вариантыште ыштен лукшо-влак луктыт. Нуно диаметр, кужыт дене, тыгак шымлаш кӱкшыт-влакын чотышт дене ойыртемалтыт. Пытартыш параметр 8-17-ше диапазонышто верланен. Конструкцийын эн кугу кужытшо 3,1 метр лиеш.
Пӱкш

Пӱкш () — ик нӧшмӧ (том) гыч шогышо пеҥгыде шӱман кукшо саска. Оҥго да чынрак палемдымаш кушкыл, тудын саскаже манаш пӱкш деч шога гын, могай йодышым онченыт шинчаж гыч точко-влакше.
Ботанике.
Киякыш пура да икмыняр тыгыде саска еш да пӱкш шемшыдаҥ.
Моло «пӱкш» ботанике гыч шинчет пӱкшым ненастоящий точкылан шотлалтеш, але пӱкш-влакым йоҥылыш манеш. Мутлан, саска «мланде пӱкш», мландывӱкш, немычпурса шотлалтеш. Адакшым южо тӱрлӧ лиймышт нерген каласыш эн пӱнчӧ нӧшмым, мутлан, кедр пӱкш пӱкш пиния, кугывӱкш лу, пальме кӱкшын костянка кокос (кокос пӱкш).
Илыш-йӱлаш да кулинария.
Илыш-йӱлаште кеч-могай саскам кочмо да пӱкш дене кулинария манын, шӱм гыч шога (пенгыде але пушкыдо) ядро ден кочкат. Пӱкш дене вареньым шолташ лиеш кертмыштым, тамле кочкышым ыштымыштым (торт, пирожное, халвам), гай лаштык ешара.
Алдисола

Алдисола (, ) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Виловат ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 61 еҥ (2001 ий), 43 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Виловат сола деч 6 километр йӱдвел-касвел могырно верланен.
Аргасола

Аргасола (, ) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Виловат ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 67 еҥ (2001 ий), 58 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Виловат сола деч 3 километр йӱдвел-касвел могырно верланен.
Артюшкансола

Артюшкансола (Эҥервол) (, ) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Виловат ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 76 еҥ (2001 ий), 61 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Виловат сола деч 7 километр йӱдвел-эрвел могырно верланен.
Аршиксола

Аршиксола (, ) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Виловат ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 53 еҥ (2001 ий), 63 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Виловат сола деч 5,5 километр йӱдвел-касвел могырно верланен.
Акозын

Акозын (, ) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.
Аштавай выселке

Аштавай выселке (, ) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Виловат ял шотан илемыш пурышо илем. Калыкчот: 1 еҥ (2001 ий), 0 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Виловат сола деч 8 километр кечывалвел-касвел могырно верланен.
Вожанэҥер

Вожанэҥер (, ) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Виловат ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 114 еҥ (2001 ий), 94 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Виловат сола деч 8 километр йӱдвел-эрвел могырно верланен.
Ермаксер

Ермаксер (, ) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Виловат ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 49 еҥ (2001 ий), 28 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Виловат сола деч 5,5 километр кечывалвел-касвел могырно верланен.
Кожвож

Кожвож (, ) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Виловат ял шотан илемыш пурышо сола. Калыкчот: 206 еҥ (2001 ий), 187 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Виловат сола деч 8 километр кечывалвел-эрвел могырно верланен.
Паратмарий

Паратмарий (, ) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Виловат ял шотан илемыш пурышо сола. Калыкчот: 142 еҥ (2001 ий), 92 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Виловат сола деч 6 километр кечывалвел-касвел могырно верланен.
Кожерла

Кожерла (, ) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Виловат ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 98 еҥ (2001 ий), 87 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Виловат сола деч 4 километр йӱдвел-эрвел могырно верланен.
Корчакъял

Корчакъял (, ) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Виловат ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 75 еҥ (2001 ий), 70 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Виловат сола деч 3 километр йӱдвел-касвел могырно верланен.
Изи Сӧреманэҥер

Изи Сӧреманэҥер (, ) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Виловат ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 113 еҥ (2001 ий), 96 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Виловат сола деч 4 километр йӱдвел-эрвел могырно верланен.
Изи Шундӱр

