tanuj437/sanskrit-pos-tagged-corpus huggingface dataset:
विलासम् अरसम् भेजे तद् संगम महा उत्सवम्

विवेद पितरं दाश कन्यका हृत मानसम्

तस्मिन् विचित्रवीर्य आख्ये शनैः सम्पूर्ण विग्रहे

जामदग्न्यं ययौ रामम् अश्रान्त वसु वर्षिणम्

मुहूर्तं मौनम् आलम्ब्य निर्विकार आननः हरिः

शौनकेन पुनः पृष्टो मातृ शापस्य कारणम्

उशीनरस्य दुहिता नृपतेर् अजिरावती

घोरः कहकह शब्दः बभूव अथ हविर्भुजः

कश्चिद् उद्धृत्य वो वीरः शाप शान्तिम् विधास्यति

पितुः शापात् म्लेच्छ शकाः शेषाणां यवन आदयः

गणयन् इति स उत्कण्ठम् स धीरो अपि अगमत् मुहुर्

प्रेष्यन्तां द्रविणं पूर्वं पक्षो ऽयं प्रतिभाति मे

ययौ तत् एव चूत आलि संसर्पि पवनम् वनम्

दासीं सम्प्राप्य शर्मिष्ठां हृष्टा भार्गव कन्यका

उवाच मारुतसुतं साचीकृत विलोचना

प्रोवाच लज्जा विनमत् नेत्र अंशु शबल स्तना

उवास ब्राह्म भुवने लोकपाल सभासु च

उपाविशन् महीपालाः मेरु कूटेषु इव अमराः

चरामि पुण्य तीर्थानि समयो ऽयं गुरोः गिरा

सर्व भूत अन्तर स्थेन मम इयम् चारु हासिनी

अद्रोहः साधु वृत्तानाम् विलास सदनम् श्रियः

शशास मेदिनीं सप्त समुद्र रशनाम् विभुः

ससर्प आघट्टयन् विश्वम् संरम्भ गुरु गर्जितैः

अर्जुनः तद् धनुः प्राप्य त्रिपुरारिः इव आबभौ

कल्पितं नृप वीक्षायै चतुरैर् नृप सेवकैः

तत् श्रुत्वा ज्ञात वृत्तान्तः याजः तस्य महीपतेः

स चरेत् द्वादश समाः तीर्थ सेवी वनेचरः

तेषां तद् अस्त्र वैचित्र्यम् धृतराष्ट्रं विचक्षुषम्

उवाह तद् गिरा शेषः पृथ्वीं स गिरि काननाम्

प्राप काञ्चन शाखायाम् आश्रान्तः समुपाविशत्

ब्राह्मण आवसथे तस्थुः द्विज वेशाः इव अनलाः

तं भुक्त उत्तरम् आसीनम् कथयन्तं स कौतुकाः

ततो ऽम्बिकां ज्ञात वृत्ताम् सत्यां तस्मै व्यसर्जयत्

उन्मादिनीं सपदि मद्र नरेन्द्र पुत्रीम् केलि पलाश शयनम् विजने निनाय

कान्त आनन न्यस्त नेत्रः मया पापेन भक्षितः

ततः स संवृत आकारः बहिस् हर्षम् इव आवहन्

अपि दृष्टः त्वया मार्गे कुरङ्गो मद् शर अङ्कितः

इति ब्रुवाणं सचिवाः तक्षकः तम् अवेष्टयत्

साहेन वलयेन इव नव यौवन वाहिनी

सो अब्रवीत् फाल्गुनम् कर्णः शङ्कितः शौर्य संपदा

स कदाचिद् अपश्यन्त्याः सुत वध्वः तपस् वने

शुद्ध अन्न दूषणात् शापः त्वया दत्तो न तत् तथा

भार्गवो दत्त सर्व स्वः प्राप्तं द्रोणम् अभाषत

वंशानां धृतराष्ट्रस्य युयुत्सुः च अभवत् सुतः

हृष्टः स्व नगरम् प्रायात् प्रत्यग्र रचित उत्सवः

भुजगाः सर्प सत्त्र अग्नौ निपेतुः कुञ्जर उपमाः

न एनाम् अर्हसि हन्तुं त्वं मयि जीवति राक्षस

अथ तद् दर्शन आनन्द सुधा निस्यन्द चेतसाम्

शुक्र कन्याम् असामान्य लावण्य आभरण आननाम्

पुष्पायुध शर आसार लक्ष्य ताम् अर्जुनः ययौ

विवेश जलधिं कण्ठे स बद्ध्वा विपुलां शिलाम्

विजहार शनैस् बाला वल्लरी इव अनिल आहता

ते तस्य हासात् कुपिताः घोराम् इष्टिम् प्रचक्रिरे

तद् वाक्यात् एकचक्राम् ते प्रविश्य विपुलां पुरीम्

हन्यमानेषु सत्त्वेषु गाण्डीवेन किरीटिना

सो अब्रवीत् वीत निःसाराः करिकर्ण चलाः श्रियः

दक्षिणे सागर अनूपे पञ्च तीर्थानि अवाप्तवन्

स शिष्यो अभिहितः तेन महाभारतम् अभ्यधात्

चक्रे वस्त्र परावृत्तिम् वायु भूतः स्मित प्रियः

राज्ये वृतो मन्त्रि वरैः भार्याम् भेजे वपुष्टमाम्

माहात्म्यम् इव स आकारम् हेमाद्रिम् इव जङ्गमम्

विष्णोः वाहन ताम् प्राप्य ध्वज उपरि च संस्थितिम्

क्षेत्रे विचित्रवीर्यस्य भ्रातुः त्रिदश गामिनः

अयं न भवसि इति उक्त्वा कराभ्यां काल संनिभः

वक्र अनुवक्र सोपान सुरङ्गा दीर्घ निर्गमम्

पञ्च ते पतयो भद्रे भविष्यन्ति इति अभाषत

शकृतः च शकान् वीरान् योनि जान् यवनान् अपि

प्राप्य संजीवनीं विद्यां शुक्रः शिष्यान् अजीवयत्

वेदव्यासं महात्मानं तं स्मरामि कुलस्य नः

कृष्णो अस्मि इति वदन् पादौ सो अग्रहीत् धर्मजन्मनः

कस्यचिद् तु अथ कालस्य परीक्षित् पाण्डु वंश जः

सा ब्रवीत् अस्ति जलधेः कूले स बहुल अन्वयः
अद्य एव पाण्डु तनयान् जहि युद्धे महीपते

