tartuNLP/wikipedia-smugri-20251201 huggingface dataset:
Старцева Любовь Афонасьевна

Старцева Любовь Афонасьевна (1959) — перым коми гижысь, перым-коми литература туялысь.
Олан туй.
Любовь Старцева чужӧма 1959-ӧд вося йирым тӧлысь 10-ӧд лунӧ Кудымкар районса Паль грездын. Помалӧма Иньвайывса шӧр школа (1977), Кудымкарса лесотехническӧй техникумысь «Вӧр петкӧдан туйяс вӧчӧм да дӧзьӧритӧм» юкӧд (1980). Техникум помалӧм бӧрын уджалӧма Перым обласьтса Яйва посёлокын стрӧитчысь котыръясын, Чайковский карса небӧгаинаын. Уджысь орӧдчытӧг 1984—1991-ӧд воясӧ велӧдчӧма Удмурт университетса филология факультетын. 1985-ӧд воын бергӧдчӧма Перым Коми кытшӧ, недыр уджалыштӧма Кудымкарын электроприборнӧй заводын.
1987—1998 воясын редакторалӧма Перым-Коми небӧг лэдзанінын. 1999 восянь уджалӧма Коми наука шӧринса Кыв, литература да история институтлӧн общественнӧй наукаяслӧн Перым-Коми отделын, туялӧма перым-коми литература. Сёрӧнджык тайӧ юкӧныс пырӧма Перым наука шӧринӧ.
Гижан удж.
Любовь Афонасьевна гижӧ кывбуръяс да проза. Кывбуръяс гижны босьтчӧма школаын велӧдчигӧн на. Медводдза гижӧдсӧ йӧзӧдӧма «По ленинскому пути» газетын 1978-ӧд воын. Кывбуръясыс да висьтъясыс петавлісны Перым-Коми кытшса газетъясын да ӧтувъя небӧгъясын: «Парма» газетын, «Иньва» да «Бичирок» литературно-художественнӧй чукӧръясын, «Ступени надежд», «Притяжение», «Ожерелье Пармы» да «Уна рöма сикöтш» ӧтувъя чукӧръясын, «Силькан» челядь журналын, «Versmondo» маддяр журналын, «Сятко» мордваса журналын, «Онычко» мари журналын; сідзжӧ пырӧмаӧсь «Зарниа рöм» антологияӧ, фин-йӧгра поэзияса «Кuum öö» антологияӧ (Таллинн).
Бӧръя кадӧ медсясӧ гижӧ проза. Сылӧн петавлӧма некымын асшӧр небӧг. 1992-ӧд воын йӧзӧдӧма Кудымкарын «Ӧкта усялӧм звездаэз» кывбуръяса медводдза чукӧр. 1999-ӧд воын Перым Коми небӧг лэдзанін йӧзӧдӧма «Сьӧлӧм говк» кывбуръяса мӧд чукӧр, 2006-ӧд воын — челядьлы «Чӧскыт козин» висьт чукӧр.
2007 восянь пырӧ Россияса гижысь котырӧ.
Туясян удж.
Туялӧ перым коми литература. Йӧзӧдӧма перым коми гижысьяс йылысь «В мире поэзии» сборник (Кудымкар, 2005).
Л. А. Старцева пырӧдчӧма Фин-йӧгра гижысьяслӧн ставмирса конгрессъясӧ: V (Сыктывкар, 1998), VI (Саранск, 2000), VII (Ижкар, 2002), IX (Петрозаводск, 2006).
Коньшина Елена Ивановна

Коньшина Елена Ивановна (1970) — перым коми гижысь.
Олан туй.
Елена Коньшина чужӧма 1970 вося урасьӧм тӧлысь 22-ӧд лунӧ Кӧч районса Митя грездын. Юксьӧвса школа помалӧм бӧрын велӧдчӧма Перымса канму педагогика институтлӧн филологиа факультетын.
Уджавлӧма научнӧй сотрудникӧн, «Коми-Пермяцкӧй» ГТРК-ын журналистӧн, веськӧдлӧма Кудмкар районса администрацияын юӧртан да аналитика юкӧнӧн. 
2006 восянь «Иньвенскӧй край» газетын шӧр редактор. 2010 восянь веськӧдлӧ тшӧтш «Кама кытшын» газетӧн.
Гижан удж.
Медводдза кывбурсӧ йӧзӧдлӧма «Кама кытшын» газетын. Йӧзӧдчылӧма и мукӧд газетын, «Иньва» художествоа литература сборникын. Сылӧн петавлӧма некымын асшӧр кывбур чукӧр.
Ѡ

Ѡѡ (важ слав. либӧ ) — кирилл анбурлӧн шыпас. Шуанног — [o].
Омега петӧма эллин ω шыпасысь. Важ славян кывйын ѡ вӧдитчисны кыв водзын да гора шыяс бӧрын, а сідзжӧ да кывъясын.
Ӧні Ѡ бергалӧ сӧмын вичко славян кывйын О пыдди:
Видзӧдӧй тшӧтш.
Ꙍ, Ѽ, Ѿ
ω
Ѿ

Ѿѿ (важ слав. ) — кирилл анбурлӧн шыпас.
Ѿ петӧма ѠТ лигатураысь. Ӧні Ѿ бергалӧ сӧмын вичко славян кывйын от пыдди кывводзын да лыддьӧмын, лыд пасйӧм — 800.
Видзӧдӧй тшӧтш.
Ѡ, Ꙍ, Ѽ
Ѽ

Ѽѽ (мича омега) — кирилл анбурлӧн шыпас, бергалӧ сӧмын вичко славян кывйын О пыдди да горӧдӧмъясын.
Видзӧдӧй тшӧтш.
Ѡ, Ꙍ, Ѿ
Ꙍ

Ꙍꙍ (паськыд омега) — кирилл анбурлӧн шыпас, мукӧддырйи бергаліс сӧмын вичко славян кывйын О пыдди эллин пыртӧм кывъясын.
Видзӧдӧй тшӧтш.
Ѡ, Ѽ, Ѿ
Коротаева Альфия Саитнуровна

Коротаева Альфия Саитнуровна (1959) — опера сьылысь, Коми Республикаса нимйӧза артистка, Россияса нимӧдана артистка.
Олан туй.
Альфия Коротаева чужӧма 1959 вося лӧддза-номъя тӧлысь 27 лунӧ Челябинскын. 1985 воын помалӧма М.П. Мусоргский нима Уралса канму консерваториа, уджалӧ Коми Республикаса опера да балет канму театрын сьылысьӧн.
Рычков Виктор Васильевич

Рычков Виктор Васильевич (1959) — перым коми гижысь.
Олан туй.
Виктор Рычков чужӧма 1959 вося урасьӧм тӧлысь 16-ӧд лунӧ Перым Коми кытшын Кудымкар районса Трошов грездын. Белоёвса шӧр школаын дас класс помалӧм бӧрын пырӧма велӧдчыны Перым канму университетса история факультетӧ.
Кык во уджалӧма история велӧдысьӧн. Уна во зільӧма канму службаын. 2011 восянь Перм крайса Коми кытш кузя министр. 
Гижан удж.
Виктор Рычков босьтчӧма гижны арлыдаӧн. Медводдза кывбуръяссӧ комиӧн йӧзӧдӧма «Парма» газетын, «Иньва» да «Бичирок» художествоа литература сборникъясын. Йӧзӧдӧма асшӧр небӧгъяс.
Остапова Зоя Васильевна

Остапова Зоя Васильевна (1961) — педагогика наукаясса кандидат, коми челядь видзанінъяслы уджтасъяс да велӧдан небӧгъяс дасьтысь, общественник. Нывдырся овыс — Микушева.
Олан туй.
Зоя Остапова чужӧма 1961-ӧд вося вӧльгым тӧлысь 6-ӧд лунӧ Кӧрткерӧс районса Шойнаты сиктын. Помалӧма Козьма Минин нима Улыс Новгородса педагогика университет. 
Уджалӧ Коми республикаса Велӧдӧм сӧвмӧдан институтын, веськӧдлӧ школаӧдзса велӧдӧмын национальнӧй мытшӧдъяс венан лабораторияӧн.
Общественнӧй удж.
Уна во чӧж водзмӧстчӧ «Коми войтыр» ӧтмунӧмын (пырӧ ӧтмунӧмса Президиумӧ) да вужвойтыр аньяслӧн ӧтмунӧмын. Котыртӧ да нуӧдӧ проектъяс.
Дасьтӧ коми кыв вылын «Чолӧм, дзолюкъяс» телеуджтас («Юрган» телеканалын петӧ кыкысь тӧлысьнас).
Питю Ӧньӧ