Изи Шундӱр (Попсола, Черкысола, Шундӱрлап) (, ) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже лийын шогышо пытыше сола. 
Верланыме вер.
Виловат сола деч 10 километр тораште лийын шоген.
Эртымгорно.
1980 ийыште шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Кожвожвуй

Кожвожвуй (, ) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Виловат ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 177 еҥ (2001 ий), 167 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Виловат сола деч 4 километр кечывалвел-эрвел могырно верланен.
Лапсола (Виловат ял шотан илем)

Лапсола (, ) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Виловат ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 79 еҥ (2001 ий), 78 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Виловат сола деч 3,5 километр йӱдвел-эрвел могырно верланен.
Личкынур

Личкынур (, ) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Виловат ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 45 еҥ (2001 ий), 27 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Виловат сола деч 5 километр кечывалвел-эрвел могырно верланен.
Немычсола (Курыкмарий кундем)

Немычсола (, ) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Виловат ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 45 еҥ (2001 ий), 27 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Виловат сола деч 5 километр кечывалвел-эрвел могырно верланен.
Майский (Курыкмарий кундем)

Майский (, ) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Виловат ял шотан илемыш пурышо илем. Калыкчот: 35 еҥ (2001 ий), 13 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Виловат сола деч 7 километр кечывалвел-касвел могырно верланен.
Новый (Курыкмарий кундем)

Новый (, ) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Виловат ял шотан илемыш пурышо посёлко. Калыкчот: 143 еҥ (2001 ий), 13 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Виловат сола деч 2,5 километр кечывалвел могырно верланен.
Окасола

Окасола (, ) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Тушнаял ял воктене лийын шоген.
Эртымгорно.
1950 ийла мучаште Окасола ял пытен.
Осипсола

Осипсола (, ) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Виловат ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 38 еҥ (2001 ий), 31 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Виловат сола деч 1 километр кечывалвел-эрвел могырно верланен.
Охонян

Охонян (, ) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Виловат ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 65 еҥ (2001 ий), 27 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Виловат сола деч 3,5 километр йӱдвел могырно верланен.
Печансола

Печансола (, ) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Виловат ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 42 еҥ (2001 ий), 41 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Виловат сола деч 7 километр йӱдвел-касвел могырно верланен.
Покан

Покан (, ) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Виловат ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 219 еҥ (2001 ий), 176 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Виловат сола деч 1 километр йӱдвел-эрвел могырно верланен.
Сатсола

Сатсола (, ) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Виловат ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 159 еҥ (2001 ий), 146 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Виловат сола деч 1 километр йӱдвел-эрвел могырно верланен.
Тьопай

Тьопай (Тьопайсола) (, ) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Виловат ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 47 еҥ (2001 ий), 38 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Виловат сола деч 6 километр йӱдвел-эрвел могырно верланен.
Тьотянсола

Тьотянсола (, ) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Виловат ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 80 еҥ (2001 ий), 84 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Виловат сола деч 3 километр йӱдвел-эрвел могырно верланен.
Тушнаял

Тушнаял (, ) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Виловат ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 152 еҥ (2001 ий), 109 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Виловат сола деч 2 километр йӱдвел могырно верланен.
Ӱлыл Аръюнгывуй

Ӱлыл Аръюнгывуй (, ) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Виловат ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 161 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Виловат сола деч 5 километр касвелне лийын шога.
Шактемваж

Шактемвож (, ) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Виловат ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 89 еҥ (2001 ий), 75 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Виловат сола деч 8 километр кечывалвел-касвел могырно верланен.
Шопкер (Виловат ял шотан илем)

Шопкер (, ) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Виловат ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 124 еҥ (2001 ий), 87 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Виловат сола деч 5 километр кечывалвел-касвел могырно верланен.
Шертне

Шертне (, ) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Виловат ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 20 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Виловат сола деч 10 километр йӱдвел-касвел могырно верланен.
Шундӱръял

Шундӱръял (, ) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Виловат ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 419 еҥ (2001 ий), 345 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Виловат сола деч 7 километр йӱдвел-эрвел могырно верланен.
Шӱргыял (Виловат ял шотан илем)

