tanuj437/sanskrit-pos-tagged-corpus huggingface dataset:
उद्दीप्यस्व जातवेदो ऽव सेदिं तृष्णां क्षुधं जहि

उप त्वा नमसा इति पुरोनुवाक्या

अथ उपतिष्ठते

स नो जीवेष्व् आ भज दीर्घम् आयुश् च धेहि नः

इह एव एधि धन सनिः इह त्वा समिधीमहि

तृतीयया उद्दीपयति

चतुर्थ्या उपसमादधाति

व्याकरोमि इति गार्हपत्य क्रव्यादौ समीक्षते

यत् त्वा क्रुद्धा इति च ऊम् भूर् भुवः स्वर् जनद् ॐ इत्य् अङ्गिरसां त्वा देवानाम् आदित्यानां व्रतेन आदधे

प्रथमया मन्थति

द्वितीयया जातम् अनुमन्त्रयते

मन्थामि त्वा जातवेदः सु जातम् जातवेदसम्

अप अस्मत् तम उच्छत्व् अप ह्रीत मुखः जह्य् अप दुर्हार्द् दिशः जहि

द्यौर् मह्ना असि भूमिर् भूम्ना तस्यास् ते देव्य् अदितिर् उपस्थे अन्न आदाय अन्नपत्याय आदधत् इति

विश्वहा त इति पूर्णाहुतिं जुहोति

अग्ने गृहपते सु गृहपतिः अहं त्वया अग्ने गृहपतिना भूयासम्

आनन्दिनो मोदमानाः सु वीराः अनामयाः सर्वम् आयुर् गमेम

लक्षणे प्रतिष्ठाप्य उपोत्थाय

सु गृहपतिः त्वं मया अग्ने गृहपतिना भूयाः

अस्थूरि णौ गार्हपत्यानि दीदिहि शतं समा इति

यो नो अग्निर् इति सह कर्त्रा हृदयानि अभिमृशन्ते
तस्मात् यावत् ऋचा यजुषा साम्ना कुर्युः तूष्णीम् तावत् ब्रह्मा आसीत

तस्मात् बह्वृचः एव स्यात्

सा या वाचा संस्क्रियते ताम् अन्ये ऋत्विजः संस्कुर्वन्ति अथ या मनसा ताम् ब्रह्मा

द्वे वै यज्ञस्य वर्तनी

यम् एव अमुम् त्रय्यै विद्यायै तेजः रसम् प्रावृहत् तेन ब्रह्मा ब्रह्मा भवति

ऋग्भिः ग्रहाः गृह्यन्ते

तत् आहुः कियत् ब्रह्मा यज्ञस्य संस्करोति कियत् अन्ये ऋत्विजः इति

अर्धम् हि तत् यज्ञस्य संस्करोति

तत् आहुः यत् ऋचा होता होता भवति यजुषा अध्वर्युः अध्वर्युः साम्ना उद्गाता उद्गाता केन ब्रह्मा ब्रह्मा भवति इति

तत् आहुः किंविदम् किंछन्दसम् ब्राह्मणम् वृणीते इति

एतत् ह वै एकम् अक्षरम् त्रयीम् विद्याम् प्रति प्रति

छन्दोगम् इति एके तथा ह अस्य त्रिभिः वेदैः हविर्यज्ञाः संस्क्रियन्ते इति

एतत् परिसरण अवितरौ वेदौ अत्र भूयिष्ठाः होत्राः आयत्ताः भवन्ति इति

अथ यत्र एनम् ब्रूयुः ब्रह्मन् प्रचरिष्यामः ब्रह्मन् प्रणेष्यामः ब्रह्मन् प्रस्थास्यामः ब्रह्मन् स्तोष्यामः इति वा ॐ इति एतावता प्रसुयात्

अध्वर्युम् इति एके स परिक्रमाणाम् क्षेत्र ज्ञः भवति इति

यस्य एवम् विद्वान् ब्रह्मा भवति

बह्वृचम् इति तु एव स्थितम्

अर्धम् इति ब्रूयात्

वाचा अन्या संस्क्रियते मनसा अन्या
स एतन् निधनम् अपश्यत्

ता अन् अशनाः असृजत

स एतत् साम अपश्यत्

ता अशनायन्तीर् अन्या अन्याम् आदन्

तेन आभ्यः ऽन्नाद्यं प्रायच्छद् वर्षम् एव अपनिधनेन

प्रजापतिः प्रजा असृजत

एतस्य ह वा इदं साम्नः क्रतोर् वर्षति च पर्जन्य उच् च गृह्णाति

स प्रजापतिर् ऐक्षत कथं नु म इमाः प्रजा न अशनायेयुः इति

उद् अह अस्मै गृह्णाति

आ एनम् भार्याः सु हिताः सु हितम् महीयन्ते य एवं वेद

ता यद् एनं प्रजाः सु हिताः आशिता आमहीयन्त तद् आमहीयवस्य आमहीयव त्वम्

वर्षति च ह अस्मै पर्जन्य उच् च गृह्णाति य एवं वेद

अन्नं हि श्रीः

सधमादम् इव एव आसन्

तेन अस्तुत

स यद्य् अतीव वर्षेद् एतद् एव निधनम् उपेयात्

सो ऽशोचत्

ताभ्यो ऽवर्षद् एव न उदगृह्णात्

तत आभ्य उदगृह्णात्

वर्षुको ह अस्मै पर्जन्यो भवति

स यो वृष्टि कामः स्याद् एतेन एव अपनिधनेन स्तुवीत

स ऐक्षत कथं न्व् इमा अहं प्रजाः सृजेय ता मा सृष्टा न अपचायेयुः इति

ता एनम् अन्नं विविदाना न अपाचायन्

तद् उपैत्

स एतत् साम अपश्यत्
स्वस्ति मात्रे इति निशि उपतिष्ठते

तृणानि युग तर्द्मना संपातवन्ति द्वारे प्रचृतति

प्रेतम् पादौ इति अवसस्य

युक्तयोः मा नः देवाः यः ते सर्पः इति शयन शाला उर्वराः परिलिखति

अपामार्ग प्रसूनान् कुद्रीची शफान् पराचीन मूलान्

यत् आयुधम् दण्डेन व्याख्यातम्

पाययति

उपोत्तमेन सुहृदः ब्राह्मणस्य शकृत् पिण्डान् पर्वसु आधाय शकधूमम् किम् अद्य अहर् इति पृच्छति

