tartuNLP/wikipedia-smugri-20251201 huggingface dataset:
Коровина Надежда Степановна

Коровина Надежда Степановна (1957) — коми фольклор туялысь, филологияса кандидат.
Олан туй.
Надежда Коровина чужӧма 1957 вося йирым тӧлысь 22-ӧд лунӧ Коми АССР-ысь Удора районса Кослан сиктын.
1980 воын Сыктывкарса канму университетысь филология факультет помалӧм бӧрын во велӧдӧма Удора районын Черныб сиктса восьмилетньӧй школаын. 1981 вося лӧддза-номъя тӧлысьсянь нёль во секретаралӧма ВЛКСМ-лӧн Удора районса комитетын, веськӧдлӧма велодчысь том йӧзлысь да пионерия юкӧдӧн. 1985 вося тӧвшӧр тӧлысьын пырӧма уджавны Кыв, литература да история институтса литература да фольклор секторӧ старшӧй лаборантӧн. Помалӧма СССР-са наукаяс академиялӧн Коми филиаллысь аспирантура (1988). Аспирантура помалӧм бӧрын уджалӧма фольклор да йӧзкостса искусство секторын младшӧй научнӧй сотрудникӧн (1988 восянь), литература да фольклор юкӧдын научнӧй сотрудникӧн (1994 восянь), фольклор секторын научнӧй сотрудникӧн (2007 восянь), сэсся старшӧй научнӧй сотрудникӧн (2011 восянь).
Туялан удж.
Н.С. Коровина туялӧ коми мойдъяс, мойдысьясӧс. 2004 воын дорйӧма кандидат ним вылӧ диссертация, темаыс – «Типология и стилевое родство коми и русских сказок».
Юрсипыста

Юрсипыста (, ) — пыста котырӧ пырысь ичӧтик лэбач. Олӧ тшӧтш Коми муын.
Ыджда да рӧм.
Тайӧ ичӧтик тылаборда, вывтырыс пышкайысь на жебджык. Сьӧктаыс кызвыныслӧн овлывлӧ 11 граммӧдз, тушаыслӧн кузьтаыс — 13, а шеныштӧм бордйыслӧн пасьтаыс 21 сантиметрӧдз. Мукӧд чой-воксьыс торъялӧ сійӧн, мый юр вылысас гӧныс сорс моз сувтӧма. Та серти позьӧ орччӧдны юрсикайкӧд (свиристель), кодлӧн тугйыс эм жӧ балябӧжас, но сӧмын бӧрлань видзӧдӧ, а оз вылӧ чурвидз.
Мышку вылысыс юрсипысталӧн гӧрдовруд, кынӧм улыс кольквиж сора еджыд, бан бокыс да синма-ныра костыс еджыд няйт рӧма. Голяас ды сьылі ӧтар-мӧдар бокас тӧдчӧны сьӧд чутъяс.
Оласног.
Юрсипыстаясӧс сикт—грездын да карын некор он паныдавлы, сы вӧсна мый найӧ вӧрса кайяс, олӧны сӧмын пожӧма ягъясын да козъяинъясын. Казявлывлан и коръя вӧръясын, но сӧмын сэтшӧмъясын, кӧні унджыкыс лыска пуяс.
Юрсипыстаяс абу ветлысь-мунысь лэбачьяс. Гожйӧны и тӧвйӧны пыр ӧтилаын. Ёна кӧдзыдъяс дырйи вешйывлӧны лунвылӧджык, но оз ёна ылӧ.
Юрсипыста — визув тылаборда. Дзользиг-сьылігас ай лэбачыс оз пукав либӧ сулав ӧти местаын, бергалӧ-кытшлалӧ ас гӧгӧрыс да лэптылӧ-лэдзлӧ юрвывса тугсӧ. Олан нэмсӧ сылысь арталӧны тӧдысь йӧз 9 арӧсӧдз.
Поздйысьӧм.
Тайӧ пыстаясыслӧн гозйӧдчан кадыс заводитчӧ вель водз — рака тӧлысьын. Медводдза ульдігъясӧ нин эньпӧвъясыс синйӧны поздысянінсӧ. Позсӧ лӧсьӧдӧны пу горсйӧ. Матігӧгӧрын кӧ абуӧсь дась горсъясыс, асьныс кодйысьӧны важ косьмӧм пуӧ, медсясӧ ловпулӧн, пипулӧн да кыдзлӧн пучерӧ. Овлывлӧ и ортсӧ тэчӧны сяр кодь гӧгрӧс позсӧ, нитшкысь да лэбачьяслӧн да пемӧсъяслӧн гӧнысь-тывбордйысь. Медым крепыдджыка артмас, йитлӧны черань везйӧн да сиясӧн.
Гожӧмбыдӧн пӧжсьывлӧны кыкысь — воддза позтырас косму тӧлысьын пуктӧны 9 колькйӧдз, мӧд позтырас лӧддза-номъя тӧлысьын — 6 колькйӧдз. Но оз быд пӧрйӧ бура помась быдтысьӧмыс. Тшӧкыда сера сизьяс да мукӧд пӧлӧс горш лэбачьяс куштӧны налысь позъяснысӧ, яндысьтӧг жуглӧны-кокалӧны пӧжан колькъяссӧ.
Кайпияныс колькйысь петӧны кык вежон мысти да позъяс олӧны куим вежонӧдз. Кыкнан позтырса йылӧмыс верстяммӧм бӧрас зільӧны кольччыны сійӧ жӧ местаясас, кытӧн олӧны бать-мамныс.
Сёян.
Пӧткӧдчӧны юрсипыстаяс бобув номыръясӧн, кор сёйысь кыша гагъясӧн, быдмӧг тойясӧн да чераньпиянӧн. Зіля корсялӧны найӧс пу вожъяс вылысь, кырсь потасъясысь да лыс тугъясысь, мукӧд дырйиыс весиг увлань юрӧн да увлань мышкӧн ӧшӧдчӧмӧн. Гежӧдика кутавлӧны тшӧтш гутъясӧс, зіясӧс, кодзувкотъясӧс. Арнас да тӧвнас кокалӧны коль кӧйдыс.
Рӧдвуж кывйын.
Коми йӧз лэбачыслы юрсипыста нимсӧ лӧсьӧдігӧн тӧд вылас босьтӧмаӧсь синмӧ шыбитчан тугйыслысь аслыспӧлӧслунсӧ. Удмуртъяс сійӧс шуӧны некымын ногӧн. Миянлы лӧсяланаыс на пиысь такъя пистӧг, мый гӧгӧрвосьӧ кыдзи «тугъя пыста».
Вижань

