tartuNLP/wikipedia-smugri-20251201 huggingface dataset:
Расчой (Сыктыв район)

Расчой () – Коми Республикаын Сыктыв районса Куратов сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
География.
Грезд пукалӧ Буб юлӧн шуйга берегын. Расчойсянь Кебра шӧрсиктӧдз км, Визин юрсиктӧдз км.
Олысь лыд.
Грездын олӧны комияс.
Савук (Сыктыв район)

Савук () – Коми Республикаын Сыктыв районса Куратов сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
География.
Грезд пукалӧ Буб юлӧн шуйга берегын. Савуксянь Кебра шӧрсиктӧдз км, Визин юрсиктӧдз км.
Олысь лыд.
Грездын олӧны комияс.
Ыбпом (Сыктыв район)

Ыбпом () – Коми Республикаын Сыктыв районса Куратов сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
География.
Ыбпомсянь Кебра шӧрсиктӧдз км, Визин юрсиктӧдз км.
Олысь лыд.
Грездын олӧны комияс.
МИ (котыр)

МИ — Коми том войтырлӧн «МИ» котыр, кодӧс артмӧдӧма том коми йӧзӧс ӧтувтӧм могысь.
История.
Коми том войтырлӧн торъя котыр лӧсьӧдтӧдз Комиын вӧлӧма том гижысьясӧс ӧтувтысь «Ордым» чукӧр. Выль котыр восьтӧм йылысь мӧвп воӧма сы бӧрын, кыдзи коми томулов ветлӧма Эстонияӧ МАФУН Сӧветлӧн чукӧртчӧм вылӧ. Медводдза нимыс вӧлӧма роч: «Коми центр творческой молодёжи», артмӧдӧма 1991 вося йирым тӧлысьын. Медводдза веськӧдлысьнас бӧрйӧма Александр Пивкин.
1993 воын тайӧ котырас зіля уджалӧма том серпасалысьяслӧн «Форма» чукӧр. 
2000-ӧд вояс пансигӧн коми том войтырлӧн котыр чӧв олӧма. Выльысь ловзьӧдӧма 2004 во пансигӧн, кор веськӧдлыны босьтчӧма Людмила Камбалова. 2005 вося йирым тӧлысьын котырлысь нимсӧ вежӧма, кутӧма шусьыны: «Коми том войтырлӧн «МИ» котыр» (рочӧн: «Региональная общественная организация «Союз коми молодёжи «МИ»). Сэки жӧ вӧлі вынсьӧдӧма выль Устав, вӧзйӧма девизъяс: «Ставыс МИ сайын» и «Ог кӧ МИ — коді?»
Том коми войтырлӧн историяын котырӧ пырысьясысь кыкӧн вӧліны МАФУН-са президентъясӧн: Нина Нестерова (1995 воын) да Алексей Рассыхаев (2007 воын).
Истомин Аркадий Степанович

Истомин Аркадий Степанович (1956) — перым коми гижысь.
Олан туй.
Аркадий Истомин чужӧма 1956-ӧд вося кӧч тӧлысь 25-ӧд лунӧ Перым Коми кытшын Кудымкар районса Ыджыд Сидӧр грездын. Помалӧма Кува сиктса кӧкъямыс класса школа, Кудымкарса медицина училище (1975). Фельдшералӧма Соликамск районын, кысянь босьтӧмаӧсь служитны армияӧ (служитӧма ракетнӧй войскаясын Заполярьеын). Армия бӧрын во кымын фельдшераліс Куваса участкӧвӧй больничаын.
1984-ӧд воын эштӧдӧма Перымса медицина институтысь лечебнӧй факультет. Велӧдчигас стӧрӧжалӧма да грузчикалӧма, фельдшералӧма Перымын тэрыб отсӧг сетан станцияын.
Терапияысь интернатура помалӧм бӧрын кык во уджалӧма веськӧдлысьӧн Ошыбса больничаын да участкӧвӧй терапевтӧн. 1987-ӧд вося кӧч тӧлысьсянь 1992-ӧд вося урасьӧм тӧлысьӧдз уджалӧма медшӧр врачӧн Кудымкарса районнӧй бурдӧдчанінын.
1992-ӧд вося урасьӧм тӧлысьсянь 1995-ӧд вося рака тӧлысьӧдз уджалӧма Перым Коми кытшса Веськӧдланінын веськӧдлысьӧс вежысьӧн, сэсся бара вуджис бурдӧдчан юкӧнӧ. 1995-ӧд вося рака тӧлысьсянь - Перым кытшын врачебно-физкультурнӧй диспансерын медшӧр врачлысь удж вӧчысь, 1996-ӧд восянь - Перым Коми кытшса наркология диспансерын медшӧр врач.
Гижан удж.
Ӧтилан гижӧма, мый медводдза гижӧдсӧ йӧзӧдӧма 1975 воын «По ленинскому пути» газетын, мӧдлаын — мый гижны босьтчӧма 1977 воын. Йӧзӧдчылӧма газетъясын, ӧтувъя небӧгъясын, журналъясын Сыктывкарын да Москваын. 
Кывбуръясыс петавлісны «Звезда» кытшса газетын, «Дружба народов» газетын, «Медицинская газетаын», «Литературная газетаын» (1999), «Литературная Россия» еженедельникын. Петавлісны ӧтувъя чукӧръясын: «Иньва», «Керӧсӧ туёк», «Любимое и безответное», «Ступени надежд», «Притяжение»; перым коми поэзиялы сиӧм «Золотой свет» сборникын, «Современная литература народов России» кыфвбура антологияын (Москва, 2003).
1986 воын петӧма «Кӧр сотчӧны листтэз» кывбур чукӧр, 1992 воын — «Биланьӧ китӧ нюжӧт» чукӧр, кытчӧ пырисны коми да роч кывъяс вылын кывбуръяс. Кык кыв вылын кывбуръяссӧ сідзжӧ вӧлі йӧзӧдӧма «Иная страна» небӧгын (1997).
2002-ӧд воын сылы сетӧма «Мӧдiк страна» кывбур чукӧрысь Питю Ӧньӧ нима литературнӧй премия.
Россияса гижысь котырын 1999 восянь.
Кассяна во

Кассяна во (рочӧн: високосный год) — Юлиан да Григорий календаръясын во, кодлӧн кузьтаыс — 366 лун, мукӧд во серти ӧти лун вылӧ кузьджык. Юлиан календарын кассяна во быд нёль во мысти, Григорий календарын эм неыджыд торъялӧм.
История.
Миян эраӧдз 45 вося тӧвшӧр тӧлысь 1 лунсянь римса диктатор Гай Юлий Цезарь пыртіс календар, кодӧс лӧсьӧдісны александрийса астрономъяс Созиген веськӧдлӧм улын. Календар подулын вӧлі куйлӧ 365,25 луна астрономическӧй во (365 лун да 6 час). Тайӧ календарсӧ вӧлі шуӧма Юлиан календарӧн. Медым веськӧдны 6 час вылӧ вешйӧмсӧ, вӧлі пыртӧма кассяна во. Куим во арталісны 365 лунӧн, а нёльӧд воас вӧлі содтӧны нӧшта ӧти лун урасьӧм тӧлысьын. Кассяна воӧ Григорий календарын пыртӧма содтӧд лун — урасьӧм тӧлысь 29 лун.
Заречье (Сыктыв район)

Заречье () – Коми республикаын Сыктыв районса Куратов сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
Ним артмӧм.
Грездлӧн воддза нимъяс: Ентыла, Сталино.
География.
Грезд пукалӧ Буб юлӧн шуйга берегын. Заречьесянь Кебра шӧрсиктӧдз 3 км, Визин юрсиктӧдз км.
Олысь лыд.
Грездын олӧны комияс.
Рочев Василий Павлович

Рочев Василий Павлович (1951) — лызьӧн нималана коми котралысь, СССР-са чемпионатъясын 12-ысь вермысь, мирса чемпионатъясын мӧд да коймӧд места босьтысь, тӧвся Олимпиадаын (Лейк-Плесид, 1980) зарни да эзысь медальяс босьтысь, СССР-са спортын нимӧдана мастер (1980), Россияса нимӧдана тренер (1998).
Вермӧмъяс.
Армияын служитігӧн вӧлі котралӧ «Динамо» спортклубын, веськаліс СССР-са томуловлӧн сборнӧйӧ. 1971 воын нин томулов пӧвстын Европаса чемпионатын (Нессельванг, ФРГ) босьтіс мӧд места, кор котӧртіс 10 километра, да медводдза, кор котӧртіс 3х10 километра вылӧ эстафетаын.
1971—1982 воясӧ Василий Рочев пырӧ СССР-са сборнӧй командаӧ.
СССР-са чемпионатъяс.
Лызьӧн котралӧм серти СССР-са чемпионатъясын босьтіс 12 зарни, 8 эзысь да 5 ыргӧн медаль. СССР-са Кубок кыкысь босьтысь да унаысь призёр. Сідзжӧ унаысь вермыліс войтыркостса ордйысьӧмъясын.
Ставмирса чемпионатъяс.
Василий Рочев веськавліс ставмирса вит чемпионат вылӧ (1974 да 1978 воясӧ). Медводдза жӧ мирса чемпионат вылын 1974 воын Лахти карын шедӧдіс «ыргӧн» 15-километраа спринтын. Сэки медводдзаӧн воис норвег М.Мюрмо, а мӧдӧн — немеч Г. Гриммер. Вит чемпионатын босьтіс ӧти зарни, кык эзысь да кык ыргӧн медаль.
Олимпиада ворсӧмъяс.
Василий рочев ветліс кык тӧвся Олимпиада вылӧ: 1976 да 1980 воясӧ. XII тӧвся Олимпиада ворсӧмъяс дырйи (Инсбрук, Австрия) сылы некутшӧм медаль эз вичмы. 1980 вося тӧвся Олимпиада дырйи (Лейк-Плэсид, США) шедӧдіс эзысь медаль 30 километра классикаӧн котӧртігӧн да зарни медаль командаӧн 4х10 километра эстафетаын.
Тренер удж.
Василий Рочев 1982 восянь уджалӧ Коми Республикаса сборнӧйын старшӧй тренерӧн. Сійӧ быдтіс Россияса унаысь чемпион Владимир Ленскийӧс, 1998-ӧд вося тӧвся Олимпиада вылӧ ветлысь Владимир Леготинӧс да Андрей Нутрихинӧс. Сылӧн веськӧдлӧм улын Василий Рочев (пиыс) 2005 воын шедӧдіс зарни медаль ставмирса чемпионатын, а 2006 воын XX-ӧд тӧвся Олимпиада ворсӧмъяс дырйи (Турин, Италия) лои ыргӧн медаль босьтысьӧн. XX-ӧд Олимпиада вылӧ ветлісны сідзжӧ нӧшта на кык сылӧн быдтас — Ольга Рочева-Москаленко да Иван Артеев.
Бажуков Николай Серафимович