भद्रम् सु मङ्गलम् इति प्रतिपद्यते

उपस्थाः ते इति त्रीणि ओप्य अतिक्रामति

इन्द्रम् अहम् इति पण्यम् संपातवत् उत्थापयति

आरे अमूः पारे पातम् न ये एनम् परिषीदन्ति

उत्तमेन सारूपवत्सस्य रुद्राय त्रिस् जुहोति

स्वस्ति दाः ये ते पन्थानः इति अध्वानम् दक्षिणेन प्रक्रामति

ऊबध्यम् सम्भिनत्ति निखनति आदधाति
तत् पुनर् नितुन्नम् छन्दो भवति

तद् ऐडम् अच्छावाक साम भवति

तद् यत् पुनर् नितुन्नम् छन्दो भवति रसम् एव अस्याम् एतद् दधति रसस्य एव एषा अनुवृत्तिः

ततो वै स पशून् अवारुन्द्ध

तेन अस्तुत

स एताम् इडाम् उपैत्

पशवो वा इडा

स एतत् साम अपश्यत्

पशवो वा इडा

धीता इव एषा यद् रात्रिः

तद् एतत् पशव्यं साम

तासु श्रौतकक्षम्

यत्र यत्र वै देवाश् छन्दसां रसम् अन्वविन्दंस् तत् पुनर् नितुन्नम् अकुर्वंस् तत् पुनर् अभ्याघ्नन्

अव पशून् रुन्द्धे बहु पशुः भवति य एवं वेद

पशुष्व् एव एतत् प्रतितिष्ठति
स प्रजापतिकानाम् एव तेन देवतानां पुरोधाम् आश्नुत

तस्य एताः यथापूर्वम् अनुसवनं दक्षिणा ददात्य् अष्टौ प्रातस्सवने ददात्य् एकादश माध्यंदिने सवने द्वादश तृतीयसवने ऽनूबंध्यायाम् एकाम्

अथ याम् अनूबंध्यायाम् एकां मित्रावरुणयोर् एव तेन पुरोधाम् आश्नुत

स त्रिवृद् रथन्तर सामा भवति

प्रजापतेर् वा एतद् रूपं यद् अश्वः

देवतानाम् एव पुरोधाम् आश्नुत

अनुसवनम् अश्वं तृतीयशः

अश्वश् चतुस्त्रिंशः

अथ या एकादश माध्यंदिने सवन एकादश रुद्रा रुद्राणाम् एव तेन पुरोधाम् आश्नुत

ब्रह्मणा एव ब्रह्मवर्चसम् ऋध्नोति य एवं वेद

अथ यम् अनुसवनम् अश्वं तृतीयशः प्रजापतेर् एव तेन पुरोधाम् आश्नुत

तद् या अष्टौ प्रातस्सवने ददात्य् अष्टौ वसवो वसूनाम् एव पुरोधाम् आश्नुत

त्रयस्त्रिंशद् वै देवताः

ब्रह्मणा वाव स तद् ब्रह्मवर्चसम् आर्ध्नोत्

ब्रह्म वै त्रिवृद् ब्रह्म रथन्तरम्
शुक्रो ऽसि भ्राजो ऽसि ज्योतिर् असि स्वर् असि

सूरिर् असि वर्चः धाः तनू पानः आयुष्यः कृत्या दूषणः

प्रति तम् अभि चर यो ऽस्मान् द्वेष्टि यं वयं द्विष्मः

दूष्या दूषिर् असि हेत्या हेतिर् असि मेन्या मेनिर् असि

आप्नुहि श्रेयांसम् अति समं क्राम

स्रक्त्यो ऽसि प्रतिसरो ऽसि पुनःसरो ऽसि प्रत्यभिचरणो ऽसि
तत् सत्यम्

तेजसा सोम्य शुङ्गेन सत् मूलम् अन्विच्छ

एवम् एव खलु सोम्यैः अन्नेन शुङ्गेन अपः मूलम् अन्विच्छ

तस्य क्व मूलं स्याद् अन्यत्र अद्भ्यः

तथा सोम्यैः इति ह उवाच

तस्माद् एनं स्वपिति इति आचक्षते

स्वं ह्य् अपि इतस् भवति

तेजसा सोम्य शुङ्गेन सत् मूलम् अन्विच्छ

तद् यथा गोनायो ऽश्वनायः पुरुषनाय इत्य् एवं तत् तेज आचष्ट उदन्या इति

सत् मूलाः सोम्यैः इमाः सर्वाः प्रजाः सत् आयतनाः सत् प्रतिष्ठाः

तद् यथा गोनायो ऽश्वनायः पुरुषनाय इत्य् एवं तद् अप आचक्षते अशनाय इति

भूय एव मा भगवान् विज्ञापयत्व् इति

स यथा शकुनिः सूत्रेण प्रबद्धो दिशं दिशं पतित्वा अन्यत्र आयतनम् अ लब्ध्वा बन्धनम् एव उपश्रयते

