tartuNLP/wikipedia-smugri-20251201 huggingface dataset:
Гожся Олимпиада ворсӧмъяс (2016)

Гожся Олимпиада ворсӧмъяс (анг. 2016 Summer Olympics, фр. Jeux Olympiques d'été de 2016, порт. Jogos Olímpicos de Verão de 2016, роч. Летние Олимпийские игры 2016, официальнӧ XXXI Олимпиадалӧн ворсӧмъяс) – XXXI-ӧд Олимпиадаса ворсӧмъяс, кодъяс мунiсны Рио-де-Жанейроын (Бразилия) моз тӧлысь 5—21 лунъясӧ. Олимпиадаӧ пырӧдчис 206 канму, на лыдын медводдзаысь Косово да Лунвыв Судан; вермасисны 306 зарни медаль вӧсна, мый лоӧ аслыспӧлӧс рекордӧн.
История.
Медуна спортсмен воӧма АӦШ-ысь — 555 морт. Медуна спорт сикасын — 29-ын — петкӧдчӧ Китай. Рочму командаын 270 ворсысь.
Талисман.
Олимпиадалӧн талисман — Виниус — кань кодь нюмъялысь кольквиж рӧма пемӧс. Сійӧ петкӧдлӧ Бразилиялысь озыр фаунасӧ. Паралимпиадаса талисман — Том — турунвиж быдмӧг. Налы нимсӧ сетӧмаӧсь паськыда тӧдса шылад тэчысьяс Виниус ди Морайсалысь да Том Жобималысь.
Олимпиада би.
Факел вӧчӧмаӧсь леменьысь да камедьысь: сьӧктаыс — 1,5 килограмм, судтаыс — матӧ 64 сантиметра. Ставсӧ вӧчӧма 12 000 факел.
Медальяс.
Медальяс медводдзаысь петкӧдлӧмаӧсь 2016-ӧд вося лӧддза-номъя тӧлысь 14-ӧд лунӧ. Ӧтарладорас серпасалӧма Ника — вермӧмлӧн ен, мӧдарас — лавр коръяс пиын 2016-ӧд вося ворсӧмлӧн пас. Тайӧ серпасыс петкӧдлӧ вӧр-валысь да спортын винёвлунлысь йитчӧмсӧ. Быд медальӧ лазерӧн пасйӧны вермысьлысь нимсӧ. Медаль видзан кудсӧ вӧчӧмаӧсь сӧмын Лунвыв Америкаын быдмысь Кордия Гоэлда пуысь.
Медальяс юклӧм.
Медальяс юксисны татшӧм ногӧн:
Олимпиадаын Комиысь спортсменъяс.
Комиысь Олимпиадаын петкӧдчисны кык спортсмен — Уква карысь варччысь Александр Сухоруков да Вылыс Максаковкаын чужлӧм боксёр Владимир Никитин, коді шедӧдіс ыргӧн медаль.
Моз тӧлысь 7-ӧд лунӧ А.Сухоруков вермасис эстафетаын (4х100 метра, вольнӧй стиль) да ассьыс 100 метрасӧ варччис 47,6 секундаӧн. Россияса котырын вӧліны сідзжӧ Андрей Гречин, Александр Попкоа да Данила Изотов. Эстафетаын Рочму лои медводдзаӧн да петіс финалӧ (кадыс – 3.12,04). Но мӧд лунас россияса команда 3 минут 11,64 секунд кадӧн эз вермы шедӧдны медальяс.
Владимир Никитин гожся Олимпиадаясын петкӧдчис медводдзаысь. Ордйысис медся кокни весӧвӧй категорияын — 56 килограммӧдз. Моз тӧлысь 11-ӧд лунӧ 1/16 финалын сійӧ вермис Вануатаысь Боа Вараварӧс 3-0 тшӧтӧн.
Моз тӧлысь 14-ӧд лунӧ Владимир 1/8 финалын вермис Таиландысь Чатчай Батдиӧс 2-1 тшӧтӧн. 1/4 финалын 3:0 тшӧтӧн (29:28, 29:28, 29:28) В. Никитин сяммис ордйыны ён спортсмен, Ирландияысь Майкл Конланӧс. Доймалӧмъяс вӧсна эз вермы тышкасьны финалын зарни медаль вӧсна, но коли коймӧд местаын. Кыдзи Олимпиадаса вермысьлы, В.Никитинлы сетӧма «Айму водзын бур уджысь» орденлӧн II тшупӧда медаль), BMW машина да сьӧм (призӧвӧй 1,7 миллион шайт).
Важ франсуз кыв

Важ франсуз кыв ("franceis, françois, romanz", ӧнія франсузӧн "ancien français") — тайӧ бырӧм роман кыв, кутшӧмӧн сёрнитісны IX—XIV нэмъясӧ войвыв Францияын, Бельгиялӧн, Швейцариялӧн, Англиялӧн да Ирландиялӧн юкӧнъясын; а сідзжӧ Сицилия корольувын, Кипр ді вылын да Палестинаын. Ӧнія франсуз кывлӧн подув кыв. Анбур — латин.
1 - un
2 - deus, deuz, doi
3 - trois, treis, troys, trei, troi, troy
4 - catre, qatre, quatre
5 - cinc, cinq, cinque
6 - sis
7 - set
8 - uit, wit
9 - nof, nuef
10 - dis
12 - doze
19 - disnoef
20 - vint
30 - trente
40 - quarante
50 - cinquante
60 - sesante, seisante, soisante, soissante
70 - setante
80 - oitante, uitante
90 - nonante
100 - cent, çant, ceint, chent
1000 - mil, mile, milie
"Ma tres chiere dame,
vos qui estes mes cuers et m'ame,
mes biens, ma joie, et ma santez,
une chose m'acreantez
por vostre enor e por la moie." La dame tantost li otroie,
qu'el ne set qu'il vialt demander
et dit: "Biax sire, comander
me poez ce qui boen vos iert." Congié maintenant li requiert
mes sire Yvains, de convoier
le roi, et d'aler tornoier,
que l'an ne l'apialt recreant. Et ele dit: "je vos creant
le congié jusqu'a un termine. Mes l'amors devanra haïne,
que j'ai en vos, toz an soiez
seürs, se vos trespassïez
le terme que je vos dirai;
sachiez que ja n'en mantirai:
se vos mantez, je dirai voir. Se vos volez m'amor avoir
et de rien nule m'avez chiere,
pansez de tost venir arriere
a tot le moins jusqu'a un an
huit jorz aprés la Saint Johan
c'ui an cest jor sont les huitaves. De m'amor soiez maz et haves,
se vos n'iestes jusqu'a ce jor
ceanz avoec moi au retor." ... Mes or metroiz an vostre doi
cest mien anel, que je vos prest; et de la pierre quex ele est
vos voel dire tot en apert:
prison ne tient ne sanc ne pert
nus amanz verais et leax,
ne avenir ne li puet max; mes qui le porte, et chier le tient
de s'amie li resovient,
et si devient plus durs que fers;
cil vos iert escuz et haubers
et voir einz mes a chevalier
ne le vos prester ne baillier,
mes por amors le vos doing gié." Or a mes sire Yvains congié:
molt out ploré au congié prendre.
S/2003 J 23

S/2003 J 23 — тайӧ Юпитерлӧн спутник. Сылӧн радиус — 1 км. Юпитерӧдз шӧр кост 22 740 000 км. Спутник восьтіс Америкаса астроном Скотт Шеппард 2004 воын.
S/2011 J 1

S/2011 J 1 — тайӧ Юпитерлӧн спутник. Сылӧн радиус — 0,5 км. Юпитерӧдз шӧр кост 20 155 290 км. Спутник восьтіс Америкаса астроном Скотт Шеппард 2011 воын.
Эвфеме

Эвфеме, важӧн S/2003 J 3 — тайӧ Юпитерлӧн спутник. Сылӧн радиус — 1 км. Юпитерӧдз шӧр кост 19 622 000 км. Спутник восьтіс Америкаса астроном Скотт Шеппард 2003 воын.
S/2003 J 18

S/2003 J 18 либӧ Юпитер LV — тайӧ Юпитерлӧн спутник. Сылӧн радиус — 1 км. Юпитерӧдз шӧр кост 19 813 000 км. Спутник восьтіс Америкаса астроном Бретт Глэдман 2003 воын.
S/2010 J 2

S/2010 J 2 либӧ Юпитер LII — тайӧ Юпитерлӧн спутник. Сылӧн радиус — 0,5 км. Юпитерӧдз шӧр кост 20 307 150 км. Спутник восьтіс Америкаса астроном Кристиан Вейллет 2010 воын.
S/2003 J 16

S/2003 J 16 — тайӧ Юпитерлӧн спутник. Сылӧн радиус — 1 км. Юпитерӧдз шӧр кост 20 744 000 км. Спутник восьтіс Америкаса астроном Бретт Глэдман 2003 воын.
Филофросине

Филофросине, важӧн S/2003 J 15 — тайӧ Юпитерлӧн спутник. Сылӧн радиус — 1 км. Юпитерӧдз шӧр кост 22 721 000 км. Спутник восьтіс Америкаса астроном Скотт Шеппард 2003 воын.
S/2003 J 10

S/2003 J 10 — тайӧ Юпитерлӧн спутник. Сылӧн радиус — 1 км. Юпитерӧдз шӧр кост 22 731 000 км. Спутник восьтіс Америкаса астроном Скотт Шеппард 2003 воын.
S/2003 J 9

S/2003 J 9 — тайӧ Юпитерлӧн спутник. Сылӧн радиус — 0,5 км. Юпитерӧдз шӧр кост 23 858 000 км. Спутник восьтіс Америкаса астроном Скотт Шеппард 2003 воын.
S/2003 J 12

