tartuNLP/wikipedia-smugri-20251201 huggingface dataset:
Кузебай Герд

Кузебай Герд (удм. "Кузебай Герд", мӧд гусянимъяс "К. Андан", "Адями", "Эмезь", "Ида Сюмори", ) (1898–1937) – нималана удмурт гижысь, поэт, вуджӧдчысь, велӧдысь, фольклор да кыв туялысь.
Маджа (Кӧрткерӧс район)

Маджа () – Коми Республикаса сикт, Кӧрткерӧс районысь Маджа сикт овмӧдчӧминса шӧрсикт.
География.
Сикт пукалӧ Эжва юлӧн веськыд берегын. Маджасянь Кӧрткерӧс юрсиктӧдз 10 км, Сыктывкар юркарӧдз 40 км.
Вомын (Кӧрткерӧс район)

Вомын () – Коми Республикаса сикт, Кӧрткерӧс районысь Вомын сикт овмӧдчӧминса шӧрсикт.
Додз (Кӧрткерӧс район)

Додз () – Коми Республикаса сикт, Кӧрткерӧс районысь Додз сикт овмӧдчӧминса шӧрсикт.
География.
Додз пукалӧ Эжва юлӧн шуйга берегас.
Зарни Ань (ансамбль)

Зарни Ань – коми войтырлысь шыладсö да сьыланкывъяссö петкöдлысь öнi кадся Коми Республикаса ансамбль.
История.
«Зарни Ань» ансамбль артмис 1996 вося кӧч тӧлысьӧ Сыктывкарын кыдзи фольклорно-этнографическӧй котыр. Веськӧдлысьыс – Михаил Бурдин. 
Ансамбль вӧзйӧ коми йӧзкостса шылада ворсанъяса фольк стиля сьыланъяс. Сьыланкывъясыс подуласьӧны важся коми сьыланъяс вылӧ. 
Михаил Бурдин ворсӧ важся коми йӧзкостса инструментъясӧн: сигудӧкӧн, чипсанӧн, брунганӧн, шур-шарӧн и с.в.
Керӧс (Кӧрткерӧс район)

Керӧс () – Коми Республикаса сикт, Кӧрткерӧс районысь Керӧс сикт овмӧдчӧминса шӧрсикт.
География.
Керӧс пукалӧ Эжва юлӧн шуйга берегын.
Мордін (Кӧрткерӧс район)

Мордін () – Коми Республикаса сикт, Кӧрткерӧс районысь Мордін сикт овмӧдчӧминса шӧрсикт.
Путин Владимир Владимирович

Путин Владимир Владимирович — Рочмуын ӧні кадся президент, Россияса Федерацияса Вооружоннӧй вынъяслӧн командуюшӧй. Рочмуын президенталӧма 2000-ӧд вося ода-кора тӧлысь 7-ӧд лунсянь 2008-ӧд вося ода-кора тӧлысь 7-ӧд лунӧдз. Премьер-министралӧм бӧрын (2008—2012) выльысь бӧрйӧма Рочмуса президентӧн 2012-ӧд вося ода-кора тӧлысь 7-ӧд лунӧ. 2018 да 2024-ӧд воясын йӧзыс выльысь бӧрйӧмаӧсь президентӧн. Экономика наукаясса кандидат.
Лёна лун

Лёна лун () - вичкоса гаж, пасйӧны лӧддза-номъя тӧлысь 3 лунӧ .
Лёна лун либӧ Елена лун вӧлі сура празьникӧн Койгорт районса Ужга сикт улӧ пырысь Буздубово грездын. 
Тайӧ лун кежлӧ му вылӧ лэдзӧны нин став градвыв пуктассӧ: картупель, кушман, сёркни, морков, лук.
Пӧрысь йӧз висьталӧны кӧчан рӧссада вирич вывсянь муӧ лэдзӧм йылысь. Медым кӧчаныс быдмас гырыся, кагаӧс увлань юрӧн муӧ дзумгылӧны да шуӧны: «Кутшӧм тэнад кыз юрыд, мед сэтшӧм жӧ капуста быдмӧ!»
Воляпук (кыв)

Воляпук ("Volapük") либӧ волапюк, воляпюк — лӧсьӧдӧм войтыркостса кыв, лӧсьӧдысь — Германияса католик священник Иоганн Мартин Шлейер (1879 воӧ), реформатор — Ари де Йонг (1920 воӧ). 
1 - bal
2 - tel
3 - kil
4 - fol
5 - lul
6 - mäl
7 - vel
8 - jöl
9 - zül
10 - deg (bals)
11 - degbal (balsebal)
20 - teldeg (tels)
21 - teldegbal (telsebal) 
100 - tum
234 - teltumkildegfol
1000 - mil
2345 - telmil kiltumfoldeglul
234567 - teltumkildegfolmil lultumäldegvel
1000000 - balion
0,1 - dim
0,01 - zim
0,001 - mim
0,0001 - dimmim
0,00001 - zimmim
0,000001 - balyim
0,123456 = tumteldegkilmil foltumluldegmäl balyim
Воляпук ӧтмунӧмлӧн веськӧдлысьяс.
Тайӧ воляпук ӧтмунӧмлӧн веськӧдлысьяслӧн (сідз шусяна «Cifals») лыддьӧг:
Эсперанто (кыв)

Эсперанто ("Esperanto") — лӧсьӧдӧм войтыркостса кыв, лӧсьӧдысь — Польшаса бурдӧдысь Лазарь (Людвиг) Маркович Заменгоф (идиш לײזער זאַמענהאָף — "Лейзер Лейви Заменгоф", поль. "Ludwik Lejzer Zamenhof", эспер. "Ludoviko Lazaro Zamenhof", гусяним — Доктор Эсперанто, «"эскысь"») (1887 во).
0 - nul
1 - unu
2 - du
3 - tri
4 - kvar
5 - kvin
6 - ses
7 - sep
8 - ok
9 - naŭ
10 - dek
11 - dek unu
20 - dudek
25 - dudek kvin
100 - cent
600 - sescent
1000 - mil
1983 - mil naŭcent okdek tri
2000 - du mil
1000000 - miliono
1000000000 - miliardo
Эсперантоӧн буркыв.
Patro nia, kiu estas en la ĉielo, 
Via nomo estu sanktigita.
Venu Via regno,
plenumiĝu Via volo,
kiel en la ĉielo, tiel ankaŭ sur la tero.
Nian panon ĉiutagan donu al ni hodiaŭ.
Kaj pardonu al ni niajn ŝuldojn,
kiel ankaŭ ni pardonas al niaj ŝuldantoj.
Kaj ne konduku nin en tenton,
sed liberigu nin de la malbono.
Amen
Пушкин Александр Сергеевич

 Пу́шкин Алекса́ндр Серге́евич (1799, Москва – 1837, Санкт-Петербург) — роч кывбуралысь, драматург да прозаик.
Александр Пушкинӧс шуӧны ыджыд да енбиа роч гижысьӧн. Сійӧс ыдждӧдлӧны ӧнія гижӧда роч кыв лӧсьӧдысьӧн. 
Пушкин коми литератураын.
Пушкинлысь гижӧдъяссӧ тшӧкыда комиӧдавлісны. Медводдза вуджӧдчысьяс лыдын вӧлі Иван Куратов. Ыджыд роч кывбуралысьлӧн чужан лунсяньыс 200 во тыркежлӧ коми литература туялысь Владимр Дёмин лӧсьӧдіс «Бӧр вои ме...» небӧг (1999), кӧні чукӧртӧма Александр Пушкинлӧн комиӧдӧм гижӧдъяс. Вуджӧдчысьяс лыдын: Тима Вень, Альберт Ванеев, Владимир Тимин да мукӧд. 
Георгий Торлопов комиӧдіс Викентий Вересаевлысь «Пушкiнлӧн олӧм» биографическӧй очерк.
Пасвомын (Кӧрткерӧс район)

Пасвомын () – Коми Республикаын Кӧрткерӧс районысь Висер сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
Типӧсикт (Кӧрткерӧс район)

Типӧсикт () – Коми Республикаын Кӧрткерӧс районысь Висер сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
Лунь (Кӧрткерӧс район)

Лунь () – Коми Республикаын Кӧрткерӧс районысь Висер сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
Лӧкчимдін (Кӧрткерӧс район)

Лӧкчимдін () – Коми Республикаса посёлок, Кӧрткерӧс районысь Лӧкчимдін сикт овмӧдчӧминса шӧрсикт.
Каляты (Кӧрткерӧс район)

Каляты () – Коми Республикаса посёлок, Кӧрткерӧс районысь Каляты сикт овмӧдчӧминса шӧрсикт.
Важкуръя (Кӧрткерӧс район)

Важкуа () – Коми Республикаса Кӧрткерӧс районысь Каляты сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
Сӧбин (Кӧрткерӧс район)

Сӧбин () – Коми Республикаса Кӧрткерӧс районысь Позтыкерӧс сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь посёлок.
Нам (Кӧрткерӧс район)

Нам () – Коми Республикаса посёлок, Кӧрткерӧс районысь Нам сикт овмӧдчӧминса шӧрсикт.
Лопыдін (Кӧрткерӧс район)

Лопыдін () – Коми Республикаса Кӧрткерӧс районысь Нам сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
Визябӧж (грезд)

Визябӧж () – Коми Республикаса Кӧрткерӧс районысь Додз сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
Визябӧж (посёлок)

Визябӧж () – Коми Республикаса Кӧрткерӧс районысь Додз сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь посёлок.
Адзорӧм (Кӧрткерӧс район)

Адзорӧм () – Коми Республикаса Кӧрткерӧс районысь Пезмӧг сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь посёлок.
Якушев (Кӧрткерӧс район)