Вижань (, ) — зӧр сёйысь кайяслӧн котырысь ичӧтик лэбач. Олӧ тшӧтш Коми муын.
Ыджда да рӧм.
Вижань — пышкай ыджда кымын, но бӧжыс сы дорысь неуна кузьджык. Сьӧктаыс овлывлӧ 36 граммӧдз, тушаыслӧн кузьтаыс 20 сантиметр, а шеныштӧм бордйыс 30 сантиметр пасьта. Юрыс, голяыс, морӧсыс да кынӧмыс зарни кодь кольквиж. Мышкуыс рудов пемыдгӧрд, серӧдышталӧма вомӧна визьясӧн. Бордйыс пемыдперкаль. Дженьыд нырыс кызіник. Лэбӧмыс валъялан-чепсасян нога.
Оласног.
Тшӧкыда паныдасьлывлӧ вӧр дорӧсъясын, понӧляинъясын, вӧрсялан важ керасъясын, ю-ты ковтысъясын, нюр пӧлӧнъясын да ыбъяс бердын. Лунвывладорса вижаньяс тӧв и гожӧм олӧны ӧти местаын, а войвывсаясыс ёна кӧдзыдъяс дырйи вешйывлӧны шоныдджыкинъясӧ. Абу вӧй лэбачьяс да оз ӧтдортчыны йӧзысь. Водзынджык, кор ёна видзлісны вӧвъясӧс, пыр чукӧртчывлісны конюшняяс дорӧ, медым чибӧясӧс вердігӧн гылалӧм зӧр тусьяссӧ кокалыштны да тшыгла не кувны. Тайӧ пӧ и лоӧма подулӧн роч "овсянка" нимыслы.
Корсюрӧ поз вылас веськавлывлӧны вӧрса олысьяс, кодъяслы абу дыр виавны вижаньяслысь посни пиянсӧ. Сэки мамыс зільӧ ылӧдны ассьыс вӧрӧгсӧ му вывті кыссьӧмӧн, быттьӧ лэбавнысӧ оз вермы да; бокӧ нуӧдӧ сійӧс да тадзи мездӧ йылӧмсӧ неминучаысь.
Том вижаньяс чужӧмсяньыс кык вежон тыригӧн эновтӧны познысӧ, а нӧшта нёль-ӧ-вит лун мысти велалӧны лэбавны. Сэки жӧ мамныс налӧн лӧсьӧдӧ мӧд позтырсӧ да пондӧ выльысь пӧжсьыны.
Поздйысьӧм.
Поздысьӧ да быдтысьӧ парма пасьтала. Тулыснас, косму либӧ ода-кора тӧлысь пуксигӧн, войдӧр локталӧны ай лэбачьясыс, а эньпӧвъясыс петкӧдчӧны лун дас мысти кымын. Кызвыныс позсӧ лӧсьӧдӧны му вылӧ, кутшӧмкӧ гуранторйӧ. Тэчӧны сійӧс шепта турунъяслӧн заясысь да коръясысь, нитш, рой да вӧрса пемӧсъяслысь гылалӧм гӧнсӧ на содтӧд пыдди пуктӧны.
Пӧжсьӧны вижаньяс гожӧмбыдӧн кыкысь. Быд позтырйын овлывлӧ нёль-ӧ-вит колькйӧдз. Пӧжсигас эньыс пукалӧ позъяс кык вежонӧдз, а айыс ваялӧ сылы сёянсӧ. Кайпиныслӧн кольксьыс петӧм бӧрын сёяннас найӧс могмӧдӧны гознан лэбачыс.
Сёян.
Вердчӧны вижаньяс быдмӧг сёянӧн. Кокалӧны ыбъяс вылысь ид да зӧр тусьяс, а сідзжӧ видзвывса да ёг турунъяслысь кӧйдыссӧ — пӧтлысь, петшӧрлысь, шомкорлысь, бобӧняньлысь, кӧртдойлысь, лапкорлысь. Таысь ӧтдор быдтысигас пияныслы куталӧны гагъясӧс — чиркъясӧс, чераньясӧс, бобувъясӧс. Арланьыс став вижаньыс (верстьӧясыс и быдтасъясыс) чукӧртчӧны кельӧбъясӧ да петӧны вӧраинъясысь кӧрымаджык паськыд эрда местаясӧ. Войвылын гожйысь вижаньяс эновтӧны чужанінсӧ кӧч либӧ йирым тӧлысьӧ.
Ним артмӧм.
Лэбачлы нимсӧ сетӧма рӧм серти. Удмуртъяс рӧм сертиыс жӧ нимтӧны тайӧ лэбачсӧ — на ногӧн, тшужйыр (комиӧдны кӧ, "кольквиж юр").
Семёнов Виктор Анатольевич

Семёнов Виктор Анатольевич (1945—2020) — коми войтырлысь оласног да археология туялысь, история наукаясса доктор, профессор.
Олан туй.
Чужӧма 1945-ӧд вося йирым тӧлысь 31-ӧд лунӧ Ленинград обласьтса Ломоносов карын. Помалӧма Ленинградса канму университет (1973), Ленинградса канму университетысь история факультетын археология кафедраса аспирантура (1976). 1976-ӧд вося ӧшым тӧлысьсянь уджалӧма Сыктывкарса канму университетын история факультетын: быдмӧма ассистентсянь профессорӧдз. 2000-ӧд восянь веськӧдлӧма источниковедение, археология да этнография кафедраӧн.
Уджалӧ Кыв, литература да история институтын Роч Войвывлӧн история-демография да история-география туялӧмъяс секторын медшӧр научнӧй сотрудник должносьтын.
Кулӧма 2020-ӧд вося сора тӧлысь 12-ӧд лунӧ Сыктывкар, гуалӧма сора тӧлысь 15-ӧд лунӧ.;
Туялан удж.
1979-ӧд воын Ленинградса университетын дорйӧма история наукаяс кандидат ним вылӧ диссертация, 1996-ӧд воын — Санкт-Петербургын Пётр Великӧй нима антропология да этнография музейын доктор ним вылӧ диссертация.
Туялӧма коми йӧзкостса оласног, фин-йӧгра да яран костын йитӧдъяс археология да этнография материал подулын, Россияса Асыв-Войвылын да Рытыв-Войвылын водзкӧрт эпохаса археология.
Йӧзӧдӧма 120 сайӧ туясян удж, на лыдын — кык монография, 4 велӧдан пособие, кык справочник. Тӧдчанаджык уджъясыс: «Традиционная семейная обрядность народов Европейского Севера» (С-Пб., 1992), «Европейский Северо- Восток в эпоху бронзы» (соавторъяскӧд, Сыктывкар, 1997).
Неркаги Анна Павловна

