tanuj437/sanskrit-pos-tagged-corpus huggingface dataset:
रेखाश् च केसर आकाराः नारसिंहो मतो हि सः

वाणी विलासिनी च एव विजया विरजा तथा

स्वाहा अन्तानि तथा त्रीणि संमिश्राण्य् उत्तरोत्तरैः

पूजिते फलम् आप्नोति इह लोके परत्र च

द्विजैः स्त्रीभिश् च शूद्रैश् च पूज्यो भगवतः परैः

क्वचिच् च

तस्माद् गलित धाराभिः प्लावयेद् भस्मसाद् बुधः

सूर्ये तु विद्यया त्रय्या हविषा अग्नौ यजेत माम्

वासुदेवाय इत्य् उक्त्वा सर्व आत्मा इति पदं तथा

कौमुदी च एव हेति राजम् अधस् स्थितम्

आतिथ्येन तु विप्र अग्र्ये गोष्व् अङ्ग यवस आदिना

शत शब्दः अत्र असंख्य त्वे

सु स्निग्ध नील घन कुञ्चित केश जालम् राजत् मनोज्ञ शितिकण्ठ शिखण्ड चूडम्

धूम्र आभा वित्त नाशाय भग्ना भार्या विनाशका

चक्र पूजाम् अवाप्नोति सम्यक् शास्त्र उदितम् फलम्

लोल अलक स्फुरित भाल तल प्रदीप्त गोरोचना तिलकम् उच्चल चिल्ली मालम्

ॐ भद्रं शृणुयाम देवा भद्रं यजत्रा

सिंहं दृष्ट्वा यथा यान्ति वने मृग गणाः भयात्

क्रमात् श्री मथुरा वृन्दावनम् तद् कुञ्ज नीपकाः

तेषाम् आगम मार्गेण श्रौत वर्त्मना इति अनेन तैर् अपि आगमिक विधिना एव पूजा कार्या इति भावः

चक्रं शङ्खं तथा पद्मं गदां च मधुसूदनः

श्रीधरस् तु तथा देवश् चिह्नितो वनमालया

ब्राह्मे एव

स नीरम् च स कर्पूरम् कुम्भं कृष्णाय यो न्यसेत्

नमस् अन्तम् हृदयं च अङ्गैः शिरः स्वाहा अन्वितम् शिखाम्

पृथिवीं क्षीर सिन्धुम् च श्वेतद्वीपं च भास्वरम्

अत एव उक्तम्

यथा

भजे श्वेतद्वीपं तम् अहम् इह गोलोकम् इति यं विदन्तस् ते सन्तः क्षिति विरल चाराः कतिपये

नाना उपायन विलसत् कर अम्बुजानाम् आलीभिः सतत निषेवितम् समन्तात्

मधुसूदन नामा अयम् भेदः सङ्कर्षणस्य च

अनन्तः स तु विज्ञेयः सर्व पूजा फल प्रदः

सर्व पाप ओघ शमनः भाव अभाव करः द्विज

अपि दुष्कृत कर्माणः तैर् एव हत किल्बिषाः

कल्पं तस्य न पाप ईक्षाम् कुर्वन्ति प्रपितामहाः

तद् माहात्म्यम् च हरिभक्तिसुधोदये

हृदि न्यसेल् लकारेण प्रद्युम्नं विश्व संयुतम्

तरेन् नाना मत ग्राह व्याप्तम् पूजा क्रम अर्णवम्

तयोः प्रकरः समूहः

पूज्यो वास्तु पुमान् तत्र तत्र द्वार् पीठ मध्यात्

तत्र च एकादश स्कन्धे

भयं न एव करिष्यन्ति मद् भक्ताः ये नरा भुवि

वाम पार्श्वे समे चक्रे कृष्ण वर्णः स बिन्दुकः

शालग्राम अर्चकाः वैश्य न एव यान्ति यम आलयम्

सतत अभ्यास योगेन देह बन्धात् विमोचयेत्

गोप गोपी पशूनाम् बहिः स्मरेद् अग्रतो ऽस्य गीर्वाण घटाम्

प्रविशेत् तद् मध्यम् शनैः पूजको गच्छेत्

काशि वासे युगान्य् अष्टौ दिनेन एकेन तद् भवेत्

वैकुण्ठम् मणि वर्ण आभम् चक्रम् एकं तथा ध्वजम्

कलायस्य तद् पुष्पस्य इव द्युतिः श्यामा कान्तिर् यस्य सः

उषित्वा स हरेर् लोके चक्रवर्ती इह जायते

दीर्घ रेखा समोपेतम् दक्षिणे शुषिरं पृथु

ज्ञेयं तत् अधिकम् च अत्र अन्तर्याग अङ्ग तया तयोः

मूर्ध आस्य हृत्सु कुचयोः पुनर् हृदि पुनर् हृदि

एतत् उद्देशतः प्रोक्तं प्रतिमा लक्षणम् तथा

वैवस्वतं भयं न अस्ति तथा मरण जन्मनोः

तत्र देव असुराः यक्षा भुवनानि चतुर्दश

शालग्राम शिलायाम् तु प्रतिष्ठा न एव विद्यते

कपिलो नरसिंहो ऽथ पृथु चक्रे च शोभने

ततश् च सर्व आत्मना युतं संयोगं सर्व आत्म संयोगम् इति नपुंसक त्वम् आर्षम्

पद्मा पद्मकरा वामे पार्श्वे यस्य व्यवस्थिता

तद् अति रुचिर मन्द हास चन्द्र आतप परिजृम्भित राग वारि राशेः

मात्रा च वाम अङ्गुष्ठेन वाम कनिष्ठा आदि अङ्गुलीनाम् प्रत्येकं पर्व त्रय सम्पर्क कालः