स आत्मा

अद्भिः सोम्य शुङ्गेन तेजो मूलम् अन्विच्छ

स्वम् अपि इतस् भवति

तत्र एतत् एव शुङ्गम् उत्पतितं सोम्य विजानीहि

तस्य क्व मूलं स्याद् अन्यत्र अन्नात्

यत्र एतत् पुरुषः स्वपिति नाम सता सोम्य तदा सम्पन्नो भवति

अशना पिपासे मे सोम्य विजानीहि इति

न इदम् अमूलं भविष्यति इति

सत् मूलाः सोम्यैः इमाः सर्वाः प्रजाः सत् आयतनाः सत् प्रतिष्ठाः

अस्य सोम्य पुरुषस्य प्रयतो वाङ् मनसि संपद्यते मनः प्राणे प्राणस् तेजसि तेजः परस्यां देवतायाम्

प्राण बन्धनम् हि सोम्य मन इति

न इदम् अमूलं भविष्यति इति

एवम् एव खलु सोम्य तन् मनो दिशं दिशं पतित्वा अन्यत्र आयतनम् अ लब्ध्वा प्राणम् एव उपश्रयते

यत्र एतत् पुरुषो ऽशिशिषति नाम अपः एव तद् अशितं नयन्ते

अथ यत्र एतत् पुरुषः पिपासति नाम तेज एव तत् पीतं नयते

अद्भिः सोम्य शुङ्गेन तेजो मूलम् अन्विच्छ

तत्र एतत् शुङ्गम् उत्पतितं सोम्य विजानीहि

तत् त्वम् असि श्वेतकेतो इति

स य एषो अणिमा एतत् आत्म्यम् इदं सर्वम्
संततो ह अस्य अभ्यारब्धः अ विस्रस्तः ऽहीनो भवति य एवं विद्वान् अहीनं तनुते

ते स्याम देव वरुण नू ष्टुत इति विमुञ्चति

एकां द्वे न द्वयोः सवनयोः स्तोमम् अतिशंसेत्

तद् यच् चतुर्विंशे ऽहन्न् ऐकाहिकाभिः परिदध्युर् अत्र अह एव यज्ञं संस्थापयेयुर् न अहीन कर्म कुर्युर् अथ यद् अहीन परिधानीयाभिः परिदध्युर् यथा श्रान्तो अ विमुच्यमानः उत्कृत्येत एवम् यजमाना उत्कृत्येरन्न् उभयीभिः परिदध्युः

अपरिमिताभिः तृतीयसवने ऽपरिमितो वै स्वर्गो लोकः स्वर्गस्य लोकस्य आप्त्यै

व्य् अन्तरिक्षम् अतिरद् इत्य् अहीनं युङ्क्त एव इद् इन्द्रम् इति विमुञ्चति

आहं सरस्वतीवतोर् नूनं सा त इत्य् अहीनं युङ्क्ते

तद् यच् चतुर्विंशे ऽहन् युज्यन्ते सा युक्तिर् अथ यत् पुरस्ताद् उदयनीयस्य अतिरात्रस्य विमुच्यन्ते स विमुक्तिः

संततो ह एषाम् यज्ञो भवतीं व्य् ऊ मुञ्चन्ते

दीर्घा अरण्यानि ह वै भवन्ति यत्र बह्वीभिः स्तोमो ऽतिशस्यते

तद् यथा दीर्घ अध्व उपविमोकं यायात् तादृक् तत्
संप्रज्वलयित्वा धिष्णियान् यज्ञायज्ञीयस्य स्तोत्रम् उपाकरोति

उद्गातुर् हिङ्कारं प्रति उद्गात्रा पत्नीम् आ तिसृभ्यः स्तोत्रियाभ्यः संख्यापयति विश्वस्य ते विश्वावतो वृष्णियावत इति

अन्तरेण नेष्टारं धिष्णियं च अग्नीध्रः व्यवसृप्य भक्षयति

अथ एनम् हस्ताभ्यां परिगृह्णाति द्यावापृथिवीभ्यां त्वा परिगृह्णामि इति

प्राचीर् उदीचीर् इत्य् एकेषाम्

अग्नि पीतस्य इति भक्ष मन्त्रम् नमति

भक्षम् आहरन् संप्रेष्यत्य् अग्नीन् नेष्टुर् उपस्थम् आसीद नेष्टः पत्नीम् उदानय उन्नेतर् होतृ चमस मुख्यान् चमसान् उन्नय होतृ चमसे ध्रुवाय अवकाशम् कुरु सर्वं राजानं चमसेषु उन्नय दशाभिः कलशौ मृष्ट्वा न्युब्ज उद्गात्रा पत्नीं संख्यापय अपः उपप्रवर्तय इति

स कर्ण प्रावृताः भवन्त्य् ऋत्विजो यजमानश् च आविस् इव नाभिं दर्शयन्तः

यत्र अभिजानाति स्वादुष् किल अयम् मधुमाꣳ उत अयम् इति तद् उभयतोमोदं प्रतिगृणाति मदा मोद इव मोदा मोद इव इति आ व्याहावात्

हरति विश्वे त्वा देवा वैश्वानराः प्र च्यावयन्त्व् इति

प्राचीर् उपप्रवर्तयत्य् उदीचीर् वा

दक्षिणं नग्नं कृत्वा ऊरुम् पत्न्य् ऊरुणा पन्नेजनीर् आ तिसृभ्य उपप्रवर्तयत्य् अगन् देवान् इत्य् अनुवाकेन वङ्क्षणान् आविष्कुर्वती

परिहिते स्तोत्रे शस्त्रम् उपाकरोति

यथाचोदितं कुर्वन्ति
चर्मणि त्रिर् विक्रमयति विष्णोर् इति प्रतिमन्त्रम्

सहस्रे वा

रथवाहणस्य दक्षिणे ऽन्ते शतमानाव् आसजति वृत्तौ

उत्तरवेदिं हृत्वा पयस्यया प्रचरति प्राक् स्विष्टकृतः

कण्डूयन्या अभिषेकेण प्रलिम्पते प्र पर्वतस्य इति

वाजपेय वत् रथम् अवहृत्य दक्षिणस्यां वेदि श्रोणौ युनक्ति पूर्ववन् मित्रावरुणयोर् इति चतुर्भिः