Якушев () – Коми Республикаса Кӧрткерӧс районысь Вомын сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
Емель (Кӧрткерӧс район)

Емель () – Коми Республикаса Кӧрткерӧс районысь Одыб сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
Фольклор.
Предание серти, грездӧ медводдзаӧн овмӧдчис Джиянысь Емельян Иванов, кодлы кажитчӧма кос мичаиныс. Олысьясыс вӧралӧмаӧсь, чери кыйӧмаӧсь, быдтӧмаӧсь ид, рудзӧг, зӧр, кӧнтусь, шабді, сёйысь тасьті-пань вӧчалӧмаӧсь. Грезд катыдас эм родник, кӧні ваыс лыддьысьӧ бурдӧданаӧн.
География.
Грезд пукалӧ Ньывсер юлӧн веськыд берегын. Емельсянь Одыб шӧрсиктӧдз 8 км, Кӧрткерӧс юрсиктӧдз 138 км.
Олысь лыд.
Грездын олӧны комияс.
Ӧзын (Кӧрткерӧс район)

Ӧзын () – Коми Республикаса Кӧрткерӧс районысь Одыб сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
Фольклор.
Йӧзлӧн висьталӧм серти, медводдзаӧн Ӧзынӧ овмӧдчис Одыб сиктувса Тист грездысь Тикӧн Микайлӧ Ӧлексей (Габов Алексей Михайлович).
География.
Грезд пукалӧ Ньывсер юлӧн веськыд берегын. Ӧзынсянь Одыб шӧрсиктӧдз 4 км, Кӧрткерӧс юрсиктӧдз 134 км.
Олысь лыд.
Грездын олӧны комияс.
Рочсикт (Кӧрткерӧс район)

Рочсикт () – Коми Республикаса Кӧрткерӧс районысь Одыб сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
Фольклор.
Йӧзлӧн висьталӧм серти, медводдза олысьнас вӧлӧма роч морт Михайлов.
География.
Грезд пукалӧ Ньывсер юлӧн веськыд берегын. Рочсиктсянь Одыб шӧрсиктӧдз км, Кӧрткерӧс юрсиктӧдз км.
Олысь лыд.
Грездын олӧны комияс.
Удмурт дунне

Удмурт дунне – удмурт кыв вылын общественно-политическöй газет, петö Удмурт Республикаын.
Тиражыс – 3000 экз.
Онопсикт (Кӧрткерӧс район)

Онопсикт () – Коми Республикаса Кӧрткерӧс районысь Нёбдін сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
Ӧникасикт (Кӧрткерӧс район)

Ӧникасикт () – Коми Республикаса Кӧрткерӧс районысь Нёбдін сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
Паркерӧс (Кӧрткерӧс район)

Паркерӧс () – Коми Республикаса Кӧрткерӧс районысь Нёбдін сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
Тимасикт (Кӧрткерӧс район)

Тимасикт () – Коми Республикаса Кӧрткерӧс районысь Нёбдін сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
Трӧшсикт (Кӧрткерӧс район)

Трӧшсикт () – Коми Республикаса Кӧрткерӧс районысь Нёбдін сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
Лаборӧм (Кӧрткерӧс район)

Лаборӧм () – Коми Республикаса Кӧрткерӧс районысь Керӧс сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
География.
Лаборӧм пукалӧ Эжва юлӧн шуйга берегын, Лаборӧм ты бокын.
Велӧдӧм.
Подув (начальнӧй) школа восьтӧма 1910 воын.
Эжов (Кӧрткерӧс район)

Эжов () – Коми Республикаса Кӧрткерӧс районысь Керӧс сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
География.
Эжов пукалӧ Эжва юлӧн шуйга берегын.
Уръёль (Кӧрткерӧс район)

Уръёль () – Коми Республикаса Кӧрткерӧс районысь Керӧс сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь посёлок.
География.
Посёлок пукалӧ Уръёль ю бокын.
Сё

Сё — 99 да 101 костын лыдпас. Гижӧмӧн — 100
Зэр

Зэр – ывлавыв петкӧдчӧм, енэж вывсянь (кымӧрсянь) му вылӧ войтъясӧн ва усьӧм.
Веселовка (Кӧрткерӧс район)

Веселовка () – Коми Республикаса Кӧрткерӧс районысь Мордін сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь посёлок.
География.
Посёлок пукалӧ Лӧкчим юлӧн шуйга бокын.
Дань (Кӧрткерӧс район)

Дань () – Коми Республикаса Кӧрткерӧс районысь Мордін сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
География.
Дань грезд пукалӧ Лӧкчим юлӧн шуйга берегын.
Конша (Кӧрткерӧс район)

Конша () – Коми Республикаса Кӧрткерӧс районысь Мордін сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
География.
Конша грезд пукалӧ Лӧкчим ю бокын.
Чӧддін (Кӧрткерӧс район)

Чӧддін () – Коми Республикаса Кӧрткерӧс районысь Мордін сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
География.
Чӧддін грезд пукалӧ Лӧкчим юлӧн шуйга берегын.
Велӧдӧм.
1930 воын грездын вӧлӧма школа.
Кармыльк (Кӧрткерӧс район)

Кармыльк () – Коми Республикаса Кӧрткерӧс районысь Маджа сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
География.
Кармыльк грезд пукалӧ Эжва юлӧн веськыд берегын.
Куръядор (Кӧрткерӧс район)

Куръядор () – Коми Республикаса Кӧрткерӧс районысь Маджа сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
География.
Куръядор грезд пукалӧ Эжва юлӧн веськыд берегын.
Велӧдӧм.
1930 воын грездын вӧлӧма школа.
Петрунь (Инта каркытш)

Петрунь ) – Коми Республикаса Инта каркытшӧ пырысь сикт. 
География.
Сиктыс сулалӧ Усва юлӧн веськыд бокын. Интасянь Петруньӧдз 60 км.
Инта каркытш

Инта каркытш — Коми Республикаын асвеськӧдлан юкӧд, республикаса вит каркытшысь ӧти.
География.
Инта каркытшлӧн ыдждаыс 30 100 км². Куйлӧ Коми мулӧн асыв-войвылын. Орччӧн: войвылын — Яран асвеськӧдлан кытш, асыв-войвылын — Вӧркута каркытш, асыв-лунвылын — Ханты-Вӧгул асвеськӧдлан кытш — Йӧграму, рытыв-лунвылын — Печора район да рытыв-войвылын — Ускар каркытш.
Тэчас.
Инта каркытшӧ пырӧны: ӧти кар (Инта), кык кар сяма посёлок (Вылыс Инта да Кожым), ӧкмыс посёлок, куим сикт да кӧкъямыс грезд.
Йӧз.
Инта каркытшын олӧ 40032 морт (2007), на лыдын карын 33442 морт.
История.
Инта каркытш артмӧдӧма 2005 воӧ.
Навӧлӧк (Кӧрткерӧс район)

Навӧлӧк () – Коми Республикаса Кӧрткерӧс районысь Пӧддельнӧй сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
География.
Навӧлӧк грезд пукалӧ Эжва юлӧн шуйга берегын.
Велӧдӧм.
1930 воын грездын вӧлӧма школа.
Нӧвик (Кӧрткерӧс район)

Нӧвик () – Коми Республикаса Кӧрткерӧс районысь Пӧддельнӧй сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
География.
Нӧвик грезд пукалӧ Эжва юлӧн веськыд берегын.
Велӧдӧм.
1907 воын воссьӧма подув (начальнӧй) училище. 1930 воын грездын вӧлӧма школа.
Мартиты (Кӧрткерӧс район)

Мартиты () – Коми Республикаса Кӧрткерӧс районысь Лӧкчимдін сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь посёлок.
География.
Посёлок пукалӧ Лӧкчим юлӧн веськыд берегас, Мартиты бокын.
Паджга (Сыктывдін район)

Паджга () – Коми Республикаса сикт, Сыктывдін районысь Паджга сикт овмӧдчӧминса шӧрсикт.
Гаръя (Сыктывдін район)

Гаръя () – Коми Республикаса Сыктывдін районысь Паджга сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
География.
Гаръя пукалӧ Сыктыв юлӧн шуйга берегын. Грездсянь Паджга шӧрсиктӧдз 2 км, Выльгорт юрсиктӧдз 36 км.
Олысь лыд.
Грездын олӧны комияс.
Висер Вась

Висер Вась (Василий Иванович Попов) (1921—1991) — ен кыв паськӧдысь, ен небӧгъяс комиӧдысь, йӧзӧс бурдӧдысь. 
Олан туй.
Висер Вась чужӧма 1921-ӧд вося вӧльгым тӧлысь 26-ӧд лунӧ Кӧрткерӧс районса Висер сиктын. Босьтӧма 2 класса тӧдӧмлунъяс.
1953-ӧд воын, кор Ен йылысь эз позь сёрнитны да казьтыштны, Висер Вась босьтчӧма комиӧдны Ен гижӧдъяс. Сылы отсасьӧмаӧсь Лида чой да Миш вокыс. Радейтана гӧтырыс — Ольга Григорьевна — некор эз дозмыв сылӧн уджысь. Гозъялӧн вӧлі 7 челядь (ӧні — 9 внук, 2 правнук да 3 праправнук). 
1978-ӧд воын Финляндияын вӧлі йӧзӧдӧма «Матвейсянь Евангелие», а 1979-ӧд воын — «Выль Кӧсйысьӧм».
1981-ӧд воын В.И. Попов помалӧма вуджӧдны Библиясӧ, сійӧ вӧлі йӧзӧдӧма 1991-ӧд воын Сыктывкарын.
Ӧттшӧтш Висер Вась вуджӧдавлӧма да лӧсьӧдӧма ен сьыланкывъяс (духовные песнопения). Йӧзӧдӧма «Крест – сила Божья», «Будьте здоровы и благоразумны» да «Бурсьылӧмъяс» небӧгъяс.
Котыртӧма евангелльӧ эскӧмса Коми христианалысь вичко, 1975-ӧд восянь епископалӧма. 
Кулӧма 1991-ӧд вося урасьӧм тӧлысь 27-ӧд лунӧ.
Ӧнія кадӧ Библия водзӧ вуджӧдӧны. Та вылын уджалӧны: Хельсинкиысь Библия вудждан институт, Евангелиеса христианалӧн коми вичко, Роч православнӧй вичколӧн Сыктывкарса да Воркутаса епархия, «Ас кыв» асшӧр котыр да мукӧд. Татшӧм ногӧн комиӧн 2008-ӧд воын петӧма «Выль Кӧсйысьӧм», а 2011-ӧд воын — челядьлы Библия.
Сылӧн туйӧд мунӧ Даниил пиыс, коді Коми христианалӧн Евангелие вичкоын нуӧдӧ службаяс коми кыв вылын.
Паль (Сыктывдін район)

