tartuNLP/wikipedia-smugri-20251201 huggingface dataset:
Пекин

 &lt;ns&gt;0&lt;/ns&gt;
 &lt;revision&gt;
 &lt;parentid&gt;108751&lt;/parentid&gt;
 &lt;timestamp&gt;2013-03-09T00:34:47Z&lt;/timestamp&gt;
 &lt;contributor&gt;
 &lt;username&gt;Addbot&lt;/username&gt;
 &lt;/contributor&gt;
 &lt;minor /&gt;
 &lt;comment&gt; Migrating 6 interwiki links, now provided by on &lt;/comment&gt;
 &lt;origin&gt;112191&lt;/origin&gt;
 &lt;model&gt;wikitext&lt;/model&gt;
 &lt;format&gt;text/x-wiki&lt;/format&gt;
Пекин ( Бӧйтин) - тайӧ Китайса кар, Китайлӧн юркарыс. Промышленнӧй, научнӧй да культурнӧй шӧрин. 
Йӧз: .
Исус Кристос

Исус Кристос (; Иисус Назаретысь, Иисус Спаситель, Спас, ‎ — Иешуа Га-Ноцри) — Енлӧн пи, Ен-пи, мӧд Святӧй Троицын, морт тыра да Ен тыра.
Польша

Польша, Польша Республика () — тайӧ канму Европаын.
Будапешт

Будапешт () - тайӧ Венгрияса кар, Венгрия юркар.
Йӧз:
Маддяр Му

Маддяр Му (), сідзжӧ Венгрия - тайӧ республика Европаын. Маддяр Мулӧн юркар тайӧ Будапешт ().
Италия

Итáлия (), официальнӧй ним — Итáлия Респýблика () — канму Лунвыв Европаын, Средиземноморье шӧрын. Европаса Союзӧ да НАТО-ӧ пырысь найӧс лӧсьӧдӧмсяньыс, сійӧ лоӧ коймӧд экономикаӧн еврозонаын.
Италиялӧн канму суйӧр Франциякӧд рытыв-войвылын (суйӧр кузьта — 488 км), Швейцариякӧд (740 км) да Австриякӧд (430 км) войвылын, Словениякӧд (232 км) асыв-войвылын, а сідзжӧ кык анклавъяскӧд: Сан-Марино (39 км) да Ватикан (3,2 км).
Италия ёнджыкасӧ куйлӧ Апеннинскӧй кӧдж вылын, Падана тшӧтшкӧсін вылын, Альпъяслӧн лунвыв склонъяс, Сицилия дi, Сардиния дi да уна ичӧт дiяс.
Италия, Италлянму, Италля (итл Italia), Италия республика (итл Repubblica Italiana) — Апеннин кӧджын лунвыв Европаса канму.
Германия

Германия () — тайӧ канму Европаын.
Байя (Венгрия)

Байя () - тайӧ Венгрияса кар.
Берлин

Берлин () - тайӧ Германияса кар, Германия юркар.
Йӧз: 3 440 441 гӧгӧр (31.03.2010)
&lt;br&gt;
Париж

Париж () - тайӧ Францияса кар, Франция юркар.
Йӧз:
Торлопов Владимир Александрович

Торлопов Ӧльӧксан Володь () — Коми Республикаса Юралысь (2002—2010), Россия Федерацияысь Федеральнӧй Собраниеса Федерация Советӧ пырысь (2010 во), социология наукаясса доктор (1999).
Маддяр кыв

Маддяр кыв (рочӧнджык Венгер кыв, ) тайӧ йӧгра кыв, Маддяр Муын каналан кыв.
1 - egy
2 - kettő
3 - három
4 - négy
5 - öt
6 - hat
7 - hét
8 - nyolc
9 - kilenc
10 - tíz
11 - tizenegy
20 - húsz
21 - huszonegy
30 - harminc
40 - negyven
50 - ötven
60 - hatvan
70 - hetven
80 - nyolcvan
90 - kilencven
100 - száz
101 - százegy
200 - kétszáz
1000 - ezer
1000000 - millió
Перым

Перым (коми-перым "Перем") тайӧ Россияса кар, Перым ладорлӧн юркар. Промышленнӧй, научнӧй да культурнӧй шӧрин. Перым кыпӧдӧмаӧсь Кам ю бокӧ. 
Йӧз: 989,5 сюрс гӧгӧр.
Мордовия

Мордовия (эрзя "Мордовия", Мордовия Республикась; мокша "Мордовия", Мордовия Республиксь) — тайӧ республика Рочмуын. Мордовиялӧн юркар тайӧ Саранош (эрзя "Саран ош", мокша "Саранош", роч "Саранск").
Азербайджан

Азербайджан Республика () Азербайджан — Каспий саридз дорын лунвыв Кавказса канму. Европаын да Азияын куйлӧ. Азербайджанын олӧны медсясӧ азербайджансаяс, талышъяс, лезгинъяс да аваръяс.
Азербайджан — юксьытӧм канму. 
Юркарыс — Баку кар. Азербайджанын подув эскӧмлуныс абу, но унджык йӧзыс шиит ислам эскӧны.
Азербайджанӧ пырӧ 67 дінму (район), 11 республика тшупӧда тӧдчанлуна кар, Накичевань Асвеськӧдлан Республика, кытчӧ пырӧ нӧшта 7 дінму.
Сӧвет Ӧтувлун киссьӧм бӧрын 1991' йирым' 18-ӧд лунӧ Азербайджан лоис асшодъя (асшӧр) канмуӧн.
Этимология.
Ним «Азербайджан» артмӧм медийся кывлӧн, нимысь Атрупатакан
Ускар

Ускар () – тайӧ Рочмуын кар, Коми республикаысь Ускар каркытшлӧн шӧрин. Промышленносьт, туялан да культура шӧрин.
Ним артмӧм.
Кар ним артмӧма Усва ю нимсянь.
География.
Кар пукалӧ Усва юлӧн веськыд берегын. Ускарсянь Сыктывкар юркарӧдз 757 км.
Батьӧй миян

Батьӧй миян, Тэ Енэжъяс вылын,
мeд югдас Тэнaд нимыд;
Мeд воac Тэнaд пoмaсьтӧм oлӧмыд;
Мeд лoac Тэнaд буpкӧсйӧмыд и мy вылын,
кыдзи Енэжыс вылын;
Сeт миянлы oлӧмыслысь нянь миянӧc пӧткӧдны и тaлyн кeжӧ;
И прӧстит миянлысь мыжъяснымӧc,
кыдзи и ми пpӧститaм миянлы мыж вӧчысьясӧc;
И эн лэдз миянӧc ылaвны,
нo видз миянӧc лёксьыс.
Эстергом

Эстергом () - тайӧ Венгрияса кар.
География да транспорт.
Венгрияын кар, меститчӧма Словакиякӧд граница вылын (границаыс мунӧ Дунай пыр).
История.
Эстергом — важ каръясысь ӧти, сылӧн медводдза олысьясыс вӧліны кельтъяс; Медводдза официальнӧй казьтылӧм паныдасьлӧ 972 воын. 1543-1683 воясӧ - кар вöлi Османскöй империя веськöдлöм улын. Турокъясысь мездмöм бöрын карсö ёна жугöдöмаöсь. Кутасны сійӧс выльмӧдны, а 1708 во кежлӧ Эстергом босьтіс асшӧр корольскӧй карлысь статус. Талун Эстергом меститчӧма Комаром-Эстергом обласьтын Шӧр Задунайскӧй обласьтын.
Рим

Рим () – тайӧ Италияca кар, Италия юркар.
Йӧз:
Крема

Kpeмa () - тайӧ Италияса кар.
Болонья

Болонья () - тайӧ Италияса кар.
Йӧз: 400 000 гӧгӧр
Генуя

Генуя () - тайӧ Италияса кар.
Йӧз: 600 000 гӧгӧр
Турин

Турин () - тайö Италияса кар.
Йӧз: 1 000 000 гӧгӧр
Неаполь

Неаполь () — тайӧ Италияса кар.
Йӧз: 1 100 000 гӧгӧр - 5 800 000 real metro area
Венеция

Венеция () - тайӧ Италияса кар.
Йӧз: 300 000 гӧгӧр
Флоренция

Флоренция () - тайӧ Италияса кар.
Йӧз: 380 000 гӧгӧр
Итальян кыв

 &lt;ns&gt;0&lt;/ns&gt;
 &lt;revision&gt;
 &lt;parentid&gt;144791&lt;/parentid&gt;
 &lt;timestamp&gt;2025-01-06T02:59:55Z&lt;/timestamp&gt;
 &lt;contributor&gt;
 &lt;ip&gt;79.24.62.228&lt;/ip&gt;
 &lt;/contributor&gt;
 &lt;comment&gt;/* Анбур */&lt;/comment&gt;
 &lt;origin&gt;145731&lt;/origin&gt;
 &lt;model&gt;wikitext&lt;/model&gt;
 &lt;format&gt;text/x-wiki&lt;/format&gt;
Итальян кыв ("italiano, lingua italiana") — тайӧ роман кыв, Италиялӧн да Ватиканлӧн (латинкӧд) каналан кыв.
1 - uno
2 - due
3 - tre
4 - quattro
5 - cinque
6 - sèi
7 - sètte
8 - òtto
9 - nòve
10 - dièci
11 - ùndici
12 - dódici
13 - trédici
14 - quattòrdici
15 - quìndici
16 - sedici
17 - diciassette
18 - diciotto
19 - diciannove
20 - venti
21 - ventuno
30 - trenta
100 - cento
1000 - mille
2000 - duemila
Куритиба

Курити́ба ("Curitiba") — тайӧ кар Бразилияын.
Курув

Курув ("Куров") (пол. "Kurów") — тайӧ сикт Польшаын, Юркар Курувской гмины Люблинского воеводства. Курув расположен на реке Курувкe. 
Йӧз: 2800 гӧгӧр (2007).
Панӧм XII нэмын.
С 6 янвapя 1442 по 1870 поселок имел статус города.
В Куруве в 1923 г. родился Войцех Ярузельский.
Юралысь: Йан Лубек
Баку

