tartuNLP/wikipedia-smugri-20251201 huggingface dataset:
Финн-йӧгра котыр

Финн-йӧгра котыр (, ) - тайӧ войтыркостса наука котыр Хельсинкиын, Финляндия.
Вылӧм.
Панӧм 1883-ӧд воын финн лингвистӧн О. Доннер.
Ирландия

Ирланд, Ирандму, Эрйӧ (), Ирланд Республика () — войвыв Европаын дівывса канму.
Дания

Дания, Дания корольув () — тайӧ канму Европаын.
Исландия

Исланд (), Исланд Республика () — войвыв европаын этша олысь дівывса канму.
Норвегия

Норвегия, Норвегия корольув () — тайӧ канму Европаын.
Португалия

Португал, Португалия Республика () — Пиреней кӧджын лунвыв Европаса канму, сӧмын Испанкӧд орчча.
Словения

Словения, "Словения Республика" () — тайӧ канму Европаын.
Босния да Герцеговина

Босния да Герцеговина, "Босния да Герцеговина Республика" (босния, хорват Bosna i Hercegovina; серб Босна и Херцеговина) — тайӧ канму Европаын.
Черногория

Черногория, "Черногория Республика" ("Сьӧдгӧраму") (черногор Црна Гора) — тайӧ канму Европаын.
Македония Республика

Войвыв Македония, Войвыв Македония Республика () — тайӧ канму Европаын.
Андорра

Андорра, Андорра ӧксыув () — тайӧ канму Европаын.
Сан-Марино

Сан-Марино, Сан-Марино Республика () — тайӧ канму Европаын.
Канада

Канада (англичан, франсуз Canada) — тайӧ канму Войвыв Америкаын.
Австралия

Австралия, Австралияса Ӧтувъябур () — тайӧ канму Австралия мувежын.
Выль Зеландия

Выль Зеландия (англичан New Zealand, маори Aotearoa) — тайӧ канму Австралия да Океанияын, Австралиясянь асыв-лунланьын.
Лихтенштейн

Лихтенштейн, Лихтенштейн Ӧксыув () — тайӧ канму Европаын.
Люксембург

Люксембург, "Люксембург Ыджыд Герцогув" (люксембург Lëtzebuerg, Groussherzogtum Lëtzebuerg; франция Luxembourg, Grand-Duché de Luxembourg; немеч Luxemburg, Großherzogtum Luxemburg) — тайӧ канму Европаын.
Кипр

Кипр, Кипр Республика (; ) — тайӧ канму Европаын да Азияын.
Мальта

Мальта, "Мальта Республика" (мальта Malta, Repubblika ta' Malta; англичан Malta, Republic of Malta) — тайӧ канму Европаын.
Аланд діяс

Аланд діяс (, — Ахвенанмаа) — тайӧ йӧз улӧ шедӧм му Европаын.
Косово

Косово, "Косово да Метохия Автоном ладор" (серб "Косово, Аутономна покрајина Косово и Метохија", албан "Kosova, Krahina Autonome e Kosovës dhe Metohis" тайӧ пыдди пуктытӧм республика.
Керӧс Карабах Республика

Керӧсвыв Карабах Республика, "Арцах" ( ("Арцах, Лернаин Харабахи Анрапетутюн")) — тайӧ пыдди пуктытӧм канму Кавказын.
Индия

 &lt;ns&gt;0&lt;/ns&gt;
 &lt;revision&gt;
 &lt;parentid&gt;146209&lt;/parentid&gt;
 &lt;timestamp&gt;2025-07-22T15:00:03Z&lt;/timestamp&gt;
 &lt;contributor&gt;
 &lt;ip&gt;14.139.185.126&lt;/ip&gt;
 &lt;/contributor&gt;
 &lt;comment&gt;പ്രൊഫസർ പ്രേം രാജ്‌ പുഷ്പാകരന്‍, എൻ.ഐ.റ്റി. കാലിക്കറ്റ് ♡ Professor P̂rém ráj P̂üshp̂ákárán, NIT Calicut 🌷🍀🌼🌻🌺🌹🌸🏵️💮&lt;/comment&gt;
 &lt;origin&gt;147123&lt;/origin&gt;
 &lt;model&gt;wikitext&lt;/model&gt;
 &lt;format&gt;text/x-wiki&lt;/format&gt;
Индия, "Индия Республика" ( (Bhārat, Bhārat Gaṇarājya); ) — тайӧ канму Азияын.
Вьетнам

Вьетнам, "Вьетнам Социалист Республика" (вьетнам Việt Nam (越南), Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam) — тайӧ канму Азияын.
Иран

Иран, Иран Ислам Республика () — тайӧ канму Азияын.
Ирак

Ирак, "Ирак Республика" (араб العراق, الجمهورية العراقية
(аль-Джумхури́я аль-Ираки́я), курд عێراق ,كۆماری عێراق (Комаре Ирак)) — тайӧ канму Азияын.
Франсуз кыв

Франсуз кыв ("le français, la langue française") — тайӧ роман кыв, Францияын, Бельгияын (нидерландкӧд да немечкӧд), Швейцарияын (немечкӧд, итальянкӧд да романшкӧд), Люксембургын (люксембургкӧд да немечкӧд), Квебекын (Канада),
Монакоын, Бурундиын (рундикӧд), Руандаын (руандакӧд да англичанкӧд) да Чадын (арабкӧд) каналан кыв.
Франсуз анбур.
А сідзжӧ: 
Àà Ââ Ææ Çç Èè Éé Êê Ëë Îî Ïï Ôô Œœ Ùù Ûû Üü Ÿÿ
0 - zéro
1 - un
2 - deux
3 - trois
4 - quatre
5 - cinq
6 - six
7 - sept
8 - huit
9 - neuf
10 - dix
11 - onze
12 - douze
13 - treize
14 - quatorze
15 - quinze
16 - seize
17 - dix-sept
18 - dix-huit
19 - dix-neuf
20 - vingt
21 - vingt et un
30 - trente
100 - cent
1000 - mille
1000000 - un million
1000000000 - un milliard
 LE TESTAMENT
 Quand je mourrai, enterrez-moi
 Au milieu de nos plaines,
 Su un tertre au milieu de nos steppes
 De ma si douce Ukraine,
 Pour que je voie les champs immenses,
 Les rives escarpées,
 Que je puisse entendre le Dniepr
 Mugir à mon côté.
 Quand le fleuve, loin de l'Ukraine,
 Dans la mer bleue profonde
 Versera le sang ennemi,
 Je quitterai le monde,
 Champs et collines… Volerai
 Au royaume de Dieu
 Pour prier… Mais en attendant,
 Je ne connais pas Dieu.
 Enterrez-moi et dressez-vous,
 Brisez les fers maudits,
 Arrosez votre liberté
 Du sang de l'ennemi !
 Et que dans la grande famille,
 Délivrée de ses chaînes,
 Avec des mots doux et paisibles
 De moi l'on souvienne.
Турок кыв

Турок кыв ("Türk dili, Türkçe") тайӧ тюрк кыв, Турцияын да Кипр вылын каналан кыв.
Turok kyv (, ) tajö tyurk kyv, Turciyayn da Kipr vylln kanalan kyv.Kyv.
1 - Bir
2 - İki
3 - Üç
4 - Dört
5 - Beş
6 - Altı
7 - Yedi
8 - Sekiz
9 - Dokuz
10 - On
20 - Yirmi
30 - Otuz
40 - Kırk
50 - Elli
60 - Altmış
70 - Yetmiş
80 - Seksen
90 - Doksan
100 - Yüz
1000 - Bin
Томск

Томск — тайӧ Рочмуса кар, Томск обласьтлӧн юркарыс, Промышленнӧй, культурнӧй да научнӧй шӧрин..
Йӧз лыд: 574 сюрс гӧгӧр (2018).
Зарни

Зарни, лат. "Aurum" (Au) тайӧ 79-ӧд химия элемент. Дона кӧртулов, виж рӧма. Дорӧга. Топыдлун - 19,32 г/см3. Сылан температура - 1337,33 K либӧ 1064,18 °C. Пуӧ 3129 K либӧ 2856 °C температура дырйи.
Химия элементъяслӧн период система

Химия элементъяслӧн период система
Гелий

Гелий, лат. "Helium" (He) тайӧ 2-ӧд химия элемент, кокньыд дыш ру. Топыдлун - 0,147 (−270 °C) 0,00017846 (+20 °C) г/см³. Сылан температура - 0,95 (2,5 МПа) K либӧ -272,2 °C. Пуö 4,215 K либӧ -268,93 °C температура дырйи.
Полоний

Полоний, лат. "Polonium" (Po) тайӧ 84-ӧд химия элемент. Радиоактив поликӧртулов, эзысь-еджыд рӧма. Топыдлун - 9,32 г/см³. Сылан температура - 527 K либӧ 254 °C. Пуӧ 1235 K либӧ 962 °C температура дырйи.
Фосфор

Фосфор, лат. "Phosphorus" (P) тайӧ 15-ӧд химия элемент, абу кӧртулов. Топыдлун (еджыд фосфор) - 1,82 г/см³, (гӧрд фосфор) - 2,34 г/см³. Сылан температура (еджыд фосфор) - 317,3 K либӧ 44,2 °C. Пуӧ (еджыд фосфор) 550 K либӧ 277 дырйи.
Европий

Европий, лат. "Europium" (Eu) тайӧ 63-ӧд химия элемент. Небыд кӧртулов, эзысь-еджыд рӧма. Топыдлун - 5,243 г/см³. Сылан температура - 1 099 K либӧ 826 °C. Пуӧ 1802 K либӧ 1529 °C температура дырйи.
Уран (элемент)

Уран, лат. "Uranium" (U) тайӧ 92-ӧд химия элемент. Актинид, радиоактив. Топыдлун - 19,05 г/см³. Сылан температура - 1405,3 K либӧ 1132,2 °C. Пуӧ 4404 K либӧ 4131 °C дырйи.
Эзысь

Эзысь, лат. "Argentum" (Ag) тайӧ 47-ӧд химия элемент. Дона кӧртулов, еджыд рӧма. Дорӧга. Топыдлун - 10,5 г/см³. Сылан температура - 1 235,1 K либӧ 961,78 °C. Пуӧ 2435 K либӧ 2162 °C температура дырйи.
Ыргӧн

Ыргӧн, лат. "cuprum" (Cu) тайӧ 29-ӧд химия элемент. Кӧртулов, виж-гӧрд рӧма. Дорӧга. Топыдлун - 8,96 г/см³. Сылан температура - 1356,6 K либӧ 1084,62 °C. Пуӧ 2835 K либӧ 2562 °C температура дырйи.
Озысь

