tanuj437/sanskrit-pos-tagged-corpus huggingface dataset:
प्रथमया आदित्यम् उपतिष्ठेत् भोग कामः अर्थपतौ प्रेक्षमाणे द्वितीयया अक्षत तण्डुलान् आदित्ये परिविष्यमाणे बृहत्पत्त्र स्वस्त्ययन कामः तृतीयया चन्द्रमसि तिल तण्डुलान् क्षुद्र पशु स्वस्त्ययन कामः
वसिष्ठ दक्ष संवर्त शातातप पराशराः

देश काले उपायेन द्रव्यं श्रद्धा समन्वितम्

याज्ञवल्क्य उवाच

एवम् एनः शमं याति बीज गर्भ समुद्भवम्
किं मे भगवः प्रियं भविष्यति इति

तेन ह इष्ट्वा मृगयाम् अभिप्रययौ
दक्षिण अङ्गानि सम्पूज्य ततो वामानि पूजयेत्

उमा रतिः सती तद्वत् मङ्गला रतिलालसा

प्रीयताम् अत्र कुमुदा गृह्णीयात् लवण व्रतम्

धराधरायै पादौ तु विश्वकायै नमः शिरः

पुनर् माघे तु सम्प्राप्ते शर्करां करक उपरि

गन्धोदकेन तु पुनर् लेपयेत् कुङ्कुमेन तु

धान्यकं मार्गशीर्षे तु पौषे वर्ज्या च शर्करा

नारी वा कुरुते या तु कुमारी वा वरानने
तद् यद् एकम् एव अभिसंपद्यते तस्माद् एक वीरः
अथ यत् सप्तदश सामिधेन्यः सद्वन्ताव् आज्यभागौ विराजौ संयाज्ये तेषाम् उक्तं ब्राह्मणम्

अथ यत् श्वस् भूते गृहमेधीयस्य निष्काश मिश्रेण पूर्ण दर्वेण चरन्ति पूर्वेद्युः कर्मणा एव एतत् प्रातर् कर्म उपसंतन्वन्ति
शाकल्यस्य ग्रहणं विभाषा अर्थम् इह अप्य् अनुवर्तते
एषा व ऊर्ग् आमासु पक्वम् इति क्षीरं घृतं वा आसिच्य

ये मामकाः पितर एतद् वः पितरो ऽयं यज्ञ इति तिसृभिः कल्पित अन्नम् अभिमृशति
आपूर्यमाणपक्षे पुण्ये नक्षत्रे पयसि स्थालीपाकं श्रपयित्वा अन्तरागारे ऽग्निम् उपसमाधाय जय अभ्यातानान् राष्ट्रभृत इति हुत्वा एताः आहुतीर् जुहोति भूः भुवः सुवः प्रजापत इति चतस्रः

पुत्रान् च पशून् च इति प्रत्याह

उदितेषु नक्षत्रेषु इति समानम्

विवृत्त चक्राः आसीनास् तीरेण यमुने तव इति तीरेण असौ तव इति वा यस्यास् तीरे वसति
भक्षयित्वा चात्वाले ऽवनयति समुद्रं वः प्रहिणोमि इति एतेन एव

काम कामम् आवर्त इति दक्षिणं बाहुम् अनुपर्यावर्तते

आपूर्या स्था मा पूरयत प्रजया च धनेन च इति

हारियोजनस्य उच्छेषणात् इयतीर् वा इयतीः वा धाना आदाय आहवनीयस्य अन्ते निदधति
तद् एतत् काम सनि साम

तद् यद् ओकोनिधनं भवत्य् अयं वै लोकः पुरुषस्य ओकः ऽस्मिन्न् एव एतत् लोके प्रतितिष्ठन्ति
स वै सपत्नानाम् सभाः अवालप्स्यः अनाशयत्
तत् तार पत्त्रम् पुनः गर्भे रस उदरे द्रवति जल त्वम् आप्नोति

अथ रूप्य जारणम् आह तेन इत्यादि
अर्कम् एव अर्क्यैः परिगायति शान्त्यै

तस्माद् अपिकक्षे हृदयम् अनृचं भवति

चतुर्विंशतिस् संवत्सरस्य अर्ध मासाः

विराजम् एव आप्नोति

तिस्रो रात्रीर् दीक्षितस् स्यात्

मासं दीक्षितस् स्यात्

संवत्सरो विराट्

विराजम् एव आप्नोति

चतुर्विंशतिं रात्रीर् दीक्षितस् स्यात्

अर्को वा अग्निः
इन्द्र अग्निभ्याम् स्वाहा इति हुत्वा
अथ एनम् उपतिष्ठते ऽस्तभ्नाद् द्याम् ऋषभो अन्तरिक्षम् अमिमीत वरिमाणं पृथिव्या आसीदद् विश्वा भुवनानि सम्राड् विश्वा इद् तानि वरुणस्य व्रतानि इति

सा एषा कौत्सस्य भवति

अदित्याः सद आसीद इति कृष्णाजिने राजानम्

तयोर् दक्षिणं पूर्वं युनक्ति वरुणस्य स्कम्भनम् असि इति
स्रुवेण प्रणीताभ्य आदाय वेदेन उपयम्य आहरति

अथ अभिमृशति अग्नये त्वा इति दक्षिणं पिण्डम् अग्निषोमाभ्यां त्वा इति उत्तरं पौर्णमास्याम् इन्द्र अग्निभ्याम् इत्य् अमावास्यायाम् अ संनयतः
जागतम् उ वै तृतीयसवनम्

वषट्कृत्य अनुवषट्करोति

उद प्रुतः न वयो रक्षमाणा इति बार्हस्पत्यं सांशंसिकम्

बृहस्पतिर् नः परि पातु पश्चाद् इत्य् ऐन्द्राबार्हस्पत्या परिदधाति

अच्छा म इन्द्रं मतयः स्वर् विदः इति पर्यास ऐन्द्राबार्हस्पत्यः

तृतीयसवनस्य रूपम्
वायुना उदीरितः श्लेष्मा त्वचं प्राप्य विशुष्यति

कृष्णं सितं वा सहजं मण्डलं लाञ्छनं समम्

अङ्गुल्यो ऽलसम् इति आहुः तिल आभान् तिलकालकान्

अवक्त्रा च अलजी वृत्ता स्तोक पूया घन उन्नता

इति ह स्म आहुः आत्रेय आदयः महा ऋषयः

रक्ताद् रक्त अन्तम् आताम्रं स ओषम् चिमिचिमायते
अस्मिंस् तु निर्गुणं गोत्रे न अपत्यम् उपजायते

