tanuj437/sanskrit-pos-tagged-corpus huggingface dataset:
हार आवलि तरल काञ्ची दाम केयूर कङ्कण मणि द्युति दीपितस्य

मुखरित मणि मञ्जीरम् उपैहि विधेहि मराल विकारम्

जलनिधिम् इव विधु मण्डल दर्शन तरलित तुङ्ग तरंगम्

प्रविश राधे माधव समीपम् इह

सा माम् द्रक्ष्यति वक्ष्यति स्मर कथाम् प्रति अङ्गम् आलिङ्गनैः प्रीतिम् यास्यति रंस्यते सखि समागत्य इति चिन्ता आकुलः

प्रविश राधे माधव समीपम् इह

हरिम् एकरसम् चिरम् अभिलषित विलासम् सा ददर्श गुरु हर्ष वशंवद वदनम् अनङ्ग निवासम्

प्रविश राधे माधव समीपम् इह

मुग्धे मधुमथनम् अनुगतम् अनुसर राधिके
त इमाम् पुरुषे ऽन्तर् वाचं विचक्षते

पतन्न् इव ह्य् एष्व् अङ्गेष्व् अति रथम् उदीक्षते

इति

हृदा एव ह्य् एते पश्यन्ति यन् मनसा विपश्चितः

पतङ्ग इत्य् आचक्षते

तद् एतद् अनन्वितं साम पुनर्मृत्युना

पतङ्गम् अक्तम् असुरस्य मायया हृदा पश्यन्ति मनसा विपश्चितः

तत् हि असुषु रमते

प्राणो वै पतङ्गः

पदेन उ ह वै पुनर्मृत्युर् अन्वेति

मरीचीनाम् पदम् इच्छन्ति वेधस इति

न ह वा एतासां देवतानाम् पदम् अस्ति

मनो वा असुरम्

अति पुनर्मृत्युम् तरति य एवं वेद

समुद्रे अन्तः कवयो विचक्षते मरीचीनाम् पदम् इच्छन्ति वेधसः

पतङ्गम् अक्तम् इति
एषा दैवी विराट्

न ह वा अशनायति न पिपासति न अस्य काचन अवृत्तिः भवति य एवं वेद

चत्वारो ऽत्तारष् षड् आद्याः

स एषो अपहत पाप्मा धूत शरीरः अतीत्य एतम् मृत्युं शरीरं धूनुते

तयोर् एष एतद् आदित्यो ऽध्यूढस् तपति

चतस्रो दिशश् चत्वारो ऽवान्तरदेशा द्वाव् इमौ लोकौ

अथ मानुषी

गौश् च अश्वः च अजा च अविः च व्रीहिश् च यवश् च एते आद्याः

न ह एवंविद् पुनर् म्रियते

स ह एवम् विद्वान् अहोरात्रशो ऽर्धमासशो मासश ऋतुशः संवत्सरश एतस्मिन् सर्वस्मिन्न् आत्मानम् उपसंधाय तं मृत्युं तरति यः स्वर्गे लोके

अथ एते दैवी च मानुषी च विराजौ

एतयोर् एष एतद् आदित्यो ऽध्यूढस् तपति

ब्राह्मणश् च राजन्यश् च वैश्यश् च शूद्रश् च एते ऽत्तारः
माल्यं मूत्र पुरीषे च मृतानि कुणपानि च

