tanuj437/sanskrit-pos-tagged-corpus huggingface dataset:
विग्रीवासो मूरदेवा ऋदन्तु मा ते दृशन्त् सूर्यम् उच्चरन्तम्

सुपर्ण यातुम् उत गृध्र यातुम् दृषदा इव प्र मृण रक्ष इन्द्र

इन्द्रासोमा सम् अघ शंसम् अभ्य् अघं तपुर् ययस्तु चरुर् अग्निमाꣳ इव

यो नो रसं दिप्सति पित्वो अग्ने अश्वानां गवां यस् तनूनाम्

प्रति स्मरेथां तुजयद्भिर् एवैर् हतं द्रुहो रक्षसो भङ्गुरावतः

तपुः वधेभिः अजरेभिर् अत्त्रिणो नि पर्शाने विध्यतं यन्तु निस्वरम्

इन्द्र जहि पुमांसं यातुधानम् उत स्त्रियं मायया शाशदानाम्

ब्रह्म द्विषे क्रव्य अदे घोर चक्षसे द्वेषो धत्तम् अनवायं किमीदिने

इन्द्रासोमा दुष्कृते मा सुगं भूद् यो मा कदाचिद् अभिदासति द्रुहुः

मा नो रक्षो अभि नड् यातुमावद् अपोच्छन्तु मिथुना ये किमीदिनः

इन्द्रासोमा दुष्कृतो वव्रे अन्तर् अन् आरम्भणे तमसि प्र विध्यतम्

उलूक यातुम् शुशुलूक यातुम् जहि श्व यातुम् उत कोक यातुम्

वव्रम् अनन्तम् अव सा पदीष्ट ग्रावाणो घ्नन्तु रक्षस उपब्दैः

इन्द्रासोमा वर्तयतं दिवस् पर्य् अग्नि तप्तेभिः युवम् अश्म हन्मभिः

परः सो अस्तु तन्वा तना च तिस्रः पृथिवीर् अधो अस्तु विश्वाः

किम् अस्मभ्यं जातवेदो हृणीषे द्रोघ वाचः ते निरृथं सचन्ताम्

प्र या जिगाति खर्गला इव नक्तम् अप द्रुहुस् तन्वं गूहमाना

रिपु स्तेन स्तेय कृत् दभ्रम् एतु नि ष हीयतां तन्वा तना च

वयो ये भूत्वा पतयन्ति नक्तभिर् ये वा रिपो दधिरे देवे अध्वरे

एत उ त्ये पतयन्ति श्वयातव इन्द्रं दिप्सन्ति दिप्सवो ऽदाभ्यम्

शिशीते शक्रः पिशुनेभ्यो वधं नूनं सृजद् अशनिं यातुमद्भ्यः

अहये वा तान् प्रददातु सोम आ वा दधातु निरृतेर् उपस्थे

यो मा अ यातुम् यातुधान इति आह यो वा रक्षाः शुचिर् अस्मि इति आह

सु विज्ञानम् चिकितुषे जनाय सच् च असत् च वचसी पस्पृधाते

अधा स वीरैर् दशभिर् वि यूया यो मा मोघं यातुधान इति आह

इन्द्रासोमा तपतं रक्ष उब्जतं न्य् अर्पयतं वृषणा तमः वृधः

वि तिष्ठध्वम् मरुतो विक्ष्व् इच्छत गृभायत रक्षसः सं पिनष्टन

यतो न एषाम् पुनर् एकश् चन उदयत् तद् वाम् अस्तु सहसे मन्युमत् शवः

उत् तक्षतं स्वर्यं पर्वतेभ्यो येन रक्षो वावृधानं निजूर्वथः

यां वां होत्रां परिहिनोमि मेधया इमा ब्रह्माणि नृपती इव जिन्वतम्

इन्द्रासोमा वर्तयतं दिवो वधं सं पृथिव्या अघ शंसाय तर्हणम्

इन्द्रो यातूनाम् अभवत् पराशरो हविर्मथीनाम् अभ्य् आविवासताम्

तयोर् यत् सत्यं यतरद् ऋजीयस् तद् इत् सोमो ऽवति हन्त्य् असत्

इन्द्रस् तं हन्तु महता वधेन विश्वस्य जन्तोर् अधमस् पदीष्ट

प्र वर्तय दिवो ऽश्मानम् इन्द्र सोम शितम् मघवन्त् सं शिशाधि

प्रति शुष्यतु यशो अस्य देवा यो मा दिवा दिप्सति यश् च नक्तम्

यदि वा अहम् अनृत देवः अस्मि मोघं वा देवाꣳ अपि ऊहे अग्ने

प्रति चक्ष्व वि चक्ष्व इन्द्रः च सोम जागृतम्

इन्द्रासोमा परि वां भूतु विश्वत इयं मतिः कक्ष्या अश्वा इव वाजिना
इयम् वै ओषधीनाम् प्रतिष्ठा

तस्मात् आहुः आग्नेयः वाव सर्वः पशुः अग्निम् हि सः अनुप्राच्यवत इति

जनित्रैः एव एनम् तत् समनुमतम् आलभन्ते

स देवान् न अन्वकामयत एतुम्

यजमानम् एव तत् स्वेन मेधेन समर्धयति

तम् देवाः अब्रुवन् एहि स्वर्गम् वै त्वा लोकम् गमयिष्यामः इति

अङ्गानि एव अस्य तत् गात्राणि प्रीणाति

तत् एनत् स्वायाम् एव प्रतिष्ठायाम् अन्ततस् प्रतिष्ठापयति

पशुः वै मेधः

स यदि एक देवत्यः पशुः स्यात् मेध पतये इति ब्रूयात् यदि द्वि देवत्यः मेध पतिभ्याम् इति यदि बहु देवत्यः मेध पतिभ्यः इति