Неркаги Анна Павловна (1951) — яран гижысь. Яран кывйысь Неркаги вуджӧдсьӧ кыдзи 
«кусыньтчытӧм рӧд».
Олан туй.
Чужис 1951 вося урасьӧм тӧлысь 15-ӧд лунӧ Полярнӧй Уралса Сайрей керӧс бокын. 1970 воын помаліс Тюмень обласьтса Приуральскӧй районысь Аксарка посёлокын шӧр школа. Пырис велӧдчыны Тюмень индустриальнӧй институтса геологоразведочнӧй факультетӧ, но 2 во мысти дзоньвидзалун вӧснаыс эновтіс.
1975—1976 воясӧ уджаліс методистӧн Тюмень обласьтса культура управлениеын.
Олӧ да уджалӧ Приуральскӧй районса Лабӧрӧвӧй посёлокын. Быдтӧ мукӧдлысь челядьсӧ. Лӧсьӧдіс «Земля надежды» кресьтяна-фермер овмӧс, медым могмӧдны сёян-юанӧн Байдарайӧй тундраса кӧр видзысьясӧс.
Гижан удж.
Медводдза повесьтыс — «Анико из рода Ного»; сыысь юкӧнъяс петавлісны «Самотлор» альманахын 1975 воын. Дзоньнас повесьтыс петіс 1977 воын «Молодая гвардия» небӧг лэдзанінын, мый вӧлі вылӧ донъялӧма том гижысьяслӧн VI ставсоюзса совещанньӧ вылын.
1978 восянь СССР-са гижысь котырӧ пырысь.
Сэсся «Урал» журнал йӧзӧдіс «Илир» повесьт. Сёрӧнджык кыкнан повесьтын выльпӧв вӧлі йӧзӧдӧма «Современник» небӧг лэдзанінын. «Белый ягель» повесьт петіс ыджыд косталӧм бӧрын: медводз «Под сенью Нохар-Юха» альманахын 1995 воын дженьдӧдӧмӧн, а сэсся 1996 воын ставнас. 1996 воын йӧзӧдӧма «Молчащий» повесьт.
Нималана гижысь Юрий Рытхеу тадзи донъяліс том гижысьӧс: «"Сегодняшний Север, который описывает Анна Неркаги, — это не далекий заброшенный край, а часть нашей огромной страны, в которой кипит созидательная работа и где живут люди, преданные этой земле и нелегкому труду на ней. Творчество Анны Неркаги глубоко современно и проникнуто духом новаторства"».
2015 воын Уралса федеральнӧй университетысь XX да XXI нэмся роч литература кафедра вӧзйис Анна Неркагиӧс Нобель премиа босьтысьпуӧн.
2016 воын петіс «Песнь творцу» выль небӧг, кытчӧ пырисны яран легенда, предание да нӧдкывъяс, а сідзжӧ «Лӧня олысь» повесьт.
Анна Неркагилысь гижӧдъяссӧ тӧдӧны уналаын. Гижӧдъяс сертиыс дорйӧма куим диссертация. Повесьтъяссӧ вуджӧдӧны Венгрияын, АӦШ-ын, Италияын, Канадаын, Финляндияын.
Общественнӧй удж.
Анна Неркаги — семья-рӧд школаса концепциа да школа лӧсьӧдысьяс лыдын. Школа босьтчис уджавны 1990-ӧд вояс помсянь Лабӧрӧвӧй посёлокса ичӧт школа подув вылын. Концепция подуласьӧ «этнопедагогика» принцип вылӧ, челядь босьтӧны чужанін йылысь тӧдӧмлун. Анна Павловна чайтӧ, мый овнытӧ тундраын колӧ велӧдчыны.
«Земля надежды» кресьтяна-фермер овмӧслӧн му вылын быд гожӧм нуӧдӧны кытшса челядьлы «Земля надежды» православнӧй палаточнӧй лагер.
Возей (Ускар каркытш)

Возей () — Коми республикаын Ускар каркытшӧ пырысь посёлок. Водзынсӧ пырис Усвадор сикт сӧветӧ.
География.
Возейсянь Усвадор посёлокӧдз 65 км, Ускар карӧдз 66 км.
История.
Артмис 1970-ӧд воясӧ мусир перъянін корсигӧн. Официальнӧя пасйӧма 1978 вося косму тӧлысь 18-ӧд лунӧ. 1981 воын Возей перъянінысь кутісны лэптыны мусирсӧ проектӧн индӧм мощносьт серти. 1979 воын — 1334 морт, 1989 воын — 917, 1995 воын — 612. 2000 воын некод эз ов.
Приполярнӧй (Ускар каркытш)

Приполярнӧй () — Коми республикаын Ускар каркытшӧ пырысь посёлок. Водзынсӧ пырис Усвадор сикт сӧветӧ.
География.
Посёлок пукалӧ Колва ю шуйгаладорын. Приполярнӧйсянь Усвадор посёлокӧдз 70 км, Ускар карӧдз 71 км.
История.
Артмис мусир перъянін корсигӧн. Официальнӧя пасйӧма 1978 вося косму тӧлысь 18-ӧд лунӧ. 1979 воын — 2989 морт, 1989 воын — 1234 (на пиысь 51% — рочьяс), 1992 воын — 1389. 2000 воын — 671. 1990-ӧд вояс помын посёлок тупкисны, 2000 воын некод эз ов.
Мичаёль (Ускар каркытш)

Мичаёль () — Коми республикаын Ускар каркытшӧ пырысь посёлок. Водзынсӧ вӧлі Мичаёль сикт сӧветлӧн юрсиктӧн, а сэсся вӧлі пырӧ Усвадор сикт сӧветӧ.
География.
Мичаёльсянь Усвадор посёлокӧдз 19 км, Ускар карӧдз 20 км.
История.
Официальнӧя пасйӧма 1984 вося йирым тӧлысь 11-ӧд лунӧ. 1984 вося йирым тӧлысь 30-ӧд лунӧ лӧсьӧдӧма Мичаёль сиктсӧвет, шӧрсиктыс — Мичаёль посёлок («Головные сооружения»). 1989 воын — 1751 (на пиысь 54% — рочьяс), 1992 воын — 1658, 1995 воын — 621. 1990-ӧд вояс помын посёлок тупкисны, 2000 воын некод эз ов.
Колвайыв (Ускар каркытш)

Колвайыв () — Коми республикаын Ускар каркытшӧ пырысь посёлок. Водзынсӧ вӧлі Усадор сикт сӧветӧ улӧ.
География.
Колвайывсянь Усвадор посёлокӧдз 80 км, Ускар карӧдз 81 км.
История.
Посёлок панӧма 1998 воын.
Ыджыд Сойва (Мылдін район)

Ыджыд Сойва () — Коми Республикаын Мылдін кар овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
История.
Артмӧма 1747 во бӧрын; медводдзаысь казьтыштӧма 1784 воын: «Сойвинская» грезд, 1 овмӧс, 5 олысь. Йӧзлӧн висьталӧм серти, грездӧ овмӧдчӧма Мылдінысь Фома нима кресьтянин. 1859 воын «Сойвинская (Сойва)» грезд: 5 овмӧс, 26 морт.
1901 воын воссьӧма училишӧ. 1926 воын — 32 овмӧс, 165 олысь; 1939 воын — 140 морт, 1970 воын — 192, 2000 воын — 80.
Абар (Мылдін район)

Абар () — Коми Республикаын Мылдін районса грезд, ӧні Мылдiн посёлоклӧн юкӧн.
История.
Артмӧма XIX нэм помын. 1892 вося сикт-грездъяс списокын абу индӧма (гашкӧ, Мылдін сикткӧд ӧтвыв пасйывлісны). 1916 воын — «Абарское» грезд: 33 овмӧс, 123 морт. Медводдза овъяс: Бажуков, Кузнецов, Попов, Пыстин, Юдин. 1926 воын — Абар грезд: 38 овмӧс, 149 морт; 1959 воын — 335 морт; 1970 воын — 507. 1974 вося ӧшым тӧлысь 20 лунӧ ӧтувтӧма Мылдін сикткӧд.
Медводдза овъяс.
1916 — Бажуков, Кузнецов, Попов, Пыстин, Юдин.
Пачгин (Мылдін район)

Пачгин () — Коми республикаын Мылдін районса Куръя сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
География.
Грезд пукалӧ Печӧра юлӧн веськыдладорас.
История.
Артмӧдӧма XIX нэмлӧн медводдза джынйын Чердін уездса роч йӧзӧн. Пасйӧма 1843 вося мусерпасын. 1880-ӧд воясӧ тані вӧлӧма 21 овмӧс, школа. Олысьясыс чери кыйисны, вӧралісны, тӧвар колльӧдісны.
1909 воын тані вӧлӧма 33 овмӧс, 204 морт; 1927 воын — 33 овмӧс, 146 морт. 1938 вося мусерпасын — «Пажгина», 1945 воын — «Пачгино». 1949 воын грезд пырис Коми АССР улӧ. 
1959 воын олӧма 81 морт, 1970 воын — 145, 1979 воын — 88, 1989 воын — 80 (ставныс рочьяс), 1992 воын — 78, 2000 воын — 46 морт, 18 овмӧс.
Речнӧй (Мылдін район)

