tanuj437/sanskrit-pos-tagged-corpus huggingface dataset:
तेभ्यस् स्वाहा

आग्नेयो ऽष्टाकपालः

तेभ्यस् स्वाहा

रथः पञ्च वाही दक्षिणा

उष्टारौ दक्षिणा सीरं वा द्वादश आयोगम्

ये देवाः पुरस्सदो अग्नि नेत्राः रक्षः हणः ते नः पान्तु ते नो ऽवन्तु

अपां न्ययनाद् अपामार्गान् आहरन्ति

पौष्णश् चरुः

तेभ्यस् स्वाहा

ये देवा दक्षिणात्सदो यम नेत्राः रक्षः हणः ते नः पान्तु ते नो ऽवन्तु

ये देवा उपरिषदस् सोम नेत्राः अवस्वद्वन्तो रक्षः हणः ते नः पान्तु ते नो ऽवन्तु

वायवे नियुत्वते पयो वा यवागूर् वा

वारुणो यव मयः दश कपालः

ये देवाः पश्चात्सदो मरुत् नेत्राः रक्षः हणः ते नः पान्तु ते नो ऽवन्तु

तेभ्यस् स्वाहा

देवस्य सवितुः प्रसवे ऽश्विनोर् बाहुभ्यां पूष्णो हस्ताभ्याम् इन्द्रस्य ओजसा रक्षः हा असि स्वाहा

धेनुर् अनड्वाही दक्षिणा

अवधिष्म रक्षः

रौद्रो गावीधुकश् चरुः

सावित्रो ऽष्टाकपालः

हतं रक्षः

ये देवा उत्तरात्सदो मित्रावरुण नेत्राः रक्षः हणः ते नः पान्तु ते नो ऽवन्तु

ऐन्द्रं सान्नाय्यम्

मरुद्भ्यः पश्चात्सद्भ्यो रक्षोहभ्यस् स्वाहा

सोमाय उपरिषदे ऽवस्वद्वते रक्षः घ्ने स्वाहा

इन्द्राय शुनासीराय द्वादश कपालः

सौर्य एक कपालः

संदग्धं रक्षः

तान् सक्तून् कुर्वन्ति

सौम्यश् चरुः

आग्नेयो ऽष्टाकपालः
अ पीडिताः यूप वक्राः स शल्काः मूर्ध ललाट नासा अग्र प्रमाणाः

मुण्ड जटिल शिखा जटाः च

तुल्य बल विरोधे विकल्पः

गर्भ आदिः संख्या वर्षाणाम्

शुचौ देशे आसीनः दक्षिणम् बाहुम् जानू अन्तरा कृत्वा यज्ञ उपवीती आ मणिबन्धनात् पाणी प्रक्षाल्य वाग्यतः हृदय स्पृशः त्रिस् चतुः _ अपः आचामेत्

उपनयनम् ब्राह्मणस्य अष्टमे नवमे पञ्चमे _ काम्यम्

अवर दौर्बल्यात्

तत्र चक्षुः मनः प्राण उपस्पर्शनम् दर्भैः

यज्ञियः _ सर्वेषाम्

आश्वत्थ पैलवौ शेषे

मूर्धनि च दद्यात्

च्युतेषु आस्राव वत् विद्यात्

अन्तर गमने पुनर् उपसदनम् श्व नकुल सर्प मण्डूक मार्जाराणाम् त्रि अहम् उपवासः विप्रवासः च

तत् _ सः आचार्यः वेद अनुवचनात् च

एकादश द्वादशयोः क्षत्रिय वैश्ययोः

दृष्टः धर्म व्यतिक्रमः साहसम् च महताम्

न मुख्याः विप्रुषः उच्छिष्टम् कुर्वन्ति न _ अङ्गे निपतन्ति

सावित्री च अनुवचनम् आदितस् ब्रह्मनः आदाने

अनुज्ञातः उपविशेत् प्राच् मुखः दक्षिणतस् शिष्यः उदक् मुखः _

खानि च उपस्पृशेत् शीर्षण्यानि

प्राञ्च् कूलेषु आसनम् च

द्रव्य हस्तः उच्छिष्टः अ निधाय आचामेत्

दन्त श्लिष्टेषु दन्त वत् अन्यत्र जिह्वा अभिमर्शनात् प्राक् च्युत्याः इति एके

श्मशान अभ्यध्ययने च एवम्

द्रव्य शुद्धिः परिमार्जन प्रदाह तक्षण निर्णेजनानि तैजस मार्त्तिक दारव तान्तवानाम् तैजस वत् उपल मणि शङ्ख मुक्तानाम् दारु वत् अस्थि भूम्योः आवपनम् च भूम्याः चेल वत् रज्जु विदल चर्मणाम् उत्सर्गः _ अत्यन्त उपहतानाम्