न शोभते सभा मध्ये हंस मध्ये बको यथा

यन् नवे भाजने लग्नः संस्कारो न अन्यथा भवेत्

दाने तपसि शौर्ये च यस्य न प्रथितं मनः

तत् कथम् इदानीम् एते मम पुत्रा गुणवन्तः क्रियन्ताम् यतः

अन्यच् च
सर्व दुःख समोपेताः प्रयान्ति यम सादनम्

शूलं कपालं पाशं च दण्डं च एव शरासनम्

त्रैलोक्यम् अखिलम् जित्वा स देव असुर मानुषम्

केवलं मन्त्र सिद्धः वा ब्राह्मणः शिव भावितः

स्थापयेत् मध्य देशे तु ऐन्द्रे याम्ये च वारुणे

स्व राष्ट्र पतिम् उद्दिश्य यः कुर्यात् आभिचारिकम्

कुर्वतो न अस्ति विजयो मार्गेण अनेन भू तले

मन्त्र ओषधि क्रिया आद्यैः च सर्व यत्नेन सर्वदा

तस्मात् अघोर सिद्धि अर्थम् ब्राह्मणान् न एव बाधयेत्

स आत्मानं निहत्य एव स्व कुलम् नाशयेत् कुधीः
धर्माय अधर्म नाशाय निमित्तीकृत्य पाण्डवान्

देव देशात् प्रभासे स देहं त्यक्त्वा स्वयं हरिः
ताव् ऊचतुर् जनमेजयं पारीक्षितम् अभ्याजगाम

तस्मा एतत् प्रोवाच अष्टाचत्वारिंशत् वर्षम् सर्व वेद ब्रह्मचर्यम्
मण्डलं कल्पयेत् विद्वाः पूर्व वत् सु समन्ततः

दण्ड तुल्यम् कनिष्ठं स्यात् दण्ड हीनम् न कारयेत्

इति श्री लिङ्ग महापुराणे उत्तर भागे तिलपर्वतदानं नाम त्रिंशो ऽध्यायः
तत्र तस्यां मूषायां सकलं समस्तं नागं सु भक्षितम् जीर्ण ताम् गतं ज्ञात्वा सूतं आकृष्य उद्धार्य निर्नाग करण विधानम् एतत्
विस्मयात् व्रत माहात्म्यात् हास्यम् एतत् कृतम् मया

प्रदक्षिणं ततः कृत्वा विसर्ज्य द्विज पुंगवम्

एवम् उक्तः तदा शान्तिम् अगमत् काम रूपधृक्

विरोचन इति प्राहुः तस्मात् त्वा देव दानवाः

आलोकितं तेन सुरारि गर्भे सम्भूतिः एषा तव दैत्य जाता

विरोचनस्य संवादं भार्गवस्य च धीमतः

चतुष्कोणेषु तान् कृत्वा फलानि विविधानि च

ये च त्वां पूजयिष्यन्ति चतुर्थ्यां त्वद् दिने नराः
तद् यद् गायत्रीषु स्तुवन्ति तेन आग्नेयम्

गायत्रो ह्य् अग्निः
अहं गर्भम् आदधाम्य् ओषधीष्व् अहं विश्वेषु भुवनेष्व् अन्तः

अपश्यं त्वा मनसा दीध्यानां स्वायां तनू ऋद्ध्यै नाधमानाम्

अहं प्रजा अजनयं पृथिव्याम् अहं जनिभ्यो पुत्रान् इति स्त्री आदि व्यत्यासम् जपतः
अन्यैः च स्तोत्रैः स्तुत्वा वै नीललोहित

व्यापकं मूलमन्त्रेण च अङ्गन्यासम् ततः परम्

विसर्जयेत् ततस् देवम् इति पूजा प्रकीर्तिता

ॐ सोमाय नमः

ॐ अग्नये नमः

इन्द्र आदयः लोकपालाः पूज्याः पूर्व आदिषु स्थिताः

ॐ ऐं कवचाय नमः

एवं स्तुवीत देवेशं सर्व क्लेश विनाशनम्

ॐ अं प्रद्युम्नाय नमः

विधिना येन कर्तव्यं यैः वा मन्त्रैः च शङ्कर
चत्वारिंशो ऽनपत्यानाम् अध्यायो बीज पोषणः

शुद्धि आदि स्नेहन स्वेद रेक आस्थापन नावनम्

गर्भावक्रान्ति तद् व्यापद् अङ्ग मर्म विभागिकम्

गुणाः स सूक्ष्म विशदाः विंशतिः स विपर्ययाः

रस असृक् मांस मेदः अस्थि मज्ज शुक्राणि धातवः

शेष त्वात् आयुषो याप्यः पथ्य अभ्यासात् विपर्यये

औत्सुक्य मोह अरति दान् जघान यो अपूर्व वैद्याय नमो ऽस्तु तस्मै

रोगं निदान प्राग्रूप लक्षण उपशय आप्तिभिः
सांवाशिनम् एतद् अहर् भवति

संतिष्ठते पृष्ठ्यः षडहः

स यत्र आह गृहपते यज इति तद् गृहपतिर् जघनेन गार्हपत्यम् उपविश्य स्वयम् ऋतुयाजम् यजति ये३ यजामहे अग्निं गृहपतिं गार्हपत्यात् सु गृहपतयः त्वया अग्ने इमे सुन्वन्तो यजमानाः स्युः सु गृहपतिः त्वम् एभिः सुन्वद्भिर् यजमानैः स्या अग्निर् गृहपतिर् गार्हपत्यात् ऋतुना सोमं पिबतु जोष्य् अग्ने समिधं जोष्य् आहुतिम् जोषि ब्रह्म जन्यं जोषि सुष्टुतिं विश्वेभिर् विश्वाꣳ ऋतुना वसो मह उशन् देवाꣳ उशतः पायया हविः ऋतुना सोमं पिबतू वौ३षड् इति

