tanuj437/sanskrit-pos-tagged-corpus huggingface dataset:
गृहं सोमस्य गच्छतं गच्छद् इन्द्रस्य निष्कृतम्

देव श्रुतौ देवेष्व् आघोषेथाम्

वैष्णवम् असि

समूढम् अस्य पांसुरे

आ नो वीरो जायतां कर्मण्यो अभिशस्ति पाः अन् अभिशस्तेन्यः

वि होत्रा दधे वयुनाविद् एका इन् मही देवस्य सवितुः परिष्टुतिः

विष्णोर् नु कं वीर्याणि प्रवोचं यः पार्थिवानि विममे रजांसि

यस्य उरुषु त्रिषु विक्रमणेष्व् अधिक्षियन्ति भुवनानि विश्वा

हस्तौ पृणस्व बहुभिर् वसव्यैर् आ प्रयच्छ दक्षिणाद् आ उत सव्यात्

प्र तद् विष्णुः स्तवते वीर्येण मृगो न भीमः कुचरो गिरिष्ठाः

विष्णो रराटम् असि

विष्णवे त्वा

व्यष्कभ्ना रोदसी विष्ण एते दाधर्थ पृथिवीम् अभितो मयूखैः

विष्णोः शिप्रे स्थः

युञ्जते मन उत युञ्जते धियो विप्रा विप्रस्य बृहतो विपश्चितः

वैष्णवम् असि विष्णुस् त्वा उत्तभ्नातु

यं बहवो ऽनुजीवान् यो बहूनाम् असद् वशी

इरावती धेनुमती हि भूतं सूयवसिनी मनवे यशस्ये

सु वाच् आवद देव दुर्यं अ रिष्यन् अ रिष्यतः
ता अस्य ऊर्जा समक्ता अवर्धन्त

तानि वयांस्य् अभवन्

तद् इदं सरीसृपम् अभवद् यद् अन्यत् सर्पेभ्यः

क्षत्रं बृहत्

ते मत्स्या अभवन्

सु भृतम् प्रजां बिभर्ति य एवं वेद

ता अस्य परा एव अभवन्

स द्वितीया असृजत

तद् एव सौभरस्य सौभर त्वम्

सो ऽब्रवीत् सु भृतम् वा इमाः प्रजा अभार्षम् इति

तेजो वै पुरुषस्य प्रजा

आ ह एव अस्य प्रजायां सु उपकाशः दर्शनीयः क्षत्रिय रूपः पुरुष रूपः जायते य एवं वेद

स तृतीया असृजत

ता अस्य परा एव अभवन्

स चतुर्थीर् असृजत

तेन एनाः ऊर्ग् इत्य् एव अभ्यमृशत्

स एतत् साम अपश्यत्

प्रजापतिः प्रजा असृजत

क्षत्रियस्य उ एषा प्रजा

तेजः सौभरं बृहतः
नेत्र आमय क्रिमि छर्दि सिध्म वस्ति रुजः जयेत्

उष्णा विदाहिनी हृद्या वृष्या बद्ध मला लघुः

जीरक त्रितयम् रूक्षं कटु उष्णम् दीपनं लघु

स्वर्जिका स्वर्जिका पाक्यः सुखवर्चः सुवर्चि

सामुद्रं वारिसंभूतम् अक्षीवं वशिरं तथा

सौवर्चलं वह्नि करम् कटु उष्णम् विशदं लघु

मेथिका वस्तिका शेलुर् अहिल्या वनमेथिका

वृष्या स्वर्या वमि श्वास कास शूल हृद् आमयान्

जीरकं दीर्घ कम् शुक्लम् अजाजी कणजीरकम्

अजगन्धा पूतिकीटा बर्बरी पूतिबर्बरः

जन्तुका रामठी नाडी पिण्डा हिङ्गुफला मता

धान्याकं धान्यकं धान्यं धानेयं च वितुन्नकम्

चित्रको हुतभुज् व्यालः दारुणो दहनो ऽरुणः

त्र्यूषणं दीपनं हन्ति श्वास कास त्वच् आमयान्

इति श्री मदनपाल विरचिते निघण्टौ शुण्ठ्यादि वर्गः द्वितीयः

भूतघ्नी तण्डुला घोषा कराला मृगगामिनी

गजकृष्णा कटुर् वात श्लेष्म _ वह्नि वर्धिनी

जीरकं जरणं कृष्णं वर्षा काल सुगन्धिकम्

तद् गुणा स्वादुः विशेषात् पित्त नाशिनी

मरिचं कटुकं तीक्ष्णं दीपनं कफ वात नुद्

यवसाहा उग्रगन्धा स्यात् यवाह्वा भूकदम्बकः