Баку () - тайӧ Азербайджанса кар.
Йӧз: 2 100 000 гӧгӧр.
Роч кыв

Роч кыв — тайӧ Рочмуын, Беларусьын, Днестрдорын да Лунвыв Осетияын каналан кыв, Казахстанын, Кыргызстанын, Абхазияын, АӦШ-лӧн Нью-Йорк штатын да Шпицбергенын официал кыв.
Роч анбур.
1918 воӧдз сідзжӧ Ѣѣ, Іі, Ѳѳ, Ѵѵ.
Брайнигерберг

 Брайнигерберг (нем. Breinigerberg) тайӧ Германияса сикт. 
Йоз: 971 сюрс гӧгӧр (2005).
Итерзен

 &lt;ns&gt;0&lt;/ns&gt;
 &lt;revision&gt;
 &lt;parentid&gt;99683&lt;/parentid&gt;
 &lt;timestamp&gt;2013-03-07T17:01:27Z&lt;/timestamp&gt;
 &lt;contributor&gt;
 &lt;username&gt;Addbot&lt;/username&gt;
 &lt;/contributor&gt;
 &lt;minor /&gt;
 &lt;comment&gt; Migrating 223 interwiki links, now provided by on &lt;/comment&gt;
 &lt;origin&gt;108797&lt;/origin&gt;
 &lt;model&gt;wikitext&lt;/model&gt;
 &lt;format&gt;text/x-wiki&lt;/format&gt;
Итерзен (Uetersen) — Германияса сикт. Куйлӧ Pinneberg юыс вылын. Йӧз 17.965 гӧгӧр (2006).
Емва

Емва () – Коми республикаын кар, Княжпогост районлӧн юркар, Емва кар овмӧдчӧминса шӧрсикт.
География.
Емва пукалӧ Емва юлӧн шуйга берегын. Сыктывкар юркарӧдз 130 км.
Микунь

Микунь () – Коми Республикаын кар, Емдін районса Микунь кар овмӧдчӧминлӧн юркар. 
География.
Микуньсянь Айкатыла юрсиктӧдз 15 км.
Сӧснагорт

Сосногорск () — Рочмуын кар, Коми республикаысь Сосногорск районса веськӧдлан шӧрин, Сосногорск кар овмӧдчӧминса шӧрин.
Ним артмӧм.
Коми йӧз костын мукӧддырйи карсӧ шуӧны "Пожӧмкар".
География.
Кар пукалӧ Изьва ю берегын. Сосногорсксянь Сыктывкар юркарӧдз 345 км.
Велӧдӧм.
Сосногорскын эмӧсь 5 шӧр школаяс, Кадет школа да Сосногорск муниципальнӧй районлӧн Юралысь бердса Искусствояс Гимназия. Медматыс университетыс - Укваса канму техническӧй университет.
Украина

Украина (укр. "Україна") — тайö рeспублика асыввывса Европаын. 
Украиналöн юркар — Киев. Сьöм — гривня; 1 гривня = 100 копийка. Украиналöн каналан кыв — украин кыв.
Донецк

Донецк (, водзджык Сталино, Юзовка) тайӧ Украинаса кар. Ыджыд промышленнӧй, научнӧй да финансовӧй шӧрин Украиналӧн. 
Донецклӧн нимтор — нимтор юлӧн Северский Донецк (эм войвыв областлӧн вылын). 
Йӧз: .
Кыйив

Кыйив () — Украиналӧн юркар. Промышленнӧй, научнӧй да культурнӧй шӧрин. 
Йӧз: .
Чехия

 &lt;ns&gt;0&lt;/ns&gt;
 &lt;revision&gt;
 &lt;parentid&gt;146219&lt;/parentid&gt;
 &lt;timestamp&gt;2025-02-27T16:34:20Z&lt;/timestamp&gt;
 &lt;contributor&gt;
 &lt;ip&gt;176.211.149.139&lt;/ip&gt;
 &lt;/contributor&gt;
 &lt;origin&gt;146220&lt;/origin&gt;
 &lt;model&gt;wikitext&lt;/model&gt;
 &lt;format&gt;text/x-wiki&lt;/format&gt;
Чехия, Чехия Республика () — тайӧ республика Европаын. Чехиялӧн юркар тайӧ Прага (Praha).
Коксяр

 &lt;ns&gt;0&lt;/ns&gt;
 &lt;revision&gt;
 &lt;parentid&gt;141575&lt;/parentid&gt;
 &lt;timestamp&gt;2023-08-06T08:25:36Z&lt;/timestamp&gt;
 &lt;contributor&gt;
 &lt;username&gt;Lysenko97&lt;/username&gt;
 &lt;/contributor&gt;
 &lt;minor /&gt;
 &lt;origin&gt;142577&lt;/origin&gt;
 &lt;model&gt;wikitext&lt;/model&gt;
 &lt;format&gt;text/x-wiki&lt;/format&gt;
Коксяр () — тайӧ кык котыра спорт ворсӧм, кодлӧн могыс йӧртны мачсӧ мӧд котырлӧн воротаӧ.
Коксяр Рочмуын.
Роч Премьер-Лига
Роч Клубъяс
Усть-Вымьлӧн район

 &lt;ns&gt;0&lt;/ns&gt;
 &lt;revision&gt;
 &lt;parentid&gt;16534&lt;/parentid&gt;
 &lt;timestamp&gt;2009-01-21T02:33:34Z&lt;/timestamp&gt;
 &lt;contributor&gt;
 &lt;username&gt;Yufereff&lt;/username&gt;
 &lt;/contributor&gt;
 &lt;comment&gt;Перенаправление на Емдін район&lt;/comment&gt;
 &lt;origin&gt;16535&lt;/origin&gt;
 &lt;model&gt;wikitext&lt;/model&gt;
 &lt;format&gt;text/x-wiki&lt;/format&gt;
Вуктыл каркытш

Вуктыл каркытш () — Коми республикаын квайт каркытш ӧти. 2015 вося вӧльгым тӧлысь 19-ӧд лунӧдз вӧлі Вуктыл районӧн. Юркар: Вуктыл
История.
Район артмӧдӧма 1975 вося урасьӧм тӧлысь 21 лунӧ Печора да Ухта карса сӧветъяс улӧ пырысь муяс тшӧт весьтӧ.
Юклӧм.
Вуктыл районын 2015 вося вӧльгым тӧлысь 19-ӧд лунӧдз вӧлі 5 веськӧдланін: ӧти кар (Вуктыл) да 4 сикт овмӧдчӧмин.
Оланінъяс.
Вуктыл каркытшын 11 оланін: ӧти кар (Вуктыл), 5 посёлок, 2 сикт да 3 грезд.
Княжпогост район

Княжпогост район () - тайӧ Коми Республикалӧн район. Артмöдöма 1939 вося сора тӧлысь 14 лунö. 1963 воöдз шусис Кöрттуй район (Железнодорожнöй район). 
Куйлö республика рытыввылын. Мувывтор 24,6, оланiнъяс – 48. Медыджыдöсь на пöвстын кык посёлок: Синдор да Чимавöрöк, сиктъяс: Сьöська да Серегов. Олöны дзоньнас 29,7 сюрс морт. Олысьяс 64,4 % рочьяс, 17,9 % комияс. 
Шöрин – Емва кар.
Районса юралысь: Такаев Радик Николаевич. 
Емва районын 2 карса (Емва, Синдор) да 10 сиктса овмöдчöмин:
Емва районын 48 оланiн:
Кӧрткерӧс район

Кӧрткерӧс район () - тайӧ Коми Республикалӧн район.
Юрсикт: Кӧрткерӧс
География.
Районыс – 19 760 км² ыджда (Коми мулӧн 5% мында). Кӧрткерӧс район лунвылын – Перым Коми кытш, войвылын – Емдін район, рытыввылын – Сыктывдін район, асыввылын – Кулӧмдін район.
Район пыр визувтӧ Эжва ю. Кӧрткерӧс районын Эжва вылӧ усьӧны Висер да Лӧкчим юяс.
Йӧз.
2007 воын Кӧрткерӧс районын вӧлі 22 849 морт. На лыдын медунаыс комияс – 75 %-ысь унджык.
Веськӧдлӧм.
Кӧрткерӧс районын юралысьнас вӧлі Даньщиков Иван Николаевич, ӧні - Кулаков Сергей Анатольевич.
Районса веськӧдланінас медыджыдыс Доломина Николай Иванович. 
Веськӧдланінлӧн адрес: 168020, Кӧрткерӧс район, Кӧрткерӧс сикт, Сӧвет ул. 225; Факс: (82136) 922-46.
Юклӧм.
Кӧрткерӧс районын 18 сикт овмӧдчӧмин, кытчӧ пырӧ 53 оланін. Водзынсӧ овмӧдчӧмин пыдди вӧлі шуӧны сельсӧвет.
Оланінъяс.
Кӧрткерӧс районын арталӧны 53 оланін.
Печора район

Печора район () - тайӧ Коми Республикалӧн район. 
Юклӧм.
Печора районын 15 веськӧдланін: 4 кар овмӧдчӧмин да 11 сикт овмӧдчӧмин.
Оланінъяс.
Печора районын 32 оланін: 1 кар (Печора), 3 кар овмӧдчӧмин (Изъяю, Кожва да Путееч), 17 посёлок, 2 сикт (Соколов да Яранкурья) да 9 грезд.
Луздор район