Озысь, лат. "Stannum" (Sn) тайӧ 50-ӧд химия элемент. Кӧртулов, еджыд либӧ руд рӧма. Топыдлун - 7,31 г/см³. Сылан температура - 505,1 K либӧ 231,93 °C. Пуӧ 2875 K либӧ 2602 °C температура дырйи.
Ширысь

Ширысь, лат. "Plumbum" (Pb) тайӧ 82-ӧд химия элемент. Дорӧга кӧртулов, руд рӧма. Топыдлун - 11,35 г/см³. Сылан температура - 600,65 K либӧ 327,46 °C. Пуӧ 2022 K либӧ 1749 °C температура дырйи.
Кӧрт

Кӧрт, лат. "Ferrum" (Fe) тайӧ 26-ӧд химия элемент. Кӧртулов, еджыд рӧма. Топыдлун - 7,874 г/см³. Сылан температура - 1 812 K либӧ 1538 °C. Пуӧ 3134 K либӧ 2862 °C температура дырйи.
Перым коми кыв

Перым коми кыв (перым коми ногыс "Коми кыв", "Перем коми кыв", "Коми пермяцкӧй кыв", "Коми пермяккезлӧн кыв"; рочӧн: "Коми-пермяцкий язык") тайӧ Коми кытшын олысь коми войтырлӧн чужан кыв. Сійӧн сёрнитӧ Коми кытшса вужвойтыр - коми пермяк йӧз (матӧ 94 сюрс морт).
Роч православнӧй вичко

Роч православнӧй вичко (РПВ, "Канкарса патриархат") (роч "Русская православная церковь, РПЦ") - православнӧй христианскӧй вичко Рочмуын, Украинаын, Беларусьын да Молдоваын.
Астана

Астана — тайӧ Казахстанса кар. Юркар. Промышленнӧй да культурнӧй шӧрин.
Йӧз лыд: 605,5 сюрс гӧгӧр (2008).
Ар

Ар - нёль воысь ӧти, гожӧм да тӧв костын. Тӧв — вуджӧм кад, кор лунся шоныдыс ёна чинӧ да гӧгӧрса температураыс ӧдйӧ чинӧ.
Некымын традиция, кодъяс йитчӧмаӧсь тӧвкӧд торъя культураясын.
США-ын да Канадаын аттьӧалӧм лун. Ноябрын пасйӧны семьяӧн чукӧртчӧм, йӧзкостса сёян-юан дасьтӧм да урожай да бурлунысь аттьӧалӧм. 5
Кореяын Чжунцзи лун. Тӧв шӧрын пасйӧны семьяяс, медым пасйыны урожай да пыдди пуктыны ассьыныс пӧль-пӧчьясӧс.
Германияын аттьӧалӧм лун. Пасйöны октябрь медводдза воскресеньеö, тайö лунö христианскöй вичкоясын нуöдöны аттьöалöм службаяс, а сiдзжö парадъяс да сиктса ярмаркаяс.
Китайын тӧв шӧр гаж. Празднуйтӧны тӧв шӧрын, тшӧкыда сентябрын либӧ октябрын. Тайӧ праздниклӧн медшӧр символнас лоӧны тӧлысь нянь, а семьяяс чукӧртчӧны нимкодясьны тайӧ чӧскыдторйӧн да нимкодясьны тыр тӧлысьӧн.
Перуын чери кыйысьяслӧн лун. Перуын кутшӧмсюрӧ чери кыйысь сиктъясын эм традиция пасйыны чери кыйысьяслысь лун сентябрь заводитчигӧн. Тайӧ лунӧ чери кыйысьяс нуӧдӧны саридзлы аттьӧалӧм йылысь обрядъяс да бур чери кыйӧмысь обрядъяс.
Вьетнамын тӧв шӧр фестиваль. Пасйöны öкмысöд тöлысь шöрын тöлысь календар серти. Челядь нуöны кодзув да тöлысь формаа фонарьяс, а семьяяс чукöртчöны нимкодясьны лунвывса няньöн да кутшöмкö уджтасöн.
Хельсинки

Хельсинки (; ) - тайӧ Суоми Муса кар, Суоми Мулӧн юркарыс.
Йӧз: гӧгӧр 564000
Петроской

Петроской (роч Петрозаводск,карел. , фин. да вепс. Petroskoi) – тайӧ Рочмуса кар, Карелия Республикалӧн юркар. Промышленнӧй, научнӧй да культурнӧй шӧрин. 
Йӧз: 282 сюрс гӧгӧр.
Ёмвош

Ёмвош ("Ханты-Вӧгулкар, Йӧгракар, Ханты-Мансийск") (ханты Ёмвош, Ёмвоҷ, роч Ханты-Мансийск ) – тайӧ Рочмуса кар, Ханты-Вӧгул асвеськӧдлан кытшлӧн юркар. Научнӧй да культурнӧй шӧрин. 
Йӧз: 67,8 сюрс гӧгӧр.
Обдор

Обдор (яран "Саляʼ харад", ) – тайӧ Рочмуса кар, Ямал-Яран асвеськӧдлан кытшлӧн юркар. Научнӧй да культурнӧй шӧрин. 
Йӧз: 40,3 сюрс гӧгӧр.
Видзӧдӧй тшӧтш.
Лабытнанги
Ижкар

Ижкар (, , ) — тайӧ Рочмуса да Европаса кар, Удмуртиялӧн юркар. Промышленнӧй, научнӧй да культурнӧй шӧрин. 
Йӧз: 643,5 сюрс гӧгӧр.
Сулико (сьыланкыв)

Сулико тайӧ грузин да роч йӧзкостса сьыланкыв. Кывъясыс А.Церетелилӧн, шыладыс Варенька Церетелилӧн.
А. Церетелилӧн аслыспӧлӧс кывбурыс:
სულიკო
საყვარლის საფლავს ვეძებდი,
ვერ ვნახე!.. დაკარგულიყო!..
გულამოსკვნილი ვჩიოდი:
„სადა ხარ, ჩემო სულიკო?!“
ეკალში ვარდი შევნიშნე,
ობლად რომ ამოსულიყო,
გულის ფანცქალით ვკითხავდი:
„შენ ხომ არა ხარ სულიკო?!“
ნიშნად თანხმობის კოკობი
შეირხა... თავი დახარა,
ცვარ-მარგალიტი ციური
დაბლა ცრემლებად დაჰყარა.
სულგანაბული ბულბული
ფოთლებში მიმალულიყო,
მივეხმატკბილე ჩიტუნას:
„შენ ხომ არა ხარ სულიკო?!“
შეიფრთქიალა მგოსანმა,
ყვავილს ნისკარტი შეახო,
ჩაიკვნეს-ჩაიჭიკჭიკა,
თითქოს სთქვა: „დიახ, დიახო!“
დაგვქათქათებდა ვარსკვლავი,
სხივები გადმოსულიყო,
მას შევეკითხე შეფრქვევით:
„შენ ხომ არა ხარ სულიყო?!“
დასტური მომცა ციმციმით,
სხივები გადმომაყარა
და იმ დროს ყურში ჩურჩულით
ნიავმაც ასე მახარა:
„ეგ არის, რასაც ეძებდი,
მორჩი და მოისვენეო!
დღე დაიღამე აწ ტკბილად
და ღამე გაითენეო!
„სამად შექმნილა ის ერთი:
ვარსკვლავად, ბულბულ, ვარდადო,
თქვენ ერთანეთი რადგანაც 
ამ ქვეყნად შეგიყვარდათო“.
მენიშნა!.. აღარ დავეძებ
საყვარლის კუბო-სამარეს,
აღარც შევჩვი ქვეყანას,
აღარ ვღვრი ცრემლებს მდუღარეს!
ბულბულს ყურს ვუგდებ, ვარდს ვყნოსავ,
ვარსკვლავს შევყურებ ლხენითა
და, რასაცა ვგრძნობ მე იმ დროს,
ვერ გამომითქვამს ენითა!
ისევ გამეხსნა სიცოცხლე,
დღემდე რომ მწარედ კრულ იყო,
ახლა კი ვიცი, სადაც ხარ:
სამგან გაქვს ბინა, სულიკო!
[1895]
Маръямоль (сьыланкыв)

Маръямоль — радейтана коми сьыланкыв, кодӧс сьылӧны Фин-йӧгра мирын.
Маръямоль (рочӧн: Пион уклоняющийся) — вӧрса дзоридз, быдтӧны и керка йӧръясын.
Кывъясыс.
Кывъяссӧ гижис Геннадий Юшков, сьыланногсӧ — шылад тэчысь Вацлав Мастеница. Сьыланкывйыс пырӧ уна сьылысьлӧн да сьылан котыръяслӧн репертуарӧ. Кывъяссӧ вуджӧдӧма финн-йӧгра кывъяс вылӧ.
 Визув юӧ петӧ ёль, 
 Петӧ ёль, петӧ ёль, 
 Быдмӧ сэтӧн маръямоль, 
 Маръямоль, маръямоль.
 Сикӧтш вылӧ куим-нёль,
 Куим-нёль, куим-нёль.
 Колӧ дзоридз маръямоль,
 Маръямоль, маръямоль.
 Муса зонмӧй, энлы коль, 
 Энлы коль, энлы коль.
 Локта гортӧ гиль да голь, 
 Гиль да голь, гиль да голь.
 Вая сьӧрысь маръямоль,
 Маръямоль, маръямоль.
 Сӧмын унасӧ ог доль,
 Ме ог доль, ме ог доль.
 Кодкӧд воті маръямоль,
 Маръямоль, маръямоль.
 Кыкӧн корсям маръямоль,
 Маръямоль, маръямоль.
Таллинн