नाना पुष्प उपमः गन्धो यस्य भाति दिवानिशम्

पुष्पं यथा पूर्वरूपं फलस्य इह भविष्यतः

आप्लुत अनाप्लुते काये यस्य गन्धाः शुभ अशुभाः

एवम् एकैकशः पुष्पैः यस्य गन्धः समो भवेत्

अथ अतस् पुष्पितकम् इन्द्रियम् व्याख्यास्यामः

अपि एवम् तु भवेत् पुष्पं फलेन अननुबन्धि यत्

कश्चिद् एव आस्य वैरस्यम् अत्यर्थम् उपपद्यते

मरणं च अपि तत् न अस्ति यत् न अरिष्ट पुरःसरम्

आजिघ्रेत् यस्य गात्रेषु तं विद्यात् पुष्पितम् भिषक्

अपि स्नात अनुलिप्तस्य भृशम् आयान्ति सर्वशः

ज्ञान सम्बोधन अर्थम् तु लिङ्गैः मरण पूर्व जैः

वियोनिर् विदुरो गन्धो यस्य गात्रेषु जायते

इदं च अपि अतिदेश अर्थम् लक्षणं गन्ध संश्रयम्

इति ह स्म आह भगवान् आत्रेयः

पुष्पितस्य नरस्य एतत् मरणम् आदिशेत्

यो रसः प्रकृति स्थानाम् नराणां देह सम्भवः

मक्षिकाः च एव यूकाः च दंशाः च मशकैः सह

तम् अनेन अनुमानेन विद्याद् विकृतिम् आगतम्

विरसाद् अपसर्पन्ति जन्तोः कायात् मुमूर्षतः

फलं च अपि भवेत् किंचिद् यस्य पुष्पं न पूर्वजम्

समासेन अशुभान् गन्धान् एकत्वेन अथवा पुनः

पुष्पितस्य वनस्य इव नाना द्रुम लतावतः

तत् यथा चन्दनं कुष्ठं तगर अगुरुणी मधु

आतुराणां शरीरेषु वक्ष्यते विधि पूर्वकम्

मिथ्या दृष्टम् अरिष्ट आभम् अन् अरिष्टम् अ जानता

मनुष्यो हि मनुष्यस्य कथं रसम् अवाप्नुयात्

व्यत्यासेन अनिमित्ताः स्युः स च पुष्पित उच्यते

सामान्येन मया उक्तानि लिङ्गानि रस गन्धयोः

अत्यर्थ रसिकम् कायं काल पक्वस्य मक्षिकाः

इष्टो वा यदि वा अनिष्टः न स जीवति तां समाम्

एतावत् गन्ध विज्ञानम् रस ज्ञानम् अतस् परम्

तथा लिङ्गम् अरिष्ट आख्यम् पूर्वरूपं मरिष्यतः

ते अपि अनेन अनुमानेन विज्ञेया विकृतिं गताः

स एषां चरमे काले विकारं भजते द्वयम्

वक्ष्यामो यद् अभिज्ञाय भिषज् मरणम् आदिशेत्
माघ मासे तु सम्प्राप्ते तृतीयां शुक्लपक्षतः

विधवा या तथा नारी सा अपि तत् फलम् आप्नुयात्

हैमाम् अङ्गुष्ठ मात्राम् च साक्षसूत्र कमण्डलुम्

भू ललाटम् च रुद्राण्यै शंकरायै तथा अलकान्

माघ आदि क्रमशस् दद्यात् एतानि करक उपरि

दत्त्वा सुवर्ण कमलम् गन्ध माल्यैः समर्चयेत्

स्तनौ मदनवासिन्यै कुमुदायै च कन्दराम्

जानु जङ्घे नमो गौर्यै गायत्र्यै घुटिके नमः

सवस्त्र भाजनम् दद्यात् भवानी प्रीयताम् इति

श्रावणे वर्जयेत् क्षीरम् दधि भाद्रपदे तथा

दद्यात् द्वि कालवेलायाम् पूर्ण पात्रेण संयुतम्

चतुर् भुजाम् इन्दु युताम् सित नेत्र पट आवृताम्

आनन्दायै सुनन्दायै सुभद्रायै नमो नमः

मदनायै ललाटं तु मोहनायै पुनर् भ्रुवौ

उत्कण्ठिन्यै नमः कण्ठम् अमृतायै नमः स्तनौ

व्रत अन्ते करकं पूर्णम् एतेषाम् मासि मासि च

अग्निष्टोम सहस्रस्य यत् फलम् तत् अवाप्नुयात्

मदालसायै तु कटिम् अमलायै तथा उदरम्

पानकं ज्येष्ठ मासे तु आषाढे च अथ जीरकम्

ईश्वर उवाच

तैलं राजिं तथा चैत्रे वर्ज्यं च मधु माधवे

कटिं सुरत वासिन्यै तथा ऊरुम् चम्पक प्रिये

अनेन विधिना यः तु रसकल्याणिनी व्रतम्

जङ्घां जानुं तथा शान्त्यै तथा एव ऊरुम् श्रियै नमः

इति पठति शृणोति श्रावयेत् यः प्रसङ्गात् कलि कलुष विमुक्तः पार्वती लोकम् एति

क्षीरं शाकं च दध्यन्नम् इण्डर्यः अशोक वर्तिकाः

नमो भवान्यै कामिन्यै कामदेव्यै जगत् प्रिये

कुर्यात् सः सर्व पापेभ्यः तद् क्षणात् एव मुच्यते

एवं सम्पूज्य विधिवत् द्विज दाम्पत्यम् अर्चयेत्

नव अर्बुद सहस्रम् तु न दुःखी जायते नरः

सुवर्ण कमलम् गौरि मासि मासि ददन् नरः

तद्वत् गोमिथुनम् शुक्लं सुवर्ण आस्यम् सित अम्बरम्

सौभाग्य आरोग्य सम्पन्ना गौरी लोके महीयते

उपवासी भवेत् नित्यम् अशक्ते नक्तम् इष्यते

क्रमात् माघ आदि सर्वत्र प्रीयताम् इति कीर्तयेत्

कुमुदा माधवी गौरी रम्भा भद्रा जया शिवा

भुजं भुज अग्रम् माधव्यै कमलायै मुख स्मिते

हृदयं मन्मथाधिष्ण्यै पाटलायै तथा उदरम्

जल पूरितम् तथा कुम्भं शुक्ल अम्बर युग द्वयम्

कृत्वा तु काञ्चनीं गौरीं पञ्च रत्न समन्विताम्

लवणं वर्जयेत् माघे फाल्गुने च गुडं पुनः

रम्भायै वाम कुक्षिम् च विशोकायै नमः कटिम्

स्नापयेत् मधुना देवीं तथा एव इक्षु रसेण च

मतिम् अपि च नराणां यो ददाति प्रिय अर्थम् विबुध पति विमाने नायकः स्यात् अमोघः

अथ अन्याम् अपि वक्ष्यामि तृतीयां पाप नाशिनीम्

रसकल्याणिनीम् एताम् पुराकल्प विदः विदुः

लड्डुकान् श्वेत वर्णान् च संयावम् अथ पूरिकाः

भोजयित्वा अन्न पानेन मधुरेण विमत्सरः

सर्वत्र पञ्चगव्येन प्राशनं समुदाहृतम्

घृतम् आश्वयुजे तद्वत् ऊर्जे वर्ज्यं च माक्षिकम्

नेत्रे चन्द्रार्ध धारिन्यै तुष्ट्यै च वदनं पुनः

ललितायै नमो देव्याः पादौ गुल्फौ ततो ऽर्चयेत्
निषेव्यताम् इयं संवित् स्थीयताम् च मम अन्तिके