Луздор район () — тайӧ Коми Республикалӧн асвеськӧдлан юкӧн, муниципалитет сяма район.
Официальнӧй нимыс — «Луздор» муниципальнӧй районса муниципальнӧй юкӧн.
Юрсикт: Абъячой
География.
Луздор район пукалӧ Коми Республикаса рытыв-лунвыв пельӧсын. Сыкӧд орччӧнӧсь Сыктыв да Койгорт районъяс, Кардор да Киров обласьтъяс. Мувывторйыс 13168 км2 ыджда.
Район пыр мунӧ Сыктывкар-Киров автотрасса.
Районса овмӧдчӧминъяс.
Луздор районын 16 сикт овмӧдчӧмин:
Оланінъяс.
Луздор районын 90 оланін: 14 сикт, 16 посёлок да 60 грезд.
История.
Луздор район артмӧма 1929 вося сора тӧлысь 15-ӧд лунӧ. 1935 вося урасьӧм тӧлысь 10-ӧд лунӧ сыысь вӧлі торйӧдӧма Летка район, кодӧс бара пыртӧмаӧсь Луздор районӧ 1963 воын.
Символъяс.
Луздор районлӧн эм герб, дӧрапас да кып
Луздор районса кып
(К.С. Сердитов / Я.С. Перепелица) 
 Мувыв олӧмлӧн оз помась нэмыс.
 Шудыс тэ ордысь медым оз мун,
 Ми пӧсь сьӧлӧмъяс козьналам тэныд,
 Миян Луздорным — ас чужан му.
 А тӧждлуныс миян дзик быдӧнлы вичмас,
 Лов ышӧдысь мӧвплӧн зэв вынйӧра борд.
 И ставсьыс на шуда и ставсьыс на мича
 Мед миянын век лоас морт.
 Шонді зарниӧн ӧшиньс мыськӧ,
 Няньӧн ӧвтыштӧ асъя тӧвру.
 Мукӧoд муыс тай ньӧти оз кыскы,
 Миян Луздорным — ас чужан му.
 А тӧждлуныс миян дзик быдӧнлы вичмас,
 Лов ышӧдысь мӧвплӧн зэв вынйӧра борд.
 И ставсьыс на шуда и ставсьыс на мича
 Мед миянын век лоас морт.
Юралӧм.
Луздор районса ӧнія уставыс вынсьӧдӧма 2005-ӧд вося ӧшым тӧлысь 28-ӧд лунӧ.
Йӧз.
Олӧны районас 24,7 сюрс морт (2010). 60 прӧчентысь унджык — комияс. Наысь кындзи олӧны нӧшта 19 чужанвужъя войтыр. Тані видз-му овмӧса 91 оланін.
Культура.
Луздор районын уджалӧны Г. Горчаков нима Абъячойса йӧзкост театр да 40 культура керка.
Абъячойын эм И.А. Яборов нима, ас мулы сиӧм музей.
Луздорса библиотекаяссӧ ӧтувтӧма ӧти системаӧ (МЦБС), кытчӧ пырӧны В. В. Юхнин нима шӧр библиотека, Челядьлы шӧр библиотека да 24 филиал. 
Луздорас сьылысь-йӧктысь-ворсысь котыръяс:
Быд во районас лӧсьӧдлӧны «Луза дорса гаж».
Сӧснагорт район

Сосногорск район () — Коми республикаын район.
Веськӧдлан шӧрин: Сосногорск
Юклӧм.
Сосногорск районын 2012 воӧдз вӧлі 10 веськӧдланін: куим кар овмӧдчанін да 7 сикт овмӧдчӧмин.
2012 вося ода-кора тӧлысь 11-ӧд лунся Коми Республикаса 37-РЗ[10] №-а Оланпасӧн Сосногорск кар овмӧдчӧмин да «Вылыс Изьва», «Вис», «Йираёль», «Керки», «Ичӧт Пера», «Поляна» да «Уквавом» сикт овмӧдчӧминъяс ӧтувтӧма Сосногорск кар овмӧдчӧминӧ.
Оланінъяс.
Сосногорск районын 21 оланін: ӧти кар (Сосногорск), кык кар овмӧдчӧмин (Улыс Одес да Войвож), 12 посёлок, ӧти сикт овмӧдчӧмин (Уквавом) да вит грезд.
Сыктывдін район

Сыктывдін район () — тайӧ Коми республикаын район. Лӧсьӧдӧма 1929 вося сора тӧлысь 15-ӧд лунӧ.
Юрсикт: Выльгорт
Юклӧм.
Сыктывдін районын 13 сикт овмӧдчӧмин.
Оланінъяс.
Сыктывдін районын 49 оланін: 10 сикт, 13 сиктса посёлок да 26 грезд.
Сыктыв район

Сыктыв район () - тайӧ Коми Республикалӧн район.
Юрсикт: Визин
Юклӧм.
Сыктыв районас 11 сикт овмӧдчӧмин.
Оланінъяс.
Сыктыв районын 79 оланін: 9 сикт, 8 посёлок да 62 грезд.
Мылдін район

Мылдiн район () — Коми Республикалӧн район.
Юрсикт: Мылдiн
Юклӧм.
Мылдін районын 11 веськӧдланін: ӧти кар (Мылдiн) да 10 сикт овмӧдчӧмин.
Оланінъяс.
Мылдін районын 34 оланін: ӧти кар овмӧдчӧмин (Мылдін), 16 посёлок, 4 сикт да 13 грезд.
Удора район

Удора район () — тайӧ Коми Республикалӧн район.
Юрсикт: Кослан
Оланінъяс.
Удора районын 55 оланін: куим карса овмӧдчӧмин, кӧкъямыс посёлок, ӧкмыс сикт да 35 грезд.
Юклӧм.
Удора район торъялӧ 15 веськӧдлан юкӧд вылӧ. Тані эм 3 карса да 12 сиктса овмӧдчӧмин.
Емдін район

Емдін район () — тайӧ Коми Республикалӧн район.
Юрсикт: Айкатыла
География.
Юклӧм.
Районын 12 веськӧдланін — 2 карса да 10 сикт овмӧдчӧмин.
Оланінъяс.
Емдін районын 53 оланін: ӧти кар (Микунь), ӧти карса посёлок (Зӧвсьӧрт), 12 посёлок, 5 сикт да 34 грезд.
Кулӧмдін район

Кулӧмдiн район () — Коми Республикалӧн район. Артмис 1929 вося сора тӧлысь 15 лунӧ ВЦИК-са Президиум Шуӧм серти Коми (Зыряна) асвеськӧдлан обласьтын. 2010 вося Ставроссияса Йӧзӧс гижалӧм серти, районын оліс 26 900 морт; 77 % олысьыс — коми.
Юрсикт: Кулӧмдiн
Кулӧмдін район 2010 воын.
Кор 2010 воын мунiс Ставроссияса Йӧзӧс гижалӧм, Кулӧмдін районӧ пырис 63 грезд, сикт да посёлок, на пиысь 3 вӧлі овтӧм. 
Районын олiс 26,9 сюрс морт. 2002 восянь лыдыс чинiс 16 процент вылӧ (республика пасьта 11,5 процент вылӧ). 
Став йӧзысь 12,9 сюрс вӧлi айловӧн, 13,9 сюрс — нывбабаӧн, либö 48 да 52 процент. 2002 воын кö 1000 айлов вылö воис 1059 нывбаба, то 2010 воын — 1079. Та дырйи уджавны вермысь томджык 1000 айлов вылö воис 1003 нывбаба, уджалысь вылö — 859, уджавны вермысьысь олӧмаджык вылӧ — 2915.
Районын медся унаӧсь комияс — став йöзсьыс 77 прочент, рочьяс — 19, украинечьяс — 2 прочент.
Районса верстьӧ пӧвстысь унджыкыс уджавны велӧдчӧм йӧз. Сiдз, 15 арӧса да ыджыдджык йӧз пӧвстысь 8 прочентыс помалӧма вылыс тшупӧда, 25 прочентыс — шӧр тшупӧда да 15 прочентыс улi тшупӧда велӧдчанiн. Таысь ӧтдор, став йӧз пиысь 16 прочентыс помалӧма тыр шӧр школа, 26 прочентыс — 9 класс, 9 прочентыс — начальнöй школа.
Став йӧз пиысь 52 процентыс олiс ас керкаясын, 46 процентыс — уна патераа керкаясын. 
Оланiнъяс.
Кулöмдiн районын 63 оланiн: 16 сикт, 22 посёлок да 25 грезд.
Юксьöм.
Кулӧмдін районын 22 сикт овмӧдчӧмин (вӧвлӧм сикт сӧвет):
Чилимдін район

Чилимдiн район () — тайӧ Коми республикалӧн район.
Юрсикт: Чилимдiн
Юклӧм.
Чилимдін районын 11 сикт овмӧдчӧмин.
Оланінъяс.
Чилимдін районын 37 оланін: 10 сикт, 5 посёлок да 22 грезд.
Вӧркутаю

Вӧркутаю () - тайӧ Коми Республикаын ю (). Веськыд вож Усва юлӧн.
Усва

Усва () - тайӧ Коми Республикаын ю (). Веськыд вож Печора юлӧн.
Изьва район

Изьва район () — тайӧ Коми Республикаса район.
Юрсикт: Изьва
Изьва районын сӧмын 10 сикт овмӧдчӧмин:
Изьва районын 34 оланін:
Изьва (сикт)

Изьва () — Коми Республикаын сикт, Изьва районса юрсикт да Изьва сикт овмӧдчӧминса шӧрсикт.
Ним артмӧм.
Изьва сиктлӧн нимыс артмӧ Изьва ю нимысь. Рочӧн шуӧны Ижма.
География.
Сикт сулалӧ Изьва ю бокын. Изьвасянь Сыктывкар юркарӧдз 544 км.
История.
1922—1929 воясӧ Изьва вӧлі Изьва-Печора уездса веськӧдлан шӧринӧн. Таӧдзыс вӧлі пырӧ Печора уездӧ.
Культура.
Эм коллектив «Изьваса кодзувъяс» сьылан-йӧктан котыр.
Велӧдӧм.
Изьваын куим велӧдчанін. 1-4 класса велӧдчысьяслы, 5-11 класса велӧдчысьяслы да корекционнӧй велӧдчанін. Эм куим челядь виджанін. Вӧчӧны нёльӧд.
Изьва (ю)

Изьва () - тайӧ Коми Республикаын ю (). Шуйга вож Печора юлӧн. Изьва дорын олӧны изьватас.
Койгорт район