अपामार्ग अर्क सेहुण्ड मुष्कक आदि समुद्भवाः

खराह्वा कारवी वल्ली बस्तमोदा च मर्कटः

यवानी पाचनी रुच्या तीक्ष्ण उष्णा कटुका लघुः

हिङ्गुर् बाह्लीकम् अत्युग्रं रामठम् भूतनाशनम्

यवानी दीप्यको दीप्यो दीपनीया यवानिका

सौवर्चलं सुगन्ध अक्षम् रुचकम् पूतिगन्धकम्

यवानीया यवानी स्यात् चौहारः जन्तुनाशनः

उष्णम् पित्त करम् रूक्षं श्वास कास कृमीन् जयेत्

स्वर्जिका अल्प गुणा तस्माद् विशेषाद् गुल्म शूल जित्

सैन्धवं सिन्धुजं शुद्धं माणिमन्थम् पटूत्तमम्

हृद् वस्ति रुज् विबन्ध अर्शस् श्लेष्म गुल्म अनिल अपहम्

कुष्ठ प्रमेह गुल्म अर्शस् प्लीह शूल आम मारुतान्

औद्भिदं भूमिजम् भौमम् पार्थिवम् पृथिवीभवम्

रूक्षं पित्त करम् भेदि कफ वात उदर अपहम्

सुधा क्षारः अग्नि संकाशः पाकी क्लेदी विदारणः

तत्र विराजित मध्य सत् अब्जम् श्री रुचिरम् परम् अक्षरम् एकम्

किंचिद् तीक्ष्ण गुणम् श्लेष्म प्रसेकि स्यात् अपित्तलम्

पलाश तिल नाल श्वदंष्ट्रा जः कदल भवः

आर्द्रकं शृङ्गवेरं तत् कन्दौषधम् उदाहृतम्

चौहारः तद् गुणः प्रोक्तो विशेषात् कृमि नाशनः

श्लेष्म अनिल हरः ग्राही तद् शाकम् श्लेष्म पित्त जित्

रक्तपित्त कराः घ्नन्ति विबन्ध आनाह पीनसान्

वात श्लेष्म उदर आनाह शूल क्रिमीन् जयेत्

काचं त्रिकूटम् पाक्य आह्वम् लवणं काचसम्भवम्

शुण्ठी रुच्या आम वात घ्ना पाचनी कटुका लघुः

हृद्यं रूक्षं बद्ध विट्कम् स्वादु पाके त्रिदोष नुद्

श्वेतिका तद् गुणा प्रोक्ता विशेषाद् योनि शूल जित्

उद्गार शुद्धि दम् सूक्ष्मं विबन्ध आनाह शूल जित्

संग्राहि पित्तलं मेध्यं गर्भाशय विशुद्धि कृत्

रूक्ष उष्णा तद् फलम् कास वमि श्लेष्म अनिलान् जयेत्

हिङ्गुपत्त्री पृथुः तन्वी पृथ्वीका चारुपत्त्रिका

पिप्पली मगधा मूल चव्य चित्रक नागरैः

पित्तला रेचनी हन्ति श्वास कास उदर ज्वरान्

चव्यं चवनम् उद्दिष्टम् चविका कोलवल्लिका

व्योषं कटुत्रयं तत् स्यात् स ग्रन्थि चतुरूषणम्

स्निग्धा उष्णा मधुरा पाके कफ वात विबन्ध _

हपुषा दीपनी तिक्ता कटु उष्णा तुवरा गुरुः

शूल गुल्मोदर आनाह कृमि जित् पित्त वर्धनम्

द्वीपी पाली हविः पाठी वह्निनामा विशेषतः

क्षारम् पांसुभवं तौषम् औषरम् पांसवं वसु

रूक्ष उष्णः ग्रहणी कुष्ठ शोफ अर्शस् कृमि कास जित्

शतपुष्पा शिफा शेषा शताह्वा कारवी मिशिः

गुल्म मेह कफ स्थौल्य मेदस् श्लीपद पीनसान्

शतपुष्पा लघुः तीक्ष्णा पित्त कृत् दीपना कटुः

तद् फलम् श्रेयसी हस्तिमगधी गजपिप्पली

विडङ्गं कटु तिक्त उष्णम् रूक्षं वह्नि करम् लघु

अगूढगन्धं जरणं जन्तुकं शूलनाशनम्

क्षारा वह्नि समाः सर्वे पाचना भेदि दारणाः

विडं लघु उष्णम् विष्टम्भ शूल हृद् गौरव अरुचीः

चक्षुष्यं पवन आध्मान गुल्म छर्दि बलास जित्
पञ्चकोलं कफ आनाह गुल्म शूल अरुचीः जयेत्

