tanuj437/sanskrit-pos-tagged-corpus huggingface dataset:
कुकूणे खदिर श्रेष्ठा निम्ब पत्त्र शृतम् घृतम्

सिन्धूत्थ कृष्णा अपामार्ग बीज आज्य स्तन्य माक्षिकम्

अथ अतस् वर्त्मरोगप्रतिषेधं व्याख्यास्यामः

कुर्यान् नेत्रे अति लिखिते मृदितं दधि मस्तुना

स्विन्नं प्रक्षालितं शुष्कं चूर्णितं पोटली कृतम्

सप्तला रस सिद्ध आज्यम् योज्यं च उभय शोधनम्

सिरा विमोक्षः स्निग्धस्य त्रिवृत् श्रेष्ठम् विरेचनम्

रुज् पक्ष्म वर्त्म सदन स्रंसनानि अति लेखनात्

न्यग्रोधादि कषायैः च स क्षीरैः सेचयेद् रुजि

विद्यात् सु लिखितम् वर्त्म लिखेद् भूयो विपर्यये

यव मात्रम् यव आकारम् तिर्यक् छित्त्वा आर्द्र वाससा

अपनेयम् असृक् तस्मिन्न् अल्पीभवति शोणिते

तस्माद् वमनम् एव अग्रे सर्व व्याधिषु पूजितम्

न स्रंसते चलति वा वर्त्म एवम् सर्वतस् ततः

ऊर्ध्व अधस् कर्णयोर् दत्त्वा पिण्डीं च यव सक्तुभिः

वमन अञ्जन नस्य आदि सर्वं च कफ जित् हितम्

शालि तण्डुल कल्केन लिप्तं तद्वत् परिष्कृतम्

निर्भुज्य वस्त्र अन्तरितम् वाम अङ्गुष्ठ अङ्गुलि घृतम्

पीत्वा धात्री वमेत् कृष्णा यष्टी सर्षप सैन्धवैः

मुस्ता द्वि रजनी कृष्णा कल्केन आलेपयेत् स्तनौ

उत्सृज्य द्वौ भ्रुवो ऽधस्ताद् भागौ भागं च पक्ष्मतः

लेखने भेदने च अयम् क्रमः सर्वत्र वर्त्मनि

यथास्वम् उक्तैः अनु च प्रक्षाल्य उष्णेन वारिणा

एरण्ड मूल कल्केन पुटपाके पचेत् ततः

ताम्रे दश अहम् परमं पक्ष्मशाते तद् अञ्जनम्

एला लशुन कतक शङ्ख ऊषण फणिज्जकैः

वमनं नावनं सर्पिः शृतं मधुर शीतलैः

धूपयेत् सर्षपैः स आज्यैः शुद्धां क्वाथं च पाययेत्

न अतिगाढ श्लथम् सूच्या निक्षिपेद् अथ योजयेत्

पिटिका व्रीहिवक्त्रेण भित्त्वा तु कठिन उन्नताः

शिशोस् तु लिखितं वर्त्म स्रुत असृक् वा अम्बुजन्मभिः

अभया पिप्पली द्राक्षा क्वाथेन एनाम् विरेचयेत्

समं नख निभम् शोफ कण्डू घर्ष आदि अपीडितम्

वमनं सर्व रोगेषु विशेषेण कुकूणके

दहेद् अशान्तौ निर्भुज्य वर्त्म दोष आश्रयाम् वलीम्

स सितम् योजयेत् स्निग्धं नस्य धूम अञ्जन आदि च

द्वितीये ऽहनि मुक्तस्य परिषेकं यथायथम्

पक्ष्म रोधे प्रवृद्धेषु शुद्ध देहस्य रोमसु

गैरिकेण व्रणं युञ्ज्यात् तीक्ष्णं नस्य अञ्जन आदि च

कफ उत्क्लिष्टे विलिखिते स क्षौद्रैः प्रतिसारणम्

ग्राहयेद् वा जलौकोभिः पयसा इक्षु रसेण वा

संदंशेन अधिकम् पक्ष्म हृत्वा तस्य आश्रयम् दहेत्

कुम्भीका वर्त्म लिखितं सैन्धव प्रतिसारितम्

क्षीर क्षौद्र घृत उपेतम् दग्धं वा लोह जम् रजः

घृतेन सिक्तम् अभ्यक्तं बध्नीयान् मधु सर्पिषा

संचूर्ण्य पुष्पकासीसं भावयेत् सुरस रसैः

बद्ध्वा ललाटे पट्टं च तत्र सीवन सूत्रकम्

वर्तिः कुकूण पोथक्योः सुरा पिष्टैः स कट्फलैः

फेनेन तोयराशेर् वा पिचुना प्रमृजन्न् असृक्

मधु सर्पिस् कवलिकाम् न च अस्मिन् बन्धम् आचरेत्

सूक्ष्मैः सैन्धव कासीस मनोह्वा कण तार्क्ष्यजैः

कर्तव्यं लगणे अपि एतत् अशान्तौ अग्निना दहेत्

धात्री अश्मन्तक जम्बु उत्थ पत्त्र क्वाथेन सेचयेत्

भिन्नस्य क्षार वह्निभ्याम् सु छिन्नस्य अर्बुदस्य च

पित्त अस्र उत्क्लिष्टयोः स्वादुस्कन्ध सिद्धेन सर्पिषा

बहिः कोष्ण अम्बु तप्तेन स्वेदितं वर्त्म वाससा

चूर्णो वचायाः स क्षौद्रः मदनं मधुक अन्वितम्

सूचि अग्रेण अग्निवर्णेन दाहो बाह्य अलज्याः पुनः

पटोल मुस्ता मृद्वीका गुडूची त्रिफला उद्भवम्

लिखेत् तेन एव पत्त्रैर् वा शाक शेफालिका आदि जैः

इति ह स्म आहुः आत्रेय आदयः महा ऋषयः

कुर्यात् चतुर्थे नस्य आदीन् मुञ्चेद् एव अहनि पञ्चमे

केवलेन अपि वा सेकं मस्तुना जाङ्गल आशिनः

निवाते अधिष्ठितस्य आप्तैः शुद्धस्य उत्तान शायिनः
प्रजापतेः पुनर् होमः प्रजापतिः इति स्मृतः

