tanuj437/sanskrit-pos-tagged-corpus huggingface dataset:
त्वया हृषीकेश हृदि स्थितेन यथा नियुक्तो ऽस्मि तथा करोमि

दन्तानां काष्ठ संयोगः हन्ति सप्त कुलानि वै

जयति जन निवासः देवकी जन्म वादः यदु वर परिषद् स्वैर् दोर्भिर् अस्यन्न् अधर्मम्

यो यियासति तद् पारम् स हि चैतन्य वञ्चितः

प्रातःस्नानेन पापानि पूयन्ते न अत्र संशयः

दिनेष्व् एतेषु काष्ठैर् हि दन्तानां धावनस्य तु

यथा सुख मुखः रात्रौ दिवा छाया अन्धकारयोः

प्रकल्प्य आवाहयेत् गङ्गां मन्त्रेण अनेन मानवः

ब्रह्मपुराणे विष्णुरहस्ये

यस्य स्मरण मात्रेण जन्म संसार बन्धनात्

यद् यत् कारयसि ईशानैः तत् करोमि ते आज्ञया

मान्त्रं पार्थिवम् आग्नेयं वायव्यं दिव्यम् एव च

गुरुं द्विज आदीन् च बुधो न मेहेत कदाचन

हरिर् हरति पापानि दुष्ट चित्तैः अपि स्मृतः

इत्थं शौचं गृही कुर्याद् गन्ध लेप क्षय अवधि

प्रयाति विलयं सद्यः सकृद् यत्र अनुसंस्मृते

प्रातःस्नानं प्रशंसन्ति दृष्ट अदृष्ट करम् हि तत्

उपवासे अपि नो दुष्येद् दन्तधावनम् अञ्जनम्

कौर्मे तत्र एव

दर्भ पाणिः सु प्रयतः पितॄन् स्वान् तर्पयेत् ततः

परिहृत्य दिनं पापं भक्षयेद् वै विधान विद्

श्रद्दधानो अन् असूयः च सर्वान् कामान् अवाप्नुयात्

येन केन अपि उपायेन स्मृतो नारायणो ऽव्ययः

तत्र एव कार्त्तिकप्रसङ्गे श्री पराशर उक्तौ

या च सन्ध्या जगत् सूतिः माया अतीता हि निष्कला

माहात्म्यं कीर्तनस्य अग्रे लेख्यं मुख्य प्रसङ्गात्

श्री वासुदेव अनिरुद्ध प्रद्युम्न अधोक्षज अच्युतैः

कृष्णस्य तुलसी वर्जम् निर्माल्यम् अपसारयेत्

न गर्तेषु स सत्त्वेषु न तिष्ठन् न व्रजन्न् अपि

स्मृतिर् यथा न विरमेद् अपि संसरताम् इह

स्पर्धा तिरस्कार कलि प्रमाद भयानि मा मा अभिभवन्तु भूमन्

भूर् भुवः स्वर् देवांस् तर्पयामि

संध्या हीनः ऽशुचिर् नित्यम् अनर्हः सर्व कर्मसु

जिह्वा उल्लेखनिकाम् दत्त्वा विरोगस् त्व् अभिजायते

ततः श्री तुलसीम् पुण्याम् अर्पयेत् भगवत् प्रियाम्

धीमहि इति तथा उक्त्वा अथ तन् नो ऽनङ्गः प्रचोदयात्

सप्त वार अभिजप्तेन कर सम्पुट योजिते

लेख्यो ऽधुना तु ध्यानस्य स सङ्क्षेपेण लिख्यते

किंच

ततश् च मूलमन्त्रेण वारान् वै पञ्चविंशतिम्

न वर्त्मनि न नदी आदि तीर्थेषु पुरुष ऋषभैः

सर्वे च अपि सकृत् कुर्युर् अशक्तौ च उदकम् विना

स्मृतौ

अर्चन्ति सूरयो नित्यं जपेन रवि मण्डले

संतर्प्य विधिना सर्वान् इमं मन्त्रम् उदीरयेत्

आदौ मन्मथम् उद्धृत्य कामदेव पदम् वदेत्

तथा गौतमीयतन्त्रे

शोक दुःख आदि हरते प्रातःस्नानं विशेषतः

कण्ठ गाभिः नृपः शुध्येत् तालु गाभिः तथा ऊरुजः

विधाय वैदिकीं सन्ध्याम् अथ उपासीत तान्त्रिकीम्

ब्रूयाद् गोपी जनम् विद्महे इत्य् अतः परम्

स्वर् देवान् तर्पयामि

नित्य त्वे अपि अस्य माहात्म्यं विचित्र फल दानात्

बृहत् नारदीये

लोक त्रय गुरुः तस्मै दद्याद् आत्म पदम् हरिः

कात्यायनः

मृत्तिका तु समुद्दिष्टा पूर्यते यया

ध्यानेन तेन हत किल्बिष चेतनाः ते मातुः पयोधर रसम् न पुनः पिबन्ति

ब्रह्म आदयः ये देवास् तान् देवान् तर्पयामि

उक्तं च स्मार्तैर् अपि

प्राजापत्य समम् प्राहुस् तन् महा अघ विघात कृत्

पुनर् गोपी जनम् तद्वद् धीमहि इति ततः परम्

विद्या तपस् प्राण निरोध मैत्री तीर्थ अभिषेक व्रत दान जप्यैः

तद् अङ्गुलि विनिर्यात अम्भस् कणैः दक्ष पाणिना

मधुसूदनम् एकं च मार्जने अन्यम् त्रिविक्रमम्

विधिवन् मृदम् आदाय तीर्थ तोये प्रविश्य च

गुह्ये दद्यान् मृदं च एकाम् पायौ पञ्च अम्बु स अन्तराः

एवं स्नात्वा ततः पश्चाद् आचम्य सु विधानात्

उपस्पृशेद् विहीनायां तुष अङ्गार अस्थि भस्मभिः

राजन्ते तानि तावच् च तीर्थानि भुवनत्रये

भुक्त्वा गण्डूष षट्कम् द्विर् अपि कुशम् ऋते देशिनीम् अङ्गुलीभिर् नन्दा भूत अष्ट पर्वणि अपि न खलु नवमी अर्क संक्रान्ति पाते

