tartuNLP/wikipedia-smugri-20251201 huggingface dataset:
Каннада

Каннада (ಕನ್ನಡ "kannaḍa") - тайӧ Индияын (Карнатака, Тамилнад, Махараштра, Андхра-прадеш штатъясын) дравид кыв. Карнатака штатлӧн официал кыв. Анбур - каннада, важӧн брахми да кадамба.
Каннада анбур.
Гора пасъяс:
Мӧд пасъяс:
Лыдпасъяс:
Малаялам

Малаялам (മലയാളം "malayāḷam, /mæləˈjɑːləm/") - тайӧ Индияын (Керала, Тамилнад, Карнатака, Лакшадвип штатъясын) дравид кыв, матіса тамиллань. Керала штатлӧн официал кыв. Анбур - малаялам (малаял акшарамала), важӧн ваттелутту, грантха, шоча араб, сирия да латин.
Малаялам анбур.
Гора пасъяс:
Мӧд пасъяс:
Лыдпасъяс:
Телугу

Телугу (తెలుగు "telugu, [t̪eluɡu]") - тайӧ Индияын (Андхра-Прадеш, Орисса, Тамилнад, Карнатака штатъясын) дравид кыв. Андхра-Прадеш штатлӧн официал кыв. Анбур - телугу.
Телугу анбур.
Гора пасъяс:
Мӧд пасъяс:
Лыдпасъяс:
Фарер діяс

Фарер діяс (фар. "Føroyar, Фёрьяр, «Ыж діяс»," дан. "Færøerne," нор. "Færøyene," исл. "Færeyjar") — тайӧ діяс Атлантика океанын да Даниялӧн асвеськӧдлан провинцияыс.
Анастэйша

 
Anastacia (1968) — америкаса сьылысь, сьыланкыв гижысь да стилист. 
Олан туй.
Чужис 1968 вося кӧч тӧлысь 17-ӧд лунӧ Чикагоын.
Торшхавн

Торшхавн (фар. "Tórshavn" (шуанног "Торшхавн" либӧ "Тоуршаун"), дан. "Thorshavn", исл. "Þórshöfn", све. "Torshamn") - тайӧ Фарер діяс вылын кар, Фарер діяслӧн юркарыс.
Йӧз: 12393
Тулу

Тулу (, തുളു ബാസെ, ತುಳು ಬಾಸೆ, "Tuḷu bāse, [ˈt̪uɭu ˈbɒːsæ]") - тайӧ Индияын (Карнатака да Керала штатъясын) дравид кыв. Анбур - каннада, важӧн - тулу.
Гонди

Гонди ("Gōndi") - тайӧ Индияын (Махараштра, Мадхья-Прадеш, Чхаттисгарх, Андхра-Прадеш, Орисса штатъясын) дравид кыв. Анбур - гонди, мукӧддырйи деванагари либӧ телугу.
Брауи

Брауи (بروہی, "Bráhuí") сідзжӧ брагуи либӧ брахуи — тайӧ Пакистанын, Иранын да Афганистанын дравид кыв. 
Брауи анбур.
Араб (Афганистанын).
ا أ ء ب پ ت ٹ ث ج چ ح خ د ڈ ذ ر ڑ ز ژ س ش ص ض ط ظ ع غ ف ق ک گ ل ڷ م ن ں و ٶ ه ة ى ے
Латин (Пакистанын).
Bb Áá Pp Íí Ss Yy Şş Vv Xx Ee Zz Źź Ģģ Ff Úú Mm Nn Ll Gg Cc Tt Ŧŧ Rr Ŕŕ Dd Oo Đđ Hh Jj Kk Aa Ii Uu Ńń Ļļ
Япон кыв

Япон кыв (日本語 "нихонго", 國語 либӧ 国語 "кокуго" — «мулӧн кыв» либӧ «войтырлӧн кыв») — Япониялӧн каналан кыв. Анбур — кандзи (китайса иероглифъяс) слога анбуръяскӧд (хирагана да катакана, важӧн манъёгана, хэнтайгана), мукӧддырйи латин (ромадзи).
Малай кыв

Малай кыв ("Bahasa Melayu", بهاس ملايو), сідзжӧ малайзия кыв - тайӧ Малакка кӧдж да Суматра ді вылын малай-полинезия кыв, зэв матіса индонезиялань. Малайзиялӧн, Брунейлӧн да Сингапурлӧн (тамилкӧд, китайкӧд да англичанкӧд) официал кыв. Анбур - латин, мукӧддырйи араб (джави), важӧн кави.
0 - کوسوڠ kosong, صيفر sifar
1 - ساتو satu
2 - دوا dua
3 - تيݢ tiga
4 - امڤت empat
5 - ليم lima
6 - انم enam
7 - توجوە tujuh
8 - لاڤن lapan
9 - سمبيلن sembilan
10 - سڤولوه sepuluh
11 - سبلس sebelas
12 - دوا بلس dua belas
20 - دوا ڤولوه dua puluh
Индонезия кыв

Индонезия кыв ("Bahasa Indonesia") - тайӧ малай-полинезия кыв, зэв матіса малайлань. Индонезиялӧн официал кыв. Анбур - латин.
0 - kosong
1 - satu
2 - dua
3 - tiga
4 - empat
5 - lima
6 - enam
7 - tujuh
8 - delapan
9 - sembilan
10 - sepuluh
11 - sebelas
12 - dua belas
20 - dua puluh
Инуктитут

Инуктитут (ᐃᓄᒃᑎᑐᑦ, "Inuktitut, Inuttitut, Inuktitun, Inuinnaqtun, Inuttut") — эскимос-алеут кыв, Канадаын (Нунавут, Нунавик, Нунатсиавут, Рытыв-вой территорияясын) официал кыв. Анбур — Канадаса вужвойтырлӧн слога гижӧд либӧ латин.
Икалуит

Икалуит (инук. ᐃᖃᓗᐃᑦ "Iqaluit" - «Чериа места», важӧн англ. "Frobisher Bay, Фробишер Бей") - тайӧ войвыв Канадаын кар, Нунавут асвеськӧдлан провинциялӧн юркарыс.
Йӧз: 6 699
Навахо (кыв)

Навахо (Diné bizaad) — рытыв-лун АӦШын (Аризона, Нью-Мексико, Юта, Колорадо штатъясын) атабаск кыв. Анбур — латин.
Навахо анбур.
b [p], d [t], g [k], t [tx], k [kx], kw [kxʷ], tʼ [tʼ], kʼ [kʼ], dz [ts], dl [tˡ], j [tʃ], ts [tsʰ], tł [tɬʰ], ch [tʃʰ], tsʼ [tsʼ], tłʼ [tɬʼ], chʼ [tʃʼ], s [s], ł [ɬ], sh [ʃ], h [x], hw [xʷ], h [h], z [z], l [l], zh [ʒ], gh [ɣ], ghw [ɣʷ], m [m], n [n], y [j], w [w], ʼ [ʔ], a, e, i, o, á, é, í, ó, ą, ę, į, ǫ
1 - tʼááłáʼí
2 - naaki
3 - tááʼ
4 - dį́į́ʼ
5 - ashdlaʼ
6 - hastą́ą́
7 - tsostsʼid
8 - tseebíí
9 - náhástʼéí
10 - neeznáá
11 - łaʼtsʼáadah
12 - naakitsʼáadah
13 - tááʼtsʼáadah
14 - dį́į́ʼtsʼáadah
15 - ashdlaʼáadah
16 - hastą́ʼáadah
17 - tsostsʼidtsʼáadah
18 - tseebíítsʼáadah
19 - náhástʼéítsʼáadah
20 - naadiin
30 - tádiin
40 - dízdiin
50 - ashdladiin
60 - hastą́diin
70 - tsostsʼidiin
80 - tseebídiin
90 - náhástʼédiin
100 - neeznádiin
Пример.
Ashiiké t'óó diigis léi' tółikaní ła' ádiilnííł dóó nihaa nahidoonih níigo yee hodeez'ą́ jiní. Áko t'áá ał'ąą ch’il na’atł'o’ii k’iidiilá dóó hááhgóóshį́į́ yinaalnishgo t'áá áłah ch’il na’atł'o’ii néineest'ą́ jiní. Áádóó tółikaní áyiilaago t'áá bíhígíí t'áá ał'ąą tł'ízíkágí yii' haidééłbįįd jiní. "Háadida díí tółikaní yígíí doo ła' aha’diidził da, " níigo aha'deet'ą́ jiní'. Áádóó baa nahidoonih biniiyé kintahgóó dah yidiiłjid jiní
Кри (кыв)

Кри (ᓀᐦᐃᔭᐍᐏᐣ "Nēhiyawēwin, Nīhithawīwin, Nēhinawēwin" либӧ "Nehirâmowin, Nehilawewin, Leluwewn, Innu-Aimûn, Iynu-Ayamûn, Iyiyiw-Iyimiwin") — Канадаын алгонкин кыв. Анбур — Канадаса вужвойтыръяслӧн слога анбур либӧ латин.
Анишинаб кыв

Анишинаб кыв (ᐊᓂᔑᓈᐯᒧᐎᓐ "Anishinaabemowin", [anɪʃɪnaːpeːmowɪn]), сідзжӧ чиппэва, оджибвэ, оджибвэй либӧ оджибва кыв — Канадаын (Онтарио, Манитоба, Саскачеван провинциясын) да войвыв АӦШын алгонкин кыв. Анбур — Канадаса вужвойтыръяслӧн слога анбур либӧ латин.
1 - bezhig
2 - niizh
3 - niswi
4 - niiwin
5 - naanan
6 - (n)ingodwaaswi
7 - niizhwaaswi
8 - (n)ishwaaswi
9 - zhaangaswi
10 - midaaswi
Aabiding gii-ayaawag niizh ikwewag: mindimooyenh, odaanisan bezhig.
Iwidi Chi-achaabaaning akeyaa gii-onjibaawag.
Inashke naa mewinzha gii-aawan, mii eta go imaa sa wiigiwaaming gaa-taawaad igo.
Mii dash iwapii, aabiding igo gii-awi-bagida’waawaad, giigoonyan wii-amwaawaad.
Сиксика (кыв)