स्तृणीत बर्हिः इति

ये च एव देवानाम् शमितारः ये च मनुष्याणाम् तान् एव तत् संशास्ति

दैव्याः शमितार आरभध्वम् उत मनुष्या इत्य् आह

एतत् एव स्थितम्

तस्य अग्निः पुरस्तात् ऐत्

ओषधि आत्मा वै पशुः

तस्मात् उ अस्य अग्निम् पुरस्तात् हरन्ति

प्र अस्मै अग्निम् भरत इति

औषधम् वै ऊवध्यम्

एषु एव एनम् तत् लोकेषु आदधाति

स तथा इति अब्रवीत् तस्य वै मे युष्माकम् एकः पुरस्तात् ऐतु इति

अथो खलु आहुः यस्यै वाव कस्यै च देवतायै पशुः आलभ्यते सा एव मेध पतिः इति

यजमानः मेध पतिः

पशुम् एव तत् सर्व आत्मानम् करोति

पशुषु एव तत् प्राणान् दधाति

सः अग्निम् अनुप्राच्यवत

तथा इति
अनौरसेषु पुत्रेषु भार्यासु अन्य गतासु च

क्रीत लब्ध अशनाः भूमौ स्वपेयुः ते पृथक् पृथक्

त्रि रात्रम् आ व्रत आदेशात् दश रात्रम् अतः परम्

वैतानोपासनाः कार्याः क्रियाः च श्रुति चोदिताः

तिल ओदन रस क्षार मधु लाक्षा शृतं हविः

पिण्ड यज्ञ कृता देयं प्रेताय अन्नम् दिन त्रयम्

राजा धर्म्यां प्रकुर्वीत वृत्तिं विप्र आदिकस्य च

अकार्य कारिणाम् दानं वेगो नद्याः तु शुद्धि कृत्

हीनात् विप्रः विगृह्णन् च लिप्यते न अर्क वत् द्विजः

हतानां नृप गो विप्रैः अन्वक्षम् च आत्मघातिनाम्

क्षात्रेण कर्मणा जीवेत् विशाम् वा अपि आपदि द्विजः

ईक्षतां तद् क्षणात् शुद्धिः परेषां स्नान संयमात्

अप नः शोशुचद् अघम् अनेन पितृ दिङ्मुखाः

कुर्यात् कृषि आदिकम् तद्वत् अविक्रेयाः हयाः तथा

अहस् त्व् अ दत्त कन्यासु बालेषु च विशोधनम्

अन्तरा जन्म मरणे शेष अहोभिः विशुध्यति

कालो ऽग्निः कर्म मृद् वायुः मनः ज्ञानं तपो जपः

नाम गोत्रेण हि उदकम् सकृत् सिञ्चन्ति वाग्यताः

फल सोम क्षौम वीरुध् दधि क्षीरं घृतं जलम्

ऊन द्वि वर्षः उभयोः सूतकं मातुः एव हि

एण त्वचम् च कौशेयं लवणं मासम् एव च

पाषण्ड पतितानाम् तु न कुर्युः उदक क्रियाः

बुभुक्षितस् स्थित्वा दृष्ट्वा वृत्ति विवर्जितम्

आपदि अपि च कष्टायां सद्यः शौचं विधीयते

जलम् एक अहम् आकाशे स्थाप्यं क्षीरं तु मृद् मये

विष आद्यैः च हतानां च न आशौचम् पृथिवीपतेः

ततो न रोदितव्यं हि तु अनित्या जीव संस्थितिः

धर्म अर्थम् विक्रयं नेयाः तिलाः धान्येन तद् समाः

याज्ञवल्क्य उवाच

सत्त्रि व्रति ब्रह्मचारि दातृ ब्रह्म विदाम् तथा

यम सूक्तम् तथा जप्यं जपद्भिः लौकिक अग्निना

प्रेत आशौचम् प्रवक्ष्यामि तत् शृणुध्वम् यत व्रताः

सप्तमात् दशमात् वा अपि ज्ञातयो ऽभ्युपयान्त्य् अपः

काम उदकाः पुत्र सखी स्वस्रीय श्वशुर ऋत्विजः

पिण्याक मूल गन्धान् च वैश्य वृत्तः न विक्रयेत्

त्रि रात्रम् दश रात्रम् वा शावम् आशौचम् उच्यते

प्रवेशन आदिकम् कर्म प्रेत संस्पर्शनात् अपि

प्रविशेयुः समालभ्य कृत्वा अश्मनि पदं शनैः

दाने विवाहे यज्ञे च संग्रामे देश विप्लवे

एवं मातामह आचार्य पत्नीनाम् च उदक क्रियाः

क्रिया कार्या यथाशक्ति ततो गच्छेत् गृहान् प्रति

पश्चात्तापो निराहारः सर्वेषां शुद्धि हेतवः

ऊन द्वि वर्षम् निखनेत् न कुर्याद् उदकं ततः

सुराप्यस् तु आत्म घातिन्यः न आशौच उदक भाजनाः

आ श्मशानात् अनुव्रज्य इतरैः ज्ञातिभिः युतः

लवण आदि न विक्रीयात् तथा च आपद् गतः द्विजः

त्रिंशत् दिनानि च तथा भवति प्रेत सूतकम्

वस्त्र उपल आसवम् पुष्पं शाक मृद् चर्म पादुकम्

विदश्य निम्ब पत्त्राणि नियता द्वारि वेश्मनः

न ब्रह्मचारिणो व्रात्या योषितः कामगाः तथा
श्वेतो नाम मुनिः श्रीमान् गत आयूः गिरि गह्वरे

