tanuj437/sanskrit-pos-tagged-corpus huggingface dataset:
अप्सु पिण्डान् सादयेत्

अत ऊर्ध्वं प्राचीनावीतिना वाग्यतेन कृत्यम्

यो वा तेषां ब्राह्मणानाम् उच्छिष्ट भाज् स्यात्

निधाय जपत्य् अत्र पितरो मादयध्वं यथाभागम् आवृषायध्वम् इति

सव्येन एव पाणिना दर्वीं गृहीत्वा संनीतात् तृतीय मात्रम् अवदाय अवसलवि पूर्वस्यां कर्ष्वां दर्भेषु निदध्यात् पितुर् नाम गृहीत्वा असौ एष ते पिण्डो ये च अत्र त्वा अनु यांश् च त्वम् अनु तस्मै ते स्वधा इति

द्वन्द्वं पात्राणि प्रक्षाल्य प्रत्यतिहारयेत्

मध्यमं पिण्डं पत्नी पुत्र कामा प्राश्नीयाद् आधत्त पितरो गर्भम् इति

गवे वा दद्यात्

अथ पितॄन् आवाहयत्य् एत पितरः सोम्यास इति

अपपर्यावृत्य पुरा उच्छ्वासात् अभिपर्यावर्तमानो जपेद् अमी मदन्त पितरो यथाभागम् आवृषायिषत इति

सव्येन एव पाणिना सूत्र तन्तुम् गृहीत्वा अवसलवि पूर्वस्यां कर्ष्वां पिण्डे निदध्यात् पितुर् नाम गृहीत्वा असौ एतत् ते वासो ये च अत्र त्वा अनु यांश् च त्वम् अनु तस्मै ते स्वधा इति

पूर्वस्यां कर्ष्वां दक्षिण उत्तानौ पाणी कृत्वा नमो वः पितरो जीवाय नमो वः पितरः शूषाय इति

सव्येन एव पाणिना उल्मुकम् गृहीत्वा दक्षिण अर्धे कर्षूणां निदध्याद् ये रूपाणि प्रतिमुञ्चमाना इति

अथ निह्नुते

प्रदक्षिणम् उपचारः

सव्येन एव पाणिना दर्भ पिञ्जूलीम् गृहीत्वा अवसलवि पूर्वस्यां कर्ष्वां पिण्डे निदध्यात् पितुर् नाम गृहीत्वा असौ एतत् त आञ्जनं ये च अत्र त्वा अनु यांश् च त्वम् अनु तस्मै ते स्वधा इति

प्रणीते वा अग्नौ

गृहान् अवेक्षते गृहान् नः पितरो दत्त इति

अप उपस्पृश्य एवम् एव इतरयोः

अप उपस्पृश्य एवम् एव इतरयोः

अथ उद पात्रान् कर्षूषु निदध्यात्

अथ अञ्जलि कृतः जपति नमो वः पितरः पितरो नमो व इति

सव्येन एव पाणिना उद पात्रम् गृहीत्वा अवसलवि पूर्वस्यां कर्ष्वां दर्भेषु निनयेत् पितुर् नाम गृहीत्वा असौ अवनेनिक्ष्व ये च अत्र त्वा अनु यांश् च त्वम् अनु तस्मै ते स्वधा इति

ब्राह्मणं वा भोजयेत्

अभून् नो दूतो हविषो जातवेदा इत्य् उल्मुकम् अद्भिर् अभ्युक्ष्य

यदि नामानि न विद्यात् स्वधा पितृभ्यः पृथिवीषद्भ्य इति प्रथमं पिण्डं निदध्यात् स्वधा पितृभ्यो अन्तरीक्ष सद्भ्यः इति द्वितीयं स्वधा पितृभ्यो दिविषद्भ्य इति तृतीयम्

अप उपस्पृश्य एवम् एव इतरयोः

अप उपस्पृश्य एवम् एव इतरयोः
उक्तम् अनुगत इत्य् अपि वा अयास् च अग्ने असि इति जुहुयाद् आ त्रि रात्रात्

तस्यां प्रायश्चित्तं मनो ज्योतिर् इति पूर्वस्य हुत्वा अपरस्य जुहुयात्

अत ऊर्ध्वम् आ षष्टि रात्रात् तिस्रो रात्रीर् उपवसेत्

अत ऊर्ध्वं प्राजापत्यं विहितम्

उपवासश् च आ त्रिंशत् रात्रात्

एकादशी प्रभृति तिस्रश् च तन्तुमतीस् तन्तुं तन्वन्न् उद्बुध्यस्व अग्ने त्रयस्त्रिंशत् तन्तव इति

उत्तरस्मिन् काल आगते होमश् च इति निवृत्तः पूर्वस्य सा इयम् काल अतिपत्तिः

उक्तं द्वादश अहम् विच्छिन्न इत्य् एकादशी प्रभृति उपवासः पूर्ववत्

मनो ज्योतिर् इत्य् आ सप्त रात्रात्

प्राणायामश् च एकादशी प्रभृति आ विंशति रात्रात्
पुनर् अपरम् कौशिक यावन्तो जम्बुद्वीपे सत्त्वाः तान् सर्वान् कश्चिद् एव कुल पुत्रः वा कुल दुहिता वा चतुर्षु अप्रमाणेषु प्रतिष्ठापयेत् एवं पेयालेन कर्तव्यम्

तत् कस्य हेतोः अतो हि कौशिक स्रोतआपत्ति फलम् प्रभाव्यते

ते प्रज्ञापारमिताम् उपदेक्ष्यामः इति तस्याः प्रतिवर्णिकाम् उपदेक्ष्यन्ति

तत् कस्य हेतोः उत्पत्स्यते हि कौशिक अनागते ऽध्वनि प्रज्ञापारमिता प्रतिवर्णिका

अभिसंबुध्य च अपरिमितं सत्त्वधातुम् अनुत्तरे उपधि संक्षये ऽभिविनेष्यसि यत् उत भूतकोटि प्रभावन तायाम् इति