दर्भ पाणिः कृत प्राणायामः कृष्ण पद अम्बुजम्

अत एव श्री रामार्चनचन्द्रिकायाम्
प्रातःस्नानात् यतः शुध्येत् कायो ऽयं मलिनः सदा

मृत्तिके हर मे पापं यन् मया दुष्कृतं कृतम्

स्मृतौ च

यः प्रयाति स मद् भावम् याति न अस्ति अत्र संशयः

अथ आदौ श्री गुरुम् नत्वा श्री कृष्णस्य पद अब्जयोः

प्रणामान् आचरेत् शक्त्या चतुर् संख्या वरान् बुधः

शं न आपस् तु वै मान्त्रं मृद् आलम्भम् तु पार्थिवम्

एषु स्त्री तैल मांसानि दन्तकाष्ठानि वर्जयेत्

दर्भ पाणिः तु विधिवद् आचान्तः प्रणतो भुवि

अश्व क्रान्ते रथ क्रान्ते विष्णु क्रान्ते वसुन्धरे

ब्राह्मणाः शाक्तिकाः सर्वे न शैवा न च वैष्णवाः

निर्माल्यस्य विलम्बे तु प्रायश्चित्तम् अथ उच्यते

छन्दांस्य् एनं मृत्यु काले त्यजन्ति नीडं शकुन्ता इव जात पक्षाः

आ जन्मतो भाव हतः ऽपि दाता न शुध्यति इति एव मतं मम एतत्

स्कान्दे कार्त्तिकमाहात्म्ये

गङ्गा आदि सर्व तीर्थेषु स्नातो भवति पुत्रक

शालग्राम शिला तोयैः यो ऽभिषेकं समाचरेत्

सो ऽसाव् अदभ्र करुणः भगवान् विवृद्ध प्रेम स्मितेन नयन अम्बुरुहम् विजृम्भन्

कर्तव्यं स जपम् ध्यानं नित्यम् आराधकेन वै

ये मुहूर्ताः क्षणा ये च याः काष्ठा ये निमेषकाः

आचार प्रभवः धर्मः सन्तश् च आचार लक्षणाः

कीर्तनात् तस्य पापस्य नाशम् आयात्य् अशेषतः

प्रातर् मध्याह्नयोः स्नानं वानप्रस्थ गृहस्थयोः

उत्थाय वाससी शुक्ले शुद्धे तु परिधाय वै

वृथा स्नानं भवेत् तस्य निष्पीडयति च अम्बुनि

उपवासे तथा श्राद्धेन खादेद् दन्तधावनम्

अभाग्यं परमं च एतत् वासुदेवं न यत् स्मरेत्

सहस्र परमाम् नित्यं शत मध्याम् दश अवराम्

काशि खण्डे च तत्र एव

स्थिर चर वृजिन घ्नः सु स्मितैः श्री मुखेन व्रज पुर वनितानाम् वर्धयन् कामदेवम्

नारायणस्य नरक अर्णव तारणस्य पारायण प्रवण विप्र परायणस्य

बहिर् नदी आदिषु स्नानं वारुणं प्रोच्यते बुधैः

क्षमस्व इति तम् उद्वास्य दद्याद् अर्घ्यं विवस्वते

किंच

स्कान्दे कार्त्तिकमाहात्म्ये अगस्त्य उक्तौ

मनुष्यांस् तर्पयेद् भक्त्या ऋषि पुत्रान् ऋषींस् तथा

प्रायश्चित्तान्य् अशेषाणि तपः कर्म आत्मकानि वै

रुजा अर्धम् च तद् अर्धम् च पथि चौर आदि पीडिते

प्रातःस्नानेन निष्पापो नरो न निरयं व्रजेत्

काशि खण्डे च श्री ध्रुवचरिते

गरुडपुराणे

तद् उक्तं गौतमीयतन्त्रे

जन्म लाभः परः पुंसाम् अन्ते नारायण स्मृतिः

तत्र एव श्री गौतम अम्बरीष संवादे

देव ब्रह्म ऋषीन् सर्वांस् तर्पयेत् स अक्षत उदकैः

स्नानानां मानसं स्नानं मनु आद्यैः परमं स्मृतम्

सम्प्रदाय अनुसारेण भूतशुद्धिं विधाय च

महाभारते

दक्षस्मृतौ

स्पर्शश् च गन्धश् च विशुद्ध ता च श्रीः सौकुमार्यं प्रवराश् च नार्यः

आतपे सति या वृष्टिर् दिव्यं स्नानं तद् उच्यते

जगत् हिताय कृष्णाय गोविन्दाय नमो नमः

तद् एतल् लिखितं कुत्र कुत्रचिद् व्यवहारतः

अङ्गुष्ठेन प्रदेशिन्या घ्राणं पश्चाद् अनन्तरम्

कौर्मे श्री व्यासगीतायाम्

सर्व लक्षण हीनः ऽपि नृप

ध्यायन्ति पुरुषं दिव्यम् अच्युतं ये स्मरन्ति च

मनुस्मृतौ

प्राणायाम त्रयम् कृत्वा ध्यायेत् सन्ध्याम् इति श्रुतिः

अ कृत्वा पादयोः शौचम् आचान्तो ऽप्य् अशुचिर् भवेत्

संवर्तकः

कौर्मे च व्यासगीतायाम्

देहि विष्णो मम अनुज्ञाम् तव तीर्थ निषेवणे

प्रातः प्रबोधितो विष्णो हृषीकेशेन यत् त्वया

संसार कूप पतित उत्तरण अवलम्बम् ध्यायंश् चराम्य् अनुगृहाण यथा स्मृतिः स्यात्

न पाटयेत् दन्तकाष्ठं न अङ्गुलि अग्रेण धारयेत्

श्री कृष्ण अनन्तैः गोविन्द सङ्कर्षण नमो ऽस्तु ते

अनध्ययन शीलम् च सत् आचार विलङ्घिनम्

इति श्री गोपालभट्ट विलिखिते श्री भगवत् भक्तिविलासे शौचीयो नाम तृतीयो विलासः

यस्य स्मरण मात्रेण न मोहो न च दुर्गतिः

सा हानिस् तन् महच् छिद्रं स मोहः स च विभ्रमः

अन् उष्णाभिः अ फेनाभिः अद्भिर् हृद् गाभिः अ त्वरः

पवित्रम् आम्नाय गिराम् अगम्यं ब्रह्म प्रपद्ये नवनीत चौरम्
महा पापानि अलक्ष्मीं च दुरितं दुर्विचिन्तितम्

