tanuj437/sanskrit-pos-tagged-corpus huggingface dataset:
किम् एतद् इति पृष्टेन वृत्तान्तो ऽयं मया उदितः

राजा च श्रुत वृत्तान्तः स आस्थानः धैर्यम् अत्यजत्

उपालब्धवती नाथम् ऋषि पुत्रस्य वल्लभा

आसीनान् आसने तेन निवृत्य स्थीयताम् इति

ततः संकल्पयन्न् एवम् अचन्द्रिकम् इव अम्बरम्

प्रस्तावे यन् मया पूर्वं श्रुतं तद् अवधीयताम्

एकाम् एव मया लब्धां सुतां दुर्लभिकाम् इति

अन्तरे च रुमण्वन्तम् आह का इयम् प्रमादिता

अर्यपुत्र आर्यदुहित्री मया दृष्टा इति अभाषत

कदाचित् कुपिता भर्त्रे तत्र आसीत वधूर् इति

स तम् आह निवर्तध्वम् अलं तत्र गतेन वः

अथवा अलम् विमर्शेन महा अभ्युदय वैरिणा

पानं हस्तेन दास्यामि प्रसीदतु भवान् इति

नाम्ना मानसवेगो ऽहं विद्याधर गण अधिपः

बलेन तपसा यस्य न समानो भविष्यति

अष्टावक्रम् अयाचिष्ट कदाचिद् ऋषिर् अङ्गिराः

देवताभ्यो नमस्कृत्य शरीरम् उदलम्बयत्

कोपिता वा भवेद् भर्त्रा शिष्टा दुश्चरितैर् इति

कथं जानासि न अस्ति इति पृष्टा आचष्ट निशाम्यताम्

आसीच् च मम देवीभ्यां प्रयोगो ऽयम् अनुष्ठितः

सर्वथा ख्यापितं लोकैर् भवतां नीति कौशलम्

कंचिद् अभ्यनयत् कालम् एकदा अस्तम् गते रवौ

ततस् तस्य परामृज्य पाणिना विकसत् मुखम्

ततः प्राप्य अचिरात् संज्ञां मागध्या पद्मदेविका

ततः प्रसर भङ्गेन विलक्षम् उपलक्ष्य माम्

देवता अवोचत् अमृताम् अमृतेन इव सिञ्चती

सो ऽब्रवीत् सत्यम् अप्य् एतत् क्रीडा या एषा अति हर्ष जा

कान्ता मातुः गृहं कान्तं कान्ता शून्यम् उपागमम्

प्रयत्नाद् धैर्यम् आधाय प्रगल्भा इव तम् अब्रवम्

युष्मान् दृष्ट्वा हि स शिशुः प्राणान् अपि परित्यजेत्

भ्रात्रा ते किं न मुक्ता एव न वा अद्य अपि विबुध्यते

सर्वथा अचेतनाः वृक्षाः कान्ताया दर्शने सति

तदा अयम् मोह संकल्पः न हि संकल्पजन्मनः

तं च आकर्ण्य महा मनोरथम् इदं पूर्णं चिरात् काङ्क्षितं न एव प्रीति विकासि हारि हसितम् धत्ते स्म कान्ता मुखम्

उपविष्टाय च आचष्ट स्फुटं दिव्येन सा हृता

अथ अगात् हत उरस्का क्रन्दन्ती पद्मदेविका

प्रकाशान् अप्रकाशांश् च प्रदेशान् बहुशो बहून्

तेन विद्याधरेण असौ हृता इति हृदये मम

अधुना ध्रियमाणे ऽपि समर्थ सचिवे मयि

सा कदाचित् कथंचित् तं कारणे ऽल्पे ऽपि पीडिता

वन देवतया उद्यानम् सकलं न विजृम्भितम्

यावद् अन्तःपुर अटव्यौ यावच् च गृह पक्षिणः

यथा एव गोमुखेन असौ स्वम् आवासं प्रवेशिता

अपृच्छद् अमृता आगत्य किं ध्यायति भवान् इति

हर्म्य अग्रे क्रीडयामि स्म चन्द्रिका सङ्ग शीतले

आकृष्ट कण्ठ पाशा च पुरः प्रैक्षत देवताम्

विद्याधर अधमेन असौ नीता यदि भवेद् इति

ततः सम्भ्रम विस्रस्तम् आकर्षन्न् उत्तर अम्बरम्

तिष्ठ तिष्ठ क्व यासि इति प्रालपं गगन उन्मुखः

नीत्वा समर्पय क्षिप्रं दारकाय वधूम् इति

रक्तं कुसुम संघातम् अयम् भूमि पल्लवम्

विषाद आकुलितः राजा प्रस्थितो त्वद् अन्तिकम्

आयाचितम् इयं तुभ्यम् अचिरेण एव दास्यति

देवीं विहाय सावित्रीं किम् अन्यच् चिन्तयाम्य् अहम्

दूराद् एव च मां भीतां मा भैषीर् इति सान्त्वयन्

अमृता नाम दुहिता मम सा गृह्यताम् इति

अहं त्व् अन् इच्छते तुभ्यं पित्रा दत्ता बलाद् इति

साधुभिः कथ्यमानानि पञ्च स्थानानि तद् यथा

गोमुखस् तु नृप आहुतः प्रत्यागत्य इदम् अब्रवीत्

अर्यपुत्रस्य भूयासं दयिता परिचारिका

वृत्तान्तः कथितश् च अयम् अथ उक्तः धनदेन सः
भग एव भगवाꣳ अस्तु देवस् तेना वयं भगवन्तः स्याम

अर्वाचीनं वसु विदम् भगं मे रथम् इव अश्वाः वाजिन आ वहन्तु

भग प्रणेतर् भग सत्य राधः भग इमाम् धियम् उद् अवा ददन् नः

प्रातर् जितम् भगम् उग्रम् हवामहे वयं पुत्रम् अदितेर् यो विधर्ता

अश्वावतीर् गोमतीर् न उषासो वीरवतीः सदम् उच्छन्तु भद्राः

प्रातर् भगं पूषणं ब्रह्मणस्पतिं प्रातः सोमम् उत रुद्रं हवामहे

घृतं दुहाना विश्वतः प्रपीता यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः

