tanuj437/sanskrit-pos-tagged-corpus huggingface dataset:
ये देवाः दिवि ष्ठ ये पृथिव्याम् ये अन्तरिक्षे ओषधीषु पशुषु अप्सु अन्तर् ते कृणुत जरसम् आयुः अस्मै

शतम् अन्यान् परि वृणक्तु मृत्यून्

ये वः देवाः पितरः ये च पुत्राः सचेतसः मे शृणुता इदम् उक्तम्

मा इमम् सनाभिः उत वा अन्य नाभिः मा इमम् प्रापत् पौरुषेयः वधः यः

उत आदित्याः जागृत यूयम् अस्मिन्

सर्वेभ्यः वः परि ददामि एतम्
संधाता सन्धिं मघवा पुरूवसुर् निष्कर्ता अ विह्रुतम् पुनर् इति

सूनृतावन्तः स्वधावन्त इरावन्तो ह सामदाः

अघोरेण चक्षुषा अहम् मैत्रेण गृहाणां पश्यन्ती वय उत्तिरामि

गृहान् उपह्वयामहे ते नो जानन्तु जानतः

गृहान् अहं सुमनसः प्रपद्ये वीर घ्नी वीर पतिः सु शेवा

गृहाणाम् आयुः प्र वयं तिराम गृहा अस्माकं प्रतिरन्त्व् आयुः

इरां वहतो घृतम् उक्षमाणांस् तेष्व् अहं सुमनाः संविशामि

अथ उ अन्नस्य कीलाल उपहूतो गृहेषु मे

अरिष्टाः सर्व पुरुषाः गृहा नः सन्तु सर्वदा इति

य ऋत इति रथाङ्गे ऽवशीर्णे

उपहूता भूरि धनाः सखायः साधु संमदाः

शं न इति नदीं तरति

य ऋते चिद् अभिश्रिषः पुरा जत्रुभ्य आतृदः

येषां मध्ये अधि प्रवसन् एति सौमनसं बहु

उपहूता इह गाव उपहूता अज अवयः
इति

स एषो अपहत पाप्मा धूत शरीरः

ओवा३च् ओवा३च् ओवा३च् हुम् भा ओवा इति षोडश अक्षराणि अभ्यगायत

तद् इत्य्

एतस्य ह वा इदम् अक्षरस्य क्रतोः सम्भवति इति आचक्षते

एतस्य ह वा इदम् अक्षरस्य क्रतोर् अभ्रम् इत्य् आचक्षते

मिथुनेन जायते य एवं वेद

कलाश एव अस्य तत् शरीराणि अधूनोत्

एतस्य ह वा इदम् अक्षरस्य क्रतोर् यो भाति इति आचक्षते

एतस्य ह वा इदम् अक्षरस्य क्रतोर् भाति इति आचक्षते

भा इत्य् आदित्यः

एतस्य ह वा इदम् अक्षरस्य क्रतोर् वृषभ इत्य् आचक्षते

तद् यत् किं च भा३ इति च भा३ इति च तद् एतन् मिथुनं गायत्रम्

षोडश कलः वै पुरुषः

हुम् इति चन्द्रमाः

तद् इद् अन्तरिक्षं सो ऽयं वायुः पवते

एतस्य ह वा इदम् अक्षरस्य क्रतोः शुभ्रम् इत्य् आचक्षते
आद्ये वयसि मध्ये वा शुद्ध कायः समाचरेद्

यत् जरा व्याधि विध्वंसि भेषजं तद् रसायनम्

इति

किंरूपा अहं गोविन्द नामा रसे सिद्धे सति सम्यक् बन्धन त्वम् प्राप्ते सति महीं मेदिनीं निर्जरामरणं यथा तथा करिष्ये

अत्र मही पदेन महीम् अधिकृत्य निवसन्ति ये मनुज आदयः त एव लक्षण आवृत्ति त्वात्

मृत्योः जरा विष धरस्य च वैनतेय तुभ्यं नमामि सुर वन्दित सूतराजैः

इति

रसरत्नाकरे यथा

अति सामीप्यात् वर्तमानः एव

निर्जरामरणम् इति क्रियाविशेषणम्

पुना रसायन वशात् जरा निषेधः भवेद् इति युक्तम्

भो जनाः रस बन्धः पारद बन्धनम् धन्यः यस्य प्रारम्भे सततं निरन्तरं करुणा जायत इति शेषः

मरण निषेधः कथम् औषधेन अन्य औषधि शक्ति ह्रासात् न युक्तः रसेश्वर शक्ति आधिक्यात् युक्तः

हितोपदेशे यथा

मूर्छित बद्ध मृतस्य अवस्थया त्रिविधं सूतराजस्य बन्धनं प्रशंसति कविः रस इत्यादि
उप त्रिकम् संचविचं त्रिस् यमम् चतुर् एकजम्

पश्यन्ति सर्वे चक्षुषा न सर्वे मनसा विदुः

घोष इद् अस्य श्रूयते न रूपं तस्मै वाताय हविषा विधेम

अपां योनिः प्रथम जाः ऋतस्य क्व स्विज् जातः कुत आ बभूव

दिव स्पृश् एत्य् अरुणानि कृण्वन्न् अथ उ एति पृथिव्या रेणुम् अस्यन्

सं प्र ईरते अनु वातस्य विष्ठा आ एनम् गच्छन्ति समना इव योषाः

अन्तरिक्षे पथिभिर् ईयमानो न नि विशते कतमच् चन अहर्

तं मातरिश्वानं देवं दिवो देवा अव असृजन्

ताभिर् विद्वान् स रथम् देव ईयते पतिर् विश्वस्य भुवनस्य गोपाः

अन्तरिक्षे पतयन्तं वात त्वाम् आशुम् आशुभिः
एतेन वै प्रजापतिर् अमृत त्वम् अगच्छद् एतेन देवा एतेन ऋषयः

