tanuj437/sanskrit-pos-tagged-corpus huggingface dataset:
सर्वस्य औपयिकानि यानि कतिचित् क्षेत्राणि तत्र अशनिः सर्वान् औपयिकेषु दग्ध सिकता अरण्येषु अपां वृष्टयः

कस्य अ निमेष नयने विदिते दिवौकस् लोकात् ऋते जगति ते अपि वै गृहीत्वा

संत्यज्य पान आचमन उचितानि तोय अन्तराणि अस्य सिसेविषोस् त्वाम्

तद् वैदग्ध्यं समुचित पयस् तोय तत्त्वम् विवेक्तुं संलापास् ते स च मृदु पदन्यास हृद्यः विलासः

सत् वृत्तयः सत् असत् अर्थ विवेकिनः ये ते पश्य कीदृशम् अमुं समुदाहरन्ति

साधु उत्पात घन ओघैः साधु सु ध्या ध्येयं धरायाम् इदं को ऽन्यः कर्तुम् अलं ते एव घटते कर्म ईदृशम् दुष्करम्

त्वद् मूले पुरुषैः आयुषम् गतम् इदं देहेन संशुष्यता क्षोदीयांसम् अपि क्षणं परम् अतः शक्तिः कुतः प्राणितुम्

संतोषः किम् अशक्त ता किम् अथवा तस्मिन्न् अ सम्भावना लोभो वा अयम् उत अनवस्थितिः इयं प्रद्वेष एव अथवा

आस्तां तावद् बक यदि तथा किंचिद् श्लथ अंसः तूष्णीम् एव आसितुम् अपि सखे त्वं कथं मे न हंसः

तां भवानीं

इत्थं प्रार्थित दान दुर्व्यसनिनः न औदार्य रेखा उज्ज्वलाः जाताः नैपुण दुस्तरेषु निकष स्थानेषु चिन्तामणेः

कीटमणे दिनम् अधुना तरणि कर अन्तरित चारु सित किरणम्

किं जातो ऽसि चतुष्पथे घनतर छायः ऽसि किं छायया संनद्धः फलितो ऽसि किं फल भरैः पूर्णो ऽसि किं संनतः

श्रीर् विशृङ्खल खला अभिसारिका वर्त्मभिर् घन तमस् मलीमसैः

तमस्य् आक्रान्त आशे कियद् अपि हि तेजो ऽवयविनः स्व शक्त्या भान्त्य् एते दिवसकृति सति एव न पुनः

अन्तर् सार मुखेन धिग् अहो ते मारुतेन अमुना पश्य अत्यन्त चलेन सद्म महताम् आकाशम् आरोपिता

करभ क्रोष्टुं वाञ्छस्य् अहो श्रवण ज्वरः शरणम् अथवा अनृजुः दीर्घा ते एव शिरोधरा

तृणमणेर् मनुजस्य च तत्त्वतः किम् उभयोर् विपुल आशय ता उच्यते

मृत्योर् आस्यम् इव आततम् धनुर् इदं च आशीविष आभाः शराः शिक्षा सा अपि जित अर्जुन प्रभृतिका सर्वत्र निम्ना गतिः

शब्द मात्रम् अपि सोढुम् अक्षमा भूषणस्य गुणिनः समुत्थितम्

यस्मिन्न् उत्थाप्यमाने जन नयन पथिना उपद्रवः तावद् आस्तां केन उपायेन साध्यो वपुषि कलुष ता दोषः एष त्वया एव

किम् इयता द्विपदस्य हनुमतो जलनिधि क्रमणे विवदामहे

मुद्रितं त्व् अधम चेष्टितम् त्वया तद् मुख अम्बु कणिकाः प्रतीच्छता

लब्धायां तृषि गोमृगस्य विहगस्य अन्यस्य वा कस्यचिद् वृष्ट्या स्याद् भवदीयया उपकृतिः इत्य् आस्तां दवीयस्य् अदः

संरक्षितुं कृषिम् अकारि कृषीवलेन पश्य आत्मनः प्रतिकृतिस् तृण पूरुषः ऽयम्

पुंसः शक्तिर् इयत्य् असौ तु फलेद् अद्य अथवा श्वो ऽथवा काले क्वाप्य् अथवा कदाचिद् अथवा न त्व् एव वेधाः प्रभुः

दिश् व्यापिनि शब्द गुणे शङ्खः सम्भावना भूमिः

ग्रस्तः स कौस्तुभ मणि इन्द्र सपत्न रत्न निर्यत्न गुम्फनक वैकटिक ईर्ष्यया अन्तर्

माने न इच्छति वारयत्य् उपशमे क्ष्माम् आलिखन्त्यां ह्रियां स्वातन्त्र्ये परिवृत्य तिष्ठति करौ व्याधूय धैर्यं गते

अमी ये दृश्यन्ते ननु सुभग रूपाः स फल ता भवत्य् एषां यस्य क्षणम् उपगतानां विषय ताम्

आ स्त्री शिशु प्रथित एष पिपासितेभ्यः संरक्ष्यते ऽम्बुधिर् अ पेय तया एव दूरात्

पथि निपतितां शून्ये दृष्ट्वा निरावरणानां नव दधि घटीम् गर्व उन्नद्धः समुद्धुर कंधरः

काञ्चन आभरणम् अश्मना समं यत् त्वया एवम् अधिरोप्यते तुलाम्

व्यालास् ते ऽपि दधत्य् अमी सत् असतोः मूढा मणीन् मूर्धभिर् न औचित्यात् गुण शलिनाम् क्वचिद् अपि भ्रंशो अस्ति अलम् चिन्तया

एतावत् तु व्यथयति तराम् लोक बाह्यैः तमोभिस् तस्मिन्न् एव प्रकृति महति व्योम्नि लब्धो ऽवकाशः