Речнӧй () — Коми республикаын Мылдін районса Куръя сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь посёлок.
География.
Посёлок пукалӧ Печӧра юлӧн веськыдладорас.
История.
1940-ӧд воясся инним мусерпасъясын оз паныдасьлы. 1956 вося списокын — вӧр пӧрӧдысьяслӧн посёлок. 1970 воын тані олӧма 314 морт, 1979 воын — 228, 1989 воын — 186 (68 % — рочьяс), 1992 воын — 180, 2000 воын — 140 морт.
Вӧлӧснича (Мылдін район)

Вӧлӧснича () — Коми республикаын Мылдін районса Куръя сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
История.
Артмӧма XVIII—XIX нэмъяс костын Кама юсянь Печӧра ю вылӧ петкӧдан туй вылын (Вӧлӧснича да Вӧгулка юяс костын вӧлӧма вӧлӧк, кыті вузасьысьяс Камасянь веськавлісны Печӧра вожӧ). Овмӧдісны Кама вожса йӧз — рочьяс либӧ рочмӧм пермякъяс. Медводз шусис «Усть-Волосница», пырис Перым губерняса Чердін уездӧ (сэсся — Урал обласьтса Ныроб районӧ).
1809 воын тані вӧлӧма 3 овмӧс, 1840 воын — 5 овмӧс, 1909 воын — 17 овмӧс, 99 морт; 1927 воын — 24 овмӧс, 106 морт.
1928 воын Куръя сикт сӧветса олысьяс корисны, медым найӧс йитасны Коми (Зыряна) асвеськӧдлан обласьт дорӧ. Кӧть тані и олісны рочьяс, найӧ экономика боксянь вӧлі топыдджыка йитчӧмаӧсь Мылдін районса коми грездъяскӧд, а эз Кама бердса роч сиктъяскӧд. 1930-ӧд воясын вӧлі шуӧма Печӧра йывса сикт-грездъяс сетны Коми обласьтлы, но тайӧс олӧмӧ вӧлі пӧртӧма сёрӧнджык. 1938 да 1945 воясся мусерпасъясын — «Усть-Волосница». Сӧмын 1949 во помын грездыс вӧлі вуджӧдӧма Коми АССР улӧ.
1940-ӧд воясся инним мусерпасын — «Усть-Волосница», 1956 вося списокын — «Волосница». Колхозыс шусис «Герой труда».
1959 воын грездын олӧма 159 морт, 1970 воын — 106, 1979 воын — 74, 1989 воын — 44, 2000 воын — 24 морт.
Сурина Лидия Ивановна

Сурина Лидия Ивановна (1918-2015) — Коми мулысь история туялысь, история наукаясса кандидат.
Олан туй.
Лидия Сурина чужис 1918 вося вӧльгым тӧлысь 10-ӧд лунӧ Усть-Сысольск уездса Поёлын (ӧні — Сыктыв районса Поёл сикт). 1941 воын помаліс Коми канмуса педагогика институтысь история факультет, секретараліс Сыктывкарса депутатъяс сӧветлӧн исполкомын. 1949 воын пырис велӧдчыны СССР-са Наукаяс академиялӧн Коми филилалӧ аспирантураӧ. Вӧлі младшӧй, а сэсся старшӧй научнӧй сотрудникӧн. 1953 воын Ленинградса канму университетын дорйис история кандидат ним вылӧ диссертация («Крестьяне приусть-сысольских волостей Вологодской губернии в конце XIX и начале XX веков»).
Кулі 2015 вося вӧльгым тӧлысь 14-ӧд лунӧ Сыктывкарын.
Туясян удж.
Лидия Сурина туяліс XIX—XX нэмъясын Коми муын кресьтяналысь олӧмсӧ да видз-му сӧвмӧдан история, промышленносьт сӧвмӧдӧм да уджалысь войтырлысь ӧтмунӧмсӧ.
Л.И. Сурина гижис 33 удж, на пиысь 21-сӧ йӧзӧдӧма. Гижис статьяяс да редактируйтіс татшӧм ыджыд уджъяс, кыдзи «Очерки по истории Коми АССР», «История Сыктывкара», «Атлас Коми АССР», «Наш край в истории СССР» да «История Коми АССР с древнейших времен до наших дней».
Митрӧпан (Мылдін район)

Митрӧпан () — Коми республикаын Мылдін районса Митрӧпандікост сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
История.
Грезд пасйӧма В.Н. Латкинлӧн дневникын, сійӧ воліс татчӧ 1843 воын: «Митрофановская» грезд, 4 овмӧс. 1846 воын — «д. Митрофанова», 1859 воын — «Митрофановская», 10 овмӧс, 60 морт. 1926 воын — «Митрофановская» грезд, 22 овмӧс, 90 морт; 1939 воын — «Митрофан» грезд, 309 олысь. 1959 воын — «Митрофаново» сикт, 124 морт.
1950 вося сора тӧлысь 22-ӧд лунсянь 1965 вося сора тӧлысь 30-ӧд лунӧдз – Митрӧпан вӧлі Митрӧпан сиктсӧветлӧн шӧрсиктӧн. 1965 вося сора тӧлысь 30-ӧд лунсянь — «Митрофаново» грезд.
1970 воын — 190 морт; 1979 воын — 198; 1989 воын — 78; 1992 воын — 65; 2000 воын — 13; 2014 воын — 6. 2014 вося тӧвшӧр тӧлысь 1-ӧд лун кежлӧ грездын 19 керка, 5 овмӧс.
Ваньпи (Мылдін район)

Ваньпи () — Коми республикаын Мылдін районса Митрӧпандікост сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
Кодач (Мылдін район)

Кодач () — Коми республикаын Мылдін районса Митрӧпандікост сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
Тимушбор (Мылдін район)

Тимушбор () — Коми республикаын Мылдін районса Митрӧпандікост сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь посёлок.
Мирнӧй (Мылдін район)

Мирнӧй () — Коми республикаын Мылдін районса Митрӧпандікост сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь посёлок.
Sõjaruun

Sõjaruun (эст тыш руна) — Эстонияса блэк-метал группа. Пансьӧма 2007 воӧ Пылваын.
Аврамов Иван Иванович

Аврамов Иван Иванович (1915—1985) — нималана коми актёр, СССР-са нимйӧза артист, режиссёр.
Олан туй.
Чужӧма 1915-ӧд вося йирым тӧлысь 6-ӧд лунӧ Вӧлӧгда губерняысь Усть-Сысольск уездса Слӧбӧда сиктын (ӧні Сыктывкар каркытшлӧн Эжва районын юкӧн). Батьыс — Микӧла вичкоса псаломщик Иван Алексеевич Аврамов, мамыс — Елена Леонтиевна (нывд. Юркина). 
1928-ӧд воын помалӧма Слӧбӧдаса школа. 1932-ӧд воын пырӧма уджавны Коми передвижнӧй театрлӧн труппаӧ. 1933-ӧд воын велӧдчӧма Н.К. Крупская нима Москваса театральнӧй техникумын, 1934—1936-ӧд воясын — Ленинградса театральнӧй техникумын коми студияын. 1936—1937-ӧд воясӧ да 1945-ӧд восянь уджалӧма Коми драмаа театрын.
1939—1945-ӧд воясӧ служитӧма армияын Ылыс Асыввылын. Айму вӧсна Ыджыд тыш кадӧ тышкасьӧма Япониякӧд. 
1961-ӧд воын ГИТИС бердын режиссёрлысь вылыс курсъяс помалӧм бӧрын сійӧс индӧмаӧсь Драма театрын главнӧй режиссёрӧн, кӧні режиссёралӧма 1982-ӧд воӧдз.
Кулӧма 1985-ӧд вося ода-кора тӧлысь 10-ӧд лунӧ Сыктывкарын, гуалӧма карса Шӧр шойнаын.
Гозъя олӧм.
Гӧтырыс — Ростиславина Софья Сергеевна (1920—2005), Коми АССР-са нимйӧза артистка.
Осипов Александр Георгиевич

