tanuj437/sanskrit-pos-tagged-corpus huggingface dataset:
निद्रा आयत्तम् सुखं दुःखं पुष्टिः कार्श्यं बलाबलम्

अभ्यङ्ग उद्वर्तन स्नान मूर्ध कर्ण अक्षि तर्पणम्

ऐरण्डेन अग्निना सिद्धास् तद् तैलेन विमूर्छिताः

इत्य् अन्नं विषवज् ज्ञात्वा त्यजेद् एवं प्रयत्नतः

व्यायाम स्निग्ध दीप्त अग्नि वयस् स्थ बल शालिनाम्

भृष्टा वराह वसया सा एव सद्यो निहन्त्य् असून्

दन्तहर्षो रस अज्ञ त्वम् हनुस्तम्भश् च वक्त्र गे

शस्तास् तत्र प्रलेपाश् च सेव्य चन्दन पद्मकैः

म्रियन्ते मक्षिकाः प्राश्य काकः क्षाम स्वरः भवेत्

पाकः फलानाम् आमानां पक्वानां परिकोथनम्

शुद्धे हृदि ततः शाणं हेम चूर्णस्य दापयेत्

बिन्दुभिश् च आचयः ऽङ्गानां पक्वाशय गते पुनः

विरुद्धं शुद्धिर् अत्र इष्टा शमो वा तद् विरोधिभिः

हारीत मांसम् हारिद्र शूलक प्रोत पाचितम्

त्रि अहात् वसन्त _ पक्षाद् वर्षा निदाघयोः

अनेक वर्णम् वमति मूत्रयत्य् अतिसार्यते

चिरेण पच्यते पक्वो भवेत् पर्युषित उपमः

विशेषात् पयसा मत्स्या मत्स्येष्व् अपि चिलीचिमः

बलाका वारुणी युक्ता कुल्माषैश् च विरुध्यते

ससोमवल्क तालीशपत्त्र कुष्ठ अमृता नतैः

उन्मीलित विनिर्भुग्ने परिवर्तित तारके

द्रव्यैस् तैर् एव वा पूर्वं शरीरस्य अभिसंस्कृतिः

मयूर कण्ठ तुल्य ऊष्मा मोह मूर्छा प्रसेक कृत्

सर्वदा स भवत्य् एवं सर्वत्र प्रतिजागृविः

काली मद्य अम्भसोः क्षौद्रे हरित् तैले अरुण उपमा

वर्णिनीम् अन्य योनिम् च गुरु देव नृप आलयम्

जायते विपुलं च आयुः गरे ऽप्य् एष विधिः स्मृतः

भिन्न अंशे अपि मधु आज्ये दिव्य वारि अनुपानतः

भस्म पांसु परिध्वस्तम् तद् एव च स माक्षिकम्

ओदनो विषवान् सान्द्रो यात्य् अविस्राव्यताम् इव

अत्यन्त संनिधानानाम् दोषाणां दूषण आत्मनाम्

सूक्ष्मं ताम्र रजः काले स क्षौद्रम् हृद् विशोधनम्

स्वेद वेपथुमान् त्रस्तो भीतः स्खलति जृम्भते

ब्रह्मचर्य रत्याः ग्राम्य सुख निःस्पृह चेतसः

आहारो वर्णितस् तत्र तत्र तत्र च वक्ष्यते

यथाकालम् अतो निद्रां रात्रौ सेवेत सात्म्यतः

दिवास्वप्नो हितो ऽन्यस्मिन् कफ पित्त करः हि सः

रात्रौ जागरणं रूक्षं स्निग्धं प्रस्वपनं दिवा

अधिका मन्दजरसो भवन्ति स्त्रीषु संयताः

विरुद्धम् अपि च आहारम् विद्याद् विष गर उपमम्

मधु पुष्कर बीजम् च मधुमैरेय शार्करम्

वृद्ध बाल अबल क्षीण क्षत तृष् शूल पीडितान्

अहितैर् दूषणं भूयो न विद्वान् कर्तुम् अर्हति

अप्रियाम् अप्रिय आचाराम् दुष्ट संकीर्ण मेहनाम्

प्राप्य अन्नम् सविषं त्व् अग्निर् एक आवर्तः स्फुटत्य् अति

स्पृष्टे तु कण्डू दाह ऊषा ज्वर आर्ति स्फोट सुप्तयः

मत्स्य निस्तल न स्नेहे साधिताः पिप्पलीस् त्यजेत्

शिखिकण्ठ आभ धूम अर्चिः वा उग्र गन्धवान्

उत्क्रोशन्ति च दृष्ट्वा एतत् शुक दात्यूह सारिकाः

विरोध्य् अपि न पीडायै सात्म्यम् अल्पं च भोजनम्

श्यावा पीता सिता तक्रे घृते पानीय संनिभा

राजा राज गृह आसन्ने प्राणाचार्यं निवेशयेत्
सुवर्णस्य प्रियः च एव सुवर्ण आढ्यः तथा एव च

