tanuj437/sanskrit-pos-tagged-corpus huggingface dataset:
दश इन्द्रिय मयैः पाशैः अन्तर् करण सम्भवैः

तमो मोहो महामोहस् तामिस्र इति पण्डिताः

पुंस् विशेष परः देवो भगवन्त् परमेश्वरः

सत्यः सर्वग इत्यादि शिवस्य गुण चिन्तना

सर्वे शृण्वन्तु वचनं नमस्कृत्वा महेश्वरम्

कृत्वा ओंकारम् प्रदीपं मृगय गृहपतिं सूक्ष्मम् आदि अन्तर स्थम् संयम्य द्वार वासम् पवन पटुतरम् नायकं च इन्द्रियाणाम्

निबध्नाति पशून् एकः चतुर्विंशति पाशकैः

भवेत् रागेण देवस्य शम्भोः अङ्ग निवासिनः

आशयैः अपरामृष्टः काल त्रितय गोचरैः

विपाकैः कर्मणां वा अपि न भवेत् एव संगमः

शङ्करस्य शरण्यस्य शिवस्य परमात्मनः

तथा एव अभिनिवेशम् च मिथ्या ज्ञानम् विवेकिनः
आदधाति

तस्मिन् आचमयति आप्लावयति

इन्द्रस्य या मही इति खल्वङ्गान् अलाण्डून् हननान् घृत मिश्रान् जुहोति

मृगारैः मुञ्च इति आप्लावयति

उद पात्रेण संपातवता अवसिञ्चति
सहो ऽसि सहो मे दाः स्वाहा
आत्म दुःखस्य अनिर्वेदेन कथनम्

औषध अपदेश अर्थम् च अस्याः कर्म विनिर्दिशेत्

तस्मात् तद् कालम् प्रयोजयितव्या इति प्रायोवादः

नीचो यः तु अभियुञ्जीत पुरुषः पलितो ऽपि वा

तत्र अन्य अपदिष्टम् स्पर्शनम्

विमुक्त कन्या भावा च विश्वास्येषु प्रकाशयेत्

दर्शित इङ्गित आकाराम् कन्याम् उपायतो ऽभियुञ्जीत

विविक्ते च किंचिद् अस्ति कथयितव्यम् इति उक्त्वा निर्वचनं भावं च तत्र उपलक्षयेत्

अन् अपेक्ष्य गुणान् यत्र रूपम् औचित्यम् एव च

क्षान्ति अर्थम् च तद् एव अभ्यसेत्
येन येन ह्य् एव एनम् छन्दसा कुर्वन्तम् उपवदति तस्माद् आवृश्च्यते

तद् येन येन ह वै छन्दसा एवंविद् आर्त्विज्यं करोति तत् तद् एव स तर्हि प्रपन्नो भवति

कुतो हि तस्य मृत्युः पाप्मा ईशिष्यते यं न निर्जानाति
प्रजानां परिरक्षा अर्थम् आसनं च अत्र कारणम्

न अद्यात् अविधिना मांसं विधि ज्ञः ऽनापदि द्विजः

वैश्य वत् शौच कल्पः च द्विज उच्छिष्टम् च भोजनम्

यज्ञ अर्थम् पशवः सृष्टाः स्वयम् एव स्वयंभुवा

अनभ्यासेन वेदानाम् आचारस्य च वर्जनात्

गवां च परिवासेन भूमिः शुध्यति पञ्चभिः

पीत्वा अपः ऽध्येष्यमाणश् च आचामेत् प्रयतो ऽपि सन्

वैश्यः पञ्चदश अहेन शूद्रो मासेन शुध्यति

यो यस्य मांसम् अश्नाति स तद् मांस आदः उच्यते

उच्छिष्टेन तु संस्पृष्टो द्रव्य हस्तः कथंचन

स्फ्य शूर्प शकटानाम् च मुसल उलूखलस्य च

सुखस्य नित्यं दाता इह पर लोके च योषितः

निमज्जतश् च मत्स्य आदान् सौनं वल्लूरम् एव च

अनदन्न् अन्नम् अह्ना एव न चेत् तस्मिन् गृहे वसेत्

उपचार्यः स्त्रिया साध्व्या सततं देव वत् पतिः

यावन्ति पशु रोमाणि तावत् कृत्वस् ह मारणम्

शवं तद् स्पृष्टिनम् च एव स्पृष्ट्वा स्नानेन शुध्यति

मृद् तोयैः शुध्यते शोध्यं नदी वेगेन शुध्यति

वसा शुक्रम् असृक् मज्जा मूत्र विष् घ्राण कर्ण विष्

ऊर्ध्वं नाभेर् यानि खानि तानि मेध्यानि सर्वशः

चिर स्थितम् अपि त्व् आद्यम् अस्नेह अक्तम् द्विजातिभिः

गुरोः प्रेतस्य शिष्यस् तु पितृ मेधम् समाचरन्

यज्ञ अर्थम् निधनं प्राप्ताः प्राप्नुवन्त्य् उत्सृतीः पुनः

तस्य पुत्रे च पत्न्यां च दिवारात्रम् इति स्थितिः

एवं यथा उक्तम् विप्राणां स्व धर्मम् अनुतिष्ठताम्

स्त्री क्षीरम् च एव वर्ज्यानि सर्व शुक्तानि च एव हि
एवंविधैः माम् प्रति भाव जातैः प्रीतिः परा मे जनितः च मानः

भव प्रणाशाय कृत प्रतिज्ञः स्वं भावम् अन्तर्गतम् आचचक्षे

इमे हि वाञ्छन्ति तपस् सहायम् तपस् निधान प्रतिमम् भवन्तम्

लक्ष्मी वियुक्तः ऽपि शरीर लक्ष्म्या चक्षूंषि सर्व आश्रमिणाम् जहार

यास्यामि हित्वा इति मम अपि दुःखं यथा एव बन्धून् त्यजतः तथा एव

इति एवमादि द्विपद इन्द्र वत्सः श्रुत्वा वचः तस्य तपोधनस्य
मल्लिका जाति पुष्प आद्यैः गन्ध धूप अधिवासितैः

