tartuNLP/wikipedia-smugri-20251201 huggingface dataset:
Кывбертлас

Кывбертлас – челядь фольклор жанръяс лыдӧс пырысь жанр, сьӧкыд шуаннога сёрникузяяс, кодъясӧс колӧ зільны висьтавны лӧсьыда, правильнӧя да ӧдйӧ.
Ним.
Коми йӧзкостса культураын кывбертлас кыв кындзи нӧшта вӧдитчӧны кывпесан да кывбертлан терминъясӧн.
Туялӧм.
Коми челядь фольклор туялысь Юрий Рочев пыртіс кывбертласъяссӧ челядь ворсана фольклорӧ. Найӧ кутӧны ыджыд велӧдан функция да эстетическӧй тӧдчанлун: сӧвмӧдӧны кыв кылӧм-гӧгӧрвоӧм, отсалӧны сёрнитысьлы сӧвмӧдны сёрнитанногсӧ. Кывбертлас текст абу уна лыда да дженьыдӧсь, пример пыдди: «Батъ кок пӧв». Кывбертласъяс кутӧны тӧдчана шмонитана элемент. Паныдасьлӧ и эротическӧй вежӧртас, коді петкӧдчӧ ӧдйӧ шуаліг: «Ен зэрӧ, Сидӧр гӧрӧ, Кузьма нянь шӧралӧ».
Уна кывбертлас лӧсьӧдісны коми гижысьяс Илля Вась, Геннадий Юшков да с.в.
Поддёвка

Поддёвка – фольклор жанр, пырӧ челядь фольклор жанръяс лыдӧ.
Коми челядь фольклор туялысь Юрий Рочев пыртіс поддёвкаяссӧ челядь ворсана фольклорӧ.
Пудъясьӧм

Пудъясьӧм () – фольклор жанр, пырӧ челядь фольклор жанръяс лыдӧ.
Коми челядь фольклор туялысь Юрий Рочев пыртіс пудъясьӧмъяссӧ челядь ворсана фольклорӧ.
Украинаса гривня

Украинаса гривня тайӧ сьӧм Украинаын.
Китайса юань

Китайса юань (, трад. , пиньинь "yuán", женьминьби) тайӧ сьӧм Китайын.
Ирландса кыв

Ирландса кыв (ир. "Gaeilge" [ˈɡeːlʲɟə]), сідзжӧ гэл кыв — тайӧ кельт кыв, Ирландияын да Войвыв Ирландияын каналан кыв (англичанкӧд). Анбур — латин, важӧн огам.
Ирландса анбур.
Aa Áá Bb Cc Dd Ee Éé Ff Gg Hh Ii Íí Ll Mm Nn Oo Óó Pp Rr Ss Tt Uu Úú
Пыртӧм кывъясын сідзжӧ:
Jj Kk Qq Vv Ww Xx Yy Zz
Водзджык диграфъяс bh ch dh fh gh mh ph sh th пасйисны чутӧн шыпас весьтын: 
Ḃḃ Ċċ Ḋḋ Ḟḟ Ġġ Ṁṁ Ṗṗ Ṡṡ Ṫṫ
Корбин Блю

Корбин Блю Рейверс (; 21 урасьӧм 1989) — тайӧ Америкаса сьылысь да актёр.
Шинн Фейн

Шинн Фейн (ирланд Sinn Féin — «асьным») - Ирландияын да Войвыв Ирландияын партия, политикаса бордыс Ирланд Республикаса Армиялӧн (ирланд Óglaigh na hÉireann).
Рассыхаев

Рассыхаев – коми йӧз пӧвстын тшӧкыда паныдасьлысь ов, Рассыхаевъясыс унаӧнӧсь Кулӧмдiн сиктын.
Тайö овыс Роч муысь локтöм мортлöн. 1678 воын Серёговын, сов вöчанiнын, аслас керкаын овлöма дорччысь (кузьнеч) «Иван Михайлов сын Рассыхаев», кодлöн вöлöма 12 арöса Якушка да 5 арöса Васька пиян. Гижалан небöгас пасйöма, мый сiйö воöма Совдорысь ().
Коми фольклор туялысь Плесовский Ф.В. "Комиын овъяс" небӧгын гижӧма, мый овыс артмöма «рассохнуть» роч кывйысь, вежöртасыс «косьмыны».
Эм и мукöд видзöдлас ов артмöм вылас. Рассыхаев овыс артмö роч «рассоха» кывйысь. Сылöн вежöртасыс – «вожа пу». Вермас лоны, ов новлöдлысьясыс вöлi вöчалöны быдсяматорсö вожöдöм пуясысь.
Öти вужъя овöн лоö "Рассохин".
2011-ӧд во

2011-ӧд (кык сюрс дас ӧтиӧд) во — Григорий календар серти абу кассяна во, пансьӧ субӧтасянь.
Эжва

Эжва () — Роч Войвылын ю, кывтӧ Коми Республикаті да Кардор обласьттi (Роч. Архангельская область), Вынва юлӧн медыджыд веськыд ю вож. 
География.
Эжва юлӧн кузьтаыс - 1130 километра, ю ковтысыслӧн ыдждаыс - 121 сюрс км².
Эжва юлӧн вожъяс.
Эжвалӧн ставнас 1137 вож. На пиын медгырысьыс:
Манинса кыв

Манинса кыв (манн. "Gaelg" [ɡilɡ] 'гэл кыв') — тайӧ кельт кыв, Манин ді вылын каналан кыв (англичанкӧд).
Керновса кыв

Керновса кыв (керн. "Kernowek") — тайӧ Британия діса Кернов (англ. Корнуэлл) кӧдж вылын кельт кыв.
0 - mann
1 - onen
2 - dew, diw
3 - tri, teyr
4 - peswar, peder
5 - pymp
6 - hwegh
7 - seyth
8 - eth
9 - naw
10 - deg
11 - unnek
20 - ugens
100 - kans
1000 - mil
Bro goth agan tasow, dha flehes a'th kar,
Gwlas ker an howlsedhes, pan vro yw dha bar?
War oll an norvys 'th on ni skollys a-les,
Mes agan kerensa yw dhis.
Kernow! Kernow, y keryn Kernow;
An mor hedre vo yn fos dhis a-dro
'Th on onan hag oll rag Kernow!
Gwlaskor Mytern Arthur, an Sens kens, ha'n Gral
Moy kerys genen nyns yw tiredh aral,
Ynnos jy pub karn, nans, menydh ha chi
A gows yn Kernewek dhyn ni.
Yn tewlder an bal ha war donnow an mor,
Pan esen ow kwandra dre diryow tramor
Yn pub le pynag, hag yn keniver bro
Y treylyn kolonnow dhiso.
Шотландса кыв

Шотландса кыв (шот. "Gàidhlig" [ˈkɑːlʲəkʲ]), сідзжӧ гэл кыв — тайӧ Шотландияын кельт кыв.
Шотландса анбур.
Важӧн, а мукӧддырйи и ӧні сідзжӧ Áá, Éé, Óó
0 - neoni
1 - aon
2 - dha
3 - tre
4 - ceithir
5 - coig
6 - sia
7 - seachd
8 - ochd
9 - naoi
10 - deich
11 - aon deug
20 - fichead
21 - fichead 's a h-aon (aon ar fhichead)
30 - trithead (deich ar fhichead)
40 - ceathrad (dò fhichead)
50 - caogad (leth-cheud)
100 - ceud
120 - ceud is fichead (sia fichead)
1000 - mìle
Кӧмри кыв

Кӧмри кыв (кӧмр. "Cymraeg") — тайӧ Кӧмри муын (Уэльсын), а сідзжӧ Чубут ковтысын Аргентинаын кельт кыв.
Кӧмри анбур.
Сӧмын пыртӧм кывъясын: Jj, Kk, Qq, Vv, Xx, Zz
Диакритика пасъяс.
ˆ ("acen ddyrchafedig")
` ("acen ddisgynedig")
´ ("acen grom / to bach / hirnod")
¨ ("didolnod")
1 - un
2 - dau, dwy
3 - tri, tair
4 - pedwar, pedair
5 - pump
6 - chwech
7 - saith
8 - wyth
9 - naw
10 - deg
11 - un ar ddeg
12 - deuddeg
20 - ugain
30 - deg ar hugain
40 - deugain
50 - deg a deugain
60 - trigain
100 - cant
101 - cant ac un
130 - cant a deg ar hugain
200 - dau gant
1000 - mil
2000 - dwy fil
10000 - deng mil, myrdd
1000000 - miliwn
Брезон кыв