यकृत् प्लीह बलास आम गुल्म अर्शस् ग्रहणी कृमीन्

अति उष्णा कटुका स्निग्धा कफ वात हरा लघुः

पित्त उदर समीर अर्शस् ग्रहणी शोफ गुल्म जित्

यवक्षारः शूकपाक्यो यावशूको यवाग्रजः

उष्णा निहन्ति अतीसार श्वास कण्ठ आमय कृमीन्

आर्द्रा कफ प्रदा स्निग्धा शीतला मधुरा गुरुः

कुस्तुम्बुरु तत् आर्द्रम् तु धानी धानेयक आलुकाः

विडङ्गं जन्तुहननं कृमिघ्नं क्षुद्रतण्डुला

अजमोदा कटुः तीक्ष्णा दीपनी कफ वात _

जटिला शतपर्वा अन्या लोमशा हेमवती अपि

अवाक्पुष्पी तु अतिच्छत्रा श्वेतिका मागधी परा

हन्ति आनाह कफौ सूक्ष्मम् अधोवात अनुलोमनम्

दीपनम् पिप्पली मूलम् कटु उष्णम् पाचनं लघु

श्री मदन क्षितिपालैः सदा ते विष्णु पदम् विपदं विनिहन्तु

मरिचं वल्लिजं तीक्ष्णं मलिनं श्यामम् ऊषणम्

पृथ्वीका सुषवी पृथ्वी स्थूलाजाजी उपकालिका

लघवः छेदिनः तीक्ष्णाः शुक्र ओजस् दृष्टि नाशनाः

पिप्पली मूल वत् तत् स्यात् विशेषात् गुदज अपहम्

सुधा अमृत आह्वयः सौधभूषणं कठशर्करा

कणा मूलम् कटुग्रन्थि पिप्पली मूलम् ऊषणम्

चक्षुष्यम् पाचनं स्निग्धं वृष्यं दोषत्रय अपहम्

टङ्कणः अग्नि करः रूक्षः कफ घ्नः वात पित्त कृत्

अहिल्या अल्प गुणा तस्माद् वाजिनां सा तु पूजिता

गुल्म आध्मान उदर श्लेष्म कृमि वात विबन्ध नुद्

षड्ग्रन्थि ग्रन्थिकं मूलं मगधं चटिकाशिरः

वचा उग्रगन्धा गोलोमी षड्ग्रन्था जटिला मता

पाचनं श्वास कास अस्र तृष्णा आम अर्शस् कृमीन् जयेत्

सैन्धवं मधुरं हृद्यं दीपनं शीतलं लघु

बाष्पिका कारवी तन्वी बिल्विका दीर्घिका तथा

तत् आर्द्रम् मधुरम् पाके न अति उष्णम् कटुकं गुरु

चित्रकः कटुकः पाके वह्नि वत् पाचनः लघुः

वचा उष्णा कटुका तिक्ता वामनी स्वर वह्नि कृत्

सामुद्रं दीपनं स्वादु न अति उष्णम् भेदनं कटु

मिश्रेया मिशि शालिन्यौ शाली शीतशिवा मता

यो राज्ञाम् पूर्णः शुण्ठ्यादिः खलु भिषजां हिताय वर्गः

पिप्पली चपला कृष्णा मागधी मगधा कणा

औद्भिदं रक्तलं सूक्ष्मं लघु वात अनुलोमनम्

विश्व उपकुल्या मरिचैः त्र्यूषणम् कटुकं कटु

वंशजा वैणवी क्षीरी त्वक्क्षीरी वंशरोचना

बृंहणी वंशजा वृष्या शीतला मधुरा जयेत्

अजमोदा अत्युग्रग्रन्था मोदा हस्तिमयूरकः

अपस्मार कफ उन्माद भूत शूल अनिलान् जयेत्
रथम् आतिष्ठत्य् आ तिष्ठ वृत्र हन् रथम् आतिष्ठन्तं परि अनु त्वा इन्द्रः मदत्व् इन्द्रं विश्वा अवीवृधन् इत्य् आ अतस्

एता एव तिस्रो ऽनुद्रुत्य बृहस्पतिस् त्वा उपरिष्टात् अभिषिञ्चतु पाङ्क्तेन छन्दसा इति उपरिष्टात्

एता एव तिस्रो ऽनुद्रुत्य विश्वे त्वा देवा उत्तरतो ऽभिषिञ्चन्त्व् आनुष्टुभेन छन्दसा इति उत्तरतः

एता एव तिस्रो ऽनुद्रुत्य आदित्यास् त्वा पश्चाद् अभिषिञ्चन्तु जागतेन छन्दसा इति पश्चात्

या दिव्या आपः पयसा संबभूवुर् या अन्तरिक्ष उत पार्थिवीर् याः

तासां त्वा सर्वासां रुचा अभिषिञ्चामि वर्चसा

अत्र धनुर् अधिज्यं कुरुते परि मा सेन्या घोषास् तन् मे ऽनुमतिर् अनुमन्यताम् इति द्वाभ्याम्

तां तथा प्रत्यवरोहति यथा राजसूये तथा

आ तिष्ठ वृत्र हन्तमः तुभ्यं देवा अधि ब्रवन् इति

वसवस् त्वा पुरस्ताद् अभिषिञ्चन्तु गायत्रेण छन्दसा इति पुरस्तात्

अथ रथम् उपतिष्ठते नमस् त ऋषे गद इति

अथ रश्मीन् आदत्त एवा ब्रह्मन् तव इद् अस्तु तिष्ठा रथे अधि यद् वज्र हस्तः

तद् अभिप्रैत्य् अभिप्रेहि वीरयस्व उग्रश् चेत्ता सपत्न हा

रथीतमं रथीनाम् वाजानां सत्पतिं पतिम्

आ रश्मीन् देव युवसे सु अश्वः इति

समुन्मृष्टे समुत्क्रोशन्ति इति समानम् आ मुखस्य विमार्जनात्

अत्र अस्मै प्रत्यवरोहणत आसन्दीं निदधाति

दूरेहेतिर् इन्द्रियावान् पतत्री ते नो ऽग्नयः पप्रयः पारयन्त्व् इति
वारं वारम् अपानम् ऊर्ध्वम् अनिलं प्रोत्सारयन् पूरितं न्यञ्चन् प्राणम् उपैति बोधम् अतुलं शक्ति प्रभावात् नरः

अल्प द्वारम् अरन्ध्र गर्त विवरम् न अति उच्च नीच आयतम् सम्यक् गोमय सान्द्र लिप्तम् अमलं निःशेष जन्तु उझितम्