जिह्रेषि जलैर् जनस्य जघन्य कारी औपयिकैः पयोधे

को ऽयं भ्रान्ति प्रकारः तव पवन पदं लोक पाद आहतीनाम् तेजस्वि व्रात सेव्ये नभसि नयसि यत् पांसु पूरम् प्रतिष्ठाम्

आस्ते अत्र एव सरस्य् अहो बत कियान् संतोष पक्ष ग्रहः हंसस्य अस्य मनाङ् न धावति मनः श्री धाम्नि पद्मे क्वचित्
कुर्वन्ति ये दिवस जन्म महा उत्सवेषु सिन्दूर पाटल मुखाः इव दिश् पुरंध्रीः

रे दन्दशूक यद् अयोग्यम् अपि ईश्वरः त्वां नयति नूपुर धाम् सत्यम्

पततु वारिणि यातु दिगन्तरं विशतु वह्निम् अथ व्रजतु क्षितिम्

रविर् असाव् इयता अस्य गुणेषु का सकल लोक चमत्कृतिषु क्षतिः

अङ्गुलि अग्र लघु क्रिया प्रविलयिणि आदीयमाने शनैः कुत्र उड्डीय गतः मम इति अनुदिनं निद्राति न अन्तर् शुचा

पान्थ स्त्री गृहम् इष्ट लाभ कथनात् लब्ध अन्वयेन अमुना सम्प्रति एतत् अनर्गलं बलिभुजा मायाविना भुज्यते

चिर आसीनम् तस्मिंश् च फलम् अपि दैवात् परिणतं विपाके तूलो ऽन्तः सपदि मरुता सो ऽप्य् अपहृतः

सर्व प्रजा हित कृते पुरुषोत्तमस्य वासे समस्त विबुध प्रथित इष्ट सिद्धौ

अर्थेभ्यो विषय उपभोग विरसैः न अकारि यैर् आदरस् ते तिष्ठन्ति मनस्विनः सुरसरित् तीरे मनोहारिणि

भेकेन क्वणता स रोष परुषम् यत् कृष्णसर्प आनने दातुं गण्ड चपेटम् उज्झित _ हस्तः समुल्लासितः

उदात्त स्वच्छन्द आक्रमण हृत विश्वस्य तमसः परिस्पन्दं द्रष्टुं मुखम् अपि च किं सोढम् अमुना

यथा पल्लव पुष्पाः ते यथा पुष्प फल ऋद्धयः

तनु तृण अग्र धृतेन हृतश् चिरं क इव तेन न मौक्तिक शङ्कया

मौलौ सत् मणयः गृहं गिरि गुहा त्यागि त्वम् आत्म त्वचः निर्यत्न उपनतः च एव वृत्तिर् अनिलैर् एकत्र चर्या ईदृशा

यथा फल ऋद्धि सु आरोहाः हा मातः क्व अगमन् द्रुमाः

आबद्ध कृत्रिम सटा जटिल अंस भित्तिः आरोपितो मृगपतेः पदवीं यदि श्वा

लोकश् च अयम् अनिष्ट दर्शन कृतात् दृश् वैशसात् मोचितो युक्तं काष्ठिक यद् असि ताम् आम्र आलिम् आकालिकीम्

रक्षितुं वद किम् आत्म गौरवम् संचिताः खदिर कण्टकास् त्वया

मूलं चेद् शुचि पङ्कज श्रुतिः इयं कस्माद् गुणा यद्य् अमी किं छिद्राणि मृणाल भवतस् तत्त्वं न मन्यामहे

नन्व् एवम् एव सु मणे यावदायुस् त्वं मे जगत् प्रसहने ऽत्र कथा शरीरम्

आ जन्मनः कुशलम् अण्व् अपि रे कु जन्मन् पांसो त्वया यदि कृतं वद तत् त्वम् एव

अवक्तव्ये पाते जन नयन नाथस्य शशिनः कृतं स्नेहस्य अन्त उचितम् उदधि मुख्यैः ननु जडैः

तत् स्वस्त्य् अस्तु विवृद्धिम् एहि महतीम् अद्य अपि का नस् त्वरा कल्याणिन् फलिता असि ताल विटपिन् पुत्रेषु पौत्रेषु वा

एवं चेत् स रस स्वभाव महिमा जाड्यं किम् एतादृशं यद्य् एषा च निसर्गतः सरस ता किं ग्रन्थिमत् ता ईदृशा

एतत् फलं यद् अयम् अध्वग शाप दग्धः स्तब्धः खलः फलति वर्ष शतेन तालः

निःसाराः सुतरां लघु प्रकृतयः योग्या न कार्ये क्वचिद् शुष्यन्तः ऽद्य जरत् तृण आदि अवयवाः प्राप्ताः स्वतन्त्रेण ये

दन्त अन्त कुन्त मुख संतत पात घात संताडित उन्नत गिरिः गज एव वेत्ति

दूरे कस्यचिद् एष को ऽप्य् अ कृत धीः न एव अस्य वेत्त्य् अन्तरं मानी को ऽपि न याचते मृगयते को ऽप्य् अल्पम् अल्प आशयः

छाया अर्थी कः पशुर् अपि भवति जरत् वीरुधाम् प्रणयी

आस्तां खल्व् अनुरूपया सफलया पुष्प श्रिया दुर्विधे सम्बन्धो अननुरूपया अपि न कृतः किं चन्दनस्य त्वया