Таллинн (, важ нимъяс "Колывань, Ревель") - тайӧ Балтика саридз дорса кар, Эстмулӧн юркар.
Ним йылысь.
Таллинн эст ногӧн гижӧны "Tallinn". Кар нимын кык юкӧн: "linn" лоӧ 'изкар', а "tal" артмӧма "tan" кывйысь, кодлӧн вежӧртасыс вӧлі "дан (датскӧй)". "Данлинн" сэсся лоӧма "Таллинн".
Сӧветъяс бырӧдӧм бӧрын рочӧн да комиӧн кутісны гижны помас кык "н", кыдзи и эст кывйын. Сэсся гижанног кутіс вежласьны, корсюрӧ гижӧны ӧти "н", корсюрӧ кык.
География.
Таллинн сулалӧ Финн куръя лунвыв вадорын, Эстму рытыв-войвылын.
Кар му кузя мунӧ известняк тшупӧд (Глинт, нето "Балтика-Ладога тшупӧд"). Сійӧс позьӧ казявны Тоомпеа да Ласнамяэ вылын.
Медвылын чут Таллиннас (саридз вевдорсянь 64 метра вылна) зымвидзӧ карыс рытыв-лунвылын, Нымме районын.
Медыджыд ты — Юлемисте (9,6 км² ыджда). Татысь босьтӧны юан ва карса олысьяслы. Харку — пасьта серти мӧд ты (1,6 км² ыджда).
Кар дор кузя визувтӧ Пирита ю, но сійӧ оз кежав кар шӧрӧ, мунӧ сӧмын Пирита районӧд. Юладорыс зэв мича, сійӧс дорйӧны-видзӧны.
Саридз вадорыс карас 46 километра кузя. Тані сійӧ артмӧдӧ куим ыджыд кӧдж: Копли, Пальяссааре да Какумяэ, нёль куръя: Таллинн куръя, Пальяссааре куръя, Копли куръя да Какумяэ куръя.
Кар торъяс.
Таллиннын кӧкъямыс картор: ():
Йӧз.
Таллиннын олӧны морт.
Комияс

Комияс ("Коми морт, Коми войтыр / отир") тайӧ финн-йӧгра войтыр.
Лыд.
2002 воын Рочмуын – 418 641 морт, Украинаын – 1545.
Коми-Зыряна

"merge Комияс?
Коми-Зыряна ("Коми морт, Коми войтыр") (хант Саран) тайӧ Финн-йӧгра войтыр.
Лыд.
2002 воын Рочмуын - 293 406 морт.
Изьватас

Изьватас () тайӧ этнос чукӧр Коми-Зырянъясын да важвылӧм обласьт Коми Муын.
Ыстӧдъяс.
Финно-Угрия
Петыркар

Петыркар () – Роч Федерация кутан кар, Ленинград обласьтлӧн юркар. 
Петыркарсӧ тшӧкыда шуӧны "войвывса юркар"ӧн. Коркӧ сійӧ збыльвылас кык нэм чӧж вӧлі Роч Империя юркарӧн. 
Ӧні сійӧ лоӧ тайӧ канмуын индустрия, наука да культура видзан гырысь шӧрин. 
Карын олӧ 5 000 000 гӧгӧр морт.
Мадонна (сьылысь)

Мадонна (Мадонна Луиза 'Вероника' Чикконе Ричи, ) тайӧ Америкаса сьылысь.
Перна

Перна тайӧ коми-пермяк, коми-зыряна, коми-ёдз да удмурт национал символ, "Перым крест".
Сатыгинъяс

Сатыгинъяс (роч "Сатыгины, Сатыгины-Кондийские") — вӧгул ӧксы керка, Конда ӧксыувлӧн канса орд.
Киров (Киров обласьт)

Кылна (мари "Науграт", бесермян "Колло", тотара "Колын") тайӧ Рочмуса кар, Киров обласьтлӧн юркар. Промышленнӧй, научнӧй да культурнӧй шӧрин. 
Йӧз: 351,6 сюрс гӧгӧр (2005).
Яранск

Яранск (мари "Яраҥ") тайӧ Рочмуса кар, Киров обласьтын кар. Промышленнӧй да культурнӧй шӧрин. 
Йӧз: 19,8 сюрс гӧгӧр (2005).
Эльбрус

Эльбрус тайӧ чой Кавказын.
Эжватас

Эжватас тайӧ этнос чукӧр Коми-Зырянъясын да важвылӧм обласьт Комимуын.
Емватас

Емватас тайӧ этнос чукӧр Коми-Зырянъясын да важвылӧм обласьт Комимуын.
Висерса

Висерса тайӧ этнос чукӧр Коми-Зырянъясын да важвылӧм обласьт Комимуын.
Печораса

Печораса тайӧ этнос чукӧр Коми-Зырянъясын да важвылӧм обласьт Комимуын.
Лузса

Лузса тайӧ этнос чукӧр Коми-Зырянъясын да важвылӧм обласьт Комимуын.
Сыктывсаяс

Сыктывса комияс тайӧ Коми войтырлöн этночукӧр, кодъяс медсясö олöны Сыктыв ю вожын.
Олан муяс.
Сыктывса комияслöн чужанінӧ пырö Коми Республикаса Сыктывдін, Сыктыв да Койгорт районъяс. Медтöдчана оланінъяс:
Овъяс.
Сыктыв вожса комияслöн важся овъяс.
Шöр Сыктывланьын:
Вылыс Сыктывланьын:
Удораса

Удораса тайӧ этнос чукӧр Коми-Зырянъясын да важвылӧм обласьт Комимуын.
Чердінса

Чердінса тайӧ этнос чукӧр Коми-Пермякъясын да важвылӧм обласьт Комимуын.
Зюздінса

Зюздінса ("Дзуздяккез") тайӧ этнос чукӧр Коми-Пермякъясын да важвылӧм обласьт Комимуын.
Сюзьва ю.
Иньватас

Иньватас тайӧ этнос чукӧр Коми-Пермякъясын да важвылӧм обласьт Комимуын.
Обватас

Обватас тайӧ водзджык этнос чукӧр Коми-Пермякъясын да важвылӧм обласьт Комимуын.
Косаса

Косаса тайӧ этнос чукӧр Коми-Пермякъясын да важвылӧм обласьт Комимуын.
Пон

Пон (Canis lupus familiaris) — тайӧ пемӧс.
Ен

Ен - Коми мифологияын медыджыд бур ен, му вӧчысь (демиург).
Омӧль

Омӧль (коми-перым "Куль") тайӧ медічӧт ен, лёк демиург Коми мифологияын. Омӧль сійӧ Енлӧн вокыс.
Ёма

Ёма ("Йома, Юма") — Коми мифологияын ен.
Ёма коми фольклорын.
Ёма — коми мойдъясын аслыспӧлӧс герой: морт кодь персонаж, олӧ вӧр керкаын пемӧсъяскӧд, лягуша да гут-гагкӧд. 
Сылӧн медшӧр функцияыс – тунасьӧм, йӧзӧс тшыкӧдӧм, нывъяслы инициация обряд нуӧдӧм. 
Ёма образ матын роч Баба-Ягалы да карелъяслӧн Сюоятарлы. Ёма мукӧддырйи – Гундырлӧн гӧтыр.
Войпель

Войпель ("Ойпель") тайӧ Перым ен Коми мифологияын.
Зарни ань

Зарни ань () тайӧ ен Коми мифологияын.
Екатеринбург

Екатеринбург либӧ Катькар – Рочмуын медыджыд каръясысь ӧти, Свердловск обласьтлӧн юркар. 
Катькарыс – Уралын индустрия, наука да культура шӧрин. 
Карын олӧ 1 315,1 сюрс гӧгӧр морт (2007).
Неромкар

Неромкар () тайӧ Рочмуса кар, Свердловск обласьтлӧн кар. Промышленнӧй, да культурнӧй шӧрин. 
Йӧз: 7,6 сюрс гӧгӧр (2005).
Самара

Самара — Рочмуын медыджыд каръясысь ӧти, Самара обласьтлӧн юркар. 
Самара — Волгадорын индустрия, наука да культура шӧрин. 
Карын олӧ 1 158,1 сюрс гӧгӧр морт (2008).
Омск

Омск – Рочмуын медыджыд каръясысь ӧти, Омск обласьтлӧн юркар. 
Омскыс – Сибырын индустрия, наука да культура шӧрин. 
Карын олӧ 1 138,8 сюрс гӧгӧр морт (2006).
Челябинск

Челябинск – Рочмуын медыджыд каръясысь ӧти, Челябинск обласьтлӧн юркар. 
Челябинскыс – Уралын индустрия, наука да культура шӧрин. 
Карын олӧ 1 092 сюрс гӧгӧр морт (2007).
Ним йылысь.
Карыслӧн водзджык вӧлі ним "Челяба".
Перун

Перун () тайӧ медыджыд ен Слявян мифологияын.
Перкунас

Перкунас () тайӧ медыджыд ен Балтика мифологияын.
Коми Википедия

Коми Википедиа — тайӧ мездмӧм вики-технология подув вылын восьса энциклопедия, кытчӧ вермас быдӧн гижны, содтавны да вежлавны.
История.
Коми Википедия восьтӧма 2004-ӧд вося моз тӧлысьын медводдзаӧн Россияса мукӧд фин-йӧгра википедияясысь.
Майкоп

Майкоп тайӧ Рочмуса кар, Адыгея республикалӧн юркар. Промышленнӧй, научнӧй да культурнӧй шӧрин. 
Йӧз: 156,7 сюрс гӧгӧр (2007).
Сыктыв

Сыктыв () - тайӧ Коми Республикаын ю (). Шуйга вож Эжва юлӧн.
Кар

Кар 
тайӧ уна йӧза оланін.
Сикт

Сикт тайӧ уна йӧза оланін.
Сикт — грезд серти ыджыдджык овмӧдчанін. XVII-XVIII нэмъясӧ сиктъясӧн лоины погостъяс, слӧбӧдаяс да пӧсадъяс. Сиктъяс ыдждаммисны мӧдлаысь йӧз воӧм тшӧт весьтӧ да ичӧт грездъяс ӧтувтчӧм вӧсна. Тшӧкыда грездъяс дзикӧдзсӧ оз вӧлі йитчыны, найӧс вӧлі торйӧдӧны шоръяс, гуранъяс да муяс.
Сиктын век вӧлі вичко, сиктлӧн шӧрин вӧлі шусьӧ Вичкосикт, Вичкодор, Погост. Сикт XX нэм панӧмӧдз вӧлі вӧлӧсьт шӧринӧн (сэсся — сикт сӧвет, сикт овмӧдчӧмин), кӧні уджалісны веськӧдланінъяс.
Грезд

Грезд тайӧ уна йӧза оланін, коми йӧзлӧн медшӧр овмӧдчаніҥ сикас.
Грезд век вӧлі неыджыд овмӧдчанінӧн.
Коми кывйын грезд пыдди нӧшта шуӧны грез, сик, сикт . Уна ыджыд сиктын, кодъяс артмисны ичӧтджык грездъяс подув вылын, ӧніӧдз на торйӧдӧны юкӧнъяс: шуам, Кулӧмдінын эм "Ӧльӧшсикт", "Петырсикт", "Куричасик" и с.в.
Изэрд

Изэрд тайӧ туйлӧн элементыс.
Краснодар край

Краснодар край тайӧ регион Рочмуын.
Еджыд саридз

Еджыд саридз тайӧ саридз Войвыв Йиа океанын. Медыджыд пыдна - 340 метр, ыджда - 90,8 сюрс км².
Медыджыд кар-портъяс Еджыд саридзын:
Гӧрд саридз