गोविन्दं पुण्डरीकाक्षं गोप कन्याः सहस्रशः

स्रवत् एव दिवारात्रौ प्रातःस्नानं विशोधनम्

मार्कण्डेयपुराणे श्री मदालसा अलर्क संवादे

तथा च व्यासः

अर्घ्यं गोपाल गायत्र्या कृष्णाय त्रिर् निवेदयेत्

दक्षिणे तु हरिं बाहौ वामे कृष्णं यथाविधि

तानि च उक्तानि

काम बाणेन विवशाश् चिरम् आश्लेषेण उत्सुकाः

तथा च स्कान्दे स्कन्दं प्रति श्री शिवोक्तौ

संवृत्त अङ्गुष्ठ मूलेन द्विः प्रमृज्यात् ततो मुखम्

यथा हेम्नि स्थितो वह्निर् दुर्वर्णं हन्ति धातु जम्

नीराजनं त्व् इदं सर्वैः कर्तव्यं शुचि विग्रहैः

यावन् न प्राप्यते तोयं शालग्राम अभिषेक जम्

ते ऽपि यान्ति तनुं त्यक्त्वा विष्णु लोकम् अनामयम्

परिधाय अंशुके शुक्ले निविश्य आचमनम् चरेत्

औं नमो नारायणाय मूलमन्त्र उदाहृतः

उदञ्च् मुखः दिवा उत्सर्गम् विपरीत मुखः निशि

मुहूर्त त्रितये पूर्णे महापातकम् उच्यते

न तस्य दुःखं न दरिद्र ता च न अकाल मृत्युः न च रोग मात्रम्

नत्वा अथ तीर्थं स्नान अर्थम् अनुज्ञां प्रार्थयेद् इमाम्

दशम स्कन्धे पृथुक उपाख्याने

ब्राह्मे मुहूर्ते च उत्थाय शुचिर् भूत्वा समाहितः

वर्ण आश्रम आचारवता पुरुषेण परः पुमान्

ये त्यक्त लोक धर्म अर्थाः विष्णु भक्ति वशम् गताः

स्मरेद् वृन्दावने रम्ये मोहयन्तम् अनारतम्

त्रिः पिबेत् सलिलं तेन तथा द्विः परिमार्जयेत्

ज्ञेयं शास्त्र उदितम् दर्श पूर्णमास आदि वत् बुधैः

स्मर्तव्यः सततं विष्णुर् विस्मर्तव्यो न जातुचित्

प्रतिपद् दर्श षष्ठीषु नवम्यां दन्तधावनम्

अङ्गन्यासं स्व मन्त्रेण कृत्वा अथ अब्जम् जल अन्तरे

स्कान्दे कार्त्तिकप्रसङ्गे श्रीमत् अगस्त्य उक्तौ

वृकोदराय चित्राय चित्रगुप्ताय वै नमः

ततो निर्गत्य निलयात् नामानि इमा कीर्तयेत्

एका लिङ्गे तु सव्ये त्रिर् उभयोर् मृद् द्वयम् स्मृतम्

वन्दे अनन्त अद्भुत ऐश्वर्यम् श्री चैतन्यम् महा प्रभुम्

अन्तर्धाप्य महीं काष्ठैः पत्रैर् लोष्ट्रैस् तृणेन वा

कौर्मे तत्र एव

इयम् एव परा हानिर् उपसर्गो ऽयम् एव च

शालग्राम शिला तोयम् तुलसी गन्ध मिश्रितम्

विद्या तपः च कीर्तिश् च स तीर्थ फलम् आप्नुयात्

गृहस्थेन सदा कार्यम् आचार परिपालनम्

त्राहि नस् तु एनसः तस्माद् आ जन्म मरण अन्तिकात्

अन्यत्र च

नमो ब्रह्मण्यदेवाय गो ब्राह्मण हिताय च

उभयोः स्नान तोयेन ब्रह्म हत्या निवर्तते

तथा च बोधायनस्मृतौ

अत एव उक्तम् स्कान्दे कार्त्तिकप्रसङ्गे श्री पराशरेण

वस्त्रं त्रि गुणितम् यस् तु निष्पीडयति मूढ धीः

यज्ञ दान तपांसि इह पुरुषस्य न भूतये

साधूनां च यथा वृत्तं स सत् आचारः इष्यते

कृत्वा अघमर्षण अन्तम् च नामभिः केशव आदिभिः

गङ्गा प्रयाग गय नैमिष पुष्कराणि पुण्यानि यानि कुरुजाङ्गल यामुनानि

अन्तर् प्राणि अवपन्नाम् च हल उत्खाताम् च पार्थिव

छिद्रितो नवभिश् छिद्रैः स्रवत्य् एव दिवानिशम्

तद् पदम् समवाप्नोति यत्र गत्वा न शोचति

असुर विबुध सिद्धैः ज्ञायते यस्य न अन्तः सकल मुनिभिः अन्तश् चिन्त्यते यो विशुद्धः

श्री भगवद्गीतासु

याज्ञवल्क्यस्मृतौ

उत्थाय नेत्रं प्रक्षाल्य शुचिर् भूत्वा समाहितः

रासक्रीडा रतम् कृष्णं ध्यात्वा च आदित्य मण्डले

गण्डूषाणि जलैर् दत्त्वा दन्तकाष्ठं समर्पयेत्

श्री नृसिंहपुराणे

तृतीय स्कन्धे

गुरोः पाद उदकम् पुत्र तीर्थ कोटि फल प्रदम्

विष्णुपुराणे तत्र एव

परिजप्य च मन्त्रेण भक्षयेद् दन्तधावनम्

तुल्य फलानि सर्वाणि स्युर् इत्य् आह पराशरः

ततः कुर्यात् प्रयत्नेन शुद्धि अर्थम् दन्तधावनम्

ततो ऽभ्यसेत् प्रयत्नेन सत् आचारम् सदा द्विजः

पञ्चभिश् च त्रिभिश् च एव पञ्चभिश् च त्रिभिः पुनः

ये त्वां त्रिविक्रम सदा हृदि शीलयन्ति कादम्बिनी रुचिः अरोचिषम् अम्बुज अक्षैः

रेतस् मूत्र पुरीषाणाम् उत्सर्गे अनृत भाषणे

विद्महे पुष्पबाणाय इति पदं वदेत्
प्रातःस्नानं हरेत् पापम् अलक्ष्मीं ग्लानिम् एव च