सु कृतः सुत रूपणः

अर्जुनस्य प्रियः च एव हि अर्जुनः भीम एव च

यमल अर्जन भेत्ता च तपस् हित करः तथा

महा गतिः महा कीर्तिः महारूपो महा असुरः

लोभेन विगतः च एव दम्भेन च विवर्जितः

चतुष्पाद् च द्विपाद् च एव स्मृतिः न्यायः यमो बली

उदानस्य पतिः श्रेष्ठः समानस्य पतिः तथा

प्रद्युम्नः च अनिरुद्धः च हयग्रीवः च सूकरः

रत्न दः रत्न हर्ता च रूपी रूप विवर्जितः

शालग्राम निवासी च शालग्रामः तथा एव च

श्रोत्र आत्मा च त्वच् आत्मा च जिह्वायाः परमः तथा

शुक्रः च सु किरीटी च सु ग्रीवः कौस्तुभः तथा

विज्ञानं वेद्य रूपम् च जीवो जीवयिता तथा

प्राणो अपानः तथा व्यानो रजः सत्त्वं तमः शरत्

केशवः क्लेश हन्ता च सुकर्णः कर्णवर्जितः

मत्स्यः परशुरामः च प्रह्रादो बलिः एव च

सर्व अनुग्रह कृत् देवः सर्व भूत हृदि स्थितः

सुवर्ण वर्णवान् च एव सुवर्ण आख्यः तथा एव च

गोपालो गो गतिः च एव गोमती गो धरः तथा

जिह्वायाः कारणं च एव प्राणस्य एव च कारणम्

शरणं जगन्तः च एव श्रेयः क्षेमः तथा एव च

मुनि स्तुतः मुनिः मैत्रः महानासो महा हनुः

उदानेन विहीनः च समानेन विवर्जितः

आत्मा च परमात्मा च प्रत्यगात्मा वियत् परः

लतानां च पतिः च एव वीरुधां च पतिः तथा

धूम वर्णः पति वर्णः नाना रूपः ह्य् अ वर्णकः

महा पादः महा ग्रीवः महा मानी महामनाः

रुद्र उवाच

दुष्ट असुर निहन्ता च शम्बरी अरिः तथा एव च

ॐ वासुदेवो महा विष्णुः वामनः वासवो वसुः

प्रधानं पृथिवी पद्मम् पद्मनाभः प्रिय प्रदः

वेत्ता व्याकरणं च एव वाक्यं च एव च वाक्य विद्

श्रोत्रा श्रोत्र नियन्ता च श्रोतव्यः श्रवणं तथा

शत्रु घ्नः कार्तवीर्यः च दत्तात्रेयः तथा एव च

सु कपोलः भ्राजिष्णुश्

नृपाणां कारणं श्रेष्ठं धर्मस्य एव तु कारणम्

ब्राह्मणः क्षत्रियो वैश्यः शूद्रो वर्णः तथा एव च

सर्व गोप्ता सर्व निष्ठः सर्व कारण कारणम्

सर्पाणां कारणं च एव श्रेयसां कारणं तथा

पक्षिणां च पतिः श्रेष्ठः पशूनां पतिः एव च

अग्राहः च एव गौरः च सर्वः शुचिः अभिष्टुतः

शार्ङ्गपाणिः च कृष्णः च ज्ञान मूर्तिः परन्तपः

पाताल कारणम् च एव देवानां कारणं तथा

सहस्र शीर्षा वैद्यः च मोक्षद्वारं तथा एव च

उपेन्द्रः च नृसिंहः च शौरिः च एव जनार्दनः

अविकारो वर ईशः च वरुणो वरुण अधिपः

अ गम्यः चक्षुः आदेः च श्रोत्र अ गम्यः तथा एव च

मोक्षो अध्यात्म समाविष्टः स्तुतिः स्तोता च पूजकः

मुनीनां कारणं श्रेष्ठ योगिनाम् कारणं परम्

वेदकर्ता वेद रूपः वेद्यो वेद परिप्लुतः

पायु उपस्थ विहीनः च

सुलभो दुर्लभः च एव प्राणायाम परः तथा

जन्तूनां कारणं च एव वसूनां कारणं परम्

सारः सार प्रियः सौरः काल हन्तृ निकृन्तनः

अथर्ववेद विद् च एव हि अथर्व आचार्यः एव च

किंनरः च एव सिद्धः च छन्दः स्वच्छन्द एव च

नरकस्य निहन्ता च त्रिशीर्षस्य विनाशनः

देहस्य कारणं च एव चक्षुषः च एव कारणम्

देवस्य विष्णोर् ईशस्य सर्व पाप विनाशनम्

नाना रस उज्ज्वलत् वक्त्रः नाना पुष्प उपशोभितः

भूतानां क्षोभकः च एव बुद्ध्याः च क्षोभकः तथा

अन्न प्रदः अन्न रूपी च हि अन्न आदः अन्न प्रवर्तकः

वाक्य गम्यः तीर्थ वासी तीर्थस् तीर्थश् च तीर्थ विद्

शिपिविष्टः प्रसन्नः च सर्व लोक आर्ति नाशनः

पठन् द्विजः च विष्णु त्वम् क्षत्रियो जयम् आप्नुयात्

ग्रहाणां च पतिः च एव राक्षसानां पतिः तथा

गन्धर्वाणां पतिः च एव असूनां पतिः उत्तमः

वृषाकपिः यमः गुह्यो मकुलः च बुधः तथा

दामोदरस् त्रि कालः च काल ज्ञः काल वर्जितः

कारणं किन्नराणां च गन्धर्वाणां च कारणम्

पद्माक्षः पद्मगर्भः च पर्जन्यः पद्म संस्थितः

इन्द्रस्य कारणं च एव कुबेरस्य च कारणम्

कारणं च एव सर्वेषां कारणं तथा

हरिः उवाच

अपानस्य पतिः च एव व्यानस्य पतिः एव च

शृणुष्व अवहितः भूत्वा सर्व पाप विनाशनम्

देवकी आनन्दनः नन्दो रोहिण्याः प्रिय एव च
शब्द आत्मा च एव वाच् आत्मा स्पर्श आत्मा पुरुषः तथा