वप्र द्वय आवृताम् वेदिं वितस्ति उच्छ्राय संमिताम्

भास्करस्य ईश्वरम् विद्यात् उमाम् च शशिनः तथा

इह एव फल दम् पुंसाम् एतत् न अमुत्र शोभनम्

सुमित्रिया न आप ओषधय इति होमयेत्

दानानि अन्यानि मे शान्तिः भूमि दानात् भवतु इह

त्रिमेखलं च एक वक्त्रम् अरत्निः विस्तरेण तु

घृत धाराम् तया सम्यक् अग्नेः उपरि पातयेत्

गृहस्य उत्तरपूर्वेण मण्डपं कारयेत् बुधः

तथा षोडश हस्तः स्यात् मण्डपः च चतुर् मुखः

तथा यमस्य च अयम् गौः इति होमः प्रकीर्तितः

चतुर् अङ्गुल विस्तारा मेखला तद्वत् उच्छ्रिता

हिरण्यगर्भ गर्भः त्वम् हेम बीजम् विभावसोः

अवश्यानि वशी कुर्यात् सर्व शत्रु बलानि अपि

पितॄणां वल्लभं साक्षात् भुक्ति मुक्ति फल प्रदम्

कपिले सर्व देवानाम् पूजनीया असि रोहिणी

शाक्तं शाक्रं च सौम्यं च कौष्माण्डं शान्तिम् एव च

होतव्या मुक्तकेशैः तु ध्यायद्भिः अशिवम् रिपौ

साम ध्वनि शरीरः त्वम् वाहनं परमेष्ठिनः

महावैश्वानरं साम ज्येष्ठसाम च वाचयेत्

रुद्र आयतन भूमौ वा चतुरस्रम् उदङ्मुखम्

वसोः धारा विधानम् च लक्षहोमे विशिष्यते

सर्व पाप विशुद्ध आत्मा पदम् इन्द्रस्य गच्छति

पुण्यः त्वम् शङ्ख पुण्यानां मङ्गलानां च मङ्गलम्

यस्मात् त्वम् सर्व यज्ञानाम् अङ्गत्वेन व्यवस्थितः

वश्यकर्मणि बिल्वानां पद्मानां च एव धर्म विद्

दक्षिणाभिः प्रयत्नेन न बहून् अल्प वित्तवान्

ततः शुक्ल अम्बर धरः शुक्ल गन्ध अनुलेपनः

श्येन अभिचार मन्त्रेण क्षुरं समभिमन्त्र्य च

सर्व औषधैः सर्व गन्धैः स्नापितो द्विज पुंगवैः

अमित्राणि अपि मित्राणि होमः अयम् पाप नाशनः

चित्रौदनं च केतुभ्यः सर्व भक्ष्यैः अथ अर्चयेत्

कार्यौ अयुतहोमे तु न प्रसज्येत विस्तरे

सर्व काम आप्तये यस्मात् लक्षहोमम् विदुः बुधाः

आकृष्णैः इति च सूर्याय होमः कार्यो द्विजन्मना

द्वादश अह मखः तद्वत् नव ग्रह मखः स्मृतः

यः पठेत् शृणुयात् वा अपि ग्रह यज्ञ त्रयम् नरः

पश्चिमेन शनिं विद्यात् राहुम् पश्चिमदक्षिणे

ब्रह्महत्या सहस्राणि भ्रूणहत्या अर्बुदानि च

प्रजापतिः च सर्पाः च ब्रह्मा प्रत्यधिदेवताः

द्वि अङ्गुल अभ्युच्छ्रिता कार्या प्रथमा मेखला बुधैः

दश हस्तम् अथ अष्टौ वा हस्तान् कुर्यात् विधानात्

स्नानं सर्व औषधैः कृत्वा शुक्ल पुष्प अम्बरः गृही

प्रतिरूपं रिपोः कृत्वा क्षुरेण परिकर्तयेत्

तस्मिन् आवाहयेत् देवान् पूर्ववत् पुष्प तण्डुलैः

आयान्तु यजमानस्य दुरित क्षय कारकाः

सूत उवाच

आवाहयेत् व्याहृतिभिः तथा एव अश्वि कुमारकौ

औदुम्बरीं तथा आर्द्राम् च ऋज्वीं कोटर वर्जिताम्

ग्रह वर्णानि देयानि वासांसि कुसुमानि च

कीर्तिः लक्ष्मी धृतिः मेधा पुष्टिः श्रद्धा क्रिया मतिः

प्रादेश मात्राः अशिफा अशाखा अपलाशिनीः

आदित्य अभिमुखाः सर्वाः साधि प्रत्यधिदेवताः

प्रथमः अयुतहोमः स्यात् लक्षहोमः ततस् परम्

रक्तं धुरंधरं दद्यात् भौमाय च ककुद्मिनम्