सिंहानां केसर सटाः ज्वाला वलयिताः बभुः

तस्मात् उत्पादय सुतं क्षेत्रजं मे नृप आत्मजे

स्वस्ति ते ऽस्तु व्रज क्षिप्रम् इति मातुः गिरा खगः

कान्ता कटाक्ष हृष्टः हि न वेत्ति मरणं जनः

निर्दोषम् अमृतम् कीर्तिर् येषाम् आश्चर्य कौमुदी

स प्रवीरः त्वम् एव प्राक् कथितः नारदेन नः

इति उक्त्वा अस्मै ददौ व्यासः क्षणं ध्यान मयाम् दृशम्

पर्वाणि अष्टादश प्रोक्तं बहु वृत्तान्त भूषितम्

उच्छिष्ट भग्न पात्र अङ्कः धन्यः चण्डाल याचकः

सा निशम्य कृपा आविष्टा भीमम् ऊचे पुरस् स्थितम्

अनया राक्षस यष्ट्या हनिष्यामि अहम् एव तम्

पाञ्चाल राजः प्रोवाच कुत्सयन् धृतराष्ट्र जान्

इति कर्ण वचः श्रुत्वा हसन् ऊचे धनंजयः

तद् कोपात् ब्रह्मना शप्तः स पपात ततो भुवि

शनैस् आश्वास्य पप्रच्छ येन अभूत् ज्ञात तद् कथः

अहो नु जगतां नाथं मा दृष्ट्वा अपि न कम्पसे

पीयूष स्यन्दिनी धेनुः इयम् रूपवती मुनेः

ते तस्य दृष्ट्वा तत् कर्म भीष्माय एत्य न्यवेदयन्

भ्रातुः विचित्रवीर्यस्य क्षेत्रे मद् वचनात् मुने

कथय एतत् कथम् तस्य सुता त्वं ब्रह्मचारिणः

कन्या संवरणाय एनाम् दास्यामि इति मनोरथः

जाता सुराणां भू स्पर्श शङ्का यद् सैन्य रेणुभिः

ब्रह्म तेजः दुराधर्षं जितो विज्ञाय कौशिकः

चक्रे सर्व कुमाराणाम् गुरुं देवव्रतो ऽथ तम्

राज्ञ् विराजसे पुण्यैः केन असि तपसा समः

धौम्येन विधिवत् वह्नौ हुते मन्त्र पुरस्कृते

इति उच्चचार गगनात् वाणी विजय जन्मनि

सुहोत्रः तद् सुतः हस्ती हस्तिनापुर कृत् ततस्

आवर्तमानं व्योम्नि इव लीला मण्डलितम् यशः

कदाचिद् अथ कृष्णेन सहितः शक्रनन्दनः

नियोगात् ब्रह्मनः क्षिप्रं सा कृता विश्वकर्मणा

तस्य लावण्य नलिनी विकसत् दल कोमलम्

प्रार्थिताः सुत वात्सल्यात् कश्यपेन ततः स्वयम्

ततः स्पर्धा अनुबन्ध उत्थ वैरयोः कर्ण पार्थयोः

मुक्त शापः स भूपालो मुनिं प्रह्वो व्यजिज्ञपत्

उवाच सर्वं सर्व ज्ञः पुरा अभूत् मुनि कन्यका

अङ्ग प्रभा सुवर्णेन स्मित मौक्तिक शोभिना

प्रसाद्य प्रददौ भूरि प्राप्य विप्रः च तत् ययौ

योषितो अपि अ निमेषेण चक्षुषा सु चिरम् पपुः

निरपायो जयः तूलम् एकः एव पराक्रमः

द्विज कार्येषु संनद्धा कुन्ती प्रायात् वृकोदरम्

अविश्वास मये राज्ये ध्रुवं समुपहस्यते

माद्री चचार कुसुम अवचय आचित अङ्गा शाखा अन्तरे तरल तार कुरङ्ग दृष्टिः

तयोः प्रवृत्ते समरे निःशेषित महीरुहे

अर्जुनेन अर्जुनेन एव वैरं कस्य जय श्रिये

विदुरस्य इति वचसा धृतराष्ट्रो विबोधितः

अक्रोधनः तद् तनयः तस्य देवातिथिः सुतः

याते ततो नरपतौ देवयानीं सु दुःखिताम्

स्फटिक स्तम्भ सम्भारम् बभार इव नभस्तले

वंशं कुरूणां विपुलं पृष्टः च मुनिः अब्रवीत्

त्वद् अर्थम् प्रेषयिष्यामि वाहिनीम् इति अभाषत

ततस् ताम् दाश राजेन दत्तां निःशङ्क चेतसा

वाक्यात् पितुः हिमगिरौ त्यक्त्वा तां भक्षित आमिषः

तत् श्रुत्वा चकितो गत्वा मुनिं वव्रे पुरोहितम्

इति पृष्टो यदा किंचिद् न उवाच स मुनिः तदा

पुरा क्षत्र क्षयम् कृत्वा भर्ग शिष्यः स भार्गवः

असत्य मलिनाम् वाचं निनिन्द जगतीपतेः

शशाङ्कं कौस्तुभं लक्ष्मीं सुधां धन्वन्तरिं तथा

भीम अर्जुनौ ऊचतुः ताम् भैक्ष्यम् आनीतम् इति अथ