सर्वस्य जगतो धाम च सर्व भृत्

पण्डितः पण्डित ईड्यः च पवित्रः पाप मर्दकः

विरूपो रूप दः च एव शुक्ल वर्णः तथा एव च

सुराणां च पतिः श्रेष्ठः कपिलस्य पतिः तथा

संविद् मेधा च कालः च ऊष्मा वर्षा मतिः तथा

महा वातः महाभागो महा ईशः अतीत मानुषः

एव वाचा अ ग्राह्यः तथा एव च

वादित्रं च एव वाद्यं च बुद्धः च एव वर प्रदः

पद्मनाभः पद्म निधिः पद्म हस्तः गदाधरः

उद्धवः च उद्धवस्य ईशः हि उद्धवेन विचिन्तितः

अनन्तो अनन्त रूपः च सु नखः सुर मन्दरः

शुभ कृत् शोभनः सौम्यः सत्यः सत्य पराक्रमः

महीभर्ता च कार्यं च कारणं पृथिवीधरः

बलि बन्धन कृत् वेधाः वरेण्यो वेद विद् कविः

मेरुः माता प्रमाणं च माधवो मल वर्जितः

पतिः हिरण्यगर्भस्य त्रिपुरान्त पतिः तथा

दृश्यं च एव तु जिह्वा स्थः रस ज्ञः च नियामकः

किन्नराणां पतिः च एव द्विजानां पतिः उत्तमः

यजुर्वेदो यजुर्वेद विद् एकपात्

वायुः चक्षुः तथा श्रोत्रं जिह्वा च घ्राणम् एव च

देह आत्मा च इन्द्रिय आत्मा च आत्मा बुद्धिः तथा एव च

विष्णुं नाम सहस्रेण स्तुवन् मुक्तः भवेत् नरः

शब्दस्य च पतिः श्रेष्ठः स्पर्शस्य पतिः एव च

आकाश कारणम् तद्वत् पृथिव्याः कारणं परम्

नरान्तक अन्तकः च एव देवान्तक विनाशनः

त्वच् स्थितः च स्पर्शयित्वा स्पृश्यं च स्पर्शनं तथा

ग्राहस्य विनिहन्ता च ग्रामी रक्षकः तथा

सारस्वतो महा भीष्मः पारिजात हरः तथा

विश्वरूपो विशालाक्षो दैत्य सूदनः एव च

भावो भाव्यो भव करः भावनो भव नाशनः

भक्त स्तुतः भक्त परः कीर्ति दः कीर्ति वर्धनः

प्रबोधेन विहीनः च बुद्ध्या च एव विवर्जितः

वेतालानां पतिः च एव कूष्माण्डानां पतिः तथा

शोकेन रहितः च एव वचसा परिवर्जितः

अक्रूरः क्रूर रूपः च अक्रूर प्रिय वन्दितः

महावक्त्रो महात्मा च महा कायः महा उदरः

वषट्कारो वषड् वौषट् स्वधा स्वाहा रतिः तथा

निराकारो निर्निमित्तो निरातङ्को निराश्रयः

कर्म कर्ता च कर्म एव क्रिया कार्यं तथा एव च

माला धरः महा देवः महादेवेन पूजितः

सरितां च पतिः च एव समुद्राणां पतिः तथा

सर्वस्य जगतो मूलं सकलो निष्कलो ऽनलः

संन्यासी चतुर् आश्रमः एव च

विक्रमो दण्ड हस्तः च हि एकदण्डी त्रि _

साम भेदः तथा उपायः साम रूपी च सामगः

कामेन वर्जितः च एव क्रोधेन परिवर्जितः

वाचः च कारणं तद्वत् पायोः च एव तु कारणम्

कारणं चैतसश् च एव अहंकारस्य कारणम्

वाच् पाणि पाद जवनः पायु उपस्थः तथा एव च

चक्षुस् इन्द्रिय हीनः च वाच् इन्द्रिय विवर्जितः

कुम्भ इन्द्रजित् निहन्ता च कुम्भकर्ण प्रमर्दनः

नारायणो महाभागः प्राणस्य पतिः एव च

प्रणवेन च लक्ष्यो वै गायत्री च गदाधरः

कूटस्थः सु अच्छ रूपः च सर्व देह विवर्जितः

नाना अलंकार संयुक्तः नाना चन्दन चर्चितः

वैश्यो धनं सुखं शूद्रो विष्णु भक्ति समन्वितः

सुषुप्ति स्थः सुषुप्तिः च स्थानं स्थान अन्तः एव च

रजस् विवर्जितः च एव विकारैः षड्भिः एव च

इन्द्र आत्मजः तस्य गोप्ता गोवर्धन धरः तथा

सरसां च पतिः च एव भूतानां च पतिः तथा

महा रूप उग्र रूपः च सौम्य रूपः तथा एव च

चक्रपाणिः कुण्डली च श्रीवत्स अङ्कः तथा एव च

गोविन्दो गोपतिः गोपः सर्व गोपी सुख प्रदः

नागानां पतिः अर्कस्य दक्षस्य पतिः एव च

सुवर्णस्य प्रदाता च सुवर्ण ईशः तथा एव च

संसार सागरात् किं जपन् प्रभो

ओषधीनां पतिः च एव वृक्षाणां च पतिः तथा

नियन्ता पादयोः च एव पाद्य भाज् च विसर्ग कृत्

तपस्वी ज्ञान गम्यः हि ज्ञानी ज्ञान विद् एव च

हिरण्यकशिपोः हन्ता हिरण्याक्ष विमर्दकः

सर्व ध्येयः सर्व मित्रः

शङ्खपाणिः च अव्ययः च गदा पाणिः तथा एव च

संवर्तः काल कर्ता च गौतमो भृगुः अङ्गिराः

पूज्यो वाक् करणं च एव वाच्यं च एव तु वाचकः

जलशायी योग शायी शेष शायी कुशेशयः

हस्त इन्द्रिय विहीनः च पादाभ्यां च विवर्जितः
सर्व अध्यक्षः सुराध्यक्षः सुर असुर नमस्कृतः