Койгорт район () — тайӧ Коми Республикалӧн асвеськӧдлан юкӧн, муниципалитет сяма район.
Официальнӧй нимыс: "Койгорт" муниципальнӧй районса муниципальнӧй юкӧн.
Юрсикт: Койгорт
География.
Койгорт район пукалӧ Коми Республика рытыв-лунвылын. Сыкӧд орччӧнӧсь Кӧрткерӧс, Сыктывдін, Сыктыв да Луздор районъяс, Киров обласьт да Перым край. Мувывторйыс 10 415,7 км2 ыджда.
Юклӧм.
Койгорт районын сӧмын 10 сикт овмӧдчӧмин:
Оланінъяс.
Койгорт районын артавсьӧ 21 оланін: 3 сикт, 3 грезд да 15 посёлок.
История.
Районсӧ Койгортас вӧлі восьтӧма 1949ʼ юнь 7ʼ лунӧ.
Символъяс.
Койгорт районлӧн эм аслас герб.
Юралӧм.
Койгорт районса юралысь пыдди 2014ʼ март 25ʼ лунсянь уджалӧ Линков Алексей Владимирович.
Районса сӧветӧн веськӧдлӧ Мечетин Вадим Сергеевич.
Районса бӧрйысян комиссияын юрнуӧдӧ Ускирева Надежда Анатольевна.
Койгорт районса прокурор Соколов Иван Николаевич.
Йӧз.
Койгорт районын олӧны 8,1 сюрс морт. 40% на пӧвстын - комияс
Койгорт

Койгорт () – Коми Республикаса сикт, Койгорт районса юрсикт да Койгорт сикт овмӧдчӧминса шӧрсикт.
География.
Койгорт пукалӧ Сыктыв юлӧн веськыд бокын.
Австрия

Австрия () — тайӧ канму Европаын.
Перымса Стефан

 &lt;ns&gt;0&lt;/ns&gt;
 &lt;revision&gt;
 &lt;parentid&gt;143383&lt;/parentid&gt;
 &lt;timestamp&gt;2025-03-13T10:23:25Z&lt;/timestamp&gt;
 &lt;contributor&gt;
 &lt;username&gt;KUTKIN&lt;/username&gt;
 &lt;/contributor&gt;
 &lt;origin&gt;146383&lt;/origin&gt;
 &lt;model&gt;wikitext&lt;/model&gt;
 &lt;format&gt;text/x-wiki&lt;/format&gt;
Перымса Стефан (, чужан ним Штэпан Крап; ылӧсас 1340/45, Югдiн — 26 косму лунын 1396 воын, Мӧскуа) — бурсьылысь, пыртӧма Кристослы эскӧмӧ Коми войтырӧс, лӧсьӧдӧма Коми анбур да комиодӧма некымын вичкоса гижӧд. Лӧсьӧдӧма Перым епархия, и лоӧма сэн медводдза епископӧн.
Олӧм туй.
Чужис кӧнкӧ 1340 воын Югдiнын. Сылӧн мамыс Мария вӧлі коми ань, батьыс Симеон вӧлі роч. Перымса Сьтепан, коді коми язычникъясӧс велӧдіс эскыны Кристослы, 1372–1375 воясӧ лӧсьӧдӧма коми гижӧд кыв да комиӧдӧма важ славян да эллин кывйӧн гижӧм вичко небӧгъяс. Бӧрын сійӧ тані епископӧн лоис — Буркывъя Кристос вичколӧн ыджыд мортӧн. Вичко ног кӧ, сылӧн лоис «Перымса» содтӧд ним. Кулӧм бӧрас тайӧ мортсӧ дзебисны Мӧскуаса Кремльӧ, да, дыр мысти на, шуисны вежаӧн.
Кисяр

Кисяр () — тайӧ командалӧн вид чожмӧглӧн. Мог — йортны мячсӧ воротаӧ.
Тывсяр

Тывсяр () — тайӧ командалӧн вид чожмӧглӧн.
Кудсяр

Кудсяр () — тайӧ командалӧн вид чожмӧглӧн.
Васяр

Васяр () — тайӧ кык котырлӧн чожмӧг ворсӧм, кӧні медшӧр могыс — шыбитны мачсӧ мӧд котырлӧн воротаӧ. Быд котырын эм ворота видзысь (либӧ голкипер). Голкипер (вратар) — котырын дзик ӧти ворсысь, коді вермӧм мачсӧ кутны кыкнан кинас. Голкиперлы век колӧ лоны ас му джынйын.
Важвылӧм

 &lt;ns&gt;0&lt;/ns&gt;
 &lt;revision&gt;
 &lt;parentid&gt;108844&lt;/parentid&gt;
 &lt;timestamp&gt;2015-04-24T19:34:55Z&lt;/timestamp&gt;
 &lt;contributor&gt;
 &lt;username&gt;Magioladitis&lt;/username&gt;
 &lt;/contributor&gt;
 &lt;minor /&gt;
 &lt;comment&gt;All info is kept in Wikidata, removed: using (10903)&lt;/comment&gt;
 &lt;origin&gt;120819&lt;/origin&gt;
 &lt;model&gt;wikitext&lt;/model&gt;
 &lt;format&gt;text/x-wiki&lt;/format&gt;
Важвылӧм () тайӧ морт йылысь наука.
Печӧра

 &lt;ns&gt;0&lt;/ns&gt;
 &lt;revision&gt;
 &lt;parentid&gt;114695&lt;/parentid&gt;
 &lt;timestamp&gt;2017-09-20T13:14:41Z&lt;/timestamp&gt;
 &lt;contributor&gt;
 &lt;username&gt;Estopedist1&lt;/username&gt;
 &lt;/contributor&gt;
 &lt;comment&gt;Категория:Уна вежӧртаса терминъяс&lt;/comment&gt;
 &lt;origin&gt;127021&lt;/origin&gt;
 &lt;model&gt;wikitext&lt;/model&gt;
 &lt;format&gt;text/x-wiki&lt;/format&gt;
Луз

Луз () – тайӧ Коми Республикаын ю (). Веськыд вож Юг юлӧн.
Вӧргашор

Вӧргашор ) — тайӧ Коми республикаын Вӧркута каркытшӧ пырысь посёлок.
География.
Вӧргашорсянь Вӧркута карӧдз 30 км.
История.
Чужис 1930-40-ӧд воясӧ кыдзи лагернӧй пункт.
Йошкар-Ола

Йошкар-Ола ("Гӧрдкар") ("Якшар-Хала"; водзджык "Царёвококшайск", мари "Чарла", "Цар-Ола") тайӧ Россияса кар, Мари Эл Республикалӧн юркар. Промышленнӧй, научнӧй да культурнӧй шӧрин. 
Йӧз: 248,7 сюрс гӧгӧр (2008).
Саранош

Саранош (мокша "Саранош", эрзя "Саран ош", роч "Саранск") тайӧ Рочмуса кар, Мордовия Республикалӧн юркар. Промышленнӧй, научнӧй да культурнӧй шӧрин. 
Йӧз: 332,2 сюрс гӧгӧр.
Пермь

 &lt;ns&gt;0&lt;/ns&gt;
 &lt;revision&gt;
 &lt;timestamp&gt;2008-06-11T15:25:35Z&lt;/timestamp&gt;
 &lt;contributor&gt;
 &lt;username&gt;Yufereff&lt;/username&gt;
 &lt;/contributor&gt;
 &lt;comment&gt;«Пермь» переименована в «Перым»: Орфография&lt;/comment&gt;
 &lt;origin&gt;7797&lt;/origin&gt;
 &lt;model&gt;wikitext&lt;/model&gt;
 &lt;format&gt;text/x-wiki&lt;/format&gt;
Сочи

Сочи — тайӧ Рочмуса кар, Краснодар ладорлӧн кар, Сьӧд саридз дорын. Курорт.
Йӧз лыд: 406,8 сюрс гӧгӧр (2008).
Югдін

Югдiн ("Ыджыд Югдін, Ыджыд Устюг") (роч "Великий Устюг") тайӧ Россияса кар, Вӧлӧгда обласьтысь Югдін районлӧн веськӧдлан шӧрин. Культурнӧй шӧрин.
Кардор

 &lt;ns&gt;0&lt;/ns&gt;
 &lt;revision&gt;
 &lt;parentid&gt;108853&lt;/parentid&gt;
 &lt;timestamp&gt;2021-10-16T08:28:24Z&lt;/timestamp&gt;
 &lt;contributor&gt;
 &lt;username&gt;Εὐθυμένης&lt;/username&gt;
 &lt;/contributor&gt;
 &lt;minor /&gt;
 &lt;comment&gt;() → &lt;/comment&gt;
 &lt;origin&gt;136790&lt;/origin&gt;
 &lt;model&gt;wikitext&lt;/model&gt;
 &lt;format&gt;text/x-wiki&lt;/format&gt;
Кардор (роч "Архангельск") тайӧ Рочмуса кар, Кардор обласьтлӧн юркар. Промышленнӧй, научнӧй да культурнӧй шӧрин. 
Йӧз: 351,6 сюрс гӧгӧр (2005).
Чердін

Чердін (роч "Чердынь") тайӧ Россияса кар, Перым ладорлӧн кар. Культурнӧй шӧрин.
Перым кыпӧдӧмаӧсь Колва ю бокӧ. 
Йӧз: 5,4 сюрс гӧгӧр (2008).
Ханты-Вӧгул асвеськӧдлан кытш — Йӧграму

Канты-Вӧгул асвеськӧдлан кытш - Йӧграму () — Рочму Войвылын Из водзса Об ковтысын кытш. 
Йӧгра кытш: 
Каръяс:
Котлас

Котлас ("Пырас", роч "Котлас") тайӧ Россияса кар, Кардор обласьтлӧн кар. Промышленнӧй шӧрин. 
Йӧз: 60,6 сюрс гӧгӧр (2008)
Айкатыла

Айкатыла () – Коми Республикаса сикт, Емдін районса юрсикт да Айкатыла сикт овмӧдчӧминса шӧрсикт.
География.
Айкатыла пукалӧ Эжва ю бокын.
История.
Грездыс артмис XVI нэм пансигӧн. 1646 да 1678 вося Йӧзӧс гижалӧм дырйи грездсӧ пасйӧма кыдзи "Айкинская".
Сиктлӧн медся важ юкӧннас лоӧ Шожым грезд. Айкатыла артмӧма 1608—1628 вояс костас. Медводдзаысь Айкинская грезд казьтыштӧма 1646 вося Йӧзӧс гижалан небӧгын. Сэки кык керкаын олӧмаӧсь Василий Власович да Степан Фёдорович Исаковъяс. Предание серти, Айкатылаӧ овмӧдчысьяс водзынсӧ олісны Кырс грездын.
Эстония

