tanuj437/sanskrit-pos-tagged-corpus huggingface dataset:
प्रजा कामाः एकादश रात्राय दीक्षन्ते

उत्तमे ऽहन्य् अश्व सहस्रम् ददाति

तस्य अपरिमिताः दीक्षा द्वादश उपसदः
विश्वे तत् देवाः अभि सम् गृणन्तु

विश्वे तत् देवाः अभि सम् गृणन्तु
सः अमृत त्वम् गच्छति यः एवम् विद्वान् अग्निहोत्रम् जुहोति
सम्यञ्चः देवाः हवम् आ यन्तु मे इमम्

मया ब्रह्मणा वसीयांसः सदम् उग्राः भवाथ
तत् आहुः यस्य गार्हपत्य आहवनीयौ मिथस् संसृज्येयाताम् का तत्र प्रायश्चित्तिः इति
आदित्यः इव ह वै श्रियाम् प्रतिष्ठितः तपति

ते ह ते सर्वे एव महत् जग्मुः एतम् भक्षम् भक्षयित्वा
येन एव निःसृता गङ्गा तेन एव यमुना गता

योजनानां सहस्रेषु कीर्तनात् पाप नाशना

सिद्धिक्षेत्रं तु तत् ज्ञेयम् गङ्गा तीर समाश्रितम्
समुद्र आसां सदनं म आहुर् यतः सद्य आ च परा च यन्ति
यस् तद् दर्श पूर्णमासयोः रूपं विद्यात् कस्माद् आसां प्रथमे वयसि रेतः सिक्तं न सम्भवति कस्माद् आसां मध्यमे वयसि रेतः सिक्तं सम्भवति कस्माद् आसाम् उत्तमे वयसि रेतः सिक्तं न सम्भवति
उष्णिहं वै स छन्दसां जयति भृगु अङ्गिरसः देवान् देवानां

अष्टाविंशतिर् आहुतयः सम्पद्यन्ते
तत्र राजा भूमिपतिर् विद्वांसं ब्रह्माणम् इच्छेत्

स्नातो अहत वसनः सुरभिर् व्रतवान् कर्मण्य उपवसति एक रात्रम् त्रि रात्रम् षष् रात्रम् द्वादश रात्रम् वा

अपि चेद् एव यदा कदाचिद् आर्ताय कुर्यात्
पूर्वतिथिर् वा आर्चनानसश् श्यावाश्वात् कनीयान् सो अकामयत अव पशून् रुन्धीय भूमानं पशूनां गच्छेयम् इति
सो ऽप्य् अन्यान् बहून् उपरि उपरि य एवम् एतां साम्नः प्रत्तिं वेद

एषा ह वै साम्नः प्रत्तिः
इन्द्र अग्नी एव तौ

स ह स उद्भिद् एव स्तोमः
सति पाद त्रये ज्ञ अज्ञौ भिषजा अत्र कारणम्

भिषज् द्रव्याणि उपस्थाता रोगी पाद चतुष्टयम्

श्रुते बहुशो दृष्टकर्म ता
तूष्णींशंसं शस्त्वा पुरोरुचं शंसति रेतस् तद् विकृतम् प्रजनयति विकृतिर् वा अग्रे ऽथ जातिः
शुम्भनी द्यावापृथिवी अन्तिसुम्ने महि व्रते
यत्र होतुर् होत्रकाणां युञ्जन्ति तत् समृद्धम्

तद् एतत् स्वस्मिन्न् आयतने स्वस्यां प्रतिष्ठायां प्रतिष्ठापयति

अहं च इति वरुणो ऽब्रवीत्
मुक्तिः कैवल्य निर्वाण श्रेयस् निःश्रेयस अमृतम् इति अमरः
अथ तीक्ष्ण विधानम् आह सुरदाली इत्यादि
आचान्त समन्वारब्धायाम् परिषिञ्चति यथा पुरस्तात्

दक्षिणतस् पतिम् भार्या उपविशति
अहम् उच्चावचैर् द्रव्यैः क्रियया उत्पन्नया अनघे

न पश्यामि परं भूतम् अ कर्तुः समदर्शनात्

मुक्त सङ्गः ततो भूयान् अदोग्धा धर्मम् आत्मनः

येन अतिव्रज्य त्रिगुणं मद् भावाय उपपद्यते

स्व रूपम् बत कुर्वन्ति यद्धेतोः कुशलं जनाः
तथा उ एव एतत् यजमान एतेन एव त्रिस् समृद्धेन वज्रेण एभ्यः लोकेभ्यो द्विषतो भ्रातृव्यान् नुदते

त्रिष्टुभौ हविषो याज्या पुरोनुवाक्ये
तस्मै एतम् गायत्रस्य उद्गीथम् उपनिषदम् अमृतम् उवाच अग्नौ वायौ आदित्ये प्राणे अन्ने वाचि
तस्माद् द्विपाच् चतुष्पदः पशून् अधितिष्ठति
सीता शिरःसु दर्भान् आस्तीर्य प्लक्ष उदुम्बरस्य त्रीन् त्रीन् चमसान् निदधाति

तिस्रः सीताः प्राचीर् गमयन्ति कल्याणीर् वाचो वदन्तः

सूक्तस्य पारं गत्वा प्रयच्छति
तेभिः ब्रह्मा विध्यति देव पीयून् हृद् बलैः धनुर्भिः देव जूतैः

शत अपाष्ठाम् नि गिरति ताम्
मुखं स्व अङ्गम् इत्य् उत्तर पद अन्त उदात्त त्वम् प्राप्तम् न अव्यय दिश् शब्दः इति प्रतिषिध्यते

इह च पुरा सूर्यस्य उदेतः राधेयः पुरा क्रूरस्य विरप्शिन् इति न इति षष्ठी प्रतिषेधः न भवति
अष्टावक्र उवाच
एकविंशति अहर् कारिणः उपरिष्टाद् अभिजितः पृष्ठ्यम् उपयन्ति प्राक् च विश्वजितः स्वरसाम्नश् च उक्थ्यान्

मानवात् पूर्वं हारायणम्
परिसमुह्य पर्युक्ष्य परिस्तीर्य बर्हिः शम्याः परिधीन् कृत्वा

