tanuj437/sanskrit-pos-tagged-corpus huggingface dataset:
मन्त्र आवाहन संयुक्ताः सदा पर्वणि पर्वणि

यथाश्रद्धं प्रदातव्या भुक्ति मुक्ति फल प्रदाः

तिलधेनुः तृतीया तु चतुर्थी जल संज्ञिता

तौ सित कम्बल कम्बलौ

नारी वा कुरुते या तु विशोकद्वादशीव्रतम्

गुडधेनु आदयः देयास् तु उपराग आदि पर्वसु

क्षौम पुच्छौ कांस्य दोहौ इन्द्रनीलक तारकौ

गोमयेन अनुलिप्तायाम् दर्भान् आस्तीर्य सर्वतः

वत्सं भारेण कुर्वीत द्वाभ्यां वै मध्यमा स्मृता

तस्मात् अग्रे हरेः नित्यम् अनन्तम् गीत वादनम्

नव अर्बुद सहस्राणि दश च अष्टौ च धर्म विद्

विद्रुम भ्रू युग उपेतौ नवनीत स्तनौ उभौ

किंरूपं केन मन्त्रेण दातव्यं तत् इह उच्यताम्

मतिम् आप च जनानां यो ददाति इन्द्र लोके वसति स विबुध ओघैः पूज्यते कल्पम् एकम्

तत् इदानीम् प्रवक्ष्यामि सर्व पाप विनाशनम्

चतुर्थ अंशेन वत्सः स्यात् गृह वित्त अनुसारात्

लक्ष्मी या लोकपालानां सा धेनुः वर दा अस्तु मे

धेनु रूपेण सा देवी मम शान्तिं प्रयच्छतु

विशोकद्वादशी च एषा पुण्या पाप हरा शुभा

प्राञ्च् मुखाम् कल्पयेत् धेनुम् उदञ्च् पादाम् स वत्सकाम्

नवनीतेन रत्नैः च तथा अन्ये तु महा ऋषयः

एतत् एवम् विधानम् स्यात् त एव उपस्कराः स्मृताः

वैष्णवं पुरम् आप्नोति मरणे च स्मरन् हरिम्

अर्ध भारेण वत्सः स्यात् कनिष्ठा भारकेण तु

इति पठति य इत्थं यः शृणोति इह सम्यक् मधु मुर नरक अरेः अर्चनं यः च पश्येत्

ताम्र गण्डक पृष्ठौ तौ सित चामर रोमकौ

शुक्ति कर्णौ इक्षु पादौ शुचि मुक्ताफल ईक्षणौ

कर्तव्यं भूति कामेन भक्त्या तु परया नृप

मनुः उवाच

गुडधेनु विधानम् मे समाचक्ष्व जगत्पते

गुडधेनु प्रसङ्गेण सर्वाः तावत् मया उदिताः

विधानम् एतत् धेनूनाम् सर्वासाम् अभिपठ्यते

सप्तमी शर्कराधेनुः दधिधेनुः तथा अष्टमा

धेनु वत्सौ घृत आस्यौ च सित सूक्ष्म अम्बर आवृतौ

लघु एणक अजिनम् तद्वत् वत्सम् च परिकल्पयेत्

इति एवम् रचयित्वा तौ धूप दीपैः अथ अर्चयेत्

चतुर्मुखस्य या लक्ष्मी या लक्ष्मी धनदस्य च

याम् उपोष्य नरो याति तत् विष्णोः परमं पदम्

तद् अङ्गत्वेन च एव अत्र गुडधेनुः प्रशस्यते

अशेष यज्ञ फलदाः सर्वाः पाप हराः शुभाः

गुडधेनु विधानस्य यत् रूपम् इह यत् फलम्

सुवर्णधेनुम् अपि अत्र केचिद् इच्छन्ति भानवः

व्रतानाम् उत्तमम् यस्माद् विशोकद्वादशीव्रतम्

रसधेनुः च नवमी दशमी स्यात् स्वरूपतः

या लक्ष्मीः सर्व भूतानाम् या च देवेषु अवस्थिता

विष्णोः वक्षसि या लक्ष्मीः स्वाहा या च विभावसोः

प्रथमा गुडधेनुः स्याद् घृतधेनुस् तथा अपरा

इह लोके च सौभाग्यम् आयुः आरोग्यम् एव च

नृत्य गीत परा नित्यं सा अपि तद् फलम् आप्नुयात्

धेनु रूपेण सा देवी मम पापं व्यपोहतु

स्वधा या पितृ मुख्यानाम् स्वाहा यज्ञभुजां च या

तासां स्वरूपं वक्ष्यामि नामानि च नर अधिपैः

न शोक दुःख दौर्गत्यम् तस्य संजायते नृप
अगद वराः वृत्त स्थाः कुगतीः इव वारयन्ति एते