चिन्तामणे भुवि न केनचिद् ईश्वरेण मूर्ध्ना धृतो ऽहम् इति मा स्म सखे विषीदः

नन्व् आश्रय स्थितिः इयं तव कालकूट केन उत्तर उत्तर विशिष्ट पद उपदिष्टा

फलित घन विटप विघटित पटु दिनकर महसि लसति कल्पतरौ

विशालं शाल्मल्या नयन सुभगम् वीक्ष्य कुसुमं शुकस्य आसीत् बुद्धिः फलम् अपि भवेद् अस्य सदृशम्

इत्थं निश्चितवान् असि भ्रमर हे यद् वारणो अद्य अपि अन्तर् शून्य करः इति भ्रातः क एष ग्रहः

आहूतेषु विहङ्गमेषु मशको पुरो वार्यते वा वसन् तृणमणिः धत्ते मणीनां रुचम्

प्राग् अर्णवस्य हृदये वृष लक्ष्मणः ऽथ कण्ठे ऽधुना वससि वाचि पुनः खलानाम्

अस्ति एव तान् पश्यति चेद् अनार्या त्रस्ता इव लक्ष्मीर् न पदं विधत्ते

अ स्थान उद्योग दुःखम् जहिहि न हि नभः पङ्गु संचार योग्यम् स्व आयासाय एव साधो तव शलभ जव अभ्यास दुर्वासना इयम्

जनैर् महा तया नीतो यो न पूर्वैर् न च अपरः
वाता वान्तु कदम्ब रेणु शबलाः नृत्यन्तु सर्पद्विषः स उत्साहाः नव तोय भार गुरवः मुञ्चन्तु नादं घनाः

अभ्युद्धरेत् तद् अपि विश्वम् इति ईदृशा इयम् केन अपि दिक् प्रकटिता पुरुष उत्तमेन

कथं कमल नालस्य मा भूवन् भङ्गुरा गुणाः

हे सत् वृक्षैः सहस्व सम्प्रति सखे शाखा शिखा कर्षण क्षोभ आमोटन भञ्जनानि जनतः स्वैर् एव दुश्चेष्टितैः

सुप्तो अद्य अपि न बुध्यते तद् इतरांस् तावत् प्रतीक्षामहे वेलाम् इत्य् उदरंप्रिया मधुलिहः सोढुं क्षणं न क्षमाः

चन्द्रेण एव तरंग भङ्गि मुखरम् संवर्ध्यमान अम्भसः दद्युर् जीवितम् एव किं गिरि सरित् स्रोतांसि यद्य् अम्बुधेः

स्तब्धस्य निष्क्रिय तया अस्त _ ऽस्य नूनम् अश्नन्ति गो मृग गणाः पुर एव सस्यम्

अहो स्त्रीणां क्रौर्यं हत रजनि धिक् त्वाम् अति शठे वृथक् प्रक्रान्ता इयम् तिमिर कवर विश्लथ धृतिः

सो ऽपूर्वः रसना विपर्यय विधिः तत् कर्णयोश् चापलं दृष्टिः सा मद विस्मृत स्व पर दिश् किं भूयसा उक्तेन वा

वृत्त एव स घटो ऽन्धकूप यस् त्वद् प्रसादम् अपि नेतुम् अक्षमः

चौरा इव अति मृदवः महतां कवीनाम् अर्थ अन्तराणि अपि हठाद् वितरन्ति शब्दाः

न अस्ति एव हि त्वद् अधिरोपण पुण्य बीज सौभाग्य योग्यम् इह कस्यचिद् उत्तमाङ्गम्
अथ अध्वर्यो शंसावोम् इति स्तोत्रियाय अनुरूपाय प्रगाथाय उक्थ मुखाय परिधानीयाया इति पञ्च कृत्वस् आह्वयन्ते