विशस् त्वा रासन्तां प्रदिशो ऽनु सर्वा अहर् रात्र अर्ध मास मासाः आर्तवा ऋतुभिः सह

पर्जन्य पत्नि हरिणि अभिजिता असि अभि नो वद
अन्योन्यस्य च पृष्ठे प्रधावेते सु मित्राः न आप ओषधयः सन्त्व् इति

यत्र यत्र बिन्दुर् इव उच्चरेत् तद् भक्षयेद् अप्सु धौतस्य सोम देव त इति
प्रजापतिर् वाव इदम् अग्र आसीत्

द्यौर् भूत्वा सर्वम् अनुव्यभवत्
प्रैतु ब्रह्मणस्पतिः इति ब्राह्मणस्पत्याम् अन्वाह

वरुण देवत्यः वै एष तावत् यावत् उपनद्धः यावत् परिश्रितानि प्रपद्यते

असौ आदित्यः एकविंशः उत्तमा प्रतिष्ठा
मदेम तत्र परमे व्योमन् पश्येम तद् उदितौ सूर्यस्य

स देवानाम् अधिपतिर् बभूव सो अस्मासु द्रविणम् आ दधातु
स खलु पादाभ्याम् एव पृथिवीं निरमिमीत

अग्निं वायुम् आदित्यम् इति
चक्षुर् मे दा इति आत्मन एव एताम् आशिषम् आशास्ते

अन् आधृष्टा पुरस्ताद् अग्नेर् आधिपत्य इत्य् अग्निम् एव पुरस्ताद् अन्तर्दधात्य् अ प्रदाहाय

रश्मयो वै मरुतः

विधृतिर् उपरिष्टाद् बृहस्पतेर् आधिपत्य इति बृहस्पतिम् एव उपरिष्टात् अन्तर्दधात्य् अ प्रदाहाय
पुरा विवाहात् स मांसः पिण्डपितृयज्ञः

यथा चितिं तथा श्मशानं दक्षिण अपराम् दिशम् अभि प्रवणम्

प्राच् दक्षिणाम् दिशम् अभ्य् उत्तराम् अपरां दिशम् अभितिष्ठन्ति
अथ याः समापयिष्यामः संवत्सरम् इत्य् आसत तासाम् अश्रद्धया शृङ्गाणि प्रावर्तन्त ता एतास् तूपरा ऊर्जं त्व् असुन्वंस् तस्माद् उ ताः सर्वान् ऋतून् प्राप्त्वा उत्तरम् उत्तिष्ठन्त्य् ऊर्जं ह्य् असुन्वन् सर्वस्य वै गावः प्रेमाणं सर्वस्य चारु ताम् गताः
कर्षण शुश्रूषा अधिकृत त्वात्

प्राजापत्यः

दक्षिणासु नीयमानास्व् अन्तर्वेद्य् ऋत्विजे स दैवः
सूर्य यत् ते हरस् तेन तं प्रति हर यो ऽस्मान् द्वेष्टि यं वयं द्विष्मः
इमौ वै लोकौ सह सन्तौ व्यैताम्

स वहतू ह एने वेद य एवं वेद
अथ सात्यदूतानां हविर्भिर् यजते

समुन्मृष्टे समुत्क्रोशन्ति इति समानम् आ मुखस्य विमार्जनात्

अथ पूर्वैः प्रयुजां हविर्भिर् यजते
रक्त हारिद्र हरित वर्ण ता नयन आदिषु

कषायाः स्वादवो यस्य विशुद्धौ श्लेष्मला हिताः

शोधनं प्रतिलोमं च रक्तपित्ते ऽभिसर्जितम्
पेतुः शकल ताम् याताः तुरंगाः च सहस्रशः
अङ्गे अङ्गे लोम्नि लोम्नि यस् ते पर्वणि पर्वणि

आन्त्रेभ्यस् ते गुदाभ्यो वनिष्ठोर् उदराद् अधि
शाल्मलस्य ईश्वराः सप्त सुताः ते वै वपुष्मतः

सनन्दनश् च भगवान् सनकश् च सनातनः

जम्बूः प्लक्षः शाल्मलिश् च कुशः क्रौञ्चः तथा एव च
अग्ने त्वं सु जागृहि वयं सु मन्दिषीमहि

समानो वाचो विसर्गः समानं संवेशन यजुः समानं प्रबुद्ध यजुः समानम् अपाम् आचमनं समानं व्रतनम्

अथ अध्वर्युः मध्यरात्र आद्रुत्य प्रबुद्ध यजुः वाचयति त्वम् अग्ने व्रत पाः असि देव आ मर्त्येष्व् आ
यां जमदग्निर् अखनद् दुहित्रे केश वर्धनीम्
संक्रन्दनः प्रवदो धृष्णुषेणः प्रवेद कृत् बहुधा ग्राम घोषी
स य एवम् एतां संवत्सरस्य समतां वेद संवत्सरेण स आत्मा स लोकः भूत्वा देवान् अप्येति इति ब्राह्मणम्

सा एषा संवत्सरस्य समता
प्रेतां यज्ञस्य शम्भुवा इति प्रवतीं प्रवर्त्यमानाभ्याम् अन्वाह

अतो ह चक्राणाम् अभ्याचारः
चन्द्रम् असि
सा या सा वाच् ऋच् सा
नवम् नव अवसानम् समम् स मूलम् समवस्रावम् समवस्रुत्य वा यस्मात् प्राच् उदीचीः आपः निर्द्रवेयुः प्रत्यक् उदीचीः वा तस्मिन् प्राच् द्वारम् दक्षिण द्वारम् वा शरणम् कारयेत्

आ त्वा परिस्रुतः कुम्भ आ दध्नः कलशैर् अयम् इति
कृतव्यधनि विध्य तम्

बन्धम् इव अवक्रामी गच्छ कृत्ये कृत्या कृतम् पुनर्
तद् वा एतत् पिता माता साम्नां यद् वामदेव्यम्