Сиксика (ᓱᖽᐧᖿ "Siksiká"), сідзжӧ блэкфут (англ. "сьӧд кок"), пикании — Канадаын (Альберта, Рытыв-вой территорияяс провинцияясын) да войвыв АӦШын (Монтана штатын) алгонкин кыв. Анбур — Канадаса вужвойтыръяслӧн слога анбур либӧ латин.
nitokska — 1
natoka — 2
niuokska — 3
nisoo — 4
nisito — 5
nau — 6
ixkitsika — 7 
naniso — 8
pixkso — 9 
kepo — 10
Сиу (кыв)

Сиу ("Dakota, Lakota"), сідзжӧ дакота, лакота — Канадаын (Манитоба, Саскачеван, Альберта провинцияясын) да войвыв АӦШын (Небраска, Миннесота, Войвыв Дакота, Лунвыв Дакота, Монтана штатъясын) кыв. Анбур — латин.
0 - tákuni
1 - waŋží
2 - núŋpa
3 - yámni
4 - tópa
5 - záptaŋ
6 - šákpe
7 - šakówiŋ
8 - šaglóğaŋ
9 - napĉíŋyuŋka
10 - wikĉémna
Чероки (кыв)

Чероки (ᏣᎳᎩ "[цалаги]", ᏣᎳᎩ ᎦᏬᏂᎯᏍᏗ "[цалаги гавонихисди]") — АӦШын (Оклахома да Войвыв Каролина штатъясын) ирокез кыв.
0 - Ꭼ ᏂᎩᏓ ("gvnigida")
1 - ᏌᏊ ("saquu")
2 - ᏔᎵ ("tali")
3 - ᏦᎢ ("tsoi")
4 - ᏅᎩ ("nvgi")
5 - ᎢᏍᎩ ("isgi")
6 - ᏑᏓᎵ ("sudali")
7 - ᎦᎵᏉᎩ ("galiquogi") 
8 - ᏧᏁᎳ ("tsunela")
9 - ᏐᏁᎳ ("sonela")
10 - ᏍᎪᎯ ("sgohi")
Могаук (кыв)

Могаук ("Kanien’kéha"), сідзжӧ мохок, мохаук, мохавк — Канадаын (Онтарио да Квебек провинцияясын) да АӦШын (Нью-Йорк штатын) ирокез кыв. Анбур — латин ("Iewennonnià:tha").
Могаук анбур.
a e h i k n o r s t w y á à é è ó ò ṉ en on ’ :,
пыртӧм кывъясын m p
1 - énska
2 - tékeni
3 - áhsen
4 - kaié:ri
5 - wisk
6 - iá:ia'k
7 - tsá:tah
8 - sha'té:kon
9 - tióhton
10 - oié:ri
11 - énska iawen:re
20 - téwahsen
30 - áhsen niwahsen
Teiohonwa:ka ne'ni akhonwe:ia
Kon'tatieshon iohnekotatie
Wakkawehatie wakkawehatie. 
Okariata:ne tahotharatie
Tahsakohroria:ne ne tsi niho:ten
Ne se aonha:a thorihwaka:ion
Ne se aonha:a thorihwaka:ion
Науатль

Науатль ("nāhuatl, nāhuatlàtōlli, mexìcatlàtōlli, mācēhuallàtōlli") — Мексикаын (Мехико, Пуэбла, Веракрус, Идальго, Герреро, Морелос, Тласхала, Оахака, Мичоакан, Дуранго штатъясын) да Сальвадорын кыв. Анбур — латин.
Науатль анбур.
a /a/, ā /aː/, ch /t͡ʃ/, e /e/, ē /eː/, h /ʔ/, i /i/, ī /iː/, c (qu) /k/, cu (uc) /kʷ/, l /l/, m /m/, n /n/, o /o/, ō /oː/, p /p/, t /t/, tl /t͡ɬ/, tz /t͡s/, hu (uh) /w/, x /ʃ/, y /j/, c (z) /s/
cē — 1
ōme — 2
ēyi — 3
nāhui — 4
mācuīlli — 5
chicuacē — 6
chicōme — 7 
chicuēyi — 8
chiconāhui — 9 
mahtlactli — 10
Юкатек майя кыв

Юкатек майя кыв ("Màaya t'àan") — Мексикаын (Юкатан, Кинтана-Роо, Кампече штатъясын), Гватемалаын да Белизын майя кыв. Анбур — латин.
1 - hun
2 - ka'a
3 - óox
4 - kan
5 - ho'o
6 - wáak
7 - úuk
8 - waxak
9 - bolon
10 - lahun
Киче (кыв)

Киче кыв ("K'iche" /kʼiʧeʔ/, "Qatzijob'al" — миян кыв) — Гватемалаын майя кыв. Анбур — латин.
Киче анбур.
a [a], ä [ə], e [ɛ], i [i], o [o], u [u], m [m], n [n], nh [ŋ], p [p], b' [ɓ], t [t], t' [t'], k [k], k' [k'], q [q], q' [q'], tz [ʦ], tz' [ʦ’], ch [ʧ], ch' [ʧ’], s [s], x [ʃ], j [χ], h [h], r [r], l [l], y [j], w [w], ' [ʔ]
1 - jun
2 - kieb'
3 - oxib'
4 - kajäb'
5 - job'
6 - waqib'
7 - wuqub'
8 - wajxaqib'
9 - b'elejeb'
10 - lajuj
Аймара (кыв)

Аймара ("Aymar aru") — Боливияын, Перуын да Чилиын кыв. Анбур — латин.
1 maya
2 paya
3 kimsa
4 pusi
5 phisqa
6 suxta
7 paqalqu
8 kimsaqalqu
9 llatunka
10 tunka
11 tunka-mayani
12 tunka-payani
13 tunka-kumsani
14 tunka-pusini
15 tunka-phisqani
16 tunka-suxtani
17 tunka-paqalquni
18 tunka-kimsaqalquni
19 tunka-llatunkani
20 pätunka
30 kimsa-tunka
40 pusi-tunka
50 phisqa-tunka
60 suxta-tunka
70 paqalqu-tunka
80 kimsaqalqu-tunka
90 llatunka-tunka
100 pataka
500 phisqa-pataka
1000 waranqa
Ваюу (кыв)

Ваюу ("wayuunaiki, ваюунаики"), сідзжӧ исп. Гуахи́ро ("Guajiro") — Венесуэлаын да Колумбияын аравак кыв. Анбур — латин.
1 - wane
2 - piama
3 - apünüin
4 - pienchi
5 - ja’ra(l)i
6 - aipirua
7 - akaraishi
8 - mekiisalü
9 - mekiieetasalü
10 - po’loo
Мапудунгун

Мапудунгун ("Mapudungun"), сідзжӧ мапуче, араукан кыв — Чилиын кыв. Анбур — латин.
kiñe — 1
epu — 2
küla — 3
meli — 4
kechu — 5
kayu — 6
regle — 7 
pura — 8
aylla — 9 
mari — 10
epu mari — 20
pataka — 100
Мариуполь

Мариуполь (, водзджык Павловск, Жданов) тайӧ Украинаса кар. 
2 Кӧрт завод.
Йӧз: .
Кечуа (кыв)

Кечуа ("Runa Simi" — «морт кыв», "Qhichwa Simi" — «керӧс ковтысъяслӧн кыв») — Боливияын (официал испан- да аймаракӧд), Перуын (официал испанкӧд), Эквадорын (официал испан- да шуаркӧд), Аргентинаын да Колумбияын кыв. Анбур — латин.
0 - ch'usaq
1 - huk
2 - iskay
3 - kimsa
4 - tawa
5 - pichqa
6 - suqta
7 - qanchis
8 - pusaq
9 - isqun
10 - chunka
11 - chunka hukniyuq
20 - iskay chunka
100 - pachak
1000 - waranqa
1000000 - hunu
1000000000000 - lluna
Гуарани (кыв)

Гуарани ("Avañe'ẽ, Guaraní") — Парагвайын (официал испанкӧд), Боливияын да Аргентинаын (Коррьентес да Мисионес провинцияясын) кыв. Анбур — латин ("achegety", ашегеты).
Гуарани анбур.
Ӧткымын гижысьяс CH пыдди гижӧны X, мӧд G̃A, G̃E, G̃I, G̃O, G̃U, G̃Y пыдди гижӧны GÃ, GẼ, GĨ, GÕ, GŨ, GỸ.
Пример.
Mayma yvypóra ou ko yvy ári iñapyty'yre ha eteîcha tekoruvicharenda ha akatúape jeguerekópe; ha ikatu rupi oikuaa añetéva ha añete'yva, iporâva ha ivaíva, tekotevê pehenguéicha oiko oñondivekuéra.
Алеут кыв

Алеут кыв ("Unangam Tunuu, Унáҥам Тунý") либӧ унанган кыв — Алеут да Командор діяс вылын эскимос-алеут кыв.
Алеут анбур.
Латин (1930-ӧд вояс).
a в c d ʒ e ә f g h i ь j k l ļ ł m n ŋ o p q r r s t u v w x ƶ
Кирилл (Рочму, Беринг ді вылын).
Шыпасъяс скобкаясын бергалӧны сӧмын пыртӧм кывъясын.
1 - ataqan
2 - ulax
3 - qaku
4 - siichin
5 - chaang
6 - atuung
7 - uluung
8 - qamchiing
9 - sichiing
10 - atix̂
Якуб Колас