मौञ्जी ज्या मौर्वी सौत्राः मेखलाः क्रमेण

निगिरन् एव तत् शुचिः

पादौ च अभ्युक्षेत्

वार्क्षम् ब्राह्मणस्य माञ्जिष्ठ हारिद्रे इतरयोः

गुरोः पाद उपसंग्रहणम् प्रातर् ब्रह्म अनुवचने च आदि अन्तयोः

ओंकारः अन्यत्र अपि

काषायम् अपि एके

प्राच् मुखः उदक् मुखः _ शौचम् आरभेत

सुप्त्वा भुक्त्वा क्षुत्वा च पुनर्

वासांसि शाण क्षौम चीर कुतपाः सर्वेषाम् कार्पासम् च अविकृतम्

वेदः धर्म मूलम् तद् विदाम् च स्मृति शीले

बैल्व पालाशौ ब्राह्मण दण्डौ

द्विस् परिमृज्यते
तं केश पाशम् प्रसमीक्ष्य कुर्युर् वाल प्रिय त्वम् शिथिलं चमर्यः

पराजितेन अपि कृतौ हरस्य यौ कण्ठ पाशौ मकरध्वजेन

आजह्रतुस् तद् चरणौ पृथिव्यां स्थल अरविन्द श्रियम् अव्यवस्थाम्

नीवीम् अतिक्रम्य सितेतरस्य तद् मेखला मध्य मणेः इव अर्चिः

पदं तुषार स्रुति धौत रक्तम् यस्मिन्न् अ दृष्ट्वा अपि हत द्विपानाम्

स्वयं विधाता तपसः फलानाम् केन अपि कामेन तपश् चचार

अनन्त रत्न प्रभवस्य यस्य हिमं न सौभाग्य विलोपि जातम्

पद्मानि यस्य अग्र सरोरुहानि प्रबोधयत्य् ऊर्ध्व मुखैः मयूखैः

सा भूधराणाम् अधिपेन तस्यां समाधिमत्याम् उदपादि भव्या

तया गृहीतं नु मृग अङ्गनाभ्यः ततो गृहीतं नु मृग अङ्गनाभिः

उद्वेजयत्य् अङ्गुलि पार्ष्णि भागान् मार्गे शिलीभूत हिमे ऽपि यत्र

वनेचराणां वनिता सखानाम् दरी गृह उत्सङ्ग निषक्त भासः

प्रस्थं हिमाद्रेर् मृगनाभि गन्धि किंचित् क्वणत् किंनरम् अध्युवास

लज्जा तिरश्चां यदि चेतसि स्याद् असंशयं पर्वतराज पुत्र्याः

आमेखलं संचरतां घनानां छायाम् अधस् स अनुगताम् निषेव्य

अभ्युन्नत अङ्गुष्ठ नख प्रभाभिः निक्षेपणाद् रागम् इव उद्गिरन्तौ

असंभृतं मण्डनम् अङ्ग यष्ट्याः अनासव आख्यम् करणं मदस्य

अन्योन्यम् उत्पीडयद् उत्पल अक्ष्याः स्तन द्वयम् पाण्डु तथा प्रवृद्धम्

अनर्घ्यम् अर्घ्येण तम् अद्रि नाथः स्वर्गौकसाम् अर्चितम् अर्चयित्वा

ऋते कृशानोर् न हि मन्त्र पूतम् अर्हन्ति तेजांस्य् अपराणि हव्यम्

बलाहक छेद विभक्त रागाम् अकाल संध्याम् इव धातुमत् ताम्

विदन्ति मार्गं नख रन्ध्र मुक्तैः मुक्ताफलैः केसरिणां किराताः

यत्र अंशुक आक्षेप विलज्जितानाम् यदृच्छया किम्पुरुष अङ्गनानाम्