Зубов Андрей Никифорович (1899—1937, гусянимыс Питю Ӧньӧ) — перым коми поэт, перым коми литературалы подув пуктысь.
Олан туй.
Андрей Зубов чужӧма 1899 вося вӧльгым тӧлысь 25-ӧд лунӧ Кудымкар районса Вылыс Иньва сиктын. Помалӧма начальнӧй школа, 1916 воын — Юрласа вылыс начальнӧй училишӧ. Уджавлӧма телеграфистӧн Кудымкарса связь контораын 1919 вося лӧддза-номъя тӧлысьӧдз. Ӧтилаын гижӧны, мый сійӧс мобилизуйтӧны «еджыд армияӧ», мӧдлаын — Гӧрд армияӧ, кӧні служитӧма москваса 51-ӧд стрелкӧвӧй дивизияын 1922 воӧдз.
1922 вося ода-кора тӧлысь 5-ӧд лунӧ демобилизируйтчӧма. Сэсся Сыктывкарын велӧдчӧма Коми институтын да уджалӧма Коми небӧг лэдзанінын.
1922 воын бергӧдчӧма Кудымкарӧ: секретаралӧма Кудымкарса райпросын, ӧттшӧтш велӧдӧма перым коми кыв II тшупӧда школаын. Та кадӧ жӧ асшӧра лӧсьӧдӧма чужан кыв грамматика. Вӧзйӧма чужан кывйӧн нуӧдны «Коми рыттэз» лекция-концертъяс.
1923—1926 воясӧ велӧдчӧма Перым университетын. Помалӧм бӧрас уджалӧма Перым-Коми кытшса Исполкомлӧн Президиум бердын туялан бюроын. Дасьтӧма велӧдан небӧгъяс, лӧсьӧдӧма кыв гижанног да терминъяс.
1934 вося кӧч тӧлысьӧ А. Зубов пырӧма Перымса биологическӧй научно-исследовательскӧй институтбердса аспирантураӧ, кысянь сійӧс мӧдӧдӧны И.В. Мичурин нима НИИ-ӧ Мичуринск карӧ.
1937 вося моз тӧлысьын сійӧс арестуйтӧма да мыждӧма контрреволюционнӧй повстанческӧй котырын зільӧмысь да Германияса разведка вылӧ уджалӧмын. Питю Ӧньӧӧс лыйлӧмаӧсь 1937 вося кӧч тӧлысь 8-ӧд лунӧ. Реабилитируйтӧма 1956 вося тӧвшӧр тӧлысь 13-ӧд лунӧ.
Гижан удж.
1923 воын Сыктывкарын йӧзӧдӧма медводдзаысь перым коми кывйӧн «Горадзуль» кывбур чукӧр, кытчӧ пырисны тшӧтш и Питю Ӧньӧлӧн кывбуръясыс.
1925 воын Москваын петӧма «Новая жизнь» лыддьысян небӧг, мый вӧлі лӧсьӧдӧма Андрей Зубов. Сёрӧнджык сылӧн петӧны Москваын «Эн-джа» («Мыйкӧ») кывбур чукӧр да «Виль туй вылӧт» поэма.
1935 воын А. Зубов гижӧма «Пемыт ой пырйӧт» медводдза перым коми пьеса. Сы серти спектакль вӧлі пуктӧма Кудымкарса драма театрын да петкӧдлӧма 1937 воын Свердловскын Урал войтырса Олимпиада дырйи.
1935 воын Кудымкарын йӧзӧдӧма Андрей Зубовӧн дасьтӧм перым коми мойд чукӧр.
Питю Ӧньӧ — СССР-са гижысь котырӧ пырысь.
Коми ты

Коми ты — историяӧдзса ыджыд ты, кутшӧм вӧлі ӧнія Коми Республикалӧн ин вылын йиа кадколаст дырйи.
Румынъяс

Румынъяс - европаса войтыр, сёрнитӧны румын кывйӧн, индаевропаса кыв котырысь. Веськыд чалльӧг гето-дакъяслӧн. "Ромын" (румын) кывыс петкӧдлӧ Римса империяын олысьӧс.
Вужвойтыр Румынияын (90%) да Молдова Республикаын (81%). Сідзжӧ румынъяс олӧны важ Румын (Дунай) княжествояслӧн муяс вылын (Валахия, Молдова, Трансильвания), кӧдъяс бӧрынджык котыртчисны ӧти канмуӧ. 
Румынъяслӧн эм региональнӧй чукӧр нимъяс: 
Олысьясӧс Олтения регионын шуӧны олтянъяс, Мунтенияын - мунтянъяс, Молдоваын - молдаванъяс, Банатын - бэнэтъяс, Трансильванияын - арделянъяс.
Джейн Кобден

Эмма Джейн Кэтрин Кобден Анвин (1851, косму, 28-ӧд – 1947, сора, 7-ӧд), нимтӧмась нӧшта Джейн Кобден. Вӧл1с британияса либеральнӧй политикӧн (Liberal) код1 уна петкӧдчис быдсяма радикал акцияын 19-ӧд нэм помын да 20-ӧд нэм заводитчигас. Сылӧн батьыс (Richard Cobden) вӧлӧма викторианскӧй руа реформаторӧн да чина мортӧн. Джейн томуловсянь тышкасин нывбаба праваяс понда, да 1889-ӧд воын с1йӧ лоӧма кык нывбабасьыс ӧтиӧн кодӧс бӧрйӧмаӧсь инаугурациӧннӧй Лондон графство советӧ (London County Council). Сэкъя оланпас проблемасьыс, коллизияяссыс, сылӧн статус эз вӧв чорыда пуктӧма, сы могысь лоны совет членӧн эз артми.
Мыс сиктса школа

Мыс сиктса школа — Кулӧмдін районса Мыс сиктысь велӧдчанін. 2013 восянь шусьӧ «Ичӧт школа-челядьӧс видзанін» Мыс сиктса муниципальнӧй велӧдан учреждение. Ассьыс историясӧ панӧ 1887 восянь.
История.
Мыс сиктын медводдза школа воссис 1887 воын. Тайӧ вӧлі вичкобердса школа, кӧні велӧдчисны 5 зон да 1 ныв. Мӧд воас школаын лыддьыссис нин 13 зон да 3 нывка. Медшӧрсӧ велӧдісны Енлысь оланпас (Закон Божий), лыддьыссьӧм, гижӧд да артасьӧм. Торъя стрӧйба эз вӧв, велӧдчисны купеч Андрей Егорович Паршуковлӧн ӧти жырйын.
Медводдза велӧдчысьяснас вӧліны озыр крестьяналӧн челядь. Велӧдіс найӧс Трубачёв Михаил Трифелевич.
1903-1904 велӧдчан во кежлӧ стрӧитісны торъя стрӧйба, сулаліс сійӧ сикт шӧрын вичко дорын. Шусис «Куим класса вичкобердса школа». 1910 во кежлӧ содіс нӧшта ӧти класс и школаыс кутіс шусьыны «Нёль класса вичкобердса школа». Медводдза велӧдысьяснас тайӧ школаясас вӧліны Александр Васильевич да Анна Ивановна Георгиевскийяс гозъя, Маегова Текуса Максимовна. Текуса Максимовнаӧс арестуйтісны 1907 воын позьтӧм брошюраяс видзӧмысь, дзескыдінын сійӧ пукаліс 1917 воӧдз.
1918 восянь вичкобердса школа кутіс шусьыны Медводдза тшупӧда Мысса начальнӧй школаӧн. Школаын велӧдісны Немдін сиктысь Тимушев Константин Иванович, Парч сиктысь Напалкова Надежда Фёдоровна, поплӧн гӧтыр Ермолина Мария Ивановна да Пименов Григорий Максимович.
Быд классын вӧлі 15-17 велӧдчысь. Унаӧн школа помалӧм бӧрын велӧдчисны Немдін сиктын.
1937-1938 велӧдчан воын начальнӧй школасӧ вежисны нетыр шӧр школаӧ. Выль велӧдчан во кежлӧ стрӧитісны 180 места вылӧ выль ӧти судтаа школа. Выль школаын вӧлі ставыс - ыджыд классъяс, бур спортзал, физическӧй кабинет, библиотека. 5 классын кутісны велӧдчыны весиг ыджыдджык арлыда челядь – 13-14 арӧса. Выль школаын директорӧн лои Новиков Михаил Иванович. 1938 вося тӧлын уборщица вӧсна школаыс сотчис. Челядьӧс кутісны велӧдны важ начальнӧй школаын, сельсӧветын, больничаын.
1943-1944 велӧдчан во кежлӧ стрӧитісны 180 места вылӧ выль кык судтаа школа. Школасӧ стрӧитісны нюраинын. Канму комиссия школасӧ эз примит. 1952 вося тулысын вӧлі ыджыд ва да школаыс (медводдза судталӧн джынйыс) ойдіс ваӧн. Школаӧ пырисны пыж вылын медводдза судтаса ӧшинь пыр. Школаыс вежыньтчис, пачьяс киссисны, РОНО тшӧктіс вуджӧдны стрӧйбасӧ выліджык местаӧ.
1953 вося гожӧмсянь заводитчис школа вуджӧдӧм, стрӧитӧмыс помасис 1957 воын. Та кадӧ (1953-1957 вояс) челядь велӧдчисны 8 крестьяна керкаын.
1964-1965 велӧдчан во кежлӧ вестибюльысь лӧсьӧдісны жыр 8 класслы.
2013 воын «Ӧкмыс класса школа» Мыс сиктса муниципальнӧй велӧдан учреждение да «Мысса челядьӧс видзанін» школаӧдз велӧдан муниципальнӧй учреждение выль ног котыртісны «Ичӧт школа-челядьӧс видзанін» Мыс сиктса муниципальнӧй велӧдан учреждение.
Ɉ

Ɉɉ — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ аруако кывйын Колумбияын. Шуанног — [d͡ʒ].
1930—1931 воясӧ Ɉ сідзжӧ вӧдитчисны тыва анбурын.
Ʝ

Ʝʝ — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ ик кывйын Угандаын. Шуанног — [ʄ].
Ȼ

Ȼȼ — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ ӧткымын америкаса вужвойтыръяслӧн кывъясын, пример вылӧ, кутенай (шуанног — [t͡s]) да саанич (шуанног — [kʷ]).
Ɨ

Ɨɨ — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ ӧткымын америкаса, африкаса да папуа-выль гвинеяса кывъясын.
Ꞡ

Ꞡꞡ — латин анбурлӧн шыпас, 1921 воӧдз бергаліс латыш анбурын (ӧні Ģģ). Шуанног — [​​​ɟ​].
Видзӧдӧй тшӧтш.
Ǥ
Ꞣ