कीटेभ्यो दारुणतरा लूताः षोडश ता जगुः

वेगाः च सर्प वत् शोफः वर्धिष्णुर् विस्र रक्त ता

दिन अर्धम् लक्ष्यते न एव दंशो लूता विष उद्भवः

स शैत्य मुख माधुर्यैः विद्यात् श्लेष्म अधिकम् विषम्

पाने सर्पिर् मधु युतम् क्षीरं वा भूरि शर्करम्

इति ह स्म आहुः आत्रेय आदयः महा ऋषयः

कृच्छ्र साध्या पृथक् दोषैः असाध्या निचयेन सा

उच्चिटिङ्गः तु वक्त्रेण दशति अभ्यधिक व्यथः

सप्त अहेन दश अहेन पक्षेण च परं क्रमात्

इति तीक्ष्णं विषं मध्यं हीनं च विभजेद् अतः

लवणोत्तम युक्तेन सर्पिषा वा पुनः पुनः

क्षीरि वृक्ष त्वच् आलेपः शुद्धे कीट विष अपहः

ज्वर आशु पाक विक्लेद कोथ अवदरण अन्वितः

पाठा प्रतिविषा व्योषं काश्यपेन विनिर्मितम्

घूर्णन उद्वेष्टनम् गात्र श्याव ता वातिके विषे

लोध्रं सेव्यं पद्मकं पद्म रेणुः कालीय आख्यम् चन्दनं यत् च रक्तम्

तद्वद् गोमय निष्पीड शर्करा घृत माक्षिकैः

स्वेद आलेपन सेकान् तु कोष्णान् प्रायो ऽवचारयेत्

मातुलुङ्ग अम्ल गो मूत्र पिष्टम् च सुरस अग्र जम्

पित्त कफ अनिल लूताः पान अञ्जन नस्य लेप सेकेन

लेखन छेदन स्वेद वमनैः श्लैष्मिकं जयेत्

एषो ऽगदो हन्ति विषाणि कीट भुजंग लूता उन्दुर वृश्चिकानाम्

वचा हिङ्गु विडङ्गानि सैन्धवं गजपिप्पली

फलिनी द्वि निशा क्षौद्र सर्पिर्भिः पद्मक आह्वयः

अथ अतस् कीटलूतादिविषप्रतिषेधं व्याख्यास्यामः

भृश ऊष्मा रक्त पीत आभः क्लेदी द्राक्षा फल उपमः

स्विद्यन् मूर्छन् विशुष्क आस्यः विह्वलो वेदना आतुरः

सहस्ररश्मि अनुचराः वदन्ति अन्ये सहस्रशः

पिण्याकेन व्रण आलेपः तैल अभ्यङ्गः च वातिके

सर्पाणाम् एव विष् मूत्र शुक्र अण्ड शव कोथ जाः

हृद् पीडा ऊर्ध्व अनिल स्तम्भः सिरा आयामः अस्थि पर्व रुज्

द्वितीये ऽभ्युन्नतो ऽन्तेषु पिटिकेभिः इव वा आचितः

असाध्यायां तु हृद् मोह श्वास हिध्मा शिरोग्रहाः

नागरं गृहकपोत पुरीषम् बीजपूरक रसः हरितालम्

उष्ण स्निग्ध अम्ल मधुरम् भोजनं च अनिल अपहम्

वातिकः परुषः श्यावः पर्व भेद ज्वर प्रदः

बीजपूर रस उन्मिश्रः परमो वृश्चिक अगदः

लेपयेद् दग्धम् अगदैर् मधु सैन्धव संयुतैः

पक्व जम्बु स वर्णम् च दंशात् स्रवति शोणितम्

कर्णिका पात समये बृंहयेत् च विष अपहैः

अष्टभिः उद्वमति एषा विषं वक्त्राद् विशेषतः

आग्नेयैः अल्प संस्रावः दाह राग विसर्पवान्

स क्षौद्र सर्पिः पूर्वस्माद् अधिकः चम्पक आह्वयः

प्रायो वात उल्बण विषाः वृश्चिकाः स उष्ट्रधूमकाः

मुक्त आलेपः वरः शोफ तोद दाह ज्वर _

वेपथुर् वमथुर् दाहः तृष् आन्ध्यं वक्र नासा ता

तद् विभागम् यथास्वं च दोष लिङ्गैः विभावयेत्

तस्य पथ्या निशा कृष्णा मञ्जिष्ठा अतिविषा ऊषणम्

अष्टाविंशतिः इति एके ततो अपि अन्ये तु भूयसीः

अन्यत्र मूर्छिताद् दंश पाकात् कोथतो ऽथवा

वरुण अगुरु बिल्व पाटली पिचुमन्द आमय शेलु केसरम्

धूम्र उदराः त्रि पर्वाणः मध्याः तु कपिल अरुणाः

विकारान् कुरुते तान् तान् पञ्चमे विष कोप जान्

कीटानां त्रि प्रकाराणाम् त्रैविध्येन क्रिया हिता

अशेष लूता कीटानाम् अगदः सार्वकार्मिकः

मध्ये कृष्णो ऽथवा श्यावः पर्यन्ते जालक आवृतः

रूपाणि नाम्नः तस्याः दुर्ज्ञेयानि अति संकरात्

सद्यो वृश्चिक जम् दंशं चक्रतैलेन सेचयेत्

अथ आशु लूता दष्टस्य शस्त्रेण आदंशम् उद्धरेत्

सर्वेषां कर्णिका शोफो ज्वरः कण्डूः अरोचकः

ह्रीवेर वैकङ्कत गोपकन्या मुस्ता शमी चन्दन टुण्टुकानि

उपनाहो घृते भृष्टः कल्को ऽजाज्याः स सैन्धवः

दोषैर् व्यस्तैः समस्तैः च युक्ताः कीटाः चतुर्विधाः

साध्यतो वृश्चिकात् स्तम्भं शेफसो हृष्ट रोम ताम्

विषेण आलेपयेत् दंशम् उच्चिटिङ्गे अपि अयम् विधिः

निवृत्ते दाह शोफ आदौ कर्णिकां पातयेद् व्रणात्

सूचि व्यध वत् आभाति ततो ऽसौ प्रथमे ऽहनि

कफे ज्येष्ठाम्बुना पीत्वा विषम् आशु समुद्वमेत्
शिरस् अक्षि गौरवम् मूर्छा भ्रमः श्वासो अति वेदना

