tartuNLP/wikipedia-smugri-20251201 huggingface dataset:
Норн кыв

Норн кыв — тайӧ бырӧм герман кыв, кутшӧмӧн сёрнитісны XVIII нэмӧдз Oркней да Шетланд діяс вылын, а сідзжӧ Кайтнесс кытшын (войвыв Шотландия), матіса фарер да исландса кывъяслань. Сідзжӧ эм пондылӧм ловзьӧдны кывсӧ — нюнорн ("Nynorn" — выль норн).
Нюнорн анбур.
Aa Bb Dd Ðð Ee Ff Gg Hh Ii Jj Kk Ll Mm Nn Oo Pp Rr Ss Tt Uu Vv Yy Øø Åå
1 - en
2 - tver
3 - trir
4 - fyre
5 - fimm
6 - seks
7 - sjø
8 - åtta
9 - nie
10 - tie
11 - ellive
12 - tolv
13 - tretten
14 - fjurten
15 - fimmten
16 - seksten
17 - sjøtjen
18 - åtjen
19 - nitjen
20 - tuttu
Favor i ir i chimrie,
Helleur ir i nam thite,
gilla cosdum thite cumma,
veya thine mota vara gort
o yurn sinna gort i chimrie,
ga vus da on da dalight brow vora
Firgive vus sinna vora
sin vee Firgive sindara mutha vus,
lyv vus ye i tumtation,
min delivera vus fro olt ilt.
Amen.
Fyvor or er i Chimeri.
Halaght vara nam dit.
La Konungdum din cumma.
La vill din vera guerde
i vrildin sindaeri chimeri.
Gav vus dagh u dagloght brau.
Forgive sindorwara
sin vi forgiva gem ao sinda gainst wus.
Lia wus ikè o vera tempa,
but delivra wus fro adlu idlu.
For do i ir Kongungdum, u puri, u glori.
Amen.
Важ скандинав кыв

Важ скандинав кыв ("dǫnsk tunga, dansk tunga" — дан кыв, "norrœnt mál" — войвыв кыв) — тайӧ бырӧм герман кыв, кутшӧмӧн сёрнитісны XIV нэмӧдз Скандинав кӧдж вылын; татшӧм муясын, кыдзи Исландия, Дания, Англия, Шотландия, Уэльс, Ирландия; Винландын (асыв-вой Канада) да Гренландияын; овмӧданінъясын Рочмуын (Ыджыд Вылькар, овмӧданінъяс Волга ю пӧлӧн) да Нормандияын (войвыв Франция). Ӧнія скандинав кывъяслӧн подув кыв. Анбур — важ герман рунаяс (футарк), сёрӧнджык латин.
Важ скандинав анбур.
Латин анбур.
Fyrsta Málfræðiritgerðin (Медводдза грамматика, XII нэм).
a, ȧ, ǫ, ǫ̇, e, ė, ę, ę̇, ı, i, o, ȯ, ø, ø̇, u, u̇, y, ẏ, b, ʙ, c, ᴋ, d, ᴅ, f, ꜰ, g, ɢ, ǥ, h, l, ʟ, m, ᴍ, n, ɴ, p, ᴘ, r, ʀ, s, ꜱ, t, ᴛ, þ, x, z
Кузь гора шыяс пасйисны акутӧн, пример вылӧ á.
Ӧнія нормализация.
Aa Ææ Bb Dd Ðð Ee Ęę Ff Gg Hh Ii Jj Kk Ll Mm Nn Oo Ǫǫ Øø Œœ Pp Rr Ss Tt Þþ Uu Vv Xx Yy Zz
Кузь гора шыяс сідзжӧ пасйӧны акутӧн.
1 - einn
2 - tveir
3 - þrír
4 - fjórir
5 - fimm
6 - sex
7 - sjau
8 - átta
9 - níu
10 - tíu
11 - ellifu
12 - tólf
13 - þrettán
14 - fjórtán
15 - fimtán
16 - sextán
17 - sjautján
18 - átján
19 - níután
20 - tuttugu
Пример.
...sem óvinir hans brigzluðu honum eftir því, sem síðarr man sagt verða. þessi sveinn Alexander var í skóla settr, sem siðvenja er til ríkra manna útanlands at láta gera við bǫrn sín. meistari var honum fenginn sá, er Aristoteles hét. hann var harðla góðr klerkr ok inn mesti spekingr at viti. ok er hann var 12 vetra gamall at aldri, náliga alroskinn at viti, en stórhugaðr umfram alla sína jafnaldra...
Скандинав кывъяс

Скандинав кывъяс — тайӧ герман котырысь войвыв кыв группа. Скандинав ногӧн йӧзыс сёрнитӧны войвыв Европаын.
Скандинав кывъясыс ӧтувтчӧны кык чукӧрӧ —
Ӧвдаль кыв

Ӧвдаль кыв ("övdalsk, övdalską") либӧ эльвдаль кыв (швед "älvdalska, älvdalsmål") — тайӧ герман кыв (либӧ швед сёрнисикас), кутшӧмӧн сёрнитӧны рытыв-вой Швецияын, Даларна обласьтын. Анбур — латин, XX нэмӧдз колисны рунаяс.
Ӧвдаль анбур.
Aa Ąą Bb Cc Dd Đð Ee Ęę Ff Gg Hh Ii Įį Jj Kk Ll Mm Nn Oo Pp Qq Rr Ss Tt Uu Ųų Vv Ww Xx Yy Y̨y̨ Zz Åå Ą̊ą̊ Ää Öö
Важ швед кыв

Важ швед кыв ("fornsvenska") — тайӧ бырӧм герман кыв, кутшӧмӧн сёрнитісны 1225—1526 воясӧ Швецияын да Суоми Муын; ӧнія Швед кывлӧн подув кыв. Анбур — важ герман рунаяс (футарк), сёрӧнджык латин.
1 - ēn, ēn, ēt
2 - twē(r), twār, tū
3 - þrī(r), þrēa(r), þrȳ
4 - fiūri(r), fiūra(r), fiughur
5 - fǣm
6 - sæx
7 - siū
8 - ātta
9 - nīo
10 - tīo
11 - ællivu
12 - tolf
13 - þrættān
14 - fiughurtān
15 - fǣm(p)tan
16 - sæxtān
17 - siūtān
18 - atertān
19 - nītān
20 - tiughu
21 - ēn ok tiughu
30 - þrǣtighi
40 - fiūratighi
50 - fǣmtighi
60 - s(i)æxtighi
70 - siūtighi
80 - āttatighi
90 - nīotighi
100 - hundraþ
1000 - þūsand
Пример.
Dræpær maþar svænskan man eller smalenskæn, innan konongsrikis man, eigh væstgøskan, bøte firi atta ørtogher ok þrettan markær ok ænga ætar bot. [...] Dræpar maþær danskan man allæ noræn man, bøte niv markum. Dræpær maþær vtlænskan man, eigh ma frid flyia or landi sinu oc j æth hans. Dræpær maþær vtlænskæn prest, bøte sva mykit firi sum hærlænskan man. Præstær skal i bondalaghum væræ. Varþær suþærman dræpin ællær ænskær maþær, ta skal bøta firi marchum fiurum þem sakinæ søkir, ok tvar marchar konongi.
Рохир Блокланд

Рохир Блокланд (, *1971, Дордрехт) — нидерландса кывтуялысь, Уппсала университетын финн-йӧгра кывъясысь профессор (2014ʼ восянь).
Олӧм да удж.
Рохир Блокланд чужис 1971ʼ урасьӧм 16ʼ лунӧ Дордрехт карын.
Мортыс велӧдчис Гронингенса университетын, кӧні магистрасис 1997ʼ воӧ, а 2005ʼ воӧ Корнелиус Хассельблатт бердын дорйис доктор ним вылӧ диссертация. Сэсся Р. Блокланд уджаліс доцентӧн, корӧм доцентӧн, туялан удж вӧчысьӧн европаса ӧткымын тӧдчана велӧданінын, на пӧвстын Таллиннса университет, Тартуса университет, Грайфсвальдса университет да А. Гумбольдт нима Берлинса университет.
2005ʼ восянь 2006ʼ воӧдз Рохир веськӧдліс финн-йӧгра кафедраӧн Гронингенын (Корнелиус Хассельблатт бӧрын), а 2009ʼ-2010ʼ воясӧ финн-йӧгра кафедраӧн Гамбургса университетын (Е. А. Хелимскӧй бӧрын). 2011ʼ воӧ сійӧ кутіс уджавны кывтуялысьӧн финн-йӧгра кафедраын Людвиг-Максимилиан нима Мюнхенса университетас (Елена Скрибник бердын).
2014ʼ вося арнас Рохир Блокланд вежис Ларс-Гуннар Ларссонӧс Уппсаласа университетын, кӧні босьтчис юравны Ӧнія йӧз кывъяс институтса финн-йӧгра кафедраын. 
Медзіля Р. Блокландыс туялӧ чудь, перым да саам кывъяс. Медуна вынсӧ профессорыд пуктӧ кыв документалӧмӧ. Торйӧн кӧ, сійӧс интересуйтӧны быран выйӧ воан кывъяс да сёрнисикасъяс.
Оск кыв