बालो ऽज्ञः

वाराहे

शालग्राम समीपे तु क्रोश मात्रम् समन्ततः

विमला उत्कर्षिणी ज्ञाना क्रिया योगा इति शक्तयः

शालग्राम शिलायाम् तु सदा पुत्र वसाम्य् अहम्

अशुचिर् वा दुराचारः सत्य शौच विवर्जितः

पूजितो ऽहं न तैर् मर्त्यैर् नमितो ऽहं न तैर् नरैः

सनातनः

नमः परस्मै इति पूर्वम् आत्मने नम इत्य् अनु

शालग्रामे अधिकारः ऽस्ति न च अन्येषाम् कदाचन
यस्य योग ईश्वरः नाम ब्रह्म हत्याम् व्यपोहति

शैली दारु मयी लौही लेप्या लेख्या च सैकती

लिङ्गैस् तु कोटिभिर् दृष्टैर् यत् फलं पूजितैस् तु तैः

खण्डितं त्रुटितं भग्नं शालग्रामे न दोष भाज्

बिन्दु त्रयम् आयुक्तं कांस्य वर्णम् विशोभनम्

विस्रंसत् कवर कलाप विगलत् फुल्ल प्रसून स्रवत् माध्वी लम्पट चञ्चरीक घटया संसेवितानां मुहुः