Яку́б Ко́лас (збыль ним да ов – "Константи́н Миха́йлович Мицке́вич", ) (1882–1956) – Сöвет кадся беларус гижысь, беларус литературалы подув пуктысь, Беларусь ССР-са народнöй поэт (1926), Беларусь наукаясын Национальнöй академияысь академик (1928), СССР-са Гижысь котырö пырысь (1934), Беларусь ССР-са наукаын заслуженнöй уджалысь (1944), ВКП(б)-ö пырысь 1945 восянь.
Гижан удж.
1917 вося революцияöдз петiсны «Невöлялöн сьыланъяс» (1908), «Шоглунлöн сьыланъяс» (1910) кывбур чукöръяс, «Выль му» поэмаысь юкöнъяс, а сiдзжö «Висьтъяс» (1912), «Матысса образъяс» (1914) висьт чукöръяс. 1920-öд воясö вöлi йöзöдöма «Выль Му» (1923), «Сымон-музыкант» (1925) поэмаяс, «Полесьеса пемыд вöръясын» (1922), «Полесье шöрын» (1928), «Олан гыяс вылын» (1926) повесьтъяс, лирика уна кывбур, пьесаяс. 1930-öд воясö гижöма «Колхозса» (1930), «Арся» (1935) кывбура кытшъяс, «Отщепенец» повесть (1930-1931). Революцияа да Гражданскöй тышса лоöмторъяс петкöдчöны «Зыбуч» («Дрыгва», 1933) повесьтын. Колас гижöдъясын тыдовтчö чужан вöр-ва петкöдлыны кужöм, беларус кресьтьяналысь психология тöдöм.
«Водзöс перъям» (1942) да «Мулöн шы» (1943) кывбур чукöрын, «Вöрын суд» (1943) да «Водзöс перйöм» (1945) поэмаясын поэт ыдждöдлö беларус войтырöс, партизанъяслысь подвиг, эскöдö, мый фашистъясöс вермам. «Чери кыйысьлöн хата» (1947) поэмаын петкöдлöма Рытыввыв Беларусьлöн БССРкöд йитчöм йылысь тыш.
«Туйвежын» трилогияö, код вылын уджыс пансис 1921 воын, пырö куим гижöд: «Полесьеса пемыд вöръясын» (1922), «Полесье шöрын» (1928), «Туйвежын» (1954). Трилогияыс революцияöдзса белорус кресьтянство да интелегенция йылысь.
Гижöдъяс.
Вуджöдöмъяс.
Вуджöдiс белорус кыв кыв вылö Александр Пушкинлысь «Полтава» поэма, Тарас Шевченколысь, Павло Тычиналысь, Адам Мицкевичлысь да Рабиндранат Тагорлысь кутшöмсюрö гижöд.
Китай кыв

Китай кыв (традиция иероглифъясӧн 漢語, кокнялӧм иероглифъясӧн 汉语, пиньинь "hànyǔ", "ханьюй" либӧ 中文, "zhōngwén", "джунвень") — тайӧ син-тибет кыв, Китайын, Тайвань ді вылын да Сингапурын (англичан-, тамил- да малайкӧд) каналан кыв. Анбур — китайса иероглифъяс, латин (пиньинь), Тайвань ді вылын слога анбур джуинь (бопомофо), важӧн мукӧддырйи араб (сяоэрдзин). 
Китай анбур.
Пиньинь.
Bb [p] Pp [pʰ] Dd [t] Tt [tʰ] Gg [k] Kk [kʰ] Mm [m] Nn [n] Ll [l] Zz [ts] Cc [tsʰ] ZHzh [ʈʂ] CHch [ʈʂʰ] Jj [tɕ] Qq [tɕʰ] Ff [f] Ss [s] SHsh [ʂ] Rr [ʐ], [ɻ] Xx [ɕ] Hh [x] Ww [w] Yy [j] Êê [ɛ] Aa Ee Ii Oo Uu Üü Āā Ēē Īī Ōō Ūū Ǖǖ Áá Éé Íí Óó Úú Ǘǘ Ǎǎ Ěě Ǐǐ Ǒǒ Ǔǔ Ǚǚ Àà Èè Ìì Òò Ùù Ǜǜ
Латин ("Latinxua Sin Wenz", пиньиньӧн "Lādīnghuà Xīn Wénzì", "Ладинхуа синь веньдзы", 拉丁化新文字 1931 во, ССРС).
a b c ch d e f g i j k l m n ng o p r rh s sh t u w x y z zh
Юэ (кыв)

Юэ (традиция иероглифъясӧн 粵語, кокнялӧм иероглифъясӧн 粤语, ютпхин "jyut6jyu5", "ютъю" либӧ традиция иероглифъясӧн 廣東話, кокнялӧм иероглифъясӧн 广东话, ютпхин "gwong2dung1waa6", "куонтунва" — гуандун кыв, "baak waa" (паква) — «прӧстӧй кыв»), сідзжӧ кантон кыв — тайӧ лунвыв Китайын, Сингапурын, Индонезияын, Малайзияын, АӦШын да мӧд канмуясын китай эмигрантъяс пӧвстын син-тибет кыв (либӧ китай кывлӧн сёрнисикас). Сянганын (Гонконгын) да Аомыньын (Макаоын) официал кыв. Анбур — китайса иероглифъяс, латин (ютпхин). 
Ютпхин.
b [p] p [pʰ] d [t] t [tʰ] g [k] k [kʰ] gw [kʷ] kw [kʷʰ] m [m] n [n] ng [ŋ] l [l] z [ʦ], [ʧ] c [ʦʰ], [ʧʰ] f [f] s [s], [ʃ] h [h] w [w] j [j] a e i o u y
Тонъяс пасйӧны лыдпасъясӧн: 1 2 3 4 5 6 либӧ 1 2 3 4 5 6, шуам jyut6ping3 либӧ jyut6ping3.
Лису (кыв)

Лису (ꓡꓲ-ꓢꓴ, လီဆူး ဘာသာစကား, "[lìsʰú bàðà zəɡá]") — тайӧ лунвыв Китайын, Мъянмаын, Таиландын, Индияын да Лаосын син-тибет кыв. Анбур — Фрейзер анбур, важӧн латин, лису слога анбур. 
ꓐ ba [b] 
ꓑ pa [p] 
ꓒ pha [pʰ] 
ꓓ da [d]
ꓔ ta [t] 
ꓕ tha [tʰ] 
ꓖ ga [ɡ]
ꓗ ka [k] 
ꓘ kha [kʰ] 
ꓙ ja [dʒ] 
ꓚ ca [tʃ]
ꓛ cha [tʃʰ] 
ꓜ dza [dz] 
ꓝ tsa [ts] 
ꓞ tsha [tsʰ] 
ꓟ ma [m]
ꓠ na [n] 
ꓡ la [l] 
ꓢ sa [s] 
ꓣ zha [ʒ] 
ꓤ za [z] 
ꓥ nga [ŋ] 
ꓦ ha [h̃]
ꓧ xa [x] 
ꓨ hha [ɦ] 
ꓩ fa [f] 
ꓪ wa [w], [u̯], [v] 
ꓫ sha [ʃ] 
ꓬ ya [ʝ], [i̯] 
ꓭ gha [ɰ], [ɣ] 
ꓮ a [ɑ] 
ꓯ ae [ɛ]
ꓰ e [e] 
ꓱ eu [ø] 
ꓲ i [i] 
ꓳ o [ʊ] 
ꓴ u [u] 
ꓵ ue [y] 
ꓶ uh [ɯ] 
ꓷ oe [ə]
Лису анбур.
Фрейзер анбур.
Тонъяс пасйӧны пасъясӧн: 
ꓸ mya ti 
ꓹ na po 
ꓺ mya cya 
ꓻ mya bo 
ꓼ mya na 
ꓽ mya jeu
꓾ чутік 
꓿ чут
Латин-кирилл анбур (1957).
a b ƃ c d д е э f g г h i j k l m n ŋ o p q r s з t u ч ш ы х y z z̛ л я ф ƅ ц
Латин анбур (1964).
Инициальяс:
Финальяс:
Тонъяс пасйӧны шыпасъясӧн: l q x r t.
Носу (кыв)

Носу (ꆇꉙ "Nuosu" [nɔ̄sū], ꆈꌠ꒿ "Nuosuhxop"), сідзжӧ и, ицзу — тайӧ лунвыв Китайын (Сычуань да Юньнань провинцияясын) син-тибет кыв. Анбур — носу слога анбур (ꆈꌠꁱꂷ "nuosu bburma" [nɔ̄sū bū̠mā]'), важӧн латин, носу важ слога анбур. 
Носу анбур.
Латин анбур (1951).
Инициальяс:
Қазақ, Кыргыз
Финальяс:
y, i, e, a, o, u, ii, ee, oo, ie, ia, iee, iu, iiu, iuo, iuu, eel, yul
Тонъяс пасйӧны шыпасъясӧн: t, r, p
Латин-кирилл анбур (1956).
a b ƃ c ɕ d ƌ e ә f g г h ч i j k l m n ŋ o ө p q r ж s t u v w x y z ʑ з
Инициальяс:
Финальяс:
Тонъяс пасйӧны шыпасъясӧн: l f p
Латин анбур (1958 — 1980 ).
Инициальяс:
Финальяс:
Тонъяс пасйӧны шыпасъясӧн: t x p
1 - ꋍ ti
2 - ꑍ ȵi
3 - ꌕ sɔ
4 - ꇖ zә
5 - ꉬ ŋa
6 - ꃘ fu
7 - ꏃ ʂɿ
8 - ꉆ hi
9 - ꈬ ɡu
10 - ꊰ tsʰi
Филиппова Валентина Викторовна

Филиппова Валентина Викторовна (1957—2012) — коми фольклор да оласног туялысь, филология наукаясса кандидат (1992). Нывдырся овыс — Терентьева.
Олан туй.
Валентина Филиппова чужӧма 1957-ӧд вося йирым тӧлысь 4-ӧд лунӧ Сосногорск районса Винла грездын. 1981 воын помалӧма Сыктывкарса канму университетысь филология факультет «Филология» специальносьт серти. Стажируйтчӧма Ленинградса канму университетын, а сэсся велӧдчӧма СССР-са наукаяс академиялӧн Коми филиалса аспирантураын. 1987-ӧд восянь уджалӧ Сыктывкарса канму университетса филология факультетын: ассистентӧн (1987–1990), старшӧй преподавательӧн (1990—1998), филология факультетын деканӧс вежысьӧн (1990–1993).
1992-ӧд воын Москваса канму университетын дорйӧма филология наукаясса кандидат ним вылӧ диссертация. 1998-ӧд воын сылы сетӧма «доцент» звание.
Кулӧма 2012- ӧд вося рака тӧлысь 6-ӧд лунӧ Суомиын, Туркуын научнӧй стажировка дырйи . Гуалӧма Сыктывкарса Шӧр шойнаын рака тӧлысь 15-ӧд лунӧ.
Велӧдан удж.
Университетын В.В. Филиппова велӧдӧма коми да роч фольклор, веськӧдлӧма студентъяслӧн да аспирантъяслӧн туясян уджӧн. Быд во ветлӧдлӧма фольклор чукӧртан экспедицияясӧ. Дасьтӧма фольклор серти специалистъясӧс.
Туясян удж.
Валентина Филиппова туялӧма коми фольклорын обрядкӧд йитчӧм поэзия — бӧрдӧдчанкывъяс, гуасян да кӧлысьдырся сьыланкывъяс. Сылӧн диссертацияыс вӧлі сиӧма тайӧ темаыслы («Поэтика фольклора коми-ижемцев (жанр причитания)»). Сы подув вылын петӧма «Коми фольклор сьылан жанръяс поэтика» велӧдчан пособие.
Туялӧма коми фольклорлысь жанр системасӧ, изьва фольклор традиция.
Лӧсьӧдӧма да йӧзӧдӧма некымын фольклор чукӧр — коми календар гажъяс, йӧзкостса проза серти. 
Уджъяс.
Йӧзӧдӧма 80-ысь унджык удж, на лыдын – велӧдчан небӧгъяс да индӧдъяс, монография (мукӧд туялыськӧд) да фольклор текст чукӧръяс.
Иовлева Мария Вячеславовна