क्षणात् गूढ शरीरम् हि ध्वस्तं दृष्ट्वा अन्तकम् क्षणात्

शैलादिः उवाच

मुनेर् विजय दा च एव सर्व मृत्यु जय प्रदा

श्वेतस्य च कथां पुण्याम् अपृच्छन् परम ऋषयः

पूजयामास पुण्य आत्मा त्र्यम्बकम् अनुस्मरन्

श्वेत उवाच

श्रुत्वा श्वेतस्य तत् वाक्यम् पाश हस्तः भय आवहः

विधिना किं महा बाहो गच्छ गच्छ यथागतम्

प्रणेमुः अम्बिकाम् उमाम् मुनि ईश्वराः तु हर्षिताः

ततः सदाशिवः स्वयं द्विजं निहन्तुम् आगतम्

रुद्राध्यायेन पुण्येन नमस् ते इत्यादिना द्विजाः

शैलादिः उवाच

श्वेतेन अपि गतेन आस्यम् मृत्योः मुनि वरेण तु

श्वेतः अपि दृष्ट्वा तं कालं काल प्राप्तः अपि शङ्करम्

यस्मात् गत आयूः त्वम् तस्मात् मुने नेतुम् इह उद्यतः

इति श्री लिङ्ग महापुराणे पूर्व भागे त्रिंशो ऽध्यायः

ततः कालो महा तेजाः काल प्राप्तम् द्विजोत्तमम्

अस्य मूर्ध्नि वै मुनेः भवस्य खेचराः

ततो विवेश भगवन्त् अनुगृह्य द्विजोत्तमम्

एवम् उक्ताः तदा तेन ब्रह्मणा ब्रह्म वादिनः

हा रुद्र रुद्र रुद्रैः इति ललाप मुनि पुंगवः

व्रतैः वा भगवत् भक्ताः भविष्यन्ति द्विजातयः

भक्त्या च अपरया तस्मिन् विशोका वै भविष्यथ

सक्तो हि अभ्यर्च्य यत् भक्त्या तुष्टाव च महेश्वरम्

नेतुं यस्य उत्थितः च अहम् यम लोकम् क्षणेन वै

त्रियंबकं यजेत् एवम् सुगन्धिं पुष्टि वर्धनम्

निरीक्षणेन वै मृतं भवस्य विप्र पुंगवाः

उवाच बाल धीः मृतः प्रसीद च इति वै मुनेः

विनेदुः उच्चम् ईश्वराः सुर ईश्वराः महेश्वरम्

अनेन मम किं विप्र रौद्रेण विधिना प्रभोः

पितामह उवाच

त्वया किं काल नो नाथः च अस्ति चेद् हि वृषध्वजः

अथ तस्य वचः श्रुत्वा सर्वे ते परम ऋषयः

क्व शर्वः ते भक्तिश् च क्व पूजा पूजया फलम्

सिंहनादं महत् कृत्वा च मुहुर् मुहुर्

स दार तनयाः श्रान्ताः प्रणेमुश् च पितामहम्

मुक्ति दम् भुक्ति दम् च एव सर्वेषाम् अपि शङ्करम्

मया बद्धः असि विप्रर्षे श्वेतं नेतुं यम आलयम्

दधीचः तु पुरा भक्त्या हरिं जित्वा अमरैः विभुम्

महेश्वरं महेश्वरस्य च अनुगः गणेश्वरः

केन वा तपसा देव यज्ञेन अपि अथ केन वा

एहि एहि श्वेत च अनेन विधिना किं फलं तव

क्षयं जघान पादेन वज्र अस्थि त्वम् च लब्धवान्

ससर्ज जीवितं क्षणाद् भवं निरीक्ष्य वै भयात्

त्वरन् विनिर्गतः परः शिवः स्वयं त्रिलोचनः

तं दृष्ट्वा स स्मितम् प्राह श्वेतं लोक भयंकरः

प्रसादे न एव सा भक्तिः शिवे परम कारणे

ततो निशम्य कुपितः तीक्ष्ण दंष्ट्रः भयङ्करः

तस्य तत् वचनम् श्रुत्वा भैरवं धर्म मिश्रितम्

लिङ्गे ऽस्मिन् शङ्करो रुद्रः सर्व देव भव उद्भवः

किं करिष्यति मे मृत्युः मृत्योः मृत्युः अहम् यतः

त्रियंबको ऽम्बया समं स नन्दिना गणेश्वरैः

नेतुं संचिन्त्य विप्र इन्द्राः सांनिध्यम् अकरोत् मुनेः

प्रसीद भक्तिः देवेशे भवेत् रुद्रे पिनाकिनि

नेत्रेण बाष्प मिश्रेण संभ्रान्तेन समाकुलः

अहो निरीक्ष्य च अन्तकम् मृतं तदा सु विस्मितः

तस्मात् मृत्युंजयम् च एव भक्त्या द्विजाः

कः समर्थः परित्रातुं मया ग्रस्तं द्विजोत्तम

बहुना किं प्रलापेन संन्यस्य अभ्यर्च्य वै भवम्
प्रद्युम्नो हि अनिरुद्धः च मूर्ति भेदाः तु वै प्रभोः