Ꞣꞣ — латин анбурлӧн шыпас, 1921 воӧдз бергаліс латыш анбурын (ӧні Ķķ). Шуанног — [​​​​​​​c​​​].
Ꞥ

Ꞥꞥ — латин анбурлӧн шыпас, 1921 воӧдз бергаліс латыш анбурын (ӧні Ņņ). Шуанног — [​​​​​​​ɲ​​​].
Ꞧ

Ꞧꞧ — латин анбурлӧн шыпас, 1921 воӧдз бергаліс латыш анбурын (ӧні Rr, мукӧддырйи Ŗŗ). Шуанног — [r​] либӧ [​​​rʲ​].
Видзӧдӧй тшӧтш.
Ɍ
Ꞩ

Ꞩꞩẜ — латин анбурлӧн шыпас, 1921 воӧдз бергаліс латыш анбурын (ӧні S).
1932—1936 воясӧ Ꞩ вӧдитчисны латин коми анбурын (ӧні Ш).
1934—1937 воясӧ шыпас бергаліс кильдин саами кывйын, а 1931—1937 ханты да манси анбуръясын.
1950 воӧдз Ꞩ вӧдитчисны улыс сорб кывйын
Сідзжӧ шыпас бергалӧ луисеньо, купеньо да хуаненьо кывъясын (Калифорнияын).
Ⱥ

Ⱥⱥ — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ саанич кывйын (америкаса вужвойтырлӧн кыв Канадаын да АӦШын). Шуанног — [ej].
XVIII нэмӧ норвегияса гижысь Кристиан Кӧлле вӧдитчис ⱥ шыпас aa (ӧнія å) да o пыдди дан-норвег гижанногын [o] шы пасйӧм пыдди.
Ʉ

Ʉʉ — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ ӧткымын америкаса, африкаса да папуа-выль гвинеяса кывъясын а сідзжӧ цзоу кывйын Тайвань ді вылын.
Ɬ

Ɬɬ — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ ӧткымын америкаса вужвойтыръяслӧн кывъясын АӦШын да Канадаын, пример вылӧ, алабама, комокс да оканаган.
Видзӧдӧй тшӧтш.
Ƚ, Ⱡ, Ł, Ɫ
Ɏ

Ɏɏ — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ лубуаган калинга кывйын Филиппинъяс вылын.
Сідзжӧ Ɏ мукӧддырйи вӧдитчӧны кыв туялысьяс кӧмри кывлӧн транскрипцияын [ə] шы пасйӧм пыдди.
Ƚ

Ƚƚ — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ ӧткымын америкаса вужвойтыръяслӧн кывъясын, пример вылӧ, квакиутль да саанич. Шуанног — [ɬ].
Сідзжӧ Ƚ ("èƚe evanesjente") вӧдитчӧны венет анбурын [ɟ] шы пасйӧм пыдди да кобон кывйын Папуа-Выль Гвинеяын [] шы пасйӧм пыдди.
Видзӧдӧй тшӧтш.
Ł, Ⱡ, Ɬ, Ɫ
Ɫ

Ƚƚ — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ хейлцук-увикяла кывйын Канадаын да кобон кывйын Папуа-Выль Гвинеяын.
Видзӧдӧй тшӧтш.
Ł, Ⱡ, Ɬ, Ƚ
Ⱡ

Ⱡⱡ — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ кутенай (Канада, АӦШ), мелпа да нии (Папуа-Выль Гвинея) кывъясын.
Видзӧдӧй тшӧтш.
Ł, Ɫ, Ɬ, Ƚ
Мыс сиктса библиотека (Кулӧмдін район)

Мыс сиктса библиотека — Кулӧмдін районса Мыс сиктын восьтӧм библиотека.
История.
1904 воын Мыс сиктын воссис библиотека. Жырсӧ торйӧдісны церковно-приходскӧй школаын, уджаліс вичкоын Федор Александрович Клепиков. Библиотека восьтӧм вылӧ вӧлі урчитӧма 77 шайт.
Во мысти библиотекаын вӧлі литературалӧн 293 экземляр, воліс 34 лыддьысьысь, кодъяслы вӧлі сетӧма 214 небӧг.
1911 воын библиотекаӧ воліс 108 лыддьысьысь, налы сетӧма 508 небӧг, фондын артавсис литературалӧн 596 экземпляр.
Медводдза Ыджыд тышлӧн воясӧ лыддьысьысьяслӧн лыд ёна чиніс.
1925 воын библиотекалысь нимсӧ вежисны изба-читальня вылӧ. 
Война кадӧ библиотекарӧн уджаліс Роза Горская, юрнуӧдіс изба-читальняӧн Михаил Никифорович Ермолин. 
Изба-читальня бердын уджаліс драмкружок. 1949 воын Михаил Ермолинлӧн вӧзйӧм серти олысьяслы петкӧдлісны "Домна Каликова" да "В чужом пиру похмелье" пьесаяс.
Изба-читальняӧ быд рыт чукӧртчывлісны олысьяс, сёрнитісны мытшӧдъяс йылысь, петкӧдлісны концертъяс, нуӧдісны рытпукъяс, гораа лыддьысьӧмъяс. Библиотекаын лыддьыссис 100-ысь унджык морт.
1949 воын бур уджысь изба-читальняӧс наградитісны РСФСР-са Министръяслӧн Сӧветса Почёт грамотаӧн.
1952 воын изба-читальня лои сиктса библиотекаӧн.
1963 воын библиотекаын уджаліс Опарина Елизавета Васильевна. Сылӧн 30 вося удж дырйи библиотека вӧлі районын медбуръяс лыдын. Артавсис 300 гӧгӧр лыддьысьысь.
1981 воын библиотека лои Кулӧмдінса шӧр библиотечнӧй системалӧн 13 филиалӧн.
1993 восянь библиотекаын уджалӧ Трофимова Валентина Андреевна. Библиотека топыда уджалӧ сиктса администрациякӧд, школакӧд, культура керкакӧд.
Веськӧдлысьяс.
1913 - Надеев Иван (тайӧ жӧ воӧ сійӧс вуджӧдӧны Мылдінӧ да Туголукова (велӧдысь) корӧ сы пыдди пуктыны поп Федор Клепиковӧс).
1914 - Игнатов Степан (вӧлӧстнӧй писар).
1915, ӧшым тӧлыссянь - Клепиков Федор Александрович (поп), (КР ШКА 116 ф., 1 опись, 169 делӧ).
1945, ода-кора тӧлысьсянь (уджаліс нёль тӧлысьысь эз унджык) - Ермолин Александр Кузьмич (чурка Кузьма Ӧлексан).
1946-1949 - изба-читальняӧн юрнуӧдіс Михаил Никифорович Ермолин (Митипер Микайлӧ), библиотекар - Роза Горская.
1963 - 1993 вояс - Опарина Елизавета Васильевна.
1993 восянь ӧнія кадӧдз - Трофимова Валентина Андреевна.
Ᵽ

Ᵽᵽ — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ танимука-ретуара кывйын Колумбияын.
Ɇ

Ɇɇ — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ тепехуа кывйын Мексикаын.
XVI нэмӧ францияса кывбуралысь да математик Жак Пелетье дю Ман вӧдитчис ɇ шыпас франсуз гижанногын сёрниттӧм e пасйӧм пыдди.
Ƈ

Ƈƈ — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ ӧткымын африкаса кывъясын, пример вылӧ, серер.
Ɠ

Ɠɠ — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ ӧткымын африкаса кывъясын, пример вылӧ, кпелле да фула.
Ɦ

Ɦɦ — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ ӧткымын африкаса кывъясын, пример вылӧ, дагара (Буркина-Фасоын), маса (Чадын) да наудм (Тогоын).
Ɥ

Ɥɥ — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ африкаса дан (гио) кывйын (Либерияын). 
1932—1938 воясӧ Ɥ вӧдитчисны латин абазин анбурын (ӧні Ч). 
1928—1938 воясӧ шыпас бергаліс абхаз кывйын.
Сідзжӧ Ɥ бергаліс словен Метелко анбурын 1825—1833 воясӧ.
Шуанног.
абазин — [t͡ɕ]
абхаз — [t͡ʃʰ]
словен — [t͡ʃ]
Видзӧдӧй тшӧтш.
Ч
Ɱ

Ɱɱ — латин анбурлӧн шыпас, кутшӧм вӧдитчӧны кыв туялысьяс америкаса вужвойтыръяслӧн кывъяслӧн транскрипцияын.
Ƥ

Ƥƥ — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ ӧткымын африкаса кывъясын, пример вылӧ, серер.
Ɋ

Ɋɋ — латин анбурлӧн шыпас, бергаліс нумангганг кывйын (Папуа-Выль Гвинея) 1930-ӧд вояссянь 2002 воӧдз-2-a.
Сідзжӧ Ɋ вӧдитчӧны папуа-выль гвинеяса кате кывйын.
Ⱳ

Ⱳⱳ — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ пагали да лобири кывъясын (Буркина-Фасо).
Ɽ

Ɽɽ — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ ӧткымын африкаса кывъясын, пример вылӧ, коалиб, моро, оторо да хейбан Суданын.
Ƭ

Ƭƭ — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ ӧткымын африкаса кывъясын, пример вылӧ, серер да тамашек.
Ʈ

Ʈʈ — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ ӧткымын африкаса кывъясын, а сідзжӧ вамбуле кывйын (Непалын).
Ʇ