Оск кыв — тайӧ лунвыв Италияын итал котырса бырӧм кыв (олӧма 100 воӧдз м.э.). Анбур — важ итал, мукӧддырйи — латин либӧ эллин.
1 - VINVS
2 - DVS
3 - TRIS
4 - PETORA
5 - POMPE-
6 - *SEHS
7 - *SEFTEN
8 - *VHTO
9 - *NVVEN
10 - *DEKEN
Пример.
𐌄𐌊𐌊𐌖𐌌 𐌔𐌅𐌀𐌝 𐌐𐌝𐌃 𐌇𐌄𐌓𐌉𐌄𐌔𐌄𐌕&lt;br&gt;
𐌕𐌓𐌝𐌝𐌁𐌀𐌓𐌀𐌊 𐌀𐌅𐌞𐌌 𐌕𐌄𐌓𐌄𐌝 𐌐𐌞𐌃&lt;br&gt;
𐌋𐌉𐌝𐌌𐌝𐌕𐌞𐌌 𐌐𐌄𐌓𐌍𐌞𐌌 𐌐𐌞𐌝𐌔&lt;br&gt;
𐌇𐌄𐌓𐌄𐌊𐌋𐌄𐌝𐌔 𐌚𐌝𐌝𐌔𐌍𐌞 𐌌𐌄𐌚𐌉𐌝𐌔𐌕, 𐌞&lt;br&gt;
𐌄𐌇𐌕𐌓𐌀𐌃 𐌚𐌄𐌝𐌇𐌞𐌔𐌔 𐌐𐌞𐌔&lt;br&gt;
𐌇𐌄𐌓𐌄𐌊𐌋𐌄𐌝𐌔 𐌚𐌝𐌝𐌔𐌍𐌀𐌌 𐌀𐌌𐌚𐌓&lt;br&gt;
𐌄𐌕, 𐌐𐌄𐌓𐌕 𐌅𐌝𐌀𐌌 𐌐𐌞𐌔𐌔𐌕𐌝𐌔𐌕&lt;br&gt;
𐌐𐌀𐌝 𐌝𐌐 𐌝𐌔𐌕, 𐌐𐌞𐌔𐌕𐌉𐌍 𐌔𐌋𐌀𐌂𐌝𐌌&lt;br&gt;
𐌔𐌄𐌍𐌀𐌕𐌄𐌝𐌔 𐌔𐌖𐌅𐌄𐌝𐌔 𐌕𐌀𐌍𐌂𐌉&lt;br&gt;
𐌍𐌞𐌃 𐌕𐌓𐌝𐌁𐌀𐌓𐌀𐌊𐌀𐌅𐌞𐌌 𐌋𐌝&lt;br&gt;
𐌊𐌝𐌕𐌖𐌃. 𐌝𐌍𐌝𐌌 𐌝𐌞𐌊 𐌕𐌓𐌝𐌁𐌀&lt;br&gt;
𐌓𐌀𐌊𐌊𐌉𐌖𐌚 𐌐𐌀𐌌 𐌍𐌞𐌅𐌋𐌀𐌍𐌞𐌔&lt;br&gt;
𐌕𐌓𐌝𐌁𐌀𐌓𐌀𐌊𐌀𐌕𐌕𐌖𐌔𐌄𐌕 𐌝𐌞𐌊 𐌕𐌓𐌝&lt;br&gt;
𐌁𐌀𐌓𐌀𐌊𐌊𐌉𐌖𐌚 𐌝𐌍𐌝𐌌 𐌞𐌝𐌕𐌕𐌉𐌖𐌚&lt;br&gt;
𐌀𐌁𐌄𐌋𐌋𐌀𐌍𐌞𐌌 𐌄𐌔𐌕𐌖𐌃. 𐌀𐌅𐌕&lt;br&gt;
𐌐𐌞𐌔𐌕 𐌚𐌄𐌝𐌇𐌞𐌝𐌔 𐌐𐌞𐌔 𐌚𐌝𐌔𐌍𐌀𐌌 𐌀𐌌&lt;br&gt;
𐌚𐌓𐌄𐌕, 𐌄𐌝𐌔𐌄𐌝 𐌕𐌄𐌓𐌄𐌝 𐌍𐌄𐌐 𐌀𐌁𐌄𐌋&lt;br&gt;
𐌋𐌀𐌍𐌞𐌔 𐌍𐌄𐌐 𐌍𐌞𐌅𐌋𐌀𐌍𐌞𐌔 𐌐𐌝𐌃𐌖𐌌&lt;br&gt;
𐌕𐌓𐌝𐌁𐌀𐌓𐌀𐌊𐌀𐌕𐌕𐌝𐌍𐌔. 𐌀𐌅𐌕 𐌕𐌇𐌄&lt;br&gt;
𐌔𐌀𐌅𐌓𐌞𐌌 𐌐𐌞𐌃 𐌄𐌔𐌄𐌝 𐌕𐌄𐌓𐌄𐌝 𐌝𐌔𐌕,&lt;br&gt;
𐌐𐌞𐌍 𐌐𐌀𐌕𐌄𐌍𐌔𐌝𐌍𐌔, 𐌌𐌞𐌝𐌍𐌝𐌊𐌀𐌃 𐌕𐌀𐌍&lt;br&gt;
𐌂𐌉𐌍𐌞𐌃 𐌐𐌀𐌕𐌄𐌍𐌔𐌝𐌍𐌔, 𐌝𐌍𐌝𐌌 𐌐𐌝𐌃 𐌄𐌝𐌔𐌄𐌝&lt;br&gt;
𐌕𐌇𐌄𐌔𐌀𐌅𐌓𐌄𐌝 𐌐𐌞𐌊𐌊𐌀𐌐𐌝𐌃 𐌄𐌄𐌔𐌕𐌉𐌕&lt;br&gt;
𐌀𐌝𐌕𐌕𐌝𐌞𐌌 𐌀𐌋𐌕𐌕𐌓𐌀𐌌 𐌀𐌋𐌕𐌕𐌓𐌞𐌔&lt;br&gt;
𐌇𐌄𐌓𐌓𐌝𐌍𐌔. 𐌀𐌅𐌕 𐌀𐌍𐌕𐌄𐌓 𐌔𐌋𐌀𐌂𐌝𐌌&lt;br&gt;
𐌀𐌁𐌄𐌋𐌋𐌀𐌍𐌀𐌌 𐌝𐌍𐌝𐌌 𐌍𐌞𐌅𐌋𐌀𐌍𐌀𐌌&lt;br&gt;
𐌔𐌞𐌋𐌋𐌀𐌃 𐌅𐌝𐌞 𐌖𐌓𐌖𐌅𐌞 𐌝𐌔𐌕. 𐌄𐌃𐌞&lt;br&gt;
𐌄𐌝𐌔𐌀𐌝 𐌅𐌝𐌀𐌝 𐌌𐌄𐌚𐌉𐌀𐌝 𐌕𐌄𐌓𐌄𐌌𐌄𐌍&lt;br&gt;
𐌍𐌉𐌞 𐌔𐌕𐌀𐌝𐌄𐌕.
ekkum
svaí píd herieset&lt;br&gt;
trííbarak
avúm tereí púd&lt;br&gt;
liímítúm
pernúm púís&lt;br&gt;
herekleís fíísnú mefiíst, ú&lt;br&gt;
 ehtrad feíhúss pús&lt;br&gt;
herekleís fíísnam amfr &lt;br&gt;
et, pert víam pússtíst &lt;br&gt;
paí íp íst, pústin slagím&lt;br&gt;
senateís suveís tangi&lt;br&gt;
núd tríbarakavúm lí&lt;br&gt;
kítud. íním íúk tríba&lt;br&gt;
rakkiuf pam núvlanús &lt;br&gt;
tríbarakattuset íúk trí&lt;br&gt;
barakkiuf íním úíttiuf &lt;br&gt;
abellanúm estud. avt&lt;br&gt;
púst feíhúís pús físnam am&lt;br&gt;
fret, eíseí tereí nep abel&lt;br&gt;
lanús nep núvlanús pídum&lt;br&gt;
tríbarakattíns. avt the &lt;br&gt;
savrúm púd eseí tereí íst,&lt;br&gt;
pún patensíns, múíníkad tan &lt;br&gt;
ginúd patensíns, íním píd eíseí &lt;br&gt;
thesavreí púkkapíd eestit &lt;br&gt;
aíttíúm alttram alttrús&lt;br&gt;
herríns. avt anter slagím &lt;br&gt;
abellanam íním núvlanam &lt;br&gt;
súllad víú uruvú íst. edú &lt;br&gt;
eísaí víaí mefiaí teremen &lt;br&gt;
niú staíet.
Видзӧдӧй тшӧтш.
Латин кыв
Умбр кыв

Умбр кыв — тайӧ шӧр Италияын итал котырса бырӧм кыв (олӧма миян эраӧдз I нэмӧдз). Анбур — важ итал либӧ латин.
Видзӧдӧй тшӧтш.
Латин кыв
Фалиск кыв

Фалиск кыв — тайӧ шор Италияын итал котырса бырӧм кыв (олӧма миян эраӧдз 150 воӧдз), матіса латинлань. Анбур — важ итал, мукӧддырйи — латин.
Видзӧдӧй тшӧтш.
Латин кыв
Куимтыдор

Куимтыдор () — Сыктывкар каркытшӧ пырысь сикткодь посёлок.
География.
Посёлок пукалӧ Эжва юлӧн веськыд берегын. Куимтыдорсянь Сьӧдкыркӧтшӧдз 6 км, Сыктывкар юркарӧдз 19 км.
Сьӧдкыркӧтш

Сьӧдкыркӧтш () — Сыктывкар каркытшӧ пырысь каркодь посёлок.
География.
Посёлок пукалӧ Эжва юлӧн веськыд берегын. Сьӧдкыркӧтшсянь Сыктывкарӧдз 12 км.
Неаполитан кыв

Неаполитан кыв ("nnapulitano") — лунвыв Италияын (Абруццо, Апулия, Базиликата, Калабрия, Кампания, Лацио, Марке да Молизе провинцияясын) роман кывъясысь ӧти, матіса итальянлань.
Неаполитан анбур.
Пыртӧм кывъясын сідзжӧ: Kk, Ww, Xx, Yy
Che bella cosa na jurnata 'e sole,
n'aria serena doppo na tempesta!
Pe' ll'aria fresca pare gia' na festa
Che bella cosa na jurnata 'e sole.
Ma n'atu sole
cchiu' bello, oi ne'.
'O sole mio
sta 'nfronte a te!
'O sole, 'o sole mio
sta 'nfronte a te,
sta 'nfronte a te!
Lùcene 'e llastre da fenesta toia;
'na lavannara canta e se ne vanta
e pe' tramente torce, spanne e canta
lùcene 'e llastre d'a fenesta toia.
Ma n'atu sole
cchiu' bello, oi ne'.
'O sole mio
sta 'nfronte a te!
Quanno fa notte e 'o sole se ne scenne,
me vene quase 'na malincunia;
sotto 'a fenesta toia restarria
quanno fa notte e 'o sole se ne scenne.
Ma n'atu sole
cchiu' bello, oi ne'.
'O sole mio
sta 'nfronte a te!
Сефард кыв

Сефард кыв ("Sefardí") либӧ иудео-испан кыв ("Judeoespanyol, Judeoespañol" גאדינו-הספאןעל), сідзжӧ ладино ("Ladino" לאדינו), джудезмо ("Judesmo"), хакетия ("Haquetia"), спаньолит (Spanyolit) — тайӧ еврей войтырлӧн роман кыв, матіса важ испан кывлань.
0 - זִרוֹ zyro
1 - אוּנוּ unu
2 - דוֹ do
3 - טְרֵי tre
4 - קוּאַטְרוּ cuatru
5 - סִינְקוּ sincu
6 - סֵיש sex
7 - סִייֵּטִי sieti
8 - אוֹג׳וּ ochu
9 - מוּאֵיוִי muevi
10 - דִייֵּס dies
Por una ninya tan fermoza
l'alma yo la vo a dar
un kuchilyo de dos kortes
en el korason entro.
No me mires ke'stó kantando
es lyorar ke kero yo
los mis males son muy grandes
no los puedo somportar.
No te lo kontengas tu, fijika,
ke sos blanka komo'l simit,
ay morenas en el mundo
ke kemaron Selanik.
Мозараб кыв

Мозараб кыв (لتن לט "latinus/latino"; مُزَرَب "muzarab") — тайӧ роман кыв, кутшӧмӧн сёрнитісны шӧр нэмъясӧ лунвыв Испанияын да Португалияын араб веськӧдлӧм улын. Анбур — араб (альхамъядо), латин, мукӧддырйи — еврей.
1 - اُنُ uno
2 - دُش dox
3 - ترَاش trex
4 - كوَترُ quatro
5 - جِنكُ chinco
6 - شَيش xaix
7 - شَابتَا xebte
8 - اُيتُ oito
9 - نُفَا nofe
10 - ديَاش diex
Mio sîdî ïbrâhîm
yâ tú uemme dolge
fente mib
de nohte
in non si non keris
irey-me tib
gari-me a ob
legar-te
Васизь

