tanuj437/sanskrit-pos-tagged-corpus huggingface dataset:
अग्रेण आहवनीयम् ब्रह्म यजमानौ प्रपद्येते

पाद उपहतम् प्रक्षालयेत्

तेषु काले काल एव दर्भान् संस्तृणाति

न मन्त्रवता यज्ञाङ्गेन आत्मानम् अभिपरिहरेत्

संस्थिते च संचरो अन् उत्कर देशात्

दक्षिणेन आहवनीयम् ब्रह्म आयतनम् तद् अपरेण यजमानस्य

एवं छेदन भेदन खनन निरसन पित्र्य राक्षस नैरृत रौद्र अभिचरणीयेषु

ततः कर्तारो यजमानः पत्नी च प्रपद्येरन्

तथा अपवर्गः

अ चात्वाले आहवनीय उत्करौ

जघनेन गार्हपत्यं पत्न्याः

अथ यद्य् एनम् अभिवर्षति

जघनेन आहवनीयम् इत्य् एके

उत्तरत उपचारो विहारः

उत्कर आग्नीध्रस्य

अभ्यन्तराणि यज्ञाङ्गानि

यज्ञाङ्गेभ्य आज्यम् आज्यात् हवींषि हविर्भ्यः पशुः पशोः सोमः सोमाद् अग्नयः

उत्तरां श्रोणिम् उत्तरेण होतुः

एकैकस्य च उद कमण्डलुः उपात्तः स्याद् आचमन अर्थः

अ बद्धम् मनो दरिद्रं चक्षुः सूर्यो ज्योतिषां श्रेष्ठो दीक्षे मा मा हासीर् इति

विपरीतं पित्र्येषु

अमेध्यं दृष्ट्वा जपति

प्रत्यक् मुखः सव्यम्

न अ प्रोक्षितम् अ प्रपन्नम् क्लिन्नं काष्ठं समिधं वा अभ्यादध्यात्

उन्दतीर् बलं धत्त ओजः धत्त बलं धत्त मा मे दीक्षां मा तपो निर्वधिष्ट इति

प्राच् मुखः चेद् दक्षिणम् अंसम् अभिपर्यावर्तेत
श्री राजा उवाच

पुरा एव पुंसा अवधृतः धरा ज्वरः भवद्भिः अंशैः यदुषु उपजन्यताम्

यदि असौ न निवर्तेत न अपराधः ऽस्ति देहिनः

अग्नेः यथा दारु वियोग योगयोः अदृष्टतः अन्यत् न निमित्तम् अस्ति

उग्रसेनं च पितरं यदु भोज अन्धक अधिपम्

एवं विमृश्य तं पापं यावत् आत्म निदर्शनम्

प्राप्तं कालं प्रतिव्योढुम् इदम् तत्र अन्वपद्यत

गिरं समाधौ गगने समीरितां निशम्य वेधाः त्रिदशान् उवाच ह

श्री शुकः उवाच

अष्टमात् युवयोः गर्भात् मृत्युः मे विहितः किल

रश्मीन् हयानाम् जग्राह रौक्मै रथ शतैः वृतः

स्वप्ने यथा पश्यति देहम् ईदृशम् मनोरथेन अभिनिविष्ट चेतनः

आदिष्टा प्रभुणा अंशेन कार्य अर्थे सम्भविष्यति

यथा तृण जलौका एवम् देही कर्म गतिम् गतः

इति उक्तः स खलः पापो भोजानां कुल पांसनः

स्वसुः वधात् निववृते कंसः तद् वाक्य सार विद्

एवं हि जन्तोः अपि दुर्विभाव्यः शरीर संयोग वियोग हेतुः

एतत् कंसाय भगवान् शशंस अभ्येत्य नारदः

स कथं भगिनीं हन्यात् स्त्रियम् उद्वाह पर्वणि

भगिनीं हन्तुम् आरब्धम् खड्ग पाणिः कचे ऽग्रहीत्

जगाम स त्रिनयनः तीरम् क्षीर पयोनिधेः

अर्पयामास कृच्छ्रेण सो अनृतात् अति विह्वलः

दासीनां सुकुमारीणां द्वे शते समलंकृते

अद्य वा अब्द शत अन्ते वा मृत्युः वै प्राणिनां ध्रुवः

निर्बन्धं तस्य तं ज्ञात्वा विचिन्त्य आनकदुन्दुभिः

न हि अस्याः ते भयं सौम्य यत् वै सा आह अशरीर वाच्

तत्र अंशेन अवतीर्णस्य विष्णोः वीर्याणि शंस नः

पिबन्तं त्वद् मुख अम्भोज च्युतम् हरि कथा अमृतम्

जातं जातम् अहन् पुत्रम् तयोः अजन शङ्कया

ब्रह्मा तत् उपधार्य अथ सह देवैः तया सह

यतो यतो धावति दैव चोदितम् मनो विकार आत्मकम् आप पञ्चसु

देवक्या गर्भ सम्भूतम् विष्णुं च स्व वधम् प्रति

घ्नन्ति हि असुतृपः लुब्धा राजानः प्रायशो भुवि

सुता मे यदि जायेरन् मृत्युः वा न म्रियेत चेत्

देह अन्तरम् अनुप्राप्य प्राक्तनं त्यजते वपुः

कीर्तिमन्तं प्रथम जम् कंसाय आनकदुन्दुभिः

शूरसेनो यदु पतिः मथुराम् आवसन् पुरीम्

हन्तुं न अर्हसि कल्याणीम् इमाम् त्वं दीन वत्सलः

प्रत्यर्च्य कृष्ण चरितम् कलि कल्मष घ्नम् व्याहर्तुम् आरभत भागवत प्रधानः

एवं स्व माया रचितेषु असौ पुमान् गुणेषु राग अनुगतः विमुह्यति

कस्मात् मुकुन्दः भगवान् पितुः गेहात् व्रजम् गतः

पुत्रान् प्रसुषुवे च अष्टौ कन्यां च एव अनुवत्सरम्