घृतस्य अलाभे सुश्रोणि लाजैश् च सह मिश्रयेत्

सिन्दूर सुन्दरतर अधरम् इन्दु कुन्द मन्दार मन्द हसित द्युति दीपित अङ्गम्

पाद्मे च तत्र एव

यत उक्तं भविष्ये

शरीर आकार भूतानाम् भूतानां यद् विशोधनम्

वासुदेवः सङ्कर्षणः प्रद्युम्नो अथ अनिरुद्धकः

श्री प्रह्लादसंहितायाम्

अस्य कृष्णस्य अग्रतः सम्मुखे

स किंनरान् अप्सरसश् च मुख्याः काम अर्थिनः नर्तन गीत वाद्यैः

शालग्राम शिलाम् दृष्ट्वा यान्ति पापान्य् अनेकशः

मनः मयी मणि मयी प्रतिमा अष्टविधा मता

चारु ऊरु जानुम् अनुवृत्त मनोज्ञ जङ्घम् कान्त उन्नत प्रपद निन्दित कूर्म कान्तिम्

स्निग्धा श्यामा तथा मुक्ता मायाः वा सम चक्रिका

न मतिर् जायते यस्य शालग्राम शिला अर्चने

पाद्मे माघ माहात्म्ये देव दूत विकुण्डल संवादे

स चन्द्र तारका नन्दि विमल अम्बर संनिभम्

असौ अनिर्वचनीय माहात्म्यः श्री देवकी नन्दनः देवो नः अस्मान् अव्यात् रक्षतु

सच् च उत्तमं यत् प्रसूनं पुष्पं नव पल्लवम् च

सनातनः

स प्रस्रव स्तन विचूषण पूर्ण निश्चल आस्य अवट क्षरित फेनिल दुग्ध मुग्धैः

पापानि विलयं यान्ति तमः सूर्य उदये यथा

छिद्रो दारिद्र्य दुःखानि दद्यात् सम्पूजितो ध्रुवम्

दक्षिण ऊर्ध्वम् सहस्रारं पाञ्चजन्यम् अधस् स्थितम्

तद् रत्न कुट्टिम निविष्ट महिष्ठ योग पीठे अष्ट पत्त्रम् अरणं कमलं विचिन्त्य

गौतमीये

अपि पाप समाचाराः कर्मण्य् अनधिकारिणः

ब्रह्मचर्येण पूज्यः स्याद् अन्यथा सर्व विघ्न दः

ब्रह्मचर्य अधिकारी स्यान् न अन्यथा पूजनं भवेत्

काले वा यदि वा अकाले शालग्राम शिला अर्चनम्

शालग्राम समुद्भूतम् शैलं दोष आवहम् न हि

स्वागतं देवदेवेश सन्निधौ भव केशव

निवसामि सदा ब्रह्मन् शालग्राम आख्य वेश्मनि

गो सहस्र प्रदानम् च प्राणायामस् तु तद् समः

चक्रे च मध्य देश स्थे पूजितः सुख दः सदा

वेश्म श्री भगवत् मन्दिरम् हरेर् गेहं प्रवेक्ष्यन्न् इति पूर्व लिखनात्

चतुर्मूर्तिः परं प्रोक्तं एकैको भिद्यते त्रिधा

दीक्षितानां विशुद्धानां मम कर्म परायणः

एवं यथासम्प्रदायं शक्त्या यावत् मनः सुखम्

दक्षिणं पदं प्राक् आदौ न्यस्यन्

किंच

याश् च तास्व् अपि सूक्ष्माः स्युस् ताः प्रशस्त कराः स्मृताः

प्राकट्याद् अखिल अङ्गानाम् श्री मूर्तिम् बहु मन्यते

कामैः क्रोधैः प्रलोभैश् च व्याप्तो यो ऽत्र नर अधमः

जङ्घा अन्त पीवर कटीर तटी निबद्ध व्यालोल किङ्किणी घट आरटितैः अटद्भिः

कोटि द्वादश लिङ्गैः तु पूजितैः स्वर्ण पङ्कजैः

संप्रीणयन्तम् उदिताभिर् अमुं महत्या संचिन्तयेन् नभसि धातृ सुतम् मुनि इन्द्रम्

तस्मिन् पीठे तम् आसीनं भगवन्तं विभावयन्

ऋद्धिः समृद्धिः शुद्धिश् च बुद्धिर् मूर्तिर् नतिः क्षमा

तद् उक्तं

तच् च पञ्चाङ्ग न्यासेन स आकारम् स्व इष्ट दैवतम्

ताल त्रयम् दिशां बन्धम् अग्नि प्राकारम् एव च

ङे अन्ताः स वासुदेवाः सर्व आत्म युतम् च संयोगं

कल्प कोटि सहस्राणि रमते सन्निधौ हरेः

शङ्खे कृत्वा तु पानीयं स पुष्पम् सलिल अक्षतम्

तथा हि

तत्र कृष्ण अर्चकः प्रायो दिवसे प्राञ्च् मुखः भवेत्

ततः कृताञ्जलिर् वामे श्री गुरुम् परमं गुरुम्

तथा

स्कान्दे कार्त्तिकमाहात्म्ये श्री शिव स्कन्द संवादे

तथा च स्कान्दे

किंच पाद्मे तत्र एव

लेलिह्यमानं वत्सैश् च धेनुभिश् च समन्ततः

सत्त्व रजस् तमः च आत्म अन्तरात्मनौ च तत्र हि

विधिर् न लिखितुं योग्यः स तु लेखिष्यते अग्रतस्

पूजाम् आरभमाणो हि यथा उक्त आसनम् आस्थितः
दक्ष स्तन ऊर्ध्वे श्रीवत्सं सव्ये तत्र एव कौस्तुभम्

वेणु आख्याम् वनमाला आख्याम् मुद्रां संदर्शयेत् ततः

द्राघिष्ठ श्वसन समीरण अभिताप प्रम्लानीभवत् अरुण उष्ठ पल्लवानाम्

ज्ञेयाश् च एकान्तिभिः क्षीर समुद्र आदि चतुष्टयम्

किं पुनर् यजनं तत्र हरि सांनिध्य कारकम्

मानुष्ये दुर्लभा लोके शालग्राम उद्भवा शिला

नवभिश् च नवव्यूहो दशभिर् दश मूर्तिकः

परिवार अराः कृताः सर्वे पुनः श्री विष्णु पार्षदाः

पद्म आकृतिः भवेद् वा अपि हयशीर्षस् त्व् असौ मतः

भक्तिं मुक्तिं च भुक्तिं च कृष्णं च लभते अचिरात्

शालग्राम उद्भवः देवो देवो द्वारवती भवः

इत्थं न्यस्त शरीरः सन् कृत्वा दिग्बन्धनं पुनः

तस्मात् तां पूजयेन् नित्यं धर्म काम अर्थ सिद्धये

तिष्ठते मुनि शार्दूलैः वर्धन्ते तत्र सम्पदः

शुचौ देशे प्रतिष्ठाप्य स्थिरम् आसनम् आत्मनः

श्रीमत् गोपाल देवस्य अष्टादश अक्षर यन्त्रात्

हरेः पूजा तु कर्तव्या केवले भू तले न तु

दीक्षा विधान मन्त्र ज्ञः चक्रे यो बलिम् आहरेत्

स चन्द्राभिः ताराभिर् आनन्दं सुख करम् यद् विमलम् अम्बरं व्योम तद् सदृशम्

किंच द्वन्द्व इत्य् अग्रे लिखनात् चण्ड प्रचण्डाभ्याम् नमः इत्य् एवं युग्म त्वेन प्रयोगो ज्ञेयः

कीदृशैः प्रकटम् उद्भटं सौरभं यस्य तच् च

वर्तुलश् च अति ह्रस्वः च वामनः परिकीर्तितः

नाना रत्न प्रभा उद्भासि मुकुटम् दिव्य तेजसम्

अश्व आकृति मुखं यस्य स अक्षमालम् शिरस् तथा

भक्त्या वा यदि वा अभक्त्या यः करोति स पुण्य भाज्

शालग्राम शिलाम् विप्र सम्पूज्य एव अच्युतः भवेत्

द्वार अग्रे स परीवारान् भू पीठे कृष्ण पार्षदान्

अपि चेत् सु दुराचारः मुच्यते न अत्र संशयः

तद् अति ललित मन्द चिल्ली चाप च्युत निशित ईक्षण मार बाण वृष्ट्या

उद्यत् प्रद्योतन शत रुचिम् तप्त हेम अवदानम् पार्श्व द्वंद्वे जलधि सुतया विश्व धात्र्या च जुष्टम्