Васизь (; ) тайӧ ичӧтик лэбач. Тайӧ лэбач котырас туялысьяс торйӧдӧны вит сикас тылабордаӧс. Комиын на пиысь паныдасьлӧ сӧмын ӧти — васизь
Ыджда да рӧм.
Васизьлӧн сьӧктаыс овлывлӧ 70 граммӧдз, тушаыслӧн кузьтаыс — 20 сантиметрӧдз. Голяыс да морӧсыс лым кодь еджыд; вывтыр улысыс, синмыс, кокыс да нырыс пемыдруд; мышку вылыс да бӧжыс руд. Кокыс кузиник, бӧжыс да бордйыс дженьыд, ёсь нырыс веськыд, абу крукыля. Визув лэбач, му вывті тюръялігас бӧжыс тіралыштӧ.
Паськалӧм.
Васа воробейяслӧн сикасъясыс олӧны-вылӧны зэв паськыда: Европаын, Войвыв да Шӧр Азияын, Африкалӧн Рытыв-Войвыв юкӧнъясын. Комиын ёнджыка паныдасьлывлӧны изъя пыдӧса сӧдз ваа визув шоръяс да ичӧтик юяс бердын, кодъяс пӧлӧнын быдмӧны гырысь пуяс да кустъяс.
Оласног.
Став олӧм-вылӧмыс васизьлӧн, вадор кайяслӧн моз, топыда йитчӧма юяс-шоръяскӧд. Но мукӧд лэбачысь, шуам, сійӧ жӧ истанысь, торъялӧ сійӧн, мый оз сӧмын келав берег пӧлӧн ӧтарӧ-мӧдарӧ, а тшӧкыда пырӧ ваас да вель дыр вермӧ ветлӧдлыны ва пыдӧсӧд юрсӧ мыччӧдлытӧг. Татшӧм оласногыслы лӧсялӧ лэбач вывтырыслӧн аслыспӧлӧслуныс. Лэбалігас васизь абу сэтшӧм пельк, кутшӧмӧсь сынӧдса мукӧд кайяс. Синмыслӧн тэчасыс черияслӧн да мукӧд уялысь ловъяслӧн кодь, а ва улӧ пыригас пель розьыс тупкысьӧ кучик лапӧдӧн.
Васизь — ичӧтик лэбач, сы вӧсна рочьяс шулывлӧны сійӧс нӧшта «васа воробейӧн». Коми йӧз нимсӧ лӧсьӧдігӧн орччӧдӧмаӧсь сизькӧд. Но мый тайӧ абу ягын котшкӧдчысь кай, а радейтӧ шоръяс да юяс, тӧдчӧдӧ кыв тэчасыслӧн воддза ва юкӧныс. Татшӧм артманногыс абу сӧмын васизьлӧн, содтӧд позьӧ вайӧдны вель уна пемӧслысь нимсӧ: вакатша «крачка обыкновенная», ватар «турпан», вашыр «водяная крыса» да с.в.
Поздйысьӧм да сёян.
Васизь кынӧмпӧтсӧ перйӧ ваӧ дзумгысьӧмӧн. Сійӧ тэрыба котралӧ ва пыдӧсӧд да зіля куталӧ сэні олысь лёльӧясӧс, гагъясӧс да ва нидзувъясӧс. Мыйӧн воас петан здукыс, тэрыба жбыркнитӧ ю веркӧсӧ, быттьӧ абу и пыралӧма сэтчӧ. Нинӧмысь оз пов тайӧ ичӧтик лэбачыс: ни вабергачысь, ни вына визув нырысь, ни вылісянь усьысь борганысь.
Поздысьӧ васизь васянь оз ылӧ: либӧ из вылӧ, либӧ пу вылӧ. Позсӧ тэчӧ сяр кодь гӧгрӧсӧс, пыран розьыс сяр бокас. Пӧжны пуктӧ еджыд рӧма вит колькйӧдз. Пӧжсян кадыс кыссьӧ кык вежон да куим лун. Пияныс эновтӧны познысӧ куим вежон тырӧм бӧрын. Тӧв и гожӧм васизьяс олӧны пыр ӧтилаын. Ёна кӧдзыдъяс дырйи вешйывлӧны кынмывтӧм юясланьӧ либӧ рыяса местаясӧ, кӧні эм позянлун перйыны кынӧмпӧтсӧ.
Рӧдвуж кывйын.
Рӧдвуж войтыръяслы тӧдса тайӧ лэбачыс, найӧ нимтӧны сійӧс дзик жӧ коми кывйын моз: перымса комияс ногӧн — вакай, удмуртъяслӧн — вусизь.
Вокуев Ермил Михайлович

Вокуев Ермил Михайлович (1992) — лыжиӧн котралысь. Россияса сборнӧйын 2013-ӧд восянь. Кыкысь вӧлӧма Россияса чемпионӧн, юниоръяс пӧвстын ставмирса чемпион, тӧвся Универсиадаын вермысь (Трентино), ставмирса да ставроссияса тшупӧдын призёр, лыжиӧн котралӧмын Россияса спорт мастер. Ордйысьӧмъясын петкӧдчӧ Коми Республика да «Динамо» физкультурно-спортивнӧй котыр.
Олан туй.
Ермил Вокуев чужӧма 1992-ӧд вося рака тӧлысь 29-ӧд лунӧ Изьва районса Гам грездын.
2010-ӧд воын пырӧма велӧдчыны Федеральнӧй служба управлениелӧн право да мыждӧм Академиаӧ (Рязань кар). 
2011-ӧд восянь Ермил Вокуев уджалӧ спортсмен-инструкторӧн «Центр спортивной подготовки сборных команд» учреждениеын, кӧні дасьтысьӧ Андрей Нутрихин тренер веськӧдлӧм улын.
Спортын туй.
Спортын медводдза наставникӧн вӧлӧма Гамса школаысь физкультура велӧдысь Канев Алексей Иванович.
Мокчойса шӧр школаын велӧдчигӧн сыкӧд уджалӧма Изьва районса содтӧд тӧдӧмлун шӧринысь тренер Ануфриев Алексей Алексеевич.
Вермӧмъяс.
2011 воын:
Россияса первенство.
2012 воын:
Нэо (кыв)

Нэо ("Neo" — выль) — лӧсьӧдӧм войтыркостса кыв, лӧсьӧдысь — Бельгияса кыв туялысь да дипломат Артуро Алфандари.
1 - un
2 - du
3 - tre
4 - qar
5 - qin
6 - sit (six)
7 - sep
8 - ot
9 - non
10 - is (dek)
11 - isun
20 - duis
30 - treis
100 - ek (cent)
121 - ekduisun
200 - duek
1000 - mil
5184 - qinmil ek otisqar
409987 - qareksitmil nonsitissit
1000000 - milyon
1000000000 - milyard
Na Patro ki sar in cel, siu ta nam santat
Venu ta regno. Siu fat la vol, absen in cel, as on ter.
Na shakida pan ne diu oje.
E ne pardonu na debos, as nos pardonar na deberos.
E no ne induku in tentado, mo ne fridu da mal.
Зэрӧм бӧрын (Анастасия Шомысовалӧн 2006ʼ вося небӧг)

Шомысова А. А. Зэрӧм бӧрын : кывбуръяс ["Шуд войт" чукӧрысь]. Сыктывкар: Коми небӧг лэдзанін, 2006. 30 лб.
Идиом Неутраль

Идиом Неутраль ("Idiom Neutral") — лӧсьӧдӧм войтыркостса кыв, код вӧлі лӧсьӧдӧма 1893—1898 воясӧ Воляпук Академияӧн Петыркарса кыв туялысь Вальдемар Розенбергерлӧн веськӧдлӧм улын.
0 - nul
1 - un
2 - du
3 - tri
4 - kuatr
5 - kuink
6 - seks
7 - sept
8 - okt
9 - nov
10 - des
11 - desun
20 - dudes
30 - trides
100 - sent
120 - sent dudes
200 - dusent
873 - oktsent septdestri
1000 - mil
1000000 - milion
25768194 - dudeskuink milion septsent seksdesokt mil unsent novdeskuatr
1000000000 - billion
1000000000000 - trillion
1000000000000000 - kuadrilion
1000000000000000000 - kuintilion
Идиом Неутраль вылын буркыв.
"Nostr patr kel es in sieli! ke votr nom es sanctifiked; ke votr regnia veni; ke votr volu es fasied, kuale in siel, tale et su ter. Dona sidiurne a noi nostr pan omnidiurnik; e pardona (a) noi nostr debti, kuale et noi pardon a nostr debtatori; e no induka noi in tentasion, ma librifika noi da it mal."
Реформируйтӧм 1907 воӧ Эдгар де Вальӧн кывйӧн:
"Nostr Patr, qui es in cieli. Que votr nom es sanctificat, que votr regnia veni. Que votr voluntat es facit quale in ciel tale anque su terr. Dona nos hodie nostr pan quotidian, e pardona nos nostr debti quale anque noi pardona nostr debenti e non induca nos in tentasion ma librifica nos da it mal.
Важ эллин кыв