एते त्वा अभिषिञ्चन्तु सर्व काम अर्थ सिद्धये

वृत्तं वा उच्चाटने कुण्डं तथा च वश्यकर्मणि

अर्कः पलाश खदिरौ अपामार्गः अथ पिप्पलः

कोटिहोमेन नश्यन्ति यथावत् शिव भाषितम्

दुर्मित्रियास् तस्मै सन्तु तथा हुं फट् इति इति च

त्रि अङ्गुल अभ्युच्छ्रिता तद्वत् द्वितीया परिकीर्तिता

स्वेन स्वेन एव मन्त्रेण होतव्याः समिधः पृथक्

अनेन विधिना यः तु ग्रहपूजां समाचरेत्

आपो हि स्योनैः इति स्वामिनः तथा

अङ्गुल उच्छ्रय संयुक्तम् वप्र द्वयम् अथ उपरि

देव दानव गन्धर्वाः यक्ष राक्षस पन्नगाः

पञ्चभिः सप्त वा अपि होमः कार्यः अत्र पूर्ववत्

समिधो वाम हस्तेन श्येन अस्थि बल संयुताः

संस्थापनाय देवानां वप्र त्रय समावृतम्

ग्रहान् ग्रह अधिदेवान् च स्थाप्य होमं समारभेत्

इन्द्रम् इन्द्राय जुहुयात् ततस्

ज्येष्ठम् आस तथा शान्तिं छन्दोगः पश्चिमे जपेत्

ग्रहयज्ञ त्रयम् कुर्याद् यस् मानवः
देवतानां ततः स्थाप्या विंशतिः द्वादश अधिका

विष्णोः इदम् विष्णुः इति तम् ईशैः इति

ग्रहयज्ञ विधान अन्ते सदा एव अभिचरन् पुनर्

नव वायस रक्त आढ्य पात्र त्रय समन्विताः

अष्टमूर्तेः अधिष्ठानम् अतस् शान्तिं प्रयच्छ मे

अन्यथा फल दम् पुंसां न काम्यं जायते क्वचित्

उत्तमं वरुणम् इति अपां मन्त्रः प्रकीर्तितः

अश्वमेध फलम् प्राहुः लक्षहोमम् सुर उत्तमाः

अथर्ववेदिनं तद्वत् उत्तरे स्थापयेत् बुधः

होतव्यं च घृत अभ्यक्तम् चरु भक्ष आदिकम् पुनः

सहस्र शीर्षा पुरुष इति विष्णोः उदाहृतः

शय्या मम अपि अ शून्या अस्तु दत्ता जन्मनि जन्मनि

ग्रहा गावो नरेन्द्राः च ब्राह्मणाः च विशेषतः

केतोः वै चित्रगुप्तं च सर्वेषाम् अधिदेवताः

यथा बाण प्रहाराणाम् कवचं भवति वारणम्

होमं समारभेत् सर्पिस् यव व्रीहि तिल आदिना

गरुत्मन्त् अधिकः तत्र संपूज्यः श्रियम् इच्छता

चतुरस्रा समन्तात् च त्रिभिः वप्रैः तु संयुता

अग्नि प्रणयनम् कृत्वा तस्याम् आवाहयेत् सुरान्

सर्वान् कामान् अवाप्नोति प्रेत्य स्वर्गे महीयते

संस्मरेत् रक्तम् आदित्यम् अङ्गारक समन्वितम्

दध्योदनं च जीवाय शक्राय च घृतौदनम्

सूक्ष्म वस्त्राणि देयानि शुक्ला गावः स काञ्चनाः

आप्यायस्व इति सोमाय मन्त्रेण जुहुयात् पुनर्

तस्मात् न दक्षिणा हीनम् कर्तव्यं भूतिम् इच्छता

द्वि अङ्गुलः च इति विस्तारः पूर्वयोः एव शस्यते

मध्ये तु भास्करं विद्यात् लोहितम् दक्षिणेन तु

वैशम्पायन उवाच

वप्र प्रमाणम् पूर्व उक्तम् वेदीनां च तथा उच्छ्रयः

पुण्ये अहनि विप्र कथिते कृत्वा ब्राह्मण वाचनम्

तस्मात् शान्तिकम् एव अत्र कर्तव्यं भूतिम् इच्छता

शान्ति अर्थम् सर्व लोकानाम् नव ग्रह मखः स्मृतः

श्री कामः शान्ति कामः वा ग्रहयज्ञं समारभेत्

स विष्णोः पदम् आप्नोति पुनरावृत्ति दुर्लभम्

वितस्ति मात्रा योनिः स्यात् षष् सप्त अङ्गुल विस्तृता

अष्टौ तु होमकाः कार्या वेद वेदाङ्ग वेदिनः

एकम् अपि अर्चयेत् भक्त्या ब्राह्मणं वेदपारगम्