तद् एतद् ब्रह्म प्रजापतये ऽब्रवीत् प्रजापतिः परमेष्ठिने प्राजापत्याय परमेष्ठी प्राजापत्यो देवाय सवित्रे देवः सविता अग्नये ऽग्निर् इन्द्राय इन्द्रः काश्यपाय काश्यप ऋश्यशृङ्गाय काश्यपाय ऋश्यशृङ्गः काश्यपो देवतरसे श्यावसायनाय काश्यपाय देवतराः श्यावसायनः काश्यपः श्रुषाय वाह्नेयाय काश्यपाय श्रुषो वाह्नेयः काश्यप इन्द्रोताय दैवापाय शौनकाय इन्द्रोतः दैवापः शौनको दृतय ऐन्द्रोतये शौनकाय दृतिर् ऐन्द्रोतिः शौनकः पुलुषाय प्राचीनयोग्याय पुलुषः प्राचीनयोग्यः सत्ययज्ञाय पौलुषये प्राचीनयोग्याय सत्ययज्ञः पौलुषिः प्राचीनयोग्यः सोमशुष्माय सात्ययज्ञये प्राचीनयोग्याय सोमशुष्मः सात्ययज्ञिः प्राचीनयोग्यो हृत्स्वाशयाय आल्लकेयाय माहावृषाय राज्ञे हृत्स्वाशय आल्लकेयो माहावृषो राजा जनश्रुताय काण्ड्वियाय जनश्रुतः काण्ड्वियः सायकाय जानश्रुतेयाय काण्ड्वियाय सायको जानश्रुतेयः काण्ड्वियो नगरिणे जानश्रुतेयाय काण्ड्वियाय नगरी जानश्रुतेयः काण्ड्वियः शङ्गाय शाट्यायनय आत्रेयाय शङ्गः शाट्यायनिर् आत्रेयो रामाय क्रातुजातेयाय वैयाघ्रपद्याय रामः क्रातुजातेयो वैयाघ्रपद्यः
अनूत्सारम् इव हि ते तम् आयांस् तस्माद् उपवसथे यावत्या वाचा कामयीत तावत्या अनुब्रूयात् आप्तो हि स तर्हि भवति इति

तम् आप्त्वा अब्रुवन् तिष्ठस्व नः अन्नाद्याय इति स न इति अब्रवीत् कथं वस् तिष्ठेय इति तान् ईक्षत एव तम् अब्रुवन् ब्राह्मणेन च नश् छन्दोभिश् च सयुग् भूत्वा अन्नाद्याय तिष्ठस्व इति तथा इति तस्मात् ह अपि एतर्हि यज्ञः सयुग् भूत्वा देवेभ्यो हव्यं वहति ब्राह्मणेन च छन्दोभिश् च

त उपसदो ऽतन्वत तम् उपसद्भिर् नेदीयो ऽन्वागच्छंस् ते कर्मभिः समत्वरन्त ते तिस्रः सामिधेनीर् अनूच्य तिस्रो देवता अयजंस् तस्मात् ह अपि एतर्हि उपसत्सु तिस्र एव सामिधेनीर् अनूच्य तिस्रो देवता यजन्ति तम् अनु न्यायम् अन्ववायन्

त उपवसथम् अतन्वत तम् उपवसथ्ये ऽहन्य् आप्नुवंस् तम् आप्त्वा आन्तम् यज्ञम् अतन्वत अपि पत्नीः समयाजयंस् तस्मात् ह अपि एतर्हि उपवसथ आन्तम् एव यज्ञं तन्वते ऽपि पत्नीः संयाजयन्ति

यज्ञो वै देवेभ्यो ऽन्नाद्यम् उदक्रामत् ते देवा अब्रुवन् यज्ञो वै नो ऽन्नाद्यम् उदक्रमीद् अन्व् इमं यज्ञम् अन्विच्छाम इति ते ऽब्रुवन् कथम् अन्विच्छाम इति ब्राह्मणेन च छन्दोभिश् च इति अब्रुवंस् ते ब्राह्मणं छन्दोभिर् अदीक्षयंस् तस्य आन्तम् यज्ञम् अतन्वत अपि पत्नीः समयाजयंस् तस्मात् ह अपि एतर्हि दीक्षणीयायाम् इष्टाव् आन्तम् एव यज्ञं तन्वते ऽपि पत्नीः संयाजयन्ति तम् अनु न्यायम् अन्ववायन्

ते प्रायणीयम् अतन्वत तम् प्रायणीयेन नेदीयो ऽन्वागच्छंस् ते कर्मभिः समत्वरन्त तच् शंयु अन्तम् अकुर्वंस् तस्मात् ह अपि एतर्हि प्रायणीयं शंयु अन्तम् एव भवति तम् अनु न्यायम् अन्ववायन्

त आतिथ्यम् अतन्वत तम् आतिथ्येन नेदीयो ऽन्वागच्छंस् ते कर्मभिः समत्वरन्त तद् इडा अन्तम् अकुर्वंस् तस्मात् ह अपि एतर्हि आतिथ्यम् इडा अन्तम् एव भवति तम् अनु न्यायम् अन्ववायन्
यया सपत्नीं बाधते यया संविन्दते पतिम्

अधः सपत्नी या मम अधरा सा अधराभ्यः

इमां खनाम्य् ओषधिं वीरुधां बलवत्तमाम्

सपत्नीं मे परा णुद पतिं मे केवलं कृधि

उत्तरा अहम् उत्तर उत्तरेद् उत्तराभ्यः

उभे सहस्वती भूत्वा सपत्नीं मे सहावहै

माम् अनु प्र ते मनो वत्सं गौर् इव धावतु पथा वार् इव धावतु

उत्तान पर्णे सुभगे देव जूते सहस्वति

नहि ते नाम जग्राह न उ अस्मिन् रमसे पतौ

अभि ते ऽधां सहमानाम् उप ते ऽधां सहीयसीम्
समिधम् प्रस्थानीयाम् अनुमन्त्रयेत देव सवितर् एतत् ते यज्ञम् प्राहुः बृहस्पतये ब्रह्मणे तेन यज्ञम् अव तेन यज्ञपतिम् तेन माम् अव मनः ज्योतिः जुषताम् आज्यस्य बृहस्पतिः यज्ञम् इमम् तनोतु अरिष्टम् यज्ञम् सम् इमम् दधातु विश्वे देवासः इह मादयन्ताम् इति उपांशु प्रतिष्ठा इति उच्चैस् भूः भुवः स्वर् बृहस्पतिः ब्रह्मा अहम् मानुषः इति उपांशु ॐ इति उच्चैस् सर्व अनुमन्त्रणेन वा