Бажуков Николай Серафимович (1953) — СССР кадӧ лызьӧн нималана коми котралысь, тӧвся Олимпиадаясын кык зарни (1976, 1980) да ӧти ыргӧн (1980) медаль босьтысь, ставмирса чемпионатъясын кыкысь вермысь, СССР-са кубок нёльысь босьтысь, СССР-са чемпионатъясын кӧкъямысысь вермысь, СССР-са спортын нимӧдана мастер (1976).
Олан туй.
Николай Бажуков чужис 1953 вося сора тӧлысь 23-од лунӧ Коми АССР-са Мылдiн сиктын. Сылӧн медводдза тренерӧн вӧлі Владимир Шаманов, коді 2004 воын лои Россияса нимӧдана тренерӧн. Сійӧ казьтыштіс, мый коркӧ Николай Бажуков эз кӧсйы мунны сборъяс вылӧ. Сэки кутісны тренируйтчыны гортас. Кор кывсис, мый Пузла вӧр пӧрӧдан овмӧсӧ, кытчӧдз 70 км, колӧ нуны груз, В.Шаманов вӧзйысис да Н. Бажуковкӧд нопйӧн мӧдӧдчис сэтчӧ.
Помаліс Мылдінын кӧкъямыс класс, уджаліс слесарлӧн ученикӧн мылдінса автотранспорт предприятиеын. Зіля котраліс лызьӧн «Труд» ДСО-ын, пырӧдчис том йӧз пӧвстын ставсоюзса да войтыркостса ордйысьӧмъясӧ.
1973 вося ода-кора тӧлысьӧ муніс служитны армияӧ. 1974—1977 воясӧ велӧдчис Ленинградын физическӧй культуралӧн военнӧй институтын тренеръяслӧн школаын, кодӧс помаліс 1984 воын «тренер-велӧдысь» специальносьт серти. 1974—1984 воясӧ — лызьӧн котралӧмысь СССР-са сборнӧйын.
1984 воӧ вуджӧ тренер удж вылӧ, дасьтӧ Коми Республикаса мужичӧйяслысь сборнӧй, а сідзжӧ вооруженнӧй вынъяслысь лызьӧн котралысьяслысь сборнӧй.
Вермӧмъяс.
СССР-са чемпионатъяс.
Н. Бажуков СССР-са чемпионатъясын босьтіс кӧкъямыс зарни, нёль эзысь да вит ыргӧн медаль. 1974 воын шедӧдіс медводдза медальяссӧ СССР-ын войтыръяскостса Спартакиадаын да СССР-са чемпионатын, кодъяс мунісны Свердловскын. Сійӧ босьтіс ыргӧн медаль 15 километра котӧртігӧн да зарни медаль — 4х10 километра вылӧ эстафетаын РСФСР-са сборнӧй лыдын.
4х10 километра вылӧ эстафетаын СССР-са чемпионӧн вӧлі 1974, 1977, 1978, 1979, 1981 воясӧ; 15 километра котӧртӧмын — 1976 да 1983 воясӧ.
Нёльысь босьтліс СССР-са Кубок, унаысь вермывліс кубокъяс да спартакиадаяс. Кӧкъямысь вӧлі вермысьӧн «Спартакиада дружественных армий» войтыркостса ордйысьӧмъясын.
Европаса чемпионат.
1973 воын Николай Бажуков вӧлі пырӧ СССР-са томуловлӧн сборнӧйӧ да ветліс Европаса чемпионат вылӧ, кӧні 3х10 километра вылын эстафетаын лоины медводдзаӧн, да босьтіс ыргӧн медаль 15 километра котӧртігӧн.
Ставмирса чемпионатъяс.
Бажуков Николай ветліс ставмирса чемпионатъяс вылӧ 1976, 1978 да 1980 воясӧ, шедӧдіс кык зарни да ӧти ыргӧн медаль.
Олимпиада ворсӧмъяс.
1974-сянь 1984-ӧд воясӧдз — лызьӧн котралӧмысь СССР-са сборнӧйын. Ветліс кык тӧвся Олимпиада вылӧ, кыкысь босьтліс зарни медаль.
1976 воын XII тӧвся Олимпиада ворсӧмъяс дырйи (Инсбрук, Австрия) босьтіс зарни медаль 15 километра котӧртігӧн. Бажуков лои медводдза сӧветскӧй спортсменӧн, коді вермис тайӧ дистанция вылас тӧвся Олимпиада ворсӧмъяс дырйи. Та кындзи 4х10 километра вылӧ эстафетаын шедӧдіс ыргӧн медаль.
1980 воын XIII тӧвся Олимпиада ворсӧмъяс дырйи (Лейк-Плесид, АӦШ) босьтіс медводдза места 4х10 километра вылӧ эстафетаын. 30 километра котӧртігӧн воис сӧмын 14-ӧн.
Июль (сьылысь котыр)

ИЮЛЬ — Кулӧмдін сиктса томуловлӧн сьылан котыр, артмӧдӧма 2009 вося сора тӧлысьын.
История.
«Июль» котырӧн веськӧдлӧ Людмила Яснецова. Медводддзаысь сійӧ петкӧдчис 2009 вося сора тӧлысь 17 лунӧ, кор Кулӧмдін сиктын пасйисны Кулӧмдін район артмӧмсянь 80 во тырӧм.
Налӧн репертуарын вӧлі «попса». Сёрӧнджык, Людмила Яснецова водзмӧстчӧмӧн, репертуарас лоисны коми авторъяслӧн да йӧзкостса сьыланкывъяс. Медводдзаӧн вӧлі Василий Лодыгинлӧн «Кыдзсӧ кусыньті» кывбур вылӧ сьыланкыв.
Водзсяньыс котырын вӧлі 6 сьылысь, но бӧрынджык чиніс нёльӧдз. Людмила Яснецова кындзи «Июльын» сьылӧны: Наталья Казминова, Иван Нестеров,
«Июль» котырлӧн репертуарын эм татшӧм коми сьыланкывъяс: «Сьӧлӧмӧй» (кывъясыс Михаил Шаховлӧн), «Коми рок-н-ролл», «Абу на тулыс», «Сьӧлӧмӧй дай сьӧлӧмӧй», «Кулӧмдін», «Кыдзсӧ кусыньті» (кывъясыс Василий Лодыгинлӧн) да мукӧд.
Котыр зільӧ петкӧдчыны республикаса да районса праздникъясын да конкурсъясын, нуӧдӧ торъя концертъяс, на лыдын — благотворительнӧй сьылӧмъяс. Сідз, 2012 вося ода-кора тӧлысь 28 лунӧ «Июль» котыр нуӧдіс Кулӧмдін районса Культура керкаын концерт, а билетысь вузалӧм сьӧмсӧ (24 700 шайт) вуджӧдісны Кулӧмдін сиктса Кристос ловзян вичко дзоньталӧм вылӧ . Быд во том йӧзлӧн котыр петкӧдчӧ Василей гажын.
Бортӧм (Сыктыв район)

Бортӧм () – Коми республикаын Сыктыв районса Поёл сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
География.
Грездсянь Визин юрсиктӧдз км, Сыктывкар юркарӧдз км.
История.
Бортӧмын вӧліны татшӧм юкӧнъяс: Выльгрезд, Увдоргрезд, Парӧчой, Ягдор, Кропанёвгрезд, Пилягрезд, Пельӧсгрезд.
Сора (кыв)

Сора ("Sora, Saora, Saonras, Shabari, Sabar, Saura, Savara, Sawaria, Swara, Sabara") — тайӧ Индияын (асыввыв Орисса, сидзжӧ Андхра Прадеш, Мадхъя Прадеш, Бихар, Тамил Наду, Рытыввыв Бенгалия да Ассам штатъясын) мунда кыв. Анбуръяс — сора сомпенг, латин да телугу.
𑃐 sah
𑃑 tah
𑃒 bah
𑃓 cah
𑃔 dah
𑃕 gah
𑃖 mah
𑃗 ngah
𑃘 lah
𑃙 nah
𑃚 vah
𑃛 pah
𑃜 yah
𑃝 rah
𑃞 hah
𑃟 kah
𑃠 jah
𑃡 nyah
𑃢 ah
𑃣 eeh
𑃤 ih
𑃥 uh
𑃦 oh
𑃧 eh
𑃨 mae
𑃰 0
𑃱 1
𑃲 2
𑃳 3
𑃴 4
𑃵 5
𑃶 6
𑃷 7
𑃸 8
𑃹 9
Чакма (кыв)