माहेन्द्रस्य स्तोत्रम् उपाकरोति
ते ऽब्रुवन्न् अरात्स्म अनेन स्तोत्रेण इति

तद् अब्रुवन् सृजस्व एव इति

तस्माद् वैराजस्य स्तोत्रे ऽग्निं मन्थन्ति
प्राणम् एव अस्मिन् तत् दधाति

परि त्वा गिर्वणः गिरः अधि द्वयोः अदधाः उक्थ्यम् वचः शुक्रम् ते अन्यत् यजतम् ते अन्यत् अपश्यम् गोपाम् अ निपद्यमानम् इति चतस्रः एकपातिन्यः
सरस्वति व्रतेषु ते दिव्येषु देवि धामसु
भयं त्यजध्वम् अमराः अभयं वो ददामि अहम्

वरं वरय भद्रं ते यथा इष्टम् कामम् आप्नुहि

भवेयम् अहम् एव अर्कः सोमो वायुः हुताशनः

तस्यां सभायां दैत्य इन्द्रः हिरण्यकशिपुः तदा

विद्रुमाः च द्रुमाः च एव ज्वलित अग्नि सम प्रभाः

आश्वासयामास सुरान् सुशीतैः वचन अम्बुषु

जल वासी समभवत् स्नान मौन धृत व्रतः

सर्वे च कामाः प्रचुरा ये दिव्या ये च मानुषाः

रक्तैः कुवलयैः नीलैः कुमुदैः संवृतानि च

वैहायसीं काम गमाम् पञ्च योजन विस्तृताम्

धनदः च धनाध्यक्षो यक्षः किम्पुरुष अधिपः

वर प्रदानात् भगवन्त् वधिष्यति स नः असुरः

मन्दार कुन्द लक्ताः च पतङ्गाः कुटजाः तथा

वेश्म हर्म्यवतीम् रम्यां ज्वलतीम् इव तेजसा

सर्वे लब्ध वराः शूराः सर्वे विगत मृत्यवः

देवैः ब्रह्मर्षिभिः सार्धं सिद्धैः सप्तर्षिभिः तथा

सुर हन्ता सुनामा च प्रमतिः सुमतिः वरः

नीपाः सुमनसः च एव निम्बा अश्वत्थ तिन्दुकाः

हिरण्यकशिपुः दैत्यः आस्ते ज्वलित कुण्डलः

मधूकाः सप्तपर्णाः च बहवः क्षीरका द्रुमाः

चारुकेशी घृताची च मेनका च उर्वशी तथा
कृत उदकम् दक्षिणा मुखम् आसीनं तम् अनुगन्तार उपविशन्ति
गोरक्षकान् वाणिजकांस् तथा कारु कुशीलवान्

समूढम् अ समूढम् वा यत्र अमेध्यम् न लक्ष्यते

बीभत्सवः शुचि कामाः हि देवा न अ श्रद्दधानस्य हविर् जुषन्त इति

प्रजापतिस् तु तान् आह न समं विषमं हि तत्

शक्तिमान् उभयं कुर्याद् अशक्तस् तु कृषिं त्यजेत्

प्रेष्यान् वार्द्धुषिकांश् च एव विप्रान् शूद्र वत् आचरेत्
एतम् एव तेन प्रीणाति
पयो देवेषु पय ओषधीषु पय आशासु पयो ऽन्तरिक्षे
सिषासवो ह वा एते यद् दीक्षिताः

उभाव् एव एनौ तौ लोकाव् आरभते

इषं स्वश् च धीमहि इति अयं वै लोक इषम् इत्य् असौ लोकः स्वर् इति
हेय उपादेय ता तावत् संसार विटप अङ्कुरः
असिदेन उपयच्छति देव बर्हिः मा त्वा अन्वक् मा तिर्यक् पर्व ते राध्यासम् इति

अथ एनत् उद्यच्छते इन्द्रस्य त्वा बाहुभ्याम् उद्यच्छे इति
पृथिवी वा ऋचाम् आयतनम्

चन्द्रमा वै ब्रह्मा
सिद्धे सायम् प्रातर् भूतम् इति उक्ते ॐ इति उच्चैस् ब्रूयात् मा क्षार् नमः ते इति उपांशु

असकृत् चेद् एकस्मिन् काले सिद्धे सकृत् एव कुर्यात्

अथ स स्तूपम् एकैकम् उभयतस् परिषिञ्चेत्
इन्द्र अग्निभ्याम् इति अमावास्यायाम्

देवस्य त्वा सवितुः प्रसवे ऽश्विनोर् बाहुभ्यां पूष्णो हस्ताभ्यां प्रसूतः प्रशिषा परिस्तृणामि इति

नेक्षणेन त्रिः प्रदक्षिणम् उदायौति

एवम् उत्तरतो ऽयुजो धातून् कुर्वन्
यां क्षेत्रे चक्रुर् यां गोषु यां वा ते पुरुषेषु
ग्रासात् कवल संयोगात् अजीर्ण पिष्टीम् अजीर्णा अपरिपक्वा या पिष्टी पूर्व उक्त लक्षणा तां सूतात् रसात् यन्त्रे पातन कर्म उचिते पातयेत्
यः नः मर्तः मरुतः दुर्हृणायुः तिरस् चित्तानि वसवः जिघांसति द्रुहः पाशान् प्रति मुञ्चताम् सः
अपरस्मात् गार्हपत्यात् आहरेत् निर्मन्थ्यम् वा कुर्यात्
न अस्य क्रिमिः ईशाते न उत जम्भः

वीरम् वीरेषु अपि आ कृणुध्वम्

दिवः पयः
तं ते बध्नाम्य् आयुषे वर्चस ओजसे च बलाय च कार्शनस् त्वा अभि रक्षतु

शङ्खो नो विश्व भेषजः कृशनः पात्व् अंहसः

स नो हिरण्य जाः शङ्खः कृशनः पात्व् अंहसः
बार्हत राथन्तरम् वषट्कुर्यात् पुरस्तात् दीर्घम् उपरिष्टात् ह्रस्वम्