पीत पुष्पा तु वैश्या च शूद्रा तु कृष्ण पुष्पिका

ब्राह्मणी ब्रह्मसम्भूता ब्रह्मानन्द प्रदायिनी

कथयामि तव स्नेहात् अति गुह्यानि सर्वतः

शिव उवाच

ततो गत्वा वत्सर अन्ते स वलो जेष्यते त्वया

अथ प्रणम्य शक्रस् तम् समायातो मम अन्तिकम्

त्रैलोक्यविजया सिद्धा सिद्धिदा सिद्धिमूलिका

योगिनाम् किं सदा सेव्यम् कौलानां वर पुष्टि दम्

तर्पणे स्वीकृतौ मन्त्रः संविदः कृपया विभो

दुराचारो वलो मृत्युम् यथा यात्य् अचिरेण सः

महद्भिः परितो ज्ञानं सर्वं तत् अवशेषात्

यमानी द्वयम् मेथी च जीरक द्वयम् एव च

तं दृष्ट्वा पुण्डरिकाक्षं प्रणम्य दण्ड वत् भुवि

त्रैलोक्यविजया ज्ञानात् ज्ञानं न अस्ति महेश्वरि

वृत्तान्तम् एतज् जानामि वलस्य अस्य दुरात्मनः

सुराणाम् आर्ति नाशाय सर्व ईशाय नमो नमः

त्रिकटु त्रिफला शृङ्गी कुष्ठम् धन्याक सैन्धवम्

गुण अतीताय शुद्धाय परतो ऽपि पराय च

स्वर्ण आदि पात्रे पुरतः स्थापयित्वा ततः क्रमात्

श्वेत पुष्पा ब्राह्मणी सा क्षत्रिया रक्त पुष्पिका

न अन्यः ऽस्ति तस्माद् अस्माकम् ततः श्री मधुसूदनात्

सर्वात्मने नमस् ते ऽस्तु सर्व शक्ति युताय ते

अकथ्यम् एतत् चारु अङ्गे देव असुर नरेषु अपि

ततः पलायिताः सर्वे भय उद्विग्नाः दिवौकसः

शक्र उवाच

भविष्यम् एतद् विज्ञाय शक्रम् आहूय संनिधिम्

रक्ष नः च शक्रस्य तथा कर्तुं त्वम् अर्हसि

शटी तालीश पत्त्रम् च कट्फलं नागकेसरम्

आगत्य शुद्ध भावः ऽसौ प्रणम्य च कृताञ्जलिः

देवदेव महादेव महा कारुणिकैः प्रभो

जित्वा सुर गणान् सर्वान् इन्द्रो ऽभूत् स्वयम् एव सः

देव्य् उवाच

वलो नाम महान् आसीद् असुरो बलवान् पुरा

संस्तूयमानम् ऋषिभिः सिद्ध किंनर सेवितम्

ऊचुः प्राञ्जलयः च एते देवाः शक्र पुरोगमाः

अस्य एव वध्यः स वलो दुरात्मा असौ भविष्यति

मिश्रयित्वा चतुर्थ अंशम् समं मधु घृतम् तथा

श्वेत रक्त पीत कृष्ण पुष्प भेदात् चतुर्विधा

श्रुत्वा गोपय यत्नेन तद् एव आचर नित्यशः

शरणम् त्वाम् गताः सर्वे त्राहि नश् च एव नित्यशः

ज्ञानम् संवित् संविदा च श्यामा भङ्गा रसायना

तुष्टाव विविधैः स्तोत्रैर् भक्ति गद्गद भाषितैः

कथयामि तव प्रीत्या गुह्याद् गुह्यतरम् महत्

देवदेव महादेव सर्वज्ञ सर्व तत्त्व विद्

एतत् सर्वम् महेशाय निवेदय पुरंदर

त्वया एव वध्यो भविता स दुरात्मा न संशयः

अखण्ड आनन्द निलयम् अद्वैतं परमं पदम्

ब्रह्मणा न मया वा अपि न स वध्यः शिवेन वा

श्री शिवः उवाच

सर्वम् एतद् अशेषेण स अङ्ग उपाङ्गम् वदस्व मे

प्रसाद्यताम् च यत्नेन त्वया

स्तोत्र पाठैः बहुविधैस् तद् उद्भव निनादितैः

समाधिवरदा ज्ञाननाशिनी च एकविंशतिः

त्रैलोक्यविजया ज्ञानम् एतत् त्रैलोक्य दुर्लभम्

श्रुत्वा त्वया अपि गोप्तव्यम् यत्नेन पशु संकटे

नमस् त्रिमूर्तये तुभ्यम् सृष्टि स्थिति अन्त कारिणे

मनस् चाञ्चल्य हरणम् किं समाधि फल प्रदम्

वदस्व तद् अशेषेण यद्य् अहं तव वल्लभा

तस्मै तत् परमं ज्ञानम् दत्त्वा अवोचम् इदं वचः

सर्वज्ञाय सर्व लोक साक्षिणे ते नमो नमः

उभयोस् तु समम् कृत्वा सितां संमिश्रयेद् घृते

पुरंदरम् पुरोधाय मन्त्रयित्वा सु निश्चितम्