Паль () – Коми Республикаса сикт, Сыктывдін районысь Паль сикт овмӧдчӧминса шӧрсикт.
Час (Сыктывдін район)

Час () – Коми Республикаса сикт, Сыктывдін районысь Час сикт овмӧдчӧминса шӧрсикт.
География.
Час пукалӧ Эжва юлӧн веськыд кыркöтш йылын
История.
Час йылысь медводдза юöртöм паныдасьö 1586-öд воö Иван Огарев да Фёдор Юрьевлöн йöз да угоддьö гижöдан небöгын. Сійö кад кежлас грездын 4 овмӧсын олöма 9 мужичöй.
1861 — кыпöдöма медводдза сиктса училищö.
1891 — Часын восьтöма приходса школа, кытчö велöдчыны медводз босьтісны сöмын зонкаясöс.
1894,сора 13-öд лун — сиктын ыпъяліс пöжар, биын сотчис став олан керкаыс. Канму отсаліс крестьяналы сьöмӧн. Сиктын выльысь кыпӧдалісны керкаяс аслыссяма план серти. Керкаяс кыпöдісны ю бокö да радöн, кварталъяс вылö юклöмöн.
1893-1914 — Часын стрöитöны вит юрйыла вичко. 1930-öд воясö вичко лои резьöдöма. Резьöдöм кирпичсö баржа вылын нуисны Сыктывкарö би сетан станцияяс кыпöдöм вылö. Мукӧд кирпичсӧ новлісны сиктса олысьяс пач тэчöм да дзоньталöм вылö.
1904 — велöдысь Алексей Амосовлöн веськöдлöм улын восьтöма медводдза сиктса лыддьысянін. 
1916 — воссис Часын нывбабаяслы земскöй школа.
1930 — Час сиктын вöліны бурдöдан да отсöг сетан пунктъяс, школа, лыддьысян керка, пароходъяс сувтланін, потребительскöй котыр, крестьяналöн комитет, милиция участок.
1932 — Час сиктын котыртöма Жданов нима колхоз. Медводдза колхозса веськӧдлысьӧн бöрйöма сиктса водзмöстчысь Арихин Андрей Семенович.
Ыб (Сыктывдін район)

Ыб () – Коми Республикаса сикт, Сыктывдін районысь Ыб сикт овмӧдчӧминса шӧрсикт.
География.
Ыб пукалӧ Сыктыв юлӧн шуйга бокын. Ыбсянь Выльгорт юрсиктдз 36 км. 
Велöдöм.
1858 воӧ воссис училище, а 1860 воын сійӧс вуджӧдісны Выльгортӧ. 1874 воын земскӧй училище, 1897 воын — нывъяслы земскӧй училище.
Выльгорт (Сыктывдін район)

Выльгорт () – Коми Республикаса сикт, Сыктывдін районса юрсикт да Выльгорт сикт овмӧдчӧминса шӧрсикт.
География.
Пукалӧ Сыктыв ю бокын, Сыктывкарсянь 7 км сайын.
Кристос ловзян вичко (Кулӧмдін)

Кристос ловзян вичко (рочӧн: "церковь Воскресения Христова") – Кулӧмдінын кык судтаа кирпичысь кыпӧдӧм православнӧй вичко.
XIX нэм.
Кык судтаа вичко да кӧлӧкӧльня кыпӧдӧма 1857 воын. Вылыс судта престолсӧ – Кристос ловзян нима – вежӧдӧма 1859 вося лӧддза-номъя тӧлысь 21 лунӧ.
Улыс судтаысь престолсӧ вежӧдӧма 1867 вося кӧч тӧлысь 18 лунӧ. Престоллӧн нимыс – Енмамлӧн Владимирса ӧбраз (рочӧн – "Владимирская икона Божией Матери").
Йӧзкостса висьталӧмъяс серти, вичкосӧ кыпӧдны босьтчӧмаӧсь сэки, кор сиктас вӧлі ыждалӧ биа висьӧм и кулӧ уна морт. Сэки кулӧмдінсаяс кӧсйысьӧмаӧсь кыпӧдны Енмамлӧн Владимирса ӧбраз нима вичко, быд во пасйыны Чудотворнӧй ен петкӧдчӧмсӧ кӧч тӧлысь 8 лунӧ (важ стиль серти кӧ – моз тӧлысь 26 лунӧ), кытшовтны сикт гӧгӧрыс да пыдди пуктыны став ен празниксӧ, не уджавны тайӧ лунъясас.
Сёська (Сыктывдін район)

Сёська () – Коми Республикаса сикт, Сыктывдін районысь Сёська сикт овмӧдчӧминса шӧрсикт.
География.
Сёська сикт пукалӧ Сыктыв юлӧн шуйга берегас.
Придаш (Сыктывдін район)

Придаш () – Коми Республикаса сикт, Сыктывдін районысь Придаш сикт овмӧдчӧминса шӧрсикт.
География.
Придаш сикт пукалӧ Пожӧг юлӧн шуйга берегас. Выльгорт юрсиктсянь Придашӧдз 78 км.
Лӧзым (Сыктывдін район)

Лӧзым () – Коми Республикаса сикт, Сыктывдін районысь Лӧзым сикт овмӧдчӧминса шӧрсикт.
География.
Лӧзым сикт пукалӧ Сыктыв юлӧн шуйга берегас. Выльгорт юрсиктсянь Лӧзымӧдз 27 км.
Озёл (Сыктывдін район)

Озёл () – Коми Республикаса сикт, Сыктывдін районысь Озёл сикт овмӧдчӧминса шӧрсикт.
География.
Озёл сикт пукалӧ Эжва юлӧн веськыд берегас, Шӧрты да Озёл (Ыджыдты) бокын. Выльгорт юрсиктсянь Озёлӧдз 32 км.
Зеленеч (Сыктывдін район)

 &lt;ns&gt;0&lt;/ns&gt;
 &lt;revision&gt;
 &lt;parentid&gt;140964&lt;/parentid&gt;
 &lt;timestamp&gt;2024-02-22T23:00:04Z&lt;/timestamp&gt;
 &lt;contributor&gt;
 &lt;username&gt;InternetArchiveBot&lt;/username&gt;
 &lt;/contributor&gt;
 &lt;comment&gt;Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5&lt;/comment&gt;
 &lt;origin&gt;143569&lt;/origin&gt;
 &lt;model&gt;wikitext&lt;/model&gt;
 &lt;format&gt;text/x-wiki&lt;/format&gt;
Зеленеч (Зельнеч) () – Коми республикаын Сыктывдін районысь Зеленеч сикт овмӧдчӧминса шӧрсикт.
Ним артмӧм.
Зеленеч сиктлӧн медводдза нимыс вӧлі Шордоръяг. Зеленеч артмӧ ичӧтджык кӧнъясысь, кодъяслӧн вӧліны асшӧр грездъясӧн: Ваньӧгрезд, Любимгрезд, Пыдыгрезд, кодъяс и ӧнӧдз на тадзи жӧ шусьӧны.
География.
Зеленеч (Зельнеч) пукалӧ Эжва юлӧн шуйга берегын. Сиктсянь Выльгорт юрсиктӧдз 33 км.
Олысь лыд.
Сиктын олӧны комияс да рочьяс.
Культура.
1830-ӧд воясӧдз сиктын вӧлі пу вичко, коді вӧлі кыпӧдӧма Москваса вежа Иосиф Патриарх бурсиӧм бӧрын. 1840-ӧд воын кыптіс изйысь вӧчӧм Господьлӧн Богоявленньӧ вичко. 
Матысса грезъясын вӧліны кевман керкаяс: Вылыс Парчӧгын — Вежа Енмам Чужӧмлы сиӧм часовня (кыпӧдӧма 1885 воын), Пешкапиян грездын — Вежа Великомученик Пантелеймонлы сиӧм (1908 во), Улыс Парчӧгын — Вежа Архистратиглы да мукӧд Енэжса вынъяслы сиӧм (1886 во), Живоначальнӧй Троичалы сиӧм часовня, Чукачойын — Вежа Енмам Чужӧмлы сиӧм кевман керка, Койтыбӧжын — Югдінса чудотворечьяс Вежа Прокопий да Иоаннлы сиӧм часовня (1889 во), Белозерскӧй грездын — Господьлӧн Преображенньӧ часӧвня (1870 во). Важся керкаясысь ӧнія кад кежлӧ колисны сӧмын кык кевман керка. 
Овмӧс.
Сиктын сӧвмӧ видз-му овмӧс, порсь да чипан видзӧм 
Видз-му овмӧс.
1920-ӧд вояс помын артмӧдӧма «Югыдлань» видз-му котыр. Медводдза веськӧдлысь — Богданов Алексей Терентьевич.
Йӧзыс зілисны му, градвыв пуктас да скӧт вӧдитӧмын. 1940-ӧд воясын колхозын уджалысьяс быд мӧслысь лысьтісны матӧ 850 литра йӧв. 
1950-ӧд воясӧ став колхозыс вӧлі ӧтувтӧма «Паль» совхозса Зеленечса юкӧнӧ. 1968-ӧд воын Коми АССР-са Министръяс Сӧветлӧн шуӧм серти, Зеленечса юкӧн торйӧдӧма «Паль» совхозысь. Гусятников Николай Васильевичлӧн веськӧдлӧм улын бара артмӧдӧма «Зеленечса» совхоз, кӧні вӧдитісны видз-му да скӧт.
Порсь овмӧс.
1975-ӧд воын заводитіс уджавны Зеленечса порсь видзан комплекс. 1978-ӧд воын бура уджалӧмысь совхозлы лои сетӧма Ленинса Комсомоллысь ним.
Чипан видзӧм.
1984-ӧд воын кыпӧдӧма Зеленечса чипан видзан фабрика.
Ӧнія кад кежлӧ Коми Республикаын тайӧ дзик ӧти ыджыд чипан видзан канмуса предприятие. Фабрикаӧн веськӧдлӧ Черный Николай Михайлович. Бур лыдпасъяс петкӧдлӧмысь «Зеленечса птицефабрика» пасйӧма быдсикас дипломъясӧн войтыркостса выставкаяс вылын Германияын да Швецияын, пасйӧма медальясӧн россияса выставкаяс вылын (ставнас 13 зарни, 15 эзысь да 6 озысь сораса ыргӧн медальяс). Сідзжӧ сетӧма Коми Республикаса Веськӧдлан котырсянь Дипломантлысь премиа.
XXI нэм.
XXI нэмын сикт овмӧдчӧминын уджалӧ: 1. «Зеленеч чипан фабрика»; 2. Порсь видзан «Зеленеч» канмуса овмӧс; 3. Нянь пӧжалан «Сигма» ичӧт кывкутана котыр.
Яснӧг (Сыктывдін район)