तद् ध्यानं च उक्तम्

मधुनस् तु अलाभे तु गुडेन सह मिश्रयेत्

प्राक् वत् दीप शिखा आकार तिलकानि द्वि षड् लिखेत्

तम् अर्च्य लभते स्वर्गं विषयांश् च समीहितान्

तिल प्रस्थ शतम् भक्त्या यो ददाति दिने दिने

अ स्पृष्ट्वा प्रविशेद् वेश्म न्यस्यन् प्राग् दक्षिणं पदम्

मङ्गल अर्थम् च कलसं स जलम् करक अन्वितम्

अनन्तः स तु विज्ञेयः सर्व पूजा फल प्रदः

तरलतर तरंग भङ्ग विप्रुष् प्रकर सम श्रम बिन्दु संततानाम्

द्वाभ्याम् अस्त्र आख्यम् अङ्गं च तस्य इति अङ्गानि पञ्च वै

दामोदरस् तथा स्थूलो मध्ये चक्रं प्रतिष्ठितम्

एतद् लक्षण युक्ताः तु शालग्राम शिलाः शुभाः

सङ्कर्षणो गदा शङ्ख पद्म चक्र धरः स्मृतः

शालग्राम शिला या सा विष्णुपञ्जर संज्ञिता

पीठस्य आधार शक्ति आदीन् न्यसेत् स्व अङ्गेषु तार वत्

शालग्राम शिलायाम् तु एकेन अपि इह तत् फलम्

न्यासेन अनेन लोको हि भवेत् पूजा अधिकारवान्

आमेदुरैर् बहुल सास्नैः गलैः उदग्र पुच्छैः च वत्सतर वत्सतरी निकायैः

वह्नि पत्नी समायुक्तः पीठ मन्त्रः इति ईरितः

संधार्य वैष्णवैर् यत्नात् शालग्राम शिलासु वत्

सहस्रारे महा पद्मे ललाट स्थे स्थितं विधुम्

अत एव मुनि इन्द्रम् मुनि गण श्रेष्ठम् धातृ सुतम् श्री नारदम् नभसि सम्यक् चिन्तयेत्

बद्ध चक्रा अथवा काचिद् भग्न चक्रा त्व् अधस् मुखी

वंशाद् आहुर् दरिद्र त्वम् पाषाणे व्याधि सम्भवम्

आधार शक्तिम् प्रकृतिं कूर्म अनन्तौ च तत्र तु

कपिलपञ्चरात्रे

श्री रुद्रेण च स्कान्दे

पाद्मे माघ माहात्म्ये तत्र एव

तेषाम् अभावे पुष्प आदि तद् तद् भावनया क्षिपेत्

यो हि माहेश्वरो भूत्वा वैष्णव लिङ्गम् उत्तमम्

एवं रेचक पूरक कुम्भक आख्यम् त्रयं स्यात्

पूजयेद् यः प्रमादेन दुःखम् एव लभेत सः

तद् अति सुभग कम्र रूप शोभा अमृत रस पान विधान लालसाभ्याम्

स सुदर्शन इत्य् एवं ख्यातः पूजा फल प्रदः

द्वेषेण अपि च लोभेन दम्भेन कपटेन वा

सनातनः

यद् आमनन्ति वेदान्ता ब्रह्म निर्गुणम् अच्युतम्
द्वादश एव शिला यो वै शालग्राम समुद्भवाः

स्वस्ति न इन्द्रो वृद्धश्रवाः

ललाट आदिषु च अङ्गेषु न्यसेद् विद्वान् यथाक्रमम्

विप्राय विष्णु भक्ताय तेन इष्टम् बहुभिः मखैः

श्रीवत्स वक्षसम् चारु नूपुर आदि उपशोभितम्

केचित् त्रीण्य् एव पात्रे अस्मिन् द्रव्याणि इच्छन्ति साधवः

संनियम्य इन्द्रिय ग्रामम् शालग्राम शिला अर्चनम्

गदां पद्मं तथा शङ्खं चक्रं विष्णुर् बिभर्ति यः

मुखे हृदि च गुह्ये च पादयोश् च यथाक्रमम्

स्कान्दे च

अतसी कुसुम प्रख्यः बिन्दुना परिशोभितः

न कृतं मर्त्य लोके यैः शालग्राम शिला अर्चनम्

मृगैर् विद्याधरैश् च एव वीक्ष्यमाणं सु विस्मितैः

नरसिंहस् त्रि बिन्दुः स्यात् कपिलः पञ्च बिन्दुकः

भूधरो विश्वमूर्तिश् च वैकुण्ठः पुरुषोत्तमः

हस्त उद्यत् शङ्ख चक्र अम्बुज गदम् अमलं पीत कौशेय वासम् विद्योतत् भासम् उद्यत् दिनकर सदृशम् पद्म संस्थम् नमामि