Брезон кыв либӧ брезса кыв (брез. "brezhoneg") — тайӧ Брез кӧджса кельт кыв.
Брезса анбур.
А сідзжӧ: 
â, ê, î, ô, û, ù, ü, ñ
0 - mann
1 - unan
2 - daou, div
3 - tri, teir 
4 - pevar, peder
5 - pemp
6 - c’hwec’h
7 - seizh 
8 - eizh
9 - nav
10 - dek
Кельт кывъяс

Кельт кывъяс — тайӧ инда-европаса котырысь кыв группа. Кельт ногӧн йӧзыс сёрнитӧны рытыввыв Европаын.
Ӧнія кельт кывъясыс ӧтувтчӧны кык чукӧрӧ —
Важ бырӧм кывъяс —
Кернов Пиян

Кернов пиян (керн. "Mebyon Kernow") - Керновын вужвойтырсӧ дорйысь политик ютыр.
http://www.mebyonkernow.org/
Шотландса войтырлӧн ютыр

Шотландса войтырлöн ютыр (шотл. Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba, англ. Scottish National Party, англ.-шотл. Scottis Naitional Pairtie) - Шотландын асшöрлун дор сулалысь политик ютыр.
Асланыс сайт
Брезон демократ котыр

Брезон демократ котыр (брез. Unvaniezh Demokratel Breizh, франц. Union Démocratique Bretonne) - Брезлысь автономия дорйысь политик ютыр.
Асланыс сайт
Кӧмри ютыр

Кӧмри ютыр (кӧмр. Plaid Cymru; /plaɪd ˈkəmri/) — Кӧмри муын политик ютыр.
Plaid Cymru — асланыс сайт
Доръям асьнымӧс

Доръям асьнымӧс — коми политик ютыр. Водзмӧстчис 1991—2001 воясын. Вермасис Коми Республика асшӧрлун вӧсна да коми вужвойтырлысь инӧдъяс (правояс) збыльмӧдӧм могысь. 
Ютырыс вӧлі регистрируйтӧм 1993 воын, дугдіс уджавны 2000 вояс пансигӧн выль роч оланпасъяс серти.
Ютырлӧн юралысьыс Митюшёва Надежда Алексеевна. 
Юӧрпас: «Доръям асьнымӧс».
Мишарин

Мишарин — коми йӧз пӧвстын тшӧкыда паныдасьлысь ов. 
Тайӧ овыс паськыда тӧдса Эжва катыдын — Кулӧмдін да Кӧрткерӧс районъясын.
Кыдзи гижӧ коми овъяс туялысь Плесовский Ф.В. "Комиын овъяс" небӧгын, медводдза Мишаринъяс вӧлӧмаӧсь Висер погостса Ыджыдвидз (Кӧрткерӧс район) грездын. Сэні олӧмаӧсь куим вок: «Сидорко Федоров сын Мишарин, Терешка Федоров сын Мишарин». Сылӧн пиыс – Епифанко – гӧтырыскӧд мунӧма Сибырö. Коймӧд вокыс — «Васька Федоров сын Мишурин» Аврамко да Федко пияныскӧд мунӧма выль погостӧ – Кулӧмдінö. 
1720 воын Мишаринъяслӧн Ыджыдвиддзын вӧлӧма куим овмӧс, Кулӧмдінын — кӧкъямыс, Важкурьяын – куим.
Роч йӧз пӧвстын Мишарин важ овъяс лыдас абу, эм Мишурин: «Мишурин Василий Михайлович Обрюта, дворцовый дьяк» (1530-1550 вояс); «Семен Обрютин Мишурин, XVI-ӧд нэм шӧр» («Ономастикон»).
Ф.В. Плесовский чайтӧ, мый Эжва катыдса Мишаринъяс — «мишура» кывсянь (Кулӧмдінӧ мунысь Мишаринсӧ Йӧзӧс гижалан небӧгын пасйӧма Мишуринӧн). «Мишура»-ыс — эзысь да зарни сунисъясӧн мичмӧдӧм новланторъяс; «мишурникыс» — мича паськӧм вӧснаыс вылӧ пуксьысь морт.
Коми гижысь

Коми гижысь - Коми муын чужӧм морт, комиӧн да рочӧн гижысь морт.
Липин

Липин — коми йӧз пӧвстын тшӧкыда паныдасьлысь ов. 
Тайӧ овыс паськыда тӧдса Эжва катыдын — Кулӧмдін районса Кулӧмдінын, Мысын да Тымсерын.
Кыдзи гижӧ коми туялысь Плесовский Ф.В. «Комиын овъяс» небӧгын, 1726 воын Мысын олӧма Тимофей Липин.
Мукӧдыс чайтӧны, мый овыс роч «липа» (комиӧн кӧ — «нинпу») кывйысь. Но тайӧ абу сідз. Овыс абу йитчӧма пу нимкӧд.
Ф.В. Плесовский ним артмӧдӧмсӧ гӧгӧрвоӧдӧ тадзи. Важӧн попъяс сетавлӧмаӧсь мужичӧйяслы Олимпий ним. 1678 вося Йӧзӧс гижалан небӧгын тайӧ нимыс пасйӧма кыдзи Алимпейко. Олимпийыс дженьыда лоӧ Лип, Липа, сідз жӧ, кыдз Олимпиадаӧс гортсаяс шуасны Липаӧн. Тайӧ «Липа» нимсяньыс и овыс артмӧма.
Рассыхаев Иван Степанович

Рассыхаев Иван Степанович (комиӧн — "Сьтэпан Иван") (1878—1968) — крестьяна пиысь асшӧра босьтчысь коми гижысь, вуджӧдчысь.
Олан туй.
Иван Рассыхаев чужӧма 1878-ӧд вося вӧльгым тӧлысь 4 (16)-ӧд лунӧ Кулӧмдiн сиктын крестьяна семьяын. 
Батьыс — Степан Семенович Рассыхаев (1862–1834), мамыс Наталья Матвеевна Ногиева. 1891-ӧд воын помалӧма 4 класса училище. 
Бура велӧдчӧмысь 1890-ӧд воын Усть-Сысольск уездса училищнӧй сӧвет наградитӧма сійӧс Похвальнӧй листӧн, а Кулӧмдінӧ сійӧ жӧ воас волысь Югдінса епископ Иоанникий козьналӧма сылы Иверса Енмам чудеса йылысь небӧг.
1902-ӧд воын Кулӧмдін сиктса крестьяна сход дырйи сійӧс бӧрйӧны писарӧн гӧран муяс меряйтӧм могысь. Вӧлӧма вӧлӧсьта писарӧн, Кулӧмдінса общественнӧй сберкассаын счётоводӧн, а революция бӧрын — делопроизводительӧн Кулӧмдін вӧлӧстьса исполкомын да Кулӧмдін уездса приходно-расходнӧй кассаын, регистраторӧн.
1903-ӧд воын гӧртасьӧма Екатерина Яковлевна Чаланова вылӧ. Ветлӧма Медводдза мирӧвӧй тыш вылӧ (1915—1917).
Кулӧма 1968-ӧд вося тӧвшӧр тӧлысь 16-ӧд лунӧ Кулӧмдiн сиктын.
Гижан удж.
Степан Иван Рассыхаев тöдса кыдзи морт, кодi нуöдма ассьыс дневник да пуктӧма пай коми гижан культура сöвмöдöмö. Сылöн медшöр гижöдыс шусьö Дневные записки, сiйöс видзöны Коми Республикаса Национальнӧй музейын. Дневникас сiйö пасъялӧма ас да сиктса олöмысь вежсьöмъяс, петкӧдлӧма, кыдзи странаын гырысь вежсьӧмъяс (Медводдза мирӧвӧй тыш, Гражданскӧй тыш, Сӧвет власьт пуксьӧм) тӧдчисны сылӧн семья да олӧм вылӧ, содталӧма сэтчö серпасъяс. Ас олӧм йылысь мемуаръяссӧ гижӧма 1902–1953-ӧд воясӧ (коставлӧмӧн). Туялысьяс серти, гижӧдыс вель бур историческӧй источник.
«Дневные записки» гижöдыс петавлӧма торъя небöгöн [[Сыктывкар]]ын [[1997-ӧд во]]ын.
Сы кындзи, Иван Рассыхаев комиöдма ен гижöдъяс, видзӧма ки помысь лöсьöдӧм да важöн печатайтöм небöгъяс. Комиӧдӧма да ас кывйӧн висьталӧма [[Пушкин Александр Сергеевич|А.С. Пушкинлысь]], Марк Твенлысь, Тарас Шевченколысь гижӧдъяссӧ, важ роч литература да роч йӧзкостса мойдъяс. 
И. С. Рассыхаев ачыс уна рӧма карандашъясӧн серпасалӧма ки помысь дасьтӧм гижӧдъяссӧ. На лыдын А.С. Пушкинлӧн «Руслан и Людмила», «Сказка о царе Салтане», «Песнь о вещем Олеге» гижӧдъяс дорӧ серпасъяс. Серпасалӧма кулӧмдінса вичкояс, крестьяналысь керкаяс да стрӧйбаяс, вӧралысьяслысь дзугъяс, анделъясӧс да вежа йӧзӧс, кодъясӧс вӧтавлӧма, да мукӧдтор.
Степан Иван Рассыхаев вöлӧма [[Ен]]лы эскысь мортöн. Кор тупкисны [[вичко]] да пуксьöдiсны попсö, сiйö нуöдö вöлi ен службаяс гортас. Ачыс вöлi пыртöдö мукöдыслысь челядьсö.
И.С. Рассыхаевӧн гижӧм некымын кипомысь гижӧд ас кадӧ ньӧблӧма кинорежиссёр, ас му туялысь [[Игнатов Михаил Дмитриевич|Михаил Игнатов]] кулӧмдінса олысь Иван Степанович Турышевлысь.
Видзöдöй сідзжö.
[[2012-ӧд во]]ын «Юрган» телеканал лöсьöдӧма И. С. Рассыхаев йылысь торъя передача «Лица истории» уджтасын: http://www.krtk.ru/video/heading/13/1531/
Ыстӧдъяс.
[[Категория:Персоналия:Коми]]
[[Категория:Коми гижысь]]
[[Категория:Кулӧмдiн]]
Рассыхаев Василий Николаевич