सु स्निग्ध मधुर आहारः चतुर्थ अंश विवर्जितः

मारुतं धारयेद् यस् तु स मुक्तो न अत्र संशयः

उत्साहात् साहसाद् धैर्यात् तत्त्व ज्ञानात् च निश्चयात्

स्व आत्म आरामः ऽथवा योगी जानीते तद् प्रसादात्

कपाली बिन्दुनाथश् च काकचण्डीश्वर आह्वयः

हठविद्यां हि मत्स्येन्द्र गोरक्ष आद्याः विजानते

ऊरु मध्ये तथा उत्तानौ पाणी कृत्वा ततो दृशौ

हरति सकल रोगान् आशु गुल्मोदर आदीन् अभिभवति च दोषान् आसनं श्री मयूरम्

पुष्टं सु मधुरम् स्निग्धं गव्यं धातु प्रपोषणम्

दया आर्जवम् मित आहारः शौचं च एव यमा दश

आसनं कुम्भकं चित्रं मुद्रा आख्यम् करणं तथा

नासा अग्रे विन्यसेद् राजदन्त मूले तु जिह्वया

श्रेष्ठं तत्र अपि च सुखे तिष्ठेत् सिद्धासने सदा

वर्जयेद् दुर्जन प्रान्तम् वह्नि स्त्री पथि सेवनम्

वाम ऊरु उपरि दक्षिणं च चरणं संस्थाप्य वामं तथा

अभ्यासात् सिद्धिम् आप्नोति सर्व योगेषु अ तन्द्रितः

कोरण्टकः सुरानन्दः सिद्धपादश् च चर्पटिः

भानुकी नारदेवश् च खण्डः कापालिकस् तथा

एवंविधे मठे स्थित्वा सर्व चिन्ता विवर्जितः

सर्वाण्य् अपि हठ अभ्यासे राजयोग फल अवधि

हस्तौ तु जान्वोः संस्थाप्य स्व अङ्गुलीः सम्प्रसार्य च

धनुस् आकर्षणम् कुर्याद् धनुरासनम् उच्यते

अशेष योग युक्तानाम् आधारक मठः हठः

ब्रह्मचारी मित आहारी त्यागी योग परायणः

कृत्वा संपुटितौ करौ दृढतरं बद्ध्वा तु पद्मासनं गाढं वक्षसि संनिधाय चिबुकं ध्यायंश् च तच् चेतसि

अत्याहारः प्रयासश् च प्रजल्पो नियम अग्रहः

गुल्फौ च वृषणस्य अधस् सीवन्याः पार्श्वयोः क्षिप्ते

प्रातःस्नान उपवास आदि काय क्लेश विधिम् तथा

अङ्गुष्ठौ हृदये निधाय चिबुकं नासा अग्रम् आलोकयेत्

हठस्य प्रथम अङ्ग त्वात् आसनं पूर्वम् उच्यते

वाम ऊरु मूल अर्पित दक्ष पादम् जानोर् बहिर् वेष्टित वाम पादम्

तथा हि गोरक्ष वचनम्

अभ्यासतः कुण्डलिनी प्रबोधम् चन्द्र स्थिर त्वम् च ददाति पुंसाम्

केवलं राजयोगाय हठविद्या उपदिश्यते

नियमा दश सम्प्रोक्ता योग शास्त्र विशारदैः

सु राज्ये धार्मिके देशे सुभिक्षे निरुपद्रवे

जानु उपरि न्यस्त ललाट देशः वसेद् इदं पश्चिमतानम् आहुः

क्रिया युक्तस्य सिद्धिः स्याद् अक्रियस्य कथं भवेत्

उत्तम्भ्य चिबुकं वक्षस्य् उत्थाप्य पवनं शनैः

पादाङ्गुष्ठौ तु पाणिभ्यां गृहीत्वा श्रवण अवधि

एतद् व्याधि विनाश कारि यमिनां पद्मासनं प्रोच्यते

बन्ध त्रयम् अनायासात् स्वयम् एव उपजायते

मनस् अभिलषितम् योग्यं योगी भोजनम् आचरेत्

उत्पद्यते निरायासात् स्वयम् एव उन्मनी कला

चतुरशीत्य् आसनानि शिवेन कथितानि च

आज आदि मांस दधि तक्र कुलत्थ कोल पिण्याक हिङ्गु लशुन आद्यम् अपथ्यम् आहुः

खण्डयित्वा कालदण्डं ब्रह्माण्डे विचरन्ति ते

अथ नाद अनुसंधानम् अभ्यास अनुक्रमः हठे

पद्मासने स्थितो योगी नाडी द्वारेण पूरितम्

पद्मासनं तु संस्थाप्य जानु ऊरुवोः अन्तरे करौ

एवम् आसन बन्धेषु योगि इन्द्रः विगत श्रमः

मुक्तासनं वदन्त्य् एके प्राहुर् गुप्तासनं परे

कानेरी पूज्यपादश् च नित्यनाथो निरञ्जनः

चतुरशीति पीठेषु सिद्धम् एव सदा अभ्यसेत्

भद्रासनं भवेद् एतत् सर्व व्याधि विनाशनम्

आत्म ध्यायी मित आहारी यावद् द्वादश वत्सरम्

मन्थानो भैरवो योगी सिद्धिर् बुद्धश् च कन्थडिः

इत्यादयो महा सिद्धाः हठयोग प्रभावात्

सिंहासनं भवेद् एतत् पूजितं योगि पुंगवैः

इति पश्चिमतानम् आसन अग्र्यम् पवनं पश्चिम वाहिनम् करोति

प्राण अनिले स अवधाने बद्धे केवल कुम्भके

भवेत् कूर्म वत् उत्तान एतद् उत्तानकूर्मकम्

उदयं जठर अनलस्य कुर्याद् उदरे कार्श्यम् अरोग ताम् च पुंसाम्
धराम् अवष्टभ्य कर द्वयेन तद् कूर्पर स्थापित नाभि पार्श्वः