Чакма ("Changma Vaj" либӧ "Changma Kodha") - тайӧ Индияын (Мизорам, Аруначал Прадеш да Трипура штатъясын), Бангладешын да Мъянмаын инд-арий кыв. 
𑄃 aa
𑄄 i 
𑄅 u 
𑄆 e
𑄇 kaa 
𑄈 khaa
𑄉 gaa 
𑄊 ghaa
𑄋 ngaa 
𑄌 caa
𑄍 chaa
𑄎 jaa
𑄏 jhaa
𑄐 nyaa
𑄑 ttaa 
𑄒 tthaa
𑄓 ddaa
𑄔 ddhaa
𑄕 nnaa
𑄖 taa
𑄗 thaa
𑄘 daa
𑄙 dhaa
𑄚 naa
𑄛 paa
𑄜 phaa
𑄝 baa
𑄞 bhaa
𑄟 maa
𑄠 yyaa
𑄡 yaa
𑄢 raa
𑄣 laa
𑄤 waa
𑄥 saa
𑄦 haa
Чакма анбур ("Ajhā pāṭh").
Гора пасъяс:
𑄇𑄧 ka
𑄇𑄨 ki
𑄇𑄩 kii
𑄇𑄪 ku
𑄇𑄫 kuu
𑄇𑄬 ke
𑄇𑄭 kai
𑄇𑄮 ko
𑄇𑄯 kau
𑄇𑄰 koi
𑄇𑄱 ko
𑄇𑄲 kau
Мӧд пасъяс:
𑄇𑄳 k
𑄇𑄴 k
𑄇𑄀 kaṃ
𑄇𑄁 kaṃ
𑄇𑄂 kaḥ
𑅀 phulacihna
𑅁 ekacilyaa
𑅂 dvicilyaa
𑅃 pujhaar (юалан пас)
Лыдпасъяс:
𑄶0 𑄷1 𑄸2 𑄹3 𑄺4 𑄻5 𑄼6 𑄽7 𑄾8 𑄿9
Вӧлӧкпом (Сыктыв район)

Вӧлӧкпом () – Коми республикаын Сыктыв районса Поёл сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
География.
Грездсянь Визин юрсиктӧдз км, Сыктывкар юркарӧдз км.
Кузивансикт (Сыктыв район)

Кузивансикт () – Коми республикаын Сыктыв районса Поёл сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
Ним артмӧм.
Переводится с коми как «деревня Длинного Ивана»
География.
Грезд пукалӧ Сыктыв юлӧн шуйга берегын. Кузивансиктсянь Поёл шӧрсиктӧдз 0,5 км, Визин юрсиктӧдз км, Сыктывкар юркарӧдз км.
Ӧзынпом (Сыктыв район)

Ӧзынпом () – Коми республикаын Сыктыв районса Поёл сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
География.
Грезд пукалӧ Сыктыв юлӧн шуйга берегын. Ӧзынпомсянь Поёл шӧрсиктӧдз км, Визин юрсиктӧдз км, Сыктывкар юркарӧдз км.
Раевсикт (Сыктыв район)

Раевсикт () – Коми республикаын Сыктыв районса Поёл сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
География.
Грезд пукалӧ Сыктыв юлӧн шуйга берегын. Раевсиктсянь Поёл шӧрсиктӧдз км, Визин юрсиктӧдз км, Сыктывкар юркарӧдз км.
Олысь лыд.
Грездын олӧны комияс.
Тяпорсикт (Сыктыв район)

Тяпорсикт () – Коми республикаын Сыктыв районса Поёл сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
География.
Грезд пукалӧ Сыктыв юлӧн шуйга берегын. Тяпорсиктсянь Поёл шӧрсиктӧдз км, Визин юрсиктӧдз км, Сыктывкар юркарӧдз км.
XVIII нэм

XVIII нэм (Дас кӧкъямысӧд; 18-ӧд) — Григорий календар серти пансьӧ 1701 воын да помасьӧ 1800 воӧ.
1799-ӧд во

1799 во – Григорий календар серти абу кассяна во, пансьӧ воторниксянь.
1798-ӧд во

1798 во – Григорий календар серти абу кассяна во, пансьӧ выльлунсянь.
Теплӧй (Сыктыв район)

Теплӧй () – Коми республикаын Сыктыв районса Поёл сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
География.
Грезд пукалӧ Сыктыв юлӧн шуйга берегын. Теплӧйсянь Поёл шӧрсиктӧдз км, Визин юрсиктӧдз км, Сыктывкар юркарӧдз км.
Юманьсикт (Сыктыв район)

Юманьсикт () – Коми республикаын Сыктыв районса Поёл сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
География.
Грезд пукалӧ Сыктыв юлӧн шуйга берегын. Юманьсиктсянь Поёл шӧрсиктӧдз км, Визин юрсиктӧдз км, Сыктывкар юркарӧдз км.
Кобра (Койгорт район)

Кобра, Гобӧр () – Коми республикаын Койгорт сикт овмӧдчӧминö пырысь грезд, кодӧс тупкисны да бырӧдісны 1970-ӧд воясӧ.
Ним артмӧм.
Кобра ним артмӧма ю ним серти. Грездсӧ нӧшта шуӧны комиӧн «Гобӧр».
География.
Кобра пукалӧ Кобра юлӧн шуйга берегын. Грездсянь Койгорт юрсиктӧдз 64 км.
Турубанов Афанасий Николаевич

Турубанов Афанасий Николаевич (1938) — история туялысь, история наукаясса доктор (1990), профессор, Коми Республикаса наукаын нимӧдана уджалысь (1993).
Олан туй.
Афанасий Турубанов чужӧма 1938-ӧд вося тӧвшӧр тӧлысь 26-ӧд лунӧ Коми АССР-ын Койгорт районса Кобра сиктын. 1962-ӧд воын помалӧма Коми канмуса педагогика институтысь история-филология факультет. Уджалӧма история велӧдысьӧн Летка районса (ӧні — Луздор районса) Слудкаса шӧр школаын. Служитӧма Сӧветскӧй армияын.
1964—1966-ӧд воясын уджалӧма Сыктывкарса да Коми АССР-са общественнӧй котыръясын. 1966-ӧд восянь уджалӧ Кыв, литература да история институтын: сӧвет кадся история секторын младшӧй научнӧй сотрудникӧн, старшӧй научнӧй сотрудникӧн, секторӧн веськӧдлысьӧн, чужан му история отделӧн веськӧдлысьӧн, медшӧр научнӧй сотрудник.
Туялан удж.
1974-ӧд воын дорйӧма Петрозаводскса канму университетын история наукаясса кандидат ним вылӧ диссертация, нимыс — «Создание Сыктывкарского лесопромышленного комплекса в Коми АССР (1959-1972)».
1990-ӧд воын дорйӧма Москваын СССР-са наукаяс академиялӧн СССР-са история институтын история наукаясса доктор ним вылӧ диссертация, нимыс — «Индустриальное развитие и рабочий план Коми АССР в 60-е — первой половине 80-х годов».
А. Н. Турубанов гижӧма 90 сайӧ туялан удж, на лыдын 17 монография (мукӧд туялыськӧд ӧтвылысь).
Общественнӧй удж.
Афанасий Турубанов пырӧ Кыв, литература да история институтлӧн Учёнӧй сӧветӧ.
Веськӧдлӧма аспирантъясӧн, консультируйтӧма докторантъясӧс. Вӧлӧма Сыктывкарса канму университетын да Вӧлӧгдаса педагогика университетын история кандидат ним вылӧ диссертация доръян сӧветъясын.
1797-ӧд во

1797 во – Григорий календар серти абу кассяна во, пансьӧ вежалунсянь.
Ягдор (Межадор сикт овмӧдчӧмин)

Ягдор () – Коми республикаын Сыктыв районса Межадор сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
География.
Ягдорсянь Визин юрсиктӧдз км, Сыктывкар юркарӧдз км.
Видзӧдӧй тшӧтш.
Ӧткодь нима грездъяс:
Утӧга (Сыктыв район)

Утӧга () – Коми республикаын Сыктыв районса Межадор сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
География.
Грезд пукалӧ Сыктыв юлӧн шуйга берегын. Утӧгасянь Межадор шӧрсиктӧдз 2 км, Визин юрсиктӧдз км, Сыктывкар юркарӧдз км.
1796-ӧд во

1796 во – Григорий календар серти кассяна во, пансьӧ пекничасянь.
Тыдор (Сыктыв район)

Тыдор () – Коми республикаын Сыктыв районса Межадор сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
География.
Грезд пукалӧ Сыктыв юлӧн шуйга берегын. Тыдорсянь Межадор шӧрсиктӧдз 0,5 км, Визин юрсиктӧдз км, Сыктывкар юркарӧдз км.
Малешор (Сыктыв район)

Малешор () – Коми республикаын Сыктыв районса Межадор сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
География.
Грезд пукалӧ Сыктыв юлӧн шуйга берегын. Малешорсянь Межадор шӧрсиктӧдз км, Визин юрсиктӧдз км, Сыктывкар юркарӧдз км.
Шорсай (Сыктыв район)

Шорсай () – Коми республикаын Сыктыв районса Межадор сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
География.
Грезд пукалӧ Сыктыв юлӧн шуйга берегын. Шорсайсянь Межадор шӧрсиктӧдз км, Визин юрсиктӧдз км, Сыктывкар юркарӧдз км.
Важ Чуклӧм (Сыктыв район)

Важ Чуклӧм () – Коми республикаын Сыктыв районса Чуклӧм сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
География.
Грезд пукалӧ Ичӧт Визин юлӧн веськыд берегын. Важ Чуклӧмсянь Чуклӧм шӧрсиктӧдз км, Визин юрсиктӧдз км, Сыктывкар юркарӧдз км.
Дав (Сыктыв район)