S/2003 J 12 — тайӧ Юпитерлӧн спутник. Сылӧн радиус — 0,5 км. Юпитерӧдз шӧр кост 17 883 000 км. Спутник восьтіс Америкаса астроном Скотт Шеппард 2003 воын.
Эйрене

Эйрене, важӧн S/2003 J 5 — тайӧ Юпитерлӧн спутник. Сылӧн радиус — 2 км. Юпитерӧдз шӧр кост 23 974 000 км. Спутник восьтіс Америкаса астроном Скотт Шеппард 2003 воын.
S/2003 J 2

S/2003 J 2 — тайӧ Юпитерлӧн спутник. Сылӧн радиус — 1 км. Юпитерӧдз шӧр кост 29 541 000 км. Спутник восьтісны Америкаса астрономъяс Скотт Шеппард да Дэвид Джуитт 2003 воын.
S/2003 J 19

S/2003 J 19 либӧ Юпитер LXI — тайӧ Юпитерлӧн спутник. Сылӧн радиус — 1 км. Юпитерӧдз шӧр кост 22 709 000 км. Спутник восьтіс Америкаса астроном Бретт Глэдман 2003 воын.
S/2010 J 1

S/2010 J 1 либӧ Юпитер LI — тайӧ Юпитерлӧн спутник. Сылӧн радиус — 1,5 км. Юпитерӧдз шӧр кост 23 314 335 км. Спутник восьтісны Америкаса астрономъяс Роберт Джейкобсон, Марина Брозович, Бретт Глэдман, да Майк Александерсен 2010 воын.
S/2003 J 4

S/2003 J 4 — тайӧ Юпитерлӧн спутник. Сылӧн радиус — 1 км. Юпитерӧдз шӧр кост 23 571 000 км. Спутник восьтіс Америкаса астроном Скотт Шеппард 2003 воын.
S/2011 J 2

S/2011 J 23 либӧ Юпитер LVI — тайӧ Юпитерлӧн спутник. Сылӧн радиус — 0,5 км. Юпитерӧдз шӧр кост 23 329 710 км. Спутник восьтіс Америкаса астроном Скотт Шеппард 2011 воын.
S/2009 S 1

S/2009 S 1 — тайӧ Сатурнлӧн спутник. Сылӧн радиус — 150 м. Сатурнӧдз шӧр кост 117 000 км. Спутник восьтісны Америкаса астрономъяс 2009 воын.
S/2004 S 6

S/2004 S 6 — буракӧ Сатурнлӧн спутник. Сатурнӧдз шӧр кост 140 134 км. Спутник восьтісны Америкаса астрономъяс 2004 воын, но регыд сійӧ воши.
S/2004 S 4

S/2004 S 4 — буракӧ Сатурнлӧн спутник. Сатурнӧдз шӧр кост 140 100 км. Спутник восьтісны Америкаса астрономъяс 2004 воын, но регыд сійӧ воши.
S/2004 S 3

S/2004 S 3 — буракӧ Сатурнлӧн спутник. Сатурнӧдз шӧр кост 140 100 – 140 600 км. Спутник восьтісны Америкаса астрономъяс 2004 воын, но регыд сійӧ воши.
S/2007 S 2

S/2007 S 2 — тайӧ Сатурнлӧн спутник. Сылӧн радиус — 3 км. Сатурнӧдз шӧр кост 16 560 000 км. Спутник восьтісны Америкаса астрономъяс Скотт Шеппард, Дэвид Джуитт, Джен Клина да Брайан Марсден 2007 воын.
S/2004 S 13

S/2004 S 13 — тайӧ Сатурнлӧн спутник. Сылӧн радиус — 3 км. Сатурнӧдз шӧр кост 18 056 000 км. Спутник восьтісны Америкаса астрономъяс Скотт Шеппард, Дэвид Джуитт, Джен Клина да Брайан Марсден 2005 воын.
S/2004 S 7

S/2004 S 7 — тайӧ Сатурнлӧн спутник. Сылӧн радиус — 3 км. Сатурнӧдз шӧр кост 20 999 000 км. Спутник восьтісны Америкаса астрономъяс Скотт Шеппард, Дэвид Джуитт, Джен Клина да Брайан Марсден 2005 воын.
S/2004 S 17

S/2004 S 17 — тайӧ Сатурнлӧн спутник. Сылӧн радиус — 2 км. Сатурнӧдз шӧр кост 19 099 000 км. Спутник восьтісны Америкаса астрономъяс Скотт Шеппард, Дэвид Джуитт, Джен Клина да Брайан Марсден 2005 воын.
S/2004 S 12

S/2004 S 12 — тайӧ Сатурнлӧн спутник. Сылӧн радиус — 2,5 км. Сатурнӧдз шӧр кост 19 906 000 км. Спутник восьтісны Америкаса астрономъяс Скотт Шеппард, Дэвид Джуитт, Джен Клина да Брайан Марсден 2005 воын.
S/2006 S 1

S/2006 S 1 — тайӧ Сатурнлӧн спутник. Сылӧн радиус — 3 км. Сатурнӧдз шӧр кост 18 930 200 км. Спутник восьтісны Америкаса астрономъяс Скотт Шеппард, Дэвид Джуитт, Джен Клина да Брайан Марсден 2006 воын.
S/2006 S 3

S/2006 S 3 — тайӧ Сатурнлӧн спутник. Сылӧн радиус — 3 км. Сатурнӧдз шӧр кост 21 076 300 км. Спутник восьтісны Америкаса астрономъяс Скотт Шеппард, Дэвид Джуитт, Джен Клина да Брайан Марсден 2006 воын.
S/2007 S 3

S/2007 S 3 — тайӧ Сатурнлӧн спутник. Сылӧн радиус — 2,5 км. Сатурнӧдз шӧр кост 20 518 500 км. Спутник восьтісны Америкаса астрономъяс Скотт Шеппард, Дэвид Джуитт, Джен Клина да Брайан Марсден 2007 воын.
Гиппокамп

Гиппокамп, важӧн S/2004 N 1 — тайӧ Нептунлӧн спутник. Сылӧн радиус — 9 км. Нептунӧдз шӧр кост 105 283 км. Спутник восьтіс Америкаса астроном Марк Шоуолтер 2013 воын.
Носков Николай Иванович

Носков Николай Иванович (чуж. 1956) — рочмуса рок-сьылысь, гитараӧн ворсысь, шылад тэчысь да продюсер, 
Олан туй.
Гӧтыра, эм ныв Катерина (чужис 1991 воӧ), пӧльӧн шуысь Мирослава.
Веста

4 Веста (символ: ) — тайӧ Шонді ылдӧсын астероид. Сылӧн ыджда — 572,6 × 557,2 × 446,4 км. Веста восьтіс германияса астроном Генрих Вильгельм Ольберс 1807 воӧ.
Паллада

2 Паллада (символ: ) — тайӧ Шонді ылдӧсын астероид. Сылӧн ыджда — 550±8 × 516±6 × 476±6 км. Паллада восьтіс германияса астроном Генрих Вильгельм Ольберс 1802 воӧ.
Юнона

3 Юнона (символ: ) — тайӧ Шонді ылдӧсын астероид. Сылӧн ыджда — 320 × 267 × 200 км. Юнона восьтіс германияса астроном Карл Людвиг Хардинг 1804 воӧ.
Гигея

10 Гигея (символ: , ) — тайӧ Шонді ылдӧсын астероид. Сылӧн ыджда — 530 × 407 × 370 ± 7 км. Гигея восьтіс италияса астроном Аннибале де Гаспарис 1849 воӧ.
Эвномия

15 Эвномия (символ: ) — тайӧ Шонді ылдӧсын астероид. Сылӧн ыджда — 357 × 255 × 212 ± 15 км. Эвномия восьтіс италияса астроном Аннибале де Гаспарис 1851 воӧ.
Психея

16 Психея (символ: ) — тайӧ Шонді ылдӧсын астероид. Сылӧн ыджда — 240 × 185 × 145 км. Психея восьтіс италияса астроном Аннибале де Гаспарис 1852 воӧ.
Эгерия

13 Эгерия (символ: ) — тайӧ Шонді ылдӧсын астероид. Сылӧн ыджда — 214,8 × 192 км. Эгерия восьтіс италияса астроном Аннибале де Гаспарис 1850 воӧ.
Ирида

7 Ирида (символ: ) — тайӧ Шонді ылдӧсын астероид. Сылӧн ыджда — 225 × 190 × 190 км. Ирида восьтіс британияса астроном Джон Рассел Хайнд 1847 воӧ.
Фортуна

19 Фортуна (символ: ) — тайӧ Шонді ылдӧсын астероид. Сылӧн ыджда — 225 × 205 × 195 ± 12 км. Фортуна восьтіс британияса астроном Джон Рассел Хайнд 1852 воӧ.
Патиентия

451 Патиентия — тайӧ Шонді ылдӧсын астероид. Сылӧн ыджда — 224 км. Патиентия восьтіс францияса астроном Огюст Шарлуа 1899 воӧ.
Диотима

423 Диотима — тайӧ Шонді ылдӧсын астероид. Сылӧн ыджда — 208 км. Диотима восьтіс францияса астроном Огюст Шарлуа 1896 воӧ.
Интерамния

704 Интерамния — тайӧ Шонді ылдӧсын астероид. Сылӧн ыджда — 350 x 304 км. Интерамния восьтіс италияса астроном Винченцо Черулли 1910 воӧ.
Европа (астероид)

52 Европа — тайӧ Шонді ылдӧсын астероид. Сылӧн ыджда — 380 x 330 x 250 км. Европа восьтіс германияса-францияса астроном Герман Гольдшмидт 1858 воӧ.
Видзӧдӧй тшӧтш.
Европа (спутник)
Дорида

