tanuj437/sanskrit-pos-tagged-corpus huggingface dataset:
चत्वारश् च तस्य महा राजानः शक्रश् च देवानाम् इन्द्रः ब्रह्मा च सहा पतिः सर्वे च बुद्धा भगवन्तो बोधिसत्त्वाश् च रक्षा आवरण गुप्तिम् संविधास्यन्ति य इमां प्रज्ञापारमिताम् उद्ग्रहीष्यति धारयिष्यति वाचयिष्यति पर्यवाप्स्यति प्रवर्तयिष्यति देशयिष्यति उपदेक्ष्यति उद्देक्ष्यति सु आध्यास्यति

उत्पन्न उत्पन्नाः च एषाम् उपद्रवाः राजतो वा राज पुत्रतः वा राज मन्त्रितः वा राज महामात्रतः वा इमां प्रज्ञापारमितां समन्वाहरतां वा सु आध्यायताम् वा पुनर् एव अन्तर्धास्यन्ति

अथ खलु शक्रो देवानाम् इन्द्रः भगवन्तम् एतत् अवोचत् अहम् अपि भगवन् तस्य कुल पुत्रस्य वा कुल दुहितुः वा रक्षा आवरण गुप्तिम् संविधास्यामि य इमां प्रज्ञापारमिताम् उद्ग्रहीष्यति धारयिष्यति वाचयिष्यति पर्यवाप्स्यति प्रवर्तयिष्यति

इमाम् एव कौशिक विद्याम् आगम्य दश कुशलाः कर्म पथाः लोके प्रभाव्यन्ते चत्वारि ध्यानानि बोध्यङ्ग सम्प्रयुक्तानि लोके प्रभाव्यन्ते चत्वारि अप्रमाणानि बोध्यङ्ग सम्प्रयुक्तानि लोके प्रभाव्यन्ते चतस्र आरूप्य समापत्तयः बोध्यङ्ग परिगृहीताः लोके प्रभाव्यन्ते षड् अभिज्ञाः बोध्यङ्ग सम्प्रयुक्ताः लोके प्रभाव्यन्ते सप्तत्रिंशत् बोधि पक्षाः धर्मा लोके प्रभाव्यन्ते संक्षेपेण चतुरशीति धर्म स्कन्ध सहस्राणि लोके प्रभाव्यन्ते बुद्ध ज्ञानम् स्वयंभू ज्ञानम् अचिन्त्य ज्ञानम् लोके प्रभाव्यन्ते इमाम् एव कौशिक विद्याम् आगम्य यत् उत प्रज्ञापारमिताम्

पुनर् अपरम् सचेद् कौशिक कुल पुत्रः वा कुल दुहिता वा तत्र अमानुषं गन्धं घ्रास्यति घ्रात्वा च तद् गन्धम् निष्ठा तेन कुल पुत्रेण वा कुल दुहित्रा तत्र गन्तव्याः इह देवो वा नागो वा यक्षो वा गन्धर्वो वा असुरो वा गरुडो वा किन्नरो वा महोरगो वा मनुष्यो वा अमनुष्यः वा आगतः इति उपसंक्रान्त इति

उपदेष्टव्या मार्ष प्रज्ञापारमिता

अयम् अपि कौशिक तेन कुल पुत्रेण वा कुल दुहित्रा वा दृष्ट धार्मिकः गुणः परिगृहीतो भविष्यति य इमां प्रज्ञापारमिताम् उद्ग्रहीष्यति धारयिष्यति वाचयिष्यति पर्यवाप्स्यति प्रवर्तयिष्यति देशयिष्यति उपदेक्ष्यति उद्देक्ष्यति सु आध्यास्यति

तत् यथा अपि नाम भगवन् यानि कानिचिद् रत्नानि महारत्नानि सर्वाणि तानि महा समुद्र प्रभावितानि सर्वाणि तानि महा समुद्रात् गवेषितव्यानि एवम् एव भगवन् सर्वज्ञ ता महा रत्नम् तथागतानाम् अर्हताम् सम्यक्संबुद्धानां प्रज्ञापारमिता महा समुद्रात् गवेषितव्यम्

एवम् उक्ते शक्रो देवानाम् इन्द्रः भगवन्तम् एतत् अवोचत् आश्चर्यं भगवन् यथा इयम् प्रज्ञापारमिता परिदमनाय प्रत्युपस्थिता अनुनामाय बोधिसत्त्वानां महासत्त्वानाम्

इमान् अपि स कौशिक कुल पुत्रः वा कुल दुहिता वा दृष्ट धार्मिकान् गुणान् परिगृह्णाति यः कुल पुत्रः वा कुल दुहिता वा इमां प्रज्ञापारमिताम् उद्ग्रहीष्यति धारयिष्यति वाचयिष्यति पर्यवाप्स्यति प्रवर्तयिष्यति देशयिष्यति उपदेक्ष्यति उद्देक्ष्यति सु आध्यास्यति

प्रेक्ष्य वन्दित्वा नमस्कृत्य उद्गृह्य धारयित्वा वाचयित्वा पर्यवाप्य प्रवर्त्य देशयित्वा उपदिश्य उद्दिश्य सु आध्याय्य पुनर् एव प्रक्रमितव्यं मंस्यन्ते

एवम् एव कौशिक यत्र कुल पुत्रः वा कुल दुहिता वा इमां प्रज्ञापारमिताम् उद्ग्रहीष्यति धारयिष्यति वाचयिष्यति पर्यवाप्स्यति प्रवर्तयिष्यति देशयिष्यति उपदेक्ष्यति उद्देक्ष्यति सु आध्यास्यति तत्र हि कौशिक सत्त्वा न शक्या मनुष्यैः वा अमनुष्यैः वा विहेठयितुं वा व्यापादयितुं वा आवेशयितुं वा स्थापयित्वा पूर्व कर्म विपाकम्