बृहस्पते रथेन इति गुरोः मतः

धूप आमोदः अत्र

अग्ने विवस्वत् उषसे इति सोमसुताय वै

यथा रत्नेषु सर्वेषु सर्वे देवाः प्रतिष्ठिताः

शान्तिसूक्तं च सौरं च तथा शाकुनकं शुभम्

यस्मात् तस्मात् सु सम्पूर्णम् शान्तिकुण्डं विधीयते

बाहु मात्राम् स्रुचं कृत्वा ततः स्तम्भ द्वय उपरि

उदक् मुखाः प्राच् मुखाः वा कुर्युः ब्राह्मण पुंगवाः

ग्रह शान्तिम् प्रवक्ष्यामि पुराण श्रुति चोदिताम्

अन्न हीनः दहेत् राष्ट्रम् मन्त्र हीनः तु ऋत्विजः

स कामः यः तु इमम् कुर्यात् लक्षहोमम् यथाविधि

कथितः अयुतहोमः अयम् लक्षहोमम् अतस् शृणु

राहुः केतुः इति प्रोक्ता ग्रहा लोक हित आवहाः

एताः त्वा अभिषिञ्चन्तु धर्मपत्न्यः समागताः

योनि वक्त्र द्वय उपेतम् तत् अपि आहुः त्रिमेखलम्

एष ब्रह्मा य ऋत्विग्भ्य इति ब्रह्मनि उदाहृतः

प्राञ्च् उत्तरम् समासाद्य प्रदेशं मण्डपस्य तु

यस्मात् तस्मात् श्रिये मे स्यात् इह लोके परत्र च

स तं कामम् अवाप्नोति पदम् आनन्त्यम् अश्नुते

श्वेत अश्वम् दैत्यगुरवे कृष्णां गाम् अर्कसूनवे

निर्विघ्न अर्थम् मुनि श्रेष्ठैः तथा उद्वेग अद्भुतेषु च

पीत वस्त्र युगम् यस्मात् वासुदेवस्य वल्लभम्

यतः सर्वान् अवाप्नोति कुर्वन् कामान् विधानात्

उषा अपूर्व्या इति अश्विनोः मन्त्रः उच्यते

न च अत्र स्थापनं कार्यं न च कुम्भ अभिषेचनम्

वो राजा इति रुद्रस्य बलि होमम् समाचरेत्

गर्तस्य उत्तर पूर्वेण वितस्ति द्वय विस्तृताम्

ब्रह्माणं च गुरोः विद्यात् शुक्रस्य अपि शचीपतिम्

विष्कम्भ अर्ध उच्छ्रितम् प्रोक्तं स्थण्डिलं विश्वकर्मणा

मन्त्रैः दश आहुतीः हुत्वा होमं व्याहृतिभिः ततस्

स्नाने दाने च मन्त्राः स्युः ते एव मुनि सत्तमैः

देव पत्न्यः द्रुमा नागा दैत्याः च अप्सरसाम् गणाः

गवाम् अङ्गेषु तिष्ठन्ति भुवनानि चतुर्दश

पलाश समिधः शस्ता मधु गोरोचना अन्विताः
विवाह उत्सव यज्ञेषु प्रतिष्ठा आदिषु कर्मसु

लक्षहोमे भवेत् कुण्डम् योनि वक्त्रम् त्रि मेखलम्

यं यं प्रार्थयते कामं स वै भवति पुष्कलः

सूर्याय कपिलां धेनुं शङ्खं दद्यात् तथा इन्दवे

शनैश्चराय कृसराम् अजा मांसम् च राहवे

अथ अभिषेक मन्त्रेण वाद्य मङ्गल गीतकैः

एवम् आवाहयेत् एतान् अमरान् मुनि सत्तमैः

नव ग्रह मखम् कृत्वा ततः काम्यं समाचरेत्

तद्वत् च दश च अष्ट च लक्षहोमे तु ऋत्विजः

तद्वत् दैव उपघातानाम् शान्तिः भवति वारणम्

लाङ्गल आद्य आयुध आदीनि तस्मात् शान्तिम् प्रयच्छ मे

मेखला उपरि सर्वत्र अश्वत्थ दल संनिभम्

लक्षहोमः तु कर्तव्यो यथावित्तं भवेत् बहु

कर्ण अङ्गुलि पवित्राणि कण्ठ सूत्राणि शक्तिमान्

निष्कामः कुरुते यः तु स परं ब्रह्म गच्छति

मान हीन अधिकम् कुण्डम् अनेक भय दम् भवेत्

स मन्त्रेण एव दातव्याः सर्वाः सर्वत्र दक्षिणाः

द्वि अङ्गुलः हि उच्छ्रितः वप्रः प्रथमः स उदाहृतः

यः तु पीडा करः नित्यम् अल्प वित्तस्य वा ग्रहः