Осипов Александр Георгиевич (1923—1973) — коми шылад туялысь да тэчысь, искусствоведение наукаяса кандидат (1965).
Олан туй.
Александр Осипов чужӧма 1923 вося рака тӧлысь 15-ӧд лунӧ Коми (Зыряна) асвеськӧдлан обласьтса Шойнаты сиктын. Велӧдчӧма да олӧма Кулӧмдінса детдомын. Велӧдчӧма Вӧлӧгдаса шылад училишӧын ворсны домраӧн да скрипкаӧн. 1937—1941 воясын веськӧдлӧма Кулӧмдін сиктын йӧзкостса инструментъяслӧн оркестрӧн, артисталӧма Коми АССР-са сьылан-йӧктан ансамбльлӧн йӧзкостса инструментъяслӧн оркестрын.
Айму вӧсна Ыджыд тыш кадӧ чорыда ранитчӧма шуйга киас. 1943—1945 да 1949—1952 воясӧ вӧлӧма хормейстерӧн Коми АССР-са сьылан-йӧктан ансамбльын да Драма театрын шылада веськӧдлысьӧн.
1947—1949 воясын велӧдчӧма Горьковса консерваторияын.
1952—1953 воясын велӧдӧма Егорьевскын Москва обласьтса культпросветшколаын, 1953—1954 воясын веськӧдлӧма хорӧн Грознӧйын, 1954—1959 воясын — Сыктывкарса шылад училишӧын велӧдысь, филармонияын да радиоса хорын художествоа веськӧдлысь.
1959 воын помалӧма Гнесиных нима Москваса шылада-педагогика институтысь дирижерско-хоровӧй факультет, 1964 воын — Москва консерваторияысь дирижерско-хоровӧй факультетса аспирантура (велӧдчӧма К.Б. Птица пропессор дорын).
Сёрӧнджык олӧма Москва обласьтса Люберцы карын. Кулӧма Москваын 1973 вося тӧвшӧр тӧлысь 31-ӧд лунӧ.
Туялан удж.
Кыдзи туялысь, пуктӧма ыджыд пай коми сьылан культура сӧвмӧдӧмӧ. Дасьтӧма искусствоведение кандидат вылӧ диссертация («Песни народа коми») — медводдза туялӧм, кӧні видлалӧма коми йӧзкостса сьыланкывъяслӧн шыладыс.
Александр Осиповлӧн шылад йылысь уджъясыс петавлӧмаӧсь «Советская музыка» да «Музыкальная жизнь» журналъясын, «Советская Россия» да «Правда» газетъясын. На пиын, татшӧм коми шылад тэчысьяс йылысь, кыдзи Яков Перепелица, Прометей Чисталёв, Георгий Дехтяров, Александр Воронцов, Вацлав Мастеница, скрипач Иван Оплеснин да сьылысь Пантелеймон Осипов йылысь.
А.Г. Осипов чукӧртӧма, вежлалӧма да йӧзӧдӧма Нёбдінса Витторлысь став 26-нан сьыланкывсӧ.
Дасьтӧма сьыланног татшӧм авторъяслӧн кывбуръяс дорӧ: Г. Ермаков, И. Вавилин, Н. Фролов, И. Куратов, С. Попов, Ф. Щербаков, Н. Смирнов, Ю. Сюрвасев, А. Мурзин, В. Елькин, А. Размыслов, С. Тимушев, В. Косарев, М. Лебедев, В. Ширяев, Г. Юшков, Г. Топоров и мукӧд.
Гижӧма шылад драмаа спектакльяслы: Г. Ермаковлӧн «Северное сияние», М. Потолицынлӧн «Изваильская крепость», В. Лекановлӧн «Клин клином».
Небӧгъяс.
Йӧзӧдӧма некымын сборник: «Четыре песни» (1955), «Лирические песни» (1956), «Песни и романсы» (1957), «Коми советские песни» (1960), «Романсы» (1967), «Песни В. Савина» (1966).
Бакуса метрополитен

Бакуса метрополитен () тайӧ метрополитен Бакуын, Азербайджан.
История.
Бакуын метро стрӧитӧм йылысь мӧвплӧн помкаясыс артмисны 1930-ӧд воясӧ, кор йӧзлӧн ӧдйӧ содӧм да каръяслӧн урбанизация вайӧдісны ӧдйӧ колана эффективнӧй общественнӧй транспорт системаӧ. Международнӧй метро системаяслысь, торйӧн нин Москвалысь, опыт туялӧм лоис подувнас медводдза проектъяслы, кодъясӧс, дерт, вуджӧдісны мӧд мирӧвӧй война заводитчигӧн. Война бöрын, 1940-öд воясö, выльысь ловзьöдiсны планъяс да 1951 воын босьтчисны стрöитны медводдза визь.
1967 вося лӧддза-номъя тӧлысь 6 лунӧ восьтісны Бакуса метролысь медводдза юкӧн, коді артмӧма 5 станцияысь да 6,5 км кузьта.
Сӧвет кадӧ ёна сӧвмис Бакуса метро. Лӧсьӧдісны выль линияяс да станцияяс, паськӧдісны сеть, бырӧдісны Бакуса торъя районъяс костын йитӧдъяс. Национальнӧй мотивъясӧн вӧдитчӧмын мичмӧдӧм метро лоис эз сӧмын транспортнӧй узелъясӧн, но и художествоа произведениеясӧн. Но техникаыс да метроын вагонъясыс ёнджыкасӧ сӧветскӧй производствоысь.
СССР бырӧм
1991 воын да сы бӧрын экономика кризис лёка тӧдчис метро сӧвмӧдӧм вылӧ Тайӧ вуджӧм кадколастас тыдовтчис, мый метролы колӧ сӧвмӧдны. 1990-ӧд вояс помын да 2000-ӧд вояс заводитчигӧн заводитчис оборудование, подвижнӧй состав да аттракционъяс выльмӧдӧм, мый кыскис кыдзи пытшкӧсса, сідзи и суйӧрсайса инвестицияяс.
Морфемика

"Морфемика" кывлӧн кык вежӧртас:
Морфемика кутӧ ас водзас могъяс:
Ануфриев Александр Александрович

Ануфриев Александр Александрович — Олимпийскӧй вӧрсӧмъясын вермысь, сӧветскӧӥ котралысь.
Олан туй.
Александр Ануфриев чужӧма 1926 вося ода-кора тӧлысь 10-ӧд лунӧ Изьва сиктын. 1936 восянь олӧма Наръяна-Марын. Школа бӧрын уджалӧма вӧр лэдзан заводын, плӧтникӧн. 1944 воын мунӧма армияӧ, воюйтӧма Карел фронтын. 1950 восянь уджалӧма Горьковса автомобильнӧй заводын.
Уна во уджалӧма тренерӧн. Кулӧма 1966 вося кӧч тӧлысь 26-ӧд лунӧ Печора ю вылын Наръяна-Мар карсянь 10 километра ылнаын.
Пера-багатыр