द्वासप्तति सहस्राणाम् नाडीनां मल शोधनम्

दक्षिणे ऽपि तथा सव्यं गोमुखं गो मुख आकृतिः

एकान्ते मठिका मध्ये स्थातव्यं हठयोगिना

दक्षिणे सव्य गुल्फम् तु दक्ष गुल्फम् तु सव्यके

एतत् सिद्धासनं प्राहुर् अन्ये वज्रासनं विदुः

सिद्धं पद्मं तथा सिंहं भद्रं वा इति चतुष्टयम्

उत्तानं शव वत् भूमौ शयनं तच् छवासनम्

प्रगृह्य तिष्ठेत् परिवर्तित अङ्गः श्री मत्स्यनाथ उदितम् आसनं स्यात्

श्री आदिनाथाय नमः अस्तु तस्मै येन उपदिष्टा हठयोग विद्या

गोरक्षासनम् इत्य् आहुर् इदं वै सिद्ध योगिनः

किम् अन्यैर् बहुभिः पीठैः सिद्धे सिद्धासने सति

भवेद् वीर्यवती गुप्ता निर्वीर्या तु प्रकाशिता

विभ्राजते

दक्ष ऊरु उपरि पश्चिमेन विधिना धृत्वा कराभ्यां दृढम्

एकं पादं तथा एकस्मिन् विन्यसेद् उरुणि स्थिरम्

अस्तु

क्रिया एव कारणं सिद्धेः सत्यम् एतन् न संशयः

सदा सिद्धासन अभ्यासात् योगी निष्पत्तिम् आप्नुयात्

भुज्यते शिव सम्प्रीतये मित आहारः स उच्यते

न खेचरी समा मुद्रा न नाद सदृशः लयः

शवासनं श्रान्ति हरम् चित्त विश्रान्ति कारकम्

कुर्यात् तद् आसनं स्थैर्यम् आरोग्यं च अङ्ग लाघवम्

बहु कदशन भुक्तम् भस्म कुर्याद् अशेषं जनयति जठर अग्निम् जारयेत् कालकूटम्

श्री आदिनाथ मत्स्येन्द्र शावर आनन्दभैरवाः

मत्स्येन्द्र पीठम् जठर प्रदीप्तिम् प्रचण्ड रुज् मण्डल खण्डन अस्त्रम्

हठप्रदीपिकां धत्ते स्व आत्म आरामः कृपा आकरः

उच्च आसनः दण्ड वत् उत्थितः खे मायूरम् एतत् प्रवदन्ति पीठम्

व्यात्त वक्त्रः निरीक्षेत नासा अग्रम् सु समाहितः

सिद्धान्त वाक्य श्रवणम् ह्रीमती च तपो हुतम्

जन सङ्गः च लौल्यं च षड्भिर् योगो विनश्यति

योनि स्थानकम् अङ्घ्रि मूल घटितम् कृत्वा दृढं विन्यसेत् मेण्ढ्रे पादम् अथ एकम् एव हृदये कृत्वा हनुं सु स्थिरम्

गुदं निरुध्य गुल्फाभ्यां व्युत्क्रमेण समाहितः

जन सङ्ग परित्यागात् षड्भिर् योगः प्रसिध्यति

धनुस् प्रमाण पर्यन्तम् शिला अग्नि जल वर्जिते

न वेष धारणम् सिद्धेः कारणं न च तद् कथा

गुल्फ अन्तरम् च निक्षिप्य सिद्धासनम् इदं भवेत्

गुल्फौ च वृषणस्य अधस् सीवन्याः पार्श्वयोः क्षिपेत्

अति लवणम् अम्ल युक्तम् कदशन शाक उत्कम् वर्ज्यम्

तथा एकस्मिन् एव दृढे सिद्धे सिद्धासने सति

दुर्लभं येन केन अपि धीमता लभ्यते भुवि

भोजनम् अहितं विद्यात् पुनर् अस्य उष्णीकृतम् रूक्षम्

हठविद्या परं गोप्या योगिना सिद्धिम् इच्छता

मेण्ढ्राद् उपरि विन्यस्य सव्यं गुल्फं तथा उपरि

कूर्मासनं भवेद् एतद् इति योग विदः विदुः

अल्लामः प्रभुदेवश् च घोडा चोली च टिण्टिणिः

तपः संतोष आस्तिक्यं दानम् ईश्वर पूजनम्

चौरङ्गि मीन गोरक्ष विरूपाक्ष बिलेशयाः

स्थाणुः संयमित इन्द्रियः अचल दृशा पश्येद् भ्रुवोर् अन्तरं ह्य् एतन् मोक्ष कपाट भेद जनकम् सिद्धासनं प्रोच्यते
यजुषाम् एव तत् रसेन यजुषां वीर्येण यजुषां यज्ञस्य विरिष्टं संदधाति

स एतां त्रयीं विद्याम् अभ्यतपत्

तस्यास् तप्यमानाया रसान् प्रावृहत्

ब्रह्मा एव एकः ऋत्विक् कुरून् अश्वैः अभिरक्षति

स एतास् तिस्रो देवता अभ्यतपत्

भुवर् इति यजुर्भ्यः

तासां तप्यमानानां रसान् प्रावृहत्

वायोर् यजूंषि

सुवर्णेन रजतं रजतेन त्रपु त्रपुणा सीसं सीसेन लोहं लोहेन दारु दारु चर्मणा

ऋचाम् एव तत् रसेन ऋचाम् वीर्येण ऋचाम् यज्ञस्य विरिष्टं संदधाति

भेषज कृतः ह वा एष यज्ञो यत्र एवंविद् ब्रह्मा भवति

मानवः

एवम् एषां लोकानाम् आसां देवतानाम् अस्यास् त्रय्या विद्याया वीर्येण यज्ञस्य विरिष्टं संदधाति

तेषां तप्यमानानां रसान् प्रावृहत्

एवंविद् ह वै ब्रह्मा यज्ञं यजमानं सर्वांश् च ऋत्विजः ऽभिरक्षति

अग्नेर् ऋचः

सामान्य् आदित्यात्

तस्माद् एवंविदम् एव ब्रह्माणं कुर्वीत न अन् एवंविदम् न अन् एवंविदम्

स्वर् इति सामभ्यः

प्रजापतिर् लोकान् अभ्यतपत्

साम्नाम् एव तत् रसेन साम्नां वीर्येण साम्नां यज्ञस्य विरिष्टं संदधाति

अग्निं पृथिव्याः

यतो यत आवर्तते तत् तद् गच्छति

एष ह वा उदञ्च् प्रवणः यज्ञो यत्र एवंविद् ब्रह्मा भवति

वायुम् अन्तरिक्षात्
शं पदं मघं रयि सनि न सोमो अव्रतं हिनोति न स्पृशत् रयिः

विश्वतोदावन् विश्वतो न आ भर यम् त्वा शविष्ठम् ईमहे

विश्वस्य प्र स्तोभ विद्वान् पुरा वा यदि वा इह आस नूनम्

उप प्रक्षे मधुमति क्षियन्तः पुष्यन्तो रयिं तम् इन्द्र

भद्रं पुच्छं द्विपदासु

तम् उ ष्टुहि यो अभिभूति ओजाः सुत इत् त्वं निमिश्ल इन्द्र सोम इति त्रीण्य् अभूर् एको रयि पते रयीणाम् इत्य् अष्टौ सूक्तानि