Гӧрд саридз тайӧ саридз Индия океанын. Медыджыд пыдна - 2211 метр, ыджда - 438 сюрс км².
Медыджыд кар-портъяс Гӧрд саридзын:
Азов саридз

Азов саридз тайӧ саридз Атлантика океанын. Медыджыд пыдна - 14,4 метр, ыджда - 37,6 сюрс км².
Медыджыд кар-портъяс Азов саридзын:
Кара саридз

Кара саридз тайӧ саридз Войвыв Йиа океанын. Медыджыд пыдна - 620 метр, ыджда - 893,4 сюрс км².
Медыджыд кар-портъяс Кара саридзын:
Баренц саридз

Баренц саридз тайӧ саридз Войвыв Йиа океанын. Медыджыд пыдна - 450 метр, ыджда - 1405 сюрс км².
Медыджыд кар-портъяс Баренц саридзын:
Медье

Медье (megye) – Венгрияын административно-территориальный единица.
Ананьиноса культура

Ананьиноса культура тайӧ археология культура м.э. VIII-III нн.
Тотараму

Тотараму республика ("Татарста́н"; ) тайӧ регион Рочмуын.
Саридздор край

Саридздор край (рочӧнджык Приморскӧй край) тайӧ регион Рочмуын.
Брюссель

Брюссель (, ) - тайӧ Бельгияса кар, Бельгия юркар.
Йӧз:
Вынва

Вынва () тайӧ ю Войвыв Европаын.
Саридз

Саридз тайӧ океанлӧн юкӧныс.
Кань

Кань () — тайӧ гортса пемӧс.
Шыр

Шыр () — тайӧ пемӧс.
Гыч

Гыч (Carassius) тайӧ чери.
Ёкыш

Ёкыш (Perca) тайӧ чери.
Ёді

Ёді (Abramis) тайӧ чери.
Юртас

Юртас () тайӧ монархия символ.
Ком

Ком ("Thymallus") тайӧ чери.
Вӧв

Вӧв () тайӧ пемӧс.
Йӧра

Йӧра () тайӧ пемӧс.
Кӧин

Кӧин (; ) — понлӧн кодь мыгӧра хищнӧй вӧрпа. 
Ыджда да рӧм.
Шӧркоддьӧмас кузьтаыс метрӧн-джынйӧн, сьӧктаыс 50 килограмм, но медся гырысьясыслӧн овлывлӧ 96-ӧдз. Коми муын паныдасьлӧ кык сикас кӧин: пармаса да тундраса. Тундрасаыс, кӧть и жеб пармаса кӧинысь, тшӧкыд да пашкыр гӧныс вӧсна петкӧдчӧ ыджыдджыкӧн.
Юрыс кӧинлӧн ыджыд да сьӧкыд, увлань копыра, паськыд кымӧса, вына черлыяса, синмыс кольквиж, ныр-вомыс кузиник, но тшӧтшыд, пельыс сувтса. Сьыліыс ён да, верстьӧ кӧин вомас босьтӧмӧн вермӧ кокньыда нуны ыджыд межӧс. Кынӧмыс нюрсмунӧма, бӧжыс век люньвидзӧ. Гӧныс руд, гӧрдоват либӧ сьӧдоват рӧмсера. Кокыс вӧсньыд, сы вӧсна, джуджыд лымъя дырйи вӧрӧд собавны сьӧкыд да, кӧинъяс петӧны туйяс вылӧ.
Ветлӧдлӧны гӧнитӧмӧн либӧ восьлалӧмӧн. Зэв вына-эбӧса пемӧс, тӧвъяснас ӧти войӧн вермӧ ылыстчывны 150 километр сайӧдз. Кӧин чукӧр зільӧ мунны ӧти визьӧд, бӧръяясыс тувччалӧны воддзаыслӧн кок туйӧ. Чукӧрас овлывлӧ ӧти котырса дасысь унджык кӧин. Пӧрысь бать-мамыскӧд ӧтувтчӧны бӧръя кык позтырса том пияныс. Кӧинлӧн котӧртан ӧдыс зэв ыджыд, кокньыда суӧдӧ тэрыб кӧчӧс. Бура уялӧ.
Сёян.
Пӧткӧдчӧны вӧрса да гортса пемӧсъясӧн, куталӧны ылалӧм понъясӧс, пӧткаясӧс, шыръясӧс, лягушаясӧс. Оз ӧтдортны и кулӧм ловъяслысь дуксьӧм яйсӧ. Туй морт вылӧ уськӧдчывлӧны шочиника, сӧмын дурмӧм кӧинъяс. Тшыг пӧраӧ весиг сёйлывлӧны ас котырса укшальмӧм либӧ доймӧм кӧинӧс. Кыйдӧссӧ шедӧдӧны вӧтлысьӧмӧн, а сідзжӧ дзебасын кыйӧдчӧмӧн. Ӧтпырйӧ сёйны вермӧны зэв уна. Сизима либӧ даса кӧин чукӧр войбыдӧн дзоньнас вильӧдӧ вӧвлысь тушасӧ. Но вывті уна ньылалігӧн лишнӧйсӧ рушкусьыс бӧр быликтӧны.
Уна лёк вӧчӧны кӧинъяс кыдзи вӧрса пемӧсъяслы, сідзи и йӧзлы, медвойдӧр, дерт, ыж видзысьяслы да кӧр видзысьяслы. Усьласьӧны йӧраяс вылӧ. Веськаласны кӧ кӧр стада вылӧ, ӧти здукӧн удитӧны джагӧдны да дойдавны дасысь унджык кӧрӧс. Колян нэм помын Коми муын кӧинъяслысь лыдсӧ артавлісны кык сюрс гӧгӧр. Быд во пӧ Комиын вӧралысьяс кыйлывлӧны 175-ӧс кымын.
Поздйысьӧм.
Кӧинъяслӧн пышъялан кадыс урасьӧм да рака тӧлысьясӧ. Кырсасигас гоз-мӧд ай вӧтлысьӧ энь кӧин бӧрся. Айясыс пурсьӧны ӧта-мӧдыскӧд. На пиысь медся вынаыс и гозйӧдчӧ эньыскӧд да локтан воӧдз сэсся оз нин торйӧдчыв сыкӧд. Нӧбасян кадыс кыссьӧ куим тӧлысьӧдз.
Вайсигкежлас кӧин гозъя лӧсьӧдӧны поз. Овмӧдчӧны васянь неылӧ: вӧрса веретя вылӧ, нюръяс костӧ, тіль пытшкӧ, вӧрсялӧм кырӧмӧ. Восьса эрд вылӧ поздйысигӧн му пытшкӧ кодйӧны пырмӧс (гу). Вайсьӧ энь кӧин ода-кора тӧлысь пуксигӧн. Позтырас 5–6 кӧинпи, но овлывлӧ и дас кыкӧдз. Кӧинпиян синмасьӧны кык вежон мысти, мамыс нёньӧдӧ найӧс квайт вежон чӧж. Верстяммӧны куим арӧс тыртігӧн. Олан нэмыс кӧинъяслӧн дас квайт воӧдз.
Рӧдвуж кывйын.
Тайӧ лёк вӧрпасӧ кӧинӧн нӧшта шуӧны перымса комияс, удмуртъяслӧн сійӧ лоӧ «кион». Мукӧд рӧдвуж войтыр пиысь быдӧн нимтӧ ас ногыс: суомияслӧн — «susi», марилӧн — «пире», эрзя да мокшалӧн — «врьгаз», маддяръяслӧн — «farkas».
Кӧр

Кӧр (; ) — гозъя кока пемӧс, хап торйӧдӧма 53 сикас.
Ыджда да рӧм.
Коми муын торйӧдӧны кык сикас кӧрӧс — вӧрса кӧръяс да видзан кӧръяс. Вӧрса кӧръясӧс некод оз дӧзьӧрит, олӧны найӧ мукӧд вӧрпаяс моз ас кежаныс. Водзын паныдасьлӧмаӧсь парма пасьтала — лунвылас и войвылас. Видзан кӧръяс олӧны сӧмын войвылын — вӧра тундраын да тундраын. Кӧр видзӧмӧ изьваса комияс босьтчылӧмаӧсь XVI нэм помын, велӧдчылӧмаӧсь тайӧ уджас орчча войтырыслысь — яранъяслысь. Медводдза кадас быд котыр ассьыс кӧръяссӧ видзӧ вӧлӧм оланін матігӧгӧрас. Бӧрынджык, кор быд стадаын лыдыс лоӧма 500-ысь унджык, гожйыны кутӧмаӧсь петкӧдлыны тундраӧ. XIX нэм помын нин Печӧра гӧгӧртасын видзан кӧръяслӧн юр лыдыс артавсьылӧма 300 сюрс гӧгӧр.
Йӧра серти кӧр латшкӧс да ичӧт пемӧс. Тушаыслӧн кузьтаыс овлывлӧ кык метрӧдз, судтаыс — метрысь неуна джуджыдджык. Сюрыс быдмӧ айясыслӧн и эньясыслӧн. Тӧвнас гӧныс кузь да тшӧкыд, кельыд рӧма, гожӧмнас дженьыдджык да шочджык, перкаль либӧ рудов рӧма. Голя ув гӧныс зэв кузь, ӧшӧдчӧма весиг. Кокыс нёль чуня, ветлӧдлігас найӧ паськалӧны. Сы вӧсна кӧръяс оз ёна вӧйласьны небыд лым вывті мунігӧн да нюръяс вомӧн вуджигӧн. Водз кок гыжйыслӧн дорышыс зэв ёсь, сы отсӧгӧн кӧръяс вермӧны перйыны лым улысь аслыныс кӧрымсӧ да дорйысьны вӧрӧгъясысь. Кучикас ньылӧм нерӧдыс зэв этша да, пӧсялігас кӧр пон моз паськыда восьтӧ вомсӧ, ӧшӧдӧ кывсӧ.
Паськалӧм да оласног.
Бур ныриса пемӧс. Мортлысь дуксӧ кылӧ нёль километр сайысь. Пемӧсъяс пӧвстысь кӧр дзик ӧтнасӧн сёйӧ яла. Еджыд нитшкысь ӧтдор гожӧмнас пӧткӧдчӧ тшӧтш турунӧн да пу коръясӧн. Тӧвнас содтӧд вылӧ куталӧ кок улас сюрӧм шыръясӧс. Оз ӧтдорт и косӧ веськалӧм чериясӧс.
Нӧйтчӧны кӧръяс йирым тӧлысь чӧж. Пышъялігас айясыс вермасьӧны сюръяснас. Вермысьясыс бӧрйӧны аслыныс оз ӧти, а дас кымын эньӧс да нуӧдӧны кутшӧмкӧ лӧнинӧ. Быд ӧш ассьыс энь котырсӧ сюся дӧзьӧритӧ, мукӧд айясӧс на дінӧ оз сибӧд. Нӧйтчан кадыс помасьӧм бӧрын вынтӧммӧм айыс эновтӧ энь кӧръяссӧ, и регыд мысти сылӧн сюрыс усьӧ. Вайсьӧ энь кӧр 8 тӧлысь мысти.
Кызвыныслӧн ода-кора тӧлысьын чужӧ ӧти пи, но корсюрӧ овлывлӧ и кык. Пиянасьӧм бӧрас эньясыслӧн сюръясыс тшӧтш гылалӧны. Чужӧм мыстиыс кӧрпи пырысь-пыр сувтӧ кок вылас и пондӧ вӧтлысьны мамыс бӧрся, кытчӧ кӧть оз мун сійӧ. Вежонся кукпи вермӧ кокньыда вуджны ю вомӧн. Кык вежон тыригӧн бычӧпиянлӧн мыччысьӧны ичӧтик сюръяс.
Кӧрлӧн йӧлыс пӧтӧсджык мӧслӧн дорысь, сы вӧсна пияныс ӧдйӧ быдмӧны да сӧвмӧны. Мамсӧ найӧ нёнялӧны куим тӧлысь чӧж. Верстяммӧм выйӧдз воӧны чужӧмсяньыс мӧд арнас, а гозйӧдчыны вермӧны нёль арӧс тыригӧн.
Вӧрса кӧръяслӧн олан нэмыс 15 во, а видзан кӧръяс овлӧмаӧсь 28 арӧсӧдз. Коми пармаын олысь вӧрса кӧрлысь лыдсӧ арталӧны 5 сюрс гӧгӧр. Медся унаӧнӧсь пӧ Полюсдорса Из вылын олысь кӧръяс.
Рӧдвуж кывйын.
Перымса комияс пемӧссӧ миян моз жӧ шуӧны «кӧрӧн». Рӧдвуж весьтасъяс эмӧсь нӧшта йӧгра кывворын: вӧгулъяслӧн — «кӧӧр», ӧстякъяслӧн — «хор». Мукӧд рӧдвуж кывйын быдӧнлӧн асланыс нимъяс: удмуртъяслӧн — «былан» да «пужей», эрзя-мокшалӧн — «сярдо», марилӧн — «пючӧ», финъяслӧн — «поро» (видзаныс), «перу» (вӧрсаыс).
Кӧч (пемӧс)