शालाया दक्षिणतो ऽपप्रवते यन्ता

स इषुकम् धनुः प्रयच्छति

शौनःशेपं च प्रेष्यति

अनुवर्त्मम् औदुम्बरीं शाखाम् उपगूहति

पूर्वाग्नि वहनम् च स अग्नि

भूमिम् अवेक्षते पृथिवि मातर् इति

जिनानि इमाः कुर्व इमा इति च आह

इन्द्रस्य वाम् इत्य् अवहरते बाहू पयस्यायां व्याघ्र चर्म देशे स्थितायाम्

आग्नीध्रीये पालाशेन शेषान् जुहोति रुद्र यत् त इत्य् उत्तर अर्धे

आसने च

तावत् भूयः वा गो स्वामिने दत्त्वा पूर्वेण यूपं परीत्य अन्तःपात्य देशे स्थापयति मा त इति

पालाशे शेषान् आसिच्य पुत्राय प्रयच्छति प्रियतमाय इदम् मे कर्म इदम् वीर्यं पुत्रो ऽनुसंतनोत्व् इति

अव्यथायै त्वा इति सुन्वन्न् आरोहति

उपस्पृशति शतमानाव् इयद् असि इति

गवां शतम् अधिकं वा स्वस्य आहवनीयस्य उत्तरतस् स्थापयति

अग्नये गृहपतय इति चत्वारि रथ विमोचनीयानि जुहोति प्रतिमन्त्रम्

दक्षिणापथेन यात्वा अपरेण चात्वालं स्थापयति

मरुताम् इति दक्षिण धुर्यम् प्राजति

गवां मध्ये स्थापयत्य् आपाम इति

धनुः आर्त्न्या उपस्पृशति गां यजमानः सम् इन्द्रियेण इति

अनस् तत् कर्म

होता अध्वर्यू हिरण्मय्योः कशिपुनोर् उपविष्टौ
सारित प्रतिसारितात् अनुसारितस्य विशेषम् आह अनु इत्यादि

तु पुनः स्वच्छः प्रधान संस्कारैः संस्कृतः सूतः अनुसारितेन समः त्रिगुण बीजेन सारितः अनुसारितः तेन तुल्यो यदि स्यात् सः च लक्ष वेधी स्यात्

एवं स्व इच्छा अतिस्वच्छ वृद्धौ वेधस्य अपि वृद्धिः स्यात् इति रहस्यम्

एवं प्रतिसारितः सूतः समेन सारितो अयुत वेधी स्यात्
ततः शुभानि कर्माणि चिन्तयानः पुनः पुनः

सर्व रत्न मयैः दिव्यैः नाना ध्वज समाकुलैः

मार्कण्डेय उवाच

गवां शत सहस्रेभ्यः दद्यात् एकाम् पयस्विनीम्

स्त्री सहस्र आवृते रम्ये मन्दाकिन्याः तटे शुभे

तस्मात् सर्वेषु दानेषु गो दानम् तु विशिष्यते

वासांसि च महार्हाणि रत्नानि विविधानि च

यत्र असौ लभते जन्म सा गौः तस्य अभिजायते

आर्तानां हि दरिद्राणां निश्चित व्यवसायिनाम्

गीत वाद्य विनिर्घोषैः प्रसुप्तः प्रतिबुध्यते

गुणवान् वित्त सम्पन्नः भवति इह न संशयः

सिद्ध चारण गन्धर्वैः पूज्यते दिवि दैवतैः

निमित्तेषु च सर्वेषु हि अप्रमत्तः भवेत् द्विजः

स्व कार्ये पितृ कार्ये वा देवता अभ्यर्चने अपि वा

उत्तरान् सः कुरून् प्राप्य मोदते कालम् अक्षयम्

कर्मणा मनसा वाचा धर्म सत्य प्रतिष्ठितः

सर्व काम फलाः वृक्षा मही यत्र हिरण्मयी

स्थानम् उक्तम् प्रयागं तु न आख्येयम् तु कदाचन

न च पश्यति तं घोरं नरकं तेन कर्मणा

सुवर्ण मणि मुक्ताः च यदि वा अन्यत् परिग्रहम्

मोदते ऋषिभिः सार्धं सु कृतेन इह कर्मणा

गङ्गा यमुनयोः मध्ये यः तु प्राणान् परित्यजेत्

व्याधितो यदि वा दीनो वृद्धो वा अपि भवेत् नरः

सा गौः तस्मै प्रदातव्या गङ्गा यमुना संगमे

ऋषयो मुनयः सिद्धाः तत्र लोके स गच्छति

ब्रह्म लोकम् अवाप्नोति वदन्ति ऋषि पुंगवाः

प्रयागे श्रोत्रियं सन्तं ग्राहयित्वा यथाविधि

कपिलां पाटला वर्णाम् यः तु धेनुं प्रयच्छति

दुर्गमे विषमे घोरे महापातक सम्भवे

शृणु राज्ञ् प्रयागस्य माहात्म्यं पुनर् एव तु

हिरण्य रत्न सम्पूर्णे समृद्धे जायते कुले

गङ्गा यमुनयोः मध्ये यः तु गां सम्प्रयच्छति

दीप्त काञ्चन वर्ण आभैः विमानैः सूर्य संनिभैः

ततः स्वर्गात् परिभ्रष्टः क्षीण कर्मा _ च्युतः

देश स्थः यदि वा अरण्ये विदेश स्थः अथवा गृहे

ततः स्वर्गात् परिभ्रष्टः जम्बूद्वीप पतिः भवेत्

गन्धर्व अप्सरसाम् मध्ये स्वर्गे क्रीडति मानवः

स्वर्ण शृङ्गीम् रौप्य खुराम् कांस्य दोहाम् पयस्विनीम्

सफलं तस्य तत् तीर्थम् यथावत् पुण्यम् आप्नुयात्
स ह उवाच असुरेषु एव श्रीः स्याद् असुरेष्व् ईशा स्वर्गम् उ त्वां लोकं गमयेयम् इति