भग प्र णो जनय गोभिर् अश्वैर् भग प्र नृभिर् नृवन्तः स्याम

प्रातर् अग्निं प्रातर् इन्द्रम् हवामहे प्रातर् मित्रावरुणा प्रातर् अश्विना

सम् अध्वराय उषसः नमन्त दधिक्रावा इव शुचये पदाय

आध्रश् चिद् यं मन्यमानस् तुरश् चिद् राजा चिद् यं भगं भक्षि इति आह

उत उदितौ मघवन्त् सूर्यस्य वयं देवानां सुमतौ स्याम
स यदि कीर्तयेत् उपांशु कीर्तयेत्

अग्निः वै देवानाम् होता आसीत्

स्वस्ति एव होता उन्मुच्यते सर्व आयुः सर्व आयु त्वाय

वाचा वै एनम् होता विशास्ति

स यत् अस्ना रक्षः संसृजतात् इति आह रक्षांसि एव तत् स्वेन भागधेयेन यज्ञात् निरवदयते

वनिष्ठुम् अस्य मा राविष्ट उरूकम् मन्यमानाः न इद् वः तोके तनये रविता रवत् शमितारः इति ये च एव देवानाम् शमितारः ये च मनुष्याणाम् तेभ्यः एव एनम् तत् परिददाति

तत् यत् अर्वाक् यत् परस् कृन्तन्ति यत् उल्बणम् यत् विथुरम् क्रियते शमितृभ्यः च एव एनत् तत् निग्रभीतृभ्यः च समनुदिशति

सर्वम् आयुः एति यः एवम् वेद

सः एनम् वाचा व्यशात्

अस्ना रक्षः संसृजतात् इति आह

अध्रिगो शमीध्वम् सुशमि शमीध्वम् शमीध्वम् अध्रिगो इति त्रिस् ब्रूयात् अ पाप इति च

सा वै राक्षसी वाच्

शमितृभ्यः च एव एनम् तत् निग्रभीतृभ्यः च सम्प्रयच्छति

यः अयम् राक्षसीम् वाचम् वदति स याम् वै दृप्तः वदति याम् उन्मत्तः

न आत्मना दृप्यति न अस्य प्रजायाम् दृप्तः आजायते यः एवम् वेद

तत् आहुः न यज्ञे रक्षसाम् कीर्तयेत् कानि रक्षांसि ऋतेरक्षाः वै यज्ञः इति

तुषैः वै फलीकरणैः देवाः हविः यज्ञेभ्यः रक्षांसि निरभजन् अस्ना महा यज्ञात्

अध्रिगुः वै देवानाम् शमिता अ पापः निग्रभीता

तत् उ वै आहुः कीर्तयेत् एव यः वै भागिनम् भागात् नुदते चयते वा एनम् स यदि वा एनम् न चयते अथ पुत्रम् अथ पौत्रम् चयते तु एव एनम् इति

तिरस् इव एतत् यत् रक्षांसि
पुनर् तत् कनकम् द्विगुणं स्वतो द्रव्यं विध्येत् वा सूतकेन सारितं सत् द्रव्यं कनकं शत सहस्र आदि संख्यायाः द्विगुण संख्याकम् द्रव्यं शुल्ब आदिकम् विध्येद् इति रहस्यम्

पुनर् विशेषम् आह विध्येत् इत्यादि

पुनर् यावत् सकलम् समस्तं नागं प्रोन्मीलयेत् निःशेषम् कुर्यात् इति अभिप्रायः
एतत् हि सर्वैः कर्मभिः समम्

एतत् हि सर्वाणि कर्माणि बिभर्ति

अतस् हि सर्वाणि नामानि उत्तिष्ठन्ति

एतत् एषाम् साम्

आत्मा उ एकः सन् एतत् त्रयम्

अतस् हि सर्वाणि रूपाणि उत्तिष्ठन्ति

एतत् एषाम् साम्

एतत् हि सर्वाणि नामानि बिभर्ति

एतत् एषाम् ब्रह्म

एतत् हि सर्वैः रूपैः समम्

अथ रूपाणाम् चक्षुः इति एतत् एषाम् उक्थम्

एतत् हि सर्वैः नाम्भिः समम्

तत् एतत् त्रयम् सत् एकम् अयम् आत्मा

अथ कर्मणाम् आत्मा इति एतत् एषाम् उक्थम्

अतस् हि सर्वाणि कर्माणि उत्तिष्ठन्ति

प्राणः वै अमृतम्

तत् एतत् अमृतम् सत्येन छन्नम्

एतत् एषाम् साम्

नाम रूपे सत्यम्

एतत् हि सर्वाणि रूपाणि बिभर्ति

एतत् एषाम् ब्रह्म
स मा ज्यैष्ठ्यं श्रैष्ठ्यं राज्यम् आधिपत्यं गमयतु

प्रतिष्ठायै स्वाहा इति अग्नाव् आज्यस्य हुत्वा मन्थे संपातम् अवनयेत्

वसिष्ठाय स्वाहा इति अग्नाव् आज्यस्य हुत्वा मन्थे संपातम् अवनयेत्

यद्य् अप्य् एनच् छुष्काय स्थाणवे ब्रूयाज् जायेरन्न् एव अस्मिन् शाखाः प्ररोहेयुः पलाशानि इति