आश्वास्य च महीं गीर्भिः स्व धाम परमं ययौ

पथि प्रग्रहिणं कंसम् आभाष्य आह अशरीर वाच्

देवकीं वसुदेवं च निगृह्य निगडैः गृहे

दृष्ट श्रुताभ्याम् मनसा अनुचिन्तयन् प्रपद्यते तत् किम् अपि हि अपस्मृतिः

श्री वसुदेवः उवाच

वृष्णयो वसुदेव आद्याः देवकि आद्याः यदु स्त्रियः

जनिष्यते तद् प्रिय अर्थम् संभवन्तु सुर स्त्रियः

महा असुरम् कालनेमिं यदुभिः स व्यरुध्यत

श्री शुकः उवाच

सर्वे वै देवता प्रायाः उभयोः अपि भारत

वीर्याणि तस्य अखिल देहभाजाम् अन्तर् बहिस् पूरुष काल रूपैः

मातरं पितरं भ्रातॄन् सर्वान् च सुहृदः तथा

न एषा अति दुःसहा क्षुध् माम् त्यक्त उदम् अपि बाधते

श्री शुकः उवाच

तं जुगुप्सित कर्माणम् नृशंसं निरपत्रपम्

कृतवान् यानि विश्वात्मा तानि नो वद विस्तरात्

द्रौणि अस्त्र विप्लुष्टम् इदम् मद् अङ्गम् सन्तान बीजम् कुरु पाण्डवानाम्

देहे पञ्चत्वम् आपन्ने देही कर्म अनुगः ऽवशः

विपर्ययो वा किं न स्यात् गतिः धातुः दुरत्यया

देवक्या गर्भ सम्बन्धः कुतो देह अन्तरम् विना

पितामहा मे समरे ऽमरञ्जयैर् देवव्रत आद्य अतिरथैः तिमिङ्गिलैः

वसुदेव गृहे साक्षात् भगवान् पुरुषः परः

किं दुःसहं नु साधूनां विदुषां किम् अपेक्षितम्

वक्तुम् अर्हसि सर्वज्ञ श्रद्दधानाय विस्तृतम्

किम् अकार्यम् कदर्याणां दुस्त्यजं किं धृत आत्मनाम्

तस्मात् न कस्यचिद् द्रोहम् आचरेत् स तथाविधः

तथा इति सुतम् आदाय ययौ आनकदुन्दुभिः
वासुदेव कथा प्रश्नः पुरुषान् त्रीन् पुनाति हि

आक्रान्ता भूरि भारेण ब्रह्माणं शरणं ययौ

गुणेषु माया रोचितेषु देही असौ प्रपद्यमानः सह तेन जायते

यदोः च धर्म शीलस्य नितरां मुनि सत्तम

श्लाघनीय गुणः शूरैः भवान् भोज यशस्करः

न न्यवर्तत कौरव्य पुरुषादान् अनुव्रतः

उपस्थिता अन्तिके तस्मै व्यसनं समवोचत

चतुर् शतम् पारिबर्हं गजानां हेम मालिनाम्

सम्यक् व्यवसिता बुद्धिः तव राज ऋषि सत्तम

व्रजे वसन् किम् अकरोत् मधुपुर्याम् च केशवः

दुहित्रे देवकः प्रादात् याने दुहितृ वत्सलः

स यावत् उर्व्याः भरम् ईश्वर ईश्वरः स्व काल शक्त्या क्षपयन् चरेत् भुवि

वसुदेवो ऽपि तं प्रीतः प्रशस्य प्राविशत् गृहम्

मृत्युः जन्मवताम् वीर देहेन सह जायते

न अभ्यनन्दत तद् वाक्यम् असतः अविजित आत्मनः

रोहिण्याः तनयः प्रोक्तो रामः सङ्कर्षणः त्वया

प्रयाण प्रक्रमे तात वर वध्वोः सु मङ्गलम्

तत्र गत्वा जगन्नाथं देवदेवं वृषाकपिम्

इति आदिश्य अमर गणान् प्रजापति पतिः विभुः

निवृत्त तर्षैः उपगीयमानात् भव औषधात् श्रोत्र मनः अभिरामात्

प्रतियातु कुमारो ऽयं न हि अस्मात् अस्ति मे भयम्

राज्ञां च उभय वंश्यानाम् चरितं परम अद्भुतम्

व्रजन् तिष्ठन् पदा एकेन यथा एव एकेन गच्छति

प्रसन्न वदन अम्भोजः नृशंसं निरपत्रपम्

विष्णोः माया भगवती यया संमोहितं जगत्

क उत्तमश्लोक गुण अनुवादात् पुमान् विरज्येत विना पशु घ्नात्

वसुदेवो महाभाग उवाच परिसान्त्वयन्

तस्यां तु कर्हिचित् शौरिः वसुदेवः कृत उद्वहः

गां पौरुषीं मे शृणुता अमराः पुनर् विधीयताम् आशु तथा एव मा चिरम्

अस्याः त्वाम् अष्टमः गर्भो हन्ता यां वहसे ऽबुध

भूमिः दृप्त नृप व्याज दैत्य अनीक शत अयुतैः

देहं मानुषम् आश्रित्य कति वर्षाणि वृष्णिभिः

एवं निशम्य भृगुनन्दन साधु वादम् वैयासकिः स भगवान् अथ विष्णुरातम्

देवक्या सूर्यया सार्धं प्रयाणे रथम् आरुहत्

श्री वसुदेवः उवाच

वासुदेव कला अनन्तः सहस्र वदनः स्वराट्

स्वयं निगृह्य बुभुजे शूरसेनान् महा बलः

दुरत्ययं कौरव सैन्य सागरम् कृत्वा अतरन् वत्स पदम् स्म यद् प्लवाः

प्रदाय मृत्यवे पुत्रान् मोचये कृपणाम् इमाम्
श्येनो ऽसि गायत्र छन्दाः अनु त्वा रभे