स ह उवाच देवेष्व् एव श्रीः स्याद् देवेष्व् ईशा स्वर्गम् उ त्वां लोकं गमयेयम् इति

स ह उवाच पितृष्व् एव श्रीः स्यात् पितृष्व् ईशा स्वर्गम् उ त्वां लोकं गमयेयम् इति

अथ ह उवाच उशनसम् काव्यं यन् मे त्वम् उद्गायेः किं ततस् स्याद् इति

बम्बेन आजद्विषेण पितरो दक्षिणतो ऽयं त उद्गायत्व् इत्य् उशनसा काव्येन असुराः पश्चाद् अयं त उद्गायत्व् इत्य् अयास्येन आङ्गिरसेन मनुष्या उत्तरतो ऽयं त उद्गायत्व् इति

स ह उवाच बृहस्पतिं यन् मे त्वम् उद्गायेः किं ततस् स्याद् इति

स ह उवाच देवान् एव देव लोके दध्याम् मनुष्यान् मनुष्य लोके पितॄन् पितृ लोके नुदेय अस्मात् लोकात् असुरान् स्वर्गम् उ त्वां लोकं गमयेयम् इति

शर्यातो वै मानवः प्राच्यां स्थल्याम् अयजत

अथ ह उवाच अयास्यम् आङ्गिरसं यन् मे त्वम् उद्गायेः किं ततस् स्याद् इति
उत ग्नाः व्यन्तु देव पत्नीः इन्द्राणी अग्नायी अश्विनी राज्

आ रोदसी वरुणानी शृणोतु

व्यन्तु देवीः यः ऋतुः जनीनाम्

देवानाम् पत्नीः उशतीः अवन्तु नः

प्रावन्तु नः तुजये वाजसातये
उपश्वस इत्य्

पृथग् रूपाणि इति अवक्षिणतीम्

यो मनुष्याणां तं ब्राह्मणान् भोजयति

तांस् त्रेधा भाग इति व्रीहि राशिषु निदधाति

ओषधीर् दान्तु पर्वन्न् इत्य् उपरि पर्वणां लुनाति

प्रतिदिशं ध्रुवा इयम् विराड् इत्य् उपतिष्ठन्ते

अंसध्रीम् इत्य् उपदधाति

गृहाण ग्रावाणाव् इत्य् उभयं गृह्णाति

साकं सजातैर् इति व्रीहीन् उलूखल आवपति

इयं ते धीतिर् वर्ष वृद्धम् इति शूर्पं गृह्णाति

प्र यच्छ पर्शुम् इति दर्भ आहाराय दात्रं प्रयच्छति

उरुः प्रथस्व उद्योधन्ती इति श्रपयति

उप स्तृणीहि इति आज्येन उपस्तृणाति

यो देवानां तम् अग्ने सहस्वान् इति दक्षिणं जान्व् आच्य अपराजिता अभिमुखः प्रह्वो वा मुष्टि प्रसृत अञ्जलिभिः कुम्भ्यां निर्वपति

वनस्पते स्तीर्णम् इति बर्हिषि पात्रीं निदधाति

तेषां यः पितॄणां तं श्राद्धं करोति

शुद्धाः पूताः पूताः पवित्रैर् इति पवित्रे अन्तर्धाय

ऊर्ध्वं प्रजां विश्व व्यचाः इत्य् उदूहन्तीम्

उपास्तरीर् इत्य् उपस्तीर्णाम् अनुमन्त्रयते

उदकम् आसिञ्चति

नवं बर्हिर् इति बर्हि स्तृणाति

आदिष्टानां प्रयच्छति

अनेन कर्मणा ध्रुवान् इति प्रथमं वृणीते

त्रयो वरा इति त्रीन् वरान् वृणीष्व इति

चतसृभिर् उद पात्रम् अनुपरियन्ति

अग्ने चरुर् इत्य् अधिश्रयति

पुनर् आ यन्तु शूर्पम् इत्य् उद्वपति

तान् सप्त मेधान् इति स अपत्यौ अभिमृशतः

प्राचीं प्राचीम् इति मन्त्र उक्तम्

दर्भ अग्राभ्याम् चर्म हविः सम्प्रोक्षति

पिता इव पुत्रान् इत्य् अवरोह्य भूमिं तेन उदक अर्थान् कुर्वन्ति

कुम्भ्या वा चतुः

ब्रह्मणा शुद्धाः संख्याता स्तोका इत्य् आपस् तासु निक्त्वा तण्डुलान् आवपति

एतौ ग्रावाणाव् अयं ग्रावा इति उलूखल मुसलम् शूर्पं प्रक्षालितं चर्मणि आधाय

अग्निः पचन्न् इति पर्यादधाति

पृथिवीं त्वा पृथिव्याम् इति कुम्भीम् आलिम्पति
सोमः राजा वरुणः अश्विना यमः पूषा अस्मान् परि पातु मृत्योः

वर्म मे द्यावा पृथिवी वर्म अहर् वर्म सूर्यः वर्म मे विश्वे देवाः क्रन्

यत् तनूषु अनह्यन्त देवाः द्वि राज योधिनः इन्द्रः यत् चक्रे वर्म तत् अस्मान् पातु विश्वतस्

यानि चकार भुवनस्य यः पतिः प्रजापतिः मातरिश्वा प्रजाभ्यः प्रदिशः यानि वसते दिशः च तानि मे वर्माणि बहुलानि सन्तु