तस्य पञ्च दिशः

अन्तरिक्ष लोकः माध्यंदिनं सवनम्

पाङ्क्तो यज्ञः

सर्वे ऽनुवषट्कुर्वन्ति

सर्व ऐन्द्राणि त्रैष्टुभानि शंसन्ति

तद् यन् मद्वतीभिर् यजन्ति सर्वे सुतवतीभिः पीतवतीभिर् अभिरूपाभिर् यजन्ति

तद् यत् समवतीभिः परिदधत्य् अन्तो वै पर्यासो ऽन्त उदर्कः

पञ्च पदा पङ्क्तिः

अन्तेन एव अन्तम् परिदधति

यद् यज्ञे ऽभिरूपं तत् समृद्धम्

ऐन्द्रं हि त्रैष्टुभं माध्यंदिनं सवनम्

स्विष्टकृत्वा अनुवषट्कारः

न इद् स्विष्टकृत अन्तरयाम इति

स एतैः पञ्चभिर् उक्थैर् एताः पञ्च दिश आप्नोत्य् एताः पञ्च दिश आप्नोति

सर्वे समवतीभिः परिदधति
अतिरिक्तेन एव अतिरिक्तम् आप्नोति

प्र एव जनयति

तेन एव सर्वेषाम् अङ्गानाम् अवत्तं भवति

तृतीये अन्तर कोशे उष्णीषेण आवेष्टितम् भवति

वि ते भिनद्मि तकरिम् इति

सम् एव एनम् कल्पयति

अतिरिक्तं वा एतत्

अथ उ अतिरिक्त एव अतिरिक्तम् दधाति

यो वै पशूनां भूमा यद् अतिरिक्तं तद् विष्णोश् शिपिविष्टम्

यावान् एव पशुस् तस्य अवद्यति

अष्टापदी वा एषा

पश्चाद् अपानः

एतावान् वै पशुः

पशुम् एव आप्नोति

इन्द्रम् एव दिग्भ्य आवर्तयति

अन्तरा श्रोणी निघ्नन्ति

नमो महिम्न उत चक्षुषे त इति

अष्टापृडम् एतत्

यन् न अवद्येत् पशोर् आलब्धस्य न अवद्येत् आर्तिम् आर्छेत्

गर्भो यस् ते यज्ञिय इति

एवम् एव हि पशुर् लोम चर्म मांसम् अस्थि मज्जा

सर्वम् एव एनम् स वीर्यम् स योनिम् स तनूम् ऋद्ध्यै संभरति

यज्ञियम् एव एनम् करोति

आत्मा नवमः

देवताभ्य एव एनान् निवेदयति

यदा अष्टापदी अभूद् इति

स्रुवेण आहवनीये जुहुयात्

धाता रातिस् सविता इदम् जुषन्ताम् इति

अ छम्बट्कारम्

पात्रम् उपदधाति

योनिर् यस् ते हिरण्यय इति

पुरस्ताद् वै नाभ्याः प्राणः

अनयोर् एव एनम् प्रतिष्ठापयति

पुरु दस्म वत् इति

पश्चाद् अन्यत्

प्रायश्चित्त्यै

अ स्कन्दाय

पशुश्रपण उपवपति

मही द्यौः पृथिवी च न इति

प्रथयत्य् एव

हिरण्ययम् एव एनम् करोति

एक पादम् द्वि पादम् इति

अतिरिक्तं शिपिविष्टम्

अनुबुध्येत

तद् विष्णवे शिपिविष्टाय जुहोति

पशोर् आप्त्यै

अष्टापृडं हिरण्यं दक्षिणा

अङ्गान्य् अह्रुता यस्य तं देवास् समचीक्ﾱपन्न् इति
तत् षट् सम्पद्यन्ते

शुल्क हृतः ऽस्मै प्रजा भवन्ति दिग्भ्यो ऽस्मै शुल्को ह्रियते य एवं वेद

यो ह वा एतस्मात् साम्न इयाद् दुश्चर्मा वा स्यात् पापी वा एनम् कीर्तिर् अभिवदेत्

यज्ञ इति द्वे अक्षरे गिरा इति द्वे इति द्वे

स तनूनि एव एतत् सामानि कुर्वन्ति

सामन्न् एव एतत् यज्ञं प्रतिष्ठापयन्ति

स इदं सर्वं प्रातपत्

ते ऽब्रुवन् सर्वं वा अयम् इदं प्रधक्ष्यति

स ह्य् अन्तः

तूष्णींशंस एव एतत् आग्निमारुते विमुच्यते

अग्निर् वैश्वानरः प्रजा अभ्युदतिष्ठत्

तनूर् वा एषा साम्नाम्

वयो यज्ञा वो अग्नय इति प्रस्तौत्य् गिरा च दक्षसे वयम् अमृतं इति प्रतिहरति

तस्य देवाः प्रदाहाद् अबिभयुः

अनुष्टुभि वा एतस्यै सत्यै दिशः शुल्कम् अहरन्

तुरीयं वा एतत् साम्नः

गायत्री वा एषा वयो भूत्वा उदेति दिवम् अपतत्
अथ यथा गार्हपत्यस् तथा अस्मिन् लोके प्रजया च पशुभिश् च प्रतितिष्ठति

तद् एनं देव लोकः प्रत्यागच्छति

ते अत्र मासे शरीरं च असुः च संगच्छाते

तस्य उपादीप्तस्य धूम एव शरीरं धुनोति

तस्यै वपाम् उत्खिद्य शीर्ष्णि परिव्ययन्ति

स तथा एव चिकीर्षेद् यथा एनम् आहवनीयः प्रथमो गच्छेत्

अथ यथा अन्वाहार्यपचनः तद् एनं पितृ लोकः प्रत्यागच्छति

धूमाद् वै रात्रिम् अप्येति रात्रिया अहर् अह्नो अपोच्छन्ती पक्षम् अपोच्छन्ती पक्षात् आपूर्यमाणपक्षम् आपूर्यमाणपक्षान् मासम्