बिम्बानि यानि देवस्य शिवस्य परमेष्ठिनः

गणांबिकायै विद्महे कर्म सिद्धये च धीमहि

तत् नः स्रष्टा प्रचोदयात्

शिला उद्भवानाम् बिंबानां चित्र आभासस्य वा पुनः

वैनतेयाय विद्महे सुवर्ण पक्षाय धीमहि

इन्द्र आदीन् स्वेषु स्थानेषु ब्रह्माणं च जनार्दनम्

गुह्यानि देवदेवस्य हरेः नारायणस्य च

प्रासादस्य प्रतिष्ठायां प्रतिष्ठा परिकीर्तिता

तत् नः यमः प्रचोदयात्

तत् नः वरुणः प्रचोदयात्

तत् नः वाचा प्रचोदयात्

क्षेत्र प्रदक्षिणम् च एव आरामस्य पुरस्य च

इति श्री लिङ्ग महापुराणे उत्तर भागे ऽष्टचत्वारिंशो ऽध्यायः

ॐ नमो वासुदेवाय नमः संकर्षणाय च

तत् नः स्कन्दः प्रचोदयात्

रुद्र नेत्राय विद्महे शक्तिहस्ताय धीमहि

मत्स्यः कूर्मो ऽथ वाराहो नारसिंहो ऽथ वामनः

तथा अन्यानि न देवस्य हरेः शाप उद्भवानि च

स्थापयेत् उत्सवम् कृत्वा पूजयेत् च विधानतः

तत् नः वृषः प्रचोदयात्

सर्वेषाम् अपि देवानां प्रतिष्ठाम् अपि विस्तरात्

स्थापयेत् च एव यत्नेन क्षेत्र ईशम् वेश गोचरे

तत् नः गौरी प्रचोदयात्

लोकपाल गणेश आद्यान् अपि शंभोः प्रविन्यसेत्

श्रेष्ठां दुर्गां तथा चण्डीं गायत्र्या वै यथाविधि

सर्वे रुद्र अंश जाः यस्मात् संक्षेपेण वदामि वः

बहूनि विविधानि इह तस्य शाप उद्भवानि च

कुण्ड मण्डप निर्माणम् शयनं च विधीयते

सर्व आवर्तेषु रूपाणि जगतां च हिताय वै

तत् नः नन्दी प्रचोदयात्

सूत उवाच

तत् नः शिवः प्रचोदयात्

महासेनाय विद्महे वाच् विशुद्धाय धीमहि

तत्पुरुषाय विद्महे वाच् विशुद्धाय धीमहि

प्रतिष्ठा च एव पूजा च लिङ्ग वत् मुनि सत्तमाः

तद् नेत्र उन्मीलनम् कुर्यात् नेत्रमन्त्रेण सुव्रताः

अंबाया योनिकुण्डं स्यात् वर्धनी एका विधीयते

विज्ञानानि च यन्त्राणि मन्त्र उपनिषदानि च

रामो रामः च कृष्णः च बौद्धः कल्की तथा एव च

तत्पुरुषाय विद्महे वक्रतुण्डाय धीमहि

तत् नः विष्णुः प्रचोदयात्

सर्वेषाम् अपि देवानां देवीनां च विशेषतः

प्रतिष्ठा कथिता दिव्या पारम्पर्य क्रम आगता

अथवा विष्णुम् अतुलम् सूक्तेन पुरुषेण वा

हरेर् अष्ट अक्षराणि इह प्रणवेन समासतः

शिव आस्य जायै विद्महे देव रूपायै धीमहि

तीक्ष्ण शृङ्गाय विद्महे वेद पादाय धीमहि

यक्षेश्वराय विद्महे गदा हस्ताय धीमहि

तत् नः रुद्रः प्रचोदयात्

उमा चण्डी च नन्दी च महाकालो महा मुनिः

जल अधिवासनम् च एव पूर्ववत् परिकीर्तितम्

तत्पुरुषाय विद्महे महादेवाय धीमहि

वैवस्वताय विद्महे दण्ड हस्ताय धीमहि

तत् नः वह्निः प्रचोदयात्

सर्प प्राणाय विद्महे यष्टि हस्ताय धीमहि

सर्वेश्वराय विद्महे शूलहस्ताय धीमहि

गायत्री भेदाः

रत्न विन्यास सहितम् कौतुकानि हरेः अपि

स्थापयेत् प्रणवेन एव गुह्य अङ्ग आदीनि पङ्कजे

तत् नः लक्ष्मीः प्रचोदयात्

वृष अग्नि मातृ विघ्नेश कुमारान् अपि यत्नतः

वासुदेवः प्रधानः तु ततः संकर्षणः स्वयम्

सर्व कुण्डानि वृत्तानि पद्म आकाराणि सुव्रताः

अथवा पञ्च कुण्डेषु प्रधाने केवले ऽथवा

स्थापयेत् देव गायत्र्या परिकल्प्य विधानतः

तत् नः वायुः प्रचोदयात्

अचले कारयेत् सर्वम् चले अपि एवम् विधानतः

हुत्वा नव अग्नि भागेन नव कुण्डे यथाविधि

तत् नः निरृतिः प्रचोदयात्

भानोः पञ्च अग्निना कार्यं द्वादश अग्नि क्रमेण वा

पञ्च ब्रह्म अङ्ग जानि इह पञ्चभूत मयानि च

हरि वक्त्राय विद्महे रुद्र वक्त्राय धीमहि

स्वैर् मन्त्रैर् याग कुण्डानि विन्यस्य एकैकम् एव च

प्राञ्च् आद्यम् स्थापयेत् शम्भोः अष्ट आवरणम् उत्तमम्

प्रासाद अङ्गस्य सर्वस्य यथा अङ्गानाम् तन्वः इव

तत् नः रुद्रः प्रचोदयात्

एकम् एकेन मन्त्रेण स्थापयेत् परमेश्वरम्

समुद्धृतायै विद्महे विष्णुना एकेन धीमहि

एवं प्रभिद्य गायत्रीं तद् तद् देव अनुरूपात्

महा अम्बिकायै विद्महे कर्म सिद्धये च धीमहि

देवराजाय विद्महे वज्रहस्ताय धीमहि
तत् नः धरा प्रचोदयात्
कल्पन्ते ह अस्मै ऋतव ऋतुमान् भवति य एतद् एवं विद्वान् ऋतुषु पञ्चविधं साम् उपास्ते

वसन्तो हिङ्कारः

वर्षा उद्गीथः

ऋतुषु पञ्चविधं साम् उपासीत

ग्रीष्मः प्रस्तावः

शरत् प्रतिहारः
अथ पुरोडाशीयान् प्रेक्षते मित्रस्य त्वा चक्षुषा प्रेक्षे मा भेः मा संविक्थाः मा त्वा हिंसिषम् इति

अथ निर्वपति देवस्य त्वा सवितुः प्रसवे अश्विनोः बाहुभ्याम् पूष्णः हस्ताभ्याम् अग्नये जुष्टम् निर्वपामि इति त्रिस् एतेन यजुषा सकृत् तूष्णीम्

अथ एनान् आदाय उपोत्तिष्ठति

गार्हपत्यम् अभिमन्त्रयते अग्ने हव्यम् रक्षस्व इति

अथ अपः उपस्पृश्य दशहोतारम् व्याख्याय हविः निर्वप्स्यामि इति यजमानम् आमन्त्र्य पवित्रवत्या अग्निहोत्रहवण्या निर्वपति