प्रज्ञापारमिताया अर्थम् उपदिशन् कुल पुत्रः वा कुल दुहिता वा बहुतरं पुण्यं प्रसवेत्

अभिसंबुध्य च अपरिमितं सत्त्वधातुम् अनुत्तरे उपधि संक्षये ऽभिविनेष्यसि यत् उत भूतकोटि प्रभावन तायाम् इति

यथा चतुर्षु अप्रमाणेषु एवं चतसृषु आरूप्य समापत्तिषु पञ्चसु अभिज्ञासु यावत् समस्तासु ध्यान अप्रमाण आरूप्य समापत्ति अभिज्ञासु प्रतिष्ठापयेत्

बोधिसत्त्वानां महासत्त्वानां च अनुग्रह उपसंहारः कृतो भविष्यति नेत्री अ वैकल्येन इति

तत् किम् मन्यसे कौशिक अपि नु स कुल पुत्रः वा कुल दुहिता वा ततोनिदानं बहु पुण्यं प्रसवेत् शक्र आह बहु भगवन् बहु सुगत

अयम् एव कौशिक तयोः द्वयोः कुल पुत्रयोः कुल दुहित्रोः वा पर अनुग्रह करः कुल पुत्रः वा कुल दुहिता वा परित्याग बुद्धिः तद् निदानम् बहुतरं पुण्यं प्रसवति

पुनर् अपरम् कौशिक यः कुल पुत्रः वा कुल दुहिता वा इमां प्रज्ञापारमितां लिखित्वा स्वयं च वाचयेत् परेभ्यश् च लिखित्वा पूर्ववत् दद्यात् अयत्नतः कौशिक पूर्वकात् कुल पुत्रात् कुल दुहितुः वा सकाशात् बहुतरम् पुण्यं प्रसवेत्

पुनर् अपरम् कौशिक यावन्तो जम्बूद्वीपे सत्त्वाः तान् सर्वान् कश्चिद् एव कुल पुत्रः वा कुल दुहिता वा स्रोतआपत्ति फले प्रतिष्ठापयेत्

सचेद् एवम् पश्यति प्रज्ञापारमिता प्रतिवर्णिकायाम् चरति

इयं सा कौशिक प्रज्ञापारमिता प्रतिवर्णिका वेदितव्या

विज्ञान विनाशः विज्ञान अनित्य ता इति उपदेक्ष्यन्ति

तिष्ठतु खलु पुनः कौशिक जाम्बूद्वीपकान् सर्व सत्त्वान् स्रोतआपत्ति फले प्रतिष्ठाप्य पुण्य अभिसंस्कारः यावन्तः कौशिक चातुर्महाद्वीपके लोकधातौ सत्त्वाः तान् अपि सर्वान् कश्चिद् एव कुल पुत्रः वा कुल दुहिता वा स्रोतआपत्ति फले प्रतिष्ठापयेत्

अथ खलु शक्रो देवानाम् इन्द्रः भगवन्तम् एतत् अवोचत् इयम् अपि भगवन् प्रज्ञापारमिता उपदेष्टव्याः एवम् उक्ते भगवान् शक्रं देवानाम् इन्द्रम् एतत् अवोचत् इयम् अपि कौशिक प्रज्ञापारमिता उपदेष्टव्या अ बुध्यमानस्य कुल पुत्रस्य वा कुल दुहितुः वा

भगवान् आह अतः खलु पुनः स कौशिक कुल पुत्रः वा कुल दुहिता वा बहुतरं पुण्यं प्रसवेत् य इमां प्रज्ञापारमिताम् अन्तशस् पुस्तक गताम् अपि कृत्वा अभिश्रद्दधत् अभिश्रद्दधते अवकल्पयन् अवकल्पयते अधिमुञ्चन् अधिमुच्यते प्रसन्न चित्तः प्रसन्न चित्ताय अध्याशय सम्पन्नः अध्याशय सम्पन्नाय बोधाय चित्तम् उत्पाद्य समुत्पादित बोधि चित्ताय बोधिसत्त्वाय अध्याशयेन दद्यात् अन्तशो लिखनाय अपि वाचनाय अपि अ किलासि तया संपादयिष्यति उद्युक्तो ऽमुं ग्राहयिष्यति संदर्शयिष्यति समादापयिष्यति समुत्तेजयिष्यति संप्रहर्षयिष्यति वाचा नेष्यति विनेष्यति अनुनेष्यति अर्थम् अस्याः अस्मै संप्रकाशयिष्यति एवं च अस्य चित्तं विशोधयिष्यति निर्विचिकित्सं करिष्यति एवं च एनम् वक्ष्यति एहि त्वं कुल पुत्र अस्मिन्न् एव बोधिसत्त्व मार्गे शिक्षस्व

न खलु पुनः कौशिक रूप विनाशः रूप अनित्य ता द्रष्टव्या

कथं च कौशिक प्रज्ञापारमिता प्रतिवर्णिकाम् उपदेक्ष्यन्ति रूप विनाशः रूप अनित्य ता इति उपदेक्ष्यन्ति
तिष्ठतु खलु पुनः कौशिक द्वि साहस्रे मध्यमे लोकधातौ सर्व सत्त्वान् ध्यान अप्रमाण आरूप्य समापत्ति अभिज्ञासु प्रतिष्ठाप्य पुण्य अभिसंस्कारः ये ऽपि ते कौशिक त्रि साहस्र महा साहस्रे लोकधातौ सत्त्वाः तान् अपि सर्वान् कश्चिद् एव कुल पुत्रः वा कुल दुहिता वा ध्यान अप्रमाण आरूप्य समापत्ति अभिज्ञासु प्रतिष्ठापयेत्

