tartuNLP/wikipedia-smugri-20251201 huggingface dataset:
Гущин Николай Фёдорович

Гущин Николай Фёдорович (1921—1944) — Комиысь Сӧветскӧй Союзса Герой (1945).
Олан туй.
Николай Гущин чужӧма Оренбург обласьтса Кандуровка сиктын 1921-ӧд вося ӧшым тӧлысь 14-ӧд лунӧ роч крестянин семьяын. 
1932-ӧд воын семъясӧ ыстӧмаӧсь Войвылӧ - веськалӧмаӧсь Коми АССР-са Железнодорожнӧй (ӧні - Княжпогост) районса Выль Ордым посёлокӧ. Велӧдчӧма емвабокса вӧр посёлокса школаясын, а бӧръя вит восӧ Серегыбса шӧр школаын, помалӧма война водзвылын. Пырӧма велӧдчыны Коми канмуса педагогика институтӧ, но регыд вуджӧма заочнӧй юкӧнӧ. Уджалӧма Выльгортса шӧр школаын, велӧдӧма история. Тані гӧтрасьӧма Ася Фёдорова вылӧ. Гӧрд Армия босьттӧдз инструкторалӧма Железнодорожнӧй районса исполкомын физкультура да спорт юкӧнын.
Айму вӧсна Ыджыд тыш кадӧ.
1942-ӧд во ода-кора тӧлысь 12-ӧд лунӧ сійӧс босьтӧмаӧсь армия Железнодорожнӧй райвоенкоматӧн. Айму вӧсна Ыджыд тышын 1942-ӧд вося вӧльгым тӧлысьсянь. Волхов фронтын младшӧй сержант Гущин командуйтӧма стрелковӧй юкӧнӧн. 1943-ӧд воын армияса курсъяс бӧрын веськӧдлӧма стрелкӧвӧй взводӧн. Форсируйтӧмаӧсь Днепр, мездӧмаӧсь Черкассы кар Степса фронтын.
Повтӧмлун петкӧдлӧма Мӧд Украинаса фронтын 1944-ӧд вося рака тӧлысьын. 
Кулӧма 1944-ӧд вося лӧддза-номъя тӧлысь 12-ӧд лунӧ. Гуалӧма Румынияын Яссы карса ӧтувъя гуын.
Сӧчӧн рыт

Сӧчӧн рыт () — коми йӧзкостса календарын вичко подула гаж, пасйӧны тӧвшӧр тӧлысь 18-ӧд лунӧ.
Сӧчӧн рытӧн шуӧны тайӧ лунсӧ Луздор районса Прокопьевка сиктын. Кӧзяйкаяс шомӧс лӧсьӧдігӧн шуалӧны: «Сӧчӧн кока, сӧчӧн борда». Та рыт быть коӧ вӧлі пӧжавны сӧчӧн.
Сӧчӧн рыт — Вежадырся бӧръя лун, кор позьӧ вӧлі гадайтчыны да колядуйтны.
Рочева Нина Петровна

Рочева Нина Петровна (1948—2022) — Совет кадся лызьӧн котралысь, тӧвся Олимпиадаын (Лейк-Плесид, 1980) эзысь медаль шедӧдысь, ставмирса чемпионка, СССР-са чемпионка (куимысь), СССР-са спортын нимӧдана мастер (1974). Нывдырся овыс — Селюнина.
Олан туй.
Нина Рочева чужӧма 1948-ӧд вося йирым тӧлысь 13-ӧд лунӧ Киров обласьтысь Уржум районса Покшай грездын. Велӧдчӧма Сернурса школаын, Йошкар-Оласа медицина колледжын. Помалӧма Мари канмуса педагогика институт. 1980-ӧд воын помалӧма спортын лызьӧн котралӧм.
Кулӧма 2022-ӧд вося тӧвшӧр тӧлысь 8-ӧд лунӧ Сыктывкарын.
Сенюков Василий Михайлович

Сенюков Василий Михайлович (1907—1975) — коми геолог, минералогия наукаясса доктор, профессор, СССР-са канму премия босьтысь.
Олан туй.
Василий Сенюков чужӧма 1907-ӧд вося тӧвшӧр тӧлысь 7-ӧд лунӧ (важ стиль серти 1906-ӧд вося ӧшым тӧлысь 25-ӧд лунӧ Вӧлӧгда губерняса Туръяыбын (ӧні Княжпогост районса Сьӧська сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь Туръяыб грезд). 
Помалӧма Удора районса Слӧбӧдаын мӧд тшупӧда школа (экстернӧн, 1925—1928), Усть-Сысольскын педагогическӧй техникум да сӧветскӧӥ партийнӧй школа (1930), И.М. Губкин нима мусир да биарулысь Россияса канму университет (1935). Академик И. М. Губкин вӧзйӧм серти пырӧма велӧдчыны аспирантураӧ.
1935—1937-ӧд воясӧ Якутияын геологическӧй экспедицияын уджалысь. 1937—1942-ӧд воясӧ — начальникӧс вежысь, а 1939-ӧд восянь — СССР-са топливнӧй промышленносьт наркоматса Главнӧй геологическӧй управлениеын начальник.
Кулӧма 1975-ӧд вося моз тӧлысь 22-ӧд лунӧ.
Удж.
Василий Сенюков — СССР-ын медводдза геолого-минералогическӧй наукаясса доктор (1938), кодлы сетісны туясян степень диссертация дорйытӧг Асыввыв Сибирын улыс кремнийса мусир куйланін восьтӧмысь. Айму вӧсна Ыджыд тыш кадӧ аддзӧма Саратовса биару куйланін.
Чувьюрова Елена Антоновна

Чувьюрова Елена Антоновна (1972) — коми артист, Коми Республикаса нимйӧза артист.
Олан туй.
Елена Чувьюрова чужӧма 1972-ӧд вося тӧвшӧр тӧлысь 26-ӧд лунӧ. Коми Республикаса вужвойтырлӧн шылада-драмаа театрын артисталӧ 1992-ӧд восянь.
Тӧвся Олимпиада ворсӧмъяс (2022)

Тӧвся Олимпиада ворсӧмъяс (2022) (, , официальнӧй ним XXIV тӧвся Олимпиада ворсӧмъяс) — войтыркостса спорт чукӧртчӧм, мый нуӧдасны (Китайса) юркар Пекинын (а сідзжӧ Чжанцзякоу да Яньцинь каръясын) 2022 вося урасьӧм тӧлысь 4-ӧд лунсянь урасьӧм тӧлысь 20-ӧд лунӧдз. Мукӧд ордйысьӧмыс пансис урасьӧм тӧлысь 2-ӧд лунӧ. Ставнас дасьтӧма медальяслысь 109 комплект.
Пекин вӧлі юӧртӧма Олимпиада нуӧданінӧн Олимпиада войтыркостса комитетлӧн сессия дырйи 2015-ӧд вося сора тӧлысь 31-ӧд лунӧ Куала-Лумпурын. Пекин лоис историяын дзик ӧти карӧн, кӧні нуӧдӧма гожся да тӧвся Олимпиада ворсӧмъяс.
История.
Эмблема шусьӧ «тӧвся кӧсйӧм».
Талисман — "Бин Дуньдунь" нима панда, коді пасьтасьӧма космическӧй скафандр сяма йиа паськӧмӧ.
2018-ӧд вося сора тӧлысь 18-ӧд лунӧ Олимпиадаса войтыркостса комитет XXIV тӧвся Олимпиада ворсӧмъясӧ пыртӧма 7 выль дисциплина.
Пекинӧ воӧма 91 странаысь спортсмен. Кык канму медводдзаысь пырӧдчӧны тӧвся ворсӧмъясӧ: Гаити да Саудовскӧй Аравия. Косталӧм бӧрын бара петкӧдчасны Америкаса Самоа, Перу, Тринидада да Тобаго, Виргин Діясысь ворсысьяс.
Олимпиада восьтігӧн Россияса командаын флаг нуысьясӧн вӧліны конькиӧн котралысь Ольга Фаткулина да хоккеист Вадим Шипачев. Парадын мунісны 95 странаысь спортсмен.
Коми му Олимпиадаын.
Тӧвся Олимпиада вылӧ веськалісны Комиысь кык спортсмен: лызьӧн котралысьяс Илья Семиков да Юлия Ступак (нывд. Белорукова). Медводдза лунас жӧ Ю. Ступак
котӧртіс 15 км скиатлонын да шедӧдіс 24-ӧд места.
Потолицын Валерий Андреевич

Потолицын Валерий Андреевич (1953— 2022) — коми бурдӧдысь, депутат, общественник.
Олан туй.
Валерий Потолицын чужӧма 1953-ӧд вося вӧльгым тӧлысь 7-ӧд лунӧ Коми АССР-ын Кулӧмдін районса Парч сиктын. Велӧдчӧма Парчса начальнӧй школаын, Баса восьмилетней школаын 4-5 классъясын, Немдінса шӧр школаын 6-10-ӧд классъясын. 
Помалӧма Сверловскын канмуса медицина институтысь лебечно-профилактическӧй факультет «лечебное дело» специальносьт серти. Бӧръя курс вылас уджалӧма институтса физвоспитание кафедраын старшӧй препараторӧн. 
1976—1977-ӧд воясын — Сыктывкарын Коми Республикаса Бурдӧдчанінын хирургияысь интернатураын. 1977—1989-ӧд воясын — Емдін районса Шӧр бурдӧдчанінын хирургия юкӧнӧн веськӧдлысь; 1989—1991-ӧд воясын — бурдӧдчанінас медшӧр врач да хирургия юкӧнса веськӧдлысь.
1991-ӧд вося сора тӧлысь 31-ӧд лунсянь — Коми Республикаса Вылыс Сӧветын веськӧдлысьӧс вежысь.
Кулӧма 2022-ӧд вося тӧвшӧр тӧлысь 29-ӧд лунӧ.
Вежова Октябрина Михайловна