अप नि अधुः पौरुषेयम् वधम् मत् इन्द्र अग्नी धाता सविता बृहस्पतिः
तद् आहुः कस्मात् सौम्य एव अध्वरे प्रवृताहुती जुह्वति न हविः यज्ञे इति

अत्र अग्निः सर्वेषु हविःषु भागी भवति

पाथः पितरः

धाम वै देवा यज्ञस्य अभजन्त

तस्माद् अ च्युतः भवति

अथ एषा एव कृत्स्ना देव यज्या यत् सौम्यो ऽध्वरः

तस्मात् सौम्य एव अध्वरे प्रवृताहुती जुह्वति न हविः यज्ञे इति

यत् ते वाचो मधुमत्तमं तस्मिन् नो ऽद्य धाः स्वाहा सरस्वत्या इति पुरस्तात् स्वाहाकारेण जुहोति

मनसा उत्तराम्

वाचं तद् उत्सृजते

तस्माद् इति ब्रूयात्

पितृ देवत्यम् पयः

सो वै पयः भाजनः

अकृत्स्ना एव वा एषा देव यज्या यत् हविः यज्ञः

जुष्टो वाचो भूयासं जुष्टो वाचस्पतेर् देवि वाक्
व्यानाय त्वा इति त्रिस् संलिख्य उदञ्चम् वाणम् प्रोहेत् ब्राह्मणम् उक्त्वा इमम् उल्लिखन् आस्व इति

रोहितेन आनडुहेन उत्तर लोम्ना चर्मणा पिहितः स्यात्

तम् अभिमृशेत् वदः वद वदावदी वदः वद उरुः पृथुः सुगः सुगन्त्वः कर्मः करणः करः करस्युः अभीषाह् च अभीषाही च अभिमाति हः च अभिमाति हा च सासहिः च सहीयान् च सहस्वान् च सहमानः च उद्वयाः च बृहत् वयाः च स वयाः च बृहत् वयाः च ऐन्द्रीम् वाचम् बृहतीम् विश्व रूपाम् शतायुषीम् प्रवद देव वाण इति

मूलतः या स्वयम् वक्रा सा इन्द्रणता

शिथिलान् तन्तून् आयच्छेत् एभिः नः वाण तन्तुभिः शतम् राद्धीः इह आवद अरात्स्म सर्वे अतार्ष्म जीवाः ज्योतिः अशीमहि इति

तस्य दशसु पश्चात् छिद्रेषु दश दश तन्त्र्यः बद्धाः स्युः मौञ्ज्यः दार्भ्यः वा

त्रिषु इति शाण्डिल्यः चतुस्त्रिंशत् मध्यमे त्रयस्त्रिंशतौ अभितस् इति
तं तं प्रजाश् च पशवश् च अनूपतिष्ठन्ते

रिणक्त्य् आत्मानं रिणक्ति यजमानम्

अत्र एव एनम् यथा कामयेत तथा कुर्यात्

त्रयो वै वषट्काराः

तस्मात् स भ्रातृव्यवता वषट्कृत्यः

पापीयांसम् एव एनम् तत् करोति

यं कामयेत श्रेयान् स्याद् इति नीचैस्तराम् अस्य ऋचम् ब्रूयाद् उच्चैस्तरां वषट्कुर्यात्

वज्रो धामच्छद् रिक्तः

श्रिय एव एनम् तत् श्रियम् आदधाति

तं तं प्रहरति द्विषते भ्रातृव्याय वधं यो ऽस्य स्तृत्यस् तस्मै स्तरीतवे

पापीयान् वषट्कर्ता भवति पापीयान् यस्मै वषट्करोति

तस्मात् तस्य आशाम् न इयात्

यं कामयेत यथा एव अन् ईजानः ऽभूत् तथा एव ईजानः स्याद् इति यथा एव अस्य ऋचम् ब्रूयात् तथा एव अस्य वषट्कुर्यात्

किं स्वित् स यजमानस्य पाप भद्रम् आद्रियेत इति ह स्म आह यो ऽस्य वषट्कर्ता भवति

समानम् एव एनम् तत् करोति

यं कामयेत पापीयान् स्याद् इत्य् उच्चैस्तराम् अस्य ऋचम् ब्रूयान् नीचैस्तरां वषट्कुर्यात्

अथ येन एव षड् अपराध्नोति स रिक्तः

तस्मात् स प्रजा कामेन पशु कामेन वषट्कृत्यः
अत्र एतत् पूर्णपात्रम् अन्तर्वेदि निनयति

अथ स्रुचि चतुर्गृहीतं गृहीत्वा स्रुचा पञ्चमीं जुहोति आपो देवीर् बृहतीर् विश्व शम्भुवः द्यावापृथिवी उर्व् अन्तरिक्षम् बृहस्पतिर् नो हविषा वृधातु स्वाहा इति

अथ प्रतिप्रस्थाता पत्न्यै प्रयच्छति कुम्बं च कुरीरं च वासश् च योक्त्रं च शङ्कुं च

अथ अग्रेण आहवनीयम् पर्याहृत्य यजमानाय प्रयच्छति कृष्णाजिनं च कृष्णविषाणां च वासश् च मेखलां च औदुम्बरम् दण्डं पञ्चमम् उष्णीषं षष्ठम्