काम आसक्तः ऽथवा क्रुद्धः शालग्राम शिला अर्चनम्

ततो जपन् कामबीजं त्रि स्थान स्थम् परं महः

तद् पूजा मन्त्रः च उक्तः

अथ उपचारैः बाह्यैश् च स्व आत्मनि एव स्थितं प्रभुम्

ब्राह्मण क्षत्रिय विशाम् सत् शूद्राणाम् अथ अपि वा

केचिच् च अत्र जल आदीनि द्रव्याण्य् अष्टौ वदन्ति हि

वासुदेवो गदा शङ्ख चक्र पद्म धरः मतः

पुनश् च हृदय आदीनि तथा अङ्गुष्ठ आदिकानि च

विद्याश् चतुःषष्टिस् तद् तद् संख्यक मात्र आत्मकम् इत्य् अर्थः

किम् अर्चितैर् लिङ्ग शतैः विष्णु भक्ति विवर्जितैः

आभिर् वर्ण मयाभिः च पञ्चभूत आत्मकम् वपुः

ऋषि आदिकम् स्मरेद् अस्य अष्टादश अर्ण मनोः ततः

सनत्कुमारकल्पे च

त्रिविक्रमो वामनो ऽथ श्रीधरश् च ततः परम्

क्वचिच् च

एकादशैश् च अनिरुद्धः द्वादशैर् द्वादशात्मकः

मधु खण्डम् अपि इति एवं निक्षिपेद् द्रव्य पञ्चकम्

दिव्य अङ्गराग परिपिञ्जरित अङ्ग यष्टिम् आपीत वस्त्र परिवीत नितम्ब बिम्बम्

यस्य दीर्घं मुखं पूर्व कथितैः लक्षणैर् युतम्

स छिद्रा च त्रि कोणा च तथा विषम चक्रिका

नाना विचित्र रूपाणि पुण्डरीक आकृतीनि च

पाद्मे च तत्र एव

चक्र अङ्किता शिला यत्र शालग्राम शिला अग्रतस्

बहु चक्र समायुक्तम् पृष्ठे नीरद नीलकम्

भूतशुद्धिं विना कर्तुर् जप होम आदिकाः क्रियाः

ददाति वाञ्छितं सर्वम् अष्टभिः पुरुषोत्तमः

अनिरुद्धस्य भेदो ऽयं दामोदर इति स्मृतः

मुद्रा एषा गालिनी प्रोक्ता शङ्खस्य उपरि चालिता

अर्चयेद् वैष्णवो नित्यं तस्य पुण्यं निबोध मे

आस्य अरविन्द परिपूरित वेणु रन्ध्र लोलत् कर अङ्गुलि समीरित दिव्य रागैः

किं पुनर् बहुना यस् तु पूजयेद् वैष्णवो नरः

प्रणव आदि चतुर्थी अन्तम् देव नाम् नमस् अन्तकम्

केचित् तानि नमस् अन्तानि न्यस्यन्त्य् आद्य अक्षरैः सह

राजसूय सहस्रेण तेन इष्टम् प्रतिवासरम्

न बाधन्ते असुराः तत्र भूत वेतालक आदयः

श्री नारदपञ्चरात्रे

दक्षिण उपरि शङ्खं च चक्रं च अधस् प्रदर्श्यते

तथा च संमोहनतन्त्रे शिव उमा संवादे

न पूजनं न मन्त्राश् च न जपो न च भावना

न तथा रमते लक्ष्म्यां न तथा निज मन्दिरे

पक्षे शिशुः

ओष्ठ दन्त उत्तमाङ्ग आस्ये दोस् पथि संधि अग्रकेषु च

किंच

अथ कृष्ण अग्रतस् तिष्ठन् कृत्वा दिग्बन्धनं क्षिपेत्

खण्डितं स्फुटितं भग्नं पार्श्व भिन्नम् विभेदितम्

संवत्सर शतम् साग्रं प्राणायामस् तु तद् समः

अष्टादश अक्षर मन्त्रेण यो अर्चा विधिः पूजा प्रकारः स लिख्यते

गौतमीयतन्त्रे

दक्षिण पाद न्यास क्रमेण इति अर्थः

मुद्राम् अक्ष गुणम् सुधा आढ्य कलसम् विद्यां च हस्त अम्बुजैः बिभ्राणां विशद प्रभाम् त्रिनयनां वाग्देवताम् आश्रये

करकच्छपिकां कृत्वा आत्मानम् बुद्ध्या हृद् अब्जात्

ददात्य् अयं केशव आदि न्यासः अत्र अखिल संपदम्

हृदय आदिषु च एतेषाम् पञ्च एकम् दिक्षु च क्रमात्

शालग्राम उद्भवम् देवं दृष्ट्वा पापात् प्रमुच्यते

महत्या उदिताभिः इति वा सम्बन्धः
दक्षिण ऊर्ध्वे पाञ्चजन्यम् अधस्तात् तु कुशेशयम्

मनस् मया मणि मया श्री मूर्तिः अष्टधा स्मृता

समभ्यर्च्य हरिं यान्ति नरास् ते वैष्णवं पदम्

अनर्हं मम नैवेद्यं पत्रं पुष्पं फलं जलम्

न्यसेत् तद् उपरिष्टात् च पीठ मन्त्रम् यथा उदितम्

सम्भारान् अपरान् न्यसेत् स्व दृष्टि विषये पदे

तथा असौ स्यात् हयग्रीवः पूजितो ज्ञान दः भवेत्

सर्व अन्वितः सर्व शब्द युक्तः भूतात्मा सर्व भूत आत्मा इति

ततस् तस्मात् समाकृष्य प्रणवेन तु मन्त्र विद्

आन्तरीक्षांश् च तेन एव ऊर्ध्व ऊर्ध्व ताल त्रयेण हि

रक्त नेत्र अधरम् रक्त पाण पाद नखम् शुभम्

द्वार उपरि तथा रेखा पद्म आकारा सु शोभना

एतेषां तु स्त्रियौ कार्ये पद्म वीणा धरे शुभे

कार्त्तिके मथुरायां तु सारूप्यं दिशते हरिः

पाद्मे च

कोटि लिङ्ग सहस्रैः तु पूजितैर् जाह्नवी तटे

शुषिरं छिद्र बहुलम् दीर्घ आकारम् तु तद् भवेत्

शतं वा पूजितं भक्त्या तदा स्याद् अधिकं फलम्

वस्त्र अजिनम् कम्बलं वा कल्पयेद् आसनं मृदु

मत्स्य अङ्कुश आर दर केतु यव अब्ज वज्र संलक्षित अरुण कर अङ्घ्रि तल अभिरामम्

यम लोकम् न पश्यन्ति प्राणायाम परायणाः

शालग्राम शिला चक्रे यथा स रमते सदा

आहूत सम्प्लवम् यावत् न स प्रच्यवते दिवः

यो जनो दिनशः प्रत्यहं षोडश प्राणायामान् आचरेत् स मासतः मासेन एकेन अंहसः पापात् परिपूयते शुद्धो भवति इति सामान्यतः फलम्