Вежова Октябрина Михайловна (1932—2011) — Социалистическӧй Уджвывса герой, видз-му овмӧсын уджалысь. Нывдырся овыс — Игнатова.
Олан туй.
Октябрина Вежова чужӧма 1932-ӧд вося урасьӧм тӧлысь 7-ӧд лунӧ Коми АССР-ын Кулӧмдін районса Помӧсдін сиктын.
1951-ӧд воын воӧма Сыктывкарӧ да пырӧма велӧдчыны Педучилищеӧ физкультурнӧй юкӧнӧ. Во велӧдчӧм бӧрын ковмӧма эновтчыны, сы вӧсна мый некодсянь виччысьны отсӧгсӧ. 1954-ӧд воын С. Киров нима колхоз мӧдӧдӧма сійӧс Сыктывкарса видз-му техникумӧ, быд тӧлысь кӧсйысьӧма отсавны 100 шайтӧн. Стипендиясӧ сетӧмаӧсь 200 шайт, и вермӧма велӧдчыны, помалӧма 1957-ӧд воын «Агроном» специальносьт серти.
1957—1989-ӧд воясын уджалӧма «Сыктывкар» совхозлӧн Кӧджпонса юкӧнын овощъяс быдтан бригадаын веськӧдлысьӧн. Бригадаыс быд во вевтыртӧма вылісянь лэдзӧм планъяс, сетӧма картупельлысь ыджыд урожай (300-315 ц/га). Медбур урожайыс — гаысь 425 центнер. Социалистическӧй Уджвывса герой ним сетӧма 9-ӧд пятилеткалысь планъяссӧ олӧмӧ бура пӧртӧмысь. 
Кулӧма 2011-ӧд вося урасьӧм тӧлысь 6-ӧд лунӧ.
Юхнин Евгений Иванович

Юхнин Евгений Иванович (1912—1999) — Социалистическӧй Уджвывса герой, конструктор, боевӧй карабъяс вӧчысь.
Олан туй.
Евгений Юхнин чужӧма 1912-ӧд вося урасьӧм тӧлысь 19-ӧд лунӧ Вӧлӧгда губерняысь Усть-Сысольск уездса Спаспоруб сик улӧ пырысь Шиловскӧй грездын (ӧні Луздор районын). 
14 арӧссянь уджалӧма юнгаӧн, сэсся матросӧн, боцманӧн, капитанлӧн коймӧд отсасьысьӧн. Ӧтпырйӧ велӧдчӧма Югдінын судостроительнӧй техникумын. 1936-ӧд воын помалӧма Ленинградса кораблестроительнӧй институтысь кораблестроительнӧй факультет. 
Андре Марти нима заводлӧн Конструктор бюроын отделса конструктор, секторса да отделса начальник.
1943-ӧд воын Е. И. Юхнинӧс вӧлі мӧдӧдӧма Тюменьӧ, кӧні веськӧдлӧма конструктор бюроӧн № 63/8-ӧд номера судостроительнӧй заводын Сосновка посёлокын. Пуктӧма ыджыд пай торпедаяса катеръяс лэдзӧмӧ, кодӧс вӧчисны специалистъяс, кодъясӧс эвакуируйтісны Ленинградысь, Феодосияысь да Херсонаысь (А. Марти нима заводлӧн 17-ӧд цех, 5 №-а цех) катер вӧчан заводъясысь.
Кулӧма Вежа Петыркарын 1999-ӧд вося рака тӧлысь 7-ӧд лунӧ. Гуалӧма Серафим шойнаын.
Вӧчӧмторъяс.
Е. И Юхнин веськӧдлӧм улын вӧлі нуӧдӧма опытно-конструкторскӧй уджъяс выль сикас корабъяс вӧчӧм серти — катер-ракетоносецъяс (техническӧй проект 183Э, кык ракетаа П-15 (1954-ӧд восянь).
Баталова Раиса Михайловна

Баталова Раиса Михайловна (1931—2016) — перым коми кыв туялысь.
Олан туй.
Раиса Баталова чужӧма 1931-ӧд вося моз тӧлысь 10-ӧд лунӧ Юсьва районса Рудакова грездын. Айыс, Боталов Михаил Григорьевич (1909—1968) уджалӧма районас служащӧйӧн, мамыс — Боталова (Постоногова) Мария Алексеевна (1909—1979) — пенсияӧдзыс уджалӧма колхозын.
Помалӧма Антипина школа (1945), Кудымкарса педагогика техникум (1951), Коми канмуса педагогика институтлысь история-филология факультет (1959), СССР-са наукаяс академиялӧн Кыв туялан институтлысь аспирантура (1962). Училишӧ помалӧм бӧрын 1950—1952-ӧд воясӧ уджалӧма школаын перым коми кыв да роч кыв велӧдысьӧн. 1952—1953-ӧд воясӧ Юсьва районса йӧзӧс велӧдан юкӧнын школаса инспектор.
Аспирантура помалӧм бӧрын 1963-ӧд восянь уджалӧма Кыв туялан институтын: младшӧй научнӧй сотрудник (1963—1977), старшӧй научнӧй сотрудник (1977—1998), ведушӧй научнӧй сотрудник (1998—2002), главный научный сотрудник (2003-ӧд восянь).
Кулӧма Москваын 2016-ӧд вося тӧвшӧр тӧлысь 17-ӧд лунӧ.
Изъюрова Раиса Дмитриевна

Изъюрова Раиса Дмитриевна (1914—2013) — коми строитель-каменщик, депутат, Социалистическӧй Уджвывса герой. Коми АССР-ын медводдза нывбаба, кодлы сетӧма тайӧ ыджыд нимыс.
Олан туй.
Раиса Изъюрова чужӧма 1914-ӧд вося лӧддза-номъя тӧлысь 30-ӧд лунӧ Вӧлӧгда губерняысь Усть-Сысольск уездса Позтыкерӧсын (ӧні — Кӧрткерӧс районса Позтыкерӧс сикт).
Чужан сиктас 2 класс помалӧм бӧрын (1925) уджалӧма колхозын, вӧр пӧрӧдӧма да кылӧдӧма. 1931-ӧд восянь колхозсянь путёвка серти мунӧма Сыктывкар кыпӧдны, 1934-ӧд восянь уджалӧма каменщицаӧн. Кыпӧдӧма Сыктывкарын татшӧм зданиеяс, кыдзи Карл Маркс уличавывса кирпич керкаяс, Пединститут, Драма театр, Печать керка, Вужвойтырлысь небӧгаин. Айму вӧсна Ыджыд тыш кадӧ дасьтӧма 50 сайӧ каменщикӧс. Фронт вывсянь верӧсыс абу воӧма.
Война бӧрын сылы сетӧмаӧсь медвылыс разряд, бӧрйӧмаӧсь Сыктывкарса сӧветӧ депутатӧн. 1945-ӧд воын ыджыд вермӧмъясысь сійӧс наградитісны «Почёт пас» орденӧн. 1958-ӧд воын сійӧ — «Комистрой» трестса 1-дза номера строительнӧй управленньӧын каменщица, сылы сетӧмаӧсь Социалистическӧй Уджвывса Герой ним да Ленин орден.
Некымынысь вӧлӧма Сыктывкарса Сӧветын (1939-ӧд восянь), Коми АССР-са (1955-ӧд восянь) да РСФСР-са Вылыс Сӧветын депутатӧн.
Кулӧма 2013-ӧд вося моз тӧлысь 20-ӧд лунӧ Сыктывкарын.
Попов Анатолий Егорович

Попов Анатолий Егорович (1932—2023) — видз-му овмӧсын нималана веськӧдлысь, Ленин орден новлысь.
Олан туй.
Анатолий Попов чужӧма 1932-ӧд вося косму тӧлысь 8-ӧд лунӧ Коми АССР-ын Шойнаты районса (ӧні — Кӧрткерӧс районса) Нёбдін сиктын.
Уллянаса видз-му техникум помалӧм бӧрын 1952-ӧд восянь и 1992-ӧд воын пенсия вылӧ петтӧдз нелямын во чӧж уджалӧма Коми мулӧн видз-му овмӧс юкӧнын, на пиысь 31 во вӧлӧма веськӧдлысьӧн. 1959—1966-ӧд воясӧ веськӧдлӧма «Выль ордым» колхозӧн, а сэсся Кӧрткерӧс районын «Дружба» колхозӧн. Дас вит во чӧж, 1968—1983 воясӧ, директоралӧма сӧмын на лӧсьӧдӧм Висерса совхозӧн. 1983-ӧд восянь веськӧдлӧма Зеленечса совхозӧн, 1987-ӧд восянь и пенсия вылӧ петтӧдз — Ыджыдвидзса совхозӧн.
Народнӧй овмӧс сӧвмӧдӧмӧ ыджыд пай пуктӧмысь сылысь нимсӧ 1978-ӧд воын пыртӧма Коми АССР-са Уджалан слава Небӧгӧ.
Кулӧма 2023-ӧд вося тӧвшӧр тӧлысь 16-ӧд лунӧ.
Общественнӧй удж.
А. Е. Попов вӧлӧма Кӧрткерӧс район сӧветса да и Коми АССР Вылыс Сӧветса депутатӧн (куим созывын).
Тувсов Микӧла