तिष्ठतु खलु पुनः कौशिक त्रि साहस्र महा साहस्रे लोकधातौ सर्व सत्त्वान् ध्यान अप्रमाण आरूप्य समापत्ति अभिज्ञासु प्रतिष्ठाप्य पुण्य अभिसंस्कारः अनेन पर्यायेण ये ऽपि केचिद् कौशिक गङ्गा नदी वालुका उपमेषु त्रि साहस्र महा साहस्रेषु लोकधातुषु सत्त्वाः तान् अपि सर्वान् कश्चिद् एव कुल पुत्रः वा कुल दुहिता वा ध्यान अप्रमाण आरूप्य समापत्ति अभिज्ञासु प्रतिष्ठापयेत्

तस्मात् तर्हि कौशिक कुल पुत्रेण वा कुल दुहित्रा वा प्रज्ञापारमिताया अर्थ उपदेष्टव्यः

तिष्ठतु खलु पुनः कौशिक साहस्रे चूलिके लोकधातौ सर्व सत्त्वान् ध्यान अप्रमाण आरूप्य समापत्ति अभिज्ञासु प्रतिष्ठाप्य पुण्य अभिसंस्कारः ये ऽपि ते कौशिक द्वि साहस्रे मध्यमे लोकधातौ सत्त्वाः तान् अपि सर्वान् कश्चिद् एव कुल पुत्रः वा कुल दुहिता वा ध्यान अप्रमाण आरूप्य समापत्ति अभिज्ञासु प्रतिष्ठापयेत्

अयं कौशिक कुल पुत्रः वा कुल दुहिता वा परित्याग बुद्ध्या ततः पौर्वकात् कुल पुत्रात् कुल दुहितुः वा सकाशात् बहुतरम् पुण्यं प्रसवेत्

तत् किम् मन्यसे कौशिक यः कुल पुत्रः वा कुल दुहिता वा तथागतस्य परिनिर्वृतस्य शरीरं सत्कृत्य परिचरेत् धारयेत् सत्कुर्यात् गुरुकुर्यात् मानयेत् पूजयेत् अर्चयेत् अपचायेत् स्वयम् एव

अभिसंबुध्य च अपरिमितं सत्त्वधातुम् अनुत्तरे उपधि संक्षये ऽभिविनेष्यसि यत् उत भूतकोटि प्रभावन तायाम् इति

अथ खलु शक्रो देवानाम् इन्द्रः भगवन्तम् एतत् अवोचत् यो भगवन् कुल पुत्रः वा कुल दुहिता वा इमां प्रज्ञापारमिताम् अभिश्रद्दधत् अवकल्पयन् अधिमुच्य प्रसन्न चित्तः बोधाय चित्तम् उत्पाद्य अध्याशयतः शृणुयात् उद्गृह्णीयात् धारयेत् वाचयेत् पर्यवाप्नुयात् प्रवर्तयेत् देशयेत् उपदिशेत् उद्दिशेत् सु आध्यायेत् परेभ्यश् च विस्तरेण संप्रकाशयेत् अर्थम् अस्याः विवृणुयात् मनसा अन्ववेक्षेत यथा अधिकया च प्रज्ञया अत्र परिमीमांसाम् आपद्येत अन्तशः पुस्तक गताम् अपि कृत्वा धारयेत् स्थापयेत् सद्धर्म चिर स्थिति हेतोः मा बुद्ध नेत्री समुच्छेदः भूत् मा सद्धर्म अन्तर्धानम्

तत् किम् मन्यसे कौशिक अपि नु स कुल पुत्रः वा कुल दुहिता वा ततोनिदानं बहु पुण्यं प्रसवेत् शक्र आह बहु भगवन् बहु सुगत

एवं च वाचं भाषेत एतेषाम् एव त्वं कुल पुत्र धर्माणां लाभी भव यत् उत प्रज्ञापारमिता प्रतिसंयुक्तानाम् इति

अयम् एव कौशिक ततः पौर्वकात् कुल पुत्रतः कुल दुहितृतः वा सकाशात् बहुतरम् पुण्यं प्रसवेत्

अत्र हि त्वं शिक्षमाणः चरन् व्यायच्छमानः क्षिप्रम् एवा अनुत्तराम् सम्यक्संबोधिम् अभिसंभोत्स्यसे

एवं वेदना संज्ञा संस्काराः

तत् किम् मन्यसे कौशिक अपि नु स कुल पुत्रः वा कुल दुहिता वा ततोनिदानं बहु पुण्यं प्रसवेत् शक्र आह बहु भगवन् बहु सुगत

अभिसंबुध्य च अपरिमितं सत्त्वधातुम् अनुत्तरे उपधि संक्षये ऽभिविनेष्यसि यत् उत भूतकोटि प्रभावन तायाम् इति

तिष्ठतु खलु पुनः कौशिक चातुर्महाद्वीपके लोकधातौ सर्व सत्त्वान् स्रोतआपत्ति फले प्रतिष्ठाप्य पुण्य अभिसंस्कारः यावन्तः कौशिक साहस्रे चूलिके लोकधातौ सत्त्वाः तान् अपि सर्वान् कश्चिद् एव कुल पुत्रः वा कुल दुहिता वा स्रोतआपत्ति फले प्रतिष्ठापयेत्