निरुत्तरा इयम् कौशिक विद्या यत् उत प्रज्ञापारमिता
एवम् उक्ते शक्रो देवानाम् इन्द्रः भगवन्तम् एतत् अवोचत् अहम् अपि भगवन् तस्य अपि कुल पुत्रस्य वा कुल दुहितुः वा रक्षा आवरण गुप्तिम् संविधास्यामि य इमां प्रज्ञापारमितां लिखित्वा पुस्तक गताम् कृत्वा धारयिष्यति स्थापयिष्यति सद्धर्म चिर स्थिति हेतोः मा बुद्ध नेत्री समुच्छेदः भूत् मा सद्धर्म अन्तर्धानम्

तत् कस्य हेतोः अतो हि सर्वज्ञ ता गवेषितव्या यत् उत प्रज्ञापारमितातः

सु आध्यातव्या मार्ष प्रज्ञापारमिता

ब्रह्मा अपि सहा पतिः सार्धं ब्रह्मकायिकैर् देव पुत्रैः भगवन्तम् एतत् अवोचत् अहम् अपि भगवन् तस्य कुल पुत्रस्य वा कुल दुहितुः वा रक्षा आवरण गुप्तिम् संविधास्यामि य इमां प्रज्ञापारमिताम् उद्ग्रहीष्यति धारयिष्यति वाचयिष्यति पर्यवाप्स्यति प्रवर्तयिष्यति

एवं च मम परिनिर्वृतस्य अपि सतः एषां शरीराणां पूजा भविष्यति

इमम् अपि स कौशिक कुल पुत्रः वा कुल दुहिता वा दृष्ट धार्मिकम् गुणं परिग्रहीष्यति

ते ऽपि तत्र आगत्य एनां प्रज्ञापारमितां पुस्तक गताम् प्रेक्षिष्यन्ते वन्दिष्यन्ते नमस्करिष्यन्ति उद्ग्रहीष्यन्ति धारयिष्यन्ति वाचयिष्यन्ति पर्यवाप्स्यन्ति प्रवर्तयिष्यन्ति देशयिष्यन्ति उपदेक्ष्यन्ति उद्देक्ष्यन्ति सु आध्यास्यन्ति

अनुत्तरा इयम् कौशिक विद्या यत् उत प्रज्ञापारमिता

महा पृथिवी च तेषां बीजानां प्रतिष्ठा

प्रवर्तयितव्या मार्ष प्रज्ञापारमिता

वयं भगवन् तस्य कुल पुत्रस्य वा कुल दुहितुः वा रक्षा आवरण गुप्तिम् संविधास्यामः य इमां प्रज्ञापारमिताम् उद्ग्रहीष्यति धारयिष्यति वाचयिष्यति पर्यवाप्स्यति प्रवर्तयिष्यति

तत् कस्य हेतोः एवं हि एतत् कौशिक भवति यथा अपि नाम प्रज्ञापारमिता भावना योग अनुयुक्त त्वात् तस्य कुल पुत्रस्य वा कुल दुहितुः वा तथा हि अस्य अमनुष्याः काये ओज उपसंहर्तव्यं मंस्यन्ते

इमम् अपि स कौशिक कुल पुत्रः वा कुल दुहिता वा दृष्ट धार्मिकम् गुणं परिग्रहीष्यति यत्र हि नाम एवं महा ओजस्काः देवा नागा यक्षा गन्धर्वा असुरा गरुडाः किन्नरा महोरगा मनुष्या अमनुष्या वा आगन्तव्यं मंस्यन्ते

ते च उद्गृह्णन्ति धारयन्ति वाचयन्ति पर्यवाप्नुवन्ति प्रवर्तयन्ति उपदेशयन्ति उपदिशन्ति उद्दिशन्ति सु आध्यायन्ति

अथ खलु मारः पापीयान् चतुरङ्ग बलकायम् अभिनिर्माय येन भगवान् तेन उपसंक्रामति स्म

तथा अभिसंबुद्धानां च धर्म चक्र प्रवर्तनम् द्रक्ष्यति बहूंश् च बोधिसत्त्वान् एव द्रक्ष्यति इमाम् एव प्रज्ञापारमितां संगायमानान् प्रज्ञापारमिता संगीति रतान् एवं सर्वज्ञ ता परिग्रहीतव्या एवं बुद्धक्षेत्रं विशोधयितव्यम् इति उपाय कौशलम् च उपदिशतः

अयं तेन कुल पुत्रेण वा कुल दुहिता वा दृष्ट धार्मिकः गुणः परिगृहीतो भविष्यति

तत् कस्य हेतोः तेषाम् एव हि महा ओजस्कानाम् महा ओजस्कानाम् देवानां नागानां यक्षाणां गन्धर्वाणाम् असुराणाम् गरुडानां किन्नराणां महोरगाणां मनुष्याणां अमनुष्याणां वा श्रियं च तेजश् च गौरवं च असहमाना एव ता अल्प ओजस्काः अल्प ओजस्काः देवता ततो ऽपक्रमितव्यं मंस्यन्ते

प्रज्ञापारमिताया एवा अहम् आनन्द वर्णं भाषे नामधेयं च परिकीर्तयामि ना अन्यासाम् पारमितानाम्

अथ स प्राणक जातः येन सा मघी नाम ओषधी तेन उपसंक्रमेत् तेन उपसंक्रम्य तिष्ठेत्

पुनर् अपरम् कौशिक तस्य कुल पुत्रस्य वा कुल दुहितुः वा न काय क्लमथः न चित्त क्लमथः उत्पत्स्यते

बोधिसत्त्वानां महासत्त्वानां च अनुग्रह उपसंहारः कृतो भविष्यति नेत्री अ वैकल्येन इति