अचोदयत् सर्प सत्त्रे वैशम्पायनम् ईश्वरः

दुष्यन्त वंश जातानाम् भूयात् इति अभ्यधात् मुनिः

ततः किरीटी गन्धर्वं प्रीतः पप्रच्छ निर्वृतम्

ततः कदाचिद् आस्थान स्थितम् तत्र सह अनुजम्

अथ अपर अण्डात् उदगात् गरुडः कनक छविः

अ लङ्घ्य शासनम् दैवं मत्वा विज्ञात तद् कथः

नर नारायणौ देवौ कृष्णौ ते विदितौ ध्रुवम्

उज्जहार बलात् वीरः ग्राहं कुञ्जर संनिभम्

अहो नु मदन उन्मादात् मोहात् वा अपि प्रगल्भसे

तत् कालचक्रम् ऋतवः कुमाराः षट् च ते स्थिताः

क्षेत्रे जलं बधान इति स च गत्वा तथा अकरोत्

कृतम् एतत् मया पुत्र धर्म एव अधुना गतिः
ददृशुः धन्विनाम् धुर्यम् एकलव्यम् यत व्रतम्

पादयोः निपपात अस्य भीतो दैत्य पतिः ततस्

औतथ्येन अपि मुनिना बलेः वसुमती पतेः

वल्लभायां सुदोष्णायाम् अङ्ग आख्यः जनितो नृपः

कूपे निपतितो दूरात् आहूतः गुरुणा अवदत्

कालेन अथ भगिन्यौ ते दिव्यं ददृशतुः हयम्

इति हुतभुज् अकाण्डे प्रौढ पार्थेषु पक्ष अनिल बहुल विलासः खाण्डवं निर्ददाह

इति श्रुत्वा अवदत् वीरः जननीं ब्राह्मण प्रियः

वासना गन्ध संपृक्तः देही गर्भं प्रसर्पति

उत्तङ्केन ततः पृष्टा किं ददामि इति तद् वधूः

समुत्पत्य च तद् कोपात् वीरः प्राह सुयोधनः

विनय अवधयः कोपाः स्थायिनो न महात्मनाम्

इति तस्या वचः श्रुत्वा प्रोवाच पृथिवीपतिः

नाम अभिजनम् आकर्ण्य त्वद् वशा अस्मि इति अभाषत

ततस् तम् दक्षिण अङ्गुष्ठम् ययाचे दक्षिणां गुरुः

भीतः ततस् तक्षकः ऽस्मै ददौ ते रत्न कुण्डले

प्रहृष्टः प्रयतः तस्थौ निज वंश विवृद्धये

तस्मिन् हते तद् स्वसारम् न अभ्यनन्दत् वृकोदरः

तद् यशस् राशिम् आलोक्य मुग्ध विद्याधर अङ्गनाः

धौम्य आश्रमम् तद् उद्दिष्ट वर्त्मना पुण्य शालिनः

अनिरुद्धे ऽपि संनद्धे विकृते कृतवर्मणि

निष्परीवाद विषदम् विभवं भोक्तुम् अर्हति

बहु पुत्रः च किं तु आन्ध्यम् मातृ दोषात् उपैष्यति

न माम् अतस् पर रक्षायै पुत्र त्यागः ते उचितः

हिडिम्बो नाम मे भ्राता वः हन्तुम् इह उद्यतः

स तान् सुप्तान् समालोक्य प्रबुद्धं च वृकोदरम्

पारीक्षितेन जयिना राज्ञा पितृ वध _

न अर्हसि अपह्नवम् कर्तुं जानन् अपि महामतिः

चरितं श्रोतुम् इच्छामि राज्ञः तस्य पुरोधसः

उपयाजं ततो हृष्टं कदाचिद् सः अब्रवीत् नृपः

एतत् सर्वम् यथा वृत्तं पश्य दिव्येन चक्षुषा

अवतीर्य रथाभ्यां च कृष्णौ निर्झरिणी तटे

मद् सङ्ग प्रतिषेधः ते दोषाय श्रेयसे ऽन्यथा
तस्माद् अक्षरेष्व् एव स्तोब्धव्यम्

एतस्मात् हि इदम् आयतनात् प्रच्यवन्ते ये अन्यत्र अक्षरेभ्यः स्तोभन्ति

देवता आगायिनः कुरु पञ्चालाः आयतनाद् अच्यवन्त इति ह स्म आह शाट्यायनिः

तद् एतद् अमूलं रथन्तरं यद् अन्यत्र अक्षरेभ्यः

मनो वै बृहद् वाग् रथन्तरम्

तद् यत्र बृहत् रथन्तरे आजिम् ऐतां तद् बृहद् उदजयत्

तद् यत् क्षिप्रं रथन्तरं गायति मनश् च एव तद् वाचं च समे करोति

अथ यो ऽक्षरेषु स्तोब्धि स्व एव तद् आयतने प्रतितिष्ठति

रथन्तरं हीयमानम् अमन्यत

स ह क्षिप्रे पाप्मानं विजहाति य एवं विद्वान् क्षिप्रं रथन्तरं गायति

तद् इदं रथन्तरम् ईक्षते यो माम् अनेन समम् अकृत् हन्त अयम् क्षिप्रे पाप्मानं विजहात्व् इति
त्रिर् उद्वदति