Ʇʇ — латин анбурлӧн шыпас, кутшӧм вӧдитчис XIX нэмӧ америкаса кыв туялысь да этнограф Джеймс Оуэн Дорси америкаса вужвойтыръяслӧн кывъяслӧн транскрипцияын. Шуанног — [tː] (омаха-понка, квапау да канса кывъясын) либӧ [ʰt] (осейдж кывйын).
Ɵ

Ɵɵ — латин анбурлӧн шыпас, бергаліс 1920—1940-ӧд воясӧ азербайджан, тотара, башкир, казах, кыргыз, уйгур, тыва, монгол кывъясын. Шуанног — [œ] либӧ [ɔ]. Ӧния пасйӧм — латин Öö либӧ кирилл Өө.
Сідзжӧ Ɵ вӧдитчӧны африкаса дан (гио) кывйын (Либерияын).
Видзӧдӧй тшӧтш.
Ө, Ѳ, Θ, Ø
Ⱦ

Ⱦⱦ — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ саанич кывйын (америкаса вужвойтырлӧн кыв Канадаын да АӦШын). Шуанног — [ʦ̪ʼ].
Абъячойса шӧр школа

Абъячойса шӧр школа — Коми Республикаса Абъячой сиктса школа, коді панӧ ассьыс историясӧ 1852 восянь.
История.
Абъячойса шӧр школа уджалӧ 1852 восянь.
Школалӧн удж.
Директорыс - Масальцев Вячеслав Михайлович. 2016 вося кӧч тӧлысь кежлӧ школаын вӧлі велӧдчӧ 1027 морт, уджалӧ 100 велӧдысь. Велӧдан уджсӧ нуӧдӧны 7 керкаын. Быд велӧдчан жырйын эм мультимедиа техника, позьӧ петны Ӧтуввезйӧ. Школа лоӧ подулӧн татшӧм уджъяслы:
- "Россияса школьникъяслӧн ӧтмунӧм " организация паськӧдан федеральнӧй пилотнӧй площадка;
- подув ӧтув велӧдӧмӧ ФГОС пыртан республиканскӧй пилотнӧй площадка;
- "Лов кыпӧдан культураӧ пыртӧмӧн быдтан-сӧвмӧдан гӧгӧртас лӧсьӧдӧм" подув методическӧй площадка;
- "Школа - социокультурнӧй шӧрин" дінмуса ресурснӧй шӧрин;
- Коми Республикаса велӧдан юкӧнын педагогъяслысь да юрнуӧдысьяслысь квалификация кыпӧдан да тӧдӧмлун бурмӧдан республиканскӧй стажируйтчан площадка.
Велӧдчысьясӧс туйдӧдӧны уджсикасӧ "Эврика" велӧдчысьяслӧн наука ӧтувын. 
Школалӧн тэчас юкӧдулӧн лоӧ Челядьлы творчество керка, кӧні велӧдчысьяслы сетӧны содтӧд тӧдӧмлун. Абъячойса шӧр школа топыда ёртасьӧ республикаса да районса 30 учреждениекӧд да организациякӧд.
Школа лои вермысьӧн татшӧм конкурсъясын:
- "Россияса медбур школа" (2006 во);
- "Коми Республикаса медбур школа" (2010 во);
- "Коми Республикаын медбур школаяс" (2012 во);
Школаын уджалӧны "Россияса медбур велӧдысьяс" конкурсса 5 вермысь, "Коми Республикаса медбур велӧдысьяс" конкурсса 5 вермысь.
Вежа Пантелеймон вичко (Кедва)

История.
Кедва сиктын Пантелеймон часовня кыпӧдлӧмаӧсь XIX нэмын, сэтчӧ волывлӧмаӧсь тшӧтш и Изьва сиктсянь Поромӧсь грездӧ мунысьяс, кӧні сулавлӧма Вежа Николай-Чудотвореч вичко.
Кедваын крам праздникӧн вӧлӧма Пантелеймон лун. Быд во моз тӧлысь 9-ӧд лунӧ татчӧ волывлӧмаӧсь вӧвъясӧн, подӧн мукӧд сиктысь олысьяс. Дякӧн вӧлӧма Николай Васильевич Прялухин. 
Часовня шӧрас грымвидзӧма ӧти ыджыд юрйыв, сыкӧд орччӧн — кык ичӧт юрйыв. Став юрйыв вылас сулалісны крестъяс. 
Кор 1936-ӧд воын разьӧмаӧсь вичкосӧ, йӧзыс бӧрдӧмаӧсь. Олӧма йӧзыс висьталӧны, кыдзи вичкосӧ разигӧн кодкӧ усьӧма жыннянӧн да кулӧмас. Йӧзыс шуӧны, мый сійӧс тадзи мыждӧма Енмыс. Война дырйи часовняас видзӧмаӧсь рудзӧг. Недыр кад вичкоын вӧлӧма клуб (война бӧрын), кӧні петкӧдлісны концертъяс. Вичко колясыс зэв дыр сулалӧма школа йӧрын. Сэні вӧлӧма склад.Сэсся сійӧс ставнас разисны, а керъяссьыс кыпӧдӧмаӧсь школа да аэропорт.
Кедвавом сиктса шӧр школа (Уква кар)

Кедвавом сиктса школа — Уква карса Кедвавом сиктысь велӧдчанін. 
История.
Выль школа восьтытӧдз кедваса челядь велӧдчисны поп керкаын, вӧвлӧм вичкоын. 
Ӧнія школасӧ лэптісны войнаӧдзса да войнадырся кадӧ: 1939 – 1941 воясын. Школа стрӧитӧм вылӧ вӧрсӧ новлӧдлісны Арчаді участоксянь да Изьва юлӧн шуйга берегсянь. Унаӧн на пиысь, кодъяс стрӧитісны школасӧ, пӧгибнитісны Айму вӧсна ыджыд тышын.
Вӧйна кадӧ школасӧ ёнджыкасӧ стрӧитісны олӧма аньяс да мужичӧйяс, кодъясӧс эз босьтны фронт вылӧ арлыд серти: Вокуев Павел Андреевич, Сметанина Ефросинья Васильевна да уна мукӧд. 
Медводз школаыс вӧліс сизим класса. 1962 воын школаыс лоис 8 классаӧн. 
Кедваӧ волісны велӧдчыны орчча сикт-грездъясысь: Поромӧсь грездысь, Винла грездысь, Порожск грездысь, Кой-Ю посёлокысь. Олісны патераясын, интернатын. Тӧвнас пемыд вӧснаыс велӧдчисны 10 чассянь.
Воысь воӧ школаыс выльмис-мичаммис, ыдждіс, школа дорӧ стрӧитісны пристройкаяс, котельнӧй. 
1990 воын школаыс шусис абу тырвыйӧ шӧр школаӧн, 1994 воӧдз – шӧр школаӧн. 
1994 восянь Ухта карса Администрациялӧн 20.06.94 вося шуӧмӧн Кедвавом сиктын восьтісны шӧр школа.
Директоръяс.
1930 восянь 1938 воӧдз - Колмаков Евгений Федосеевич;
1938 восянь 1939 воӧдз - Витязев Иван Семёнович;
1940 восянь 1941 воӧдз - Пунегова Анна Фёдоровна;
1941 восянь 1943 воӧдз - Попов Дмитрий Фотиевич;
1943 восянь 1944 воӧдз - Чувьюрова Раиса Георгиевна;
1945 восянь 1946 воӧдз - Колмаков Евгений Федосеевич;
1946 восянь 1947 воӧдз - Старцев Семён Михайлович;
1948 восянь 1956 воӧдз - Балин Михаил Александрович;
1956 восянь 1970 воӧдз - Рочева Нина Ивановна;
1970 восянь 1977 воӧдз - Филлипов Альберт Егорович;
1977 восянь 1979 воӧдз - Машин Игорь Серафимович;
1979 восянь 1986 воӧдз - Глухов Юрий Витальевич;
1986 восянь 1987 воӧдз - Дуркина Людмила Дмитриевна;
1987 восянь 1992 воӧдз - Жукова Валентина Михайловна;
1992 восянь 2006 воӧдз - Рочева Надежда Остаповна;
2006 восянь - Сас Марта Алевсеевна
Ӧшмӧсъяс.
- Архивнӧй источникъясысь, (Изьваса районнӧй муниципальнӧй архивысь, Уква карлӧн архивысь).
- Балина Нина Евгеньвналӧн казьтылӧмъяс (уна во уджаліс велӧдысьӧн Кедвавом сиктса школаын).
Aalto-2

Aalto-2 (су. Гы-2) – Суоми Муса медводдза Мулӧн спутник. Спутник лӧсьӧдісны Аалто университетса велӧдчысьяс. Орбита вылӧ сійӧс мӧдӧдіс Канаверал кокад вылын космодромсянь Америкаса «Atlas V» ракета 2017 вося косму тӧлысь 18 лунӧ. Сьӧкта – 2,072 кг. Апогей – 424 км, перигей – 403 км.
MaSat-1

MaSat-1 ("Magyar Satellite") – Маддяр Муса медводдза Мулӧн спутник. Спутник лӧсьӧдісны Технология да Экономика Будапештса Университетса велӧдчысьяс. Орбита вылӧ сійӧс мӧдӧдіс Куру космодромсянь (Лунвыв Америкаын) Европаса «Вега» ракета 2012 вося урасьӧм тӧлысь 13 лунӧ. Сьӧкта – 1 кг, ыджда – 10×10×10 см. Апогей – 1 071 км, перигей – 302 км.
Сич-1