तत् स्वधूर् गेयं न उच्चैस् इव न नीचैर् इव

ईश्वरो ह उपजीवी भवितोर् यो अन्यस्य अनुवर्त्म गायति

यद् वै पुत्रो ऽतिपादयति पिता वै तस्य शमयिता पिता निषेद्धा
ॐ शुक्राय नमः

ॐ ह्रौं चण्डाय नमः

ॐ भूः ॐ नमो भगवते वराहाय नमः

श्रद्धा ऋद्धिः कला मेधा तुष्टिः पुष्टिः प्रभा मतिः
यस्य तु प्राणान्तिकम् प्रायश्चित्तम् सः मृतः शुध्येत्
आश्राव्य प्रत्याश्राविते संप्रेष्यति प्रातः प्रातःसावस्य शुक्रवतो मन्थिवतो मधुश्चुत इन्द्राय सोमान् प्रस्थितान् प्रेष्य मध्यतःकारिणां चमसाध्वर्यवो वषट्कृत अनुवषट्कृतान् जुहुत होत्रकाणां चमसाध्वर्यवः सकृत् सकृद् भूत्वा शुक्रस्य अभ्युन्नीय उपावर्तध्वम् इति

प्रजां मयि च यजमाने च इति

स प्रथमो मित्रो वरुणो अग्निः
परि द्यावापृथिवी सद्य आयम् उपातिष्ठे प्रथम जाम् ऋतस्य
अविरल निपतित मदन शरात् इव भवत् अवनाय विशालम्

व्याल निलय मिलनेन गरलम् इव कलयति मलय समीरम्

विमुक्त बाधाम् कुरुषे न राधाम् उपेन्द्र वज्रात् अपि दारुणः असि

सा विरहे तव दीना माधव मनसिज विशिख भयात् इव भावनया त्वयि लीना

सा विरहे तव दीना माधव मनसिज विशिख भयात् इव भावनया त्वयि लीना
आदित्यस्य देवस्य सायुज्यं सलोकतां यन्ति य एतद् उपयन्ति

प्रातर्याव्णां देवानां सायुज्यं सलोकतां यन्ति य एतद् उपयन्ति

प्रातर्यावाणो देवा देवता भवन्ति

देवीनां देविकानां देवतानां सायुज्यं सलोकतां यन्ति य एतद् उपयन्ति
या वै सा गायत्री इयम् वाव सा या इयम् पृथिवी
हनुमन्ता अनयत् रामः सीतां शुद्धां गृहीतवान्

रामो विभीषणाय अदात् लङ्काम् अभ्यर्च्य वानरान्

ततः पादौ ततस् छित्त्वा शिरो भूमौ व्यपातयत्

आश्वास्य तं च संस्कृत्य राम आज्ञप्तः विभीषणः
सा वा एषा पशव एव यद् बृहती
एवम् एव अन्वाहार्यपचनम् परिस्तृणाति

तस्मिन् तिरस् पवित्रम् अपः आनयन् आह ब्रह्मन् अपः प्रणेष्यामि यजमान वाचम् यच्छ इति

अथ एने अद्भिः अनुमार्ष्टि पवित्रे स्थः वैष्णवी स्थः यज्ञिये स्थः वायु पूते स्थः विष्णोः मनसा पूते स्थः यज्ञस्य पवने स्थ इति
स तस्मिन् ब्रह्मचर्यं वसतो विज्ञाय उवाच किं स्विन् मर्या अयं तन् मौद्गल्यो ऽध्येति यद् अस्मिन् ब्रह्मचर्यं वसति इति
उच्चैःश्रवसकं मत्वा भक्त्या च एव समर्चयेत्

सुर इन्द्र बुद्ध्या सम्पूज्य पञ्च निष्कम् प्रदापयेत्

कृत्वा अश्वम् लक्षणैः युक्तम् सर्व अलंकार संयुतम्
ब्राह्मणायनो अङ्गानि अभिमृशति

वषट् ते पूषन्न् इति चतुर उद पात्रे संपातान् आनीय चतुरो मुञ्जान् मूर्ध्नि विबृहति प्राचः

अवपन्ने जरायुणि उपोद्धरन्ति
त एभ्यो लोकेभ्यो निरघ्नन्
ता अग्निना परिगता निरुद्धाः शोचन्त्यः दीध्यत्यो ऽतिष्ठंस् ता अद्भिर् अभ्यषिञ्चत् तस्माद् उपरिष्टाज् जातवेदस्यस्य आपोहिष्ठीयम् शंसति
वहन्ति ह वा एनं तन्ति सम्बद्धाः य एवं वेद
औपासनो नित्यो धार्यः
चक्षुषा वै एतत् प्रज्ञायते यत् अ प्रज्ञेयम्

चक्षुषी एव अग्नीषोमौ

अस्याम् समभरन्
कतमो याज्ञवल्क्य सर्व अन्तरः

न विज्ञातेर् विज्ञातारं विजानीयाः
पुनर् गुड सहितः वा मधुना क्षौद्रेण सहितो देवदारु रसः वात सम्भवान् रोगान् हन्ति
अपि वृश्च इति जायायै जारम् अन्वाह

उप ते ऽधाम् इत्य् उपरि उपास्यति

आकृष्टे च
येन एव अस्य पूर्व क्रयेण क्रीतो भवति तेन एव अस्य अयम् क्रीतो भवति

ऊतिम् एव अस्मै विन्दन्ति
पथ्या पूष्णः पत्नी
पीलु मयः मणिः अग्निगर्भः सुवर्चला मूल ग्रन्थिः सूत्र ग्रन्थिः _ पिचु परिवेष्टितः मुख्यात् अग्नि धूम उत्सर्गः

पारिभद्रक त्वच् तिल कल्क प्रदिग्धम् शरीरम् अग्निना ज्वलति

उलूक गृध्र वसाभ्याम् उष्ट्र चर्म उपानहौ अभ्यज्य वटपत्त्रैः प्रतिच्छाद्य पञ्चाशत् योजनानि अश्रान्तः गच्छति श्येन कङ्क काक गृध्र हंस क्रौञ्च वीचीरल्लाणाम् मज्जानः रेतांसि _ योजन शताय सिंह व्याघ्र द्वीप काक उलूकानाम् मज्जानः रेतांसि _ सार्ववर्णिकानि गर्भ पतनानि उष्ट्रिकायाम् अभिषूय श्मशाने शिशून् _ तद् समुत्थितम् मेदः योजन शताय