न खलु पुनः कौशिक विज्ञान विनाशः विज्ञान अनित्य ता द्रष्टव्या

तत् कस्य हेतोः अतो हि कौशिक सकृदागामि फलम् प्रभाव्यते
तिष्ठन्तु खलु पुनः कौशिक साहस्रे चूलिके लोकधातौ सर्व सत्त्वाः एतेन पर्यायेण ये ऽपि ते कौशिक द्वि साहस्रे मध्यमे लोकधातौ सत्त्वाः तान् अपि सर्वान् कश्चिद् एव कुल पुत्रः वा कुल दुहिता वा चतुर्षु ध्यानेषु प्रतिष्ठापयेत्

तिष्ठतु खलु पुनः कौशिक साहस्रे चूलिके लोकधातौ सर्व सत्त्वान् स्रोतआपत्ति फले प्रतिष्ठाप्य पुण्य अभिसंस्कारः यावन्तः कौशिक द्वि साहस्रे मध्यमे लोकधातौ सत्त्वाः तान् अपि सर्वान् कश्चिद् एव कुल पुत्रः वा कुल दुहिता वा स्रोतआपत्ति फले प्रतिष्ठापयेत्

तत् किम् मन्यसे कौशिक अपि नु स कुल पुत्रः वा कुल दुहिता वा ततोनिदानं बहु पुण्यं प्रसवेत् शक्र आह बहु भगवन् बहु सुगत

अभिसंबुध्य च अपरिमितं सत्त्वधातुम् अनुत्तरे उपधि संक्षये ऽभिविनेष्यसि यत् उत भूतकोटि प्रभावन तायाम् इति

अभिसंबुध्य च अपरिमितं सत्त्वधातुम् अनुत्तरे उपधि संक्षये ऽभिविनेष्यसि यत् उत भूतकोटि प्रभावन तायाम् इति

भगवान् आह अतः खलु पुनः स कौशिक कुल पुत्रः वा कुल दुहिता वा बहुतरं पुण्यं प्रसवेत् य इमां प्रज्ञापारमिताम् अन्तशस् पुस्तक गताम् अपि कृत्वा अभिश्रद्दधद् अभिश्रद्दधते अवकल्पयन् अवकल्पयते अधिमुञ्चन् अधिमुञ्चते प्रसन्न चित्तः प्रसन्न चित्ताय अध्याशय सम्पन्नः अध्याशय सम्पन्नाय बोधाय चित्तम् उत्पाद्य समुत्पादित बोधि चित्ताय बोधिसत्त्वाय अध्याशयेन दद्यात् अन्तशो लिखनाय अपि वाचनाय अपि अ किलासि तया संपादयिष्यति उद्युक्तो ऽमुं ग्राहयिष्यति संदर्शयिष्यति समादापयिष्यति समुत्तेजयिष्यति संप्रहर्षयिष्यति वाचा नेष्यति विनेष्यति अनुनेष्यति अर्थम् अस्याः अस्मै संप्रकाशयिष्यति एवं च अस्य चित्तं विशोधयिष्यति निर्विचिकित्सं करिष्यति एवं च एनम् वक्ष्यति एहि त्वं कुल पुत्र अस्मिन्न् एव बोधिसत्त्व मार्गे शिक्षस्व

तिष्ठन्तु खलु पुनः कौशिक जम्बुद्वीपे सर्व सत्त्वाः एतेन पर्यायेण ये ऽपि ते कौशिक चातुर्महाद्वीपके लोकधातौ सत्त्वाः तान् अपि सर्वान् कश्चिद् एव कुल पुत्रः वा कुल दुहिता वा चतुर्षु ध्यानेषु प्रतिष्ठापयेत्

तिष्ठन्तु खलु पुनः कौशिक त्रि साहस्र महा साहस्रे लोकधातौ सर्व सत्त्वाः एतेन कौशिक पर्यायेण यावन्तो गङ्गा नदी वालुका उपमेषु त्रि साहस्र महा साहस्रेषु लोकधातुषु सत्त्वाः तान् अपि सर्वान् कश्चिद् एव कुल पुत्रः वा कुल दुहिता वा दशसु कुशलेषु कर्म पथेषु समादापयेत् प्रतिष्ठापयेत्

तिष्ठन्तु खलु पुनः कौशिक साहस्रे चूलिके लोकधातौ सर्व सत्त्वाः एतेन पर्यायेण ये ऽपि ते कौशिक द्वि साहस्रे मध्यमे लोकधातौ सत्त्वाः तान् अपि सर्वान् कश्चिद् एव कुल पुत्रः वा कुल दुहिता वा दशसु कुशलेषु कर्म पथेषु समादापयेत् प्रतिष्ठापयेत्

तिष्ठतु खलु पुनः कौशिक चातुर्महाद्वीपके लोकधातौ सर्व सत्त्वान् सकृदागामि फले प्रतिष्ठाप्य पुण्य अभिसंस्कारः यावन्तः कौशिक साहस्रे चूलिके लोकधातौ सत्त्वाः तान् अपि सर्वान् कश्चिद् एव कुल पुत्रः वा कुल दुहिता वा सकृदागामि फले प्रतिष्ठापयेत्

तिष्ठतु खलु पुनः कौशिक द्वि साहस्रे मध्यमे लोकधातौ सर्व सत्त्वान् सकृदागामि फले प्रतिष्ठाप्य पुण्य अभिसंस्कारः यावन्तः कौशिक त्रि साहस्र महा साहस्रे लोकधातौ सत्त्वाः तान् अपि सर्वान् कश्चिद् एव कुल पुत्रः वा कुल दुहिता वा सकृदागामि फले प्रतिष्ठापयेत्

अत्र हि त्वं शिक्षमाणः चरन् व्यायच्छमानः क्षिप्रम् एव अनुत्तराम् सम्यक्संबोधिम् अभिसंभोत्स्यसे