तिसृषु दुग्धासु वाचं विसृजते

दुग्ध्वा हरति

एवम् एव उत्तरे दोहयति

धारा घोषम् अभिमन्त्रयत उत्सं दुहन्ति कलशं चतुर् बिलम् इडां देवीं मधुमतीं सुवर् विदम्

सा विश्व व्यचाः इति द्वितीयाम् अनुमन्त्रयते

महेन्द्राय इति वा यदि महेन्द्र याजी भवति

महेन्द्राय इति वा यदि महेन्द्र याजी भवति

कुम्भ्यां तिरः पवित्रम् आनयति देवस् त्वा सविता पुनातु वसोः पवित्रेण शत धारेण सु पुवा इति

दुह्यमाने विप्रुषो ऽनुमन्त्रयते हुत स्तोको हुतो द्रप्स इति

वत्सेभ्यो मनुष्येभ्यः पुनर् दोहाय कल्पताम् इति

आनीयमाने विप्रुषो ऽनुमन्त्रयते हुत स्तोको हुतो द्रप्स इति

सा विश्व कर्मा इति तृतीयम्

अमूं यस्यां देवानां मनुष्याणां पयो हितम् इति नाम गृह्णाति

तद् इन्द्र अग्नी जिन्वतं सूनृतावत् तद् यजमानम् अमृत त्वे दधात्व् इति
तया महानग्न्या भूतया सोमम् राजानम् अक्रीणन्

तस्मात् उपांशु वाचा चरितव्यम् सोमे राजनि क्रीते

ताम् पुनर् निष्क्रीणीयात्

तया सोमम् राजानाम् क्रीणन्ति

सा ब्रवीत् क्रीणीत एव यर्हि वाव वः मया अर्थः भविता तर्हि एव वः अहम् पुनर् आगन्तास्मि इति

सा अग्नौ एव प्रणीयमाने पुनर् आगच्छति

पुनर् हि सा तान् आगच्छत्

सा वाच् अब्रवीत् स्त्री कामाः वै गन्धर्वाः मया एव स्त्रिया भूतया पणध्वम् इति

सोमः वै राजा गन्धर्वेषु आसीत्

तथा इति

तम् देवाः च ऋषयः च अभ्यध्यायन् कथम् अयम् अस्मान् सोमः राजा गच्छेत् इति
शेषाणाम् अपि पापानां जपेत् पञ्च सहस्रकम्