Дав () – Коми республикаын Сыктыв районса Чуклӧм сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
География.
Грезд пукалӧ Ичӧт Визин юлӧн веськыд берегын. Давсянь Чуклӧм шӧрсиктӧдз 2 км, Визин юрсиктӧдз км, Сыктывкар юркарӧдз км.
Ягдор (Чуклӧм сикт овмӧдчӧмин)

Ягдор () – Коми республикаын Сыктыв районса Чуклӧм сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
География.
Ягдорсянь Чуклӧм шӧрсиктӧдз км, Визин юрсиктӧдз км, Сыктывкар юркарӧдз км.
Ключ (Сыктыв район)

Ключ () – Коми республикаын Сыктыв районса Чуклӧм сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
География.
Грезд пукалӧ Ичӧт Визин юлӧн веськыд берегын. Ключсянь Чуклӧм шӧрсиктӧдз км, Визин юрсиктӧдз км, Сыктывкар юркарӧдз км.
Ёльбаза (Сыктыв район)

Ёльбаза () – Коми республикаын Сыктыв районса Чуклӧм сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь посёлок.
География.
Посёлок пукалӧ Ичӧт Визин юлӧн шуйна берегын. Ёльбазасянь Чуклӧм шӧрсиктӧдз 15 км, Визин юрсиктӧдз км, Сыктывкар юркарӧдз км.
Велпом (Сыктыв район)

Велпом () – Коми республикаын Сыктыв районса Волся сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
География.
Велпомсянь Волся шӧрсиктӧдз км, Визин юрсиктӧдз км, Сыктывкар юркарӧдз км.
Ягдор (Волся сикт овмӧдчӧмин)

Ягдор () – Коми республикаын Сыктыв районса Волся сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
География.
Ягдорсянь Волся шӧрсиктӧдз км, Визин юрсиктӧдз км, Сыктывкар юркарӧдз км.
Кырув (Сыктыв район)

Кырув () – Коми республикаын Сыктыв районса Волся сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
География.
Кырувсянь Волся шӧрсиктӧдз км, Визин юрсиктӧдз км, Сыктывкар юркарӧдз км.
Ляпин (Сыктыв район)

Ляпин () – Коми республикаын Сыктыв районса Волся сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
География.
Грезд пукалӧ Сыктыв юлӧн веськыд берегын. Ляпинсянь Волся шӧрсиктӧдз км, Визин юрсиктӧдз км, Сыктывкар юркарӧдз км.
1795-ӧд во

1795 во – Григорий календар серти абу кассяна во, пансьӧ четвергсянь.
Трибельгорн Александр Александрович

Трибельгорн Александр Александрович (1948—2013) — нималана коми актёр, Коми АССР-са да Россияса нимӧдана артист, Коми АССР-са да Россияса нимйӧза артист.
Театрын ворсӧм.
Драма театрын ворсіс татшӧм рольяс:
Катыдпом (Сыктыв район)

Катыдпом () – Коми республикаын Сыктыв районса Палаззя сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
География.
Грезд пукалӧ Сыктыв юлӧн шуйга берегын. Катыдпомсянь Палаззя шӧрсиктӧдз км, Визин юрсиктӧдз км, Сыктывкар юркарӧдз км.
Мӧдлапӧв (Сыктыв район)

Мӧдлапӧв () – Коми республикаын Сыктыв районса Палаззя сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
География.
Мӧдлапӧвсянь Палаззя шӧрсиктӧдз км, Визин юрсиктӧдз км, Сыктывкар юркарӧдз км.
Шор (Сыктыв район)

Шор () – Коми республикаын Сыктыв районса Палаззя сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
География.
Шор грездсянь Палаззя шӧрсиктӧдз 0,5 км, Визин юрсиктӧдз км, Сыктывкар юркарӧдз км.
Олысь лыд.
Грездын олӧны комияс.
Шляпкин (Сыктыв район)

Шляпкин () – Коми республикаын Сыктыв районса Палаззя сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
География.
Шляпкинсянь Палаззя шӧрсиктӧдз км, Визин юрсиктӧдз км, Сыктывкар юркарӧдз км.
Шугрӧм (Сыктыв район)

Шугрӧм () – Коми республикаын Сыктыв районса Визиндор сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
География.
Шугрӧмсянь Визин юрсиктӧдз км, Сыктывкар юркарӧдз км.
Исанёв (Сыктыв район)

Исанёв () – Коми республикаын Сыктыв районса Заозерье сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь посёлок.
География.
Посёлок пукалӧ Сыктыв юлӧн веськыд берегын. Исанёвсянь Заозерье шӧрсиктӧдз 10 км, Визин юрсиктӧдз км, Сыктывкар юркарӧдз км.
Заозерье (Сыктыв район, грезд)

Заозерье () – Коми республикаын Сыктыв районса Заозерье сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
География.
Грезд пукалӧ Сыктыв юлӧн веськыд берегын. Заозерье грездсянь Заозерье шӧрсиктӧдз 1 км, Визин юрсиктӧдз км.
Бӧртӧм (Сыктыв район)

Бӧртӧм () – Коми республикаын Сыктыв районса Гагшор сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь посёлок.
География.
Бӧртӧмсянь Гагшор шӧрсиктӧдз км, Визин юрсиктӧдз км, Сыктывкар юркарӧдз км.
Вадыб (Сыктыв район)

Вадыб () – Коми республикаын Сыктыв районса Куньыб сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
География.
Вадыбсянь Куньыб шӧрсиктӧдз км, Визин юрсиктӧдз км, Сыктывкар юркарӧдз км.
Олысь лыд.
Грездын олӧны комияс.
Египет кыв

Египет кыв ("rꜣ n km.t"), либӧ важ египет кыв ("выль египет" кыв — араб) — тайӧ бырӧм афразия кыв (семит кывъяслань матіса) Важ Египетын. Гижисны иероглифъясӧн, иератика, демотика анбуръясӧн, сёрӧнджык копт анбурӧн. 
Видзӧдӧй тшӧтш.
Копт кыв
Эрнст Юлиус Ӧпик

Эрнст Юлиус Ӧпик (эст "Ernst Julius Öpik") – тайö Эстонияса астроном. 
Олан туй.
1922 воын висьтавліс кратеръяс Марс вылын, муртыштіс Андромедалӧн руалӧмодз кост. 1932 воын висьтавліс кометаяслӧн кымӧр Шонді ылдӧс гӧгӧр (Оорт – Ӧпик кымӧр).
Ӧпик кузя нимтісны 2099 Öpik астероид да Фобос вылын Ӧпик кратер.
Сӧветскӧй Союзса Герой

Сӧветскӧй Союзса Герой — СССР-ын медвылыс тшупӧда почёт звание, мый вӧлі сетӧны война кадӧ подвиг либӧ зэв тӧдчана заслуга вӧчӧмысь, а сідзжӧ, мирнӧй кадӧ.
Тайӧ званиесӧ медводдзаысь лӧсьӧдӧма 1934 вося косму тӧлысь 16 лунӧ СССР-са ЦИК-лӧн Шуӧмӧн. Сӧветскӧй Союзса Геройлы содтӧд пас — «Зарни Кодзув» медаль — вынсьӧдӧма СССР-са Вылыс Сӧветлӧн Президиум Указӧн 1939 вося моз тӧлысь 1 лунӧ. Наградалысь эскизсӧ дасьтіс архитектор Мирон Иванович Мержанов.
«Сӧветскӧй Союзса Герой» звание йылысь Положение.
1934 вося косму тӧлысь 16 лунӧ СССР-са ЦИК-лӧн Шуӧмын гижӧма: «Установить высшую степень отличия — присвоение за личные или коллективные заслуги перед государством, связанные с совершением геройского подвига, звания Героя Советского Союза». Геройлы некутшӧм торъя пас оз вӧлі сетны, сетӧны сӧмын СССР-са ЦИК-лысь грамота.
«Сӧветскӧй Союзса Герой» ним медводдзаӧн вӧлі сетӧма 11 лётчиклы. Грамота кындзи, налы сетісны Ленин орден. Та йылысь вӧлі пасйӧма 1936 вося сора тӧлысь 29 лунӧ СССР-са ЦИК-лӧн Шуӧмын.
СССР-са Вылыс Сӧветлӧн Президиум Шуӧмӧн 1939 вося моз тӧлысь 1 лунӧ Сӧветскӧй Союзса Геройяслы вӧлі пыртӧма торъя пас — «Сӧветскӧй Союзса Герой» медаль. 1939 вося йирым тӧлысь 16 лунӧ вӧлі вынсьӧдӧма медальлысь ортсыса петкӧдчӧмсӧ, кодлы пуктісны «Зарни Кодзув» медаль ним. Медводдза Положение серти, ӧні позис унаысь наградитны «Зарни Кодзулӧн». Кыкысь Сӧветскӧй Союзса Геройлы вӧлі сетӧны мӧд «Зарни Кодзув» медаль да сылы чужанінас сувтӧдӧны эзысь бюст. Куимысь Сӧветскӧй Союзса Геройлы вӧлі сетӧны коймӧд «Зарни Кодзув» медаль, а сылысь эзысь бюстсӧ колӧ вӧлі сувтӧдны Москваса Сӧветъяслӧн Дворечын.
1967 вося кӧч тӧлысь 6 лунӧ Шуӧм серти Сӧветскӧй Союзса Геройяслы вӧлі лӧсьӧдӧма канмуса кокньӧдъяс.
Лыдпасъяс.
Сӧветскӧй Союзса Герой ним медводдзаӧн вӧлі сетӧма 1934 вося косму тӧлысь 20 лунӧ полярнӧй лётчикъяслы, кодъяс мездісны «Челюскин» паракодвывса вӧйысь йӧзӧс: Анатолий Ляпидевский (1-ӧд номера медаль), Сигизмунд Леваневский, Василий Молоков, Николай Каманин, Маврикий Слепнёв, Михаил Водопьянов, Иван Доронин.
1941 во кежлӧ Герой ним СССР-ын босьтісны 626 морт.
Айму вӧсна Ыджыд тыш кадся подвигъясысь Сӧветскӧй Союзса Герой ним вӧлі сетӧма 11 сюрс 657 мортлы (3051 мортлы — кулӧм бӧрас), на лыдын кыкысь сетӧма 107 мортлы (сизимлы — кулӧм бӧрас).
СССР кадӧ «Сӧветскӧй Союзса Герой» ним новлісны 12 сюрс 776 морт.
Сӧветскӧй Социалистическӧй Республикаяслӧн Союз