मुक्ता कलापैः लम्बद्भिः हसन्ति इव शशि श्रियम्

इति एवम् मानसं तत्र अकल्पयत् पुर कल्प विद्

दितेः सुता दैवत राज वैरिणः सहस्रशः प्रापुः अनन्त विक्रमाः

पुष्य संयोग मात्रेण कालेन स मयः पुरा

सोद्यान वापी कूपानि च

इदम् अन्तःपुर स्थानम् रुद्र आयतनम् अत्र च
बोधिसत्त्वत्व बुद्धत्वम् अनुमोदे च तायिनाम्

निर्मलस्य कुलस्य अस्य कलङ्को न भवेत् यथा

क्षुध् पिपासा व्यथाम् हन्याम् अन्न पान प्रवर्षणैः
उद्गीर्ण कर्ण ज्वराः

केशव धृत दशविध रूपैः जय जगदीश हरे

उन्मद मदन मनोरथ पथिक वधू जन जनित विलापे अलि कुल संकुल कुसुम समूह निराकुल बकुल कलापे

वितरसि दिक्षु रणे दिक्पति कमनीयम् दशमुख मौलि बलिम् रमणीयम्

शृङ्गार उत्तर सत् प्रमेय रचनैः आचार्य गोवर्धन स्पर्धी को ऽपि न विश्रुतः श्रुति धरः धोयी कवि क्ष्मापतिः

वृन्दावन विपिने ललितम् वितनोतु शुभानि यशस्यम्

तव कर कमल वरे नखम् अद्भुत शृङ्गम् दलित हिरण्यकशिपु तनु भृङ्गम्

विहरति हरिः इह सरस वसन्ते नृत्यति युवति जनेन समम् सखि विरहि जनस्य दुरन्ते

श्री जयदेव कवेः इदम् अद्भुत केशव केलि रहस्यम्

अभिनव जलधर सुन्दरैः धृत मन्दरः

वसति दशन शिखरे धरणी तव लग्ना शशिनि कलङ्ककला इव निमग्ना
इति कूर्चम्

संस्रवन्तु दिशो मयि समागच्छन्तु सूनृताः

ह्रसीयसि आनीय वर्षीयसा अपिधाय अनूचीनानि पृथक् आदापयति कूर्चं पाद्यम् अर्घ्यम् आचमनीयं मधुपर्क इति

पाद्यम्
त्रि नाभिना तु चक्रेण पञ्च आरेण समन्वितः

गीतैः एनम् उपासन्ते गन्धर्वा द्वादशा उत्तमाः

आभ्यन्तर स्थः सूर्यः अथ भ्रमते मण्डलानि तु

इति एते वै वसन्ति इह द्वौ द्वौ मासौ दिवाकरे

गन्धर्व अप्सरसः च एव नृत्य गेयैः उपासते

वरुणश् च तथा एव अन्यः सुषेणः सेनजित् शुभः

वसन्ति ग्रीष्मकौ मासौ मित्रश् च वरुणश् च ह

वसन्ति एते तु वै सूर्ये मास ऊर्ज इषे च ह

संक्षेपात् विस्तरात् च एव यथावृत्तं यथाश्रुतम्

पुलस्त्य आद्याः कौशिक अन्ताः मुनयो मुनि सत्तमाः

देवाः च एव तथा नित्यं मुनयश् च दिवानिशम्

भ्रमतो मण्डलानि स्युः खेचरस्य रथस्य तु

रथौजा रथचित्रश् च सुबाहुः वै रथस्वनः

एते वसन्ति वै सूर्ये सप्तकाः ते चतुर्दश

आपो वातश् च तौ एतौ यातुधानौ उभौ स्मृतौ

प्रेरको ज्योतिषां धीमान् ध्रुवो वै वात रश्मिभिः

मेनका सहजन्या च प्रम्लोचा अथ शुचि स्मिता
यो ह्य् अस्मिन् धर्म विनये अप्रमत्तश् चरिष्यति

कम् अहम् अपायाद् उद्धृत्य स्वर्गे मोक्षे च प्रतिष्ठापयेयम् कस्य काम पङ्क निमग्नस्य हस्त उद्धारम् अनुप्रदद्याम् कम् आर्य धन विरहितम् आर्य धन ऐश्वर्य आधिपत्ये प्रतिष्ठापयेयं कस्य अज्ञान तिमिर पटल पर्यवनद्ध नेत्रस्य ज्ञान अञ्जन शलाकया चक्षुर् विशोधयामि

अनागतं कर्म व्याकर्तु कामः भवति पुरस्ताद् अन्तर्धीयन्ते

न अ हेतु अ प्रत्ययम् आनन्द तथागता अर्हन्तः सम्यक्संबुद्धाः स्मितं प्राविष्कुर्वन्ति

धर्मता खलु यस्मिन् समये बुद्धा भगवन्तः स्मितं प्राविष्कुर्वन्ति तस्मिन् समये नील पीत लोहित अवदाताः अर्चिषो मुखान् निश्चार्य काश्चिद् अधस्ताद् गच्छन्ति काश्चिद् उपरिष्टाद् गच्छन्ति

ततश् चेटिकया वार्यते न अयम् नारायण इति सा वार्यमाणा अपि तीव्र प्रसादा आवर्जित मानसा बुद्धस्य भगवत उपरि सौवर्ण चक्रम् निक्षिप्य गन्ध माल्यम् च दत्तवती

तिर्यक् उपपत्तिम् व्याकर्तु कामः भवति पार्ष्ण्याम् अन्तर्धीयन्ते
कुशाग्रीय मतिः सूक्ष्म दर्शी तद् काल धीः पुनः

छेको विदग्धे प्रौढः तु प्रगल्भः प्रतिभा मुखः
प्रतिग्रह छलेन अन्याम् अभिसंधाय अस्याः संदेश श्रावण द्वारेण नायकं साधयेत् तां च उपहन्यात् सा अपि स्वयंदूती