अनो ह वै नाम प्रत्यक्षम्

आयतनाय स्वाहा इति अग्नाव् आज्यस्य हुत्वा मन्थे संपातम् अवनयेत्

अमो नाम असि

चर्मणि वा स्थण्डिले वा वाचंयमो ऽप्रसाहः

न ह वा एवंविदि भवति इति

यत् किंचिद् इदम् श्वभ्य शकुनिभ्य इति ह ऊचुः

अनग्नो ह भवति

वयं देवस्य भोजनम् इत्य् आचामति

तद् एष श्लोकः

स ह उवाच किं मे वासो भविष्यति इति

संपदे स्वाहा इति अग्नाव् आज्यस्य हुत्वा मन्थे संपातम् अवनयेत्

अथ खल्व् एता ऋचा पच्छ आचामति

तुरं भगस्य धीमहि इति सर्वं पिबति

अथ प्रतिसृप्य अञ्जलौ मन्थम् आधाय जपति

अमा हि ते सर्वम् इदम्

यदा कर्मसु काम्येषु स्त्रियं स्वप्नेषु पश्यति

समृद्धिं तत्र जानीयात् तस्मिन् स्वप्न निदर्शने तस्मिन् स्वप्न निदर्शने

अहम् एव इदम् सर्वम् असानि इति

स यदि स्त्रियं पश्येत् समृद्धं कर्म इति विद्यात्

स ह उवाच किं मे ऽन्नं भविष्यति इति

आप इति ह ऊचुः

तत् सवितुर् वृणीमह इत्य् आचामति
पशव उक्थानि

वीर्यं वा इन्द्रः

वीर्येण एव अस्मै तत् प्रणयन्ति

सार्धम् इदं रेतः सिक्तं समृद्धम् एकधा प्रजनयाम इति

ऐन्द्राबार्हस्पत्यम् अनुशस्यते

पशव उक्थानि

वीर्येण एव तत् क्षत्रेण च उभयतस् पशून् परिगृह्णाति स्थित्या अन् अपक्रान्त्यै

अथ उ एतैर् एव स इन्द्रम् तृतीयसवनम् एतैर् जागतं सवनम्

यज्ञो विष्णुः

पशव उक्थानि

ऐन्द्रावारुणम् अनुशस्यते

वीर्येण एव तद् ब्रह्मणा च उभयतस् पशून् परिगृह्णाति स्थित्या अन् अपक्रान्त्यै

वीर्यं वा इन्द्रः

ऐन्द्रीष्व् अच्छावाकस्य उक्थम् प्रणयन्ति

क्षत्रं वरुणः

हस्ती कंसो वासो हिरण्यम् अश्वतरी रथः शिल्पम्

या अधिष्ठाता प्रदाता यस्मै प्रत्ता वेदा अवरुद्धाः

शिल्पानि शंसति देव शिल्पानि

वीर्यं वा इन्द्रः

वीर्येण एव तद् यज्ञेन च उभयतस् पशून् परिगृह्य क्षत्रे ऽन्ततः प्रतिष्ठापयति

वीर्यं वा इन्द्रः

आग्नेयीषु मैत्रावरुणस्य उक्थम् प्रणयन्ति

यद् एव शिल्पानि शंसति तत् स्वर्गस्य लोकस्य रूपम्

वीर्यं वा इन्द्रः

ये ह वा एतानि न अनूपेयुः यथा रेतः सिक्तं विलुम्पेत् कुमारं वा जातम् अङ्गशो विभजेत् तादृक् तत्

शिल्पं ह अस्य समधिगम्यते य एवं वेद

ब्रह्म बृहस्पतिः

सार्धम् इदं रेतः सिक्तं समृद्धम् एकधा प्रजनयाम इति

ऐन्द्रीषु ब्राह्मणाच्छंसिन उक्थं प्रणयन्ति

यद् व् एव शिल्पान्य् आत्म संस्कृतिः वै शिल्पानि
निपाता वक्ष्यन्ते निपाताः इति

सनुतर् उच्चैस् नीचैस् शनैस् ऋधक् आरात् ऋते युगपत् पृथक् एते ऽपि सनुतर् प्रभृतयः अन्त उदात्ताः पठ्यन्ते

च वा ह अह एव एवम् इत्यादयः

क्त्वा तोसुन् कसुनः कृत् मकार अन्तः सन्धि अक्षर अन्तः अव्ययीभावश् च

अन्तरेण ज्योक् कम् शम् सना सहसा विना नाना स्वस्ति स्वधा अलम् वषट् अन्यत् अस्ति उपांशु क्षमा विहायसा दोषा मुधा मिथ्या

पुनर् आदि उदात्तः

अव्यय सञ्ज्ञम् भवति

स्वर् अन्तर् प्रातर् एते अन्त उदात्ताः पठ्यन्ते

पुरा मिथो मिथस् प्रबाहुकम् आर्यहलम् अभीक्ष्णम् साकम् सार्धम् हिरुक् तद्धित एधाच् पर्यन्तः कृत्वसुच् सुच् च्वि अर्थाः च अम् आम् स्वर आदिः

स्वर् आदीनि शब्द रूपाणि निपाताः च अव्यय सञ्ज्ञानि भवन्ति

ह्यस् श्वस् दिवा रात्रौ सायम् चिरम् मनाक् ईषत् जोषम् तूष्णीम् बहिस् आविस् अवस् अधस् समया निकषा स्वयम् मृषा नक्तम् नञ् हेतौ अद्धा इद्धा सामि एते ऽपि ह्यस् प्रभृतयः अन्त उदात्ताः पठ्यन्ते

क्षत्रिय वत्

ब्राह्मण वत्

सन् सनात् सनत् तिरस् एते आदि उदात्ताः पठ्यन्ते
एत्य् अहः

तान्य् एतम् एव अपियन्ति

मुह्यन्ति दिशो न वै ता रात्रिम् प्रज्ञायन्ते

तेन सो अ सर्वः

स एतम् एव अप्येति

एष एव सर्वेषां देवानां ग्रहाः

न चक्षुषा पश्यति

स एतम् एव अप्येति

न मनसा ध्यायति

तेन सो अ सर्वः

तेन ते अ सर्वे

तेन सो अ सर्वः

स एतम् एव अप्येति

स ह वै साम विद् स कृत्स्नं साम वेद य एवं वेद

तद् इदम् एव प्राणम् अप्येति

एका ह वाव कृत्स्ना देवता अर्ध देवताः एव अन्याः

अन्व् अग्निर् गच्छति

न वै स्वपन् वाचा वदति

तद् यद् इदम् आहुर् न बत अद्य वाति इति स ह एतत् पुरुषे ऽन्तर् निरमते स पूर्णः स्वेदमान आस्ते