Эст му (, , ), каныслӧн тыр нимыс Эст Республика (). Тайӧ асшӧр канму Войвыв Европаын Балты саридз дорын. Войвылын сійӧ петӧ Финн куръя дорӧ, рытыввылын Балты вадорӧ, лунвылын межаасьӧ Латвиякӧд (суйӧрыслӧн кузяыс ), асыввылын Роч мукӧд (). 
Эст мулӧн мувывторыс ыджда, олысьыс – матӧ 1 млн. 341 сюрс морт (2007’ воын). Канмуыс юкӧма 15 мутасӧ (maakond). Юркарыс Таллинн (эст ногӧн Tallinn), кӧні олӧ 400 сюрс кымын морт. Мукӧд ыджыдджык каръяс – Тарту, Нарва, Кохтла-Ярве, Пярну.
Эст муыд босьтӧма асшӧрлун 1918’ урасьӧм 24’ лунӧ, эськӧ 1940-41’ да 1944-1991’ воясӧ вӧлӧма сӧветъяс улын, а 1941-1944’ воясӧ – немеч улын. 1991’ моз 20’ лунсянь бара асшӧрлуна. Каналан кывйыс – эст кыв (eesti keel). Талун Эст муын – уна ютыра ставӧн бӧръяна юралӧм, эм 4 вося парламент (Riigikogu), юралысь (ӧні Алар Карис) да веськӧдланін. 1991’ восянь Эст Республика пырӧ Ӧтувтчӧм войтыръяс котырӧ, а 2004’ восянь Эвропаса йитчӧмӧ да НАТО-ӧ.
Мувывтор.
Эст му — уна юа-тыа да діа му. 15 сюрс во сайын сійӧ мездмис йиысь да Балты саридзлӧн гыяс улысь. Ӧні тані паськыд коръя вӧръяс вежласьӧны лыска вӧръясӧн, 40% муыс гӧран муяс улын. Вӧръясын эм быдсяма пемӧсыс, но медуна олӧ косуля да кӧч. Кӧдзан культураяс пиысь медъёна быдтӧны шобді да рудзӧг. Эст муын быдмӧны каштан да кольтусь куст, но тасянь войвывланьджык – оз нин. Ставнас Эст мулӧн мувывторыс – матӧ 45 сюрс км². Сора тӧлысьын шоныдыс шӧркодя овлӧ +17, урасьӧм тӧлысьын – 6 кӧдзыд.
Діыс Эстонияын – 1500 кымын, медыджыдыс – Сааремаа, кӧні лада саридз климат понда олӧ уна гежӧд быдмӧг. Медджуджыд кырйыс Эстонияын – 318 метра джуджда Ыджыд Мунамяги, сыысь ыджыдыс Балты дорын абу.
Йӧзыс.
Эст муын олӧ 1,35 миллион морт, шӧркодя – 30 мортӧн быд км²-ын. Медгырысь каръяс – 400 сюрс олыся Таллинн, 100 сюрса Тарту да 67 сюрса Нарва. Олысьяс письыс эстъяс артмӧдӧны 69%, рочьяс – 26%, украинасаяс – 2%. Свенъяслӧн да ингерманландсалӧн эм культура автономия.
Экономика.
Выльысь асшӧрлунасьӧмыс ёна ӧддзӧдіс Эст муын овмӧсыслысь лыбӧм-сӧвмӧӧмсӧ. Шӧркоддьӧм удждоныс ӧні 800 USD, кытысь чинтӧны 22% вот. Удж сетысь мынтӧ 33,3% йӧзкостса да уджтӧмъяслы отсасьӧм могысь вот, вузӧсысь да мукӧд могмӧдӧмысь босьтӧны 18% вот. Вузасьӧм-ньӧбасьӧмыс медбура сӧвмӧ Финляндиякӧд, Швециякӧд да Германиякӧд. Эст мулӧн медыджыд инвесторъясыс – свенъяс, Эстонияса овмӧсӧ найӧ пуктӧмаӧсь 3,35 миллиард EUR, Сомияслӧн инвестируйтӧма 1,75 миллиард EUR, Америкаса Ӧтувтӧм Штатъяслӧн — 377 миллион EUR. Ачыс Эст муыс медуна сьӧм пуктӧма Литваӧ (405 миллион EUR) да Латвияӧ (340 миллион EUR).
Эстъяс

Эстъяс (эст "eestlased") - чудь–йöгра войтыр, канкывйыс Эстонияын — эст кыв. 
Медводдза йöзыс татчöс муясын овмöдчылöмаöсь 11 сюрс во сайын кымын, а чудь–йöгра олöны танi бöръя 5 сюрс восö нин. Каръяс пиысь важ гижöдъясын медводдзаысь гаравлöны Тарту – 1030–öд воын, а Таллинн – 1154–öд воын. Ас канму артмытöдз Войвыв Эстония 1219–öд воын босьтöны датчана, а Лунвыв Эстония – немечьяс 1224–öд воын. Сöмын Сааремаа пöшти нэм чöж олö джынвыйö асшöра. Ливонияса ожман помасьöм бöрын 1583–öд воын Эстония веськалö полякъяс да шведъяс киö, а 17–öд нэмлöн мöд джынсяньыс ставнас вуджö шведъяслы. Сэки Швецияын медъёна паськалö протестантизм, та понда кызвын эстыс — лютерана. Та вöсна жö ёна водз пондöны йöзöдны эст кывъя литература, позьö сюрöдны бур тöдöмлунъяс. 17–öд нэм помланьö нин джын войтырыс лоö велöдчöма, а небöгыд крестьяналöн гортас абу нин гежöдтор. Тартуса Университет панöны 1632–öд воын. Крестьяналы школаяс восьтöны ветымын воöн сёрöнджык.
Иван Алексеевич Куратов

 &lt;ns&gt;0&lt;/ns&gt;
 &lt;revision&gt;
 &lt;parentid&gt;146368&lt;/parentid&gt;
 &lt;timestamp&gt;2025-03-13T09:02:08Z&lt;/timestamp&gt;
 &lt;contributor&gt;
 &lt;username&gt;KUTKIN&lt;/username&gt;
 &lt;/contributor&gt;
 &lt;minor /&gt;
 &lt;origin&gt;146370&lt;/origin&gt;
 &lt;model&gt;wikitext&lt;/model&gt;
 &lt;format&gt;text/x-wiki&lt;/format&gt;
Иван Алексеевич Куратов (комиӧн Ӧльӧш Вань, 1839–1875) – коми поэт, коми литературалы подув пуктысь, коми кыв туялысь.
Гижан удж.
Иван Куратов – коми поэт, коми литературалы подув пуктысь. Кывбуръяс босьтчис гижны Яренскын на. Поэт ас водзас пуктiс ыджыд мог – велöдны коми йöзöс да висьтавны налöн олöм йылысь. Коми йöзлысь ХIХ–öд нэмса олöмсö петкöдлiс "Закар ордын", "Понкöд", "Гöль зон", "Пемыд", "Выль сьыланкыв" да мукöд кывбуръясын. Йöзлысь оласногсö восьтic "Коми бал", "Яг морт", "Важся коми войтырлöн кодралöм" гижöдъясын.
Иван Куратов вуджöдic роч да Рытыв Европаса поэтъяслысь кывбуръяс, кыдз ученöй–лингвист лöсьöдiс коми грамматика. 
1866–öд воын "Вологодские губернские ведомости" газетын вӧлі йöзöдӧма "Зырянские песни" статья. Чайтӧны, мый статьясӧ дасьтіс Иван Куратов. Уджас пыртӧма ассьыс вит кывбур, но кипассö абу пуктӧма. 
Поэтлöн нимыс лои паськыда тöдса 1917–öд вося Октябр революция бöрын. Медводдзаысь тöдтöм коми поэт йылысь 1923–öд воö юöртic "Парма ёль" журнал. 1926–öд воын "Коми гижысьяс" небöгын вöлi йöзöдöма кöкъямыс кывбур. 
Поэтлöн 100 во тыригкежлö, 1939 воын, Коми небöг лэдзанiнын петiс кык небöгö öтувтöм гижöд чукöр.
Жаков Пальӧ Кальӧ