Шӱргыял (, ) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Виловат ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 73 еҥ (2001 ий), 64 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Виловат сола деч 6 километр кечывалвел-эрвел могырно верланен.
Эсансола (Виловат ял шотан илем)

Эсансола (, ) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Виловат ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 78 еҥ (2001 ий), 81 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Виловат сола деч 2 километр йӱдвел-эрвел могырно верланен.
Юаньсер

Юаньсер (, ) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Виловат ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 144 еҥ (2001 ий), 104 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Виловат сола деч 5 километр кечывалвел-касвел могырно верланен.
Дрезден

Дрезден (; ; ) — ола Немыч Элыште, Саксонийын рӱдолаже.
Янгысола

Янгысола (, ) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Виловат ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 100 еҥ (2001 ий), 65 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Виловат сола деч 4 километр йӱдвел-касвел могырно верланен.
Яндусола (Курыкмарий кундем)

Яндусола (, ) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Виловат ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 102 еҥ (2001 ий), 78 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Виловат сола деч 5 километр йӱдвел-эрвел могырно верланен.
Яныксола

Яныксола (, ) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше Виловат ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 127 еҥ (2001 ий), 120 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Виловат сола деч 3 километр йӱдвел-эрвел могырно верланен.
Лажмучаш

Лажмучаш мут ончыктен кертеш:
Петухово

Петухово мут ончыктен кертеш:
Попово (Шернур кундем)

Попово () — Российыште Марий Элын Шернур кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Токспай сола деч 4 километр кечывалвел-касвелне лийын шоген.
Ял лӱм.
Яллан негызым «Попов» тукымлӱман руш пыштен.
Эртымгорно.
1980 ийыште Попово ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Эҥыжсола

Эҥыжсола мут ончыктен кертеш:
Лом (ыҥ-влак)

Лом мут ончыктен кертеш:
Сосновка

Сосновка мут ончыктен кертеш:
Макарсола

Макарсола мут ончыктен кертеш:
Подгорный

Подгорный мут ончыктен кертеш:
Микал почиҥга

Микал почиҥга мут ончыктен кертеш:
Халтурино

Халтурино мут ончыктен кертеш:
Памашъял

Памашъял мут ончыктен кертеш:
Марий Чодыраял

Марий Чодыраял мут ончыктен кертеш:
Йӱледӱр (Кужэҥер кундем)

Йӱледӱр () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже верланыше сола. Йӱледӱр ял шотан илемын рӱдерже. Калыкчот: 600 еҥ (2005 ий), 513 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Кужэҥер ола сынан посёлко деч 25 километр йӱдвел могырно верланен.
Руш Шой

Руш Шой () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже верланыше сола. Руш Шой ял шотан илемын рӱдерже. Калыкчот: 478 еҥ (2005 ий), 542 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Кужэҥер ола сынан посёлко деч 34 километр кечывалвел-эрвел могырно верланен.
Салтакъял

Салтакъял () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже верланыше сола. Салтакъял ял шотан илемын рӱдерже. Калыкчот: 573 еҥ (2004 ий), 536 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Кужэҥер ола сынан посёлко деч 14 километр кечывалвел могырно верланен.
Тумньымучаш

Тумньымучаш () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже верланыше сола. Тумньымучаш ял шотан илемын рӱдерже. Калыкчот: 190 еҥ (2005 ий), 153 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Кужэҥер ола сынан посёлко деч 10 километр йӱдвел-касвел могырно верланен.
Ӱштымбал

Ӱштымбал () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже верланыше ял. Ӱштымбал ял шотан илемын рӱдерже. Калыкчот: 481 еҥ (2005 ий), 408 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Кужэҥер ола сынан посёлко деч 8 километр кечывалвел-касвел могырно верланен.
Шорсола

Шорсола () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже верланыше ял. Шорсола ял шотан илемын рӱдерже. Калыкчот: 397 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Кужэҥер ола сынан посёлко деч 18 километр эрвел могырно верланен.
Шӱдымарий (Кужэҥер кундем)

Шӱдымарий () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже верланыше ял. Шӱдымарий ял шотан илемын рӱдерже. Калыкчот: 517 еҥ (2005 ий), 499 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Кужэҥер ола сынан посёлко деч 18 километр кечывалвел-эрвел могырно верланен.
Агытансола