स्वस्ति मा सं वह अस्य यज्ञस्य उदृचि स्वाहा

स्वस्ति मा सं वह अस्य यज्ञस्य उदृचि स्वाहा

स्वस्ति मा सं वह अस्य यज्ञस्य उदृचि स्वाहा

वृषा असि त्रिष्टुभ् छन्दाः अनु त्वा रभे
यन् न हिंकारं विसृजति तेन न रेतो विच्छिनत्ति न हिंकारम् अन्तरेति इति

हिंकुर्याद् एव इति हिं भूर् इति

भूर् इति निधनं करोति

तद् उ वा आहुर् म्रदीय इव वा अतो रेतो दारुणतर इव हिंकारः

प्रजापतिर् यद् अग्रे व्याहरत् स भूर् इत्य् एव व्याहरत्

हिंकारस्य एव काले हिंकारं मनसा ध्यायेत्

अथ उ एनत् तद् भूतिम् एव गमयति

तन् न रेतो विच्छिनत्ति न हिंकारम् अन्तरेति इति

स यद् भूर् इति निधनं करोत्य् अस्याम् एव एतत् रेतः प्रतिष्ठापयति

यन् न हिंकुर्याद् अशनायुकाः प्रजाः स्युः
इति हि ब्राह्मणम्

पूर्णाहुतीः

यद् अ दीव्यन् ऋणम् अहं बभूव

यावकं वा उपयुञ्जानः कृच्छ्रद्वादशरात्रं चरेद् भिक्षेद् वा

पयः भक्षः इति प्रथमः कल्पः

हुत्वा सोमे सप्तहोत्रा

अग्ने अङ्गिरः

जय प्रभृति सिद्धम् आ धेनु वर प्रदानात्

एक एव अग्नौ परिचारी

हुत्वा पशुबन्धे षड्ढोत्रा

यद् अ दीव्यन् ऋणम् अहं बभूव

यद् अर्वाचीनम् एनो भ्रूणहत्यायास् तस्मान् मुच्यत इति

हुत्वा अग्निहोत्रम् आरप्स्यमानो दशहोत्रा

सर्वस्मात् तस्मान् मा ईडितः मोग्धि त्वं हि वेत्थ यथातथं स्वाहा इति

संवत्सरं मासं चतुर्विंशति अहम् द्वादश रात्रीः षट् तिस्रो वा

पुनर् ऊर्जा

तद्विधेषु यवागूं राजन्यो वैश्य आमिक्षाम्

अयोनौ रेतः सिक्त्वा अन्यत्र स्वप्नाद् अरेपा वा पवित्र कामः

आयुष् टे विश्वतो दधद् इति

हुत्वा चातुर्मास्यान्य् आरप्स्यमानः पञ्चहोत्रा

कर्म आदिषु एतैर् जुहुयात्

यद् देवा देव हेडनम्

कूश्माण्डैर् जुहुयाद् यो अ पूतः इव मन्येत

वैश्वानराय प्रति वेदयाम इति द्वादश ऋचेन सूक्तेन उपतिष्ठते

यथा स्तेनो यथा भ्रूण हा एवम् एष भवति यो ऽयोनौ रेतः सिञ्चति

यन् मया मनसा वाचा कृतम् एनः कदाचन

एतैस् त्रिभिर् अनुवाकैः

विज्ञायते च

सह रय्या इति चतस्रो ऽभ्यावर्तिनीर् हुत्वा समिध् पाणिः यजमान लोके ऽवस्थाय

समिधम् आधाय वरं ददाति

हुत्वा दर्श पूर्णमासौ आरप्स्यमानश् चतुर्होत्रा
तमाल पत्त्रम् गो दन्त शङ्ख फेनः ऽस्थि गार्दभम्