Жаков Пальӧ Кальӧ ("Пальэ Кале"; "Палалей Кале"; "Гара-морт", ; 1866–1926) — коми гижысь, коми оласног тулысь, мир пасьтала нималана философ.
Олан туй.
Каллистрат Жаков чужӧма 1866-ӧд вося кӧч тӧлысь 30-ӧд лунӧ Вӧлӧгда губерниялӧн Усть–Сысольск карбердса Давпон грездын (ӧнi Сыктывкар). Помалӧма Усть–Сысольскын уездса училище (1879), Тотьма карын велӧдысьясӧс дасьтан семинария (1884). 1885-ӧд воын уджалӧма Вятка губернияса Холуницкӧй заводын. Вӧлӧма писарӧн Кӧрткерӧсын.
Велӧдчӧма Вӧлӧгдаса реальнӧй училищеын да 1891-ӧд воын пырӧма велöдчыны Петыркарса вӧр институтö, но сьöкыд висьöм вöсна эновтӧма, недыр кад велӧдӧма манастырын. 1896-ӧд воын пырӧма велӧдчыны Киевса университетлӧн физика-математика факультетö, а сэсся 1897-ӧд воын вуджӧма история–филология факультет вылӧ. 1889–1891-ӧд воясын велöдчӧма Петербургса университетын да лоӧма сэні велӧдысьӧн. Велӧдчигас пыдісянь туялӧма коми йӧзлысь олӧмсӧ да лӧсьӧдӧма туясян гижӧдъяс. 1911-ӧд восянь – профессор.
1908-ӧд воын академик В.М. Бехтерев корӧма К. Жаковӧс уджавны психо–неврологическӧй институтӧ. Велӧдӧма сэні 1917-ӧд воӧдз. 1917–1926-ӧд воясын олӧма Псковын, Юрьевын (Тарту, Эстония) да Ригаын (Латвия). 
Кулӧма 1926-ӧд вося тӧвшӧр тӧлысь 20-ӧд лунӧ Ригаын, дзебӧма Пӧкрӧв шойна вылӧ. 1990-ӧд вося ӧшым тӧлысь 19-ӧд лунӧ К.Жаковлысь шойсö выльысь дзебисны Сыктывкарын Шӧр шойна вылö.
Гижан удж.
К.Жаков гижис ёнджыкасö роч кыв вылын. Медводдза гижӧдъяссӧ – кывбуръяс, очеркъяс, висьтьяс вӧлі йӧзӧдӧма ХХ–ӧд нэм пуксигӧн Петербургын («Парма» небӧг лэдзанінын). Зэв тӧдчана да гижысьӧс паськыда нимӧдана уджъясӧн лоины «Сквозь строй жизни» (1912—1914) (комиöн «Олöм бужöдъяс вомöн») повесьт да важся коми йӧзлӧн олӧм йылысь «Биармия» поэма (1916). Жаковлысь гижöдъяссö бура донъялісны Максим Горький, Александр Блок, Валерий Брюсов да мукöд.
Сылысь гижӧдъяссӧ вуджӧдӧма латыш, маддяр да финн кывъяс вылӧ. Мойдъяссӧ йӧзӧдӧмаӧсь тшӧтш и суйӧр сайын.
Кальö Жаков отсалӧма Коми муысь петӧм уна йӧзлы, тшöтш и нималана социолог Питирим Сорокинлы.
Философия.
Жаков вöлі пыдісянь мöвпалысь мортöн. Сылöн мöвпыс сöвмис материализм да атеизмсянь религиознöй мистицизмöдз. Сійö лöсьöдіс «лимитизм» философскöй велöдöм, кодлысь подувъяссö восьтіс нин аслас медводдза философскöй уджас «Теория переменного и предела в гносеологии и в истории познания» (1904). Унатор вöчис «художественно-философскöй критикаын». Тайö жанрас гижöма «Леонид Андреев и его произведения (Опыт философской критики)» (1909) да «Иван Карамазов. Попытка философского толкования романа Достоевского "Братья Карамазовы"» (1909) да мукöд удж.
Мукӧдтор.
К. Жаков тшӧкыда волывлӧма Коми муӧ, вӧзйӧма нуӧдны школаса реформа, пыртны школаӧ коми кыв велӧдӧм, коми истории да культура велӧдӧм.
Юхнин Василий Васильевич

Юхнин Василий Васильевич (комиӧн "Луздор Вась", "Öнчу Вась"; 1907–1960) – комигижысь.
Гижан удж.
Гижысьлӧн литератураын сайним — Луздор Вась. Ассьыс медводдза гижӧдсӧ йӧзӧдіс 1927 воын.
1930–öд вояс заводитчигöн сылöн перö улысь петiсны «Аскост тыш» висьт да «Дiнъёльса вöрпункт» повесьт, коді сиӧма Коми Войвылын видз-му да вӧр овмӧсъяс сӧвмӧдӧмлы.
1939–öд воö «Ударник» журналын йöзöдiс коми литератураын «Алöй лента» медводдза роман, кöнi висьтавсьö ХХ–öд нэм пансигöн коми крестьяналöн олöм йылысь. 1941–öд воын тайö романыс петiс торъя небöгöн. Роман йӧзӧдӧмысь сьӧмсӧ Луздорса Вась сетіс чужан сиктыслы пилорама ньӧбӧм вылӧ. 1954 воын романсӧ вӧлі неуна вежлалӧма, лоины выль геройяс — большевикъяс. Роман лои идеологизированнӧйӧн.
Ыджыд ин Василий Юхнин творчествоын босьтӧ Айму вӧсна Ыджыд тыш тема. Сылы сиӧма «Менам Москва» кывбур (1941),«Герой йылысь сказ» поэма (1942), кӧні висьтавсьӧ Сӧветскӧй Союзса В.П. Кисляков подвиг йылысь, «Сöветскöй Союзса герой Николай Оплеснин» очерк (1942), «Ухта карса пионер» очерк (1943) бурӧвӧй мастер Косолапкин йылысь, вермӧмӧ тыллӧн пай пуктӧм йылысь. Гижысь уджалiс публицистика жанрын.
1950–öд воö сiйö йöзöдiс ылi Войвылын Сöвет власьт воясö выль олöм пуксьöм йылысь «Тундраса бияс» роман да заводитiс гижны мöдöс – «Шувгöны пожöмъяс», кодöс эз удит помавны висьöм вöснаыс. «Войвыв кодзув» журналын вӧлі йӧзӧдӧма помавтӧм романысь 4 юкӧн (2007 во, 8-10 №№ 8).
Ёна тöдсаöсь В. Юхнинлöн челядьлы гижöм небöгъясыс: «Зарни кыв» пьеса–мойд да «Биа нюр» повесьт. «Биа нюр» медводдзаысь петавліс 1952 воын. Тайӧ кык велӧдчысь Сеня Майбыров да Митя Кушманов йылысь гижӧд, кыдзи найӧ тӧдмалісны Биа нюлысь гусяторсӧ. Гижöдъяссö сылысь вуджöдöма роч кыв вылö да йӧзӧдӧма торъя небӧгӧн 1959 воын. Тайӧ вӧлі коми челядьлы лӧсьӧдӧм медводдза гижӧд, коді петіс Ставсоюзса тшупӧдӧ.
СССР–са гижысьяс котырын 1938–öд восянь.
Небӧгъяс.
Йӧзӧдӧм небӧгъяс татысь:
Тӧвшӧр тӧлысь

Тöвшöр тöлысь ("Январ") — тöвся тӧлысь.
Öнiя олöмö да календарö пырисны важся кадсянь воöм коми тöлысь нимъяс. Кыв туялысьяс видлiсны талунъя кывъясöн да шыпасъясöн нимтыны тöлысьяссö, гöгöрвоöдны миян кадся олысьяслы. Налöн киын вöлiны некымын нога тöлысь гижан нимъяс, кодъясöс воддза йöзыс быд ногыс дзугöмаöсь — коми кывсö тöдтöгыс да сы кадö грамматика нормаяс абутöмла.
Тöвшöр – важъя гижöдъясын гижöма «тошор», «толшор». Öнi чайтöны, тöвшöр — тайö тöлысь, кор тöлыслöн воö шöрыс.
Öшмöс.
Коми календар. 2009 во / Дасьтiс "А. Н. Рассыхаев". Сыктывкар, 2008.
Урасьӧм тӧлысь

Урасьӧм тӧлысь ("Февраль") тайӧ тӧвся тӧлысь.
Ӧти важъя гижӧдын паныдасьлӧ «вуорсим» кыв, кодӧс петкӧдӧны «вурсьӧм» кывйысь. Мӧд гижӧдын тӧлысьсӧ шуӧма «урсимъ», коді матын пӧ «урӧс» кывкӧд — лёк, омӧль поводдя. 
Ӧшмӧс.
Коми календар. 2009 во / Дасьтіс "А. Н. Рассыхаев". Сыктывкар, 2008.
Рака тӧлысь

Рака тöлысь ("Март") тайö тувсовъя тӧлысь.
Важъя гижöдъясас тöлысьсö шуöма «рака». Татшöм вежöртаса жö тöлысь нимыс удмуртъяслöн. Сiдзкö, тайö лэбачьясыслöн ышман кад.
Öшмöс.
Коми календар. 2009 во / Дасьтiс "А. Н. Рассыхаев". Сыктывкар, 2008.
Косму тӧлысь

Косму тӧлысь ("Апрель") — тувсовъя тӧлысь.
Тӧлысьыслӧн нимыс кипомысь гижӧдъясын пасйӧма, кыдзи «космоусъ», «косму». Чайтӧны, мый тадзи тӧлысьсӧ шуӧмаӧсь сы кадӧ, кор комияс овлӧмаӧсь лунвылынджык, и муыс та кадӧ кос нин.
Ӧшмӧс.
Коми календар. 2009 во / Дасьтіс "А. Н. Рассыхаев". Сыктывкар, 2008.
Ода-кора тӧлысь

Ода-кора тӧлысь ("Май") — тувсовъя тӧлысь.
Важся гижӧдъясын тӧлысьсӧ шуӧма «ода-кора». Артмӧма нимыс сыысь, мый муыс садьмӧ, петкӧдчӧ муяс вылын веж турун да пуяс вылын кор.
Ӧшмӧс.
Коми календар. 2009 во / Дасьтіс "А. Н. Рассыхаев". Сыктывкар, 2008.
Лӧддза-номъя тӧлысь

Лӧддза-номъя тӧлысь ("Июнь", "Юнь") — гожся тӧлысь.
Кык сикас гижӧдын тӧлысьсӧ пасйӧма «лосца номъя», «лосца» да вайӧдӧма роч кывъя вуджӧдӧм «паутной». Туялысьяс серти, нимыс сыысь, мый тайӧ тӧлысяс петкӧдчӧны номъяс да лӧдзьяс.
Ӧшмӧс.
Коми календар. 2009 во / Дасьтіс "А. Н. Рассыхаев". Сыктывкар, 2008.
Сора тӧлысь

Сора тӧлысь ("Июль", "Юль") — гожся тӧлысь.
Тӧлысь ним артмӧм гӧгӧр — вензьӧмъяс. 
Ӧтияс чайтӧны, мый «сора» кыв артмӧма «сю оран» кывъясысь, коді индӧ нянь вундан кад вылӧ. 
Мӧдъяс — мый тайӧ кывнас вӧлі шуӧны «вотӧс, тусь, урожай». 
Нӧшта ӧти вӧзйӧм — водзынсӧ тӧлысьсӧ шусис «сӧра», кодлӧн вежӧртасыс — «тусь воӧм, за чорзьӧм».
Сора тӧлысьлӧн вежӧртасыс ӧні коми кывйын «сорлалӧм, кыдъя».
Ӧшмӧс.
Коми календар. 2009 во / Дасьтіс "А. Н. Рассыхаев". Сыктывкар, 2008.
Моз тӧлысь