Сӧветскӧй Социалистическӧй Республикаяслӧн Союз () — ыджыд государство, коді вӧлі Европаын да Азияын 1922-ӧд восянь 1991 воӧдз. Дженьыдджыка нӧшта шуӧны: Сӧветскӧй Союз, ССРС, СССР. 
География.
Сӧветскӧй Союз мирын вӧлі медыджыд государствоӧн. Сылӧн ыдждаыс — 22 400 000 кв.км. Шылькнитчис мулӧн квайтӧд юкӧн вылас. ССРС-лӧн кузьтаыс асыввывсянь рытыввылӧдз — 10 000 км (11 час вӧнь), войвывсянь лунвылӧдз — 7200 км. Страналӧн мутасын вӧлі вит климат зона.
Сӧветскӧй Союзлӧн вӧлі мирын медкузь су (границу) (60 000 км сайӧ). ССРС-лӧн вӧлі ӧтувъя су татшӧм странаяскӧд: АӦШ, Афганистан, Китай, Чехословакия, Финляндия, Венгрия, Иран, Монголия, Войвыв Корея, Норвегия, Польша, Румыния да Турция (1945—1991 воясӧ).
История.
1922 вося ӧшым тӧлысь 29 лунӧ РСФСР, Украина ССР, Беларусь ССР да Кавказсайса СФСР Сӧветъяссянь съезд делегацияяслӧн конференция вылын вӧлі кырымалӧма ССРС лӧсьӧдӧм йылысь сёрнитчӧм. Тайӧ документ вӧлі вынсьӧдӧма 1922 вося ӧшым тӧлысь 30 лунӧ Сӧветъяслӧн I-дза Ставсоюзса съездӧн да кырымалӧма делегацияяслӧн веськӧдлысьясӧн. Тайӧ луныс и лыддьысьӧ ССРС артмӧдан лунӧн, кӧть и ССРС-лысь Народнӧй Комиссаръяслӧн сӧвет (Веськӧдлан котыр) да наркоматъяс (министерствояс) вӧлі лӧсьӧдӧма сӧмын 1923 вося сора тӧлысь 6 лунӧ.
Юклӧм.
Сӧветскӧй Союзлӧн ӧтувъя ыдждаыс 1991 вося моз тӧлысьӧ вӧлі 22,4 млн км². 
Медводдза кадас, ССРС лӧсьӧдӧм йылысь Сёрнитчӧм серти, мый вӧлі кырымалӧма 1922 вося ӧшым тӧлысь 30 лунӧ, ССРС-ӧ пырисны:
Стоколос Владимир Савельевич

Стоколос Владимир Савельевич (1930—2013) — археолог, история наукаясса доктор (1992).
Олан туй.
Владимир Стоколос чужӧма 1930-ӧд вося рака тӧлысь 11-ӧд лунӧ Казахстанын, Кустанай обласьтысь Мендычар районса Борки сиктын.
Кулӧма 2013-ӧд вося урасьӧм тӧлысь 1-дза лунӧ Сыктывкарын.
Туясян удж.
1955 восянь йӧзӧдӧма 100 гӧгӧр туясян удж.
Шорйыв (Куньыб сикт овмӧдчӧмин)

Шорйыв () – Коми республикаын Сыктыв районса Куньыб сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
География.
Шорйывсянь Куньыб шӧрсиктӧдз км, Визин юрсиктӧдз км, Сыктывкар юркарӧдз км.
История.
Грезд артмис 1707 во бӧрын.
Олысь лыд.
Грездын олӧны комияс.
Пустӧш (Сыктыв район)

Пустӧш () – Коми республикаын Сыктыв районса Куньыб сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
География.
Пустӧшсянь Куньыб шӧрсиктӧдз км, Визин юрсиктӧдз км, Сыктывкар юркарӧдз км.
Олысь лыд.
Грездын олӧны комияс.
Первомайскӧй (Сыктыв район)

Первомайскӧй () – Коми республикаын Сыктыв районса Куньыб сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь посёлок.
География.
Посёлок пукалӧ Сыктыв юлӧн шуйга берегын. Первомайскӧйсянь Куньыб шӧрсиктӧдз км, Визин юрсиктӧдз км, Сыктывкар юркарӧдз км.
Копса (Сыктыв район)

Копса () – Коми республикаын Сыктыв районса Куньыб сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь посёлок.
География.
Посёлок пукалӧ Ыджыд Копса юлӧн веськыд берегын. Копсасянь Куньыб шӧрсиктӧдз км, Визин юрсиктӧдз км, Сыктывкар юркарӧдз км.
Конрад Вильгельм Мяги

Конрад Вильгельм Мяги (эст "Konrad Vilhelm Mägi") — Эстонияса ывла выв серпасалысь.
1743-ӧд во

1743 во – Григорий календар серти кассяна во, пансьӧ воторниксянь.
Каллисто (тӧлысь)

Каллисто — тайӧ Юпитерлӧн ыджыд спутник, Галилей спутникъяс пиысь. Сылӧн радиус — 2410 км. Юпитерӧдз шӧр кост 1 882 700 км.
Ио (тӧлысь)

Ио — тайӧ Юпитерлӧн ыджыд спутник, Галилей спутникъяс пиысь. Сылӧн радиус — 1821 км. Юпитерӧдз шӧр кост 421 700 км.
Европа (тӧлысь)

Европа — тайӧ Юпитерлӧн ыджыд спутник, Галилей спутникъяс пиысь. Сылӧн радиус — 1560 км. Юпитерӧдз шӧр кост 670 900 км.
Видзӧдӧй тшӧтш.
Европа (астероид)
Ганимед (тӧлысь)

Ганимед — тайӧ Юпитерлӧн ыджыд спутник, Галилей спутникъяс пиысь, Шонді ылдӧсын медыджыд спутник. Сылӧн радиус — 2634 км. Юпитерӧдз шӧр кост 1 070 400 км.
Фобос

Фобос — тайӧ Марслӧн спутник. Сылӧн радиус — 9,377 км. Марсӧдз шӧр кост 9235 км. Фобос восьтіс Америкаса астроном Асаф Холл 1877 воын.
Деймос

Деймос — тайӧ Марслӧн спутник. Сылӧн радиус — 6,2 км. Марсӧдз шӧр кост 23460 км. Деймос восьтіс Америкаса астроном Асаф Холл 1877 воын.
Ариэль

Ариэль — тайӧ Уранлӧн спутник. Сылӧн радиус — 578,9 км. Уранӧдз шӧр кост 190 900 км. Ариэль восьтіс Британияса астроном Уильям Лассел 1851 воын.
Умбриэль

Умбриэль — тайӧ Уранлӧн спутник. Сылӧн радиус — 584,7 км. Уранӧдз шӧр кост 266 000 км. Умбриэль восьтіс Британияса астроном Уильям Лассел 1851 воын.
Титания

Титания — тайӧ Уранлӧн спутник. Сылӧн радиус — 788 км. Уранӧдз шӧр кост 435 910 км. Титания восьтіс Британияса астроном Уильям Гершель 1787 воын.
Оберон

Оберон — тайӧ Уранлӧн спутник. Сылӧн радиус — 761 км. Уранӧдз шӧр кост 583 520 км. Оберон восьтіс Британияса астроном Уильям Гершель 1787 воын.
Миранда

Миранда — тайӧ Уранлӧн спутник. Сылӧн радиус — 235 км. Уранӧдз шӧр кост 129 900 км. Миранда восьтіс Америкаса астроном Джерард Койпер 1948 воын.
Пак

Пак — тайӧ Уранлӧн спутник. Сылӧн радиус — 81 км. Уранӧдз шӧр кост 86 004 км. Пак восьтіс Америкаса астроном Стивен Синнот 1985 воын.
Тритон

Тритон — тайӧ Нептунлӧн спутник. Сылӧн радиус — 1353 км. Нептунӧдз шӧр кост 354 759 км. Тритон восьтіс Британияса астроном Уильям Лассел 1846 воын.
Нереида

Нереида — тайӧ Нептунлӧн спутник. Сылӧн радиус — 170 км. Нептунӧдз шӧр кост 5 513 400 км. Нереида восьтіс Америкаса астроном Джерард Койпер 1949 воын.
Протей

Протей — тайӧ Нептунлӧн спутник. Сылӧн радиус — 208 км. Нептунӧдз шӧр кост 117 647 км. Протей восьтіс Америкаса астроном Стивен Синнот 1989 воын.
Харон (тӧлысь)

Харон — тайӧ Плутонлӧн спутник. Сылӧн радиус — 603 км. Плутонӧдз шӧр кост 19 570 км. Харон восьтіс Америкаса астроном Джеймс Уолтер Кристи 1978 воын.
Гидра (тӧлысь)

Гидра — тайӧ Плутонлӧн спутник. Сылӧн радиус — 30—84 км. Плутонӧдз шӧр кост 64 749 км. Гидра восьтіс Америкаса астроном чукӧр 2005 воын.
Никта (тӧлысь)