स सु प्रणीते नृतमः स्वराड् असि मंहिष्ठो वाज सातये

प्र व इन्द्राय वृत्र हन्तमाय विप्रा गाथं गायत यज् जुजोषत्

अर्चन्त्य् अर्कं देवताः सु अर्काः आ स्तोभति श्रुतो युवा स इन्द्रः

इमा नु कं भुवना सीषधाम आ याहि वनसा सह इति नव समाम्नाताः

इन्द्रो मदाय वावृध इति पङ्क्तिः

कथा महाꣳ अवृधत् कस्य होतुर् इति संपातः

अथ अ समाम्नाताः

एष ब्रह्मा इति तिस्र आ धूर्ष्व् अस्मा इत्य् एका

सूददोहाः

इषं नो मित्रावरुणा कर्तन इडाम् पीवरीम् इषं कृणुही न इन्द्र

यद् वावान इति धाय्या सूददोहाः

बार्हत उत्तरः

राथन्तरो दक्षिणः पक्षः पञ्चदश स्तोमः एकशतं वसिष्ठप्रासाहो बार्हत उत्तरः सप्तदश स्तोमः द्विशतं भरद्वाजप्रासाहः

चतस्रः सतीः षड् बृहतीः करोति

आ न इन्द्रो दूराद् आ न आसाद् इति संपातः

राथन्तरो दक्षिणः पक्षः

सूददोहाः

सूददोहाः

चतस्रः सतीः षड् बृहतीः करोति
उद्धूयमानः संरब्धो मत्त ऋषभः इव अनिशम्

आनाहः शङ्खभेदः च तत्र आयासः अति भोजनैः

अथ अतस् श्वास रोगस्य निदानं प्रवदामि अहम्

धन्वन्तरिः उवाच

प्राण उदक अन्न वाहीनि दुष्ट स्रोतांसि दूषयन्

कास श्वसित वत् शीर्ण मर्म छेद रुजा अर्दितः

परिगृह्य शिरस् ग्रीवम् उरः पार्श्वे च पीडयन्

शुष्क आस्यः प्रलपन् दीनः नष्ट छायः विचेतनः

उरस् स्थः कुरुते श्वासम् आमाशय समुद्भवम्

यो दीर्घम् उच्छ्वसिति ऊर्ध्वम् न च प्रत्याहरति अधस्

दीनो नादेन श्वसिति

क्षुद्रकः तमकः छिन्नः महन्त् ऊर्ध्वः च पञ्चमः

प्रताम्येत् तस्य वेगेन ष्ठीवन अन्ते क्षणं सुखी

स स्वेद मूर्छः स आनाहः वस्ति दाह विबोधवान्

प्रतिलोमं शिरा गच्छेत् उदीर्य पवनः कफम्

मर्मसु छिद्यमानेषु परिदेवी निरुद्ध वाच्

कास वृद्ध्या भवेत् श्वासः पूर्वैः वा दोष कोपनैः

शुष्क कण्ठः मुहुर् च एव अति रुज्

विशुष्क आस्यः मुहुः श्वासः काङ्क्षति उष्णम् स वेपथुः

अधस् दृष्टिः स्निह्यत् रक्त एक लोचनः

ऊर्ध्वं समीक्षते भ्रान्तम् अक्षिणी परितः क्षिपन्

कासं घुर्घुरकं मोहम् अरुचिम् पीनसम् भृशम्

कफ उपरुद्ध गमन पवनः विष्वञ्च् आस्थितः

श्लेष्म आवृत मुख श्रोत्रः क्रुद्ध गन्धवह अर्दितः

इति श्री गारुडे महापुराणे पूर्व खण्डे प्रथम अंश आख्ये आचार काण्डे नाम पञ्चाशदुत्तरशततमो ऽध्यायः