दन्तैर् दन्ति वराह उष्ट्र गो अश्व अज खर उद्भवैः

अथ अतस् सन्धिसितासितरोगप्रतिषेधं व्याख्यास्यामः

युक्त्या कुर्याद् यथा न अति छेदेन स्यात् निमज्जनम्

यव आज्य आमलक पत्त्रैः बहुशो धूपयेत् ततः

रक्त स्यन्द वत् उत्पात हर्ष जाल अर्जुन क्रिया

पित्त अभिष्यन्द वत् शुक्तिम् बलास आह्वय पिष्टके

क्षतशुक्रम् अपि व्यापि दन्त वर्ती निवर्तयेत्

पूयालसे सिरां विध्येत् ततस् तम् उपनाहयेत्

करञ्ज बीज सिद्धेन क्षीरेण क्वथितैस् तथा

उषितः शोषितः चूर्णः शुक्र हर्षणम् अञ्जनम्

नित्यं च शुक्रेषु शृतं यथास्वं पाने च मर्शे च घृतं विदध्यात्

अर्म उक्तम् पञ्चधा तत्र तनु धूम आविलम् च यत्

चूर्ण अञ्जनम् प्रयुञ्जीत स क्षौद्रैः वा रसक्रियाम्

प्रसादयन्ति पित्तास्रं घ्नन्ति च क्षतशुक्रकम्

अजकां पार्श्वतो विद्ध्वा सूच्या विस्राव्य च उदकम्

त्रीणि एतानि अञ्जनानि आह लेखनानि परं निमिः

धात्री फणिज्जक रसे क्षारो लाङ्गलिका उद्भवः

शुद्धशुक्रे निशा यष्टी सारिवा शाबर अम्भसा

गो खर अश्व उष्ट्र दशनाः शङ्खः फेनः समुद्र जः

तथा अपि पुनर् आध्माने भेद छेद आदिकाम् क्रियाम्

सारो मधूकात् मधुमान् मज्जा वा अक्षात् स माक्षिका

उत्सन्नं वा स शल्यम् वा शुक्रं वाल आदिभिः लिखेत्

छिन्द्यात् कनीनकं रक्षेद् वाहिनीः च अश्रु वाहिनीः

इति ह स्म आहुः आत्रेय आदयः महा ऋषयः

पटोल पत्त्र आमलक क्वाथेन आश्चोतयेत् च तम्

कफ अभिष्यन्द वत् मुक्त्वा सिराव्यधम् उपाचरेत्

वर्तयो जाति मुकुल लाक्षा गैरिक चन्दनैः

सा मषी शोषिता पेष्या भूयो द्विलवण अन्विता

अर्जुने शर्करा मस्तु क्षौद्रैः आश्च्योतनम् हितम्

वली स्याद् यत्र तत्र अर्म बडिशेन अवलम्बितम्

इत्थं संरोषित अक्षस्य प्रचले अर्म अधिमांसके

राग अश्रु वेदना शान्तौ परं लेखनम् अञ्जनम्

करञ्ज बीजम् लशुनो व्रण सादि च भेषजम्

अपाङ्गम् ईक्षमाणस्य वृद्धे ऽर्मणि कनीनकात्

दोष अनुरोधात् शुक्रेषु स्निग्ध रूक्षा वरा घृतम्

पिष्टैः प्रसन्नया वर्तिः शोफ कण्डू घ्नम् अञ्जनम्

सप्त रात्रात् व्रणे रूढे कृष्ण भागे समे स्थिरे

मधुना च अञ्जनम् शङ्खः फेनो वा सितया सह

ताम्रं च वर्तिर् मूत्रेण सर्व शुक्रक नाशिनी

साध्येषु साधनाय अलम् इदम् एव च शीलितम्

अजकायाम् असाध्यायां शुक्रे ऽन्यत्र च तद्विधे

न अत्यायतम् मुचुण्ड्या वा सूच्या सूत्रेण वा ततः

वृद्धिपत्त्रेण वर्ध्या अर्धे स्याद् अश्रु गतिः अन्यथा

तिक्तम् ऊर्ध्वम् असृज् स्रावः रेक सेक आदि च इष्यते

कुर्यान् मरिच वैदेही शिरीष फल सैन्धवैः

उत्तानस्य इतरत् स्विन्नं स सिन्धूत्थेन च अञ्जितम्

अञ्जनं श्लेष्म तिमिर पिल्ल शुक्र अर्म शोष जित्

नारिकेल अस्थि भल्लात ताल वंश करीर जम्

शराव पिहिताम् दग्ध्वा कपाले चूर्णयेत् ततः

रक्तं दधि निभम् यत् च शुक्र वत् तस्य भेषजम्

व्रणं गो मांस चूर्णेन बद्धं बद्धं विमुच्य च

सिराशुक्रे तु अदृष्टि घ्ने चिकित्सा व्रण शुक्र वत्

अशान्तौ अर्म वत् शस्त्रम् अजका आख्ये च योजयेत्

स क्षौद्रैः द्वि निशा लोध्र पटोली यष्टि किंशुकैः

स्थिरे शुक्रे घने च अस्य बहुशो ऽपहरेद् असृक्

बृहती मूल यष्ट्याह्व ताम्र सैन्धव नागरैः

स्नेह अञ्जनम् च कर्तव्यं नस्यं च क्षीरसर्पिषा

भस्म अद्भिः स्रावयेत् ताभिर् भावयेत् करभ अस्थि जम्

सिराजाले सिरा यास् तु कठिना लेखन औषधैः

वेदना उपशमम् स्नेह पान असृज् स्रावण आदिभिः

समन्तान् मण्डलाग्रेण मोचयेद् अथ मोक्षितम्

अर्ध कर्ष उन्मितम् तार्क्ष्यं पल अर्धम् च मधु द्रुतम्

त्रिस् त्रिवृत् वारिणा पक्वं क्षत शुक्रे घृतं पिबेत्

कनीनकम् उपानीय चतुर् भाग अवशेषितम्

उष्णेन सर्पिषा सिक्तम् अभ्यक्तं मधु सर्पिषा

लेखयेत् मण्डलाग्रेण ततस् च प्रतिसारयेत्

सेक अञ्जन प्रभृतिभिः जयेत् लेखन बृंहणैः

स सितेन आज पयसा सेचनं सलिलेन वा
कनीनक व्यधात् अश्रु नाडी च अक्षिणि प्रवर्तते

स्फटिकः कुङ्कुमं शङ्खो मधुकं मधुना अञ्जनम्

समं प्रपीड्य अङ्गुष्ठेन वसा आर्द्रेण अनु पूरयेत्

वर्ती अर्जुन तोयेन हृष्ट शुक्रक नाशिनी