Никта — тайӧ Плутонлӧн спутник. Сылӧн ыджда — 54 × 41 × 36 км. Плутонӧдз шӧр кост 48 708 км. Никта восьтіс Америкаса астроном чукӧр 2005 воын.
Титан (тӧлысь)

Титан — тайӧ Сатурнлӧн спутник. Сылӧн радиус — 2576 км. Сатурнӧдз шӧр кост 1 221 870 км. Титан восьтіс Нидерландъясса астроном Христиан Гюйгенс 1655 воын.
Япет

Япет — тайӧ Сатурнлӧн спутник. Сылӧн радиус — 735,6 км. Сатурнӧдз шӧр кост 3 560 820 км. Япет восьтіс Италияса да Францияса астроном Джованни Доменико Кассини 1671 воын.
Рея

Рея — тайӧ Сатурнлӧн спутник. Сылӧн радиус — 763,8 км. Сатурнӧдз шӧр кост 527 108 км. Рея восьтіс Италияса да Францияса астроном Джованни Доменико Кассини 1672 воын.
Диона

Диона — тайӧ Сатурнлӧн спутник. Сылӧн радиус — 561 км. Сатурнӧдз шӧр кост 377 396 км. Диона восьтіс Италияса да Францияса астроном Джованни Доменико Кассини 1684 воын.
Лютоев Николай Александрович

Лютоев Николай Александрович (1948—2021) — коми журналист, Россияса журналист котырӧ пырысь.
Олан туй.
Николай Лютоев чужӧма 1948-ӧд вося тӧвшӧр тӧлысь 27-ӧд лунӧ Коми АССР-лӧн Кулӧмдін районса Керчомъя сиктын. Быдмӧма батьтӧгыс, водз велалӧма кресьтянин уджӧ. Мамыс уджалӧма колкозын, а сэсся совхозын кладовщикӧн. 1966-ӧд воын помалӧма шӧр школа да пырӧма уджавны Прупт леспромхозӧ. Вӧлӧма стрӧительӧн, уджавлӧма Керчомъяса улыс складын. 1967—1969-ӧд воясӧ служитӧма армияын, стратегическӧй назначениеса ракетнӧй войскаын. Запасса капитан.
1969-ӧд восянь Армия бӧрын уджалӧма Керчомъяса кылӧдчан участоклӧн вылыс складын, вӧлӧма пӧрӧдчысьлы отсасьысьӧн. 1971-ӧд восянь сійӧс корисны уджавны Кулӧмдін районса «Ленин туйӧд» газетӧ. Вӧлӧма литсотрудникӧн, меставывса радиовещаниелӧн корреспондентӧн, народнӧй овмӧс юкӧнса веськӧдлысьӧн. 1974—1976-ӧд воясӧ велӧдчӧма Вӧлӧгдаса сӧветскӧй партийнӧй школаын да босьтӧма экономист-организаторлысь специальносьт. 1976-ӧд восянь велӧдчӧм бӧрас уджалӧма КПСС райкомса инструкторӧн, кык во — «Помӧсдін» совхозын парткомса секретарӧн.
1978-ӧд воын вуджӧма уджавны «Ленин туйӧд» газетӧ: вӧлӧма отделса веськӧдлысьӧн, редакторӧс вежысьӧн, редакторӧн. Районса газет редакцияӧн веськӧдлӧма кыкысь: ставсӧ 12 во да джын. Во да ӧкмыс тӧлысь вӧлӧма Кулӧмдін сиктсӧветса веськӧдлысьӧс вежысьӧн, куим во да джын — «Коми му» республикаса газетлӧн собкорӧн. 2007—2008-ӧд воясӧ уджалӧма ветеранъяслӧн райсӧветын веськӧдлысьӧн. 2008-ӧд вося кӧч тӧлысьсянь — «Парма гор» газетса редакторӧс вежысь.
Кулӧма 2021-ӧд вося сора тӧлысь 28-ӧд лунӧ.
Журналист удж.
Журналистикаын комыд гӧгӧр во, 1971-ӧд восянь, кор локтӧма уджавны «Парма гор» газетӧ. Пырӧ Россияса журналист котырӧ. Вӧлӧма СССР-са журналистъяслӧн VI-ӧд Съездса делегатӧн. Журналист удж кузя тӧдмасьлӧма уна нималана морткӧд, босьтлӧма интервью ыджыд роч поэт Роберт Рождественскийлысь, политик Григорий Явлинскийлысь, тӧдса Владимир Познеркӧд и с.в.
Ас олӧм йывсьыс йӧзӧдӧма«Олӧм визулын» небӧг (2011 во), кытчӧ сідзжӧ пыртӧма «Парма гор» газетын йӧзӧдлӧм 1980—2003-ӧд воясся пасйӧдъяс да снимокъяс. Наысь тыдовтчӧ Кулӧмдін районын вежсьӧмъяс, тӧжд-могъяс да выльторъяс. Эжва йывса нималана войтыр йылысь лэдзӧма «Удивительные люди Верхней Вычегды» (2017).
Редактируйтӧма татшӧм небӧгъяс: «Войнаӧн нырӧм челядьдыр» (2014), «Герой Советского Союза Георгий Тимушев» (2015), «Это нашей истории строки» (2017), «Летопись длиною в полвека» (2018).
Общественнӧй удж.
Куим созыв Николай Лютоевӧс бӧрйылісны Кулӧмдін районса сӧветӧ депутатӧн. Пырӧ «Коми войтыр» ӧтмунӧмлӧн Кулӧмдінса юкӧнӧ, Ветеранъяслӧн райсӧветса президиумӧ.
Тефия

Тефия либӧ Тетис — тайӧ Сатурнлӧн спутник. Сылӧн радиус — 531 км. Сатурнӧдз шӧр кост 294 620 км. Тефия восьтіс Италияса да Францияса астроном Джованни Доменико Кассини 1684 воын.
Мимас

Мимас — тайӧ Сатурнлӧн спутник. Сылӧн радиус — 198 км. Сатурнӧдз шӧр кост 185 520 км. Мимас восьтіс Британияса астроном Уильям Гершель 1789 воын.
Энцелад

Энцелад — тайӧ Сатурнлӧн спутник. Сылӧн радиус — 252 км. Сатурнӧдз шӧр кост 237 948 км. Энцелад восьтіс Британияса астроном Уильям Гершель 1789 воын.
Лимеров Павел Фёдорович

Лимеров Павел Фёдорович (1958) — коми фольклор да литература туялысь, филологияса доктор.
Олан туй.
Павел Лимеров чужӧма 1958-ӧд вося урасьӧм тӧлысь 11-ӧд лунӧ Удора районса Мукты грездын. Мукӧдлаын гижӧма, мый чужӧма Кардор обласьтса Лешуконское сиктын. Челядьдырйиыс кольӧма Муктыын, медводдза кык восӧ велӧдчӧма Ыджыдъяг посёлокса школаын. 1969—1973 воясӧ велӧдчӧма Ичӧт Пераса шӧр школаын.
1977 воын помалӧма Печораса ювыв училишӧ, босьтӧма штурман-механик специальносьт, уджалӧма Улыс Печораса техучастокын «Сапсан» теплоход вылын. 1977—1980 воясӧ служитӧма Тихӧй океанын ПЛ Б-139 ваувса пыжын (Дунай пос.).
1987 воын помалӧма Сыктывкарса канму университетын филологиа факультетысь коми юкӧн. 1987—1989 воясӧ велӧдӧма Укваса 9-ӧд №-а школаын роч кыв да литература.
1992 воын помалӧма Кыв, литература да история институтса очнӧй аспирантура. 1996 воын Роч литература институтын (Пушкин керка) дорйӧма филология наукаясса кандидат ним вылӧ диссертация «Генезис и динамика мифологических образов (по материалам несказочной прозы народов Европейского северо-востока)» тема серти.
1992 восянь уджалӧ Коми наука шӧринса Кыв, литература да история институтын: медводз — младшӧй научнӧй сотрудник, сэсся — научный сотрудник (1994), старшӧй научнӧй сотрудник (1996), ведушӧй научнӧй сотрудник (1997). 1997—2007 воясӧ вӧлі пырӧ Кыв, литература да история институтса Туялысьяслӧн котырӧ, 2001—2007 воясӧ веськӧдлӧма фольклор юкӧдӧн.
Доктор ним вылӧ диссертация темаыс – «Нарративы христианизации в формировании коми литературной традиции в контексте русской словесности (XIV – нач. XX вв.)», дорйӧма Ставмирса литература институтын 2022-ӧд воын.
Туялан удж.
Туясян нырвизьяс: фольклор, йӧзкостса оласног, абу мойдана прозалӧн поэтика да жанръяслӧн аслыспӧлӧслун, фольклор да литература костын йитӧдъяс да мытшӧдъяс, демонология, коми войтырлӧн религиозносьт.
Йӧзӧдіс 150-ысь унджык удж (ӧтувъя объёмыс 180 п.л.). На лыдын «Коми несказочная проза» велӧдан пособие (1998), «Мифология загробного мира» (1998) да «Образ св.Стефана Пермского в письменной традиции и в фольклоре народа коми» монографияяс (2009), «My пуксьӧм – Сотворение мира» (2005), «Войдӧр. Когда-то. Мифы, легенды, предания коми» (2012) да «Коми войтырлӧн шусьӧгъяс да кывйӧзъяс. Пословицы и поговорки коми народа» (2014) фольклор текст чукӧръяс.
Мукӧдтор.
1996 восянь вӧлӧма «Арт» журналса медшӧр редактор вежысьӧн, 2016 восянь — медшӧр редакторӧн.
Гиперион