अग्निः वै देवानाम् मुखम्
इन्द्राय त्वा इति सर्वत्र ग्रहण सादनौ भवतः

उक्थं वाचि इति आह माध्यंदिनं सवनं प्रतिगीर्य
सप्तदश उ एव वाजपेयः

स य एवं विद्वान् अग्निहोत्रं जुहोत्य् उभाव् एव लोकाव् अभिजयति यश् च अग्निहोत्र हुतः यश् च वाजपेय याजिनः
यः अभ्र जाः वात जाः यः च शुष्मः वनस्पतीन् सचताम् पर्वतान् च
अथ आवपनम् एते अन्तरेण ऐन्द्रीणाम् दशतीनां त्रिष्टुभ् जगतीनाम् बृहती सम्पन्नानाम् यावतीर् आवपन्ते तावन्त्य् ऊर्ध्वम् आयुषो वर्षाणि जीवन्त्य् एतेन ह एव आवपनेन आयुः आप्यते

तार्क्ष्यं शंसति स्वस्त्ययनं वै तार्क्ष्यः स्वस्ति तायै स्वस्त्ययनम् एव तत् कुरुते
तद् यद् अहर् आविः सत् तच् छन्नं गायति तस्माद् असाव् आदित्य इदं सर्वं न प्रदहति

स यथा क्षत्रं विश् वत् राज पुत्र वत् स्यात् तादृक् तत्

यथा राज्ञः परिष्कारश् शामूल अजिनम् मणि हिरण्यम् हस्ती निष्को अश्वतरी रथः अश्व रथः रुक्मः कंसस् त एवम् एष एतेषां साम्नां परिष्कारः

विशश् छन्दस्यानि
वायुः प्राणः भूत्वा नासिके प्राविशत्

ताः अब्रुवन् न वै नः अयम् अलम् इति

मृत्युः अपानः भूत्वा नाभिम् प्राविशत्
सः अग्निम् उपससार अग्नेः वयम् प्रथमस्य अमृतानाम् इति एतया ऋचा

उत्तमस्याम् एव ऋचि उक्तायाम् वि पाशः मुमुचे
तान् अग्निर् अश्वो भूत्वा अभ्यत्यद्रवत् यद् अग्निर् अश्वो भूत्वा अभ्यत्यद्रवत् तत् साकमश्वं साम अभवत् तत् साकमश्वस्य साकमश्व त्वम्
तत् कस्य हेतोः आदि अन् अभिनिर्वृत्ताः हि भगवन् सर्व धर्माः प्रकृति विविक्त त्वात् सर्व धर्माणाम्

अन्त द्वयान् अनुगम पारमिता इयम् भगवन् सर्व धर्म अन् अभिनिवेशन ताम् उपादाय

विज्ञान निरुपलेप अपरिग्रह तया सुभूते परिशुद्धा प्रज्ञापारमिता

या सुभूते एवं देशना इयं सा सर्व धर्माणाम् देशना

दुःख पारमिता इयम् भगवन् आकाश सम धर्म ताम् उपादाय

एवम् उक्ते आयुष्मान् सुभूतिः भगवन्तम् एतत् अवोचत् परिशुद्धा बत इयम् भगवन् प्रज्ञापारमिता भगवान् आह रूप विशुद्धितः सुभूते परिशुद्धा प्रज्ञापारमिता

तत् च नाम इदम् इति न उपलभ्यते

न तेषां चक्षूरोगो भविष्यति न श्रोत्र रोगः न घ्राण रोगः न जिह्वा रोगः न काय रोगः भविष्यति

यथासारं च गुरुतर प्रत्यर्थिकानि भवन्ति

सर्वज्ञ ज्ञान पारमिता इयम् भगवन् यत् उत प्रज्ञापारमिता सर्व धर्म स्वभाव सर्व आकार परिज्ञान ताम् उपादाय इति

सा खलु पुनर् इयम् सुभूते प्रज्ञापारमिता न कस्यचिद् धर्मस्य आवेशिका वा निवेशिका वा संदर्शिका वा निदर्शिका वा आवाहिका वा निर्वाहिका वा

स्वयंभू पारमिता इयम् भगवन् सर्व धर्म अ स्वभाव ताम् उपादाय

न अपि अनया धर्म देशनया कश्चिद् दक्षिणीयः कृतः

न अपि सुभूते अ प्रणिहितम् प्रवर्तते वा निवर्तते वा

विराग पारमिता इयम् भगवन् सर्व धर्म अ वितथ ताम् उपादाय

अष्टमीं चतुर्दशीं पञ्चदशीं च स धर्म भाणकः कुल पुत्रः वा कुल दुहिता वा यत्र यत्र प्रज्ञापारमितां भाषिष्यते तत्र तत्र बहुतरं पुण्यं प्रसविष्यति
रथात् च संपत्य हर इषु दग्धम् क्षिप्तं पुरं तत् मकर आलये च

सागरं तरते दोर्भ्यां पातयेत् यः दिवाकरम्

कु पुत्र दोषैः प्रहत अनुविद्धम् यथा कुलं याति धन अन्वितस्य

सवित्तदः सवरुणः त्रिपुरम् प्रययौ हरः

अबलानां चमूः हि आसीत् अबल अवयवा इव

शर अग्नि पातात् समभिद्रुतानां तत्र अङ्गनानाम् अति कोमलानाम्

ततस् च्युतः अन्य लोके अस्मिन् त्राण अर्थम् वै चकार सः

कोपात् वा युद्ध लुब्धाः च कुट्टयन्ते परस्परम्

अथ वज्रधरो यमः अर्थदः स च नन्दी स च षण्मुखो गुहः

अथ नन्दीश्वरः तूर्णम् मनस् मारुत वत् बली

बभूव च अपि संयुक्तं तद् योगेन पुर त्रयम्

विद्युन्मालि शरैः छिन्नः पपात पतग ईश वत्

अरेः गृह्य रथं तस्य महतः प्रययौ जवात्

न विद्युन्मालि हननम् वचोभिः युधि दानव

धर्म साक्षी त्रिलोकस्य न मां स्प्रष्टुम् इह अर्हसि

शूल निर्दारित उरस्काः गदा चूर्णित मस्तकाः

तया भिन्न तनुत्राणः विभिन्न हृदयः तु अपि

स तं तमोरि वदनम् प्रणदन् वदताम् वरः
जातवेदसे सुनवाम सोमम् इति जातवेदस्या अच्युता
शर चाप युतौ च अन्यौ