एवं वेदना संज्ञा संस्काराः

तिष्ठन्तु खलु पुनः कौशिक चातुर्महाद्वीपके लोकधातौ सर्व सत्त्वाः एतेन पर्यायेण ये ऽपि ते कौशिक साहस्रे चूलिके लोकधातौ सत्त्वाः तान् अपि सर्वान् कश्चिद् एव कुल पुत्रः वा कुल दुहिता वा दशसु कुशलेषु कर्म पथेषु समादापयेत् प्रतिष्ठापयेत्
भगवान् आह अतः खलु पुनः स कौशिक कुल पुत्रः वा कुल दुहिता वा बहुतरं पुण्यं प्रसवेत् य इमां प्रज्ञापारमिताम् अन्तशस् पुस्तक गताम् अपि कृत्वा अभिश्रद्दधत् अभिश्रद्दधते अवकल्पयन् अवकल्पयते अधिमुञ्चन् अधिमुच्यते प्रसन्न चित्तः प्रसन्न चित्ताय अध्याशय सम्पन्नः अध्याशय सम्पन्नाय बोधाय चित्तम् उत्पाद्य समुत्पादित बोधि चित्ताय बोधिसत्त्वाय अध्याशयेन दद्यात् अन्तशो लिखनाय अपि वाचनाय अपि अ किलासि तया सम्पादयेत् उद्युक्तो ऽमुं ग्राहयेत् संदर्शयेत् समादापयेत् समुत्तेजयेत् संप्रहर्षयेत् वाचा नेष्यति विनेष्यति अर्थम् अस्याः अस्मै संप्रकाशयिष्यति एवं च अस्य चित्तं विशोधयिष्यति निर्विचिकित्सं करिष्यति एवं च एनम् वक्ष्यति एहि त्वं कुल पुत्र अस्मिन् एव बोधिसत्त्व मार्गे शिक्षस्व

तत्र अ बुध्यमानः कुल पुत्रः वा कुल दुहिता वा अनुत्तरां सम्यक्संबोधिम् अभिसंबोद्धु कामः मा प्रणंक्षीत् ताम् प्रज्ञापारमिता प्रतिवर्णिकां श्रुत्वा

तिष्ठतु खलु पुनः कौशिक त्रि साहस्र महा साहस्रे लोकधातौ सर्व सत्त्वान् सकृदागामि फले प्रतिष्ठाप्य पुण्य अभिसंस्कारः यावन्तः कौशिक गङ्गा नदी वालुका उपमेषु त्रि साहस्र महा साहस्रेषु लोकधातुषु सत्त्वाः तान् अपि सर्वान् कश्चिद् एव कुल पुत्रः वा कुल दुहिता वा सकृदागामि फले प्रतिष्ठापयेत्

अयम् एव कौशिक ततः पौर्वकात् कुल पुत्रतः कुल दुहितृतः वा सकाशात् बहुतरम् पुण्यं प्रसवेत्

तिष्ठतु खलु पुनः कौशिक त्रि साहस्र महा साहस्रे लोकधातौ सर्व सत्त्वान् स्रोतआपत्ति फले प्रतिष्ठाप्य पुण्य अभिसंस्कारः यावन्तः कौशिक गङ्गा नदी वालुका उपमेषु त्रि साहस्र महा साहस्रेषु लोकधातुषु सत्त्वाः तान् अपि सर्वान् कश्चिद् एव कुल पुत्रः कुल दुहिता वा स्रोतआपत्ति फले प्रतिष्ठापयेत्

कतरः तयोः भगवन् कुल पुत्रयोः कुल दुहित्रोः वा बहुतरं पुण्यं प्रसवेत् यो वा परित्याग बुद्धिः यः वा न परित्याग बुद्धिः एवम् उक्ते भगवान् शक्रं देवानाम् इन्द्रम् एतत् अवोचत् तेन हि कौशिक त्वाम् एव अत्र प्रतिप्रक्ष्यामि

अत्र हि त्वं शिक्षमाणः चरन् व्यायच्छमानः क्षिप्रम् एव अनुत्तराम् सम्यक्संबोधिम् अभिसंभोत्स्यसे

पुनर् अपरम् कौशिक यः कुल पुत्रः वा कुल दुहिता वा यत्र यत्र भाजनीभूताः कुल पुत्राः वा कुल दुहितरः वा स्युः अस्याः प्रज्ञापारमितायाः तत्र तत्र गत्वा तेभ्यः इमां प्रज्ञापारमितां दद्यात् संविभागं कुर्यात् अयम् एव कौशिक ततः कुल पुत्रात् कुल दुहितुः वा सकाशात् बहुतरम् पुण्यं प्रसवेत्

तत् किम् मन्यसे कौशिक अपि नु स कुल पुत्रः वा कुल दुहिता वा ततोनिदानं बहु पुण्यं प्रसवेत् शक्र आह बहु भगवन् बहु सुगत

यथा ते क्षमते व्याकुर्याः

अभिसंबुध्य च अपरिमितं सत्त्वधातुम् अनुत्तरे उपधि संक्षये ऽभिविनेष्यसि यत् उत भूतकोटि प्रभावन तायाम् इति