विश्वे राय इषुध्यसि द्युम्नं वृणीत पुष्यसे स्वाहा इति
वास्तोष्पत इति द्वे

स त्वं नो अग्ने

एवं विहितं संवत्सरे संवत्सरे वास्तुशमनम्

अपैतु मृत्युर् अमृतं न आगन् वैवस्वतो नो अभयं कृणोतु

इमं मे वरुण

इति च अत्र एके जय अभ्यातानान् राष्ट्रभृत इति उपजुह्वति यथा पुरस्तात्

पर्णं वनस्पतेर् इव अभि नः शीयतां रयिः सचतां नः शचीपतिः

यद् अस्य कर्मणो ऽत्यरीरिचम्

अजरासस् ते सख्ये स्याम पिता इव पुत्रान् प्रति नो जुषस्व

स्वाहा

परं मृत्यो अनुपरेहि पन्थां यः ते स्व इतरो देव यानात्

इदम् ऊ नु श्रेयो वसानम् आगन्म यद् गो जित् धन जित् अश्व जित् यत्

त्वं नो अग्ने

त्वम् अग्ने अयामि

पर्णं वनस्पतेर् इव अभि नः शीयतां रयिः सचतां नः शचीपतिः

वास्तोष्पते प्रतरणो न एधि गय स्फानः गोभिर् अश्वेभिर् इन्दो

स्वाहा

स्वाहा

वास्तोष्पते

ब्राह्मणान् अन्नेन परिविष्य पुण्य अहम् स्वस्त्ययनम् ऋद्धिम् इति वाचयित्वा

तत् त्वा यामि

स्वाहा
अथ तथा एव कूर्चाभ्यां परिगृह्य उपस्तरणीयाः आप इति प्राह

आचान्ताय अपावृत्ताय तथा एव कूर्चाभ्यां परिगृह्य अपिधानीयाः आप इति प्राह

अथ ऋत्विग्भ्यः कर्मणि कर्मणि ददाति

त्रिर् आचामेत् त्रिः परिमृजेत्

तं प्रदक्षिणं पर्यस्य उदञ्च् आवृत्तः उपविशति

मम पद्याय विराज इति

घृतं तृतीयं स त्रिवृत्

एकां होतृकेभ्यः

ता अभिमन्त्रयते आपः पाद अवनेजनीः द्विषन्तं नाशयन्तु मे

संवत्सर पर्यागतेभ्यः एतेभ्य एवं कुर्यात् विवाहे वराय

नाना महर्त्विग्भ्यो गाः प्राह

तेन आह मधुनो मधव्येन परमेण अन्नाद्येन वीर्येण परमो अन्न आदः मधव्यो ऽसानि इति

विपरीतम् इत्य् एके

ताम् अनुमन्त्रयते गौर् असि अपहत पाप्मा अप पाप्मानं नुद मम च अमुष्य च इत्य् उपवेत्तुर् नाम गृह्णाति

तम् उभाभ्यां हस्ताभ्यां प्रतिगृह्णाति देवस्य त्वा सवितुः प्रसवे ऽश्विनोर् बाहुभ्यां पूष्णो हस्ताभ्यां प्रतिगृह्णामि इति

प्राक् मधुपर्कात् अलंकरणम् एके समामनन्ति

ताः पिबति अमृतोपस्तरणम् असि इति

त्रिः प्राश्य त्रिर् अनुपिबेत् शेषम् च कुर्यात्

अतिशिष्टाः पराञ्चः निनीयमानाः अनुमन्त्रयते समुद्रं वः प्रहिणोमि अक्षिताः स्वां योनिम् अपि गच्छत

अवनेक्तुः पाणी संमृशति मयि महो मयि भगो मयि भर्गो मयि यशः इति

अपो व्रीहिभिर् यवैर् वा समुदायुत्य तथा एव कूर्चाभ्यां परिगृह्य अर्हणीयाः आप इति प्राह

द्वौ अन्यौ परिग्रहणीयौ कूर्चौ

पिबतु उदकम् तृणानि अत्त

एकधनं पष्ठौहीं दम्याव् इत्य् एके

सर्वेभ्यो वा एकाम् अविभव त्वात्

यः प्राह तस्मा उपाकरोत्य् एक देशम् वपायै जुहोति अग्निः प्रथमः प्राश्नातु स हि वेद यथा हविः

ताः पिबति अमृतापिधानम् असि इति

यद् द्वितीयं तत् चतुर्थम् स चतुर्वृत्

ॐ उत्सृजत इति

यावन्त ऋत्विजस् तावन्ति कांस्यानि पात्राणि स अपिधानानि तावतः कूर्चान्

य आत्मनः श्रेयांसम् इच्छेत् तस्मै शेषं दद्याद् इति

दधि पयो वा द्वितीयं स द्विवृत्

अथ अपः उपस्पृश्य मयि इन्द्रियम् वीर्यम् इत्य् उरस् प्रति आत्मानम् प्रत्यभिमृशते

अरिष्टम् अस्माकं कृणोत्व् असौ ब्राह्मणो ब्राह्मणेषु इति

यस्यै गोः पयश् चमसः स्रग् अलंकरणीयं च इति

आवेद्य अर्घ्यम् कुर्यात्

नियमात् पत्नी यजमानौ धावयतः

तद् अभिमन्त्रयते भूतं सु भूतम् सा विराट् तन् मा तन् मे ऽशीय तन् म ऊर्जं वा ॐ कल्पयत इति

दधि मधु घृतम् आपः पयो वस्त्र युगानि कुण्डल युगानि

अस्मिन् कुले ब्रह्मवर्चस्य् असानि इति

तं मा प्रियं प्रजानां कुरु अधिपतिम् पशूनाम् इति

एक देशम् अञ्जलौ आनीयमानम् अनुमन्त्रयते विराजो ऽसि विराजो दोहम् अशीय

आरण्येन वा मांसेन

पुरस्ताद् वा एनम् प्रत्यञ्चम् उपोहते राष्ट्रभृद् अस्य आचार्य आसन्दी मा त्वद् योषम् इति