48 Дорида — тайӧ Шонді ылдӧсын астероид. Сылӧн ыджда — 278 × 142 км. Дорида восьтіс германияса-францияса астроном Герман Гольдшмидт 1857 воӧ.
Палес

49 Палес — тайӧ Шонді ылдӧсын астероид. Сылӧн ыджда — 149,80 ± 3,8 км. Палес восьтіс германияса-францияса астроном Герман Гольдшмидт 1857 воӧ.
Лютеция

21 Лютеция — тайӧ Шонді ылдӧсын астероид. Сылӧн ыджда — 121 × 101 × 75 км. Лютеция восьтіс германияса-францияса астроном Герман Гольдшмидт 1852 воӧ.
Давида

511 Давида — тайӧ Шонді ылдӧсын астероид. Сылӧн ыджда — 357 ± 2 × 294 ± 2 × 231 ± 50 км. Давида восьтіс америкаса астроном Рэймонд Смит Дуган 1903 воӧ.
Штейнс

2867 Штейнс — тайӧ Шонді ылдӧсын астероид. Сылӧн ыджда — 6,67 × 5,81 × 4,47 км. Штейнс восьтіс роч астроном Николай Степанович Черных 1969 воӧ.
Астрея

5 Астрея (символ: ) — тайӧ Шонді ылдӧсын астероид. Сылӧн ыджда — 167 × 123 × 82 км. Астрея восьтіс германияса астроном Карл Людвиг Хенке 1845 воӧ.
Геба

6 Геба (символ: ) — тайӧ Шонді ылдӧсын астероид. Сылӧн ыджда — 205 × 185 × 170 км. Геба восьтіс германияса астроном Карл Людвиг Хенке 1847 воӧ.
Флора (астероид)

8 Флора (символ: ) — тайӧ Шонді ылдӧсын астероид. Сылӧн ыджда — 136 × 136 × 113 км. Флора восьтіс британияса астроном Джон Рассел Хайнд 1847 воӧ.
Метида (астероид)

9 Метида (символ: ) — тайӧ Шонді ылдӧсын астероид. Сылӧн ыджда — 222 × 182 × 130 км. Метида восьтіс ирландияса астроном Эндрю Грэм 1848 воӧ.
Видзӧдӧй тшӧтш.
Метида (спутник)
Партенопа

11 Партенопа (символ: ) — тайӧ Шонді ылдӧсын астероид. Сылӧн ыджда — 153,3 ± 3,1 км. Партенопа восьтіс италияса астроном Аннибале де Гаспарис 1850 воӧ.
Массалия

20 Массалия — тайӧ Шонді ылдӧсын астероид. Сылӧн ыджда — 160 × 145 × 130 км. Массалия восьтісны италияса астроном Аннибале де Гаспарис да асшӧра францияса астроном Жан Шакорнак 1852 воӧ.
Ирена

14 Ирена (символ: ) — тайӧ Шонді ылдӧсын астероид. Сылӧн ыджда — 167 × 153 × 139 км. Ирена восьтіс британияса астроном Джон Рассел Хайнд 1851 воӧ.
Фетида

17 Фетида (символ: ) — тайӧ Шонді ылдӧсын астероид. Сылӧн ыджда — 90 км. Фетида восьтіс германияса астроном Роберт Лютер 1852 воӧ.
Прозерпина

26 Прозерпина (символ: ) — тайӧ Шонді ылдӧсын астероид. Сылӧн ыджда — 94,8 ± 1,7 км. Прозерпина восьтіс германияса астроном Роберт Лютер 1853 воӧ.
Беллона

28 Беллона (символ: ) — тайӧ Шонді ылдӧсын астероид. Сылӧн ыджда — 97 ± 11 км. Беллона восьтіс германияса астроном Роберт Лютер 1854 воӧ.
Левкофея

35 Левкофея (символ: ) — тайӧ Шонді ылдӧсын астероид. Сылӧн ыджда — 103,1 км. Левкофея восьтіс германияса астроном Роберт Лютер 1855 воӧ.
Фидес

37 Фидес (символ: ) — тайӧ Шонді ылдӧсын астероид. Сылӧн ыджда — 108,35 км. Фидес восьтіс германияса астроном Роберт Лютер 1855 воӧ.
Мельпомена (астероид)

18 Мельпомена (символ: ) — тайӧ Шонді ылдӧсын астероид. Сылӧн ыджда — 170 × 155 × 129 км. Мельпомена восьтіс британияса астроном Джон Рассел Хайнд 1852 воӧ.
Виктория (астероид)

12 Виктория (символ: ) — тайӧ Шонді ылдӧсын астероид. Сылӧн ыджда — 112,8 ± 3,1 км. Виктория восьтіс британияса астроном Джон Рассел Хайнд 1850 воӧ.
Кибела

65 Кибела — тайӧ Шонді ылдӧсын астероид. Сылӧн ыджда — 302 × 290 × 232 км. Кибела восьтіс германияса астроном Эрнст Вильгельм Темпель 1861 воӧ.
Евфросина

31 Евфросина — тайӧ Шонді ылдӧсын астероид. Сылӧн ыджда — 255,9 ± 5,8 км. Евфросина восьтіс америкаса астроном Джеймс Фергюсон 1854 воӧ.
Бамберга

324 Бамберга — тайӧ Шонді ылдӧсын астероид. Сылӧн ыджда — 229,4 ± 7,4 км. Бамберга восьтіс австрияса астроном Иоганн Пализа 1892 воӧ.
Матильда

253 Матильда — тайӧ Шонді ылдӧсын астероид. Сылӧн ыджда — 66 × 48 × 46 км. Матильда восьтіс австрияса астроном Иоганн Пализа 1885 воӧ.
Амфитрита

29 Амфитрита (символ: ) — тайӧ Шонді ылдӧсын астероид. Сылӧн ыджда — 233 × 212 × 193 км. Амфитрита восьтіс германияса-британияса астроном Альберт Март 1854 воӧ.
Геркулина

532 Геркулина — тайӧ Шонді ылдӧсын астероид. Сылӧн ыджда — 111,195 ± 2,1 км. Геркулина восьтіс германияса астроном Макс Вольф 1904 воӧ.
Аврора

94 Аврора — тайӧ Шонді ылдӧсын астероид. Сылӧн ыджда — 225 × 173 км. Аврора восьтіс америкаса астроном Джеймс Крэйг Уотсон 1867 воӧ.
Гермиона

121 Гермиона — тайӧ Шонді ылдӧсын астероид. Сылӧн ыджда — 254 ± 4 × 125 ± 9 км. Гермиона восьтіс америкаса астроном Джеймс Крэйг Уотсон 1872 воӧ.
Спутник.
Астероидлӧн эм спутник — S/2002 (121) 1 (Лафайет). Сылӧн ыджда — 12 ± 4 км. Спутник восьтісны америкаса астрономъяс Кек телескоп вылын 2002 воӧ.
Урсула

375 Урсула — тайӧ Шонді ылдӧсын астероид. Сылӧн ыджда — 216 ± 10 км. Урсула восьтіс францияса астроном Огюст Шарлуа 1893 воӧ.
Камилла

107 Камилла — тайӧ Шонді ылдӧсын астероид. Сылӧн ыджда — 285 × 205 × 170 ± 20 км. Камилла восьтіс британияса астроном Норман Роберт Погсон 1868 воӧ.
Спутникъяс.
Астероидлӧн эм спутник — S/2001 (107) 1. Сылӧн ыджда — 11 ± 2 км. Спутник восьтісны америкаса астрономъяс Хаббл телескоп вылын 2001 воӧ. 2016 воӧ Лунвыв Европаса Обсерватория вылын воссьӧма мӧд спутник — S/2016 (107) 1. Сылӧн ыджда — 3,5 ± 0,5 км.
Фисба

88 Фисба — тайӧ Шонді ылдӧсын астероид. Сылӧн ыджда — 255 × 232 × 193 ± 12 км. Фисба восьтіс германияса-америкаса астроном Кристиан Генрих Фридрих Петерс 1866 воӧ.
Сильвия

87 Сильвия — тайӧ Шонді ылдӧсын астероид. Сылӧн ыджда — 385 × 265 × 230 ± 10 км. Сильвия восьтіс британияса астроном Норман Роберт Погсон 1866 воӧ.
Спутникъяс.
Астероидлӧн эм кык спутник — Ромул (сылӧн ыджда — 18 ± 4 км, спутник восьтісны америкаса астрономъяс Майкл Браун да Жан-Люк Марго, Кек телескоп вылын (Гавай діяс) 2001 воӧ) да Рем (сылӧн ыджда — 7 ± 2 км, спутник восьтісны америкаса да францияса астрономъяс Франк Марши, Паскаль Декамп, Даниэль Хештроффер да Жером Бертье, Йепун телескоп вылын (Чили) 2004 воӧ).
Ромул (Сильвиялӧн тӧлысь)

Ромул (S/2001 (87) 1) — тайӧ Сильвиялӧн спутник. Сылӧн ыджда — 18 ± 4 км. Сильвияӧдз шӧр кост 1356 км. Спутник восьтісны америкаса астрономъяс Майкл Браун да Жан-Люк Марго, Кек телескоп вылын (Гавай діяс) 2001 воӧ.
Рем (Сильвиялӧн тӧлысь)

Рем (S/2004 (87) 1) — тайӧ Сильвиялӧн спутник. Сылӧн ыджда — 7 ± 2 км. Сильвияӧдз шӧр кост 706 км. Спутник восьтісны америкаса да францияса астрономъяс Франк Марши, Паскаль Декамп, Даниэль Хештроффер да Жером Бертье, Йепун телескоп вылын (Чили) 2004 воӧ.
Гаспра

951 Гаспра — тайӧ Шонді ылдӧсын астероид. Сылӧн ыджда — 18,2 × 10,5 × 8,9 км. Гаспра восьтіс роч астроном Григорий Николаевич Неуймин 1916 воӧ.
Ида