भगवान् आह अतः खलु पुनः स कौशिक कुल पुत्रः वा कुल दुहिता वा बहुतरं पुण्यं प्रसवेत् य इमां प्रज्ञापारमिताम् अन्तशस् पुस्तक गताम् अपि कृत्वा अभिश्रद्दधत् अभिश्रद्दधते अवकल्पयन् अवकल्पयते अधिमुञ्चन् अधिमुञ्चते प्रसन्न चित्तः प्रसन्न चित्ताय अध्याशय सम्पन्नः अध्याशय सम्पन्नाय बोधाय चित्तम् उत्पाद्य समुत्पादित बोधि चित्ताय बोधिसत्त्वाय अध्याशयेन दद्यात् अन्तशो लिखनाय अपि वाचनाय अपि अ किलासि तया संपादयिष्यति उद्युक्तो ऽमुं ग्राहयिष्यति संदर्शयिष्यति समादापयिष्यति समुत्तेजयिष्यति संप्रहर्षयिष्यति वाचा नेष्यति विनेष्यति अनुनेष्यति अर्थम् अस्याः अस्मै संप्रकाशयिष्यति एवं च अस्य चित्तं विशोधयिष्यति निर्विचिकित्सं करिष्यति एवं च एनम् वक्ष्यति एहि त्वं कुल पुत्र अस्मिन्न् एव बोधिसत्त्व मार्गे शिक्षस्व
स्वयम् एव च एनाम् प्रज्ञापारमितां सत्कुर्यात् गुरुकुर्यात् मानयेत् पूजयेत् अर्चयेत् अपचायेत् पुष्पैः धूपैः गन्धैः माल्यैः विलेपनैः चूर्णैः वस्त्रैः छत्रैः ध्वजैः घण्टाभिः पताकाभिः समन्तात् च दीप मालाभिः बहुविधाभिश् च पूजाभिः यो वा अन्यः सम्पूज्य परस्मै च अर्थिकाय छन्दिकाय कुल पुत्राय कुल दुहित्रे वा याचमानाय दद्यात् उपनामयेत् निर्यातयेत् परित्यजेत् अन्तशः पुस्तक गताम् अपि कृत्वा

अत्र हि त्वं शिक्षमाणः चरन् व्यायच्छमानः क्षिप्रम् एव अनुत्तराम् सम्यक्संबोधिम् अभिसंभोत्स्यसे

तत् किम् मन्यसे कौशिक अपि नु स कुल पुत्रः वा कुल दुहिता वा ततोनिदानं बहु पुण्यं प्रसवेत् शक्र आह बहु भगवन् बहु सुगत

भगवान् आह एवम् एतत् कौशिक एवम् एतत्

पुनर् अपरम् कौशिक यो हि कश्चिद् एव कुल पुत्रः वा कुल दुहिता वा यावन्तो जम्बूद्वीपे सत्त्वाः तान् सर्वान् सकृदागामि फले प्रतिष्ठापयेत्

कतरः तयोः द्वयोः कुल पुत्रयोः कुल दुहित्रोः वा बहुतरं पुण्यं प्रसवेत् किं यः स्वयं च पूजयेत् परेभ्यश् च विस्तरेण संप्रकाशयेत् दद्यात् संविभजेत् किं वा यः स्वयम् एव प्रत्यात्मं पूजयेत् शक्र आह यो भगवन् कुल पुत्रः वा कुल दुहिता वा स्वयं च तथागत शरीरम् सत्कुर्यात् गुरुकुर्यात् मानयेत् पूजयेत् अर्चयेत् अपचायेत् परेभ्यश् च विस्तरेण संप्रकाशयेत् दद्यात् संविभजेत् वैस्तारिकी पूजा भविष्यति इति सत्त्वानां च अनुकम्पाम् उपादाय अयम् एव अनयोः द्वयोः कुल पुत्रयोः कुल दुहित्रोः वा बहुतरं पुण्यं प्रसवति

तिष्ठन्तु खलु पुनः कौशिक चातुर्महाद्वीपके लोकधातौ सर्व सत्त्वाः एतेन पर्यायेण ये ऽपि ते कौशिक साहस्रे चूलिके लोकधातौ सत्त्वाः तान् अपि सर्वान् कश्चिद् एव कुल पुत्रः वा कुल दुहिता वा चतुर्षु ध्यानेषु प्रतिष्ठापयेत्

अभिसंबुध्य च अपरिमितं सत्त्वधातुम् अनुत्तरे उपधि संक्षये ऽभिविनेष्यसि यत् उत भूतकोटि प्रभावन तायाम् इति

तिष्ठन्तु खलु पुनः कौशिक त्रि साहस्र महा साहस्रे लोकधातौ सर्व सत्त्वाः एतेन कौशिक पर्यायेण यावन्तो गङ्गा नदी वालुका उपमेषु त्रि साहस्र महा साहस्रेषु लोकधातुषु सत्त्वाः तान् अपि सर्वान् कश्चिद् एव कुल पुत्रः वा कुल दुहिता वा चतुर्षु ध्यानेषु प्रतिष्ठापयेत्

तिष्ठन्तु खलु पुनः कौशिक जम्बूद्वीपे सर्व सत्त्वाः एतेन कौशिक पर्यायेण ये ऽपि ते कौशिक चातुर्महाद्वीपके लोकधातौ सत्त्वाः तान् अपि सर्वान् कश्चिद् एव कुल पुत्रः वा कुल दुहिता वा दशसु कुशलेषु कर्म पथेषु समादापयेत् प्रतिष्ठापयेत्

अत्र हि त्वं शिक्षमाणः चरन् व्यायच्छमानः क्षिप्रम् एवा अनुत्तराम् सम्यक्संबोधिम् अभिसंभोत्स्यसे

तिष्ठतु खलु पुनः कौशिक जाम्बूद्वीपकान् सर्व सत्त्वान् सकृदागामि फले प्रतिष्ठाप्य पुण्य अभिसंस्कारः यावन्तः कौशिक चातुर्महाद्वीपके लोकधातौ सत्त्वाः तान् अपि सर्वान् कश्चिद् एव कुल पुत्रः वा कुल दुहिता वा सकृदागामि फले प्रतिष्ठापयेत्

तत् किम् मन्यसे कौशिक अपि नु स कुल पुत्रः वा कुल दुहिता वा ततोनिदानं बहु पुण्यं प्रसवेत् शक्र आह बहु भगवन् बहु सुगत