ताम् प्रोक्ष्य त्रिस् अपसली पर्याणाय्य कूटेन हन्यात्

तं ह ऋतूनाम् एको यः कूट हस्तः रश्मिना प्रत्यवेत्य पृच्छति को ऽसि पुरुष इति

हस्तयोर् हृदये हृदयं बाह्वोर् बाहू

संस्तीर्य उपादीपयन्ति

प्रदक्षिणं ह एके पर्याणयन्ति
यस्य अन्ववाय जः विष्णुर् हरिर् वृष्णि कुल प्रभुः

वननित्यो वनेयुश् च पुत्रिकाश् च दश स्त्रियः

वर्षकेतोस् तु दायादो विभुर् नाम प्रजेश्वरः

तौण्डिकेरा इति ख्यातास् तालजङ्घास् तथा एव च

तथा एव अभयदस्य आसीत् सुधन्वा च महीपतिः

योगाद् योगेश्वरस्य अग्रे प्रादुर्भवति मायया

मतिनार सुताः च आसन् त्रयः परम धार्मिकाः

शकुन्तलायां भरतो यस्य नाम्ना स्थ भारताः

यज्ञैर् दानैस् तपोभिर् वा विक्रमेण श्रुतेन वा

अङ्ग पुत्रः महान् आसीद् राज इन्द्रः दधिवाहनः

रुद्रायां जनयामास सोमं पुत्रं यशस्विनम्

ततः पीतां महात्मानो गङ्गां दृष्ट्वा महा ऋषयः

परीक्षिच् च महा बाहुः प्रवरश् च अरिमेजयः

ऋक्षं सा जनयामास धूम वर्णम् सुदर्शनम्

बलिर् मानुष योनौ तु स राजा काञ्चनेषुधिः

महा योगी स तु बलिर् बभूव नृपतिः पुरा

काली विचित्रवीर्यं तु जनयामास भारत

भरताश् च सुजाताश् च बहु त्वात् न अनुकीर्तिताः

सुहोत्रस्य बृहत् पुत्रो बृहतस् तनयास् त्रयः

रामात् ततो ऽस्य मृत्युर् वै तस्य शापान् महा मुनेः

सा तु पुत्र अर्थिनी देवी व्रत चर्या समाहिता

गन्धर्वैर् अप्सरोभिश् च नित्यम् एव उपशोभिताः

शरुत्थामाद् अथ आक्रीडः चत्वारस् तस्य च आत्मजाः

भरतस्य विनष्टेषु तनयेषु महीपतेः

युद्धं सु महत् आसीत् हि मासान् परि चतुर्दश

कृष्णद्वैपायनश् च एव क्षेत्रे वैचित्रवीर्यके

कृतास्त्रा बलिनः शूरा धर्म आत्मानः यशस्विनः

द्वितीयः स बभौ राजा नाम्ना तेन एव संज्ञितः

कृताग्निश् च चतुर्थो ऽभूत् कृतवीर्यात् तथा अर्जुनः

धूमिन्या स तया देव्या अजमीढः समेयिवान्

संग्रामे वर्तमानस्य वधं च अभ्यधिकात् रणे

ततो विभाण्डकस् तस्य वारणं शत्रु वारणम्

हर्यङ्गस्य सुतः कर्णो विकर्णस् तस्य च आत्मजः

जयध्वजश् च नाम्ना आसीत् आवन्त्यो नृपतिर् महान्

पञ्चानां विद्धि पाञ्चालान् स्फीतान् पुण्यजन आवृतान्

जह्नोस् तु दयितः पुत्रो अजको नाम वीर्यवान्

स्वर्भानुना हते सूर्ये पतमाने दिवो महीम्

विस्तरेण आनुपूर्व्या च तद् भवान् वक्तुम् अर्हति

दिवोदासेन बालो हि घृणया स विसर्जितः

तथा गोपबला च स्त्री रत्नकूटा च ता दश

स भिक्षाम् अददाद् वीरः सप्त द्वीपान् विभावसोः

एते अङ्ग वंश जाः सर्वे राजानः कीर्तिता मया

बभूव मृगया शीलः कुशिकस् तस्य च आत्मजः

लभेयम् इति तं शक्रस् त्रासाद् अभ्येत्य जज्ञिवान्

तस्मात् ते दुष्करं कर्म कृतम् अन्यो हरिष्यति

तस्य दाशरथिर् वीरश् चतुरङ्गो महा यशाः

द्रुह्योः च अनोः यदोश् च एव तुर्वसोश् च द्विजोत्तम

पति लोभेन यं गङ्गा वितते ऽभिससार ह

षष्टिं वर्ष सहस्राणि षष्टिं वर्ष शतानि च

आसीत् पञ्चवनः पुत्रः सृञ्जयस्य महात्मनः

नृगा कृमी नवा दर्वा पञ्चमी च दृषद्वती

श्रुत्वा पञ्च विसर्गम् तु राजा धर्म अर्थ कोविदः

उपनिन्युर् महाभागां दुहितृ त्वाय जाह्नवीम्

सभानरश् चाक्षुषश् च परमेक्षुस् तथा एव च

कक्षेयु तनयाः त्व् आसंस् त्रय एव महा रथाः

अलर्को राज पुत्रः च राजा संनतिमान् भुवि

देवश्रवाः कतिश् च एव यस्मात् कात्यायनाः स्मृताः

सोमदत्तस्य दायादः सहदेवो महा यशाः

क्षेमस्य केतुमान् पुत्रो वर्षकेतुस् ततो ऽभवत्

प्राप्तानि विधिना राज्ञा श्रूयन्ते जनमेजय

दश पुत्रान् महात्मानस् तपस्य् उग्रे रतान् सदा

धृतराष्ट्रं च पाण्डुं च विदुरं च अपि अजीजनत्

कार्तवीर्यस्य यो जन्म कथयेद् इह नित्यशः

पूर्वं बाहु सहस्रम् तु प्रार्थितं परमं वरम्

नवस्य नवराष्ट्रं तु कृमेस् तु कृमिला पुरी

अभिमन्योः परीक्षित् तु पिता तव जनेश्वर

यवीनरश् च विक्रान्तः कृमिलाश्वश् च पञ्चमः

वैरस्य अन्तम् महा राज क्षत्रियेण विधित्सता

गान्धार देश जाः च एव तुरगा वाजिनां वराः

अलर्कः काशि राजः तु ब्रह्मण्यः सत्य संगरः

बलेस् तु ब्रह्मणा दत्तो वरः प्रीतेन भारत

धर्मनेत्रस्य कान्तस् तु कान्त पुत्राः ततो ऽभवन्

मुद्गलः सृञ्जयश् च एव राजा बृहदिषुस् तथा
क्रोष्टोर् हि वंशं श्रुत्वा इमम् सर्व पापैः प्रमुच्यते