गुह्ये जानु द्वये च एकम् न्यसेद् एकं च पादयोः

द्वार अन्तर् पार्श्वयोः अर्च्या गङ्गा च यमुना नदी

अर्घ्यं दत्त्वा तथा शुभं भवेत्

वामां स्व वाम भाग वर्तिनीम् द्वार शाखाम् आश्रयन् ईषत् निज अङ्गानि संकोच्य देहलीम् अ स्पृष्ट्वा न लङ्घयित्वा इति अर्थः

नाम जीव आदि तत्त्वानाम् न्यसेत् तद् तद् पदे क्रमात्

द्वारकामाहात्म्ये च द्वारका गतानाम् श्री ब्रह्म आदीनाम् उक्तौ

वर्णैः सह स रेफैः च क्रमान् न्यसेत् स बिन्दुकैः

एक चक्रः तु पाषाणो द्वारवत्याः सु शोभनः

ऋषि छन्दस् देवता आदि स्मृत्वा आदौ मातृका मनोः

आदिवाराहे च

तद् पाद पङ्कज गताम् अचलां च भक्तिं वाञ्छन्तम् उज्झिततर अन्य समस्त सङ्गम्

वैष्णवतन्त्रे

तुलस्या पूजयेन् नित्यं दरिद्रस् त्व् ईश्वरो भवेत्

गायन्तं दिव्य गानैः च गोष्ठ मध्य गतम् हरिम्

हृदि हृद् पुण्डरीकम् च द्वि षष् द्वि अष्ट दश आदिकम्

पृथ्वि त्वया धृता लोका देवि त्वं विष्णुना धृता

पूजा च विहिता तस्य प्रतिमायां नृप आत्मजैः

यज्ञाश् च मेधा ह्य् अपि पुण्य शैलाः चक्र अङ्किताः यस्य वसन्ति गेहे

पूजयित्वा शिला चक्रम् लभन्ते शाश्वतं पदम्

इष्टा तु यस्य या मूर्तिः स तां यत्नेन पूजयेत्

चण्ड प्रचण्डौ प्राग् धातृ विधातारौ च दक्षिणे

अनिरुद्धं निवृत्ति आढ्यम् वकारेण च गुह्यके

पद्म कोटि सहस्रैः तु पूजिते मयि यत् फलम्

अयं यो मानसो यागो जरा व्याधि भय अपहः

इति श्री गोपालभट्ट विलिखिते श्री भगवत् भक्तिविलासे आधिष्ठानिको नाम पञ्चमो विलासः

कुर्याच् च तेषां पात्राणां रक्षणं चक्र मुद्रया

सङ्कर्षणस्य भेदो ऽयं गोविन्द इति प्रकीर्त्यते

एवम् अग्रे अपि स परिवारेभ्यः श्री कृष्ण पार्षदेभ्यः नमः इत्यादि प्रयोगो द्रष्टव्यः

चक्रं पद्मं गदां शङ्खं नरसिंहो बिभर्ति यः

अन्यत्र च

कूर्मो देवता आसन अभिमन्त्रेण विनियोगः

च हृद् पूर्वम् पाणि पाद युगे ततः

ऋषि आदि स्मरणम् कृत्वा कुर्याद् ध्यानम् अतन्द्रितः

परायणा च सूक्ष्मा च सन्ध्या प्रज्ञा प्रभा निशा

शिरस् सहस्र पत्त्र अब्जे परम आत्मनि योजयेत्

सम्पूजयेद् अकारेण शङ्खे च आदित्य मण्डलम्

ऊर्ध्वं दक्षिणतश् चक्रम् अधः पद्मं व्यवस्थितम्

दन्ता द्वात्रिंशत्

शालग्राम शिला रूपी यत्र तिष्ठति केशवः

ऊर्मीन् गणयितुं शक्यः श्री चैतन्य आश्रितः ऽपि कः

अथ अनन्तरम् सित मतिः शुद्ध मनाः सन् वृन्दावनं चिन्तयेत्

विरेच्य पवनं पूर्वं संकोच्य गुद मण्डलम्
प्राणायामांस् ततः कुर्यान् मूलमन्त्रं जपन् क्रमात्

ददाति शुक्ल वर्णः च तस्माद् एनं समर्चयेत्

सम्पूर्ण मण्डलम् शुद्धं चिन्तयेद् अमृत आत्मकम्

स्फुटितं विषमं चक्रं नारसिंहं तु कापिलम्

उत्तम्भित श्रुति पुटी परिवीत वंश ध्वान अमृत उद्धत विकाशि विशाल घोणैः

मत्स्य आख्या सा शिला ज्ञेया भुक्ति मुक्ति फल प्रदा

पाद्य पात्रे च कमलं दूर्वा श्यामाकम् एव च

मेधा हर्षा तथा श्रद्धा लज्जा लक्ष्मीः सरस्वती

किम्भूताभिः उदिताभिः स्वयम् एव प्राकट्यं प्राप्ताभिः

भवन्ति निष्फलाः सर्वा यथाविध्य् अप्य् अनिष्ठिताः

श्री रत्न मण्डपम् च एव कल्पवृक्षं तथा हृदि

विस्तरेण न शक्नोति बृहस्पतिर् अपि द्विजाः

पद्म आकारे च पङ्क्ती द्वे मध्ये लम्बा च रेखिका

यवाः सिद्धार्थकाश् च एवम् अर्घ्यो अष्ट अङ्गः प्रकीर्तितः

शालग्राम शिला पूजा विना यो ऽश्नाति किंचन

द्वंद्वशस् तु एवम् अभ्यर्च्य देहल्यां वास्तु पुरुषम्

चतुर्भुजं महात्मानं कुम्भकेन तु चिन्तयेत्

नाना रत्न उल्लसित विविध आकल्पम् आपीत वस्त्रम् विष्णुं वन्दे दर कमल कौमोदकी चक्र पाणिम्