तेन तान्य् अ सर्वाणि

अस्तम् इति ह इह पश्चाद् ग्रहान् आचक्षते

तद् यद् एतत् सर्वं वायुं एव अप्येति तस्माद् वायुर् एव साम

क्षीयन्त आप एवम् ओषधय एवं वनस्पतयः

अयम् एव यो ऽयम् पवते

सा इयम् एव प्राणम् अप्येति

स एतम् एव अप्येति

तेन तान्य् अ सर्वाणि

तद् यद् एतत् सर्वम् प्राणम् एव अभिसमेति तस्मात् प्राण एव साम

ता एतम् एव अपियन्ति

अस्तं चन्द्रमा एति

एति रात्रिः

ते एतम् एव अपीतः

वर्षति च पर्जन्य उच् च गृह्णाति

तेन सो अ सर्वः

न श्रोत्रेण शृणोति

स यद् आदित्यो ऽस्तम् अगाद् इति ग्रहान् अगाद् इति ह एतत्

तद् इदम् एव प्राणम् अप्येति

स ह एषः ऽस्तं नाम

तेन ता अ सर्वाः

अथ अध्यात्मम्

तान्य् एतम् एव अपियन्ति

स ह वै साम विद् स कृत्स्नं साम वेद य एवं वेद
भूतानां स्थितिर् उत्पत्तिर् अहं वै प्रतिसंक्रमः