तिष्ठतु खलु पुनः कौशिक चातुर्महाद्वीपके लोकधातौ सर्व सत्त्वान् ध्यान अप्रमाण आरूप्य समापत्ति अभिज्ञासु प्रतिष्ठाप्य पुण्य अभिसंस्कारः ये ऽपि ते कौशिक साहस्रे चूलिके लोकधातौ सत्त्वाः तान् अपि सर्वान् कश्चिद् एव कुल पुत्रः वा कुल दुहिता वा ध्यान अप्रमाण आरूप्य समापत्ति अभिज्ञासु प्रतिष्ठापयेत्

तिष्ठतु खलु पुनः कौशिक जाम्बूद्वीपकान् सर्व सत्त्वान् ध्यान अप्रमाण आरूप्य समापत्ति अभिज्ञासु प्रतिष्ठाप्य पुण्य अभिसंस्कारः अनेन पर्यायेण ये ऽपि ते कौशिक चातुर्महाद्वीपके लोकधातौ सत्त्वाः तान् अपि सर्वान् कश्चिद् एव कुल पुत्रः वा कुल दुहिता वा ध्यान अप्रमाण आरूप्य समापत्ति अभिज्ञासु प्रतिष्ठापयेत्
अत्र हि त्वं शिक्षमाणः चरन् व्यायच्छमानः क्षिप्रम् एव अनुत्तराम् सम्यक्संबोधिम् अभिसंभोत्स्यसे

तत् किम् मन्यसे कौशिक अपि नु स कुल पुत्रः वा कुल दुहिता वा ततोनिदानं बहु पुण्यं प्रसवेत् शक्र आह बहु भगवन् बहु सुगत

तिष्ठतु खलु पुनः कौशिक साहस्रे चूलिके लोकधातौ सर्व सत्त्वान् सकृदागामि फले प्रतिष्ठाप्य पुण्य अभिसंस्कारः यावन्तः कौशिक द्वि साहस्रे मध्यमे लोकधातौ सत्त्वाः तान् अपि सर्वान् कश्चिद् एव कुल पुत्रः वा कुल दुहिता वा सकृदागामि फले प्रतिष्ठापयेत्

तत् किम् मन्यसे कौशिक अपि नु स कुल पुत्रः वा कुल दुहिता वा ततोनिदानं बहु पुण्यं प्रसवेत् शक्र आह बहु भगवन् बहु सुगत

भगवान् आह अतः खलु पुनः स कौशिक कुल पुत्रः वा कुल दुहिता वा बहुतरं पुण्यं प्रसवेत् य इमां प्रज्ञापारमिताम् अन्तशस् पुस्तक गताम् अपि कृत्वा अभिश्रद्दधत् अभिश्रद्दधते अवकल्पयन् अवकल्पयते अधिमुञ्चन् अधिमुच्यते प्रसन्न चित्तः प्रसन्न चित्ताय अध्याशय सम्पन्नः अध्याशय सम्पन्नाय बोधाय चित्तम् उत्पाद्य समुत्पादित बोधि चित्ताय बोधिसत्त्वाय अध्याशयेन दद्यात् अन्तशो लिखनाय अपि वाचनाय अपि अ किलासि तया संपादयिष्यति उद्युक्तो ऽमुं ग्राहयिष्यति संदर्शयिष्यति समादापयिष्यति समुत्तेजयिष्यति संप्रहर्षयिष्यति वाचा नेष्यति विनेष्यति अनुनेष्यति अर्थम् अस्याः अस्मै संप्रकाशयिष्यति एवं च अस्य चित्तं विशोधयिष्यति निर्विचिकित्सं करिष्यति एवं च एनम् वक्ष्यति एहि त्वं कुल पुत्र अस्मिन्न् एव बोधिसत्त्व मार्गे शिक्षस्व

एवं च वाचं भाषेत एतेषाम् अपि त्वं कुल पुत्र धर्माणां लाभी भव यत् उत प्रज्ञापारमिता प्रतिसंयुक्तानाम् इति

भगवान् आह अतः खलु पुनः स कौशिक कुल पुत्रः वा कुल दुहिता वा बहुतरं पुण्यं प्रसवेत् य इमां प्रज्ञापारमिताम् अन्तशस् पुस्तक गताम् अपि कृत्वा अभिश्रद्दधत् अभिश्रद्दधते अवकल्पयन् अवकल्पयते अधिमुञ्चन् अधिमुच्यते प्रसन्न चित्तः प्रसन्न चित्ताय अध्याशय सम्पन्नः अध्याशय सम्पन्नाय बोधाय चित्तम् उत्पाद्य समुत्पादित बोधि चित्ताय बोधिसत्त्वाय अध्याशयेन दद्यात् अन्तशो लिखनाय अपि वाचनाय अपि अ किलासि तया सम्पादयेत् उद्युक्तो ऽमुं ग्राहयेत् संदर्शयेत् समादापयेत् समुत्तेजयेत् संप्रहर्षयेत् वाचा नेष्यति विनेष्यति अनुनेष्यति अर्थम् अस्याः अस्मै संप्रकाशयिष्यति एवं च अस्य चित्तं विशोधयिष्यति निर्विचिकित्सं करिष्यति एवं च एनम् वक्ष्यति एहि त्वं कुल पुत्र अस्मिन् एव बोधिसत्त्व मार्गे शिक्षस्व
अर्हत्य् अवश्यम् एव इयम् ईदृशी त्वादृशं पतिम्