प्रायश्चित्तं तु तस्य एकम् हरि संस्मरणम् परम्

तद् अर्ध योषिताम् च अपि स्वास्थ्ये न्यूनं न कारयेत्

यमाय धर्मराजाय मृत्यवे च अन्तकाय च

ततो हृदयमन्त्रेण वाम पाणि तले अर्पयेत्

मुक्ता हार लसत् पीन उत्तुङ्ग स्तन भर आनताः

सलिलं च पुनर् दद्याद् वासो ऽपि मुख मार्जनम्

प्रज्वाल्य वह्निं घृत तैल सिक्तम् प्रदक्षिण आवर्त शिखम् स्व काले

आचम्य तु ततः शुद्धः स्मृत्वा विष्णुं सनातनम्

षष्ठ स्कन्धे श्री शुकेन

गृहीतेन आचरेत् तेन स्व मूर्धनि अभिषेचनम्

श्री विष्णुपुराणे और्व सगर संवादे गृहि धर्म कथने

देवदेव जगन्नाथ शङ्ख चक्र गदा धरैः

कपाल स्थम् यथा तोयं श्व दृतौ वा यथा पयः

किंच

अम्बरीष कुले तेषां दासो ऽस्मि वशगः सदा

क्षीरि वृक्ष समुद्भूतम् मालती सम्भवम् शुभम्

पद्मनाभं प्रोक्षणे तु मूर्ध्नो दामोदरं ततः

स्नाने मनस् प्रसादः स्याद् देवा अभिमुखाः सदा

आचाम्य अङ्गानि संमार्ज्य स्नान वस्त्राणि अवाससा

स्मरण आदि आत्मकस्य अपि सत् आचारस्य नित्य ता

नदीं ज्योतींषि वीक्षित्वा न वायु अग्नि मुखः ऽपि वा

तर्पयेत् पितृ भक्त्या च स तिल उदक चन्दनैः

नारसिंहे श्री यम उक्तौ

जनार्दनं च हृदये उपेन्द्रं मस्तके ततः

स्तुत्वा च कीर्तयन् कृष्णं स्मरंश् च एतत् उदीरयेत्

वामनपुराणे च

पाद क्षालन शेषेण न आचामेत् वारिणा द्विजः

यदि अपि उपहतः पापैर्

महिमा अत्र तु तद् तीर्थेन अभिषेकस्य लिख्यते

तथा च शुक्रस्मृतौ

चतुर्दशी अष्टमी दर्श पौर्णमासी अर्क संक्रमः

आचम्य मूलमन्त्रं च स प्राणायामकम् जपन्

न आलोकयेत् दिशो भागान् ज्योतिश् चक्रं नभो ऽमलम्

न दक्षिणा मुखः न ऊर्ध्वम् कुर्यात् केश प्रसाधनम्

शाठ्येन अपि नरा नित्यं ये स्मरन्ति जनार्दनम्

ततो अरुण उदयस्य अन्ते स्नान अर्थम् निःसरेद् बहिः

इदम् एव सु निष्पन्नम् ध्येयो नारायणः सदा

प्रातःस्नानात् ततो ऽर्हः स्यान् मन्त्र स्तोत्र जप आदिषु

मस्तके नेत्रमन्त्रेण कुर्यात् सम्प्रोक्षणं ततः

प्राञ्च् आस्यः उदञ्च् आस्यः वा सु उपविष्टः शुचौ भुवि

विष्णु पाद प्रसूता असि वैष्णवी विष्णु देवता

ब्राह्मे

अधः क्षिपेत् पुनश् च एवम् इति वार चतुष्टयम्

कनिष्ठा अग्र परीणाहम् स त्वचम् निर्व्रणं ऋजुम्

पुनर् आचमने कुर्याल् लेख्येन विधिना अग्रतस्

प्रायश्चित्तं हि सर्वस्य दुष्कृतस्य इति निश्चितम्

शङ्खश् च

निधाय दक्षिणे कर्णे ब्रह्मसूत्रम् उदञ्च् मुखः

प्रातः स्मरामि भव भीति महा आर्ति शान्तये नारायणं गरुड वाहनम् अब्जनाभम्

आचान्तो ऽप्य् अशुचिर् यस्माद् अ कृत्वा दन्तधावनम्

अनिच्छया अपि संस्पृष्टो दहत्य् एव हि पावकः

श्री नारदेन अपि

समस्त दैन्य दारिद्र्य दुरित आदि उपशान्ति कृत्

स आलस्यम् च दुरन्न आदम् ब्राह्मणं बाधते अन्तकः

विष्णुधर्मोत्तरे

अत एव व्यासस्य वचन अन्तरम्

गन्ध अलंकार सत् वस्त्र पुष्प माला अनुलेपनम्

स्कान्दे

षष् मास फल दा गोदा वत्सरस्य तु जाह्नवी

स्मृतौ च

गङ्गा आदि स्मरणम् कृत्वा तीर्थाय अर्घ्यम् समर्पयेत्

अधोक्षजं नृसिंहं च कर्णयोर् नाभितो ऽच्युतम्

अथ तीर्थ गतः तत्र धौत वस्त्रम् कुशांस् तथा

अन्यत्र च

मरीचिम् अत्रि अङ्गिरसौ पुलस्त्यं पुलहं क्रतुम्

पाद्मे वैशाखमाहात्म्ये श्री नारद अम्बरीष संवादे

विष् मूत्रे विसृजेन् मौनी निशायां दक्षिणा मुखः

काशीखण्डे तत्र एव

बृहत् नारदीये

यो ऽन्यत्र कुरुते यत्नं धर्म कार्ये द्विजोत्तमः

मध्य अङ्गुलि सम स्थौल्यम् द्वादश अङ्गुल संमितम्

दुःस्वप्ना दुष्ट चिन्ताः च बन्ध्या भवन्ति सर्वदा

स्नानं विना तु यो भुङ्क्ते मल आशी स सदा नरः

किंच

ततो देवालये गत्वा घण्टा आदि उद्घोष पूर्वकम्

त्रिस् पाने केशवं नारायणं माधवम् अप्य् अथ

ततः परं ब्रह्म वधः महापातक पञ्चकम्

पञ्च उपचारात् दत्त्वा अप्सु धेनुमुद्रां प्रदर्शयेत्
शतशो ऽपि तथा स्नाता न शुद्धा भाव दूषिताः