सिता मनःशिला ऐलेय लवणोत्तम नागरम्

पिप्पली क्षौद्र सिन्धूत्थैः बध्नीयात् पूर्ववत् ततः

सम्यक् छिन्ने भवेत् स्वास्थ्यं हीन अति छेद जान् गदान्

घृतस्य निश्चलं मूर्ध्नि वर्त्मनोः च विशेषतः

सुरा दन्त अर्णवमलैः शिरीष कुसुम अन्वितैः

जाती मुकुल सिन्धूत्थ देवदारु महौषधैः

धात्री फल अम्बुना पिष्टैर् लेपितं ताम्र भाजनम्

निम्नम् उन्नमयेत् स्नेह पान नस्य रसाञ्जनैः

कल्कितं छाग दुग्धेन स घृतैः धूपितं यवैः

तत्र कुर्वीत गुटिकास् ता जल क्षौद्र पेषिताः

कुर्वीत च अक्षि पाक उक्तम् सर्वं कर्म यथाविधि

कुर्याद् बीभत्सतां जेतुं शुक्रस्य उत्सेध साधनम्

स शङ्ख मौक्तिक अम्भोधि फेनैः मरिच पादिकैः

कुरण्ट मुकुल उपेतैः मुञ्चेद् एव अहनि सप्तमे

सिरया अनु हरेद् रक्तं जलौकोभिः च लोचनात्

चिकित्सा च अर्म वत् क्षौद्र सैन्धव प्रतिसारिता

धात्री पत्त्रैः च पर्यायाद् वर्ती अत्र अञ्जनम् परम्

सिरोत्पाते विशेषेण घृत माक्षिकम् अञ्जनम्

न हीयते लब्ध बला तथा अन्तर् तीक्ष्ण अञ्जनैः दृक् सततं प्रयुक्तैः

वृद्धे ऽर्मणि तथा अपाङ्गात् पश्यतो ऽस्य कनीनकम्

कृमिग्रन्थिं करीषेण स्विन्नं भित्त्वा विलिख्य च

कुर्याद् अञ्जन योगौ वा श्लोक अर्ध गदितौ इमौ

सम्यक् छिन्नम् मधु व्योष सैन्धव प्रतिसारितम्

हर्षणं त्रिफला क्वाथ पीतेन लवणेन वा

त्रिफला एकतम द्रव्य त्वचम् पानीय कल्किताम्
तया समस्तया वा विहृतया वा प्रतिपद्यते

अहर् अहर् शम्या न्यासे शम्या न्यासे यजमान आक्रोशन्न् अज्यानिम् इच्छमानो यदा एनम् प्रतिराध्नुवन्ति यदा वा अस्य एतम् खारी विवधम् आच्छिन्दन्त्य् अथ एकम् उत्थानं प्लाक्षे वा प्रस्रवणे

अथ अतस् मुन्ययनम् इत्य् आचक्षते

सा प्रसिद्धा इष्टिः संतिष्ठते

अथ एताम् सवन इष्टिम् निर्वपत्य् आग्नेयम् अष्टाकपालम् ऐन्द्रम् एकादश कपालम् वैश्वदेवं द्वादश कपालम् इति

श्रमणः खारी विवधी सरस्वत्यै जघन्य उदके ऽग्नये व्रतपतये पुरोडाशम् अष्टाकपालं निर्वपति
मूत्र पुरीष लोहित रेतः प्रभृति उपहतानाम् उत्सर्गः

कमण्डलु उदकेन अभिषिक्त पाणि पादः यावद् आर्द्रं तावत् अशुचिः परेषाम् आत्मानम् एव पूतम् करोति न अन्यत् कर्म कुर्वीत इति विज्ञायते

अपि वा प्रतिशौचम् आ मणिबन्धात् शुचिः इति बौधायनः

छागस्य दक्षिणे कर्णे पाणौ विप्रस्य दक्षिणे

तस्मात् शौचम् कृत्वा पाणिना परिमृजीत पर्यग्निकरणं हि तत् उद्दीप्यस्व जातवेद इति पुनर् दाहात् विशिष्यते

वरुणम् आश्रित्य एतत् ते वरुण पुनर् एव माम् ॐ इति अक्षरं ध्यायेत्

भूमिर् भूमिम् अगान् माता मातरम् अप्यगात् भूयास्म पुत्रैः पशुभिर् यो नो द्वेष्टि स भिद्यताम् इति

अस्तमित आदित्य उदकं गृह्णीयान् न गृह्णीयाद् इति मीमांसन्ते ब्रह्म वादिनः

अप्सु च एव कुश स्तम्बे पावकः परिपठ्यते

शूद्राद् गृह्य शतं कुर्याद् वैश्याद् अर्धशतं स्मृतम्

कपालानि संहृत्य अप्सु प्रक्षिप्य सावित्रीं दश अवराम् कृत्वा पुनर् एव अन्यम् गृह्णीयात्

अत ऊर्ध्वं श्व वायस प्रभृति उपहतानाम् अग्नि वर्णः इति उपदिशन्ति

यावद् उदकं गृह्णीयात् तावत् प्राणम् आयच्छेत्

तत्र अपि किंचित् संस्पृष्टं मनसि मन्येत कुशैः वा तृणैर् वा प्रज्वाल्य प्रदक्षिणं परिदहनम्

भग्ने कमण्डलौ व्याहृतिभिः शतं जुहुयाज् जपेद् वा

अथ अपि उदाहरन्ति
अभावाद् अद्य हे ब्रह्मन्न् एवम् एव अहम् आस्थितः

विकल्पं मम वीक्ष्य एतैः एवम् एव अहम् आस्थितः

अचिन्त्यं चिन्त्यमानो ऽपि चिन्ता रूपम् भजत्य् असौ

त्यक्त्वा तद् भावनम् तस्माद् एवम् एव अहम् आस्थितः

हेय उपादेय विरहात् एवं हर्ष विषादयोः

काय कृत्य असहः पूर्वं ततो वाच् विस्तर असहः

एवं विलोक्य नियमम् एवम् एव अहम् आस्थितः

बुद्ध्वा सम्यग् इदं तत्त्वम् एवम् एव अहम् आस्थितः

प्रीति अभावेन शब्द आदेः अदृश्य त्वेन च आत्मनः

एवम् एव स्वभावो यः स कृतार्थो भवेद् असौ

जनक उवाच

विक्षेप एकाग्र हृदयः एवम् एव अहम् आस्थितः

आश्रम अनाश्रमम् ध्यानं चित्त स्वीकृत वर्जनम्
चतुरो लोष्टान् आहरेद् वेदि लोष्टम् गोमय लोष्टम् सीता लोष्टम् श्मशान लोष्टम् इति