सुभगे निर्विकार त्वात् अङ्गार तुष भस्म वत्

अद्य आरभ्य कुल स्त्री त्वम् भवतीनां भवत्व् इति

अथ मां कृत कर्तव्यम् सुख आसीनम् अहर् मुखे

अथ सा श्रुतम् इत्य् उक्त्वा स्वस्मिन्न् आश्रम पादपे

इदम् अत्र महत् चित्रम् यत् आलोकितम् एतया

न अस्ति नः स्वामिनी इति उक्त्वा देव्योर् निपतिता पुरः

तुभ्यं कार्ये च संसिद्धे शमी लाज सुगन्धिना

आत्मानम् अङ्गिरा मेने पीत अमृतम् इव अमृतम्

अथ अस्यै गणिका अध्यक्षः राजा आदेशम् न्यवेदयत्

तस्य स्कन्धे ह्रिया आलीनम् अपश्यं प्राण दायिनीम्

तेन ब्रवीमि कुपिता कदाचिद् अमृता इव सा

न अस्ति असौ यो न च अस्माभिः ईक्षितश् चार चक्षुषा

अथवा भवतु उद्याने युवराजः परीक्षताम्

रतेर् अन्यासु संकल्पः प्रमदासु प्रवर्तते

युक्तं तदा यदा आलोच्य महत् सीदत् प्रयोजनम्

युगपत् क्रोध शोकाभ्याम् शोषितो ऽहं क्रमेण च

न पुनर् दीयते तावद् बालिका शैशवाद् इति

ततो ऽपि वन्दितुं देव्यौ नरेन्द्र अन्तःपुरम् गतः

पृच्छामि स्म प्रिया वार्त्ताम् साक्षि शाखामृग अण्डजान्

वन्दिता च विहस्य आह देवी पद्मावती यथा

अष्टावक्रस्य दुहिता सावित्री नाम कन्यका

वादी जित इव अच्छायः त्रपया गोमुखो ऽब्रवीत्

सा अब्रवीत् अपरोधो ऽयम् अर्यपुत्रेण मृष्यताम्

सो ऽब्रवीद् भवतः को ऽन्यस् त्रैलोक्ये ऽपि वरो वरः

अकाले किम् अशोकस्य कुसुमानि इति चिन्तयन्

तेन ब्रवीमि तेन अद्य तत् स्मृत्वा क्षुद्र बुद्धिना

दुष्ट संचार शून्यानि मन्दिर उपवनानि वा

ब्रह्मन्न् अकृत दारः ऽस्मि सुता मे दीयताम् इति

स्त्री तस्करैः दुराचार मूढ मानसवेगक

सद्यः कुसुमितो ऽशोकः प्राप्य सर्व अङ्ग संगतिम्

याच्ञा वृत्ति कदर्थितैः बहुभिर् अप्य् आप्तैर् न हि प्रार्थकाः प्रीतिं यान्ति तथा यथा तनुभिर् अप्य् अर्थैः सुख अभ्यागतैः

पुत्रि मा स्म त्यज प्राणान् दुस्त्यजान् धर्म साधनान्

न अष्टावक्रस्य दुहिता सावित्री तेन चिन्तिता

चक्षुस् चेतस् हर आकाराः पश्यन् वेश्याः समूहशः

तेन अहम् पान शौण्डेन नीता धनपतेः सभाम्

किम् कारणम् वधूर् अद्य न अस्मान् आयाति वन्दितुम्

अपनीता वधूः कस्माद् बालान् मम सुताद् इति

अन् इच्छन्ती ततस् तस्य संनिधौ चिरम् आसितुम्

कुपितानां हि भर्तृभ्यः श्रूयन्ते कुल योषिताम्

तया च अङ्गानि संहृत्य मा तावद् इति वारितः

सर्वथा मद् प्रसादात् ते पुत्रि पुत्रो भविष्यति

तथा एव घ्रातो गन्धो ऽस्माभिर् अमानुषः

इदं तद् आगतं दुर्विद्य अधर चेष्टितम्

असत्ये ह्य् अत्र या क्रीडा तद् उन्मत्त विजृम्भितम्

आयाचितं तु यक्षाय न मया प्रतियाचितम्

तस्य भ्राता वृषो नाम स च अङ्गिरसम् अब्रवीत्

परिणीय तु तां कन्याम् अमृताम् अमृत उपमाम्

सर्व विज्ञेय विज्ञान मनस् ज्वलित धीः इति

स्त्रैणम् अज्ञानम् आश्रित्य संतुष्टो हि पतिस् त्वया

कलिङ्गसेनया त्व् अत्र शोक गद्गदया उदितम्

पश्चात् सन्ध्याम् उपासीनम् आसीनं मौन धारिणम्

अथ माम् अभिवाद्य असौ उल्का संघात भासुरः

अमृता अपि गत आशङ्का भर्त्रा सह समेयुषी

ततः समुत्पतन्न् एव शोकः क्रोधेन मामकः

यद् अत्र अनन्तरम् न्याय्यं तद् अनुष्ठीयताम् इति

अथ आलिङ्गितुम् आरब्धः स अनुरागम् अहं च ताम्

ततो मुञ्च नयाम्य् एनां न्यास भूता हि कन्यका

अपि नाम अस्य कस्यांचित् स्त्रियां भावो भवेद् इति

इति दत्त्वा वरं तस्यै सावित्री दिवम् आश्रयत्

अहम् अर्य सुताम् नीत्वा गृहं स्व गृहम् आगतः

अन्विष्यन्तो भ्रमाम स्म न च अपश्याम तत्र ताम्

ततश् चर्म असि केयूर हार आदि कर भासुरः

आज्ञापयथ मां यच् च यच् च विज्ञापयामि वः

आसीद् या चरित आकारैः सावित्रीम् अतिरिच्यते

यदि मह्यम् इयं दत्ता सत्येन तनया त्वया

तेन च अहम् इह आनीता गगन आगमनात् च मे

अपि सत्यम् इदं सौम्य स्यात् क्रीडा इति अहम् अब्रवम्

अत्र अन्तरे कथितवान् आख्यानं मरुभूतिकः