Кӧч () тайӧ пемӧс.
Кынь

Кынь ( али ) тайӧ пемӧс.
Ош

Ош (, ) — тайӧ вына вӧрса пемӧс. Пемӧслӧн латин ним — "Ursidae". 
Оласног да паськалӧм.
Пармаын олӧ сӧмын ӧти сикас ош — руд ош (рочӧн «бурый медведь»). Тушаыс сылӧн кыз яя да ыджыд, кузьтаыс кык метр кымын, сьӧктаыс 250 килограмм, а медся гырысьясыслӧн овлӧ тонна джынйӧдз. Юрыс паськыд, синмыс ичӧтик, голяыс дженьыд да кыз. Кокыс вит чуня, гырысь гыжъяса. Бӧжыс дженьыд да тшӧкыд лёзь гӧн пытшсьыс оз и тыдав. Укшаль пертаса вывтырыс кыпалысь шошаа да увлань копыртӧм юра, льӧбйыс кокни вӧраса. Оланінсӧ бӧрйӧ лыска пуяса пемыд вӧръясысь, кыті визувтӧны шоръяс да ёльяс. Радейтӧ сук да улис туруна вӧрпытшса эрдъяс. Тапикасьӧ-ветлӧдлӧ надзӧникӧн, тэрмасьтӧг да ньӧти шытӧг. Повзьӧмвывсьыс чеччалігтыр пышйӧ, бӧр кокъяссӧ водзӧ шыблалӧмӧн. Бура уялӧ да кокньыда кавшасьӧ пу вылӧ. Эмӧсь кӧ ошъяс, пыр и казялан налысь ветланінсӧ: чашйӧм сісь мыръяс серти, путкылялӧм пӧрӧм пуяс да колодаяс серти, пузувтӧм кодзувкоткаръяс серти, кӧмтӧм мортлӧн кодь кок туйясыс серти.
Вотӧстӧм тшыг гожӧмъясӧ ошлӧн оз чӧжсьы колана мында госыс, сы вӧсна сійӧ оз вермы унмовськӧдчыны да тӧвбыд шӧйтӧ вӧрӧд. А тшӧг ошъяс пырӧны гуӧ лым усьӧм водзвылын. Поздысьӧны вужля берд гуранӧ либӧ сулалысь гырысь пуяс улӧ. Гу пыдӧсас вольсалӧны небыд лыска вожъяс, кос турун. Узьӧмсьыс палялӧны да гусьыс петӧны рака тӧлысь помын либӧ сёрӧнджык. Кӧлысьыс ошъяслӧн овлывлӧ кӧч тӧлысьын, Семен лун гӧгӧрын. Чуалігас некымын ай вӧтлысьӧ ӧти энь бӧрся. Найӧ чорыда тышкасьӧны, вермысьыслы и вичмӧ пӧлыс. Нӧбасян кадыс ошлӧн кыссьӧ сизим тӧлысь чӧж. Вайсьӧ гуын тӧвйигас, урасьӧм либӧ рака тӧлысьӧ. Кызвыныслӧн чужӧ кык пи. Ошпиян быдмӧны ньӧжйӧ, мамыс нёньӧдӧ найӧс квайт тӧлысь чӧж. Батьыс оз тӧждысь котырыс вӧсна, тӧвйӧ торйӧн, аслас гуын. Пияныс оз эновтны мамсӧ куим арӧсӧдз, тырвыйӧ верстяммӧны 10–20 арӧс тыригӧн. Видзан ошъяс пиысь пӧ кодсюрӧ овлывлӧма 47 арӧсӧдз. Ош — видзчысьысь, сюсь пеля да ныриса вӧрпа, ылысянь кылӧ мортӧс да оз лӧсьӧдчы сылы паныд. Пияна ошкӧд ӧти туй вылӧ веськалігӧн мамыс сувтӧ бӧр кок вылас да равзӧмӧн зільӧ повзьӧдны-вӧтлыны кортӧм «гӧсьтӧс».
Ошкӧс кыйны позьӧ сӧмын лицензия серти. Вылӧ донъявсьӧны сылӧн яйыс да куыс, зэв колана пытшкӧс госыс, сӧптыс.
Сёян.
Ош абу писка пемӧс, пӧткӧдчӧ веж турунӧн, гумъя быдмӧгъяслӧн коръясӧн, юмов вужъясӧн. Радейтӧ чӧсмасьны лёльӧясӧн да кодзувкотъясӧн, мазі позъясысь перъялӧм маӧн, чериӧн. Сёйлывлӧ и кулӧм пемӧсъясӧс. Арланьыс, кор воӧ-кисьмӧ зӧр, «гӧститны» волывлӧ ыбъяс вылӧ. Вӧрын кӧ нуръясянторйыс абу тырмымӧн, ошъяс уськӧдчывлӧны гортса пода вылӧ, джагӧдӧны вӧвъясӧс, мӧсъясӧс.
Рӧдвуж кывъясын.
«Ош» кыв абу зэв важся, миянысь ӧтдор сійӧн вӧдитчӧны нӧшта перым да язьва комияс, мукӧд рӧдвуж войтырлӧн асланыс нимъяс: удмуртъяс шуӧны «гондырӧн», суомияслӧн сійӧ «karhu», эрзя-мокшалӧн — «овто», марияслӧн — «маска».
Сьӧдбӧж