243 Ида — тайӧ Шонді ылдӧсын астероид. Сылӧн ыджда — 59,8 × 25,4 × 18,6 км. Ида восьтіс австрияса астроном Иоганн Пализа 1884 воӧ.
Спутник.
Астероидлӧн эм спутник — Дактиль. Сылӧн ыджда — 1,6 x 1,4 x 1,2 км, спутник восьтісны америкаса астрономъяс 1994 воӧ.
Дактиль

Дактиль (S/1993 (243) 1) — тайӧ Идалӧн спутник. Сылӧн ыджда — 1,6 x 1,4 x 1,2 км. Идаӧдз шӧр кост 108 км. Спутник восьтісны америкаса астрономъяс 1994 воӧ.
Евгения (астероид)

45 Евгения — тайӧ Шонді ылдӧсын астероид. Сылӧн ыджда — 305 × 220 × 145 км. Евгения восьтіс германияса-францияса астроном Герман Гольдшмидт 1857 воӧ.
Спутникъяс.
Астероидлӧн эм кык спутник — Пти-Принс (сылӧн ыджда — 13 км, спутник восьтісны америкаса астрономъяс Гавай діяс вылын 1998 воӧ) да Пти-Принсесс (сылӧн ыджда — 6 км, спутник восьтісны америкаса да францияса астрономъяс Франк Марши, Паскаль Декамп, Даниэль Хештроффер да Жером Бертье, Йепун телескоп вылын (Чили) 2004 воӧ).
Пти-Принс

Пти-Принс (S/1998 (45) 1) (фр. Petit-Prince "ичӧт принц") — тайӧ Евгениялӧн спутник. Сылӧн ыджда — 13 км. Евгенияӧдз шӧр кост 1184 км. Спутник восьтісны америкаса астрономъяс Гавай діяс вылын 1998 воӧ.
Пти-Принсесс

Пти-Принсесс (S/2004 (45) 1) (фр. Petite-Princesse "ичӧт принцесса") — тайӧ Евгениялӧн спутник. Сылӧн ыджда — 6 км. Евгенияӧдз шӧр кост 700 км. Спутник восьтісны америкаса да францияса астрономъяс Франк Марши, Паскаль Декамп, Даниэль Хештроффер да Жером Бертье, Йепун телескоп вылын (Чили) 2004 воӧ.
Гектор

624 Гектор — тайӧ Шонді ылдӧсын астероид, Юпитерлӧн медыджыд троян. Сылӧн ыджда — 370 × 195 × 195 км. Гектор восьтіс германияса астроном Август Копфф 1907 воӧ.
Спутник.
Астероидлӧн эм спутник — Скамандрий (S/2006 (624) 1). Сылӧн ыджда — 15 км. Спутник восьтісны америкаса астрономъяс Кек телескоп вылын 2006 воӧ.
Эрос

433 Эрос (символ: ) — тайӧ Шонді ылдӧсын астероид. Сылӧн ыджда — 34,4 × 11,2 × 11,2 км. Эрос восьтісны германияса астроном Карл Густав Витт да асшӧра францияса астроном Огюст Шарлуа 1898 воӧ.
Зонгорӧ

Зонгорӧ ("фортепиано") — тайӧ музыкальнӧй инструмент.
Патрокл

617 Патрокл — тайӧ Шонді ылдӧсын астероид, Юпитерлӧн троян. Сылӧн ыджда — 141 км. Патрокл восьтіс германияса астроном Август Копфф 1906 воӧ.
Спутник.
Астероидлӧн эм спутник — Менетий. Сылӧн ыджда — 112 км. Спутник восьтісны америкаса астрономъяс Кек телескоп вылын 2001 воӧ.
Менетий

Менетий (S/2001 (617) 1) — тайӧ Патрокллӧн спутник. Сылӧн ыджда — 112 км. Патроклӧдз шӧр кост 680 км. Спутник восьтісны америкаса астрономъяс Кек телескоп вылын (Гавай діяс) 2001 воӧ.
Антиопа

90 Антиопа — тайӧ Шонді ылдӧсын астероид. Сылӧн ыджда — 93,0 × 87,0 × 83,6 км. Антиопа восьтіс германияса астроном Роберт Лютер 1866 воӧ.
Спутник.
Астероидлӧн эм спутник — S/2000 (90) 1. Сылӧн ыджда — 89,4 × 82,8 × 79,6 км. Спутник восьтісны америкаса астрономъяс Кек телескоп вылын 2000 воӧ.
Каллиопа

22 Каллиопа — тайӧ Шонді ылдӧсын астероид. Сылӧн ыджда — 235 × 144 × 124 км. Каллиопа восьтіс британияса астроном Джон Рассел Хайнд 1852 воӧ.
Спутник.
Астероидлӧн эм спутник — Линус. Сылӧн ыджда — 28 км. Спутник восьтісны америкаса астрономъяс Майкл Браун да Жан-Люк Марго Кек телескоп вылын (Гавай діяс) 2001 воӧ.
Линус

Линус (S/2001 (22) 1) — тайӧ Каллиопалӧн спутник. Сылӧн ыджда — 112 км. Каллиопаӧдз шӧр кост 1099 км. Спутник восьтісны америкаса астрономъяс Майкл Браун да Жан-Люк Марго Кек телескоп вылын (Гавай діяс) 2001 воӧ.
S/2001 (107) 1

S/2001 (107) 1 — тайӧ Камиллалӧн спутник. Сылӧн ыджда — 11 ± 2 км. Камиллаӧдз шӧр кост 1235 км. Спутник восьтісны америкаса астрономъяс Хаббл телескоп вылын 2001 воӧ.
S/2016 (107) 1

S/2016 (107) 1 — тайӧ Камиллалӧн спутник. Сылӧн ыджда — 3,5 ± 0,5 км. Камиллаӧдз шӧр кост 340 км. Спутник восьтісны Лунвыв Европаса обсерватория вылын 2016 воӧ.
Клеопатра

216 Клеопатра — тайӧ Шонді ылдӧсын астероид. Сылӧн ыджда — 217 × 94 × 81 км. Клеопатра восьтіс австрияса астроном Иоганн Пализа 1880 воӧ.
Спутникъяс.
Астероидлӧн эм кык спутник — Алексгелиос (сылӧн ыджда — 8,9 ± 1,6 км) да Клеоселена (сылӧн ыджда — 6,9 ± 1,6 км). Спутникъяс восьтіс америкаса астроном Франк Марши уджъёртъяскӧд Кек телескоп вылын (Гавай діяс) 2008 воӧ.
Алексгелиос

Алексгелиос (S/2008 (216) 1) — тайӧ Клеопатралӧн спутник. Сылӧн ыджда — 8,9 ± 1,6 км. Клеопатраӧдз шӧр кост 678 км. Спутник восьтіс америкаса астроном Франк Марши уджъёртъяскӧд Кек телескоп вылын (Гавай діяс) 2008 воӧ.
Клеоселена

Клеоселена (S/2008 (216) 2) — тайӧ Клеопатралӧн спутник. Сылӧн ыджда — 6,9 ± 1,6 км. Клеопатраӧдз шӧр кост 454 км. Спутник восьтіс америкаса астроном Франк Марши уджъёртъяскӧд Кек телескоп вылын (Гавай діяс) 2008 воӧ.
Минерва

93 Минерва — тайӧ Шонді ылдӧсын астероид. Сылӧн ыджда — 142 км. Минерва восьтіс америкаса астроном Джеймс Крэйг Уотсон 1867 воӧ.
Спутникъяс.
Астероидлӧн эм кык спутник — Эгида (сылӧн ыджда — 4 км) да Горгонейон (сылӧн ыджда — 3 км). Спутникъяс восьтіс америкаса астроном Франк Марши уджъёртъяскӧд Кек телескоп вылын (Гавай діяс) 2009 воӧ.
Эгида

Эгида (S/2009 (93) 1) — тайӧ Минервалӧн спутник. Сылӧн ыджда — 4 км. Минерваӧдз шӧр кост 630 км. Спутник восьтіс америкаса астроном Франк Марши уджъёртъяскӧд Кек телескоп вылын (Гавай діяс) 2009 воӧ.
Горгонейон

Горгонейон (S/2009 (93) 2) — тайӧ Минервалӧн спутник. Сылӧн ыджда — 3 км. Минерваӧдз шӧр кост 380 км. Спутник восьтіс америкаса астроном Франк Марши уджъёртъяскӧд Кек телескоп вылын (Гавай діяс) 2009 воӧ.
Суоми (астероид)

1656 Суоми — тайӧ Шонді ылдӧсын астероид. Сылӧн ыджда — 7,9 км. Суоми восьтіс Суоми Муса астроном Юрьё Вяйсяля 1942 воӧ.
Эстония (астероид)

1541 Эстония — тайӧ Шонді ылдӧсын астероид. Сылӧн ыджда — 10 км. Эстония восьтіс Суоми Муса астроном Юрьё Вяйсяля 1939 воӧ.
Фенния (астероид)

1453 Фенния — тайӧ Шонді ылдӧсын астероид. Сылӧн ыджда — 3,615 ± 0,2 км. Фенния восьтіс Суоми Муса астроном Юрьё Вяйсяля 1938 воӧ. Астероидлӧн эм спутник, сылӧн восьтісны 2007 воӧ.
Карелия (астероид)

1391 Карелия — тайӧ Шонді ылдӧсын астероид. Сылӧн ыджда — 11 км. Карелия восьтіс Суоми Муса астроном Юрьё Вяйсяля 1936 воӧ.
Инкери (астероид)

1479 Инкери — тайӧ Шонді ылдӧсын астероид. Сылӧн ыджда — 15 км. Инкери восьтіс Суоми Муса астроном Юрьё Вяйсяля 1938 воӧ.
Отерма (астероид)