उरु वाताय इति तृणम् वा किंशारु वा निरस्यति

यदि उ वै न अनः भवति जघनेन गार्हपत्यम् स्फ्यम् निदधाति स्फ्य उपरि पात्रीम्

अथ पुरोडाशीयान् प्रेक्षते मित्रस्य त्वा चक्षुषा प्रेक्षे मा भेः मा संविक्थाः मा त्वा हिंसिषम् इति

अथ पूर्व अर्धम् पात्र्याः अभिमृशति धूः असि धूर्व तम् यः अस्मान् धूर्वति तम् धूर्व यम् वयम् धूर्वामः त्वम् देवानाम् असि सस्नितमम् पप्रितमम् जुष्टतमम् वह्नितमम् देवहूतमम् अह्रुतम् असि हविर्धानम् दृंहस्व मा ह्वार् इति

एत्य उत्तरेण गार्हपत्यम् उपसादयति अदित्याः त्वा उपस्थे सादयामि इति

अथ निरुप्तान् अभिमृशति इदम् देवानाम् इति इदम् उ नः सह इति ये अतिशिष्टाः भवन्ति

ऐति उरु अन्तरिक्षम् अन्विहि इति

अथ अपः उपस्पृश्य दशहोतारम् व्याख्याय हविः निर्वप्स्यामि इति यजमानम् आमन्त्र्य पवित्रवत्या अग्निहोत्रहवण्या निर्वपति

अथ विष्णोः क्रमः असि इति दक्षिणम् अक्ष पालिम् क्रमित्वा अभ्यारुह्य प्रौगे शूर्पम् निदधाति शूर्पे स्रुचम् स्रुचि पवित्रे

ॐ निर्वप इति यजमानः अनुजानाति

अथ गृहान् अन्वीक्षते दृंहन्ताम् दुर्याः द्यावापृथिव्योः इति
अत्र दशहोतारं व्याचष्टे

अथ उदञ्चः ऽभि पवमानं सर्पन्ति

अथ प्रचरण्यां नव कृत्वस् गृह्णीते

अथ अवकाशैः चरति परिभूर् अग्निं परिभूर् इन्द्रम् इत्य् एतेन अनुवाकेन

अथ आदत्ते आश्विन पात्रम्

अथ उपाकरणम् जपति वायुर् हिङ्कर्ता अग्निः प्रस्तोता प्रजापतिः साम बृहस्पतिर् उद्गाता विश्वे देवा उपगातारो मरुतः प्रतिहर्तार इन्द्रो निधनं ते देवाः प्राण भृतः प्राणं मयि दधत्व् ॐ स्तुध्वम् इति

अथ उत्तरस्य हविर्धानस्य चुबुके प्रचरणीं सादयति

यथासंप्रैषं तौ कुरुतः

यद्य् उ वै स्वाहा स्वाहा इति स्वाहा इति एव अन्ततस् आग्नीध्रीये जुहोत्य् उदक् संस्थ तायै इति

परिमृज्य सादयत्य् एष ते योनिर् माध्वीभ्यां त्वा इति

प्रह्व एव अध्वर्युः प्रथमो बर्हिषी धुवानः सर्पति वाग् अग्रेगा अग्र एत्व् ऋजु गाः देवेभ्यो यशो मयि दधती प्राणान् पशुषु प्रजां मयि च यजमाने च इति

तद् एतद् द्वि अश्रि भवति

अथ आस्तावे यथायतनम् उपविशन्ति

अथ सांकाशिनेन पथा पृष्ठ्यां स्तृणाति संततां गार्हपत्याद् आ आहवनीयात्

तस्मिन् गृह्णाति द्रोणकलशात् परिप्लुना पात्रेण या वां कशा इति अनुद्रुत्य उपयाम गृहीतः ऽस्य् अश्विभ्यां त्वा जुष्टं गृह्णामि इति

अथ उद्गात्रे वा प्रस्तोत्रे वा बर्हिषी प्रयच्छत्य् ऋक् सामयोः उपस्तरणम् असि मिथुनस्य प्रजात्या इति वा तूष्णीं वा

अथ अपः उपस्पृश्य आह एहि यजमान इति

आहवनीयं द्रुत्वा स्रुचि चतुर्गृहीतं गृहीत्वा सप्तहोतारं मनसा अनुद्रुत्य आहवनीये जुहोत्य् अन्वारब्धे यजमाने स्वाहा इति

स नः पावको द्रविणं दधात्व् आयुष्मन्तः सहभक्षाः स्याम स्वाहा इति एतया अध्वर्यू जुहुतः

पूर्वया द्वारा हविर्धानं प्रपाद्य समस्तं राजानम् उपतिष्ठते विष्णो त्वं नो अन्तम इति

अथ पुरस्तात् प्रत्यङ् आसीनो विहृतान् धिष्णियान् व्याघारयति यथान्युप्तैर् मन्त्रैः

उद्द्रुते साम्नि संप्रैषम् आह अग्नीध् अग्नीन् विहर बर्हि स्तृणाहि पुरोडाशां अलंकुरु प्रतिप्रस्थातः पशुर् अन्तिके ऽस्त्व् इति

अथ अपः उपस्पृश्य आह एहि यजमान इति

स एष त्रिवृद् बहिष्पवमानो भवति
तम् ह न अनूदतिष्ठासत्

तम् ह कनीयान् भ्राता उवाच अनूत्तिष्ठ भगवः उद्गातारम् इति

तम् ह स्म प्रतीक्षन्ते

तत् इमे कुरु पञ्चालाः अविदुः

तम् ह अनूत्तस्थौ

न वै नूनम् सः इदम् अभ्यवेयात् इति

स यत् ह वै एनम् एतत् पिता योन्याम् रेतः भूतम् सिञ्चति

अनूत्थाता एव ते इति ह ऊचुः

स ह उवाच अनूत्थाता मे एधि कृष्ण अजिनः असि इति

सुदक्षिणः इति

कम् जानीत इति

स ह सोपानात् एव अन्तर्वेदि अवस्थाय उवाच अङ्ग नु इत्थम् गृहपते इति

अथ ह स्म वै यः पुरा ब्रह्मवाद्यम् वदति अन्यतराम् उपागात् इति ह स्म एनम् मन्यन्ते

तम् ह संग्रहीता उवाच अथ यत् भगवः ते ताभ्याम् न कुशलम् कथा इत्थम् आत्थ इति

सः एव इति

स ह उवाच त्रिस् वै गृहपते पुरुषः जायते पितुः एव अग्रे अधिजायते अथ मातुः अथ यज्ञात् त्रिस् उ एव म्रियते इति