Сич-1 (укр. "Січ-1") – Украинаса медводдза Мулӧн спутник. Спутник лӧсьӧдіс «Південне» М. К. Янгель нима Канму конструктор бюро. Орбита вылӧ сійӧс мӧдӧдіс Плесецк космодромсянь Украинаса «Циклон-3» ракета 1995 вося моз тӧлысь 31 лунӧ. Сьӧкта – 1 915 кг. Апогей – 683 км, перигей – 659 км.
S/2016 J 1

S/2016 J 1 либӧ Юпитер LIV — тайӧ Юпитерлӧн спутник. Сылӧн ыджда — 3 км. Юпитерӧдз шӧр кост 20 595 000 км. Спутник восьтіс Америкаса астроном Скотт Шеппард 2016 воын.
S/2017 J 1

S/2017 J 1 либӧ Юпитер LIX — тайӧ Юпитерлӧн спутник. Сылӧн ыджда — 2 км. Юпитерӧдз шӧр кост 23 484 000 км. Спутник восьтіс Америкаса астроном Скотт Шеппард 2017 воын.
Venta-1

Venta-1 – Латвияса медводдза Мулӧн спутник. Спутник лӧсьӧдісны Вентспилс университетса велӧдчысьяс. Орбита вылӧ сійӧс мӧдӧдіс Сатиш Дхаван нима космодромсянь Индияса «PSLV-XL» ракета 2017 вося лӧддза-номъя тӧлысь 23 лунӧ. Сьӧкта – 7,5 кг.
Екатерина нима Войвыв канал

Екатерина нима Войвыв канал (роч: Северо-Екатерининский канал) — Коми му да Перым край йитысь канал. Нимтӧма Екатерина II императрица серти.
История.
1785 воын лӧсьӧдӧма Екатерина нима Войвыв канал стрӧитӧмлысь бала. Канал йитӧ Войвыв Кӧтйӧм (Эжва вож) да Дзуридз (Лунвыв Кӧтйӧм вож, усьӧ Камаӧ). Каналсӧ босьтчисны вӧчны 1787 вося лӧддза-номъя тӧлысь 28 лунӧ
Каналсӧ заводитісны вӧчны сы могысь, медым сы пыр вайны урал заводъясысь прӧдукциясӧ войвыв флотлы, а войвыв бур вӧрсӧ — Рочму лунвылӧ; медым ёнджыка вузасьны няньӧн, солӧн, куӧн, тшайӧн, чериӧн, госӧн ас странаын да мукӧд канмуыскӧд.
Уджъяссӧ вӧчисны коми кресттяна. Канал бердын чужис выль оланін — Канава грезд. Каналлӧн кузьтаыс 18 км. Кӧсйисны вит воӧн помавны, но ыджыд тышъяс да мукӧд помка вӧсна сійӧс вӧчисны косталӧмъясӧн пӧшти 35 во. Пасьтаыс — 6 метра, ва веркӧстіыс — 15. Джуджтаыс — 2 метра. Каналас вӧлӧма 3 шлюз.
Канал кодйӧма 1812 воын, но планъяссӧ торкӧма Наполеонкӧд тыш. Уджъяссӧ помалӧма 1823 воын.
Прошева Зинаида Александровна

Прошева Зинаида Александровна (1931—2017) — коми школалы велӧдан небӧгъяс дасьтысь, гижысь.
Олан туй.
Зинаида Прошева чужӧма 1931 вося вӧльгым тӧлысь 25-ӧд лунӧ Емдін районса Эжов грездын.
1938—1947 воясӧ велӧдчӧма Эжолтыса начальнӧй школаын, сэсся Туискерӧсса сизим класса школаын. 1947—1951 воясӧ велӧдчӧма Емдінса педагогика училишӧын. Куим во уджалӧма роч кыв, литература да история велӧдысьӧн Сыктывдін районса Пычимысь сизим класса школаын. 1960—1961 воясӧ велӧдӧма роч кыв да литература Черноярын 8 класса школаын.
1961–1965 воясӧ З.А. Прошева — Зӧвсьӧрт 8 класса школаын директор. 1965—1986 воясӧ методисталӧ Велӧдысьясӧс сӧвмӧдан республикаса институтын, сэсся веськӧдлӧ начальнӧй классъяс жырйӧн.
1986—1990 воясӧ методисталӧма учебникъяс дасьтан жырйын, веськӧдлӧма коми школаяслы учебно-методическӧй литература дасьтан уджӧн.
1990—1998 воясӧ Зинаида Прошева Россияса Йӧзӧс велӧдан министерство бердын Велӧдӧмын национальнӧй мытшӧдъяс венан институтлӧн Коми филиалын научнӧй сотрудник.
1998 вося йирым тӧлысь 5-ӧд лунсянь и пенсия вылӧ петтӧдзыс уджалӧма научнӧй сотрудникӧн Велӧдӧм сӧвмӧдан да тӧдӧмлун кыпӧдан Коми республикаса институтысь национально-региональнӧй компонента учебно-методическӧй комплектъяс дасьтан шӧринын.
Куліс 2017 вося сора тӧлысь 1-дза лунӧ.
Туялан удж.
Зинаида Прошева уна во чӧж уджаліс велӧдан юкӧнын, дасьтіс коми начальнӧй школалы велӧдан небӧгъяс да пособиеяс.
Велӧдысьяслӧн институтын уджалігӧн дасьтіс да йӧзӧдіс «Шондi югӧр», «Асъя кыа», «Чужан му» лыддьысян небӧгъяс дорӧ методическӧй индӧдъяс. Лӧсьӧдіс 1–3 классъяслы коми кывйысь диктант чукӧр.
1965 восянь, начальнӧй классъяс жырйӧн веськӧдлігӧн, 3.А. Прошева небӧг дасьтан уджӧ пыртӧ И.А. Куратов нима 1-ӧд номера Педагогика колледжысь велӧдысьясӧс — Т.С. Игнатоваӧс, Е.Ф. Таракановаӧс да А.А. Безносиковаӧс. Туясян уджнас сэки веськӧдлӧма педагогика наукаясса кандидат М.И. Сажина.
А. А. Безносиковакӧд ӧтвылысь дасьтӧмаӧсь комиа-роча да роча-комиа кывкудъяс. Сідзжӧ найӧ лӧсьӧдісны 2, 3 да 4 классъяслы выль «Лыддьысян книгаяс». Сэсся найӧс йӧзӧдлісны мукӧд ним улын: «Бобӧнянь» 2 класслы, «Пӧлӧзнича» 3 класслы да «Катшасин» 4 класслы.
З.А. Прошева вӧлі пырӧ «Би кинь» журналлӧн редколлегияӧ.
Гижан удж.
Зинаида Прошева гижӧма кывбуръяс, висьтъяс. Гижӧдъяссӧ йӧзӧдлӧма «Войвыв кодзув», «Арт», «Би кинь» журналъясын да «Коми му» газетын, ӧтувъя сборникъясын. Торъя небӧгӧн петавлӧма челядьлы «Вемӧса пемӧсъяс» кывбур чукӧр. «Сӧдз кыа улын» повесьтыс петавлӧма 2008 воын «Войвыв кодзув» журналын.
Рекемчук Александр Евсеевич

Рекемчук Александр Евсеевич (1927—2017) — коми гижысьясӧс роч кыв вылӧ вуджӧдысь, роч гижысь, киносценарист.
Олан туй.
Александр Рекемчук чужӧма 1927 вося ӧшым тӧлысь 25 лунӧ Одессаын. 1952 воын помалӧма Литературнӧй институт. Медводдза курс бӧрас ас кӧсйӧм серти мунӧма Сыктывкарӧ. Тані 1947 восянь 1959 воӧдз сійӧ журналисталӧма «За новый Север» газет редакцияын (сёрӧнджык кутіс шусьыны «Красное знамя»). Сэсся корреспонденталӧма «Красное знамя» газетын Укваын. 1948 восянь веськӧдлӧма Укваса литература котырӧн. Медым кольччыны Коми АССР-ын, гижысь вуджӧма Литературнӧй институтлӧн заочнӧй юкӧнӧ.
Сыктывкарын Александр Рекемчук гӧтрасьӧма Луиза Потолицынакӧд, и 1963 воын найӧ вуджӧмаӧсь овны Москваӧ.
1970 восянь пырӧ РСФСР-са гижысь котырлӧн правленньӧӧ, 1971-сянь — СССР-са гижысь котырӧ. 1975 восянь Александр Евсеевич веськӧдлӧма Литинститутлӧн кафедраса «Литературное мастерство» семинарӧн.
Кулӧма 2017 вося сора тӧлысь 6 лунӧ
Гижан удж.
Медтӧдса гижӧдъясыс — «Молодо-зелено», «Мальчики», «Нежный возраст», «36 и 6» да «Хлопоты» повесьтъяс, «Мамонты» очерк чукӧр. Гижӧдъяссӧ вуджӧдӧма уна кыв вылӧ. Сылӧн сценарийяс серти лӧсьӧдӧма 11 кинофильм.
Уна гижӧдын лоӧмторъясыс мунӧны Комиын, а «Тридцать шесть и шесть» автобиографическӧй романын серпасалӧма войвывса «Город-на-реке», мый улын кокни тӧдмавны Сыктывкар.
Сыктывкарын торъя небӧгъясӧн вӧлі йӧзӧдӧма «Стужа» (1956) да «Берега» (1958) висьт чукӧръяс, «Время летних отпусков» повесьтъяс да висьтъяс чукӧр (1959), «Скудный материк» роман (1968). 2006 воын йӧзӧдӧма «Мамонты» выль небӧг - рӧдвуж йывсьыс эпическӧй гижӧд.
Вуджӧдіс роч кыв вылӧ коми гижысьяслысь небӧгъяссӧ.
Павлова Надежда Мисаиловна