Иовлева Мария Вячеславовна – Ванкуверын 2010-ӧд вося X тӧвся Паралимпиада ворсӧмъясын лызьöн котралöмын кыкысь медводдза места да öтчыдысь мöд места босьтысь, Россияын лызьöн котралöмысь витысь медводдза места босьтысь, Россияын спортса заслуженнöй мастер (2010).
Хмонг (кыв)

Хмонг ("Hmoob"), сідзжӧ мяо — тайӧ лунвыв Китайын (Сычуань, Гуйчжоу, Гуанси да Юньнань провинцияясын), войвыв Вьетнамын, Лаосын да Таиландын мяо-яо (хмонг-мьен) кыв. Анбур — Поллард слога анбур, латин, пахау. 
Хмонг анбур.
Латин анбур (1951).
Инициальяс:
Финальяс:
Латин-кирилл анбур (1956).
Асыввыв сёрнисикас:
a я b c d e э æ g h ч i j k l m ш n ŋ o ө p ʔ q r s ʃ t u w y z
Шӧр сёрнисикас:
a b c d e э æ f g h i k l m n ŋ o p ʔ q r s t u v x y z ʑ
Рытыввыв сёрнисикас:
a я b c d e f g h ч i j k l m n ŋ o p ʔ q r s ʃ t u v x y z
Асыв-вой сёрнисикас:
a b ƃ c d ƌ e э f g h ч i j k l m ш n ŋ o p ʔ q r s ʃ з t u v w x y z ʑ ж
Латин анбур (1957).
Асыввыв сёрнисикас:
Инициальяс:
Финальяс:
Тонъяс пасйӧны шыпасъясӧн: b, x, d, l, q, r
Шӧр сёрнисикас:
Инициальяс:
Финальяс:
Тонъяс пасйӧны шыпасъясӧн: b, x, d, l, q, r, g, f
Рытыввыв сёрнисикас:
Инициальяс:
Финальяс:
Тонъяс пасйӧны шыпасъясӧн: b, x, d, l, q, r, g, f
Латин анбур (1958).
Асыввыв сёрнисикас:
Инициальяс:
Финальяс:
Тонъяс пасйӧны шыпасъясӧн: b, x, d, l, q, r
Рытыввыв сёрнисикас:
Инициальяс:
Финальяс:
Тонъяс пасйӧны шыпасъясӧн: b, x, d, l, q, r, g, f
Шӧр сёрнисикас:
Инициальяс:
Финальяс:
Тонъяс пасйӧны шыпасъясӧн: b, x, d, l, t, s, k, f
1 - ib
2 - ob
3 - peb
4 - plaub
5 - tsib
6 - rau
7 - xyaa
8 - yim
9 - cuaj
10 - nkaum
Тагалог кыв

Тагалог кыв ("Tagalog" [təˈga: log]), сідзжӧ пилипино, филипино — тайӧ Филиппин діяс вылын малай-полинезия кыв, Филиппинъяс (англичанкӧд) каналан кыв. Анбур — латин, важӧн байбайин.
Тагалог анбур.
Латин.
Абэцэдарио (испан анбур):
Абакада:
Филипино (1987 восянь):
Чаморро (кыв)

Чаморро ("Fino' Chamoru") — тайӧ Гуам (Гуахан) ді да Войвыв Мариан діяс вылын малай-полинезия кыв, (англичанкӧд) каналан кыв. Анбур — латин.
1 - unu
2 - dos
3 - tres
4 - kuåttro'
5 - singko'
6 - sais
7 - sietti
8 - ocho'
9 - nuebi
10 - dies
100 - siento
Палау (кыв)

Палау ("belau") либӧ белау - тайӧ Палау діяс вылын малай-полинезия кыв, (англичанкӧд) каналан кыв. Анбур - латин, важӧн катакана.
Тетун (кыв)

Тетун ("Tetun, Lia-Tetun, Tetum"), сідзжӧ тетум - тайӧ Тимор ді вылын малай-полинезия кыв, Асыввыв Тимор Республикаса (португалкӧд) каналан кыв. Анбур - латин.
0 - zero, nol
1 - ida
2 - rua
3 - tolu
4 - hat
5 - lima
6 - nen
7 - hitu
8 - ualu
9 - sia
10 - sanulu
11 - sanulu-resin-ida
20 - ruanulu
Фиджи кыв

Фиджи кыв ("Na vosa vaka-Viti") — тайӧ Фиджи діяс вылын малай-полинезия кыв, англичанкӧд да хиндикӧд официал кыв. Анбур — латин.
0 - saiva
1 - dua
2 - rua
3 - tolu
4 - vaa
5 - lima
6 - ono
7 - vitu
8 - walu
9 - ciwa
10 - tini
11 - tinikadua
20 - ruasagavulu
Маори кыв

Маори кыв ("Māori", "te reo Māori" [ˈmaːɔɾi, tɛ ˈɾɛɔ ˈmaːɔɾi]) - тайӧ Выль Зеландияын малай-полинезия кыв, англичанкӧд официал кыв. Анбур - латин.
Маори анбур.
A a [a] Ā ā [aː] E e [e] Ē ē [eː] H h [h], [ʔ] I i [i] Ī ī [iː] K k [k] M m [m] N n [n] O o [o] Ō ō [oː] P p [p] R r [r], [ɾ] T t [t] U u [u] Ū ū [uː] W w [w], [ʍ] NG ng [ŋ] WH wh [ɸ]
Самоа кыв

Самоа кыв ("Gagana Sāmoa" [ŋaˈŋana ˈsaːmoa]) — тайӧ Самоа діяс вылын, Выль Зеландияын да Австралияын малай-полинезия кыв, Самоа Республикаын да Америкаса Самоаын (англичанкӧд) официал кыв. Анбур — латин.
Гавайи кыв

Гавайи кыв ("ʻōlelo Hawaiʻi") — тайӧ Гавайи діяс вылын малай-полинезия кыв, АӦШ-са Гавайи штатын (англичан кывкӧд ӧттшӧтш) официал кыв. Анбур — латин.
Гавайи анбур.
Aa , Ee , Ii , Oo , Uu , Hh , Kk ~ , Ll , Mm , Nn , Pp , Ww ~ , ʻ 
А сідзжӧ Āā Ēē Īī Ōō Ūū
1 kahi 
2 lua 
3 kolu 
4 hā 
5 lima 
6 ono 
7 hiku 
8 walu 
9 iwa 
10 ʻumi 
11 ʻumi ku-ma-kahi 
20 iwaka-lua 
30 kanakolu 
100 hanele 
1000 kaukani
Таити кыв

Таити кыв ("te reo tahiti, te reo mā‘ohi") — тайӧ Таити діяс вылын малай-полинезия кыв, Францияса Полинезиялӧн (франсузкӧд) официал кыв. Анбур — латин.
Таити анбур.
Важӧн мукӧддырйи: à, è, ì, ò, ù, â, ê, î, ô, û
1 tahi, hō’ē 
2 piti 
3 toru 
4 maha 
5 pae 
6 ono 
7 hitu 
8 va’u 
9 iva 
10 hō’ē ’ahuru
Пример.
’IRAVA MATAMUA
E fanauhia te tā’āto’ara’a o te ta’ata-tupu ma te ti’amā e te ti’amanara’a ’aifaito. Ua ’ī te mana’o pa’ari e i te manava e ma te ’a’au taea’e ’oia ta ratou ha’a i rotopū ia ratou iho, e ti’a ai;
’IRAVA PITI
E ti’a ta te ta’ata tata’itahi i te fa’ariro ’ei ti’ara’a no na, teie mau ti’amanara’a e te mau ti’amāra’a i ha’apararea i roto i teie Fa’ira’a, ma te hō’ē mā’itira’a’orehia ’oia na ni’a i te taura ta’ata, na ni’a i te rava ’iri, i te tānē e te vahine, i te reo, i te fa’aro’o, te mana’o poritita ’aore ra na ni’a i te tahi atu a mau mana’o no roto mai i te va’a’ai’a ’aore ra i te ’avirira’ata’ata; ma te ma’iti-’ore-ato’a-hia ’oia na ni’a i te faufa’a, i te papafanaura’a ’aore ra na ni’a i te tahi atu a mau huru ti’ara’a.
Teie atu a, ’aore ’e mā’itira’a e ravehia na ni’a i te papara’a poritita, i te manara’a-ture ’aore ra na ni’a i te papara’a i rotopū i te mau va’a’ai’a o te fenua ’aore ra o te hau-fenua o te hō’ē ta’ata a’amau, noa atu teie ’e fenua ’aore ’e hau-fenua mana ta’a’ē, ’e fenua fa’aterehia, i ’o’oti-pito-’ore ’aore ra ’e fenua ti’amāra’a fa’aitihia.
Тонга кыв

Тонга кыв ("lea faka-Tonga") — тайӧ Тонга діяс вылын малай-полинезия кыв, англичанкӧд официал кыв. Анбур — латин.
Тонга анбур.
1943 воӧдз сідзжӧ Gg /ŋ/ Bb /p/ Jj /tʃ/, /s/ 
Мукӧддырйи: Āā Ēē Īī Ōō Ūū Áá Éé Íí Óó Úú (либӧ a´ e´ i´ o´ u´)
Кирибати кыв