एवं बलवती हि सा ओषधी

धारयितव्या मार्ष प्रज्ञापारमिता

प्रज्ञापारमितायां कौशिक उद्गृहीतायां सर्वाः षट् पारमिता उद्गृहीता भवन्ति
भगवान् आह अतः स कौशिक कुल पुत्रः वा कुल दुहिता वा बहुतरं पुण्यं प्रसवति य इमां प्रज्ञापारमिताम् अभिश्रद्दधत् अवकल्पयन् अधिमुच्य प्रसन्न चित्तः बोधाय चित्तम् उत्पाद्य अध्याशयतः शृणुयात् उद्गृह्णीयात् धारयेत् वाचयेत् पर्यवाप्नुयात् प्रवर्तयेत् देशयेत् उपदिशेत् उद्दिशेत् सु आध्यायेत् परेभ्यश् च विस्तरेण संप्रकाशयेत् अर्थम् अस्याः विवृणुयात् मनसा अन्ववेक्षेत यथा अधिकया च प्रज्ञया अत्र परिमीमांसाम् आपद्येत अन्तशः पुस्तक गताम् अपि कृत्वा धारयेत् स्थापयेत् सद्धर्म चिर स्थिति हेतोः मा बुद्ध नेत्री समुच्छेदः ऽभूत् मा सद्धर्म अन्तर्धानम्

एवं ये केचिद् कौशिक त्रायस्त्रिंशेषु देवेषु देव पुत्राः अनुत्तरायां सम्यक्संबोधौ सम्प्रस्थिताः ते ऽपि तत्र आगन्तव्यम् मंस्यन्ते

असमसमा इयम् कौशिक विद्या यत् उत प्रज्ञापारमिता

साधु भगवन् इति शक्रो देवानाम् इन्द्रः भगवतः प्रत्यश्रौषीत्

एवम् उक्ते भगवान् शक्रं देवानाम् इन्द्रम् एतत् अवोचत् एवम् एतत् कौशिक एवम् एतत्

तत् कस्य हेतोः एवं हि एतत् कौशिक भवति य इमां प्रज्ञापारमितां कुल पुत्रः वा कुल दुहिता वा उद्ग्रहीष्यति धारयिष्यति वाचयिष्यति पर्यवाप्स्यति प्रवर्तयिष्यति देशयिष्यति उपदेक्ष्यति उद्देक्ष्यति सु आध्यास्यति तस्य एवम् तानि उत्पन्न उत्पन्नानि अधिकरणानि पुनर् एव अन्तर्धास्यन्ति न स्थास्यन्ति

तस्य एवम् भवति स चेद् अहम् व्यापादम् उत्पादयिष्यामि तेन इन्द्रियाणि मे परि भेत्स्यन्ते मुख वर्णः च मे धक्ष्यते

वाचय त्वं कौशिक प्रज्ञापारमिताम्

पर्यवाप्तव्या मार्ष प्रज्ञापारमिता

ये ऽपि केचिद् कौशिक यामेषु देवेषु देव पुत्राः अनुत्तरायां सम्यक्संबोधौ सम्प्रस्थिताः ते ऽपि तत्र आगन्तव्यम् मंस्यन्ते

ये ऽपि ते कौशिक भविष्यन्ति अनागते ऽध्वनि तथागता अर्हन्तः सम्यक्संबुद्धाः अनुत्तरां सम्यक्संबोधिम् अभिसंभोत्स्यन्ते ते ऽपि कौशिक इमाम् एव विद्याम् आगम्य अनुत्तरां सम्यक्संबोधिम् अभिसंभोत्स्यन्ते यत् उत प्रज्ञापारमिता

यथा यथा च शक्रो देवानाम् इन्द्रः इमां प्रज्ञापारमितां स्मृत्या समन्वाहरति स्म सु आध्यायति स्म प्रवर्तयति स्म तथा तथा मारः पापीयान् तेन एव मार्गेण पुनर् एव प्रत्युदावृत्तः

बोधिसत्त्वानां महासत्त्वानां च अनुग्रह उपसंहारः कृतो भविष्यति नेत्री अ वैकल्येन इति

स आशीविषः तम् प्राणक जातम् गन्धेन अनुबध्नीयात् अनुगच्छेद् आहार हेतोः भक्षयितु कामः

पुनर् अपरम् कौशिक प्रज्ञापारमितायाम् उद्गृहीतायां धारितायां वाचितायां पर्यवाप्तायां प्रवर्तितायां स कुल पुत्रः वा कुल दुहिता वा दृष्ट धार्मिकान् गुणान् परिगृह्णाति

यः कुल पुत्रः वा कुल दुहिता वा इमां प्रज्ञापारमिताम् अभिश्रद्दधत् अवकल्पयन् अधिमुच्य प्रसन्न चित्तः बोधाय चित्तम् उत्पाद्य अध्याशयतः शृणुयात् उद्गृह्णीयात् धारयेत् वाचयेत् पर्यवाप्नुयात् प्रवर्तयेत् देशयेत् उपदिशेत् उद्दिशेत् सु आध्यायेत् परेभ्यश् च विस्तरेण संप्रकाशयेत् अर्थम् अस्याः विवृणुयात् मनसा अन्ववेक्षेत यथा अधिकया च प्रज्ञया अत्र परिमीमांसाम् आपद्येत अन्तशः पुस्तक गताम् अपि कृत्वा धारयेत् स्थापयेत् सद्धर्म चिर स्थिति हेतोः मा बुद्ध नेत्री समुच्छेदः भूत् मा सद्धर्म अन्तर्धानम्

उद्देष्टव्या मार्ष प्रज्ञापारमिता

देशयितव्या मार्ष प्रज्ञापारमिता

तस्य खलु पुनः कौशिक कुल पुत्रस्य कुल दुहितुः वा इमां प्रज्ञापारमितां सु आध्यायतः बहूनि देव पुत्र शतानि उपसंक्रमिष्यन्ति

तां च एनाम् प्रज्ञापारमितां सत्कुर्यात् गुरुकुर्यात् मानयेत् पूजयेत् अर्चयेत् अपचायेत् पुष्पैः धूपैः गन्धैः माल्यैः विलेपनैः चूर्णैः वस्त्रैः छत्रैः ध्वजैः घण्टाभिः पताकाभिः समन्तात् च दीप मालाभिः बहुविधाभिश् च पूजाभिः पूजयेत् अयम् एव ततः स कौशिक कुल पुत्रः वा कुल दुहिता वा बहुतरं पुण्यं प्रसवति
तां च एनाम् प्रज्ञापारमितां पुष्पैर् धूपैर् गन्धैर् माल्यैर् विलेपनैः चूर्णैः वस्त्रैः छत्रैः ध्वजैः घण्टाभिः पताकाभिः समन्तात् च दीप मालाभिः बहुविधाभिश् च पूजाभिः सत्कुर्वन्ति गुरुकुर्वन्ति मानयन्ति पूजयन्ति अर्चयन्ति अपचायन्ति