जज्ञिरे सोमदत्तात् तु भूरिर् भूरिश्रवाः शलः

यज्ञेष्व् अत्रि धनम् च एव सुरैर् यस्य प्रवर्तितम्

पुरुजातिः सुशान्तेस् तु बाह्याश्वः पुरुजातितः

रौद्राश्वस्य दशार्णेयुः कृकणेयुस् तथा एव च

इन्द्रसेना यतो गर्भं वध्र्यश्वं प्रत्यपद्यत

शांतनोः प्रसवस् त्व् एष यत्र जातो ऽसि पार्थिव

धन्वंतरेस् तु तनयः केतुमान् इति विश्रुतः

नवायास् तु नवः पुत्रो दर्वायाः सुव्रतो ऽभवत्

अथ केतुमतः पुत्रो वीरो भीमरथः स्मृतः

भद्रश्रेण्यस्य पुत्राणां शतम् उत्तम धन्विनाम्

सुव्रतस्य तथा अम्बष्ठा तितिक्षोस् तु प्रजाः शृणु

ऋचीकाज् जमदग्निस् तु सत्यवत्याम् अजायत

पृथुलाक्ष सुतः राजा चम्पो नाम महा यशाः

गङ्गा शापेन देह अर्धम् यस्याः पश्चान् नदी कृतम्

छित्त्वा बाहु सहस्रम् ते प्रमथ्य तरसा बली

करंधमस् तु त्रिशानोर् मरुत्तस् तस्य च आत्मजः

बभूव दीर्घतपसो विद्वान् धन्वंतरिः सुतः

अत्रि श्रेष्ठानि गोत्राणि यश् चकार महा तपाः

उपाध्यायस् तु देवानां देवापिर् अभवन् मुनिः

मातॄणां तात कोपेण यथा ते कथितं तदा

सुरथस्य तु विक्रान्तः पुत्रो जज्ञे विदूरथः

तंसोः सुरौघो राजर्षिर् धर्मनेत्रो महा यशाः

दक्षिणा अर्थम् हि सा दत्ता संवर्ताय महात्मने

वरीदास आत्मजः विद्वान् महिम्ना तस्य विस्मितः

वृष प्रभृतयः राजन् यादवाः पुण्य कर्मिणः

महा योगि त्वम् आयुश् च कल्पस्य परिमाणतः

तेन धर्मरथेन अथ तदा विष्णुपदे गिरौ

बाह्लिकस्य तु राज्यं वै सप्तबाह्ल्यं विशां पते

विस्तरेण आनुपूर्व्या च यत्र जातो ऽसि पार्थिव

बाह्याश्व तनयाः पञ्च बभूवुर् अमर उपमाः

भद्रश्रेण्यस्य पुत्रेण दुर्दमेन महात्मना

पाण्डोर् धनंजयः पुत्रः सौभद्रस् तस्य च आत्मजः

उषद्रथो महा बाहुः तस्य फेनः सुतो ऽभवत्

शबर आदयः च सप्त अन्ये विश्वामित्रस्य वै सुताः

अनोस् तु पुत्रो धर्मो ऽभूद् घृतस् तस्य आत्मजः ऽभवत्

स च अपि वितथः पुत्राञ् जनयामास पञ्च वै

उशीनरस्य पत्न्यस् तु पञ्च राजर्षि वंश जाः

हेहयश् च हयश् च एव राजन् वेणुहयस् तथा

सुकुमारस्य पुत्रस् तु सत्यकेतुर् महा रथः

मधोः पुत्र शतम् त्व् आसीद् वृषणस् तस्य वंश भाज्

भार्गवः कौशिक त्वम् हि प्राप्तः स मुनि सत्तमः

जनमेजयस्य पुत्रौ तु सुरथो मतिमांस् तथा

अयाजयद् भरद्वाजो महद्भिः क्रतुभिर् विभुः

चक्रवर्ती सुतो जज्ञे दुःषन्तस्य महा यशाः

एतस्मिन्न् एव काले तु पुरीं वाराणसीं नृपः

तथा गृत्समतेः पुत्रा ब्राह्मणाः क्षत्रिया विशः

दुःषन्तस्य तु दायादो भरतो नाम वीर्यवान्

प्रख्यातास् त्रिषु लोकेषु तेषां नामानि मे शृणु

ततो ऽथ वितथो नाम भरद्वाजात् सुतो ऽभवत्

युवनाश्वस्य पुत्रीं तु कावेरीं जह्नुर् आवहत्

जिगाय पृथिवीम् एको रथेन आदित्य वर्चसा

स्वस्त्यात्रेया इति ख्याताः किंत्व् अत्रि धन वर्जिताः

श्रुतसेन उग्रसेनौ च भीमसेनश् च नामतः

अजकस्य तु दायादो बलाकाश्वो महीपतिः

एष ते त्रिषु लोकेषु संक्षिप्य अपः पिबाम्य् अहम्

तेषां कुले महा राज हेहयानां महात्मनाम्

सुतो ऽभवन् महा तेजाः राजा परम धार्मिकः

शांतनोर् दयितं पुत्रं धर्म आत्मानम् अकल्मषम्

यस्य यज्ञे जगौ गाथां गन्धर्वो नारदस् तथा

तेषां यवीयान् पृषतो द्रुपदस्य पिता प्रभुः

पाणिनो बभ्रवश् च एव धानंजय्यास् तथा एव च

भीमसेनास् त्रयो राजन् द्वाव् एव जनमेजयौ

स तासु जनयामास पुत्रिकासु सनामकान्

तेषां जनपदाः स्फीताः पाण्ड्यश् चोलश् च केरलाः

पूर्वं तु वितथे तस्य कृते वै पुत्र जन्मनि

अष्टारथो नाम नृपः सुतो भीमरथस्य वै

काशिकश् च महासत्त्वस् तथा गृत्समतिः प्रभुः

स सर्वदमनो नाम नाग अयुत बलः महान्

शून्यां निवेशयामास क्षेमको नाम राक्षसः

यः प्रयागाद् अपक्रम्य कुरुक्षेत्रं चकार ह

वशी भवति पञ्चानाम् आत्मजानां तथा ईश्वरः

य आजह्रे महा सत्त्रम् सर्वमेधम् महा मखम्
ब्रह्म वादिनी अधित्री च तंसुस् ताम् अध्यगच्छत