Кирибати кыв ("Taetae ni Kiribati, te taetae n aomata"), сідзжӧ гилберт кыв, тунгару — тайӧ Кирибати, Фиджи (Рамби ді), Тувалу, Науру, Соломон діяс вылын малай-полинезия кыв, Кирибати Республикалӧн англичанкӧд официал кыв. Анбур — латин.
Кирибати анбур.
Пыртӧм кывъясын: H, S, V
0 - akea
1 - teuana
2 - uoua
3 - tenua
4 - aua
5 - nimaua
6 - onoua
7 - itua
8 - wanua
9 - ruaiwa
10 - tebwina
11 - tebwi ma teuana
20 - uabwi
Маршалл кыв

Маршалл кыв ("kajin M̧ajeļ, kajin Majõl" /katʲɨnʲ mˠaɦˠtʲɜlˠ/, [kɑ͡æʑin m̴ɑʕʑɛ͡ʌɫ]) - тайӧ Маршалл діяс да Науру вылын малай-полинезия кыв, Маршалл діяс Республикалӧн англичанкӧд официал кыв. Анбур - латин.
Маршалл анбур.
Aa Āā Bb Dd Ee Ii Jj Kk Ll Ļļ Mm M̧ m̧ Nn Ņņ N̄ n̄ Oo O̧ o̧ Ōō Pp Rr Tt Uu Ūū Ww
Пример.
Выль гижанног: 
Io̧kwe eok Maria, kwo lōn̄ kōn
menin jouj;
Irooj ej pād ippam̧.
Kwo jeram̧m̧an iaan kōrā raņ im
ejeram̧m̧an ineen lo̧jiōm̧, Jesus.
O Maria kwojarjar, jinen Anij,
kwōn jar kōn kem rijjerawiwi.
Kiiō im ilo iien
amwōj mej. Amen.
Важ гижанног:
Jememuij iljõñ:
En kwojarjar im utiej etam;
En itok am Ailiñ;
Kimin kõmõnmõn ankilam ilõl einwõt air kõmmõn ilõn.
Letok ñõn kim kijim rainin.
Jolok amuij bwid ibbam,
Einwõt kimij julok bwid ko an ro jet ibbem.
Am melejjoñe kim en jab ellã jen joñan,
Ak kwon kejbarok kim jen Eo Enana.
Bwe am Ailiñ im kajur im aibuijuij indrio, Amen.
Науру кыв

Науру кыв ("dorerin Naoero, Ekaiairũ Naoero") - тайӧ Науру ді вылын малай-полинезия кыв, англичанкӧд официал кыв. Анбур - латин.
Науру анбур.
a, ã, e, i, o, õ (ò), u, ũ (ù), j, b, c, d, f, g, h, j, k, l, m, n, ñ (ng), p, q, r, s, t, w, y, z
Пример.
Ñaga ã eitsiõk õrig imim, Gott õrig ianweron me eb. Me eitsiõk erig imin ñana bain eat eb, me eko õañan, mi itũr emek animwet ijited, ma Anin Gott õmakamakur animwet ebõk. Me Gott ũge, Enim eaõ, me eaõen. Me Gott ãt iaõ bwo omo, me Gott õekae iaõ mi itũr. Me Gott eij eget iaõ bwa Aran, me E ij eget itũr bwa Anũbũmin. Ma antsiemerin ma antsioran ar eken ũrõr adamonit ibũm. Me Gott ũge, Enim tsinime firmament inimaget ebõk, me enim ekae ebõk atsin eat ebõk. Me Gott eririñ firmament, mõ õ ekae ebõk ñea ijõñin firmament atsin eat ebõk ñea itũgain firmament, mõ ũgan. Me Gott eij egen firmament bwe Ianweron. Ma antsiemerin ma antsioran ar eke ũrõr karabũmit ibũm.
Сметанина Раиса Петровна

Раиса Петровна Сметанина (1952) — Сöвет кадся нималана лызьöн котралысь, Олимпиада ворсӧмъясын унаысь вермысь (1976, 1980, 1992), Ставмирса да СССР-са чемпионатъясын лызьöн котралöм серти унаысь вермысь, СССР-са спортын заслуженнӧй мастер (1976).
Олан туй.
Раиса Сметанина чужӧма 1952-ӧд вося урасьӧм тӧлысь 29-ӧд лунӧ Коми АССР-ын Изьва районса Мокчой сиктын кӧр видзысьяслӧн семьяын. 1967-ӧд воын помалӧма Мокчойса 8 класса школа, 1970-ӧд воын — И.А. Куратов нима Сыктывкарса педагогическӧй училище.
1992-ӧд восянь уджалö Коми Республикаын «Медвылыс спорт мастерство серти Сыктывкарса школаын» лызьӧн котралӧм кузя медыджыд тренер-велӧдысьӧн, экспертӧн.
Лызьöн котралöм.
Лызьöн котралöмысь медводдза наставникъясöн вöлiны ыджыдджык вок Илля да физкультураысь велöдысь, а медводдза ордйысьöмъясöн – сиктса да районса тшупöдын. Иван Куратов нима педучилищеын велöдчигöн Раиса Сметанина пырöдчис республикаса да ставсоюзса ордйысьöмъясö, кöнi сiйöс казялiс СССР-са нывбабаяс сборнöйын медшöр тренер Виктор Иванов. 1972 воын Р.Сметанинаöс корисны ыджыд спортö да пыртiсны лызьöн котралöм серти СССР-са öтувтöм котырö.
СССР-са чемпионатъяс.
Кызь сайö во Раиса Сметанина вöлi странаын лызьöн котралöмысь медвына спортсменöн. СССР-са чемпионатъясын сiйö шедöдiс 21 зарни (1974, 1976—1977, 1983—1986, 1989, 1991 воясын), 14 эзысь да 15 ыргöн медаль.
Ставмирса чемпионатъяс.
Ставмирса чемпионатъяс вылын нималана лызьöн котралысь босьтiс 5 зарни (1974, 1978, 1982, 1985, 1991), 5 эзысь да 4 ыргöн медаль.
Раротонга кыв

Раротонга кыв ("Māori Kūki 'Āirani, Te reo Ipukarea"), сідзжӧ кук кыв, Куклӧн діяслӧн маори — тайӧ Куклӧн діяс вылын (Выль Зеландия) малай-полинезия кыв, англичанкӧд официал кыв. Анбур — латин.
Раротонга анбур.
A a, E e, I i, O o, U u, N n, NG ng, M m, P p, T t, K k, R r, V v
Мукӧддырйи: Ā ā, Ē ē, Ī ī, Ō ō, Ū ū, F f, H h, S s, ' ("amata")
0 - kare
1 - ta'i
2 - rua
3 - toru
4 - 'ā
5 - rima
6 - ono
7 - 'itu
8 - varu
9 - iva
10 - nga'uru
11 - nga'uru-ma-ta'i
20 - rua nga'uru
Тувалу кыв

Тувалу кыв ("te ggana Tuvalu") — тайӧ Тувалу, Фиджи, Кирибати, Науру діяс вылын да Выль Зеландияын малай-полинезия кыв, Тувалу діяслӧн англичанкӧд официал кыв. Анбур — латин.
Тувалу анбур.
Aa, Ee, Ii, Oo, Uu, Āā, Ēē, Īī, Ōō, Ūū, Ff, Gg, Hh, Kk, Ll, Mm, Nn, Pp, Ss, Tt, Vv
1 - tasi, tahi
2 - lua
3 - tolu
4 - fa
5 - lima
6 - ono
7 - fitu
8 - valu
9 - iva
10 - sefulu
11 - sefulu tasi
20 - lua sefulu
Малагаси кыв

Малагаси кыв ("Malagasy" [ˌmalaˈɡasʲ]), сідзжӧ мальгаш кыв - тайӧ малай-полинезия кыв, Мадагаскарлӧн официал кыв. Анбур - латин, важӧн - араб (сурабе).
Малагаси анбур.
a, b, d, e, f, g, h, i, j, k, l, m, n, o, p, r, s, t, v, y, z
Мукӧддырйи: à â é ê ô n̈ (ñ)
Гаити креол кыв

Гаити креол кыв ("Kreyòl ayisyen" [kɣejɔl ajisjɛ̃]) - франсуз креол кыв, Гаитилӧн франсузкӧд официал кыв. Анбур - латин.
Бислама (кыв)

Бислама ("Bislama") - англичан креол кыв, Вануату Республикалӧн англичанкӧд да франсузкӧд официал кыв. Анбур - латин.
1 - wan
2 - tu
3 - tri
4 - fo
5 - faev
6 - siks
7 - seven
8 - eit
9 - naen
10 - ten
Yumi, Yumi, yumi i glat long talem se
Yumi, yumi, yumi i man blong Vanuatu
God i givim ples ia long yumi,
Yumi glat tumas long hem,
Yumi strong mo yumi fri long hem,
Yumi brata evriwan!
Plante fasin blong bifo i stap,
Plante fasin blong tedei,
Be yumi i olsem wan nomo,
Hemia fasin blong yumi!
Yumi save plante wok i stap,
Long ol aelan blong yumi,
God i helpem yumi evriwan,
Hem i papa blong yumi!
Папъяменто (кыв)

Папъяменто ("Papiamentu" либӧ "Papiamento") — португал-испан креол кыв, Нидерланд Антил діяслӧн нидерландкӧд да англичанкӧд официал кыв. Анбур — латин.
Крио (кыв)

Крио ("Krio") — англичан креол кыв, Съерра-Леонеын англичанкӧд официал кыв. Анбур — латин.
Крио анбур.
A a Aw aw Ay ay B b Ch ch D d E e Ɛ ɛ F f G g Gb gb H h I i J j K k Kp kp L l M m N n Ny ny Ŋ ŋ O o Ɔ ɔ Ɔy ɔy P p R r S s Sh sh T t U u V v W w Y y Z z Zh zh
Тонъяс мукӧддырйи пасйӧны: à, á, â.
0 - ziro
1 - wan
2 - tu
3 - tri
4 - fo
5 - fayv
6 - siks
7 - sɛvin
8 - et
9 - nayn
10 - tɛn
Кеня