Агытансола () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже верланыше Шӱдымарий ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 257 еҥ (2005 ий), 222 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Шӱдымарий ял деч 6 километр эрвел могырно верланен.
Ял лӱм.
Ялын лӱмжӧ ушымо кок марий мут гыч лектын: «агытан» + «сола» = «агытансола».
Вӧдыр почиҥга (Кужэҥер кундем)

Вӧдыр почиҥга () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже верланыше Шӱдымарий ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 0 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Шӱдымарий ял деч 6 километр йӱдвел могырно верланен.
Гуляево

Гуляево () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже верланыше Шӱдымарий ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 2 еҥ (2005 ий), 2 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Шӱдымарий ял деч 6 километр йӱдвел могырно верланен.
Дубровка (Кужэҥер кундем)

Дубровка () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже верланыше Шӱдымарий ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 6 еҥ (2005 ий), 0 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Шӱдымарий ял деч 3 километр йӱдвел-касвел могырно верланен.
Йырмарий

Йырмарий () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже верланыше Шӱдымарий ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 153 еҥ (2005 ий), 121 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Шӱдымарий ял деч 4 километр кечывалвел-эрвел могырно верланен.
Пургак

Пургак (Пургаксола) () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже верланыше Шӱдымарий ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 57 еҥ (2005 ий), 56 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Шӱдымарий ял деч 5 километр йӱдвел-эрвел могырно верланен.
Йырмарий почиҥга

Йырмарий почиҥга () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Шӱдымарий ял деч 5 километр кечывалвел-касвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
1958 ийыште Йырмарий ял деке ушалтын.
Казаковка

Казаковка () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Шӱдымарий ял деч 3 километр касвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
1984 ийыште ял пытен.
Лаж Кукмарий

Лаж Кукмарий () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Шӱдымарий ял деч 6 километр йӱдвел-касвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
1958 ийыште Лаж Кукмарий ял Лажмучаш ял дене пырля ик пырляштарыме Гуляево ялыш савырненыт.
Лажмучаш (Шӱдымарий ял шотан илем)

Лажмучаш () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Шӱдымарий ял деч 6 километр йӱдвел-касвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
1958 ийыште Лажмучаш ял Лаж Кукмарий ял дене пырля ик пырляштарыме Гуляево ялыш савырненыт.
Марий Кугунур

Марий Кугунур () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Шӱдымарий ял деч 6,5 километр кечывалвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
1980 ийыште теле тылзын 25-ше кечынже Марий Кугунур ял Руш Кугунур сола деке ушалтын.
Марий Нуръял

Марий Нуръял () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Шӱдымарий ял деч 3 километр кечывалвел-эрвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
1960 ийыште Марий Нуръял ял Руш Нуръял ял дене пырля ик пырляштарыме Нуръял ялыш савырненыт.
Руш Нуръял

Руш Нуръял () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Шӱдымарий ял деч 3 километр кечывалвел-эрвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
1960 ийыште Руш Нуръял ял Марий Нуръял ял дене пырля ик пырляштарыме Нуръял ялыш савырненыт.
Нуръял (Кужэҥер кундем)

Нуръял () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Шӱдымарий ял деч 3 километр кечывалвел-эрвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
2004 ийыште сӱрем тылзын 22-шо кечынже Нуръял ял шотлымо данный-влак лукталтын.
Марий Чодыраял (Кужэҥер кундем)

Марий Чодыраял () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Шӱдымарий ял деч 5 километр кечывалвел-эрвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
1958 ийыште Марий Чодыраял ял Руш Чодыраял ял дене пырля ик пырляштарыме Чодыраял ялыш савырненыт.
Руш Чодыраял

Руш Чодыраял () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Шӱдымарий ял деч 5 километр кечывалвел-эрвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
1958 ийыште Руш Чодыраял ял Марий Чодыраял ял дене пырля ик пырляштарыме Чодыраял ялыш савырненыт.
Орловка (Кужэҥер кундем)