श्री उद्धवः उवाच

व्यवसायिनाम् अहं लक्ष्मीः कितवानां छल ग्रहः

ततो निवृत्तो हन्त अहम् हतो ऽयम् इति लौकिकः

प्रजापतीनां दक्षो ऽहं पितॄणाम् अहम् अर्यमा

विश्वावसुः पूर्वचित्तिर् गन्धर्व अप्सरसाम् अहम्

एवम् एतद् अहं पृष्टः प्रश्नं प्रश्न विदाम् वर

वनस्पतीनाम् अश्वत्थ ओषधीनाम् अहं यवः

सर्वेषाम् अपि भावानां त्राण स्थिति अप्यय उद्भवः

उपासते त्वां भगवन् याथातथ्येन ब्राह्मणाः

वासुदेवो भगवतां त्वं तु भागवतेष्व् अहम्

न त्वां पश्यन्ति भूतानि पश्यन्तं मोहितानि ते

आस्वाद श्रुति अवघ्राणम् अहं सर्व इन्द्रिय इन्द्रियम्

ब्रह्मर्षीणां भृगुर् अहं राजर्षीणाम् अहं मनुः

वीर्यं तितिक्षा विज्ञानं यत्र यत्र स मे ऽंशकः

त्वं ब्रह्म परमं साक्षाद् अन् आदि अन्तम् अपावृतम्

संख्यानं परमाणूनां कालेन क्रियते मया

मनस् विकाराः एव एते यथा वाचा अभिधीयते

मासानां मार्गशीर्षो ऽहं नक्षत्राणां तथा अभिजित्

अक्षराणाम् अकारो ऽस्मि पदानि छन्दसाम् अहम्

तेजः श्रीः कीर्तिर् ऐश्वर्यं ह्रीस् त्यागः सौभगं भगः

पृथिवी वायुर् आकाश आपो ज्योतिर् अहं महान्

पुरोधसां वसिष्ठो ऽहं ब्रह्मिष्ठानां बृहस्पतिः

स्त्रीणां तु शतरूपा अहम् पुंसां स्वायम्भुवो मनुः

सिद्धेश्वराणां कपिलः सुपर्णो ऽहं पतत्रिणाम्

अहं सर्वाणि भूतानि तेषां स्थिति उद्भव अप्ययः

यो वै वाच् मनसी सम्यग् असंयच्छन् धिया यतिः

ऐरावतं गज इन्द्राणाम् यादसां वरुणं प्रभुम्

मया ईश्वरेण जीवेन गुणेन गुणिना विना

तीर्थानां स्रोतसां गङ्गा समुद्रः सरसाम् अहम्

अहं गतिर् गतिमतां कालः कलयताम् अहम्

विकारः पुरुषो ऽव्यक्तं रजः सत्त्वं तमः परम्

योगानाम् आत्म संरोधः मन्त्रो ऽस्मि विजिगीषताम्

संवत्सरो ऽस्म्य् ऋतूनां मधु माधवौ

आश्रमाणाम् अहं तुर्यो वर्णानां प्रथमो ऽनघ

गुणिनाम् अप्य् अहं सूत्रं महतां च महान् अहम्

वाचं यच्छ मनो यच्छ प्राणान् यच्छ इन्द्रियाणि च

तितिक्षा अस्मि तितिक्षूणां सत्त्वं सत्त्ववताम् अहम्

अपां रसश् च परमस् तेजिष्ठानां विभावसुः

ब्रह्मण्यानां बलिर् अहं वीराणाम् अहम् अर्जुनः

सात्वतां नव मूर्तीनाम् आदि मूर्तिः अहं परा

नाग इन्द्राणाम् अनन्तो ऽहं मृगेन्द्रः शृङ्गि दंष्ट्रिणाम्

गति उक्ति उत्सर्ग उपादानम् आनन्द स्पर्श लक्षणम्

धर्माणाम् अस्मि संन्यासः क्षेमाणाम् अबहिर्मतिः

यज्ञानां ब्रह्मयज्ञो ऽहं व्रतानाम् अविहिंसनम्

याः काश् च भूमौ दिवि वै रसायां विभूतयो दिक्षु महा विभूते

उच्चैःश्रवास् तुरंगाणां धातूनाम् अस्मि काञ्चनम्

सर्व आत्मना अपि सर्वेण न भावो विद्यते क्वचित्

हिरण्यगर्भो वेदानां मन्त्राणां प्रणवस् त्रिवृत्

ज्ञात्वा ज्ञाति वधम् गर्ह्यम् अधर्मं राज्य हेतुकम्

कुशो ऽस्मि दर्भ जातीनाम् गव्यम् आज्यं हविःष्व् अहम्

तस्य व्रतं तपो दानं स्रवत्य् आम घट अम्बु वत्

आत्मानम् आत्मना यच्छ न भूयः कल्पसे ऽध्वने

आदित्यानाम् अहं विष्णू रुद्राणां नीललोहितः

गुणाणां च अपि अहं साम्यं गुणिन्य् औत्पत्तिको गुणः

न तथा मे विभूतीनां सृजतो ऽण्डानि कोटिशः

स तदा पुरुष व्याघ्रः युक्त्या मे प्रतिबोधितः

तस्माद् वचो मनः प्राणान् नियच्छेन् मद् परायणः

आयुधानां धनुर् अहं त्रिपुर घ्नः धनुष्मताम्

ओजः सहो बलवतां कर्म अहम् विद्धि सात्वताम्

प्रभा सूर्य इन्दु ताराणाम् शब्दो ऽहं नभसः परः

किम्पुरुषानां हनुमान् विद्याध्राणां सुदर्शनः

गूढश् चरसि भूत आत्मा भूतानां भूत भावनैः

स्कन्दो ऽहं भगवान् अजः

मां विद्ध्य् उद्धव दैत्यानां प्रह्लादम् असुर ईश्वरम्

देवर्षीणां नारदो ऽहं हविर्धान्य् अस्मि धेनुषु

उपासीनाः प्रपद्यन्ते संसिद्धिं तद् वदस्व मे

उच्चावचेषु भूतेषु दुर्ज्ञेयम् अकृतात्मभिः

अहम् एतत् प्रसंख्यानं ज्ञानं तत्त्व विनिश्चयः

अहं युगानां च कृतं धीराणां देवलो ऽसितः
नारायणो मुनीनां च कुमारो ब्रह्मचारिणाम्

सूक्ष्माणाम् अप्य् अहं जीवो दुर्जयानाम् अहं मनः

धिष्ण्यानाम् अस्म्य् अहं मेरुर् गहनानां हिमालयः

तपतां द्युमतां सूर्यं मनुष्याणां च भूपतिम्

यमः संयमतां च अहम् सर्पाणाम् अस्मि वासुकिः
हस्त च्युतायाम् विघ्नं स्यात् छिन्नायाम् मरणं भवेत्