पुत्रो दिविरथस्य आसीत् शक्र तुल्य पराक्रमः

दुहिता संमता नाम तस्य आसीत् पृथिवीपतेः

कक्षेयुः स्थण्डिलेयुश् च संनतेयुस् तथा एव च

स हि वर्ष शतम् तप्त्वा तपः परम दुश्चरम्

सुहोत्रं सुतहोतारं गयं गर्गं तथा एव च

तपस्वी ब्राह्मणश् च त्वां हनिष्यति स भार्गवः

युवा रूपेण सम्पन्न आसीत् काशि कुल उद्वहः

बाह्लिकस्य सुतश् च एव सोमदत्तो महा यशाः

दुःषन्तस्य तु दायादः शरुत्थामः प्रजेश्वरः

दृषद्वत्यास् तु संजज्ञे शिबिर् औशीनरो नृप

जयध्वजस्य पुत्रस् तु तालजङ्घो महा बलः

दुःषन्तं पौरवं च अपि लेभे पुत्रम् अकल्मषम्

अजमीढस्य केशिन्यां जज्ञे जह्नुः प्रतापवान्

एते त्व् अङ्गिरसः पुत्रा जाता वंशे ऽथ भार्गवे

स हि सप्तसु द्वीपेषु खड्गी चर्मी शरासनी

पुण्यं च रमणीयं च पुण्य कृद्भिः निषेवितम्

तया च प्लावितं दृष्ट्वा यज्ञवाटं समन्ततः

कुरोश् च पुत्राश् चत्वारः सुधन्वा सुधनुस् तथा

क्रोष्टोस् तु शृणु राज इन्द्र वंशम् उत्तम पूरुषम्

एष ते पौरवो वंशो यत्र जातो ऽसि पार्थिव

अजमीढस्य पत्न्यस् तु तिस्रो वै यशसा अन्विताः

द्रुह्योस् तु तनयो राजन् बभ्रुसेनश् च पार्थिवः

प्रभावेण नरेन्द्रस्य प्रजा धर्मेण रक्षतः

वत्सस्य वत्सभूमिस् तु भार्गभूमिस् तु भार्गवात्

संबन्धो ह्य् अस्य वंशे ऽस्मिन् ब्रह्म क्षत्रस्य विश्रुतः

शिबेस् तु शिबयस् तात यौधेयास् तु नृगस्य ह

परीक्षितस् तु तनयो धार्मिको जनमेजयः

अर्जुनो नाम कौरव्यः पाण्डवः कुन्ति नन्दनः

पूरोर् वंशम् अहं ब्रह्मञ् श्रोतुम् इच्छामि तत्त्वतः

अधर्मे धीयमानस्य सद्भिः स्यान् मे निबर्हणम्

दृषद्वती सुतः च अपि विश्वामित्राद् अथ अष्टकः

सोमकस्य सुतो जन्तुर् यस्य पुत्र शतम् बभौ

शृणु वंशम् अनुप्रोक्तं यत्र जातो ऽसि पार्थिव

कार्तवीर्यस्य तनया वीर्यवन्तो महा रथाः

शांतनुस् त्व् अभवद् राजा कौरवाणां धुरंधरः

अजमीढात् तु नील्यां वै सुशान्तिर् उदपद्यत

यः स बाहु सहस्रेण सप्तद्वीपा ईश्वरः ऽभवत्

तेषां जनपदाः पञ्च वङ्ग अङ्गाः सुह्मकास् तथा

विश्रुताः कौशिका राजंस् तथा अन्ये सैन्धवायनाः

रथी द्वीपान् अनुचरन् योगी संदृश्यते नृभिः

प्रतर्दनस्य पुत्रौ द्वौ वत्सो भार्गव एव च

बालेया ब्राह्मणाश् च एव तस्य वंश कराः भुवि

अजमीढो द्विमीढश् च पुरुमीढश् च वीर्यवान्

एते ययाति पुत्राणाम् पञ्च वंशा विशां पते

अथ चित्ररथस्य अपि पुत्रो दशरथो ऽभवत्

स गाधिर् अभवद् राजा मघवान् कौशिकः स्वयम्

तस्यां तु शप्त मात्रायाम् दिवोदासः प्रजेश्वरः

सहदेव सुतः च अपि सोमको नाम पार्थिवः

ते तु गोत्र कराः राजन्न् ऋषयो वेदपारगाः

द्वाव् ऋक्षौ तव वंशे ऽस्मिन् द्वाव् एव च परीक्षितौ

ऋचेयु तनयः राजन् मतिनारो महीपतिः

अलं संरक्षणे तेषां पाञ्चाला इति विश्रुताः

उशीनरस्य पुत्रास् तु पञ्च तासु कुल उद्वहाः

तस्य अन्ववायः सु महान् यस्य नाम्ना स्थ कौरवाः

कीर्तिता लोक वीराणाम् ये लोकान् धारयन्ति वै

फेनात् तु सुतपा जज्ञे जज्ञे सुतपसः सुतः

सुधन्वनः सुबाहुस् तु रौद्राश्वस् तस्य च आत्मजः

पूर्णभद्र प्रसादेन हर्यङ्गो ऽस्य सुतो ऽभवत्

ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्राश् च भरत ऋषभ

कालानलस्य धर्म ज्ञः सृञ्जयो नाम वै सुतः

पुत्रान् उत्पादयामास पञ्च वंश करान् भुवि

तस्य पुत्राः शत आख्याः तु तालजङ्घा इति श्रुताः

यत्र आपवः तु तं क्रोधाच् छप्तवान् अर्जुनं विभुः

वैशम्पायन उवाच

लोपामुद्रा प्रसादेन परम आयुः अवाप सः

यजता सह शक्रेण सोमः पीतो महात्मना

नीली च केशिनी च एव धूमिनी च वर अङ्गना

गोभानोस् तु सुतो राजा त्रिशानुर् अपराजितः

कलिङ्गाः पुण्ड्रकाश् च एव प्रजास् त्व् अङ्गस्य मे शृणु

विश्वामित्र आत्मजानाम् तु शुनःशेपो ऽग्रजः स्मृतः

चतुरो नियतान् वर्णांस् त्वं च स्थापयिता इति ह

वीतिहोत्राः सुजाताश् च भोजाश् च अवन्तयः तथा
उग्रेण पृथिवीं जित्वा धर्मेण एव अनुरञ्जनम्