इत्य् एवम् उक्तः स मया प्राञ्जलिश् च इदम् अब्रवीत्

बल पुष्टि करम् सम्यक् योग सिद्धि करम् परम्

विधिना केन सेव्या इयम् को वा मन्त्रो विशोधने

ते अभिलषितम् सर्वम् स विधास्यति गम्यताम्

योगदा योगिनाम् सेव्या योग मार्ग प्रकाशिणी

भर्जितानि घृतेन एव चूर्णितानि शिला तले

गृहीत्वा चूर्णम् एतत् तु संविद् चूर्णम् तु तद् समम्
अश्नुते ह एव ज्येष्ठ ताम्

नित्या माहेन्द्रस्य

तस्य सर्वम् एव समानं पुरोरुच एव अन्याः

भरेष्व् इन्द्रम् इत्य् आग्रयणस्य

इन्द्रस्तुता यक्ष्यमाणो भवति

उरुं नो लोकम् अनुनेषि विद्वान् इति वैश्वदेवस्य

द्विता यो वृत्र हन्तमः इत्य् आश्विनस्य

इन्द्रं वयं महा धने इति मैत्रावरुणस्य

इमां ते धियम् इति सावित्रस्य

नित्या उक्थ्यस्य

नियुनक्ति ध्रुवस्य

नित्या मरुत्वतीयानाम्

यो वा ज्येष्ठबन्धुर् अपभूतः स्यात् स एतेन यज्ञ क्रतुना यजेत

स सूर आजनयन् ज्योतिः इन्द्रम् उत त्यद् आशु अश्वियम् इति शुक्रामन्थिनोः

स एष पञ्चदश इन्द्रस्तुद् इन्द्रिय कामस्य

तिष्ठा हरी कस्य वृषा सुते सचा इति ऐन्द्र वायवस्य

नित्या हारियोजनस्य
अथ हस्तौ प्रक्षाल्य कमण्डलुं मृद् पिण्डम् च संगृह्य तीर्थं गत्वा त्रिः पादौ प्रक्षालयते त्रिर् आत्मानं

अथ अपः ऽभिप्रपद्यते

पवित्रे कृत्वा अद्भिः मार्जयति

अप्सु निमज्ज्य उन्मज्ज्य

अथ आदित्यम् उपतिष्ठते

य उदगाद् इति

यद् अपां क्रूरं यद् अमेध्यं यद् अशान्तं तद् अपगच्छताद् इति

दुर्मित्रास् तस्मै भूयासुर् यो ऽस्मान् द्वेष्टि यं च वयं द्विष्म इति

हिरण्य शृङ्गम् वरुणं प्रपद्ये तीर्थं मे देहि याचितः

अथ अञ्जलिना अपः उपहन्ति

तन् न इन्द्रो वरुणो बृहस्पतिः सविता च पुनन्तु पुनर् पुनर् इति

पवमानः सुवर्जन इति

पूतः पञ्चभिर् ब्रह्मयज्ञैर् अथ उत्तरम् देवतास् तर्पयति

नमो ऽग्नये ऽप्सुमते नम इन्द्राय नमो वरुणाय नमो वारुण्यै नमो ऽद्भ्य इति

चित्रम्

अथ अपि उदाहरन्ति

एतेन अनुवाकेन मार्जयित्वा अन्तर् जल गतः ऽघमर्षणेन त्रीन् प्राणायामान् धारयित्वा उत्तीर्य वासः पीडयित्वा प्रक्षालित उपवातानि अ क्लिष्टानि वासांसि परिधाय अपः आचम्य दर्भेष्व् आसीनो दर्भान् धारयमाणः प्राच् मुखः सावित्रीं सहस्र कृत्वस् आवर्तयेत् शत कृत्वस् अपरिमित कृत्वस् वा दश अवरम्

सु मित्राः न आप ओषधयः सन्त्व् इति

आपो हि ष्ठा मयोभुव इति तिसृभिः

यन् मया भुक्तम् असाधूनां पापेभ्यश् च प्रतिग्रहः

पुनन्तु ब्रह्मणस्पतिर् ब्रह्म पूता पुनातु माम्

यद् उच्छिष्टम् अभोज्यं यद् वा दुश्चरितं मम

अथ अपः उपस्पृश्य त्रिः प्रदक्षिणम् उदकम् आवर्तयति

उद् उ त्यम्

यन् मे मनसा वाचा कर्मणा वा दुष्कृतं कृतम्

तच् चक्षुर् देव हितम्

तां दिशं निरुक्षति यस्याम् अस्य दिशि द्वेष्यो भवति

श्मशानम् आपो देवगृहं गोष्ठं यत्र च ब्राह्मणा अ प्रक्षाल्य पादौ तन् न प्रवेष्टव्यम् इति

उद् वयं तमसस् परि

सर्वं पुनन्तु माम् आपो ऽसतां च प्रतिग्रहं स्वाहा इति
इन्द्रस्य एव हरिभ्यां यज्ञेन देव रथेन आजिम् उज्जयति

यदि कामयेरन् होता एषाम् म्रियेत इति होतारं माध्यंदिने सवने ब्रूयुः प्रजापतेर् ऋग्भिर् जुहुधि इति