Кеняӧн шуӧны кык пӧлӧс лэбачӧс. Ӧтиыс (; ) чавкан ыджда, а мӧдыс (; )) – ичӧтджык.
Ыджда да рӧм.
Ыджыд кенялӧн сьӧктаыс овлывлӧ 197 граммӧдз. Гӧныс кельыдперкаль рӧма. Кузиник бӧжыс сьӧд, увдорыс да вевдорыс еджыд. Вом пельӧссяньыс тӧдчӧ ус модаа сьӧд визь. А ичӧтик мича «рӧмпӧштаныс» кыкнан бордъяс кельыдлӧзов. Юр вылас эм вомӧна визьяса ичӧтик туг. Лэбалӧ сьӧкыдпырысь, борднас частӧ шенасигтырйи.
Ичӧт кенялӧн сьӧктаыс сӧмын 97 грамм. Вывтырыс 31 сантиметр кузьта. Гӧныс пушыд да небыд, бордйыс дженьыд да паськыд. Кузь бӧжыс гӧгрӧс пома. Юрыс да синмыс пемыдруд рӧма. Кынӧм улыс, бордйыс да бӧжыс гӧрдов. Чӧв олысь лэбач, шыасьлывлӧ шочиника.
Паськалӧм.
Кеняяс – вӧрса лэбачьяс, эрдъяс вылӧ да кушинъясӧ пӧшти оз петавлыны. Нэм чӧжыс олӧны пыр ӧтилаын, медсясӧ ньыв пуа-козъяинъясын. Сӧмын ыджыд кеняяслӧн кутшӧмкӧ юкӧн тӧвнас вешйывлӧ рытыв-лунвывланьӧ.
Оласног да сёян.
Катша-рака моз жӧ быдтор сёйысь тылабордаяс. Арнас да тӧвнас кокалӧны пелысьлысь да тусяпулысь вотӧссӧ. Радейтӧны чӧсмасьны быдсяма гагнас да налӧн номыръясӧн. Гожӧмнас дзерӧдӧны посни кайясӧс. Позъяс пырӧмӧн кокалӧны налысь колькъяссӧ да кайпиянсӧ. Уськӧдчывлӧны и шыръяс вылӧ. Чукӧртӧны быдмӧгъяслысь кӧйдыссӧ да тӧв кежлӧ дзеблалӧны нитш улӧ да пу горсъясӧ. Бӧрыннас, кӧдзыдъяс дырйи, ассьыныс дзеблалӧмторъяссӧ кокньыда аддзӧны весиг джуджыд лым улысь. 
Кеняяс – колана лэбачьяс, вайӧны уна буртор вӧр-валы, лёк вӧчысь гагъясӧс бырӧдӧны да. Но кыйсьысьяс найӧс мустӧмтӧны, сы вӧсна мый пӧткӧдчӧны налькъясӧ шедӧм кыйдӧсӧн, а сідзжӧ кокалӧны лэчьясӧ веськалӧм сьӧлаясӧс. А ыджыд кеня, мыйӧн казялас мортлысь локтӧмсӧ, ылісянь на заводитас чирзыны да аслас горзӧмнас шызьӧдас вӧрсӧ и васӧ. Та бӧрын колана пӧтка дінад гусьӧнтӧ сэсся он нин сибӧдчы. 
Поздйысьӧм.
Позъяснысӧ вӧчӧны пуяс вылӧ, налӧн сук лапъяс пӧвстӧ, дзик пучер бердас – тыдавтӧминӧ. Весиг зэв сюсь синма мортлы сьӧкыд казявны татшӧм позтӧ. Тэчӧны найӧс небыдик ув-вожйысь да ройысь. Пӧжны пуктӧны вит-ö-квайт кольк, найӧ вежов рӧма сьӧд чутъясаӧсь. Позъяс пукалӧны чеччывтӧг кык вежонысь дырджык. Ыджыд кенялӧн пияныс позсӧ эновтӧны 20 лун бӧрын, а ичӧтыслӧн тӧлысьӧн-джынйӧн мысти.
Рӧдвуж кыв вылын.
Лэбачыслӧн нимыс абу зэв важся. Миян моз кеняӧн шуӧны нӧшта сӧмын перымса комияс. Мукӧд финн-йӧгра войтыр тайӧ кывсӧ оз тӧдны и быдӧн на пиысь нимтӧ ас ногыс: удмуртъяслӧн – пекшал, марилӧн – купшульӧ, мордвалӧн – пиже чевача.
Ласича

Ласича (; ) – тайӧ тулан рӧдысь вӧрса пемӧс.
Ыджда да рӧм.
Тайӧ пемӧсыслӧн уна ӧткодьлуныс сьӧдбӧжкӧд. Сы кодь жӧ пельк да чувкӧс, кокыс дженьыд, ичӧтик юрыс вӧсни да кузь голяа. Татшӧм ӧткодялан подув сертиыс кӧнсюрӧ весиг лӧсьӧдӧмаӧсь пемӧсыслысь нимсӧ. Шуам, мари кывйын коляйос, кодлӧн вежӧртасыс, комиӧдны кӧ, «шыр сьӧдбӧж». Но вывтырнас жебджык да бӧж йылыс туша рӧмсьыс оз торъяв – тӧвнас быдлаті сылӧн дзик еджыд, гожӧмнас рудов.
Паськалӧм.
Олӧ-вылӧ ласича сьӧдбӧжысь на паськыдджыка: Европаын, Войвыв Африкаын, Войвыв Америкаын да Азиялӧн унджык юкӧнас. Россияын оз паныдасьлы сӧмын Вой саридз діяс вылын да Таймыр кӧджлӧн войвывланяс. Оз пов овмӧдчыны ыбъяс бердын да сиктъяс гӧгӧрын. Но ӧтдортӧ сьӧдбӧжлысь олан местаяссӧ. Сьӧд вӧраинъяс оз жӧ лӧсявны сылы. Нюдз тушанас змей моз кокньыда писькӧдчӧ лӧп-ёг да из чукӧръяс пӧвстті. Вермӧ вӧтлысьны шыръяс бӧрся налӧн мупытшса ветлан туйясӧдыс.
Поздйысьӧм.
Позтырас кызвыныслӧн овлывлӧ 5 либӧ 7 пи. Корсюрӧ чужтывлӧны и дас кыкӧс. Ласичапиян синмасьӧны куим вежон кольӧм бӧрын. Котырыс разалӧ гожӧм помасигӧн либӧ арнас, кор томъясыс лоӧны мамныскӧд ӧтыдждаӧсь нин.
Оласног да сёян.
Нэм чӧжыс олӧ пыр ӧти местаын. Кыйсян угоддьӧсӧ лун-вой кытшовтан ылнаыс куим километрысь унджык оз овлы. Айыслӧн да эньыслӧн оланіныс абу ӧтувъя – быдӧнлӧн аслас кытш. Пӧткӧдчӧ ласича яя сёянӧн. Медся ёна радейтӧ кутавны шыръясӧс да крысаясӧс. Тшапйӧдлӧ кыйдӧссӧ юрӧдыс да босьтӧ ловсӧ налысь юр лысӧ курччалӧмӧн. Пӧтмӧныс сылы колӧ ӧти шыр. Но заптывлӧ ёна унджык – кызьӧдз кымын.
Яй сёйысь пемӧсъяс пӧвстын ласича медся ичӧт вӧрпа. Но пӧльзаыс вӧр-валы сысянь зэв ыджыд, оз сет помтӧг рӧдмыны-паськавны шыр-крысалы да. Во чӧжӧн ӧти ласича бырӧдӧ кык-ö-куим сюрс быдсикас гужгысь-йирысьӧс, кодъяс тшыкӧдӧны быдмӧгъясӧс.
Пемӧсъясӧс туялысьяслӧн висьталӧм серти, том ласичаясӧс пӧ кокньыда позьӧ мевйӧдны. Татшӧм быдтан вӧрпаясыс пӧ лоӧны зэв сибыдӧсь видзысь-вердысьясыс дінӧ. Оз ӧд прӧстӧ рочьяс шуны ласкаӧн да ласичаӧн.
Гортса ласичаяс каньясысь на бурджыка видзӧны олан керкаяссӧ шыръясысь да крысаясысь. Сы вӧсна, мый куталӧны кузь бӧжаясӧс оз сӧмын ортсӧ петаліганыс, но и позъяс пырӧмӧн. Сэки ласичаяс бырӧдӧны верстьӧясыскӧд тшӧтш налысь уна лыда йылӧмсӧ. Весиг медся гырысь крысаяскӧд паныдасигӧн оз повзьыны да кежны бокӧ, а помӧдз косясьӧны накӧд. Бур оласногсӧ тӧд вылын кутӧмӧн ласичаясӧс пыртӧма видзан вӧрпаяс лыдӧ. Сы вӧсна найӧс кыйны оз позь.
Рӧдвуж кыв вылын.
Комиысь ӧтдор ласича нимӧн вӧдитчӧны тшӧтш перымса комияс да удмуртъяс. Но тайӧ абу важся кыв. Куимнан рӧдвуж войтырыс тайӧ нимсӧ босьтӧмаӧсь рочьяслысь. Но эмӧсь и ас нимъяс: удорасалӧн "учи-кычи", удмуртъяслӧн "тӧдьы чайы".
Тотаркатша