Тувсов Микӧла () — коми йӧзкостса календарын тӧдчана лун, подуласьӧ православнӧй вичкоса гаж вылӧ, кодӧс пасйӧны ода-кора тӧлысь 22-ӧд лунӧ.
Тувсов Микӧла — сура лун Помӧсдiнын, Ношульын, Ыджыдвиддзын. Помӧсдiнын медводдза лунсӧ пасйӧны сиктас, мӧдсӧ да коймӧдсӧ — Сордйыв да Выльгорт грездъясын. Ношульын Тувсов Микӧласӧ празничайтӧны Грездын, Даньгрездын, Погостын, Ёльдорын да Райын. Кор йӧзыс локтӧны гӧститны, чолӧмасьӧны керкаас: «Здраствуй, Микӧла милӧстливӧй!»
Микӧла лунӧ Ношульын поп вӧлі ветлӧ вичкосянь часовняӧ. Ӧти кыр вывсянь мӧдӧдз шыблалӧны [[ньыв] лыска туй, а ӧтар-мӧдар бокас сулалӧны йӧз. Поп мунӧ лыска туй кузя, бӧрсяньыс мужичӧйяс нуӧны борда Ен. Кор дыр кад чӧж оз зэр, йӧзыс локтӧны часовня дорас Енъясӧн да корӧны зэр: «Микӧла милӧстливӧй, вай зэр!»
Тувсов Микӧласянь босьтчӧны гӧрны да кӧдзны. Та вӧсна лунсö нӧшта шуӧны «Бӧрӧзда лунӧн».
Йӧзыс эскӧдӧны, мый Микӧла Ен пӧ шулӧма: «Микӧлаӧдз тырмӧдӧй турунтӧ, а ме пӧ сэсся кӧть тошкӧн, а верда скӧттӧ!»
Ӧшмӧсъяс.
[[Категория:Йӧзкостса календар]]
Сипертас (котыр)

Сипертас — йӧзкостса фольклор котыр. Лӧсьӧдӧма Кӧрткерӧс районса Одыб сиктын 1985-ӧд воын.
История.
«Сипертас» нима котыр вӧлі лӧсьӧдӧма 1985-ӧд воын Одыб сиктса культура керка бердын. «Сипертас» кывсӧ йӧзыс ӧткодялӧны «маръямоль» кывкӧд. Медводдза лунсяньыс котырнас веськӧдлӧ Попова Мария Александровна.
1994-ӧд воын котырыслы сетӧма «йӧзкостса» ним.
Котырлӧн репертуарын эм Одыб сиктса обрядъяс, йӧзкостса сьыланкывъяс да йӧктӧмъяс: «Чибильтӧм» рӧштводырся гажӧдчӧм, «Рытйысьӧм», «Ныв сетӧм» кӧлысь обряд, видз вылӧ петӧм обряд, «Стырӧясьӧм» ворсӧм, «Одыбса кадриль». «Чибильтӧм» гаж пыртӧма Нематериальнӧй культурнӧй наследиелӧн Рочмуса реестрӧ.
Троича лун

Троича лун () — коми йӧзкостса календарын вичко праздниккӧд йитчӧм лун.
Эскӧмъяс.
Троича локтӧ Ыджыд лун бӧрын сизим [[вежон" мысти. Йӧз костын артавсьӧ, мый тайӧ лунсяньыс заводитчӧ [[гожӧм]].
Троича лунӧ вӧрысь либӧ вичкоысь вайӧм кыдз пу росъяс пукталӧны керка ӧшинь да ӧдзӧс юр йывъясӧ, медым видзчысьны пӧжарысь да став лёксьыс.
Вачкышталӧны челядьӧс, дзоньвидзалун сиӧмӧн: «Быдмӧ, быдмӧ, кыдз пуыс моз жӧ!».
Кодсюрӧяс вачкышталӧны кыдз пу увъясӧн скӧт лудӧ лэдзигӧн. Мукӧдыс видзӧны росъяссӧ енув пельӧсын мӧд Троичаӧдз.
Унджык сикт-грездас вайӧны вӧрысь том кыдз пуяс да пуктӧны ӧшинь улӧ ли дзирья дорӧ, а [[Емва]] вожын сувтӧдлӧмаӧсь улич пӧлӧн ӧтар-мӧдар бокас.
[[Удора район|Удораын]], [[Луздор район|Луздорын]] да Емва вожын том йӧз сувтӧдлӧмаӧсь ыджыдджык кыдз пу луд вылӧ, мичмӧдлӧмаӧсь, сэсся сы гӧгӧр гажӧдчылӧмаӧсь.
Троича вичко улӧ пырысь сиктъясын тайӧ луныс вӧлӧма сура праздникӧн и олысьясыс виччысьлӧмаӧсь гӧсти став матігӧгӧрса [[сикт]]-[[грезд|грездъясысь]] рӧдвужсӧ.
Ӧшмӧс.
[[Категория:Йӧзкостса календар]]
Полугрудов Алексей Владимирович

Полугрудов Алексей Владимирович (1976) — коми гижысь.
Олан туй.
Алексей Полугрудов чужӧма 1976-ӧд вося сора тӧлысь 17-ӧд лунӧ Коми АССР-ын Емдiн районса От сиктын. Помалӧма Ю.А. Спиридонов нима Коми Республикаса юралысь бердын Искусствояс гимназия, Сыктывкарса канму университетысь финн-йӧгра факультет.
2000-ӧд восянь зільӧ «Войвыв кодзув» журналын, 2016-ӧд восянь — медшӧр редакторӧс вежысь.
Ошканпасъяс.
И.А. Куратов нима да «Магистр литературы» премияяса лауреат.
Мехико

Мехіка-Сіці ('CDMX), раней вядомы як Distrito Federal (D.F.),{{#tag:ref|Афіцыйная назва зменены 30 студзеня 2016 г. пасля ўступлення ў сілу дэкрэта, які абвяшчае папраўкі і адмену розных палажэнняў Палітычнай канстытуцыі Мексіканскіх Злучаных Штатаў, якія тычацца палітычнай рэформы Мехіка, абнародаванага і апублікаванага за дзень да гэтага ў "Афіцыйны веснік Федэрацыі".|group="nota"}} — сталіца Мексікі. Гэта адно з федэральных утварэнняў, якое разам з трыццаццю адным штатам складае згаданую краіну. Гэта таксама рэзідэнцыя Паўнамоцтвы Саюза . Ён падзелены на шаснаццаць тэрытарыяльныя размежаванні.
Ён размешчаны ў Мексіканскай даліне у рэгіёне цэнтральна-поўдзень краіны; Мяжуе на поўначы, захадзе і ўсходзе з Estado de México і на поўдні з Марэлас. З 1495{{esd}}км² яна складае 0,1{{esd}}% нацыянальнай тэрыторыі, з'яўляючыся найменшай адзінкай .
Яго насельніцтва на 99{{esd}}% складаецца з гарадоў, і ў 2020 годзе паводле перапісу насельніцтва было 9 209 944 чалавекі, што складае 7,3{{esd}}% ад агульнай колькасці насельніцтва краіны, што робіць яго другім па колькасці насельніцтва федэральным суб'ектам пасля штата Мексікі. Аднак, калі ўся сталічная вобласць Мехіка-Вэлі лічыцца найбуйнейшым горадам, яна дадае {{esd|21 804 515}} жыхароў, што робіць яе самай вялікай гарадской агламерацыяй і , а таксама восьмы [[Дадатак:Самыя густанаселеныя гарадскія агламерацыі ў свеце|найбуйнейшая і самая густанаселеная агламерацыя ў свеце] ]. У 2019 годзе яе індэкс чалавечага развіцця склаў 0,837 ([[Human Development Index#HDI рэйтынг, які робіць ПРААН|вельмі высокі рэйтынг]] ), [[Дадатак: Федэральныя суб'екты Мексікі паводле ІЧР|першы суб'ект краіны паводле ІЧР]].
Альвальди

Альвальди — тайӧ Сатурнлӧн спутник. Сылӧн радиус — 2,5 км. Сатурнӧдз шӧр кост 21 953 200 км. Альвальди восьтіс Америкаса астроном Скотт Шеппард 2019 воын.
Ангрбода

Ангрбода — тайӧ Сатурнлӧн спутник. Сылӧн радиус — 1,5 км. Сатурнӧдз шӧр кост 20 379 900 км. Ангрбода восьтіс Америкаса астроном Скотт Шеппард 2019 воын.
Бели

Бели — тайӧ Сатурнлӧн спутник. Сылӧн радиус — 2 км. Сатурнӧдз шӧр кост 20 424 000 км. Бели восьтіс Америкаса астроном Скотт Шеппард 2019 воын.
Гейррод

Гейррод — тайӧ Сатурнлӧн спутник. Сылӧн радиус — 2 км. Сатурнӧдз шӧр кост 23 006 200 км. Гейррод восьтіс Америкаса астроном Скотт Шеппард 2019 воын.
Герд

Герд — тайӧ Сатурнлӧн спутник. Сылӧн радиус — 2 км. Сатурнӧдз шӧр кост 20 544 500 км. Герд восьтіс Америкаса астроном Скотт Шеппард 2019 воын.
Гридр

Гридр — тайӧ Сатурнлӧн спутник. Сылӧн радиус — 2 км. Сатурнӧдз шӧр кост 19 211 000 км. Гридр восьтіс Америкаса астроном Скотт Шеппард 2019 воын.
Гуннлод

Гуннлод — тайӧ Сатурнлӧн спутник. Сылӧн радиус — 2 км. Сатурнӧдз шӧр кост 21 564 200 км. Гуннлод восьтіс Америкаса астроном Скотт Шеппард 2019 воын.
Эггтер

Эггтер — тайӧ Сатурнлӧн спутник. Сылӧн радиус — 3 км. Сатурнӧдз шӧр кост 19 776 700 км. Эггтер восьтіс Америкаса астроном Скотт Шеппард 2019 воын.
Скрюмир