Пера-багатыр — коми фольклорса герой. Сы йылысь преданиеяс ёнджыка бергалӧны перымса комияс пӧвстын.
Коми фольклорын.
Висьтыс йӧзӧдӧма «Коми йӧзкостса важ висьтъяс» небӧгын, мый дасьтіс Веньӧ Яркӧ Юрӧ (Юрий Рочев) 1984 воын.
Важӧн Рупта расын (Комму туй вылыи) овӧлӧма Пера. Сійо вӧлӧма зэв ён. Рупта расын уна вӧлӧма прӧмыс, Пера ёна вӧлӧм кыйсьо. Сэн жӧ кыйсьб волом вӧрса. Найӧ рас вылад мырддьысьӧмла спорӧ воасны. Ворса вӧлӧм шуӧ: вай по силанымӧс мерайтам, кык киа паличӧн кыскасям. Пера зэв ёя мыр бердӧ сюмысӧн гартчас (водэвыв кыз сюмыс лӧсьӧдас), сэсся куптысны кыскавны. Ворса зэв ёна кыскӧ, мырлӧн вужьясыс быдсӧн рутшка-ратшкакылӧны. Ворса юалӧ: мый нӧ пӧ тайӧ кылӧ? - Тэад пӧ тай коекыд оръясьо. Сэсся вӧрса повзяс да чеччас кыскасьӧмысь.
Сэсся вӧрса юалӧ: 
- тэ пӧ нӧ кор узьлан? 
Пера шуӧ: 
- кор пӧ ме ки ни кок ог вӧрзьӧд, сэк по ме узя. Тэ нӧ по кор? — Ме пӧ кор унмовся, вомысь тшын быдсӧ пето, чомйӧ дрӧжжитӧ, сэтшӧма по ме узя.
Пера дӧгадайтчас да кыдз пу чурка лоддя дорӧ водтӧдас, пасьтӧдас да шебрӧдас, ачыс бокӧ мунас кыйӧдчыны. Войын ворса локтас, кыйӧдчӧ, видзӧдӧ: Пера узьӧ. Пера пӧ десятӧй! — (дасӧд вийӧм морг) горӧдас. Пера асьсӧ лыяс: дявӧл по первой!
Ворса кулӧ. Пера вӧрсалысь бабасӧ босьтас да сыкбд кутас овны. Олісны, олісны да коркӧ Пера аддзис бабалысь той вийӧм. Бабаыс вӧлӧм ассьыс юрси кучиксӧ кульыптас да тойяссбӧ вомнас тричкӧдӧ - виялӧ. Пера зэв ёна скӧрмас да бабасӧ кӧсъяс вины. Баба пьшъяс. Пера вӧтчас да Розь туй вылысь нюр вылӧ суас да сэтчб вияс.
Коркӧ Пера дінӧ пара вӧлӧн локтасны: cap ыстӧма Перасӧ кор¬ны. Пераӧс по корисны cap дінӧ. Пера вӧлӧм шуӧ: ме пӧ вӧв доддьӧ ог сов. Мен пӧ только висьталӧй, кутшӧм ныр пӧ колӧ муннысӧ. - Рытыввыв пӧ колӧ мунны.
Пера лызь вылӧ сӧлас да мунас. Вежон водаджык Пера воас cap дінӧ пара вола дорысь. Сар вӧлi шуӧ: неприятель по колеса лэдзӧ да вӧйскаӧс жугӧдӧ; тэ пӧ сiшӧ кӧлесасӧ тюригкостiыд кут. Пера мунас, колеса тюригкостi кватитас да жугӧдас. Сар зав ёна сiйӧс гӧститӧдас аслас дворечын да шуӧ: вай пӧ менам вольпасьӧ вод узь.Мӧдлун сар чеччас да Пералысь юалӧ: кутшӧм пӧ узьны менам вольпасьын?
- Меям лоддя кодьӧй пӧ абу на.
- Вай пӧ, кутшӧм лодяыд, петкӧдлы.
Пера ӧшинь улас лоддя вчас да сэнi-й узяс.Меям лоддяыд пӧ медся на лӧсьыд узьлыныд.
- Мый пӧ тэд колӧ награда? – кутас шуны сар.
- Меным пӧ колӧ тӧлькӧ Рупта рас, сы кындзи пӧ нинӧм оз ков.
Сар сетас сылы Рупта рас век кежлӧ. Пера бӧр мӧдӧдчас аслас Рупта раскас.
Висьт Кӧрт айка

Висьтыс босьтӧма небӧгысь “Коми йӧзкостса важ висьтъяс” кодӧс чукӧртӧма Веньӧ Яркӧ Юрӧ (Юрий Герасимов Рочев) 
Важӧн пӧ тай вӧвлӧма Кӧрт айка.Сiйӧ пӧ, вӧлӧм, став йӧзсӧ сёйӧ.И татысь йӧзыс ставыс бырлӧма.Сiдз тай ме кывлi кыськӧ.Сэсся ӧтик локтас казак.Эжва кузя кутас кывтны дай кытӧнкӧ петук шы кылӧ.Сэтчӧ сэсся-й овмӧдчылӧма.Сiйӧ казакыс вӧлӧм ветлӧ-кытшлалӧ, чери кыйӧ да.А кватитчас да сэсся Эжвасяньыд зэв матын вӧлӧма.Ыджыд йӧр горулын сэтшӧм чудь гу эм.Сэтӧн дзебсьӧмӧн овлӧмаӧсь важӧн йӧзыс.И гусӧ, сiйӧ мыльксӧ, ми век на чудь гуӧн шуам.Вот сэсся Ыджыд йӧрад и стрӧитчас казакыд.Казакыс овмӧдчылӧма и сэсянь сэсся-й цӧзыс чукӧрмӧма, казаксяньыс.Кӧрт айкаыс вӧлӧм став йӧзсӧ сёйӧ вочасӧн.А сэсся сэсянь йывмӧма цӧзыс, казаксяньыс.Роч вӧлӧма мортыс, абу коми.Сэсся тай переходитӧма комиӧ.
Висьт Ульяновскӧй манастырь

Висьтыс босьтӧма небӧгысь “Коми йӧзкостса важ висьтъяс” кодӧс чукӧртӧма Веньӧ Яркӧ Юрӧ (Юрий Герасимов Рочев) 
Ульяновскӧй манастырь существуйтӧ важсянь. Висьталӧны, сiйӧ кутшӧмкӧ дзоляник грезд вӧлi даже Степан Пермскӧй дырся. Сэсся Уралсянь воласны грабительяс, кутшӧмкӧ особӧй национальность, Уральскӧй гӧра сайсянь.И тайӧс, Ульяновскӧй манастырсӧ сiйӧ лёк вӧчысьясыс грабитасны и кутшӧмкӧ мича нылӧс пышйӧдӧны пыжӧн вӧлӧм. Ульяния ныв, нимыс вӧлӧма Ульяния. Оз кӧсйы накӧд мунны и пыжсьыд сiйӧ Эжваӧ чеччыштас и вӧйтчас, пӧдӧ сэсся.
Но, сэсся сiйӧ Ульяна вӧян местасӧ Ульяновскӧйӧ шуасны.Но, сiйӧ лыддьӧны, мый вроде сэтшӧм поступок вӧчӧма Ульяния, мый налы, лёк йӧзлы, эз сетчы, асьсӧ пӧгибнитӧдiс, вӧйтчис. Ӧнi кӧ шуны, героиня, но вот сэсся местаыс и Ульяна.Сы весьтӧ и стрӧитӧмаӧсь манастырсӧ, сы местаӧ.Но ещӧ Ульяна манастырыс, названиеыс ещӧ сложнӧйджык: Ульяновский Троицко-Печорский Стефановский монастырь.Тадзи сложнӧй названиеыс.
Висьт Ярук Иван