मनस् प्रसन्न ता हेतुः प्रातःस्नानं प्रशस्यते

महाभारते उद्योगपर्वणि श्री विदुर उक्तौ

अत्रिस्मृतौ

तत्र द्वादशधा तोये निमज्ज्य स्नानम् आचरेत्

पठेत् पुनश् च साधूनां सम्प्रदाय अनुसारात्

अन्यथा तद् फलस्य अर्धम् तीर्थ ईशः हरति स्वयम्

संकल्पित अर्थ प्रदम् आदिदेवं स्मृत्वा व्रजेन् मुक्ति पदम् मनुष्यः

सर्व तीर्थ अभिषेकम् वै बहिर् अन्तर् विशोधनम्

सनकश् च सनन्दश् च तृतीयश् च सनातनः

क्रमाद् द्विगुणम् एतत् तु ब्रह्मचर्य आदिषु त्रिषु

मूलेन अथ अविशेषेण कुर्याद् देव आदि तर्पणम्

अन्त काले च माम् एव स्मरन् मुक्त्वा कलेवरम्

यानि कानि च तीर्थानि ब्रह्म आद्याः देवतास् तथा

मृत्तिकां च तटे न्यस्य स्नायात् स्व स्व विधानात्

नीचो ऽपि यद् प्रसादात् स्यात् सत् आचार प्रवर्तकः

किंच

कृते पापे अनुतापः वै यस्य पुंसः प्रजायते

मुक्तिं प्रयाति स्वर्ग आप्तिः तस्य विघ्नो ऽनुमीयते

आचम्य खानि संमार्ज्य स्नानं कुर्यात् यथोचितम्

विधिवत् तिलकं कृत्वा पुनश् च आचम्य वैष्णवः

पर्ण आदिना विशुद्धेन जिह्वा उल्लेखः सदा एव हि

लभन्ते ते अच्युत स्थानम् श्रुतिर् एषा पुरातनी

चत्वरं वा श्मशानं वा समभ्यस्य द्विजोत्तमः

रामार्चनचन्द्रिकायाम् च

बृहत् नारदीये शुक्र बलि संवादे

चतुर् हस्त समायुक्तम् चतुरस्रं समन्ततः

श्लोक त्रयम् इदं पुण्यं प्रातः प्रातः पठेत् तु यः

सौदामिनी विलसित अंशुक वीत मूर्ते ते अपि स्पृशन्ति तव कान्तिम् अचिन्त्य रूपाम्

तत् सर्व गम् ब्रह्म परं पुराणं ते यान्ति वैष्णव पदम् ध्रुवम् अव्ययं च

ततश् च आचम्य विधिवत् कृत्वा केश प्रसाधनम्

मूलमन्त्रम् अथ उच्चार्य ध्यायन् कृष्ण अङ्घ्रि पङ्कजे

न रोगो न च दुःखानि तम् अनन्तं नमाम्य् अहम्

यः प्रातर् उत्थाय विधाय नित्यं निर्माल्यम् ईशस्य निराकरोति

पृथिव्यां यानि तीर्थानि तानि तीर्थानि सागरे

संध्या उपासनात् पूर्वं केचिद् देव आदि तर्पणम्

जपं होमं तथा ध्यानं नित्यं कुर्वीत साधकः

ततो जल अञ्जलीन् क्षिप्त्वा मूर्ध्नि त्रीन् कुम्भ मुद्रया

स्मरणे यत् तन् माहात्म्यं तत् ध्याने अपि अखिलं विदुः

प्रातःस्नानेन शुद्धानां पुरुषाणां विशां वर

स्नातकं तं तु तत् तीर्थम् अभिशप्य क्षणाद् व्रजेत्

वामेन पाणिना शिश्नं धृत्वा उत्तिष्ठेत् प्रयत्नवान्

पाद्मे बृहत् सहस्रनाम्नि स्तोत्रे

अपसव्यं ततः कृत्वा असव्यम् जानु च भू तले

ये मानवा विगत राग परावर ज्ञाः नारायणं सुर गुरुम् सततं स्मरन्ति

पूर्णे मुहूर्ते संजाते सहस्रं स अर्धम् उच्यते

भक्त्या तु परया नूनं यदा एव स्मरते हरिम्

स्मृत्वा प्रणव गायत्र्यौ निबध्नीयात् शिखाम् द्विजः

न किंचित् कस्यचित् सिध्येत् सत् आचारम् विना यतः

हेतु निष्ठः च पञ्चा एते न तीर्थ फल भागिनः

तस्मिंश् च कृष्णम् आवाह्य सकलीकृत्य मानसान्

तृणैर् आच्छाद्य वसुधां वस्त्र प्रावृत मस्तकः

आपातम् आचरेत् शौचम् भाव दुष्टः न शुद्धि भाज्

देव प्रपन्न आर्ति हरैः प्रसादं कुरु केशव

न न अपाम् अपि कदाचन

सर्वाभिस् तु शिरः पश्चाद् बाहू च अग्रेण संस्पृशेत्

यो ग्राह वक्त्र पतित अङ्घ्रि गजेन्द्र घोर शोक प्रणाशम् अकरोत् धृत शङ्ख चक्रः

बृहत्शातातापस्मृतौ

शिष्टं तच् च अस्त्रमन्त्रेण आदाय अम्भः दक्ष पाणिना

अलाभे दन्तकाष्ठानां निषिद्धायां तथा तिथौ

दुष्टं स्यात् स्थान दोषेण वृत्त हीने तथा शुभम्

धौत अङ्घ्रि पाणिः आचान्तः कृत्वा सङ्कल्पम् आदरात्

स्त्रीणां पुंसां च सर्वेषाम् एतत् सर्व इष्ट पूरकम्

सकृन् नारायणैः इति उक्त्वा पुमान् कल्प शत त्रयम्

द्वितीया च तृतीया च तद् अर्धम् परिकीर्तिता

विभज्य पञ्चधा रात्रिं शेषे देव अर्चन आदिकम्

शालग्राम उद्भवः देवो देवो द्वारवती भवः

विष्णु संस्मरणात् क्षीण समस्त क्लेश संचयः

निर्गत्य आचम्य विधिवत् प्रविश्य च पुनः सुधीः
कीर्तयन् कृष्ण नामानि तीर्थं गच्छेद् अनन्तरम्