लावण्य सार समुदाय विनिर्मित अङ्ग सौन्दर्य निर्जित मनोभव देह कान्तिम्

कनिष्ठा अनामिका अङ्गुष्ठैः यन् नासा पुट धारणम्

तत्र प्रणवम् अभ्यस्यन् बीजं वा मन्त्रम् ऊर्ध्व गम्

अन्तर् पूजाम् विधाय आदौ आरभेत बहिस् ततः

स्वर्गाद् इव परिभ्रष्ट कन्यका शत वेष्टितम्

श्रोत्रं त्वचं दृशं जिह्वां घ्राणं स्व स्व पदे ततः

उद्यत् विरोचन स रोचिः अमुष्य मध्ये संचिन्तयेत् सुख निविष्टम् अथो मुकुन्दम्

ततो हृदयं नम इति पदम्

पद्मं चक्रं गदां शङ्खं श्रीधरो वहते भुजैः

नाना रत्न विचित्रैः च कटिसूत्र अङ्गुलीयकैः

तज् जलं प्रोक्षणी पात्रे किंचित् क्षिप्त्वा त्रिर् उक्षयेत्

इदानीं यथास्थानं यथाक्रमम् इति यल् लिखितं तद् एव विविच्य लिखति द्वार अग्रे इति द्वाराभ्याम्

ब्रह्मचर्येण पूज्यो ऽसाव् अन्यथा विघ्न दः भवेत्

विक्रेता च अनुमन्ता च यः परीक्षाम् उदीरयेत्

परम आत्मानम् अप्य् आत्म आदि आद्य वर्णैः स बिन्दुकैः

शालग्राम शिलायाम् वै पितॄन् उद्दिश्य पूजितः

पीठ आत्मने हृद् अन्तः ऽयं मन्त्रस् तार आदिः ईरितः

नित्यकर्म प्रसङ्गे अत्र मूर्ति जन्म प्रतिष्ठयोः

वामन आख्यः भवेद् देवो ह्रस्वो यः स्यान् महा द्युतिः

अम्बर स्थाने श्रीमत् वक्षस् स्थलम् ऊह्यम्

वाराहे

स्थूला निहन्ति च एव आयुः निष्फला तु अलाञ्छिता

फल आदि सहितम् दिव्यं न्यसेद् भगवतो ऽग्रतः

वंश अश्म दारु धरणी तृण पल्लव निर्मितम्

वैष्णवे बन्धु सत्कृत्या हृदि खे ध्यान निष्ठया

दक्षेण शौनक अत्रिभ्याम् सिद्धेन कपिलेन च

क्वचिच् च

तथा च त्रैलोक्यसंमोहनतन्त्रे

मुसली च तथा शूली पाशी च एव अङ्कुशी तथा

स्व स्व वर्ण तन्वः कार्यस् तद् तद् वर्णेषु वैष्णवैः

कुम्भं स करकम् दिव्यं फल कर्पूर संयुतम्

ततो अपास्य अवशिष्ट अन्तर् शङ्खं वर्धनिका अम्बुना

श्री चैतन्याय नमः

वैष्णवश् चन्दनेन अमुम् आलिप्य उप कनिष्ठया

शङ्ख आदि पूजा सम्भारान् न्यसेत् तद् तद् पदेषु तान्

भू चक्रम् तेन दत्तं स्यात् स शैल वन काननम्

तत्र देव असुराः यक्षा भुवनानि चतुर्दश

घोणि मूर्तिः अनन्त आख्या गम्भीरा संपुटा तथा

शालग्राम शिला एव स्याद् अधिष्ठान उत्तमम् हरेः

पाद्मे च तत्र एव

श्रीवत्स लक्षण सु लक्षितम् उन्नत अंस आजानु पीन परिवृत्त सुजात बाहुम्

फलं न उत्पद्यते तत्र पूजितायां कदाचन

तेन ऊढम् तु भवेत् सर्वं त्रैलोक्यं सचराचरम्

न्यासान् विना जपं प्राहुर् आसुरं विफलं बुधाः

तच् च उक्तम्

सेवा निष्ठाः हरेः श्रीमत् वैष्णवाः पाञ्चरात्रिकाः

चतुःषष्ट्या भवेत् कुम्भ एवं स्यात् प्राण संयमः

पाद्मे च तत्र एव

तद् अन्ते च नतिः नमस् शब्दः

दश पत्त्रे च षष् पत्त्रे चतुष्पत्त्रे द्वि पत्त्रके

गणेशं दक्षिणे भागे दुर्गाम् अग्रे अथ पृष्ठतः
यः पुनः पूजयेद् भक्त्या शालग्राम शिला शतम्

स्खलितस्य स्खलन युक्तस्य ललितस्य च पाद अम्भोजस्य मन्द अभिघातेन ईषद् भू भाग प्रहारेण क्वणितः कृत शब्दः मणि मयः यस् तुलाकोटिर् नूपुरं तेन आकुलम् शब्द व्याप्तम् आशानां दिशां मुखं याभ्यस् तासाम्