लूता दंशः च सर्वो ऽपि दद्रू मण्डल संनिभः

तण्डुलीयक तुल्य अंशाम् त्रिवृतां सर्पिषा पिबेत्

संज्ञा नाश उष्ण निश्वासौ हृद् दाहः कटुक आस्य ता

विसर्पवान् शोफ युतः तप्यते बहु वेदनः

मन्दाः पीताः सिताः श्यावा रूक्षाः कर्बुर मेचकाः

एषो ऽगदो रात्रिक वृश्चिकानाम् संक्रान्ति कारी कथितो जिनेन

क्लेदेन यत् स्पृशति अङ्गम् तत्र अपि कुरुते व्रणम्

लेपः सुख उष्णः च हितः पिण्याको गोमयो ऽपि वा

स्वेदो नाडी पुलाक आद्यैः बृंहणः च विधिर् हितः

यष्ट्याह्व मदन अङ्कोल्ल जालिनी सिन्धुवारिकाः

करञ्ज अर्जुन शेलूनाम् कटभ्याः कुटजस्य च

प्रसृतं सर्वतो दंशं न छिन्दीत दहेन् न च

सर्वतो ऽपहरेद् रक्तं शृङ्ग आद्यैः सिरया अपि वा

सिञ्चेत् कोष्ण आरनालेन स क्षीर लवणेन वा

नत एला कुष्ठ मरिच यष्ट्याह्व घृत माक्षिकैः

अपामार्ग मनोह्वा आल दार्वी ध्यामक गैरिकैः

तद्वत् च सैन्धवं कुष्ठं दन्ती कटुक दौग्धिकम्

तृतीये स ज्वरः रोम हर्ष कृत् रक्तमण्डलः

पैत्तिकं स्तम्भयेत् सेकैः प्रदेहैः च अति शीतलैः

महान् चतुर्थे श्वयथुः ताप श्वास भ्रम प्रदः

उष्ट्रधूमः स एव उक्तः रात्रिचारात् च रात्रिकः

पिशङ्गाः शबराः चित्राः शोणित आभाः महा विषाः

मूलम् उत्तरवारुण्या वंश निर्लेख संयुतम्

सैन्धवं च विनिहन्ति अगदः ऽयं लेपतो अलि कुल जम् विषम् आशु

तद् दूषितम् च वस्त्र आदि देहे पृक्तं विकार कृत्

दशाङ्गम् अगदं पीत्वा सर्व कीट विषम् जयेत्

तस्य तस्य औषधैः कुर्याद् विपरीत गुणैः क्रियाम्

श्याव ओष्ठ वक्त्र दन्त त्वम् पृष्ठ ग्रीवा अवभञ्जनम्

नाग पुरीष छत्त्रम् रोहिष मूलम् च शेलु तोयेन

दष्टस्य कीटैर् वायव्यैर् दंशः तोद रुजा उल्बणः

अग्नि आभाः द्वि एक पर्वाणः रक्त असित सित उदराः

सितो ऽसितो ऽरुणः पीतः श्यावो वा मृदुः उन्नतः

पक्व पीलु फल प्रख्यः खर्जूर सदृशः ऽथवा

श्वास दंष्ट्र शकृत् मूत्र शुक्र लाला नख आर्तवैः

शराव रूपः तोद आढ्यः रोमकूपेषु स आस्रवः

विशीर्यमाण मांसः च प्रायशो विजहाति असून्

षष्ठे व्याप्नोति मर्माणि सप्तमे हन्ति जीवितम्

कुर्याद् गुटिकां लेपाद् इयम् अलि विष नाशना श्रेष्ठा

मांस अवदरणम् शोफो रक्त पीतः च पैत्तिके

स शैवल उष्ट्र दंष्ट्रा च हन्ति वृश्चिक जम् विषम्

रजनी सैन्धव व्योष शिरीष फल पुष्पजैः

लूता नाभेर् दशति ऊर्ध्वम् ऊर्ध्वं च अधस् च कीटकाः

बहु उपद्रव रूपा तु लूता एका एव विष आत्मका

श्लैष्मिकः कठिनः पाण्डुः परूषक फल आकृतिः

सर्वत्र च उग्र अलि विषे पाययेद् दधि सर्पिषी

स्राव आढ्यः सर्व लिङ्गः तु विवर्ज्यः सांनिपातिकैः

शिरीषस्य च पुष्पाणि मस्तुना दंश लेपनम्

स अलाबु वृन्तम् वार्त्ताक रस पिष्टम् प्रलेपनम्

विरेचयेत् च त्रिफला नीलिनी त्रिवृता आदिभिः

यस्य यस्य एव दोषस्य लिङ्ग आधिक्यम् प्रतर्कयेत्

यो मुह्यति प्रश्वसिति प्रलपति उग्र वेदनः

करोति सेकम् अङ्गानां दंशः शीत अम्बुना इव च

हरिद्रा द्वय पत्तङ्ग मञ्जिष्ठा नत केसरैः

दंशः सद्यो अति रुज् श्यावः तुद्यते स्फुटति इव च

साधयेत् सर्प वत् दष्टान् विष उग्रैः कीट वृश्चिकैः

शिरीष पुष्पम् स करञ्ज बीजम् काश्मीरजं कुष्ठ मनःशिले च

कफ अधिकैः मन्द रुजः पक्व उदुम्बर संनिभः

सु शीतैः सेचयेत् च अनु कषायैः क्षीरि वृक्ष जैः

आदंशं स्वेदितं चूर्णैः प्रच्छाय प्रतिसारयेत्

सर्वा अपि सर्वजा प्रायो व्यपदेशः तु भूयसा

छर्दि अरोचक हृल्लास प्रसेक उत्क्लेश पीनसैः

रोमशा बहु पर्वाणः लोहिताः पाण्डुर उदराः

शैवाल नीलोत्पल वक्रयष्टी त्वच् नाकुली पद्मक राठ मध्यम्

लेप अञ्जनाभ्याम् गुटिका परमं वृश्चिक अपहा

ते गो आदि शकृत् कोथात् दिग्ध दष्ट आदि कोथात्

निद्रां शीतज्वरं कासं कण्डूं च कुरुते भृशम्

विष घ्नम् च विधिं सर्वं कुर्यात् संशोधनानि च

कान्ता पुष्पम् दुग्धिनीका मृणालं लूताः सर्वा घ्नन्ति सर्व क्रियाभिः
सूत उवाच

विष्णु त्वम् काल रुद्र त्वम् शयनं च अप्सु तस्य च