Скрюмир — тайӧ Сатурнлӧн спутник. Сылӧн радиус — 2 км. Сатурнӧдз шӧр кост 21 427 000 км. Скрюмир восьтіс Америкаса астроном Скотт Шеппард 2019 воын.
Тиази

Тиази — тайӧ Сатурнлӧн спутник. Сылӧн радиус — 2 км. Сатурнӧдз шӧр кост 23 764 800 км. Тиази восьтіс Америкаса астроном Скотт Шеппард 2019 воын.
Уляшев Игорь Иванович

Уляшев Игорь Иванович (1967—2005) — коми литература туялысь.
Олан туй.
Игорь Уляшев чужӧма Коми АССР-ын Кулӧмдін районса Вӧльдін сиктын 1967-ӧд вося кӧч тӧлысь 6-ӧд лунӧ.
Сыктывкара канму университет помалӧм бӧрын велӧдӧма Вӧльдінса школаын коми кыв да литература. 1994—2001-ӧд воясӧ велӧдӧма Сыктывкар университетса финн-йӧгра факультетын коми фольклор да литература кафедраын.
Кулӧма 2005-ӧд воын.
Туялӧм.
Медводдза статьясӧ йӧзӧдӧма 1995-ӧд воын.
1999-ӧд воын дорйӧма «Типологические параллели волшебной сказки и романа коми» диссертация. Йӧзӧдӧма «Кад — образ — стиль» статья чукӧр (2003).
Перепелица Яков Сергеевич

Перепелица Яков Сергеевич (1927—1990) — Комиысь шылад тэчысь, велӧдысь.
Олан туй.
Чужӧма 1927-ӧд вося йирым тӧлысь 13-ӧд лунӧ Украинаын Харьков обласьтысь Липет районса Весёлӧй сиктын. 1935-ӧд воын семьяыс вуджӧма овны Сыктывкарӧ батьыс ордӧ, кодӧс татчӧ ыстӧмаӧсь 1930-ӧд воын. 1942-ӧд воын помалӧма школаын 7 класс.
Шылада тӧдӧмлун босьтӧма медводз Сыктывкарса челядьлы шылада школаын (1940–1942), а сэсся Сыктывкарса шылада училишӧын (ӧні Коми Республикана искусствояс колледж) К. В. Козлов велӧдысь дорын баян класс серти. Композицияысь урок босьтӧма В. В. Микошолысь да В. В. Мореновлысь.
1942-ӧд вося ӧшым тӧлысьӧ Я. С. Перепелицаӧс босьтӧмаӧсь Концертно-эстраднӧй бюролӧн (ӧні Коми Республикаса филармония) штатӧ: медводз баянистлӧн отсасьысьӧн, а сэсся баянистӧн.
1944—1956-ӧд воясӧ уджалӧма Коми АССР-са сьылан да йӧктан каналан ансамбльын (ӧні Коми Республикаын В. Морозов нима «Асъя кыа» сьылан да йӧктан каналан ансамбль) — баянистӧн, концертмейстерӧн да хормейстерӧн.
1958—1979-ӧд воясӧ Я. С. Перепелица велӧдӧма Сыктывкарса шылада училишӧын. 1979—1990-ӧд воясӧ веськӧдлӧма Коми АССР-са шылад тэчысьяслӧн котырӧн.
Я. С. Перепелица вӧлӧма Коми АССР-са Вылыс Сӧветса депутатӧн квайтӧд созывын (1963—1966), СССР-са шылад тэчысьяслӧн котырын Шӧр ревизионнӧй комиссияӧ пырысьӧн (1979), Сыктывкар карса народнӧй депутатъяслӧн Сӧветӧ пырысьӧн, Коми АССР-са культура министерстволӧн коллегияӧ пырысьӧн.
Кулӧма 1990-ӧд вося сора тӧлысь 7-ӧд лунӧ.
Марокко

Марокко, Марокко Корольув (Араб: المملكة المغربية, "Мамлакат ‎‎‎‎Магхрибия"; Aраб Марокко / Дарийа: لمملكة د لمغريب, "Мамлакат д Магхрибыа"; Tамазигхт: ⵜⴰⴳⵍⴷⵉⵜ ⵏ ⵍⵎⵖⵔⵉⴱ, "Тагелдит н Имгзриб"), тайӧ му Африкаын.
Рочев Василий Васильевич

Рочев Василий Васильевич (1980) — лызьӧн коми котралысь, ставмирса чемпион, тӧвся Олимпиада (Турин, 2006) дырйи ыргӧн медаль шедӧдысь. Россияын лыжиӧн котралӧмысь спортса нимӧдана мастер.
Лыжиӧн котралысь семьяысь: батьыс — лызьӧн нималана коми котралысь, Олимпиадаса чемпион Василий Павлович Рочев, мамыс — тӧвся Олимпиадаын зысь медаль шедӧдысь Нина Петровна Рочева (Селютина), чой-вокыс да гӧтырыс, моньясыс сідзжӧ лыжиӧн котралысьяс. Тшӧкыдджыка шуӧны «томджык Василий Рочев».
Олан туй.
Василий Рочев чужӧма 1980-ӧд вося йирым тӧлысь 23-ӧд лунӧ Коми АССР-са Сыктывкарын. Помалӧма Сыктывкарын 38-ӧд №-а шӧр школа (1997), Россияса юстиция министерство бердын право да экономикаысь Рязаньса институт (2001).
Вермӧмъяс.
Медводз Василий пырӧдчӧма конькиӧн исласьӧмӧ. 1992-ӧд вося гожӧмын нималана бать-мамыс сійӧс сетӧмаӧсь Олимпиада резерва челядьлы да томуловлы спорт школаӧ А. П. Кузнецов тренер дорӧ, мӧд во вуджӧма Ф. П. Сметанин дорӧ.
1998-ӧд воын Сыктывкарын В. Рочев шедӧдӧма 2 да 3 местаяс юниоръяс пӧвстын ставроссияса чемпионатын. 2000-ӧд воын юниоръяслӧн ставмирса чемпионат дырйи лоӧма чемпионӧн (эстафета котӧртӧмын 4х10 км) да эзысь медаль шедӧдысьӧн (30 км классика стильӧн котӧртӧмын).
Некымын во чӧж вӧлӧма россияса лызьӧн котралысь мужичӧй командаын капитанӧн. Сы бӧрын, кыдзи командаысь муніс да кутіс асшӧра дасьтысьны аслас бать да тренер В. П. Рочевкӧд, сы кыдди капитанавны кутӧма Николай Панкратов.
Депутат.
Вӧлӧма Сыктывкар карса сӧветын депутатӧн («Ӧтувъя Россия» ютырса список серти) (—2016).
Истомин Михаил Фёдорович

Истомин Михаил Фёдорович (1821—1862) — коми кыв да асму туялысь, гижысь.
Олан туй.
Михаил Истомин чужӧма 1821-ӧд вося вӧльгым тӧлысь 1-ӧд лунӧ Кардор губерняын Мезень уезда Изьва сиктын (ӧні Коми республикаын).
Роч да коми кындзи тӧдӧма латин, грек да франсуз кывъяс. Помалӧма Кардорын духовнӧй училишӧ да семинария. Служитӧма Кардор губерняса управлениеын, «Кардор губерняса ведомосьтъяс» редакцияын. Бӧръя олан воясас вӧлӧма Кардор портса архивын начальникӧн.
Кулӧма 1862-ӧд вося ӧшым тӧлысь 7-ӧд лунӧ Кардорын.
Туялан да гижан удж.
Истомин М.Ф. пуктӧма тӧдчана пай коми культура тулӧмӧ.
1844-ӧд воын «Архангельские губернские ведомости» газетын медводдзаысь вӧлі йӧзӧдӧма сылысь кывбуръяссӧ: «Душа праведника», «Два путника», «Марк Ботцарис». Газетас сылӧн петавлӧмаӧсь и мукӧд гижӧд: «История и экономика Северного края», «О составе ижемско-зырянского народа», «Бой оленей в Ижме», «Описание реки Печоры», «Ковдозеро в бывшем Кольском уезде», «Первые известия англичан об Архангельском крае», «Соломбала в XVIII веке», «Соломбальская купеческая гавань», «Об источниках доходов Соломбальского селения» да мукӧд.
Йӧзӧдӧма 1848-ӧд воын «Кардор губерняса ведомосьтъясын» Яг морт йылысь предание. Тайӧ удж полулас дасьтісны Яг морт йылысь ассьыныс гижӧдъяссӧ коми гижысьяс Иван Куратов, Каллистрат Жаков, Михаил Лебедев. 
М.Ф. Истомин йӧзӧдлӧма кывбуръяс, коми кыв йылысь уджъяс, Н.В. Гоголь да Н.В. Кукольниклӧн пьесаяс подулын Кардорса театрын пуктӧм спектакльяс йылысь.
Кириченко Евгения Ивановна