न तस्य ग्रहपीडा स्यात् न च बन्धु जन क्षयः

तथा रत्नानि यच्छन्तु रत्न दानेन मे सुराः

प्राञ्च् उदञ्च् प्लवनम् तत् च चतुरस्रं समन्ततः

यजमानः स पत्नीकः ऋत्विजः सु समाहितान्

स्कन्दम् अङ्गारकस्य अपि बुधस्य च तथा हरिम्

सर्व शास्त्राणि अनुक्रम्य संक्षिप्य ग्रन्थ विस्तरम्

द्वि हस्त विस्तृतम् तद्वत् चतुर् हस्त आयतम् पुनः

स्थापयेत् अव्रणम् कुम्भं वरुणं तत्र विन्यसेत्

पश्चिमोत्तरतः केतुं स्थापयेत् शुक्ल तण्डुलैः

दश अङ्गुल उच्छ्रिता भित्तिः स्थण्डिले स्यात् तथा उपरि

गज ओष्ठ सदृशा तद्वत् आयता छिद्र संयुता

ऋषयो मुनयो गावो देवमातर एव च

कालस्य ब्रह्म मन्त्रः प्रशस्यते

सरितः सागराः शैलाः तीर्थानि जलदा नदाः

यजमानस्य कर्तव्यं चतुर्भिः स्नपनं द्विजैः

तृतीयः कोटिहोमः तु सर्व काम फल प्रदः

सुराः त्वा अभिषिञ्चन्तु ब्रह्म विष्णु महेश्वराः

सम्पूर्णया दक्षिणया यस्मात् एकः अपि तुष्यति

अ व्यङ्ग अवयवैः ब्रह्मन् हेम स्रग्दाम भूषितैः

रात्रिसूक्तं च रौद्रं च पावमानं सु मङ्गलम्

अयुतेन आहुतीनाम् च नव ग्रह मखः स्मृतः

चन्दन अगुरुणा तद्वत् कुङ्कुमेन अभिषिञ्चिताः

य इदं शृणुयात् नित्यम् श्रावयेत् वा अपि मानवः

आदित्यः चन्द्रमाः भौमो बुधो जीवः सितः अर्कजः

शोभनं कारयेत् कुण्डम् यथावत् लक्षण अन्वितम्

कुण्ड मण्डप वेदीनाम् विशेषः अयम् निबोध मे

अग्निं दूतं वृणीमह इति वह्नेः उदाहृतः

सुपर्णम् अथ वैराजम् आग्नेयम् रुद्रसंहिताम्

सर्व पाप हरा नित्यम् अतस् शान्तिं प्रयच्छ मे

पूर्वतो बह्वृचः शान्तिं पठन् आस्ते हि उदङ्मुखः

पञ्चरत्न समायुक्तम् पञ्चभङ्ग समन्वितम्

उच्छ्राय विस्तराभ्याम् च तृतीया चतुर् अङ्गुला

समिधः कल्पयेत् प्राज्ञः सर्व कर्मसु सर्वदा

एतत् सर्वेषु कुण्डेषु योनि लक्षणम् उच्यते

नव ग्रह मखे विप्राश् चत्वारो वेद वेदिनः

त्रि अङ्गुलस्य च विस्तारः सर्वेषां कथ्यते बुधैः

ग्रह तारा बलम् लब्ध्वा कृत्वा ब्राह्मण वाचनम्

एवं द्वादश विप्राः स्युः वस्त्र माल्य अनुलेपनैः

चन्द्र अर्क वाहनः नित्यम् अतस् शान्तिं प्रयच्छ मे

सदा एव अयुतहोमः अयम् नव ग्रह मखे स्थितः

न कुर्यात् दक्षिणा हीनम् वित्त शाठ्येन मानवः

कूर्म पृष्ठ उन्नता मध्ये पार्श्वयोः च अङ्गुल उच्छ्रिता

चूत पल्लव संछन्नम् फल वस्त्र युग अन्वितम्

पूर्ववत् कुम्भम् आमन्त्र्य तद्वत् होमम् समाचरेत्

पूर्ववत् पूजयेत् भक्त्या वस्त्र आभरण भूषणैः

यस्मात् त्वम् पृथिवी सर्वा धेनुः केशव संनिभा

औषधानि च रत्नानि कालस्य अवयवाः च ये

एकैकस्य अष्टक शतम् अष्टविंशतिः एव वा

चित्रगुप्तस्य च अज्ञातम् इति मन्त्र विदः विदुः

पाठयेत् दक्षिण द्वारि यजुर्वेदिनम् उत्तमम्

इति कथितम् इदानीम् उत्सव आनन्द हेतोः सकल कलुष हारी देवयज्ञ अभिषेकः

होतव्या मधु सर्पिर्भ्याम् दध्ना च एव समन्विताः
आयसं राहवे दद्यात् केतुभ्यः छागम् उत्तमम्