सम्यक् प्रयोगात् अपरिक्षतायां नीताव् इव उत्साह गुणेन संपत्

उमा मुखम् तु प्रतिपद्य लोला द्वि संश्रयाम् प्रीतिम् अवाप लक्ष्मीः

यत्र स्रुत क्षीर तया प्रसूतः सानूनि गन्धः सुरभीकरोति

ततो ऽनुकुर्याद् विशदस्य तस्यास् ताम्र ओष्ठ पर्यस्त रुचः स्मितस्य

यः पूरयन् कीचक रन्ध्र भागान् दरीमुख उत्थेन समीरणेन

एतावता नन्व् अनुमेय शोभम् काञ्ची गुण स्थानम् अ निन्दितायाः

संस्कारवत्या इव गिरा मनीषी तया स पूतश् च विभूषितश् च

मनोरमं यौवनम् उद्वहन्त्या गर्भो ऽभवद् भूधर राज पत्न्याः

दृष्टः कथंचिद् गवयैर् विविग्नैर् असोढ सिंह ध्वनिः उन्ननाद

आरोहण अर्थम् नव यौवनेन कामस्य सोपानम् इव प्रयुक्तम्

कामस्य पुष्प व्यतिरिक्तम् अस्त्रं बाल्यात् परं सा अथ वयः प्रपेदे

अप्य् अन्यपुष्टा प्रतिकूल शब्दा श्रोतुर् वितन्त्रीर् इव ताड्यमाना

यस्य अर्थ युक्तम् गिरिराज शब्दम् कुर्वन्ति वाल व्यजनैः चमर्यः

प्रजापतिः कल्पित यज्ञ भागम् शैल आधिपत्यम् स्वयम् अन्वतिष्ठत्

मा इति मात्रा तपसो निषिद्धा पश्चाद् उमा आख्याम् सुमुखी जगाम

तां हंस मालाः शरदि इव गङ्गां महौषधिं नक्तम् इव आत्म भासः

अस्त्य् उत्तरस्यां दिशि देवता आत्मा हिमालयो नाम नग अधिराजः

मन्दाकिनी सैकत वेदिकाभिः सा कन्दुकैः कृत्रिम पुत्रकैः च

यदा एव पूर्वे जनने शरीरं सा दक्ष रोषात् सुदती ससर्ज

मध्येन सा वेदि विलग्न मध्या वलि त्रयम् चारु बभार बाला

मध्ये यथा श्याम मुखस्य तस्य मृणाल सूत्र अन्तरम् अप्य् अलभ्यम्

विदूर भूमिः नव मेघ शब्दात् उद्भिन्नया रत्न शलाकया इव

भवन्ति यत्र औषधयः रजन्याम् अतैल पूराः सुरत प्रदीपाः

प्रभा महत्या शिखया इव दीपस् त्रि मार्गया इव त्रिदिवस्य मार्गः

अनन्त पुष्पस्य मधोर् हि चूते द्विरेफ माला स विशेष सङ्गा

पूर्व अपरौ तोयनिधी विगाह्य स्थितः पृथिव्या इव मान दण्डः

अन्योन्य शोभा जननात् बभूव साधारणो भूषण भूष्य भावः

सर्व उपमा द्रव्य समुच्चयेन यथाप्रदेशं विनिवेशितेन

व्रजन्ति विद्याधर सुन्दरीणाम् अनङ्ग लेख क्रियया उपयोगम्

पुपोष लावण्य मयान् विशेषाञ् ज्योत्स्ना अन्तराणि इव कला अन्तराणि

सती सती योग विसृष्ट देहा तां जन्मने शैल वध्वम् प्रपेदे
प्रवात नीलोत्पल निर्विशेषम् अधीर विप्रेक्षितम् आयत अक्ष्या