यावद् वत्सर पर्यन्तम् मनसा अपि न च आचरेत्

आत्मना योजयेत् मालाम् न अमन्त्रः योजयेत् नरः

देव्याः च अपि एकताम् ध्यात्वा सुषुम्ना वर्त्मना ततः

भ्रुवोः उपरि नाडीनां त्रयाणां प्रान्त उच्यते

सहितैः बिल्व पत्त्रैः च अष्टोत्तरशत त्रयम्

कुण्डं मण्डल वत् कृत्वा च अष्टम्याम् समुपोषितः

तत्र नत्वा रक्तचण्डां ह्रीं श्रीं मन्त्रेण साधकः

सप्तधा आवर्तनम् कृत्वा स्तुतिम् एनाम् च साधकः

जप्त्वा मालां शिरस् देशे प्रांशु स्थाने अथ वा न्यसेत्

तस्य कामं च मोक्षं च ददाति न प्रियंकरी

द्वे तर्जन्यौ कनिष्ठा अग्रे तद् अग्रेण एव योजयेत्

तां मुद्रां शिरसि न्यस्य मण्डलं विन्यसेत् ततः

स्तुति पाठम् ततः कुर्यात् इष्टम् कामं निवेद्य च

सूतके च समुत्पन्ने क्षुर कर्मणि मैथुने

प्रवालैः अथवा कुर्यात् अष्टाविंशति बीजकैः

एवं यः कुरुते मालां जपं च जप कोविदः

स प्राप्नोति ईप्सितम् कामं हीने स्यात् तु विपर्ययः

सिन्दूरं स्वर्ण रत्नानि यत् यत् स्त्रीणां विभूषणम्

षष् कोणम् तद् षष् अङ्गुलम्

यथाशक्ति जपं कुर्यात् संख्यया एव प्रयत्नतः

ॐ ऐं हीं श्रीं इति मन्त्रेण तं बलिं कामरूपिणम्

पक्षिणः कच्छपा ग्राहाः छागलाः च वराहकाः

रक्त वर्णम् तु योग ज्ञैः आज्ञाचक्रम् इति ईर्यते

बलि दाने तु दुर्गाया अन्यत्र अपि विधिः सदा

आसनं च अर्घ्य पात्रम् च भग्नम् आसादयेत् न तु

मालां स्व हृदय आसन्ने धृत्वा दक्षिण पाणिना

छागलाः शरभाः च एव नरः च एव यथाक्रमात्

स फलम् जायते यस्मात् मन्त्रम् यत्नात् परीक्षयेत्

आर्त्विज्यं ब्रह्म यज्ञम् च श्राद्धं देव यजम् च यत्

तौर्यत्रिकैः च नियमैः शंकरं तोषयेत् हरिम्

मिश्रीभावं ततो याति चाण्डालैः पाप कर्मभिः

शिला प्रशस्ता पूजायां स्थण्डिलं निर्जनं तथा

तत् स्थानम् षोडशारं स्यात् सप्त अङ्गुल प्रमाणात्

सुवर्ण मणिभिः सम्यक् प्रवालैः अथवा अब्ज जैः

कर्म कुर्यात् नरः नित्यं सूतके मृतके तथा

उत्तर अभिमुखः भूत्वा बलिं पूर्व मुखम् तथा

अभिषिच्य बलिं पश्चात् करवालं प्रपूजयेत्

पूजयेत् साधको देवीं बलि मन्त्रैः मुहुर् मुहुः

स्तुतिः च अपि महामन्त्रं साधनं सर्व कर्मणाम्

नित्यक्रिया निवर्तेत सह नैमित्तिकैः सदा

अन्यत्र अपि जपेत् मालाम् जप्यं देव मनोहरम्

उग्रं रक्त आस्य नयनम् रक्त माल्य अनुलेपनम्

एवं यः पूजयेद् देवीं विधानेन शिवां नरः

तिसृणाम् अथ नाडीनां हृदये च एकता भवेत्

तत्त्व स्वरूपम् एकम् तु षट्चक्रं प्रतिलम्बयेत्

रुद्राक्षैः यदि जप्येत इन्द्राक्षैः स्फटिकैः तथा

असंख्यातं च यत् जप्तम् तस्य तत् निष्फलम् भवेत्

जपेत् उपांशु सततं कुश ग्रन्थ्या अथ पाणिना

तिलैः होमम् चरेत् तस्यां सहस्र त्रितयम् जपेत्

श्री गर्वः विजयः च एव धर्मपाल नमः अस्तु ते

महा सक्तुम् स शाल्यन्नम् गव्य व्यञ्जन संयुतम्

इदं शिवायाः परमं मनोहरं करोति यः अनेन तदीय पूजनम्

स मन्त्र स्तेय पापेन तामिस्रे नरके नरः

विशेषतः शिवा पूजाम् प्रमीत पितृकः नरः

वैष्णवी बलि रूपाय बले तुभ्यं नमो नमः

जपः च उपांशु सर्वेषाम् उत्तमः परिकीर्तितः

अक्षमाला तु कर्तव्या देवी प्रीति करा परा

ब्रह्मग्रन्थि युतम् कुर्यात् प्रतिबीजं यथा स्थितम्

श्री भगवन्त् उवाच

जलस्य अपि नर श्रेष्ठैः भोजनाद् भेषजात् ऋते

पूर्ववत् मण्डलम् कृत्वा गुरु पित्रोः च सन्निधौ

द्रव्ये भुक्ते तु अजीर्णे च न वै भुक्त्वा च किंचन

चण्डिका प्रीति दानेन दातुः आपद् विनाशनः

अनामिकायाः पृष्ठे तु मध्यमे द्वे निवेशयेत्

रसना त्वं चण्डिकायां सुर लोक प्रसाधकैः

अथवा ग्रन्थि रहितम् दृढ रज्जु समन्वितम्

आद्यं स्थूलं ततस् तस्मात् न्यूनम् न्यूनतरं तथा

पञ्च प्रणामान् कृत्वा अथ ऐं ह्रीं श्रीं इति मन्त्रकैः

प्रणमामि ततः सर्व रूपिणम् बल रूपिणम्

कण्ठे त्रयाणां नाडीनां वेष्टनं विद्यते नृणाम्
बलि दानम् ततः पश्चात् कुर्यात् देव्याः प्रमोदकम्