Висьтыс босьтӧма небӧгысь “Коми йӧзкостса важ висьтъяс” кодӧс чукӧртӧма Веньӧ Яркӧ Юрӧ (Юрий Герасимов Рочев)
Ярук Иваныс тайӧ вӧлӧма миян Понысь, зэв ён морт. Пӧдругасӧ сiйӧ видзлӧма Сернӧсысь – сэтчыӧдз миянсянь сё верс сайӧ.Важ йӧз висьталлӧмны: пуксяс пӧ лыззьӧ, босьтас коса пурт ла мӧдӧдчас.Кутшӧм ув мешайтчӧ, коса пуртнад керыштӧ.Рытнас каяс сё версттьӧ, аскинас бӧр воас.
Коркӧ сiйӧ узьмӧдчас вӧр керкаын.Вӧрсаясыд и локтасны сiйӧс кыскыны.Кватитасны юрсиӧдыс.Сылы ки улад шедӧ стобйыс, кодӧс тулъялӧны ӧдзӧс водзас, мед кинад пыксьыны сы вылӧ.Мӧд киас чер шедас.Стобъяд петитчас да юрситӧ кыскӧны. Сӧтас чернас да кералiгтырйи вӧтлас вӧрсаястӧ.
Семяшкин Гавриил Прокопьевич

Гавриил Прокопьевич Семяшкин (1888—1937) — революционер, бурӧвӧй мастер, Уджвывса Герой.
Олан туй.
Чужӧма 1888-ӧд вося рака тӧлысь 18-ӧд лунӧ Изьва сиктын. Семьяас вӧлӧма мӧд кагаӧн, водз заводитӧма уджавны. Уджалӧма озыр кӧр видзысьяс дорын, Стелла Поларе фирмаын, коді вӧлӧма ӧнія Наръяна-Марсянь неылын. Помалӧма сельхозприходскӧй школа. Пырӧдчӧма революционнӧй уджӧ изьваса сикт-грездъясын. 1920—1921-ӧд воясӧ вӧлӧма бурӧвӧй мастерӧн. 1921-ӧд восянь уджалӧма прӧмыселса веськӧдлысьӧн. Бур уджысь да медводдза коммунистическӧй субботникъяс да воскресникъяс котыртӧмысь 1921-ӧд воын сылы сетӧма Уджвывса Герой ним.
Кулӧма 1937-ӧд вовося сора тӧлысь 7-ӧд лунӧ Изьва сиктын, сэні жӧ дзебӧма.
Небӧг Robinzon

Небӧгсӧ лӧсьӧдӧма “Приключения Робинзона Крузо” роман серти, кодӧс гижӧма Даниель Дефо. Медводдзаысь йӧзӧдӧма 1719 вося апрель 17-ӧд лунӧ. 
Роч вылӧ вуджӧдӧма да лӧсьӧдӧма Лев Николаевич Толстой 1862 воын. Комиӧдіс М. Шестаков.
Небӧгсӧ гижӧма латиницаӧн. Йӧзӧдӧма 1935 воын.
Редактор: П. Доронин.
Маврикий креол кыв

Маврикий креол кыв ("kreol morisien") — франсуз креол кыв, кутшӧмӧн сёрнитӧны Маврикий ді вылын. Анбур — латин.
Саваяг (Вуктыл каркытш)

Саваяг () — Коми республикаын Вуктыл каркытшӧ пырысь грезд. 2015-ӧд вося вӧльгым тӧлысь 19-ӧд лунӧдз вӧлі пырӧ Вуктыл районын Дутов сикт овмӧдчӧмин улӧ.
Фольклор.
1895-ӧд воын историк И. Н. Суворов гижӧма Саваягын му пуксьӧм йылысь миф (йӧзӧдӧма князь В. Н. Тенише
Шӧрдін (Вуктыл каркытш)

Шӧрдін () — Коми республикаын Вуктыл каркытшӧ пырысь посёлок. 2015 вося вӧльгым тӧлысь 19-ӧд лунӧдз вӧлі пырӧ Вуктыл районын Дутов сикт овмӧдчӧмин улӧ.
Льӧмты (Вуктыл каркытш)

Льӧмты () — Коми республикаын Вуктыл каркытшӧ пырысь посёлок. 2015 вося вӧльгым тӧлысь 19-ӧд лунӧдз вӧлі пырӧ Вуктыл районын Дутов сикт овмӧдчӧмин улӧ.
Несанелис Дмитрий Александрович

Несанелис Дмитрий Александрович (1960—2016) — этнограф, историяса кандидат, общественнӧй удж вӧчысь.
Олан туй.
Дмитрий Несанелис чужӧма 1960-ӧд вося тӧвшӧр тӧлысь 5-ӧд лунӧ Сыктывкарын. Помалӧма 4-ӧд №-а карса шӧр школа, Сыктывкарса канму университетысь история факультет. Сӧветскӧй армияын служитӧм бӧрын велӧдӧма история сыктывкарса 35-ӧд №-а школаын. Кыв, литература да история институтын аспирантура помалӧм бӧрын 1989—2000-ӧд восӧ уджалӧма этнография секторын.
2000—2011-ӧд воясӧ веськӧдлӧма общественносьткӧд йитӧд кутан юкӧдъясӧн «ЛУКОЙЛ» котырлӧн тэчасъясын Кардорын, Наръяна-Марын да Ускарын, юрнуӧдӧма Яран асвеськӧдлан кытшлӧн Кардорса петкӧдчанінӧн.
Кулӧма 2016 вося тӧвшӧр тӧлысь 15-ӧд лунӧ Сыктывкарын.
Туялан удж.
Кандидатскӧй диссертация темаыс — «Традиционные формы досуга сельского населения Коми края (вторая половина XIX – первая треть XX вв.)», уджсӧ дорйӧма Москваын Этнология да антропология институтын.
Небӧгъяс.
Ставнас йӧзӧдӧма 150 сайӧ туясян удж:
Некрасов Александр Васильевич