पृथक् इष्टिषु इति धानंजय्यः चातुष्प्राश्यम् च प्राश्नत्सु

विमुक्तासु प्रणीतासु समिधः आदध्यात् यथा अवभृथात् उदेत्य

मिथुनौ दक्षिणा अन्वारम्भणीयायाम् इष्टौ

एतत् वाजसनेयकम्

वाजिन आश्विन घर्माणाम् ऋत्विक्षु उपहवम् इष्ट्वा प्राणभक्षम् भक्षयेत् प्रत्यक्ष भक्षम् स्वे यज्ञे

एवम् एव धेनुम् अग्निपदम् च शाण्डिल्यः

धेनुम् अनड्वाहम् वत्सतरीम् वत्सतरम् अजम् पूर्णपात्रम् इति तत् प्रथमायाम् इष्टौ दद्यात् तथा उत्तरयोः अन्यत्र आज्य पूर्णपात्राभ्याम्

अग्न्याधेय इष्टिषु प्रथमायाम् यजुषा उपविशेत् उत्तमायाम् समिधः आदध्यात् इति गौतमः

एतत् सर्व इष्टीनाम् ब्रह्मत्वम्

धेनुम् दद्यात् ब्रह्मणे अध्वर्यवे च अग्निपदम् धनुः होत्रे वत्सतरीः ब्रह्मणे अनडुहः अध्वर्यवे सर्वे त्रिवर्गाः पष्ठौहीम् आग्नीध्राय सर्वेभ्यः अश्व रथम् कुण्डले च
कामं तत् होता शंसेद् यत् होत्रकाः पूर्वेद्युः शंसेयुः

सूक्त अन्तैः होता परिदधाति

उभयीभिर् ब्राह्मणाच्छंसी

तेन अस्मात् लोकात् न प्रच्यवते

उभय्यो होत्रकाणां परिधानीया भवन्त्य् अहीन परिधानीयाः च एकाहिनस्य

अथ उ ऽहीनं च एकाहम् च अथ उ संवत्सरं च अग्निष्टोमम् च अथ उ मैत्रावरुणं च अच्छावाकम् च

यद् वै होता तत् होत्रकाः

यद् वै होता तत् होत्रकाः

तेन अस्मात् लोकात् न प्रच्यवते

तत ऐकाहिकीभिर् एव मैत्रावरुणः परिदधाति

अथ समान्य एव होत्रकाणां परिधानीया भवन्ति

तस्मात् तत् कामं होता शंसेद् यत् होत्रकाः पूर्वेद्युः शंसेयुः

यद् वै होता तत् होत्रकाः

आहिनीकीभिर् अच्छावाकः

स्वर्गस्य लोकस्य आप्त्यै

स्वर्गस्य लोकस्य समष्ट्यै

समानो वा अयं प्राणो ऽङ्गान्य् अनुसंचरति

अथ तत ऐकाहिकीभिर् एव तृतीयसवने होत्रकाः परिदधति

प्राणो वै होता अङ्गानि होत्रकाः

आत्मा वै होता अङ्गानि होत्रकाः

एवम् असाव् उभौ व्यन्वारभमाण एति इमम् च लोकम् अमुं च
तस्यै विश् पत्न्यै हविः सिनीवाल्यै जुहोतन

विष्णोः पत्नि तुभ्यं राता हवींषि पतिं देवि राधसे चोदयस्व

सिनीवालि पृथुष्टुके या देवानाम् असि स्वसा

जुषस्व हव्यम् आहुतं प्रजां देवि दिदिड्ढि नः

या विश् पत्नी इन्द्रम् असि प्रतीची सहस्र स्तुका अभियन्ती देवी
तद् यथा वा अपो ह्रदात् कुल्यया उपराम् उपनयन्त्य् एवम् एव एतत् मनसो ऽधि वाचा उद्गाता यजमानम् यस्य कामान् प्रयच्छति

यथा हिरण्यम् अ विकृतम् लेलायद् एवम्

ते ऽब्रुवन् वि इदम् करवामहा इति

तद् आत्मभिर् एव व्यकुर्वत

स एष ह्रदः कामानाम् पूर्णो यन् मनः

तद् यद् इदम् आहुः क उदगासीर् इति क एतम् आदित्यम् अगासीर् इति ह वा एतत् पृच्छन्ति

तथा ह सर्वं न प्रयच्छति

तद् यद् इदं सम्भवतो रेतो ऽसिच्यत तद् अशयत्

तद् वाचा यजमानाय प्रदेयम् मनसा आत्मने

य उ एनं न आराधयति स उ ताम् अपिहन्ति

ते अब्रुवन् श्रेयः वा इदम् अस्मत्

एता वै सर्वा देवता एता हिरण्यम्

तस्य एषा कुल्या यद् वाक्

अस्य सर्वाभिर् देवताभिः स्तुतम् भवति य एवं वेद

यथा वीणा गाथिनः गापयेयुर् एवम्

तस्य सर्वे देवा ममत्विन आसन् मम मम इति

अथ वा अतः प्रत्तिश् च एव प्रतिग्रहश् च

स य उद्गातारं दक्षिणाभिर् आराधयति तं सा कुल्या उपधावति

तेषां वायुर् एव हिङ्कार आस अग्निः प्रस्ताव इन्द्र आदिः सोम बृहस्पती उद्गीथो ऽश्विनौ प्रतिहारो विश्वे देवा उपद्रवः प्रजापतिर् एव निधनम्
यद् एव अदः तृतीयसवनाद् ऋजीषम् अतिरेचयन्ति तेन अस्याम् चरन्ति

तद् एतत् प्रतिष्ठा साम

वयम् उ त्वा तदिदर्था इति काण्वम्

स इत्य् एव निधनम् उपैत्

तद् यद् एता मद्वतीर् भवन्ति रसम् एव अस्याम् एतद् दधत्य् आ एव एनाम् एतेन प्याययन्ति