1529 Отерма — тайӧ Шонді ылдӧсын астероид. Сылӧн ыджда — 56 км. Отерма восьтіс Суоми Муса астроном Юрьё Вяйсяля 1938 воӧ.
Видзӧдӧй тшӧтш.
Лииси Отерма (суоми астроном)
Калевала (астероид)

1454 Калевала — тайӧ Шонді ылдӧсын астероид. Сылӧн ыджда — 7—15 км. Калевала восьтіс Суоми Муса астроном Юрьё Вяйсяля 1936 воӧ.
Сибелиус (астероид)

1405 Сибелиус — тайӧ Шонді ылдӧсын астероид. Сылӧн ыджда — 7—12 км. Сибелиус восьтіс Суоми Муса астроном Юрьё Вяйсяля 1936 воӧ.
Видзӧдӧй тшӧтш.
Ян Сибелиус (шылад тэчысь)
Укко (астероид)

2020 Укко — тайӧ Шонді ылдӧсын астероид. Сылӧн ыджда — 18—21 км. Укко восьтіс Суоми Муса астроном Юрьё Вяйсяля 1936 воӧ.
Вяйнё (астероид)

2096 Вяйнё — тайӧ Шонді ылдӧсын астероид. Сылӧн ыджда — 5—12 км. Вяйнё восьтіс Суоми Муса астроном Юрьё Вяйсяля 1939 воӧ.
Сампо (астероид)

2091 Сампо — тайӧ Шонді ылдӧсын астероид. Сылӧн ыджда — 23 км. Сампо восьтіс Суоми Муса астроном Юрьё Вяйсяля 1941 воӧ.
Тууликки (астероид)

2716 Тууликки — тайӧ Шонді ылдӧсын астероид. Сылӧн ыджда — 5—12 км. Тууликки восьтіс Суоми Муса астроном Юрьё Вяйсяля 1939 воӧ.
Миэликки (астероид)

2715 Миэликки — тайӧ Шонді ылдӧсын астероид. Сылӧн ыджда — 13 км. Миэликки восьтіс Суоми Муса астроном Юрьё Вяйсяля 1938 воӧ.
Ахти (астероид)

2826 Ахти — тайӧ Шонді ылдӧсын астероид. Сылӧн ыджда — 37 км. Ахти восьтіс Суоми Муса астроном Юрьё Вяйсяля 1939 воӧ.
Лоухи (астероид)

3897 Лоухи — тайӧ Шонді ылдӧсын астероид. Сылӧн ыджда — 10 км. Лоухи восьтіс Суоми Муса астроном Юрьё Вяйсяля 1942 воӧ.
Похйола (астероид)

3606 Похйола — тайӧ Шонді ылдӧсын астероид. Сылӧн ыджда — 8,9 км. Похйола восьтіс Суоми Муса астроном Юрьё Вяйсяля 1939 воӧ.
Агрикола (астероид)

3212 Агрикола — тайӧ Шонді ылдӧсын астероид. Сылӧн ыджда — 5,5 км. Агрикола восьтіс Суоми Муса астроном Юрьё Вяйсяля 1938 воӧ.
Лённрот (астероид)

2243 Лённрот — тайӧ Шонді ылдӧсын астероид. Сылӧн ыджда — 5,5 км. Лённрот восьтіс Суоми Муса астроном Юрьё Вяйсяля 1941 воӧ.
Видзӧдӧй тшӧтш.
Элиас Лённрот (гижысь да кыв туялысь)
Акка (астероид)

8034 Акка — тайӧ Шонді ылдӧсын астероид. Сылӧн ыджда — 0,7 км. Акка восьтіс америкаса астрономъяс Кэролайн да Юджин Шумейкер 1992 воӧ.
Ильматар (астероид)

385 Ильматар — тайӧ Шонді ылдӧсын астероид. Сылӧн ыджда — 91,53 км. Ильматар восьтіс германияса астроном Макс Вольф 1894 воӧ.
Тапио (астероид)

1705 Тапио — тайӧ Шонді ылдӧсын астероид. Сылӧн ыджда — 10,68 км. Тапио восьтіс Суоми Муса астроном Лииси Отерма 1941 воӧ.
Ильмари (астероид)

2107 Ильмари — тайӧ Шонді ылдӧсын астероид. Сылӧн ыджда — 15,63 км. Ильмари восьтіс Суоми Муса астроном Лииси Отерма 1941 воӧ.
Видзӧдӧй тшӧтш.
Ильмаре (Вардалӧн спутник)
Велламо (астероид)

2827 Велламо — тайӧ Шонді ылдӧсын астероид. Сылӧн ыджда — 11–24 км. Велламо восьтіс Суоми Муса астроном Лииси Отерма 1942 воӧ.
Ику-Турсо (астероид)

2828 Ику-Турсо — тайӧ Шонді ылдӧсын астероид. Сылӧн ыджда — 7–15 км. Ику-Турсо восьтіс Суоми Муса астроном Лииси Отерма 1942 воӧ.
Вяйсяля (астероид)

1573 Вяйсяля — тайӧ Шонді ылдӧсын астероид. Сылӧн ыджда — 9,77 км. Вяйсяля восьтіс бельгияса астроном Сильвен Арен 1949 воӧ.
Видзӧдӧй тшӧтш.
Юрьё Вяйсяля (астроном)
Юрьё (астероид)

2804 Юрьё — тайӧ Шонді ылдӧсын астероид. Сылӧн ыджда — 17–22 км. Юрьё восьтіс Суоми Муса астроном Лииси Отерма 1941 воӧ.
Видзӧдӧй тшӧтш.
Юрьё Вяйсяля (астроном)
Вилхо (астероид)

2803 Вилхо — тайӧ Шонді ылдӧсын астероид. Сылӧн ыджда — 21,441 км. Вилхо восьтіс Суоми Муса астроном Лииси Отерма 1940 воӧ.
Калле (астероид)

2805 Калле — тайӧ Шонді ылдӧсын астероид. Сылӧн ыджда — 16,623 км. Калле восьтіс Суоми Муса астроном Лииси Отерма 1941 воӧ.
Лииси Отерма

Лииси Отерма (су. "Liisi Vilhelmiina Oterma") — суоми астроном, медводдза суоми ань, коді босьтіс доктор степень астрономияын.
Олан туй.
Отерма тӧдіс уна кыв, на пиын немеч, франсуз, итальян, испан, маддяр, англичан, эсперанто да интересуйтіс, пример вылӧ, араб кывйӧн. Войдӧр сійӧ кӧсйис велӧдны санскрит, но Туркуса университетын сылӧн эз велӧдны и бӧрйӧм сувтіс астрономия вылын.
Восьтӧм астероидъяс.
Лииси Отерма восьтіс уна астероид, на пиын:
Видзӧдӧй тшӧтш.
Отерма (астероид)
Юрьё Вяйсяля

Юрьё Вяйсяля (су. "Yrjö Väisälä") — суоми астроном, физик да геодезист. 
Олан туй.
Вяйсяля вӧлі эсперанто кыв дорйысь, юраліс "Internacia Scienca Asocio Esperantista" (Эсперанто Туялысьяслӧн Войтыркостса Ассоциация) вылын 1968 воӧ.
Восьтӧм астероидъяс.
Юрьё Вяйсяля восьтіс уна астероид, на пиын:
Ыстӧдъяс.
[[Категория:Персоналия анбурӧд]]
[[Категория:Фин туялысьяс]]
[[Категория:Чужисны 1891 воын]]
[[Категория:Кулісны 1971 воын]]
Кудымкар район

Куды́мкар райо́н (рочӧн "Куды́мкарский райо́н") — Перым крайын Перым Коми кытшса район.
Юксьӧм.
Кудымкар районын 6 сикт овмӧдчӧмин:
Пӧкрӧв лун

Пӧкрӧв лун (роч: "Покро́в", "Покрова́") — коми йӧзкостса календарын лун, пасйӧны йирым тӧлысь 14-ӧд лунӧ.
Сура гаж.
Пӧкрӧв лун — крам празьник Лётмаын (Грива), Керӧсын (Абъячой).
Эскӧмъяс.
Пӧкрӧв лыддьысьö тӧвся празьникӧн, сы кежлӧ виччысьӧны нин лым усьӧм. Шуӧны, мый Пӧкрӧв бӧрын лым оз нин сыв. Рочыштӧмӧн коми йӧзыд шулӧмаӧсь: «"Вся земля снежком покроется"». Олысьяс вуджӧны гожся керкаысь тӧвся керкаӧ, а вӧвъяссӧ йӧртӧны гидйӧ.
Пӧкрӧвӧдз уджалӧны тулысын (Благовешенньӧ лунӧ) медалӧм йӧз — казакъяс. Шуӧны: «"Пришел Покров, казакам срок"».
Нывъяс Пӧкрӧвсянь чукӧртчӧны печканъясӧн кодлӧнкӧ керкаас печкыны.
Пӧкрӧвсянь вӧралысьяс дасьтысьӧны, медым медводдза лым бӧрын мунны ур кыйны.
Коми традицияын Пӧкрӧв бӧрын ворсӧны кӧлысьяс. Том и пӧрысь нывъяс вичкоын шыӧдчӧны Ен-Мам дорӧ, медым сiйӧ вевттяс налысь юрсӧ кокошникӧн, и найö вермасны петны верӧс сайӧ: «"Святая Мати Богородица, покрывай и закрывай штопнӧй кокошникӧн, зарни кокошникӧн"!»
Лётма (Койгорт район)