भवन्ति च अत्र श्लोकाः

यदा असौ मृगी तदा न एव शश ता दोषः

नायिकया प्रयुक्ता असंस्तुत सम्भाषणयोः अपि

चित्रान् सुरत सम्भोगान् अन्यासाम् अपि दर्शयेत्

विविक्ते दर्शयति आत्मानम्

ततो ऽधुना शक्यम् अनेन मरणम् अपि अनुभवितुम् इति वर्णयेत्

पूर्व प्रवृत्तम् च तद् संदर्शनम् कथा अभियोगम् च स्वयम् अकथयन्ती तया उच्यमानम् आकाङ्क्षति

नायक भार्याम् मुग्धां विश्वास्य अयन्त्रणया अनुप्रविश्य नायकस्य चेष्टितानि पृच्छेत्

पूर्व प्रस्तुत अर्थ लिङ्ग सम्बद्धम् अन्य जन अ ग्रहणीयम् लौकिक अर्थम् द्वि अर्थम् वा वचनम् उदासीना या श्रावयेत् सा वातदूती
एतान् मद् शीत निर्दग्धान् पश्यस्व हिम वेष्टितान्

प्रशान्त कल्मषे लोके शान्ते तमसि दारुणे

ततो हिमकर उत्सृष्टाः स बाष्पाः हिम वृष्टयः

सम्प्रहृष्टेषु देवेषु साधु साध्व् इति सर्वशः

शत प्रहरण उदग्रः शत बाहुः शत आननः

दैत्य सेनाम् ददहतुर् युगान्तेष्व् इव मूर्छितौ

शीतांशुर् अमृत आधारः चपलः श्वेत वाहनः

वीक्षन्ति स्म सुराः सर्वे भय वित्रस्त लोचनाः

चेरतुर् दानव अनीके क्रीडन्ताव् अनिल अनलौ

तौ पाश शुक्ल अंशु धरौ वरुण इन्दू महा रणे

न शेकुश् चलितुं दैत्या विशिरस्का इव अद्रयः

दृष्ट्वा कालम् इव आयान्तम् कालनेमिं भय आवहम्
एतत् एव अत्र कर्म
दुर्ग अन्धकारे विद्धस्य केनचिद् दष्ट शङ्कया

न तु दंष्ट्र कृतम् दंशं तत् तुण्ड आहतम् आदिशेत्

विष पीतस्य दष्टस्य दिग्धेन अभिहतस्य च

हृदय आवरणे च अस्य श्लेष्मा हृदि उपचीयते

कल्कयेद् आरनालेन पाठा मरिच संयुताः

दष्ट मात्रः दशेद् आशु तम् एव पवनाशिनम्

पाययेद् वमनं तीक्ष्णं यवागूं च विष अपहैः

शीत वात आतप व्याधि क्षुध् तृष्णा श्रम पीडिताः

पिष्टो गो वारिणा अष्ट अङ्गः हन्ति गोनस जम् विषम्

निष्ठीवेन समालिम्पेद् दंशं कर्णमलेन वा

षष्ठे ऽञ्जनं तीक्ष्णतमम् अवपीडं च योजयेत्

पानं स मन्त्र पूत अम्बु प्रोक्षणं सान्त्व हर्षणम्

लेप सेकैः सु बहुशस् स्तम्भयेद् भृश शीतलैः

रक्तम् अणु अपि तु प्राप्तं वर्धते तैलम् अम्बु वत्

मांसं स रुधिरम् तस्य चर्म वा तत्र निक्षिपेत्

मात्रा शतम् विषं स्थित्वा दंशे दष्टस्य देहिनः

कुर्यात् शीघ्रम् यथा देहे विष वल्ली न रोहति

हन्ति सर्व विषाणि एतत् वज्रं वज्रम् इव असुरान्

विषाणि विष शान्ति अर्थम् वीर्यवन्ति च धारयेत्

भुजंग दोष प्रकृति स्थान वेग विशेषात्
न निन्देत् यतिनम् तस्मात् दिग्वाससम् अनुत्तमम्

स स्मितम् प्राह सम्प्रेक्ष्य सर्वान् मुनि वरान् तदा

अर्चयन्ति महादेवं वाच् मनस् काय संयताः

स्नापयन्ति महा कुम्भैः अद्भिर् एव महेश्वरम्

नन्दी उवाच
विष्णुं जिष्णुं पद्मनाभं हरिं देह विवर्जितम्

क्षये संकर्षणः प्रोक्तः तम् उपास्यम् उपास्महे

दुष्ट निग्रह कर्ता हि धर्म गोप्ता तु अहम् हर

कस्मात् देवात् प्रवर्तन्ते कस्मिन् एतत् प्रतिष्ठितम्

तं प्रणम्य उपविष्टः ऽहं पृष्टवन् हि मुनि ईश्वरम्

महा बलः वाहनः त्वम् भविष्यसि विष अर्दनः

हरिः उवाच

रुद्र उवाच

सारात् सारतरम् तत्त्वं श्रोतु कामः सुरैः सह

यत् उक्तम् मद् स्व रूपम् च तव च आविर्भविष्यति

यथा अहम् कीर्तनीयो ऽथ तथा त्वं गरुडैः आत्मना

अहं ध्यायामि तं विष्णुं परमात्मानम् ईश्वरम्

अहं हि नारदो दक्षो भृगु आद्याः प्रणिपत्य तम्

ऋषय ऊचुः

कीदृशैः अवतारैः च कस्मिन् याति लयं जगत्

परः कालात् परः यज्ञात् परः सत् असतः च यः

रुद्र उवाच
यद् वा एतस्य व्यार्धि यत् प्रामायि पितॄंस् तद् अगन्
बिभ्रत् स नारी कवचम् तस्मात् शतरथः ऽभवत्