Рассыхаев Василий Николаевич (комиӧн — Микол Вась) (1922—1990) — коми актёр да гижысь-драматург, Коми АССР-са нимйӧза артист.
Олан туй.
Василий Рассыхаев чужӧма Кулӧмдiн сиктын 1922-ӧд вося моз тӧлысь 20-ӧд лунӧ. Мӧдлаын пасйӧма, мый сійӧ чужӧма рака тӧлысь 18-ӧд лунӧ.
1939-ӧд воын шӧр школа помалӧм бӧрын мунӧма велӧдчыны Москваӧ А. В. Луначарскӧй нима театральнӧй институтӧ (ГИТИС), кӧні 1942-ӧд воын помалӧма Коми студия да пырӧма уджавны Коми Республикаса Драма театрӧ. 1950–1955-ӧд воясӧ уджысь орӧдчытӧг помалӧма Коми канмуса педагогика институтысь история-филология факультет.
Кулӧма 1990-ӧд вося вӧльгым тӧлысь 19-ӧд лунӧ Сыктывкарын.
Рольяс.
Коми республикаса драма театрын уджалігӧн ворсӧма кыксё сайӧ спектакльын.
В. Н. Рассыхаев лӧсьӧдӧма татшӧм коми сатираа пертасъяс, кыдзи:
В.Н. Рассыхаевлӧн творчествоыс пуктіс ыджыд пай коми национальнӧй ворсан искусство сӧвмӧдӧмӧ.
Василий Рассыхаев ворсіс сідзжӧ татшӧм рольяс:
Гижан удж.
В. Н. Рассыхаев вуджӧдӧма некымын роч пьеса. Ачыс гижӧма дас сайӧ дженьыдик пьеса да кык висьт, кодъяс петавлісны «Войвыв кодзув» журналын. Йӧзӧдіс татшӧм пьесаяс: «Пятёрка» (1951), «Зарни пи» (1956), «Андрей воштӧ другъяссӧ» (1958), «Митя мунӧ Москваӧ» (1959), «Гожся лунъясӧ» (1960), «Пӧръячка» (1962), «Чужан сиктӧ» (1966) «Овлӧ и тадзи» (1970), «Ловъя юрӧн мынтӧмтор» (1973), «Медбӧръя лун» (1980), «Рекорд» (1988). Йӧзӧдлӧма «Кык пьеса» небӧг (1962), кытчӧ пырисны «Митя мунӧ Москваӧ» да «Пӧръячка» пьесаяс.
Сметанин Александр Франсович

Сметанин Александр Франсович (комиӧн — Франс Ӧльӧксан) (1949-2010 во) — история туялысь, история наукаясса кандидат, Коми наука шӧринысь Кыв, литература да история институтса веськӧдлысь (1996-2010 во).
Туясян удж.
Александр Сметанинлӧн медшӧр туясян нырвизьыс — XX нэмын Войвыв Россияын видз-му овмӧс сӧвмӧдан история, Коми Республикаын канму лӧсьӧдӧмлӧн история.
А.Сметанин гижис 140 сайӧ туясян удж, на лыдын 10 монография: «В начале пути. Очерки истории становления и развития Коми автономии», «История Сыктывкара», «История Республики Коми», «История родного края» велӧдан пособие, «Историко-культурный атлас Республики Коми», «Республика Коми» энциклопедия.
Ванеева Ирина Михайловна

Ванеева Ирина Михайловна (комиӧн — Миш Иринь) (1933—2010) — коми литература туялысь, филологияса наукаясса кандидат (1974).
Олан туй.
Чужӧма 1933-ӧд вося йирым тӧлысь 18-ӧд лунӧ Емдін районса Айкатыла сиктын. 1956-ӧд воын Коми канмуса педагогика институтысь история-филология факультет помалӧм бӧрын дас куим во уджалӧма роч кыв да литература велӧдысьӧн Изьваын, Укваын да Сыктывкарын. 1969—1972-ӧд воясын велӧдчӧма СССР-са наукаяс академияысь Коми филиаллӧн аспирантураын. 1972-ӧд восянь уджалӧма Кыв, литература да история институтса литература да фольклор секторын: вӧлӧма младшӧй научнӧй (1972), старшӧй научнӧй сотрудникӧн (1986), сектор веськӧдлысьлысь удж вӧчысьӧн (1988). 1974-ӧд воын дорйӧма Мордовияса канму университетын филологияса кандидат нима вылӧ диссертация.
Кулӧма 2010 вося вӧльгым тӧлысь 23-ӧд лунӧ Сыктывкарын.
Ванеева Ирина (Ия) Михайловна (в девичестве - Балина) родилась 18 октября 1933 г. в с. Айкино Усть-Вымского района Коми автономной области. В 1952 г. окончила Усть-Вымское педагогическое училище, а в 1956 г. - историко-филологический факультет Коми государственного педагогического института. В 1956 - 1968 гг. работала учителем русского языка и литературы в школах Ижмы, Ухты, Сыктывкара. В 1968 - 1972 гг. обучалась в аспирантуре Коми филиала АН СССР (специальность "История народов СССР"). С 1972 г. - м.н.с. сектора литературы и фольклора ИЯЛИ Коми филиала АН СССР. В 1974 г. защитила кандидатскую диссертацию по теме "Пути развития коми литературы о Великой отечественной войне" (защита состоялась в Мордовском университете им. Н.П. Огарева, г. Саранск). 1986 г. - ст. науч. сотр. Коми филиала АН СССР. Кроме научной работы вела работу общественную (выступала с лекциями в рабочих коллективах, на радио), а также оказывала помощь в работе своему мужу - Альберту Егоровичу Ванееву, ученому и народному поэту Республики Коми.
Туясян удж.
Дасьтӧма да йӧзӧдӧма 70 сайӧ туясян удж.
Таскаев Анатолий Иванович

Таскаев Анатолий Иванович (1944—2010) — радиобиолог, туялысь, биология наукаясса кандидат, Коми наука шӧринысь Биология институтса веськöдлысь (1988—2000), Коми АССР-са наукаын заслуженнöй уджалысь (1992).
Олан туй.
Анатолий Таскаев чужӧма 1944-ӧд вося урасьӧм тӧлысь 9-ӧд лунӧ Чечен-Ингуш АССР-са Гудермес карын. 
Кулӧма 2010-ӧд вося вӧльгым тӧлысь 17-ӧд лунӧ Сыктывкарын.
Ванеев Альберт Егорович