अभय स्वस्तिक आद्यौ च महिष घ्ना च सिंह गा

पाश तोमर संयुक्तौ ढक्रा पणव संयुतौ

ऐन्द्रि एहि एहि चामुण्डे एहि एहि वैष्णवि एहि एहि हिमवन्त चारिणि एहि एहि एहि एहि पर मन्त्रम् छिन्द्धि छिन्द्धि किलि किलि बिम्बे अघोरे घोररूपिणि चामुण्डे रुरु क्रोध अन्ध विनिःसृते असुर क्षयंकरे आकाश गामिनि पाशेन बन्ध बन्ध समये तिष्ठ तिष्ठ मण्डलं प्रवेशय प्रवेशय पातय पातय गृह्ण गृह्ण मुखं बन्ध बन्ध चक्षुर् बन्धय बन्धय हृदयं बन्ध बन्ध हस्त पादौ च बन्ध बन्ध दुष्ट ग्रहान् सर्वान् बन्ध बन्ध दिशां बन्ध बन्ध विदिशां बन्ध बन्ध ऊर्ध्वं बन्ध बन्ध अधस्ताद् बन्ध बन्ध भस्मना पानीयेन मृत्तिकया सर्षपैः वा आवेशय आवेशय पातय पातय चामुण्डे किलि किलि ह्रीं फट् स्वाहा

शक्ति हस्त आश्रितौ च अन्यौ मुसल अन्वितौ
चरणं पवित्रं विततं पुराणं येन पूतस् तरति दुष्कृतानि

काम अभिद्रुग्धः ऽस्म्य् अभिद्रुग्धो ऽस्मि काम कामाय स्वाहा इति

ऋचस् तरत्समन्द्यस् तु चतस्रः परिवर्तयेत्

अ भोज्यानाम् तु सर्वेषाम् अ भोज्य अन्नस्य भोजने

वारुणीभिर् उपस्थाय सर्व पापैः प्रमुच्यत इति
जनिष्यमाणानाम् इति अन्ते उक्त्वा सुत्या आदेश प्रभृति समापयेत्
अ सर्व विभक्तिः इति किम् औपगवः औपगवौ औपगवाः
अत्र एतम् अवभृथं संप्रकिरन्ति यत् किंचित् सोम लिप्तम् भवत्य् अवभृथ निचंकुण निचेरुर् असि निचंकुण अव देवैर् देव कृतम् एनो ऽयाड् अव मर्त्यैर् मर्त्य कृतम् उरोर् आ नो देव रिषस् पाहि इति

तां दिशं निरुक्षति यस्याम् अस्य दिशि द्वेष्यो भवति दुर्मित्रास् तस्मै भूयासुर् यो ऽस्मान् द्वेष्टि यं च वयं द्विष्म इति

अथ आहवनीयम् उपतिष्ठन्ते ऽपो अन्वचारिषं रसेन समसृक्ष्महि

एत्य आहवनीये ऽभ्यादधाति समिद् असि तेजो ऽसि तेजो मयि धेहि इति

अथ अपाम् अन्तं प्रतियौति प्रतियुतो वरुणस्य पाशः प्रत्यस्तो वरुणस्य पाश इति

अथ अन् उपमज्जन्तौ अन्योन्यस्य पृष्ठे धावयतो विस्रस्य मेखले प्रतिवसनीये वाससी परिधाय उन्नेतारम् आह उन्नेतर् उन् नो नय इति
सूत उवाच

एवम् एतेन योगेन ये अपि च अन्ये मनीषिणः

अमलं निर्गुणं स्थानं प्रविष्टा विश्वम् ईश्वरम्

कृष्ण अम्बर धर उष्णीषम् कृष्ण यज्ञ उपवीतिनम्

कृष्णः समभवत् वर्णः ध्यायतः परमेष्ठिनः

ततो वर्ष सहस्रम् तु योगतः परमेश्वरम्

कृष्ण वर्णम् महा वीर्यम् दीप्यमानं स्व तेजसा
गुण हानौ तु शेष भावात्

शास्त्र सम्भवात् इति भारद्वाजः

सहस्र संवत्सरम् अ मनुष्याणाम् असम्भवात्

स्याद् देह अनित्य त्वात्

सामि उत्थानम् इति लौगाक्षिः

न पूर्व शेषात्
प्रातः सायं च तद् शान्तये व्यभ्रे ऽर्के ऽतो ऽञ्जयेत् सदा

तीक्ष्णस्य द्विगुणं तस्य मृदुनश् चूर्णितस्य च

न अञ्जयेत् भीत वमित विरिक्त अशित वेगिते

निष्पीडनं च वर्त्मभ्यां क्षालनं वा समाचरेत्
शेषं च उपरि विप्र इन्द्राः धरायाः तस्य शृङ्गिणः

नव वर्षम् तु वक्ष्यामि जंबूद्वीपं यथातथम्

तस्य दक्षिण पार्श्वे तु जम्बु वृक्षः सु शोभनः

षण्मुखस्य गण ईशस्य गणानां तु सहस्रशः

पद्मराग मयम् दिव्यं पद्मजस्य च दक्षिणे

अमरावती समा दिव्या सर्व भोग समन्विता

भवनैः आवृता दिव्यैः जाम्बूनद मयैः शुभैः

सनत्कुमारः सिद्धैः तु सुख आसीनः सुर ईश्वरः

विस्तारात् मण्डलात् च एव योजनैश् च निबोधत
शक्ति विषये च प्रतिदिनं निष्क्रामेत्

दूषयित्वा ततो ऽन्योन्यम् एक कार्य अर्पणे स्थिरः

द्रव्याणाम् अपि निर्हारे पानकानां प्रवेशने

परिस्पन्दाः कर्मकराः च अन्तःपुरेषु अनिषिद्धाः अन्ये अपि तद् रूपाः च सैन्धवानाम्

चक्षुः अनुबध्नत्याम् इङ्गित आकार निवेदनम्

प्रेष्याभिः सह तद् वेषान् नागरक पुत्रान् प्रवेशयन्ति वात्स गुल्मकानाम्
पृथुः उवाच