रागेण विगतः च एव अघेन परिवर्जितः

शंकरः च एव सर्वः च क्षान्ति दः क्षान्ति कृत् नरः

तीर्थ आदि भूतः सांख्यः च निरुक्तं तु अधिदैवतम्

वाच् स्थः वक्ता च वक्तव्यो वचनं वाच् नियामकः

पक्ता नन्दयिता भोक्ता बोद्धा भावयिता तथा

वैनतेयः तथा आदित्यः आदिः आदिकरः शिवः

भरतो जनको जन्यः सर्व आकार विवर्जितः

सुमुखो दुर्मुखः च एव तु विवर्जितः

सर्व ईशः सर्व गः सर्वः सर्व विद् सर्व दः सुरः

नदी नन्दी च नन्दीशो भारतस् तरु नाशनः

शुचिमान् सुख दः मोक्षः कामः च अर्थः सहस्रपात्

सुपर्णश् च महा पर्णः सुपर्णस्य च

विशारदो बलाध्यक्षः सर्वस्य क्षोभकः तथा

जाग्रतः स्वपतः च आत्मा महत् आत्मा परः तथा

परम आनन्द रूपी च धर्माणां च प्रवर्तकः

ज्ञेयः च ज्ञेय हीनः च ज्ञप्तिः चैतन्य रूपकः

सत्य पालः च सिद्ध ईशः सिद्ध वन्दितः

कुबेरस्य पतिः च एव नक्षत्राणां पतिः तथा

जाग्रत् स्वप्न सुषुप्तैः च विहीनो वै चतुर्थकः

याज्ञवल्क्यो देवलः च व्यासः च एव पराशरः

शर्म दः च एव गाङ्गेयो हृषीकेशो बृहच्छ्रवाः

मोह कर्ता च दुष्टानां माण्डव्यो वडवामुखः

_ च _ च एव तथा एव च सहस्रपात्

स्पर्शेन च विहीनः च सर्व रूप विवर्जितः

अलर्कस्य हितः च एव कार्तवीर्य निकृन्तनः

अनलस्य पतिः च एव यमस्य पतिः एव च

गोपीनां वल्लभः च एव पुण्यश्लोकः च विश्रुतः

राहुः केतुः ग्रहः ग्राहो गज इन्द्र मुख मेलकः

माया आत्मा मायया बद्धो मायया तु विवर्जितः

धनी धन प्रदः धन्यो यादवानां हिते रतः

पतिः शनैश्चरस्य एव राहोः केतोः पतिः तथा

ब्रह्मचारी गृहस्थः च वानप्रस्थः च भिक्षुकः

त्वचा न गम्यः कूर्मः च जिह्वा अ ग्राह्यः तथा एव च

धर्मो च च सर्व कर्म विवर्जितः

कारणं वीरुधां च एव लोकानां कारणं तथा

विसर्गस्य नियन्ता च हि उपस्थ स्थः सुखं तथा

यक्षाणां कारणं च एव रक्षसां कारणं परम्

क्षमा कान्तिर् भक्तः च एव दया परा

निहन्ता पूतनायाः च भास्कर अन्त विनाशनः

वनस्पतीनां च पतिः अनिलस्य पतिः तथा

नरः तत् मम परं जप्यं त्वं जनार्दन

पदव्यः च एव गन्ता च गन्तव्यं गमनं तथा

पराक्रमो दुर्विषहः सर्व शास्त्र विशारदः

अनन्त रूपः भूत स्थः देव दानव संस्थितः

पाताल वासी पातालं सर्व ज्वर विनाशनः

अट्टहास प्रियः च एव सर्व अध्यक्षः क्षरो ऽक्षरः

अत्रिर् वसिष्ठः पुलहः पुलस्त्यः कुत्स एव च

गन्धस्य परम आत्मा च रूपस्य आत्मा परः तथा

मानवः च मनुः च एव मानवानां प्रियंकरः

इति नाम सहस्रम् ते वृषभध्वज कीर्तितम्

संवत्सरो मोक्ष करः मोह प्रध्वंसकः तथा

ऋच् रूपी च एव ऋग्वेद ऋग्वेदेषु प्रतिष्ठितः

बाल चन्द्र निभः बालो बलभद्रो बल अधिपः

प्रत्याहारो धारकः च प्रत्याहार करः तथा