Важ эллин кыв (ἡ Ἑλληνικὴ γλῶσσα) либӧ важ грек кыв — тайӧ кыв, кутшӧмӧн сёрнитісны миян эраӧдз IV нэмӧдз лунвыв Балкан кӧдж вылын, Ичӧт Азияын (ӧнія Турция), а сідзжӧ луныв Италияын; ӧнія эллин кывлӧн подув кыв.
Важ эллин анбур.
Ӧткымын сёрнисикасъясын сідзжӧ:
Миян эраӧдз XV—XII нэмъясын Микенса эллинъяс Крит ді вылын гижисны сідз шусяна визь гижӧдӧн Б. Кипр ді вылын миян эраӧдз XI—IV нэмъясын гижисны кипр слога анбурӧн.
1 - 𐄇 - Ι - αʹ - εἷς, μία, ἕν
2 - 𐄈 - ΙΙ - βʹ - δύο
3 - 𐄉 - ΙΙΙ - γʹ - τρεῖς, τρία
4 - 𐄊 - ΙΙΙΙ - δʹ - τέτταρες, τέτταρα
5 - 𐄋 - Π - εʹ - πέντε
6 - 𐄌 - ΠΙ - ϛʹ - ἕξ
7 - 𐄍 - ΠΙΙ - ζʹ - ἑπτά
8 - 𐄎 - ΠΙΙΙ - ηʹ - ὀκτώ
9 - 𐄏 - ΠΙΙΙΙ - θʹ - ἐννέα
10 - 𐄐 - Δ - ιʹ - δέκα
11 - 𐄐𐄇 - ΔΙ - ιαʹ - ἕνδέκα
12 - 𐄐𐄈 - ΔΙΙ - ιβʹ - δώδέκα
13 - 𐄐𐄉 - ΔΙΙΙ - ιγʹ - τρεῖς καὶ δέκα, τρισκαίδεκα
20 - 𐄑 - ΔΔ - κʹ - εἴκοσιν
30 - 𐄒 - ΔΔΔ - λʹ - τριάκοντα
40 - 𐄓 - ΔΔΔΔ - μʹ - τετταράκοντα
50 - 𐄔 - 𐅄 - νʹ - πεντήκοντα
60 - 𐄕 - 𐅄Δ - ξʹ - ἑξέκοντα
70 - 𐄖 - 𐅄ΔΔ - οʹ - ἑβδομήκοντα
80 - 𐄗 - 𐅄ΔΔΔ - πʹ - ὀγδοήκοντα
90 - 𐄘 - 𐅄ΔΔΔΔ - ϟʹ - ἐνενήκοντα
100 - 𐄙 - Η - ρʹ - ἑκατόν
200 - 𐄚 - ΗΗ - σʹ - διακόσιοι
300 - 𐄛 - ΗΗΗ - τʹ - τριακόσιοι
400 - 𐄜 - ΗΗΗΗ - υʹ - τετρακόσιοι
500 - 𐄝 - 𐅅 - φʹ - πεντακόσιοι
600 - 𐄞 - 𐅅Η - χʹ - ἑξακόσιοι
700 - 𐄟 - 𐅅ΗΗ - ψʹ - ἑπτακόσιοι
800 - 𐄠 - 𐅅ΗΗΗ - ωʹ - ὀκτακόσιοι
900 - 𐄡 - 𐅅ΗΗΗΗ - ϡʹ - ἐνακόσιοι
1000 - 𐄢 - Χ - ͵α - χίλιοι
2000 - 𐄣 - ΧΧ - ͵β - δισχίλιοι
3000 - 𐄤 - ΧΧΧ - ͵γ - τρισχίλιοι
5000 - 𐄦 - 𐅆 - ͵ε - πεντακισχίλιοι
10000 - 𐄫 - Μ - ͵ι - μύριοι
20000 - 𐄬 - ΜΜ - ͵κ - δισμύριοι
50000 - 𐄯 - 𐅇 - ͵ν - πεντακισμύριοι
100000 - ? - ? - ͵ρ - δεκακισμύριοι
Μῆνιν ἄειδε, θεά, Πηληϊάδεω Ἀχιλῆος
οὐλομένην, ἣ μυρί’ Ἀχαιοῖς ἄλγε’ ἔθηκε,
πολλὰς δ’ ἰφθίμους ψυχὰς Ἄϊδι προΐαψεν
ἡρώων, αὐτοὺς δὲ ἑλώρια τεῦχε κύνεσσιν
οἰωνοῖσί τε πᾶσι· Διὸς δ’ ἐτελείετο βουλή·
ἐξ οὗ δὴ τὰ πρῶτα διαστήτην ἐρίσαντε
Ἀτρεΐδης τε ἄναξ ἀνδρῶν καὶ δῖος Ἀχιλλεύς.
Вакатша

Вакатша (; ) — каля котырысь лэбач.
Ыджда да рӧм.
Тайӧ лэбачыс ӧти котырысь каляяскӧд, но на дорысь мыгӧрнас жебджык: тушаыслӧн кузьтаыс овлывлӧ 40 сантиметрӧдз, а сьӧктаыс — 128 грамм сӧмын. Шеныштӧм бордйыслӧн пасьтаыс 84 сантиметр. Рӧм сертиыс катшакӧд ӧткодялӧмаӧсь нимсӧ лӧсьӧдігӧн, сы вӧсна, тыдалӧ, мый кынӧм улыс да бӧжыс дзик еджыд.
Вакатшаыд абу вӧръясын да сиктъяс гӧгӧртасын олысь лэбач. Ассьыс кызвын кадсӧ сійӧ коллялӧ юяс бердын, мый тӧдчӧдӧ нимыслӧн ва- юкӧныс. Коми кывъяд татшӧм тэчаса нимъясыд абу этша, шуам, ватар «турпан», васизь «оляпка», ванидзув «пиявка», ватӧрӧкан «водомерка» да с.в.
Нӧшта унатор на синмӧ шыбитчанаыс тайӧ лэбачыслӧн. Енэжын чивкъялӧ чикышъяс моз пелька, бӧжыс на кодь жӧ вожа, бордйыс кузь да ёсь йыла. Мышку вылысыс да бордйыс руд, сӧмын помланьыс сьӧд рӧма. Синмыс пемыдперкаль. Кузиник веськыд нырыс гӧрд рӧма да сьӧд пома, кокыс сэтшӧм жӧ гӧрд рӧма. Юрыслӧн вевдорыс синмӧдзыс дзик сьӧд, быттьӧ шапка сэтчӧ пуктӧмаӧсь. Киркнитан шыясӧн чуксасьӧны.
Паськалӧм.
Вакатшаяс паськыда олӧны оз сӧмын Европаын, а тшӧтш и Азияын да Войвыв Америкаын. Комиын сідзжӧ уналаын паныдасьлывлӧны, но медъёна гырысь юяс бердын — Печора, Эжва, Сыктыв да Визин ковтысъясын.
Оласног, поздйысьӧм да сёян.
Тулыснас локтӧны мукӧд лэбачысь сёрӧнджык — ода-кора тӧлысь помын. Кызвыныс овмӧдчалӧны лыа бӧжъясын да вадорса ластаяс вылын, оз ӧткӧн-ӧткӧн, а гырысь чукӧръясӧн. Познысӧ лӧсьӧдӧны му вылӧ, гуранторйӧ. Унджыкысьсӧ поз пыдӧсас нинӧм оз вольсавны, но кодсюрӧыс вольӧс пыддиыс ваялӧны кос турун да гылалӧм лэбач гӧн. Пӧжны пуктӧны вижов рӧма руд да рудовгӧрд чутъяса кык-ӧ-куим кольк. Пӧжсян кадыс кыссьӧ куим вежонӧдз. Сэки позъяс пукалӧны гознан лэбачыс, ӧта-мӧдсӧ вежлалӧмӧн. Чужӧм бӧраныс кайпияныс сы дыра кымын жӧ сӧвмӧдчӧны позъяс бать-мамныслӧн дӧзьӧр улын, а сэсся петӧны асшӧр олӧмӧ.
Быдтысян кадӧдзыс да бӧрас вакатшаяслӧн кельӧбъясыс лэбалӧны местаысь местаӧ ю пӧлӧнъясті да перйӧны кынӧмпӧтнысӧ. Кыйӧдӧны ассьыныс чӧсмасянторъяссӧ — чериясӧс да ваын олысь лёльӧ-гагъясӧс. Казяласны кӧ мыйкӧ ва веркӧсысь либӧ ю дорӧсысь, веськыда сынӧдсянь сунгысьӧны увлань да тшапнитӧны кыйдӧссӧ. Овлывлӧ, пыдынджык уялысьясла на суныштлӧны. Колӧ содтыны, мый тайӧ лэбачьясыс пуксьывлӧны оз сӧмын косінъясӧ, но тшӧтш и юяс-тыяс вылӧ, кӧні найӧ, мукӧд ва выв олысьяс моз, вермӧны бура уявны.
Вакатшаяс чужанінас сёр арӧдз оз овны, мунӧны войвылысь кӧч тӧлысь пуксигӧн. Тӧвся кадсӧ коллявны воӧдчӧны Африкалӧн рытыв-лун муясӧдз, а сідзжӧ Персидскӧй куръя дорӧдз, Индияӧдз да лунвывса мукӧд шоныд діясӧдз.
Рӧдвуж кывйын.
Вакатшалысь коми нимсӧ позьӧ орччӧдны удмурт кывкӧд. Сэні вӧдитчӧны «ву выл котшо» нимӧн. Миян ногӧн кӧ, тайӧ лоӧ «ва выв катша».
Квенья (кыв)

Квенья — вӧвлытӧмтор Шӧрмуса эльфъяслӧн кыв, лӧсьӧдысь — Британияса гижысь Джон Рональд Реуэл Толкин. Анбуръяс — тэнгвар, сарати, кирт либӧ латин транслитерация.
Видза олан, Петрунь! (газет)

Видза олан, Петрунь! — петруньса войтырлӧн газет. Петӧ 2014 вося моз тӧлысь 15-ӧд лунсянь.
Кхуздул (кыв)

Кхуздул ("Khuzdul" либӧ "Khuzdûl") — вӧвлытӧмтор Шӧрмуса гномъяслӧн кыв, лӧсьӧдысь — Британияса гижысь Джон Рональд Реуэл Толкин. Анбур — кирт либӧ латин транслитерация.
2017-ӧд во

2017-ӧд (кык сюрс дас сизимӧд) во — Григорий календар серти абу кассяна во, пансьӧ вежалунсянь.
2018-ӧд во

2018-ӧд (Кык сюрс дас кӧкъямысӧд) во — Григорий календар серти, абу кассяна во, пансьӧ выльлунсянь.
2019-ӧд во

2019-ӧд (кык сюрс дас ӧкмысӧд) во — Григорий календар серти, абу кассяна во, пансьӧ воторниксянь.
2020-ӧд во

2020-ӧд (Кык сюрс кызьӧд) во — Григорий календар серти кассяна во, пансьӧ середасянь.
2021-ӧд во

2021-ӧд (кык сюрс кызь ӧтиӧд) во — Григорий календар серти, абу кассяна во, пансьӧ пекничасянь.
2022-ӧд во

2022-ӧд (кык сюрс кызь кыкӧд) во — Григорий календар серти, абу кассяна во, пансьӧ субӧтасянь.
Партян кыв

Партян кыв ("parsīk, pahlavīk, pahlawānīg") либӧ парфян кыв, сідзжӧ Аршакид пахлави — тайӧ бырӧм иран кыв, кутшӧмӧн сёрнитісны V—XIII нэмъясӧдз Иранын да Шӧр Азияын.
𐭀 - aleph
𐭁 - beth
𐭂 - gimel
𐭃 - daleth
𐭄 - he
𐭅 - waw
𐭆 - zayin
𐭇 - heth
𐭈 - teth
𐭉 - yodh
𐭊 - kaph
𐭋 - lamedh
𐭌 - mem
𐭍 - nun
𐭎 - samekh
𐭏 - ayin
𐭐 - pe
𐭑 - sadhe
𐭒 - qoph
𐭓 - resh
𐭔 - shin
𐭕 - taw
1 - 𐭘 - ēw
2 - 𐭙 - dō
3 - 𐭚 - hrē
4 - 𐭛 - čafār
5 - 𐭛𐭘 - panǰ
6 - 𐭛𐭙 - šwah
7 - 𐭛𐭚 - haft
8 - 𐭛𐭛 - hašt
9 - 𐭚𐭚𐭚 - nah
10 - 𐭜 - das
Ыджыд турунчӧж