कथं गुण ज्ञः विरमेत् विना पशुं श्रीः यत् प्रवव्रे गुण सङ्ग्रह इच्छया

मद् आदेश करः लोकः सर्वत्र आप्नोति शोभनम्

त्वद् मायया अद्धा जन ईश खण्डितो यत् अन्यत् आशास्ते ऋत आत्मनः ऽबुधः

न अहम् मखैः वै सुलभः तपोभिः योगेन वा यत् सम चित्त वर्ती

भगवान् अपि राजर्षेः स उपाध्यायस्य च अच्युतः

एकः शुद्धः स्वयम् ज्योतिः निर्गुणः ऽसौ गुण आश्रयः

स्मृतिं पुनर् विस्मृत तत्त्व वर्त्मनाम् कु योगिनाम् नो वितरति अलम् वरैः

यज्ञैः यज्ञपतिः तुष्टः यज्ञभुक् तम् अभाषत

सुधियः साधवो लोके नरदेव नर उत्तमाः

श्रेयः प्रजा पालनम् एव राज्ञो यत् साम्पराये सुकृतात् षष्ठम् अंशम्
ऊर्ध्वं त्रि रात्रात् सम्भव इत्य् एके

अग्नेः स्थाने वायु चन्द्र सूर्याः
दशम्यां तस्मिन्न् एव अग्नौ पयसि स्थालीपाकं श्रपयित्वा सर्व गन्धैः फल उत्तरैः स शिरस्कम् स्नापयित्वा अहतेन वाससा प्रच्छाद्य स्थालीपाकस्य जुहोति कया नश् चित्र इति द्वाभ्यां कया तच् छृण्वे प्रजापतये स्वाहा प्रजापतये नहि त्वद् अन्य इति च द्वाभ्याम्

तद् एव नाम धीयते

तस्य ललाटम् अभिमृश्य अश्विनोः प्राण इति जपति
इडा अन्ता आतिथ्या

उत्सृजन्तः कर्माणि यन्ति

तथा उ एव एतत् यजमान उत्सर्गम् एव एतैः कर्मभिः स्वर्गं लोकम् एति

देवता उपसत्सु प्रतियजति
सव्ये समवदाय सर्वेभ्यो यथावनिक्तं पिण्डान् ददात्य् असाव् एतत् त इति

अवनेज्य पूर्ववत् प्रदक्षिणं नीविं विस्रंस्य नमो व इत्य् अञ्जलिं करोति

अप्सु

अनुप्रहर इति उक्ते न किंचन अनुप्रहरति
कार्य सामर्थ्यात् हि पुरुष सामर्थ्यम् कल्प्यते

सामर्थ्यात् च विभज्य अमात्य विभवम् देश कालौ च कर्म च अमात्याः सर्वे एव एते कार्याः स्युः न तु मन्त्रिणः

सर्वम् उपपन्नम् इति कौटिल्यः
त्रिर् एकया च इति

वत्सं संधाव्य गो मूत्रेण अवसिच्य त्रिः परिणीय उपचृतति
तस्मै चुक्रोध वै कृष्णो रजकाय अल्प मेधसे

स्थितौ धनुः गृहे सौम्यौ सहसा खाद् इव आगतौ

प्रत्युवाच अथ सा कृष्णं प्रियो ऽसि मम दर्शने

यक्षाव् इमाव् इति तदा स मेने माल्य जीवनः

युवयोर् हि कृते वृद्धः कंसेन स निरस्यते

तं हतं परिदेवन्त्यो भार्यास् तस्य विचुक्रुशुः

राज्ञः स्नान गृहम् यामि तद् गृहाण अनुलेपनम्

कुतश् च आगम्यते सौम्य यन् मां त्वं न अवबुध्यसे

अयाचेतां ततस् तानि वासांसि विरजानि वै
मीन द्वय आश्रयम् अधिक्षिपद् अब्ज नेत्रम् ध्यायेन् मनस् मयम् अतन्द्रित उल्लसत् भ्रु

मुक्त आश्रयम् यर्हि निर्विषयं विरक्तं निर्वाणम् ऋच्छति मनः सहसा यथा अर्चिः

यथा उल्मुकात् विस्फुलिङ्गाद् धूमाद् वा अपि स्व सम्भवात्

विलक्ष्य एकत्र संयुञ्ज्याद् अङ्गे भगवतो मुनिः

कौमोदकीं भगवतो दयितां स्मरेत दिग्धाम् अराति भट शोणित कर्दमेन

वैकुण्ठ लीला अभिध्यानम् समाधानं तथा आत्मनः

मालां मधु व्रत वरूथ गिरा उपघुष्टाम् चैत्यस्य तत्त्वम् अमलं मणिम् अस्य कण्ठे

स्निग्ध स्मित अनुगुणितम् विपुल प्रसादम् ध्यायेच् चिरं विपुल भावनया गुहायाम्

बाहूंश् च मन्दर गिरेः परिवर्तनेन निर्णिक्त बाहु वलयान् अधि लोकपालान्

ईक्षेत अनन्य भावेन भूतेष्व् इव तदा आत्मताम्

मत्त द्विरेफ कलया परीतं वनमालया
विशेषम् आह प्रति इत्यादि
उत देवा अवहितं देवा उद् धरता पुनः

त्वं हि विश्व भेषजः देवानां दूत ईयसे
उन्मुक्तो वरुणस्य पाश इति योक्त्रम्

पूर्वया द्वारा शालां प्रपाद्य पृष्ठ्यां स्तीर्त्वा अपः प्रणीय आतिथ्यम् निर्वपत्य् अन्वारब्धायां पत्न्याम्
काम प्रचार अधिपतिम् तम् एव मोक्ष द्विषम् मारम् उदाहरन्ति