स ह रथम् आस्थाय प्रधावयांचकार
सो अब्रवीत् शर्यातः मानवः किम् इह अभितस् किंचिद् अद्राष्ट यत इदम् इत्थम् अभूद् इति

तं कुमारा गोपाला अवि पालाः मृदा शकृत् पिण्डैः आस पांसुभिः अदिहन्

तत इदम् इत्थम् अभूद् इति

तन् न माता पुत्रम् अजानान् न पुत्रो मातरम्

तं तुष्टुवानं शर्यातो मानवो ग्रामेण अध्यवास्यत्

सो ऽसंज्ञां शार्यात्येभ्यो ऽकरोत्

तस्मै ह ऊचुः न नु ततो ऽन्यत् स्थविर एव अयम् निष्ठावः शेते
आदित्याश् च तथा रुद्राः कृत आवासाः तथा अश्विनः

श्वेतोदरे मुनि श्रेष्ठाः सुपर्णस्य महात्मनः

वसुधारे वसूनां तु निवासः परिकीर्तितः

वेणुसौधे महा शैले विद्याधर पुर त्रयम्

कृष्णे गन्धर्व निलयः पाण्डुरे पुर सप्तकम्

शतशृङ्गे पुर शतम् यक्षाणाम् अमित ओजसाम्

नीलकानां पुराणि आहुः अष्टषष्टिः द्विजोत्तमाः

कुबेरस्य च सोमस्य तथा अन्येषाम् महात्मनाम्

सूत उवाच

चक्रवर्तिन इति उक्ताः ततस् विद्येश्वराः तु इह

तक्षके च एव शैल इन्द्रे चत्वारि आयतनानि च

विद्याधराणां विप्र इन्द्राः विश्व भोग समन्वितम्

सुवर्णकोटरे पुण्ये राक्षसानां महात्मनाम्

गजशैले तु दुर्गा आद्याः सुमेधे वसवस् तथा

वैवस्वतस्य सोमस्य वायोः नागाधिपस्य च

श्रीकण्ठ अद्रि गुहा वासी सर्व आवासः सह उमया

श्रीकण्ठस्य आधिपत्यम् वै सर्व देव ईश्वरस्य च

कुमुदे किंनर आवासः तु अञ्जने चारण आलयः

श्रीकण्ठ धिष्ठितानि अत्र स्थानानि च समासतः

ब्रह्म इन्द्र विष्णु रुद्राणाम् गुहस्य च महात्मनः

अष्टौ पुराणि उदीर्णानि दानवानां द्विजोत्तमाः

ताम्राभे काद्रवेयाणां विशाखे तु गुहस्य वै

मुकुटे पन्नग आवासः पुष्पकेतौ मुनि ईश्वराः

रत्नधारे गिरि वरे सप्तर्षीणां महात्मनाम्

मर्यादापर्वतेषु अद्य शृण्वन्तु प्रवदाम्य् अहम्

तस्य प्राच्यां कुमुद अद्रि कूटः असौ बहु विस्तरः

महानीले अपि शैल इन्द्रे पुराणि दश पञ्च च

अण्डस्य अस्य प्रवृत्तिः तु श्रीकण्ठेन न संशयः

कालाग्नि शिव पर्यन्तम् कथं वक्ष्ये स विस्तरम्

हय आननानाम् मुख्यानां किन्नराणां च सुव्रताः

इति श्री लिङ्ग महापुराणे पूर्व भागे भुवनविन्यासोद्देशस्थानवर्णनं नाम पञ्चाशत्तमो ऽध्यायः

वैकुण्ठे गरुडः श्रीमान् करञ्जे नीललोहितः

श्रीकण्ठ धिष्ठितम् विश्वं चराचरम् इदम् जगत्

सितान्त शिखरे शक्रः पारिजात वने शुभे

अशीतिः देव पुर्यः तु हेमकक्षे नग उत्तमे

सन्ति आयतन मुख्यानि मर्यादापर्वतेषु अपि
गरुत्मन्त् पन्नग इन्द्रस्य प्रहर्तुम् उपचक्रमे

दानव अधिपतेः पित्तम् आदाय भुजग अधिपः

सहसा एव मुमोच तत् फणि इन्द्रः सुरस अभ्यक्त तुरुष्क पादपायाम्

तिर्यञ्चम् आलोच्य मानानाम् सद्यस् च एव प्रणश्यति

इति श्री गारुडे महापुराणे पूर्व खण्डे प्रथम अंश आख्ये आचार काण्डे मरकतपरीक्षणं नाम एकसप्ततितमः ऽध्यायः