Сьӧдбӧж () тайӧ пемӧс.
Енгаг

Енгаг () тайӧ пемӧс.
Кодзувкот

Кодзувкот (; ) тайӧ гут-гагъяс. Уналы тӧдсаӧсь тайӧ визув да зіль ловъясыс, торйӧн нин вӧрӧ ветлысьяслы. Пуяс бердысь пыр и казялан налысь мыльк кодь олан позсӧ, кодӧс комиӧн шуӧны кодзувкоткарӧн. 
Паськалӧм да оласног.
Му сяр пасьтала олысь кодзувкотъяс пӧвстын туялысьяс торйӧдӧны 12 сюрс сикасӧс, куимсёыс пӧ на пиысь паныдасьлӧ Россияын. Кодзувкотъяс торъялӧны ӧта-мӧдсьыс оз сӧмын сикасъяснас, но и ыджданас. Медся ичӧт мыгӧраясыс миллиметрысь на посниджыкӧсь, гырысьясыс овлывлӧны сантиметр джынйӧдз. Вывтырыс кодзувкотъяслӧн куим юкӧна: юр, морӧс да кынӧм. Юрыс тӧдчымӧн ыджыдджык мукӧд юкӧнсьыс. Бугыльясыс юр ӧтар-мӧдарас, юр чутас нӧшта эм куим ичӧтик син. Кык син костас чурвидзӧны вӧсньыдик усъяс, кодъясӧн кодзувкот йигӧралӧ да исасьӧ. Вомыс ён черлыяса, на отсӧгӧн оз сӧмын курччав-посньӧдлы сёянсӧ, но и вермӧ вайны либӧ нуны мыйкӧ. Морӧсас куим гоз кок, найӧ крукыля ёсь гыжъяӧсь да, кодзувкот кокньыда кыпӧдчӧ пу вылӧ либӧ керка стенӧ. Кынӧм помланяс кольк пуктаныс да чушканыс. Пӧткӧдчӧны кодзувкотъяс небыд гагъясӧн, шоймӧм яйӧн, быдмӧг корйӧн да сы вылӧ пуксьӧм неджӧгӧн, кӧйдыс тусьясӧн, радейтӧны дзоридзьяслысь ма сӧзсӧ, быдмӧг пытшъяслысь юмов дульсӧ.
Олӧны кодзувкотъяс оз ӧткӧн-ӧткӧн, а ыджыд котыръясӧн, кӧні олысьясыслӧн лыдыс овлывлӧ некымын дас либӧ сё сюрсӧдз. Кызвын котырас эм ӧти энь-мам да ай кодзувкот. Найӧ бордъяӧсь, гозйӧдчан кадас петӧны позсьыс ортсӧ да лэбалӧны. Кӧлысясьӧм бӧрас регыд мысти айыс кулӧ, а эньыс локтӧ воддза котырас либӧ лӧсьӧдӧ выль поз да котыр. Сійӧ сэсся некор нин оз петавлы позсьыс да сӧмын пукталӧ ассьыс колькъяссӧ, кодъяс пӧрӧны номыръясӧ, сэсся — гагаканьясӧ, мыйысь и петӧны кодзувкотпияныс. Энь мамыслӧн олан нэмыс кыссьӧ кызь воӧдз. Котырса мукӧд кодзувкотъясыс бордтӧмӧсь. Тайӧ удж вӧчысь-мырсьысьяс, кодъяс бура тӧдӧны ассьыныс могъяссӧ. Сідз, кодъяскӧ корсьӧны да ваялӧны сёян, медым вердны ассьыныс став войтырсӧ. Кодъяскӧ — карсӧ видзысьяс, вӧрӧгысь дорйысьяс. Казяласны кӧ тӧдтӧм кодзувкотъяслысь матыстчӧмсӧ, пыр и уськӧдчасны на вылӧ да тодмышкаласны. Кодъяскӧ дӧзьӧритӧны эньсӧ да тӧждысьӧны посни пияныс вӧсна. Кодъяскӧ пелькӧдӧны позсьыс олан жыръяссӧ, чукӧрмӧм ковтӧмторъяссӧ петкӧдлӧны ывлаӧ. Кодъяскӧ видзӧдӧны асланыс кар бӧрся, медым кадысь кадӧ дзоньтавны да выльмӧдны сійӧс.
Уджалысь кодзувкотъяс оз жӧ дыр овны, во кык-ӧ-куим сӧмын.
Вӧрса гӧрд кодзувкотъясысь кындзи (рыжий лесной муравей), кодъяс карсӧ лэптӧны му веркӧсӧ, нӧшта эмӧсь му кодзувкотъяс (луговые муравьи), кодъяс поздысьӧны видзвывса вутшъясӧ, а сідзжӧ мырйын олысь (муравей-древоточец) да керкаса кодзувкотъяс (домашние муравьи).
Рӧдвуж кывйын.
Ӧткымын коми кыв сёрнисикасын «кодзувкот» пыдди вӧдитчӧны «кодзув» да «коткодзув» нимъясӧн.
Кодзувкот — кык юкӧна важся ним. Кыкнанныс коркӧ вӧлӧмаӧсь ӧткодь «муравей» вежӧртаса асшӧр кывйӧн. Перымса комияс шуӧны «кӧдзывӧн», удмуртъяс — «кузьылиӧн», мариечьяс — «куткоӧн», мордва — «коткудавӧн». Лӧсялана ним весьтасъяс эмӧсь суоми, эст, карел, маддяр да саам кывворын.
Черань

Черань () — йитлӧм кока гагъяслӧн котырысь пемӧсыс. 
Оласног да паськалӧм.
Олӧны Му сяр пасьтала, Россияын налӧн 2300 сикас. Ставныс найӧ, ва чераньысь ӧтдор, косӧдінса ловъяс. Медся ичӧтъясыс сантиметрысь на посниджыкӧсь, гырысьджыкъясыс овлӧны 11 сантиметрӧдз. Чераньяс пиысь кодсюрӧыс (шуам, кузь кока черань) шӧйтӧны-ветлӧдлӧны местаысь местаӧ, мукӧдыс (везъяс кыысьяс) нэмсӧ коллялӧны пыр ӧтилаын. Вывтырыс чераньлӧн кык юкӧна: юра морӧс да кынӧм, кодъяс костын эм вӧсньыдик за кодь йитӧд. Юра морӧсыслӧн вылысладорыс чорыд кыша. Водзладорас 8 син. Кокыс — квайт гоз. На пиысь воддза кыкыс сы могысь, медым бытшкыны кыйдӧссӧ да лэдзны пагӧдан дульсӧ, а сідзжӧ дорйысьны вӧрӧгъясысь. Мӧд кыкыс йигӧралан да сёянсӧ нёнялан кокъяс. Пельыс абу да, шыяссӧ кывзӧ тайӧ жӧ кокса вӧсньыдик сіясӧн. Мукӧд нёль гозйыс — ветлӧдлан кокъяс. Кынӧмыс кузьмӧс либо гӧгрӧс, сэні чераньлӧн абу сӧмын сювйыс, а тшӧтш и сьӧлӧмыс да тыыс, бӧрладорас везсӧ лэдзан нерӧдъясыс.
Быдсикас чераньлӧн айыс да эньыс торъялӧны ыджданас, эньловъясыс гырысьджыкӧсь айяссьыс. Рӧдмӧдчӧны чераньяс колькъяс отсӧгӧн, кодъясӧс асланыс везйӧн гартӧны-тӧбӧны, а сэсся пуктӧны пу потас костӧ, кырсь улӧ либӧ новлӧдлӧны сьӧрсьыс чераньпияныс петтӧдз. Черань — войын олысь да кыйсьысь пемӧс.
Черань сикасъяс.
Коми муын олӧны сэтшӧм чераньяс:
Кыв артмӧм.
Черань — зэв важся ним, кодӧс лӧсьӧдлӧмаӧсь важ перымса ӧтувъя кывйын на. Перымса комияс тшӧтш шуӧны . Удмуртъяслӧн "". Туялысьяслӧн чайтӧм серти, татшӧм торъялӧмыс лоӧма кодаркӧ кывъяслӧн местананыс вежсьӧм понда.
Тулан

Тулан (; ) тайӧ пемӧс.
Ыджда да рӧм.
Тайӧ вӧрса пемӧсыс пелькиник кань кодь. Тушаыс кузьмӧс, кокъясыс дженьыдӧсь да, быттьӧ вывланьӧ мышкыртчӧма. Юрыс паськыд, сувтса пельыс дженьыдик, йылыс гӧгрӧс. Кузь бӧжыс пашкыр. Тӧвся гӧныс пушыд да небыд, пемыдгӧрд либӧ пемыдруд рӧма. Гожся гӧныс шочджык, дженьыдджык да чорыдджык. Голя улас овлывлӧ кольквиж либӧ вижовгӧрд рӧма гӧгрӧс пас.
Оласног да паськалӧм.
Олӧ парма пасьтала, оз сӧмын лыска, но и коръя да сора вӧръясын, кӧні эмӧсь горсъя пуяс да пӧрӧмъяс, важ керасъясын. Паныдасьлывлӧ тшӧтш тундраын. Быд туланлӧн аслас угоддьӧ, кытчӧ ас коддьӧм мукӧд пемӧсӧс оз сибӧд. Зэв визув, кыйсьӧ сӧмын войнас. Пыр видлалӧ угоддьӧсӧ, суткинас кытшовтӧ 17 километрӧдз. Дженьыд кокъясыс вӧсна котравны оз вермы, сьӧдбӧж моз ветлӧдлӧ чеччалӧмӧн. Чувкӧс тушаыс письтӧ вуджны кӧть кутшӧм дзуг лӧптаинті, лёк пӧрӧмъяс пӧвсті. Лэчыд гыжъя лапаяснас пелька да ӧдйӧ кыпӧдчӧ шыльыд кырся пучерті туган йылӧдзыс. Ур моз вермӧ пуавны-чеччавны ӧти пусянь мӧдӧ, но унджык кадсӧ век жӧ коллялӧ му вылын.
Сёян.
Пӧткӧдчӧ шыръясӧн, тӧвнас репасъясысь куталӧ сьӧлаясӧс да таръясӧс, уськӧдчывлӧ дозмӧръяс да кӧчьяс вылӧ. Вӧтлысьӧ уръяс бӧрся, пыравлӧ весиг позъяс, медым сійӧс узигас тшапнитны. Гожӧмнас кыйӧ лэбачьясӧс, сёйӧ налысь колькъяссӧ да пиянсӧ, а сідзжӧ лягушаясӧс да лёкгагъясӧс. Арнас чӧсмасьӧ вотӧсӧн, медсясӧ чӧдйӧн да пелысьӧн.
Поздйысьӧм.
Гожӧмнас туланлӧн кильман кадыс, пышъялӧ сора тӧлысьсянь моз тӧлысьӧдз. Тырсялӧм бӧрас пиянсӧ кынӧмас новлӧдлӧ ӧкмыс тӧлысь чӧж. Вайсьӧм водзвылас бӧръяс кутшӧмкӧ пуысь горс. Медым шоныдджык да небыдджык вӧлі, пыртлас сэтчӧ сісьмӧм пу торпыригъяс, нитш да рой. Тулыснас туланлӧн чужӧ нёль-ӧ-вит пи. Быдтысьӧ эньыс ӧтнасӧн, айыс оз отсась. Тӧлысь мысти кымын туланпиян синмасьӧны, мамсӧ нёнялӧны 45 лун. Арнас найӧ гырысьяс ыдждаӧсь нин, и позтырыс разалӧ. Том туланпиян сӧвмӧны рӧдмӧдчӧм выйӧдз куим арӧс тыригӧн. Мевйӧдӧм туланъяс йӧз ордын овлӧмаӧсь дас вит арӧсӧдз. Туланъяс колӧны дона куныс вӧсна. Вӧрса пемӧсъясӧс туялысьяслӧн висьталӧм серти, быд во пӧ Коми муын кыйӧны да иналӧны куим сюрс гӧгӧр тулан ку.
Рӧдвуж кывъясын.
«Тулан» нимыс эм сӧмын комияслӧн да перымса комияслӧн, сідзкӧ, сійӧс лӧсьӧдлӧмаӧсь пӧч-пӧльясным 400 во сайын кымын. Удмуртъяс «тулан» ним оз тӧдны, сы пыдди вӧдитчӧны «сёр» кывйӧн. Тайӧ нӧшта на важджык ним, кызвын комиыс вунӧдӧма нин сійӧс. Но ӧткымын сёрнисикасын — эжвакатыдса да удораса — ӧні на шуӧны тайӧ вӧрпасӧ пӧшти удмуртъяс моз — «сер». Кыдзи аддзам, ӧти вужйысь петӧм тайӧ ӧнія кык кывйыс ӧткодьӧсь, торъялыштӧны сӧмын шусянногнас. А куничаыс абу ас кыв, коми сёрниӧ пырӧма рочысь.
Визяорда