सर्व अवस्थासु विष्णोश् च जननं लीलया एव तु

दिव्यं च मानुषं वर्षम् आर्षम् वै ध्रौव्यम् एव च

दक्ष शापः च दक्षस्य शाप मोक्षः तथा एव च

एरकस्य तथा उत्पत्तिः तोमरस्य उद्भवः तथा

ग्रन्थ कोटि प्रमाणम् तु शत कोटि प्रविस्तरे

शिलाद शक्र संवादः पद्मयोनि त्वम् एव च

हलाहलस्य दैत्यस्य कृता अवज्ञा पिनाकिना

मैथुनस्य विधिः च एव प्रतिवर्णम् अनुक्रमात्

भोज राजस्य दौरात्म्यं मातुलस्य हरेः विभोः

आख्या अष्टकम् हि रुद्रस्य कथितं रोदन अन्तरे

देवासुरे पुरा लब्धो भृगु शापः च विष्णुना

मन्थान धारण अर्थाय हरेः कूर्म त्वम् एव च

देवता परम अर्थम् तु विज्ञानं च प्रसादतः

एरक अस्त्र बलेन एव गमनं स्वेच्छया एव तु

लब्धो हिताय शापः तु दुर्वासस्य आननात् हरेः

प्रवृत्ति लक्षणम् ज्ञानं निवृत्ति अधिकृता तथा

वसिष्ठ तनय उत्पत्तिः वासिष्ठानाम् महात्मनाम्

क्षुब्ध धी च विवादश् च दधीच उपेन्द्रयोः तथा

यदूनां च एव सम्भूतिर् यादव त्वम् हरेः स्वयम्

श्वेतस्य मृत्योः संवादः श्वेत अर्थे काल नाशनम्

तथा अन्यानि च रुद्रस्य चरितानि सहस्रशः

तस्मात् संक्षेपात् वक्ष्ये न श्रुतं विस्तरेण यत्

ब्रह्मणा कल्पितं पूर्वं पुराणं लैङ्गम् उत्तमम्

पञ्चयज्ञ प्रभावः च पञ्चयज्ञ विधिः तथा

उत्पत्तिः नन्दि नाम्ना तु देवदेवस्य शूलिनः

चतुर् लक्षेण संक्षिप्ते कृष्णद्वैपायनेन तु

सर्व पाप विनिर्मुक्तः ब्रह्म लोकम् स गच्छति

ईशान कल्प वृत्तान्तम् अधिकृत्य महात्मना

स्नुषायाः प्रेषणं च एव गर्भ स्थस्य वचस् तथा

विष्णोः वर आयुध अवाप्तिः तथा रुद्रस्य चेष्टितम्

प्रार्थना योनिजस्य अथ दुर्लभ त्वम् सुतस्य तु

शुक्र उत्सर्गः तु रुद्रस्य गाङ्गेय उद्भवः एव च

अण्ड उद्भव त्वम् शर्वस्य रजस् गुण समाश्रयात्

शापः सत्या कृतो देवान् पुरा विष्णुं च पालितम्

हरेः पितामहस्य अथ शक्रस्य च महात्मनः

श्मशान निलयः च एव चन्द्ररेखा समुद्भवः

भवस्य दर्शनं च एव तिष्येषु आचार्य शिष्ययोः

कृष्ण त्वे द्वारकायां तु निलयो माधवस्य तु

कल्पेषु कल्पे वाराहे वाराह त्वम् हरेस् तथा

ब्रह्मणश् च दिवारात्रम् आयुषः गणनं पुनः

विनाशो राक्षसानां च कृतो वै शक्ति सूनुना

सवनं ब्रह्मनः च एव युग कल्पः च तस्य तु

रजस्वलानां वृत्तिश् च वृत्त्या पुत्र विशिष्टता

अन्तरिक्षे तथा अण्डे ऽस्मिन् देव आयतन वर्णनम्

एतत् ज्ञात्वा पुराणस्य संक्षेपं कीर्तयेत् तु यः

चतुर् लक्षेण संक्षिप्ते व्यासैः सर्व अन्तरेषु वै

भुवनानां प्रमाणं च ग्रहाणां ज्योतिषां गतिः

पतिव्रतायाः च आख्यानम् पशु पाश विचारणा

भूमौ रुद्रस्य लोकं च पाताले हाटकेश्वरम्

लिङ्गस्य आराधनम् स्नान विधानम् शौच लक्षणम्

सुत शोकः वसिष्ठस्य अरुन्धत्याः प्रलापनम्

श्रद्धा साध्यः ऽथ रुद्रः तु कथितं ब्रह्मणा तदा

पराशरस्य अवतारः व्यासस्य च शुकस्य च

स्त्री पुम्भावः विरिञ्चस्य सर्गो मिथुन सम्भवः

ब्रह्मणः परमं ज्ञानम् आदातुम् मीनता हरेः

नानाविधानि दानानि प्रेतराज पुरम् तथा

मदनस्य आदिदेवस्य ब्रह्मणश् च अमर अरीणाम्

दौरात्म्यं कौशिकस्य अथ सुरभेः बन्धनम् तथा

जालंधर वधः च एव सुदर्शन समुद्भवः

जीवत् श्राद्ध विधानम् च श्राद्ध अर्हाः श्राद्धम् एव च

कल्पं पञ्चाक्षरस्य अथ रुद्र माहात्म्यम् एव च

सर्गः प्राधानिकः पश्चात् प्राकृतो वैकृतानि च

सुदर्शनस्य च आख्यानम् क्रम संन्यास लक्षणम्

शिलादस्य तपः च एव वृत्रारेः दर्शनम् तथा

पुनर् लिङ्ग उद्भवः च एव ऋषि मध्ये पिनाकिनः

कल्प त्वम् च एव कल्पानाम् आख्या भेदेषु अनुक्रमात्

व्यस्त इष्टाः दशधा च एव ब्रह्म आदौ द्वापर आदिषु

लिङ्गम् एकादशम् प्रोक्तं मया व्यासात् श्रुतम् च तत्

मेघवाहन कल्पस्य वृत्तान्तं रुद्र गौरवम्

बाल भावे हरेः क्रीडा पुत्र अर्थम् शंकर अर्चनम्

भोज्य अभोज्य विधानम् च सर्वेषाम् एव वर्णिनाम्
वाराणस्याश् च माहात्म्यं क्षेत्र माहात्म्य वर्णनम्