Павлова Надежда Мисаиловна (1966) — коми гижысь.
Олан туй.
Надежда Павлова чужӧма 1966-ӧд вося ода-кора тӧлысь 21-ӧд лунӧ Емдін районса Семуков грездын. 1987 воын помалӧма Перымса канму культура институт. Уджалӧма Емдін районса Айкатылаын культура керкаын да «Радуга» содтӧд тӧдӧмлун сетан шӧринын. Уджалӧ педагог-котыртысьӧн челядьлы 23 №-а содтӧд тӧдӧмлун сетан шӧринын, мый уджалӧ Сыктывкарын Коми национальнӧй гимназияын.
Гижан удж.
Надежда Павлова гижӧ висьтъяс да кывбуръяс. Медводдза гижӧдсӧ (висьт) йӧзӧдӧма «Войвыв кодзув» журналын, кор велӧдчӧма шӧр классъясын. Комиӧн кывбуръяс гижны босьтчӧма институт помалӧм бӧрын. Йӧзӧдӧма «Шондіа асыв» (2006) да «Кор алӧй биӧн ойдас лежнӧг» (2011) кывбур чукӧръяс.
Сёрӧнджык босьтчис гижны пьесаяс.
2007 воын лоӧма вермысьӧн «Эзысь борд» литературнӧй конкурсын «Поэзия» нимпасын, 2008 воын — «Публицистика» нимпасын.
2015-ӧд восянь пырӧ Россияса гижысь котырӧ.
Грабежова Валентина Михайловна

Грабежова Валентина Михайловна (1947) — коми школалы велӧдан небӧгъяс дасьтысь, гижысь. Нывдырся овыс — Кузьбожева.
Олан туй.
Валентина Грабежова чужӧма 1947 вося йирым тӧлысь 12-ӧд лунӧ Сыктывкарын. Быдмӧма да велӧдчӧма Сыктывдін районса Паджгаын.
Помалӧма Паджгаын сизим класса школа (1953—1961), И.А. Куратов нима 1 №-а сыктывкарса педагогика колледж (1965). Начальнӧй классъяс велӧдысьлысь диплом босьтӧм бӧрын 1965—1968 воясӧ велӧдӧма Кулӧмдін районса да Ростов обласьтса школаясын. 1969—1986 воясӧ велӧдӧма коми кыв да литература Сыктывдін районысь Лӧзымса 8 класса школаын. Уджысь орӧдчытӧг 1981 воын помалӧма Коми канмуса педагогика институтысь филология факультет, босьтӧма роч кыв да литература велӧдысьлысь специальносьт. 
Сыктывкарӧ вуджӧм бӧрын методисталӧма Сыктывдін районса велӧдан юкӧнын. 1989 восянь уджалӧ Велӧдысьясӧс сӧвмӧдан Коми республикаса институтын: учебникъяс да велӧдан нагляднӧй пособиеяс жырса веськӧдлысь, 1999 восянь — редактируйтан да йӧзӧдчан юкӧнӧн веськӧдлысь.
Туялан удж.
Велӧдысьясӧс сӧвмӧдан институтӧдз на В.М. Грабежова волӧма коми кывйысь выль велӧдан небӧгъяс дасьтысьяслӧн семинар вылӧ. Медводдза учебникӧн лоӧма 8-9 классъяслы «Коми кыв», а 1991 воын тайӧ небӧгыс вӧлӧма Москваын ВДНХ-ын «Сиктса школа тӧрыт, талун, аски» выставкаса экспонатӧн да шедӧдӧма эзысь медаль.
Валентина Михайловна аслас уджъёртьясыскӧд (Н.И. Каракчиева, Т.И. Карманова, Г.В. Хозяинова, А.Н. Карманова) регыдъя кадӧн дасьтӧмаӧсь да йӧзӧдӧмаӧсь выль нога, коми кыв туялӧмын выль видзӧдласъяс пыртӧмӧн 5-ӧд, 6-7-ӧд, 8-9-ӧд классъяслы «Коми кыв» небӧгъяс.
В.М. Грабежовалӧн водзмӧстчӧмӧн 1997 восянь Велӧдӧм сӧвмӧдан Коми республикаса институтын лэдзӧны «Чужан кыв = Родное слово» научно-методический журнал.
Ыджыд удж вӧчӧ кыдзи велӧдан небӧгъяслӧн редактор.
Гижан удж.
Валентина Михайловна гижӧ комиӧн висьтъяс, очеркъяс да кывбуръяс.
Рочев Василий Прокопьевич

Рочев Василий Прокопьевич (1952) — коми сьылысь.
Олан туй.
Василий Рочев чужӧма 1952 вося сора толысь 28-ӧд лунӧ Изьва районса Няшабӧжын.
Помалӧма Сыктывкарса шылад училишӧлысь сьылан юкӧн. Сьылӧма «Асъя кыа» канму ансамбльын, Коми республикаса шылад театрын, уджалӧма Коми Республикаса филармонияын.
Уна во чӧж веськӧдлӧ Сыктывкарын изьваса йӧзкостса культура шӧринӧн.
Сьылӧм.
1995 воын лӧсьӧдӧма «Мелi шыяс» ансамбль. Петкӧдчӧма 25 концертнӧй уджтасӧн Комиын, Москваын, Финляндияын, Германияын.
Сыктывкарын изьваса йӧзкостса культура шӧрин бердын лӧсьӧдӧма «Ижма» сьылан ансамбль.
Фёдорова Анна Николаевна

Фёдорова Анна Николаевна (1912—1974) — коми литература туялысь, филология наукаясса кандидат.
Олан туй.
Анна Фёдорова чужӧма 1912-ӧд вося тӧвшӧр тӧлысь 22-ӧд (важ стиль серти) / урасьӧм тӧлысь 4-ӧд лунӧ Вӧлӧгда губерняысь Усть-Сысольск уездса Висер вӧлӧсьт улӧ пырысь Типӧсиктын (ӧні — Коми Республикаса Кӧрткерӧс район) Мукӧдлаас сорсьӧмӧн гижӧма, мый чужӧма Сыктывкарбердса Кӧджпон грездын (либӧ Висер сиктын).
Батьыс — Николай Викентьевич Холопов, чужлӧма Кӧджпомын — архитектор да серпасалысь А. В. Холоповлӧн вок. Н.В. Холопов велӧдӧма Типӧсиктын, кӧні и тӧдмасьӧма Мария Феоктистовна Габовакӧд.
Помалӧма Сыктывкарса педагогика училишӧ (1932), Коми канмуса педагогика институтысь кыв да литература факультет (1936) да велӧдысьяслысь куръяс.
Уджалӧма начальнӧй классъяс велӧдысьӧн Луздор районса Лойма школаын (1936—1937), Вӧр техникумын (1938—1939), Коми туялан институтын, Сыктывкарса педучилишӧын (1939—1944) да пединститутын (1944—1945). 1946—1949 воясӧ аспиранталӧма СССР-са наукаяс академиялӧн Стармирса литература институтын. 1950-ӧд восянь 1968-ӧд воӧдз (пенсия вылӧ петтӧдз) туясьӧма кыв да литература юкӧдын. 
Кулӧма 1974-ӧд вося вӧльгым тӧлысь 2-ӧд лунӧ.
Туясян удж.
1950-ӧд воын дорйӧма И.А. Куратов олӧм да гижӧдъяс серти диссертация. Уна вося туялӧмлы кывкӧртӧдӧн лоӧма «И.А. Куратов. Очерк жизни и творчества» монография (1960); содталӧмӧн уджыс мӧдысь петӧма 1975 воын. Анна Николаевна гижӧма водзкывъяс Иван Куратовлӧн небӧгъяс дорӧ, мый йӧзӧдӧма рочӧн Москваын (1958, 1975). Мукӧдыскӧд ӧтвылысь гижӧма да йӧзӧдӧма «Очерки истории коми литературы» (1959) да «Коми советские писатели» (1966) небӧгъяс.
Кыдзи литературнӧй критик медводдзаяс лыдын донъялӧма Луздор Вась, Митрук Як, Николай Поповлысь (Жугыль) Александр Лыюровлысь, Нина Куратовалысь гижӧдъяссӧ.
СССР-са гижысь котырӧ пырысь (1959).
Мукӧдтор.
Верӧсыс — нималана коми гижысь Педь Гень. Гӧтырыслӧн кулӧм бӧрас сетӧма И.А. Куратовлӧн литературнӧй музейӧ туялысьлысь архивсӧ (250 сайӧ кипомысь дасьтӧм удж).
Огнев Леонид Степанович