Ванеев Альберт Егорович (комиӧн — Ёгор Альберт) (1933–2001) — коми гижысь, коми литература туялысь, филология наукаясса кандидат (1963), Коми Республикаса нимйӧза поэт (1996).
Гижан удж.
Медводдза кывбуръяссӧ йӧзӧдіс 1949 воын «Войвыв кодзув» журналын, а «Ме чужи Войвылын» медводдза кывбур чукӧр петіс 1960 воын. Сылӧн петавліс 26 кывбур чукӧр: «Ме чужи Войвылын», «Бара кылалӧ йи», «Лун шӧр», «Вежӧдӧны кыдзъяс», «Ловъя би» да мукӧд.
«Зонкаяс йылысь балладаысь», «Сосны под солнцем» да «Лун шӧр» кывбур чукӧръясысь Альберт Ванеевлы 1968 воын сетӧма Коми комсомоллысь премиа. «Талун асылыс сӧдз» кывбур чукӧрысь 1980 воын поэт лои И.А. Куратов нима Коми АССР-са канму премиа босьтысьӧн.
Кывбуръяссӧ да поэмаяссӧ вуджӧдӧма уна кывъяс вылӧ. 1965 восянь — СССР-са гижысь котырӧ пырысь.
Туясян удж.
Альберт Ванеев гижис 300 сайӧ туясян удж. 
А.Е. Ванеев уна во туяліс коми литературалы подув пуктысь Иван Куратовлысь олӧм да гижан удж. Пуктіс ыджыд пай Куратов йылысь Казахстанса да Узбекистанса архивъясысь материал корсьӧмӧ.
Бӧръя воясас шыӧдчис Георгий Лыткин, Каллистрат Жаков да Питирим Сорокинлӧн олӧм дорӧ. Найӧ вӧліны и туялысьясӧн, и йӧзӧс нималана югдӧдысьясӧн.
Альберт Ванеев гижис «Сӧвмысь поэзия» (1963), «Время и коми поэзия» (1974) да «Коми-зырянское просветительство» (2001) монографияяс.
Бутырева Галина Васильевна

Бутырева Галина Васильевна (комиӧн — Вась Галя) (1944) — коми гижысь, общественник, Коми Республикаса культураын нимӧдана уджалысь.
Олан туй.
Галина Бутырева чужӧма 1944-ӧд вося кӧч тӧлысь 12-ӧд лунӧ Удора районса Йӧртымдін сиктын. 1962-ӧд воын помалӧма Важгортса шӧр школа, 1966-ӧд воын — Коми канмуса педагогика институт да босьтӧма «Роч кыв да литература велӧдысь» специальносьт. 1966—1968-ӧд воясын велӧдӧма школаын, 1968—1986 — редакторалӧма телевидениеын.
1986—1991-ӧд воясын — Коми АССР-са культура министрӧс вежысь. 1991—1992-ӧд воясын — финн-йӧгра войтырлысь культураяс сӧвмӧдан Фондын консультант-координатор, 1992—1993-ӧд воясын — Коми Республикаса культура министерство бердын Республикаса финн-йӧгра культура шӧринса директор. 1993—1994-ӧд воясын — национальносьтъяс делӧяс серти Коми Республикаса канмуса комитетӧн веськӧдлысь, 1994—1995 — Коми Республикаса национальносьтъяс делӧяс серти министр, 1995—1999-ӧд воясын — Коми Республикаса Юралысьӧс вежысь социальнӧй юкӧн серти.
1997—2015 — «Арт» журналса шӧр редактор.
Гижан удж.
Галина Бутырева тӧдса кыдзи поэт. Гижӧ комиӧн и рочӧн.
Йӧзӧдӧма некымын кывбур чукӧр: «Пас туй» (1989), «Бог с тобой» (1994), «Сёкатӧ, эзысьӧ, донаӧ…» (1999), «К портрету моей Родины» (2002), «Да будет имя Твоё» (2003), «Ритмы реки» (2004), «Бурӧ-визьӧ» (2005), «Лов шы» (2008). 
Аслас творчествоын поэтесса вӧдитчӧ коми да роч поэзиялы гежӧд стихӧн – верлибрӧн (рифматӧм стих). Бутыревалӧн кывбуръяс — олӧм, Коми му, вӧр-ва, мир да муслун йылысь мӧвпалӧмъяс.
Галина Бутыревалысь кывбуръяссӧ вуджӧдӧма эст, финн, венгер, норвег да англия кывъяс вылӧ.
Гижысь сідзжӧ вуджӧдчӧ: комиӧдӧ роч да финн-йӧгра гижысьясӧс.
Бутырева — Россияса Журналист котырӧ пырысь (1978), Россияса Гижысь котырӧ пырысь (1997), «Россияса пресса котырӧ» почётнӧй пырысь (2008).
Та кындзи гижысь тӧдса кыдзи фотосерпасалысь. 
Небӧгъяс.
Галина Бутырева йӧзӧдіс 10 сайӧ небӧг:
Шахов Пётр Федотович

Шахов Пётр Федотович (комиӧн — Педот Петыр) (1931–2006) — коми гижысь. Коми гижысь Шахов Борис Федотовичлӧн вок.
Олан туй.
Педот Петыр чужӧма 1931-ӧд вося тӧвшӧр тӧлысь 22-ӧд лунӧ Кулӧмдiн районысь Пожӧг сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь Кекур грездын. 1946–1952-ӧд воясын уджалӧма детдомын воспитательӧн, а сэсся директорӧн. Уджалігас помалӧма Сыктывкарса педучилище. 1952–1954-ӧд воясын служитӧма армияын.
1954-ӧд воын демобилизация бӧрын уджалӧма начальнӧй школаын, сійӧс бӧрйӧмаӧсь комсомолъяслӧн Помӧсдінса районнӧй комитетӧ секретарӧн. 1964-ӧд воын уджысь орӧдчытӧг помалӧма Ленинградын вылыс партийнӧй школа. Уджавлӧма радиоын, газетъясын («Югыд туй»), Коми небöг лэдзанiнын. Дас кык во вӧлӧма «Войвыв кодзув» журналса медшӧр редакторӧн. Веськӧдлӧма Коми АССР-са Гижысь котырӧн. Пенсия вылӧ петӧма Коми гижысь котырын веськӧдлысьӧс вежысь должносьтсянь.
Кулӧма 2006-ӧд вося лӧддза-номъя тӧлысь 9-ӧд лунӧ Сыктывкарын.
Гижан удж.
Пётр Шахов тӧдса кыдзи прозаик. Гижӧма очеркъяс, висьтъяс да повесьтъяс. Сылысь «Олӧмыс сӧмын заводитчӧ» медводдза повесьтсӧ вӧлі йӧзӧдӧма 1960-ӧд воын «Войвыв кодзув» журналын. Сёрӧнджык петісны «Вежон кежлӧ том кадӧ», «Мыйла олам, мыйла колам», «Лӧз патефон», «Ӧксинь тьӧт».
Коми республикаса драмаа театрын мунiсны «Бур асыв» да «Рытъя аддзысьлӧмъяс» пьесаяс серти спектакльяс.
Висьтъяс пиысь тӧдсаӧсь: «Тӧлыс бара вӧлі кӧдзыд», «Уна и колӧ».
Асьсӧ пасйывліс тадзи: Пер Педот Митрей Вась Иван Педот Петыр Шахов.
Рочев Яков Митрофанович

Рочев Яков Митрофанович (комиӧн — Митрук Як, 1909–1977) – коми гижысь, вуджӧдчысь.
Олан туй.
Митрук Як чужӧма 1909-ӧд вося тӧвшӧр тӧлысь 23-ӧд лунӧ Кардор губерняысь Печора уездса Уквавом сиктын (ӧні — Сосногорск районса Уквавом). 1937-ӧд воын помалӧма Коми канмуса педагогика институтысь кыв да литература факультет. Институт бӧрын уджалӧма велӧдысьӧн Абезьын, Изьва районса «Красная Печора» газетын корреспондентӧн. 1953—1970-ӧд воясӧ редакторалӧма Коми небӧг лэдзанінын, вӧлӧма кывкутысь редакторӧн «Войвыв кодзув» журналын.
Кулӧма 1977-ӧд вося кӧч тӧлысь 3-ӧд лунӧ Сыктывкарын.
Гижан удж.
Абезь сиктса школаын велӧдігӧн 1930-ӧд воясӧ Митрук Яклы окота вӧлӧма видлыны ассьыс вынсӧ и литератураын. Регыд мысти «Ордым» журналын петісны сылӧн медводдза гижӧдъясыс — кывбуръяс да очеркъяс.
Митрук Яклӧн кывбуръясын пырисны «Великӧй Сталин, водзӧ ну» медводдза кывбур чукӧрӧ (1942).
1938-ӧд восянь Яков Рочев уджалӧ трилогия вылын: «Кык друг» (1951), «Изьва гызьӧ» (1956), «Му вежӧм» (1967). Трилогияысь сетӧма И.А. Куратов нима Коми АССР-са канму премия.
«Кык друг» романлысь сюрӧссӧ артмӧдӧны войвывса комияслӧн да яранъяслӧн кызьӧд нэм пуксяндырся олӧмысь жугыль серпасъяс. Тшыгъялӧм, уджтӧмалӧм, гӧль йӧзлӧн шог пӧдтан юӧм-кодалӧм, кынӧмпӧт вӧсна мырсьӧм, увтыртӧмысь дорйысьны кужтӧмлун — татшӧм «сынӧдын» олӧны романлӧн кык герой: коми кресьтянинлӧн пи Геня Дуркин да кӧр видзысь яранлӧн пи Вася Манзадей.
1973-ӧд воын Яков Рочевлӧн петӧма «Паськыд туй вылӧ» повесьт, сійӧ тэчӧма дневник ногӧн. Ассьыс олан туй восьтігмоз, гижысь тӧдмӧдӧ Коми муын да став страна пасьта мунысь вежсьӧмъясӧн.
Рочевлысь гижӧдъяссӧ вуджӧдӧма роч да украина кывъяс вылӧ. Сійӧ тӧдса кыдзи Лев Толстой, Антон Чехов, Аркадий Гайдар, Борис Полевойлысь гижӧдъяссӧ вуджӧдысь.
1942-ӧд восянь СССР-са Гижысь котырӧ пырысь.
Мишарина Александра Петровна