एवम् उक्ते शक्रो देवानाम् इन्द्रः भगवन्तम् एतत् अवोचत् यो भगवन् कुल पुत्रः वा कुल दुहिता वा इमां प्रज्ञापारमितां लिखित्वा पुस्तक गताम् कृत्वा स्थापयेत् एनां च दिव्याभिः पुष्प धूप गन्ध माल्य विलेपन चूर्ण चीवर छत्र ध्वज घण्टा पताकाभिः समन्तात् च दीप मालाभिः बहुविधाभिश् च पूजाभिः सत्कुर्यात् गुरुकुर्यात् मानयेत् पूजयेत् अर्चयेत् अपचायेत् यश् च तथागतस्य अर्हतः सम्यक्संबुद्धस्य परिनिर्वृतस्य शरीराणि स्तूपेषु प्रतिष्ठापयेत् परिगृह्णीयात् तांश् च तथा एव दिव्याभिः पुष्प धूप गन्ध माल्य विलेपन चूर्ण चीवर छत्र ध्वज घण्टा पताकाभिः समन्तात् च दीप मालाभिः बहुविधाभिश् च पूजाभिः सत्कुर्यात् गुरुकुर्यात् मानयेत् पूजयेत् अर्चयेत् अपचायेत् कतरः तयोः कुल पुत्रयोः कुल दुहित्रोः वा बहुतरं पुण्यं प्रसवेत् एवम् उक्ते भगवान् शक्रं देवानाम् इन्द्रम् एतत् अवोचत् तेन हि कौशिक त्वाम् एव अत्र प्रतिप्रक्ष्यामि

तत् कस्य हेतोः सर्वज्ञ ज्ञानस्य हि कौशिक तेन पूजा कृता भविष्यति यः प्रज्ञापारमितायै पूजां करिष्यति

यत् नु अहम् यावन्मात्रो मया भगवतो अन्तिकात् अस्याः प्रज्ञापारमितायाः प्रदेश उद्गृहीतः तावन्मात्रं स्मृत्या समन्वाहरेयं सु आध्यायेयम् प्रवर्तयेयम् यथा एते अन्य तीर्थाः परिव्राजका भगवन्तं न उपसंक्रामेयुः

प्रेक्ष्य वन्दित्वा नमस्कृत्य उद्गृह्य धारयित्वा वाचयित्वा पर्यवाप्य प्रवर्त्य देशयित्वा उपदिश्य उद्दिश्य सु आध्याय्य पुनर् एव प्रक्रमितव्यं मंस्यन्ते

एषो ऽस्माकं शास्ता इति

कः पुनर् वादः ये एनाम् उद्ग्रहीष्यन्ति धारयिष्यन्ति वाचयिष्यन्ति पर्यवाप्स्यन्ति प्रवर्तयिष्यन्ति देशयिष्यन्ति उपदेक्ष्यन्ति उद्देक्ष्यन्ति सु आध्यास्यन्ति तथत्वाय शिक्षिष्यन्ते तथत्वाय प्रतिपत्स्यन्ते तथत्वाय योगम् आपत्स्यन्ते तथागत पर्युपासिताः ते भगवन् सत्त्वा भविष्यन्ति

तत् यथा अपि नाम आनन्द महा पृथिव्याम् बीजानि प्रकीर्णानि सामग्रीं लभमानानि विरोहन्ति

याश् च तत्र अल्प ओजस्काः अल्प ओजस्काः देवता अध्युषिता भविष्यन्ति ताः ततस् ऽपक्रमितव्यं मंस्यन्ते

तेषां च एनां प्रज्ञापारमितां पुनः पुनः समन्वाहरतां वा सु आध्यायताम् वा ये तत्र उपसंक्रामेयुः अवतार प्रेक्षिणः अवतार गवेषिणः राजानो वा राज पुत्राः वा राज मन्त्रिणः वा राज महामात्राः वा न ते ऽवतारं लप्स्यन्ते यथा अपि नाम प्रज्ञापारमिता परिगृहीत त्वात्

प्रेक्ष्य वन्दित्वा नमस्कृत्य उद्गृह्य धारयित्वा वाचयित्वा पर्यवाप्य प्रवर्त्य देशयित्वा उपदिश्य उद्दिश्य सु आध्याय्य पुनर् एव प्रक्रमितव्यं मंस्यन्ते

तत् कस्य हेतोः प्रज्ञापारमिता हि आनन्द पूर्वंगमा पञ्चानां पारमितानाम्

अल्पकाः ते जाम्बूद्वीपका मनुष्या ये बुद्धे ऽवेत्य प्रसादेन समन्वागताः ये धर्मे ऽवेत्य प्रसादेन समन्वागताः ये संघे ऽवेत्य प्रसादेन समन्वागताः

बहूनि देव पुत्र सहस्राणि बहूनि देव पुत्र शतसहस्राणि धर्म श्रवणाय उपसंक्रमिष्यन्ति

भगवान् आह साधु साधु कौशिक

तां च एनाम् प्रज्ञापारमितां सत्कुर्यात् गुरुकुर्यात् मानयेत् पूजयेत् अर्चयेत् अपचायेत् पुष्पैः धूपैः गन्धैः माल्यैः विलेपनैः चूर्णैर् वस्त्रैश् छत्रैः ध्वजैः घण्टाभिः पताकाभिः समन्तात् च दीप मालाभिः बहुविधाभिश् च पूजाभिः पूजयेत् अयम् एव ततः स कौशिक कुल पुत्रः वा कुल दुहिता वा ततोनिदानं बहुतरं पुण्यं प्रसवति