सस्मार मारः च ततः स्व सैन्यम् विघ्नं शमे शाक्यमुनेः चिकीर्षन्

दिशः प्रदुद्राव ततो ऽस्य सा चमूः हत आश्रया इव द्विषता द्विषत् चमूः

गुर्वीं शिलाम् उद्यमयन् तथा अन्यः शश्राम मोघं विहत प्रयत्नः

भय आवहेभ्यः परिषद् गणेभ्यः यथा यथा न एव मुनिः बिभाय

अथ प्रशान्तं मुनिम् आसन स्थम् पारं तितीर्षुं भव सागरस्य

अ प्राप्य न उत्थास्यति तत्त्वम् एष तमांस्य् अ हत्वा इव सहस्ररश्मिः

उरभ्र वक्त्राः च विहंगम अक्षाः मार्जार वक्त्राः च मनुष्य कायाः

अनीश्वरस्य आत्मनि धूयमानो दुर्मर्षणस्य इव नरस्य मन्युः

अर्हति अयम् भूत गणैः असौम्यैः संत्रासन आतर्जन ताडनानि

युवतिः इव स हासा द्यौः चकाशे स चन्द्रा सुरभि च जल गर्भम् पुष्प वर्षम् पपात

एवंविधा भूत गणाः समन्तात् तत् बोधि मूलम् परिवार्य तस्थुः

पन्था हि निर्यातुम् अयं यशस्यो यो वाहितः पूर्वतमैः नरेन्द्रैः

यदि हि असौ माम् अभिभूय याति लोकाय च आख्याति अपवर्ग मार्गम्

विश्रम्भितुं न क्षमम् अध्रुवा श्रीः चले पदे विस्मयम् अभ्युपैषि

तत् मा कृथाः शोकम् उपेहि शान्तिं मा भूत् महिम्ना तव मार मानः

जिगीषुः आस्ते विषयान् मदीयान् तस्मात् अयम् मे मनसो विषादः
स ह ईक्षांचक्रे विश्वामित्रो यान् वा अहं सम्पातान् अपश्यं तान् वामदेवो ऽसृष्ट कानि न्व् अहं सूक्तानि सम्पातांस् तद् प्रतिमान् सृजेय इति स एतानि सूक्तानि सम्पातांस् तद् प्रतिमान् असृजत सद्यो ह जातो वृषभः कनीन इन्द्रः पूर्भिद् आतिरद् दासम् अर्कैर् इमाम् ऊ षु प्रभृतिं सातये धा इच्छन्ति त्वा सोम्यासः सखायः शासद् वह्निर् दुहितुर् नप्त्यं गाद् अभि तष्टा इव दीधया मनीषाम् इति
हरिद्रा चूर्ण तैल अद्भिः सिञ्चन्त्यो अजनम् उज्जगुः
विकारान् अनुक्रमिष्यामो न चतुर्भिः सह आसीत न चतुर्णां समक्षं भुञ्जीत न चतुर्भिः सह भुञ्जीत एकतमः वा
तत् आहुः यस्य सर्वाणि एव हवींषि दुष्येयुः वा अपहरेयुः वा का तत्र प्रायश्चित्तिः इति

सा तत्र प्रायश्चित्तिः
श्रीवत्स धारिन् श्रीकान्तैः श्रीधाम्न् श्रीपते अव्ययैः

तत्र उपविश्य दाम्पत्यम् अलंकृत्य विधानतः

तथा आभरण धान्यैः च यथाशक्त्या समन्विताम्

सोपधानक विश्रामाम् फलैः नानाविधैः युताम्
सहस्र कमल अलाभे तद् अर्धेन अपि पूजयेत्

आषाढे मौक्तिकं लिङ्गं श्रावणे नील निर्मितम्

पूजयेत् देवदेवेशम् भक्त्या वित्त अनुसारात्

श्वेत अर्क कर्णिकारैः च करवीरैः बकैः अपि

आश्विने च एव विप्र इन्द्राः गोमेदक मयम् शुभम्

सर्व मासेषु सामान्यं विशेषः अपि च कीर्त्यते

सुगन्धिषु च सर्वेषु कुसुमेषु नगात्मजा

विष्णुना जिष्णुना साक्षात् अन्ने सर्वं प्रतिष्ठितम्

सर्व आत्मकः महादेवो गन्ध तोये हि अपाम्पतिः

सूर्य कोटि प्रतीकाशैः विमानैः रत्न भूषितैः

सूत उवाच
सन्धि वेलयोः उपस्थानम् स्वस्त्ययनम् आदित्य नावम् इति उद्यन्तम् त्वा आदित्य अनूदियासम् इति पूर्वाह्णे प्रतितिष्ठन्तम् त्वा आदित्य अनुप्रतितिष्ठासम् इति अपराह्णे

तस्य कणान् अपरासु सन्धि वेलासु प्रत्यङ् ग्रामात् निष्क्रम्य चतुष्पथे अग्निम् उपसमाधाय आदित्यम् अभिमुखः जुहुयात् भलाय स्वाहा भल्लाय स्वाहा इति
न्यस्तम् आर्त्विज्यं न कुर्यात्

कृष्ण जन्मभिः ऋत्विग्भिः सह न याजयेत्

स यदि याजयिष्यन् स्याद् अभिद्रवेत्
मध्ये मध्य बलम् तु अन्ते श्रेष्ठम् अग्रे च निर्दिशेत्

