Wp/krl/Grigorii Vvedenskoi

Grigorii «Riigo» Jefimovič Vvedenskoi (20. sen’t’abr’ua 1782 – 23. dekabr’ua 1865) oli karielane pappi. Händä pietäh karielan kirjakielen peruštajana, žentän kuin hiän kiändi Matvein jevangelin karielan kielellä 1820 vuodena.
Eländä.
Grigorii Vvedenskoin tuatto oli karielane pappi Tverissä Kozlovan kyläššä, muamo – Prudovan kyläldä Tresnan volostie, niinže karielane. Hänellä oli veniäläne akka Matr’ona Mihailovna Gubokoin kyläštä, šyndy šeiččimen poigua i nellä tytärdä.
Vvedenskoi opaštu Tverin seminuarissa, kumbazen loppi v. 1808. Ruado hiän opaštajana enžin vuuven Ostaškovan Niilan namasterissa, šiidä Duhovnoissa učiliščašša, kumbane oli Kruasnoin Holman šuurin škola da valmisti opaštujie Tverin seminuarah. Pandih hänen papiksi 7. aprel’ua v. 1813, i šamana vuonna tuli hiän Kozlovalla ruadamah pappina tuattoh šijah. Karielazet rahvaš kučuttih händä Riigo-pappi. Hiän rovušša kaikki miehet oldih pappina, i liettih pappina hänen kolme poigua niinže.
Kiännändäruado.
Matvein jevangeli.
1800-vuoziloin alušša, konža oli Veniän Sinodan piämiehenä A. W. Galitsyn, uškonnollista literatuurua kiännettih äijillä Veniän rahvahien kielillä, ežimerkiksi mariksi, mordvaksi, udmurtiksi, komiksi. Ruaduo tavallizešti ruattih rahvahalla keššeššä eläjät papit i opaštajat. Karjalan kielellä Matvein jevangelin enžin kiändi latinan kieleštä Novotoržokin seminaran opaštaja Matvei Zolotinskoi. Hiän työndi kiännökšen Sinodalla 15. martua v. 1817. Sinoda kyžy Kozlovalla eläjiä pappie Grigorii Vvedenskoida arvoššella kiännöš. Vvedenskoi ei šuačen kiännöštä, a reššii iče kiändiä hänen uuvveššah veniän kieleldä. Lopukši Zolotinskoi i Vvedenskoi yheššä luajittih kiännökšen valmehekši. Vuodena 1819 Vvedenskoi polučči Sinodalta 200 rubl’ua. Konža kiännös lieni valmis, polučči hiän vielä i skufjan i barhatoin kamilafkan. Kirillitsalla kirjutettu Matvein jevangelin kiännös «Герранъ мия̈нъ Шюндю-руохтынанъ святой ювангели Матвѣйста, карьялан кïелѣлля» nägi ilmua Piiterissä 1820 vuodena.
Vvedenskoin Matvein jevangelin kiännöš kiinnitti niinže kielitiedoilijoin mieldä. Vuodena 1864 estounielane F. J. Wiedemann piäšti kiännökšen uuveštah ilmah latinalazella kirjaimikolla Londonašša. Suomelazen kielitiedoilijan August Ahlqvistan mieleštä Wiedemannan latinalazessa tekstašša oli äijän pahua, i hiän luadi oman versien šanaššonke i kielitiijollizienke huomaičuksienke, kumbane viidi Helsingissä 1865 vuodena «Suomi»-kniigašša. Vuodena 1990 Ahlqvistan versie viidi uuveštah «Carelia»-lehen noumeroissa 11–12/90.
Markan jevangeli.
Vvedenskoi kiändi Zolotinskoin kera karielaksi niinže Markan jevangelin, vain Sinoda nikonža ei piäštän händä ilmah. Vuodena 1959 karielane kielitiedoilija Grigorii Makarov löydi kiännökšen käzikirjutukšen Leningradan arhivašta. Jevangelin kiännöš nägi ilmua vašta vuodena 1971 «Прибалтийско-Финское языкознание» -leheššä.
Vvedenskoin ruavon merkityš.
Vvedenskoida pietäh karielan kirjakielen peruštajana. Suomelane etnologi da arkeologi Theodor Schwindt kirjutti vuodena 1883, jotto tiedomiehien tiijot karielazin kieleštä Tverin alovehella peruššutah juuri Vvedenskoin Matvein jovangelin kiännökšeh. 1800-luvulla elänyön suomelazen tiedomiehen i kirjuttajan Carl Axel Gottlundan mieleštä Matvein jevangelin karielane kiännöš oli parembi šuomelašta kiännöštä, kumbazen uuži versie oli viidin v. 1819. Suomelaine kielitiedoilii Eino Leskinen mainiččou Vvedenskoida erähänä kaikkie šuurimista karielazuon merkimiehistä.