Яснӧг () – Коми Республикаса посёлок, Сыктывдін районысь Яснӧг сикт овмӧдчӧминса шӧрсикт.
Мандач (Сыктывдін район)

Мандач () – Коми Республикаса посёлок, Сыктывдін районысь Мандач сикт овмӧдчӧминса шӧрсикт.
Визин (Сыктыв район)

Визин () – Коми Республикаса сикт, Сыктыв районса юрсикт да Визин сикт овмӧдчӧминса шӧрсикт.
География.
Пукалӧ Ыджыд Визин ю бокын, Сыктывкарсянь 86 км сайын.
Кебра

Куратов () – Коми Республикаын Сыктыв районысь Куратов сикт овмӧдчӧминса шӧрсикт. Медваж коми сиктъяс пиысь. Сиктлӧн шӧриныс, Погостыс, пукалӧ Буб юлӧн веськыд бокын, а мукӧд грездыс — Буб юлӧн ӧтар-мӧдарас.
Фольклор.
Сиктсаӧс нимтылӧмаӧсь «Кебраса кӧвъя гачьяс».
География.
Пукалӧ Буб юлӧн веськыд бокын, Визин юрсиктсянь 32 км сайын.
Волся (Сыктыв район)

Волся () – Коми республикаын Сыктыв районысь Волся сикт овмӧдчӧминса шӧрсикт. Медваж коми сиктъяс лыдысь.
География.
Сикт пукалӧ Сыктыв юлӧн веськыд берегын. Волсясянь Визин юрсиктӧдз км, Сыктывкар юркарӧдз км.
Кослан

Кослан () — Коми Республикаса сикт, Удора районса юрсикт да Кослан сикт овмӧдчӧминса шӧрсикт.
Культура.
2009 воын Косланын да сылӧн гӧгӧртас гӧгӧр Алексей Федорченколӧн "Овсянки" фильм вӧчисны.
Магдебург

Магдебург () - тайӧ Германияса кар.
Йӧз: (31.12.2010)
Межадор (Сыктыв район)

Межадор () – Коми республикаын Сыктыв районысь Межадор сикт овмӧдчӧминса шӧрсикт.
География.
Сикт пукалӧ Сыктыв ю бокын, Визин юрсиктсянь 20 км сайын, Сыктывкар юркарсянь 68 км сайын.
Юкӧнъяс.
Официальнӧя сиктас 6 грезд:
Эм и мукӧд сиктпомъяс:
Сиктса веськӧдлӧм.
Межадор сикт овмӧдчӧминлӧн шӧриныс меститчӧ Шорсайын. Веськӧдлан органыс - 7 морта сӧвет. Ӧти мортӧн быд грезд вӧсна кывкутӧ да ӧтиыс - юралысь.
Юралысьыс сиктас Давыдова Галина Ивановна.
Сӧветса депутатъяс:
Ӧти депутатӧс межадорсаяс ыстӧны Сыктыв район сӧветӧ.
Поёл (Сыктыв район)

Поёл () – Коми Республикаын Сыктыв районысь Поёл сикт овмӧдчӧминса шӧрсикт. Медваж коми сиктъяс лыдысь.
География.
Поёл сикт пукалӧ Сыктыв ю бокын, Визин юрсиктсянь 20 км ылнаын, Сыктывкар юркарсянь 108 км ылнаын.
Сиктыс кузя нюжалӧма трасса пӧлӧн.
Юкӧнъясыс:
Сикт улӧ пырӧны тшӧтш татшӧм овмӧдӧминъяс:
Эновтӧм оланінъяс:
Чуклӧм (Сыктыв район)

Чуклӧм () – Коми Республикаын Сыктыв районысь Чуклӧм сикт овмӧдчӧминса шӧрсикт.
Ним артмӧм.
Чуклӧм ним артмис ...
География.
Чуклӧмӧдз Визин юрсиктсянь 30 км, Сыктывкар юркарсянь 92 км сайын.
Палаззя (Сыктыв район)

Палаззя () – Коми республикаын Сыктыв районысь Палаззя сикт овмӧдчӧминса шӧрсикт.
География.
Сикт пукалӧ Сыктыв юлӧн шуйга берегын. Палаззясянь Визин юрсиктӧдз 51 км, Сыктывкар юркарӧдз 135 км.
Гагшор (Сыктыв район)

Гагшор () – Коми Республикаын Сыктыв районысь Гагшор сикт овмӧдчӧминса шӧрсикт.
Визиндор (Сыктыв район)

Визиндор () – Коми Республикаын посёлок, Сыктыв районысь Визиндор сикт овмӧдчӧминса шӧрсикт.
География.
Посёлок пукалӧ Ыджыд Визин ю бокын, Визин юрсиктсянь 53 км сайын.
Куньыб (Сыктыв район)

Куньыб () – Коми Республикаын сикт, Сыктыв районысь Куньыб сикт овмӧдчӧминса шӧрсикт.
Заозерье (Сыктыв район, посёлок)

Заозерье () – Коми Республикаын посёлок, Сыктыв районысь Заозерье сикт овмӧдчӧминса шӧрсикт.
География.
Посёлок пукалӧ Сыктыв юлӧн веськыд берегын. Заозерьесянь Визин юрсиктӧдз 26 км, Сыктывкар юркарӧдз км.
Летка (Луздор район)

Летка () – Коми Республикаын сикт, Луздор районысь Летка сикт овмӧдчӧминса шӧрсикт.
География.
Леткасянь Абъячой юрсиктӧдз 100 км, Сыктывкар юркарӧдз 306 км.
Попов Алексей Вячеславович