शस्त्र हतस्य शूल प्रोतस्य _ पुरुषस्य वाम पार्श्व पर्शुका अस्थिषु कल्माष वेणुना निर्मथितः अग्निः स्त्रियाः पुरुषस्य _ अस्थिषु मनुष्य पर्शुकया निर्मथितः अग्निः _ त्रिस् अपसव्यम् गच्छति न च अत्र अन्यः अग्निः ज्वलति
धूमः भूत्वा अभ्रम् भवति

मेघः भूत्वा प्रवर्षति
तस्य अयम् वाच् मयः आत्मा सत्य मयः भवति

तम् ज्योतिः सन्तम् ज्योतिः इति आह
शीर्ष फाण्ट अक्षैः

आबय इति सार्षपं तैल संपातम् बध्नाति
यैः संचरन्त्य् उभये भद्र पापाः तं पन्थानं जयेम अनमित्रम् अ तस्करम् यच् छिवं तेन नो मृड

असंबाधं मध्यतो मानवानां यस्या उद्वतः प्रवतः समं बहु

ये ग्रामा यद् अरण्यं याः सभा अधि भूम्याम्

महत् सधस्थं महती बभूविथ महान् वेग एजथुर् वेपथुष् टे

सा नो भूमिर् वर्धयद् वर्धमाना

ऊर्जं पुष्टं बिभ्रतीम् अन्न भागम् घृतं त्वा अभिनिषीदेम भूमे

प्रजापतिः पृथिवीं विश्व गर्भाम् आशाम् आशाम् रण्यां नः कृणोतु

ऋतवस् ते विहिता हायनीर् अहोरात्रे पृथिवि नो दुहाताम्

अश्व इव रजो दुधुवे वि तान् जनान् य आक्षियन् पृथिवीं याद् अजायत

यद् वदामि मधुमत् तद् वदामि यद् ईक्षे तद् वनन्ति मा
संवत्सरेण पतति सहाध्ययनम् एव च

ब्रह्मचर्य आदिभिः युक्तः दृष्ट्वा रुद्रं विमुच्यते

शुध्येत् त्रिषवण स्नानात् त्रि रात्र उपोषितः द्विजः

कपालमोचनं नाम तीर्थं देवस्य शूलिनः

यान शय्या आसनैः नित्यम् जानन् वै पतितो भवेत्

यद् ब्रूयुः धर्म कामाः ते तत् ज्ञेयम् धर्म साधनम्

महापातकिनः तु एते यः च एतैः सह संवसेत्
सेतुम् एव कृत्वा अत्येति इति ब्राह्मणम्
एते ह वा एतस्य प्रजायाः पशूनाम् ईशते

एतद् देवत्यः एष यः पुरा अन् ईजानः
पवस्व इन्दो वृषा सुत इति जने प्रतिष्ठा कामः प्रतिपदं कुर्वीत

आ जन्या गा हरति

आ जन्या गा हरत्य् उप एनम् जन्या गावो नमन्ति य एवं वेद
शं न ऋभवः सु कृतः सु हस्ताः शं नो भवन्तु पितरो हवेषु
त्रायन्ताम् इमं देवास् त्रायन्तां मरुतां गणाः

त्वं हि विश्व भेषज देवानां दूत ईयसे
द्यौः ते पृष्ठम् इति छत्रम् धारयेत् इमम् अग्ने इति हिरण्यम्
ततो मूल निकृत्तः इव द्रुमः भगवतः पादयोर् निपत्य प्रणिधानं कर्तुम् आरब्धः अनेन अहम् कुशल मूलेन चित्त उत्पादेन देय धर्म परित्यागेन च अन्धे लोके अ नायके अ परिणायके बुद्धो भूयासम् अ तीर्णानाम् सत्त्वानां तारयिता अ मुक्तानाम् मोचयिता अन् आश्वस्तानाम् आश्वासयिता अ परिनिर्वृतानाम् परिनिर्वापयिता इति

ततस् तानि पुष्पाणि भगवत उपरि स्थितानि धूप उदकं च अग्रतस्

तेषां निर्मितं दृष्ट्वा एवम् भवति न ह्य् एव वयं भवन्त इतश् च्युता न अपि अन्यत्र उपपन्नाः

अनागतं व्याकर्तु कामः भवति पुरस्ताद् अन्तर्धीयन्ते
तं जायमानं घोषा उलूलवो ऽनूदतिष्ठन्त् सर्वाणि च भूतानि सर्वे च कामाः

अभ्याशो ह यद् एनं साधवो घोषा च गच्छेयुर् उप च निम्रेडेरन् निम्रेडेरन्
निर्वाह्यं इति प्रापणे इति अस्य रूपं पूर्ववत्
अपहार्षीत् स्तेयम् अकार्षीत् परशुम् अस्मै तपत इति
अन् अशनायुकाः ह अस्य भार्या भवन्ति य एवंरूपं यूपं कुरुते

पालाशं ब्रह्मवर्चस कामः कुर्वीत

तद् यद् उपवसथे यूपम् उच्छ्रयन्ति
पूर्वा माता शमी पलाश मिश्रान् लाजान् शूर्पे कृत्वा पश्चात् अग्नेः दृषत्पुत्रम् आक्रमयेत् वध्वम् दक्षिणेन प्रपदेन इमम् अश्मानम् इति
अगुरु कुङ्कुम चन्दन सारिवा सरल सर्जरस अमरदारुभिः

समङ्गा धातकी युक्तैः चूर्णितैः अवचूर्णयेत्

पात घात आदिभिः द्वेधा भङ्गो ऽस्थ्नां संधि असंधेः

जघनं प्रति पिष्टं च भग्नं यत् तद् विवर्जयेत्
अपावृत द्वारे निष्क्रामतो ग्रहम् अपिधाय पाणिना स्थाल्या वा अन्वारब्धे
अथ यथा नद्याम् कंसानि वा प्रहीणानि स्युः सरांसि वा एवम् अस्य अयम् पार्थिवः समुद्रः
प्राग् ब्रह्मचार्य् उदक् अग्रेषु दर्भेषु