Лётма () — Коми Республикаын 1970-ӧд воясын бырӧм грезд. Вӧлі пырӧ Койгорт районса Грива сикт овмӧдчӧмин улӧ.
Ним артмӧм.
Грездлӧн нимыс артмӧма ю ним сертиыс.
География.
Грезд пукалӧма Лётма юлӧн веськыдладорас.
История.
Артмӧма 1784 во бӧрын. 1859 воын Лётмаын вӧлӧма 15 овмӧс, 135 морт; 1892 воын — 124 морт; 1926 воын — 26 овмӧс, 106 морт; 1939 воын — 205, 1959 воын — 29 морт, ставныс комияс. 
1976 вося йирым тӧлысь 19-ӧд лунӧ бырӧдӧма.
Водзынсӧ грездас пасйылӧмаӧсь Пӧкрӧв лун.
Важ улыс немеч кыв

Важ улыс немеч кыв либӧ важ саксон кыв ("Sahsisk, Sahsisc") — тайӧ бырӧм герман кыв, кутшӧмӧн сёрнитісны XIII нэмӧдз рытыв-вой Германияын, асыв-вой Нидерландъясын да лунвыв Данияын, а сідзжӧ Англияын; ӧнія улыс немечлӧн подув кыв. Анбур — латин.
1 - ên
2 - twêne
3 - thrīe
4 - fiuwar
5 - fīf
6 - sehs
7 - sivun
8 - ahto
9 - nigun
10 - tehan
11 - ellevan
12 - twėlif
13 - thriutein
20 - twêntig
30 - thrītig
100 - hund
1000 - thūsūndig
Fadar usa firiho barno,
thu bist an them hohon himila rikea,
geuuihid si thin namo uuordo gehuuilico,
Cuma thin craftag riki.
UUerða thin uuilleo oƀar thesa werold alla,
so sama an erðo, so thar uppa ist
an them hohon himilo rikea.
Gef us dag gehuuilikes rad, drohtin the godo,
thina helaga helpa, endi alat us, heƀenes uuard,
managoro mensculdio,
al so uue oðrum mannum doan.
Ne lat us farledean leða uuihti
so forð an iro uuileon, so uui uuirðige sind,
ac help us uuiðar allun uƀilon dadiun.
Важ нидерланд кыв

Важ нидерланд кыв либӧ важ улыс франкон кыв (нид. "Oudnederlands") — тайӧ бырӧм герман кыв, кутшӧмӧн сёрнитісны V нэмлань XIII нэмӧдз лунвыв Нидерландъясын, войвыв Бельгияын, войвыв Франциялӧн юкӧнын да Улыс Рейн да Вестфалиялӧн юкӧнъясын (Германия); ӧнія нидерланд кывлӧн подув кыв. Анбур — латин.
Видзӧдӧй тшӧтш.
Шӧр нидерланд кыв
Шӧр нидерланд кыв

Шӧр нидерланд кыв ("dietsc, duutsc") — тайӧ бырӧм герман кыв, кутшӧмӧн сёрнитісны 1150 да 1500 костын лунвыв Нидерландъясын да войвыв Бельгияын; ӧнія нидерланд кывлӧн подув кыв. Анбур — латин.
Видзӧдӧй тшӧтш.
Важ нидерланд кыв
Горчакова Светлана Гениевна

Горчакова Светлана Гениевна (1946) — коми артист, режиссёр, Коми АССР-са нимӧдана артист, Россияса искусствоын нимӧдана уджалысь.
Олан туй.
Светлана Горчакова чужис 1946 вося сора тӧлысь 15-ӧд лунӧ Луздор районса Абъячой сиктын. Батьыс — нималана коми гижысь, драматург, режиссёр, шылад тэчысь Гений Горчаков. Сы кадӧ бать-мамыс ворсісны Абъячойса колкоз-совкоз театрын.
Грязнова Маргарита Сергеевна

Грязнова Маргарита Сергеевна (1937—2016) — нималана коми диктор, Коми АССР-са нимйӧза артист, Коми АССР-са наука да культураын нимӧдана уджалысь.
Олан туй.
Маргарита Грязнова чужис Кировын 1937 вося йирым тӧлысь 26-ӧд лунӧ, быдмис Изьва сиктын. Мамыс роч, Улыс Вылькар обласьтысь.
Помаліс Коми канмуса педагогика институт. 36 во чӧж уджаліс Коми республикаса «Коми гор» радиоын дикторӧн. Вуджӧдчис Коми Республикаса вужвойтырлӧн шылада-драмаа театрын. Бӧръя лунъясӧдзыс водзмӧстчис Сыктывкарса журналист-ветеранъяслӧн сӧветын. 
1975 восянь пырӧ СССР-са журналист котырӧ. Маргарита Грязновалӧн нимыс паськыда тӧдса Россияса журналистикаын.
Куліс 2016 вося йирым тӧлысь 28-ӧд лунӧ Сыктывкарын
Кумбри кыв

Кумбри кыв — тайӧ бырӧм кельт кыв, кутшӧмӧн сёрнитісны XII нэмӧдз войвыв Англияын да лунвыв Шотландияын; матіса кӧмри кывлань либӧ сылӧн сёрнисикас.
A

Aa — латин анбурлӧн медводдза шыпас.
Видзӧдӧй тшӧтш.
Кирилл А
Эллин Α
B

Bb — латин анбурлӧн мӧд шыпас.
Видзӧдӧй тшӧтш.
Бор
Кирилл В
Эллин Β
C

Cc — латин анбурлӧн коймӧд шыпас.
История.
Рим лыдпас C = 100
Видзӧдӧй тшӧтш.
Шомчужысь
С
D

Dd — латин анбурлӧн нёльӧд шыпас.
История.
Рим лыдпас D = 500
Видзӧдӧй тшӧтш.
ԁ
E

Ee — латин анбурлӧн витӧд шыпас.
Видзӧдӧй тшӧтш.
Кирилл Е
Эллин Ε
F

Ff — латин анбурлӧн квайтӧд шыпас.
Видзӧдӧй тшӧтш.
Фтор
Ϝ
G

Gg — латин анбурлӧн сизимӧд шыпас.
Видзӧдӧй тшӧтш.
Ԍ
H

Hh — латин анбурлӧн кӧкъямысӧд шыпас.
Видзӧдӧй тшӧтш.
Вачужысь
Эллин Η
Кирилл Н
Кирилл Һ
I

Ii — латин анбурлӧн ӧкмысӧд шыпас.
История.
Рим лыдпас I = 1
Видзӧдӧй тшӧтш.
Йод
Кирилл І
Эллин Ι
J

Jj — латин анбурлӧн дасӧд шыпас.
Видзӧдӧй тшӧтш.
Кирилл Ј
Эллин Ϳ
K

Kk — латин анбурлӧн дас ӧтикӧд шыпас.
Видзӧдӧй тшӧтш.
Калий
Кирилл К
Эллин Κ
L

Ll — латин анбурлӧн дас кыкӧд шыпас.
История.
Рим лыдпас L = 50
M

Mm — латин анбурлӧн дас коймӧд шыпас.
История.
Рим лыдпас M = 1000
Видзӧдӧй тшӧтш.
Кирилл М
Эллин Μ
Эллин Ϻ
N

Nn — латин анбурлӧн дас нёльӧд шыпас.
Видзӧдӧй тшӧтш.
Азот
O

Oo — латин анбурлӧн дас витӧд шыпас.
Видзӧдӧй тшӧтш.
Шомвачужысь
Кирилл О
Эллин Ο
P

Pp — латин анбурлӧн дас квайтӧд шыпас.
Видзӧдӧй тшӧтш.
Фосфор
Кирилл Р
Эллин Ρ
Q

Qq — латин анбурлӧн дас сизимӧд шыпас.
Видзӧдӧй тшӧтш.
Ԛ
R

Rr — латин анбурлӧн дас кӧкъямысӧд шыпас.
Видзӧдӧй тшӧтш.
Я
S

Ss — латин анбурлӧн дас ӧкмысӧд шыпас.
Видзӧдӧй тшӧтш.
Тэг
Ѕ
Ꚃ
Ϛ
T

Tt — латин анбурлӧн кызьӧд шыпас.
Видзӧдӧй тшӧтш.
Эллин Τ
Кирилл Т
U

Uu — латин анбурлӧн кызь ӧтикӧд шыпас.
Видзӧдӧй тшӧтш.
Уран
V

Vv — латин анбурлӧн кызь кыкӧд шыпас.
История.
Рим лыдпас V = 5
Видзӧдӧй тшӧтш.
Ванадий
Ѵ
Y

Yy — латин анбурлӧн кызь витӧд шыпас.
W

Ww — латин анбурлӧн кызь коймӧд шыпас.
Видзӧдӧй тшӧтш.
Вольфрам
Ԝ
X

Xx — латин анбурлӧн кызь нёльӧд шыпас.
История.
Рим лыдпас X = 10
Видзӧдӧй тшӧтш.
Эллин Χ
Кирилл Х
Z

Zz — латин анбурлӧн кызь квайтӧд шыпас.
ß

ẞß (нем. "Eszett" [ʔɛsˈtsɛt] либӧ "scharfes S" [ˈʃaɐ̯.fəs ˈʔɛs] — ёсь С) — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ немеч кывйын, пырся сӧмын кыдз ичӧт шыпас. Ыджыд ẞ пыдди тшӧкыда гижӧны SS либӧ SZ. 
Шуанног — [s] кузь гора шыяс да дифтонгъяс бӧрын, дженьыд гора шыяс бӧрын гижӧны "ss". 1906 восянь Швейцарияын да Лихтенштейнын шыпас оз вӧдитчыны, а пыр гижӧны "ss".
История.
Шыпас артмӧма кыдзи лигатура ſz (кузь S + Z) либӧ ſs (кузь S + гӧгрӧс S).
Мукӧддырйи "ß" вӧдитчӧны шумер кывлӧн романизацияын "š" пыдди, кыдз [ʃ] шы пасйӧм.
XVIII нэмӧдз "ß" корсюрӧ вӧдитчисны латин кывйын "ss" пыдди:
"clarißimus — clarissimus" — медъюгыд
"eße — esse" — вӧвны
Важӧн "ß" гижисны литва кывйын Асыввыв Пруссияын, кыдз "š" [ʃ] шы пасйӧм.
Видзӧдӧй тшӧтш.
β — эллин шыпас
Ä