उपसंक्रान्तानां च तेषां राज्ञां वा राज पुत्राणाम् वा राज मन्त्रिणाम् वा राज महामात्राणाम् वा आलपितु काम ता भविष्यति अभिभाषितु काम ता भविष्यति प्रतिसंमोदितव्यं च ते मंस्यन्ते
तत् कस्य हेतोः अनया एव हि कौशिक प्रज्ञापारमितया पृथिवी प्रदेशः सत्त्वानां चैत्य भूतः कृतो वन्दनीयो माननीयः पूजनीयो ऽर्चनीयो ऽपचायनीयः सत्करणीयो गुरुकरणीयः त्राणं शरणं लयनं परायणं कृतो भविष्यति तत्र उपगतानाम् सत्त्वानाम्

तेभ्यो अपि अल्पेभ्यः अल्पतरकाः ते ये प्रज्ञापारमितायां चरन्तो घटमाना अ विनिवर्तनीयायाम् बोधिसत्त्व भूमौ अवतिष्ठन्ते

तत् यथा अपि नाम कौशिक चन्द्र मण्डलम् आगम्य सर्वा ओषधीः तारा यथाबलं यथास्थामम् अवभासयन्ति नक्षत्राणि च यथाबलं यथास्थामम् अवभासयन्ति एवम् एव कौशिक तथागतस्य आर्हतम् सम्यक्संबुद्धस्य अत्ययेन सद्धर्मस्य अन्तर्धाने तथागतानाम् अर्हताम् सम्यक्संबुद्धानाम् अनुत्पादात् या काचिद् धर्म चर्या सम चर्या असम चर्या कुशल चर्या लोके प्रज्ञायते प्रभाव्यते सर्वा सा बोधिसत्त्व निर्जाता बोधिसत्त्व प्रभाविता बोधिसत्त्व उपाय कौशल्य प्रवर्तिता

एवम् एव कौशिक यः कुल पुत्रः वा कुल दुहिता व इमां प्रज्ञापारमिताम् उद्ग्रहीष्यति धारयिष्यति वाचयिष्यति पर्यवाप्स्यति प्रवर्तयिष्यति देशयिष्यति उपदेक्ष्यति उद्देक्ष्यति सु आध्यास्यति तस्य कौशिक यानि तानि उत्पन्न उत्पन्नानि अधिकरणानि विग्रहा विवादा विरोधा भविष्यन्ति ते प्रज्ञापारमितायाः तेजसा बलेन स्थामतः प्रज्ञापारमिता बल आधानेन क्षिप्रं तत एवा उपरंस्यन्ति उपशमिष्यन्ति अन्तर्धास्यन्ति न विवर्धिष्यन्ते

महा विद्या इयम् कौशिक यत् उत प्रज्ञापारमिता

भगवान् आह अतः स कौशिक कुल पुत्रः वा कुल दुहिता वा बहुतरं पुण्यं प्रसवति य इमां प्रज्ञापारमिताम् अभिश्रद्दधद् अवकल्पयन् अधिमुच्य प्रसन्न चित्तः बोधाय चित्तम् उत्पाद्य अध्याशयतः शृणुयात् उद्गृह्णीयात् धारयेत् वाचयेत् पर्यवाप्नुयात् प्रवर्तयेत् देशयेत् उपदिशेत् उद्दिशेत् सु आध्यायेत् परेभ्यश् च विस्तरेण संप्रकाशयेत् अर्थम् अस्याः विवृणुयात् मनसा अन्ववेक्षेत यथा अधिकया च प्रज्ञया अत्र परिमीमांसाम् आपद्येत अन्तशः पुस्तक गताम् अपि कृत्वा धारयेत् स्थापयेत् सद्धर्म चिर स्थिति हेतोः मा बुद्ध नेत्री समुच्छेदः भूत् मा सद्धर्म अन्तर्धानम्

मृदुका च अस्य आहार संज्ञा भविष्यति

इमम् अपि स कौशिक कुल पुत्रः वा कुल दुहिता वा दृष्ट धार्मिकम् गुणं परिगृह्णाति य इमां प्रज्ञापारमिताम् उद्ग्रहीष्यति धारयिष्यति वाचयिष्यति पर्यवाप्स्यति प्रवर्तयिष्यति देशयिष्यति उपदेक्ष्यति उद्देक्ष्यति सु आध्यास्यति

यतो यत एवा उत्पत्स्यन्ते तत्र तत्र एव निरोत्स्यन्ते अन्तर्धास्यन्ति न विवर्धिष्यन्ते न स्थास्यन्ति

तत् कस्य हेतोः तथा हि तस्या ओषध्या भैषज्य गुणः स तादृशो यः तस्य आशीविषस्य तत् विषम् अभिभवति

एवम् उक्ते शक्रो देवानाम् इन्द्रः भगवन्तम् एतत् अवोचत् कथं पुनर् भगवन् स कुल पुत्रः वा कुल दुहिता वा एवं जानीयात् इह देवा वा नागा वा यक्षा वा गन्धर्वा वा असुरा वा गरुडा वा किन्नरा वा महोरगा वा मनुष्या वा अमनुष्या वा आगच्छन्ति इमां प्रज्ञापारमितां श्रोतुं द्रष्टुं वन्दितुं नमस्कर्तुम् उद्ग्रहीतुम् धारयितुं वाचयितुं पर्यवाप्तुं प्रवर्तयितुं देशयितुम् उपदेष्टुम् उद्देष्टुं सु आध्यातुम् इति एवम् उक्ते भगवान् शक्रं देवानाम् इन्द्रम् एतत् अवोचत् सचेद् कौशिक कुल पुत्रः वा कुल दुहिता वा तत्र उदारम् अवभासम् संजानीते निष्ठा तेन कुल पुत्रेण वा कुल दुहित्रा वा तत्र गन्तव्या इह देवो वा नागो वा यक्षो वा गन्धर्वो वा असुरो वा गरुडो वा किन्नरो वा महोरगो वा मनुष्यो वा अमनुष्यो वा आगत इति उपसंक्रान्त इति
तां च एनाम् प्रज्ञापारमितां सत्कुर्यात् गुरुकुर्यात् मानयेत् पूजयेत् अर्चयेत् अपचायेत् पुष्पैः धूपैः गन्धैः माल्यैः विलेपनैः चूर्णैः वस्त्रैः छत्रैः ध्वजैः घण्टाभिः पताकाभिः समन्तात् च दीप मालाभिः बहुविधाभिश् च पूजाभिः पूजयेत् अस्य कौशिक पुण्य अभिसंस्कारस्य असौ पूर्वकः तथागत धातु गर्भः सप्त रत्न मयः स्तूप संस्कार ज पुण्य अभिसंस्कारः शततमीम् अपि कलां ना उपैति सहस्रतमीम् अपि शत सहस्रतमीम् अपि कोटीतमीम् अपि कोटी शततमीम् अपि कोटी सहस्रतमीम् अपि कोटी शत सहस्रतमीम् अपि कोटी नियुत शत सहस्रतमीम् अपि कलां ना उपैति