लेला इव वै रात्रिः

अ रतः इव वा एष भवति यो न प्रतितिष्ठति

यद् उ कण्वो नार्षदो ऽपश्यत् तस्मात् काण्वम् इत्य् आख्यायते

तेन अस्तुत

ततो वै स प्रत्यतिष्ठत्

स एतत् साम अपश्यत्

धीता इव एषा यद् रात्रिः पीडिता इव

प्रतितिष्ठति य एवं वेद

रतिर् वा एषा

इन्द्राय मद्वने सुतम् इति मद्वतीर् भवन्ति
गव्या सोमासो अश्वया इति गो अश्वम् एव एभ्यः एतेन अवरुन्द्धे

प्रजापतिर् एव भूतः प्रजाः सृजते य एवं विद्वान् एतया प्रतिपदा उद्गायति

छन्दसा एव एनान् रूपिणा समावत् भाजः करोति

समावत्य् एनान् यज्ञस्य आशीः आगच्छति

समावत्य् एनान् यज्ञस्य आशीः आगच्छति

असृक्षत प्र वाजिन इति त्रयाणां संयजमानानां प्रतिपदं कुर्यात्

प्रजा वीरः

छन्दसा एव एनौ रूपिणा समावत् भाजौ करोति

छन्दसा एव एनान् रूपिणा समावत् भाजः करोति

एते असृग्रम् इन्दव इति बहूनां संयजमानानां प्रतिपदं कुर्यात्

प्रजापतिर् यत् प्रजा असृजत ता एतया एव प्रतिपदा असृजत

एत इत्य् एव देवान् असृजत असृग्रम् इति मनुष्यान् इन्दव इति पितॄंस् तिरः पवित्रम् इति ग्रहान् आशव इति स्तोमान् विश्वानि इति उक्थान्य् अभि सौभगा इति एव एनाः जाताः सौभाग्येन अभ्यानक्

शुक्रासो वीरया आशवः इति

यज्ञं च एव एभ्यः एतेन प्रजां च अवरुन्द्धे

समावत्य् एनौ यज्ञस्य आशीः आगच्छति
आमावास्येन वा पौर्णमासेन वा हविषा यक्ष्यमाणः भवति

अथ अस्य व्रत उपेतस्य पर्ण शाखाम् अच्छैति प्राङ् वा उदङ् वा वाचंयमः यत्र वा वेत्स्यन् मन्यते

अथ वै ब्राह्मणम् भवति दध्ना आतनक्ति स इन्द्र त्वाय अग्निहोत्र उच्छेषणम् अभ्यातनक्ति यज्ञस्य संतत्यै इति

यदि उ वै न संनयति बर्हिः प्रतिपद् एव भवति

ध्रुवाः अस्मिन् गोपतौ स्यात बह्वीः इति यजमानम् ईक्षते

त्रीणि काष्ठानि गार्हपत्ये अभ्यादधाति त्रीणि अन्वाहार्यपचने त्रीणि आहवनीये

स पुरस्तात् एव हविरातञ्चनम् उपकल्पयते एक अहेन वा द्वि अहेन वा यथर्तु

अथ एषाम् मातॄः प्रेरयति देवः वः सविता प्रार्पयतु श्रेष्ठतमाय कर्मणे आप्यायध्वम् अघ्नियाः देव भागम् ऊर्जस्वतीः पयस्वतीः प्रजावतीः अनमीवाः मा वः स्तेनः ईशत मा अघ शंसः रुद्रस्य हेतिः परि वः वृणक्तु इति

चन्द्रमसम् वा अ निर्ज्ञाय सम्पूर्णम् वा विज्ञाय अग्नीन् अन्वादधाति

अथ एताम् शाखाम् अग्रेण आहवनीयम् पर्याहृत्य पूर्वया द्वारा प्रपाद्य जघनेन गार्हपत्यम् अग्निष्ठे अनसि उत्तर अर्धे वा अग्न्यगारस्य उद्गूहति यजमानस्य पशून् पाहि इति नु यदि संनयति

परिसमूहन्ति उपवसथस्य रूपम् कुर्वन्ति
सप्ततिः तु सहस्राणि भूमि उच्छ्रायः ऽपि कथ्यते

रौद्रे तु पुष्करद्वीपे नरकाः सन्ति तान् शृणु

श्वभोजनो अथ अप्रतिष्ठा उष्णवीचिः नरकाः स्मृताः

असिपत्त्रवनः कृष्णो नानाभक्षः च दारुणः

वारि वह्नि अनिल आकाशैः वृतम् भूतादिना च तत्

संदंशः कृष्णसूत्रः च तमः च अवीचिः एव च

अतलं वितलं च एव नितलं च गभस्तिमत्

महाख्यं सुतलं च अग्र्यम् पातालं च अपि सप्तमम्

कृष्णा शुक्ला अरुणा पीता शर्करा शैल काञ्चना

तथा पूयवहः पापो वह्निज्वालः तु अधःशिराः

महाज्वालः तप्तकुम्भः लवणो विमोहितः

हरिः उवाच

पापिनः तेषु पच्यन्ते विष शस्त्र अग्नि दायिनः
शिवं चक्षुर् उत घोषः शिवानां शं नो अस्तु द्विपदे शं चतुष्पदे

या मत्यैः स रथम् यान्ति घोरा मृत्योर् दूत्यः संबभूवुः

वात आवातु भेषजं शंभु मयोभु नो हृदे

स नो जीवातवे कृधि

मनसस्पते तन्वा मा पाहि घोरान् मा विरिक्षि तन्वा मा प्रजया मा पशुभिर् वायवे स्वाहा इति हुत्वा