तारापीडात् चन्द्रगिरिः भानुवित्तः ततस् ऽभवत्

सर्वे शक्र समाः युद्धे विष्णु शक्ति समन्विताः

विजयः च सुदेवः च धुन्धु पुत्रौ बभूवतुः

पूर्वम् एव वरो यस्माद् दत्तो मे भवता यतः

य इमं शृणुयात् नित्यम् इक्ष्वाकोः वंशम् उत्तमम्

यत् त्वया स्थापितं लिङ्गं द्रक्ष्यन्ति इह द्विजातयः

तस्मात् चन्द्रावलोकः तु तारापीडः तु तद् सुतः

प्रददौ शत्रु नाश अर्थम् जनकाय अद्भुतम् धनुः

इति श्री कूर्मपुराणे षट्साहस्र्यां संहितायां पूर्व विभागे विंशो ऽध्यायः

रामस्य तनयो जज्ञे कुश इति अभिविश्रुतः

रामं ज्येष्ठं सुतं वीरं राजानं कर्तुम् आरभत्

नलः तु निषधस्य अभूत् नभः तस्माद् अजायत

प्रणम्य अथ पितुः पादौ लक्ष्मणेन सह अच्युतः

तपसा तोषिता देवी जनकेन गिरीन्द्रजा

स नन्दी स गणः रुद्रः तत्र एव अन्तरधीयत

कदाचिद् वसतो ऽरण्ये रावणो नाम राक्षसः

त्रिधन्वा राज पुत्रः तु धर्मेण अपालयत् महीम्
नाथ हरे सीदति राधा वासगृहे

तद् चरितम् गोविन्दे मनसिज मन्दे सखी प्राह

तव कितव विधाय अमन्द कन्दर्प चिन्ताम् रस जलधिनि मग्ना ध्यान लग्ना मृग अक्षा

इति आकल्प विकल्प तल्प रचना संकल्प लीला शत व्यासक्ता अपि विना त्वया वर तनुः न एषा निशाम् नेष्यति
कृष्ण पांसु वैश्यस्य

अश्वत्थाद् अग्नि भयम् च प्लक्षाद् ब्रूयात् प्रमायुकान् न्यग्रोधात् शस्त्र संपीडाम् अक्षि आमयम् उदुम्बरात्
वायव्यं च तथा व्यौम मानसम् च यथाक्रमम्