Попов Алексей Вячеславович (1950) — коми гижысь, прозаик, драматург, Россияса Журналист да Гижысь котыръясӧ пырысь, Россияса культураын да Коми Республикаын нимӧдана уджалысь, Коми Республикаса нимйӧза гижысь (2014).
Олан туй.
Алексей Попов чужӧма 1950 вося сора тӧлысь 25 лун Коми АССР-ын (öнi — Республика Коми) Кӧрткерӧс районса Ыджыдвидз сиктын. Шойнатыса шӧр школа помалӧм бӧрын уджалӧма «Вишерский» совхозын. 1969—1971 воясӧ служитӧма Сӧветскӧй армияын — Амур обласьтса воздушно-штурмӧвӧй бригадаын (десант войскаясын).
1971 вося сора тӧлысьсянь уджалӧма Коми АССР-са СМИ-ын: «Звезда» да «Вперёд» районса газетъясын, республикаса телевидениеын да радиоын, «Коми му» да «Йӧлӧга» газетъясын, «Чушканзі» да «Войвыв кодзув» журналъясын.
1980 воын помалӧма Сыктывкарса канму университетысь история факультет уджысь орӧдчытӧг.
2003 восянь веськӧдлӧ челядьлы лӧсьӧдӧм «Би кинь» журналын.
Гижан удж.
Ӧльӧш Попов «Армияӧ ветлан арлыд» медводдза висьтсӧ гижӧма Амур обласьтын армияын служитігӧн. Гиҗӧдсӧ вӧлі йӧзӧдӧма 1971 воын «Войвыв кодзув» журналса нёльӧд номерын. 
Йӧзӧдӧма дас сайӧ небӧг да 30 сайӧ пьеса. Гижӧдъяссӧ йӧзӧдӧма республикаса да россияса уна журналын да ӧтувъя чукӧръясын: «Север» да «Сельская молодежь» журналъясын, «Литературная Россия» еженедельникын, периодикаын. 1991 воын сылӧн петӧма медводдза «Олӧм олысьяс» небӧг, кытчӧ пыртӧма висьтъяс да повесьтъяс.
1990-ӧд воясӧ гижысь шыӧдчӧма драматургияӧ. Сылӧн «Мыйсяма йӧз», «Ойя да ойя», «Сур лагун», «Йиркап», «Гӧтрась, пиӧ, гӧтрась» «Чудь мыльк» да мукӧд пьесаяс серти спектакльяс мунӧны В.А. Савин нима драма театрын (пуктылӧмаӧсь 9 пьеса), Коми республикаса вужвойтырлӧн шылада-драма театрын, Россияса театръясын, а сідзжӧ Болгарияын да Францияын.
Став драмаа гижӧдъяссӧ йӧзӧдӧма «Мывкыд парма» небӧгӧ (2011), кытчӧ пыртӧма 23 пьеса, на лыдын нёльыс — челядьлы спектакльяс вылӧ.
Художествоа гижӧдъяссӧ вуджӧдӧма роч, мордва, удмурт, мари, перым коми, башкир, калмык, тотара, чуваш, хакас кывъяс вылӧ, а сідзжӧ фин, француз, болгар, эст да маддяр кывъяс вылӧ.
Роч вылӧ вуджӧдӧмӧн висьтъясын петавлӧмаӧсь Германияын да США-ын. Алексей Попов ачыс сідзжӧ вуджӧдалӧ: комиӧдӧ роч да фин-йӧгра гижысьясӧс.
Гусянимъяс: Висер Ӧль, Камай Олеш.
1976 восянь пырӧ Россияса журналист котырӧ, 1994 восянь — Россияса гижысь котырӧ.
2014 вося одан-кора тӧлысьын Коми Республикаса Юралысь сетӧма сылы культура юкӧнын ыджыд уджысь Коми Республикаса нимйӧза гижысь почёт ним.
«Когда-нибудь встретимся» пьесаыс пырӧма вӧлі «Творим мир своими руками» конкурслӧн шорт-листӧ. Конкурс мунӧма «Гражданин мира» войтыркостса проект дырйи, пьесаыс пасйӧма «Аршином общим не измерить» нимпасын дипломӧн (2015).
Коми гижысьяслӧн съездъяс дырйи Алексей Поповӧс куимысь бӧрйылӧмаӧсь Коми Республикаса гижысь котыр правленньӧӧ пырысьӧн.
Тимушев Эдуард Алексеевич

Тимушев Эдуард Алексеевич (1962–2006) — коми поэт, журналист.
Олан туй.
Эдуард Тимушев чужӧма 1962-ӧд вося моз тӧлысь 21-ӧд лунӧ Коми АССР-ын Кулӧмдiн районса Керчомъя сиктын. Мамыс вӧлӧма велӧдысьӧн, батьыс, Тимушев Алексей Степанович — журналистӧн, гижысьӧн. 1979-ӧд воын Немдінса шӧр школа помалӧм бӧрын уджалыштӧма Немдінса совхозын механизаторӧн. 1980—1981-ӧд воясын велӧдчылӧма Сыктывкарса канму университетын, 1980—1981-ӧд воясын служитӧма армияын. Армия бӧрын директоралӧма Нэмдінса культура керкаын (1980—1981), уджалӧма вӧр кылӧдан котырын. 1987—2004-ӧд воясын журналисталӧ, уджалӧ Кулӧмдін районса «Парма гор» газетын. Кулӧма 2006-ӧд вося ӧшым тӧлысь 4-ӧд лунӧ Кулӧмдiнын. 
Гижан удж.
Кывбуръяссӧ босьтчӧма гижны школаын велӧдчигӧн на. Йӧзӧдчӧма районса да республикаса газетъясын, журналъясын да ӧтувъя сборникъясын. Гижӧдъяслӧн тематикаыс йитчӧма коми сиклӧн олӧмкӧд, чужан мукӧд. Поэзияас медтӧдчана образъяс — гудӧк, пыж да ю.
Гижысьлӧн петіс некымын асшӧр книга: «Ёрта сёрни» (1992), «Крест» (1999), «Видзӧдлас» (2003), Помасьлытӧм муслун (2012 во). Поэтлысь кывбуръяссӧ пыртӧма «Коми челядьлы антология» куим небӧга йӧрышӧ («Анбур» небӧг лэдзанін, 2009, 2010), кодъясӧс дасьтіс гижысь Елена Козлова. 
Эдуард Тимушев гижис сідзжӧ басняяс да проза.
1999-ӧд воянь сійӧ — Коми Республикаса Юралысьлӧн стипендиат журналистика юкӧнын. 2004-ӧд восянь — Россияса Гижысь котырӧ.
2006-ӧд воын «Пыж» висьтӧн вермӧма «Эзысь борд» республикаса литературнӧй конкурсын «Проза» нимпасын.
Войвыв кодзув (журнал)

Войвыв кодзув — коми кыв вылын тӧлысьнас ӧтчыдысь петысь литературно-художественнӧй да общественно-политическӧй журнал, Коми гижысь котырлӧн журнал.
История.
Журнал петӧ Сыктывкарын: 1926 восянь – «Ордым» ним улын, 1931 восянь – «Ударник», 1946 восянь – «Войвыв кодзув».
Журналлӧн медшӧр редакторъясӧн вӧліны коми гижысьяс: Н.П. Попов (1926–1930), Нёбдінса Виттор (1928), Митрук Як (1953–1969), 1970 восянь – Серафим Попов, Педот Петыр, Михаил Елькин (2014 вося тӧвшӧр тӧлысьӧдз). 2014 вося тӧвшӧр тӧлысьсянь) журналӧн веськӧдлӧ Алексей Полугрудов (Лы Тун).
Журналын йӧзӧдӧны кывбуръяс, висьтъяс, повесьтъяс, романъяс, вуджӧдӧмъяс, литература да Коми му олӧмысь пасйӧдъяс, чолӧмалӧмъяс.
«Войвыв кодзулын» вӧлі йӧзӧдӧма коми литератураысь татшӧм гижӧдъяс, кыдзи «Алӧй лента» (Луздор Вась) «Кык друг» (Митрук Як), «Кыа петігӧн» (Педь Гень), «Свадьба приданнӧйӧн» (Николай Дьяконов).
2012 вося косму тӧлысьсянь артмӧдӧма «"Коми" йӧзӧдчан керка», кытчӧ сідзжӧ ӧтувтісны «Войвыв кодзув» журнал.
Журналлӧн медыджыд тиражыс вӧлі 1971 воын — 5 сюрс.
Адрес.
167982, Коми Республика, Сыктывкар, Карл Маркс ул., 229 керка («Печать керка»).
Телепон: (8212) 24-47-52. Эпошта: nordstar@kominet.ru
Шӧр редактор: Алексей Полугрудов (Лы Тун).
Журналлӧн ыдждаыс: 7 усл. печ. л. Формат 70х108 1/16. Тираж — 960 экз. Гижӧдчан индекс: 73069.
Ношуль (Луздор район)

Ношуль () – Коми Республикаын сикт, Луздор районысь Ношуль сикт овмӧдчӧминса шӧрсикт.
Ним артмӧм.
А.П. Афанасьев серти, войдӧр сиктыс шусьӧма коминас Нӧшул ("нӧш + ул"). Тайӧ нимас нӧш «мыльк», ул «ув, улыслалор».
География.
Ношуль пукалӧ Луз юлӧн веськыд берегын. Ношульсянь Абъячой юрсиктӧдз 32 км, Сыктывкар юркарӧдз 221 км.
Юкӧнъяс:
Олысь лыд.
Грездын олӧны комияс.
Спаспоруб (Луздор район)

Спаспоруб () – Коми Республикаын сикт, Луздор районысь Спаспоруб сикт овмӧдчӧминса шӧрсикт.
География.
Сикт пукалӧ Луз юлӧн веськыд берегын, Поруб ю вомын. Спаспорубсянь Абъячой юрсиктӧдз 76 км.
Занулльӧ (Луздор район)

Занулльӧ () – Коми Республикаын сикт, Луздор районысь Занулльӧ сикт овмӧдчӧминса шӧрсикт.
Ним артмӧм.
«Занулье» («Занюлье») сикт ним артмӧма аслыссикас пуксянін вӧсна. Сійӧ сулалӧ кык ю костын — Ыджыд Нюлаю да Ичӧт Нюлаю костын. Кӧть кодар боксяньыс оз матыстчы мортыд, сикт век лоӧ Нюла ю сайын, мый рочӧн лоӧ «За Нюлой». Сэсся ним комиӧнджык кутісны шуны «Занулльӧ».
География.
Сикт пукалӧ Луз юлӧн шуйга берегын. Занулльӧсянь Абъячой юрсиктӧдз 50 км. Ассыввылын, 6 км сайын, куйлӧ «Сыктывкар — Мураши» автотуй (Р24).
Уличаяс: Томлун ул., Шӧр ул., Юхнин нима ул.
Луздор (Луздор район)

Луздор () – Коми Республикаын сикт, Луздор районысь Луздор сикт овмӧдчӧминса шӧрсикт.
География.
Сикт пукалӧ Луз юлӧн веськыд берегын. Луздорсянь Абъячой юрсиктӧдз км.
Велӧдӧм.
1908 воын сиктын вӧлі школа.
Шахов Борис Федотович