Кириченко Евгения Ивановна (1931—2021) — архитектураса история туялысь, искусствовед, академик. Мамыслӧн нывдырся овыс — Жакова. 
Олан туй.
Евгения Кириченко чужӧма 1931-ӧд вося тӧвшӧр тӧлысь 5-ӧд лунӧ Харьковын. Батьыс — Запорожстальын уджалысь инженер-конструктор Иван Диомидович Кириченко (Сталин премия босьтысь — ферровольфрам артмӧдан метод восьтӧмысь); мамыс — врач-хирург Мария Ивановна Жакова. Челядь дырйиыс олӧма немеч оккупацияын.
Помалӧма М. В. Ломоносов нима Москва канму университетса искусствовведение юкӧн (1953), Архитектура теория и историяса Шӧр туясян институтлысь (ЦНИИТИА) аспирантура. Велӧдысьясыс — Михаил Андреевич Ильин, Пётр Николаевич Максимов, Ирина Владимировна Эрн.
1964-ӧд воын дорйӧма архитектураса кандидат ним вылӧ диссертация, темаыс — «Истории развития многоквартирного жилого дома с последней трети XVIII по начало XX в. (Москва, Петербург)».
1989-ӧд воын Архитектура теория и историяса Ставсоюзса туясян институтын (ЦНИИТИА) дорйӧма архитектураса доктор ним вылӧ диссертация, темаыс — «Проблемы развития архитектуры середины XIX — начала XX века».
Кулӧма 2021-ӧд вося сора тӧлысь 1-ӧд лунӧ.
Туялӧмъяс.
1960-ӧд воясӧ туялӧма XVIII—XIX-ӧд нэмъясса роч архитектура история, Испания, Швейцария, Канада, Португалия, Балканса странаяс, Латина Америкаса архитектура.
Е.И. Кириченко — РААСН-са академик, Россияса канму премия босьтысь (1998), Россияса искусствоын нимӧдана уджалысь (1999). Россияса архитекторъяс котырӧ пырысь, РАХ-са Почёта пырысь.
Сылысь нимсӧ пасйӧма «Человек года» энциклопедияӧ (2004), «Who is who в России» энциклопедияӧ (Швейцария, 2006).
Небӧгъяс.
Йӧзӧдӧма 30 сайӧ монография да небӧг, 300 сайӧ туялан статья.
Канюков Виталий Изосимович

Канюков Виталий Изосимович (1928—1995) — перым коми гижысь, журналист.
Олан туй.
Виталий Канюков чужӧма 1928-ӧд вося урасьӧм тӧлысь 1-ӧд лунӧ Перым-Коми кытшын Кудымкар районса) Белоёв сиктын. 
Сизим класс помалӧм бӧрын уджалӧма «Большевик» колхозын. Айму вӧсна Ыджыд тыш дырйи вӧлӧма сиктас комсомол котырса секретарӧн. Котыртӧ том йӧзлы тышкасьӧм кежлӧ дасьтысян курсъяс. Регыд мысти сійӧс бӧрйӧны Белоев районса физкультура да спорт комитетса веськӧдлысьӧн. Армияӧ мунтӧдз уджалӧма партияса райкомын.
1959-ӧд восянь уджалӧ Белоев районса «Красная нива» газетын. Водзӧ зільӧ «По ленинскому пути» кытшса газетын да радиоын. 
Кулӧма 1995-ӧд воын.
Гижан удж.
В. И. Канюков босьтчӧма гижны поэт Николай Поповкӧд паныдасьлӧм бӧрын. Сылӧн вӧзйӧм серти кутчысьӧма прозаӧ.
1949-ӧд воын «Миян крайын» литературно-художественнӧй чукӧрын петӧма сылӧн медводдза очеркыс. Сэсся гижӧдъясыс петавлісны газетъясын да гижӧд чукӧръясын.
1994-ӧд воын йӧзӧдӧма «Чарӧтӧм пу» небӧг, кытчӧ пырӧма 40 сайӧ висьт.
Ивкучева Галина Николаевна

Ивкучева Галина Николаевна (1954) — коми гижысь.
Олан туй.
Галина Ивкучева чужӧма Удора районса Ёвкӧдж сиктувса Копты грездын 1954-ӧд вося сора тӧлысь 18-ӧд лунӧ. Помалӧма Важгортса шӧр школа (1972), Сыктывкарса культпросветучилишӧ (уджысь орӧдчытӧг), 2 №-а Сыктывкарса педучилишӧысь школаӧдзса юкӧн. Уджавлӧма челядь видзанінын кагульничаӧн да веськӧдлысьӧн. Кӧкъямыс во уджалӧма культура юкӧнын: вӧлӧма Путшкымдінса культура керкаын директорӧн, культоргӧн да художествоа веськӧдлысьӧн.
Гижан удж.
Гижны босьтчӧма важӧн нин, но йӧзӧдчӧ 2018-ӧд восянь. Гижӧ кывбуръяс да висьтъяс. Ёнджыка артмӧны серамбана висьтъяс. Аслас кывбуръяслы дасьтӧ шылад.
Гижӧдъясыс петавлісны «Эзысь ёльяс» да «Шондіа му» чукӧръясын, «Выль туйӧд» да «Коми му» газетъясын, «Чушканзі», «Йӧлӧга» да «Войвыв кодзув» журналъясын, «Рифмоград» роч сборникын.
Йӧзӧдӧма некымын небӧг: «Олам на…» (2020), «Борд пӧла каля» (2022) да «Бара на нюмъёвтліс сьӧлӧм» (2022). Ачыс рочӧдӧ висьтъяссӧ да йӧзӧдӧ. Роч кывйӧн петавлӧма «Такая разная жизнь» висьт чукӧр (2023).
Небӧгъяс.
Рочӧн:.
"Ивкучева Г. Н." Такая разная жизнь. — М.: «Рифмоград», 2023.
Тибесаса Максимиллян

Тибесаса Максимиллян (; 274—295, Тибеса, Рим Империя) — кристослӧн вежа ай. Фабий Витторлӧн пиыс. Сійӧ нинӧм повтӧг вӧлі висьталӧ аслас Кристослы эскӧм йылысь да эз кӧсйыв Римса ожӧ (армияӧ) мунны, та вӧсна сійӧс и виисны. Максимиллянӧс пыдди пуктӧны Католик, Лютэран да Ортодоксия (Правӧславия) вичкоын. Вошйӧдан лун — рака тӧлысся 12-ӧд. Кутшӧмсюрӧ вичкоясын Максимиллян лоö вежа енэжса дорйысьӧн налы, кодъяс оз аслас видзӧдлас серти мунны ожӧ.
Олантуй.
Максимиллян чужис 274-ӧд воын Тибеса карын, Рим Империяӧн мырдйӧм асыввыв Нумидияын (Ӧні тайӧ асыввыв Алжир, войвыв Априка). Сылӧн айыс, Фабий Виттор, вӧліс Римса салдатӧн (тышкасьысьӧн), код вуджис Кристослы эскӧмӧ. 21 арӧсын Максимиллянӧс вӧлі колӧ Рим Империяса ожӧ босьтны. 
Диоклентиан Римын каналiгӧн, 295-ӧд вося рака тӧлысся 12-ӧд лунын Максимиллянлы вӧлі колӧ лоны рекрутӧн, но сійӧ эз кӧсйыв да тайӧ лӧг петкӧдіс Априкаса проконсуллысь, Касий Дионлысь, да ыджыд римсаяслысь. Проконсулкӧд сёрнитӧмын Максимиллян шуис, мый Кристослы эскысь оз вермыны вины сы паныд мунысьöс, эскысьлы колӧ радейтны (мусавны) ассьыс вöрöгсö, öд тадзи велöдö сылöн эскöмлуныс. Максимиллян эз эновтчы аслас видзӧдласысь. Кор проконсул кутіс виӧмӧн повзьöдчыны, Максимиллян вочавидзис, мый кристосӧ эскӧм понда сiйӧ оз пов кулӧмысь. Максимиллян сулалiс вензьöм-лёксьöм да тыш паныд. 
Сылӧн кывъяс вӧсна Максимиллянлысь юр керыштісны. Сылӧн шойсӧ гуалісны Вежа Киприанкӧд орччӧн Картажын (Карфагенын).
Максимиллян вылын ёрд йылысь гижöма "Вежа Максимиллян йылысь акт"-ын, кодӧс йӧзӧдіс манак-туялысь, Тэодор Руинарт, 1689-ӧд воын Оксвордын.
S/2018 J4

S/2018 J4 — тайӧ Юпитерлӧн спутник. Сылӧн радиус — 1 км. Юпитерӧдз шӧр кост 16 328 500 км. S/2018 J4 восьтісны Скотт Шеппард да мӧд астрономъяс 2018 воын.
S/2018 J2

S/2018 J2 — тайӧ Юпитерлӧн спутник. Сылӧн радиус — 1,5км. Юпитерӧдз шӧр кост 11 467 500 км. S/2018 J2 восьтісны Скотт Шеппард да мӧд астрономъяс 2018 воын.
S/2011 J3

S/2011 J3 — тайӧ Юпитерлӧн спутник. Сылӧн радиус — 1,5км. Юпитерӧдз шӧр кост 11 197 170 км. S/2011 J3 восьтісны Скотт Шеппард да мӧд астрономъяс 2011 воын.
S/2003 J24

S/2003 J 24 — тайӧ Юпитерлӧн спутник. Сылӧн радиус — 1,5 км. Юпитерӧдз шӧр кост 23 088 000 км. Спутник восьтіс Америкаса астроном Скотт Шеппард 2003 воын.
S/2016 J3

S/2016 J 3 — тайӧ Юпитерлӧн спутник. Сылӧн ыджда — 2 км. Юпитерӧдз шӧр кост 22 213 530 км. Спутник восьтіс Америкаса астроном Скотт Шеппард 2016 воын.
S/2016 J4

S/2016 J 4 — тайӧ Юпитерлӧн спутник. Сылӧн ыджда — 1 км. Юпитерӧдз шӧр кост 23 664 140 км. Спутник восьтіс Америкаса астроном Скотт Шеппард 2016 воын.
Троича субӧт