अध्वर्युः प्रथमो युज्यते

उभे बृहत् रथन्तरे भवतः

यदि कामयेरन् सर्व एव म्रियेरन्न् इति सर्व एव सर्वेषु सवनेषु जुहुयुः

इन्द्रस्य वा एतौ हरी यद् उभे बृहत् रथन्तरे

अथ उद्गाता

तस्य माध्यंदिनं सवनम् आयतनम्

तस्य तृतीयसवनम् आयतनम्

यज्ञो देव रथः

अदो बृहत्

इदं वै रथन्तरम्

एवमायतना वा ऋत्विजः

यदि कामयेरन् यजमान एषां म्रियेत इति यजमानं ब्रूयुः प्रजापतेर् ऋग्भिर् जुहुधि इति

यथायतनम् एव एनान् स्पृण्वते

तस्य प्रातस्सवनम् आयतनम्

अथ होता

यदि कामयेरन्न् उद्गाता एषाम् म्रियेत इति उद्गातारं तृतीयसवने ब्रूयुः प्रजापतेर् ऋग्भिर् जुहुधि इति
धृष्टद्युम्नात् धृष्टकेतुः ऋक्षः अभूत् अजमीढात्

हरिः उवाच

रतिनार ऋतेयोः च तस्य प्रतिरथः सुतः

पारः तु पृथुसेनस्य पारात् द्वीपः अभवत् नृपः

ऋक्षात् संवरणः जज्ञे कुरुः संवरणात् अभूत्

दिवोदासो द्वितीयो ऽस्य हि अहल्यायाम् शरद्वतः

जन्तुः तु सोमकात् जज्ञे पृषतः च अपरः महान्

शतानन्दो अभवत् पुत्रः तस्य सत्यधृतिः सतः

शकुन्तलायां संजज्ञे वितथो भरतात् अभूत्

सुदासः च्यवनात् जज्ञे सौदासः तस्य च आत्मजः

गर्गाद् अमन्युः पुत्रो वै शिनिः पुत्रो व्यजायत

शलः च शन्तनोर् भीष्मो गङ्गायां धार्मिको महान्

सत्यहितात् सुधन्वा अभूत् जह्नुः च एव सुधन्वनः

अजमीढात् नलिन्याम् च नीलो नाम नृपो ऽभवत्

वत्सजातिः च संजातेः रौद्राश्वः च तद् आत्मजः

दिवोदासात् मित्रयुः च मित्रयोः च्यवनः ऽभवत्

उग्रायुधात् च क्षेम्यौ अभूत् सुधीरः तु तद् आत्मजः

सुधनूः च जह्नुः च एव कुरोः सुताः

विजया वै रेणुमती पञ्चभ्यः तु सुताः क्रमात्

सुहोत्रो निरमित्रः च परीक्षित् अभिमन्यु जः

बृहत्कर्मा तस्य पुत्रः तस्य पुत्रो जयद्रथः

यवीनरो द्विमीढस्य धृतिमन्त् च यवीनरात्

बृहद्रथात् जरासंधः सहदेवः तद् आत्मजः

कण्वात् मेधातिथिः जज्ञे यतः काण्वायना द्विजाः

पृषतात् द्रुपदः जज्ञे धृष्टद्युम्नः ततस् ऽभवत्

भीमसेन उग्रसेनौ च श्रुतसेनो ऽपराजितः

धृतराष्ट्रं च पाण्डुं च तद् दास्याम् विदुरं तथा

बृहद्रथात् कुशाग्रः च कुशाग्रात् ऋषभः ऽभवत्

इति श्री गारुडे महापुराणे पूर्व खण्डे प्रथम अंश आख्ये आचार काण्डे चन्द्रवंशवर्णनं नाम चत्वारिंशदुत्तरशततमो ऽध्यायः