यथालिङ्गं वा विहरन्
कतरा पूर्वा कतरा परा अयोः इति द्यावापृथिवीयं समान उदर्कम् षष्ठे ऽहनि षष्ठस्य अह्नः रूपम्

किम् उ श्रेष्ठः किं यविष्ठो न आजगन्न् उप नो वाजा अध्वरम् ऋभुक्षा इत्य् आर्भवं नाराशंसं त्रिवत् षष्ठे ऽहनि षष्ठस्य अह्नः रूपम्
निष्कलं च मनः सर्वं मन्यते सः अपि निष्कलः

किम् अत्र देवदेवस्य मूर्ति अष्टकम् इदम् जगत्

महांस् तथा तु अहंकारम् तन्मात्रं पञ्चकं पुनः
प्रति अ जातान् जातवेदः नुदस्व

अधस्पदम् कृणुष्व ये पृतन्यवः
अथ सदः प्रपद्य एतया एव आवृता उपविश्य दक्षिणेन होतुर् धिष्ण्यं पूर्वया द्वारा सदसो ऽधि निष्क्रम्य पूर्वया द्वारा हविर्धानं प्रपद्य उत्तरस्मिन् हविर्धाने पूतभृतं पवयति वसवस् त्वा पुनन्त्व् इत्य् एतेन एव

अथ तृतीयसवने प्रपदनस्य आवृता प्रपद्य वेदि आक्रमणेन वेदिम् आक्रम्य आदित्यम् उपतिष्ठते ऽध्वनाम् अध्व पते इत्य् एतेन एव
इति विधानेन हेम अभ्रम् मिलति हेम ताप्यम् च इति
संसर्जयन्ति ता ह्य् एतान् निगुप्तांश् चालयन्त्य् अपि

पितुर् गुरोर् नरेन्द्रस्य भार्यां गत्वा प्रमादतः

अ ज्ञानात् पतितो विप्रो ज्ञानात् तु सम ताम् व्रजेत्

अध्यापन याजन प्रतिग्रहैः अ शक्तः क्षत्र धर्मेण जीवेत् प्रत्यनन्तर त्वात्

अ ब्राह्मणस्य शारीरो दण्डः संग्रहणे भवेत्

गृह्णीयातां विप्र विशौ शस्त्रं धर्म व्यपेक्षया
भूः भुवः स्वर् इति जपति

प्राणम् अनु प्रेङ्खस्व इति प्राञ्चम् प्रेङ्खम् प्रणयति व्यानम् अनु वीङ्खस्व इति तिर्यञ्चम् अपानम् अनु ईङ्खस्व इति अभ्यात्मम्
सोमस्य अंशः युधां पते ऽनूनो नाम वा असि
संज्ञपनं वो मनसो अथ उ संज्ञपनम् हृदः
नव शक्ति शिव आदिभिः पूजयामि नमः

ॐ ह्रं कालाग्नि रुद्र पादुकाम् पूजयामि नमः
यद् वाव मे युष्मास्व् इत्य् आह तद् वाव मे पुनर् दत्त इति
सः एष परस् वरीयाः उद्गीथः
क्रतुस्थला अप्सरस् वर्या तथा अन्या पुञ्जिकस्थला

कम्बल अश्वतरः च एव वहन्ति एनम् यथाक्रमम्
उपमृष्टे प्राश्नाति
अग्नि श्रियः यद् उत्तम ईडे अग्निं सु अवसम् इति तिस्रो मरुत्वतीयानाम्

विश्वेषाम् अदितिर् यज्ञियानाम् त्वे अग्ने त्वाम् अग्न इति तिस्र आदित्यस्य ग्रहस्य
तस्मिन् म एष सु हुतः ऽस्त्व् ओदनः स मा मा हिंसीत् परमे व्योमन्

विंशति ओदनासु श्रयणीषु शतम् अवदानानि वध्री संनद्धानि पृथक् ओदनेषु उपरि आदधति

तद् यथा हुतम् इष्टं प्राश्नीयाद् देव आत्मा त्वा प्राश्नाम्य् आत्मा असि आत्मन्न् आत्मानं मे मा हिंसीर् इति प्राशितम् अनुमन्त्रयते
एवा देवेभ्यः सुमतिं न आ वह स नो मुञ्चत्व् अंहसः
द्विस् इति एके

अथ एनम् मेखलया नाभि देशे त्रिस् प्रदक्षिणम् परिव्ययति या दुरिता परिबाधमाना शर्म वरूथे पुनती नः आगात् प्राण अपानाभ्याम् बलम् आवहन्ती स्वसा देवानाम् सुभगा मेखला इयम् इति
तस्मिन् प्रत्युपाकरणे अभ्रानध्यायः आ पुनरुपाकरणात् छन्दसः विद्युत् स्तनयित्नु पृषितेषु आकालम् उल्का पात भूमिचल ज्योतिषोः उपसर्गेषु निर्घाते च

सावित्रम् अहर् काङ्क्षन्ते उदगयने च पक्षिणीम् रात्रिम् उभयतस् एके त्रि रात्रम्
उवाच प्रणतो भूत्वा स्तुत्वा च प्रवरैः स्तवैः

जगाम पुनर् एव अपि यत्र विश्वेश्वरः शिवः

दौर्वासिकं व्योमतीर्थं चन्द्रतीर्थं द्विजोत्तमाः

तस्मात् प्रतिष्ठितं लिङ्गम् नाम्ना तव भविष्यति
स्नुही क्षीरेण सेहुण्ड दुग्धेन सम्पिष्ट माक्षिकम् स्वर्णमाक्षिकं मूत्र आदौ शुद्धं तालकस्य प्रकारेण भाग एक तार पत्त्राणि विभागं विलेपयेत् पुनः मूषा सम्पुटेन रुद्ध्वा चतुर्दश पुटैः पुटेत्

रूप्यं शीतं कषाय अम्लम् स्वादु पाक रसम् सरम्
ज्ञात्वा रामं स सुग्रीवम् वानराः कथयन्तु वै