Моз тӧлысь ("Август") — гожся тӧлысь.
Важъя гижӧдъясын тӧлысь нимыс «мозь», «моз». Туялысьяс некымын ног гӧгӧрвоӧдӧны ним артмӧмсӧ. 
Медводдза вӧзйӧм: артмӧма «мозым» кывйысь, кодлӧн вежӧртасыс — «сёйны номсӧдлӧм». 
Мӧд гӧгӧрвоӧдӧм: сылӧн эм «сёян-юанӧн озыр» вежӧртас. Сідзжӧ чайтӧны, мый моз нимыс йитчӧма «урожай идралӧмкӧд».
Ӧшмӧс.
Коми календар. 2009 во / Дасьтіс "А. Н. Рассыхаев". Сыктывкар, 2008.
Кӧч тӧлысь

Кӧч тӧлысь ("Сентябр") — арся тӧлысь.
Ки помысь гижӧдын тӧлысь нимсӧ пасйӧма кыдзи «кічь». Туялысьяс шуӧны, мый тайӧ торкалӧмӧн гижӧм «кӧч» кыв. Подулалӧны ассьыныс видзӧдлассӧ сыӧн, мый тайӧ тӧлысяс, кор усьӧм коръяс вӧсна кольӧ пасьтӧм пуяс, вӧралысьяс окотапырысь кыйӧны кӧчӧс.
Ӧшмӧс.
Коми календар. 2009 во / Дасьтіс "А. Н. Рассыхаев". Сыктывкар, 2008.
Йирым тӧлысь

Йирым тӧлысь ("Октябр") — арся тӧлысь.
Важся гижӧдъясын тӧлысьсӧ пасйӧма кыдзи «ерым», «ерымъ». Кыв артманног гӧгӧр некымын видзӧдлас. Медводдза: та пӧръя ывлаыс ыркыд нин, та вӧсна кывйыс вермис артмыны «йирмӧг» либӧ «ар лым» кывъясысь. Мӧд шуӧм: тӧлысь нимыс вунӧдӧм «йирим» кывйысь, кодлӧн вӧлі «кӧдзыд тӧла поводдя» вежӧртас».
Ӧшмӧс.
Коми календар. 2009 во / Дасьтіс "А. Н. Рассыхаев". Сыктывкар, 2008.
Вӧльгым тӧлысь

Вӧльгым тӧлысь ("Ноябр") — тӧвся тӧлысь.
Важся гижӧдын тӧлысьыс паныдасьлӧ «валсым» ним улын. Чайтӧны, мый тайӧ нимыс артмӧма «вӧльгим» кывйысь да тадзи вӧлі шуӧны «медводдза лым усьӧм».
Ӧшмӧс.
Коми календар. 2009 во / Дасьтіс "А. Н. Рассыхаев". Сыктывкар, 2008.
Ӧшым тӧлысь

Öшым тӧлысь ("Декабр") — тöвся тӧлысь.
Тöлысь нимыс важся гижöдъясын паныдасьлö кыдзи «алсым», «улсымъ». Туялысьяс артмöдöны «тöллым» кывйысь «тöв, лым» вежöртасын.
Öшмöс.
Коми календар. 2009 во / Дасьтiс "А. Н. Рассыхаев". Сыктывкар, 2008.
Хант-Манси автоном кытш

 &lt;ns&gt;0&lt;/ns&gt;
 &lt;revision&gt;
 &lt;parentid&gt;45240&lt;/parentid&gt;
 &lt;timestamp&gt;2010-09-10T12:39:45Z&lt;/timestamp&gt;
 &lt;contributor&gt;
 &lt;username&gt;Xqbot&lt;/username&gt;
 &lt;/contributor&gt;
 &lt;minor /&gt;
 &lt;comment&gt;Robot: Fixing double redirect to Ханты-Вӧгул асвеськӧдлан кытш — Йӧграму&lt;/comment&gt;
 &lt;origin&gt;45465&lt;/origin&gt;
 &lt;model&gt;wikitext&lt;/model&gt;
 &lt;format&gt;text/x-wiki&lt;/format&gt;
Коми-Перым автоном кытш

 &lt;ns&gt;0&lt;/ns&gt;
 &lt;revision&gt;
 &lt;parentid&gt;46498&lt;/parentid&gt;
 &lt;timestamp&gt;2012-01-01T16:38:44Z&lt;/timestamp&gt;
 &lt;contributor&gt;
 &lt;username&gt;Xqbot&lt;/username&gt;
 &lt;/contributor&gt;
 &lt;minor /&gt;
 &lt;comment&gt;Robot: Fixing double redirect to Перым Коми кытш&lt;/comment&gt;
 &lt;origin&gt;79439&lt;/origin&gt;
 &lt;model&gt;wikitext&lt;/model&gt;
 &lt;format&gt;text/x-wiki&lt;/format&gt;
Мари Эл

Мариму либӧ Мари Эл (, ) — мари войтырлӧн чужан му, асъюралан республика, Роч Федерация , пырӧ Волгадор федерал кытшӧ.
Канкарыс — Йошкар. Йошкарсянь Мӧскуаӧдз 862 км.
Ним.
Мариму шусьӧ сідз мари войтыр серти, коді тані важысянь олӧм да кодлы татчӧ вӧлі лӧсьӧдӧма автономия.
Статус.
Мариму Республика — Роч Федерация кутантор.
Удмуртия

Удмуртия ("Одмортму"; удмурт Удмурт Республика али (оланподувыс вылын) Удмурт Элькун) — тайӧ республика Рочмуын. Удмуртиялӧн юркар тайӧ Ижкар. 
Йӧз.
Удмуртияын ӧні олӧ 1 517 164 морт. Каръясын олысьяслӧн лыд — 65,55 % (994 504 морт).
Суоми Му

Суоми Му, сідзжӧ Финляндия (, ; Финн Республика, , ) — тайö республика Войвыв Европаын. Суоми Мулöн юркар тайö Хельсинки (). Суоми Му — уна юа-тыа да дiа му.
Мувывтор.
Асыввылын Рочмукӧд орчча, рыт-войвылын - Шведмукӧд, войвылын - Норвегиякӧд. Лунвылын да рытвылын Суоми Му кытшалӧны Балты саридз да сылӧн Финн да Ботник куръяяс.
Шведмукӧд cуйӧр артмӧ 586 км, Норвегиякӧд - 716 км да Рочмукӧд - 1265 км. Саридзса суйӧр Эст мукӧд мунӧ Финн куръяты, а Швед мукӧд - Ботник куръя да Балты саридзты.
Саридзса вадорлӧн кузьта - 46 000 км. 
История.
1917 вося декабр 6 лунӧ Финляндия юӧртіс Россияысь асшӧрлун йылысь. Империя бырӧм вайӧдіс Суомиын гражданскӧй войнаӧ 1918 воын (тӧвшӧр тӧлысь 27 лун — моз тӧлысь 16 лун). Коймöд сöветско-суоми война бöрын (1939 вося öшым тöлысь 30 лун — 1940 вося март 13 лун) Финляндия воштiс ассьыс му юкöнсö, но видзис ассьыс асшöрлунсö. 
Страналӧн медводдза Оланпасыс 1919 восянь, некымынысь вежсьӧма. Ӧнія мӧд Оланподув вынсьӧдісны 1999 воын да уджалӧ 2007, 2011 да 2018 воясын вежсьӧмъясӧн.
Олысь лыд.
Олысь лыд 2015 во серти - 5 479 800 морт, мувывторыс - 338 430,53 км². 
70% финнъяс олӧны каръясын либӧ карбердъясын, кодъяс босьтӧны сӧмын 5% став Суоми мулысь мувывторсӧ.
Медся гырысь этша лыда войтыръяс - тайӧ карелъяс, финн шведъяс (291 000 гӧгӧр), чиганъяс, юдейяс, татараяс да саамъяс. Кӧть и роч кывъя йӧзыс Суоми муын бура уна (62,5 сюрс морт гӧгӧр), найӧс озӧ лыддьӧй этша лыда войтырӧн.
Чужан кывъяс.
Каналан кывъясӧн лоӧны финн да швед кывъяс. Но кывъясӧн вӧдитчӧм тшӧтш ёна торъялӧ ( Аланд діяс вылын сёрнитӧны сӧмын швед кыв вылын, а войвылын вевдӧны саам кывъяс).
Суоми муын чужан кывъяс (31.12.2011):
Суоми кыв 91,5%
Швед кыв 5,4%
Мукӧд кывъяс 4,5%
Енлы эскӧм.
2014 во кежлӧ лютерана вичкоӧ вӧлі пырӧма 74% олысь, православнӧй вичкоӧ 1% гӧгӧр. Мукӧд вичкоясӧ 2009 во кежлӧ вӧлі пырӧма 1,4%, а 19,2% эзӧ пыртӧй асьсӧ ньӧти енлы эскана организацияӧ.
Экономика.
Суоми му пырӧ ичӧт сӧвмана канмуяс дінӧ. ВВП 44 448 доллар.
Видз-му вӧдитана муяс босьтӧны 8% став мусьыс, а гӧрана муяс - 2 млн. гектар. Унджык фермаяс - тайӧ неыджыд овмӧсъяс. Му вӧдитчӧм да скӧт видзӧм ёна механизируйтӧма.
Морт

Морт (: homo - морт, sapiens - вежӧра) тайӧ пемӧс, гӧгӧрвосьӧ кыдзи вежӧра морт. Англияса естествоиспытатель Чарльз Дарвин серти кӧ, Му вылын ӧнія кадӧ олысь морт артмӧма ӧблезянаысь.
Саха (Якутия) республика

Саха (Якутия) (, ) — тайӧ республика Рочмуын. Сахалӧн юркар тайӧ Якутск (, ).
Мари кыв