चत्वारि विवाह करणानि वित्तं रूपं प्रज्ञा बान्धवम् इति

श्लोकं तु लाक्षणा उदाहरन्ति

अथ एतत् अपरं न खलु इयम् अर्थेभ्यः ऊह्यते

बान्धवम् उदस्येद् इति एके आहुः

प्रजनन अर्थः अस्याम् प्रधानः

ताम् आह एषाम् एकम् आदत्स्व इति

उदगयन उपगृह्णीत

प्रथमम् अभ्यागच्छन् ताम् मङ्गल्यानि परिपृच्छेत्

यदि गोमय लोष्टम् बहु पशुम् जनयिष्यति इति विद्यात्

प्रज्ञायां च तु बान्धवे च विवदन्ते

स यो ऽलं संलक्षणाय स्यात् स ताम् आवहेत यस्यां प्रशस्ता जायेरन्

अप्रज्ञेन हि कः संवासः

अथ खलु बहूनि लक्षणानि भवन्ति

न एनाम् उपगृह्णीत

यदि सीता लोष्टम् कृष्ट राधिकम् जनयिष्यति इति विद्यात्
नक्षत्रेभ्यो बुधः च ऊर्ध्वम् बुधात् ऊर्ध्वम् तु भार्गवः

स्वर्भानोः तु बृहत् स्थानम् तृतीयं यत् तमस् मयम्

द्विगुणः सूर्य विस्तारात् विस्तारः शशिनः स्मृतः

ग्रह आधिपत्ये भगवान् ब्रह्मणा पद्मयोनिना

सौरः अङ्गिराः च वक्रश् च ज्ञेया मन्द विचारिणः

तस्मात् उत्तर मार्ग स्थः हि अमावास्याम् निशाकरः

तदा दक्षिण मार्ग स्थः नीचां वीथिम् उपाश्रितः

ऋषीणां च एव सप्तानां ध्रुवस्य ऊर्ध्वम् व्यवस्थितिः

ज्योतिषां गति योगेन सूर्यस्य तमसा वृतः

शुक्रस्य क्ष्मा मयैः युक्तः दैत्य आचार्यस्य धीमतः

भास्कर प्रमुखानाम् च यथादृष्टं यथाश्रुतम्

तेभ्यः अधस्तात् तु चत्वारः पुनर् अन्ये महा ग्रहाः

स्वर्भानोः भास्कर अरेः च तथा च अष्ट हयः स्मृतः

उत्तरायण मार्ग स्थः यदा पर्वसु चन्द्रमाः

सर्वे ध्रुव निबद्धाः च भ्रमन्तो भ्रामयन्ति तम्

ग्रहाश् च चन्द्र सूर्यौ च युतौ दिव्येन तेजसा

विष्कम्भात् मण्डलात् च एव योजनात् च प्रमाणतः

उद्धृत्य पृथिवी छायाम् निर्मितां मण्डल आकृतिम्

नित्यम् ऋक्षेषु युज्यन्ते गच्छन्तः अहर्निशम् क्रमात्

समागमे च भेदे च पश्यन्ति युगपद् प्रजाः

चन्द्रस्य षोडशो भागो भार्गवस्य विधीयते

आदित्य ग्रह पीडायाम् सद्भिः कार्य अर्थ सिद्धये

ग्रह नक्षत्र सूर्याः ते नीच उच्च ऋजु संस्थिताः

प्रायशस् चन्द्र योगीनि विद्यात् ऋक्षाणि तत्त्व विद्

उत्तरासु च वीथीषु व्यन्तर अस्तमन उदयौ

विस्तारात् मण्डलात् च एव पाद हीनः तयोः बुधः

अभिषिक्तः सहस्रांशू रुद्रेण तु यथा गुहः

विस्तीर्णं मण्डलं कृत्वा तस्य ऊर्ध्वम् चरते शशी

सूर्यः सोमो बुधः च एव भार्गवः च एव शीघ्रगाः

तुल्यः तयोः तु स्वर्भानुः भूत्वा अधस्तात् प्रसर्पति

उपरिष्टात् त्रयः तेषाम् ग्रहा ये दूर सर्पिणः

त्रिगुणः तस्य विस्तारो मण्डलस्य प्रमाणतः

उन्मुख अभिमुखाः सर्वे चक्र भूताः श्रिता दिवि

एवं संक्षिप्य कथितं ग्रहाणां गमनं द्विजाः

तावत्यः तारकाः कोट्यो यावन्ति ऋक्षाणि सर्वशः

दशभिः च अकृशैः अश्वैः नाना वर्णैः रथः स्मृतः

ददृशे च यथाकालं शीघ्रम् अस्तम् उपैति च

ध्रुवात् तु नियमात् च एषाम् ऋक्ष मार्गे व्यवस्थितिः

जीवस्य हैमः च अष्ट अश्वः मन्दस्य आयस निर्मितः

ग्रह नक्षत्र तारासु उपरिष्टात् यथाक्रमम्

भूमि रेखा आवृतः सूर्यः पौर्णिमा आवास्ययोः तदा

ग्रहाणां च एव सर्वेषां सूर्यः अधस्तात् प्रसर्पति

सप्त अश्वस्य एव सूर्यस्य नीच उच्च त्वम् अनुक्रमात्

यस्मात् वहति ज्योतींषि प्रवहः तेन स स्मृतः

ध्रुवेण अधिष्ठिताः च एव ध्रुवम् एव प्रदक्षिणम्

भार्गवात् पाद हीनः तु विज्ञेयो वै बृहस्पतिः

दक्षिण अयन मार्ग स्थः यदा चरति रश्मिवान्

पौर्णिमा आवास्ययोः ज्ञेयौ ज्योतिश्चक्र अनुवर्तिनः

बुधेन तानि तुल्यानि विस्तारात् मण्डलात् अपि

समान काल अस्तमयौ विषुवत्सु सम उदयौ

अलात चक्र वत् यान्ति वात चक्र ईरितानि तु

नक्षत्र मण्डलम् कृत्स्नं सोमात् ऊर्ध्वम् प्रसर्पति

यावत्यः च एव ताराश् च तावन्तः च एव रश्मयः

प्रयान्ति च ईश्वरम् द्रष्टुं मेढी भूतम् ध्रुवं दिवि

उच्च त्वात् दृश्यते शीघ्रं न अति व्यक्तैः गभस्तिभिः

ऋतवः षट् स्मृताः सर्वे समागच्छन्ति पञ्चधा

नव योजन साहस्रः विष्कम्भः सवितुः स्मृतः

अष्ट अश्वः च अथ भौमस्य रथो हैमः सु शोभनः

सर्व उपरि निकृष्टानि तारका मण्डलानि तु

परस्पर आस्थिताः हि एते युज्यन्ते च परस्परम्

इति श्री लिङ्ग महापुराणे पूर्व भागे ज्योतिश्चक्रे ग्रहचारकथनं नाम सप्तपञ्चाशत्तमो ऽध्यायः
अल्प रोषम् द्रुत गतिम् विद्याद् यक्ष गृहीतकम्