त्वदीयं प्रणवं किंचिन् मदीयं प्रणवं तथा

सत् आचारी जपन् नित्यम् ध्यायन् भद्रं समश्नुते

भोक्ता शिव इति स्मृत्वा मौनी च एकाग्र मानसः

मार्जनात् तुष रेणुकान्

प्रसार्य पादौ न जपेत् कुक्कुटासने एव च

यथा एव वह्नि सम्पर्कात् मलम् त्यजति काञ्चनम्

आचार हीनः पुरुषो लोके भवति निन्दितः

तस्मात् सः सर्वदा उपास्यः वन्दनीयश् च सर्वदा

आसनं रुचिरं बद्ध्वा मौनी च एकाग्र मानसः

एते ज्योतींषि प्रोक्तानि विद्वद्भिर् ब्राह्मणैस् तथा

उत्पाते शत्रु बाधायाम् जुहुयात् अयुतम् शुचिः

क्रोधो मदः क्षुधा तन्द्रा निष्ठीवन विजृम्भणे

सर्व देव मयः देवि सर्व शक्ति मयः हि सः

पापिना च यथा सङ्गात् तद् पापैः पतनं भवेत्

महा नद्याम् द्वि लक्षम् तु दीर्घम् आयुः अवाप्नुयात्

गुह्यात् गुह्यतरम् साक्षान् मोक्ष ज्ञानम् अनुत्तमम्

अकार उकार मकाराः मदीये प्रणवे स्थिताः

तस्य अभ्याशे तपः तीव्रम् लोक सृष्टि समुत्सुकाः

मद् सायुज्यम् अवाप्नोति भक्तिमान् किम् अतस् परम्

संध्या उपासन शीलः स्यात् सायम् प्रातः प्रसन्न धीः

राज्य ऐश्वर्यम् च विज्ञानं स्वर्गो निर्वाण एव च

भवेत् यज्ञ विशेषेण वैशिष्ट्यं तद् फलस्य च

किं तस्य बहुभिर् मन्त्रैः शास्त्रैः वा बहु विस्तृतैः

स्नापयित्वा तु शिष्याय ब्राह्मणान् अपि पूज्य च

नकार आदीनि बीजानि पञ्चभूत आत्मकानि च

षडङ्गानि न्यसेत् पश्चात् यथास्थानम् च शोभनम्

प्रत्यग् भवति तद् शक्तिः शत्रोः पीडा भविष्यति

पञ्चविंशति मोक्ष अर्थम् सप्तविंशति पौष्टिकम्

हृदय आस्य गल न्यासः स्थिति न्यासः उदाहृतः

न्यसेत् पूर्वम् करन्यासं देहन्यासम् अनन्तरम्

जपात् एव न संदेहो व्रतानां वै विशेषतः

पाप शुद्धिः यथा सम्यक् कर्तुम् अभ्युद्यतः नरः

यः पठेत् शृणुयात् वा अपि स याति परमां गतिम्

विद्वेषण अर्थम् जुहुयात् वैभीत समिधा अष्टकम्

समुद्र तीरे देवह्रदे गिरौ देवालयेषु च

पञ्चविंशति लक्षाणाम् जपेन कमल आनने

तम् आराधयितुम् देवं परात्परतरं शिवम्

हिंसया ते प्रवर्तन्ते जप यज्ञः न हिंसया

असत्यं न वदेत् किंचिद् न सत्यं च परित्यजेत्

पाप शुद्धिः यतः सम्यग् ज्ञान सम्पत्ति हैतुका

आद्य अन्तयोः जपस्य अपि कुर्यात् वै प्राणसंयमान्

वाचा च मनसा च एव कायेन द्रविणेन च

एतेषां संभवे वा अपि कुर्यात् सूर्य आदि दर्शनम्

मध्यमा धन दा शान्तिं करोति एषा ह्य् अनामिका

मध्यरात्रे अति निर्वाते जपेत् अयुतम् आदरात्

हुत्वा दश सहस्रम् तु निरोगी मनुजो भवेत्

आज्ञा हीनम् क्रिया हीनम् श्रद्धा हीनम् अमानसम्

तथा पापं विलीयेत आचार्यस्य समीपतः

उदात्तः प्रथमः तद्वत् चतुर्थः च द्वितीयकः

अति सूक्ष्मम् महार्थं च ज्ञेयं तद् वट बीज वत्

पश्चिमं धन दम् विद्यात् उत्तरम् शान्तिकं भवेत्

राज प्रतिग्रहैः दग्धान् ब्राह्मणान् ब्रह्म वादिनः

मार्जारश् च गृहे यस्य सः अपि अन्त्यज समः नरः

न अवरोहेत कूप आदिम् न आरोहेत् उच्च पादपान्

तस्मात् संसिद्धिम् अन्विच्छन् सम्यक् आचारवान् भवेत्

पञ्चाक्षरान् पञ्च मुखैः प्रोक्तवान् पद्मयोनये

पुण्य आश्रमेषु सर्वेषु जपः कोटि गुणः भवेत्

वित्त शाठ्यम् न कुर्वीत यदि इच्छेत् सिद्धिम् आत्मनः

अतः परं प्रवक्ष्यामि मन्त्र संग्रहणम् शुभे

जपेन पापं शमयेत् अशेषम् यत् तत् कृतम् जन्म परम्परासु

अनुगृह्य ततो दद्यात् शिव ज्ञानम् अनुत्तमम्

इति श्री लिङ्ग महापुराणे पूर्व भागे पञ्चाक्षरमाहात्म्यं नाम पञ्चाशीतितमो ऽध्यायः

आचार्यं पूजयेत् शिष्यः सर्वदा अति प्रयत्नात्

अन् अश्नन् तत्परः भूत्वा स याति परमां गतिम्

मेरोः तु शिखरे रम्ये मुञ्जवन्त् नाम पर्वतः

अङ्गुलि जप संख्यानम् एकम् एकम् शुभ आनने

उपपातक दुष्टानाम् तद् अर्धम् परिकीर्तितम्

गच्छन् तिष्ठन् स्वपन् भुञ्जन् यत् यत् कर्म समाचरेत्

विषेण रुधिर अभ्यक्तः विद्वेषण करम् नृणाम्
मूर्ध्नि वक्त्रे च कण्ठे च हृदये गुह्यके तथा