Ыджыд турунчӧж (; ) — утка котырысь ваын уялысь лэбач.
Турунчӧж котырса уткаяс пӧвстын туялысьяс торйӧдӧны 3 сикас тылабордаӧс: гӧрд юра турунчӧж (красноголовая чернеть), тугъя турунчӧж (хохлатая чернеть) да ыджыд турунчӧж (морская чернеть). Гӧрд юра турунчӧж — шоч лэбач, быдтысьӧмсӧ казявлӧмаӧсь сӧмын ӧтилаысь — Печора йылысь. Мукӧд сикасыслӧн лыдыс ёна унджык, да паныдасьлӧны найӧ частӧджыка — либӧ тундраын да вӧра тундраын (ыджыд турунчӧж), либӧ лунвылынджык — пармаса юяс да тыяс бердын (тугъя турунчӧж).
Ыджда да рӧм.
Ыджыд турунчӧж мукӧд утка серти медся гырысьӧсь. Айыслӧн сьӧктаыс овлывлӧ кило кыксё граммӧдз, а тушаыслӧн кузьтаыс — метр джын сайӧ. Сылӧн юрыс, сьыліыс, морӧсыс да мышкуыслӧн бӧрладорыс сьӧд рӧма, кынӧм улыс еджыд. Кокыс да паськыд нырыс рудов. Синмыс югыдкольквиж.
Паськалӧм.
Олӧны-вылӧны ыджыд турунчӧжъяс оз сӧмын Европалӧн кӧдзыдінъясас, а тшӧтш и Войвыв Америкалӧн рытыв-вой юкӧнъясас. Комиӧ локтӧны ода-кора тӧлысьын. Гожъян местаяссӧ бӧрйӧны виска тыяса инысь. 
Поздйысьӧм.
Гоз пӧвъясныскӧд ӧтувтчӧны тӧвъянінъясас на. Быдтысигкежлас позсӧ лӧсьӧдӧны тыяс да юяс бердӧ, туруна да кустъяса местаясӧ. Овлывлӧ и васӧдінӧ дасьтӧны, сэки поз пыдӧсас кыза вольсалӧны кос эжӧр. Пӧжны пуктӧны гырысиник рудовтурунвиж 11 кольк. Пӧжсигас позъяс пукалӧ сӧмын энь уткаыс, матӧ тӧлысь чӧж.
Сёян.
Пӧткӧдчӧны турунчӧжъяс кыдзи яя, сідзи и быдмӧг сёянӧн. Куталӧны васа лёльӧясӧс да небыд гагъясӧс, кокалӧны тшӧтш и ваын быдмысь турунъяс. Кынӧмпӧтсӧ перйӧны суналӧмӧн либӧ юрнысӧ туша джынйӧдзыс дзумгылӧмӧн. 
Оласног.
Чужанінсӧ эновтӧны тайӧ уткаясыс кӧч тӧлысь помын — йирым пуксигӧн. Лэбӧны неыджыд кельӧбъясӧн. Кызвыныс тӧвйӧ Балтика да Войвыв саридз бердын. Кутшӧмкӧ юкӧн воӧдчывлӧ Шӧрмудор саридзӧдз.
Рӧдвуж кывйын.
Ыджыд турунчӧж — войвывса лэбач. Та вӧсна миянысь лунвылынджык олысь перым кывъя войтыр сійӧс оз тӧдны да оз и нимтыны некыдзи. Турунчӧжъясыд олӧны, поздысьӧны да быдтысьӧны тшӧкыд туруна местаясын. Татшӧмторйыскӧд йитчӧма коми нимыслӧн воддза "турун"- юкӧныс. А -"чӧж" юкӧнсӧ кызвын коми йӧзыс оз нин гӧгӧрво, кӧть эськӧ коркӧ вӧлӧма асшӧр кывйӧн, да сійӧн вӧдитчывлӧмаӧсь рочысь босьтӧм ӧнія утка кыв пыдди. Ӧткымын сёрнисикасын тайӧ важ кывйыс «ловъя» на. Сідз удорасаяс да Эжва кывтыдсаяс ӧні на шуӧны уткатӧ — чӧжӧн, утка-питӧ — чӧжпиӧн, утка кольктӧ — чӧж колькйӧн да с.в. Коми-пермякъяслӧн войвывса сёрнисикасъясас чӧж «утка» кывйыд эм жӧ. Удмуртъяслӧн быд сёрниын тшӧж «утка». Утка кыв сэні оз паныдасьлы. Рӧдвуж весьтасъяс тайӧ ас кывъясыслы эмӧсь мордвалӧн, ӧстякъяслӧн да вӧгулъяслӧн кывворын.
Тугъя турунчӧж

Тугъя турунчӧж (; ) — утка котырысь ваын уялысь лэбач.
Ыджда да рӧм.
Тайӧ уткаыс топыд яя, но тӧдчымӧн ичӧтджык ыджыд турунчӧжысь. Кызвыныслӧн сьӧктаыс овлывлӧ кило джынйысь сӧмын неуна унджык, тушаыслӧн кузьтаыс — 43 сантиметрӧдз. Мукӧд турунчӧж сикассьыс торъялӧ сійӧн, мый балябӧжас гӧныс чурвидзӧ да быттьӧ тугъя сэті. Тайӧ аслыспӧлӧслунсӧ, буракӧ, и босьтӧмаӧсь тӧд выланыс коми йӧз тугъя турунчӧж нимсӧ лӧсьӧдігӧн.
Ай уткаыслӧн юрыс, сьыліыс да морӧсыс сьӧд рӧма, кытсюрӧ гӧрдовлӧз сораса. Мышкуыс сьӧдовруд, посньыдик еджыд чутъяса. Нырыс рудовлӧз, кокыс кельыдруд, синмыс кольквиж. Энь уткаыслӧн вывтырас пемыд гӧрдовруд рӧмсерыс унджык айыслӧн серти, еджыд кынӧм улыс гӧрдовруд тывгӧнъяса.
Лэбалӧны тайӧ турунчӧжъясыс тэрыба, гора борд шыӧн. Гречкӧмыс карган нога.
Паськалӧм.
Тугъя турунчӧж некор оз паныдасьлывлыны ылі войвылын. Тугъя турунчӧжыд абу тундраса, а пармаын олысь ва выв лэбач. Кызвыныс на пиысь поздысьӧны да быдтысьӧны Печора ю ковтысын йывсяньыс да кывтыдӧдзыс, а сідзжӧ Кулӧмдін да Удора районъясын, тшӧтш и кӧнсюрӧ Коми мулӧн лунвыв юкӧнъясас.
Поздйысьӧм.
Тугья турунчӧжъяс пондӧны локтавны Комиӧ ода-кора тӧлысь пуксьӧм бӧрын. Гожйыны бӧрйӧны эрда местаяс. Овмӧдчӧны вӧртӧм, паськыд адзьяса ыджыд тыяс бердӧ. Позсӧ лӧсьӧдӧны васянь неылӧ туруна местаӧ, корсюрӧ — матігӧгӧрса пу горсйӧ.
Рӧдмӧдчан кадыс тайӧ тылабордаясыслӧн заводитчӧ лӧддза-номъя тӧлысь пуксигӧн. Позтырас овлывлӧ дас кык колькйӧдз, найӧ вель гырысьӧсь да рудовтурунвиж рӧмаӧсь. Уткапияныс борд йылӧ кыпӧдчӧны моз тӧлысь помын.
Сёян.
Кынӧмпӧтсӧ корсьны уткаясыс петӧны рӧмдігӧн либӧ войнас. Пӧткӧдчӧны ыджыд турунчӧжъяс моз, яя да быдмӧг сёянӧн. Зіля куталӧны васа лёльӧясӧс да небыд гагъясӧс, оз ӧтдортны и посни черипиянӧс.
Оласног.
Арланьыс тугъя турунчӧжъяс ӧтувтчӧны гырысь кельӧбъясӧ да лунвылӧ петан кадӧдзыс олӧны лӧнь тыяс гӧгӧрын. Чужанінсӧ эновтӧны йирым тӧлысьын. Тӧвсӧ колялӧны Войвыв море дорын, Британияса діяс гӧгӧрын, Шӧрмудор саридз пӧлӧнын. Турунчӧжъяслӧн яйыс сёйны шогмана да, лыддьыссьӧны кыйны туяна пӧткаясӧн. 
Рӧдвуж кывйын.
Удмуртъяс тӧдӧны тайӧ уткасӧ, найӧ шуӧны сійӧс сюро тшӧжӧн. Комиӧдны кӧ нимсӧ, лоӧ «сюра утка».
Ньывкай

Ньыв кай () — уркай котырысь лэбач.
Ыджда да рӧм.
Тайӧ лэбачыс кальсыяскӧд ӧти котырысь, но на серти тӧдчымӧн мыгӧраджык. Сьӧктаыс овлывлӧ 60 граммӧдз, тушаыслӧн кузьтаыс — 23 сантиметрӧдз. Айыслӧн гӧн рӧмыс гӧрд сэтӧрлӧн кодь, кынӧм улыс рудов, голяыс еджгов. Бордъяс тӧдчӧ вомӧна кык еджыд визь. Нырыс лӧзов, синмыс пемыдперкаль, кокыс пемыдруд. Ныр вылысыслӧн йылыс увлань крукыля. Энь лэбачыс абу гӧрд, а вежов рӧма, юрыс рудовкольквиж.
Паськалӧм.
Ньывкай — вӧрса лэбач, пӧткӧдчӧ коль кӧйдысӧн. Коми пармаысь ӧтдор олӧ-вылӧ Европаса, Азияса да Войвыв Америкаса лыска вӧръясын. Миянын олӧны да поздысьӧны Щугӧр, Ыктыль, Печора да Мозын юяслӧн ковтысъясын, а сідзжӧ Урал гӧралӧн войвылын. Уркайяс моз жӧ местаысь местаӧ ветлӧдлысь тылабордаяс. Колльыд ӧд оз быд во ӧтмоза артмы, сы вӧсна, сёяныс кӧ абу тырмымӧн, крукыля ныраясыд лэбӧны мӧдлаӧ, сэні кӧ нинӧм оз сюр, вуджӧны коймӧдлаӧ да с.в. Но лыска пуясаинъясысь ёна оз ылыстчывлыны. Войвывланьӧ кӧ сетчыласны — вӧра-тундра вежтасӧдз сӧмын, лунвывланьӧ кӧ — Новгород, Вӧлӧгда да Псков обласьтъясӧдз, а сідзжӧ Балтика бердса муясӧдз.
Поздйысьӧм.
Гозйӧдчыны пондӧны ода-кора тӧлысьын. Позсӧ тэчӧны вӧсньыдик ньӧръясысь да лапъясысь пучер бердӧ, куим-ӧ-нёль метр вылнаӧ. Ортсысяньыс тупкалӧны нитшкӧн да ройӧн, пыдӧсас вольсалӧны турун тылымъяс. Пӧжны пуктӧны вит колькйӧдз, найӧ абу еджыдӧсь, а кельыдлӧз рӧмаӧсь, рудов да гӧрдов чутъясаӧсь.
Сёян.
Ньывкайяс медся ёна радейтӧны чӧсмасьны ньыв пу коль кӧйдысӧн. Тулыснас кокалӧны тшӧтш коз пулысь коляоз, тусяпулысь мольяссӧ, гожӧмнас ӧктӧны чӧд вотӧс. Зіля куталӧны тшӧтш и гут-гагъясӧс.
Оласног.
Гожӧмсӧ ньывкай коллялӧ кыддза да ловпуа лыска вӧръясын. Унджык кадас лэбалӧны неыджыд кельӧбъясӧн. Кайясыс ӧти чукӧрас овлывлӧны дас витӧдз кымын. Жбыръялӧны пуысь пуӧ да му вылӧ пуксьывлӧны зэв шоча.
Чужанінъяссӧ эновтлывлӧны тӧв пуксьӧм бӧрын — вӧльгым либӧ ӧшым тӧлысьын.
Рӧдвуж кывйын.
Ньывкайяслӧн олӧм-вылӧмыс топыда йитчӧма ньыв пуяскӧд, сы вӧсна и сетӧмаӧсь налы коми йӧз татшӧм нимсӧ. Удмуртъяслӧн кывкудъясын эмӧсь жӧ тайӧ лэбачыслӧн нимъясыс, но абу миян кодьӧсь, а асланыс: тэль юбер да горд юбер. Комиӧдны кӧ лоӧ, «вӧрса ябыр» да «гӧрд ябыр».
Мукӧдтор.
Ньывкайясӧс кутӧм лэбачьясыс пӧ оз дыр вӧйсасьны йӧзысь да недыр мысти пондӧны нуръясьны сетӧм сёянӧн. Но клеткаӧ йӧршытӧмъясыдлӧн пӧ медводдза лысӧм бӧрас нин мича рӧмъясыс чусмӧны и нэм помыс дженьыдик.
Перк