क्षौमेण वाससा मृष्टा दीप्तिं त्यजति पुत्रिका

मूर्छा परीतः सहसा एव घोणा रन्ध्र द्वयेन प्रमुमोच सर्वम्

शबल कठोर मलिनम् रूक्षं पाषाण कर्कर उपेतम्

अत्यन्त हरित वर्णम् कोमलम् अर्चिस् विभेद जटिलम् च

ततो अस्य अपि अधिका हानिर् दोषैर् मरकते भवेत्

तस्य प्रपात समनन्तर कालम् एव तद्वत् वर आलयम् अतीत्य रमा समीपे

राजतः स महान् एकः खण्ड सेतुः इव आबभौ

महा अहि दंष्ट्र प्रभवम् विषं तत् तेन शाम्यति

यत् च मनसः प्रसादं विदधाति निरीक्ष्यम् अतिमात्रम्

वर्ण उज्ज्वलया कान्त्या सान्द्र आकारः विभासया भाति

सूत उवाच

सर्व मन्त्र ओषधि गणैः यन् न शक्यं चिकित्सितुम्

द्विधा कुर्वन् इव व्योम स त्वरम् वासुकिः ययौ

सवितुः कर संस्पर्शात् छुरयति सर्व आश्रमम् दीप्त्या

तेषां न अप्रतिबद्धानाम् भा भवति ऊर्ध्व गामिनी

तत्र एव किंचित् पततः तु पित्तात् उपेत्य जग्राह ततो गरुत्मान्

अचिर प्रभा प्रभा हत नव शाद्वल संनिभा भाति

श्रेयस्कामैः न तत् धार्यम् क्रेतव्यं वा कथंचन

ऋजु त्वात् च एव केषांचित् कथंचिद् उपजायते

तत् अपि गुणवत् संज्ञाम् आप्नोति हि यादृशी पूर्वम्

युक्तं संस्थान गुणैः सम रागम् गौरवेण न विहीनम्

वज्राणि मुक्ताः सन्ति अन्ये ये च केचिद् विजातयः

संग्रामे विचरद्भिः च धार्यं मरकतं बुधैः

यत् संधि शोषितम् रत्नम् अन्यत् मरकतात् भवेत्

कस्यचिद् अनेक रूपैः मरकतम् अनुगच्छतो ऽपि गुण वर्णैः

कल्हार शष्पक भुजंग भुजाम् च पत्त्र प्राप्त त्विषः मरकताः शुभ दाः भवन्ति

गुणैः युक्तम् काञ्चन प्रतियोजितम्

ततः पक्ष निपातेन संहरन् इव रोदसी

अन्यत् अपि आकरे तत्र यत् दोषैः उपवर्जितम्

तथा च पद्मरागाणां दोषैः मूल्यम् प्रहीयते

लभते ऽभ्यधिकं तस्मात् गुणैः मरकतम् युतम्

जायते तत् पवित्राणाम् उत्तमम् परिकीर्तितम्

दैव पित्र्य _ गुरु सम्पूजनेषु च

भल्लातकी पुत्रिका च तद् वर्ण सम योगात्

कलिका घन गन्ध वासितायाम् वर माणिक्य गिरेः उपत्यकायाम्

स्नान आचमन जप्येषु रक्षा मन्त्र क्रिया विधौ

तस्मिन् मरकत स्थाने यत् किंचिद् उपजायते

तन् मरकतं महा गणम् इति रत्न विदाम् मनस् वृत्तिः

हित्वा च हरित भावम् यस्य अन्तर् विनिहिता भवेत् दीप्तिः

मणेः मरकतस्य एते लक्षणीया विजातयः

तत् यत्र भोगि इन्द्र भुज अभियुक्तम् पपात पित्तं दितिज अधिपस्य

ददद्भिः गो हिरण्यानि कुर्वद्भिः साधनानि च

स तदा स्व शिरस् रत्न प्रभा दीप्ते नभस् अम्बुधौ

तस्य आकरस्य अतितराम् स देशो दुःख उपलभ्यः च गुणैः च युक्तः
रसो हि अस्य न रक्ताय मांसाय कुरुते तु तत्

विदाहो मनसः स्थाने भवन्ति अन्ये हि उपद्रवाः

हृल्लासः छर्दिः अरुचिः अस्नाते ऽपि बल क्षयः

धूमायति इव च अत्यर्थम् उदेति श्लेष्म लक्षणम्

मक्षिका तृण केश आदि पातः प्रायो अन्न पानयोः

केश अस्थि तुष भस्म आदि तरौ समधिरोहणम्

प्रायो ऽस्य क्षय भागानाम् न एव अन्नम् च अङ्ग पुष्टये

शुक वर्ण आभ कण्ठ त्वम् स्निग्ध उष्ण उपशमः ऽनिलात्

प्रसेकः पीनसः श्वासः स्वरभेदो अल्प वह्नि ता

वर्जयेत् साधयेत् एव सर्वेषु अपि ततो ऽन्यथा

ज्योतिः दिवि दव अग्नीनाम् ज्वलतां च महीरुहाम्

ऊर्ध्व निःश्वास संशोषौ अधस् छर्दिः च कोष्ठ गे

अति शुक्ल ता

मुखानि स्रोतसां रुद्ध्वा तथा एव अति विसृज्य वा

देह औषध क्षय कृत्याः क्षयः तद् सम्भवात् च सः

नख केश अस्थि वृद्धिः च स्वप्ने च अभिभवः भवेत्

पच्यते कोष्ठ एव अन्नम् अम्ल युक्तैः रसैः युतम्

तैः उदीर्णः ऽनिलः पित्तं व्यर्थं च उदीर्य सर्वतः

जृम्भा अङ्गमर्द निष्ठीव वह्नि मान्द्य आस्य पूति ता

नक्षत्राणां द्विजानां च राज्ञो पुरा

दाहो ऽतिसारो असृज् छर्दिः मुख गन्धः ज्वरो मदः

लौल्य भावः अन्न पान आदौ शुचौ अशुचि वीक्षणम्

स्थिते पार्श्वे च रुज् बोधे संधि स्थे भवति ज्वरः

रस आदि शोषणात् शोषः _ इति राज वत्

शून्यानां ग्राम देशानाम् दर्शनं शुष्यतो ऽम्भसः

दोषैः व्यस्तैः समस्तैः च क्षयात् सर्वस्य मेदसः

कण्ठ रोधः स्वर भ्रंशः पित्तात् पाद अंस पाणिषु

स्रोतस् मुखेषु रुद्धेषु धातुषु सु अल्पकेषु च

कफात् अरोचक छर्दि कासाः

दोषैः मन्द अनल त्वेन शोथ लेप कफ उल्बणैः

अनेक रोग अनुगतः बहु रोग पुरोगमः

प्रसेको मुख माधुर्यम् मार्दवं वह्नि देहयोः

कृच्छ्र साध्याः क्षयाः च अत्र सर्वैर् अल्पं च वर्जयेत्

राजयक्ष्मा क्षयः शोषो _ इति कथ्यते

लिङ्गेषु अल्पेषु अति क्षीणम् व्याधौ षष् करण क्षयम्

तत्र वाताच् स अङ्ग मर्दनम्

रूपं भविष्यतः तस्य प्रतिश्यायो भृशं ज्वरः

पित्तात् तालु गले दाहः शोषो भवति संततम्

अन्न पान विधि त्यागः चत्वारस् तस्य हेतवः

उपष्टब्धः समन्तात् च केवलं वर्तते क्षयी
अद्भिः घृष्ट घृत उपेत लेपः ऽयं विष मर्दनः