पितृ आदीन् नाम गोत्रेण तथा मातामहान् अपि

इष्टेषु पूर्तेषु च यत् प्रदिष्टं नॄणां स्मृते तद् फलम् अच्युते च

अग्निष्वात्तास् तथा सौम्या बर्हिष्मन्तस् तथा ऊष्मपाः

आदौ दक्षिण हस्तेन गृह्णीयाद् वारि वैष्णवः

स्मृत्वा उङ्कारम् च गायत्रीं निबध्नीयात् शिखा अन्ततस्

शिरः प्रावृत्य कण्ठं वा मुक्त कच्छ शिखः ऽपि वा

औडुम्बराय दध्नाय नीलाय परमेष्ठिने

नमस् ते सर्व लोकानाम् प्रभव अरणि सुव्रते

काशीखण्डे च तत्र एव

तद् सम्मुख उत्क्षिप्त भुजः गायत्रीं तां जपेत् क्षणम्

विष्णोः पाद उदकम् पीत्वा शिरसा धारयाम्य् अहम्

उपपातकेषु सर्वेषु पातकेषु महत्सु च

पुरुषस् तम् अजं नित्यं व्रजामि शरणं हरिम्

अनादि अनन्तम् अजर अमरम् हरिं ये संस्मरन्त्य् अहरहर् नियतं नरा भुवि

देवेषु यज्ञेषु तपःसु च एव दानेषु तीर्थेषु व्रतेषु च एव

यस्य हस्तौ च पादौ च वाङ् मनश् च सु संयतम्

ग्रामाद् धनुस् शतम् गच्छेन् नगराच् च चतुर्गुणम्

दन्तकाष्ठम् अ खादित्वा यस् तु माम् उपसर्पति

यतेस् त्रि सवनम् स्नानं सकृत् तु ब्रह्मचारिणः

ध्यानं यन् मनसा विष्णोर् मानसं तत् प्रकीर्तनम्

दश वाम करे च अपि सप्त पाणि द्वये मृदः

प्रातस् तु स्यान् महा शल्यम् घटिका मात्र योगात्

निष्पीडयित्वा वस्त्रं तु पश्चात् सन्ध्यां समाचरेत्

विरुद्धम् आचरन् मोहाद् ब्रह्म हा स निगद्यते

आचार एव धर्मस्य मूलं राजन् कुलस्य च

ततः पाद उदकम् किंचित् प्राक् पीत्वा तुलसी दलैः

विद्याधरा जलधरास् तथा एव आकाश गामिनः

अथो मुख विशुद्धि अर्थम् गृह्णीयाद् दन्तधावनम्

पठित्वा अथ प्रियान् श्लोकान् महा वादित्र निस्वनैः

आसीत प्राञ्च् मुखः भूत्वा शुद्ध स्थाने शुभ आसने

भेदः कल्प्येत सामान्य विशेषाभ्याम् तयोः कियान्

पाणिना दक्षिणेन एव संहत अङ्गुलिना आचमेत्

स उपानत्कौ जल स्थः वा न उष्णीषी च आचमेत् बुधः

ध्यात्वा अर्क मण्डल गताम् सावित्रीं तां जपेद् बुधः

शौच अवशिष्टाम् गेहाच् च न दद्याल् लेप सम्भवाम्