भगवान् आह अतः स कौशिक कुल पुत्रः वा कुल दुहिता वा बहुतरं पुण्यं प्रसवति य इमां प्रज्ञापारमिताम् अभिश्रद्दधद् अवकल्पयन् अधिमुच्य प्रसन्न चित्तः बोधाय चित्तम् उत्पाद्य अध्याशयतः शृणुयात् उद्गृह्णीयात् धारयेत् वाचयेत् पर्यवाप्नुयात् प्रवर्तयेत् देशयेत् उपदिशेत् उद्दिशेत् सु आध्यायेत् परेभ्यश् च विस्तरेण संप्रकाशयेत् अर्थम् अस्याः विवृणुयात् मनसा अन्ववेक्षेत यथा अधिकया च प्रज्ञया अत्र परिमीमांसाम् आपद्येत अन्तशः पुस्तक गताम् अपि कृत्वा धारयेत् स्थापयेत् सद्धर्म चिर स्थिति हेतोः मा बुद्ध नेत्री समुच्छेदः भूत् मा सद्धर्म अन्तर्धानम्

अन्तशः पुस्तक गताम् अपि कृत्वा स्थापयितव्या पूजयितव्या सद्धर्म चिर स्थिति हेतोः मा बुद्ध नेत्री समुच्छेदः भूत् मा सद्धर्म अन्तर्धानम्

एवम् उक्ते शक्रो देवानाम् इन्द्रः भगवन्तम् एतत् अवोचत् कतमैः पुनर् भगवन् दृष्ट धार्मिकैः गुणैः समन्वागताः ते कुल पुत्राः कुल दुहितरः च भविष्यन्ति भगवान् आह न ते कौशिक कुल पुत्राः वा कुल दुहितरः वा विषम अ परिहारेण कालं करिष्यन्ति न विषेण कालं करिष्यन्ति न शस्त्रेण कालं करिष्यन्ति ना अग्निना कालं करिष्यति ना उदकेन कालं करिष्यन्ति न दण्डेन कालं करिष्यन्ति न कालं करिष्यन्ति

अथ खलु भगवान् शक्रं देवानाम् इन्द्रम् आमन्त्रयते स्म उद्गृहाण त्वं कौशिक प्रज्ञापारमिताम्

तस्मात् तर्हि कौशिक यः कश्चिद् कुल पुत्रः वा कुल दुहिता वा इमां प्रज्ञापारमितां लिखित्वा पुस्तक गताम् वा कृत्वा स्थापयेत् एनां च दिव्याभिः पुष्प धूप गन्ध माल्य विलेपन चूर्ण चीवर छत्र ध्वज घण्टा पताकाभिः सत्कुर्यात् गुरुकुर्यात् मानयेत् पूजयेत् अर्चयेत् अपचायेत् अयम् एव कौशिक तयोः कुल पुत्रयोः कुल दुहित्रोः वा बहुतरं पुण्यं प्रसवेत्

ते ऽपि तत्र आगत्य एनां प्रज्ञापारमितां पुस्तक गताम् प्रेक्षिष्यन्ते वन्दिष्यन्ते नमस्करिष्यन्ति उद्ग्रहीष्यन्ति धारयिष्यन्ति वाचयिष्यन्ति पर्यवाप्स्यन्ति प्रवर्तयिष्यन्ति देशयिष्यन्ति उपदेक्ष्यन्ति उद्देक्ष्यन्ति सु आध्यास्यन्ति

सर्वज्ञ ता निर्जाता च तथागत शरीराणाम् पूजा

अप्रमाणा इयम् भगवन् विद्या यत् उत प्रज्ञापारमिता

पुनर् अपरम् कौशिक इमां प्रज्ञापारमिताम् उद्गृह्णतां धारयतां वाचयतां पर्यवाप्नुवतां प्रवर्तयतां देशयताम् उपदिशताम् उद्दिशताम् सु आध्यायताम् लिखतां मनसि कुर्वतां समन्वाहरतां च कुल पुत्राणाम् कुल दुहितॄणाम् वा तद् निदानम् बहवो दृष्ट धार्मिकाः गुणाः प्रतिकाङ्क्षितव्याः

पुनर् एव च दिव्यानि मान्दारवाणि पुष्पाणि गृहीत्वा येन भगवान् तेन अभ्यवकिरन्ति स्म अभिप्रकिरन्ति स्म

तेभ्यो अपि अल्पेभ्यः अल्पतरकाः ते ये प्रज्ञापारमितायां चरन्ति

मया च शक्रस्य देवानाम् इन्द्रस्य अभ्यनुज्ञातम्

तिष्ठतो वा कौशिक परिनिर्वृतस्य वा तथागतस्य अर्हतः सम्यक्संबुद्धस्य बोधिसत्त्वैः महासत्त्वैः प्रज्ञापारमिता एव प्रतिसर्तव्या

प्रवर्तय त्वं कौशिक प्रज्ञापारमिताम्

निरुत्तरा इयम् भगवन् विद्या यत् उत प्रज्ञापारमिता
तां च एनाम् प्रज्ञापारमितां सत्कुर्यात् गुरुकुर्यात् मानयेत् पूजयेत् अर्चयेत् अपचायेत् पुष्पैः धूपैः गन्धैः माल्यैः विलेपनैः चूर्णैः वस्त्रैः छत्रैः ध्वजैः घण्टाभिः पताकाभिः समन्तात् च दीप मालाभिः बहुविधाभिश् च पूजाभिः पूजयेत्