तदा अब्रवीत् तम् राम उक्तम् लक्ष्मणो व्रज राघवम्

नारद उवाच

किष्किन्धायां च सुग्रीवो यदा न आयाति दर्शनं
एवम् एव स्तोत्रे स्तोत्रे परिगृह्णाति
सु पूर्वाह्णे पौर्वाह्णिकीभ्यां प्रवर्ग्य उपसद्भ्याम् प्रचरन्ति

रजाशयाम् एव जुहोति
विक्रमेण प्रसह्य स्यात् कुमारी हरणम् पुनः
ब्रह्म वेत्ता च तेभ्यो ऽपि पात्रं विद्यात् तपस् अन्विताः

दाता स्वर्गम् अवाप्नोति वत्सरान् रोम संमितान्

यथा कथंचिद् दत्त्वा वा अधेनुम् एव वा

अ याचित आहृतम् ग्राह्यम् अपि दुष्कृत कर्मणः

गृह्णन् प्रदातारम् अधस् नयति आत्मानम् एव च
अथ यद् द्यावापृथिवीय एक कपालः

असौ वै पूषा यो ऽसौ तपति

सवितृ प्रसूत तायै
यदा त्वष्टा व्यतृणत् पिता त्वष्टुः यः उत्तरः गृहम् कृत्वा मर्त्यम् देवाः पुरुषम् आविशन्

यो वै तां विद्यान् नामथा स मन्येत पुराण विद्

अथ अस्य इतरम् आत्मानं देवाः प्रायच्छन्न् अग्नये

जरा खालत्यं पालित्यं शरीरम् अनुप्राविशन्
षट्त्रिंशत् अक्षरा वै बृहती

दक्षिणः बाहुः आत्रेयस्य सव्यः सदस्यस्य
यः त्वम् कथम् वेत्थ ब्रह्मबन्धो
शार्ङ्ग आरूढ वत् आङ्गिरसे वा त्रिर् अभ्यस्येद् अन्तरा पराचा
उप एनम् सहस्रं नमति प्र षष्ठेन अह्ना स्वर्गं लोकं जानाति य एवं वेद
ततस् वै मनुष्याः च ऋषयः च देवानाम् यज्ञ वास्तु अभ्यायन्
व्यानं मे तर्पयत

वाचम् मे तर्पयत

तर्पयत मा
चित्राङ्गदो विचित्रश् च सत्यवत्यां च शान्तनोः

अग्निर् उवाच

अपालयत् भ्रातृ राज्यम् बालः चित्राङ्गदः हतः

दुर्योधनो जतु गृहे पाण्डवान् अदहत् कुधीः

गाण्डीवं च धनुः दिव्यम् पावकात् रथम् उत्तमम्
तत् च आह सस्यकम् इत्यादि
स ब्रूयाद् यस्मात् त्रिवृत् स्तोमो बहिष्पवमाने प्राङ् इव उत्क्रम्य धिष्ण्येभ्यो निलीय गायत्रीं स्कन्दति मध्य एव अन्ये ऋत्विजो धिष्ण्यानां यद् अन्त आसते तस्मात् तत् तथा इति

सा गायत्री गर्भं धत्ते
निष्कामः कुरुते यः तु स परं ब्रह्म गच्छति

कृत्वा तु काञ्चनं पद्मम् अर्काय इति च पूजयेत्
सूतकः सूत एव सूतकः स्वार्थे कः
य इमं यज्ञम् मनसा चिकेत प्र णो वोचस् तम् इह इह ब्रवः
विहृदयम् इत्य् उच्चैस्तरां हुत्वा स्रुवम् उद्वर्तयन्

वाप्यैस् त्रि सन्धीनि वज्र रूपाणि अर्बुदि रूपाणि

धूमम् इति धूमम् अनुमन्त्रयते

अचिक्रदत् आ त्वा गन् इति यस्माद् राष्ट्राद् अवरुद्धस् तस्य आशायाम् शयन विधम् पुरोडाशं दर्भेषु उदके निनयति
तं ह वै मनः जवसः पितरश् च पितामहाश् च प्रत्यागच्छन्ति ततः किं न आहार्षीर् इति
वयं स्याम पतयो रयीणाम् इति
अत्र एव उद पात्रम् निधाय प्रदक्षिणम् अग्निं परिक्रम्य अपरेण अग्निम् प्राचीम् उदीचीं वा संवेश्य अथ अस्यै योनिम् अभिमृशति

वायो प्रायश्चित्ते त्वं प्रायश्चित्तिर् असि ब्राह्मणस् त्वा नाथ कामः उपधावामि या अस्यै निन्दिता तनूः ताम् इतस् नाशय स्वाहा

भूर् भुवः सुवस् त्विषिं त्वयि जुहोमि स्वाहा इति
तत् तत् न आदृत्यम्

प्रतिख्याय भक्षम् अवरोहेत्

पुरस्तात् प्रत्यञ्चम् प्रेङ्खम् अधिरोहेत् इति आहुः एतस्य रूपेण यः एष तपति पुरस्तात् हि एष इमान् लोकान् प्रत्यङ् अधिरोहति इति

अन्वञ्चम् अधिरोहेत् इति आहुः अनूचीम् वै नावम् अधिरोहन्ति नौः वा एषा स्वर्ग यानी यत् प्रेङ्खः इति

वषट्कृत्य अवरोहेत् इति आहुः
ए चि इति निवृत्तम्

अचि इत्य् अनुवर्तते

आ ऊढा ओढा ताम् ऐच्छत्
तेभ्यो ह एतत् एव अक्षरम् उवाच द इति

तद् एतत् त्रयं शिक्षेद् दमम् दानम् दयाम् इति
आ अयम् अगात् सविता क्षुरेण उष्णेन वाय उदकेन एहि

यथा कुल धर्मम् वा
तस्मै ह मीमांसमानस् तद् एव सम्प्रत्य् अभिदधौ

तं ह चायमानः प्रजहौ

स ह तथा एव पल्ययमानः श्मशाने वा वने वा आवृतीशयानम् उपाधावयांचकार
न स्रुवम् अनुप्रहरेत् इति एके आहुः