कण्ठस्य तस्याः स्तन बन्धुरस्य मुक्ता कलापस्य च निस्तलस्य

तां वीक्ष्य लीला चतुराम् अनङ्गः स्व चाप सौन्दर्य मदम् मुमोच

भागीरथी निर्झर सीकराणाम् वोढा मुहुः कम्पित देवदारुः

तुषार संघात शिलाः खुर अग्रैः समुल्लिखन् दर्प कलः ककुद्मान्

प्रत्यर्थि भूताम् अपि तां समाधेः शुश्रूषमाणां गिरिशो ऽनुमेने

दिने दिने सा परिवर्धमाना लब्ध उदया चान्द्रमसा इव लेखा

नाग इन्द्र हस्ताः त्वचि कर्कश त्वात् एकान्त शैत्यात् कदल विशेषाः

व्यनीयत प्रत्युपदेश लुब्धैः आदित्सुभिर् नूपुर सिञ्जितानि

न दुर्वह श्रोणि पयोधर आर्ताः भिन्दन्ति मन्दां गतिम् अश्वमुख्यः

क्रुद्धे ऽपि पक्षच्छिदि वृत्रशत्राव् कुलिश क्षतानाम्

बभूव तस्याश् चतुर् अस्र शोभि वपुर् विभक्तं नव यौवनेन

यश् च अप्सरस् विभ्रम मण्डनानाम् सम्पादयित्रीं शिखरैर् बिभर्ति

उन्मीलितं तूलिकया इव चित्रं सूर्य अंशुभिः भिन्नम् इव अरविन्दम्

दिवाकराद् रक्षति यो गुहासु लीनं दिवा भीतम् इव अन्धकारम्

लब्ध्वा अपि लोके परिणाहि रूपं जातास् तद् ऊरुवोः उपमान बाह्याः

रेमे मुहुर् मध्य गता सखीनां क्रीडा रसम् निर्विशति इव बाल्ये

मेनां मुनीनाम् अपि माननीयाम् आत्म अनुरूपाम् विधिना उपयेमे

मनःशिला विच्छुरिताः निषेदुः शैलेय नद्धेषु शिला तलेषु

अवचित बलि पुष्पा वेदि सम्मार्ग दक्षा नियम विधि जलानाम् बर्हिषां च उपनेत्री

तां पार्वती इति आभिजनेन नाम्ना बन्धु प्रियाम् बन्धु जनः जुहाव

शिरीष पुष्प अधिक सौकुमार्यौ बाहू तदीयाव् इति मे वितर्कः

चन्द्रं गता पद्म गुणान् न भुङ्क्ते पद्म आश्रिता चान्द्रमसीम् अभिख्याम्

अयाचितारं न हि देवदेवम् अद्रिः सुतां ग्राहयितुं शशाक

गुरुः प्रगल्भे ऽपि वयस्य् अतो ऽस्यास् तस्थौ निवृत्त अन्य वर अभिलाषः

वृत्त अनुपूर्वे च न च अति दीर्घे जङ्घे शुभे सृष्टवतस् तदीये

अभ्यर्थना भङ्ग भयेन साधुर् माध्यस्थ्यम् इष्टे ऽप्य् अवलम्बते ऽर्थे

तस्याः शलाका अञ्जन निर्मिता इव कान्तिर् भ्रुवोर् आनत लेखयोः या

यज्ञाङ्ग योनि त्वम् अवेक्ष्य यस्य सारं धरित्री धरण क्षमम् च

यद् वायुर् अन्विष्ट मृगैः किरातैर् आसेव्यते भिन्न शिखण्डि बर्हः

भास्वन्ति रत्नानि महा औषधीः च पृथु उपदिष्टाम् दुदुहुर् धरित्रीम्

शरीरिणां स्थावर जङ्गमानाम् सुखाय तद् जन्म दिनम् बभूव

स कृत्तिवासास् तपसे यत आत्मा गङ्गा प्रवाह उक्षित देवदारु

स्वरेण तस्याम् अमृत स्रुता इव प्रजल्पितायाम् अभिजात वाचि

उद्गास्यताम् इच्छति किंनराणां तान प्रदायि त्वम् इव उपगन्तुम्

स्थिर उपदेशाम् उपदेश काले प्रपेदिरे प्राक्तन जन्म विद्याः

सा राजहंसैर् इव संनत अङ्गा गतेषु लीला आञ्चित विक्रमेषु

कपोल _ करिभिर् विनेतुं विघट्टितानां सरल द्रुमाणाम्

गणा नमेरु प्रसव अवतंसाः भूर्ज त्वचः स्पर्शवतीर् दधानाः

एको हि दोषो गुण संनिपाते निमज्जति इन्दोः किरणेष्व् इव अङ्कः

महीभृतः पुत्रवतो ऽपि दृष्टिस् तस्मिन्न् अपत्ये न जगाम तृप्तिम्

समादिदेश एक वध्वम् भवित्रीं प्रेम्णा शरीर अर्ध हराम् हरस्य

लाङ्गूल विक्षेप विसर्पि शोभैः इतस् ततश् चन्द्र मरीचि गौरैः

क्षुद्रे ऽपि नूनं शरणं प्रपन्ने ममत्वम् उच्चैस् शिरसाम् सती इव

तया दुहित्रा सुतरां सवित्री स्फुरत् प्रभा मण्डलया

शेष अङ्ग निर्माण विधौ विधातुर् लावण्य उत्पाद्य इव आस यत्नः

पुष्पं प्रवाल उपहितम् यदि स्यान् मुक्ताफलं वा स्फुट विद्रुम स्थम्

विकार हेतौ सति विक्रियन्ते येषां न चेतांसि त एव धीराः

तत्र अग्निम् आधाय समिध् समिद्धम् स्वम् एव मूर्ति अन्तरम् अष्टमूर्तिः
तत् आहुः यत् अन्यः जुहोति अथ यः अनु च आह यजति च कस्मात् तम् होता इति आचक्षते इति

ऊतयः खलु वै ताः नाम याभिः देवाः यजमानस्य हवम् आयन्ति

तत् आहुतीनाम् आहुति त्वम्

होता भवति

यत् वाव स तत्र यथाभाजनम् देवताः अमुम् आवह अमुम् आवह इति आवाहयति तत् एव होतुः होतृ त्वम्