अनामिकायां वामस्य तद् कनिष्ठाम् पुरो न्यसेत्

जानु ऊर्ध्वे क्षतजे जाते नित्यं कर्म न च आचरेत्

चिन्तयित्वा न्यसेत् पुष्पम् मूर्ध्नि तस्य च भैरव

पीयमानं च रुधिरं भुञ्जानं क्रव्य संहतिम्

निरीक्ष्य साधकः पश्चात् इमम् मन्त्रम् उदीरयेत्

अयम् एव प्रयोक्तव्यः सद्भिः वेताल भैरवौ

माला बीजम् तु जप्तव्यं स्पृशेत् न हि परस्परम्

द्वौ पाणी प्रसृतीकृत्य कृत्वा च उत्तानम् अञ्जलिम्

धूमोद्गारे तथा वान्ते नित्यकर्माणि संत्यजेत्

स वाञ्छित अर्थम् समवाप्य चण्डिकाः गृहम् प्रयाता न चिरेण भैरव

लम्बयेत् मूल मात्रेण वा आदिषोडशचक्रकम्

दिश् विभागे तु कौबेरी दिश् शिवा प्रीति दायिनी

अर्ध लक्ष जपम् जप्त्वा प्रथमं च एव साधकः

पूजयित्वा ततो मालां गृह्णीयाद् दक्षिणे करे

कविः वाग्मी पण्डितः च यशस्वी च प्रजायते

उदके तरु मूले वा निर्माल्यं तत्र संत्यजेत्

लक्षेण साधयेत् कामं पुरश्चरण पूर्वकम्

द्विस् आवृत्य अथ मध्येन च अर्ध वृत्या अन्त देशात्

याचितं परकीयं च तथा पर्युषितं च यत्

आदिषोडशचक्र स्थाम् साधक आनन्द कारिणीम्

त्रि वारम् दर्शयेत् तां तु मूलमन्त्रेण साधकः

स्थाने नियोजयेत् रक्तम् शिरः च स प्रदीपकम्

पाप क्षयः भवेद् यस्मात् पुरश्चरण कर्मणा

स्नापयित्वा बलिं तत्र पुष्प चन्दन धूपकैः

निवेदयेद् यथाशक्त्या पुष्प माल्यम् च भूरिशः

ऊषरे कृमि संयुक्ते स्थाने मृष्टे अपि न अर्चयेत्

चामरः कृष्णसारः च शशः पञ्चाननः तथा

गुरुः मन्त्रस्य मूलं स्यात् मूल शुद्धौ तत् उद्गतम्

मध्यमाया मध्य भागे वर्जयित्वा अथ तर्जनीम्

शाठ्यात् क्रोधात् तु मोहात् वा न असत् मत्या गुरोः मुखात्

मन्त्रं न दूषिते दद्यात् सु बीजम् विपिने तथा

नीचैर् आसनम् आसाद्य शुचिः प्रयत मानसः

सर्व मङ्गल मङ्गल्ये शिवे सर्व अर्थ साधके

ऐशान्याम् अग्र हस्तेन द्वार पद्म विवर्जितम्

मोदकैर् गजवक्त्रं च हविषा तोषयेत् रविम्

रक्त अम्बर धरम् च एकम् पाश हस्तम् कुटुम्बिनम्

पुष्पं च कृमि सम्मिश्रम् विशीर्णं भग्न मृद् गते

ऐं ह्रीं श्रीं इति मन्त्रेण ध्यात्वा खड्गं प्रपूजयेत्

महा गुरुणि पाते तु काम्यं किंचिद् न च आचरेत्

योनिमुद्रां ततः पश्चाद् दर्शयित्वा विसर्जयेत्

यस्माद् आद्यं तु हृदयं तस्मात् आदि इति गद्यते

दक्षिणां गुरवे दद्यात् सुवर्णम् गां तथा तिलम्

चतुर्वर्गः त्वयि न्यस्तस् तस्मात् मम सिद्धि दा भव

लक्ष द्वयेन मन्त्रस्य जपेन नर सत्तमौ

असिः विशसनः खड्गः तीक्ष्ण धारः दुरासदः

वरः त्वम् बलि रूपेण मम भाग्यात् उपस्थितः

विन्यसेत् क्रमतस् तस्मात् सर्प आकारा हि सा यतः

अनेन एव विधानेन पूजयित्वा तु चण्डिकाम्

साधकः साधक श्रेष्ठैः पूजा स्थानम् ततः शृणु

यदि अन्यत् तु प्रयुज्येत मालायां जप कर्मणि

ग्रन्थिः प्रदक्षिण आवर्तः स ब्रह्मग्रन्थि संज्ञकः

तद् प्रान्तम् त्रिपथ स्थानम् षष् कोणम् चतुर् अङ्गुलम्

अशुचिः न महामायां पूजयेत् तु कदाचन

ध्यानानाम् अथ मन्त्राणां चिन्तनस्य जपस्य च

वक्ष्ये युवां महाभागौ सर्व सिद्धि प्रदायकम्

शरण्ये त्र्यम्बके गौरि नारायणि नमः अस्तु ते

ततो देवीं समुद्दिश्य कामम् उद्दिश्य च आत्मनः

चिन्तयित्वा गुरुं मूर्ध्नि यथा वर्ण आदिकम् भवेत्

नैमित्तिकं च तद् अधस् स्रवत् रक्तः न च आचरेत्

मन्वन्तर त्रयम् स्थित्वा पाप योनिषु जायते

अङ्गुष्ठ अग्र द्वयम् न्यस्य कनिष्ठा अग्र द्वयोः ततस्

अन्येषां पुरतस् च एव अधिकं वा यथा इच्छया

अनामिका कनिष्ठाभ्याम् युताया नम्र भागात्

अवश्यं तु स्मरेत् मन्त्रम् यः अति भक्ति युतः नरः

त्रि संध्यासु प्रतिदिनं बीज संघातकेन च

अर्चयेत् चण्डिकाम् देवीं देवम् अन्यम् च भैरव

जन्म अन्तरे जायते स वेद वेदाङ्ग पारगः

अंगुष्ठेन भवेत् तस्य निष्फलः तस्य तद् जपः

जलौकां गूढपादं च कृमि गण्डूपद आदिकम्
मधुषु गन्ध पुष्पैः च अधिवास्य प्रयत्नतः

पूजा अवसाने देयं स्यात् तत् जातीयम् बलि त्रयम्

ॐ माले माले महामाये सर्व शक्ति स्वरूपिणि

माला बीजेषु सर्वेषु रुद्राक्षो मद् प्रिय अप्रियः

कामात् हस्तेन संस्पृश्य नित्यकर्माणि संत्यजेत्

चण्डिकां बलि दानेन तोषयेत् साधकः सदा

दृढं सूत्रं नियुञ्जीत जपे त्रुट्यति नो यथा

देवीं विचिन्तयन् जप्यं कुर्याद् वामेन न स्पृशेत्

न कुर्यात् नित्यकर्माणि रेतस् पाते च भैरव

षट्चक्रे अपि महामायां क्षणं ध्यात्वा प्रयत्नतः

पूर्व उक्तम् च अन्यत् अपि अस्यै प्रदद्यात् पायसम् तथा

पुरस् चरेत् विशेषेण नाना नैवेद्य वेदनैः