ज्ञान वैराग्य युक्तस्य योग सिद्धिः द्विजोत्तमाः

ऋषय ऊचुः

मूर्धानं ब्रह्मणः सारम् ऋषीणाम् कर्मणः फलम्

ईश्वरः तु सुषुप्ते तु तुरीये च महेश्वरः

तथा चेतयितव्यं च वक्तव्यं मुनि पुंगवाः

करणानि विलीनानि यदा स्व आत्मनि सुव्रताः

क्रोधो हर्षस् तथा लोभो मोहो दम्भो द्विजोत्तमाः

यः पठेत् शृणुयात् वा अपि संसार शमनम् नरः

मत्त उत्पद्यते तिष्ठत् मयि मयि एव लीयते

प्राणो व्यानः तु अपानः च उदानश् च समानकः

शरीरे सति वै क्लेशः सः अविद्याम् संत्यजेत् बुधः

न प्रज्ञान घनः तु एवम् न प्राज्ञो ज्ञान पूर्वकः

गान्धर्वे च तथा चान्द्रे सौम्य लोके द्विजोत्तमाः

परः तुरीय अतीतः असौ शिवः परम कारणम्

न च स्पर्शं विजानाति स वै समरसः स्मृतः

इत्थं प्रसन्नं विज्ञानं गुरु सम्पर्क जम् ध्रुवम्

मुनयः संशित आत्मानः प्रणेमुः तम् गुहा आश्रयम्

प्रजया कर्मणा मुक्तिः धनेन च सतां न हि

गुहां प्राप्य सुख आसीनम् भवान्या सह शङ्करम्

वर्तमानः तदा तस्य जाग्रन् इति अभिधीयते

सः अहम् एवं जगन्त् सर्वम् मयि एव सकलं स्थितम्

कैवल्य करणम् योगं विविध कर्म छिदम् बुधः

वर्ण आश्रम अभिमानी यः त्यक्त क्रोधः द्विजोत्तमाः

शुद्ध जाम्बूनद आकारम् विधूम अङ्गार संनिभम्

अप्राणम् अमनस्कम् च तत् अस्निग्धम् अलोहितम्
अथ उत्तरः चतुर्दश रात्रः

अथ पूर्वश् चतुर्दश रात्रः

अथ अतिरात्रः

दशमं च अहर् अतिरात्रं च महाव्रतं व्यवदधाति

अथ उत्तरः पञ्चदश रात्रः

पृष्ठ्यः षडहः

प्रत्यङ् त्रि अहः
इति ज्ञानं तथा एतस्य न त्यागो न ग्रहो लयः

इति ज्ञानं तथा एतस्य न त्यागो न ग्रहो लयः
त्रयः वै इमे त्रिवृतः लोकाः

सर्वस्यै वाचः सर्वस्य ब्रह्मणः परिगृहीत्यै

सर्वेषु देव लोकेषु राध्नोति यः एवम् वेद

प्रजायते प्रजया पशुभिः यः एवम् वेद

शतम् अनूच्यम् आयुष्कामस्य

सर्वान् कामान् अवरुन्द्धे यः एवम् वेद
देव निन्दा परः च एव वेद निन्दा रतः तथा

वृद्ध श्रावक निर्ग्रन्थाः पञ्चरात्र विदः जनाः

कन्या दूषी कुण्ड गोलौ अभिशस्तो ऽथ देवलः

कुहकः च एव विशेषात् पङ्क्ति दूषकाः

आगार दाही कुण्डाशी सोम विक्रयिणः द्विजाः

दुश्चर्मा कुनखी कुष्ठी श्वित्री च श्याव दन्तकः

भोजयेत् हव्य कव्येषु अलाभात् इतरान् द्विजान्

परिवेत्ता तथा हिंस्रः परिवित्तिः निराकृतिः

फलं वेद विदाम् तस्य सहस्रात् अतिरिच्यते

एष वै प्रथमः कल्पः हव्य कव्ययोः

न तस्य तद् भवेत् श्राद्धम् प्रेत्य च इह फल प्रदम्

पिण्डान्वाहार्यकं श्राद्धं कुर्यात् सौम्य मनाः शुचिः

पञ्च अग्निः अपि अधीयानः यजुर्वेद विद् एव च
ऊर्जम् एव गृहेषु पशुष्व् आत्मन् धत्ते

य आहिताग्निस् सो ऽस्य पशून् उपजायमानान् हिनस्ति

ऊर्जा मा पश्यत इति
प्राणः स्वरः

अन्नं या वाग् विराट्
नवमः च एव कौमारः प्राकृता वैकृताः तु इमे

द्वादश एव प्रजाः तु एताः ब्रह्मणो अव्यक्त जन्मनः

ज्येष्ठा वरिष्ठा तु आकूतिः प्रसूतिः च अनुजा स्मृता

वक्ष्ये भार्या कुलम् तेषां मुनीनाम् अग्रजन्मनाम्

ऋभुं सनत्कुमारं च ससर्ज आदौ सनातनः

लब्ध अनुभावम् अग्निम् च कीर्तिमन्तं च सुव्रता

पुन्नाम्नो नरकात् त्राति इति पुत्री तु इह उक्त्याः

संकल्पः च एव धर्मश् च हि अधर्मः धर्म संनिधिः

कामो दर्पो ऽथ नियमः संतोषो लोभ एव च

क्रतुश् च संनतिं धीमान् अत्रिः ताम् च अनसूयकाम्

तुष्टिः ज्येष्ठा च वै दृष्टिः कृषिः च अपचितिः तथा
तस्मात् यत्र पशु आहुतिम् जुह्वति प्रत्युद्दीप्यते एव

ते अब्रुवन् पशु आहुतिम् जुहवाम तया एनम् जिगीषाम इति

तथा इति
यद् आवसथान् कल्पयन्ति सदः हविर्धानानि एव तत् कल्पयन्ति

सामानि यस्य लोमानि यजुर् हृदयम् उच्यते परिस्तरणम् इद् हविः

निधनं भूत्याः प्रजायाः पशूनां भवति य एवं वेद

यद् अभिवदति दीक्षाम् उपैति यद् उदकं याचत्य् अपः प्र णयति

स उपहूतो लोकेषु भक्षयत्य् उपहूतस् तस्मिन् यद् दिवि विश्व रूपम्

शूर्पं पवित्रं तुषा ऋजीषा अभिषवणीः आपः

यत् परिवेष्टारः पात्र हस्ताः पूर्वे च अपरे च प्रपद्यन्ते चमसाध्वर्यव एव ते

यो विद्याद् ब्रह्म प्रत्यक्षं परूंषि यस्य संभारा ऋचो यस्य अनूक्यम्

सर्वो वा एषो अ जग्ध पाप्मा यस्य अन्नम् न अश्नन्ति
संमृश इमान् आयुषे वर्चसे च देवानां निधिर् असि द्वेषः यवनः

सत्त्र राज् अस्य् अशस्ति हा

देवानाम् इदं निहितं यद् अस्त्य् अथ आभाहि प्रदिशश् चतस्रः
अभयं द्यावापृथिवी श्येनो ऽसि इति प्रतिदिशं सप्तर्षीन् अभय कामः

य ईशे ये भक्षयन्त इति इन्द्र अग्नी लोक कामः

आ त्वा अहार्षम् ध्रुवा द्यौर् इति ध्रौव्य कामः

उत्तरेण दीक्षितस्य वा ब्रह्मचारिणो वा दण्ड प्रदानम्
अन्यत् च किं मोक्ष तरोः बीजम् सम्यक् ज्ञानम् क्रिया सहितम् इति प्रश्नोत्तररत्नमालायाम्

कीदृशं ज्ञानं गुण अष्टक उपेतम् अणिम आदि अष्ट सिद्धि उपेतम्
प्र मद सम् मदौ हर्षे

गर्हायां च

पुंसि सञ्ज्ञायां घः प्रायेण

करणे अयः वि द्रुषु

टु इतः ऽथुच्

लिङ् च ऊर्ध्व मौहूर्तिके

पर्याय अर्ह ऋण उत्पत्तिषु ण्वुच्

विभाषा आङि रु प्लुवोः

प्रे लिप्सायाम्

लोट् अर्थ लक्षणे च

लिङ् यदि

चित्रीकरणे च

वि उपयोः शेतेः पर्याये
दर्भेण रजतं बद्ध्वा पुरस्ताद् धारयेत्

तया अनन्तम् लोकम् अहं जयामि प्रजापतिर् यं प्रथमो जिगाय

आर्षेयस् तत् पश्यन्न् आहवनीयम् अभ्युद्धरेत्
महान् कीर्त्या

वर्षन्तं न निन्देत्
जहति नृत्यमानं तं भूतेशं ददृशुः किल

नृत्यमानं महादेवं विष्णुना गगने ऽमले

त्वम् अक्षरम् परमं वेदितव्यं त्वम् अस्य विश्वस्य परं निधानम्

योगिनां हृदि तिष्ठन्तं योग माया समावृतम्

एको वेदो बहु शाखः हि अनन्तः त्वा एव एकम् बोधयति एक रूपम्

यो अज्ञानात् मोचयेत् क्षिप्रं प्रसन्नो भक्त वत्सलः

भवान् ईशः अनादिमान् तेजस् राशिः ब्रह्मा विश्वं परमेष्ठी वरिष्ठः

ध्यात्वा हृदिस्थं प्रणिपत्य मूर्ध्ना बद्ध्वा अञ्जलिम् स्वेषु शिरःसु भूयः

काल आत्मानम् काल कालम् देवदेवं महेश्वरम्

त्वा एकम् आहुः पुरुषं पुराणम् आदित्य वर्णम् तमसः परस्तात्
पूजयित्वा विधानेन पश्चात् होमम् समाचरेत्

शिव अर्चना च कर्तव्या स्नपन आदि यथाक्रमम्
एक रात्र उषितः स्नात्वा ऋणैः सर्वैः प्रमुच्यते

यामुने च उत्तरे कूले प्रयागस्य तु दक्षिणे

मृतः तु लभते स्वर्गं नरकं च न पश्यति

शतं वर्ष सहस्राणाम् सोम लोके महीयते

ततः स्वर्गात् परिभ्रष्टः क्षीण कर्मा दिवः च्युतः

यः स्व देहम् तु कर्तित्वा शकुनिभ्यः प्रयच्छति
विशः त्वा राजन् प्रदिशः जुषन्ताम् दैवीः विशः सु प्रकेताः स केताः