न वा अपि अल्प धनः कुर्यात् लक्षहोमम् नरः क्वचित्

दक्षिणाभिः प्रयत्नेन पूजयेत् गत विस्मयः

अस्मात् शतगुणः प्रोक्तः कोटिहोमः स्वयम्भुवा

सर्वेषाम् अथवा गावो दातव्या हेम भूषिताः

विनायकं तथा दुर्गां वायुः आकाशम् एव च

यावत् कल्प शतानि अष्ट अथ मोक्षम् अवाप्नुयात्

ब्रह्मणा सहितः शेषो दिक्पालाः त्वा अवन्तु ते

अन्न दानम् यथाशक्त्या कर्तव्यं भूतिम् इच्छता

सुवर्णम् अथवा दद्यात् गुरुः वा येन तुष्यति

नमः अस्तु सर्पेभ्य इति सर्पाणां मन्त्र उच्यते

विद्वेषणं तथा कुर्वन् एतत् एव समाचरेत्

रत्न काञ्चन वस्त्र ओघैः धूप माल्य अनुलेपनैः

आखण्डलः अग्निः भगवन्त् यमः वै निरृतिः तथा

नव ग्रह मखात् सर्वम् लक्षहोमे दश उत्तरम्

घृत कुम्भ वसोः धाराम् पातयेत् अनल उपरि

अनन्त पुण्य फल दम् अतः शान्तिं प्रयच्छ मे

देवानाम् अपि सर्वेषाम् उपांशु परम अर्थ विद्

होमयेत् मधु सर्पिर्भ्याम् बिल्वानि कमलानि च

पूर्व द्वारे च संस्थाप्य बह्वृचं वेदपारगम्

सर्वे समुद्राः सरितः सरांसि च नदाः तथा

विष्णुः त्वम् अश्व रूपेण यस्मात् अमृत सम्भवः

द्वि मेखलम् कोण मुखम् हस्त मात्रम् च सर्वशः

एवं सम्पूजयेत् भक्त्या वित्त शाठ्येन वर्जितः

क्राणा शिशुः महीनाम् च वायोः मन्त्रः प्रकीर्तितः

परिपठति य इत्थं यः शृणोति प्रसङ्गात् अभिभवति स शत्रून् आयुस् आरोग्य युक्तः

इन्द्राय इन्दो मरुत्वत इति शक्रस्य शस्यते

वैशम्पायनम् आसीनम् अपृच्छत् शौनकः पुरा

तस्मात् अयुतहोमस्य विधानं पूर्वम् आचरेत्

तं च यत्नेन सम्पूज्य शेषान् अपि अर्चयेत् बुधः

कया नः चित्रः राहोः उदाहृतः

मृदम् आनीय विप्र इन्द्रैः सर्व ओषधि जल अन्विताम्

हुत्वा च तान् चरून् सम्यक् ततस् होमं समाचरेत्

अशेष यज्ञ फलदम् निःशेष अघ विनाशनम्

संस्थापनाय देवानां चतुरस्राम् उदञ्च् मुखाम्

न पीडा तत्र बालानां न रोगो न च बन्धनम्

पौष्टिकं च महाराज्यम् उत्तरेण अपि _

यस्माद् अ शून्यम् शयनं केशवस्य च सर्वदा

विष पाप हरः नित्यम् अतस् शान्तिं प्रयच्छ मे

अग्निः मूर्धा दिवो मन्त्र इति भौमाय कीर्तयेत्

उत्तरेण गुरुं विद्यात् बुधम् पूर्वोत्तरेण तु

शोभनं स्थापयेत् प्राज्ञः फल पुष्प समन्वितम्

मन्द राहू तथा कृष्णौ धूम्रं केतु गणम् विदुः

विनायकस्य च अनूनम् इति मन्त्रो बुधैः स्मृतः

अन्न हीनः कृतो यस्मात् दुर्भिक्ष फल दः भवेत्

तस्य तावत् विधिम् वक्ष्ये पुराण श्रुति भाषितम्

श्रावयेत् सूक्तम् आग्नेयम् वैष्णवं रौद्रम् ऐन्दवम्

भ्रष्ट राज्यः तथा राज्यं श्री कामः श्रियम् आप्नुयात्

कृत्वा यत् फलम् आप्नोति कौटिहोमात् तत् अश्नुते

गङ्गा आद्याः सरितः सर्वाः समुद्रान् च सरांसि च

पूर्ववत् ग्रह देवानाम् आवाहन विसर्जने

सहस्राणि दश एव उक्तम् सर्वदा एव स्वयम्भुवा

कण्ठ सूत्रैः सकनकैर् विप्रान् समभिपूजयेत्

वेदी च कोटिहोमे स्यात् वितस्तीनाम् चतुष्टयम्

शनैश्चरस्य तु यमं राहोः कालं तथा एव च

तीर्थदेव मया यस्मात् अतस् शान्तिं प्रयच्छ मे

शनैश्चराय इति पुनः शं नो देवि इति होमयेत्

कोटिहोमे चतुर् हस्तम् चतुरस्रं तु सर्वतः

मन्त्रवन्तः च कर्तव्याः चरवः प्रतिदैवतम्

बुद्धिः लज्जा वपुः शान्तिः तुष्टिः क्रान्तिः च मातरः

प्रागुत्तरेण तस्मात् च दधि अक्षत विभूषितम्

तस्य च उत्तरपूर्वेण वितस्ति त्रय संस्थितम्

वृद्धि आयुः पुष्टि कामः वा तथा एव अभिचरन् पुनर्
कला षट्कम् हि अघोरस्य विज्ञेयं भैरवं हर