तस्य नो देहि जीवस इत्य् एतेन सूक्तेन जुहुयात्

शान्तं चक्षुर् उत वायसीनां या च आसाम् घोरा मनसो विसृष्टिः

अथ यत्र एतत् नील मक्षाः अनाचार रूपाः दृश्यन्ते तत्र जुहुयात्

उत वात पिता असि न उत भ्राता उत नः सखा

सा तत्र प्रायश्चित्तिः

प्र ण आयूंषि तारिषत्
सत्त्व मेलन विधानम् आह माक्षिक इत्यादि

लोहं स्वर्ण आदि

माक्षिकं ताप्यं रसकं खर्परिकं सस्यकं चपला दरदं हिङ्गुलं एतेन चतुष्केण वा एभ्यो अन्यतमेन उक्त रस उपरसेण वापितं सु ध्मातम् शोभन युक्त्या ध्मातं च सत् निबिड भावम् संत्यजति सत्त्वे संमिलति च
अथ यस्य प्रसव्य आदित्यस्य आवृतम् अन्वावृत्ता वकलाः

यो वा अनुवृतः पलाशैर् आ मूलात् स्यात्

कामं तस्य अपि कुर्वीत

सो ऽनग्नः स पशव्यः

तस्माद् एष वज्र उद्यतः यज्ञ वास्तौ तिष्ठेद् एव असुररक्षसानि अपघ्नन् अपबाधमानो यज्ञं च एव यजमानं च अभिगोपायन् इति

स्वर्गो लोक आहवनीयः

यद् इदम् आस्थानं स्वरोः ततस् ईश्वरा यदि न असुररक्षसानि अन्ववपातोः

अथ यूप्य एको द्रव्य एको गर्त्य एकः

तं पशु कामः कुर्वीत

स यूप्यः स स्वर्ग्य एक स्थः भ्रातृव्यः

तम् आहुर् अनुप्रहरेत्

तद् उ वा आहुस् तिष्ठेद् एव
पिबा सुतस्य रसिन इति सामप्रगाथः पिबवान् सप्तमे ऽहनि सप्तमस्य अह्नः रूपम्

कया शुभा सवयसः सनीﾱआ इति सूक्तं न जायमानो नशते न जात इति जातवत् सप्तमे ऽहनि सप्तमस्य अह्नः रूपम्

तद् यद् बृहत् पृष्ठम् भवति बृहता एव तद् बृहत् प्रत्युत्तभ्नुवन्त्य् अ स्तोम कृन्तत्राय

आ वायो भूष शुचि पाः उप नः प्र याभिर् यासि दाश्वांसम् अच्छा नो नियुद्भिः शतिनीभिर् अध्वरं प्र सोता जीरो अध्वरेष्व् अस्थाद् ये वायव इन्द्र मादनासः या वां शतं नियुतो याः सहस्रं प्र यद् वाम् मित्रावरुणा स्पूर्धन्न् आ गोमता नासत्या रथेन आ नो देव शवसा याहि शुष्मिन् प्र वो यज्ञेषु देवयन्तो अर्चन् प्र क्षोदसा धायसा सस्र एषा इति प्रौगम् आ इति च प्र इति च सप्तमे ऽहनि सप्तमस्य अह्नः रूपं तद् उ त्रैष्टुभं त्रिष्टुभ् प्रातःसवनः एष त्रि अहः

यद् वै रथंतरं तद् वैरूपं यद् बृहत् तद् वैराजं यद् रथंतरं तत् शाक्वरम् यद् बृहत् तद् रैवतम्

यद् वा आ इति च प्र इति च तत् सप्तमस्य अह्नः रूपम्

यज् जातवद् यद् अनिरुक्तम्

मिथुनानि सूक्तानि शस्यन्ते त्रैष्टुभानि च जागतानि च मिथुनं वै पशवः पशवश् छन्दोमाः पशूनाम् अवरुद्ध्यै

यद् रथंतरं स्यात् कृन्तत्रं स्यात्

संततैस् त्रि अहैः अव्यवच्छिन्नैर् यन्ति य एवं विद्वांसो यन्ति

तद् उ कयाशुभीयम् एतद् वै संज्ञानं संतनि सूक्तं यत् कयाशुभीयम् एतेन ह वा इन्द्रो ऽगस्त्यो मरुतस् ते समजानत तद् यत् कयाशुभीयं शंसति संज्ञात्या एव

वाग् वै समुद्रो न वै वाक् क्षीयते न समुद्रः क्षीयते तद् यद् एतत् सप्तमस्य अह्नः आज्यम् भवति यज्ञाद् एव तद् यज्ञं तन्वते वाचम् एव तत् पुनर् उपयन्ति संतत्यै

तद् उ त्रैष्टुभं त्रिष्टुभ् प्रातःसवनः एष त्रि अहः

समुद्राद् ऊर्मिर् मधुमाꣳ उद् आरद् इति सप्तमस्य अह्नः आज्यम् भवत्य् अनिरुक्तम् सप्तमे ऽहनि सप्तमस्य अह्नः रूपम्

यद् एव षष्ठस्य अह्नः तत्

तद् व् आयुष्यं तद् यो ऽस्य प्रियः स्यात् कुर्याद् एव अस्य कयाशुभीयम्

आ त्वा रथं यथा ऊतये इदं वसो सुतम् अन्ध इन्द्र नेदीय आ इद् इहि प्रैतु ब्रह्मणस्पतिर् अग्निर् नेता त्वं सोम क्रतुभिः पिन्वन्त्य् अपः प्र व इन्द्राय बृहत इति प्रथमेन अह्ना समान आतानः सप्तमे ऽहनि सप्तमस्य अह्नः रूपम्

यद् युक्तवद् यद् रथवद् यद् आशुमद् यत् पिबवद् यत् प्रथमे पदे देवता निरुच्यते यद् अयं लोको ऽभ्युदितः

आप्यन्ते वै स्तोमा आप्यन्ते छन्दांसि षष्ठे ऽहनि तद् यथा एव अदः आज्येन अवदानानि पुनः प्रत्यभिघारयन्त्य् अयातयाम तायै एवम् एव एतत् स्तोमांश् च छन्दांसि च पुनः प्रत्युपयन्त्य् अयातयाम तायै यद् एतत् सप्तमस्य अह्नः आज्यम् भवति