शूद्र अन्नम् यात याम अन्नम् नैवेद्यं श्राद्धम् एव च

उपयान्ति कुयोनि त्वम् तद्वद् आचार लङ्घनात्

आसन स्थः जपेत् सम्यक् मन्त्र अर्थ गत मानसः

इन्द्रियाणां वशित्वं च तस्मात् प्राणान् च संयमेत्

स्मरेत् पूर्वम् ऋषिं छन्दो दैवतं बीजम् एव च

एवं लब्ध्वा परं मन्त्रं ज्ञानं च एव गुरोः ततस्

त्रयाणां जप यज्ञानाम् श्रेयान् स्यात् उत्तरोत्तरः

तिष्ठन्ति शाश्वता धर्मा देवाः सर्वम् इदम् जगत्

हुत्वा च अष्ट सहस्रम् तु ग्रह पीडाम् व्यपोहति

आदित्य अभिमुखः भूत्वा जपेत् लक्षम् अनन्य धीः

उदय अस्तमयात् पूर्वम् आरम्य विधिना शुचिः

चन्द्र सूर्य ग्रहे पूर्वम् उपोष्य विधिना शुचिः

तद् माहात्म्यात् तदा लोकान् स देव असुर मानुषान्

दक्षिण अङ्गुष्ठम् आरभ्य वाम अङ्गुष्ठ अन्तः एव हि

शब्द अर्थम् चिन्तयेत् भूयस् स तु उक्तः मानसो जपः

विड्वराहैश् च चाण्डालैः दुर्जनैः कुक्कुटैः अपि

कामात् मोहात् भयात् लोभात् संधौ न अतिक्रमेत् द्विजः

आज्ञा सिद्धम् असंदिग्धम् वाक्यम् एतत् शिव आत्मकम्

नष्टे देव असुरे च एव नष्टे च उरग राक्षसे

अङ्गुष्ठेन करन्यासं कुर्यात् एव विचक्षणः

दूर्वा अङ्कुराः तिलाः वाणी गुडूची घुटिका तथा

चतुर् लक्षम् जपेत् यः तु मनः संयम्य यत्नतः

सु निश्चित अर्थम् गंभीरं वाक्यं मे पारमेश्वरम्

अतीव भोग दः देवि स्थिति न्यासः कुटुंबिनाम्

रक्षध्वम् इति च उक्त्वा तु नमस्कुर्यात् पृथक् पृथक्

ओङ्कारं संपुटीकृत्य सर्व अङ्गेषु च विन्यसेत्

नक्षत्रे शुभयोगे च सर्वदा दोष वर्जिते

श्री देवी उवाच

न जलं ताडयेत् पद्भ्याम् न अम्भसि अङ्ग मलम् त्यजेत्

आज्ञप्तं दक्षिणा हीनम् सदा जप्तं च निष्फलम्

नक्त आशी संयमी यश् च पौरश्चरणिकः स्मृतः

मन्त्रेण संस्पृशेत् देहम् प्रणवेन एव संपुटम्

भिन्न भाण्डे च रथ्यायां पतितानां च संनिधौ

जपेत् पञ्चाक्षरम् मन्त्रं लब्ध्वा आचार्य प्रसादात्

प्राणायामात् भवेत् क्षिप्रम् सर्व पाप परिक्षयः

प्रसन्ना विपुलान् भोगान् दद्यात् मुक्तिम् च शाश्वतीम्

सूर्य अग्नि जल देवानाम् गुरूणां विमुखः शुभे

स्वरेण उच्चारयेत् सम्यग् एकान्ते अपि प्रसन्न धीः

दारवं ताल पर्णम् वा आसनं परिकल्पयेत्

छन्द ऋषिः भरद्वाजः स्कन्दो दैवतम् उच्यते

जप अन्य नियमाः च एव न अत्र कार्या विचारणा

तेषाम् ऋद्धिः च शान्तिश् च भविष्यति न संशयः

अष्टोत्तरशतेन एव स्नायात् पाप विशुद्धये

बीजं शक्तिं स्वरं वर्णं स्थानं च एव अक्षरम् प्रति

हुत्वा च तावत् पालाशैः एवं वा आरोग्यम् अश्नुते

अहम् एकः द्विधा अपि आसम् प्रकृति आत्म प्रभेदात्

तिष्ठन्तः अनुग्रह अर्थाय देवि ते ऋषयः पुरा

यथा शिवस् तथा विद्या यथा विद्या तथा गुरुः

अश्री करम् मनुष्याणाम् अशुद्धं संस्पृशेत् यदि

ब्रह्मचारि गृहस्थानाम् यतीनां च एव शोभने

संध्या उपासन विच्छेदे जपेत् अष्टशतम् नरः

रेखैः अष्टगुणम् प्रोक्तं पुत्रजीव फलैः दश

गुणे तु ख्यापिते तस्य भवेत्

वाच्यः पञ्चाक्षरैः देवि शिवः त्रैलोक्य पूजितः

एवम् आचारवान् भक्तो नित्यं जप परायणः

ज्ञात्वा प्रयोगं विधिना च सिद्धिं लब्ध्वा तथा पञ्चमुखो महात्मा

यस्य एवम् हृदि संस्थः अयम् मन्त्रः स्यात् पारमेश्वरः

वेदे शिव आगमे वा अपि यत्र यत्र षष् अक्षरः

यतीनां संहृतिर् न्यासः सिद्धिर् भवति न अन्यथा

स्फिच् वातम् शूर्प वातम् च वातं प्राण मुख अनिलम्

आज्ञा सिद्धम् क्रिया सिद्धम् श्रद्धा सिद्धम् सु मानसम्

तद् क्रोधम् ये करिष्यन्ति तेषां यज्ञाश् च निष्फलाः

पञ्च इन्द्रियाणाम् विजयो भविष्यति वरानने

मूर्ध आदि पाद पर्यन्तम् उत्पत्ति न्यासः उच्यते

यस्य येन वियुञ्जीत कार्येण तु विशेषतः

स गुणः निर्गुणो वा अपि तस्य आज्ञाम् शिरसा वहेत्

आत्म बोध परम् गुह्यं शिव बोध प्रकाशकम्

तेन अधीतम् श्रुतं तेन तेन सर्वम् अनुष्ठितम्
त्वदीयं प्रणवं विद्धि त्रि मात्रम् प्लुतम् उत्तमम्