Троича субӧт () — Троича лунводзса субӧтасӧ шуӧны кодрасян лунӧн, рӧдитель лунӧн.
Эскӧмъяс.
Медводз казьтылӧны кулӧмаясӧс гортын. Асывнас пачысь пӧсь нянь петас да чегӧны шӧри – вошйӧдӧны рӧдительясӧс, лыддьӧдлöны нимнаныс: заводитӧны медся матыссаяссяньыс либӧ сӧмын на неважӧн кулӧм рӧдвужсянь. Шойна вылӧ мунӧны луншӧр гӧгöр. Гу дорӧ матыстчигӧн шыӧдчӧны кулӧма дорӧ ним-вичӧн, копыртчӧны кок улас и юрладорас, кутчысьлӧны крестӧ. Вайӧм сёянсӧ тэчӧны веськыда гу вылӧ либӧ пӧвйысь вӧчӧм гу вевт вылӧ, мукӧдыс – орччӧн вӧчӧм пызан вылӧ. Мичмӧдӧны гуяссӧ кыдз пу росъясӧн. Йӧз костын висьталӧны, мый гу вылын колӧ ёна сёйны и гӧститӧдны став кулӧмасӧ.
Уналаын Сӧвет кадсянь шойна вылӧ кутісны ветлӧдлыны Троича лунӧ. Бӧръя воясӧ позьӧ казявны, мый гуяс вылӧ ветлӧдлӧны и субӧтанас, и шойччан луннас.
Шойна вывсянь локтігӧн чегъявлӧны кыдз пу росъяс, мукӧдлаас керыштӧны дзоляник кыдз пуяс.
Азербайджан Маршыс

Азербайджан республикалӧн кып: «Азербайджан Маршыс» () — тайӧ демократическӧй правовӧй канмулӧн, национальнӧй культуралысь традицияяс видзӧмлӧн, сылӧн уна национальносьтя войтыр ӧтувъялунлӧн символ.
Кып вынсьӧдӧма 1992 вося ода-кора тӧлысь 27 лунӧ Азербайджан Республикалӧн оланпасӧн.
Уляшев Александр Егорович

Уляшев Александр Егорович (1956) — коми сьылысь, шылад тэчысь, гижысь.
Олан туй.
Александр Уляшев чужӧма 1956-ӧд вося сора тӧлысь 30-ӧд лунӧ Помӧсдін районса (ӧні Кулӧмдін район) Скӧрӧдум сиктын. Чужан сиктас помалӧма 8 класса школа. Уджавлӧма культура керкаын.
Сьылӧм.
Дасьтӧма 100 коми сьыланкывлы шылад, сы мында кымын жӧ кывбур. Гижны шыладсӧ босьтчывлӧма [1974-ӧд во]ын. Меднималан сьыланкывъясысь: «Коми муӧй», «Сьӧлӧмӧй бӧрдӧ и сьылӧ», «Шондiӧй дай, меным петысьӧй».
Котыртӧма да веськӧдлӧма эстраднӧй сьыланкывъяслӧн Юрган ансамбльӧн.
Терюков Александр Иванович

Терюков Александр Иванович (1948) — коми этнограф.
Олан туй.
Александр Терюков чужӧма 1948-ӧд вося моз тӧлысь 6-ӧд лунӧ Удора районса Кослан сиктын. 1975-ӧд воын помалӧма Ленинградса канму университет. Сэксянь олӧ да уджалӧ Ленинградын (Петыркарын) Пётр Великӧй нима Рочму наукаяс академияса антропология да этнография музейын (Кунсткамера). Веськӧдлӧ Европаса рочму да асыввыв славяналӧн этнография отделӧн.
Туялан удж.
Туялӧ коми да финн-йӧгра войтырлысь этнография. 1990-ӧд воын дорйӧ история наукаяяса кандидат ним вылӧ диссертация, темаыс — «Похоронно-поминальная обрядность коми-зырян: вторая половина XIX — начало XX вв.». 
Общественнӧй удж.
1992-ӧд восянь весьӧдлӧ «Неватас» коми землячествоӧн.
Терентьев Фёдор Александрович

Терентьев Фёдор Александрович (1891—1984) — туялысь, ветеринария наукаясса доктор, РСФСР-са наукаясын нимӧдана уджалысь.
Олан туй.
Фёдор Терентьев чужӧма 1891-ӧд вося урасьӧм тӧлысь 19-ӧд лунӧ Изьва районса Краснобор сиктын.
1911-ӧд воын Кардорса ветеринарно-фельдшерскӧй школа помалӧм бӧрын сійӧс индісны Краснобор вӧлӧсьтса ветпунктӧ веськӧдлысьӧн. Гӧрд армияӧ борсьтӧм бӧрын служитӧма ветлазаретын.
1921—1925-ӧд воясӧ студенталӧма видз-му овмӧс наукаяяса академияын. Каникулъяс дырйи олӧма озыра олысь кӧр видзысь бать-мамыс дорын тундраын, кӧні туялӧма кӧръяслысь висьӧмъяс, чукӧртӧма турунъяс.
1921-ӧд воын, кор Ф. А. Терентьев вӧлӧма студентӧн Москваса ветинститутын, сёрнитӧма докладӧн РСФСР-са Наркомземлӧн Шӧр ветеринарнӧй управленньӧса коллегия вылын, темаыс — Коми обласьтын кӧр видзӧм йылысь да вӧзйӧма пистиавны кӧръясӧс. Докладӧ вӧлі вынсьӧдӧма, вичмӧдӧма медицинаса уджалысьясӧс да сьӧм кӧр висьӧмъясӧн тышкасьӧм могысь. 1924-ӧд воын Совнарком шуис восьтыны Изьваын Печораса ветеринарно-бактериологическӧй института. Медводдза кадас институтӧн веськӧдлӧма профессор Т. М. Мануйлов, сылӧн мунӧм бӧрас директорӧн вӧлі индӧма Ф. А. Терентьев.
1925—1931-ӧд воясӧ веськӧдлӧма ветеринарно-эпизоологическӧй отрядӧн, кодӧс вӧлі восьтӧма сӧмын на лӧсьӧдӧм Печораса (Изьваса) ветбакинститутын. Отрядъяыс некымын тӧлысь чӧж олісны тундраын кӧр дорын, туясисны да нуӧдісны вакцинация. 1927-ӧд воын Терентьев дасьтіс институтлӧн медводдза воясӧ уджалӧм йылысь отчёт, висьталіс вакцинациялӧн выль метод йылысь. Сылӧн удж отсӧгӧн вӧлі корсьӧма колана вакцина кӧръяслӧн медлёк висьӧмъяслы паныд — сибирса язва да ящурлы паныд, вежӧма вакцинация методика, мый сетіс позянлун ӧдйӧ чинтыны кӧр юр воштӧм. Вакцина вермис век кежлӧ сувтӧдны кӧр усьӧм. Вакцина дасьтӧмысь Фёдор Терентьевлы сетӧма Уджвывса Гӧрд Дӧрапас орден. Тайӧ опытсӧ босьтісны мукӧд странаса туялысьяс — АӦШ, Канада да Финляндия.
1931-ӧд восянь уджалӧма Москваын ветеринарнӧй санитарияса стасоюзса туясян институтын, кӧні уджалӧма 20 сайӧ во. Велӧдӧма Яй да йӧв промышленносьтлӧн москваса технологическӧй институтын.
Кулӧма 1984-ӧд вося моз тӧлысь 19-ӧд лунӧ Москваын.
Туясян удж.
Гижӧма 100 сайӧ туясян удж, на лыдын «Сибирская язва и меры борьбы с ней» небӧг, вӧлі йӧзӧдӧма АӦШ-ын, Канада-ын да Финляндияын.
1935-ӧд воын Ф. Терентьевлы сетӧма ветеринарнӧй наукаясса доктор ним, 1940-ӧд воын — профессор туясян звание, а РСФСР-cа Вылыс Сӧветлӧн Президиумысь 1963-ӧд вося косму тӧлысь 10-ӧд лунӧ йӧзӧдӧм шуӧмӧн — «РСФСР-са наукаясын нимӧдана уджалысь» ним.
Шарапов Валерий Энгельсович

Шарапов Валерий Энгельсович (1964) — коми войтырлысь оласног туялысь, история наукаясса кандидат.
Олан туй.
Валерий Шарапов чужӧма 1964-ӧд вося моз тӧлысь 18-ӧд лунӧ Перым обласьтса Кунгур карын. 1982—1989-ӧд воясӧ велӧдчӧма Сыктывкарса канму университетлӧн история факультетын. 1989-ӧд восянь уджалӧ Коми наука шӧринса Кыв, литература да история институтын: этнография да фольклор юкӧдын, сэсся этнография секторын. 1996-ӧд воын помалӧма «Этнография, этнология, антропология» специальносьт серти аспирантура. 
Туялан удж.
Туясын уджлӧн нырвизьяс — коми да обдорса йӧгралӧн олӧм вылӧ важся видзӧдлас, семьяпытшса обрядносьт, йӧзкостса художествоа традицияяс, этносемиотика, финн-йӧгра войтырлӧн аскылӧм.
1989-ӧд восянь ветлӧдлӧма фольклорно-этнографическӧй экспедицияясӧ Коми муӧ, Перым крайӧ, Карелияӧ, Кардор, Ленинград да Тюмень обласьтъясӧ. 
Йӧзӧдӧма 200 сайӧ туясян удж. Мукӧд туялыськӧд ӧтвыв дасьтӧма некымын туясян да популярнӧй монография, велӧдан небӧг, энциклопедия да историко-культурнӧй атлас. 
2000-ӧд восянь пырӧ Коми Республикаса Веськӧдлан котырлӧн йӧзкостса художествоа промыселъяс серти художественно-экспертнӧй сӧветӧ, 2011-ӧдсянь — абу материальнӧй культурнӧй наследие серти комиссияӧ.
Копиштша (сикт)