यस्मान् न वर्जितम् इदं वनं ते मम हेहय

तृतीया तव पूर्वेषां जननी पृथिवीपते

जनमेजयस्य राजर्षेर् महासालो ऽभवत् सुतः

बृहस्पतेर् अङ्गिरसः पुत्रो राजन् महा मुनिः

प्रचेतसः सुचेतास् तु कीर्तिता ह्य् अनवो मया

अङ्गारस्य तु दायादो गान्धारो नाम पार्थिवः

ख्यायते यस्य नाम्ना वै गान्धार विषयः महान्

तस्य पुत्र शतम् त्व् आसीद् अङ्गानां कुल वर्धनम्

लोहित्या यमदूतश् च तथा कारीषयः स्मृताः

पाण्ड्यश् च केरलश् च एव कोलश् चोलश् च पार्थिवः

आयुः कीर्तिं धनं पुत्रान् ऐश्वर्यं भूय एव च

तेषां ख्यातानि गोत्राणि कौशिकानां महात्मनाम्

पञ्चा इमे रक्षणाय अलम् देशानाम् इति विश्रुताः

इत्य् उक्तो विभुना राजा बलिः शान्तिं परां ययौ

ब्रह्म वादी पराक्रान्तस् तस्य भार्या उपदानवी

जज्ञे वीरः सुर गणैः पूजितः स महामनाः

च्यवनस्य पुत्रः कृतक इष्टश् च आसीत् महात्मनः

ऋक्षात् संवरणो जज्ञे कुरुः संवरणात् तथा

तेन पुत्रेषु बालेषु प्रहृतं तस्य भारत

संग्रामान् सु बहून् जित्वा हत्वा च अरीन् सहस्रशः

पौरवस्य महा राज ब्रह्मर्षेः कौशिकस्य च

भद्रा शूद्रा च मद्रा च मलदा मलहा तथा

वृष्णि वंश प्रसङ्गेन स्वं वंशं पूर्वम् एव हि

तेन इयम् पृथिवी कृत्स्ना सप्त द्वीपा स पत्तना

पुण्ड्रः कलिङ्गश् च तथा बालेयं क्षत्रम् उच्यते

विषय अन्ते पुरीं रम्यां गोमत्यां संन्यवेशयत्

वृषो वंश धरः तत्र तस्य पुत्रो ऽभवन् मधुः

यादवा यदुना च अग्रे निरुच्यन्ते च हेहयाः

कपिलं च महात्मानं सुतहोतुः सुत द्वयम्

कृतवीर्यः कृतौजाश् च कृतधन्वा तथा एव च

द्रुह्योः च अनोः यदोश् च एव तुर्वसोश् च परंतप

तमः अभिभूते लोके च प्रभा येन प्रवर्तिता

सत्य व्रताः महात्मानः प्रजावन्तो महा रथाः

दधिवाहन पुत्रः तु राजा दिविरथस् तथा

धारणाच् छ्रवणाच् च एव पञ्चवर्गस्य भारत

हत्वा निवेशयामास दिवोदासः प्रजेश्वरः

ऋष्यशृङ्ग प्रभावेन जज्ञे कुल विवर्धनः

तंसुः ओघः ऽप्रतिरथः सुबाहुश् च एव धार्मिकः

तपो वर्ष शतम् तेपे स्त्रीभिः परम दुश्चरम्

दुःषन्तम् अथ सुःषन्तं प्रवीरम् अनघं तथा

तस्य पुत्र शतस्य आसन् पञ्च शेषा महात्मनः

सर्वे देवैर् महा राज विमान स्थैः अलंकृताः

ऋचेयुश् च जलेयुश् च स्थलेयुश् च महा बलः

अलर्कस्य तु दायादः क्षेमो नाम महा यशाः

लोमपाद इति ख्यातो यस्य शान्ता सुता भवत्

सर्वे वेद व्रत स्नाताः ब्रह्मण्याः सत्य वादिनः

तस्य बाहु सहस्रम् तु युध्यतः किल भारत

न तस्य वित्त नाशः स्यान् नष्टं प्रतिलभेच् च सः

ऋचेयोस् तु महा राज रौद्राश्व तनयस्य वै

विश्वामित्रस्य तु सुता देवरात आदयः स्मृताः

हुत्वा अग्निम् विधिवत् सा तु पवित्र मित भोजना

मुद्गलस्य तु दायादो मौद्गल्यः सु महा यशाः

राजा च अभयदः नाम मनस्योर् अभवत् सुतः

यौवनाश्वेन समरे कृच्छ्रेण निहतो बली

दिवोदासस्य पुत्रस् तु वीरो राजा प्रतर्दनः

अवतारयामास महीं मन्त्रैर् वाहनम् उत्तमम्

सृञ्जयस्य अभवत् पुत्रो वीरो राजा पुरंजयः

विदूरथस्य दायाद ऋक्ष एव महा रथः

शप्ता हि सा मतिमता निकुम्भेन महात्मना

लभेत् पञ्च वरांश् च एष दुर्लभान् इह लौकिकान्

महिषी त्व् अजमीढस्य धूमिनी पुत्र गृद्धिनी

सौहोत्रिर् अब्रवीद् गङ्गां क्रुद्धो भरत सत्तम

सुतः पञ्चवनस्य अपि सोमदत्तो महीपतिः