इति श्री गारुडे महापुराणे पूर्व खण्डे प्रथम अंश आख्ये आचार काण्डे सर्पविषहरोपायनिरूपणं नाम एकोनविंशः ऽध्यायः

नाभौ हृदि स्तन तटे कण्ठे नासापुटे ऽक्षिणि

ह्रीं गोनस आदि विष हृत्

बाण द्वि षष् वह्नि वाजि युग भूः एक भागात्

विद्या त्रैलोक्य रक्षा अर्थम् गरुडेन धृता पुरा

पादाङ्गुष्ठे पाद पृष्ठे पाद पृष्ठे गुल्फे जानुनि लिङ्गके

न्यसेत् तु पाद अग्रे गुल्फे ऽथ जानुनि

प्राणेश्वरं गारुडं च शिव उक्तम् प्रवदामि अहम्

न्यस्य हंसं वाम करे नासा मुख निरोध कृत्

विषम् ऋद्धिम् न व्रजेत् च उष्णं पिबति यो घृतम्

पुनर्नवा फलिनीनाम् मूलं ईदृशम्

सर्व अङ्ग लेपात् च अपि पानात् वा विष हृत् भवेत्

ॐ पक्षि स्वाहा

स्वाहा पाद युगे च एव युग हा न्यास ईरितः

कटि तटे नाभौ हृदि न्यसेत्

कर्कोटो ज्ञो गुरुः पद्मो महापद्मः च भार्गवः

सप्त लक्षस्य जप्यात् हि सिद्धिः प्राप्ता सुर असुरैः

ॐ सुवर्णरेखे कुक्कुट विग्रह रूपिणि स्वाहा

तिष्ठत् चन्द्रः च जीवेत् च पुंसो दक्षिण भागके

याम अर्ध संधि संस्थाम् च वेलां कालवतीं चरेत्

आत्मनः परमं बीजं हंस आख्यम् स्फटिक अमलम्

नागभोगः क्रमात् ज्ञेयः रात्रौ बाण विवर्तनैः

कक्ष श्रोणि गले सन्धौ शङ्ख कर्ण उदर आदिषु

सहस्र मन्त्रम् जप्त्वा तु कर्णे सूत्रं धृतं तथा

पूर्वं दिनपतिः भुङ्क्ते अर्ध यामम् ततो ऽपरे

बाहौ च वक्त्रे ग्रीवायां दष्टायां न हि जीवति

एवं च अष्टदले पद्म दले वर्ण युगम् लिखेत्

गरुडो अहम् इति ध्यात्वा कुर्यात् विष हराम् क्रियाम्

के वक्त्रे हृदि लिङ्गे च पादयोः गरुडस्य हि

गृहे यत्र तत् नागाः संत्यजन्ति च

कायस्य वाम भागे तु स्त्रिया वायु वहात् करात्

दातव्यं विष पाप घ्नम् बीजं तस्य चतुर्विधम्

विष हृत् स्यात् कथा तद्वत् मणिः व्यासः स्मृतो ध्रुवम्

हंसो विष आदि च हरेत् जप्तः ध्यातो ऽथ पूजितः

मूलं शुक्ल बृहत्याः तु कर्कोट्या

षष्ठ आरूढम् तृतीयं स्यात् स विसर्गम् चतुर्थकम्

हं मन्त्रम् गात्र विन्यस्तम् विष आदि हरम् ईरितम्

न आक्रामन्ति च तद् छायाम् स्वप्ने ऽपि विष पन्नगाः

अमृतः तद् कृतः मोहो निवर्तेत च मर्दनात्

गले कुरु न्यसेत् धीमान् कुले च गुल्फयोः स्मृतः

ॐ कुरु कुले स्वाहा

दिवा

न्यस्तं योनौ कन्यां कुर्यात् मद जल आविलम्

अङ्गुष्ठ आदि कनिष्ठा अन्तम् करे न्यस्य अथ देहके

यद् गृहे शर्करा जप्ता क्षिप्ता नागाः त्यजन्ति तत्

नाम् एतत् वारि धाराभिः स्नातो दष्टो विषं त्यजेत्

ॐ ह्री ह्रौ ह्रीं भिरुण्डायै स्वाहा

रात्रौ दिवा सुरगुरोः भागे स्यात् अमर अन्तकः

शेषो ऽर्कः चन्द्रस् तक्षको भौम ईरितः

षष्ठ्यां च कर्कटे मेषे मूल आश्लेषा मघा आदिषु

कर्णे जप्ता तु इयम् विद्या दष्टकस्य विषं हरेत्

कर्णयोः च भ्रुवोः शङ्खे मस्तके प्रतिपद् क्रमात्

यः तु लक्षं जपेत् च अस्याः स दृष्ट्वा नाशयेत् विषम्

शेषा ग्रहाः प्रतिदिनं षष् संख्या परिवर्तनैः

स वायुना समाकृष्य दष्टानां गरलं हरेत्

दंशे रेखा त्रयम् यस्य प्रच्छन्नं स न जीवति

वक्त्रे अं उत्तमाङ्गे अः न्यसेत् वै हंस संयुताः

सूत उवाच

बिन्दु पञ्च स्वर युतम् आद्यम् उक्तं द्वितीयकम्