मद्य पीते अबल श्रोत्रे कृमि दूषित मूर्धनि

विरेचनं बृंहणं च शमनं च त्रिधा अपि तत्

दत्ते पाद तल स्कन्ध हस्त कर्ण आदि मर्दयेत्

तैलम् एव च नस्य अर्थे नित्य अभ्यासेन शस्यते

स्निग्ध स्विन्न उत्तमाङ्गस्य प्राञ्च् कृत आवश्यकस्य च

तोय मद्य गर स्नेह पीतानाम् पातुम् इच्छताम्

स्निग्धे ऽति कण्डू गुरुता प्रसेक अरुचि पीनसाः

दृश् बलम् पञ्चसु ततो दन्त दार्ढ्यम् मरुत् शमः

प्रयोज्यो अकाल वर्षे ऽपि न तु इष्टः दुष्ट पीनसे

निवात शयन स्थस्य जत्रु ऊर्ध्वम् स्वेदयेत् पुनः

बृंहणं धन्व मांस उत्थ रस असृज् खपुरैः अपि

शिरसः श्लेष्म धाम त्वात् स्नेहाः स्वस्थस्य न इतरे

नासापुटं पिधाय एकम् पर्यायेण निषेचयेत्

कल्क आद्यैः अवपीडस् तु स तीक्ष्णैर् मूर्ध रेचनः

पटोल मुद्ग वार्ताक ह्रस्व मूलक जाङ्गलैः

स्वस्थ वृत्ते तु पूर्वाह्णे शरद् काल वसन्तयोः

न नस्यम् ऊन सप्त अब्दे न अतीत अशीति वत्सरे

ऊर्ध्व जत्रु विकारेषु विशेषान् नस्यम् इष्यते

घन उन्नत प्रसन्न त्वच् स्कन्ध ग्रीवा आस्य वक्षसः

किंचिद् उन्नत पादस्य किंचिद् मूर्धनि नामिते

शमनं योजयेत् पूर्वैः क्षीरेण सलिलेन वा

शमनं नीलिका व्यङ्ग केश दोष अक्षि राजिषु

दार्वी त्वच् मधुक प्लव अगुरु वरी पुण्ड्र आह्व बिल्व उत्पलम्

तैलाद् रसं दशगुणं परिशेष्य तेन तैलं पचेत सलिलेन दश एव वारान्

किञ्जल्कं कमलाद् बलां शतगुणे दिव्ये ऽम्भसि क्वाथयेत्

दृढ इन्द्रिय अस्त पलिताः भवेयुर् नस्य शीलिनः

शीते मध्यंदिने ग्रीष्मे सायं वर्षासु स आतपे

शोफ गण्ड कृमि ग्रन्थि कुष्ठ अपस्मार पीनसे

अच्छ पान विचार आख्यौ कुटी वात आतप स्थिती

वात अभिभूते शिरसि हिध्मायाम् अपतानके

प्रतिमर्शः क्षत क्षाम बाल वृद्ध सुख आत्मसु

मर्शश् च प्रतिमर्शश् च द्विधा स्नेहो ऽत्र मात्रया

बृंहणं वात जे शूले सूर्यावर्ते स्वर क्षये

मर्शस्य उत्कृष्ट मध्य ऊनाः मात्रास् ता एव च क्रमात्

मन्यास्तम्भे स्वर भ्रंशे सायं प्रातर् दिने दिने

नस्य अन्ते वाच् शतम् तिष्ठेद् उत्तानो धारयेत् ततः

आशु कृत् चिर कारित्वम् गुण उत्कर्ष अपकृष्टता

न च अत्र यन्त्रणा न अपि व्यापद्भ्यो मर्श वत् भयम्

बिन्दु द्वय ऊनाः कल्क आदेः योजयेन् न तु नावनम्

भेषज क्षयात् एवं द्विस् त्रिर् वा नस्यम् आचरेत्

मूर्छायां शीत तोयेन सिञ्चेत् परिहरन् शिरः

आजन्म मरणम् शस्तः प्रतिमर्शस् तु वस्ति वत्

यथास्वं यौगिकैः स्नेहैर् यथास्वं च प्रसाधितैः

मर्श वत् च गुणान् कुर्यात् स हि नित्य उपसेवनात्

मर्शे च प्रतिमर्शे च विशेषो न भवेद् यदि

शुद्धानां दत्त वस्तीनाम् तथा अनार्तव दुर्दिने

धूमं पीत्वा कवोष्ण अम्बु कवडान् कण्ठ शुद्धये

उत्कृष्ट उत्क्लिष्ट दोषे च हीन मात्र तया हि सः

कल्क क्वाथ आदिभिः च आद्यम् मधु पटु आसवैः अपि

स्नेहं विरेचनस्य अन्ते दद्याद् दोष आदि अपेक्षया

प्रदेशिनी अङ्गुलि पर्व द्वयात् मग्न समुद्धृतात्

प्रातः श्लेष्मणि मध्याह्ने पित्ते सायं _ चले

नव पीनस वेग आर्त सूतिका श्वास कासिनाम्

दन्तकाष्ठस्य हासस्य योज्यो ऽन्ते ऽसौ द्वि बिन्दुकः

विरेचनं शिरस् शूल जाड्य स्यन्द गल आमये

च तद्वद् एव विनिर्दिशेत्

स हि भूरितरं दोषं चूर्णत्वाद् अपकर्षति

शनैर् उच्छिद्य निष्ठीवेत् पार्श्वयोर् उभयोस् ततः

षष् अङ्गुल द्वि मुखया नाड्या भेषज गर्भया

सुविरिक्ते अक्षि लघुता वक्त्र स्वर विशुद्धयः

शिरस् अभ्यञ्जन गण्डूष प्रस्राव अञ्जन वर्चसाम्

को मर्शं स परीहारम् स _ च भजेत् ततः

सम्यक् स्निग्धे सुख उच्छ्वास स्वप्न बोध अक्ष पाटवम्

धावन्यौ सुरभिं स्थिरे कृमि हरम् पत्त्रं त्रुटीं रेणुकाम्

रसैः शालि यवान् अद्यान् नस्य कर्मणि षड्विधे

यावत् पतति असौ बिन्दुर् दशा अष्ट षट् क्रमेण ते

दुर्विरिक्ते गद उद्रेकः क्षाम ता अतिविरेचिते

रूक्षे अक्षि स्तब्धता शोषो नासा आस्ये मूर्ध शून्यता

अन्यत्र आत्ययिकात् व्याधेर् अथ नस्यं प्रयोजयेत्