अयम् पुरस् राः नः अस्य अस्तु मूर्धा

मूर्धा दिवः अन्तरिक्षस्य मूर्धा मूर्धा सिन्धूनाम् उत पर्वतानाम् मूर्धा विश्वस्य भुवनस्य राजा
अकृताश्वो रणाश्वः च संहताश्व सुतौ उभौ

और्वः तुष्टः तयोः प्रादात् यथेष्टम् वरम् उत्तमम्

धुन्धुमार त्वम् अगमत् धुन्धु नाम्ना हतः पुरा

अयं चन्द्रप्रभो नाम वाजी तस्य महात्मनः

पुनः पुत्र त्रयम् अभूत् सुद्युम्नस्य अपराजितम्

सोम अर्क वंशयोः आदाव् इलो अभूत् मनु नन्दनः

तुष्टुवुर् विविधैः स्तोत्रैः पार्वती परमेश्वरौ

दत्त्वा किम्पुरुषो वीरः स भविष्यति असंशयम्

वीरसेन सुतः तद्वत् नैषधः च नर अधिपः

रोहितात् च वृको जातो वृकात् बाहुः अजायत

नाभागस्य अम्बरीषः तु धृष्टस्य च सुत त्रयम्

यः पुमान् प्रविशेत् अत्र स नारी त्वम् अवाप्स्यति

आनर्तस्य अभवत् पुत्रः रोचमानः प्रतापवान्

तस्य पुत्रो हरिश्चन्द्रो हरिश्चन्द्रात् च रोहितः

एकं भानुमती पुत्रम् अगृह्णात् असमञ्जसम्
उषक्षारं सिंहमूत्रः मूषकः क्षारमृत्तिका

औदुम्बरं रक्तधातुः कनीयं सर्वधातुकम्

पालाशः कर्मसु श्रेष्ठः सर्वेषु अपि निरत्ययः

चन्द्रहासं चन्द्रवपुः बाष्कलं वह्निभूतिकम्

क्षाराः सर्वे अग्नि संकाशाः छेदि भेदि विदारणाः

मधुरः काञ्चन आभासः स अम्लः तु अञ्जन संनिभः

दोषत्रय क्षय उन्माद गर उदर विष ज्वरान्

निहन्ति कास कुष्ठ अर्शस् श्वास श्वयथु पाण्डु ताः

गैरिको मधुरः स्निग्धो विशदः तुवरः हिमः

रश्मिभिः वह्निना वा अथ क्वाथात् कटुकम् औद्भिदम्

रोमकं पांशुजं च इति लवणाष्टकम् उच्यते

बल्यं पवित्रं चक्षुष्यं मेधा आयुस् स्मृति कान्ति दम्

सौराष्ट्री कटुका तिक्ता कषाया उष्णा नियच्छति

शैलेयं स्थविरं वृद्धं शैलजं पलितं गृहम्

सिङ्घाणकं लोहकिट्टं शस्त्रचूर्णम् अयोरजः

हिक्का श्वास विष छर्दि कफ पित्त क्षय अस्र जित्

सुस्वरो दीर्घनादः च धवलः श्रीविभूषणः

आयसे च अमल संयुक्ते घृष्टं ताम्र समम् भवेत्

वीर्य उष्णम् दीपनं तीक्ष्णं कफ पित्त विवर्धनम्

कृतकं खण्डलवणं द्राविडं धूर्तम् आसुरम्

अर्क इन्दुकान्त मणी मुक्ता मरकत आदयः

शिलापुष्पं शिलादद्रु जीर्णं कालानुसार्यकम्

कषाया मधुराः शीताः चक्षुष्याः लेखनाः सराः

न अति उष्ण दीपनम् भेदि स क्षारम् अविदाहि च

सूचीमुखं च कुलिशं गोमेदः पीतरक्तकम्

वङ्गारि स्वर्णाभं च विडालकम्

गोरोचना वन्दनीया वन्दनी रुचिरा रुचिः

रीतिजं लघु स क्षारम् काच अर्म पटल अपहम्

द्वितीयं पुष्पकाशीशं लोमशं च मलीमसम्

सुराष्ट्रजा च सौराष्ट्री मृद् प्रशस्या मृतालकम्

परिपिष्टं वानपिष्टं पार्वतं धातुसम्भवम्
इमं वीरम् अनु हर्षध्वम् उग्रम् इन्द्रं सखायो अनु सं रभध्वम्
स्वामी रिक्थ क्रय संविभाग परिग्रह अधिगमेषु

बिभृयात् ब्राह्मणान् श्रोत्रियान् निरुत्साहान् च ब्राह्मणान् अकरान् च उपकुर्वाणान् च

अन्यत् तु यथार्हम् भाजयेत् राजा

ब्राह्मणस्य अधिकाः प्रवचन याजन प्रतिग्रहाः

प्रनष्टम् अस्वामिकम् अधिगम्य राज्ञे प्रब्रूयुः
स यदि यज्ञ ऋक्तो भ्रेषं नीयाद् भूः स्वाहा इति गार्हपत्ये जुहवाथ

अथ यदि इष्टि पशुबन्धेषु वा दर्श पूर्णमासयोः वा भुवः स्वाहा इति अन्वाहार्यपचने जुहवाथ
अथ पुट पक्वम् गजपुट आदिना पाच्यम् इति अर्थः
स्थालीपाके घृत पिण्डान् प्रतिनीय अश्नाति

ये पन्थानः इति परीत्य उपदधीत

अस्मिन् वसु यत् आबध्नन् नव प्राणान् इति युग्म कृष्णलम् आदिष्टानाम् स्थालीपाके आधाय बध्नाति