अथ एनम् अद्भिः अभ्युक्ष्य अग्नौ अप्यर्जयेत् यः पशूनाम् अधिपतिः रुद्रः तन्ति चरः वृषा पशून् अस्माकम् मा हिंसीः एतत् अस्तु हुतम् तव स्वाहा इति

अग्नये स्विष्टकृते स्वाहा इति उत्तर अर्ध पूर्व अर्धे जुहुयात्
तपसस् तनूर् असि प्रजापतेर् वर्णः
स यद् अहर् अहर् समिध आहृत्य सायं प्रातर् अग्निं परिचरेत् तेन तं पादम् अवरुन्द्धे यो अस्य अग्नौ भवति
यत्र अभिजानाति अभूद् उषा रुशत् पशुः इति तत् प्रचरण्या जुहोति शृणोत्व् अग्निः समिधा हवं म इति
अर्यमा देवता ये ते अर्यमन्न् इति
त्रीन् आदितो ऽनुवाकान् अधीयन्ते काण्ड आदीन् वा सर्वान्
अह्न आपूर्यमाण पक्षम्

अर्चिषो ऽहः
वायोः सवितुर् विदथानि मन्महे याव् आत्मन्वद् विशथो यौ च रक्षथः

तव व्रते नि विशन्ते जनासस् त्वय्य् उदिते प्रेरते चित्रभानो
तानि वा एतानि त्रीणि सन्ति द्वि देवत्यानि ऐन्द्रावरुणम् ऐन्द्राबार्हस्पत्यम् ऐन्द्रावैष्णवम् इति

स यथा अग्नौ अग्नीन् अभिसमादध्यात् तादृक् तत्
एक अर्णव जल व्यापी योगी योगम् उपाश्रितः

लोक माया भगवता मुहूर्तेन विनाशिता

ततः क्षीर निकायेन स्वादुना परम अम्भसा

वायुः च बलवान् भूत्वा विधुन्वानः अखिलम् जगत्
ब्रह्मणा एव एनाम् तत् शमयति

ब्रह्म वै जपः
एकः च मन्त्री यथेष्टम् अनवग्रहः चरति

एतन् मन्त्र ज्ञानम् न एतत् मन्त्र रक्षणम् इति पाराशराः

न अस्य गुह्यं परे विद्युः छिद्रम् विद्यात् परस्य च

कर्मणाम् आरम्भ उपायः पुरुष द्रव्य संपद् देश काल विभागः विनिपात प्रतीकारः कार्य सिद्धिः इति पञ्च अङ्गः मन्त्रः

स तद् चक्षुः

तस्मान् न अस्य परे विद्युः कर्म किंचिद् चिकीर्षितम्

एवम् अश्रुत शास्त्र अर्थः न मन्त्रं श्रोतुम् अर्हति
श्रोतव्यं च सदा नित्यं श्रोतव्यः असौ हरिः तथा

इति श्री लिङ्ग महापुराणे उत्तर भागे विष्णुमाहात्म्यं नाम द्वितीयो ऽध्यायः

ददाति तुष्टिं स्थानं च यथा असौ कौशिकस्य वै
हिरण्येन संप्रदायं स्तुवते

यथाचमसं चमसिनो भक्षयन्ति इन्द्रः च सम्राड् वरुणश् च राजा

तयोस् तु भक्षं भक्षयामि
प्रतक्वा असि नभस्वान् इति चात्वालम्

ब्रह्म ज्योतिः असि सुवर् धाम इति ब्रह्म सदनम्

आग्नीध्रे ऽन्ततो निवपत्य् उदक् संस्थ तायै इति
असम्यक् व्यय शीलैः तैः कुर्वद्भिः सततं व्ययम्
याभिः अमुम् आवतम् याभिः अमुम् आवतम् इति

वीर्यम् वै त्रिष्टुभ्

तैः एव एनम् तत् समर्धयति
यः मा चरन्तम् तिष्ठन्तम् आसीनम् च जिघांसति इन्द्रः च तस्मिन् अग्निः च दुरितम् प्रति मुञ्चताम्

यः मे अन्नम् यः मे रसम् वाचम् श्रेष्ठाम् जिघांसति इन्द्रः च तस्मै अग्निः च अ छम्बट्कारम् अस्यताम्
तु पुनः स उष्णे आयस पात्रे वह्नौ तापिते लोह पात्रे पिष्टिका भवति रक्त वर्ण रजस् रूपा इति अर्थः
जीव वत्सायाः पयस्विन्याः पुत्रम् एकरूपं द्विरूपं वा यो वा यूथं छादयेद् यूथे च तेजस्वितमः स्यात् तम् अलंकृत्य चतस्रो ऽष्टौ वा वत्सतर्यस् ताश् च अलंकृत्य एतम् युवानं पतिं वो ददाम्य् अनेन क्रीडन्तीश् चरथ प्रियेण
अग्निं वो देवम् अग्निभिः सजोषा इत्य् अष्टमस्य अह्नः आज्यम् भवति द्वि अग्नि अष्टमे ऽहन्य् अष्टमस्य अह्नः रूपम्

यद् ऊर्ध्ववद् यत् प्रतिवद् यद् अन्तर्वद् यद् वृषण्वद् यद् वृधन्वद् यन् मध्यमे पदे देवता निरुच्यते यद् अन्तरिक्षम् अभ्युदितम्

शंसा महाम् इन्द्रं यस्मिन् विश्वा इति सूक्तम् महद्वद् अष्टमे ऽहन्य् अष्टमस्य अह्नः रूपम्
ते अपानेन उदगायन्

तत् तथा एव अकुर्वन्

सुरभि च एनेन जिघ्रति दुर्गन्धि च
गतेषु च

तस्मिन् बाहू आदध्याद् देवस्य अहम् सवितुः प्रसवे सत्य श्रवसः बृहस्पतेः वाजिनः वाज जितः वर्षिष्ठम् अधि नाकं रुहेयम् इति
उत्सृज्य कुपितश् चापं धावमानः स माम् अनु

वेदिता सर्व विद्यानाम् आसन्न नव यौवनः

तर्जनी तर्जितः पित्रा कुमार वटकाम् गतः

स व्रतैः तु चतस्रो ऽपि विद्याः सर्वं च वाङ्मयम्
ये पन्थानो बहवो देव यानाः अन्तरा द्यावापृथिवी संचरन्ति