उपस्थस्य तथा एव आत्मा पायु आत्मा परमः तथा

शुद्धः प्रकाश रूपः च पवित्रः परिरक्षकः

मख इज्यः मख रूपी च माननीयो मख ईश्वरः

अग्निना च विहीनः च उदकेन विवर्जितः

मृगः च मृग पूज्यः च मृगाणां च पतिः तथा

अण्डस्य कारणं च एव प्रकृतेः कारणं तथा

पद्म जङ्घः पुण्डरीकः पद्म माला धरः प्रियः

प्रधानस्य पर आत्मा च आकाश आत्मा ह्य् अपां तथा

मनसः च तथा एव आत्मा च आत्मा अहंकार चेतसः

मुद्रो मुद्रा करः च एव सर्व मुद्रा विवर्जितः

अपारः परमार्थः च पराणां च परः प्रभुः

प्रकृतेः क्षोभकः च एव महतः क्षोभकः तथा

नील मेघ निभः शुद्धः साल मेघ निभः तथा

प्रणवः प्रणव ईशः च प्रणवेन प्रवन्दितः

पर्वतानां पतिः च एव निम्नगानां पतिः तथा

अहं कार उपमाः चित्तम् गगनं पृथिवी जलम्

ज्ञान आत्मा च एव देह आत्मा सर्व ईश्वर ईश्वरः

अ गम्यः च एव पाणिभ्यां पद अ गम्यः तथा एव च

दुन्दुभिः हास रूपः च पुष्पहासः तथा एव च

आकाशेन विहीनः च वायुना परिवर्जितः

पुष्करः पुष्कर अध्यक्षः पुष्कर द्वीपः एव च

घ्राण आत्मा च एव हस्त आत्मा पाद आत्मा परमः तथा

सूक्ष्मः च एव सु सूक्ष्मः च स्थूलात् स्थूलतरः तथा
त्रि संध्यः द्वापरं त्रेता प्रजाद्वारं त्रिविक्रमः

यमस्य कारणं च एव ईशानस्य च कारणम्

चक्रपः श्रीपतिः च एव नृपाणां चक्रवर्तिनाम्

महात्मा मङ्गलो मेयो मन्दरो मन्दर ईश्वरः

प्रजापतिः शाश्वतः च काम्यः कामयिता विराट्

श्रोत्रस्य कारणं तद्वत् कारणम् च त्वचः तथा

भग हा भगवान् भानुः तथा भागवतः स्वयम्

कंसस्य नाशनः तद्वत् हस्तिपः हस्ति नाशनः

कारणं च समुद्राणां वृक्षाणां कारणं तथा

इति श्री गारुडे महापुराणे पूर्व खण्डे प्रथम अंश आख्ये आचार काण्डे श्रीविष्णुसहस्रनामस्तोत्रनिरूपणं नाम पञ्चदशो ऽध्यायः

आरणेयो बृहद्भानुः बृहत् दीप्तिः तथा एव च

उपस्थस्य नियन्ता च तद् आनन्द करः च ह

अ ग्राह्यः मनसः च एव बुद्ध्या अ ग्राह्यः हरिः तथा

चेतसा विगतः च एव प्राणेन च विवर्जितः

सम्राट् पूषा तथा स्वर्गो रथ स्थः सारथिः बलम्

सुवर्ण अवयवः च एव सुवर्णः स्वर्ण मेखलः

महा बाहुः महा दान्तः मरणेन विवर्जितः

उदानः च समानः च भेषजं च भिषक् तथा

दक्ष प्रजापतेः आत्मा सत्य आत्मा परमः तथा

सत्य स्थः सत्य संकल्पः सत्य विद् सत्य दः तथा

बुधस्य च पतिः च एव पतिः च एव बृहस्पतेः

वीर हा च बृहत् वीरः वन्दितः परमेश्वरः

यत्नवान् च तथा यत्नश् खड्गी मुर अन्तकः

यत् पवित्रं परं जप्यं कथयामि वृषध्वज

अरिष्टस्य निहन्ता च अक्रूर प्रियः एव च

पृथिव्याः परम आत्मा च रसस्य आत्मा तथा एव च

ईशः च सर्व देवानाम् द्वारका संस्थितः तथा
लोक अन्तकः च दीप्त आस्यः तथा दैत्यान्तकः प्रभुः