विषयाणां च पञ्चानां जयं प्राप्नोति मानवः

कृत्वा अङ्गन्यासम् एवम् हि मुखानि परिकल्पयेत्

विभीतक अर्क कारञ्ज स्नुही छायाम् न च आश्रयेत्

दैवे कर्मणि पित्र्ये वा शिव लोके महीयते

प्रोक्तवन् अहम् आर्याणाम् लोकानां हित काम्यया

पञ्चविंशति तत्त्वानाम् विजयं मनुजो लभेत्

यत् किंचित् प्रार्थयेद् देवि जपेत् अयुतम् आदरात्

सूत उवाच

अनासनः शयानो वा रथ्यायां शूद्र संनिधौ

अन्धकार विनाशः च दीपस्य इव प्रकाशनम्

क्रम उपायम् महाभाग श्रोतुं कौतूहलं हि नः

पातकानां तद् अर्धम् स्यात् न अत्र कार्या विचारणा

संनिधौ अस्य देवस्य शुचिः संयत मानसः

सूर्यं नित्यम् उपस्थाय सम्यक् आरोग्यम् आप्नुयात्

एकः अहम् संस्थितो देवि न द्वितीयः अस्ति कुत्रचित्

पञ्च वायु जयम् भद्रे प्राप्नोति मनुजः सुखम्

शुचिः पर्वतम् आरुह्य जपेत् लक्षम् अतन्द्रितः

जपेत् अष्टोत्तरशतम् सोम मृत्यु हरः भवेत्

पर्ण पृष्ठे न भुञ्जीयात् रात्रौ दीपं विना तथा

जपेत् समुद्र गामिन्याम् विमोक्षे ग्रहणस्य तु

मद् पुत्राणाम् महादेव शक्तिं देहि महेश्वर

तोषयेत् तम् प्रयत्नेन भाव शुद्धि समन्वितः

सत् आचारेण देव त्वम् ऋषि त्वम् च वरानने

शिव विद्या गुरोः तस्मात् भक्त्या च सदृशं फलम्

वर्ण आश्रम विधान उक्तम् धर्मं कुर्वीत यत्नतः

अङ्गन्यासः करन्यासो देहन्यास इति त्रिधा

वाच्य वाचक भावः अयम् अनादिः संस्थितः तयोः

पञ्चाक्षरस्य मन्त्रस्य प्राणायाम उदाहृतः

कनिष्ठा रक्षणीया सा जप कर्मणि शोभने

यं विना निष्फलं नित्यं येन वा सफलं भवेत्

मिथ्या न कारयेत् देवि क्रियया च गुरोः सदा

नकारः पीत वर्णः च स्थानं पूर्व मुखम् स्मृतम्

स्नाने च संध्ययोः च एव कुर्यात् एकादशेन वै

गले मध्ये तथा अङ्गुष्ठे तर्जनी आद्य अङ्गुलिषु च

सत् आचारम् प्रवक्ष्यामि सम्यक् धर्मस्य साधनम्

सर्व व्रतेषु सम्पूज्य देवदेवम् उमापतिम्

आचम्य वा जपेत् शेषम् कृत्वा वा प्राणसंयमम्

शूद्र शेषम् न भुञ्जीयात् सह अन्नम् शिशुकैः अपि

यकारो रक्त वर्णः च स्थानम् ऊर्ध्वं मुखं विराट्

त्रिसंध्यं तु गुरोः पूजा कर्तव्या हितम् इच्छता

अन्न शुद्धौ सत्त्व शुद्धिः न मृदा न जलेन वै

नित्यम् अष्टशतम् जप्त्वा पिबेद् अम्भस् अर्क संनिधौ

अभिषिञ्चेत् समन्ततः

शुश्रूषुम् अनहङ्कारम् उपवास कृशम् शुचिम्

संस्पृशेद् यदि मूढ आत्मा श्रियं हन्ति हरेः अपि

उकारं च मकारं च अकारं च क्रमेण वै

प्राच् मुख उदङ्मुखः वा अपि न्यास कर्म समाचरेत्

प्रोक्षणं च अभिषेकम् च अघमर्षणम् एव च

तत् श्रुत्वा मन्त्र माहात्म्यम् ऋषयः ते तपोधनाः

इति ते सर्वम् आख्यातम् पञ्चाक्षर विधि क्रमम्

सर्व तीर्थ फलम् तत् च सर्व पाप हरम् शुभम्

गुरोः विरुद्धम् यत् वाक्यम् न वदेत् सर्व यत्नात्

चन्द्र सूर्य ग्रहे लिङ्गं समभ्यर्च्य यथाविधि

वाच्य वाचक भावेन ज्ञातवन् परमेश्वरम्

श्रेयस् अर्थी यः तु गुरु आज्ञाम् मनसा अपि न लङ्घयेत्

पादयोर् उभययोः च एव गुह्ये च हृदये तथा

गजानां तुरगाणां तु गो जातीनाम् विशेषतः

पञ्चाक्षरस्य माहात्म्यं वर्ष कोटि शतैः अपि

एवं सम्पूज्य विधिवत् यथाशक्ति तु अवञ्चयान्

शनैस् उच्चारयेत् मन्त्रम् ईषद् ओष्ठौ तु चालयेत्

मकारः कृष्ण वर्णः अस्य स्थानं वै दक्षिणामुखम्

पञ्चाक्षर प्रभावात् च लोका वेदा महा ऋषयः

आत्मानं प्रणवं विद्धि सर्व व्यापिनम् अव्ययम्

यः पुरश्चरणं कृत्वा नित्य जापी भवेत् नरः

उष्णीषी कञ्चुकी नग्नो मुक्त केशः मल आवृतः

तद्वत् आचार हीनानाम् सर्वत्र एव भयं भवेत्

धिया यत् अक्षर श्रेण्या वर्णात् वर्णम् पदात् पदम्

अल्प अक्षरम् महार्थं च वेद सारम् विमुक्ति दम्

ओङ्कारस्य स्वर उदात्तः ऋषिः ब्रह्म सितं वपुः

आचारः परमो धर्म आचारः परमं तपः

तत् चाण्डाल समम् ज्ञेयं न अत्र कार्या विचारणा

अङ्गुलीनां च सर्वेषां तथा च आदि अन्त पर्वसु
शुद्ध अन्नम् स्निग्धम् अश्नीयात् संस्कृतं च अभिमन्त्रितम्