सदा मत्सर संयुक्तम् गुरुं मन्त्रेषु वर्जयेत्

नैवेद्यं गन्ध पुष्पे च वस्त्रं दद्यात् च यत् प्रियम्

महामायां च हृदये आत्मानं गुरु पादयोः

स्थापयित्वा तत्र मालाम् अङ्गुष्ठ अग्रेण तद् गतम्

प्रत्येकं बीजम् आदाय जप्यात् अर्धेन भैरव

जप आदौ पूजयेत् मालाम् तोयैः अभ्युक्ष्य यत्नतः

अभिशप्तम् अपुत्रम् च सावद्यं कितवं तथा

पूर्व बीजम् जपन् यः तु पर बीजम् च संस्पृशेत्

रक्तचण्डायै नम इति निर्माल्यं तत्र निक्षिपेत्

आचक्षेत ततः पश्चाद् गुरोः मन्त्रस्य च आत्मनः

निधाय मण्डलस्य अन्तर् सव्य हस्त गताम् च वा

कृष्णं पिनाकपाणिं च कालरात्रि स्वरूपिणम्

एवं दत्त्वा बलिं पूर्णं फलं प्राप्नोति साधकः

कणा आदि पिप्पली अन्तम् च फलं भुक्त्वा न च आचरेत्

रुद्र प्रीति करा यस्मात् तेन रुद्र अक्ष रोचना

यत्र यत्र नरः पूजां निर्जने कुरुते च यः

स केशम् मूषिक उद्धूतम् यत्नेन परिवर्जयेत्

स्फटिक इन्द्राक्ष रुद्राक्षैः पुत्रंजीव समुद्भवैः

तस्मात् तद् मुखः आसीनः पूजयेत् चण्डिकाम् सदा

सर्वेषाम् एव मन्त्राणां स्मरणात् नरकम् व्रजेत्
पातु नः देवी सुभगा सरस्वती

पाताम् नः द्यावापृथिवी अभिष्टये

पातु अग्निः शिवाः ये अस्य पायवः

पातु ग्रावा

उषासानक्ता उत नः उरुष्यताम्

अपाम् नपात् सिन्धवः सप्त पातन

अपाम् नपात् अभिह्रुती गयस्य चित्

पातम् नः इन्द्रापूषणा

देव त्वष्टर् वर्धय सर्वतातये

अदितिः पान्तु मरुतः

पाताम् नः देवा अश्विना शुभः पती
यद् उक्थैः प्रत्युदतिष्ठंस् तद् उक्थानाम् उक्थ त्वम्

तांस् ततो निर् एव अवाघ्नन्

यत् पराचीनं संवत्सरात् तद् अन्धं तमः

द्वादश पूर्वपक्षा द्वादश अपरपक्षाः

यत् ह वै किं च पराचीनम् अग्निष्टोमात् तद् अन्धं तमः

एतावान् वाव यज्ञो यावान् अग्निष्टोमः

तान् असुरा एतैर् एव उक्थैः प्रत्युदतिष्ठन्

द्वादश स्तोत्राणि द्वादश शस्त्राणि

एतावान् उ संवत्सरः

ते देवा असुरान् अन्वभ्यवायन्

द्वादश वा अग्निष्टोमस्य स्तोत्राणि

ते देवा असुरान् यज्ञान् निरवाघ्नन्

ते ऽन्धम् एव तमः प्राविशन् रात्रिम् एव

स इन्द्रो ऽब्रवीत् कश् च अहम् च इदम् अन्वभ्यवैष्याव इति

ते ऽसुरास् त्रयाणां सवनानां रसं वीर्यं प्रवृह्य अन्धम् तमः प्राविशन्

देव असुराः यज्ञे ऽस्पर्धन्त

अथ यत् ततः पराचीनं तद् अन्धं तमः
सकांस्य दोहाम् सौवर्ण शृङ्गाभ्याम् अतिशालिनीम्

सः अपि स्वर्गे वसेत् राज्ञ् यावत् इन्द्र अयुत त्रयम्

सप्तधान्य स्थितान् कृत्वा वस्त्र गन्ध अनुलेपनैः

फलानि सप्त च अष्टौ वा काल धौतानि कारयेत्

यत् यत् इष्टतमम् किंचित् तत् तत् दद्यात् अमत्सरी

तैः एव कुम्भैः स्नपनं कुर्यात् ब्राह्मण पुंगवः

विधिना केन कर्तव्यं पादप उद्यापनम् बुधैः

पूजयेत् ब्राह्मणान् तद्वत् हेम वस्त्र अनुलेपनैः

आचार्ये द्विगुणं दद्यात् प्रणिपत्य विसर्जयेत्

य इदं शृणुयात् नित्यम् श्रावयेत् वा अपि मानवः

स हिरण्यान् अशेषान् तान् कृत्वा बलि निवेदनम्

क्षीरेण भोजनं दद्यात् यावत् दिन चतुष्टयम्

वृक्षान् माल्यैः अलंकृत्य वासोभिः अभिवेष्टयेत्

ऋत्विज् मण्डप सम्भारः च आचार्यः च एव तद्विधः

अनेन विधिना यः तु कुर्यात् वृक्ष उत्सवम् बुधः

यत् फलम् लभते प्रेत्य तत् सर्वम् वक्तुम् अर्हसि

अञ्जनं च अपि दातव्यं तद्वत् हेम शलाकया

सूच्या सौवर्णया कार्यं सर्वेषां कर्ण वेधनम्

भूतान् भव्यान् च मनुजान् तारयेत् द्रुम संमितान्

ऋच् यजुस् साम मन्त्रैः च वारुणैः अभितस् तथा

स्नातः शुक्ल अम्बरः तद्वत् यजमानः अभिपूजयेत्

कुम्भान् सर्वेषु वृक्षेषु स्थापयित्वा नर ईश्वरैः

ऋषय ऊचुः

यः च एकम् अपि राजेन्द्र वृक्षं संस्थापयेत् नरः

धूपः अत्र गुग्गुलः श्रेष्ठः ताम्र पात्रैः अधिष्ठितान्

गोभिर् विभवतः सर्वान् ऋत्विजः तान् समाहितः

दक्षिणा च पुनर् तद्वत् देया तत्र अपि शक्तितः

पलाश समिधः शस्ताः चतुर्थे अहनि तथा उत्सवः

ये च लोकाः स्मृताः तेषाम् तान् इदानीम् वदस्व नः

प्रत्येकं सर्व वृक्षाणाम् तानि अधिवासयेत्

पयस्विनीं वृक्ष मध्यात् उत्सृजेत् गाम् उदङ्मुखाम्

सूत उवाच

ततस् अभिषेक मन्त्रेण वाद्य मङ्गल गीतकैः

पादपानां विधिं वक्ष्ये तथा एव उद्यान भूमिषु

वनस्पतेः च विद्वोभिः होमः कार्यो द्विजातिभिः

पादपानां विधिं सूत यथावत् विस्तरात् वद

परमां सिद्धिम् आप्नोति पुनरावृत्ति दुर्लभाम्

वासोभिः शयनीयैः च तथा उपस्कर पादुकैः

हेमसूत्रैः सकटकैर् अङ्गुलीय पवित्रकैः

यथास्वं लोकपालानाम् इन्द्र आदीनाम् विशेषतः