अनुवित्त यज्ञः राध्नोति यः एवम् वेद

तम् इष्टिभिः प्रैषम् ऐच्छन्

यज्ञः वै देवेभ्यः उदक्रामत्

यत् इष्टिभिः प्रैषम् ऐच्छन् तत् इष्टीनाम् इष्टि त्वम्

आहूतयः वै नाम एताः यत् आहुतयः

होता इति एनम् आचक्षते यः एवम् वेद

ते उ एव एतत् स्वर्ग यानाः यजमानस्य भवन्ति

तम् अन्वविन्दन्
चतुर्भिर् अपि च एव एतैः नित्यम् आश्रमिभिर् द्विजैः

सर्व द्वंद्व विनिर्मुक्तः ब्रह्मण्य् एव अवतिष्ठते

चतुर्थम् आयुषो भागं त्यक्त्वा सङ्गान् परिव्रजेत्

समः सर्वेषु भूतेषु न लिङ्गं धर्म कारणम्

वीत शोक भयः विप्रो ब्रह्म लोके महीयते

प्राण यात्रिक मात्रः स्यात् मात्रा सङ्गात् विनिर्गतः

तपश् चरंश् च उग्रतरम् शोषयेद् देहम् आत्मनः

एतान् एव महायज्ञान् निर्वपेद् विधि पूर्वकम्

तपसश् चरणैश् च उग्रैः साधयन्ति इह तद् पदम्

ऋक्ष इष्टि आग्रयणम् च एव चातुर्मास्यानि च आहरेत्

एष धर्मो ऽनुशिष्टो वो यतीनां नियत आत्मनाम्

वासन्त शारदैः मेध्यैर् मुनि अन्नैः स्वयम् आहृतैः

दर्शनेन विहीनस् तु संसारं प्रतिपद्यते

त्यजेद् आश्वयुजे मासि मुनि अन्नम् पूर्व संचितम्

नदी कूलम् यथा वृक्षो वृक्षं वा शकुनिर् यथा

ध्यानिकं सर्वम् एव एतत् यद् एतद् अभिशब्दितम्

पक्ष अन्तयोः वा अपि अश्नीयाद् यवागूं क्वथितां सकृत्

षष् मास निचयः वा स्यात् समा निचयः एव वा

इष्ट्वा च शक्तितो यज्ञैर् मनो मोक्षे निवेशयेत्

तुरायणं च क्रमशो दक्षस्य अयनम् एव च

अह्ना रात्र्या च याञ् जन्तून् हिनस्त्य् अज्ञानतो यतिः

संत्यज्य ग्राम्यम् आहारं सर्वं च एव परिच्छदम्

संन्यासेन अपहत्य एनः प्राप्नोति परमां गतिम्

एताश् च अन्याः च सेवेत दीक्षा विप्रो वने वसन्

भैक्षे प्रसक्तो हि यतिर् विषयेष्व् अपि सजति

धृतिः क्षमा दमो ऽस्तेयं शौचम् इन्द्रिय निग्रहः

न अभिनन्देत मरणं न अभिनन्देत जीवितम्

एवं संन्यस्य कर्माणि स्व कार्य परमः ऽस्पृहः

अधीत्य विधिवद् वेदान् पुत्रांश् च उत्पाद्य धर्मतः

अहिंसया च भूतानाम् अमृत त्वाय कल्पते

आत्मना एव सहायेन सुख अर्थी विचरेद् इह

सम्यक् दर्शन सम्पन्नः कर्मभिर् न निबध्यते

प्रत्याहारेण संसर्गान् ध्यानेन अनीश्वरान् गुणान्

दाता नित्यम् अनादाता सर्व भूत अनुकम्पकः

एक कालम् चरेद् भैक्षं न प्रसज्जेत विस्तरे

कालम् एव प्रतीक्षेत निर्वेशं भृतको यथा

अधर्म प्रभवम् च एव दुःख योगम् शरीरिणाम्

तेषाम् अद्भिः स्मृतं शौचं चमसानाम् इव अध्वरे

गृहस्थस् तु यथा पश्येद् वली पलितम् आत्मनः

अग्नि पक्व अशनः वा स्यात् काल पक्व भुज् एव वा

यदा भावेन भवति सर्व भावेषु निःस्पृहः

पुत्रेषु भार्यां निक्षिप्य वनं गच्छेत् सह एव वा

मेध्य वृक्ष उद्भवानि अद्यात् स्नेहांश् च फल सम्भवान्

अलाभे न विषादी स्याल् लाभे च एव न हर्षयेत्

आत्मन्य् अग्नीन् समारोप्य ब्राह्मणः प्रव्रजेद् गृहात्

अल्प अन्न अभ्यवहारेण रहस् स्थान आसनेन च

दश लक्षणकः धर्मः सेवितव्यः प्रयत्नतः

इदं शरणम् अज्ञानाम् इदम् एव विजानताम्

विद्या तपस् विवृद्धि अर्थम् शरीरस्य च शुद्धये

न तापसैर् ब्राह्मणैर् वा वयोभिर् अपि वा श्वभिः

यद् भक्ष्यं स्यात् ततो दद्याद् बलिं भिक्षां च शक्तितः

वने वसेत् तु नियतो यथावद् विजित इन्द्रियः

अहिंसया इन्द्रिय असङ्गैः वैदिकैश् च एव कर्मभिः

अन् अधीत्य द्विजो वेदान् अन् उत्पाद्य तथा सुतान्

व्याहृति प्रणवैः युक्ता विज्ञेयं परमं तपः

आध्यात्मिकं च सततं वेदान्त अभिहितम् च यत्

अगाराद् अभिनिष्क्रान्तः पवित्र उपचितः मुनिः

अन् अपाकृत्य मोक्षं तु सेवमानो व्रजत्य् अधः

अस्थि स्थूणम् स्नायु युतम् मांस शोणित लेपनम्

स विधूय इह पाप्मानं परं ब्रह्म अधिगच्छति

उपेक्षको ऽसंकुसुको मुनिर् भाव समाहितः

पुरोडाशांश् चरूंश् च एव विधिवन् निर्वपेत् पृथक्

गृहस्थ उच्यते श्रेष्ठः स त्रीन् एतान् बिभर्ति हि

ऋषिभिर् ब्राह्मणैश् च एव गृहस्थैर् एव सेविताः

एते गृहस्थ प्रभवाः चत्वारः पृथग् आश्रमाः

न च इमम् देहम् आश्रित्य वैरं कुर्वीत केनचित्

चतुर्थकालिको वा स्यात् स्याद् वा अपि अष्टमकालिकः

प्रियेषु स्वेषु सुकृतम् अप्रियेषु च दुष्कृतम्

दश लक्षणकम् धर्मम् अनुतिष्ठन् समाहितः

संरक्षण अर्थम् जन्तूनां रात्राव् अहनि वा सदा
रजस्वलम् अनित्यं च भूतावासम् इमं त्यजेत्