स गणः नन्दिना सार्धं सर्व देव गणैः वृतः

उद्वाहः शंकरस्य इति तत्र आजग्मुः मुदा अन्विताः

त्वदीया एषा विवाह अर्थम् मेनजा हि अनुजा मम

स लब्ध्वा गाणपत्यं च भवेन सह मोदते

आदित्यमूर्धा कोट्या च तथा च एव धनावहः

एताः च अन्याः च देवानां मातरः पत्नयस् तथा

ऋषयः कृत्स्नशस् तत्र देव गीताः तपोधनाः

विष्टम्भो ऽष्टाभिर् एव इह गणपः सर्व सत्तमः

अथ सर्वे मुनि श्रेष्ठाः सर्व वेद अर्थ पारगाः

हुङ्कारः प्रणवः च एव प्रतिहाराः सहस्रशः

कोटिः अप्सरसः दिव्याः तासाम् च परिचारिकाः

त्रिश् च तं ज्वलनं देवं कारयित्वा प्रदक्षिणम्

यत् यत् इष्टम् सुरश्रेष्ठ तत् कुरुष्व यथा ईप्सितम्

तत एवं प्रवृत्ते तु सर्वतश् च समागमे

देवः अपि देवीम् आलोक्य स लज्जाम् हिमशैलजाम्

कोटीनां च एव सप्तत्या चतुर्वक्त्रो महा बलः

बाढम् इति अजम् आह असौ देवदेवो जनार्दनः

तथा अपि तस्मै दातव्या वचनात् च गिरेः मम

क्ष्मा अप् अग्नि ख इन्दु सूर्य आत्म पवन आत्मा यतो भवः

तया समागतो रुद्रः सर्व लोक हिताय वै

देवाश् च मुनयः सर्वे देवदेवश् च शङ्करः

सुरैश् च मानवैः सर्वैः प्रहृष्टेन अन्तरात्मना

संवर्तकस् तथा चैत्रो लकुलीशः स्वयं प्रभुः

उद्वाह अर्थम् महेशस्य तद् क्षणात् एव सुव्रताः

अविमुक्ते सुख आसीनम् प्रणम्य वृषभध्वजम्

पुरीं वाराणसीं दिव्याम् आजगाम महा द्युतिः

तस्मात् सम्पूज्य विधिवत् कीर्तयेत् न अन्यथा द्विजाः

तव पाद्मे समुद्भूतः कल्पे नाभि अम्बुजात् अहम्

पञ्चभिश् च कपाली ईशः षड्भिः संदारकः शुभः

वाम अङ्गात् अस्य रुद्रस्य दक्षिण अङ्गात् अहम् प्रभो

ज्वाला केशः द्वादशभिः कोटिभिर् गण पुंगवः

दैत्यानां विघ्न रूप अर्थम् अविघ्नाय दिवौकसाम्

काष्ठकूटश् चतुःषष्ट्या सुकेशो वृषभस् तथा

यथा इष्टम् इति लोकेशं प्राह भूतपतिः प्रभुः

हविः जुहोमि वह्नौ तु उपाध्याय पदे स्थितः

दर्शयामास च उद्यानम् परित्यज्य गणेश्वरान्

अन्यत्र तु कृतं पापं वाराणस्यां व्यपोहति

ससृजुः पुष्प वर्षाणि खेचराः सिद्ध चारणाः

कालश् च कालकः च एव महाकालः शतेन वै

सप्तभिः स मदः श्रीमान् दुन्दुभः अष्टाभिः एव च

ओंकार ईशः कृत्तिवासा मृतानां न पुनर्भवः

धरणी धारणी च इला शची नारायणी तथा

सागरा गिरयो मेघा मासाः संवत्सरास् तथा

रत्नानि आदाय वाद्यांश् च तत्र आजग्मुः तदा पुरम्

यथा उक्त विधिना हुत्वा लाजान् अपि यथाक्रमम्

राका कुहूः सिनीवाली देवी अनुमती तथा

पुरं प्रवेशयामास स्वयम् आदाय केशवः

हस्तं देवस्य देव्याश् च युयोज परमं प्रभुः

उरगा गरुडा यक्षा गन्धर्वाः किन्नरा गणाः

कृत्वा पाप सहस्राणि पिशाच त्वम् वरं नृणाम्

आग्निकः शत कोट्या वै कोट्या अग्निमुखः एव च

अथ अदितिः दितिः साक्षात् दनुः कद्रुः सुकालिका

स्व आत्मानम् अपि देवाय स उदकम् प्रददौ हरिः

यः पठेत् शृणुयात् वा अपि भव उद्वाहम् शुचि स्मितः

सदसि आह च देवेशं नारायणम् अजः हरिम्

अविमुक्तस्य माहात्म्यं विस्तरात् शक्यते न हि

न तु शक्र सहस्र त्वम् स्वर्गे काशि पुरीम् विना

वीरभद्रः चतुःषष्ट्या रोम जाः च एव कोटिभिः

श्रेयः अपि शैलराजेन संबन्धो ऽयं ते अपि च

कोटि कोटि सहस्राणाम् शतैर् विंशतिभिर् वृताः

ततस् च उत्थाय विद्वाः सः पद्मनाभः प्रणम्य ताम्

चतुःषष्ट्या विशाखाश् च नवभिः पार यात्रिकः

ततः प्रणम्य हृष्ट आत्मा ब्रह्मा लोकपितामहः

वेदा मन्त्रास् तथा यज्ञाः स्तोमा धर्माश् च सर्वशः

पुण्यान् वैवाहिकान् मन्त्रान् जपुर् हृष्ट मानसाः

शिवः समाप्य देव उक्तम् वह्निम् आरोप्य च आत्मनि

सिद्धिः माया क्रिया दुर्गा देवी साक्षात् सुधा स्वधा

ब्रह्मणा कल्पितं दिव्यं पुरं रत्न मयम् शुभम्

कृत उद्वाहः तदा देव्या हैमवत्या वृषध्वजः

संनामश् च शतेन एव कुमुदः कोटिभिस् तथा

देव दुन्दुभयः नेदुः ननृतुः च अप्सरस् गणाः

कोटि कोटिभिः एव इह गण्डकः कुंभकस् तथा
त्वयि भक्तिः प्रसीद इति ब्रह्म आख्याम् च ददौ तु सः