प्र णु वोचं चिकितुषे जनाय मा गाम् अनागाम् अदितिं वधिष्ट

अथ अस्मै उद पात्रम् आदाय कूर्चाभ्यां परिगृह्य पाद्या आप इति प्राह

सिद्धे भूतम् इति प्राह

वर्षीयसा तेजस् मयेन अपिधाय नाना पुरुषाः अर्घ्य द्रव्याणि आददते अन्वग्

अच्छिद्रः प्रजया भूयासं मा परा असेचि मद् पयः इति

स्त्री प्रक्षालयति पुमान् अभिषिञ्चति

तया तम् आविश यो ऽस्मान् द्वेष्टि यं च वयं द्विष्मः इति

उत्तर पूर्वे देशे ऽगारस्य प्राच् कूलान् दर्भान् संस्तीर्य तेष्व् अर्घ्य द्रव्याणि संसादयति

वरणे अग्न्याधेय प्रभृतिषु च एषाम् ऋत्विजम् स्मरेत्

एक देशम् उपहरति तत् प्राश्नाति अग्निः प्रथमः प्राश्नातु स हि वेद यथा हविः

तत् प्राश्नाति विराज् असि विराज् अन्नम् विराड् विराजो मयि धेहि इति

दक्षिणं पादं पूर्वं ब्राह्मणाय प्रसारयति

त्रिर् आचमेत् त्रिः परिमृजेत्

अशक्तौ पिष्ट अन्नम् संसिध्येत्

तेषु भुक्तवत्सु अन्नम् अस्मै उपहरति

स्वयं शूद्राय

आचान्ताय अपावृत्ताय तथा एव कूर्चाभ्यां परिगृह्य अर्घ्ये इति प्राह मधुपर्क इति वा

आपः पञ्चमीः स पाङ्क्तः
तास्व् अहतानि बहुगुणान्य् उत्तर दशानि वासांस्य् आस्तीर्य तेषु ऋत्विजः प्राञ्च् मुखाः उपविशन्ति

पवित्रे कृत्वा तूष्णीं संस्कृताभिर् अद्भिर् उत्तानानि पात्राणि कृत्वा प्रोक्ष्य कूर्चे कांस्यं निधाय तिरस् पवित्रम् मधु आनयति

चतुरो नाना गोत्रान् ब्राह्मणान् भोजयत इति एव ब्रूयात्

तस्याम् उत्सृष्टायां मेषम् अजम् वा आलभते

अथ यद् उत्स्रक्ष्यन् भवति ताम् अनुमन्त्रयते गौर् धेनु भव्या माता रुद्राणां दुहिता वसूनां स्वसा आदित्यानाम् अमृतस्य नाभिः

न तु एव अमांसः ऽर्घ्यः स्यात्

महयेद् ऋत्विजम् आचार्यं च आत्मानम् वा एष महयति यः सं ऋत्विजम् आचार्यं च महयत्य् एवम् एवंव्रता वा आत्यन्तिकाः स्युः पतितो अन् अनूचानः इति निमित्तानि
ओजो दासस्य दम्भय

म्लापयामि भ्रजः शिभ्रं वरुणस्य व्रतेन ते

यथा शेपो अपायातै स्त्रीषु च असत् अनावयाः

वयं तद् अस्य संभृतं वस्व् इन्द्रेन वि भजामहै

अवस्थस्य क्लदीवतः शाङ्कुरस्य नितोदिनः
तत् आहुः यस्य अग्नयः अन्यैः अग्निभिः संसृज्येरन् का तत्र प्रायश्चित्तिः इति

सा तत्र प्रायश्चित्तिः

सः अग्नये वीतये अष्टाकपालम् पुरोﾱआशम् निर्वपेत्

स यदि अनुपश्येत् उदूह्य पूर्वम् अपरम् निदध्यात्

तस्य याज्या अनुवाक्ये अग्ने आयाहि वीतये यः अग्निम् देव वीतये इति

आहुतिम् वा आहवनीये जुहुयात् अग्नये अग्निवते स्वाहा इति

आहुतिम् वा आहवनीये जुहुयात् अग्नये वीतये स्वाहा इति

तत् आहुः यस्य सर्वे एव अग्नयः मिथस् संसृज्येरन् का तत्र प्रायश्चित्तिः इति

तस्य याज्या अनुवाक्ये अक्रन्दत् अग्निः स्तनयन् इव द्यौः अध यथा नः पितरः परासः इति

आहुतिम् वा आहवनीये जुहुयात् अग्नये विविचये स्वाहा इति

सः अग्नये विविचये अष्टाकपालम् पुरोﾱआशम् निर्वपेत्

स तत्र प्रायश्चित्तिः

यदि उ न अनुपश्येत् सः अग्नये अग्निवते अष्टाकपालम् पुरोﾱआशम् निर्वपेत्

आहुतिम् वा आहवनीये जुहुयात् अग्नये क्षामवते स्वाहा इति

सा तत्र प्रायश्चित्तिः

तस्य याज्या अनुवाक्ये अग्निना अग्निः समिध्यते त्वम् हि अग्ने अग्निना इति

सा तत्र प्रायश्चित्तिः

सः अग्नये क्षामवते अष्टाकपालम् पुरोﾱआशम् निर्वपेत्

तत् आहुः यस्य अग्नौ अग्निम् उद्धरेयुः का तत्र प्रायश्चित्तिः इति

तस्य याज्या अनुवाक्ये स्वर् न वस्तोः उषसाम् अरोचि त्वाम् अग्ने मानुषीः ईडते विशः इति
एता एव देवताः पुंसः कुम्भं वैश्रवणम् ईशानं च यजेत

याम् एव द्वितीयां रात्रिं कन्यां विवाहयिष्यन् स्यात् तस्यां रात्र्याम् अतीते निशा काले नवां स्थालीम् आहृत्य पयसि स्थालीपाकं श्रपयित्वा सर्व गन्धैः फल उत्तरैः स शिरस्काम् स्नापयित्वा अहतेन वाससा प्रच्छाद्य स्थालीपाकस्य जुहोत्य् अग्नये सोमाय मित्राय वरुणाय इन्द्राय उदकाय भगाय अर्यम्णे पूष्णे त्वष्ट्रे राज्ञे प्रजापतय इति