Мишарина Александра Петровна (комиӧн — Петыр Саньӧ, 1946—2013) — коми гижысь.
Гижан удж.
Петыр Саньӧ медводдза кывбуръяссӧ йӧзӧдіс «Войвыв кодзув» журналын 1966 воын.
1977 воын «Куим сьыланкыв» ӧтувъя сборникӧ пырис и сылӧн медводдза «Тэ менам — кок ув му» кывбур чукӧр. Сёрӧнджык вӧлі йӧзӧдӧма «Войвывса дзоридз» (1980), «Коми муӧй, сьӧлӧмшӧрӧй» (1981), «Быдмам войвылын» (1987), «Рытъя сёрни» (1991), «Сьӧлӧм дой» (1996) кывбур чукӧръяс.
Татшӧм кывбуръясын кыдзи «Эмӧсь кодзувъяс», «Менам велӧдысьлы», «Медся мича, медся авъя» петкӧдлӧма чужан мулӧн мич да матысса дорӧ шаньлун. Ас гижӧдъясын поэт висьталӧ муслун йылысь, коді и дойдӧ и радлӧ.
Петыр Саньӧ гижӧ сідзжӧ челядьлы: «Машалы козин» небӧг (2001).
Мишариналӧн кывбуръясыс вӧлі вуджӧдӧма роч, венгер, финн, эст, украина, поляк, немеч да мукӧд финн-йӧгра кывъяс вылӧ.
Уна кывбур вылӧ лӧсьӧдӧма сьыланкыв: «Сувтны эськӧ пелысьӧн», «Август тӧлысь», «Некод оз веж тэнсьыд муслунтӧ, мамӧ ...» да мукӧд.
Александра Мишарина — Россияса гижысь котырӧ пырысь (1990).
Небӧгъяс.
Гижысь йӧзӧдіс 9 небӧг:
Безносиков Яков Николаевич

Безносиков Яков Николаевич (комиӧн — Микол Як) (1918—1989) — история туялысь, история наукаясса доктор (1968), РСФРС-са наукаын нимӧдана уджалысь (1978). Сылы медводдзаӧн Коми муын сетӧма вӧлі история наукаясса доктор ним.
Олан туй.
Яков Безносиков чужӧма 1918-ӧд вося тӧвшӧр тӧлысь 3-ӧд лунӧ Луздор районса Спаспоруб сиктын.
1941-ӧд воын Коми канмуса педагогика институтын коймӧд курс помалӧм бӧрын мунӧма Айму вӧсна Ыджыд тыш вылӧ. Чорыда ранитчӧма. Сійӧс наградитлӧмаӧсь Айму Тышса II тшупӧда орденӧн. Война бӧрын уджысь орӧдчытӧг помалӧма пединститут. Уджавлӧма Коми АССР-са Министръяслӧн Сӧветын веськӧдлысьӧс вежысьӧн, Президиумса веськӧдлысьӧс вежысьӧн, СССР-са наукаяс академияын Коми филиалса этнография да археология юкӧдса веськӧдлысьӧн, КГПИ-ын КПСС-са история да политэкономия кафедраса веськӧдлысь.
Кулӧма 1989-ӧд вося кӧч тӧлысь 17-ӧд лунӧ Сыктывкарын.
Вежев Александр Александрович

Вежев Александр Александрович (комиӧн – Ӧльӧксан Ӧльӧксан) (1911–1977) — коми литература туялысь.
Олан туй.
Александр Вежев чужӧма 1911 вося кӧч тӧлысь 5 лунӧ Вӧлӧгда губерняса Усть-Сысольскын (ӧні Сыктывкар). Школа бӧрас пырӧма велӧдчыны Сыктывкарса педтехникумӧ, мый помалӧм бӧрын велӧдӧма Висерын да Шойнатыын. Шойнаты школасянь мунӧма велӧдчыны Ленинградса Герцен нима педагогическӧй институтлӧн кыв да литература юкӧнӧ.
1939 воын институтса выпускник Вежев РСФСР-са просвещение министерствоын вӧзйысьӧма, медым сiйӧс ыстасны уджавны бӧр Комиӧ. Тадзи 28 арӧса Александр Александрович лоис кыв да литература кузя научно-исследовательскӧй институтӧн веськӧдлысьӧн. И дзик пыр том туялысь заводитӧ йӧзӧдны ассьыс медводдза статьяяссӧ.
Ыджыд тыш нёль во кежлӧ орӧдлiс Вежевлысь литература туялан уджсӧ. Тышкасьӧма вӧрӧгкӧд Волхов, Ленинград да 1-дза Украинаса фронтъясын. Чужан му дорйысь Александр Вежевӧс босьтӧны СССР-са наукаяс академиялӧн Коми филиалӧ научнӧй сотрудникӧн, сэсся — кыв, литература, история да этнография секторӧн вськӧдлысьӧн. 1949—1953 воясӧ юрнуӧдӧ «Войвыв кодзув» журналӧн. 1953 восянь и пенсия вылӧ петтӧдзыс А.А. Вежев уджалӧма Коми филиаллӧн литература да фольклор секторын.
Кулӧма 1977 вося ода-кора тӧлысь 9 лун Сыктывкарын, гуалӧма тані жӧ.
Туясян удж.
Пӧшти ставсӧ, мый вӧчӧма коми литератураын да мый выльыс петӧ коми гижысьяс перӧ улысь, Вежев удитӧ видлавны пыдiсянь да джуджыда. Александр Вежев видлалiс Нёбдiнса Витторлысь, Тима Веньлысь, Илля Васьлысь, Луздор Васьлысь, Юсьлысь, Педь Геньлысь, Вась Елькинлысь, Василий Лекановлысь да уна мукӧд коми гижысьлысь творчествосо. Уна вын да эбӧс пуктiс Иван Куратовлысь уджъяссӧ донъялӧм-видлалӧмӧ.
Вежевлысь статьяяссӧ йӧзӧдӧма Сӧветса ыджыд энциклопедияын, Украина сӧветса энциклопедияын, Литератураса дженьыд энциклопедияын да мукӧд ыджыд петасын.
СССР-са Гижысь котырӧ пырысь (1950).
Гуляев Евгений Семёнович

Гуляев Евгений Семёнович (комиӧн — Семен Йӧлгинь) (1928-1977) — коми кыв туялысь, филология наукаясса кандидат (1962).
Олан туй.
Евгений Гуляев чужис 1928 вося рака тӧлысь 4 лунӧ Кулӧмдiн районса Дереваннӧй сиктын. 1949 воын помаліс Коми канмуса педагогика институт. 1949-1954 воясӧ уджаліс велӧдысьӧн Помӧсдінса шӧр школаын. Аспирантура бӧрын уджаліс СССР-са наукаяс академиялӧн Коми филиалысь Кыв, литература да история институтын: 1957-1968 воясӧ — младшӧй научнӧй сотрудникӧн, 1968-1977 воясӧ — старшӧй научнӧй сотрудникӧн.
Е.С. Гуляев кувсис 1977 вося косму тӧлысь 4 лунӧ.
Жеребцов Игорь Любомирович

Жеребцов Игорь Любомирович (1960) — коми войтырлысь история туялысь, история наукаясса доктор (1998), Россияса наукаын нимӧдана уджалысь, Россияса техника да наукаын почётнӧй уджалысь, Коми наука шӧринысь Кыв, литература да история институтса веськӧдлысь (2011).
Туясян удж.
Игорь Жеребцов йӧзӧдіс 400 сайӧ туясян удж, на лыдын — 40 небӧг да брошюра.
Общественнӧй удж.
1997—2002 воясӧ веськӧдліс Коми му туялан котырӧн.
И.Жеребцов пырӧ «Покаяние» фондлӧн правлениеӧ.
Жеребцов Любомир Николаевич