Орловка () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Шӱдымарий ял деч 0,5 километр кечывалвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
1960 ийла тӱҥалтыште Орловка ял Шӱдымарий ял деке ушалтын.
Петухово (Шӱдымарий ял шотан илем)

Петухово () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Шӱдымарий ял деч 5 километр йӱдвел-эрвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
1972 ийыште Петухово ял шотлымо данный-влак лукталтын.
Эҥермучаш (Шӱдымарий ял шотан илем)

Эҥермучаш () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Шӱдымарий ял деч 3,5 километр йӱдвел-эрвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
1958 ийыште Эҥермучаш ял Тошто Йӱледӱр ял деке ушалтын.
Кӱшыл Памашъял

Кӱшыл Памашъял () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Шорсола ял деч 4 километр касвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
1958 ийыште ӱярня тылзын 25-ше кечынже Кӱшыл Памашъял ял Ӱлыл Памашъял да Марий Памашъял ялла дене пырля ик пырляштарыме Памашъял ялыш савырненыт.
Марий Памашъял

Марий Памашъял () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Шорсола ял деч 4 километр касвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
1958 ийыште ӱярня тылзын 25-ше кечынже Марий Памашъял ял Ӱлыл Памашъял да Кӱшыл Памашъял ялла дене пырля ик пырляштарыме Памашъял ялыш савырненыт.
Ӱлыл Памашъял

Ӱлыл Памашъял () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Шорсола ял деч 4 километр касвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
1958 ийыште ӱярня тылзын 25-ше кечынже Ӱлыл Памашъял ял Кӱшыл Памашъял да Марий Памашъял ялла дене пырля ик пырляштарыме Памашъял ялыш савырненыт.
Пайгиш

Пайгиш () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Шорсола ял деч 6 километр кечывалвел-касвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
1984 ийыште Пайгиш ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Памашъял (Кужэҥер кундем)

Памашъял () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Шорсола ял деч 4 километр касвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
1982 ийыште Памашъял ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
У почиҥга

У почиҥга () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Шорсола ял деч 4 километр кечывалвел-касвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
1980 ийыште У почиҥга ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Удельный Шӱргыял

Удельный Шӱргыял () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Шорсола ял деч 3 километр эрвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
1958 ийыште Удельный Шӱргыял ял Лажмучаш ял деке ушалтын..
Тошто Йӱледӱр

Тошто Йӱледӱр () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже верланыше Шӱдымарий ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 282 еҥ (2005 ий), 249 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Шӱдымарий ял деч 4 километр йӱдвел-эрвел могырно верланен.
Шаҥгаватнур

Шаҥгаватнур () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже верланыше Шӱдымарий ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 2 еҥ (2005 ий), 3 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Шӱдымарий ял деч 5 километр йӱдвел-касвел могырно верланен.
Шеньжа

Шеньжа () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Шӱдымарий ял деч 8 километр эрвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
1975 ийыште Шеньжа ял шотлымо данный-влак лукталтын.
Янгельд сурт

Янгельд сурт () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Шӱдымарий ял деч 9,5 километр кечывалвел-эрвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
1987 ийыште Янгельд сурт ял шотлымо данный-влак лукталтын.
Коклаял

Коклаял () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже верланыше Шорсола ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 54 еҥ (2005 ий), 46 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Шорсола ял деч 3 километр йӱдвел-эрвел могырно верланен.
Лажмучаш (Шорсола ял шотан илем)

Лажмучаш () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже верланыше Шорсола ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 16 еҥ (2005 ий), 16 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Шорсола ял деч 2 километр кечывалвел могырно верланен.
Памашнур

Памашнур () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже верланыше Шорсола ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 90 еҥ (2005 ий), 78 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Шорсола ял деч 10 километр кечывалвел-касвел могырно верланен.
Рушплак

Рушплак () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже верланыше Шорсола ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 163 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Шорсола ял деч 1 километр йӱдвел могырно верланен.
Рӱдӧ Шӱргыял

Рӱдӧ Шӱргыял () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже верланыше Шорсола ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 93 еҥ (2005 ий), 90 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Шорсола ял деч 4 километр йӱдвел-эрвел могырно верланен.
Шӱшпык (Кужеҥер кундем)