अत्र हि कौशिक विद्यायां शिक्षमाणो बोधिसत्त्वो महासत्त्वो ऽनुत्तरां सम्यक्संबोधिम् अभिसंभोत्स्यते सर्वज्ञ ज्ञानम् च प्रतिलप्स्यते

यथा ते क्षमते तथा व्याकुर्याः

तस्मात् तर्हि कौशिक कुल पुत्रेण वा कुल दुहित्रा वा क्षिप्रं च अनुत्तराम् सम्यक्संबोधिम् अभिसंबोद्धु कामेन इयम् एव प्रज्ञापारमिता सुखं अभीक्ष्णं श्रोतव्या उद्ग्रहीतव्या धारयितव्या वाचयितव्या पर्यवाप्तव्या प्रवर्तयितव्या देशयितव्या उपदेष्टव्या उद्देष्टव्या सु आध्यातव्या परिप्रष्टव्या

भगवान् आह तत् किम् मन्यसे त्वम् आनन्द अचिन्त्या सा प्रज्ञा या कुशल मूलानि सर्वज्ञ ता परिणामेन परिणामयति आनन्द आह एवम् एतत् भगवन् एवम् एतत् सुगत

कारयित्वा च तान् यावज्जीवं दिव्यैः पुष्पैर् दिव्यैर् धूपैर् दिव्यैर् गन्धैर् दिव्यैर् माल्यैर् दिव्यैर् विलेपनैर् दिव्यैश् चूर्णैर् दिव्यैर् वस्त्रैर् दिव्यैश् छत्रैर् दिव्यैर् ध्वजैर् दिव्याभिर् घण्टाभिः दिव्याभिः पताकाभिः समन्तात् च दीप मालाभिः बहुविधाभिश् च दिव्याभिः पूजाभिः सत्कुर्यात् गुरुकुर्यात् मानयेत् पूजयेत् अर्चयेत् अपचायेत् तत् किम् मन्यसे कौशिक अपि नु स कुल पुत्रः वा कुल दुहिता वा ततोनिदानं बहु पुण्यं प्रसवेत् शक्र आह बहु भगवन् बहु सुगत

तस्मात् सर्वज्ञ ज्ञानम् इति उच्यते

ये ऽपि केचिद् कौशिक निर्माणरतिषु देवेषु देव पुत्राः अनुत्तरायां सम्यक्संबोधौ सम्प्रस्थिताः ते ऽपि तत्र आगन्तव्यम् मंस्यन्ते

अथ खलु आयुष्मान् आनन्दः भगवन्तम् एतत् अवोचत् न भगवन् दान पारमितायाः वर्णं भाषते न नामधेयं परिकीर्तयति

भगवान् आह अतः स कौशिक कुल पुत्रः वा कुल दुहिता वा बहुतरं पुण्यं प्रसवति य इमां प्रज्ञापारमिताम् अभिश्रद्दधद् अवकल्पयन् अधिमुच्य प्रसन्न चित्तः बोधाय चित्तम् उत्पाद्य अध्याशयतः शृणुयात् उद्गृह्णीयात् धारयेत् वाचयेत् पर्यवाप्नुयात् प्रवर्तयेत् देशयेत् उपदिशेत् उद्दिशेत् सु आध्यायेत् परेभ्यश् च विस्तरेण संप्रकाशयेत् अर्थम् अस्याः विवृणुयात् मनसा अन्ववेक्षेत् यथा अधिकया च प्रज्ञया अत्र परिमीमांसाम् आपद्येत अन्तशः पुस्तक गताम् अपि कृत्वा धारयेत् स्थापयेत् सद्धर्म चिर स्थिति हेतोः मा बुद्ध नेत्री समुच्छेदः भूत् मा सद्धर्म अन्तर्धानम्

तत्र आशीविषेण जन्तुना बुभुक्षितेन आहार अर्थिना आहार गवेषिणा कश्चिद् एव प्राणक जातः जन्तुः दृष्टः भवेत्

बोधिसत्त्वानां महासत्त्वानां च अनुग्रह उपसंहारः कृतो भविष्यति नेत्री अ वैकल्येन इति

तत् कस्य हेतोः इयं हि कौशिक प्रज्ञापारमिता सर्व सत्त्वानाम् अन्तिके मैत्र उपसंहारेण मैत्र चित्त तया करुणा उपसंहारेण करुण चित्त तया प्रत्युपस्थिता

अथ खलु शक्रो देवानाम् इन्द्रः यावन्मात्रो भगवतो अन्तिकात् अस्याः प्रज्ञापारमितायाः प्रदेशः उद्गृहीतः तावन्मात्रं स्मृत्या समन्वाहरति स्म सु आध्यायति स्म प्रवर्तयति स्म

न च अस्य अधिमात्रया आहार गृद्ध्या चित्त संततिः उत्पत्स्यते

भगवान् आह साधु साधु कौशिक

अनुत्तरा इयम् भगवन् विद्या यत् उत प्रज्ञापारमिता

तत् कस्य हेतोः न अहम् शारिपुत्र तेषाम् अन्य तीर्थ्यानाम् परिव्राजकानाम् एकस्य अपि शुक्लं धर्मं समनुपश्यामि

एनं हि आश्रयम् निश्रित्य सर्वज्ञ ज्ञानस्य प्रभावना भवति बुद्ध शरीर प्रभावना भवति धर्म शरीर प्रभावना भवति संघ शरीर प्रभावना भवति

ये ऽपि केचिद् कौशिक अकनिष्ठेषु देवेषु देव पुत्राः अनुत्तरायां सम्यक्संबोधौ सम्प्रस्थिताः ते ऽपि तत्र आगन्तव्यम् मंस्यन्ते