नग्नं धावन्तम् उत्त्रस्त दृष्टिम् तृण विभूषणम्

स्नान उद्यान रुचिम् रक्त वस्त्र माल्य अनुलेपनम्

अन्नाद् विना अपि बलिनं नष्टनिद्रं निशा चरम्

रक्त अक्षम् क्रोधनं स्तब्ध दृष्टिम् वक्र गतिम् चलम्

पञ्चम्यां शुक्ल सप्तमी एकादश्योः तु धनेश्वराः

एकस्य शून्ये ऽवस्थानं श्मशान आदिषु वा निशि

चलत् नयन पक्ष्माणम् निद्रालुं मन्द पावकम्

अपसव्य परीधानम् तिल मांस गुड प्रियम्

गन्ध माल्य रतिम् सत्य वादिनम् परिवेपिनम्

नखैर् लिखन्तम् आत्मानं रूक्ष ध्वस्त वपुस् स्वरम्

गुरु वृद्ध आदयः प्रायः कालं संध्यासु लक्षयेत्

_ _ _ इज्यानाम् विगुणं परिकर्म च

प्रिय दुग्ध गुड स्नानम् अधस् वदन शायिनम्

भूतस्य रूप प्रकृति भाषा गति आदि चेष्टितैः

रुद्रः स्कन्दो विशाखो ऽहम् इन्द्रो ऽहम् इति वादिनम्

सो ऽष्टादशविधो देव दानव आदि विभेदात्

रथ्या चैल परीधानम् तृण माला विभूषणम्

अशुचेर् देवता अर्चा आदि पर सूतक संकरः

दृष्ट्वा च रक्तं मांसं वा आलिहानम् दशनच्छदौ

नष्ट स्मृतिम् शून्य रतिम् लोलं नग्नं मलीमसम्

विप्लुत त्रस्त रक्त अक्षम् शुभ गन्धम् सु तेजसम्

दिग्वासस् त्वम् गुरोर् निन्दा रतेर् अविधि सेवनम्

रोषणं रक्त माल्य स्त्री रक्त मद्य आमिष प्रियम्

तं तथा भिन्नमर्यादं पापम् आत्म उपघातिनम्

सु आचारम् सुरभिं हृष्टं गीत नर्तन कारिणम्

निर्भर्त्सनाद् दीन मुखम् रुदन्तम् अनिमित्ततः

हसन्तम् अन्न काले च राक्षस धिष्ठितम् वदेत्

रहस्य भाषिणम् वैद्य द्विजाति परिभाविनम्

अल्प वाच् स्वेद विष् मूत्रम् भोजन अनभिलाषिणम्

प्रज्ञापराधः सुतरां तेन काम आदि जन्मना

इति ह स्म आहुः आत्रेय आदयः महा ऋषयः

शुक्ल त्रयोदशी कृष्ण द्वादश्योः दानवा ग्रहाः

देव आदयः ऽप्य् अनुघ्नन्ति ग्रहाश् छिद्र प्रहारिणः

फुल्ल पद्म उपम मुखम् सौम्य दृष्टिम् अकोपनम्

यस्य अनुकारम् कुरुते तेन आविष्टम् तम् आदिशेत्

शून प्रलम्ब वृषणम् कूष्माण्ड अधिष्ठितम् वदेत्

कृष्णे रक्षस् पिशाच आद्याः नव द्वादश पर्वसु

शृङ्गार लीला अभिरतम् गन्धर्व अध्युषितम् वदेत्

अनिद्रम् अ प्रधृष्यम् च विद्याद् देव वशीकृतम्

तृण छिदम् च प्रेतेन गृहीतं नरम् आदिशेत्

लुप्त धर्म व्रत आचारः पूज्यान् अप्य् अतिवर्तते

देव द्विजाति परमम् शुचिं संस्कृत वादिनम्

श्वसन्तम् अनिशं जिह्वा लोलिनम् सृक्किणीलिहम्

समासाद् दिनचर्या आदि प्रोक्त आचार व्यतिक्रमः

शास्त्र वेद पठम् विद्याद् गृहीतं ब्रह्मराक्षसैः

बहु प्रलापम् कृष्ण आस्यम् प्रविलम्बित यायिनम्

व्याहार आहार चेष्टाभिः यथास्वं तद् ग्रहं वदेत्

अप्रसन्न दृशम् दीन वदनम् शुष्क तालुकम्

बहु आशिनम् पिशाचेन विजानीयाद् अधिष्ठितम्

गृहीत्वा काष्ठ लोष्ट आदि भ्रमन्तं चीर वाससम्

बहु निद्रम् च जानीयाद् वेतालेन वशीकृतम्

प्रेत आकृति क्रिया गन्धम् भीतम् आहार _

अस्वस्थ चित्तम् न एकत्र तिष्ठन्तं परिधाविनम्

हेतुस् तद् अनुषक्तौ तु सद्यः पूर्व कृतः ऽथवा

लक्षयेज् ज्ञान विज्ञान वाच् चेष्टा बल पौरुषम्

प्रहरन्तं प्रधावन्तं शब्दन्तं भैरव आननम्

दश अमावास्याभ्याम् अष्ट नवम्योः पितरो ऽपरे