नेत्रे समाक्षिपन् बद्ध मूत्र वर्चाः विशीर्ण वाच्

एते सिध्येयुः अव्यक्ताः व्यक्ताः प्राण हराः ध्रुवम्

प्राग्रूपं तस्य हृद् पार्श्व शूलम् प्राण विलोम ता

रजस् धूम अनिलैः मर्म घातात् अपि हिम अम्बुना

स याप्यः तमकः साध्यो नरस्य बलिनो भवेत्
देव अधिदेव बोधद पुरुषोत्तम वीतराग आप्ताः

नारकाः पञ्चमे साङ्गाः षष्ठे साधारणाः स्फुटम्

कलत्राद् वर रमण प्रणयि ईश प्रिय आदयः

अनूचानः प्रवचने स अङ्गे ऽधीती गणिः च सः

आभिजात्य मति स्निग्ध मधुर त्वम् प्रशस्य ता

भोज्याद्

निराकृत अन्य उत्तर त्वम् हृदयंगमि ता अपि च

सत्त्व प्रधान ता वर्ण पद वाक्य विविक्त ता

महानन्दो ऽमृतं सिद्धिः कैवल्यम् अपुनर्भवः

प्रत्याहारः तु इन्द्रियाणाम् विषयेभ्यः समाहृतिः

रक्तौ च पद्मप्रभ वासुपूज्यौ शुक्लौ तु चन्द्रप्रभ पुष्पदन्तौ

अहिंसा सूनृत अस्तेय ब्रह्म अकिञ्चन ता यमाः

दक्षिण त्वम् उपनीत राग त्वम् च महार्थ ता

श्येनो वज्रं मृगः छागः नन्द्यावर्तो घटो ऽपि च

ऋषभो वृषभः श्रेयाः श्रेयांसः स्यात् अनन्तजित् अनन्तः

नन्दा विष्णुः जया श्यामा सुयशाः सुव्रता अचिरा

सुमतिः शिवगतिः च एव अत्यागः ऽथ निमीश्वरः

गणा नव अस्य ऋषि संघाः एकादश गण अधिपाः

वृषो गजो ऽश्वः प्लवगः क्रौञ्चो ऽब्जं स्वस्तिकः शशी

शुद्धमतिः शिवकरः स्यन्दनः च अथ संप्रतिः

क्रतूनाम् इन्द्रियार्थानाम् अनुकूल त्वम् इति अमी

आहार नीहार विधिः तु अदृश्यः चत्वारः एते ऽतिशयाः सहोत्थाः

दामोदरः सुतेजाः च स्वामी अथो मुनिसुव्रतः

धारणा तु क्वचिद् ध्येये चित्तस्य स्थिर बन्धनम्

अनिलो यशोधर आख्यः कृतार्थो ऽथ जिनेश्वरः

कारक आदि अविपर्यासः विभ्रम आदि वियुक्त ता

ज्ञातेः स्वसृ दुहितृ आत्मज अग्रज अवरज आदयः

अर्हन्त् जिनः पारगतस् त्रिकालवित् क्षीणाष्टकर्मा परमेष्ठी अधीश्वरः

सुग्रीवः च दृढरथो विष्णुः च वसुपूज्यराट्

शिवं निःश्रेयसं श्रेयो निर्वाणं ब्रह्म निर्वृतिः

नियमाः शौच संतोषौ स्वाध्याय तपसी अपि

केवली चरमो जम्बूस्वामी अथ प्रभवत्प्रभुः

निर्ग्रन्थो भिक्षुः अस्य स्वं तपस् योग शम आदयः

पेढालः पोट्टिलः च अपि शतकीर्तिः च सुव्रतः

विमलः सर्वानुभूतिः श्रीधरो दत्त तीर्थकृत्

जन्यात्

कृतवर्मा सिंहसेनो भानुः च विश्वसेनराट्

सूरः सुदर्शनः कुम्भः सुमित्रो विजयः तथा

छत्त्र त्रयम् रत्न मय ध्वजः अङ्घ्रि न्यासे च चामीकर पङ्कजानि

रूढ यौगिक मिश्राणाम् नाम्नां मालां तनोमि अहम्

उत्सर्पिण्याम् अतीतायाम् चतुर्विंशतिः अर्हन्ताम्

क्षेमं भावुक भविक कुशल मङ्गल भद्र मद्र शस्तानि

ध्यानं तु विषये तस्मिन् एक प्रत्यय संततिः

स्यात् पारम्पर्यम् आम्नायः संप्रदायो गुरुक्रमः

श्वःश्रेयसं शुभ शिवे कल्याणं श्वोवसीयसं श्रेयः

ब्रह्मा यक्षेट् कुमारः षण्मुख पाताल किंनराः

एक ब्रह्म व्रत आचाराः मिथः सब्रह्मचारिणः

वामा त्रिशला क्रमतः पितरो मातरो ऽर्हताम्

प्राञ्च् प्रदर्शित सम्बन्धि शब्दाः योज्या यथोचितम्

देवता प्रणिधानम् च करणं पुनर् आसनम्

एवं योगो यम आदि अङ्गैः अष्टभिः संमतो ऽष्टधा

दृश्यते खलु वाह्य त्वे वृषस्य वृषवाहनः

मेघ निर्घोष गाम्भीर्यम् प्रतिनाद विधायि ता

व्यक्तः सुधर्मा मण्डित मौर्यपुत्रौ अकम्पितः

प्रणिपत्य आर्हतः सिद्ध साङ्ग शब्द अनुशासनः

आश्रयात् सद्म पर्याय शय वासि सद् आदयः

मिथः साकाङ्क्ष ता प्रस्ताव औचित्यम् तत्त्व निष्ठ ता

श्वासो अब्ज गन्धः रुधिर आमिषम् तु गो क्षीर धारा धवलम् हि अविस्रम्

द्रुम आनतिः दुन्दुभि नादः उच्चकैस् वातः ऽनुकूलः शकुनाः प्रदक्षिणाः

अव्याहत त्वम् शिष्ट त्वम् संशयानाम् असंभवः

मोक्ष उपायः योगो ज्ञानं श्रद्धानं चरण आत्मकः

चक्रेश्वरी अजितबला दुरितारिः च कालिका

स्याद्वादि अभयद सार्वाः सर्वज्ञः सर्वदर्शि केवलिनः

अनेक जाति वैचित्र्यम् आरोपित विशेषि ता

समाधिः तु तत् एव अर्थ मात्रा भासन रूपकम्

सुपार्श्वः चन्द्रप्रभः च सुविधिः च अथ शीतलः

नाभिः च जितशत्रुः च जितारिः अथ संवरः

एतस्याम् अवसर्पिण्याम् ऋषभः अजित शम्भवौ

केवलज्ञानी निर्वाणी सागरो ऽथ महायशाः

पञ्च इन्द्रियाः च इभ केकि मत्स्य आद्याः स्थल ख अम्बु गाः
अ व्युच्छित्तिः अखेदित्वं पञ्चत्रिंशती च वाच् गुणाः