वरं वरेण्यं वर दम् पुराणं निज प्रभा भावित सर्व लोकम्

अत एव भविष्योत्तरे

आचारो भूति जननः आचारः कीर्ति वर्धनः

तथा एव तुलसी मिश्र शालग्राम शिला अम्भसा

विष्णुपुराणे तत्र एव

स्मरणस्य तु माहात्म्यम् अधुना लिख्यते कियत्

फुल्ल इन्दीवर कान्तिम् इन्दु वदनम् बर्ह अवतंस प्रियम् श्रीवत्स अङ्कम् उदार कौस्तुभ धरम् पीत अम्बरम् सुन्दरम्

स्मरन् नारायणं देवं स्नानं कुर्याद् विधानतः

तत्र एव प्रायश्चित्त प्रसङ्ग अन्ते

कोटि तीर्थ सहस्रैः तु सेवितैः किं प्रयोजनम्

अथ अम्भः ऽञ्जलिम् आदाय सूर्य मण्डल वर्तिने

न कृष्टे शस्य मध्ये वा गो व्रजे जन संसदि

स्मरन्ति ये सकृद् भूताः प्रसङ्गेण अपि केशवम्

लब्ध्वा मन्त्रं तु यो नित्यं न अर्चयेत् मन्त्रदेवताम्

कूपेषु उद्धृत तोयेन स्नानं कुर्वीत वा भुवि

पाद्मे वैशाख्य माहात्म्ये श्री नारद अम्बरीष संवादे

अत्यन्त मलिनः कायो नव छिद्र समन्वितः

अलाभे च निषेधे वा काष्ठानां दन्तधावनम्

आचाराद् वर्धते ह्य् आयुर् आचारो हन्त्य् अलक्षणम्

तत्र कात्यायनः

न मूत्रं गो व्रजे कुर्यान् न वल्मीके न भस्मनि

सो ऽपि सत् गतिम् आप्नोति किं पुनस् तद् परायणः

अतिक्रान्ते मुहूर्त अर्धे सहस्रं जपम् आचरेत्

यो नित्यं ध्यायते देवं नारायणम् अनन्य धीः

स्मृते सकल कल्याण भाजनम् यत्र जायते

श्री नारदपञ्चरात्रे

भूतस् तपस्वी भवति पङ्क्ति पावन पावनः

शयनाद् उत्थितो यस् तु कीर्तयेन् मधुसूदनम्

सर्व काल कृतम् कर्म तेन च एकेन नश्यति

एतावान् सांख्य योगाभ्याम् स्वधर्म परिनिष्ठया

बृहत् नारदीये कलिप्रसङ्गे

कटु तिक्त कषायाः च बल आरोग्य सुख प्रदाः

तृण पर्णैः तु तत् कुर्याद् अमाम् एकादशीं विना

आचार हीनम् न पुनन्ति वेदाः यदि अपि अधीताः सह षड्भिर् अङ्गैः

प्रक्षाल्य भुक्त्वा तज् जह्यात् शुचौ देशे समाहितः
प्रातर् नमामि मनसा वचसा च मूर्ध्ना पाद अरविन्द युगलम् परमस्य पुंसः

गोपीनां नयन उत्पल अर्चित तनुम् गो गोप संघ आवृतम् गोविन्दं कल वेणु वादन परम् दिव्य अङ्ग भूषम् भजे