Перк (; ) — катша-рака котырысь лэбач.
Ыджда да рӧм.
Тушанас жебджык чавканысь, сьӧктаыс овлывлӧ 194 граммӧдз, кузьтаыс — 38 сантиметрӧдз. Гӧн рӧмыс перкаль-рудов, еджыдӧн серӧдышталӧма; бордйыс, бӧжыс, нырыс да кокыс сьӧд, бӧж йылыс еджыд визя. Юр вылысыс пемыдруд, синмыс мугӧмсьӧд. Тшапыд кокыс кузь чуньяса да ён гыжъяса. 
Паськалӧм.
Олӧ-вылӧ зэв паськыда: кыдзи Европаын, сідзи и Азияын. Россияын паныдасьлывлӧ Кола кӧджсянь Камчаткаӧдз, а Коми муын — Урал из бердын, Эжва йылын, Удораса вӧръясын. Быдтысьӧны перкъяс оз парма пасьтала, а сӧмын сэні, кӧні эмӧсь сус пуяс, сы вӧсна мый пӧткӧдчӧны медсясӧ сус коль тусьӧн. Та серти и сетӧмаӧсь рочьяс лэбачыслы кедровка нимсӧ.
Оласног.
Перкъяслӧн оласногыс урлӧн да сизьлӧн кодь. Пашкыр бӧжаясыд моз жӧ найӧ олӧны сӧмын лыска вӧрын да сёйӧны коль кӧйдыс, а сідзжӧ шашаритчывлӧны пучерӧ, чуктӧдӧны кырсьсӧ да кыз нырнас тотшкӧдӧны-перъялӧны пуас пырӧм гагъясӧс. Та вӧсна кӧнсюрӧ кайяссӧ нимтӧны тшӧтш урперкӧн.
Тӧв и гожӧм перкъяс оз эновтлыны чужанінсӧ. Но коль артмытӧм воясӧ пӧтӧса местаяс корсьӧм могысь пӧ лэбзьывлӧны мукӧд муясӧ да весиг воӧдчывлӧны Рытыввыв Европаӧдз.
Поздйысьӧм.
Рӧдмӧдчыны пондӧны перкъяс водз тулыссянь. Косму тӧлысь пуксигӧн дасьтӧны позъяснысӧ джуджыд пуяс вылӧ, мусяньыс 4-8 метр вылнаӧ, тэчӧны найӧс ньӧръясысь да нитшкысь, пыдӧсас вольсалӧны кос турун да рой. Перклӧн позтырас овлывлӧ куим-ӧ-нёль кольк, найӧ кельыдлӧз рӧмаӧсь да руд либӧ сера чутаӧсь. Пӧжсигас позъяс пукалӧ сӧмын энь тылабордаыс, сёяннас сійӧс могмӧдӧ айпӧлыс. Кольксьыс петӧм бӧрын кайпияныс бать-мамныскӧд ӧтув олӧны 25 лунӧдз да эновтӧны позсӧ лӧддза-номъя тӧлысьын.
Сёян.
Кынӧмпӧтнысӧ перкъяс перйӧны со кыдзи. Нетшыштасны кольсӧ сус пуысь да лэбӧдасны кутшӧмкӧ из, мыр либӧ пӧрӧм пу вылӧ да сэні пуксьӧмӧн пондасны чашкӧдавны коль сьӧмсӧ, медым килльыны тусьяссӧ. Пӧтыштӧм бӧраныс нӧшта на перъяласны дас кымын тусь либӧ унджык — кыв уланыс тӧрмӧн, а сэсся лэбзясны нуръясянінсяньыс вель ылӧдз, овлывлӧ некымын километр сайӧдз, да мӧдасны дзеблавны вайӧм сёянсӧ водзӧ кежлӧ нитш, из да гылалӧм коръяс улӧ. Дыр кад чӧж оз вунӧдны лэбачьясыс ассьыныс дзебасъяссӧ. Весиг тӧвся кадӧ джуджыд лым улысь стӧча корсяласны заптӧм тусьяссӧ. А мыйтакӧ вунӧдӧмаыс оз жӧ весьшӧрӧ вош. Наӧн мойвиас чӧсмасьны уръяслы, а некодӧн аддзытӧмсьыс чужасны выль петасъяс. Тадзи перкъяс отсалӧны паськавны сус пуяслы. Дерт, перкъясыд ёнакодь пайкӧны коль вотысь йӧзӧс, но сы пыдди бурыс насянь эм жӧ: кор тусь сёйысьясыд, торйӧн нин шондӧдӧм бӧрын, гырысь кельӧбъясӧн лэбалӧны пуысь пуӧ да азыма бырӧдӧны-кокалӧны вӧръяс тшыкӧдысь гагъясӧс да налысь номыръяссӧ.
Рӧдвуж кывйын.
Перымса комияс лэбачсӧ нимтӧны миян моз жӧ: перкӧн либӧ колиперкӧн («колльыд» на ногӧн «коли»). «Перк» нимсӧ важ йӧз лӧсьӧдлӧмаӧсь уна сё во сайын, но ӧтувъя коми войтырлӧн удмуртъяслӧн пӧль-пӧчьясысь торъялӧм бӧрын нин. Артмӧма сійӧ «перкйыны» кывйысь, кодлӧн вежӧртасыс «пылльыны-килльыны кыша тусь». Лунвывланьджыкса вӧръясад сус пуыд оз быдмы, но удмуртъяслӧн кывкудъясын лэбач нимыс эм — пушмульысиись (комиӧдны кӧ, тайӧ «ӧрек сёйысь»).
Сьӧдъюр

Перк (; ) — пышкай сяма лэбачьяслӧн котырӧ пырысь тылаборда.
Лэбачьясӧс туялысьяс славкаяслысь став сикассӧ Му сяр пасьтала арталӧны 400 сайӧ. На пиысь 51-ӧс пасйӧны Россияысь, Коми муын паныдасьлӧ 17 сикасӧдз. Ӧти вужъя лэбачьясыслысь, сьӧдъюрысь ӧтдор, нӧшта позьӧ вайӧдны татшӧм нимъяс: сэтӧр кай «садовая славка», намӧдчысь кай «серая славка», тусяпу кай «славка-завирушка» да с.в.
Ыджда да рӧм.
Тушаыслӧн кузьтаыс овлывлӧ 15 сантиметрӧдз. Мышку вылыс айыслӧн вежовруд, балябӧжыс, сьыліыс да бӧж вевдорыс руд, вывтыр улысладорыс кельыдруд, кынӧмыс еджгов. Синмад шыбитчӧ юр пыдӧсыс — сэтчӧ быттьӧ сьӧд рӧма кышӧд пуктӧмаӧсь. Эньыслӧн сэті абу сьӧд, а гӧрдов.
Паськалӧм.
Сьӧдъюръяс олӧны-вылӧны Европа пасьтала да Сибырса муясын Об ю дорӧдз. Миянын быдтысьӧны Летка ю ковтысын, Печора юбердса вӧраинъясын да мукӧдлаын.
Поздйысьӧм.
Поздысьӧны оз парма пасьтала, а сӧмын кустъяса вӧр дорӧсъясын. Позсӧ лӧсьӧдігӧн мырсьӧны гознан лэбачыс квайт лунӧдз кымын. Тэчӧны сійӧс бӧрйӧм кустлӧн вожъяс костӧ либӧ пу вылӧ, но мусяньыс оз ёна вылӧ. Позтырас овлывлӧ еджговняйт рӧма да сьӧдовгӧрд чутъяса вит колькйӧдз. Пӧжсигас позъяс пукалӧны кыкнан лэбачыс ӧта-мӧдсӧ вежлалӧмӧн. Кольксьыс петӧм бӧрын кайпияныс пондӧны лэбавны 12 лун мысти. Но борд йылас кыпӧдчӧм бӧрын найӧс бать-мамныс лун дасӧдз на дӧзьӧритӧны-вердӧны. Сы бӧрын сӧмын том быдтасъясыс дзикӧдз эновтӧны чужан познысӧ.
Сёян.
Пӧткӧдчӧны сьӧдъюръяс гут-гагйӧн, гожӧмнас чӧсмасьӧны тшӧтш кисьмӧм вотӧсӧн. Кокалӧм мольясыслӧн пӧ кӧйдысыс чулляс оз изсьы да, найӧ веськалӧны-паськалӧны оз сӧмын матігӧгӧрӧ, но и ылі местаясӧ, кытчӧ лэбзьывлӧны лэбачьясыс.
Оласног.
Кӧдздӧдігӧн сьӧдъюръяс эновтӧны чужанінсӧ да тӧвйӧны шоныд муясын — та могысь воӧдчывлӧны Грецияӧдз, Италияӧдз да Войвыв Африкаӧдз.
Рӧдвуж кывйын.
Удмуртъяс кайсӧ шуӧны сьӧдйырӧн. Нимсӧ лӧсьӧдігӧн комияс моз жӧ тӧд выланыс босьтӧмаӧсь лэбач юрыслысь сьӧд рӧмсӧ.
Синдарин (кыв)

Синдарин ("Eglathrin") — вӧвлытӧмтор Шӧрмуса эльфъяслӧн кыв, лӧсьӧдысь — Британияса гижысь Джон Рональд Реуэл Толкин. Анбуръяс — тэнгвар, кирт либӧ латин транслитерация.
Сэтӧр кай