Мари кыв (тшӧтш видз мари кыв) ("марий йылме") тайӧ роч кывкӧд да Керӧс Мари кывкӧд Мари Эл Республикаын каналан кыв, чудь-йӧгра кывъяслӧн мари котырысь кыв. Сiйӧн сёрнитӧ Мари Эл Республикаса вужвойтыр – мари йӧз (матӧ 285 сюрс морт). 
 на нём лугово-марийско-русско-японский словарь
Чимиавӧрӧк

Чимьяверек () тайӧ Коми Республикаын ю, веськыд вож Весляна юлӧн, шуйга вожлӧн Ем юлӧн, правильно – коми cimia-verek ‘сёмужий ворох’ в смысле ‘река, богатая сёмгой’.
Пасйӧдъяс.
[[Категория:Юяс Коми республикаын]]
Удмурт кыв

Удмурт кыв ("удмурт кыл") — тайӧ финн-йӧгра кывъясысь ӧти, Удмуртия Республикаын каналан кыв. Сiйӧн сёрнитӧ Удмуртия Республикаса вужвойтыр - удмурт йӧз (матӧ 484 сюрс морт). 
Грамматика.
Эмакыв.
Эмакывлӧн удмурт кывйын эм кык лыд: ӧтка лыд да уна лыд; дас вит вежлӧг:
Кадакывлӧн вежласьӧм.
Гырыны ("гӧрны"):
Ӧнія кад
Ӧнія кад, соссяна форма
Колян кад
Колян кад, соссяна форма
Локтан кад
Локтан кад, соссяна форма
1 - одӥг
2 - кык
3 - куинь
4 - ньыль
5 - вить
6 - куать
7 - сизьым
8 - тямыс
9 - укмыс
10 - дас
11 - дас одӥг
20 - кызь
21 - кызь одӥг
30 - куамын
40 - ньыльдон
50 - витьтон
60 - куатьтон
70 - сизьымдон
80 - тямыстон
90 - укмыстон
100 - сю
101 - сю одӥг
300 - куинь сю
1000 - сюрс
2000 - кык сюрс
100000 - сю сюрс
1000000 - миллион
Воркуталöн район

 &lt;ns&gt;0&lt;/ns&gt;
 &lt;revision&gt;
 &lt;parentid&gt;10915&lt;/parentid&gt;
 &lt;timestamp&gt;2009-03-15T15:05:10Z&lt;/timestamp&gt;
 &lt;contributor&gt;
 &lt;username&gt;Abigor&lt;/username&gt;
 &lt;/contributor&gt;
 &lt;comment&gt;Перенаправление на Вӧркута&lt;/comment&gt;
 &lt;origin&gt;19530&lt;/origin&gt;
 &lt;model&gt;wikitext&lt;/model&gt;
 &lt;format&gt;text/x-wiki&lt;/format&gt;
Мувеж

Мувеж () — океанъясӧн кытшлалӧм зэв ыджыд му тор.
1 (ӧти)

1 (ӧти) — 0 да 2 костын лыдпас.
2 (кык)

2 (кык) — 1 да 3 костын лыдпас.
3 (куим)

3 (куим) — 2 да 4 костын лыдпас.
Лунвыв Осетия

Лунвыв Осетия Республика (осет "Республикæ Хуссар Ирыстон", роч "Республика Южная Осетия", грузин სამხრეთ ოსეთის რესპუბლიკა) — тайӧ пыдди пуктытӧм республика.
Абхазия

Абхазия, "Абхазия Республика" (абхаз "Аҧсны Аҳәынҭқарра", роч "Республика Абхазия", грузин აფხაზეთის რესპუბლიკა) — тайӧ пыдди пуктытӧм республика.
Абхазияса ӧксыув

 
Абхазияса ӧксыув тайӧ канму Кавказын, Сьӧд саридз дорын. 1462-1810.
Ӧксы керка тайӧ ӧксыяс Чачба.
Шервашидзе

Чачба (уна лыд:"Чачаа"; роч "Чачба, Шервашидзе" (водзджык "Чачбовы, Шервашидзевы"); грузин შერვაშიძე, "Шервашидзе"; мегрел форма — Шарашиа) — абхаз ӧксы керка, Абхазияса ӧксыувлӧн канса орд.
Сьӧд саридз

Сьӧд саридз тайӧ саридз Атлантика океанын. Медыджыд пыдна - 2258 метр, ыджда - 422 сюрс км².
Медыджыд кар-портъяс Сьӧд саридзын:
4 (нёль)

4 (нёль) — 3 да 5 костын лыдпас.
5 (вит)

5 (вит) — 4 да 6 костын лыдпас.
6 (квайт)

6 (квайт) — 5 да 7 костын лыдпас.
7 (сизим)

7 (сизим) — 6 да 8 костын лыдпас.
8 (кӧкъямыс)

8 (кӧкъямыс) — 7 да 9 костын лыдпас.
9 (ӧкмыс)

9 (ӧкмыс) — 8 да 10 костын лыдпас.
10 (дас)

10 (дас) — 9 бӧрын лыдпас.
Финн-йӧгра войтырлӧн Ставмирса конгресс

Финн-йӧгра войтырлӧн Ставмирса конгресс – вит вонас ӧтчыдысь чукӧртчысь Конгресс, кодi ӧтувтӧ став мирсьыс фин-йӧгра войтырӧс.
 Конгресс котыртысь: Коми войтырӧс сӧвмӧдысь комитет. Вӧлі вынсьӧдӧма Финн-йӧгра войтыр костын ӧтувъя удж нуӧдӧм йылысь І декларация.
Эчер

Эчер (, ) венгер сикт. Тайӧ сулалӧ Будапештлӧн бердын.
Ханты кыв

Ханты кыв ("ӧстяк кыв"; ханты "ханты ясаӈ") — тайӧ чудь-йӧгра кыв, Ханты-Вӧгул асвеськӧдлан кытшын официал кыв.
Мокша кыв

Мокша кыв либӧ Мордвин-Мокша кыв () – тайӧ Мордовия Республикаын каналан кыв.
1 - фкя
2 - кафта
3 - колма
4 - ниле
5 - вете
6 - кота
7 - сисем
8 - кафкса
9 - вейхкса
10 - кемонь
11 - кефкие
12 - кемгафтува
13 - кемголмува
14 - кемнилие
15 - кеветие
16 - кемготува
17 - кемзисемге
18 - кемкафксува
19 - кевейхксые
20 - комсь
21 - комсь фкие
30 - колмогемонь
40 - нильгемонь
50 - ведьгемонь
60 - кодгемонь
70 - сизьгемонь
80 - кафксогемонь
90 - вейхксогемонь
100 - сяда
101 - сяда фкя
200 - кафта сятт
1000 - тёжянь
1561 - тёжянь вете сятт кодгемонь фкие
2000 - кафта тёжянь
1000000 - миллион
2000000 - кафта миллиотт
Рузаевка

Рузаевка () тайӧ Рочмуса, Мордовия Республикаса кар. Промышленнӧй, ж/д шӧрин.
Ковылкино

Ковылкино () тайӧ Рочмуса, Мордовия Республикаса кар. Промышленнӧй шӧрин.
Краснослободск

Краснослободск (мокша Якстерь ош) тайӧ Рочмуса, Мордовия Республикаса кар. Промышленнӧй, шӧрин.
Темников

Темников () тайӧ Рочмуса, Мордовия Республикаса кар. Промышленнӧй да культурнӧй шӧрин.
Грузия

Грузия, "Грузия Республика" () — тайӧ канму Кавказын.
Армения

Армения, Армения Республика (, "Айастани Анрапетутюн") — тайӧ канму Кавказын. 
&lt;br&gt;
Казанса каналӧм

Казанса каналӧм ( ()) – тайӧ вошысь феодал канму Европаын, Волга дорын.
Кан керка тайӧ канъяс Чингизидъяс.
Ыджыд Перым ӧксыув

 
Ыджыд Перым ӧксыув ("Чердін ӧксыув") (коми-перым "Ыджыт Перем öксуму"; роч "Великопермское княжество, Чердынское княжество") тайӧ лунвыв комияслӧн бырӧм феодвывса канмуныс Европаын, Кам дорын. 1323-1505.
Канмуын юралӧма Ыджыдперымса ӧксыяслӧн ордвуж.
Ним артмӧм.
Коми йӧзлысь пӧль-пӧчьяссӧ важ роч гижӧдъясын пасъявлісны "Пермь" нимӧн. Кывйыс тайӧ, вуджӧдны кӧ perämaa суоми кывйысь, лоӧ "му пом, ылі му".
Перымса комияс

Коми пермякъяс либӧ перым комияс (перым комиӧн "коми отир", "перем комиэз", "коми пермяккез") – коми войтырлӧн лунвывса юкӧн. 
Перыс комияс сёрнитӧны комиӧн ас ногӧн, та вӧсна налон сӧвмӧма торъя гижӧд кыв – перым коми кыв.
Лыд.
2002 воын Рочмуын - 125 235 морт.
Абхазияса сардырся

Абхазияса сардырся тайӧ канму Кавказын, Сьӧд саридз дорын. 786-XII нэм.
Сар керка тайӧ саръяс Аносидъяс.
Краснодар

Краснодар () тайӧ Рочмуса кар, Краснодар ладорлӧн юркарыс. Промышленнӧй, научнӧй да культурнӧй шӧрин. 
Йӧз: 709 сюрс гӧгӧр (2007).
Великопермскӧйяс

Великопермскӧйяс (роч "Великопермские") — коми-перым ӧксы керка, Ыджыд Перым ӧксыувлӧн канса орд.
Сибирса каналӧм

 
Сибирса каналӧм ("Сибирса юрт"; ()) – тайӧ вошысь феодал канму Азияын, Об да Иртыш дорын. 1495-1582.
Кан керка тайӧ канъяс Чингизидъяс да Тайбугинъяс.
Юрйыв кодзув

Юрйыв кодзув ("Войвыв кодзув"; "Киносура" - пон бӧж) – тайӧ кодзув.
Молдова

Молдова (Молдавия), Молдова Республика () — тайӧ канму Европаын.