Шӱшпык () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже верланыше Шорсола ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 25 еҥ (2005 ий), 7 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Шорсола ял деч 11 километр кечывалвел-касвелне лийын шога.
Шӱшпык (ыҥ-влак)

Шӱшпык мут ончыктен кертеш:
Изи Чарнур

Изи Чарнур () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже верланыше Ӱштымбал ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 85 (2005 ий), 124 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Ӱштымбал ял деч 3 километр йӱдвел-эрвел могырно верланен.
Кугу Чарнур

Кугу Чарнур () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже верланыше Ӱштымбал ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 153 (2005 ий), 124 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Ӱштымбал ял деч 3 километр йӱдвел могырно верланен.
Ахметов

Ахметов () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Ӱштымбал ял деч 3 километр касвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
1953 ийыште Ахметов ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Карабаево

Карабаево () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Ӱштымбал ял деч 6 километр кечывалвел-эрвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
1974 ийыште Карабаево ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Кодочиги

Кодочиги () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Ӱштымбал ял деч 4 километр кечывалвел-эрвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
МАССР Президиум Верховный Советын Указше почеш 1940 ийыште кылме тылзын 28-ше кечынже Кодочиги ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Кӱшыл Ломбэҥер

Кӱшыл Ломбэҥер () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Ӱштымбал ял деч 2 километр кечывалвел-эрвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
1958 ийыште Кӱшыл Ломбэҥер ял Ӱлыл Ломбэҥер ял дене пырля ик пырляштарыме Ломбэҥер ялыш савырненыт.
Ӱлыл Ломбэҥер

Ӱлыл Ломбэҥер () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Ӱштымбал ял деч 2 километр кечывалвел-эрвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
1958 ийыште Ӱлыл Ломбэҥер ял Кӱшыл Ломбэҥер ял дене пырля ик пырляштарыме Ломбэҥер ялыш савырненыт.
Маштак

Маштак () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Ӱштымбал ял деч 1 километр кечывалвел-эрвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
1999 ийыште пеледыш тылзын 7-ше кечынже Маштак ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Опалик

Опалик () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Ӱштымбал ял деч 5 километр кечывалвел-эрвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
1999 ийыште пеледыш тылзын 7-ше кечынже Опалик ял шотлымо данный-влак гыч лукталтын.
Опалик выселке

Опалик выселке () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже лийын шогышо пытыше илем. 
Верланыме вер.
Ӱштымбал ял деч 5 километр кечывалвел-эрвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
1958 ийыште Опалик выселке Опалик ял деке ушалтын.
Жемайтий

Жемайтий ( — «ӱлыл» гыч; , , , ончыч акрет рушла Жмудь) — кызытсе Литван кас-йӱдвелыште этнографик вел. Марий йылмыш велын лӱмжым «ӱлыл мланде» семын кусараш лиеш.
Пыжаш

Пыжаш — янлыкын игым лукташ ыштыме верже, шуэнрак тудо шылме вер семынат кучылталтеш.
Кӱшыл Чаранур

Кӱшыл Чаранур () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Ӱштымбал ял деч 3 километр йӱдвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
1958 ийыште Кӱшыл Чаранур ял Кугу Чарнур ял деке ушалтын.
Ӱлыл Чаранур

Ӱлыл Чаранур () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Ӱштымбал ял деч 3 километр йӱдвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
1958 ийыште ӱярня тылзын 25-ше кечынже Ӱлыл Чаранур ял Петухово, Кугу Чарнур ялла дене пырля ик пырляштарыме Кугу Чарнур ялыш савырненыт.
Петухово (Ӱштымбал ял шотан илем)

Петухово () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Ӱштымбал ял деч 3 километр йӱдвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
1958 ийыште ӱярня тылзын 25-ше кечынже Петухово ял Ӱлыл Чаранур ден Кугу Чарнур ялла дене пырля ик пырляштарыме Кугу Чарнур ялыш савырненыт.
Студеный Ключ