Сэтӧр кай (; ) — пышкай сяма лэбачьяслӧн котырӧ пырысь тылаборда.
Ыджда да рӧм.
Тушанас сэтӧр кай ыджыдджык сьӧдъюрысь, кузьтанас овлывлӧ 16 сантиметрӧдз, а сьӧктанас — 20 граммӧдз. Вывтыр гӧныс абу уна пӧлӧс рӧма. Гозйӧдчан кадас вылысладорыс рудовсера, а улысладорыс сэтшӧм жӧ, но бледджык; кынӧм улыс да бӧж увдорыс еджыд, вижовгӧрд веркӧса. Сьыліыслӧн ӧтар-мӧдар бокыс пӧим рӧма чутпаса. Эньыслӧн татшӧм чутпасьясыс омӧльджыка тӧдчӧны. Арнас гознан лэбачыслӧн вылысладорыс содтӧд турунвиж рӧмсера. Нырныс пемыд рудовгӧрд, кокныс сера, синныс югыдперкаль.
Паськалӧм.
Ай сэтӧр кайыслӧн сьылӧмыс сьӧлӧм вылӧ воана, дзользьӧмыс кыссьӧ вель кузя, оръявлытӧг. Олӧны-вылӧны сэтӧр кайяс Европа пасьтала, Сибырса муясын паныдасьлывлӧны Енисей ю дорӧдз. Коми муын уналаын жӧ гожйӧны: частӧ казявлывлӧмны найӧс Сыктывкар гӧгӧртасын, Эжва йылын, Печора ю пӧлӧнъясын, Летка ю ковтысын. Войвылӧ локтан кадсӧ стӧча оз индыны, а ылӧсалӧны ода-кора тӧлысьлӧн мӧд джынъяс.
Поздйысьӧм.
Поздысьны да рӧдмӧдчыны пондӧны лӧддза-номъя тӧлысь шӧрсянь. Познысӧ тэчӧны оз чорыд пу вож-увъясысь, а кос турун заясысь. Пыдӧсас вольсавны чукӧртӧны вуж сіяс да вӧрса пемӧсъяслысь гӧнсӧ. Татшӧм позъясыс торъялӧны мукӧд тылабордаяслӧн дорысь сійӧн, мый кышыд тэчассӧ абу топыда йитӧма подувса чальясыскӧд, а быттьӧ тӧрӧдӧма-сюйыштӧма на костӧ. Но абу быд пӧрйӧ дзик тадзи, кодсюрӧыслӧн овлывлӧ куст бердас, но куш му вылас. Позтырас овлывлӧ вит-ӧ-квайт колькйӧдз, рӧмыс налӧн кольквиж вевъя да сера либӧ рудовгӧрд чутъяса.
Пӧжсигас позъяс пукалӧны кыкнан лэбачыс 12 лун чӧж, ӧта-мӧдсӧ вежлалӧмӧн. Сильӧпияныслӧн чужӧм бӧрын сёянсӧ налы ваялӧны мамыс и батьыс. Верстям-мыштӧм бӧрас на мыйтакӧ кад найӧ дӧзьӧритӧны ассьыныс быдтасъяснысӧ.
Сёян.
Пӧткӧдчӧны сэтӧр кайяс кызвыннас гагъясӧн, кодъясӧс найӧ сюся корсялӧны-кокалӧны пу-кустъяслӧн вожъяс вылысь.
Оласног.
Сэтӧр кай — гусьӧнмоз олысь лэбач. Сьылӧм сертиыс и позьӧ гӧгӧрвоны, кодарын найӧ. Мед кӧть и вӧрса ловъяс, но джуджыд пуяса сьӧд парматӧ найӧ оз радейтны. Лунвылысь локтӧм бӧраныс овмӧдчӧны тшӧкыд бурыся кустъяса да понӧляинъясӧ, а сідзжӧ юбердса адзьясӧ.
Сэтӧр кайяс эновталӧны чужанінъяссӧ моз тӧлысьсянь да кӧч тӧлысь помын найӧ войвылад абуӧсь нин. Тӧвся кадсӧ пӧ тайӧ тылабордаясыс коллялӧны Лунвыв Африкаса муясын.
Рӧдвуж кывйын.
Сэтӧр кай нимыс (тшӧтш и роч смородинкаыс) йитчӧма, тыдалӧ, лэбачьясыслӧн гожъянінъясас быдмысь сэтӧр кустъяскӧд. Удмуртъяслӧн кыввораныс лэбачыслӧн нимыс татшӧм: сутэр утӥсь, гӧгӧрвосьӧ, кыдзи «сэтӧр видзысь».
Дзоля сюзь

Дзоля сюзь (; ) — сюзьяс котырын медся ичӧт лэбач.
Ыджда да рӧм.
Дзоля сюзь — ябырысь абу ыджыдджык. Тушаыслӧн кузьтаыс овлывлӧ 17 сантиметрӧдз, сьӧктаыс — 70 граммӧдз, шеныштӧм бордйыс 39 сантиметр пасьта. Мукӧд сюзьясысь торъялӧ сійӧн, мый пельдорса чурвидзысь сіясыс абуӧсь. Кокыс чуньясӧдзыс ставнас гӧна, дзик еджыд. Сьӧдовгӧрд мышкуыс еджыд чутъяса. Вывтыр улысладорыс еджыд рӧма, вомӧна гӧрдовруд визьяса. Юрас тӧдчӧны гӧгрӧс еджыд чутъяс. Паськыд бугыльыс кольквиж рӧма, сэтшӧм жӧ нырыс. Кок гыжйыс пемыд сьӧдовгӧрд. Бӧж йылыс еджыд дорӧса.
Паськалӧм.
Дзоля сюзь олӧ-вылӧ Европаса да Войвыв Азияса лыска вӧръясын. Россияын паныдасьлывлӧ Кола кӧджсянь да Сахалинӧдз. Коми муын быдтысьӧ парма пасьтала, кыдзи войвыв, сідзи и лунвыв юкӧнъясас, но абу синмӧ шыбитчана да, ёнасӧ он и казявлы.
Поздйысьӧм.
Рӧдмӧдчыны дзоля сюзь заводитӧ тулыснас — косму тӧлысьын, позтырас овлывлӧ еджыд рӧма квайт колькйӧдз. Пӧжсигас позъяс пукалӧ сӧмын энь сюзьыс 25 лунӧдз. Кольксьыс петӧм бӧрын сюзьпияныс позъяс олӧны бать-мам дӧзьӧр улас тӧлысь чӧж.
Сёян.
Пӧткӧдчӧ медсясӧ вӧрса шыръясӧн. Тайӧ ичӧтик да горш сюзьыс уськӧдчывлӧ тшӧтш мукӧд лэбач вылӧ. Куталӧ оз сӧмын посньыдик кайясӧс, но и весиг ас коддьӧм ыдждаясӧс. Гожся кадӧ корсялӧ да кокалӧ гут-гагйӧс.
Оласног.
Абу ветлысь-мунысь лэбач, чужан местаяссьыс ылӧ оз вешйывлы. Поздысьӧ пу горсйӧ, тӧв кежлӧ сёян запассӧ сэтчӧ чукӧртӧ вель уна. 
Йӧз ордӧ веськалӧм лэбачыс кокниа велалӧ видзысь дорас. И тайӧ тылабордаыс окотапырысь видзӧдсьӧ, торйӧн нин посни войтырлы, сылӧн тешкодь оласногыс вӧсна. А вердны пӧ быдсяма сёянӧн оз позь, сӧмын пӧ колӧ шыръясӧн да лы сора да гӧна яйӧн. Дзик чиг сёйигӧн пӧ ӧдйӧ висьмӧны да регыдӧн кулӧны.
Рӧдвуж кывйын.
Мыйла тадзи нимтӧны коми йӧз тайӧ сюзьсӧ, гӧгӧрвоана. Удмуртъяс шуӧны сійӧс дзольгыри кучыранӧн; комиӧн кӧ, «воробей сюзь». Найӧ, тыдалӧ, лӧсьӧдӧмаӧсь ассьыныс нимсӧ роч кыв (воробьиный сычик) сертиыс.
Из выв кай

Из выв кай (; ) — гут кыялысь котырын ичӧт лэбач.
Ыджда да рӧм.
Тайӧ ичӧтик лэбач, пышкай ыджда кымын: вывтырыслӧн кузьтаыс овлывлӧ 18 сантиметрӧдз, сьӧктаыс — 29 граммӧдз.
Бокыс да мышкуыс руд, кымӧсыс еджгов, кынӧм улыс кольквиж сора еджыд, бӧжыс дзик еджыд, но йылыс да бордйыс сьӧд рӧма. Синсӧ вомӧналӧ сьӧд визь, синкымыс еджыд. Татшӧм «паськӧмыс» ай лэбачыслӧн тулыснас. Арланьыс сылӧн рудовинъясыс гӧрдӧдыштӧны да рӧмсерыс лоӧ энь пӧлыслӧн кодь.
Паськалӧм.
Олӧ-вылӧ из выв кай уналаын: Европа пасьтала, Азиялӧн кызвын юкӧнъясас, Аляскаын да Канадаын. Комиын сідзжӧ абу шоч лэбач. Частӧ паныдасьлывлӧ Печора юлӧн кывтыдын, Эжва катыдын, Урал излӧн войвывланяс, Воркутаса кӧрт туй пӧлӧнъясын.
Поздйысьӧм.
Быд лэбач гозъялӧн быдтысяніныс асланыс, и найӧ бура дӧзьӧритӧны-видзӧны найӧс. Позсӧ лӧсьӧдӧны му вылӧ либӧ шыръяслӧн пырмӧсӧ. Овлывлӧ, и пес чипас костӧ, а тшӧтш и изъяс пӧвстӧ. Позйыс из выв кайлӧн — кышыд тэчас, быдмӧг заысь, коръясысь, турунысь, пыдӧсас вольсалӧны вӧрса пемӧсъяслысь гӧнсӧ. Пӧжны пуктӧны вит-ӧ-квайт кольк, найӧ лӧзоввиж рӧмаӧсь. Пӧжсигас позъяс пукалӧ сӧмын энь лэбачыс, пӧшти дас кык лунӧдз. Кайпиянсӧ вердӧны батьыс и мамыс, быдтасъясыс олӧны позъяс кык вежонӧдз да эновтӧны сійӧс борд йылас кыпӧдчытӧдзыс на.
Сёян.
Пӧткӧдчӧны из выв кайяс гагъясӧн, кодъясӧс найӧ корсялӧны му вылысь. Корсюрӧ кокалӧны и вотӧсъяслысь кӧйдыссӧ.
Оласног.
Локтӧны тайӧ тылабордаясыс Коми муӧ тулыснас: лунвывладорас — ода-кора тӧлысьын, войвывладорас неуна сёрӧнджык — лӧддза-номъя тӧлысьын. Овмӧдчыны бӧрйӧны эрдаинъяс. Вӧръяс да нюръяс налы оз лӧсявны. Лэбалӧны туй пӧлӧнъясын, юяслӧн кыркӧтша дорӧсъясын, тундраса изъя местаясын. Казявлывлан и сиктъяс бердын.
Морткӧд паныдасигӧн тайӧ лэбачыс оз пышйы, а водзалӧ сійӧс: лэбыштас неылӧ да пуксяс, быттьӧ виччысьӧ матыстчӧмсӧ, сэсся бара лэбыштас мыйтакӧ. И тадзи вӧчӧ нӧшта на некымынысь. Локтысьсӧ «виччысигас» оз вӧрзьӧдчытӧг пукав, а быттьӧ лажыньтчывлывлӧ да копрасьыштӧ.
Лунвылӧ муналӧны из выв кайяс кӧч тӧлысь помын. Тӧвся кадсӧ коллялӧны Шӧр Африкаса муясын.
Рӧдвуж кывйын.
Лэбачыслӧн оласногыс кызвыннас йитчӧма изъя местаяскӧд, сы вӧсна и нимтӧны рочьяс каменкаӧн, а комияс из выв кайӧн. Удмуртъяс вӧдитчӧны асланыс алгазы кывйӧн.
Шӧр перс кыв