निर्लज्जम् अशुचिं शूरं क्रूरं परुष भाषिणम्

निर्भयं मानिनं शूरं क्रोधनं व्यवसायिनम्

आत्मानं काष्ठ शस्त्र आद्यैः घ्नन्तं भोः शब्द वादिनम्

छिद्रं पाप क्रिया आरम्भः पाको ऽनिष्टस्य कर्मणः

आक्रोशिनं शीघ्र गतिम् देव द्विज भिषज् द्विषम्

शुक्ल माल्य अम्बर सरित् शैल उच्च भवन प्रियम्

श्मशान शून्य आयतन रथ्या एक द्रुम सेविनम्

जिह्म दृष्टिम् दुरात्मानं गुरु देव द्विज द्विषम्

स क्रोध दृष्टिम् भ्रूकुटीम् उद्वहन्तं स सम्भ्रमम्

मत्स्य मांस रुचिम् हृष्टं तुष्टं बलिनम् अव्यथम्

आरोहन्तं च काष्ठ अश्वम् तथा संकर कूटकम्

कुमार वृन्द अनुगतम् नग्नम् उद्धत मूर्धजम्

मीलयन्तं चिरान् नेत्रे सुरभिं वर दायिनम्
निषाद धिष्ठितम् विद्याद् वदन्तं परुषाणि च

गन्धर्वास् तु चतुर्दश्यां द्वादश्यां च उरगाः पुनः

गृह्णन्ति शुक्ल प्रतिपद् त्रयोदश्योः सुरा नरम्

उरग अधिष्ठितम् विद्यात् त्रस्यन्तं च आतपत्रात्

उग्र वाक्यम् च जानीयान् नरम् औकिरण अर्दितम्

सुरा मांस रुचिम् विद्याद् दैत्य ग्रह गृहीतकम्
पञ्चक्रोशं ब्राह्मणेभ्यो ददौ प्रभुः

ब्राह्मणान् पूजयामास ऋत्विज् अर्थम् उपागतान्

गयायां पिण्ड दानेन यत् फलम् लभते नरः

अथ गयामाहात्म्यं प्रारभ्यते

आनीय कीकटे देशे शयनं च अकरोत् बली

असंस्कृता मृता ये च पशु चोर हताः च ये

स स्वर्गं ब्रह्म लोकम् च गच्छेत् न नरकं नरः

ब्रह्म ज्ञानम् गया श्राद्धम् गो गृहे मरणं तथा

स्नातु कामाः गया तीर्थम् व्यास यान्ति न संशयः

इति श्री गारुडे महापुराणे पूर्व खण्डे प्रथम अंश आख्ये आचार काण्डे गयामाहात्म्यं नाम द्व्यशीतितमो ऽध्यायः

तद् तपस् तापिताः देवाः तद् वध अर्थम् हरिं गताः

ब्रह्मा उवाच

तपः तप्यन् महा घोरम् सर्व भूत उपतापनम्

गया तीर्थम् परं ज्ञात्वा यागं चक्रे पितामहः

अतो गदाधरो विष्णुः गयायाम् मुक्ति दः स्थितः

लोकाः पुण्या गयायां हि श्राद्धिनो ब्रह्म लोक गाः

श्री गणेशाय नमः

पात्यते ऽस्य महा देहः तथा इति ऊचुः सुरा हरिम्

यज्ञं श्राद्धं पिण्ड दानम् स्नान आदि कुरुते नरः

स्थिता विप्राः तदा शप्ता गयायां ब्राह्मणाः ततस्

शरणं हरिः ऊचे तान् भवितव्यं

जनार्दनः च काल ईशः तथा अन्यः प्रपितामहः

लोभात् तु प्रतिगृह्य धन आदिकम्

प्रवक्ष्यामि समासेन भुक्ति मुक्ति प्रदम् शृणु

विष्णु माया विमूढः ऽसौ गदया विष्णुना हतः

कदाचिद् शिव पूजा अर्थम् क्षीराब्धेः कमलानि च

महानदीं रस वहाम् सृष्ट्वा वा अपि आदिकम् तथा
याः काश् च एक तन्त्राः इष्टयः स्युर् अव्यवहिताः कामं ता एक तन्त्रे समावेश्य हविषाम् आनुपूर्व्येण प्रचरेत्

न वा ऋत्विजां च एकम् इव

सवनानि नानातन्त्राणि चेद् अपि भवन्ति दुर्ग आपत्तौ च समासे वा इष्टीनाम् समावेशयेद्

न समाप्नुयुः

जीवेद् अयम् अहर् रात्रौ इत्य् एक अहानि सर्वाणि सवनानि समावेशयेत्

प्रवृत्ते तन्त्रे अन्तर् तन्त्रे वा गृहपतिर् उपतापः यस्य आयुः गृहीत्वा अनुगच्छेः कामं तस्य पुत्रं भ्रातरं वा उपदीक्ष्य समाप्नुयुः

न इति आह आश्मरथ्यः

अथ अतस् सत्त्रिणां वक्ष्यामः

गृहपतिं समीक्ष्य यदि मन्येत

अग्नये सोमाय विष्णव इन्द्र अग्निभ्याम् प्रजापतय इति