यद् वावान इति धाय्या अच्युता
तरिता

अहं पचे

त पर करणम् त्व् इह सर्व अर्थम्

स्तोता

चेता

जयन्ति

गुण शब्दः संज्ञा त्वेन विधीयते प्रत्येकम् अ त् ए ङाम् वर्णानां सामान्येन तद् भावितानाम् अ तद् भावितानाम् च
तान्त् सर्वान् अह्व ऊतये ऽस्मा अरिष्टतातये

अप्सु ते जन्म दिवि ते सधस्थं समुद्रे अन्तर् महिमा ते पृथिव्याम्

शुनो दिव्यस्य यन् महस् तेना ते हविषा विधेम

ये त्रयः कालकाञ्जा दिवि देवा इव श्रिताः

अन्तरिक्षेण पतति विश्वा भूता अवचाकशत्
अथ अस्य गुह्यं नाम ददाति वेदो असि इति

अथ अस्य मूर्धानम् उपजिघ्रति अश्मा भव परशुर् भव हिरण्यम् अ स्तृतम् भव पशूनां त्वा हिंकारेण अभिजिघ्रामि इति

प्राक् स्तन प्राशनात् व्रीहिं च यवं च जातरूपेण अवघृष्य इदम् अन्नम् इति प्राशयेद् इदम् अन्नम् अयं रस इदं प्राणेन अमृतम् सह पृथिवी ते माता द्यौः पिता जीवाहि शरदः शतं पश्याहि शरदः शतम् इति

एवम् एव प्रवासाद् एत्य पुत्राणां मूर्धानम् उपजिघ्रति

को ऽसि कतमो असि इति आह सं मासं प्रविश असौ इति

फलीकरण मिश्रान् सर्षपान् दश रात्रम् अग्नौ जुहुयात् शण्डाय इति द्वाभ्यां शण्डाय मर्काय उपवीराय शौण्डिकेर उलूखलो मलिम्लुचो च्यवनो नश्यताद् इतः स्वाहा

आलिखन् विलिखन्न् अनिमिषन् किंवदन्त उपश्रुतिर् अर्यम्णः कुम्भी शत्रुः पात्रपाणिर् निपुणहा आन्त्रीमुखः सर्षपारुणो नश्यताद् इतः स्वाहा इति

अथ एनम् अभिमन्त्रयते अङ्गात् अङ्गात् सम्भवसि हृदयाद् अधि जायसे

आत्मा वै पुत्र नामा असि स जीव शरदः शतं पश्याहि शरदः शतम् इति

दश रात्रम् दम्पती सूतकौ भवतः

तस्य अन्ते स्नात्वा उत्थानम्

कुमारे जाते जातकर्म
अन्नाद्याय व्यूहध्वं दीर्घ आयु त्वाय व्यूहध्वं ब्रह्मवर्चसाय व्यूहध्वं दीर्घ आयुः अहम् अन्न आदः ब्रह्मवर्चसी भूयासम् इति

एतैः एव पञ्चभिर् अ स्वाहाकारैः त्रिः प्रदक्षिणम् उद पात्रे ऽनुपरिप्लाव्य

आहरन्ति अस्मै सर्व सुरभि चन्दनं वा पिष्टं तत् अभ्युक्ष्य नमो ग्रहाय च अभिग्रहाय च नमः शाक जञ्जभाभ्याम् नमः ताभ्यः देवताभ्यो या अभिग्राहिणीर् इति देवेभ्यः प्राचीनम् अञ्जलिं कृत्वा तेन अनुलिम्पते ऽप्सरासु च यो गन्धो गन्धर्वेषु च यत् यशः दैव्यो यो मानुषो गन्धः स माम् आविशताद् इह इति
एष हि आत्मा न नश्यति यम् ब्रह्मचर्येण अनुविन्दते

तत् अपराजिता पूः ब्रह्मनः प्रभु विमितम् हिरण्मयम्

अथ यत् यज्ञः इति आचक्षते ब्रह्मचर्यम् एव तत्

तत् अश्वत्थः सोमसवनः

अथ यत् मौनम् इति आचक्षते ब्रह्मचर्यम् एव तत्

अथ यत् इष्टम् इति आचक्षते ब्रह्मचर्यम् एव तत्

ब्रह्मचर्येण हि एव इष्ट्वा आत्मानम् अनुविन्दते

तत् अरः च ह वै ण्यः च अर्णवौ ब्रह्म लोके तृतीयायाम् इतस् दिवि

ब्रह्मचर्येण हि एव आत्मानम् अनुविद्य मनुते

तत् ये एव एतौ अरम् च ण्यम् च अर्णवौ ब्रह्म लोके ब्रह्मचर्येण अनुविन्दन्ति तेषाम् एव एष ब्रह्म लोकः तेषाम् सर्वेषु लोकेषु कामचारः भवति

तत् ऐरंमदीयम् सरः

ब्रह्मचर्येण हि एव यः ज्ञाता तम् विन्दते
अथ विवाहः

बाह्यतः प्लक्ष उदुम्बरस्य उत्तरतस् ऽग्नेः शाखायाम् आसजति

सत्येन उत्तभिता पूर्व अपरम् इत्य् उपदधीत

अन्तर् उपातीत्य इति जुहोति

यद् आसन्द्याम् इति पूर्वयोर् उत्तरस्यां स्रक्त्यां तिष्ठन्तीम् आप्लावयति

युवं भगम् इति संभलं स अनुचरम् प्रहिणोति

इदम् अहम् इत्य् अपोह्य

यो अन् इध्मः इत्य् अप्सु लोगं प्रविध्यति

देवा अग्र इति पञ्चभिः सकृत् पूल्यानि आवापयति

तेन उदक अर्थान् कुर्वन्ति

मघासु हन्यन्ते गावः फल्गुनीषु व्युह्यत इति विज्ञायते मङ्गलं च

ततश् च अनु आसेचनम् अन्येन

सप्तभिर् उष्णाः संपातवतीः करोति

पति वेदनम् च

यो भद्र इत्य् अन्वीपम् उदच्य

ब्रह्मणस्पत इति ब्रह्माणम्

आ अस्यै ब्राह्मणा इति प्रयच्छति

उशतीर् इत्य् एतया त्रिर् आधापयति

आव्रजताम् अग्रतो ब्रह्मा जघनतो अधिज्य धन्वा

तद् विवृहात् शङ्कमानः निशि कुमारी कुलात् वलीकानि आदीप्य
नवनीतेन पाणी अभ्यज्य हिरण्यं हस्ते कृत्वा