वेदसंन्यासिकानां तु कर्म योगम् निबोधत

अनेन विधिना सर्वांस् त्यक्त्वा सङ्गान् शनैः शनैः

यो दत्त्वा सर्व भूतेभ्यः प्रव्रजत्य् अभयं गृहात्

ग्रामाद् आहृत्य वा अश्नीयात् अष्टौ ग्रासान् वने वसन्

तथा इन्द्रियाणाम् दह्यन्ते दोषाः प्राणस्य निग्रहात्

पुण्यो अक्षय फलः प्रेत्य राज्ञां धर्मं निबोधत

अग्नि होत्रम् समादाय गृह्यं च अग्नि परिच्छदम्

अपत्यस्य एव च अपत्यम् तदा अरण्यम् समाश्रयेत्

स्थान आसनाभ्याम् विहरेत् सवनेषु उपयन् अपः

एवं गृहाश्रमे स्थित्वा विधिवत् स्नातको द्विजः

इदम् अन्विच्छतां स्वर्गम् इदम् आनन्त्यम् इच्छताम्

विसृज्य ध्यान योगेन ब्रह्म अभ्येति सनातनम्

अ तैजसानि पात्राणि तस्य स्युर् निर्व्रणानि च

जरा शोक समाविष्टम् रोग आयतनम् आतुरम्

प्रतिगृह्य पुटेन एव पाणिना शकलेन वा

अप्रयत्नः सुख अर्थेषु ब्रह्मचारी धरा शयः

न नाम ग्रहणात् एव तस्य वारि प्रसीदति

तथा एव आश्रमिणः सर्वे गृहस्थे यान्ति संस्थितिम्

योनि कोटि सहस्रेषु सृतीश् च अस्य अन्तरात्म्नः

अधीत्य च अनुवर्तन्ते ते यान्ति परमां गतिम्

दर्शम् अ स्कन्दयन् पर्व पौर्णमासं च योगतः

काल पक्वैः स्वयं शीर्णैर् वैखानस मते स्थितः

एष वो ऽभिहितो धर्मो ब्राह्मणस्य चतुर्विधः

जीर्णानि च एव वासांसि शाक मूल फलानि च

आसां महा ऋषि चर्याणाम् त्यक्त्वा अन्यतमया तनुम्

दूषितो ऽपि चरेद् धर्मं यत्र तत्र आश्रमे रतः

तस्य देहाद् विमुक्तस्य भयं न अस्ति कुतश्चन

न अनुशासन वादाभ्याम् भिक्षां लिप्सेत कर्हिचित्

यथा नदीनदाः सर्वे सागरे यान्ति संस्थितिम्

ह्रियमाणानि विषयैर् इन्द्रियाणि निवर्तयेत्

धर्म अर्थ प्रभवम् च एव सुख संयोगम् अक्षयम्

समुपोढेषु कामेषु निरपेक्षः परिव्रजेत्

तापसेष्व् एव विप्रेषु यात्रिकं भैक्षम् आहरेत्

एक एव चरेन् नित्यं सिद्धि अर्थम् असहायवान्

ग्रामाद् अरण्यं निःसृत्य निवसेन् नियत इन्द्रियः

शेषम् आत्मनि युञ्जीत लवणं च स्वयं कृतम्

वेदान्तं विधिवच् छ्रुत्वा संन्यसेद् अनृणो द्विजः

नियतो वेदम् अभ्यस्य पुत्र ऐश्वर्ये सुखं वसेत्

दृष्टि पूतम् न्यसेत् पादं वस्त्र पूतम् जलं पिबेत्

तस्य तेजस् मयाः लोका भवन्ति ब्रह्म वादिनः

नक्तं च अन्नम् समश्नीयाद् दिवा वा आहृत्य शक्तितः

क्रुध्यन्तं न प्रतिक्रुध्येत् आक्रुष्टः कुशलम् वदेत्

अभिपूजित लाभान् तु जुगुप्सेत एव सर्वशः

इन्द्रियाणां निरोधेन राग द्वेष क्षयेण च

देहेषु च समुत्पत्तिम् उत्तमेष्व् अधमेषु च

संन्यस्य सर्व कर्माणि कर्म दोषान् अपानुदन्

विचरेन् नियतो नित्यं सर्व भूतानि अपीडयन्

ग्रीष्मे पञ्चतपास् तु स्याद् वर्षास्व् अभ्रावकाशिकः

वर्जयेन् मधु मांसं च भौमानि कवकानि च

फलं कतक वृक्षस्य यद्य् अप्य् अम्बु प्रसादकम्

मुनि अन्नैः विविधैर् मेध्यैः शाक मूल फलेन वा

देहाद् उत्क्रमणं च अस्मात् पुनर् गर्भे च सम्भवम्

सत्य पूताम् वदेद् वाचं मनस् पूतम् समाचरेत्

अभिपूजित लाभैः च यतिर् मुक्तो ऽपि बध्यते

सूक्ष्म ताम् च अन्ववेक्षेत योगेन परमात्मनः

निरये च एव पतनं यातनाश् च यम क्षये

अनग्निर् अनिकेतः स्यान् मुनिर् मूल फल अशनः

उपस्पृशंस् त्रिषवणं पितॄन् देवांश् च तर्पयेत्

न ह्य् अनध्यात्मवित् कश्चित् क्रिया फलम् उपाश्नुते

तदा सुखम् अवाप्नोति प्रेत्य च इह च शाश्वतम्

क्ﾱप्त केश नख श्मश्रुः पात्री दण्डी कुसुम्भवान्

प्राणायामा ब्राह्मणस्य त्रयो ऽपि विधिवत् कृताः

अश्म कुट्टः भवेद् वा अपि दन्तोलूखलिको ऽपि वा

अनेन क्रम योगेन परिव्रजति यो द्विजः

यस्माद् अण्व् अपि भूतानां द्विजान् न उत्पद्यते भयम्

स्थल ज उदक शाकानि पुष्प मूल फलानि च

भूस्तृणं शिग्रुकं च एव श्लेष्मातक फलानि च

अन् इष्ट्वा च एव यज्ञैश् च मोक्षम् इच्छन् व्रजत्य् अधः

धीर् विद्या सत्यम् अक्रोधो दशकं धर्म लक्षणम्
उच्चावचेषु भूतेषु दुर्ज्ञेयाम् अकृतात्मभिः