अवृद्धिः जगन्तः भूयो देव्याः शक्ति उद्भवः तथा

वृष्णि अन्धक विनाशाय शापः पिण्डार वासिनाम्

तपसां लक्षणं च एव द्विजानां वैभवं तथा

लीलया च एव कृष्णेन स्व कुलस्य च संहृतिः

मुनीनां वंश विस्तारः राज्ञां शक्त्याः विनाशनम्

देवदारु वने शम्भोः प्रवेशः शंकरस्य तु

अस्य एकादश साहस्रे ग्रन्थ मानम् इह द्विजाः

चतुर् युग प्रमाणम् च युग धर्मः सु विस्तरः

भू भार निग्रह अर्थे तु रुद्रस्य आराधनम् हरेः

नान्दी श्राद्ध विधानम् च तथा अध्ययन लक्षणम्

एरका लाभात् ऽन्योन्यं विवादे वृष्णि विग्रहः

पुराण करणम् च एव पुलस्त्यस्य आज्ञया गुरोः

नरकाणां स्वरूपं च दण्डः कर्म अनुरूपतस्

उद्वाहः शंकरस्य अथ पुत्र उत्पादनम् एव च

लिङ्गे अस्मिन् आनुपूर्व्येण विस्तरेण अनुकीर्त्यते

रुद्र प्रसादात् विष्णोः च जिष्णोः च एव तु सम्भवः

आधिक्यं सर्व मूर्तीनाम् लिङ्ग मूर्त्याः विशेषतः

नारस्य च तथा उत्पत्तिः कपाले वैष्णवात् हरात्

प्रभाव अनुभवः च एव शिव लोकस्य वर्णनम्

भुवि रुद्र आलयानाम् तु संख्या विष्णोः गृहस्य च

मैथुन अतिप्रसङ्गेण विनाशो जगतां भयम्

वृत्र इन्द्रयोः महा युद्धम् विश्वरूप विमर्दनम्

स्वर्गि नारकिणाम् पुंसां चिह्नं जन्म अन्तरेषु च
परिस्तीर्य स्व शाखा उक्तम् पारम्पर्य क्रम आगतम्

पश्चात् जाते कुमारे च स्वे क्षेत्रे च आत्मनः यदि

एतत् वः कथितं सर्वं रहस्यं ब्रह्म सिद्धि दम्

उग्र वायुं मे गोपाय त्वचि स्पर्शम् उग्रस्य देवस्य पत्न्यै महर् ॐ नमः

उग्र वायुं मे गोपाय त्वचि स्पर्शम् उग्राय देवाय महः स्वाहा

ॐ प्राणे निविष्टो ऽमृतं जुहोमि शिवो मा प्रदाहाय प्राणाय स्वाहा

ॐ शिवाय सत्यं स्वाहा

ॐ भुवः विष्णवे स्वाहा

उग्र वायुं मे गोपाय त्वचि स्पर्शं उग्राय देवाय महर् नमः

ॐ ऋतं पुरुषाय नमः

इति श्री लिङ्ग महापुराणे उत्तर भागे जीवच्छ्राद्धविधिर् नाम पञ्चचत्वारिंशत्तमो ऽध्यायः