रेचकेन ऐश्वरम् ध्यानं ललाटे

तत्र अपि आमलक तुल्या सूक्ष्मा च अतीव या भवेत्

पराशरेण व्यासेन भृगुणा अङ्गिरसा तथा

स्त्री शूद्र कर संस्पर्शः वज्राद् अपि सु दुःसहः

रेचयेन् मारुतं दक्षया दक्षिणः पूरयेद् वामया मध्य नाड्या पुनः

नाभि स्थाने पूरकेण चिन्तयेत् कमलासनम्

प्रादुर्भाव विधौ अग्रे लेख्यास् तद् तद् विशेषतः

पद्मं कौमोदकीं शङ्खं चक्रं धत्ते अपि अधोक्षजः

चक्रं वा केवलं तत्र पद्मेन सह संयुतम्

पद्मनाभो वहेत् शङ्खं पद्मं चक्रं गदां तथा

अमुम् एव रमा पुरःसरम् प्रभजेद् यो मनुजो विधिं बुधः

मुकुन्दो नन्दजश् च एव तथा नन्दी नरस् तथा

परमेष्ठि गुरुम् च इति नमेद् गुरु परम्पराम्

एकः सुदर्शनो द्वाभ्यां लक्ष्मीनारायणः स्मृतः

शिरस् वक्त्र हृद् आदौ च न्यस्य तत् ध्यानम् आचरेत्

कृष्णं च आवाह्य हृद् पद्मात् गालिनीं शिखया ईक्षयेत्

आसन मन्त्रस्य मेरु पृष्ठे ऋषिः सुतलं छन्दः

वाम ऊर्ध्व संस्थितम् पद्मं शङ्खं च अधस् व्यवस्थितम्

रोग आर्तिम् कर्बुरा दद्यात् पीता वित्त विनाशिनी

शालग्राम शिला रूप भगवत् महिम अम्बुधेः

आदि मूर्तिः वासुदेवः सङ्कर्षणम् अथ असृजत्

केशव आदि प्रभेदेन मूर्ति द्वादशकम् स्मृतम्

पठन् ॐ शान्तिः श्री कृष्ण पाद पद्म आराधनेषु शान्तिर् भवतु

अथ प्रकट सौरभ उद्गलित माध्विक उत्फुल्ल सत् प्रसून नव पल्लव प्रकर नम्र शाखैः द्रुमैः

तत्त्व न्यासम् इति प्राहुर् न्यास तत्त्व विदः बुधाः

ध्यात्वा षोडश संख्यातैः उपचारैश् च मानसैः

सनातनः

गन्ध पुष्पैः अर्चयेत् तान् यथास्थानं यथाक्रमम्

अतो निषेधकं यद् यद् वचनं श्रूयते स्फुटम्

एकस्य ध्यान योगस्य कलां न अर्हन्ति षोडशीम्

लक्ष्मी नारायणः श्रीमान् भुक्ति मुक्ति फल प्रदः

मधुपर्कीय पात्रे च गव्यं दधि पयो घृतम्

स्निग्धा कृष्णा पाण्डरा वा पीता नीला तथा एव च

तद् शेषेण अर्चन द्रव्य जातानि स्व तन्वम् अपि

अमुत्र अच्युत सारूप्यम् नयति न्यास मात्रात्

शालग्राम शिलायाम् यो मूल्यम् उद्घाटयेन् नरः

शश्वत् द्रवीकृत विकृष्ट समस्त जन्तु संतान संततिम् अनन्त सुख अम्बुराशिम्

गार्ग्य गालवयोः

पूरयित्वा विधानेन स्व शक्त्या कुम्भके स्थितः

संमोहनतन्त्रे

अर्धचन्द्र आकृतिः या च पूज्यास् ता न भवन्ति हि

यत् नाम उच्चारणात् एव सर्वे नश्यन्त्य् उपद्रवाः

श्रीमत् वक्त्र अरविन्द प्रतिसहित शशाङ्क आकृतिः पीत वासाः देवो ऽसौ वेणु नाद क्षपित जन धृतिः देवकी नन्दनः नः

द्वार् शाखाम् आश्रयन् वामां संकोच्य अङ्गानि देहलीम्

पद्मं शङ्खं तथा चक्रं गदां वहति केशवः

कीकटो ऽपि मृतो याति वैकुण्ठ भवनम् नर

तत् फलं समवाप्नोति शालग्राम शिला अर्चने

स्वस्य वाम अग्रात् भूमाव् उल्लिख्य त्रि अस्र मण्डलम्

कलिन्द दुहित्र्याः चलत् लहरि _ वाहिभिर् विनिद्र सरसीरुह उदर रजस् चय उद्धूसरैः

विचिन्त्य पञ्चाङ्ग आदीनि न्यस्येत् तस्मिन् यथा आत्मनि

ब्राह्म एव

कण्ठ हृद् नाभि गुह्येषु पायु भ्रू मध्ययोः तथा

यथोक्तम् उपविश्य अथ सम्प्रदाय अनुसारात्

पुरतो जपस्य परतो ऽपि विहितम् अथ तत् त्रयम् बुधैः

सा च अर्च्या द्वारका चक्र अङ्किता उपेता एव सर्वदा

नेत्रं तथा चतुर् वर्णैः अस्त्रं द्वाभ्यां तथा मतम्

तस्मिन्न् उपविशेत् पद्मासनेन स्वस्तिकेन वा

कुरुते मानवो यस् तु कलौ भक्ति परायणः

बीजं मन्मथ संज्ञम् तु प्रिया शक्तिर् हविर् भुजः

मद् भक्ति बल दर्पिष्ठाः मद् प्रभुम् न नमन्ति ये

वर्णेन एकेन हृदयं त्रिभिर् एव शिरो मतम्

उत्फुल्लं च विकसितं

उकारेण जले सोम मण्डलम् च तथा अर्चयेत्

गीत वादित्र स्तोत्र आद्यैः शालग्राम शिला अर्चनम्