प्राणायामैर् दहेद् दोषान् धारणाभिश् च किल्बिषम्

तथा त्यजन्न् इमं देहं कृच्छ्राद् ग्राहाद् विमुच्यते

सर्वेषाम् अपि च एतेषाम् वेद स्मृति विधानात्

वसीत चर्म चीरं वा सायं स्नायात् प्रगे तथा

अतिवादांस् तितिक्षेत न अवमन्येत कंचन

अधियज्ञं ब्रह्म जपेद् आधिदैविकम् एव च

अग्नीन् आत्मनि वैतानान् समारोप्य यथाविधि

गृहमेधिषु च अन्येषु द्विजेषु वन वासिषु
माध्यन्दिनायनः सौकरायणात्

पाराशर्यायणो गार्ग्यायणात्

गार्ग्यायण उद्दालकायनात्

गौतमः

उद्दालकायनो जाबालायनात्

माण्टिर् गौतमात्

प्राध्वंसनः एकर्षेः

आसुरायणस् त्रैवणेः

अश्विनौ आथर्वणात्

वत्सनपाद् बाभ्रवः पथः सौभरात्

घृतकौशिकात्

आभुतिस् त्वाष्ट्रो विश्वरूपात् त्वाष्ट्रात्

ब्रह्म स्वयम्भु

विदर्भीकौण्डिन्यो वत्सनपातो बाभ्रवात्

पौतिमाष्यो गौपवनात्

गौपवनः कौशिकात्

अग्निवेश्यो गार्ग्यात्

सौकरायणः काषायणात्

विप्रजित्तिः व्यष्टेः

अयास्य आङ्गिरस आभुतेः त्वाष्ट्रात्

मृत्युः प्राध्वंसनः प्राध्वंसनात्

अग्निवेश्यात्

औपजन्धनिर् आसुरेः

दध्यङ् आथर्वणो ऽथर्वणो दैवात्

शाण्डिल्यः कैशोर्यात् काप्यात्

पन्थाः सौभरो ऽयास्याद् अङ्गिरसात्

आत्रेयो माण्टेः

सनारुः सनातनात्

कैशोर्यः काप्यः कुमारहरितात्

पाराशर्यो जातुकर्ण्यात्

गौतमः सैतवात्

वात्स्यः शाण्डिल्यात्

कौण्डिन्यः शाण्डिल्यात्

सैतवः पाराशर्यायणात्

पाराशर्यः पाराशर्यात्

अथ वंशः

गौतमो गौतमात्

गौपवनः पौतिमाष्यात्

गार्ग्यो गार्ग्यात्

जातुकर्ण्य आसुरायणात् च यस्कात् च

कुमारहरितो गालवात्

घृतकौशिकः पाराशर्यात्

भारद्वाज आत्रेयात्

विश्वरूपस् त्वाष्ट्रो ऽश्विभ्याम्

पौतिमाष्यो गौपवनात्

व्यष्टिः सनारोः

ब्रह्मणे नमः

सनातनः सनगात्

जाबालायनो माध्यन्दिनायनात्

काषायणः सायकायनात्

शाण्डिल्यः कौशिकात् च गौतमात् च

अथर्वा दैवो मृत्योः प्राध्वंसनात्

सायकायनः कौशिकायनेः
जित्वा एव देव संघातम् ब्रह्माणं वै जलन्धरः

निर्जिताः समरे सर्वे ब्रह्मा च भगवन्त् अजः

जलंधरः अपि तं जित्वा देवदेवं जनार्दनम्

संनद्धैः सह संनह्य शर्वं प्रति ययौ बली

वक्तुम् अर्हसि च नः रोमहर्षण सुव्रत

जलंधरः अपि तत् वाक्यम् श्रुत्वा श्रोत्र विदारणम्

उर्वशी आद्याः मया नीता नार्यः कारा गृह अन्तरम्

किं कृत्यम् असुर ईशानैः युद्धेन अनेन सांप्रतम्

जलंधर ईशयोः तेन निर्जितो मधुसूदनः