संस्कारवत् त्वम् औदार्यम् उपचार परीत ता

अभिनन्दनः सुमतिः ततस् पद्मप्रभ अभिधः

खे धर्म चक्रम् चमराः स पाद पीठम् मृगेन्द्रासनम् उज्ज्वलम् च

इक्ष्वाकु कुल सम्भूताः स्यात् द्वाविंशतिः अर्हताम्

चित्र कृत् त्वम् अद्भुत त्वम् तथा अन् अति विलम्बि ता

भूमन्त् च इति कवि रूढ्या ज्ञेया उदाहरण आवलिः

अचलभ्राता मेतार्यः प्रभासः च पृथक्कुलाः

वध्याद्

मुनिसुव्रत नेमी तु हरि वंश समुद्भवौ

तुम्बरुः कुसुमः च अपि मातङ्गो विजयो ऽजितः

एवं सर्व अवसर्पिणी उत्सर्पिणीषु जिन उत्तमाः

क्षेत्रे स्थितिः योजन मात्रके ऽपि नृ देव तिर्यञ्च् जन कोटि कोट्याः

हासो रति अरती भीतिः जुगुप्सा शोक एव च

प्रस्तोष्यन्ते अव्ययाः च अत्र तु अन्त अथ आदी न पूर्व गौ

पञ्च इन्द्रियाः एव देवा नरा नैरयिका अपि

स तीर्थ्याः तु एक गुरवः विवेकः पृथक् आत्म ता

महाकाली श्यामा शान्ता भृकुटी च सुतारका

रोगो द्वेषः च नो दोषाः तेषाम् अष्टादश अपि अमी

अपि

धार्यात् ध्वज अस्त्र पाणि अङ्क मौलि भूषण भृत् निभाः

दुर्भिक्षम् अन्य स्वक चक्रात् भयं स्यात् न एते एकादश कर्म घात जाः

महावीरो वर्धमानो देवार्यो ज्ञातनन्दनः

इन्द्रभूतिः अग्निभूति वायुभूतिः च गौतमाः

स्व स्वामि त्व आदि सम्बन्धः तत्र आहुः नाम् तद्वताम्

नमिः नेमिः पार्श्वो वीरः चतुर्विंशतिः अर्हन्ताम्

कूर्मो नीलोत्पलं शङ्खः फणी सिंहो ऽर्हतां ध्वजाः

अन्तराया दान लाभ वीर्य भोग उपभोग गाः

धर्मः शान्तिः कुंथुररो मल्लिः च मुनिसुव्रतः

प्राणायामः प्राणयमः श्वास प्रश्वास रोधनम्

सख्युः सखि समाः वाह्यात् गामि यान आसन आदयः

स्यात् गोमुखः महायक्षः त्रिमुखः यक्षनायकः

श्रेयांसो वासुपूज्यः च विमलो ऽनन्ततीर्थकृत्

अशोका मानवी चण्डा विदिता च अङ्कुशा तथा

मकरः श्रीवत्सः खड्गी महिषः सूकरः तथा

भृकुटिर् गोमेधः पार्श्वो मातङ्गो अर्हत् उपासकाः

मरुदेवा विजया सेना सिद्धार्था च मङ्गला

शिष्यो विनेयो ऽन्तेवासी शैक्षः प्राथमकल्पिकः

वप्र त्रयम् चारु चतुर् मुख अङ्ग ताः चैत्यद्रुमो कण्टकाः

अमर्मवेधिता औदार्यम् धर्म अर्थ प्रतिबद्ध ता

विजयो मल्ल देवौ च अनन्तवीर्यः च भद्रकृत्

भा मण्डलम् चारु च मौलि पृष्ठे विडम्बित अहर्पति मण्डल श्रीः

मुक्तिः मोक्षः ऽपवर्गो ऽथ मुमुक्षुः श्रमणो यतिः

स्वात् पाल धन भुज् नेतृ पति मतु अर्थक आदयः

मेघो धरः प्रतिष्ठः च महासेन नरेश्वरः

अ प्रकीर्ण प्रसृत त्वम् अ स्व श्लाघा अन्य निन्दि ता

स्वयंप्रभः च सर्वानुभूतिः देवश्रुत उदयौ

श्रीः देवी प्रभावती च पद्मा वप्रा शिवा तथा

सुविधिः तु पुष्पदन्तो मुनिसुव्रत सुव्रतौ तुल्यौ

पत्युः कान्ता प्रियतमा वधू प्रणयिनी निभाः

गन्ध अम्बु वर्षम् बहु वर्ण पुष्प वृष्टिः कच श्मश्रु नख अ प्रवृद्धिः

समुद्रविजयः च अश्वसेनः सिद्धार्थ एव च

गुणतो नीलकण्ठ आद्याः क्रियातः स्रष्टृ संनिभाः

शय्यंभवो यशोभद्रः संभूतविजयः ततस्

अनुयोगकृत् आचार्ये उपाध्यायः तु पाठकः

अरिष्टनेमिः तु नेमिः वीरः चरम तीर्थकृत्

नरदत्ता अथ गान्धारी अम्बिका पद्मावती तथा

एक इन्द्रियाः पृथिवी अम्बु तेजस् वायु महीरुहः
ते देवाः प्राजिज्ञासन्त

मुखं वा एतद् यज्ञस्य यद् बहिष्पवमानः

यत् सर्पेद् ऋचम् एव तत् साम्नो ऽनुवर्त्मानं कुर्याद् य एनं तत्र ब्रूयाद् अनुवर्त्मा नु आ अयं होता सामगस्य अभूत् उद्गातरि यशः अधात् अच्योष्ट आयतनात् च्योष्यत आयतनाद् इति शश्वत् तथा स्यात्

मुखं स्वेषु भवति श्रेष्ठः स्वानाम् भवति य एवं वेद

अथ उ ब्रूयान् मुखम् असि मुखम् भूयासम् इति

एवम् उ ह अस्य आत्मा सोम पीथात् अनन्तरितो भवति

तस्मात् तत्र एव आसीनः ऽनुमन्त्रयेत

ते मित्रावरुणौ अब्रुवन् युवम् इदम् निष्कुरुतम् इति

यो देवानाम् इह सोम पीथः यज्ञे बर्हिषि वेद्याम् तस्य अपि भक्षयामसि इति