Савваитов Павел Иванович

Савваитов Павел Иванович (1815—1895) — история, археология, археография, этнография, кыв да литература туялысь роч профессор.
Олан туй.
П. И. Савваитов чужӧма 1815-ӧд вося урасьӧм тӧлысь 15-ӧд (27-ӧд) лунӧ Вӧлӧгда карын поп гозъялӧн. Вӧлӧгдаса духовнӧй семинария да Санкт-Петербургса духовнӧй академия помалӧм бӧрын 22 арӧса профессор бӧр локтӧма чужанінас, Вӧлӧгдаӧ, кутӧма велӧдны духовнӧй семинарияын.
Том профессор тайӧ кадсяньыс нин босьтчӧ научнӧй уджӧ, уна лыддьысьӧ, водзӧ кыпӧдӧ ассьыс тӧдӧмлунъяссӧ, велӧдӧ йӧзлысь оланногсӧ, гижалӧ фольклорнӧй произведенньӧяс.
1841–1842-ӧд воясӧ «Москвитянин» журналын сійӧ йӧзӧдӧ ассьыс медводдза уджъяс. «Сведения об Усть-Сысольском уезде» статьяас эмӧсь пасйӧдъяс сэкся Сыктывдін уезд йылысь, интереснӧйӧсь роч да комиӧн гижӧм мойдан кывъяс.
1842-ӧд воӧ Савваитовӧс босьтӧны некымын предмет кузя преподавательӧн Санкт-Петербургса духовнӧй семинарияӧ. Тані учёнӧйлы воссьӧны гырысь позянлунъяс уджавны юркарса архивъясын, музейясын, рукописнӧй фондъясын, окотапырысь сійӧ сідз жӧ путешествуйтӧ Россияӧд, чукӧртӧ материалъяс аслас выль уджъяслы.
П. И. Савваитов выльысь лӧсьӧдӧма йӧзӧдӧм вылӧ «Великие Минеи-Четьи» (12 ыджыд том, кытчӧ пырӧма став религиознӧй литератураыс роч муын православнӧй вера пыртӧмсянь) да важ Новгородса летопись «Временник», кӧні сетӧма Россиялӧн ХІ–ХVІІІ нэмся история да культура нылысь озыр материал. «Временникыс» дзоньнас лои роч историялы подулӧн.
1868-ӧд воын мортыс вуджӧ уджавны Йӧзӧс велӧдан министерствоӧ, кӧні сійӧ 30 во чӧж веськӧдлӧма Учёнӧй комитетӧн.
Кулӧма П. И. Савваитов Вежа Петыркарын 1895-ӧд вося сора тӧлысь 12 (24)-ӧд лунӧ, гуалӧма Александр Невский лавраса Микол шойнаын.
Коми кыв, история да фольклор кузя уджъяс.
Уна вын сетӧма П.И. Савваитов сідзжӧ коми кыв, фольклор да история велӧдӧмлы. Сы кияс пыр мунӧмаӧсь ХIХ нэмса учёнӧйясӧн гижӧм коми кывйысь уджъяс, грамматикаяс, кывкудъяс, рочысь коми кыв вылӧ вуджӧдӧм религия руа да мукӧд небӧг. Быд уджлы сійӧ зільӧма сетны индӧдъяс, медым бурмӧдны, кыпӧдны налысь тӧдчанлунсӧ.
П. И. Савваитов медводдзаяс лыдын научнӧя подулалӧмӧн йӧзӧдӧма ХIV нэмся коми гижӧдъяс, Перымса Степанӧн лӧсьӧдӧм медводдза коми азбука да с. в.
Коми йӧзлы роч кыв вылысь вуджӧдӧма кык колана брошюра «Писти йылысь» (1845 во) да «Вина юӧм йылысь». Воддза небӧгысь Вӧльнӧй экономическӧй общество наградитӧма авторӧс зарни медальӧн, мӧд уджсьыс сетӧмаӧсь Уваров премия.
1850-ӧд воӧ печатьысь петӧма вель ыджыд кык удж: «Грамматика зырянского языка» да «Комиа-роча да роча-комиа кывкуд». Наукаяс академия лыддьӧма коланаӧн тайӧ уджъяссьыс сетны учёнӧйлы Демидов премия. Грамматикаас автор вайӧдӧ комиӧн мойдан, сьылан, бӧрдӧдчанкывъяс, шусьӧгъяс, кывйӧзъяс.
Некымын во чӧж П. И. Савваитов чукӧртӧма тайӧ материалсӧ. Вӧлӧгдаса духовнӧй семинарияын велӧдігӧн сылы отсасьӧмаӧсь коми семинаристъяс, сэсся ачыс учёнӧй кык пӧрйӧ волӧма Коми муӧ (1841–1846-ӧд воясӧ), вӧлӧма Сыктывдін карын.
Грамматикаын видлавсьӧ фонетика, морфология, синтаксис. Медводдзаысь сетсьӧны грамматикаа терминъяс. Автор эскӧдана петкӧдлӧ коми кывлысь аслыспӧлӧс грамматическӧй стройсӧ, диалектъяслысь ӧта-мӧдыскӧд йитӧдъяссӧ. Медся важ да колана диалектӧн сійӧ лыддьӧ кыв да слог помын Л шыпаса Сыктыв вожса сёрни.
Савваитов кывкудйын (15 сюрс гӧгӧр кыв) вӧлӧма бур содтӧдӧн грамматика бердӧ. Коми кывйысь Савваитовлӧн уджъясыс лӧсьӧдӧмаӧсь зумыд подув ӧнія коми грамматикалы, джудждаммӧдӧмаӧсь да сӧвмӧдӧмаӧсь коми кыв водзӧ велӧдӧм, вӧліны вывті колана отсӧгӧн налы, кодъяс сьӧлӧмсяньыс зільӧ тӧдмавны да велӧдны коми кыв.