Шахов Борис Федотович (комиӧн — Педот Борис) (1928–2002) — коми гижысь. Коми гижысь Шахов Пётр Федотовичлӧн вок.
Гижан удж.
Медводдза гижӧдъяссӧ Борис Шахов йӧзӧдіс 1970-ӧд вояс шӧрын. Гижан уджас босьтчис кыдзи публицист, гижис Ухта карса нималана йӧз йылысь. Сэсся кутіс лӧсьӧдны комиӧн художествоа гижӧдъяс. 
Войвылын техническӧй интеллигенция пӧвстын олігӧн аслыс повесьт-висьтъясас сійӧ гижӧ сы йылысь, кыдзи морт пытшкын венласьӧны бур да лёкыс, кор корсьӧны войвыв мупытшса озырлунъяс, сӧвмӧдӧны производство да корсьӧны кынӧмпӧт перъян туйяс.
Педот Борислӧн петавліс куим роман: «Тшӧтшъяяс» (1985), «Гӧрд дзоридзьяса сьӧд шаль» (1989) да «Овлісны-вывлісны» (1999). Медводдза кыксӧ вуджӧдӧма роч кывйӧ. Борис Шаховлысь «Овлісны-вывлісны» романсӧ вылӧ донъяліс Матиас Кастрен котыр да сетіс сыысь 2001 воын войтыркостса премиа национальнӧй культура озырмӧдӧмӧ да чужан кыв вылын гижӧм сӧвмӧдӧмӧ пай пуктӧмысь.
«Гӧрд дзоридзьяса сьӧд шаль» романсӧ («Черная шаль с красными цветами») рочӧн позьӧ лыддьыны ӧтуввезйысь .
Общественнӧй удж.
Педот Борис ыджыд пай пуктіс коми кыв сӧвмӧдӧмӧ да коми войтырлысь аскылӧмсӧ садьмӧдӧмӧ. 
Та кындзи, Борис Шахов вӧлі бур ворсысьӧн, йӧктысьӧн, сьылысьӧн, пианистӧн, сценарий дасьтысьӧн да режиссерӧн.
Шахов

Шахов – комияс пӧвстын тшӧкыда паныдасьлысь ов. 
Медводдзаысь овсӧ казьтыштӧма 1646 воын Сыктыв вожса Ыбысь. Сэк сэн овлӧма «Петрушка Иванов сын Шахов» вит арӧса Офонко пиыскӧд. 1678 воын сэн жӧ – «крестьянин Афонька Андреев сын Шахов», сылӧн тыр арлыда пи Васька. 1720 воын Шаховъяс олӧны: ӧти – Елисей Борисов, 79 арӧса – Межадорын; мӧд – Павел Яковлев сын Шахов вокъясыскӧд, племянникъясыскӧд да внукъясыскӧд – Эжва йывса Пожöгын. 
Ӧнія кадӧ Шаховъяс котырӧн олӧны Пожöг кустын.
Рочьяслӧн: «Князь Иван Васильевич Шах Чернятский, XVI-öд нэм шӧрын; Петр Селянин Шахов, поддячей, казьнитлӧмаӧсь 1570-öд воын Новгородын, Ярослав уездса Шахово сикт («Ономастиконысь»)
Шахов ов артмӧм йылысь абу ӧти видзӧдлас. С.В. Веселовский серти «шах» – тайӧ чери кыян кулӧм («мережа, вентерь с крыльями») кывйысь.
Ю. Федосюк чайтӧ, мый персияса «шах» роч кывйын лоӧма абу сӧмын прӧзвищеӧн, но и гортса, мирскӧй нимӧн.
Тимушев

Тимушев – комияс пӧвстын тшӧкыда паныдасьлысь ов. 
Коми туялысь Ф.В. Плесовский серти, 1720 воын Тимушевъяслӧн ӧти семья вӧлӧма Керчомьяын да куим семья Донын. Донын Тимушевъяслӧн вуж-пӧльнас вӧлӧма: Зиновейка Тимофейко сын, тыр арлыда Никитка, Антонка да Давыдко пияныскӧд. Донсӧ сэк нимтылӧмаӧсь тадз: «"дер. Кулӧмка на реке Куломке"». 
Керчомьяын 1646 воын медводдза олысьясӧн вӧлӧмаӧсь: «Дениска да Сысойка Тимофеевы дети». 
Дон да Керчомья кындзи уна Тимушев олӧ Немдінын (1964 воын – 65 семья) да Парчегӧн (10 семья).
Овыс артмӧма "Тимофей" ас нимысь – "Тимуш", а сэсянь – "Тимушев".
Кыв, литература да история институт

Кыв, литература да история институт () – Россияса наукаяс академияысь Урал юкöнлöн Коми наука шöринö пырысь туясян институт. Восьтöма Сыктывкарын 1970-ӧд вося косму тӧлысь 1-ӧд лунӧ некымын гуманитарнöй отдел подув вылын.
Тыр ним комиöн: «Россияса наукаяс академияысь Урал юкöнлöн Коми наука шöринса Кыв, литература да история институт» Федерацияса каналан сьӧмкудъя туясян учреждение; дженьыда – КЛИИ.
Тыр ним рочöн: Федеральное государственное бюджетное учреждение науки «Институт языка, литературы и истории Коми научного центра Уральского отделения Российской академии наук»; дженьыда — ФГБУН «ИЯЛИ Коми НЦ УрО РАН».
Тыр ним англичан кывйöн:
Адрес.
167982, ГСП-2, Сыктывкар, Коммунистическöй ул., 26.
Сёрнитчан: 8(8212)245564; Факс: 8(8212)245564
e-mail: illh@mail.illhkomisc.ru
Сернӧс (Луздор район)

Сернӧс () – Коми Республикаын сикт, Луздор районысь Сернӧс сикт овмӧдчӧминса шӧрсикт.
География.
Сернӧс пукалӧ Луз юлӧн веськыд берегын. Сиктсянь Абъячой юрсиктӧдз 15 км.
Слудка (Луздор район)

Слудка () – Коми Республикаын сикт, Луздор районысь Слудка сикт овмӧдчӧминса шӧрсикт.
География.
Слудкасянь Абъячой юрсиктӧдз 133 км.
Читаёв (Луздор район)

Читаёв () — Коми Республикаын Луздор районысь Абъячой сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь сикт. 2016 воӧдз вӧлӧма Читаёв сикт овмӧдчӧминса шӧрсиктӧн.
География.
Читаёвсянь Абъячой юрсиктӧдз 26 км.
Сиктыс юксьӧ тадзи:
История.
2016 воын грездын пырӧма Абъячой сикт овмӧдчӧмин улӧ (2016 вося ода-кора тӧлысь 6-ӧд лунся 41-РЗ № Коми республикаса оланпас).
Олысь лыд.
Грездын олӧны комияс.
Овмӧс.
1999 во вылӧ Читаёвын вӧлӧма «Абъячой» совхозлӧн юкӧн, нянь пӧжаланін, лавкаяс, пошта юкӧн, ФАП .
Культура.
Сиктын эм Культура керка, клуб.
Велӧдӧм.
1999 воын сиктын вӧлӧма челядь сад, школа-интернат, абу тыр шӧр школа.
Прокопьевка (Луздор район)

Прокопьевка () – Коми Республикаын сикт, Луздор районысь Прокопьевка сикт овмӧдчӧминса шӧрсикт.
География.
Прокопьевка сикт сулалӧ Прокопьевка ю дорын. Прокопьевкасянь Абъячой юрсиктӧдз 146 км.
Ваймӧс (Луздор район)

Ваймӧс () — Коми Республикаын посёлок, Луздор районысь Ваймӧс сикт овмӧдчӧминса шӧрсикт.
География.
Ваймӧссянь Абъячой юрсиктӧдз 50 км.
Олысь лыд.
Посёлокын олӧны комияс да рочьяс.
Вуктым (Луздор район)

Вуктым () – Коми Республикаын сикт, Луздор районысь Вуктым сикт овмӧдчӧминса шӧрсикт.
География.
Посёлок пукалӧ Тулом ю бокын. Вуктымсянь Абъячой юрсиктӧдз 18 км.
История.
Овмӧдчаніныс артмис кыдзи спецпереселенечьяслӧн посёлок 1930-ӧд воясын.
Олысь лыд.
Посёлокын олӧны комияс да рочьяс.
Гурьёвчи (Луздор район)

Гурьёвчи () – Коми Республикаын сикт, Луздор районысь Гурьёвчи сикт овмӧдчӧминса шӧрсикт.
География.
Сикт пукалӧ Лет юлӧн веськыд берегын. Гурьёвчисянь Абъячой юрсиктӧдз 125 км.
Мутнича (Луздор район)

Мутнича () – Коми Республикаын сикт, Луздор районысь Мутнича сикт овмӧдчӧминса шӧрсикт.
География.
Сикт пукалӧ Мутнича ю бокын. Мутничасянь Абъячой юрсиктӧдз 117 км.
Лойма (Луздор район)

Лойма () – Коми Республикаын сикт, Луздор районысь Лойма сикт овмӧдчӧминса шӧрсикт.
География.
Сикт пукалӧ Луз юлӧн веськыд берегын. Сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грездъяс нюжалӧмаӧсь 20 км вылӧ. Лоймасянь Абъячой юрсиктӧдз 96 км.
Чушканзі (журнал)

Чушканзі — Коми Республикаса шмонь да серам радейтысьяслӧн коми кывъя жырнал. Петӧ тӧлысьнас ӧтчыдысь. Тираж —
История.
Журналлӧн медводдза номерыс петіс 1957 вося моз тӧлысьын "Коми колхозник" (сёрӧнджык "Югыд туй", ӧні Коми му) газет дорӧ содтӧдӧн. 1978 восянь журнал кутіc петны торъя изданиеӧн. 2004 воын "Чушканзі" пырис Коми му" газет редакция" Коми республикаса автономнӧй учреждение борд улӧ. 
Журналӧ гижӧны сатирик-гижысьяс, карикатураяссӧ лӧсьӧдӧны серпасалысьяс.
"Чушканзіӧн" дыр веськӧдліс Осипов Виталий Иванович, ӧні шеф-редакторалӧ Хатанзейский Григорий Фёдорович.
Адрес.
167000, Сыктывкар, Карл Маркс ул., 229 керка, 428 жыр.
Грива (Койгорт район)