कृष्णद्वैपायनाय एव कथितं ब्रह्म सूनुना

श्रोत्रियो ऽश्रोत्रियो वा अपि ब्राह्मणः क्षत्रियो ऽपि वा

शृण्वन्तु सर्व भावेन सर्व सिद्धि करम् परम्

ॐ स्वः रुद्राय नमः

ॐ उग्र वायुं मे गोपाय त्वचि स्पर्शम् उग्रस्य देवस्य पत्न्यै देवाय जनः स्वाहा

ॐ महः ईश्वराय स्वाहा

सप्तमे ऽहनि योगि इन्द्रान् श्राद्ध अर्हान् अपि भोजयेत्

प्राण अधिपतये रुद्राय वृषान्तकाय स्वाहा

ॐ स्वः रुद्राय स्वाहा

तस्य सर्वं प्रकर्तव्यं पुत्रो ऽपि ब्रह्म विद् भवेत्

ईश रजो मे गोपाय द्रव्ये तृष्णाम् ईशाय देवाय तपो नमः

विशेषम् अपि वक्ष्यामि जीवच्छ्राद्धस्य सुव्रताः

चरु अन्तम् आज्य पूर्वम् च समिध् अन्तम् समाहितः

उपलिप्य विधानेन च आलिप्य अग्निम् विधाय च

प्रसादात् तस्य देवस्य वेदव्यासस्य धीमतः

ॐ पशुपते पाशं मे गोपाय भोक्तृ त्व भोग्यम् पशुपतेः देवस्य पत्न्यै सत्यं स्वाहा

ॐ जनः प्रकृतये स्वाहा

पुनः सनत्कुमाराय कथितं तेन धीमता

शर्व आदीनाम् च विप्राणां वस्त्र आभरण कम्बलान्

ॐ भुवः विष्णवे नमः

विशेष एवं कथितो अशेष श्राद्ध चोदितः

पुनः पशुपतेः पत्नीं तथा पशुपतिं क्रमात्

स्वः स्वाहा

एवं पृथक् पृथक् हुत्वा केवलेन घृतेन वा

रुद्रैः अग्निम् मे गोपाय नेत्रे रूपं रुद्रस्य देवस्य पत्न्यै स्वः स्वाहा

ॐ शर्व धरां मे गोपाय घ्राणे गन्धं शर्व पत्न्यै भूः स्वाहा

ॐ शिवाय नमः

महादेव सत्यं मे गोपाय श्रद्धां धर्मे महादेवाय ऋतं स्वाहा

कालं गते द्विजे भूमौ खनेत् च अपि दहेत् तु वा

सूतकं च न संदेहः स्नान मात्रेण शुध्यति

भुवः स्वाहा

समाप्य अग्नि मुखम् सर्वं मन्त्रैः एतैः यथाक्रमम्

ॐ भव जलं मे गोपाय जिह्वायां रसं भवाय देवाय भुवो नमः

जीवच्छ्राद्धे कृते जीवो जीवन् एव विमुच्यते

घृतेन च पृथक् पात्रे शोधितेन पृथक् पृथक्

रुद्रैः अग्निम् मे गोपाय नेत्रे रूपं रुद्राय देवाय स्वः स्वाहा

ॐ भुवः स्वाहा

पुत्र कृत्यम् अशेषम् च कृत्वा दोषो न विद्यते

एवं क्रमेण जुहुयात् श्राद्ध उक्तम् च यथाक्रमम्

भीम सुषिरं मे गोपाय श्रोत्रे शब्दं भीमाय देवाय जनः स्वाहा

रुद्रैः अग्निम् मे गोपाय नेत्रे रूपं रुद्रस्य पत्न्यै स्वर् ॐ नमः

ॐ भव जलं मे गोपाय जिह्वायां रसं भवस्य देवस्य पत्न्यै भुवो नमः

ॐ शर्व धरां मे गोपाय घ्राणे गन्धं शर्वाय भूः स्वाहा

दासी दास गणः च एव दातव्यो दक्षिणाम् अपि

ॐ शर्व धरां मे गोपाय घ्राणे गन्धं शर्वाय देवाय भूः नमः

ईश रजो मे गोपाय द्रव्ये तृष्णाम् ईशस्य पत्न्यै तपः स्वाहा

रजो मे गोपाय द्रव्ये तृष्णाम् ईशस्य पत्न्यै तपो नमः

बान्धवे ऽपि मृते तस्य शौच आशौचम् न विद्यते

ॐ भूः ब्रह्मणे नमः

सहस्रं वा तद् अर्धम् वा शतम् अष्ट उत्तरम् तु वा

वसिष्ठाय च शिष्टाय भृगवे भार्गवाय च

कर्मणा च उत्तरेण एव गतिः अस्य न विद्यते

भीम सुषिरं मे गोपाय श्रोत्रे शब्दं भीमाय देवाय जनो नमः

भीम सुषिरं मे गोपाय श्रोत्रे शब्दं भीमस्य देवस्य पत्न्यै जनः स्वाहा

ज्ञातं मया कृतं च एव नियोगात् एव तस्य तु

मुच्यन्ते कर्मणा अनेन मातृतः पितुः तथा

हैमं च राजतं धेनुं तिलान् क्षेत्रं च वैभवम्

सम्पूज्य पूर्ववत् मन्त्रैः होतव्यं च क्रमेण वै

एवं षोडश दानानि कथितानि शुभानि च
भीम सुषिरं मे गोपाय श्रोत्रे शब्दं भीमस्य पत्न्यै जनो नमः

जुहुयात् आत्मना उद्धृत्य तत्त्व भूतानि सर्वतः

विरिञ्च आद्यम् च पूर्व उक्तम् सृष्टि मार्गेषु सुव्रताः

मध्यतो हस्त मात्रेण कुण्डं च एव आयतम् शुभम्

जीवच्छ्राद्ध क्रमः ऽस्माकं वक्तुम् अर्हसि सांप्रतम्

नित्य नैमित्तिक आदीनि कुर्याद् वा संत्यजेत् तु वा

ॐ भूः ब्रह्मणे स्वाहा

महादेव सत्यं मे गोपाय श्रद्धां धर्मे महादेवस्य पत्न्यै ऋतं नमः

कर्म कुर्वन् अकुर्वान् वा ज्ञानी वा अज्ञानवान् अपि

वैश्यो वा न अत्र संदेहो योग मार्ग गतः यथा

ॐ शर्व धरां मे छिन्द्धि घ्राणे गन्धं छिन्द्धि मेघं जहि भूः स्वाहा

रुद्रैः अग्निम् मे गोपाय नेत्रे रूपं रुद्राय देवाय स्वर् ॐ नमः

पिण्डं च पूर्ववत् दद्यात् पृथक् अष्ट प्रकारात्

ईश रजो मे गोपाय द्रव्ये तृष्णाम् ईशाय देवाय तपः स्वाहा

एवं शिवाय होतव्यं विरिञ्चि आद्यम् च पूर्ववत्

ब्राह्मणानां सहस्रं च भोजयेत् च स दक्षिणम्

विरजा च घृतेन एव शतम् अष्ट उत्तरम् पृथक्

ऋषय ऊचुः

भवति एव न संदेहः तस्याः च अन्वय जाः अपि

सम्पूज्य स्थण्डिले वह्नौ होमयेत् समिध् आदिभिः

अन्वाधाय यथाशास्त्रं परिगृह्य च सर्वतः

मनवे देवदेवेन कथितं ब्रह्मणा पुरा

जीवच्छ्राद्धं प्रकर्तव्यं मृत काले प्रयत्नतः

परीक्ष्य भूमिं विधिवत् गन्ध वर्ण रस आदिभिः

शर्व धरां मे गोपाय घ्राणे गन्धं शर्वस्य देवस्य पत्न्यै भूः नमः

सूत उवाच

एकं वा योग निरतम् भस्म निष्ठम् जित इन्द्रियम्
संतिष्ठते ज्योतिष्टोमः संतिष्ठते ज्योतिष्टोमः

यत् तत्र शक्नुयात् तद् दद्यात्

काल एव प्रातर् अग्निहोत्रम्

तेषां राजसूय एव कल्पो व्याख्यातो ऽन्यत्र हस्ति ग्रहणात् आवेदनात् मुख विमार्जनात् इति

स यावद् रात्रे च इष्टिः संतिष्ठते तावद् रात्र एव सायम् अग्निहोत्रं जुहुयात्

तस्य तिस्रो दक्षिणा इति विज्ञायते

गायत्र्यौ यदि पञ्च कपालः

यो राजा सन् राज्यो वा सोमेन यजते स देवसुवां हवींष्य् अनुनिर्वपति

आग्नेयं पञ्च कपालम् उदवसानीयं निर्वपत्य् अष्टाकपालं वा

अथ यदि सुत्या यदा अग्निहोत्र कालम् अभ्यतीयात् सायम् अग्निहोत्र प्रभृतीनि अग्निहोत्राण्य् अतिपन्नानि प्रतिजुहुयात्