ऊचुः दाता गृहीता च फलं द्रव्यं विचारतः

विषादो विषदः च एव विद्युतः कान्तकः प्रभुः

पादौ प्रक्षाल्य देवस्य कराभ्यां कमल ईक्षणः

तत्र आजग्मुः तथा देवाः ते सर्वे शङ्करं भवम्

ज्वलनश् च स्वयं तत्र कृताञ्जलिः उपस्थितः

ताश् च स्त्री विग्रहाः सर्वाः संजग्मुः हृष्ट मानसाः

कर्तास्मि वचनं सर्वं देवदेव पितामह

एते च अन्ये च गणपा असंख्याता महा बलाः

न तृप्यति अनवद्या अङ्गा सा च देवं वृषध्वजम्

तम् आह शङ्करो देवं देवदेवो जगत्पतिः

भवान् अग्रे समुत्पन्नो भवान्या सह दैवतैः

एषा ह्य् अजा शुक्ल कृष्णा लोहिता प्रकृतिः भवान्

उद्वाहः शंकरस्य इति जग्मुः सर्वा मुदा अन्विताः

करणः च एव विंशत्या नवत्या केवलः शुभः

ददासि मम यदि आज्ञाम् कर्तव्यो हि अकृतः विधिः

महाबलश् च नवभिर् मधुपिङ्गश् च पिङ्गलः

हार कुण्डल केयूर मुकुट आद्यैः अलंकृताः

अपृच्छत् क्षेत्र माहात्म्यम् भवानी हर्षित आनना

अतिष्ठत् भगवान् ब्रह्मा देवैः इन्द्र पुरोगमैः

ततस् तु पुनर् एव आह ब्रह्मा विज्ञापयन् प्रभुम्

सूर्य कोटि प्रतीकाशाः तत्र आजग्मुः गणेश्वराः

वाराणस्यां कृतं पापं पैशाच्य नरक आवहम्

इति श्री लिङ्ग महापुराणे पूर्व भागे पार्वतीविवाहवर्णनं नाम त्रि अधिक शततमः ऽध्यायः

यत्र अयम् कीर्त्यते विप्रैः तावत् आस्ते तदा भवः

इति उक्त्वा तं प्रणेमुश् च प्रीति कण्टकित त्वचः

सर्वे सहस्र हस्ताः च जटा मुकुट धारिणः

गणपाश् च महाभागाः सर्व लोक नमस्कृताः

अभ्युक्षद् आत्मनो मूर्ध्नि ब्रह्मणश् च गिरेस् तथा

भूत कोटि सहस्रेण प्रमथः कोटिभिः तिसृभिः

तुम्बरुः नारदः हाहा _ च एव तु साम गाः

कीर्तनीयम् इदम् सर्वं भव उद्वाहम् अनुत्तमम्

श्रौतैः एतैः महा मन्त्रैः मूर्तिमद्भिः उपस्थितैः

दशभिः केकर अक्षः च विद्युतः अष्टभिः एव च

इति उक्त्वा स उदकम् दत्त्वा देवीं देवेश्वराय ताम्

यत्र देवो यत्र विश्वेश्वरो विभुः

पाताल चारिणः च एव सर्व लोक निवासिनः

वक्तुं मया सुरेशानि ऋषि संघ अभिपूजितम्

ननाम भगवान् ब्रह्मा देवदेवम् उमापतिम्

देवो भृङ्गी रिटिः श्रीमान् देवदेव प्रियः तथा

अशनिर् भासकश् च एव चतुःषष्ट्या सहस्रपात्

सूत उवाच

मद् अंशस्य अस्य शैलस्य मम अपि च गुरुः भवान्

महाकेशः सहस्रेण कोटीनां गणपो वृतः

सूर्य आदयः समभ्यर्च्य तुष्टुवुः वृषभध्वजम्

पञ्चाक्षः शतमन्युश् च मेघमन्युस् तथा एव च

भृगु आद्य मुनयः सर्वे च अक्षतैः तिल तण्डुलैः

आवेष्टनस् तथा अष्टाभिः सप्तभिः चन्द्रतापनः

एतत् वः कथितं सर्वं कथा सर्वस्वम् उत्तमम्

श्रावयेत् वा द्विजान् शुद्धान् वेद वेदाङ्ग पारगान्

कुण्डी द्वादशभिर् वीरस् तथा पर्वतकः शुभः

पिप्पलश् च सहस्रेण संनादश् च तथा द्विजाः

पापिनां यत्र मुक्तिः स्यात् मृतानाम् एक जन्मना

वर दः अस्मि इति तं प्राह हरिं सः अपि आह शङ्करम्

नीलो नवत्या देव ईशः पूर्णभद्रः तथा एव च
अथ यद् अनुष्टुभश् चत्वार्य् अष्ट अक्षराणि पदानि तेन सा अप्यैत्

आजरसं ह एव अस्य यशः कीर्तिर् न व्येति य एवं वेद

तां त्रिष्टुभ् जगत्यौ सवनाभ्याम् अप्यैताम्

स य एतद् एवं वेद गायत्री प्रातस्सवनं वहति गायत्री माध्यंदिनं सवनं गायत्री तृतीयसवनम् इत्य् आजरसं ह अस्य यशः कीर्तिर् न व्येति

तद् उ ह उवाच आरुणिः गायत्रीं वा अहं सर्वाणि सवनानि वहन्तीं वेद

एताम् एव अप्ययाम इति

अथ यत् पङ्क्तेः पञ्च अष्ट अक्षराणि पदानि तेन सा अप्यैत्

अथ यद् बृहत्यै त्रीण्य् अष्ट अक्षराणि पदानि तेन सा अप्यैत्

अथ यद् उष्णिह् ककुभोः द्वे अष्ट अक्षरे पदे तेन ते अप्यैताम्

तानि इमानि छन्दांस्य् अब्रुवन्न् इयं वाव नश् श्रेष्ठा इयम् वीर्यवत्तमा या सोमम् आहार्षीद् या यज्ञम् अतत
स एव पटल सम्पुटेषु अभ्युद्धार्यः

हरिताल मनःशिला हिङ्गुलुक चूर्णानाम् अन्यतमेन कुरुविन्द चूर्णेन वा वस्त्रं संयूह्य यत् परिमृद्नन्ति तत् परिमर्दनम्

घनं सुषिरं संयूह्यम् अवलेप्यं संघात्यं वासितकं च कारु कर्म

रूप्यस्य द्वौ भागौ एकः शुल्बस्य त्रिपुटकम्

संनामिनी उत्कीर्णिका भिन्न मस्तका उपकण्ठी कु शिक्या स कटु कक्ष्या परिवेली आयस्कान्ता च दुष्ट तुलाः