रुचिराश्वः सेनजितः पृथुसेनः तद् आत्मजः

जनमेजयो ऽस्य ततो भविष्यान् च नृपान् शृणु

वाह्लीकात् सोमदत्तः अभूत् भूरिः भूरिश्रवाः ततस्

प्रतिविन्ध्यः श्रुतसोमः श्रुतकीर्तिः तथा अर्जुनात्

धृतिमतः सत्यधृतिः दृढनेमिः तद् आत्मजः

नरस्य संकृतिः पुत्रो गर्गो वै संकृतेः सुतः

अयुतायूः तस्य पुत्रः तस्य च अक्रोधनः सुतः

उरुक्षयात् त्रय्यारुणिः व्यूहक्षत्रात् च मन्यु जात्

ऋतेयुः स्थण्डिलेयुः च कक्षेयुः च कृतेयुकः

व्यास उत्पादयामास धृतराष्ट्रतः

नृपस्य सृमरः पुत्रः सुकृतिः च पृथोः सुतः

यवीनरो बृहद्भानुः कम्पिल्लः सृञ्जयः तथा

वितथस्य सुतो मन्युः मन्योः च एव नरः स्मृतः

विभ्राजः सुकृतेः पुत्रो विभ्राजाद् अश्वहो ऽभवत्

जयद्रथात् विश्वजित् च सेनजित् च तद् आत्मजः

मन्यु पुत्रात् महावीर्यात् सुतः अभवत् उरुक्षयः

जनमेजयः पुरोः च अभूत् नमस्युः जनमेजयात्

सहदेवः तस्य पुत्रः सहदेवात् तु सोमकः

सहदेवात् च च सोमापिः सोमापेः श्रुतवन्त् सुतः

शत पुत्रम् दुर्योधन आद्यम् पाण्डोः पञ्च प्रजज्ञिरे

यौधेयी च हिडिम्बा च कौशी च एव सुभद्रिका

नीलात् शान्तिः अभूत् पुत्रः सुशान्तिः तस्य च आत्मजः

कृपः कृपी सत्यधृतेः उर्वश्याम् वीर्य हान्याः

जनमेजयः तथा अन्यः अभूत् जह्नोः तु सुरथो ऽभवत्

दृढनेमेः सुपार्श्वो ऽभूत् सुपार्श्वात् संनतिः तथा

प्रतीपो अभूत् दिलीपात् च देवापिः तु प्रतीपतः

ऋषभात् पुष्पवन्त् तस्मात् जज्ञे सत्यहितो नृपः

ऐनिलस्य तु दुष्यन्तो भरतः तस्य च आत्मजः

च्यवनात् कृतकः जज्ञे तथा उपरिचरः वसुः

शतानीकः श्रुतकर्मा द्रौपद्यां पञ्च वै क्रमात्

पुरञ्जयः सुधीरात् च तस्य पुत्रो विदूरथः

अर्कस्य च एव हर्यश्वो हर्यश्वात् मुकुलः ऽभवत्

जलेयुः संततेयुः च रौद्राश्वस्य सुता वराः

कृतः तु सन्नतेः पुत्रः कृतात् उग्रायुधः ऽभवत्

कृत्यां तस्मात् ब्रह्मदत्तः विष्वक्सेनः तद् आत्मजः
उपाकृतश् चेत् पशुः प्रपतेद् वायव्यां यवागूं निरुप्य अन्यम् तद् रूपम् तद् वर्णम् इति समानं

स्कन्ना द्यौः स्कन्ना पृथिवी स्कन्नं विश्वम् इदं जगत् विश्वे देवाः स्कन्नात् हविर् इत्य् अभिमन्त्र्य इह गावः प्रजायध्वम् इत्य् अन्यस्य पृषदाज्यस्य जुहुयात् पशु गवा चेत् स्रुवैर् हुत्वा आस्रावम् यात्य् अवदानम् अकर्म इति अन्यस्यां दृढतरायां श्रपयेयुः

मारुतं त्रयोदश कपालम् पुरोडाशं निर्वपेद् यस्य यमौ पुत्रौ जायेयातां गावो वा

ततो ऽग्नये शुचये

पृषदाज्यं चेत् स्कन्नं स्कन्ना द्यौर् इत्य् अभिमन्त्र्य

व्रातपतीम् अन्ततः क्षामवतीं परिवर्तयेद् यस्य अग्निषु अन्यं याजयेद् यो वा यजेत्

यद्य् अवदानं न विन्देत् तदा आज्यस्य अवद्येत्
कला अलिङ्गा च या तिष्ठेत् पञ्चमः तस्य वै मृतिः

दुन्दुभी रुधिरोद्गारी रक्ताक्षः क्रोधनो ऽक्षयः

द्वादश अहैः द्वयोर् मास नाम्नोः आदि अक्षरम् तथा

चित्रभानुः स्वर्भानुः च तारणः पार्थिवो व्ययः

ऊर्ध्व तिर्यञ्च् गतैः रेखैः षष् वह्नि क्रमम् आगतैः

नन्दनो विजयः च एव जयो मन्मथ दुर्मुखौ

हेमलम्बो विलम्बः च विकारः शर्वरी प्लवः

उभयोः संगमो यत्र तत्र मुक्तिः न संशयः

सुदर्शना लक्षिताः च पूजिताः सर्व काम दाः

शालग्रामो द्वारका च नैमिषं पुष्करं गया

निर्लक्षणा शुभा स्यात् च चक्र अङ्कित शिला अर्चनात्

एकादशो ऽनिरुद्धः स्यात् द्वादशः द्वादशात्मकः

राजा स आजा उदासा च पीडा मृत्युः तथा एव च

मृत्युञ्जयो गणो लक्ष्मी रोचन आद्यैः तु लेखितः

इति श्री गारुडे महापुराणे पूर्व खण्डे प्रथम अंश आख्ये आचार काण्डे ज्योतिःशास्त्रे निरूपणं नाम षट्षष्टितमो ऽध्यायः