भुवस् त्वयि दधामि इति उत्तरम्

मेधां ते देवः सविता मेधां देवी सरस्वती

अश्मा भव परशुर् भव हिरण्यम् अस्तृतं भव

सुवस् त्वयि दधामि इति दक्षिणम्

सा यदि पुमांसं जनयति तम् अभिमृशति वृधद् इति

अथ अस्य दक्षिणेन हस्तेन दक्षिणं हस्तम् अभि इव अङ्गुष्ठम् अभि इव लोमानि गृह्णात्य् अग्निर् आयुष्मान् इत्य् एतैर् मन्त्रैः

मेधां ते अश्विनौ उभौ आधत्तां पुष्कर स्रजौ

मध्यमं पलाश पलाशम् संवेष्ट्य तेन अस्य दक्षिणं कर्णम् आजपति भूस् त्वयि दधामि इति

अथ एनम् अभिमन्त्रयते

वेदो वै पुत्र नामा असि स जीव शरदः शतम्

अथ एनम् दधि मधु घृतम् इति संसृज्य त्रिभिर् दर्भ पुञ्जीलैः हिरण्येन वा त्रिः प्राशयत्य् अपां त्वा ओषधीनाम् रसं प्राशयाम्य् आयुर् वर्चो यशो मेधां त्वयि दधामि सवित्रा प्रसूतस् त्वष्टा वीरम् अधात् स मे शत आयुः एधि भूर् भुवः सुवर् इति
राज पुत्रेण चर्म व्याधयन्त्य् आघ्नन्ति भूमिदुन्दुभिं पत्न्यश् च काण्डवीणा भूतानां च मैथुनं ब्रह्मचारि पुंश्चल्योः संप्रवादो ऽनेकेन साम्ना निष्केवल्याय स्तुवते राजन स्तोत्रियेण प्रतिपद्यते

त्रय आहावाः शस्त्र आदेः निविदः परिधानीयाया इति

शब्दान् अध्वर्यवः कारयन्ति

प्रोक्ते जपति सुपर्णो ऽसि गरुत्मान् प्र इमाम् वाचं वदिष्यामि बहु वदिष्यन्तीं बहु पतिष्यन्तीं बहु करिष्यन्तीं बहु सनिष्यन्तीं बहोर् भूयः करिष्यन्तीं स्वर् गच्छन्तीं स्वर् वदिष्यन्तीं स्वः पतिष्यन्तीं स्वः करिष्यन्तीं स्वः सनिष्यन्तीं स्वर् इमं यज्ञं वक्ष्यन्तीं स्वर् मां यजमानं वक्ष्यन्तीम् इति

प्रस्तोतारं संशास्ति पञ्चविंशस्य स्तोमस्य तिसृष्व् अर्धतृतीयास्व् अर्धत्रयोदशासु वा परिशिष्टासु प्रथमं प्रतिहारं प्रब्रूताद् इति

अर्धत्रयोदशासु प्रवाचयता इति जातूकर्ण्यः

एतस्मिन्न् अहनि प्रभूतम् अन्नं दद्यात्

दीक्षिते यजमान शब्दः न अ दीक्षिते

स्वर् अमुम् इति यो ऽस्य प्रियः स्यान् न तु वक्ष्यन्तीम् इति ब्रूयात्

उक्थ वीर्याणि च
यत् देवाः देव हेडनम् इति चतसृभिः जुहुयात् देव कृतस्य इति च अन्ते समिद्भिः

अथ अतस् चान्द्रायणम्

तस्य उक्तः विधिः कृच्छ्रे

पौर्णमास्याम् पञ्चदश ग्रासान् भुक्त्वा एक अपचयेन अपर पक्षम् अश्नीयात् अमावास्यायाम् उपोष्य एक उपचयेन पूर्व पक्षम्

संवत्सरम् च आप्त्वा चन्द्रमसः सलोकताम् आप्नोति

विपरीतम् एकेषाम्

आप्यायस्व _ ते पयांसि नवः नवः इति च एताभिः तर्पणम् आज्य होमः हविषः च अनुमन्त्रणम् उपस्थानम् चन्द्रमसः

एवम् आप्त्वा विपापः विपाप्मा सर्वम् एनः हन्ति

एवम् चान्द्रायणः मासः

चरु भैक्ष सक्तु कण यावक शाक पयस् दधि घृत मूल फल उदकानि हवींषि उत्तरोत्तरम् प्रशस्तानि
न अस्य शय्याम् आविशेत्

सायम् प्रातर् सन्ध्या निःसरणम् भैक्ष चरणम् अग्नि इन्धनम्

यत् एनम् उपेयात् तत् अस्मै दद्यात्

सप्त रात्रम् अ कृत्वा एतत् अवकीर्णि व्रतम् चरेत्

न रथम् आरुहेत्

क्षार लवण वर्जी आचार्यस्य अ प्रतिकूलः सर्व कार्य अस्वतन्त्रः पूर्व उत्थायी जघन्य संवेशी

सप्त मुञ्जाम् मेखलाम् धारयेत्

सर्वाणि सांस्पर्शकानि स्त्रीभिः सह वर्जयेत्

न विहार अर्थम् जल्पेत्

न मधु मांसे अश्नीयात्

न स्नायात् उदकम् वा अभ्युपेयात्

बहूनां येन संयुक्तः

यदि स्नायात् दण्डः इव अप्सु परिप्लवेत्

न संवस्त्रयेत

मुण्डो जटिलः शिखी वा

ॐ भूः भुवः स्वर् इति उक्त्वा तत् सवितुः इति सावित्रीम् अन्वाह

न रुचि अर्थम् किंचन धारयेत
गाव उद्गीथः

अवयः प्रस्तावः

अजा हिङ्कारः

स य एवम् एता रेवत्यः पशुषु प्रोता वेद

महान् कीर्त्या

तद् व्रतम्

महान् प्रजया पशुभिर् भवति

एता रेवत्यः पशुषु प्रोताः
अष्टाशीति सहस्राणि श्वेतान् वैरोचनो हयान् प्रष्टीन् निश्चृत्य प्रायच्छद् यजमाने पुरोहिते