Огнев Леонид Степанович (1932—1991) — коми гижысь, журналист. Сиктса ногӧн — Питирак Вань Степ Лёнь.
Олан туй.
Леонид Огнев чужӧма 1932 вося косму тӧлысь 17 лунӧ Айкатыла сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь Батурорд грездын. 1952 воын Педучилишӧ помалӧм бӧрын сэні жӧ во уджалӧма серпасасьны велӧдысьӧн. Сэсся уджысь орӧдчытӧг велӧдчӧма Коми канмуса педагогика институтысь физика-математика пакультетын. Помалӧм бӧрас велӧдӧма Изьва районса Кельчиюр сиктын математика. 1968 воын вуджӧма семьянас овны чужан Емдін районас да кызь во зільӧма «Вперёд» районса газетын.
Кулӧма 1991 вося ода-кора тӧлысь 3 лунӧ лёк пыкӧсысь.
Гижан удж.
Шмонитана висьтъяс босьтчӧма гижны Кельчиюрса школаын уджалігӧн. Тайӧ кадся олӧмсӧ серпасалӧма «Сиктса велӧдысь» повесьтын. Кык небӧг йӧзӧдӧм бӧрын заводитӧма журналиставны.
Леонид Огнёв гижӧма уна висьт, фельетон, мойд да кывбур. Йӧзӧдчӧма «Войвыв кодзув» да «Чушканзі» журналъясын, «Югыд туй» да «Красное знамя» газетъясын. Сылӧн петӧма «Татчӧ быдмасны дзоридзьяс» (1960), «Нюм» (1967), «Пӧсь кӧлӧбъяс» (1994) небӧгъяс, висьтъяссӧ йӧзӧдӧмаӧсь и сборникъясын.
Тшӧкыда гижлӧма ёсь гижӧдъяс да фельетонъяс пӧръясьысь вузасьысьяс, дышъяс да бюрократъяс йылысь. «Менам олӧм – менам гаж. Моя жизнь – моя радость» небӧгӧ пырӧма 19 фельетон, на лыдын аслыспӧлӧсӧн лоӧ «Люксуй, привет».
«Я ли не работал» комедия-драмаын кыпӧдӧма юысь йӧзлӧн семьяын йитӧд йылысь.
2017 воын гижысьлӧн ичӧтджык вокыс, Вячеслав Огнев, дасьтӧма Л.С. Огнев гижӧдъяса «Менам олӧм — менам гаж. Моя жизнь — моя радость» небӧг, кытчӧ пыртӧма 100 сайӧ гижӧд. Сэтчӧ чукӧртӧма повесьтъясыс, висьтъясыс, пьесаясыс, статьяяс, кывбуръяс, юморескаяс, фельетонъяс комиӧн да рочӧн, мый вӧлі йӧзӧдӧма бӧръя 40 во чӧжыс сборникъясын, журналъясын да газетъясын. Содтӧма небӧгас и йӧзӧдтӧм уджъяс да отзывъяс, казьтылӧмъяс, дневникысь пасйӧдъяс, карикатураяс, гортса аркивысь снимокъяс.
Рочев Александр Андреевич

Рочев Александр Андреевич (1937—1995) — Комиысь шылад тэчысь, велӧдысь.
Олан туй.
Чужӧма 1937-ӧд вося йирым тӧлысь 19-ӧд лунӧ Коми АССР-ысь Чилимдін сиктын. Сэсся семьяыс вуджӧма овны Сыктывдін районса Сёська сиктӧ. Велӧдчӧма Сыктывкарса шылад училишӧын баян класс серти. 1961-ӧд воын пырӧма велӧдчыны Гнесинъяс нима Москваса шылада-педагогика институтӧ. 1971-ӧд воын помалӧма Улыс Новгородса канму консерватория. Вӧлӧма велӧдысьӧн Сыктывкарса культурно-просветительскӧй училишӧын. 1965-ӧд воын босьтчӧма веськӧдлыны Эжваын сӧмын на воссьӧм челядьлы шылад школаын.
Кулӧма 1995-ӧд вося кӧч тӧлысь 24-ӧд лунӧ. Гуалӧма Сыктывдін районса Сёська сиктын.
Шылад тэчӧм.
А. Рочев гижӧма патриотическӧй да лирическӧй сьыланкывъяс, философскӧй притчаяс, частушкаяс, коми йӧзкостса сьыланкывъяслысь хорӧвӧй обработкаяс. Видлӧма гижны татшӧм жанръясын, кыдызи опера, кантата, неыджыд инструментальнӧй пьеса, симфония. Тӧдчанаторйӧн лоӧма куим юкӧна Симфония, мый сиӧма Сыктывкарлы 200 вося юбилейлы. Сылысь концертнӧй фантазиясӧ кларнетлы да струннӧй оркестрлы (1976) петкӧдлӧма Сыктывкар да Москваын.
Шылад тэчысь гижлӧма сьыланкывъяс да романсъяс Иван Куратовлӧн, Илля Васьлӧн, Тима Веньлӧн, Ананий Размысловлӧн, Николай Фроловлӧн, Геннадий Юшковлӧн, Альберт Ванеевлӧн, Владимир Поповлӧн, Виктор Кушмановлӧн да Серафим Поповлӧн кывбуръяс вылӧ. 1970 воын СССР-са композиторъяслӧн шылад фестиваль дырйи «Обелиск» сьыланкывйысь (кывбурыс В. Кушмановлӧн) Рочевлы сетӧма лауреат ним. Нёбдінса Витторлысь «Югыд кодзув» сьыланкыв вежлалӧмысь Коми АССР артмӧмсянь 50 вося юбилейлы сиӧм конкурсын босьтӧма коймӧд премия коми йӧзкостса сьыланкыв хорӧн сьылӧм могысь медбура вежлалӧмысь.
Рочев сідзжӧ гижӧма челядь хоръяслы сьыланкывъяс, «Весёлая прогулка» (кывъясыс А. Клейнлӧн) радиопостановка дорӧ шылад, челядьлы сизим фортепианнӧй пьеса, хорлы «Времена года» цикл, меццо-сопранолы да фортепианолы «12 солнц» вокальнӧй миниатюраяслысь цикл (кывбурыс Т. Агаевлӧн).
1974-ӧд воын Коми небӧг лэдзанін йӧзӧдӧма Рочевлысь шылада сборник.
Седокова Анна Владимировна

А́нна Влади́мировна Седоко́ва (1982) — украинаса сьылысь.
Олан туй.
Чужис Киевын 1982 вося öшым тӧлысь 16-ӧд лунӧ. Анна Седоковалöн эм нин кык ныв да öти пи. Зонкалöн нимыс шоч — Гектор. Кöть Седоковалöн эм ас челядь, сiйö абу на верöс сайын да ныв-пи батьтöм быдтылö.
Милиан, Кристина

 
Кристина Милиан (; 1981) — америкаса сьылысь, сьыланкыв гижысь да актриса. Чужис 1981 вося кӧч тӧлысь 26-ӧд лунӧ Нью-Джерси штатса Джерси-Сити карын. Сійӧ абу на верӧс сайын. Милианлӧн эм ӧти ныв, сылӧн нимыс Виолет ().
Наградаяс.
Кристина Милианлӧн эм: "Emmy"-лӧн награда, "Ozone Awards"-лӧн награда да уна мукӧд премиа да награда.
Джакарта

Джакарта () тайӧ Индонезияса кар, Индонезиялӧн юркар. Промышленнӧй, научнӧй да культурнӧй шӧрин.
Анггун

Анггун (; 1974) — индонезияса сьылысь да сьыланкыв гижысь.
Олан туй.
Анггун чужис 1974 вося косму тӧлысь 29-ӧд лунӧ Джакартаын. Öнi сiйö олö и уджалö Францияын. Анггунлöн эм öти ныв, сылöн нимыс Кирана Чипта Монтана Сасми (Kirana Cipta Montana Sasmi). Анггун абу верöс сайын.
Наградаяс.
Анггунлöн эм: "Radio France Internationale"-лöн награда, "Government of France"-лöн награда, "Anugerah Musik Indonesia"-лöн награда, "Cosmopolitan Indonesia"-лöн награда да уна мукöд премиа да награда.
Тахмина Ниязова

Тахмина Ниязова (; 1989) — таджикистанса сьылысь. Сiйö чужис 1989 вося урасьӧм тӧлысь 14-ӧд лунӧ Душанбеын.
Коми Республикаса опера да балет театр

Коми Республикаса опера да балет театр — Коми республикаын тӧдчана культура учрежденньӧ. Уджалӧ Сыктывкарын 1958 восянь.
История.
Воссьӧма 1958 вося моз тӧлысь 26-ӧд лунӧ. Медводз вӧлі шусьӧ «Республикаса шылада театр», 1992 восянь — «Коми Республикаса опера да балет театр».
1960 воын сылӧн сцена вылын пуктӧма «Гроза над Усть-Куломом» медводдза коми национальнӧй опера, а 1961 воын — «Яг морт» медводдза коми национальнӧй балет.
1968 восянь театр уджалӧ выль керкаын, мый кыпӧдӧма А.Д. Турчанинов проект серти.
1991 восянь нуӧдӧны И.П. Бобракова нима Опера да балет искусстволысь «Сыктывкарса тулыс» войтыркостса фестиваль 
1997 восянь нуӧдӧны фин-йӧгра канму да Россияса регионъяс пӧвстын балет искусстволысь «Зарни джыджъяс» фестиваль.
Шучалин Пётр Васильевич

Шучалин Пётр Васильевич (1950) — коми сьылысь, шылад тэчысь, Коми Республикаса нимйӧза артист, Россияса культураын нимӧдана уджалысь.
Олан туй.
Пётр Шучалин чужӧма 1950 вося моз тӧлысь 28 лунӧ Луздор районса Вевдорйывгорт сиктын.
Сьылӧм.
Сьылӧ коми да роч йӧзкостса да авторъяслысь сьыланкывъяс. Сьылігас тшӧкыда йӧктӧ, ворсӧ инстументъясӧн. Петкӧдчылӧма унасикас фестивальын да конкурсын: «Играй гармонь» районса конкурс, «Василей» гаж-фестивальын и с.в.
Кужӧмӧн ворсӧ баянӧн, гармоникаӧн да коми йӧзкостса инструментъясӧн (сигудӧкӧн, чипсанӧн, пӧлянӧн, мукӧдӧн).
Канова Наталья Фёдоровна