Шӧр перс кыв (پارسیگ "Pārsīg", پارسی میانه "Pārsi-e Miāneh"), сідзжӧ пахлави — тайӧ бырӧм иран кыв, кутшӧмӧн сёрнитісны IX нэмӧдз Сассанид империяын (ӧнія Иран).
𐭠 - aleph
𐭡 - beth
𐭢 - gimel
𐭣 - daleth
𐭤 - he
𐭥 - waw-ayin-resh
𐭦 - zayin
𐭧 - heth
𐭨 - teth
𐭩 - yodh
𐭪 - kaph
𐭫 - lamedh
𐭬 - mem-qoph
𐭭 - nun
𐭮 - samekh
𐭯 - pe
𐭰 - sadhe
𐭱 - shin
𐭲 - taw
1 - ēvak
2 - dō
3 - sē
4 - čahār
5 - panǰ
6 - šaš
7 - haft
8 - hašt
9 - nah
10 - dah
11 - yāzdah
12 - duvāzdah
13 - sēzdah
14 - čahārdah
15 - pānzdah
16 - šāzdah
17 - haftdah
18 - haštdah
19 - navazdah
20 - vīst
30 - sīh
40 - čihil
50 - panǰāh
60 - šast
70 - haftāt
80 - haštāt
90 - nahvat
100 - sat
200 - duvēst
1000 - hazār
Dārom andarz-ē az dānāgān
Az guft-ī pēšēnīgān
Ō šmāh bē wizārom
Pad rāstīh andar gēhān
Agar ēn az man padīrēd
Bavēd sūd-ī dō gēhān
Видзӧдӧй тшӧтш.
Важ перс кыв
Важ перс кыв

Важ перс кыв — тайӧ бырӧм иран кыв, кутшӧмӧн сёрнитісны миян эраӧдз IV нэмӧдз Ахеменид империяын (ӧнія Иран).
𐎠 - a
𐎡 - i
𐎢 - u
𐎣 - ka
𐎤 - ku
𐎥 - ga
𐎦 - gu
𐎧 - xa
𐎨 - ca
𐎩 - ja
𐎪 - ji
𐎫 - ta
𐎬 - tu
𐎭 - da
𐎮 - di
𐎯 - du
𐎰 - tha
𐎱 - pa
𐎲 - ba
𐎳 - fa
𐎴 - na
𐎵 - nu
𐎶 - ma
𐎷 - mi
𐎸 - mu
𐎹 - ya
𐎺 - va
𐎻 - vi
𐎼 - ra
𐎽 - ru
𐎾 - la
𐎿 - sa
𐏀 - za
𐏁 - sha
𐏂 - ssa
𐏃 - ha
Видзӧдӧй тшӧтш.
Шӧр перс кыв
Игушев Евгений Александрович

Игушев Евгений Александрович (1939) — коми кыв туялысь, филология наукаясса доктор (1991).
Олан туй.
Евгений Игушев чужӧма 1939-ӧд вося рака тӧлысь 11-ӧд лунӧ Изьва районса (ӧні — Сӧснагорт район) Пожня грездын. 
1953-ӧд воын помалӧма Уквавомса 7 класса школа, 1957 воын — Укваса горно-нефтянӧй техникум.
1963 помаліс Коми канмуса педагогика институт. Уджаліс коми кыв да литература велӧдысьӧн Кедвавомса 8 класса школаын. Армиаын служитӧм бӧрын водзӧ велӧдіс коми кыв да литература Изьва районысь Гамса 8 класса школаын.
1969 восянь уджаліс СССР-са наукаяс академиалӧн Коми филиалын младшӧй научнӧй сотрудникӧн. 1973 воын филологиаса кандидат ним вылӧ диссертациа дорйӧм бӧрын вуджис уджавны Сыктывкарса канму университетлӧн коми кыв да литература кафедраӧ.
1991 воын Тарту университетын дорйис филологиаса доктор ним вылӧ диссертациа (коми кывйын морфологиа категориаяслӧн стилистика). Некымын во велӧдіс коми кыв Уппсала университетын фин-йӧгра факультетса студентъяслы да аспирантъяслы.
Кӧкъямыс во деканаліс Сыктывкарса университетлӧн филологиа факультетын (1978—1986). Коми да фин-йӧгра кывтуялӧм кафедраын веськӧдлысь (1992—1996) да пропессор.
2003—2014 воясӧ вӧлі Йӧгра канму университетысь гуманитарнӧй факультетса филологиа кафедраын пропессор. Та кадӧ жӧ уджаліс ведушӧй научнӧй сотрудникӧн Обдорса йӧгра войтырлысь кыв велӧдан да видзан Лабораториаын. 2014 вося кӧч тӧлысьсянь — Канму службаӧ да веськӧдлыны велӧдан Коми Республикаса академияын пропессор, та кадӧ жӧ — Кыв, литература да история институтын ведушӧй научнӧй сотрудник.
Туялан удж.
Е.А. Игушев туяліс коми кывлӧн изьва сёрнисикасын рочысь пырӧм кывъяс, ӧнія коми кывлысь грамматическӧй стилистика, лӧсьӧдіс студентъяслы коми кывйысь практическӧй стилистика серти велӧдан небӧгъяс. Дасьтіс уна удж ӧнія кадӧ коми кыв сӧвмӧм да бергалӧм йылысь. Гижӧма 250 сайӧ туялан удж, на лыдын 20 сайӧ торъя небӧг.
Евгений Игушев — фин-йӧгра туялысьяслӧн войтыркостса котырӧ пырысь (Хельсинки, Финляндия), Хунгарологъяслӧн войтыкостса котырӧ пырысь (Будапешт, Венгрия).
Бурдина Любовь Михайловна

 Бурдина Любовь Михайловна (1948) — «Зарни Ань» ансамбльын сьылысь-йӧктысь, Коми Республикаса нимйӧза артист (2011 во).
Сьылӧм.
2011 воын культура да искусствоӧ ыджыд пай пуктӧмысь Коми Республика Юралысьлӧн Указӧн Л.М. Бурдиналы сетӧма «Коми Республикаса нимйӧза артист» почёт ним.
Угарит кыв

Угарит кыв — тайӧ бырӧм семит кыв, кутшӧмӧн сёрнитісны миян эраӧдз XII нэмӧдз Угарит карын (ӧнія Сирияын).
1 - ʾaḥadu
2 - ṯinā(mi)
3 - ṯalāṯu
4 - ʾarbaʿu
5 - ḫamišu
6 - ṯiṯṯu
7 - šabʿu
8 - ṯamānī
9 - tišʿu
10 - ʿašaru
Тай лы (кыв)

Тай лы кыв (ᦅᧄᦑᦺᦟᦹᧉ [kâm.tâj.lɯ̀]) — тайӧ Мъянмаын, Китайын, Лаосын, Въетнамын да Таиландын тай-кадай кыв.
Тай лы анбур.
Важ тай лы.
Гора пасъяс.
᩵ - тон-1, ᩶ - тон-2
Лыдпасъяс.
Хора:
᪀ ᪁ ᪂ ᪃ ᪄ ᪅ ᪆ ᪇ ᪈ ᪉
Тхам:
᪐ ᪑ ᪒ ᪓ ᪔ ᪕ ᪖ ᪗ ᪘ ᪙
Выль тай лы.
Гора пасъяс.
ᧈ - тон-1, ᧉ - тон-2
1 - ᧑ (᧚) - nɯŋ
2 - ᧒ - sɔ́ŋ
3 - ᧓ - sám
4 - ᧔ - si᷄ː
5 - ᧕ - ha᷅ː
6 - ᧖ - hók
7 - ᧗ - tɕét
8 - ᧘ - pɛ᷄t
9 - ᧙ - ka᷅w
10 - ᧑᧐ - síp
100 - ᧑᧐᧐ - hɔ̀i
10000 - ᧑᧐᧐᧐᧐ - mɯ᷄n
100000 - ᧑᧐᧐᧐᧐᧐ - sɛ́n
1000000 - ᧑᧐᧐᧐᧐᧐᧐ - làn
Тай нюа (кыв)

Тай нюа кыв (ᥖᥭᥰᥖᥬᥳᥑᥨᥒᥰ [tai taɯ xoŋ]), сідзжӧ тай лэ ("tai˥ lə˧") — тайӧ Китайын, Мъянмаын, Таиландын да Лаосын тай-кадай кыв.
Микова Галина Аркадьевна

Микова Галина Аркадьевна — коми актриса, Россияса нимӧдана артистка (2001).
Олан туй.
Галина Микова чужис 1949 вося моз тӧлысь 11-ӧд лунӧ Коми АССР-са Железнодорожнӧй посёлокын (ӧні — Емва кар). 1964—1966 воясӧ велӧдчис О. Кошевой нима 12-ӧд №-а Сыктывкарса школаын.
1971 воын помаліс им. А.В. Луначарский нима театральнӧй искусствояслысь канму институт (ГИТИС) «Драма да кино актриса» специальносьт серти. 1971 восянь ворсӧ В.А. Савин нима канмуса академическӧй Драма театр труппаын.
Тай дам (кыв)

Тай дам кыв (ꪺꪕꪒꪾ), сідзжӧ сьӧд тай — тайӧ Китайын, Въетнамын, Таиландын да Лаосын тай-кадай кыв. Анбур — "тай въет".
ꪀ꪿ - MAI EK
ꪀ꫁ - MAI THO
ꪀꫀ - MAI NUENG
ꪀꫂ - MAI SONG
Мырйӧрӧм (Емдін район)

Мырйӧрӧм () — Коми Республикаын Емдін районысь Айкатыла сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
Сыспи (Емдін район)

Сыспи () — Коми Республикаын Емдін районысь Айкатыла сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
Тыдор (Емдін район)

Тыдор () — Коми Республикаын Емдін районысь Айкатыла сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
Микунь (Емдін район)

Микунь () — Коми Республикаын Емдін районысь Айкатыла сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
Гажакерӧс (Емдін район)

Гажакерӧс () — Коми Республикаын Емдін районысь Кӧжмудор сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
Лыаты (Емдін район)

Лыаты () — Коми Республикаын Емдін районысь Кӧжмудор сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
От (Емдін район)

От () — Коми Республикаын Емдін районысь Кӧжмудор сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
Туискерӧс (Емдін район)

Туискерӧс () — Коми Республикаын Емдін районысь Кӧжмудор сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
Эжолты (Емдін район)

Эжолты () — Коми Республикаын Емдін районысь Кӧжмудор сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
Улыс От (Емдін район)

Улыс От () — Коми Республикаын Емдін районысь Кӧжмудор сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.