ॐ बलप्रमथिन्यै नमः

ॐ हां रत्यै नमः

तत्त्व न्यासम् च मुद्राया दर्शनं च

न्यासं कृत्वा मण्डले वै पूजयेत् च महेश्वरम्

ॐ हां रौद्र्यै नमः

ॐ हां वायवे प्राण अधिपतये नमः

ॐ हां हीं हौं शिवाय नमः

ॐ हः अस्त्राय नमः

ॐ हां कर्णिकायै नमः

आवाहनं स्थापनं सन्निधानं च शङ्कर

वामदेव कलाः ज्ञेयाः त्रयः दश वृषध्वज

ॐ हां नन्दिने नमः

ॐ हां इन्द्राय सुर अधिपतये नमः

ॐ हां तृष्णायै नमः

पाद्यम् आचमनम् हि अर्घ्यम् पुष्पाणि अभ्यङ्ग दानकम्

तत उद्वर्तनं स्नानं सु गन्धम् च अनुलेपनम्

पाद्य अर्घ्य आचमनम् गन्धं ताम्बूलं गीत वादनम्

ॐ हां वैराग्याय नमः

ॐ हां शिव आसन देवताः आगच्छत इति

ॐ हां मरीच्यै नमः

ॐ हां महाकालाय नमः

शङ्कर उवाच

ॐ हां ईशानाय सर्व विद्या अधिपतये नमः

ॐ हूं शिखायै नमः

ॐ हां कृष्णायै नमः

ॐ हां बोधायै नमः

ॐ हां भ्रामण्यै नमः

ॐ हां धूलिचण्डेश्वराय नमः

आदौ स्नात्वा तथा आचम्य हि आसने च उपविश्य च

ॐ हां गणपतये नमः

ॐ हां वृद्ध्यै नमः

ॐ हां यमाय प्रेत अधिपतये नमः

ॐ हां मनोन्मन्यै नमः

ॐ हां अधर्माय नमः

ॐ हां सर्वभूतदमन्यै नमः

ॐ सद्योजाताय नमः

ॐ हां कलविकरण्यै नमः

ॐ हां ऋद्ध्यै नमः

ॐ हां प्रतिष्ठायै नमः

ॐ हां वामदेवाय नमः

ॐ हां अनन्ताय नाग अधिपतये नमः

ॐ हां धर्माय नमः

ॐ हां अस्त्राय नम इति

ॐ हौं नेत्रत्रयाय नमः

ॐ हां विद्या अधिपतये नमः

ॐ हां अनन्ताय नमः

अनेन आवाहयेत् रुद्रैः देवता आसनस्य याः

ॐ हां क्रियायै नमः

ॐ हां काल्यै नमः

ॐ हां आधार शक्तये नमः

माहेश्वरीं च मे पूजां वद शङ्ख गदा धरैः

रूपं ध्यानं जपं च अथ एक वत् भावः एव च

ॐ हां लक्ष्म्यै नमः

ॐ हां गुरुभ्यो नमः

ॐ हां पद्माय नमः

ॐ हां अनैश्वर्याय नमः

ॐ हां अधस् छन्दाय नमः

ॐ हां मण्डल त्रितयाय नमः

सत्यस्य अष्टौ कला ज्ञेयाः पूज्याः पूर्व आदिषु स्थिताः

ॐ हां निरृतये रक्षस् अधिपतये नमः

ॐ हां जनन्यै नमः

ॐ हां मोहिन्यै नमः

ॐ हां प्रभायै नमः

यां ज्ञात्वा मानवाः सिद्धिं गच्छन्ति परमेश्वर

ॐ काल्यै नमः

हरिः उवाच

ॐ हां रक्षायै नमः

ॐ हां ब्रह्मणे वास्तु अधिपतये नमः

ॐ हां ईशानाय नमः

ॐ हां अज्ञानाय नमः

ॐ हां ज्येष्ठायै नमः

ॐ हां समित्यै नमः

ॐ हां ज्ञानाय नमः

ॐ रात्र्यै नमः

ॐ हां कामायै नमः

ॐ हां कन्यायै नमः

ॐ हां सिद्ध्यै नमः

ॐ हां ब्रह्मणे सर्व लोक अधिपतये नमः

ॐ हां स्वधायै नमः

ॐ हां अग्नये तेजस् अधिपतये नमः

ॐ हां वरुणाय जल अधिपतये नमः

ॐ हां लक्ष्म्यै नमः

ॐ हां ऐश्वर्याय नमः

ॐ हां ज्वालायै नमः

ॐ हां क्षरायै नमः

ॐ हां शान्त्यै नमः

माहेशी कथिता पूजा रुद्र पाप विनाशिनी

एते द्वारे प्रपूज्या वै स्नान गन्ध आदिभिः हरैः

ॐ हां सोमाय नेत्र अधिपतये नमः

वस्त्र अलंकार भोगान् च हि अङ्गन्यासम् च धूपकम्

ॐ हां गङ्गायै नमः
सः उपरिष्टात् साम अध्याहितम् तपति

तम् एतत् अत्र अदृंहन्

तेभ्यः श्रियम् प्रायच्छत्

किम् ततस् स्यात् इति

स देवान् अब्रवीत् उद् मा गायत इति

ततस् एतत् अर्वाङ् तपति

अथ यत् यथा आगीतम् तत् अनुगीतम्

सा एषा देवानाम् श्रीः

तस्मात् आहुः मधु पुत्रः इति

तेभ्यः श्रियम् प्रायच्छत्

असौ जगती

तानि वै एतानि त्रीणि साम्नः उद्गीतम् अनुगीतम् आगीतम्

श्रियम् वः प्रयच्छेयम् माम् इह दृंहेत इति

तथा इति

तम् एतत् अत्र अदृंहन्

ततस् एतत् तिर्यङ् तपति

सा एषा गन्धर्व अप्सरसाम् श्रीः

तेभ्यः श्रियम् प्रायच्छत्

स न तिर्यङ् अतपत्

तत् यथा इदम् वयम् आगाय उद्गायामः एतत् उद्गीतम्

सः ऋषीन् अब्रवीत् अनु मा गायत इति

सः अध्रुवः इव आसीत्

मत् अधि अभूत् मत् अधि अभूत् इति

तम् अन्वगायन्

किम् ततस् स्यात् इति

एतानि हि एव त्रीणि साम्नः

अथ यत् किम् च इति साम्नः तत् आगीतम्

सा एषा ऋषीणाम् श्रीः

तम् आगायन्

ततस् एतत् ऊर्ध्वः तपति

तम् एतत् अत्र अदृंहन्

तथा इति

तस्य एतत् तृचः

तस्मात् उत स्त्रियः मधु न अश्नन्ति पुत्राणाम् इदम् व्रतम् चरामः इति वदन्तीः