Тоторкатша (; ) – вöрса лэбач. 
Ыджда да рöм.
Тайö лэбачыс ыджданас ябыр () кодь. Топыд яя тушаыс 26-28 сантиметр кузьта, сьöктаыс 75 граммöдз овлö. Рöмыс абу зэв синмö шыбитчана. Мышку вылысыс айыслöн и эньыслöн öткодь – пöим кодь рудов. Кокыс, нырыс да бöжыс сьöд, кöнi дор тывбордъясыс еджгов рöмöн торъялöны. Перкаль син вомöныс нырсяньыс тöдчö вель паськыд пемыд визь. Кынöм улыс дзик еджыд. Ён нырыс увлань крукыля да варышланьö мунö. Ныр пытшкöс вылысладор пöлöнас весиг пиньтор эм. Ныр вуж дiнас чурвидзöны чорыд сiяс. Гöгрöс йыла бордйыс дженьыд, а бöжыс катшакöд öткодь – кузь да тшупöдъяса. Китшкöны-шыалöны кайясыс катшаяс моз жö. Та вöсна, тыдалö, важ коми йöз и думыштöмаöсь тоторкатша кывсö. Рочьяс шуöны сорокопутöн, кодлöн воддза юкöныс (сорока) катшакöд öткодялöм йылысь жö висьталö.
Паськалöм.
Тоторкатшаяс олöны-вылöны зэв паськыда: Европаын, Азияын, Африкаын да Войвыв Америкаын. Коми муын паныдасьлöны лунвывсяньыс вöра тундраöдз. Миянö локтöны тулыснас – косму либö ода-кора тöлысьö. Овмöдчöны оз сук пармаö, а вöр дорöсъясö, ыбъяс гöгöрын. 
Поздйысьöм.
Позсö лöсьöдöны пуяс-кустъяс йылö. Тэчöны сiйöс небыдик ув-вожйысь да быдмöг заясысь. Пыдöсас вольсалöны пушыд турун да гöн. Пöжны пуктöны рудов чутъяса еджыд рöма посньыдик вит-ö-квайт кольк. Эньыс пукалö позъяс дас вит лунöдз, айыс корсюрö вежлывлö сiйöс. Кайпиянсö борд йылас кыпöдчытöдзыс вердöны батьыс и мамыс.
Оласног да сёян.
Пöткöдчöны тоторкатшаяс сöмын яя сёянöн. Кыйдöссö синйöны куст либö пу туган йылын пукалöмöн. Казяласны кö шырöс, лёкгагйöс, чиркöс, кыша гагъясöс либö укшаль кайпиянöс, пыр и уськöдчасны тöв ныр моз да тшапкасны коньöръясöс ёсь йыла гыжъяснас. Чöсмасьöны шедöм ловнас крукыля нырнас косявлöмöн. Пöтöм бöрас коляссö оз эновтны кыдз веськалö, а сатшкöны мöдысь кежлö ёсь йыла пу увйö. Вöрöд ветлiг-мунiгöн кö казялан öшалысь косьмöм лёкгагйöс, тöд, тайö уджыс тоторкатшалöн.
Коми муын быдтысьö да гожйö кык сикас тоторкатша: "ыджыд тоторкатша" () да "ичöт тоторкатша" (). Ичöт тоторкатшаыс жебджык тушанас да и гöн рöмнас торъялö ыджыдсьыс.
Лэбачьясыс бöр мунöны лунвывланьö кӧч тӧлысьӧ либö йирым тöлысьö. Тöвйöны найö Россиялöн шöр юкöнъясын, а сiдзжö Крымын да Кавказын.
Рöдвуж кыв вылын.
Тылабордаыслöн öтувъя зэв важся нимыс абу. Сöмын перымса комияс комияс моз жö нимтöны "тоторкатшаöн". Öткымын коми сёрнисикасын тоторкатшаöс нöшта шуöны "тотшкайöн" да "джетшкайöн". А удмуртъяслӧн – "тэль котшо", мый лоö, комиöдны кö, вöрса катша.
Юренькай

Юренькай (; ) – тайö пышкай котырысь сьылысь лэбач.
Ыджда да рöм.
Шöрпöлöс тушаа лэбач, ыджданас ябыр () кодь. Кöнсюрö шуöны тшöтш "юрсикайöн", "сорса кайöн" да "льöмкайöн" (). Пуысь пуö лэбалöны «свир-свир» шыалiгтыр, та серти, тыдалö, роч нимыс артмöма. Коми нимъясыслöн подувъясыс гöгöрвоанаöсь жö. Тöвнас юренькайяс пöткöдчöны пу вотöсöн. Медся ёна радейтöны кокавны пелысьлысь, жовлысь, лежнöглысь да тусяпулысь мольяссö. Буретш та йылысь и висьталö льöмкай нимыс.
Нöшта синмö шыбитчö лэбач юрыслöн аслыспöлöслуныс – балябöжас гöныс быттьö сорс либö юрси туг чурвидзö. Удмурт сёрниын татшöмсяма кывъясыс тшöтш эмöсь: "чукойыр", "сорса ябыр" да с.в. (комиöдны кö, лоö тугъя юр, сорса ябыр).
Яръюгыд рöма лэбачьяс. Вывтыр гöныс кызвыннас гöрдовруд, мышладорыс сьöдовгöрд, коскыс да бöж вылысыс рулов, туша улысладорыс еджговруд. Голяыс да нырсяньыс синмöдзыс мунысь визьыс, а сiдзжö нырыс, бордйыс да кокыс сьöд. Борд гöн помъясыс да бӧж йывъясыс зарни рöмаöсь. Синмыс перкаль.
Сьывны вермöны эньыс и айыс. Но чипсасьöны лöня да пыр öти ногöн.
Паськалöм.
Олöны-вылöны Европаса, Азияса да Войвыв Америкаса сьöд вöраинъясын. Миянын паныласьлöны парма пасьтала. 
Поздйысьöм.
Позсö лöсьöдöны лыска пуяслöн туган йылö. Кыöны-тэчöны сiйöс кос увъясысь да нитшкысь, пыдöсас вольсалöны сюмöд да рой. Пöжны пуктöны нёльсянь сизим колькйöдз, кодъяслöн еджговдöз веркöсас тöдчöны шочиник гöрдовдöз, сьöд да руд чутъяс. Позъяс пукалö сöмын эньыс, кодi оз чеччыв кык вежон чöж. Сэки айыс вердö гозпöвсö. А сильöпияныс лоöм бöрын сёянсö ваялöны йылöмыслы мамыс и батьыс. Котырасьöны юренькайяс векджык сора тöлысьлöн мöд джынъяс.
Оласног да сёян.
Юренькайяс зэв азым лэбачьяс. Гожöмнас, вотöсъяс лотöдз, вердчöны гут-гагйöн, тшöтш и номъясöн, кодъясöс куталöны сынöдын лэбалiгöн. Арся пöраö уна лыда кельöбъясöн локтöны сиктъясö да дача йöръясö. Он кö ыршасьöмöн-горзöмöн вöтлы найöс, ас дырйиыд öти здукöн пыллясны-горшаласны öшинювса пуяс вылысь став тусьсö. Бöръя воясö кутiсны ёна рöдмыны ватшкан кайяс (), кодъяс гожöмбыд дöзмöдчöны му вöдитысьяслы да юренькайяс вотöдз на матiгöгöрысь куштöны став быдмöг сёянсö. Та вöсна вöрысь локтöм юренькайяслы морт оланiнъясысь пöшти нинöм нин оз вичмы. Тöвнас юренькайяс вешйылöны шоныдджык муяслань. Ёна кöдзыдъяс дырйи воöдчывлöны Европалöн лунвыв юкöнъясöдз.
Юренькайяс абу вöй, а сибöдысь тылабордаяс. Сы вöсна кокниа шедöны. Но видзигöн лэбачьясыс олöны гажтöма да дугдывтöг корöны сёйны.
Герчкан

Герчкан (; ) – вӧрса лэбач. 
Ним.
Герчкан – дзуртан шыа лэбач. Чуксасьӧмсӧ кывзан да, быттьӧ пуысь вӧчӧм сынан пиньясӧд бедьторйӧн гирсйӧдлӧны. Коми сёрнисикасын нӧшта шуӧны "ватшканӧн", "гетшканӧн", "герчканӧн" да с.в. Перымса комилӧн – "герскан", "гретшкан", удмуртъяслӧн – "татыртісь", "тшажы", "куажы", кодъясӧс артмӧдӧмаӧсь «трачкӧдчысь», «дзажгысь» вежӧртаса кывъясысь.
Ыджда да рӧм.
Ичӧтик тылаборда, сьӧктаыс овлывлӧ 150 граммӧдз, тушаыс 25-29 сантиметр, юрыс пелькиник, бӧжыс дженьыд. Мышкуыс гӧрдовруд. Синкымыс, банбокыс да морӧсыс рудов, кынӧмыс да бӧж улыс еджгов-кольквиж, ӧтар-мӧдар бокас тӧдчӧны вомӧна еджыд визьяс. 
Паськалӧм.
Паськыда олӧны тайӧ лэбачьясыс сӧмын Коми мулӧн лунвыв юкӧнъясын – Сыктыв, Визин да Летка вожъясын. Шочджыка паныдасьлӧны Кулӧмдін да Удора районъясын, а сідзжӧ Печора ю ковтасын.
Поздйысьӧм.
Поздысьӧны муӧ джуджыд турун пӧвстӧ. Вель паськыд гуранаинӧ пуктӧны дасысь унджык кольк. Найӧ вижов либӧ вежов рӧмаӧсь, перкальвевъя чутъясасӧсь. Пӧжсигас позъяс пукалӧ сӧмын эньпӧлыс кык вежонысь дырджык.
Оласног да сёян.
Кайпияныс петӧны синмаӧсь да гӧнаӧсь. Ставныс ӧткодь чим сьӧд рӧмаӧсь. Колькйысь петӧм бӧрын, косьмыштасны да, пыр заводитӧны вӧтлысьны мамыс бӧрся, медым ӧтвылысь перйыны кынӧмпӧтсӧ. Вердчӧны лэбачьясыс гагъясӧн, номыръясӧн да быдмӧг кӧйдысӧн. Арланьыс герчканъяс дугдӧны шыавны, сы вӧсна он казяв, кор эновтӧны чужанінсӧ да мунӧны шоныд муясӧ. Тӧвйӧны найӧ Шӧр да Лунвыв Африкаын. 
Лунвылысь локтӧны Комиӧ вель сёрӧн – гожӧм пуксигӧн, кор видзьяс, егыръяс да керасінъяс вевттьысьӧны сук турунӧн. Гусьӧн олысь лэбач, сы вӧсна зэв шоча мойвилӧ аддзывны сійӧс. Чуксасьӧм сертиыс и тӧдмалан, кодарын олӧны. Гетшкыны пондӧны шонді пуксьӧм бӧрын. Вой шӧрнас ланьтыштласны, асъя кыа петігӧн бара нин сьылӧны. 
Рӧдвуж кыв вылын.
Важся нимыс лэбачыслӧн абу. Быд финн-йӧгра войтырлӧн асланыс лӧсьӧдӧм кывъяс.
Бордъя шыр