Визяорда (; ) — вӧрса неыждыд пемӧс.
Ыджда да рӧм.
Вӧрӧ ветлігъясӧ тайӧ визув пемӧссӧ аддзывлан пӧшти быд пӧрйӧ. Урысь неуна ичӧтджык: сьӧктаыс овлывлӧ 80 граммӧдз, кузьтаыс – 16 сантиметрӧдз, пашкыр бӧжыс 11 сантиметр. Гӧныс рудовгӧрд, кынӧм улыс рудовъеджыд, мышкас да бокас кузьтаногыс тӧдчӧны сьӧд визьяс. Сувтас бӧр кок вылас да сюся видзӧдӧ тэ вылӧ, чипӧстас здук мысти да саймовтчас лӧп-колода сайӧ, но бӧр на петкӧдчылас да дзоргыштас, а сэсся пелька шаркнитас пу вылӧ бӧрӧн либӧ водзӧн, вермас и дзикӧдз воштӧдчыны.
Паськалӧм.
Орда – асыввывса пемӧс. Россияын кындзи олӧ Казахстанса, Монголияса, Китайса да Японияса вӧръясын. А Кардор, Вӧлӧгда, Казань да Уфасянь рытыввывланьынджык оз нин паныдасьлы. Сук пемыд лыска вӧръяс ордаяслы оз лӧсявны. Найӧ пырджык олӧны да быдтысьӧны вӧр дорӧсъясын, вӧр діясын, кустъяса бурысьясын, ю ковтысъясын, сотчӧминъясын да важ керас местаясын.
Поздйысьӧм.
Позйыс ордалӧн сісь мырйын, пӧрӧм пу сьӧмӧсын, горсйын либӧ му пытшкын. Мупытшса позйыс кык жыръя – ӧтарас оланіныс, мӧдарас – сёян видзаніныс. Узьланінсяньыс боквыв кодйӧ содтӧд пырмӧсъяс, кытчӧ лӧсьӧдӧ асмогасянінъяссӧ. Сёянысла ветлывлӧ верст сайӧдз, куталӧ гагъясӧс да лёльӧясӧс, пӧткӧдчӧ тшӧтш вотӧсъясӧн. Арнас тулыс кежлӧ чукӧртӧ лыска пуяслысь да гумъя быдмӧгъяслысь кӧйдыссӧ, нянь ыбъяс вылысь тусь. Позйӧдзыс ваялӧ вомкӧтш сэрӧгъясас. Запассӧ лӧсьӧдӧ тӧвся узьӧм водзвылас. Быдсикас колана сёянторсӧ тэчӧ оз кыдз веськалӧ, а торъя чукӧръясӧ. Туялысьяслӧн висьталӧм серти, тӧвся став вӧлӧгаыс пӧ визяордалӧн чукӧрмылӧ нёль килограммӧдз.
Тӧвся узьӧмсьыс орда палялӧ косму тӧлысь пуксигӧн. Сэки вӧрыс и ваыс кыз лым улын на да, сёян кумса чӧжӧснас и посйысьӧ. Пышъялан кадас айясыс косясьӧны ӧта-мӧдыскӧд, медым лоны вермысьӧн да гозйӧдчыны эньыскӧд. Пытшписӧ энь ордаяс новлӧдлӧны кынӧмас тӧлысь чӧж. Ода-кора тӧлысь помын либӧ лӧддза-номъя тӧлысь пуксигӧн найӧ чужтӧны синтӧм да гӧнтӧм нёль-ӧ-вит пи. Пиянсӧ мамыс нёньӧдӧ аслас йӧлӧн нёль вежонӧдз. Том йылӧмыс ар кежлӧ верстяммӧны да петӧны асшӧр олӧмӧ.
Вӧралӧм.
Визяордаяс – посньыдик да полысь пемӧсъяс, на бӧрся вӧтлысьӧны да тшапйӧдлӧны гырысьджык яй выв вӧрпаяс. 1930-ӧд воясӧ ёна паськавліс ордаясӧс кыйӧм. Сэки Коми муса вӧралысьяс быд во вӧлӧм иналӧны сюрсӧн-джынйӧн куӧдз. А сэсся вочасӧн татшӧм прӧмысыс дзикӧдз бырӧма, сы вӧсна мый кыйдӧс куяссӧ дугдӧмаӧсь босьтавны.
Рӧдвуж кыв вылын.
Коми йӧз пемӧссӧ нимтӧны кык ногӧн – ордаӧн да визя ордаӧн. Татшӧмӧсь жӧ нимъясыс сылӧн матыс рӧдвуж кывъясын: перымса комилӧн – орда, визяорда, удмуртъяслӧн – урдо. Важ йӧз гӧгӧрволӧмаӧсь кыдзи визя бока ловлысь нимъяс. Ӧнія сёрниын орд кыдзи асшӧр кыв оз паныдасьлы, сы пыдди вӧдитчӧны рочысь босьтӧм бок кывйӧн. Важ нимыс кольӧма нӧшта кык юкӧна орд/ты «ребро» пытшкын. А удмуртъяс абу вунӧдӧмаӧсь, найӧ и ӧні на шуӧны оз «бок», а «урд» либӧ «урдэс», урдъёс висе «бока болят», урд вылын кылльыны «лежать на боку» да с.в. Ылыс рӧдвуж кывъясын лӧсялана весьтас эм сӧмын марилӧн, на ногӧн ордаыд урымдо.
Кыдз

Кыдз () – тайӧ коръя пу.
Бадь

Бадь () – тайӧ коръя пу.
Ловпу

Ловпу () – тайӧ коръя пу. Ловъяслӧн оланін Коми мифологияын.
Ниа

Ния () — тайӧ лыска пу.
Серпасалӧм.
Бур условиеяс дырйи быдмӧ 50 метрӧдз, диаметрыс 1 метрӧдз. Олӧ 300—400 во. Аддзӧмаӧсь весиг 800 арӧса ниа пуяс.
Лыскыс небыд, ӧти вося. Арнас кельдӧдӧ.
Паськалӧм.
Ниа — медся тшӧкыда паныдасьлысь пу Россияын и Му вылын. Ёна быдмӧ Сибырын да Россияса ылыс Асыввылын.
Нинпу

Нинпу (; ) – тайӧ коръя пу. Ӧтувтӧ 40 сикас пу да куст.
Ньыв

Ньыв (; ) – тайӧ лыска пу. Мукӧд лыска пуяс серти, ньыв пулӧн кольясыс быдмӧны вывлань, а оз увлань.
Ним.
Макс Фасмерлӧн этимологическӧй кывкуд серти, пулӧн роч нимыс артмӧ кывйысь (вежӧртасыс «коз», «ель»).
Тусяпу

Тусяпу () – тайӧ пу.
Сирпу

Сирпу () – тайӧ пу.
Пожӧм

Пожӧм () — пожӧм котырса лыса пу увтыр.
Пелысь

Пелысь (; рочӧн "Рябина") – тайӧ коръя пу, быдмӧ 15 метрӧдз.
Ним.
Пелысьсӧ нимтӧны сӧспуӧн — омӧльяслӧн пуӧн. 
Коми мифологияын.
Важ йӧз пуктывліcны пелысь омӧльясысь дорйысьӧм могысь. Коми мифологияын пелысьысь вӧчӧм беддьӧн вӧлі позьӧ вермыны лёк тунъясӧс да повзьӧдны омӧльясӧс. Вылыс Эжваса комияс вӧлі пуктӧны пелысьсӧ выль керка сруб пытшкын: ловзяс кӧ, то выль керка лоӧ шуда. Срубсӧ лэптӧм бӧрын ловзьӧм пусӧ пуктӧны керка йӧрас либӧ мампу дорас. 
Паськалӧм.
Ставнас тӧдса 100 сайӧ пелысь сикас. На пиысь коймӧд пайыс быдмӧ Рочмуын да матысса странаясын. Пелысь паськалӧма Европаын, Азияын да Войвыв Америкаын.
Канкарса Кремль

Канкарса Кремль () тайӧ важ изкар Канкарын, Рочмуса юркарын.
Чреба

Цхинвал (, , ) – тайӧ Лунвыв Осетияса кар, Лунвыв Осетия республикалӧн юркар. Промышленнӧй, научнӧй да культурнӧй шӧрин.
Йӧз: 30 432 гӧгӧр (2015).
Афинъяс

Афинъяс ( - тайӧ Грецияса кар, Грециялӧн юркарыс.
Йӧз:
Египет

Еги́пет () тайӧ му Азияын да Африкаын.
Египет Араб Республика

Египет, Египет Араб Республика ( (Джу́мхуриййат Миср аль-Араби́ййа)) — тайӧ канму Африкаын да кытсюрӧ Азияын.
Сизима кодзув

 &lt;ns&gt;0&lt;/ns&gt;
 &lt;revision&gt;
 &lt;parentid&gt;109194&lt;/parentid&gt;
 &lt;timestamp&gt;2013-03-11T10:05:03Z&lt;/timestamp&gt;
 &lt;contributor&gt;
 &lt;username&gt;Legobot&lt;/username&gt;
 &lt;/contributor&gt;
 &lt;minor /&gt;
 &lt;comment&gt; Migrating 1 interwiki links, now provided by on &lt;/comment&gt;
 &lt;origin&gt;112496&lt;/origin&gt;
 &lt;model&gt;wikitext&lt;/model&gt;
 &lt;format&gt;text/x-wiki&lt;/format&gt;
Сизима кодзув (лат. Ursa Major) тайӧ чукӧра кодзувъяс Войвыв енэж полушарие'ын.
Шонді

Шонді (символ: ) тайӧ кодзув, шӧр кодзув Шонді ылдӧсын.
Удмуртъяс

Удмуртъяс (водзджык "Вотякъяс"; ) тайӧ Финн-йӧгра войтыр.
Лыд.
2002 воын Рочмуын - 637 000 морт, Удмуртияын - 460 584.
Мари

Мари (водзджык "Черемисъяс"; , , , ) тайӧ Финн-йӧгра войтыр.
Лыд.
2002 воын Рочмуын - 604 298 морт, Мари Элын - 312 178.
Армения апостол вичко

Армения апостол вичко (ААВ, "Армения Григорий вичко") () - асыввыв христианскӧй вичко Арменияын.
Армен кыв

Армен кыв (Հայոց լեզու hɑjótsʰ lɛzú, Հայերեն, Հայերէն hɑjɛɾɛ́n) — тайӧ инд-европаса кыв, Арменияын да Керӧс Карабахын каналан кыв.
Анбур.
Армен транслитерациялӧн стандарт ISO 9985:
лигатураяс:
մ+ն - ﬓ mn, մ+ե - ﬔ me, մ+ի - ﬕ mi, վ+ն - ﬖ vn, մ+խ - ﬗ mx, և ев
Выль Ныв манастыр