मणयो रूप्यं सुवर्णं वा घन सुषिराणाम् पिङ्कः

भग्न खण्ड घृष्टानाम् संयूह्यानां सदृशेन अनुमानम् कुर्यात्

तयोः तापनम् अवध्वंसनं वा शुद्धिः

विरूपाणां वा तापनम् उदक पेषणम् च बहुशः कुर्यात्

परीक्षेत अत्ययम् च एषाम् यथोद्दिष्टं प्रकल्पयेत्

तस्य क्वाथनं शुद्धिः

शुल्ब रूपम् सुवर्ण पत्त्र संहतम् प्रमृष्टं सुपार्श्वं तद् एव यमक पत्त्र संहतम् प्रमृष्टं ताम्र तार रूपम् च उत्तर वर्णकः

अवक्षेपः प्रतिमानम् अग्निर् गण्डिका भण्डिका अधिकरणी पिञ्छः सूत्रं चेल्लं बोल्लनं शिर उत्सङ्गो मक्षिका स्व काय ईक्षा दृतिर् उदक शरावम् अग्निष्ठम् इति काचं विद्यात्

यत् द्विगुण वास्तुकानाम् वा रूपे सीस रूपम् प्रक्षिप्य अभ्यन्तरम् अवच्छिन्दन्ति तद् अवच्छेदनम्

राजतानां विस्रं मल ग्राहि परुषं प्रस्तीनं विवर्णं वा दुष्टम् इति विद्यात्

कर्तुर् द्विगुणः स अपसारः चेद्

एवं नवं च जीर्णं च विरूपं च अपि भाण्डकम्

सीस रूपम् सुवर्ण पत्त्रेण अवलिप्तम् अभ्यन्तरम् अष्टकेन बद्धं गाढ पेटकः

यथा वर्ण प्रमाणम् निक्षेपं गृह्णीयुस् तथाविधम् एव अर्पयेयुः

शुल्बं तारं वा गर्भः पत्त्राणां संघात्येषु क्रियते

अन् अपसारः कण्टक शोधनाय नीयेत

काल अतिपातने पाद हीनम् वेतनं तद् द्विगुणः च दण्डः

तेन अकरोत् गतम् अपसार्यते तत् त्रिपुटक अपसारितम्

मूकमूषा पूति किट्टः करटुकमुखं नाली संदंशो जोङ्गनी सुवर्चिका लवणम् तद् एव सुवर्णम् इति अपसारण मार्गाः

घने सुषिरे वा रूपे सुवर्ण मृद् मालुका हिङ्गुलुक कल्पः वा तप्तो ऽवतिष्ठते

तुलाविषमम् अपसारणं विस्रावणं पेटकः पिङ्कः च इति हरण उपायाः

तीक्ष्ण काकणी रूप्य द्विगुणः राग प्रक्षेपः तस्य षष् भागः क्षयः

पत्त्रम् आश्लिष्टं यमक पत्त्रम् वा अवलेप्येषु क्रियते

काल अन्तरात् अपि च तथाविधम् एव प्रतिगृह्णीयुः अन्यत्र क्षीण परिशीर्णाभ्याम्

अभ्युद्धार्यं बदर अम्ले लवण उदके वा सादयन्ति

निर्दिष्ट काल कार्यम् च कर्म कुर्युर् अनिर्दिष्ट कालम् कार्य अपदेशम्

स परिभाण्डे वा रूपे लवणम् उल्कया कटुशर्करया तप्तम् अवतिष्ठते

तस्य अपिहित काचकस्य उदके निमज्जत एक देशः सीदति पटल अन्तरेषु वा सूच्या भिद्यते

पेटक अपदेशेन पृषतं गुणं पिटकां वा यत् परिशातयन्ति तत् परिकुट्टनम्

तद् उभयं ताप निकषाभ्याम् निःशब्द उल्लेखनाभ्याम् वा विद्यात्

सौवर्णिकः पौर जानपदानाम् रूप्य सुवर्णम् आवेशनिभिः कारयेत्

कर्तुः च द्वि शतः दण्डः पण छेदनम् वा

कृत भाण्ड परीक्षायाम् पुराण भाण्ड प्रतिसंस्कारे वा चत्वारो हरण उपायाः परिकुट्टनम् अवच्छेदनम् उल्लेखनं परिमर्दनं वा

गाढः च अभ्युद्धार्यः च पेटकः संयूह्य अवलेप्य संघात्येषु क्रियते

पश्चाद् बन्धने आचितक पत्त्र परीक्षायाम् वा रूप्य रूपेण परिवर्तनं विस्रावणम् पिण्ड वालुकानाम् लोह पिण्ड वालुकाभिः वा

पूर्व प्रणिहिता वा पिण्ड वालुका मूषा भेदात् अग्निष्ठाद् उद्ध्रियन्ते

अन्यथा द्वादश पणः दण्डः

तुला प्रतिमान भाण्डम् पौतव हस्तात् क्रीणीयुः

सौवर्णिकेन अदृष्टम् अन्यत्र वा प्रयोगं कारयतो द्वादश पणः दण्डः

कार्यस्य अन्यथा करणे वेतन नाशः तद् द्विगुणः च दण्डः

तस्य तापनम् अवध्वंसनं वा शुद्धिर् इति पिङ्कः

तप्त कलधौतकयोः काकणिकः सुवर्णे क्षयो देयः