Бордъя шыр (; ) – лэбалысь да йöлöн вердысь пемöс.
Ыджда да рöм.
Тайö пемöсыс пырö шöрпöлöс ыджда лэбалысь шыръяс лыдö. Вывтырыслöн кузьтаыс овлывлö 6 сантиметрöдз, сьöктаыс – 14 граммöдз. Лэбалан нярыс векни. Пельыс паськыд, гöгрöс йыла. Гöныс сук да небыд. Мышку вылыс пемыд, дзирдалан вевъя. Кынöм улыс кольквижлань мунö. 
Паськалöм.
Вöр-ва туялысьяслöн висьталöм серти, Коми муын казявлöмаöсь кык-ö-куим сикасöс. Но медся бура тöдмалöма «северный кожанок» нима шырöс, кодöс коми йöз шуöны бордъя шырöн, нярбордйöн, няр бордъя шырöн да няркушöн. Комиысь öтдор тайö шыръясыс олöны Беларусьын, Украиналöн войвылын, Балтика бердса муясын.
Оласног да сёян.
Тайö нёньöдысь пемöсыслöн олöм-вылöмыс йитчöма бордъя гут-гагъяслöн да лэбачьяслöн моз сынöдын лэбалöмкöд. Став вывтыр тэчасыс сылöн сетö позянлун дыр кад чöж кутчысьны енэжын: и водз да бöр кокъяскостса няр дыжыс, и кокни лыяса корпаыс, и морöсас кöяыс. Лэбалысь шыръяслöн Му вывса став сикасыс артавсьö 800 гöгöр. Кызвыныс на пиысь пöткöдчöны гут-гагйöн. Но эмöсь и сэтшöмъяс, кодъяс юöны сöмын ловъя ловъяслысь вирсö.
Лун кежлö нярбордъяс дзебсьöны пу горсъясö, кырта потасъясö, керка вевт увъясö. Эньловъясыс чукöртчывлöны гырысь котыръясö, налöн лыдыс кайлывлö комынöдз. А айясыс коллялöны югыд кадсö öткöн-öткöн. Кынöмпöтсö перйыны нярбордъяс петöны шондi лэччöм бöрын. Лэбалöны найö вöр дорöсъясын, шоч пуяса вöръясын, керка гöгöръясын. Куталöны быдмöгъяслысь коръяссö вильöдысь гагъясöс. Татшöм ногöн асьныс пöткöдчöны и вöр-валы пöльза вайöны. Корсюрö нярбордъяс кыпöдчылöны 20-30 метр вылнаöдз. Лэбалiгас тэрыба шенасьöны коккостса бордъяснас, друг чепöсйывлöны водзланьö либö шыбитчывлöны боквыв. Торйöн ёна лэбалöны нярбордъяс ода-кора тӧлысь помын – кор сынöдын петкöдчöны малейяс () да жунькъялöны пуысь пуö.
Комиын олысь нярбордъяс оз повны кöдзыд поводдяысь, та вöсна тӧв кежлö оз ланьтöдчыны сёр арöдз. Кузь тöвся кадсö нярбордъяс садьмывтöг вуджöны асланыс дзебсянiнъясын гожъян местаяссяньыс оз ёна ылын.
Поздйысьöм.
Гозйöдчöны шыръясыс арнас, но пытшпиасьöны сöмын тулыснас. Лӧддза-номъя тӧлысь помын чужтöны кык пиöс, кодъяс водзпöрсö синтöмöсь да гöнтöмöсь. Чужöм бöрас йылöмыс каттьысьöны мамыслöн морöсö да тшапкысьöны нёняс. Тадзи вомсö восьтлытöг найö кутчысьöны лун нёль-ö-витöдз. Сэки мамыс öшалысь пияннас и лэбзьывлö аслыс сёянсö корсьны. Куим вежон мысти том пияныс асьныс нин заводитöны лэбавны. 
Рöдвуж кыв вылын.
Перымса комияс лэбалысь шырöс нимтöны "кушбордйöн", а удмуртъяс – "лобасъ шырöн".
Рассыхаев Денис Александрович

Рассыхаев Денис Александрович (1981) — коми артист, Виктор Савин нима Драма театрын юрнуöдысь ворсысь, режиссёр.
Олан туй.
Денис Рассыхаев чужӧма 1981-ӧд вося лӧддза-номъя тӧлысь 24-ӧд лунӧ Кулӧмдін районса Кулӧмдін сиктын. 1988–1998-ӧд воясӧ велöдчӧма Зеленеч школаын. 1998-ӧд восянь уджалö В.Савин нима государственнöй академическöй Драма театрын. Помалӧма 2002-ӧд воын Коми Республиканса искусствояс училищӧ. 2006-ӧд воын помалӧма уджысь орӧдчытӧг Ярославльын театральнöй институтлысь театральнöй искусство факультет «театрса да киноса актёр» специальносьт серти, сэсся Щукин нима театральнӧй институтысь режиссёр юкӧн.
Ворсӧм.
Театрын ворсӧма сё сайӧ роль, на лыдын:
Кыдзи режиссёр, Драма театрын пуктӧма «Зверь» антиутопия да «Снегурочка. Live» эпическӧй феерия.
Семья.
Гӧтырыс — театрын ворсысь Малькова С. В., быдтӧны куим челядьӧс.
Кабувердьяну (кыв)

Кабувердьяну (cabuverdiánu, kriolu kabuverdianu, kriolu, kriol) - португал креол кыв, Кабо-Верде діяслӧн португалкӧд официал кыв. Анбур - латин ("ALUPEC").
Пример.
Ôi Cábu Vêrdi, Bô qu’ ê nhâ dôr más sublími Ôi Cábu Vêrdi, Bô qu’ ê nhâ angústia, nhâ paxõ Nhâ vída nâce Dí disafíu dí bú clíma ingrátu Vontádi férru ê bô nâ nhâ pêtu Gôstu pâ lúta ê bô nâ nhâs bráçu Bô qu’ ê nhâ guérra, Nhâ dôci amôr
Stênde bús bráçu, Bú tomâ-m’ nhâ sángui, Bú rêga bú tchõ, Bú flúri! Pâ térra lôngi Bêm cába pâ nôs Bô cú már, cêu í bús fídju N’ úm dôci abráçu dí páz
Санго (кыв)

Санго ("yângâ tî sängö" [jáŋɡá tí sāŋɡō]) - Шӧр Африкаса Республикаын, Чадын да Конго Демократия Республикаын креол кыв, Шӧр Африкаса Республикалӧн франсузкӧд официал кыв. Анбур - латин.
Санго анбур.
Сідзжӧ: ä, ë, ï, ö, ü, â, ê, î, ô, û, kp, gb, mb, mv, nd, ng, ngb, nz
C, J, Q, X сӧмын ас нимъясын.
0 - pärä
1 - ôko
2 - ûse
3 - otâ
4 - usïö
5 - ukü
6 - omënë
7 - mbârâmbârâ
8 - miombe
9 - gümbâyä
10 - balë ôko
15 - balë ôko na ukü
20 - balë ûse
67 - balë omenë na mbârâmbârâ
100 - ngbangbo ôko
200 - ngbangbo ûse
723 - ngbangbo mbârâmbârâ na balë ûse na otâ
1000 - sâke
3496 - sâke otâ na ngbangbo usïö na balë gümbâyä na omenë
1000000 - kutu ôko
854320106 - kutu ngbangbo miombe na balë ukü na usïö na sâke ngbangbo otâ na balë ûse na ngbangbo ôko na omenë
Пример (Шӧр Африкаса Республикалӧн кып).
E Zîngo
Bêafrîka, mbeso tî âBantu
Kîri mo gbû gîgî tî mo-mvenî
Mo bâa pâsi na gbe tî âzo kûê
Me fadësô, mo ke na kürü gô
Mo sö benda, mo bûngbi kûê ôko
Na kusâra ngâ na nëngö-terê
Tî tö ndâ tî finî dutï tî ë sô
E mä gbegô tî-âkötarä tî ë
E gbû kua nzönî na nëngö-terê
E kpë ndiä nzönî na mängö-terê
E kinda wasïöbê, ë tomba pâsi
E yâa bandêra tî ködrö tî ë!
Сеселва (кыв)

Сеселва ("Seselwa") либӧ сейшел креол кыв - франсуз креол кыв, Сейшел діяслӧн англичанкӧд да франсузкӧд официал кыв. Анбур - латин.
Сеселва анбур.
A B D E F G I K L M N O P R S T U V W Y Z
 Sesel ou menm nou sel patri.
 Kot nou viv dan larmoni.
 Lazwa, lanmour ek lape.
 Nou remersye Bondye.
 Preserv labote nou pei.
 Larises nou losean.
 En leritaz byen presye.
 Pour boner nou zanfan.
 Reste touzour dan linite.
 Fer monte nou paviyon.
 Ansanm pou tou leternite.
 Koste Seselwa.
1 Enn
2 De
3 Trwa
4 Kat
5 Senk
6 Sis
7 Set
8 Ywit
9 Nef
10 Dis
Ток писин (кыв)

Ток писин ("Tok Pisin" [ˌtokpiˈsin]) - англичан креол кыв, Папуа-Выль Гвинеялӧн англичанкӧд да хири-мотукӧд официал кыв. Анбур - латин.
Ток писин анбур.
a, b, d, e, f, g, h, i, j, k, l, m, n, o, p, r, s, t, u, v, w, y
0 - siro
1 - wan
2 - tu
3 - tri
4 - foa
5 - faiv
6 - sikis
7 - seven
8 - et
9 - nain
10 - ten
Papa bilong mipela
Yu stap long heven.
Nem bilong yu i mas i stap holi.
Kingdom bilong yu i mas i kam.
Strongim mipela long bihainim laik bilong yu long graun,
olsem ol i bihainim long heven.
Givim mipela kaikai inap long tude.
Pogivim rong bilong mipela,
olsem mipela i pogivim ol arapela i mekim rong long mipela.
Sambai long mipela long taim bilong traim.
Na rausim olgeta samting nogut long mipela.
Kingdom na strong na glori, em i bilong yu tasol oltaim oltaim.
Tru.
Хири-моту (кыв)

Хири-моту ("Hiri Motu") - малай-полинезия креол кыв, Папуа-Выль Гвинеялӧн англичанкӧд да ток писинкӧд официал кыв. Анбур - латин.
Хири-моту анбур.
a, e, i, o, u, b, d, g, ḡ, h, k, l, m, n, p, r, s, t, v, kw, gw