येन धनेन प्रपणं चरामि धनेन देवा धनम् इच्छमानः
पूर्व पूर्व प्राधान्यम्

शौच देश मन्त्र आवृत् अर्थ द्रव्य संस्कार काल भेदेषु पूर्व पूर्व प्राधान्यम्
एवम् असाव् उभौ व्यन्वारभमाण एति
किं कृत्वा ईषत् अल्पम् नागं दत्त्वा त्रिविधायां सारणायाम् एवम् विधेयम् इति
तत् ह स्म वै पुरा यज्ञ मुहः रक्षांसि तीर्थेष्व् अपो गोपायन्ति
सा ह एषा ब्रह्म आसन्दीम् आरूढा

एष एव इदम् सर्वम् इत्य् उपासितव्यम्

वाचम् अनुहरन्तीम् अग्निर् अस्मै बलिं हरति

तस्य एषः आदेशो यो ऽयं दक्षिणे ऽक्षन्न् अन्तः
साकम् अश्व इडानाम् संक्षारौ व्यतिहरन्ति एके
तांस् तस्मिन्न् एव सवन उपाह्वयत

तांस् तस्मिन्न् एव स्तोत्र उपाह्वयत

तांस् तस्मिन्न् एव सवन उपाह्वयत
छुरिकायां पश्चात् अनक्ति
हृद् ललाट विसर्ग अन्तम् ध्यातं वश्या आदि कृत् भवेत्

दण्डी शस्त्रधरो भिक्षुर् नग्न आदिः काल दूतकः

पञ्चाङ्गं तु शिरीषस्य मूलं गृञ्जन जम् तथा

शङ्खः शनैश्चरो राहुः कुलिकः च अहयः ग्रहाः

जप्त्वा सप्त अष्ट साहस्रम् गरुत्मन्त् इव सर्वगः

कविः च वश्याः स्त्रियः च आयुः आप्नुयात्
काल गुण भेदात् च

वर्षिष्ठम् उपयड्भ्यः

अवदान काले प्रभागः
मार्जयन्तां पितामहाः सोम्यासः

स्वधा पितृभ्यो दिविषद्भ्यः

इति
स एतद् अग्नी रक्षः हा साम अपश्यत्

सर्वे निधनम् उपयन्ति स पत्नीकाः

पत्नीसंयाजैश् चरन्ति

अवभृथे विष्टुतीर् अप्यर्जत्य् औदुम्बरीं च आसन्दीम् च

अथ एतत् जपति शं च म उप च म आयुः च मे भूयश् च मे यज्ञ शिवो मे संतिष्ठस्व यज्ञ सु इष्टः मे संतिष्ठस्व यज्ञ अरिष्टः मे संतिष्ठस्व इति
जुह्वा ध्रुवां समनक्ति मखस्य शिरो ऽसि सं ज्योतिषा ज्योतिर् अङ्क्ताम् इति त्रिः

अन्वारब्धे यजमाने मध्यमे परिधौ संस्पर्श्य ऋजुम् आघारम् आघारयति संततं प्राञ्चम् अव्यवच्छिन्दन् इत इन्द्रो अकृणोद् वीर्याणि समारभ्य ऊर्ध्वः अध्वरो दिविस्पृशम् अह्रुतो यज्ञो यज्ञपतेर् इन्द्रावान्त् स्वाहा इति

अथ अ संस्पर्शयन् स्रुचाव् उदङ्ङ् अत्याक्रामञ् जपति पाहि मा अग्ने दुश्चरितात् आ मा सु चरिते भज इति

सव्येन अत्याक्रामन् जपत्य् अग्नाविष्णू मा वाम् अवक्रमिषं विजिहाथां मा मा संताप्तं लोकं मे लोक कृतौ कृणुतम् इति
कृण्वन्तु विश्वे देवा आयुः ते शरदः शतम्
इति श्री लिङ्ग महापुराणे उत्तर भागे सुवर्णवृषदानं नाम एकचत्वारिंशः ऽध्यायः
सो ऽतो मा मोचि

सो ऽतो मा मोचि
उद्गीथं देवेभ्यो ऽमृतम्

प्रजापतिः प्रजा असृजत

प्रस्तावम् मनुष्येभ्यः
सा ह तस्य न ईशे यद् एनम् अपसेधेत् सत्यम् उप एव ह्वयते

सत्यं ह एषा देवता
त्रैष्टुभो हि ब्राह्मणाच्छंसी

इदं वा एना एष तद् आयतनाच् च्यावयति य एना माध्यंदिन आयतनाः च सतीस् तृतीयसवन आयतनाः च अथ प्रातस्सवन एव गायति
तस्य अनु तृप्तिं तृप्यति प्रजया पशुभिर् अन्नाद्येन तेजसा ब्रह्मवर्चसेन इति
उभौ सह आरम्भौ इति आहुः

अमावास्या वै सरस्वती पौर्णमासः सरस्वान् इति
ते ह एके सप्त सप्त अन्वाहुः सप्त प्रातःसवने सप्त माध्यंदिने सप्त तृतीयसवने यावत्यो वै पुरोनुवाक्यास् तावत्यो याज्याः सप्त वै प्राञ्चो यजन्ति सप्त वषट्कुर्वन्ति तासाम् एताः पुरोनुवाक्या इति वदन्तः

न ह वै ते यजमानं स्वर्गं लोकम् अभि वोﾱहुम् अर्हन्ति ये सप्त सप्त अन्वाहुः
मुनीनां शृण्वतां मध्ये सर्ग आद्यम् देव पूजनम्

भूत्वा हरेः वाहनम् च सर्ग आदीनाम् च कारणम्
ते वरुणस्य राज्ञः गृहे तनूः संन्यदधत

ते तथा व्युत्क्रम्य अमन्त्रयन्त
अनु अन्यानि

एतैः ह वै अस्य छन्दोभिः यजतः सर्वैः छन्दोभिः इष्टम् भवति यः एवम् वेद

सर्वैः वै छन्दोभिः इष्ट्वा देवाः स्वर्गम् लोकम् अजयन्