औदर्यैः व्याधिभिः सर्वैः मासेन एकेन मुच्यते

पुरा देवेन रुद्रेण देवदेवेन शंभुना

ॐ इति एक अक्षरम् मन्त्रं स्थितः सर्व गतः शिवः

स्पृष्टम् अन्नम् न भुञ्जीत भुक्त्वा च अष्टशतम् जपेत्

ध्यान युक्तः जपेत् यः तु पञ्च लक्षम् अन् आकुलः

हस्ति अश्व रथ रत्नानि क्षेत्राणि च गृहाणि च

सर्वे ते जप यज्ञस्य कलां न अर्हन्ति षोडशीम्

पश्चात् निवेदयेत् देवि आत्मानं स परिच्छदम्

करयोः उभययोः च एव दश अग्र अङ्गुलिषु क्रमात्

यो विद्वाः वै जपेत् सम्यक् अधीत्य एव विधानतः

तस्य क्रोधेन दह्यन्ते आयुस् श्री ज्ञान सत्क्रियाः

स बिन्दुकानि बीजानि पञ्च मध्यम पर्वसु

सत् आचारवताम् पुंसां सर्वत्र अपि अभयम् भवेत्

अपवित्र करः अशुद्धः प्रलपन् न जपेत् क्वचित्

न शक्यं कथितुं देवि तस्मात् संक्षेपतः शृणु

वाम हस्तेन शय्यायां तथा एव अन्यम् करेण वा

हृदय अन्तर् बहिस् वा अपि भविष्यति न संशयः

अङ्गुष्ठेन विना कर्म कृतं तत् अफलम् यतः

भूतानाम् इह पञ्चानां विजयं मनुजो लभेत्

उभाभ्याम् एव पाणिभ्याम् आपादतलमस्तकम्

जपेत् च पञ्च लक्षम् तु विगृहीत इन्द्रियः शुचिः

त्वदीयं देवि मन्त्राणां शक्ति भूतम् न संशयः

समक्षं यदि तत् सर्वम् कर्तव्यं गुरु अनुज्ञया

पञ्चमः स्वरितः च एव मध्यमो निषधः स्मृताः

क्वचिद् च अपि न कुर्वीत वाचा च मनसा तथा

कुश ग्रन्थ्या च रुद्राक्षैः अनन्त गुणम् उच्यते

सम्यक् विजयम् आप्नोति करणानां वरानने

संध्या अतिक्रमणात् विप्रः ब्राह्मण्यात् पतते यतः

भोजयेत् यः तु विप्र इन्द्रात् मार्जार संनिधौ यदि

तथा एव गुरु सम्पर्कात् पापम् त्यजति मानवः

छन्दो देवी च गायत्री परमात्म अधिदेवता

न्यासम् अस्य प्रवक्ष्यामि सर्व सिद्धि करम् शुभम्

ब्रह्म सिद्धिम् अवाप्नोति व्रतेन अनेन सुंदरि

गुरुः देवः यतः साक्षात् तद् गृहम् देव मन्दिरम्

अस्य मन्त्रस्य वक्ष्यामि ऋषि छन्दस् अधिदैवतम्

शक्तिं च परमात्मानं गुरुं च एव वरानने

जपेन भोगान् जयते च मृत्युं जपेन सिद्धिं लभते च मुक्तिम्

देवता शिव एव अहम् मन्त्रस्य अस्य वरानने

विनियोगं प्रवक्ष्यामि सिद्ध मन्त्र प्रयोजनम्

चत्वारिंशत् समावृत्ति प्राणान् आयम्य संस्मरेत्

शिवं च अस्तु शुभं च अस्तु शोभनः अस्तु प्रियः अस्तु इति

आचारः परमा विद्या आचारः परमा गतिः

मन्त्रस्य विनियोगं च कृत्वा सर्वम् अनुष्ठिताः

अष्टाविंशत् जपित्वा अन्नम् अश्नीयाद् अन्वहं शुचिः

अङ्गुष्ठेन जपेत् जप्यम् अन्यैः अङ्गुलिभिः सह

प्राच् मुख उदङ्मुखः वा अपि जपेत् मन्त्रम् अनुत्तमम्

अङ्गुष्ठ तर्जनी अग्राभ्याम् संस्थाप्य सु मुखम् शुभम्

तद्वत् आचार्य सङ्गेन तद् धर्म फल भाज् भवेत्

मलं प्रक्षालयेत् तीरे प्रक्षाल्य स्नानम् आचरेत्

यो गुरुः स शिवः प्रोक्तो यः शिवः स गुरुः स्मृतः

नद्यां शत सहस्रम् तु अनन्तः शिव संनिधौ

रक्त भूमौ च खट्वायां न जपेत् जापकः तथा

एकादशेन भुञ्जीयात् अन्नम् च एव अभिमन्त्रितम्

एवं च दक्षिणा सिद्धम् मन्त्रं सिद्धं यतस् ततस्

ब्रह्म अधिदैवतम् छन्दो बृहती च अङ्गिराः ऋषिः

तस्मिन् वेदाः च शास्त्राणि मन्त्रे पञ्चाक्षरे स्थिताः

चतुर्थं पञ्च लक्षम् तु यो जपेत् भक्ति संयुतः

उत्पत्ति आदि त्रि भेदेन वक्ष्यते ते वरानने

जन्म अन्तर कृतम् पापम् अपि नश्यति तद् क्षणात्

जप्त्वा अयुतम् च तद् स्नानात् रोगाणाम् भेषजं भवेत्

सर्व सिद्धि करम् पुण्यं सर्व रक्षा करम् शिवम्

सिसृक्षमाणो लोकान् वै त्रीन् अशक्तः ऽसहायवान्

स तु नारायणः शेते देवो माया मयाम् तनुम्

मन्त्रं मुख सुख उच्चार्यम् अशेष अर्थ प्रसाधकम्

एवं विन्यस्य मेधावी शुद्ध कायः दृढ व्रतः

शिखा मकार आख्यातः शिकारः कवचं तथा

सत्त्व शुद्धौ भवेत् सिद्धिः ततस् अन्नम् परिशोधयेत्

वदेद् यदि महा मोहात् रौरवं नरकं व्रजेत्