Жеребцов Любомир Николаевич (1925—1990) — этнограф, коми войтырлысь оласног туялысь, история наукаясса кандидат (1953), Коми АССР-са наукаын нимӧдана уджалысь (1980).
Олан туй.
Любомир Жеребцов чужӧма 1925-ӧд вося йирым тӧлысь 15-ӧд лунӧ Усть-Сысольскын. Батьыс Н.М. Жеребцов, Рочмуса прапорщик, вӧлӧма Коми обласьтын физкультурно-спортивнӧй удж котыртысьяс лыдын. Кулӧма водз; Любомирӧс да кык чойсӧ быдтӧма мамыс, начальнӧй классъясын велӧдысь (сёрӧнджык — Драма театрса бухгалтер). Школаын велӧдчигӧн Л. Жеребцов сьӧкыда висьмылӧма туберкулёзӧн.
Помалӧма сыктывкарса 12 № школа (1943, Коми канмуса педагогика институт (1948). Рӧдвуж да ёртъяс корӧм серти медводз пыралӧма велӧдчыны физматӧ, но регыд вуджӧма история факультетӧ. IV-ӧд курса студентӧн на лаборанталӧма институтса история жырйын, лыддьӧма ичӧтджык курссаяслы важ мирса да шӧр нэмъясса историяысь лекцияяс. Институт помалӧм бӧрын водзӧ уджалӧма лаборантӧн, сэсся веськӧдлӧма Коми обкомлӧн ВКП(б) бердса партшколаын социально-экономическӧй наукаяс жырйӧн, велӧдӧма важ история.
1948-ӧд вося арнас пырӧма велӧдчыны СССР-са наукаяс академиялӧн Коми Базаса аспирантуралӧн дасьтысян курс вылӧ (1949-ӧд восянь — СССР-са наукаяс академилӧн Коми филиал), во мысти вуджӧма аспирантуралӧн медшӧр курс вылӧ. Медводз кӧсйӧма специализируйтчыны историяысь, но вӧлӧма вакансияыс сӧмын этнографияысь да археологияысь. 
А. С. Сидоров вӧзйӧм серти бӧрйӧма этнография нырвизь. 1953-ӧд воын Москваын СССР-са наукаяс академиялӧн этнография институтын дорйӧма комияслӧн оланін серти диссертация (веськӧдлысь — Николай Николаевич Чебоксаров). 
1961-ӧд вося урасьӧм тӧлысьӧдз вӧлӧма младшӧй научнӧй сотрудникӧн, 1972-ӧд вося урасьӧм тӧлысьӧдз — старшӧй научнӧй сотрудникӧн да этнографъяс котырӧн веськӧдлысьӧн. Кыв, литература да история институтн этнография сектор котыртӧм бӧрын — секторӧн веськӧдлысь (1988-ӧд вося рака тӧлысьӧдз). 1988—1990-ӧд воясӧ уджалӧма старшӧй научнӧй сотрудникӧн, 1990-ӧд вося урасьӧм тӧлысь помын мунӧма пенсия вылӧ.
Кулӧма 1990-ӧд вося урасьӧм тӧлысь 28-ӧд лунӧ Сыктывкарын, гуалӧма Сыктывдін районса Сёськаын.
Туясян удж.
Л.Н. Жеребцовлӧн медводдза уджыс петӧма 1955-ӧд воын, шусьӧ «О времени появления коми на верхней Мезени». Тасянь сылӧн пансьӧма коми войтырлысь этническӧй история туялӧмыс: мукӧдлаӧ овмӧдчӧм, овъяс артмӧм, этническӧй котыръяс чужӧм,орчча вотыркӧд йитӧдъяс ладмӧдӧм. Тайӧ мытшӧдъясыс босьтӧны медшӧр ин сылӧн туясян уджъясас. 
Дасьтылӧма доктор ним вылӧ диссертация, но абу удитӧма дорйыны.
Небӧгъяс.
Гижӧма 130 сайӧ удж, на пиын некымын небӧг.
Колегова Нина Андреевна

Колегова Нина Андреевна (комиӧн — Ӧньӧ Нина) (1913—2006) — коми кыв туялысь, филология наукаясса кандидат (1947), Коми АССР-са наукаын да культураын нимӧдана уджалысь (1964).
Олан туй.
Нина Колегова чужӧма Усть-Сысольск уездса Чит грездын (ӧні — Сыктывкар бердса Чит карпом) 1913 вося вӧльгым тӧлысь 3 лунӧ. Помалӧма Коми канмуса педагогика институт, Ленинградса канму уни­верситетын аспирантура.
1942 восянь уджалӧма Коми АССР-са Наркомпрос бердса Коми туялан институтын (КНИИ) научнӧй сотрудникӧн. 1947 воын дорйӧма филологияса кандидат ним вылӧ диссертация («Наречия в коми языке»). 1953 восянь СССР-са наукаяс академиялӧн Коми филиалын кыв да литература юкӧдын веськӧдлысь.
Кулӧма 2006 вося ӧшым тӧлысь 9 лунӧ Сыктывкарын.
Туясян удж.
Дасьтӧма коми кывйысь велӧдчан небӧгъяс: «Коми грамма­тика. Фонетика да морфология. Ч.1» (1952); «Коми кыв. Грам­матика, правописание, сёрни развивайтӧм» (1956, 1958, 1960).
Мукӧдкӧд ӧтвылысь лӧсьӧдӧма вылыс тшупӧда велӧдчанінъяслы «Современ­ный коми язык. Фонетика, лексика, морфология». Ч. 1» небӧг («Лексика», «На­речие», «Послелоги» юкӧнъяс), «Современный коми язык. Синтаксис. Ч. II» небӧг («Синтаксис как учение о предложении и словосочетании», «Словосочетание», «Виды предложений» юкӧнъяс) (Сыктывкар, 1955, 1967).
Лӧсьӧдӧма «Коми-роч кывкуд» (1948, 1961, соавторъяскӧд).
Коми сёрнисикасъяс уна вося туялӧмъяс подув вылын дасьтӧма кык небӧг: М.А. Сахаровакӧд да Н.Н. Сельковкӧд — «Печорский диалект коми языка» (1976), Г.Г. Бараксановкӧд — «Среднесысольский диалект коми языка» (1980).
Рочев Николай Никитич

Рочев Николай Никитич (комиӧн — Микит Микол) (1922—2004) — коми история туялысь, история наукаясса кандидат, Коми наука шӧринысь Кыв, литература да история институтса веськӧдлысь (1970—1985).
Олан туй.
Николай Рочев чужӧма 1922-ӧд вося ода-кора тӧлысь 22-ӧд лунӧ Изьва районса Кыдзкар сиктын. 1940-ӧд воын помалӧма Печораса педагогика училишӧ, уджалӧма секретарӧн ВЛКСМ-лӧн Печора кытшса комитетын пропаганда да агитация нырвизьын.
Айму вӧсна Ыджыд тыш.
1941-ӧд вося сора тӧлысьын ас кӧсйӧм серти мунӧма Гӧрд Армияӧ, сійӧс мӧдӧдӧмаӧсь Череповецкӧ пехотнӧй училишӧӧ, кӧні недыр кадся курс помалӧма 1941-ӧд вося ӧшым тӧлысьын. Лейтенантӧн командуйтӧма баталённӧй миномётъяслӧн взводӧн 24-ӧд стрелковӧй дивизияса 172-ӧд стрелковӧй полкын. Тышкасьӧма Калинин фронтын. Ранитчылӧма 1942-ӧд вося ӧшым тӧлысьын Сталинград улын. Бурдӧм бӧрын сійӧс индӧмаӧсь связьса старшӧй офицерӧн 24-ӧд стрелковӧй дивизияын. 1944-ӧд во пансигӧн Николай Рочев лоӧма тайӧ жӧ дивизияса 168-ӧд стрелковӧй полкын оперативнӧй юкӧнса начальникӧн да штабса начальникӧс вежысьӧн.
1945-ӧд вося тӧвшӧр тӧлысьсянь лӧддза-номъя тӧлысьӧдз велӧдчӧма Украинаса 4-ӧд фронтлӧн штаб бердса оперативнӧй сотрудникъясӧс дасьтан курсъясын. 1945-ӧд вося сора тӧлысьсянь 1946-ӧд вося сора тӧлысьӧдз — 18-ӧд армияса «Смерш» контрразведкаын следователь. Бырӧдӧдма Рытыввыв Украинаын ОУН-лысь бандаяссӧ, Чехословакияын кыйӧдӧма да бырӧдӧма диверсант да каратель Тищенкоӧс. Демобилизируйтчӧма 1946-ӧд вося моз тӧлысьын.
Тыш бӧрын.
1948-ӧд вося рака тӧлысьӧдз Н. Рочев уджалӧма партияса Коми обкомын инструкторӧн, кадръяс секторын веськӧдлысьӧн. 1950-ӧд воясын уджалӧма партияса Уква райкомын секретарӧн да 1-дза секретарӧн, партияса Вӧркута карса комитетын 1-дза секретарӧн, партияса Коми обласьтса комитетын пропаганда да агитация секторын веськӧдлысьӧн. 1955-ӧд воын помалӧма КПСС-лӧн Шӧр комитет бердса Вылыс партийнӧй школаын. 1968-ӧд вося урасьӧм тӧлысьӧдз — партияса Коми обласьтса комитетын секретар. Сэки жӧ помалӧма Вылыс партийнӧй школалысь аспирантура да 1969-ӧд воын дорйӧма история наукаясса кандидат ним вылӧ диссертация.
1968-ӧд вося урасьӧм тӧлысьсянь 1970-ӧд вося рака тӧлысьӧдз веськӧдлӧма СССР-са наукаяс академиялӧн Коми филиалын Коми историяса отделӧн. Вӧзйӧма лӧсьӧдны СССР-са наукаяс академиялӧн Коми филиалын Кыв, литература да история институт. Дас вит во веськӧдлӧма тайӧ гуманитарнӧй институтнас (1970—1985). Веськӧдлӧма Фин-йӧгра туялысьяслӧн VI ставмирса конгресслӧн дасьтӧмӧн да нуӧдӧмӧн.
«Истории Коми АССР с древнейших времен до наших дней» монография йӧзӧдны дасьтӧмысь сетӧма Коми АССР-са канму премия.
Кулӧма 2004-ӧд вося кӧч тӧлысь 2-ӧд лунӧ.
Общественнӧй удж.
1952—1970-ӧд воясӧ вӧлӧма Коми АССР-са Вылыс Сӧветын депутатӧн. Сійӧс кыкысь бӧрйылӧмаӧсь Вылыс Сӧветса Веськӧдлысьӧн.
Савельева Элеонора Анатольевна