अन्तरा ह्रदम् करोति

यस्याः ते यत् ते देवी विषाणा पाशान् इति उन्मोचन प्रतिरूपम्

एवम् संपातवतः निमृज्य
शुचा विद्धा व्योषया शुष्क आस्या अभि सर्प मा मृदुः निमन्युः केवली प्रिय वादिनी अनुव्रता
क्व स्वप्नः क्व सुषुप्तिर् वा क्व च जागरणं तथा
समान बर्हिषी वा काल कर्म एकत्वात्
मत अन्तरम् अनुदिशति
सा एतत् जगती द्वादश अक्षरा भूत्वा तृतीयसवनम् अवहत्

ताम् एकेन अक्षरेण उपपरैत्

सा यत् त्रिष्टुभम् अब्रवीद् अहं ते वक्ष्यामि त्वं तु ब्रुवाणा इति तस्मात् त्रैष्टुभं माध्यंदिनं सवनम् इत्य् आख्यायते

अपीहि इति अब्रवीत्

तत् समस्थापयत्
ध्वज पत्त्र पताका आद्यैः रथयात्रासु वस्त्रकैः
सवितृ प्रसूत तायै

भवा नो ऽग्ने सुमना उपेतौ तप उ सु अग्ने अन्तराꣳ अमित्रान् यो नः सनुत्यो ऽभिदासद् अग्न इति तिस्रस् तपस्वतीर् अभिरूपा अभिष्टौति

अन् अवानम् अभिष्टुयात् प्राणानां संतत्यै

तद् एव तद् यजमानं दधाति
द्वौ इमौ अनुशोचन्ति बालौ असत् अवग्रहौ

गन्धर्व्यः तादृशीः अस्य मैथुन्यः च सित असिताः

कृत स्वस्त्ययनाम् तृप्ताम् अभ्यनन्दत् उपागताम्

देवान् पितॄन् भूतपतीन् नाना कामः यथा भवान्

स एव पुर्यां मधु भुज् पञ्चालेषु स्व पार्षदैः

दारैः संयोजयामास दुहितॄः सदृशैः वरैः

नारद उवाच
अ शून्य उपस्था जीवताम् अस्तु माता पौत्रम् आनन्दम् अभिप्रबुध्यताम् इयं स्वाहा

पूर्णा पश्चाद् इमं मे वरुण तत् त्वा यामि त्वं नो अग्ने स त्वं नो अग्ने त्वम् अग्ने अयास्य् अयाश् च अग्ने ऽस्य् अनभिशस्तीः च यद् अस्य कर्मणो ऽत्यरीरिचं प्रजापत इति उत्तमाम् हुत्वा गुरवे वरं ददाति
स्वयंवरे महादेवी तव दिव्य सु शोभने

स्तम्भिता देवदेवेन तथा अन्ये च दिवौकसः

विमानं सर्वतस् भद्रम् सर्व रत्नैः अलंकृतम्

सम्पूज्य वर दम् देवं ब्राह्मण छद्मना गतम्

सोमो गदां धनेशश् च दण्डं दण्ड भृताम् वरः

स ब्रह्मकाः स साध्याः च स नारायणकाः तथा

इति उक्त्वा तां नमस्कृत्य मुहुः सम्प्रेक्ष्य पार्वतीम्

गते पितामहे देवो भगवान् परमेश्वरः

नमः ते महादेव महादेव्यै नमः नमः

तस्य अपि शिरसो बालः स्थिर त्वम् प्रचकार ह

वाम हस्तात् महा बाहो देवो नारायणः प्रभुः

कः अयम् अत्र इति संमन्त्र्य चुक्षुभुश् च समागताः

साधु साधु इति सम्प्रोच्य तया तत्र एव च अर्चितम्

त्वष्टा अर्यमा विवस्वांश् च यमो वरुण एव च

अथ शैलसुता देवी हैमम् आरुह्य शोभनम्
त्रि वासरम् त्रि दिनम् ततो गोलं कृत्वा संशोष्य लोह पात्रे कटाहिका आदौ धृत्वा उपरि शरावं दत्त्वा मुद्रयेत्

वह्निः चित्रकम् शुण्ठी बिडं विड लवणम् सैन्धवं एतत् अनुपानम् पिबेत्
संवत्सरः षट् मासाः चत्वारस् त्रयो द्वाव् एकश् चतुर्विंशति अहः द्वादश अहः षष् अहः त्रि अहः अहर् रात्रः एक अहः इति कालाः

अथ खल्व् अयं पुरुषो याप्येन कर्मणा मिथ्या वा चरत्य् अ याज्यम् वा याजयत्य् अ प्रतिग्राह्यस्य वा प्रतिगृह्णात्य् अन् आश्य अन्नस्य वा अन्नम् अश्नात्य् अ चरणीयेन वा चरति
कियत् प्रियं ते व्यभजन् कामा ये काम दाः नराः

सायन्तनं श्वस्तनं वा न संगृह्णीत भिक्षितम्

स्तोकं स्तोकं ग्रसेद् ग्रासं देहो वर्तेत यावता

तस्या वित्त आशया शुष्यत् वक्त्रायाः दीन चेतसः

एवं दुराशया ध्वस्त निद्रा द्वार्य् अवलम्बती

या अन्यम् इच्छन्त्य् असत्य् अस्माद् आत्म दात् कामम् अच्युतात्

अभूत् काले बहिर् द्वारे बिभ्रती रूपम् उत्तमम्

ओजस् सहस् बल युतम् बिभ्रद् देहम् अकर्मकम्

आत्मा एव ह्य् आत्मनो गोप्ता यदा अखिलात्

तस्या निर्विण्ण चित्तायाः गीतं शृणु यथा मम

समृद्ध कामः हीनो वा नारायण परः मुनिः

मधु हा इव अग्रात् भुङ्क्ते यतिर् वै गृहमेधिनाम्
अधस्ताद् वपाया बर्हिषो ऽग्रम् अपास्यति वायो वीहि स्तोकानाम् इति

प्रत्याक्रम्य जुह्वा ध्रुवाम् अभिघारयति यदि आज्यभागौ करिष्यन् भवत्य् अथ पृषदाज्यम् अथ वपाम्

पुनर् उल्मुकम् आदाय आग्नीध्रः पूर्वः प्रतिपद्यते
देव गन्धर्व यक्ष ओघैः अनुयातः सहस्रशः