शतं तुभ्यं शतं तुभ्यम् इति स्म एव प्रताम्यति सहस्रं तुभ्यम् इत्य् उक्त्वा प्राणान् स्म प्रतिपद्यत इति

एतेन ह वा ऐन्द्रेण महाभिषेकेण उदमयः आत्रेयो ऽङ्गम् अभिषिषेच तस्मात् उ अङ्गः समन्तं सर्वतः पृथिवीं जयन् परीयाय अश्वेन च मेध्येन ईजे

तद् अप्य् एते श्लोका अभिगीताः

याभिर् गोभिर् उदमयम् प्रैयमेधा अयाजयन् द्वे द्वे सहस्रे बद्वानाम् आत्रेयो मध्यतो ऽददात्

स ह उवाच अ लोप अङ्गः दश नाग सहस्राणि दश दासी सहस्राणि ददामि ते ब्राह्मण उप मा अस्मिन् यज्ञे ह्वयस्व इति

देशाद् देशात् समोﾱहानां सर्वासाम् आढ्य दुहितॄणाम् दश अददात् सहस्राण्य् आत्रेयो निष्क कण्ठ्यः
ऊर्ध्वम् आग्रहायण्यास् त्रयो अपरपक्षाः तेषाम् एकैकस्मिन्न् एकैका अष्टका भवति शाकाष्टका मांसाष्टका अपूपाष्टका इति

त्वया वयं सुमतौ यज्ञियानां ज्योग् अ जीताः अ हताः स्याम स्वाहा इति

तस्यास् त्रीणि सव्यान्य् उपोद्धरति पार्श्वम् अपघनीं श्रोणीम् इति

मज्जाः पितृभ्य उपकर्षति पार्श्वानि स्त्रीणाम्

मध्यमायां गां कारयेत्

तासु पिण्डान् निदधात्य् अनु नाम अपहस्तेन

तत्र अध्वर्यवः केचिद् अधीयते मध्यमं पिण्डं पत्नी प्राश्नीयात् प्रजा कामस्य तथा श्राद्धस्य स्थालीपाकं वा

हुत्वा उपतिष्ठते एहि भग एहि भग एहि भग इति

तत्र शाक मांस अपूपानि हवींष्य् ओदनं च

ब्राह्मणान् हविः अर्हान् उपवेश्य तान् तर्पयित्वा तस्माद् अग्नेर् दक्षिणतः षट् अग्नीन् प्रणीय तेषाम् एकैकस्मिन्न् एकैकां कर्षूं खानयेद् आयामेन प्रादेश मात्रीम् पार्थिवेन त्रि अङ्गुलाम् अवाक् वा एक अङ्गुलाम् इति
मुनिं हि विश्वा भूतानि मुनिम् इन्द्रो अदीधरत् परा रक्षः सुवामि ते

मुनिं भवन्तं परि यानि वावृतू रक्षांस्य् अग्न उलुला करिक्रतु

देव एनसात् उन्मदितं क्षेत्रियाच् छपथाद् उत

मुनिं दाधार पृथिवी मुनिं द्यौर् अभि रक्षति

यथा अग्ने देवा ऋभवो मनीषिणो मुनिम् उन्मत्तम् असृजन् निर् एनसः

अतो ऽधि ते कृणवद् भागधेयम् अन् उन्मदितः अगदो यथा असत्

पुनर् यमः पुनर् यमस्य दूतास् ते त्वा मुञ्चन्त्व् अंहसः

अग्निष् टे नि शमयतु यत् त एतन् मन उह्यते

इमं मे अग्ने पुरुषं मुमुग्धि य आवित्तो ग्राह्या लालपीति

यथा गावश् च भूम्यां पुरुषाश् च न्योकसः

एवा ते शक्रो अभयं कृणोतु मुच्यस्व एनसः वि नयामि रक्षः

अतस् त्वं नो अधि पाहि वाजिन्न् इन्द्रेण मेदी बृहते रणाय

एव उन्मत्तस्य ते मुने गृह्णातु पृथिवी मनः
प्राणस् तृप्यति

तस्य अनु तृप्तिं तृप्यति प्रजया पशुभिर् अन्नाद्येन तेजसा ब्रह्मवर्चसेन इति

चक्षुषि तृप्यत्य् आदित्यस् तृप्यति

दिवि तृप्यन्त्यां यत् किंच द्यौश् च आदित्यः च अधितिष्ठतः तत् तृप्यति

आदित्ये तृप्यति द्यौस् तृप्यति

तद् यद् भक्तं प्रथमम् आगच्छेत् तत् होमीयम्

स यां प्रथमाम् आहुतिं जुहुयात् तां जुहुयात् प्राणाय स्वाहा इति

प्राणे तृप्यति चक्षुस् तृप्यति
अभ्रक सत्त्वे अधिकरणे बलम् आस्ते अभ्र सत्त्व संयोगेन रसो बलम् आप्नोति इति अर्थः

सारणम् अथ नाग वङ्गाभ्याम् इति नाग वङ्गाभ्याम् दुःसरणं सारण द्रव्यम् सरत इति

पुनर् तीक्ष्णे लोह भेदे जारण रागाः जारणेन तीक्ष्ण स्थाः रागाः प्रतिष्ठिता भवन्ति इति अर्थः

अभ्र सत्त्व आदीनाम् योगे रसे व्यवस्थाम् आह बलम् इत्यादि
इन्द्रस्य युजः सखा

यत् किं च इदम् वरुण दैव्ये जने ऽभिद्रोहं मनुष्याश् चरन्ति

विश्वं हि रिप्रं प्रवहन्ति देवीर् उद् इद् आभ्यः शुचिर् आ पूत एमि

अचित्त्या चेत् तव धर्म युयोपिम मा नस् तस्माद् एनसो देव रीरिषः

वायोः पूतः पवित्रेण प्रत्यङ् सोमो अति द्रुतः