Некрасов Александр Васильевич (А. Позяломов, 1952—2016) — коми гижысь, вуджӧдчысь, журналист.
Олан туй.
Александр Некрасов чужӧма 1952-ӧд вося вӧльгым тӧлысь 4-ӧд лунӧ Коми АССР-ын Сыктывдін районса Паль сиктын. Быдмӧма Позялӧм посёлокын.
1968 воын помалӧма 8 класс 12-ӧд №-а сыктывкарса школаын да пырӧма велӧдчыны 15-ӧд №-а ГПТУ-ӧ «Электромонтажник» специальносьт серти. 1970-ӧд воын училишӧ помалӧм бӧрын пырӧма уджавны Сыктывкар­са опытнӧй судоремонт­нӧй заводӧ электромонтажни­кӧн. Уджалігас 1972-ӧд воын помалӧма 1-ӧд №-а рытъя школа да пырӧма велӧдчыны Сыктывкарса канму университетлӧн филология факультетӧ. 1975-ӧд воын сійӧс мӧдӧдӧмаӧсь велӧдчыны Ле­нинградса университетлӧн журналистика факультетӧ. 1978 воын помалӧма университетсӧ «журналист» специальносьтӧн.
1978—1980 воясӧ корреспонденталӧма «Югыд туй» газетса культура юкӧнын. 1978—1989 воясӧ Коми небӧг лэдзанінын вӧлӧма редакторӧн, а сэсся медшӧр редакторӧн. Веськӧдлӧма челядьлы да томуловлы небӧг йӧзӧдӧм серти «Пас» тӧварышъяслӧн котырӧн.
Кулӧма 2016-ӧд вося тӧвшӧр тӧлысь 16-ӧд лунӧ.
Гижан удж.
Медводдза кывбурсӧ йӧзӧдӧма 1969-ӧд воын рочӧн «Вперёд» газетын. Комиӧн кывбурсӧ йӧзӧдӧма «Войвыв кодзув» журналын 1972-ӧд воын. Гижӧдъясыс петавлӧмаӧсь ӧтувъя чукӧръясын, «Комсомольская правда» газетын, украина кывйӧн «Сузиря» альманахын. 
Сылӧн петавлісны «Гӧрд тугъяса пелысь» кывбура чукӧр (1983), «Шондібан» (1987), «Себе я — царь и господин» (1991), «Ловъя кодзулӧй менам» (1995) небӧгъяс да «Как стать великим» автобиографическӧй роман (1993). 
Комиӧдӧма Сергей Есенинлысь кывбуръяссӧ да 2005 воын йӧзӧдӧма «Лымъялысь льӧм» небӧг. 2010-ӧд воын йӧзӧдӧма «Лӧз ӧзын» чукӧр, кытчӧ пыртчӧма XX-ӧд нэмся медбур коми да роч сьыланкывъяс. Тайӧ небӧгыс 2011-ӧд воын шедӧдӧма Сергей Михалков нима «Облака» литератураса премия («Художественный перевод, популяризация русской классики, издание книг (билингва)» нимпасын).
1983 воын пырӧма СССР-са гижысь котырӧ. 2007 воын петӧма да котыртӧма Коми муын «Коми колипъяс» асшӧр гижысь котыр. 
Общественнӧй удж.
Уна во чӧж вӧлӧма Сыктывдін районса сӧветын депутатӧн.
Небӧгъяс.
Ставнас йӧзӧдӧма 12 кывбура да прозаа небӧг:
Коми войтырлӧн XI Чукӧртчӧм (2016)

Коми войтырлӧн XI Чукӧртчӧм вӧлі нуӧдӧма Сыктывкарын 2016 вося урасьӧм тӧлысь 12—14-ӧд лунъясӧ.
История.
Съезд уджаліс Нёбдінса Виттор нима Коми Республикаса драма театрын. 
Веськӧдлысьӧс бӧрйӧм.
Бӧрйӧмаяс вӧзйисны ӧтмунӧмӧн веськӧдлысьпуӧн куим мортӧс: Коми Республикаса Ёртасян керкаӧн веськӧдлысь, национальнӧй политикаса вӧлӧм министр Г.И. Габушеваӧс, «Коми войтыр» ӧтмунӧмлӧн Эжваса юкӧнӧн веськӧдлысь, ас вылӧ уджалысь А.И. Габов да Россияса Федерацияса сенатор, Фин-йӧгра войтырлӧн консультативнӧй комитетӧн веськӧдлысь, «Коми войтыр» ӧтмунӧмӧн 1991—2008 воясӧ веськӧдлысь Валерий Марков, коді босьтіс самоотвод.
Гуся гӧлӧсуйтӧмӧн веськӧдлысьӧн бӧрйӧма Галина Габушева, сы дор сувтісны 110 морт, А.И. Габов вӧсна сетӧма 82 гӧлӧс.
Умберто Эко

Умбе́рто Э́ко (1932—2016) — Италияса нималана гижысь, туялысь.
Олан туй.
Умберто Эко чужис Италияса Алессандриаын (Пьемонт карын, Туринсянь неылын) 1932 вося тӧвшӧр тӧлысь 5-ӧд лунӧ. Батьыс, Джулио Эко, вӧлі бухгалтерӧн, ветліс куим тыш вылӧ. Айму вӧсна Ыджыд тыш кадӧ Джованна мамыскӧд Умберто вуджис овны неыджыд грездӧ, мый вӧлі Пьемонт гӧраясын. Сылӧн пӧльыс вӧлі шыбитӧм кагаӧн (подкидыш). Италияын сэк кадся традиция серти, сылы пуктӧма ов-аббревиатура — Ех Caelis Oblatus, сідзкӧ «енмӧн сетӧм».
Умберто помаліс 1954 воын Туринса университет, туяліс средневековӧй философиа да литература. Велӧдчигас дугдіс эскыны Енлы да муніс Католик вичкоысь.
Умберто Эко уджаліс телевидениеын, журналисталіс «Эспрессо» (итал. L’Espresso) газетын, велӧдіс культуралысь эстетика да теория Милан, Флоренция да Турин университетъясын. Болон университетын профессор. Суйӧрсайса уна университетын почётнӧй доктор.
1962 вося кӧч тӧлысьӧ гӧтрасис искусствояс велӧдысь вылӧ: Рената Рамгакӧд быдтісны пи да ныв.
Куліс Милан карын 2016 вося урасьӧм тӧлысь 19-ӧд лунӧ ракысь.
Гижан удж.
Авторлӧн петавлісны татшӧм романъяс:
Харута (Заполярнӧй район)

Харута () — Яран асвеськӧдлан кытшын посёлок, Заполярнӧй районса Хоседа-Хард сикт сӧветлӧн шӧрсикт.
Ним артмӧм.
«Харута» яран кывйысь вуджӧдсьӧ кыдзи «ньыв пуа ю».
География.
Посёлок пукалӧ Адзва юлӧн шуйгаладорас, Харутаю вомын.
Оланинын эм некмыны улича: Колхоз, Вадор, Выль, Первомай, Вермӧм, Полярнӧй, Сӧветскӧй да Хутор уличаяс.
История.
Посёлокӧ медводдзаӧн овмӧдчис 1892 воын изьваса кресьттянин Ф.А. Канев гӧтырыскӧд да куим челядьыскӧд. 1897 воын Харута вӧлі пасйӧма кыдзи Кардор губерняысь Печора уездса выселок. 1925 восянь Харута вӧлі Хоседа-Хард кочевӧй сӧветлӧн шӧринӧн. Сы кадсянь олысь лыдыс ӧтарӧ содіс.
Олысь лыд.
Посёлокын олӧны изьваса комияс, яранъяс да рочьяс.
Овмӧс.
Посёлокын эм Хоседа-Хард сиктсӧветлӧн веськӧдланін, «Рассвет Севера» кӧр видзан овмӧслӧн база, бурдӧдчанін, культура керка, пывсян, пӧжаланін, радиоузел, шӧр школа да челядь видзанін, спорт комплекс, «Москва» телестанция. Уджалӧ «102,0 Север FM» радио, Медводдза да Мӧд мультиплекс. 2013 вося урасьӧм тӧлысьсянь кыйӧ МТС сотӧвӧй оператор.
Туй.
Адзва юлӧн веськыдладорас эм аэропорт да пуксян эрд, кытчӧ вермас пуксьыны Ан-2 самолёт; ю шуйгаладорас — вертолёт пуксянін.
Вежоннас кыкысь Ан-2 самолёт да Ми-8 вертолётӧн Харутаӧ позьӧ воӧдчыны Наръян-Марсянь. Груз вайӧны Адзва ю кузя да тӧвся туйті Интасянь.