Грива () – Коми Республикаын сикт, Койгорт районысь Грива сикт овмӧдчӧминса шӧрсикт.
География.
Сикт пукалӧ Сыктыв юлӧн шуйга берегын. Гривасянь Койгорт юрсиктӧдз км.
Ужга (Койгорт район)

Ужга () – Коми Республикаын сикт, Койгорт районысь Ужга сикт овмӧдчӧминса шӧрсикт.
География.
Сикт пукалӧ Сыктыв юлӧн шуйга берегын. Ужгасянь Койгорт юрсиктӧдз 9 км.
Кажым (Койгорт район)

Кажым () – Коми Республикаын сикт, Койгорт районысь Кажым сикт овмӧдчӧминса шӧрсикт.
География.
Сикт пукалӧ Кажым ю бокын. Кажымсянь Койгорт юрсиктӧдз 22 км.
Нюдзпоска (Койгорт район)

Нюдзпоска () – Коми Республикаын сикт, Койгорт районысь Нюдзпоска сикт овмӧдчӧминса шӧрсикт.
География.
Посёлок пукалӧ Нюдзпоска ю бокын. Нюдзпоскасянь Койгорт юрсиктӧдз 55 км.
Койдін (Койгорт район)

Койдін () – Коми Республикаын посёлок, Койгорт районысь Койдін сикт овмӧдчӧминса шӧрсикт.
География.
Посёлок пукалӧ Сыктыв ю бокын. Койдінсянь Койгорт юрсиктӧдз 2 км.
Кузьёль (Койгорт район)

Кузьёль () – Коми Республикаын посёлок, Койгорт районысь Кузьёль сикт овмӧдчӧминса шӧрсикт.
География.
Кузьёльсянь Койгорт юрсиктӧдз 25 км.
Ком (Койгорт район)

Ком () – Коми Республикаын посёлок, Койгорт районысь Ком сикт овмӧдчӧминса шӧрсикт.
География.
Комсянь Койгорт юрсиктӧдз 66 км.
Подз (Койгорт район)

Подз () – Коми Республикаын посёлок, Койгорт районысь Подз сикт овмӧдчӧминса шӧрсикт.
География.
Подзсянь Койгорт юрсиктӧдз 57 км.
Улыс Турунъю (Койгорт район)

Улыс Турунъю () – Коми Республикаын посёлок, Койгорт районысь Улыс Турунъю сикт овмӧдчӧминса шӧрсикт.
География.
Улыс Турунъюсянь Койгорт юрсиктӧдз 91 км.
Гам (Емдін район)

Гам () – Коми Республикаын сикт, Емдін районысь Гам сикт овмӧдчӧминса шӧрсикт.
География.
Гам пукалӧ Эжва ю бокын. Айкатыла юрсиктӧдз 21 км.
Емдін (сикт)

Емдін () – Коми Республикаын сикт, Емдін районысь Емдін сикт овмӧдчӧминса шӧрсикт.
География.
Емдін пукалӧ Эжва юлӧн веськыд берегын, Емва вомын. Айкатыла юрсиктӧдз 25 км, Сыктывкар юркарӧдз 72 км.
История.
1784 воын Емдінын вӧлі 73 овмӧс, 413 олысь. 1797 воын сикт лои вӧлӧсьт шӧринӧн. XVII нэм помсянь тані нуӧдӧны вӧлі быдвося ярманга. XIX нэм помын Емдінын (Пустӧш да Заручье грездъяскӧд) вӧлі 1000 гӧгӧр олысь.
1903 воын воссис медводдза участкӧвӧй бурдӧдчанін 10 койка вылӧ.
1918 вося сора тӧлысь 22-ӧд лунӧ Емдінын вӧлӧсьтса исполком, кӧні веськӧдліс М.Г. Амосов.
1925 воын воссис уездса бурдӧдчанін: сэні вӧлі 25 койка, уджаліс ӧти врач да куим пельшер; уджаліс кинопередвижка. 1926 воын воссис уездса библиотека: сэні артавсис 3901 небӧг верстьӧлы да 512 челядьлы.
1922—1928 воясӧ Емдін вӧлі Емдін уездса шӧринӧн (уездӧ вӧлі пырӧны ӧнія Емдін, Удора да Княжпогост районъяс), 1929—1943 воясӧ — Емдін районса юрсиктӧн. 1929 воын торйӧдчис Удора район, 1939 воын — Княжпогост район. 1943 воын юрсикт Емдінысь вуджӧдісны Айкатылаӧ.
1929 воын Емдінын лӧсьӧдісны «Свободный труд» медводдза колхоз. 1930—1931 воясӧ лӧсьӧдӧма нӧшта 4 колхоз. 1931 во шӧрын колхозъясын вӧлі 43% кресьтяна овмӧс, 1937 вося тулысӧ — 90%.
1931 воын Емдінын 2 тшупӧда школа подув вылын восьтӧма педагогическӧй техникум. Сійӧ уджаліс 1954 во шӧрӧдз да дасьтіс 900 гӧгӧр велӧдысьӧс. 1933 воын техникум лэдзис медводдза велӧдысьясӧс. Помалысьяс лыдын вӧліны З.В. Панев, коді бӧрыннас вӧлі Коми АССР-ын Вылыс Сӧветса Президиумӧн Веськӧдлысьӧн, драматург Н.М. Дьяконов, поэт С.А. Попов.
1930 воын лӧсьӧдӧма радиоузел, 1934 воын — Емдінса да Гамса МТС.
1926 воын кутіс уджавны электростанция (мошносьт 6,5 тыс. Вт.). 1929—1930 воясӧ Емдін районӧ вӧр пӧрӧдны вайисны 4 трактор.
Кӧжмудор (Емдін район)

Кӧжмудор () – Коми Республикаын сикт, Емдін районысь Кӧжмудор сикт овмӧдчӧминса шӧрсикт.
География.
Кӧжмудор пукалӧ Эжва юлӧн шуйга берегын. Айкатыла юрсиктӧдз 22 км, Сыктывкар юркарӧдз 102 км.
Межӧг (Емдін район)

Межӧг () – Коми республикаын сикт, Емдін районысь Межӧг сикт овмӧдчӧминса шӧрсикт.
География.
Межӧг пукалӧ Эжва юлӧн веськыд берегын. Айкатыла юрсиктӧдз 46 км, Сыктывкар юркарӧдз 140 км.
История.
Сиктсянь 3 км сайын (асыв-войвылын) Межӧг станция . Станциябердса посёлок сідзжӧ вӧлі шусьӧ Межӧгӧн. Медым водзӧвылӧ эз лоны сорласьӧмъяс, 1976 воын сійӧс шуисны Донаёльӧн .
Студенеч (Емдін район)

Студенеч () – Коми Республикаын посёлок, Емдін районысь Студенеч сикт овмӧдчӧминса шӧрсикт.
География.
Студенеч пукалӧ Эжва ю берегын. Айкатыла юрсиктӧдз 34 км, Сыктывкар юркарӧдз 62 км.
Донаёль (Емдін район)

Донаёль () – Коми Республикаын посёлок, Емдін районысь Донаёль сикт овмӧдчӧминса шӧрсикт.
География.
Донаёль пукалӧ Эжва ю берегын. Айкатыла юрсиктӧдз 55 км, Сыктывкар юркарӧдз 148 км.
Гомель

Гомель (бел. "Гомель", бел. латин анбур "Homieĺ", линг. ˈɣomʲelʲ) тайӧ Беларусьса кар, Гомель обласьтлӧн юркар. Промышленнӧй, научнӧй да культурнӧй шӧрин.
Илляшор сикт овмӧдчӧмин

Илляшор сикт овмӧдчӧмин () – Коми Республикаын Емдін районӧ пырысь сикт овмӧдчӧмин, артмӧдӧма 2006 вося тӧвшӧр 1-ӧд лунӧ.
Тэчас.
Илляшор сикт овмӧдчӧминӧ пырӧ ӧти посёлок – Илляшор. 2007 во вылӧ сикт овмӧдчӧминын оліс 648 морт.
Адрес.
169020, Илляшор посёлок, Шӧр ул., 29 керка.
Сёрнитчан: 8(82134)23738
Веськӧдланінын юрнуӧдысь: Марчук Андрей Викторович
Илляшор (Емдін район)

Илляшор () – Коми Республикаын посёлок, Емдін районысь Илляшор сикт овмӧдчӧминса шӧрсикт.
География.
Илляшорсянь Айкатыла юрсиктӧдз 24 км, Сыктывкар юркарӧдз 120 км.
Мадмас (Емдін район)

Мадмас () – Коми Республикаын посёлок, Емдін районысь Мадмас сикт овмӧдчӧминса шӧрсикт.
География.
Мадмассянь Айкатыла юрсиктӧдз 52 км, Сыктывкар юркарӧдз 148 км.
Вежайка (Емдін район)

Вежайка () – Коми Республикаын посёлок, Емдін районысь Вежайка сикт овмӧдчӧминса шӧрсикт.
География.
Вежайкасянь Айкатыла юрсиктӧдз 45 км, Сыктывкар юркарӧдз 151 км.
Гожся Олимпиада ворсӧмъяс (2012)