Гиперион — тайӧ Сатурнлӧн спутник. Сылӧн радиус — 135 км. Сатурнӧдз шӧр кост 1 481 009 км. Гиперион восьтісны Америкаса астрономъяс Уильям Крэнч Бонд, Джон Филлипс Бонд да Уильям Ласселл 1848 воын.
Феба

Феба — тайӧ Сатурнлӧн спутник. Сылӧн радиус — 106,5 км. Сатурнӧдз шӧр кост 12 955 759 км. Феба восьтіс Америкаса астроном Уильям Генри Пиккеринг 1898 воын.
Куратов Василий Алексеевич

Куратов Ӧльӧксей Василей (, 1820-1862) — вичкоын уджалысь, коми фольклор чукӧртысь, коми гижысь, нималана коми гижысь, коми литературалы подув пуктысь Иван Куратовлӧн вок.
Гижан удж.
Василей Куратов уджаліс коми кывлӧн грамматика вылын, чукӧртіс коми фольклор, гижис комиӧн кывбуръяс. Сылӧн ниӧти кывбур, письмӧ ни «Апология» медшӧр уджыс эз сюрны. Вензяна «Апология» уджысь сійӧс ыстісны Велико-Устюжскӧй манастырӧ. Миян кадӧдз воис сылӧн дзик ӧти гижӧд — «Бӧрданкывъяс верӧс сайӧ ныв сетӧм дырйи», кодӧс вӧлі йӧзӧдӧма профессор Павел Савваитов «Грамматика зырянского языка» небӧг дорӧ содтӧдӧн. Бӧрданкывсӧ гижигӧн Василий Куратов подуласис йӧзкостса поэзиялӧн серпасалан кывъяс вылӧ. Сёрӧнджык тайӧ кывбурсӧ вылӧ донъяліс сылӧн ичӧтджык вок Иван Куратов.
Янус

Янус — тайӧ Сатурнлӧн спутник. Сылӧн радиус — 89,4 км. Сатурнӧдз шӧр кост 151 460 км. Янус восьтіс Францияса астроном Одуэн Шарль Дольфюс 1966 воын.
Эпиметей

Эпиметей — тайӧ Сатурнлӧн спутник. Сылӧн радиус — 56,7 км. Сатурнӧдз шӧр кост 151 410 км. Эпиметей восьтіс Америкаса астроном Ричард Уокер 1966 воын.
Клочков Петр Фостирьевич

Клочков Пётр Фостирьевич (1831—1853) — коми гижысь.
Гижан удж.
Пётр Клочковлысь сьыланкывъяссӧ бура тӧдіс Иван Куратов. Та йылысь сылы висьталіс Клочковлӧн чой Ирина Фостирьевна, коді верӧс сайӧ петӧм бӧрын муніс Усть-Сысольскӧ да нуис аскӧдыс вокыслысь ки помысь гижӧдъяссӧ. Иван Куратов пасйис, мый «предание стихам Клочкова придаёт литературные достоинства». 
Пётр Клочковлысь «Мыйла бӧрдан, муса нылӧ?», «Сад йӧрын мича ныв гуляйтӧ» да «Ой, поп локтӧ» сьыланкывъяссӧ медводдзаысь вӧді йӧзӧдӧма 1914 воын «Коми мойдан i сьыланкывъяс» сборникын, кодӧс лӧсьӧдіс ас му туялысь Андрей Цембер. 1939 воын велӧдысь Забоева Ф.И. сетіс П.Ф. Клочковлысь гижӧдъяссӧ коми гижысь Павел Доронинлы. Тайӧ чукӧрсьыс ӧкмыс кывбур 1961 воын вӧлі йӧзӧдӧма «Войвыв кодзув» журналын. 
Коми литература туялысь костын абу ӧтувъя видзӧдлас сы вылӧ, кымын да кутшӧм сьыланкывъяс лӧсьӧдіс Пётр Клочков. Сідз, Павел Доронин чайтіс, мый «Паськыд гажа улича» сьыланкывлӧн авторнас лоӧ — П.Ф. Клочков.
Клочковлӧн сьыланкывъясыс матынӧсь йӧзкостса сьыланъяслы, висьталӧны кресьтяналӧн сьӧкыд олӧм да удж йывсьыс. Та кындзи Пётр Клочков ачыс лӧсьӧдіс кывбуръяс дорас шыладсӧ.
Суханова Агния Андреевна

Суханова Агния Андреевна (комиӧн — Ӧньӧ Агни; нывдырся ов — Даньщикова) (1884—1925) — коми челядьлы медводдза гижысь, драматург, вуджӧдчысь, велӧдысь, общественнӧй удж вӧчысь.
Олан туй.
Агния Суханова чужӧма 1884-ӧд вося тӧвшӧр тӧлысь (11) 23 лун Вӧлӧгда губерняысь Усть-Сысольск уездса Вомын сиктын (ӧні — Коми Республикаса Кӧрткерӧс район). Андрей Алексеевич да Дарья Максимовна Даньщиковъяс семьяын вӧлӧма 6 ныв да ӧти пи.
Помалӧма Нёбдінса кык класса училишӧ, Усть-Сысольскса женскӧй прогимназия (1896—1900). 1900-ӧд восянь велӧдӧма Усть-Сысольск уездса сиктса школаясын: ӧнія Кӧрткерӧс районса Вомын да Кулӧмдін районса Руч сиктъясын. 1903-ӧд восянь велӧдӧма Сыктыв районысь Волся сиктса земскӧй школаын. 1907—1915-ӧд воясын велӧдӧма Нӧвик грездын да Кӧрткерӧс сиктын. 1920-ӧд восянь уджалӧма Коми небӧг лэдзанінын. 
Кулӧма Москваын 1925-ӧд вося кӧч тӧлысь 13-ӧд лунӧ. 
Гижан удж.
Агния Андреевна гижӧма да пуктӧма сиктса сцена вылын челядьлы коми кыв вылын «Кӧдзыд пӧль», «Вӧралысь», «Югыдлань», «Чурка Максим». Комиӧдлӧма Н.В. Гогольлысь да А.Н. Островскийлысь пьесаяссӧ. Лӧсьӧдӧма да веськӧдлӧма Кӧрткерӧсын драматическӧй кружокӧн.
Коми небӧг лэдзанінын уджалігӧн лӧсьӧдӧма коми школаяслы велӧдан небӧгъяс. Вӧлі пырӧ коми кыв вылын литература лӧсьӧдан комиссияӧ. Лӧсьӧдӧма «Мойданкывъяс» (1922), «Челядьлы ворсанторъяс» (1924) чукӧръяс. Дасьтӧма «Выль туйöд» да «Школаын лыддянтор» коллективнӧй сборникъяс.
Паметь.
Коми кыв да литература видзӧмӧ да сӧвмӧдӧмӧ Агния Сухановалысь пайсӧ бура донъялӧма:
Прометей (тӧлысь)

Прометей — тайӧ Сатурнлӧн спутник. Сылӧн ыджда — 135,6 × 79,4 × 59,4 км. Сатурнӧдз шӧр кост 139 380 км. Прометей восьтіс Америкаса астроном Стюарт Коллинз 1980 воын.
Пандора (тӧлысь)

Пандора — тайӧ Сатурнлӧн спутник. Сылӧн ыджда — 104 × 81 × 64 км. Сатурнӧдз шӧр кост 141 700 км. Пандора восьтіс Америкаса астроном Стюарт Коллинз 1980 воын.
Атлас (тӧлысь)

Атлас либӧ Атлант — тайӧ Сатурнлӧн спутник. Сылӧн ыджда — 37 × 34 × 27 км. Сатурнӧдз шӧр кост 137 670 км. Атлас восьтіс Америкаса астроном Ричард Джон Террил 1980 воын.
Дафнис

Дафнис — тайӧ Сатурнлӧн спутник. Сылӧн ыджда — 8,6 × 8,2 × 6,4 км. Сатурнӧдз шӧр кост 136 505 км. Дафнис восьтіс Америкаса астроном Кэролин Порко 2005 воын.
Распутин Пётр Васильевич

Распутин Пётр Васильевич (1820—1901) — коми гижысь, вуджӧдчысь, вичкоын уджалысь.
Гижан удж.
Пётр Распутин вуджӧдлывліс коми кыв вылӧ ен гижӧдъяс. Петыркарын Россияса национальнӧй библиотекалӧн кипомысь гижӧд юкӧдын видзӧны псаломъяс, кодъясӧс вуджӧдліс П.В. Распутин: «Медводдза псалом. Майбыр сiйӧ, кодлӧн кок оз кежав», «133 псалом. Израильса йӧзлӧн пӧлӧнын олӧм», «145 псалом. Бур кывйӧн ыджыд Вежа енмӧс», «Олан югыд помтӧм».
Гижліс Пётр Распутин и лирическӧй кывбуръяс, кодъясӧс видзӧны сэн жӧ. Шуам, А.В. Кольцов ногӧн гижӧм «Янсӧдчӧм» кывбур. Распутинлысь гижан сямсӧ бура донъяліс Георгий Лыткин. Иван Куратов эз ошкы сылысь ен гижӧдъяс лӧсьӧдӧм: «... только для немногих».
Пан (тӧлысь)

Пан — тайӧ Сатурнлӧн спутник. Сылӧн ыджда — 35 × 35 × 23 км. Сатурнӧдз шӧр кост 133 584 км. Пан восьтіс Америкаса астроном Марк Роберт Шоуолтер 1990 воын.
Эгеон

Эгеон — тайӧ Сатурнлӧн спутник. Сылӧн ыджда — 1,4 × 0,5 × 0,4 км. Сатурнӧдз шӧр кост 167 500 км. Эгеон восьтіс Америкаса астроном Кэролин Порко 2008 воын.
Тёвтя