दिवा शीत गृहे निद्रां निशि चन्द्र अंशु शीतले

ऋतौ ऋतौ नृभिः सेव्यम् असेव्यम् यत् च किंचन

क्षारं दधि दिवास्वप्नं प्राञ्च् वातम् च अत्र वर्जयेत्

इति ह स्म आह भगवान् आत्रेयः
यानि पञ्चधा त्रीणि त्रीणि

तद् एष श्लोकः

तेभ्यो न ज्यायः परम् अन्यद् अस्ति
प्राणो वनस्पतिः

स ताम् एकादशिनीम् अपश्यत्
दण्ड हस्तम् च वृषलं ददृशे नृप लाञ्छनम्

न वर्तितव्यं तत् अधर्म बन्धः धर्मेण सत्येन च वर्तितव्ये

अभ्यर्थितः तदा तस्मै स्थानानि कलये ददौ

आस्ते ऽधुना स राजर्षिः कौरव इन्द्र श्रिया उल्लसन्

अथ एतानि न सेवेत बुभूषुः पुरुषः क्वचित्

जने अनागसि अघम् युञ्जन् सर्वतो ऽस्य च मद् भयम्

गजाह्वये महाभागः चक्रवर्ती बृहच्छ्रवाः

सूत उवाच
अस्मिन् वसु वसवः धारयन्तु इन्द्रः पूषा वरुणः मित्रः अग्निः

इमम् आदित्याः उत विश्वे च देवाः उत्तरस्मिन् ज्योतिषि धारयन्तु

उत्तमम् नाकम् अधि रोहय इमम्
तेन सकृत् हिंकृतेन पराचा स्तुवते

अथ उ ह एषाम् एक एव पर्याय आयतनवान् स्याद् अनायतनौ द्वौ स्यातां यत् सकृत् हिंकृतैः स्तुवीरन्
स्तोत्रं मे विश्वम् आ याहि शचीभिर् अन्तर् विश्वासु मानुषीषु दिक्षु

अजीजनो हि वरुण स्वधावन्न् अथर्वाणं पितरं देव बन्धुम्
सर्वनामस्थान प्रदेशाः सर्वनामस्थाने च असंबुद्धौ इत्य् एवमादयः
वितृतीय देशे होता मनसा पदा जन्यं भयं प्रतिनुदत्य् अप जन्यं भयं चक्राणि वर्तय
यद्य् उ स्तोभेद् अष्टाव् एव अक्षराणि स्तोभेत्

ऋच् हि रथन्तरं साम बृहत्
यदि भिद्येत तैः कपालैस् संसृज्य अन्याम् कुर्यात्

वसवस् त्वा आछृन्दन्तु गायत्रेण छन्दसा इति च्छन्दोभिर् वा एषा क्रियते

न हि स्वस् स्वं हिनस्ति

षड्भिः पचति

अथ उ परमेण एव पयसा
पराञ्चः प्रातः प्रेरते ते सायं समावर्तन्ते

प्रजाः पृष्ठ उक्थानि

देवा वै पवमानाः

स यथा वाचा ब्रूयात् प्रेहि जय अभिक्राम मा अपक्रमीः इति तादृक् तत्
यदोः कुले यादवाश् च वसुदेवः तद् उत्तमः

गरुड स्थः ऽथ जित्वा अग्नीन् ज्वरं माहेश्वरं तथा

इत्य् आदि महापुराणे आग्नेये हरिवंशवर्णनं नाम द्वादशो ऽध्यायः

हरि शंकरयोः युद्धम् बभूव अथ शराशरि

कामः त्वम् शम्भुना अनङ्गः कृतो ऽहं शम्बरेण च

संक्रामितो अभूत् रोहिण्याम् रौहिणेयः ततस् हरिः

जित्वा निःसार्य च अब्धि स्थम् चकार बल संस्तुतः

कृष्णात् शाम्बो जाम्बवत्याम् अन्यासु अन्ये ऽभवन् सुताः

षोडश स्त्री सहस्राणि रुक्मिणी आद्याः तथा अष्ट च

रक्षणाय च कंस आदेः भीतेन एव हि गोकुले

कंसो बाल ध्वनिम् श्रुत्वा तां चिक्षेप शिला तले

कंसो ऽपि पूतना आदीन् च प्रेषयत् बाल नाशने

सा तं च उवाच रतिः ते ऽहं पतिः मम

छिन्नं सहस्रं बाहूनां रुद्रेण अभयम् अर्थितम्

सर्व स्व भूतः देवानां भू भार हरणाय सः

आर्या दुर्गा वेदगर्भा अम्बिका भद्रकाली अपि
अदैवतम् अदैत्यं वा लोकं द्रक्ष्यन्ति मानवाः

मुहुर् मुक्त उदयः भ्रान्त उदय अग्रम् महा मणिः

संदोलनाद् उच्छ्वसितैः छिन्न सूत्रैः काञ्ची भ्रष्टैः मणिभिः विप्रकीर्णैः

तमांसि नैशानि द्रुतं निहत्य ज्योत्स्ना वितानेन जगन्त् वितत्य

प्रदोषे मुदिता भूत्वा चेरुः मन्मथ चारताम्

छिन्दन्ति तासाम् असुर अङ्गनानाम् प्रिय आलयान् मन्मथ मार्गणानाम्

प्रदोषे ललितं चक्रुः गृहम् आत्मानम् एव च

तारक आख्ये हते युद्धे उत्सार्य प्रमथान् मयः

शर व्ययम् प्राप्य पुरे असुराणाम् प्रक्षीण बाणः मदनः चचार

निशम्य तत् मयस्य एवम् दानवाः त्रिपुर आलयाः

पानेन खिन्ना दयिता अतिवेलम् कपोलम् आजिघ्रसि किं मम इदम्
पञ्च पशुभ्यः विष्णुः त्वा अन्वेतु

सप्त सप्तभ्यः होत्राभ्यः विष्णुः त्वा अन्वेतु इति
द्वे द्वे उक्थ मुखे भवतः
वार्त्रघ्नाव् आज्यभागौ
ॐ भूर् भुवः स्वर् जनद् ॐ इत्य् अञ्जलौ उदकम् आसिञ्चति

आर्षेयं मा कृत्वा बन्धुमन्तम् उपनय

को नाम असि किंगोत्र इत्य् असौ इति यथा नाम गोत्रे भवतस् तथा प्रब्रूहि

उत्तरो ऽसानि ब्रह्मचारिभ्य इत्य् उत्तमं पाणिम् अन्वादधाति

एष म आदित्य पुत्रः तन् मे गोपायस्व इति आदित्येन समीक्षते