Копиштша (беларусӧн: "Копішча", "Kopišča") — тайӧ сикт Минск обласьтын, Барауляны сиктсӧветын Беларусьлӧн. Олысьяс — 488 морт (2009).
Славянкостса кыв

Славянкостса либӧ межславянскӧй кыв ("меджусловјанскы језык, medžuslovjansky jezyk") — тайӧ лӧсьӧдӧм зонаса отсасян кыв, код вӧлi артмӧдӧма 2006-2017 воясын Нидерландъясса кыв туялысь да вуджӧдчысь Ян ван Стенберген да Чехияса университетса велӧдысь Войтех Мерунка веськӧдлӧм улын. Кыв лӧсьӧдысьяслӧн медшӧр мог — славян кывъясӧн сёрнитысьяс костын ӧта-мӧдӧс бура гӧгӧрвоӧм. Сы вӧсна славянкостса кывлӧн шыяс, гижанног, грамматика да кыввор мыджсьӧны важ славян кыв да ӧнія славян кывъяс вылӧ. Сыысь унджык, славянкостса кыв вӧдитчӧ латин да кирилл анбуръясӧн ӧттшӧтш.
1659-1666 воясын нин Хорватияса священник Юрий Крижанич гижис ставславян кывлӧн медводдза грамматика Рочмуын. Ӧнія нога мыджсьӧ воддза балаяс вылӧ: «словянски» (2006), «словиоски» (2009) да «выль славян кыв» (2009). Мӧд ставславян кыв проект, Марк Гучколӧн «словио» эсперанто панас вылын, 2001 воын вӧлi йӧзӧдӧма ӧтуввезын, но 2011-ын сiйӧ дугдіс уджавны.
Славянкостса кывйӧн сёрнитысьыс — 20 сюрс морт гӧгӧр (2022 воын). Таысь ӧтдор, славянкостса кыв ворсӧ тӧдчана роль Чехияса фильмын (2019). 
Грамматика.
Эмакыв.
Эмакывлӧн славянкостса кывйын эм кык лыд (ӧтка лыд, уна лыд); куим род (айлов, нывбаба, средньӧй); сизим вежлӧг (нимтан, асалан, сетан, керан, керанторъя, ина, звательнӧй).
Бугера Владислав Евгеньевич

Бугера Владислав Евгеньевич (1971) — туялысь, философия наукаын доктор, политическӧй публицист.
Философия наукаын доктор, философия кафедраын профессор, член секцияын Российскöй философия котырын «Материализм вылӧ мыджсян диалектика – наукаын атеизм». Лоö лӧсьӧдысьöн научнöй школа йӧзкотырса философиöн «Велӧдӧм йитӧдъяс веськӧдлӧм да эмбур кодь йӧзкотырса субстанция» .
Олан туй.
Владислав Бугера чужӧма 1971-ӧд вося тӧвшӧр тӧлысь 24-ӧд лунӧ Уфа карын. 
1993-ӧд воын помалic филосовкӧй факультет Киевскöй университет.
2004- ӧд воын сетiсны доцент ним.
2006-ӧд воын Московскӧй университетын дорйис диссертация, философия наукаын доктор ним шедöдöм могысь.
2006-2009 – Башкирскӧй торйӧдӧмын Научнӧй сӧвет кузя туялан ног юралысьӧс вежысь.
2010 – УГНТУ философия кафедраын профессор.
Лоö туялысьöн удж лыдас 100 статья сайӧ да уна небӧгъяс, а сiдз же куим монография.
Сылöн уджъяс: «Эмбур да веськӧдлӧм» (2003), «Йӧркотырса медшӧрлун да Ницше философиӧн тӧдчанлун» (2004), «Мортлӧн тӧдчанлун» (2005). Статьяяс корсьыс, вуджöдчысь, лöсьöдысь ыджыд чукöр гижысьяслöн Россияысь да США «XXI нэмын История материализм: выльдӧм коланлун» (2005) лӧсьӧдысь ӧтласа уджаӧн «Философскӧй да прикладнӧй юалӧмъяс вӧчӧм вежӧр туялан ног» (2009).
Теорияын видзӧдласъяс.
В.Е. Бугера лоӧ лöсьӧдысьöн экономическӧй культураын юалӧмъяс ас философияын. История материализм подув вылын Бугера босьтчис гӧгӧрвоӧдны паськалӧм мортлысь рӧд.
Бугералысь мöвпъяссö видзöдлiсны уна роч да мукöд странаясысь гижысьяс. Англо-американскӧй туялысь, небӧг «Русскӧй фашизм: традиция, сетчӧмъяс, мунӧмъяс» гижысь Стивен Д.Шенфилд лыддьö В. Е. Бугералысь видзӧласъяссö постмарксистскӧй тшупöдöн, а немецкӧй каналӧм туялысь Андреас Умланд чайтö Бугераöс неомарксистöн. Г.Е. Белоногов лыддьö Бугераöс «сернитчысь выль кадкотыр филосов-материалистӧн». Эдуард Байков лыддьö Бугераöс подув пуктысь выль философскӧй школа. Башкирскӧй энциклопедия торъялӧ аслыспӧлӧс марксизм антропология гӧгӧрвоӧм, Бугера лӧсьӧдöмысь.
Мыджсьöм класс серти матыстчӧм вылӧ, В.Е. Бугера чайтö нацизм да сталинизм быттьö кык збыльмöм ног ницшеанскӧй йӧзкотырса гӧгӧрвоӧм, а сiдз жö висьталö, мый Фридрих Ницше шӧр мӧвпъяс лоисны теоритическӧй подув вылӧ раса да радикал-националистскöй политика пуктöмöн Германиялы.
Уджалöм.
1989-90 – öд вояс Киев карын вöлi член котырын «Аймуса ыджыд чукӧртчылӧм».
1991-92 – член сӧгласуйтӧмын котыр «Уджалысьяслöн Котыр Киев карын».
1992-96 – член « Марксистскӧй уджалысьяслӧн котыр» да редакцияса коллегия журналаын «Марксист».
1994-96 – велӧдысь уджӧтувса котырын «Уджалысьяслӧн водзасьӧм» (Станислав Маркеловкӧд ӧтвылысь уджалӧм).
1996-98 – ӧтлаын уджалысь котырын комитет «Канмукостса уджалысьяслӧн ютыр», йитчӧма «Канмукостса ӧтув уджалысьяслöн».
2000-2005 – лӧсьӧдысь да член «Котыр пролетарскӧй революционер-коллективистъяс».
Лöсьöдыс да лэдзiс уна публицистическӧй уджъяс да политологическӧй видлалӧмъяс, кодi босьтiсны зэв ыджыд тöдöмтор. Ыджыд пельӧс видлалӧмъясын да публицистикаын В.Е. Бугералöн колис медшӧр мӧвп - тайӧ фашизмлы паныд локтöм.
Караваев Степан Иванович

Караваев Степан Иванович (1908—1974) — перым коми гижысь, вуджӧдчысь, РСФСР-са культураын нимӧдана уджалысь.
Олан туй.
Степан Караваев чужӧма 1908-ӧд вося ӧшым тӧлысь 19-ӧд лунӧ Кудымкар районса Отево сиктын.
Кулӧма 1974-ӧд вося ода-кора тӧлысь 28-ӧд лунӧ.
Гижан удж.
СССР-са гижысь котырын 1959-ӧд восянь.
Чадоромцева Нина Маркеловна

Чадоромцева Нина Маркеловна (1939) — телережиссёр, Коми Республикаса нимӧдана уджалысь.
Олан туй.
Нина Чадоромцева чужӧма Сыктывдін районса Нювчим посёлокын 1939-ӧд вося тӧвшӧр тӧлысь 21-ӧд лунӧ. 
Помалӧма Сыктывкарса культурно-просветительскӧй училишӧ (ӧні – В.Т. Чисталёв нима Коми Республикаса культура колледж), Москваын В.А. Луначарский нима ГИТИС. 1964-ӧд восянь уджалӧма Сыктывкарса телевидение студияын режиссёрлы отсасьысьӧн. Нелямысь унджык во уджалӧма «Коми гор» телерадиокомпанияын.
Удж.
Нина Маркеловна — коми гижысьяслӧн гижӧдъяс серти художественнӧй да документальнӧй фильмъяслӧн, Коми муса нималана олысьяс йылысь документальнӧй фильмъяслӧн автор. Сійӧ сяммис рольяс вылӧ корны медбур артистъясӧс.
1985-ӧд воын сійӧ снимайтіс В.В. Юхнинлӧн гижӧдъяс серти коми телевидениеын медводдза коми кывъя художественнӧй фильм. Тай бӧрын петісны Н.Н. Куратова роман серти «Куим вожа тополь», Г.А. Юшковлӧн повесьт серти «Вилядь сиктса ань», В.В. Кушманов повесьт серти «Уляшевы» художествоа фильмъяс. «Алӧй лента» да «Уляшевы» фильмъясысь сетӧма Коми Республикаса Веськӧдлан котырлӧн премия.
Минина Татьяна Вячеславовна

Минина Татьяна Вячеславовна (1969—2000) — перым коми гижысь.
Олан туй.
Татьяна Минина чужӧма 1969-ӧд вося тӧвшӧр тӧлысь 17-ӧд лунӧ Перым обласьтын Перым коми национальнӧй кытшысь Кӧч районса Хазов грездын. Помалӧма Хазовса кӧкъямыс вося школаын, Кӧч сиктса шӧр школа, Перым канму педагогика институтысь филология факультетса перымса коми-роч юкӧн.
Институт бӧрын уджалӧма Кудымкарса радиоын, Чажегса школаын. Сэсся уджалӧма Кӧч районса милицияын, капитан.
Кулӧма 2000-ӧд вося рака тӧлысь 16-ӧд лунӧ.
Гижан удж.
Кывбуръяссӧ медводдзаысь йӧзӧдӧма «По ленинскому пути» газетын 1988-ӧд воын школаын велӧдчигас на. Перымса коми кывъя кывбуръясыс петавлісны «Иньва» литературно-художественнӧй сборникъясын. Гижлӧма кывбуръяссӧ сідзжӧ рочӧн.
Кельмаков Валей Кельмакович