Ää — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ суоми, эст, карел, вепс, колтта саами, немеч, швед, люксембург, войвыв фриз, словак, чечен, тотара, туркмен, гагауз, ротума, воляпук кывъясын.
Шуанног.
суоми — [æ]
эст — [æ] либӧ [ɛ]
немеч — [ɛ]
швед — [æ] либӧ [ɛ]
словак — [ɛ]
туркмен — [æ]
История.
Шыпас артмӧма кыдзи лигатура Aͤaͤ, сёрӧнджык A̎a̎.
Мукӧддырйи немеч кывйын Ä ä пыдди гижӧны AE ae.
Видзӧдӧй тшӧтш.
Ӓ
Ö

Öö — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ суоми, эст, карел, вепс, лунвыв саами (Швецияын), водь, маддяр, немеч, швед, исландса, словак, чечен, турок, азербайджан, тотара, крымтотара, туркмен, гагауз, яп, динка, воляпук кывъясын.
Швед кывйын "Ö" пасйӧ "ді".
Шуанног.
суоми — [ø]
эст — [ø]
маддяр — [ø]
немеч — [ø] либӧ [œ]
турок — [ø]
азербайджан — [œ]
История.
Шыпас артмӧма кыдзи лигатура Oͤoͤ, сёрӧнджык O̎o̎.
Мукӧддырйи фарер кывйын Ø пыдди гижӧны Ö либӧ Ő. Важӧн Ö гижисны сідзжӧ дан да норвег кывъясын ӧттшӧтш Ø-кӧд.
Мукӧддырйи немеч кывйын Ö ö пыдди гижӧны OE oe.
Видзӧдӧй тшӧтш.
Ӧ
Ő

Őő — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ маддяр кывйын, шуанног — кузь [øː]. Мукӧддырйи фарер кывйын Ø пыдди гижӧны Ő либӧ Ö.
Ű

Űű — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ маддяр кывйын, шуанног — кузь [yː].
Ü

Üü — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ эст, вепс, водь, маддяр, немеч, испан, каталан, окситан, франсуз, чечен, турок, азербайджан, тотара, крымтотара, туркмен, гагауз, воляпук кывъясын.
Шуанног.
эст — [y]
маддяр — [y]
немеч — [y] либӧ [ʏ]
турок — [y]
азербайджан — [y]
История.
Шыпас артмӧма кыдзи лигатура Uͤuͤ, сёрӧнджык U̎u̎.
Мукӧддырйи немеч кывйын Ü ü пыдди гижӧны UE ue.
Õ

Õõ — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ эст, выру, сету, водь, лив, колтта саами кывъясын, шуанног — [ɤ] (~ [ы]). Сидзжӧ Õ вӧдитчӧны португал да гуарани анбурын ныр пыр шусяна O пасйӧм пыдди, да въет анбурын "Ngã" тона O шы пасйӧм пыдди.
История.
Эст анбурӧ шыпассӧ пыртіс пастор да кыв туялысь Отто Вильгельм Мазинг 1820 во гӧгӧр.
İ

İi (чута İ)— латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ турок, азербайджан, тотара, крымтотара кывъясын, шуанног — [i] (~ [и]). 1994—2009 воясӧ İ i вӧдитчисны каракалпак анбурын (ӧні I i).
Чуттӧм I

Iı (чуттӧм I)— латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ турок, азербайджан, тотара, крымтотара кывъясын, шуанног — [ɯ] (~ [ы]). 1994—2009 воясӧ İ i вӧдитчисны каракалпак анбурын (ӧні I‘ i‘).
Å

Åå — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ швед, дан, норвег, войвыв фриз, валлон, колтта саами, юлев саами, лунвыв саами, чаморро кывъясын. Суоми кывйын Å гижӧны сӧмын швед, дан да норвег ас нимъясын. Сідзжӧ Å вӧдитчӧны гренланд кывйын дан пыртӧм кывъясын.
Шуанног.
швед — кузь [ɔ], дженьыд [oː]
дан — кузь [ɔ], дженьыд [ɔː]
норвег — кузь [ɔ], дженьыд [ɔː]
суоми — [o̞]
чаморро — [ɑ]
валлон — [ɔ:], [o:], [ɑ:]
История.
Шыпас артмӧма кыдзи лигатура Aͣaͣ, сёрӧнджык Aͦaͦ.
Швед кывйын Å петӧма 1541 воӧ Густав Васалӧн Библияын. Норвег кывйӧ шыпассӧ пыртӧма 1917 воӧ, а дан кывйӧ — 1948 воӧ.
Мукӧддырйи дан да норвег кыв ас нимъясын Å å пыдди гижӧны AA aa.
Æ

Ææ — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ дан, норвег, исландса, фарер, важ скандинав, важ англичан, важ швед, шӧр вылыс немеч, латин, лунвыв саами кывъясын. Сідзжӧ Æ корсюрӧ вӧдитчӧны англичан да франсуз анбурын эллин да латин пыртӧм кывъясын. 1923—1938 воясӧ латин Æ вӧдитчисны осет кывйын (ӧні кирилл Ӕ).
Шуанног.
важ скандинав — кузь [ɛ], дженьыд [ɛː]
исландса — [ai]
фарер — [a], [ɛa], [eː], [ɛ]
норвег — [æː], [æ], [eː], [e]
важ англичан — кузь [æː] (пасйисны Ǣǣ либӧ Ǽǽ), дженьыд [æ]
шӧр вылыс немеч — [ɛː]
латин — [ai̯], сёрӧнджык [ɛ]
осет — [ə] либӧ [æ]
История.
Шыпас артмӧма кыдзи лигатура AE ae.
Видзӧдӧй тшӧтш.
Ӕ
Ø

Øø — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ дан, норвег, фарер, важ скандинав, лунвыв саами (Норвегияын) кывъясын.
Дан кывйын "Ø" пасйӧ "ді".
Шуанног.
дан — [ø], [œ]
фарер — [ø], [ʏ]
лунвыв саами — дифтонгъясын "yø" [yo] да "øø" [oe]
История.
Шыпас артмӧма кыдзи лигатура OE oe либӧ OI oi.
Мукӧддырйи фарер кывйын Ø пыдди гижӧны Ö либӧ Ő. Важӧн дан да норвег кывъясын ӧттшӧтш Ø-кӧд гижисны Ö.
Видзӧдӧй тшӧтш.
Латин Ɵ
Кирилл Ө
Кирилл Ѳ
Œ

Œœ — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ латин, франсуз, важ скандинав кывъясын. Сідзжӧ Œ корсюрӧ вӧдитчӧны англичан анбурын эллин да латин пыртӧм кывъясын.
Шуанног.
латин — [oi̯], сёрӧнджык [e]
франсуз — [œ], [ø], [e], [ɛ]
важ скандинав — [øː]
англичан — [iː] либӧ [ɛ]
История.
Шыпас артмӧма кыдзи лигатура OE oe.
Þ

Þþ (þorn либӧ thorn) — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ исландса, важ скандинав, важ англичан, шӧр англичан, гот! кывъясын.
Шуанног.
исландса — [θ̠] либӧ [ð̠]
важ англичан — [θ] либӧ [ð]
Видзӧдӧй тшӧтш.
Ϸ
Ð

Ðð (eð, edh либӧ eth) — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ исландса, фарер, важ англичан, шӧр англичан, ӧвдаль кывъясын. Мукӧддырйи кӧмри кывйын Ð ð гижӧны DD dd пыдди. Шуанног — [ð], [ð̠], [θ] либӧ [ɡ].
Ŋ

Ŋŋ (eng либӧ engma) — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ войвыв саами, анараш саами, юлев саами, колтта саами, чечен, лакота, чжуан (1986 воӧдз), динка, эве, фула, ганда, волоф кывъясын. 1931—1955 воясӧ шыпас вӧдитчисны шона анбурын.
1931—1937 воясӧ Ŋ вӧдитчисны яран анбурын. 1934—1937 воясӧ шыпас бергаліс сідзжӧ кильдин саами кывйын.
Видзӧдӧй тшӧтш.
Кирилл Ӈ
Латин Ꜧ
Ñ

Ññ — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ испан, галис, эускара, брезон, тагалог, тетун, чаморро, джарай, гуарани, кечуа, аймара, мапудунгун, мандинка, рохингъя, тотара, крымтотара кывъясын. Мукӧддырйи англичан кывйын Ñ гижӧны испан пыртӧм кывъясын да ас нимъясын.
Шуанног.
испан — [ɲ]
эускара — [ɲ]
тагалог — [ɲ]
чаморро — [ɲ]
джарай — [ɲ]
кечуа — [ɲ]
тотара — [ŋ]
крымтотара — [ŋ]
брезон — воддза гора шылӧн ныр пыр шуанног
рохингъя — воддза гора шылӧн ныр пыр шуанног
История.
Шыпас артмӧма кыдзи лигатура Nᷠnᷠ.
Ž

Žž — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ чех, словак, словен, хорват, босняк, серб (латин анбурын), черногор, вылыс сорб, улыс сорб, беларус (латин анбурын), литва, латыш, эст (пыртӧм кывъясын), карел, вепс, войвыв саами, туркмен, лаз, сиу кывъясын. Мукӧддырйи суоми кывйын Ž гижӧны пыртӧм кывъясын да ас нимъясын.
Шуанног.
чех — [ʒ]
хорват — [ʒ]
латыш — [ʒ]
литва — [ʒ]
эст — [ʒ]
войвыв саами — [d͡ʒ]
туркмен — [ʒ]
лаз — [d͡z]
История.
Чех анбурӧ шыпассӧ петӧма XV нэмӧ, хорват анбурӧ шыпассӧ пыртіс кыв туялысь, гижысь, журналист да политик Людевит Гай 1830 воӧ.
Č