कृष्ण वर्त्मा युग अन्त आभः विश्वस्य जगतः प्रभुः

शङ्ख मुक्ता अङ्गद धरः बिभ्रत् तोय मयम् वपुः

अरुण अवरजम् श्रीमान् आरुरोह रणे हरिः

अमृत आरम्भ निर्मुक्तम् मन्दर अद्रिम् इव उच्छ्रितम्

युक्तो हय सहस्रेण मनः मारुत रंहसा

भुजग इन्द्रेण वदने निविष्टेन विराजितम्

तस्थौ सुर गण अनीके दैत्यान् नादेन भीषयन्

सु चारु चक्र चरणः हेम वज्र परिष्कृतः

युद्ध वेलाम् अभिलषन् भिन्न वेलः इव अर्णवः

पूर्वं पक्षं सहस्राक्षः पितृराजस् तु दक्षिणम्

यक्ष राक्षस सैन्येन गुह्यकानां गणैर् अपि

सव्ये च अस्य रथः पार्श्वे पक्षि प्रवर वेगवान्
शकटेन राज्ञो ऽन्तिकं यान्त्य् अपि पन्थाम् अगस्महि इति

यया प्रथमं न तया पञ्चमम्
यत्र सिंह निनादेन त्रस्तानां भैरवं रवम्

श्वेत मेघ कृत उष्णीषम् चन्द्र अर्क मुकुटम् क्वचित्

दरीमुखैः क्वचिद् भीमैः पिबन्तं सलिलं महत्

स अलक्तकैः अप्सरसां मुद्रितं चरणैः क्वचित्

नित्य अर्क ताप विषमैः अगम्यैः मनसा युतम्
पौष्णम् चरुम् निर्वपति

निष्कम् प्रतिमुञ्चन् वाचयति तेजः असि इति

पुरोडाशः अग्नये पथिकृते
अति लज्जा अन्विता इति यः तु कन्याम् उपेक्षते

दीप आलोके विगाढ यौवनायाः पूर्व संस्तुतायाः

निर्बध्यमाना तु शिरस् कम्पेन प्रतिवचनानि योजयेत्

इच्छसि मां न इच्छसि वा किं ते अहं रुचितो न रुचितो वा इति पृष्टा चिरं स्थित्वा निर्बध्यमाना तद् आनुकूल्येन शिरः कम्पयेत्

भवन्ति च अत्र श्लोकाः

कालेन च क्रमेण विमुक्त कन्या भावाम् अनुद्वेजयन्न् उपक्रमेत

अप्रतिपद्यमानां च भीषयेत्

बालाया अपूर्वायाः च अन्धकारे
इन्द्रं विश्वा अवीवृधन् समुद्र व्यचसम् गिरः

अथ रथस्य पक्षसी संमृशत्य् अङ्कौ न्यङ्काव् अभितो रथं यौ ध्वान्तं वात अग्रम् अनु संचरन्तौ

अथ एनौ उपावहरति इन्द्रस्य ते वीर्य कृतः बाहू उपावहरामि इति

अथ अस्य उरः ऊर्ध्वम् उन्मृज्यते अरुणं त्वा वृकम् उग्रं खजंकरम् इति

अत्र अस्मै धनुः प्रयच्छति यदि पुरस्ताद् अ प्रत्तम् भवति

यथा असः राष्ट्र वर्धनः तथा त्वा सविता करत्
कृष्णाजिनं वसीत

अस्मिन् वसीत
त्रीणि छन्दांसि कवयो वि येतिरे पुरु रूपम् दर्शतं विश्व चक्षणम्

यांश् च देवा वावृधुर् ये च देवांस् ते नो ऽवन्तु पितरो हवेषु

सरस्वति या स रथम् ययाथ उक्थैः स्वधाभिर् देवि पितृभिर् मदन्ती

मृडा जरित्रे रुद्र स्तवानो अन्यम् अस्मत् ते नि वपन्तु सेन्यम्

उद् ईरय पितरा जार आ भगम् इयक्षति हर्यतो हृत्त इष्यति

त आ गत अवसा शंतमेन अध नः शं योर् अरपो दधात

तेषां वयं सुमतौ यज्ञियानाम् अपि भद्रे सौमनसे स्याम

महस् पुत्रासो असुरस्य वीरा दिवो धर्तार उर्विया परिख्यन्

अनु सूर्य उषसो अनु रश्मीन् द्यावापृथिवी आ विवेश

अन्या किल त्वां कक्ष्या इव युक्तं परिष्वजातै लिबुजा इव वृक्षम्

दुर्मन्त्व् अत्र अमृतस्य नाम सलक्ष्मा यद् विषुरूपा भवाति

तस्य वा त्वं मन इच्छा स वा तव अध कृणुष्व संविदं सु भद्राम्
रजसा तमसो वृत्तिं सत्त्वेन रजसस् तथा

इन्द्रियाणाम् अवश्यैस् तैर् न योगी योग साधकः

इन्द्रियाणि इन्द्रिय अर्थेभ्यः प्राण आदीन् मन एव च

सर्वे दोषाः प्रणश्यन्ति स्वस्थश् च एव उपजायते

सुगन्धे वा अपि दुर्गन्धे घ्राणेषु जायते मनः

संपश्यन् नासिका अग्रम् स्वं दिशश् च अनवलोकयान्
न हवींषि

स्वाहा इष्टेभ्यः स्वाहा वषड् अनिष्टेभ्यः स्वाहा भेषजं सु इष्ट्यै स्वाहा निष्कृतिर् दुरिष्ट्यै स्वाहा दैवीभ्यस् तनूभ्यः स्वाहा अयाश् च अग्ने ऽस्य् अनभिशस्तिश् च सत्यम् इत् त्वम् अया असि अयासा मनसा कृतो ऽयास् सन् हव्यम् ऊहिषे आ नो धेहि भेषजम् स्वाहा इति ॐ स्वाहा भूः स्वाहा भुवः स्वाहा स्वः स्वाहा ॐ भूर् भुवः स्वः स्वाहा इति