स न अर्वाङ् अतपत्
करोति वेदनां तीव्रां दृष्टिं च स्थगयेत् पुनः

शलाकया अवकृष्टः ऽपि पुनर् ऊर्ध्वम् प्रपद्यते

सप्त अहम् न आचरेत् स्नेह पीत वत् च अत्र यन्त्रणा

सान्त्वयन्न् आतुरं च अनु नेत्रं स्तन्येन सेचयेत्

मन्थ उक्ताम् च क्रियां कुर्याद् वेधे रूढे ऽञ्जनं मृदु

राजीमती दृङ् निचिता शालि शूक आभ राजीभिः

कल्किताः स घृताः दूर्वा यव गैरिक सारिवाः

इति ह स्म आहुः आत्रेय आदयः महा ऋषयः

विध्येत् सु जातम् निष्प्रेक्ष्यं लिङ्गनाशं कफ उद्भवम्

स्वां नासां प्रेक्षमाणस्य निष्कम्पं मूर्ध्नि धारिते

लोध्र सैन्धव मृद्वीका मधुकैः छागलम् पयः

पयस्या सारिवा पत्त्र मञ्जिष्ठा मधुयष्टीभिः

विषम छिन्न दग्ध आभा स रुज् छिन्न अंशुका स्मृता

मुख आलेपे प्रयोक्तव्या रुजा राग उपशान्तये

अहितैर् वेध दोषात् च यथास्वं तान् उपाचरेत्

अजा क्षीर युतैः लेपः सुख उष्णः शर्म कृत् परम्

अथ साधारणे काले शुद्ध संभोजित आत्मनः

आढकी मूल मरिच हरिताल रसाञ्जनैः

शक्तितो लङ्घयेत् सेको रुजि कोष्णेन सर्पिषा

स सर्षपाः तिलाः तद्वत् मातुलुङ्ग रस आप्लुताः

पिण्ड अञ्जनम् हितम् अनातपशुष्कम् अक्ष्णि विद्धे प्रसाद जननम् बल कृत् च दृष्टेः

सिरां तथा अनुपशमे स्निग्ध स्विन्नस्य मोक्षयेत्

स्रोतोज विद्रुम शिला अम्बुधि फेन तीक्ष्णैः अस्य एव तुल्यम् उदितं गुण कल्पनाभिः

स्थिरे दोषे चले वा अति स्वेदयेद् अक्षि बाह्यतः

देशे प्रकाशे पूर्वाह्णे भिषग् जानु उच्च पीठ गः

विलेपीं वा त्रि अहात् च अस्य क्वाथैर् मुक्त्वा अक्षि सेचयेत्

उच्छिङ्घनात् च अपहरेत् दृष्टि मण्डल गम् कफम्

तर्जनी मध्यमा अङ्गुष्ठैः शलाकां निश्चलं धृताम्

जाती शिरीष धव मेष विषाणी पुष्प वैडूर्य मौक्तिक फलम् पयसा सु पिष्टम्

विद्धाद् अन्येन पार्श्वेन तम् उत्तानं द्वयोर् व्यधे

अङ्गुष्ठ मृदिते नेत्रे दृष्टौ दृष्ट्वा उत्प्लुतम् मलम्

सव्यं दक्षिण हस्तेन नेत्रं सव्येन च इतरत्

स व्योष आमलकम् वाट्यम् अश्नीयात् स घृतम् द्रवम्

यन्त्रितस्य उपविष्टस्य स्विन्न अक्षस्य मुख अनिलैः

दैवच्छिद्रं नयेत् पार्श्वाद् ऊर्ध्वम् आमन्थयन् इव

छत्त्र आभा न एक वर्णा च छत्त्रकी नाम नीलिका

दृष्टिः कांस्य सम छाया चन्द्रकी चन्द्रक आकृतिः

पद्मकादि प्रतीवापम् सर्व कर्मसु शस्यते

आवर्तकी आदिभिः षड्भिर् विवर्जितम् उपद्रवैः

अ बाधमानः शनकैर् नासां प्रति नुदन् ततस्

अधोमुख स्थितिम् स्नानं दन्त धावन भक्षणम्

विद्धे ऽक्ष्णि स गुडा वर्तिर् योज्या दिव्य अम्बु पेषिता

सो ऽसंजातो हि विषमो दधि मस्तु निभः तनुः

अथ दृष्टेषु रूपेषु शलाकाम् आहरेत् शनैस्

निवाते शयने अभ्यक्त शिरस् पादम् हिते रतम्

कृष्णाद् अर्ध अङ्गुलम् मुक्त्वा तथा अर्ध अर्धम् अपाङ्गतः

मधुक उत्पल कुष्ठैः वा द्राक्षा लाक्षा सिता अन्वितैः

तत्र आवर्त चला दृष्टिः आवर्तकी अरुण असिता

न विध्येद् असिरार्हाणां न तृष् पीनस कासिनाम्

तस्य अन्य दोष अभिभवात् भवति आनील ता गदः
रुजन् मृणन् प्रमृणन् प्रेहि शत्रून्

प्रियम् ते नाम सहुरे गृणीमसि

उग्रम् ते पाजः ननु आ रुरुध्रे

विद्म तम् उत्सम् यतस् आबभूथ

हत्वाय शत्रून् वि भजस्व वेदः

अ कृत्त रुच् त्वया युजा वयम् द्युमन्तम् घोषम् विजयाय कृण्मसि

क्रत्वा नः मन्यो सह मेदी एधि महा धनस्य पुरु हूत संसृजि

आभूत्या सहजाः वज्र सायक सहः बिभर्षि सह भूतः उत्तरम्

विशम् विशम् युद्धाय सम् शिशाधि

अग्निः इव मन्यो त्विषितः सहस्व

विजेष कृत् इन्द्रः इव अनवब्रवः अस्माकम् मन्यो अधिपाः भव इह

ओजः मिमानः वि मृधः नुदस्व

सेनानीः नः सहुरे हूतः एधि

भियः दधानाः हृदयेषु शत्रवः पराजितासः अप नि लयन्ताम्

एकः बहूनाम् असि मन्यो ईडिता

सहस्व मन्यो अभिमातिम् अस्मै

संसृष्टम् धनम् उभयम् समाकृतम् अस्मभ्यम् धत्ताम् वरुणः च मन्युः

त्वया मन्यो स रथम् आरुजन्तः हर्षमाणाः हृषितासः मरुत्वन् तिग्म इषवः आयुधा संशिशानाः उप प्र यन्तु नरः अग्नि रूपाः