सिद्धम् इष्टिः संतिष्ठते यदि न त्वरेत

उदयनीय प्रभृति यज्ञपुच्छम्

पङ्क्त्यौ याज्या अनुवाक्ये भवतो यद्य् अष्टाकपालः
धरणीश्वर राजेन च बोधिसत्त्वेन महासत्त्वेन

आयुष्मता च बक्कुलेन

महेश्वरः चन्दनः ईश नन्दो प्रशान्त चित्तः महितः सुनन्दनः

आयुष्मता च कफिलेन

आयुष्मता च कौण्डिन्येन

सा सर्वा शुद्धावासान् देव भवनानि अवभास्य महेश्वर देव पुत्र प्रमुखान् अप्रमेयान् देव पुत्रान् संचोदयामास

देव अतिदेवम् नर देव पूज्यम् धर्मे स्वयंभुं वशिनं श्रयध्वम्

महाकरुणाचन्द्रिणा च बोधिसत्त्वेन महासत्त्वेन

तेन खलु पुनः समयेन भगवान् श्रावस्तीं महा नगरीम् उपनिश्रित्य विहरति स्म सत्कृतो गुरुकृतो मानितः पूजितः च तिसृणां परिषदां राज्ञां राज कुमाराणाम् राज मन्त्रिणाम् राज महामात्राणाम् राज पादमूलिकानाम् क्षत्रिय ब्राह्मण गृहपति अमात्य पार्षद्यानाम् पौर जानपदानाम् अन्य तीर्थिक श्रमण ब्राह्मण चरक परिव्राजकानाम्

यत् भाषितम् सर्व तथागतैः प्राग् लोकस्य सर्वस्य हित अर्थम् एतत्

आयुष्मता च स्वागतेन

आयुष्मता च महामौद्गल्यायनेन

आयुष्मता च सुभूतिना

इदं मुने राग निसूदन आढ्य वैपुल्य सूत्रम् हि महा निदानम्

आयुष्मता च अश्वजिता

प्रणम्य पादौ प्रति दक्षिणम् च कृत्वा एव मां तस्थुः इह अग्रतस् मे

शान्त क्रियम् बुद्धम् अमेय बुद्धिम् भक्त्या समस्ता उपसंक्रमध्वम्

आयुष्मता च शारिपुत्रेण

परं महायानम् इदम् प्रभाषयन् पर प्रवादात् नमुचिम् च धर्षयन्

आयुष्मता च पूर्णेन

आयुष्मता च सुबाहुना

प्रशान्तचारित्रमतिना च बोधिसत्त्वेन महासत्त्वेन

प्रशान्त कायम् शुभ शान्त मानसम् मुनिं समाश्लिष्यत शाक्यसिंहम्

उपसंक्रम्य भगवान् प्रज्ञप्त एव आसने न्यषीदत् बोधिसत्त्व गण पुरस्कृतः श्रावक संघ पुरस्कृतः

एवंप्रमुखैः द्वादशभिः भिक्षु सहस्रैः सार्धं द्वात्रिंशता च बोधिसत्त्व सहस्रैः सर्वैः एक जाति प्रतिबद्धैः सर्व बोधिसत्त्व पारमिता निर्जातैः सर्व बोधिसत्त्व अभिज्ञ ता विक्रीडितैः सर्व बोधिसत्त्व धारणी प्रतिभान प्रतिलब्धैः सर्व बोधिसत्त्व धारणी प्रतिलब्धैः सर्व बोधिसत्त्व प्रणिधान सु परिपूर्णैः सर्व बोधिसत्त्व प्रति सम्यक् गतिंगतैः सर्व बोधिसत्त्व समाधि वशिता प्राप्तैः सर्व बोधिसत्त्व वशिता प्रतिलब्धैः सर्व बोधिसत्त्व क्षान्ति अवकीर्णैः सर्व बोधिसत्त्व भूमि परिपूर्णैः

यो दुर्दमं चित्तम् अवर्तयत् वशे यो मार पाशैः अवमुक्त मानसः

अथ खलु तस्यां रात्रौ प्रशान्तायाम् ईश्वरः च नाम शुद्धावास कायिकः देव पुत्रः महेश्वरो नाम नन्दः च सुनन्दः च चन्दनः च महितः च प्रशान्तः च प्रशान्तविनीतेश्वरः च एते च अन्ये च संबहुलाः शुद्धावास कायिकाः देव पुत्राः अतिक्रान्त अतिक्रान्तैः वर्णैः सर्वावन्तं जेतवनं दिव्येन अवभासेन अवभास्य येन भगवान् तेन उपसंक्रामन् उपसंक्रम्य भगवतः पादौ शिरसा अभिवन्द्य एकान्ते तस्थुः

तत् यथा मैत्रेयेण च बोधिसत्त्वेन महासत्त्वेन

आयुष्मता च महानाम्ना

स वैद्य राजः अमृत भेषज प्रदः स वादि शूरः कु गणि प्रतापकः

अध्येषणां देव गणस्य तूष्णीम् अगृह्णत् एवान् अधिवासनम् च

आयुष्मता च नदीकाश्यपेन

सिद्धार्थमतिना च बोधिसत्त्वेन महासत्त्वेन

आयुष्मता च अ निरुद्धेन

आयुष्मता च रेवतेन

यस्य अपि अवन्ध्यौ इह शान्त विमोक्ष पारगः

आयुष्मता च अमोघराजेन

तत् भिक्षवः मे शृणुता इह सर्वे वैपुल्य सूत्रम् हि महा निदानम्

यत् भाषितम् सर्व तथागतैः प्राग् लोकस्य सर्वस्य हित अर्थम् एवम्

लाभी च भगवान् प्रभूतानां खादनीयं भोजनीयम् आस्वादनीय आकल्पिकानाम् चीवर पिण्ड पात्र शयन आसन ग्लान प्रत्यय भैषज्य परिष्काराणाम्