कुर्वीत अनापदि प्राज्ञो मूत्र उत्सर्गम् च पार्थिव

परम श्रद्धया उत्थाय द्रष्टव्यं च सदा नरैः

दिवा विहित शौचात् च रात्राव् अर्धं समाचरेत्

भुजयोः पादयोश् च एव सर्व अङ्गेषु तथा क्रमात्

काशि काण्डे श्री स्कन्द अगस्त्य संवादे

इमं मन्त्रं समुच्चार्य तीर्थ स्नानम् समाचरेत्

आसने प्राञ्च् मुखः भूत्वा विहिते च उपविश्य वै

तद् माहात्म्यम् च तद् मुख्य प्रसङ्गे लेख्यम् अग्रतः

अर्थ कामान् भजतो न अति अभीष्टान् जगद्गुरुः

घटिकायाम् अतिक्रान्तौ क्षुद्रं पातकम् आवहेत्

दध्नश् च निर्मन्थन शब्द मिश्रितः निरस्यते येन दिशाम् अमङ्गलम्

यत उपासते देवीं गायत्रीं वेदमातरम्

प्रसिद्धेषु च तीर्थेषु यद्य् अन्यस्य अभिधाम् स्मरेत्

अभिषेकं विदध्याच् च पीत्वा तत् किंचिद् अग्रतः

येषां धौतानि गात्राणि हरेः पाद उदकेन वै

सावित्रीं वै जपेद् विद्वान् प्राञ्च् मुखः प्रयतः स्थितः

विधिना आचर्य मैत्री आदि कृत्यम् शौचं विधाय च

द्वादश अङ्गुल मानम् च स आर्द्रम् स्याद् दन्तधावनम्

ष्ठीवित्वा अध्ययन आरम्भे काश श्वास आगमे तथा

मन्त्रश् च अयम्

नारायणं नमस्कृत्य सर्व कर्माणि कारयेत्

ध्यान उद्दिष्ट स्वरूपाय सूर्य मण्डल वर्तिने

विमुच्यते नमस् तस्मै विष्णवे प्रभविष्णवे

तथा च उक्तम्

स्नायीत उद्धृत तोयेन अथवा भुव्य् असम्भवे

कर्ण उपवीती उदञ्च् वक्त्रः दिवसे सन्ध्ययोर् अपि

जानामि धर्मं न च मे प्रवृत्तिर् जानाम्य् अधर्मं न च मे निवृत्तिः

एकादश स्कन्धे

आयुर् बलं यशो वर्चः प्रजा पशु वसूनि च

मृद् भाग दानात् देवस्य भूमिम् आप्नोत्य् अनुत्तमाम्

अस्नायी नरकं भुङ्क्ते पुंस् कीट आदिषु जायते

प्रतिपद् दर षष्ठीषु नवमी एकादशी रवौ

कव्य अनलौ बर्हिषदस् तथा च एव आज्यपाः पुनः

ते सर्वे स्मरणाद् विष्णोर् नाशम् आयान्त्य् उपद्रवाः

अस्नायिनो ऽशुचेस् तस्य विमुखाः पितृ देवताः

द्वादश स्कन्धे

प्रातःस्नानं विना पुंसां पापि त्वम् कर्मसु स्मृतम्

ध्यायन्त आकृत धियः शयन आसन आदौ तद् साम्यम् आपुर् अनुरक्त धियाम् पुनः किम्

हविषा अग्नौ जले पुष्पैर् ध्यानेन हृदये हरिम्

विना सूत्रेण वा पुनः

गृहे अपि वसतस् तस्य गङ्गा स्नानम् दिने दिने

प्रक्षालने द्वयोः पाण्योर् गोविन्दं विष्णुम् अप्य् उभौ

तेन एव नरकं यान्ति न जायन्ते कु योनिषु

यम मार्गम् महा घोरम् नरकांश् च यमं तथा

श्री गौतमीयतन्त्र आदौ तद् ध्यानम् प्रथितं परम्

परित्यजेन् मृदश् च एताः सकलाः शौच साधने

कर्मणा मनसा वाचा यः कृतः पाप संचयः

विहाय संध्या प्रणतिम् स याति नरक अयुतम्

भविष्योत्तरे च श्री कृष्ण युधिष्ठिर संवादे

ध्यायन्ति परमात्मानं तेभ्यो अपि इह नमो नमः

समस्त जगत् आधारम् परमार्थ स्वरूपिणम्

अवलोकन दानेन भूयो मां पारय अच्युतैः

वैष्णवे

कुर्वन् न फलम् आप्नोति कृता चेन् निष्फला भवेत्

सूर्ये च अभ्यर्हणम् श्रेष्ठं सलिले सलिल आदिभिः

येषाम् इन्दीवर श्यामः हृदय स्थ जनार्दनः

नारदपञ्चरात्रे

निराशीर् निर्ममो यस् तु विष्णोर् ध्यान परः भवेत्

काशीकाण्डे

अतिपातकम् एव स्यात् घटिकानां चतुष्टये

मूर्ध्नि न्यसेत् तद् अङ्गानि ललाटे नेत्रयोर् द्वयोः

पाद्मे माघ माहात्म्ये देव द्युति स्तुतौ

अग्रतो अत्र अपि संलेख्यं यद् इष्टं तत्र तद् भजेत्

जीवितस्य फलं स्वादु नियतं स्मरणं हरेः

अङ्गुष्ठ अनामिकाभ्याम् तु चक्षुस् श्रोत्रे पुनः पुनः

न च एव अभिमुखः स्त्रीणां गुरु ब्राह्मणयोः गवाम्

वाराहे च

आचार रहितः राजन् न इह न अमुत्र निन्दति

समुद्र गाः च पक्षस्य मासस्य सरितां पतिः

कपिलश् च आसुरिः च एव वोढुः पञ्चशिखस् तथा

एवम् उच्चार्य तद् तीर्थे पादौ प्रक्षाल्य वाग्यतः

रत्न पङ्कज मध्य गम्