Гожся Олимпиада ворсӧмъяс (2012) (, , , официальнӧ XXX Олимпиадалӧн ворсӧмъяс) – XXX-ӧд Олимпиадаса ворсӧмъяс, кодъяс мунiсны Лондонын (Ыджыд Британия) сора тӧлысь 27-ӧд лунсянь моз тӧлысь 12-ӧд лунӧдз.
Лондон лои медводдза карӧн, кӧні коймӧдысь нин мунӧны Олимпиада ворсӧмъяс (вӧліны 1908 да 1948 воясын).
Ворсӧмъяс вылӧ воисны 204 государствоысь да мутасысь делегация. Ставнас 10958 спортсмен. Россияса команда пырӧдчис 37-сьыс 34 сикас гожся олимпиада ворсӧмӧ. Ставнас 302 медаль комплект да 26 спорт сикас (39 спорт дисциплина). 
Спорт, туризм да том войтыр политикаысь министр Виталий Мутко эскӧдіс, мый Россияса сборнӧй Олимпиадаын босьтас коймӧд места. А медшӧр конкурентӧн сійӧ шуис Ыджыд Британия.
Медальяс юклӧм.
Медальяс юксисны татшӧм ногӧн:
Россияса медалистъяс.
Россияса ворсысьяс пиысь медальяс босьтiсны:
Олимпиадаын Комиысь спортсменъяс.
Лондонса Олимпиада вылын Комиысь вöлi кык спортсмен – варччысьяс: Вятчанин Аркадий да Сухоруков Александр.
Сора тöлысь 29-öд лунö Вятчанин Аркадий эз веськав полуфиналö (лои öкмысöдöн), кор варччис мыш вылас 100 метра (кад – 53.79). 
Моз тöлысь 1-öд лунö Вятчанин Аркадий варччис мыш вылас 200 метра. Сiйö лои 17-öдöн (кад – 1.58.69). Та вöсна эз вермы пырны 16 финалист лыдö да водзö вермасьны медальяс вöсна. 
Моз тöлысь 3-öд лунö Аркадий Вятчанинöс кöсйисны пуктыны эстафетаö (4 х 100 метра), но сiйö тайö дистанция вылас эз ордйысь.
Ухтаса Александр Сухоруковöс вöлi пыртöма россияса сборнöйö, медым варчыны сора тöлысь 31-öд лунö эстафетаын (4 х 200 метра, вольнöй стиль). Россияса вермасьысьяс (Александр Сухоруков, Евгений Лагунов, Артем Лобузов да Михаил Полищук) лоины водзвыв варччöмын дасöдöн (кад – 7.11.86). 
Татшöм ногöн, Комиысь варччысьяс тайö Олимпиада вылас колины медальястöг.
Юрьё Йоосеппи Вихман

Вихман Юръё Йоосеппи (суоми Wichmann Yrjö Jooseppi) (1868–1932) — Суомиысь кыв, фольклор да этнография туялысь.
Олан туй.
Юръё Вихман чужӧма 1868-ӧд вося кӧч тӧлысь 8-ӧд лунӧ Суомиын Лиминкаын.
1887–1891-ӧд воясӧ велӧдчӧма Хельсинки университетын, сэсся некымын во велӧдӧма финн кыв школаясын. 1897-ӧд воын дорйӧма доктор ним вылö диссертация. Нимыс — «К истории вокализма первого слога в удмуртского языка в сопоставлении с зырянским» (йöзöдöма 1915 воын). 1915-ӧд воын лоӧма Хельсинки университетын финн-йöгра кывъясысь доцентöн.
Кулӧма 1932-ӧд вося ода-кора тӧлысь 3-ӧд лунӧ Хельсинкиын.
Коми муӧ волӧм.
1901—1902 воясын Вихман вöлi Коми муын командировкаын. Коми муӧ мӧдӧдчис 1901-ӧд вося кӧч тӧлысь 14-ӧд лунӧ и Суомиӧ бӧр воис 1902-ӧд вося моз тӧлысь 23-ӧд лунӧ.
Ю.Й. Вихман вӧлі Усть-Сысольскын, Визинын, Абъячойын, Ношульын, Леткаын да коми пермякъяслӧн Юсьва сиктын. Ветлӧдлігас чукӧртіс коми йӧзыслысь сёрнисикасъяссӧ, туяліс коми грамматика.
Став чукӧртӧм материалысь Хельсинкиын 1916-ӧд воӧ сійӧ лэдзис «Коми—зыряналӧн йӧзкостса поэзия» небӧг. Сэтчӧ пырисны 60 мойд, 36 кывбур, 43 сьыланкыв, 15 бӧрдӧдчанкыв, 191 шусьӧг да ӧкмыс сёрнисикасӧн 278 нӧдкыв.
Тайӧ вӧлі Ю.Й. Вихманлӧн вывті тӧдчана уджӧн, кӧні петкӧдчис коми кывйыс да сылӧн сёрнисикасъясыс аслас озырлуннас да коланлуннас. Ас кадӧ босьтчывліс сійӧ вӧчны и коми-немеч кывчукӧр, во эз удит, кувсис. И сылысь уджсӧ помаліс сылӧн велӧдчысьыс – Т.Э. Уотила. Кывчукӧрсӧ вӧлі лэдзӧма Хельсинкиын 1942-ӧд воӧ. Кывчукӧрсӧ лӧсьӧдіс коми сёрнисикасъяс пыртӧмӧн, кӧнi 10 сюрс кыв. Вихман торйӧдӧма Луздор да Леткаса сёрнисикасьяссӧ. Сетӧма кывъяс дорас зэв лӧсялана зумыд кывтэчасъяс. Кывъясыслысь вежӧртассӧ орччӧдӧма немеч кывйӧн, роч кывйӧн, финн кывйӧн да удмурт кывйӧн. Вежӧртассӧ восьтӧма сё сайӧ коми кывлысь.
Ӧніӧдз на финнъяс, да и коми йӧзыс, лыддьӧны сійӧ финн-йӧгра кывъя учёнӧйяс пиысь медся тӧдчана да нималана туялысьӧн.
Буткан (Удора район)

Буткан () – Коми республикаын сикт, Удора районысь Буткан сикт овмӧдчӧминса шӧрсикт.
География.
Буткан пукалӧ Мозын юлӧн веськыд берегын, Бутканты бокын. Сиктсянь Кослан юрсиктӧдз 38 км, Сыктывкар юркарӧдз 253 км.
Важгорт (Удора район)

Важгорт () — Коми республикаын сикт, Удора районысь Важгорт сикт овмӧдчӧминса шӧрсикт.
География.
Важгорт пукалӧ Ву юлӧн веськыд берегын. Сиктсянь Кослан юрсиктӧдз 154 км, Сыктывкар юркарӧдз 424 км.
Путшкымдін (Удора район)

Путшкымдін () – Коми республикаын сикт, Удора районысь Путшкымдін сикт овмӧдчӧминса шӧрсикт.
География.
Путшкымдін пукалӧ Ву юлӧн шуйга берегын. Сиктсянь Кослан юрсиктӧдз 166 км, Сыктывкар юркарӧдз 436 км.
Пыисдін (Удора район)

Пыисдін (ӧдйӧ шуигӧн — Пызьдін, ) – Коми республикаын сикт, Удора районысь Пыисдін сикт овмӧдчӧминса шӧрсикт.
География.
Пызьдін пукалӧ Мозын ю бокын. Сиктсянь Кослан юрсиктӧдз км, Сыктывкар юркарӧдз км.
Слӧбӧда (Удора район)

Слӧбӧда () — Коми республикаын сикт, Удора районысь Слӧбӧда сикт овмӧдчӧминса шӧрсикт.
География.
Слӧбӧда пукалӧ Мозын ю бокын. Сиктсянь Кослан юрсиктӧдз км, Сыктывкар юркарӧдз км.
Черныб (Удора район)

Черныб () – Коми республикаын сикт, Удора районысь Черныб сикт овмӧдчӧминса шӧрсикт.
География.
Черныб пукалӧ Мозын юлӧн веськыд берегын. Сиктсянь Кослан юрсиктӧдз 49 км, Сыктывкар юркарӧдз км.
Ёвкӧдж (Удора район)

Ёвкӧдж () – Коми республикаын сикт, Удора районысь Ёвкӧдж сикт овмӧдчӧминса шӧрсикт.
География.
Ёвкӧдж пукалӧ Ву юлӧн веськыд берегын. Сиктсянь Кослан юрсиктӧдз 200 км, Сыктывкар юркарӧдз 500 км.
Благоев (Удора район)

Благоев () – Коми республикаын кар кодь посёлок, Удора районысь Благоев кар овмӧдчӧминса шӧрсикт.
География.
Благоев пукалӧ Венью пӧлӧн (Ву ю вож). Посёлоксянь Кослан юрсиктӧдз 56 км, Сыктывкар юркарӧдз 220 км.
Усогорск (Удора район)

Усогорск () — Коми республикаын кар кодь посёлок, Удора районысь Усогорск кар овмӧдчӧминса шӧрсикт.
География.
Усогорск пукалӧ Ус ю вомын (Ву ю вож). Посёлоксянь Кослан юрсиктӧдз 15 км, Сыктывкар юркарӧдз 280 км.
Междуреченск (Удора район)

Междуреченск () – Коми республикаын кар кодь посёлок, Удора районысь Междуреченск кар овмӧдчӧминса шӧрсикт.
География.
Междуреченск пукалӧ Ус да Лопи юяс костын. Посёлоксянь Кослан юрсиктӧдз 41 км, Сыктывкар юркарӧдз 230 км.
Чим (Удора район)

Чим () – Коми республикаын кар кодь посёлок, Удора районысь Чим сикт овмӧдчӧминса шӧрсикт.
География.
Чим пукалӧ Благоев (16 км) да Усогорск (25 км) посёлокъяс костын. Посёлоксянь Кослан юрсиктӧдз 38 км.