Кельмаков Валей Кельмакович (1942—2023) — Рочмуса кыв туялысь, удмурт кыв да литература туялысь, филологияса доктор.
Олан туй.
Валей Кельмаков чужӧма 1942-ӧд вося тӧвшӧр тӧлысь 14-ӧд лунӧ Татар АССР-са Кукмор районса Вылыс Юмъя сиктын.
Чужӧма колхозник семьяын. Батьыс усьӧма Айму вӧсна Ыджыд тыш кадӧ. Велӧдчӧма Удмурт канму педагогика институтын (1959—1964), СССР-са наукаяс академиялӧн Кыв туялан институтса аспирантураын. 1971-ӧд восянь уджалӧма да велӧдӧма Удмурт университетын.
1992—1994-ӧд воясын велӧдӧма Хельсинкиса да Туркуса университетъясын.
Кулӧма 2023-ӧд вося ӧшым тӧлысь 28-ӧд лунӧ Ижкарын.
Туясян удж.
1969-ӧд воын дорйӧма филологияса кандидат ним вылӧ диссертация, темаыс — «Кукморский диалект удмуртского языка». Туясян уджӧн веськӧдлысьӧн вӧлӧма Илля Вась.
Филологияса доктор ним вылӧ диссертация дорйӧма 1993-ӧд вося ӧшым тӧлысь 14-ӧд лунӧ, темаыс — «Формирование и развитие фонетики удмуртских диалектов» (официальнӧй оппонентъяс А. И. Кузнецова, Г. В. Никольская, Д. В. Цыганкин).
В. К. Кельмаков — удмурт кывлӧн диалектология да историческӧй фонетикаын специалист. Туялӧма сідзжӧ удмурт кывлысь морфология, синтаксис, удмурт кыв туялан история.
Семья.
Вӧлі гӧтыра, кык челядь.
Ꙅ

Ꙅꙅ — кирилл анбурлӧн шыпас, кутшӧм вӧдитчисны вылькарса важ славян сёрнисикасын, кӧні эз торйӧдны ѕ да џ, кыкнан шы пасйӧм пыдди.
Видзӧдӧй тшӧтш.
Ѕ
Џ
Ч
Урасьӧм 29-ӧд лун

Урасьӧм тӧлысь 29-ӧд лун — Григорий календарын 60-ӧд лун. Во помӧдз 307 лун.
Инсульт

Инсульт — юр вемын вир ветлӧмлӧн другысьӧн торксьӧм, мый вайӧдӧ вей клеткаяс торксьӧмӧ да кулӧмӧ.
Инсульт лоӧ сэки, кор юр вемлӧн сӧныс топалӧ да тупкыссьӧ либо потӧ. Вей клеткаяслӧн кутшӧмкӧ юкӧн кулӧ, лоӧ паралич, вошӧ сёрни да торксьӧ мукӧдтор.
Дымова Евдокия Васильевна

Дымова Евдокия Васильевна (1922—2009) — Социалистическӧй Уджвывса Герой, мӧс лысьтысь.
Олан туй.
Евдокия Дымова чужӧма Луздор районса Талича грездын 1922-ӧд вося рака тӧлысь 10-ӧд лунӧ. Уджавны босьтчӧма 1937-ӧд воын «Мутнича» совхозын мӧс лысьтысьӧн.
Видз-му овмӧс сӧвмӧдӧмын гырысь вермӧмъясысь 1976-ӧд вося ӧшым тӧлысь 23-ӧд лунӧ Е.В. Дымовалы сетісны Социалистическӧй Уджвывса Геройлысь ним, Ленин орден да «Чарла да мӧлӧт» зарни медаль. Кызь воысь дырджык сійӧ вӧлі водзмӧстчысьяс лыдын. 
1986-ӧд воын Луздор районса комсомоллӧн комитет вынсьӧдіс Е.В. Дымова нима вуджысь приз, кодӧс вӧлі сетӧны быд квартал районын машина отсӧгӧн медбур лысьтысьысьлы.
Н.В. Дымова унаыь пырӧдчыліс йӧзкостса овмӧс петкӧдлысь выставкаясӧ; 1966-ӧд воын сылы вичмӧдӧдма Ыргӧн медаль. Уджалан стажыс 39 во.
Кулӧма 2009-ӧд вося косму тӧлысь 27-ӧд лунӧ.
Таврово

Таврово - Россия Федерацияса Белгород обласьтса Белгород муниципальнӧй районын посёлок. Белгород обласьтӧ пырысь Тавровскӧй сикт овмӧдчӧминлӧн административнӧй шӧрин. 1990-ӧд воясӧ сиктлӧн олӧмын лоисны гырысь вежсьӧмъяс: артмисны да заводитӧны кыптыны 5 выль микрорайон; содӧ и олысь лыдыс, медсясӧ вӧвлӧм СССР-са республикаясысь воӧм йӧз вӧсна. "Белгород обласьтса Белгородскӧй районса Тавровскӧй шӧр школа" муниципальнӧй велӧдчанінлы сетӧмаӧсь Сӧветскӧй Союзса Герой Анатолий Григорьевич Ачкасовлысь ним. &lt;br&gt;&lt;/br&gt; Ӧні Таврово - ыджыд сикт, кытчӧ пырӧ 10 микрорайон, кодъясӧс индӧма торъя оланін сӧвмӧдӧм вылӧ. Бурмӧдӧны сиктлысь мутас да сӧвмӧдӧны сылысь инфраструктура. Олысьыс 13 сюрс морт. Таврово лыддьыссьӧ видз-му овмӧслӧн да трудлӧн шӧринӧн. 
Тані сӧвмӧ видзму овмӧс да скӧт видзӧм, мый сетӧ нажӧтка уна татчӧс олысьлы. Таысь кындзи, сиктын уна ичӧт бизнес, кодъяс лӧсьӧдӧны уджалан местаяс да отсалӧны сӧвмӧдны регионлысь экономикасӧ. Ичӧт ыджда вылӧ видзӧдтӧг, Таврово сетӧ ас олысьяслы да гӧсьтъяслы активнӧй шойччӧм да гажӧдчӧм вылӧ паськыд позянлунъяс. Татчӧс гажӧдчанінъясӧ пырӧны музей, татчӧс история шӧрин, паркъяс да йӧзлы восьса садъяс, а сідзжӧ уна мероприятие, кыдзи фестивальяс, выставкаяс да концертъяс.
Кино пуктысь

Кино пуктысь ("режиссёр") — кино вӧчӧмын медшӧр уджсикасъясысь ӧти, кино вӧчан мунӧмын юрнуӧдысь, коді кывкутӧ серпаса, ворсан да гижӧда юкӧнъяс вӧсна.
Философлӧн из

Философлӧн из (лат. "lapis philosophorum — тӧдысьлӧн из") — быдтор вӧчны верман шензьӧдан бур из, коді алкимикъяс чайтӧм серти вермӧ став кӧртулов пӧртны зарниӧ да бурдӧдны висьӧмъяс, бергӧдны томлун.
Эжва Перым

Эжва Перым ("Емдін ӧксыув") (роч "Пермь Вычегодская, Вымское княжество") тайӧ комияслӧн бырӧм феодвывса канмуныс Европаын.
Кузнецова Татьяна Леонидовна

Кузнецова Татьяна Леонидовна (1959) — коми литература туялысь да критик.
Олан туй.
Татьяна Кузнецова чужӧма 1959-ӧд вося ода-кора тӧлысь 10-ӧд лунӧ Коми Республикаын Изьва районса Мокчой сикт сӧвет улӧ пырысь Кулим грездын. 1980-ӧд воын помалӧма Коми канмуса педагогика институтысь филология факультет гӧрд дипломӧн.
1980-ӧд восянь уджалӧ Коми наука шӧринса Кыв, литература да история институтын: литература да фольклор секторса старшӧй лаборант, младшӧй научнӧй сотрудник (1993); старшӧй научнӧй сотрудник, литература юкӧнӧн веськӧдлысь.
Туялан удж.
1990-ӧд воын дорйӧма филологияса кандидат ним вылӧ диссертация, темаыс — «Жанровое своеобразие коми сатиры».
Туялӧ коми литератураса прозаа, драма да поэзия жанръяс. Ыджыдджык пай пуктӧ ХХ — ХХI нэмся коми проза литература туялӧмӧ.
Йӧзӧдӧма 300 туясян удж, на лыдын «Комическое в коми литературе» (1994) да «Коми проза конца XX – начала XXI века: опыт художественных поисков» (2020) монографияяс, «Литература сӧвман туйяс: гижысь да кад» статья чукӧр (2003). 
«Литература сӧвман туйяс: гижысь да кад» статья чукӧр (2003) йӧзӧдӧмысь шедӧдӧма Эстмуса рӧдвуж войтырлӧн уджтаслысь Литературнӧй премии (2007-ӧд во).
Велӧдлӧма Коми канмуса педагогика институтын да Сыктывкарса канму университетын. Веськӧдлӧма аспирантъяслӧн уджӧн.
Т.Л. Кузнецова – «Наследие» журналса редколлегия пырысь (Сыктывкар), РГНФ-са эксперт комиссия пырысь, член жюри «Эзысь борд» литературнӧй конкурсса жюриӧ пырысь.