Студеный Ключ () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже лийын шогышо пытыше хутор. 
Верланыме вер.
Ӱштымбал ял деч 7 километр кечывалвел-касвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
1940 ийыште кылме тылзын 27-ше кечынже Студеный Ключ хутор Ӱлыл Чаранур ден Кугу Чарнур ялла дене пырля ик пырляштарыме Кугу Чарнур ялыш савырненыт.
Ядыково

Ядыково () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Ӱштымбал ял деч 3 километр касвелне лийын шоген.
Ломбэҥер

Ломбэҥер () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже верланыше Ӱштымбал ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 5 (2005 ий), 2 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Ӱштымбал ял деч 2 километр кечывалвел могырно верланен.
Нурсола (Ӱштымбал ял шотан илем)

Нурсола () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже верланыше Ӱштымбал ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 46 (2005 ий), 40 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Ӱштымбал ял деч 1 километр кечывалвел-эрвел могырно верланен.
Пукшамбал

Пукшамбал () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже верланыше Ӱштымбал ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 44 (2005 ий), 40 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Ӱштымбал ял деч 6 километр йӱдвел могырно верланен.
Халтурино (Кужэҥер кундем)

Халтурино () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже верланыше Ӱштымбал ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 13 (2005 ий), 12 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Ӱштымбал ял деч 5 километр йӱдвел-эрвел могырно верланен.
Тошто Опалик

Тошто Опалик () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял. 
Верланыме вер.
Ӱштымбал ял деч 5 километр кечывалвел-эрвелне лийын шоген.
Эртымгорно.
1958 ийыште Тошто Опалик ял Опалик выселке дене пырля ик пырляштарыме Опалик ялыш савырненыт.
Йорош

Йорош () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже верланыше Тумньымучаш ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 47 (2005 ий), 38 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Тумньымучаш сола деч 1 километр кечывалвел-эрвел могырно верланен.
Кокшародо

Кокшародо () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже верланыше Тумньымучаш ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 142 (2005 ий), 38 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Тумньымучаш сола деч 2 километр кечывалвел-касвел могырно верланен.
Коҥганур

Коҥганур () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже верланыше Тумньымучаш ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 188 (2005 ий), 144 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Тумньымучаш сола деч 4 километр йӱдвел-эрвел могырно верланен.
Кугу Тумньымучаш

Кугу Тумньымучаш () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже верланыше Тумньымучаш ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 398 (2004 ий), 301 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Тумньымучаш сола деч 1 километр йӱдвел могырно верланен.
Кӱшыл Ӱшӱт

Кӱшыл Ӱшӱт () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже верланыше Тумньымучаш ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 171 (2005 ий), 153 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Тумньымучаш сола деч 3 километр кечывалвел могырно верланен.
Лопсола (Кужэҥер кундем)

Лопсола () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже верланыше Тумньымучаш ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 115 (2005 ий), 85 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Тумньымучаш сола деч 4 километр кечывалвел-касвел могырно верланен.
Микал почиҥга (Кужэҥер кундем)

Микал почиҥга () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже верланыше Тумньымучаш ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 10 (2005 ий), 6 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Тумньымучаш сола деч 4 километр йӱдвел-эрвел могырно верланен.
Нурсола (Тумньымучаш ял шотан илем)

Нурсола () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже верланыше Тумньымучаш ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 150 (2005 ий), 109 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Тумньымучаш сола деч 3 километр кечывалвел-эрвел могырно верланен.
Одывлак

Одывлак () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже верланыше Тумньымучаш ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 84 (2005 ий), 74 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Тумньымучаш сола деч 6 километр эрвел могырно верланен.
Окашъял

Окашъял () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже верланыше Тумньымучаш ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 2 (2005 ий), 1 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Тумньымучаш сола деч 6,5 километр йӱдвел-эрвел могырно верланен.
Пекесола

Пекесола () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже верланыше Тумньымучаш ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 73 (2005 ий), 60 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Тумньымучаш сола деч 5 километр йӱдвел-эрвел могырно верланен.
Пондашсола

Пондашсола () — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже верланыше Тумньымучаш ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 23 (2005 ий), 9 еҥ (2010 ий).
Верланыме вер.
Тумньымучаш сола деч 1 километр кечывалвел-касвел могырно верланен.