Савельева Элеонора Анатольевна (1937) — коми войтырлысь история да археология туялысь, история наукаясса доктор (1995), Коми АССР-са наукаын нимӧдана уджалысь (1987), Россияса наукаын нимӧдана уджалысь (1998).
Олан туй.
1937, вӧльгым тӧлысь 15 лун — чужис Сыктыв районса Поёл сиктын. 1959 воын Урал канмуса университетысь история факультет (Свердловск) помалӧм бӧрын сійӧс мӧдӧдісны Сыктывкарӧ СССР-са наукаяс академиялӧн Коми филиалӧ: уджаліс история, этнография да археология юкӧдын старшӧй лаборантӧн, 1961—1972 воясӧ — младшӧй научнӧй сотрудникӧн. 1969 воын СССР-са наукаяс академиялӧн археология Институтын (Москва) дорйис история наукаясса кандидат ним вылӧ диссертация (нимыс — «Пермь вычегодская по археологическим материалам»). 1972—1985 воясӧ уджаліс Сыктывкарса канму университетын: история-филология факультетса история кафедраын старшӧй велӧдысьӧн (1972—1975), СССР-са история кафедраын доцентӧн (1975—1977), история факультетса деканӧн (1977—1979), СССР-са история кафедраын доцентӧн (1979—1982), СССР-са история кафедраӧн веськӧдлысьӧн (1982—1985). 1985 восянь уджалӧ Кыв, литература да история институтын археология отделын веськӧдлысьӧн (бӧрйисны конкурс серти), 1991 восянь — институтса директорӧс вежысьӧн наука юкӧнын. 1995 воын Россияса наукаяс академиялӧн археологии Институтын (Москва) дорйис история наукаяс доктор ним вылӧ диссертация (нимыс — «Европейский Северо-Восток в эпоху средневековья»).
Сахарова Марфа Александровна

Сахарова Марфа Александровна (1913—2004) — коми кыв туялысь, филология наукаясса кандидат (1954), Коми АССР-са наукаын да техникаын нимӧдана уджалысь (1969).
Олан туй.
Марфа Сахарова чужӧма 1913-ӧд вося моз тӧлысь 19-ӧд лунӧ Сыктыв районса Визин сиктын. 1930-ӧд воын помалӧма кык тӧлысся курсъяс да велӧдӧма школаын. 1936-ӧд воын помалӧма Коми канмуса педагогика институтысь кыв да литература пакультет, велӧдӧма Помӧсдінса да Кулӧмдінса шӧр школаясын коми кыв да литература. 
1941-ӧд восянь уджалӧма Коми АССР-са Наркомпрос бердса Коми туялан институтын: вӧлӧма научнӧй сотрудникӧн, ичӧт научнӧй сотрудникӧн (1944-ӧд восянь), ыджыд научнӧй сотрудникӧн (1957-ӧд восянь). Уджысь орӧдчытӧг 1949—1953-ӧд воясын велӧдчӧма СССР-са наукаяс академиялӧн Коми филиалса аспирантураын.
М. А. Сахароваӧс кыкысь (1955, 1957) бӧрйылӧмаӧсь Сыктывкар Сӧветӧ депутатӧн.
1970-ӧд воын петӧма пенсия вылӧ да мунӧма институтысь.
Кулӧма 2004-ӧд вося ӧшым тӧлысь 29-ӧд лунӧ Сыктывкарын.
Туясян удж.
1954-ӧд воын Кыв туялан институтын (Москва) дорйӧма «Категория имени прилагательного в коми языке» тема серти филологияса кандидат ним вылӧ диссертация.
Туялӧма коми кывлысь сёрнисикасъяс, лексикология, орфография, морфология да кокньыд сёрникузялысь синтаксис. Туясигӧн лӧсьӧдӧма 40 удж, на лыдысь 36-сӧ йӧзӧдӧма. 
Ыджыд пай пуктӧма коми кывлысь сёрнисикасъяссӧ туялӧмӧ. Уна экспедицияӧ ветлӧм бӧрын йӧзӧдӧма та серти монографияяс: «Верхневычегодский диалект коми языка» (1966), «Печорский диалект коми языка» (1976), «Ижемский диалект коми языка» (1976), а сідзжӧ «Сравнительный словарь коми-зырянских диалектов» (1961). 
Дасьтӧма мукӧдыскӧд кывкудъяс: «Русско-коми терминологическимй словарь» (1953), «Коми орфографический словарь» (1942, 1959, 1976, 1985), «Коми-русский словарь» (1948).
Лӧсьӧдӧма вузъяслы кык юкӧна «Современный коми язык» учебник: медводдза юкӧныс сиӧма фонетика, лексика да морфологиялы (1955), мӧдыс — синтаксислы (1967). Мукӧдыскӧд гижӧма коми кыв синтаксисысь учебник (1942, 1972), 6-7-ӧд классъяслы синтаксисысь велӧдчан небӧг (1949, 1951, 1954) да упражнениеяс чукӧр (1944, 1948, 1951), педучилишӧяслы коми кыв синтаксисысь (1950) да морфологияысь учебникъяс (1952).
Марфа Сахарова ветлӧма фин-йӧгра туялысьяслӧн I ставмирса конгресс вылӧ (Будапешт, 1960)
Сорвачёва Валентина Александровна

Сорвачёва Валентина Александровна (1923—1977) — коми кыв туялысь, филологияса кандидат (1951).
Олан туй.
Валентина Сорвачева чужӧма 1923 вося урасьӧм тӧлысь 23-ӧд лунӧ Тентюков сиктын (ӧні Сыктывкар юкӧн). 1939—1942 воясын велӧдчӧма Коми канмуса педагогика институт «роч кыв да литература» специальносьт серти. Помалӧм бӧрас 1945 вося моз тӧлысьӧдз велӧдӧма Усвавом районса школаясын. 1945 восянь уджалӧ СССР-са наукаяс академиялӧн Коми филиалын. 1946—1950 воясын велӧдчӧма Коми филиалса аспирантураын. А.С. Сидоровлӧн веськӧдлӧм улын дасьтӧма филологияса кандидат ним вылӧ диссертация («Морфологические особенности верхне-вашского говора») да 1951 вося рака тӧлысьӧ дорйӧма СССР-са наукаяс академиялӧн Кыв туялан институтын.
Аспирантура бӧрын уджалӧма филиалса кыв секторын медводз младшӧй научнӧй сотрудникӧн, а сэсся старшӧй научнӧй сотрудникӧн.
Кулӧма 1977 вося лӧддза-номъя тӧлысь 12-ӧд лунӧ Сыктывкарын, гуалӧма тані жӧ.
Туясян удж.
В.А. Сорвачёва туялӧма коми сёрнисикасъяс. Сійӧ лӧсьӧдӧма коми (зыряна) сёрнисикасъяс туялан уджтас.
Туркин Адольф Иванович

Туркин Адольф Иванович (комиӧн — Кöсты Вась Миш Öдöль) (1936—1996) — коми кыв туялысь, филология наукаясса доктор (1989).
Туялан удж.
Гижис 220 сайӧ туясян удж.
Паметь.
2012 воын Айкатыласа шӧр школаӧ ӧшӧдӧма казьтылан пӧв.
Аныб (Кулӧмдін район)