आयुष्मता च चुनन्देन
अस्य च महायान उद्भावन अर्थम् सर्व परप्रवादिनाम् च निग्रह अर्थम् सर्व बोधिसत्त्वानाम् च उद्भावन अर्थम् सर्व माराणाम् च अभिभवन अर्थम् सर्व बोधिसत्त्व यानिकानाम् च पुद्गलानां वीर्य आरम्भ संजनन अर्थम् सद्धर्मस्य च अनुपरिग्रह अर्थम् त्रिरत्न वंशस्य अनुपरिग्रह अर्थम् त्रिरत्न वंशस्य अन् उपछेदन अर्थम् बुद्ध कार्यस्य च परि संदर्शन अर्थम् इति

तत् साधु इदानीम् अपि भाषतो मुनिः स बोधिसत्त्व ओघ परिग्रह इच्छया

आयुष्मता च कस्फिलेन

अधिवासयति स्म भगवान् तेषाम् देव पुत्राणाम् तूष्णीभावेन स देवकस्य लोकस्य अनुकम्पाम् उपादाय

स धर्म बन्धुः परम अर्थ कोविदः स नायको अनुत्तर मार्ग देशकः

अथ आगमन् देव सुताः महा ऋद्धयः प्रतीत वर्ण विमल श्रिया उज्ज्वलाः

श्रिया अवभास्य इह च जेतसाह्वयं वनं मुदा मे अन्तिकम् अभ्युपागताः

आयुष्मता च महापारणिकेन

अथ खलु देव पुत्राः भगवतः तूष्णीभावेन अधिवासनाम् विदित्वा तुष्टा उदग्रा आत्त मनसः प्रमुदिताः प्रीति सौमनस्य जाताः भगवतः पादौ शिरसा अभिवन्द्य भगवन्तं त्रिः प्रदक्षिणीकृत्य दिव्यैः चन्दन चूर्णैः अगुरु चूर्णैः मान्दार पुष्पैः च अभ्यवकीर्य तत्र एव अन्तर्दधुः

एवं मया श्रुतम्

तेन खलु पुनः समयेन भगवान् रात्र्यां मध्यमे यामे बुद्धालंकारव्यूहं नाम समाधिं समापन्नो ऽभूत्

आयुष्मता च राहुलेन

एवंप्रमुखैर् द्वात्रिंशता च बोधिसत्त्व सहस्रैः

निषद्य भगवान् भिक्षून् आमन्त्रयति स्म इति हि भिक्षवो रात्रौ प्रशान्तायाम् ईश्वरः नाम शुद्धावास कायिकः देव पुत्रः महेश्वरः च नाम नन्दः च सुनन्दः च चन्दनः च महितः च प्रशान्तः च विनीतेश्वरः च एते च अन्ये च संबहुलाः शुद्धावास कायिकाः देव पुत्राः पूर्ववत् यावत् तत्र एव अन्तर्दधुः

तत् भविष्यति बहु जन हिताय बहु जन सुखाय लोक अनुकम्पायै महतो जन कायस्य अर्थाय हिताय सुखाय देवानां च मनुष्याणां च एतर्हि च आगतानाम् च बोधिसत्त्वानां महासत्त्वानाम्

आलोक्य भूतम् तम् अतुल्य धर्मम् तमः नुदम् सत् नय वेदितारम्

रात्र्याम् इह अस्याम् मम भिक्षवो ऽद्य सुख उपविष्टस्य निरङ्गणस्य

आयुष्मता च पूर्णमैत्रायणीपुत्रेण

आयुष्मता च विमलेन

आयुष्मता च उरुबिल्वाकाश्यपेन

ज्ञान प्रभम् हत तमसम् प्रभा करम् शुभ्र प्रभम् शुभ विमल अग्र तेजसम्

ज्ञान उदधिम् शुद्ध महा अनुभावम् धर्म ईश्वरम् सर्व विदम् मुनि ईशम्

आयुष्मता च नन्देन

सत् धर्मम् देशयति स्म आदौ कल्याणं मध्ये कल्याणं पर्यवसाने कल्याणं सु अर्थम् सु व्यञ्जनम् केवलं परिपूर्णं परिशुद्धं पर्यवदातं ब्रह्मचर्यं संप्रकाशयति स्म

आयुष्मता च बाष्पेण

शान्त आह्वयः च अपि उत देव पुत्रः ताः ताः च बह्व्यो ऽथ च देव कोट्यः

अधिवासयति स्म भगवान् तेषाम् बोधिसत्त्वानां महासत्त्वानां तेषां च महाश्रावकाणां तूष्णीभावेन स देव मानुष असुरस्य लोकस्य अनुकम्पाम् उपादाय

ततस् च तथागत रश्मि जालात् निश्चार्य इमाः संचोदना गाथाः निश्चरन्ति स्म

अथ खलु ते बोधिसत्त्वाः ते च महा श्रावकाः येन भगवान् तेन अञ्जलिम् प्रणम्य भगवन्तम् एतत् अवोचन् तत् साधु भगवन् तं ललितविस्तरं नाम धर्म पर्यायम् देशयतु

इति

आयुष्मता च खदिर वनिकेन

अथ खलु भगवान् तस्याम् एव रात्र्याम् अत्ययेन च करीरो मण्डल मात्र व्यूहः तेन उपसंक्रामत्

तत्र इदम् उच्यते

आयुष्मता च भद्रिकेण

आयुष्मता च गवांपतिना

प्रगृह्य च एव अञ्जलिम् अङ्गुलीभिः स गौरवाः माम् इह ते ययाचुः

समनन्तर समापन्नस्य च भगवत इमं बुद्धालंकारव्यूहं नाम समाधिम् अथ तद् क्षणम् एव भगवत उपरिष्टात् मूर्ध्नः संधौ उष्णीष विवर अन्तरात् पूर्वबुद्धानुस्मृत्यसङ्गाज्ञानालोकालंकारं नाम रश्मिः चचार

आयुष्मता च महाकात्यायनेन