सर्व पाप हराणि एव भुक्त मुक्ति प्रदानि वै

प्रभवो विभवः शुक्लः प्रमोदो ऽथ प्रजापतिः

त्रैलोक्य मोहनम् बीजं नृसिंहस्य तु पद्म गम्

पिङ्गलः काल सिद्धार्थौ रौद्रिः वै दुर्मतिः तथा

परिधावी प्रमादी च आनन्दो राक्षसो नलः

त्रि चक्रः असौ अच्युतः स्यात् चतुर् चक्रः चतुर्भुजः

आदौ सुदर्शनो मूर्तिः लक्ष्मी नारायणः परः

पुरुषोत्तमो महाकालः तीर्थानि एतानि शङ्कर

विष ग्रह मतिः हरैः

शालग्राम शिला यत्र देवो द्वारवती भवः

उदासा मृत्यु पीडाः च कुजः सोमसुतः क्रमात्

शुभकृत् शोभनः क्रोधी विश्वावसु पराभवौ

ईश्वरो बहुधान्यः च प्रमाथी विक्रमो विषुः

गुरु शुक्रौ च मन्दः च रवि चन्द्रौ यथा उदितम्

हरिः उवाच

कालं वक्ष्यामि संसिद्ध्यै रुद्र पञ्च स्वर उदयात्

पुरुषोत्तमः च अष्टमः स्यात् न व्यूहो दश आत्मकः

आ ई ऊ ऐ औ स्वरान् च लिखेत् पञ्च अग्नि कोष्ठके

कला तिथिः तथा वारो नक्षत्रं मासम् एव च

नाम उदयस्य पूर्वं च तथा भवति न अन्यथा

सर्वजित् सर्वधारी च विरोधी विकृतिः खरः

अत ऊर्ध्वम् अनन्तः स्यात् शक्रे रेक आदिकैः क्रमात्

वाराणसी प्रयागः च कुरुक्षेत्रं च सूकरम्

अशोभनाः शोभनाः च नाम्ना एव एते हि वत्सराः

पञ्च पञ्च अन्यत्र भानि चैत्र आद्यः उदयः तथा
पुनर् अपि इति यावक पथ्य योग अनन्तरम् च पुनः पान योगम् वक्ष्यामि किम् अर्थम् सकल भुवन हित कृतये समस्त संसार हित करणाय इदं वक्ष्यमाणं चूर्णं पथ्या आद्यम् उष्ण उदक समम् तप्त जलेन सह प्रथम यामे प्रथम प्रहर अन्तर् पीत्वा शुद्ध शरीरः भवेद् इति आगामि श्लोक सम्बन्धात्

शोधनाय चूर्णम् आह पथ्या इत्यादि

किं कृत्वा परिहत दोषः अमुना पयसा उष्ण उदकेन यावकं अलक्तं पीत्वा शुद्धो भवेत् इति अर्थः