Тёвтя (; ) – истан рӧдысь вӧрса лэбач. 
Ыджда да рöм.
Тёвтя неуна ыджыдджык истанысь. Ыджда сертиыс позьӧ ӧткодявны гулюкӧд. Тушаыслӧн кузьтаыс овлывлӧ 37 сантиметрӧдз, сьӧктаыс 200 граммӧдз, а шеныштӧм бордйыс метр джынйысь паськыдджык. Сьӧд нырыс квайт сантиметр кузьта, йылыс вывлань крукыля. Тёвтяӧс шулывлӧны тшӧтш еджыд куликӧн, вывтырыс уналаті дзик еджыд да: мышку бӧрладорыс, бӧж ведорыс, борд улысладорыс, кынӧм горулыс. Сьыліыс да мышку водзладорыс гӧрдовруд рӧма, но быд тывгӧн сэні еджыдӧн жӧ дорӧсалӧма. Еджыд морӧсыс кузьтаногыс сьӧд чутъяса, еджыд бӧжас тӧдчӧны вомӧна пемыд визьяс. Кузь кокыс няйт турунвиж рӧма, синмыс перкаль.
Паськалöм.
Тёвтяяс олӧны зэв паськыда – Шотландиясянь Камчаткаӧдз. Войвывланьын паныдасьлӧны Полярнӧй кытш бердын, Сибырын – Байкал ты гӧгӧртасын. А лунвыв вежтасыс налӧн Татарстанӧдз и сыысь водзӧ сэсся оз нин паськӧдчыны. Комиын тёвтяяс медся уна олӧны Печораса вӧръясын, поздысьӧны сідзжӧ Удора районын, Войвыв Мылва, Эжва, Сыктыв да Летка ковтысъясын.
Поздйысьöм.
Тёвтя – вӧрса лэбач, мукӧд пӧлӧс куликсьыс торъялӧ сійӧн, мый пуксьывлӧ весиг пуяс вылӧ. Тулыснас лэбачьясыс локтӧны войвылӧ ода-кора тӧлысь пуксьӧм бӧрын. Овмӧдчӧны вадорса видзьяс вылын, керас местаясын, ылыс ёльяс бердын, эмӧсь кӧ на гӧгӧрын важ вӧръяс. Позсӧ лӧсьӧдӧны му вылӧ да пӧжны пуктӧны нёль кольк, найӧ кольквиж рӧмаӧсь да гырысь гӧрдовперкаль чутъясаӧсь. Пӧжсигас энь тёвтяыс позъяс пукалӧ кык вежонысь дырджык. Пияныслӧн колькйысь петӧм бӧрын дӧзьӧритӧны найӧс гознан лэбачыс. Йылӧмыслӧн борд йылӧ кыпӧдчӧм мысти, пырджык сора тӧлысь мӧд джынйын, тёвтяяс став котырнас вӧрысь лэбзьӧны юяс дорӧ. 
Оласног да сёян.
Ассьыныс кынӧмпӧтсӧ тёвтяяс перйӧны юӧд келалӧмӧн – кокалӧны небыд гагъясӧс, номыръясӧс, лёльӧясӧс. А косінысь сёянсӧ перъялӧны му пытшкӧ кузь нырнысӧ пыдӧ сюйлӧмӧн.
Лунвыв муясӧ лэбзян кадыс тёвтяяслӧн моз тӧлысь шӧрсянь да кӧч тӧлысь шӧрӧдз. Тӧвсӧ коллялӧны найӧ Шӧрмудор саридз бердын да Африкаын.
Рöдвуж кыв вылын.
Коми Республикалӧн лунвыв сиктъясын шуӧны човчаӧн либӧ чолчаӧн. Кыв туялысьяс чайтӧны, мый татшӧм и вӧлӧма важся нимыс, а «тёвтяыс» артмӧма «човча» пыддиыс, тыдалӧ, сы вӧсна, мый «тёв-тёв-тёв» шыясӧн чуксасьӧ лэбачыс. Перымса комияс ӧні оз вӧдитчыны татшӧм нимнас, но налӧн сёрниын сійӧ коркӧ вӧлӧма жӧ. Та йылысь висьталӧ войдӧр нэмся Николай Роговлӧн кывкудйын вайӧдӧм човча «кулик-прибрежник» ним. Удмурт кывйын татчӧ лӧсялӧ чулчо кыв, кодӧн сэні шуӧны сідзжӧ кулик сикас лэбачӧс. Лӧсялана рӧдвуж лэбач нимъяс нӧшта эмӧсь финнъяслӧн, мансилӧн да саамъяслӧн кывворын. Гӧгӧрвоана, мый тайӧ важысь-важ кывъяссӧ лӧсьӧдлӧмаӧсь уна дас сюрс вояс сайын ӧтувъя финн-йӧгра кадӧ на.
Елена (тӧлысь)

Елена — тайӧ Сатурнлӧн спутник. Сылӧн ыджда — 43,4 × 38,2 × 26 км. Сатурнӧдз шӧр кост 377 396 км. Елена восьтісны Францияса астрономъяс Пьер Лаке да Жан Лекашо 1980 воын.
Полидевк

Полидевк — тайӧ Сатурнлӧн спутник. Сылӧн ыджда — 3 × 2,5 × 2км. Сатурнӧдз шӧр кост 377 396 км. Полидевк восьтіс Америкаса астроном Кэролин Порко 2004 воын.
Телесто

Телесто — тайӧ Сатурнлӧн спутник. Сылӧн ыджда — 32,6 × 23,6 × 20,0 км. Сатурнӧдз шӧр кост 294 619 км. Телесто восьтісны Америкаса астрономъяс Брэдфорд Смит, Гарольд Рейтзема, Стивен Ларсон да Джон Фонтейн 1980 воын.
Калипсо (тӧлысь)

Калипсо — тайӧ Сатурнлӧн спутник. Сылӧн ыджда — 30,2 × 23 × 14 км. Сатурнӧдз шӧр кост 294 619 км. Калипсо восьтісны Америкаса астрономъяс Дэн Паскью, Кеннет Зейделманн, Уильям Баум да Дуглас Карри 1980 воын.
Эжваса дзоридзьяс (ансамбль)

Эжваса дзоридзьяс — Кулӧмдін районса Кулӧмдін сиктысь йӧзкостса хор.
История.
Йӧзкостса хор вӧлі лӧсьӧдӧма 1956 воын. 1966 воын сылы сетӧма «Народнӧй» почётнӧй ним, кодӧс век вӧлі вынсьӧдӧма. 1992 восянь хор новлӧ Тима Веньлысь нимсӧ.
«Эжваса дзоридзьяс» хорлӧн репертураын эм коми йӧзкостса сьыланкывъяс, асшӧр коми шылад тэчысьялӧн сьыланъяс. Хор пуктӧ ыджыд пай йӧзкостса творчество да коми культура сӧвмӧдӧмӧ. Хор вермывліс йӧзкостса хорӧвӧй шыладлӧн Ставроссияса да Ставсоюзса фестивальясын, вӧлі В.А. Савин нима канму премиа босьтысьӧн, Сочиын да Финляндияын войтыркостса фестивальясӧ пырӧдчысьӧн.
Кулӧмдінса хорӧн 1966 восянь веськӧдлӧ да концертмейстералӧ Василий Гущин — Коми Республикаса культураын нимӧдана уджалысь, Коми Республикаса канму премиа босьтысь, сьылысь да шылад тэчысь. Хор петкӧдчӧ районса, республикаса да ставроссияса уна конкурс-фестивальын, на лыдын «Шондібан» и «Василей».
1982—1988 воясӧ «Эжваса дзоридзьяс» хорын сьыліс Лидия Логинова, коді 1994 воын лои Коми Республикаса нимйӧза артисткаӧн.
Метона

Метона либӧ Мефона — тайӧ Сатурнлӧн спутник. Сылӧн ыджда — 3,8 × 2,5 × 2,4 км. Сатурнӧдз шӧр кост 194 440 км. Метона восьтіс Америкаса астроном Кэролин Порко 2004 воын.
Анфа

Анфа — тайӧ Сатурнлӧн спутник. Сылӧн радиус — 1 км гӧгӧр. Сатурнӧдз шӧр кост 197 700 км. Анфа восьтісны Америкаса астрономъяс 2007 воын.
Паллена

Паллена — тайӧ Сатурнлӧн спутник. Сылӧн ыджда — 5,76 × 4,16 × 3,68 км. Сатурнӧдз шӧр кост 212 280 км. Паллена восьтісны Америкаса астрономъяс 2004 воын.
Кивиок

Кивиок — тайӧ Сатурнлӧн спутник. Сылӧн радиус — 8 км. Сатурнӧдз шӧр кост 11 111 000 км. Кивиок восьтіс Канадаса астроном Брэтт Глэдмэн 2000 воын.
Иджирак

Иджирак — тайӧ Сатурнлӧн спутник. Сылӧн радиус — 6 км. Сатурнӧдз шӧр кост 11 124 000 км. Иджирак восьтісны Брэтт Глэдмэн, Джон Кавелаарс да мӧд астрономъяс 2000 воын.
Палиак

Палиак — тайӧ Сатурнлӧн спутник. Сылӧн радиус — 11 км. Сатурнӧдз шӧр кост 15 200 000 км. Палиак восьтіс Канадаса астроном Брэтт Глэдмэн 2000 воын.
Сиарнак

Сиарнак — тайӧ Сатурнлӧн спутник. Сылӧн радиус — 20 км. Сатурнӧдз шӧр кост 17 531 000 км. Сиарнак восьтісны Брэтт Глэдмэн, Джон Кавелаарс да мӧд астрономъяс 2000 воын.