Канова Наталья Фёдоровна (1963) — коми сьылысь, Коми Республикаса нимӧдана уджалысь.
Олан туй.
Наталья Канова чужӧма 1963 вося моз тӧлысь 31 лунӧ Коми АССР-ын Емдін районса Аквад грездын. 1995-ӧд воын помалӧма В. Т. Чисталёв нима Коми Республикаса культура колледж, лоӧма йӧзкостса хорӧн веськӧдлысьӧн. Уджысь орӧдчытӧг 1998-ӧд воын помалӧма Вежа Петыркарса культура да искусство канму академия. Уджалӧма Ю.А. Спиридонов нима Коми Республика Юралысьбердса искусствояс гимназияын, веськӧдлӧ велӧдчысьяслӧн «Зиль-Зёль» йӧзкостса сьыланкыв ансамбльӧн. Веськӧдлӧ «Эжвинские зори» йӧзкостса хорӧн (Эжваса Бумажникъяслӧн культура керкаын).
Сьылӧм.
Наталья Канова сьылӧ коми да роч йӧзкостса да авторъяслысь сьыланкывъяс.
Петкӧдчылӧма йӧзкостса сьыланкыв сьылысьяслӧн «Юрган» регионъяскостса конкурсын, республикаса мукӧд конкурсын да фестивальын.
Крест лун

Крест лун — Кулӧмдін сиктын заветнӧй вичко праздник.
Эскӧмъяс.
Кулӧмдінын тайӧ лунсӧ шуӧны Крест лунӧн. Праздниксӧ босьтчисны пасйыны биа висьӧм ыджыдалӧмӧм бӧрын, коді вийӧма уна йӧзӧс да скӧтӧс. Висьталӧм серти, молебен нуӧдӧм бӧрын ставыс лӧньӧма.
Водзӧ дорйысьӧм могысь Кулӧмдінын кыпӧдӧмаӧсь вичко да престолсӧ нимӧдӧдӧмаӧсь Енмамлӧн Владимирса ӧбраз кузя. Быд во тайӧ лунӧ вӧлі ветлӧны тайӧ еннас сикт гӧгӧрыс муяс вывті, кӧні сулалӧма 22 крест.
Крестӧн ветлігӧн медводз мунӧны вичкоса уджалысьяс, сы бӧрын кык айлов карнанӧн нуӧны жыннян, а коймӧдыс крестсянь крестӧдз вуджигӧн гольӧдӧ жыннянӧ. Висьталӧны, мый ӧти воӧ йӧз абу вештысьӧмаӧсь служба нуӧдӧмысь, да тайӧ воас уналӧн усьӧма скӧтыс, вӧралысьяслӧн висьмӧмаӧсь понъясыс. Та бӧрын крестӧн ветлӧмаӧсь нин быд во.
История.
XX нэм помас вичкоса уджалысьяс бара кутісны крестӧн кытшовтны сиктсӧ.
Савенко Ольга Николаевна

Савенко Ольга Николаевна (1956) — тележурналист, Россия Федерацияса культураын нимӧдана уджалысь. Нывдырся овыс — Ануфриева.
Олан туй.
Ольга Савенко чужӧма Усинск районса Лыжавомын 1956 вося кӧч тӧлысь 11 лун. «Коми гор» телерадиокомпанияын корреспонденталӧма юӧр сетан редакцияын, нуӧдӧма челядь уджтасъяс. Уджалӧ «Коми гор» телерадиокомпанияын тематическӧй вешанньӧ службаса начальникӧн.
Удж.
О. Н. Савенко пырӧдчылӧма войтыркостса да ставроссияса унасикас телефестивальӧ да конкурсӧ. 
Коми войтырлӧн традицияяс да культураяс йылысь фильмъяс дасьтӧмысь шедӧдӧма Коми Республикаса канму премия.
«Финно-угорский мир» телеуджтасысь сылы сетӧма Коми Республикаса Веськӧдлан котырлӧн премия.
О. Н. Савенко — Россияса журналист котырӧ пырысь.
Россияын Айму культура да искусство, телерадиовешанньӧ, печать да связь сӧвмӧдӧмӧ пай пуктӧмысь да уна вося бур уджысь 2014 вося моз тӧлысь 14-ӧд лунӧ сылы сетӧма «Россия Федерацияса культураын нимӧдана уджалысь» почёт ним.
Путин хуйло!

Аб норматива лексика
"Путин – хуйло!" (, , Коми вылö вуджöдöм: "Путин - чич" (удораса диалект, "чич" - пенис)) тайö Украин да Роч кывъясын слоган серавлысь Рочмуса президент Владимир Путинöс. Слоган вöлi чужöма Украинаын 2014-öд воын, кор сiйö туис футболса сьылöмысь, медводдзаысь сьылöм дырйи ФК Металлист Харьковлöн ультрасаясöн март 2014-öд воын, кор пансис Рочмулöн Крымöс анексия да войнаса сюйсьӧм Украинаö. Тайö фразаыс ёнысь паськöдчис став Украина кузя да мöд канмуясын йöз костын, кодi оз радейтны Владимир Путинöс.
История.
Сьыланкыв босьтас ассьыс пансьӧм «Сурким хуйло!» фразаысь, футболса сьыланкывйысь, кодi вöлi инициируйтöма ФК Металлист-Харьковлöн ультрасаясöн коркö 2010-öд воын, кык украинаса олигарх костын лёкалöмлöн медвылыс тшупöд дырйи, Александр Ярославский, сэкся «Металлист» кутысь да Григорий Суркис, сэкся Украиналöн футбол Федерациялöн президент, кодлöн вöлi ён историяса да котырса йитöд киевса «Динамокöд».
Медводдза «Путин хуйло!» публичнöй сьылöм да сьыланкыв вöлi гижöма март 2014-öд воын Харьковын, кор татчöс фанатъяс скандируйтiсны сiйöс марш-шоу дырйи. Гижöд регыд вöлi мöдöдöма YouTube'ö, кöн сiйö лои вируснöйöн. Быдкуштшöм украинаса ультрасаяслöн группаяс став гырысь украинаса клубьясысь, öти öтöр, кутiсны ён проукраинаса, мукöдсö националистса, политик видзöдлöмъяс Рочмулöн Крымöс анексия да войнаса интервенция Украинаö дырйи антиукраинаса чорыдлун босьтöдöмкöд юкын рытывыв да асыввыв Ураинаын, кор Харьков кар вöлi падмöдöма, футболса фанатъяс ӧтпырйӧн дерт сувтiсны Украина сайö сылöн Рочмукöд конфликтын. Регыд сьыланкыв кодi вульгарнöя серавлiс Путинöс, лоис сё пöв ёнаджык популярнöй, кор разалiс мöд клубьяс костын, сэтшöм кыдз «Шахтерлöн» (Донецк) да «Динамо Киевлöн» (Киев) фанатъяс, кодъяс сыöдз лӧгалiсны, но сьылiсны сьыланкыв юкын. Рочмуса интервенция да аб быдса Украина оккупация дырйи ультрабиа украинаса клубьяс дугдiсны ордйысьӧм да скандируйтiсны сьыланкывсö ӧтувъя ывлавывса маршъяс вылын. Сьылöм водзö туис популярностьöн да лои «йöзкостса öтув культура мемöн» The Guardian серти. Александр Мотыль юöртiс: «Дженьдöдöм, более гöльджык текст версия вöлi весиг пырöма популярнöй дискурсö. Тi кö кöсъяныд петкöдлыны ассьыныд видзöдлöмъясныдтö Путин вылö, ставыс, мый тiян колö, тайö шуны « ла-ла-ла-ла-ла-ла-ла », да ставыс лоö гӧгӧрвоана.
Артемий Троицкий тöдмалiс сьылöмысь мелодиясö Пэт Бунлöн «Speedy Gonzales» сьыланкывйысь, 1962-öд вося хитысь.
Юнь 2015-öд воын Рочмуса Федерал дорйысьӧм сервис панiс криминальнöй вöдитöм да тöдмöдалöм активист Дарья Полудоваöс соц вез ВКын сьыланкыв пондысь.
Links.
Видео - [Путинхуйло!]
Гагиева Анна Капитоновна

Гагиева Анна Капитоновна (1957) — коми войтырлысь история туялысь, история наукаясса доктор. Нывдырся овыс — Мальцева.
Олан туй.
Анна Гагиева чужӧма 1957-ӧд вося йирым тӧлысь 26-ӧд лунӧ Сыктывкарын. 1980-ӧд воын помалӧма Сыктывкарса канму университетысь история факультет. Велӧдчӧма СССР-са наукаяс академиялӧн Коми филиалса аспирантураын. Сы бӧрын пырӧма уджавны Кыв, литература да история институтлӧн история секторӧ: вӧлӧма старшӧй лаборантӧн, младшӧй научнӧй сотрудникӧн. 1991-ӧд воын вуджӧма уджавны Сыктывкарса канму университетӧ — доценталӧма Россияса история кафедраын.
1999—2001 воясын уджалӧма Коми Республикаса велӧдӧм министерствоын — национальнӧй мытшӧдъяс отделса начальникӧн.
2002—2006 воясын веськӧдлӧма потребительскӧй кооперациялӧн Россия университетын Сыктывкар филиалса кафедраӧн.
2006-ӧд восянь уджалӧ Канму служба да веськӧдлыны велӧдан академияын пропессорӧн.
Туясян удж.
История наукаясса кандидат ним вылӧ диссертациясӧ дорйӧма 1988 воын Ленинградса канму педагогика институтын, темаыс — «Община крестьян Коми края во второй половине XVIII в.».
2006-ӧд воын дорйӧма доктор ним диссертация.
Йӧзӧдӧма 180 гӧгӧр туясян, методикаа туясян удж. На лыдын — 6 монография, 25 велӧдчан небӧг да пособие.
Общественнӧй удж.
2017-ӧд вося ода-кора тӧлысь 17-ӧд лунсянь веськӧдлӧ Коми му туялан котырӧн.