Выль Ныв манастыр () тайӧ православнӧй манастыр Канкарын, Рочму.
Тбилиси

Тбилиси () – тайӧ Грузияса кар, Грузия республикалӧн юркар. Промышленнӧй, научнӧй да культурнӧй шӧрин. 
Йӧз: 1 213 000 гӧгӧр (2005).
&lt;br&gt;
Филиппинъяс

Филиппинъяс, "Филиппинъяс Республика" () — тайӧ канму Азияын.
Араб кыв

Араб кыв (, "al-luġa al-ʿarabiyya") тайӧ семит кыв, Алжирын, Бахрейнын, Джибутиын, Египетын, Рытыввыв Сахараын, Израильын, Иорданияын, Иракын, Йеменын, Катарын, Комор діясын, Кувейтын, Ливанын, Ливияын, Мавританияын, Мароккоын, ӦАЭ-ын, Оманын, Палестинаын, Саудса Аравияын, Сирияын, Суданын, Тунисын, Чадын да Эритреяын официал кыв.
Араб анбур.
أ ب ت ث خ ح ج د ذ ر ز س ش ص ض ط ظ ع غ ف ق ك ل م ن و ي ﻩ 
Лыдпасъяс:
0 ٠ "ṣifr‍(un)" (صفرٌ)
1 ١ "wāḥid(un)" (واحدٌ)
2 ٢ "ithnān(i)" (اثنانِ)
3 ٣ "thalātha(tun)" (ثلاثةٌ)
4 ٤ "arba‘a(tun)" (أربعةٌ)
5 ٥ "khamsa(tun)" (خمسةٌ)
6 ٦ "sitta(tun)" (ستّةٌ)
7 ٧ "sab‘a(tun)" (سبعةٌ)
8 ٨ "thamāniya(tun)" (ثمانيةٌ)
9 ٩ "tis‘a(tun)" (تسعةٌ)
10 ١٠ "‘ashara(tun)" (عشرةٌ)
Ӧтувтчӧм Араб Эмиратъяс

Ӧтувтчӧм Араб Эмиратъяс ( — "аль-Имара́т аль-Араби́я аль-Муттахи́да") — тайӧ канму Азияын.
Важ Перым гижöм

Важ Перым гижӧм ("Важ Перым анбур, Важ Коми анбур, Зырян анбур, Анбур, Абур") тайӧ Коми кывлӧн, Коми-Перым кывлӧн да Коми-Язьва кывлӧн важ анбурныс XIV-XVII нэмын.
Афганистан

Афганистан (пушту د افغانستان اسلامي جمهوریت (Da Afġānistān Islāmī Jomhoriyat), дари جمهوری اسلامی افغانستان (Jamhūrī-yi Islāmī-yi Afġānistān)) — тайӧ канму Азияын.
Волгоград

Волгоград тайӧ Рочмуса кар, Волгоград обласьтлӧн юркар. Промышленнӧй, научнӧй да культурнӧй шӧрин. 
Йӧз: 1 018 790 морт (2013).
Волгоградлӧн районъяс:
Уфа

Уфа () – тайӧ ыджыд кар Рочмуын, асъюралан Башкортостан Республикалӧн юркар. 
Уфаыс – Уралын индустрия, наука да культура шӧрин. 
Йӧз: 1 021,5 сюрс гӧгӧр (2008).
Саратов

Саратов тайӧ Рочмуса кар, Саратов обласьтлӧн юркар. Промышленнӧй, научнӧй да культурнӧй шӧрин. 
Йӧз: 841,4 сюрс гӧгӧр (2007).
Иркутск

Иркутск тайӧ Рочмуса кар, Иркутск обласьтлӧн юркар. Промышленнӧй, научнӧй да культурнӧй шӧрин. 
Йӧз: 575,8 сюрс гӧгӧр (2008).
Хабаровск

Хабаровск тайӧ Рочмуса кар, Хабаровск ладорлӧн юркар. Промышленнӧй, научнӧй да культурнӧй шӧрин. 
Йӧз: 577,3 сюрс гӧгӧр (2008).
Владивосток

Владивосток тайӧ Рочмуса кар, Саридздор ладорлӧн юркар. Промышленнӧй, научнӧй да культурнӧй шӧрин. 
Йӧз: 578,8 сюрс гӧгӧр (2008).
Красноярск

Красноярск тайӧ Рочмуса кар, Красноярск ладорлӧн юркар. Промышленнӧй, научнӧй да культурнӧй шӧрин. 
Йӧз: 941 сюрс гӧгӧр (2008).
Воронеж

Воронеж тайӧ Рочмуса кар, Воронеж обласьтлӧн юркар. Промышленнӧй, научнӧй да культурнӧй шӧрин. 
Йӧз: 839,9 сюрс гӧгӧр (2008).
Шайт (вежӧртасъяс)

Шайт — тайӧ сьӧм Рочмуын да ӧткымын мукӧд канмуясын.
Инӧд

 &lt;ns&gt;0&lt;/ns&gt;
 &lt;revision&gt;
 &lt;parentid&gt;134038&lt;/parentid&gt;
 &lt;timestamp&gt;2020-12-23T15:45:11Z&lt;/timestamp&gt;
 &lt;contributor&gt;
 &lt;ip&gt;81.9.127.98&lt;/ip&gt;
 &lt;/contributor&gt;
 &lt;comment&gt;Отмена правки 134038, сделанной ()&lt;/comment&gt;
 &lt;origin&gt;135568&lt;/origin&gt;
 &lt;model&gt;wikitext&lt;/model&gt;
 &lt;format&gt;text/x-wiki&lt;/format&gt;
Инӧд тайӧ оланпасъяслӧн системаныс.
Гижӧмбур

 &lt;ns&gt;0&lt;/ns&gt;
 &lt;revision&gt;
 &lt;parentid&gt;109223&lt;/parentid&gt;
 &lt;timestamp&gt;2022-08-02T02:49:15Z&lt;/timestamp&gt;
 &lt;contributor&gt;
 &lt;username&gt;1234qwer1234qwer4&lt;/username&gt;
 &lt;/contributor&gt;
 &lt;minor /&gt;
 &lt;comment&gt;/* top */кирлат, replaced: жö → жӧ using &lt;/comment&gt;
 &lt;origin&gt;139949&lt;/origin&gt;
 &lt;model&gt;wikitext&lt;/model&gt;
 &lt;format&gt;text/x-wiki&lt;/format&gt;
Гижӧмбур тайӧ (литература).
Небӧг

Небӧг тайӧ (бумага) листъяслӧн чукӧртчӧмныс.
Ыджыд Вылькар

Ыджыд Вылькар ("Ыджыд Новгород") тайӧ Рочмуса кар, Вылькар обласьтлӧн юркар. Промышленнӧй, научнӧй да культурнӧй шӧрин. 
Йӧз: 216,7 сюрс гӧгӧр (2007).
Оланподув

Оланподув ( - устройство) тайӧ медколан каналан оланпас.
Коми Республикаса Оланподув

Коми Республикаса Оланподув () тайӧ Коми Республикалӧн медколан оланпасыс.
Вӧсь

Вӧсь тайӧ дона из.
Перым пемӧс стиль

Перым пемӧс стиль тайӧ стиль Коми мифологияын.
Коми войтырлӧн чукӧртчӧм

Коми войтырлӧн чукӧртчӧм () — коми йӧзӧс ӧтувтысь чукӧртчӧм.
Волосовоса культура

Волосовоса культура тайӧ археология культура м.э. III-II сюрс.
Чита

Чита тайӧ Рочмуса кар, Байкал сайын ладорлӧн юркар. Промышленнӧй, научнӧй да культурнӧй шӧрин. 
Йӧз: 306,1 сюрс гӧгӧр (2008).
Грозный

Грозный (, нохчи Соьлжа-ГIала), сідзжӧ Джохар (Джохар Дудаев кузя) тайӧ Рочмуса кар, Чеченскӧй республикалӧн юркар. Промышленнӧй, научнӧй да культурнӧй шӧрин. 
Йӧз: 226,1 сюрс гӧгӧр (2008).
Ставрополь

Ставрополь (от — крест) тайӧ Рочмуса кар, Ставрополь ладорлӧн юркар. Промышленнӧй, научнӧй да культурнӧй шӧрин. 
Йӧз: 363,7 сюрс гӧгӧр (2008).
Элиста

Элиста (калмыкӧн: «элст» - лыаа) тайӧ Рочмуса кар, Калмыкия республикалӧн юркар. Промышленнӧй, научнӧй да культурнӧй шӧрин. 
Йӧз: 102,7 сюрс гӧгӧр (2008).
Астрахань

Астрахань — тайӧ Рочмуса кар, Астрахань обласьтлӧн юркар, Каспий регионлӧн промышленнӧй, научнӧй да культурнӧй шӧрин. 
Карас олӧ 530 сюрс гӧгӧр морт: рочьяс, тотараяс, казахъяс, ногайяс да мӧд войтыръяс.
Астрахань сулалӧ Волга ю ӧтмӧдар берегас, кар шӧр да тшӧкыда овмӧдӧм районъяс — шуйга берегас.
Махачкала

Махачкала (, ) тайӧ Рочмуса кар, Дагестан республикалӧн юркар. Промышленнӧй, научнӧй да культурнӧй шӧрин. 
Йӧз: 620,5 сюрс гӧгӧр (2007).
Ярославль

Ярославль тайӧ Рочмуса кар, Ярославль обласьтлӧн юркар. Промышленнӧй, научнӧй да культурнӧй шӧрин. 
Йӧз: 605,2 сюрс гӧгӧр (2008).
Дашогуз

Дашогуз ("Ташауз, Дашховуз") () тайӧ Туркменистанса кар, Дашогуз велаятлӧн юркар. Промышленнӧй, научнӧй да культурнӧй шӧрин. 
Йӧз: 166,5 сюрс гӧгӧр (1999).
Выль Афон

Выль Афон (, ) тайӧ Абхазияса кар, Гудаута районын. Турист да культурнӧй шӧрин. Выль Афонса Симон Кананитса манастыр.
Йӧз: 1,3 сюрс гӧгӧр (2003).
Новороссийск

Новороссийск ("Выль Рочкар") — тайӧ Рочмуса кар, Краснодар ладорлӧн кар, Сьӧд саридз дорын. Медыджыд порт Рочмуын.
Йӧз лыд: 227,9 сюрс гӧгӧр (2008).
Новосибирск

Новосибирск либӧ Выльсибыркар — Рочмуын медыджыд каръясысь ӧти, Новосибирск обласьтлӧн юркар.
Выльсибыркар — Сибырын индустрия, наука да культура шӧрин. 
Выльсибиркарын олӧ 1390,5 сюрс гӧгӧр морт (2008).