अप्रमाण इयम् कौशिक विद्या यत् उत प्रज्ञापारमिता
सचेद् कौशिक यावन्तश् चातुर्महाद्वीपके लोकधातौ सर्व सत्त्वाः तेषाम् एकैकः सत्त्व एकैकं सप्त रत्न मयम् तथागत धातु गर्भम् स्तूपं कारयेत् तं च यावज्जीवं दिव्यैः पुष्पैर् दिव्यैर् धूपैर् दिव्यैर् गन्धैर् दिव्यैः माल्यैः दिव्यैः चूर्णैः दिव्यैः वस्त्रैः दिव्यैः छत्रैः दिव्यैः ध्वजैः दिव्याभिः घण्टाभिः दिव्याभिः पताकाभिः समन्तात् च दिव्य दीप मालाभिः बहुविधाभिश् च दिव्याभिः पूजाभिः सत्कुर्यात् गुरुकुर्यात् मानयेत् पूजयेत् अर्चयेत् अपचायेत् तत् किम् मन्यसे कौशिक अपि नु ते सर्व सत्त्वाः ततोनिदानम् बहु पुण्यं प्रसवेयुः शक्र आह बहु भगवन् बहु सुगत

सन्ति खलु पुनः कौशिक अप्रमेया असंख्येयाः सत्त्वाः ये बोधि चित्तम् उत्पादयन्ति बोधि चित्तम् उत्पाद्य बोधि चित्तम् उपबृंहयन्ति बोधि चित्तम् उपबृंहयित्वा बोधाय चरन्ति

अथ ते अन्य तीर्थाः परिव्राजका दूरात् दूरतरम् भगवन्तं प्रदक्षिणीकृत्य तेन एव द्वारेण तेन एव मार्गेण पुनर् एव निष्क्रान्ताः

उद्ग्रहीतव्या मार्ष प्रज्ञापारमिता

न भगवन् ध्यान पारमितायाः वर्णं भाषते न नामधेयं परिकीर्तयति

प्रेक्ष्य वन्दित्वा नमस्कृत्य उद्गृह्य धारयित्वा वाचयित्वा पर्यवाप्य प्रवर्त्य देशयित्वा उपदिश्य उद्दिश्य सु आध्याय्य पुनर् एव स्व भवनानि गच्छन्तु तेषाम् इदम् धर्म दानम् एव दत्तं भवतु इति

अथ खलु शक्रस्य देवानाम् इन्द्रस्य एतत् अभूत् मारो बत अयम् पापीयान् चतुरङ्ग बलकायम् अभिनिर्माय येन भगवान् तेन उपसंक्रामति स्म

अचिन्त्यं स कौशिक कुल पुत्रः वा कुल दुहिता वा ततोनिदानं बहुतरं पुण्यं प्रसवति

तिष्ठन्तु खलु पुनः कौशिक साहस्रे चूलिकायां लोकधातौ सर्व सत्त्वाः यावन्तः कौशिक द्वि साहस्रे मध्यमे लोकधातौ सर्व सत्त्वाः तेषाम् एकैकः सत्त्व एकैकं सप्त रत्न मयम् तथागत धातु गर्भम् स्तूपं कारयेत् तं च यावज्जीवं दिव्यैः पुष्पैः दिव्यैः धूपैः दिव्यैः गन्धैः दिव्यैः माल्यैः दिव्यैः विलेपनैः दिव्यैः चूर्णैः दिव्यैः छत्रैः दिव्यैः ध्वजैर् दिव्याभिः घण्टाभिः दिव्याभिः पताकाभिः समन्तात् च दिव्य दीप मालाभिः बहुविधाभिश् च दिव्याभिः पूजाभिः सत्कुर्यात् गुरुकुर्यात् मानयेत् पूजयेत् अर्चयेत् अपचायेत् तत् किम् मन्यसे कौशिक अपि नु ते सर्व सत्त्वाः ततोनिदानम् बहु पुण्यं प्रसवेयुः शक्र आह बहु भगवन् बहु सुगत

अचिन्त्या सा भगवन् प्रज्ञा परमा अचिन्त्या सा भगवन् प्रज्ञा या कुशल मूलानि सर्वज्ञ ता परिणामेन परिणामयति भगवान् आह तस्मात् तर्हि आनन्द परम त्वात् सा प्रज्ञा पारमिता नामधेयम् लभते यया सर्वज्ञ तायाम् परिणामितानि कुशल मूलानि पारमिता नामधेयम् लभन्ते

प्रेक्ष्य वन्दित्वा नमस्कृत्य उद्गृह्य धारयित्वा वाचयित्वा पर्यवाप्य प्रवर्त्य देशयित्वा उपदिश्य उद्दिश्य सु आध्याय्य पुनर् एव प्रक्रमितव्यं मंस्यन्ते

न शील पारमितायाः न क्षान्ति पारमितायाः न वीर्य पारमितायाः

तस्मात् तर्हि आनन्द सर्वज्ञ ता परिणामित कुशल मूल त्वात् प्रज्ञापारमिता पञ्चानां पारमितानां पूर्वंगमा नायिका परिणायिका

एवम् उक्ते भगवान् शक्रं देवानाम् इन्द्रम् एतत् अवोचत् एवम् एतत् कौशिक एवम् एतत्

यावन्तः कौशिक साहस्रे चूलिकायां लोकधातौ सर्व सत्त्वाः तेषाम् एकैकः सत्त्व एकैकं सप्त रत्न मयम् तथागत धातु गर्भम् स्तूपं कारयेत् तं च यावज्जीवं दिव्यैः पुष्पैः दिव्यैः धूपैः दिव्यैः गन्धैर् दिव्यैः माल्यैः दिव्यैः विलेपनैः दिव्यैः चूर्णैः दिव्यैः वस्त्रैः दिव्यैः छत्रैः दिव्यैः ध्वजैः दिव्याभिः घण्टाभिः दिव्याभिः पताकाभिः समन्तात् च दीप मालाभिः बहुविधाभिश् च पूजाभिः सत्कुर्यात् गुरुकुर्यात् मानयेत् पूजयेत् अर्चयेत् अपचायेत् तत् किम् मन्यसे कौशिक अपि नु सर्व सत्त्वाः ततोनिदानम् बहु पुण्यं प्रसवेयुः शक्र आह बहु भगवन् बहु सुगत