Аныб — Коми Республикаын сикт, Кулӧмдін районысь Аныб сикт овмӧдчӧминса шӧрсикт .
География.
Аныб пуксьӧма Эжва юлӧн шуйга берегӧ, Кулӧмдін юрсиктӧдз 48 км. 
Олысь лыд.
XX нэм помын Аныбса олысь лыд вежласис тадзи:
Ӧлек (Кулӧмдін район)

Ӧлек () – Коми Республикаса Кулӧмдiн районын Аныб сикт овмӧдчӧминö пырысь грезд.
География.
Ӧлек пуксьöма Аныб юлöн веськыд берегö, Кулӧмдiн юрсиктöдз 46 км.
Олысь лыд.
XX нэм помын Öлек грездса олысь лыд вежласис тадзи:
Орхидея котыр

Орхидея котыр () — быдмӧг котыр. Орхидеяяс 21.950 али 26.049 сикас.
Аа (быдмӧг)

Аа ( ) — Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Лунвыв Америкаын.
Абдоминеа

Абдоминеа () – Орхидея котырса быдмӧг увтыр да увтырысь Монотипи сикас. Сійӧ быдмӧ Азияын.
Акампе

Акампе () – Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Африкаын да Азияын.
Акантефиппиум

Акантефиппиум ( ) – Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Азияын.
Ациантера

Ациантера ( ) – Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Шӧрвыв да Лунвыв Америкаын. 
Сикасъяс.
Бразилияын сикасъяс :
Ациантус

Ациантус () – Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Австралияын.
Ацинета

Ацинета ( ) – Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Войвыв, Шӧрвыв да Лунвыв Америкаын.
Акостэа

Акостэа () – Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Шӧрвыв да Лунвыв Америкаын.
Акролофия

Акролофия () – Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Лунвыв Африкаын.
Ада (быдмӧг)

Ада () – Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Лунвыв Америкаын.
Эрангис

Эрангис () – Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Африкаын да Мадагаскарын.
Эрантес

Эрантес () – Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Африкаын да Мадагаскарын.
Эридес

Эридес () – Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Азияын.
Аганисия

Аганисия ( ) – Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Лунвыв Америкаын (Тринидад, Бразилия, Колумбия, Венесуэла, Гайана да Перу).
Амитостигма

Амитостигма () – Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Азияын.
Анакамптис

Анакамптис ( ) – Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Евразияын да Войвыв Африкаын.
Анаталлис

Анаталлис ( ) – Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Шӧрвыв да Лунвыв Америкаын.
Анципития

Анципити () – Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Лунвыв Америкаын.
Анцистрохилус

Анцистрохилус () – Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Африкаын.
Ангрекум

Ангрекум () – Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Африкаын да Мадагаскарын.
Ангулоа

Ангулоа () – Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Лунвыв Америкаын.
Анектохил

Анектохил () – Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Азияын да Океанияын.
Афиллорхис

Афиллорхис () – Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Азияын да Австралияын.
Апостасия

Апостасия () – Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Азияын да Австралияын.
Аппендикула

Аппендикула () – Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Азияын да Океанияын.
Арахнис

Арахнис () – Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Азияын да Океанияын.
Аскоцентрум

Аскоцентрум () – Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Азияын.
Аспасия

Аспаси () – Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Америкаын.
Аспиидогине

Аспиидогине () – Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Америкаын.
Барбоселла

Барбоселла () – Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Америкаын.
Баркерия

Баркерия () – Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Америкаын.
Бартолина

Бартолина ( ) – Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Лунвыв Африкаын.
Баскервилла

Баскервилла () – Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Шӧрвыв да Лунвыв Америкаын
Бифренария

Бифренари ( ) – Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Лунвыв Америкаын.
Бинотия

Бинотия () – Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Бразилияын.
Бипиннула

Бипиннула () – Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Лунвыв Америкаын.
Блетия

Блетия ( ) – Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Войвыв (Флорида) да Лунвыв Америкаын.
Блетилла

Блетилла ( ) – Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Азияын (Китай, Тайвань да Япония).
Брахионидиум

Брахионидиум () – Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Америкаын.
Брахистеле

Брахистеле () – Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Шӧрвыв да Лунвыв Америкаын .
Брассавола

Брассавола ( ) — Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Шӧрвыв да Лунвыв Америкаын.
Брассия

 
Брассия ( ) – Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Шӧрвыв да Лунвыв Америкаын.
Бромхэдия

Бромхэдия ( ) – Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Азияын да Океанияын.
Бругтония

Бругтония ( ) – Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Америкаын.
Хромосома : 2n=40
Бульбофиллум

Бульбофиллум () – Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Азияын, Америкаын, Африкаын да Мадагаскарын.
Каладения

Каладения ( ) – Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Азияын да Океанияын.
Каланте

Каланте () – Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Азияын, Америкаын, Африкаын да Австралияын.
Калеана

Калеана () – Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Австралияын.
Калопогон

Калопогон () – Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Америкаын.
Калиптрохилум

Калиптрохилум () – Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Африкаын.
Кампилоцентрум

Кампилоцентрум () – Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Америкаын.
Катасетум

Катасетум () – Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Америкаын.
Каттлея

Каттлея ( ) — Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Америкаын.
Каукэа

Каукэа () – Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Лунвыв Америкаын (Колумбия, Эквадор да Венесуэла).
Каулартрон

Каулартрон () – Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Америкаын.
Цефалантера

Цефалантера () – Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Евразияын, Африкаын да Войвыв Америкаын.
Цефалантеропсис

Цефалантеропсис () – Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Азияын.
Цератостилис

Цератостилис () – Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Азияын да Океанияын.
Хамэгастродия

Хамэгастродия () – Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Азияын.
Хейростилис

Хейростилис () – Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Африкаын, Азияын да Америкаын.
Хелонистеле

Хелонистеле () – Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Азияын.
Хилоглоттис

Хилоглоттис () – Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Австралияын да Виль Зеландын.
Хилопогон

Хилопогон () – Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Виль Гвинеяын.
Хилосхиста

Хилосхиста () – Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Азияын.
Хрисосикнис

Хрисосикнис () – Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Шöрвыв да Лунвыв Америкаын
Хисис

Хисис () – Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Шöрвыв да Лунвыв Америкаын.
Хитроглосса

Хитроглосса () – Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Бразилияын.
Циррхея

Циррхея () – Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Бразилияын.
Цирропеталум

Цирропеталум () – Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Азияаын да Океанияын.
Цисшвейнфия

Цисшвейнфия () – Орхидея котырса быдмӧг увтыр.
Клейсостома

Клейсостома () – Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Азияын да Австралияын.
Клейстес

Клейстес () – Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Войвыв да Лунвыв Америкаын.
Кловесия

Кловесия () – Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Америкаын.
Кохлеантес

Кохлеантес () – Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Америкаын.
Кохлиода

Кохлиода ( ) — Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Войвыв Америкаын.
Коелия

Коелия () – Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Шӧрвыв Америкаын.
Коелиопсис

Коелиопсис () – Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Шӧрвыв Америкаын.
Целогина

Целогина () – Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Азияын да Океанияын.
Коилостилис

Коилостилис () – Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Америкаын.
Компареттия

Компареттия () – Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Америкаын.
Кориантес

Кориантес () – Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Америкаын.
Корибас

Корибас () – Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Азияын да Австралияын.
Корициум

Корициум () – Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Африкаын.
Коримборкис

Коримборкис () – Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Азияын да Америкаын.
Кранихис

Кранихис () – Орхидея котырса быдмӧг увтыр.
Кремастра

Кремастра () – Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Азияын.
Криптарена

Криптарена () – Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Америкаын.
Криптоцентрум

Криптоцентрум () – Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Америкаын (Никарагуа - Бразилия).
Криптостилис

Криптостилис () – Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Азияын да Океанияын.
Цианэорхис

Цианэорхис () – Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Америкаын.
Циклопогон

Циклопогон () – Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Америкаын.
Цикнохес

Цикнохес () – Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Америкаын.
Цимбидиелла

Цимбидиелла () – Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Мадагаскарын.
Цимбидиум

Цимбидиум () – Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Азияын да Австралияын.
Цинорхис

Цинорхис () – Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Лунвыв Африкаын да Мадагаскарын.
Циприпедиум

Циприпедиум () – Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Евразияын да Америкаын.
Циртоподиум

Циртоподиум () – Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Америкаын.
Циртостилис

Циртостилис () – Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Австралияын.
Дактилориза

Дактилориза () – Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Евразияын да Америкаын.
Дендробиум

Дендробиум () – Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Азияын да Австралияын.
Дендрохилум

Дендрохилум () – Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Азияын.
Дендрофилакс

Дендрофилакс () – Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Ыджыт Антиллэзын.
Дихэа

Дихэа () – Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Америкаын.