Žž — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ чех, словак, словен, хорват, босняк, серб (латин анбурын), черногор, вылыс сорб, улыс сорб, беларус (латин анбурын), литва, латыш, карел, вепс, войвыв саами, колтта саами, тамазигхт, кабил, джарай, сиу кывъясын. Шуанног — [t͡ʃ].
История.
Чех анбурӧ шыпассӧ петӧма XV нэмӧ, хорват анбурӧ шыпассӧ пыртіс кыв туялысь, гижысь, журналист да политик Людевит Гай 1830 воӧ. Литва анбурӧ шыпассӧ петӧма 1900-ӧд воясӧ.
Š

Šš — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ чех, словак, словен, хорват, босняк, серб (латин анбурын), черногор, вылыс сорб, улыс сорб, беларус (латин анбурын), литва, латыш, эст (пыртӧм кывъясын), карел, вепс, войвыв саами, колтта саами, анараш саами, сиу, кри, шейен, войвыв сото кывъясын. Мукӧддырйи суоми кывйын Š гижӧны пыртӧм кывъясын да ас нимъясын. Шуанног — [ʃ] либӧ [ʂ].
История.
Чех анбурӧ шыпассӧ петӧма XV нэмӧ, хорват анбурӧ шыпассӧ пыртіс кыв туялысь, гижысь, журналист да политик Людевит Гай 1830 воӧ. Литва анбурӧ шыпассӧ петӧма 1901 воӧ. Войвыв саами кывйӧ Š пыртіс данияса кыв туялысь Расмус Раск 1832 воӧ.
Ğ

Ğğ — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ турок, азербайджан, тотара, крымтотара, лаз кывъясын.
Шуанног.
турок — [ɰ]
азербайджан — [ɣ]
тотара — [ɣ]
крымтотара — [ɣ]
лаз — [ɣ]
Ə

Əə (schwa) — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ азербайджан, тотара, чечен кывъясын.
1931—1937 воясӧ Ə вӧдитчисны яран анбурын. 1934—1937 воясӧ шыпас бергаліс сідзжӧ кильдин саами кывйын. 1932—1936 воясӧ Ə вӧдитчисны латин коми анбурын (ӧні Ӧ).
Видзӧдӧй тшӧтш.
Ә
Ç

Çç — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ турок, азербайджан, туркмен, тотара, крымтотара, гагауз, лаз, чечен, курд, штип, франсуз, окситан, каталан, португал, фурлан, лигур, манинса кывъясын. 
Мукӧддырйи Ç вӧдитчӧны англичан, нидерландса, испан, эускара анбурын пыртӧм кывъясын да ас нимъясын.
1931—1937 воясӧ Ç вӧдитчисны яран анбурын.
Шуанног.
турок — [t͡ʃ]
азербайджан — [t͡ʃ]
тотара — [t͡ʃ]
крымтотара — [t͡ʃ]
штип — [t͡ʃ]
франсуз ("cé cédille") — [s]
каталан ("ce trencada") — [s] "a, o, u" водзвылын да кывлӧн помын.
фурлан ("c cun cedilie") — [t͡ʃ] "a, o, u" водзвылын да кывлӧн помын.
манинса — [t͡ʃ] "çh" диграфын ("ch" диграфлӧн шуанног — [x]).
История.
Шыпас петӧма визигот Ꝣ шыпасысь важ испан анбурын [t͡s] шы пасйӧм пыдди (ӧні Z испан анбурын).
Видзӧдӧй тшӧтш.
C̦
Ҫ
Ş

Şş — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ турок, азербайджан, туркмен, тотара, крымтотара, гагауз, лаз, чечен, курд кывъясын. Шуанног — [ʃ].
Ř

Řř — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ чех, вылыс сорб да силез кывъясын.
Шуанног.
чех — [r̝] либӧ [r̝̊]
вылыс сорб — [ʃ]
Ů

Ůů — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ чех да силез кывъясын. Шуанног — [uː]. Сідзжӧ Ů вӧдитчисны важ литва анбурын [uo] шы пасйӧм пыдди.
Ň

Ňň — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ чех, словак да туркмен кывъясын. Сідзжӧ Ň вӧдитчисны XIX нэмӧ хорват анбурын [ɲ] шы пасйӧм пыдди.
Шуанног.
чех — [ɲ]
словак — [ɲ]
туркмен — [ŋ]
Ť

Ťť — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ чех да словак кывъясын. Шуанног — [c].
Ď

Ďď — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ чех да словак кывъясын. Шуанног — [ɟ].
Ě

Ěě — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ чех, вылыс сорб, улыс сорб кывъясын. Сідзжӧ важӧн Ě вӧдитчисны хорват анбурын, а мукӧддырйи — индонезия, ява да сунда кывъясын.
Шуанног.
чех — [jɛ] ("dě" = [ɟɛ], "tě" = [cɛ], "ně" = [ɲɛ])
вылыс сорб — [iɪ]
улыс сорб — [iɪ]
индонезия — [ə]
ява — [ə]
сунда — [ə]
Видзӧдӧй тшӧтш.
Ӗ
Коми КВН (конкурс)

Коми КВН — республика тшупӧда комиӧн шмонитны радейтысьяслӧн конкурс, нуӧдсьӧ ӧтчыдысь кык вонас Коми муын 2003 восянь. Лӧсьӧдӧма рочьяслӧн КВН (Конкурс весёлых и находчивых) серти. 
История.
Коми кыв вылын КВН, кыдзи республика тшупӧда конкурс, медводдзаысь нуӧдісны 2003 воын.
Коми КВН—2015.
Конкурс муніс «Менам Муза абу вуза» тема улын. VII-ӧд республикаса конкурсын петкӧдчис 8 команда 4 районысь да 2 карысь — Укваысь да Сыктывкарысь. Донъяліс 7 морта жури. Конкурс нуӧдысь Анжелика Елфимова.
Вермысьяс: 1. «Лючки-ладнӧ» (Укваса том войтыр). 2. «Изьваса бандерлогъяс» (Изьва районса Краснобор). 3. «КилоМЕТРъяс» (Сыктывкарса коми журналистъяслӧн котыр).
Ý

Ýý — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ исландса, фарер, важ скандинав, кӧмри, чех, словак, туркмен, въет кывъясын.
Въет кывйын "Ý" пасйӧ Италия.
Шуанног.
исландса — кузь [iː], дженьыд [i]
фарер — кузь [ʊiː], дженьыд [ui]
чех — [i:]
словак — [i:]
туркмен — [j]
É

Éé — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ важ скандинав, исландса, дан, норвег, швед, люксембург, африкаанс, франсуз, окситан, испан, каталан, галис, португал, итальян, ирландса, кӧмри, маддяр, чех, словак, кашуб, въет, навахо кывъясын. Англичан, нидерландса да тотара (латин) анбурын É мукӧддырйи гижӧны пыртӧм кывъясын да ас нимъясын.
Шуанног.
исландса — кузь [jɛː], дженьыд [jɛ]
франсуз — [e]
итальян — [e]
испан — [e]
португал — [ɛ]
ирландса — [eː]
чех — [ɛː]
словак — [ɛː]
кашуб — [ɛ], [ej], [i], [ɨ]
маддяр — [eː]
Í

Íí — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ важ скандинав, исландса, фарер, окситан, испан, каталан, галис, португал, ирландса, маддяр, чех, словак, тотара, въет, навахо кывъясын.
Шуанног.
исландса — [iː]
фарер — кузь [ʊiː], дженьыд [ʊi]
чех — [iː]
словак — [iː]
маддяр — [iː]
тотара — [ɨɪ]
Á

Áá — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ важ скандинав, исландса, фарер, нидерландса, окситан, испан, галис, португал, ирландса, кӧмри, маддяр, войвыв саами, анараш саами, юлев саами, чех, словак, въет, навахо, сиу, сиксика кывъясын. Тотара (латин) анбурын Á мукӧддырйи гижӧны пыртӧм кывъясын да ас нимъясын.
Шуанног.
исландса — [äu̯]
фарер — кузь [ɔaː], дженьыд [ɔ]
испан — [a]
португал — [a]
ирландса — [ɑː]
чех — [aː]
словак — [aː]
войвыв саами — [aː]
маддяр — [a]
Ó

Óó — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ важ скандинав, исландса, фарер, окситан, испан, галис, португал, итальян, ирландса, маддяр, чех, словак, польша, кашуб, вылыс сорб, улыс сорб, въет кывъясын. Англичан да тотара (латин) анбурын Ó мукӧддырйи гижӧны пыртӧм кывъясын да ас нимъясын.
Шуанног.
исландса — [ou̯]
фарер — кузь [ɔuː], дженьыд [œ]
португал — [ɔ]
чех — [oː]
словак — [oː]
польша — [u]
кашуб — [o], [u]
вылыс сорб — [uʊ]
улыс сорб — [ɛ], [ɨ]
маддяр — [oː]
Ú

Úú — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ важ скандинав, исландса, фарер, нидерландса, окситан, испан, галис, португал, ирландса, маддяр, чех, словак, въет кывъясын. Тотара (латин) анбурын Ú мукӧддырйи гижӧны пыртӧм кывъясын да ас нимъясын.
Шуанног.
исландса — [u]
фарер — кузь [ʉu], дженьыд [ʏ] либӧ [ɪ]
чех — [uː]
словак — [uː]
маддяр — [uː]