विधि अन्तरम् आह पुनर् अपि इत्यादि

अमुना इत्यादि
पुनः पुनश् च स बली प्राहिणोत् पार्श्वतः खुरान्

गोविन्दम् अरविन्द अक्षम् हेषित उद्गार शीकरैः

जगाम रथ मुख्येन मनसस् तुल्य गामिना

न एके च अन्ये जनपदा हता अनेन दुरात्मना

दशनैर् मूल निर्मुक्तैः स फेनम् रुधिरं वमन्

देवतानां दिवि स्थानाम् जगतश् च जगत् पते

तस्य कृष्ण भुज उद्धूताः केशिनो दशना मुखात्

उत्तमश् च हय इन्द्राणाम् दानवो अ प्रतिमः युधि

यत्र आस्ते स हि दुष्ट आत्मा केशी तुरग दानवः

तत् अरण्यम् श्मशान आभम् नृणाम् अस्थिभिर् आवृतम्

अहं त्व् अनेन गोविन्द कर्मणा परितोषितः

स्वस्त्य् अस्तु भवतो लोके साधयाम्य् अहम् आशु गः

कृत्य शेषम् च ते कार्यं शक्तस् त्वम् असि माचिरम्

अभ्याशे वर्तते कालो भारतस्य आहव उदधेः

दुर्दमः काम चारी च केसरी निरवग्रहः

क्रन्दमाना जगन्नाथम् कृष्णं नाथम् उपाश्रिताः

उपसर्प्यो भवान् बालः पापश् च एष दुरासदः

कृष्ण तात न खल्व् एष सहसा ते हय अधमः

तं हतं केशिनं दृष्ट्वा गोपा गोप स्त्रियः च ताः

विपाटिताभ्याम् ओष्ठाभ्याम् कटाभ्यां विदलीकृतः

न एतस्य प्रमुखे स्थातुं कश्चिच् छक्तो जिजीविषुः

प्राग् एव च नरेन्द्रेण माथुरेण औग्रसेनिना

अतिप्रवृद्धो मत्तश् च दुष्ट अश्वः वन गोचरः

वलयो अभ्र तरंग आभाः सुस्रुवुः क्रोध जम् जलम्

पद्भ्याम् उभाभ्यां स हयः क्रोधेन आरुजते द्रुमान्

अपि देव समूहेषु किं पुनः पृथिवी तले

स फेनं वक्त्र जम् च एव ववर्ष रजसा आवृतम्

घ्नता पापम् इमं तात केशिनं हयम् आहवे

उत्पत्य च असकृत् पादैः शकृत् मूत्रम् समुत्सृजन्

अभितस् तन् महत् युद्धम् भविष्यति महीक्षिताम्

बाहुम् आभोगिनं कृत्वा मुखे क्रुद्धः समादधत्

खुर उद्धरण मुक्तेन मधुर क्षोद पाण्डुना

कंसे भूयः समेष्यामि शासिते साधयाम्य् अहम्

अहं युद्ध उत्सुकः तात तर्पितेन अन्तरात्मना

निरस्त हनुः आविष्टः शोणित अस्र आविल ईक्षणः

उत्कर्णो नष्ट चेताः तु स केशी बहु अचेष्टत

वैशंपायन उवाच

अक्षिणी विकृते चक्रे विसृते मुक्त बन्धने

त्वयि राज आसन स्थे हि राज श्रीम् वहति प्रभो

अ वध्यः सर्व सत्त्वानाम् प्रथमः पाप कर्मणाम्

स तं बाहुम् अ शक्तः वै खादितुं भोक्तुम् एव वा

स लम्ब केसर सटः कृष्णेन सह संगतः

स्विन्न आर्द्र लोमा श्रान्तस् तु निर्यत्न चरणः ऽभवत्

कृतं वृन्दावनं क्षेमं सेव्यं सर्व नृ पक्षिणाम्

हता नो बहवो गोपा गावो वत्साश् च वत्सलाः

इरिणं तत् वनम् सर्वं तेन सौदास कर्मणा

अहो तात कृतं कर्म हतो ऽयं लोक कण्टकः

केशिना सह युद्धाय मतिं चक्रे अरि सूदनः

स संसक्तस् तु कृष्णेन केशी तुरग सत्तमः

वेगेन वासुदेवस्य क्रोधाद् द्विगुण विक्रमः

स तु दूत वचः श्रुत्वा केशी क्लेश करः नृणाम्

मनुष्य बुद्धयः गोपाः कृष्णम् ऊचुर् हित एषिणः

तस्य उत्सिक्तस्य बलवान् कृष्णो ऽप्य् अमित विक्रमः

स फेनैर् गात्र निर्गीर्णैः प्रोक्षयामास सर्वतः

दैत्यः क्षिति चरः कृष्ण हय रूपम् समास्थितः

द्वि पाद पृष्ठ पुच्छ अर्धे श्रवण एक अक्षि नासिके

इदं नर हयम् युद्धम् द्रष्टुं स्वर्गाद् इह आगतः

केशिनस् तु तम् अभ्याशे दृष्ट्वा कृष्णम् अवस्थितम्

दन्तान् निर्दशमानस् तु केशी कृष्णम् उपाद्रवत्

केशवो नाम नाम्ना त्वं ख्यातो लोके भविष्यसि

कृष्णस्य अपि निमित्तानि शुभान्य् अङ्ग गतानि वै

यद् इदं दुष्करं कर्म कृतं केशि जिघांसया

उरश् च अस्य उरसा हन्तुम् इयेष बलवान् हयः

प्रभात अवनतः चन्द्रः श्रान्तो मेरुम् इव आश्रितः

मानुषं मांसम् अश्नानः क्रुद्धो दुष्ट पराक्रमः

अवकाशा विभज्यन्ते शक्र लोके महीक्षिताम्

निघ्नन् गा वै स गोपालाः गवां पिशित भोजनः

यत् त्वया पाटितो द्वैधं भुजेन आयत पर्वणा

दुर्दान्तो वाजि दैत्यः ऽसौ करोति कदनं महत्

रजसा स हयः कृष्णं चकार अरुण मूर्धजम्

प्रत्युज्जगाम गोविन्दस् तोयदः शशिनं यथा

तासां रुदित शब्देन गोपानां क्रन्दितेन च

केशी च अभ्युद्यत ग्रीवः प्रकाश दशन ईक्षणः
बाहुना कृत्त देहस्य केशिनो रूपम् आबभौ

त्वय्य् एव केवलं युक्तम् त्रिदिवे त्र्यम्बके ऽपि वा

ततः सव्यं दक्षिणं च मण्डलानि परिभ्रमन्

बभूवुर् मुदिताः सर्वे हत विघ्नाः हत क्लमाः

दत्त्वा अभयम् तु कृष्णो वै केशिनं सो ऽभिदुद्रुवे

वृद्धस् ताल इव अरण्ये गज इन्द्र दशन अङ्कितः

श्रियं त्यक्ष्यन्ति राजानस् त्वद् प्रभावात् न संशयः

प्रीतो ऽस्मि विष्णो देव ईश कृष्ण कृष्ण इति च असकृत्

पेतुः शरदि निस्तोयाः सित अभ्र अवयवाः इव

प्लुत वल्गित पादः तु तक्षमाणो धरां खुरैः

गोपानां तत् वचः श्रुत्वा वदतां मधुसूदनः

वृन्दावन गतः गोपान् बाधते स्म दुरासदः

अक्रूरो ऽपि यथा आज्ञप्तः कृष्ण दर्शन लालसः

त्रासनः पर सैन्यानाम् तुरगाणां महा बलः

आकम्पित सटः रौद्रः कंसस्य चरित अनुगः

एष कंसस्य सहजः प्राणस् तात बहिश्चरः

तं हत्वा केशिनं युद्धे कल्पयित्वा च भागशः

अदशद् बाहु विवरम् कृष्णस्य रुषितो हयः

कुर्वाणस्य वपुर् घोरम् केशिनो दुष्ट चेतसः

दामोदरं च श्रीमन्तम् यथास्थानं यथावयः

मदाच् चलित वृत्तेन नृ मांसानि अश्नता भृशम्

पशोर् इव महा घोरम् निहतस्य पिनाकिना

वक्त्रेण च अस्य घोरेण तीक्ष्ण दंष्ट्रा आयुधेन वै

अभ्यनन्दन् प्रियैर् वाक्यैः पूजयन्तः पुनः पुनः

नारदस्य वचः श्रुत्वा देव संगीत योगिनः

नृ लोकम् निर्नरं कृत्वा चर्तु कामः यथासुखम्

हेषमाणो जव उदग्रः गोविन्द अभिमुखः ययौ

पूर्वाभ्यां चरणाभ्यां वै कृष्णं वक्षस्य् अताडयत्

केशि वक्त्र विलग्नः तु कृष्ण बाहुः अशोभत

उग्रसेन सुते शान्ते पद स्थे त्वयि केशव

तेन दुष्ट प्रचारेण दूषितं तत् वनम् महत्

हस्त प्राप्तानि युद्धानि राज्ञां त्रिदिव गामिनाम्

एषो ऽस्य मृत्युर् अन्ताय विहितो विश्वयोनिना

कृतं तुरग दैत्येन सर्वान् गोपाञ् जिघांसता