सर्वे जिता मया युद्धे शङ्करो हि अजितः रणे

तं जित्वा सर्वम् ईशानम् गणपैर् नन्दिना क्षणात्

हत्वा लोकान् सुरैः सार्धं डुण्डुभान् गरुडो यथा

नारीणां मम भृत्यैश् च वज्रो बद्धो दिवौकसाम्

इति श्री लिङ्ग महापुराणे पूर्व भागे जलन्धरवधो नाम सप्तनवतितमो ऽध्यायः

दग्धं क्षणेन सकलं त्रैलोक्यं स चराचरम्

इन्द्र अग्नि यम वित्तेश वायु वारीश्वर आदयः

वडवाया मुखं भग्नं गृहीत्वा वै करेण तु

गरुडः अपि मया बद्धो नागपाशेन विष्णुना

कुलिशेन यथा छिन्नो द्विधा गिरि वरः द्विजाः

श्रावयेत् वा यथान्यायं गाणपत्यम् अवाप्नुयात्

पादेन निर्मितं दैत्य जलन्धर महा अर्णवे

गदाम् उद्धृत्य हत्वा च नन्दिनं त्वां च शङ्कर

निशम्य अस्य वचः शूली पादाङ्गुष्ठेन लीलया

प्रदहन् इव नेत्राभ्यां प्राह आलोक्य जगत्त्रयम्

ऐरावत आदयः नागाः क्षिप्ताः सिन्धु जल उपरि

तस्य तत् वचनम् श्रुत्वा क्रोधेन आदीप्त लोचनः

भवः अपि दृष्ट्वा दैत्य इन्द्रम् मेरु कूटम् इव स्थितम्

सिंहनादं महत् कृत्वा साधु देवैः इति च ब्रुवन्

गङ्गा निरुद्धा बाहुभ्यां लीला अर्थम् हिमवत् गिरौ

गिरि इन्द्रः मन्दरः श्रीमान् नीलः मेरुः सु शोभनः

जलन्धर इति ख्यातो जल मण्डल सम्भवः

न सेहिरे यथा नागा गन्धं पक्षिपतेः इव

वाक्येन अलम् महा बाहो देवदेव वृषध्वज

तयोः समभवत् युद्धम् दिवारात्रम् अविश्रमम्

अहम् एव भव त्वम् च ब्रह्म त्वम् वैष्णवं तथा

कथं जघान भगवान् भग नेत्र हरः हरः

ब्रह्मा बली यौवने वै मुनयः सुर पुंगवैः

चन्द्र अंशु संनिभैः शस्त्रैः हरैः योद्धुम् इह आगतः

जलन्धरं जटा मौलिः पुरा जम्भारि विक्रमम्

दुर्धरेण रथाङ्गेन कृच्छ्रेण अपि द्विजोत्तमाः

तद् क्षणात् एव सकलं च एकार्णवम् अभूत् इदम्

किं कार्यं मम युधि देव दैत्य संघैः हन्तुम् यत् सकलम् इदम् क्षणात् समर्थः

तस्मात् त्वम् मम मदन अरि दक्ष शत्रो यज्ञारे त्रिपुर रिपो मम एव वीरैः

ब्रह्मणो वचनं रक्षन् रक्षको जगतां प्रभुः

प्रोवाच इदम् दितेः पुत्रान् न्याय धीः जेतुम् ईश्वरम्

तत् रक्तम् अखिलम् रुद्र नियोगात् मांसम् एव च

घर्षितो बाहु दण्डेन कण्डू नोद अर्थम् आपतत्

स्थापयामास वै स्कन्धे द्विधा भूतः च तेन वै

नागाद् वैशसम् अनुसंवृतश् च नागैः देवेशम् वचनम् उवाच च अल्प बुद्धिः

सुर ईश्वरम् उवाच इदम् सुरेतर बल ईश्वरः

जलंधर वचः श्रुत्वा सर्वे ते दानव अधमाः

अ वध्य त्वम् अपि श्रुत्वा तथा अन्यैः भग नेत्र हा

दैत्यैः एतैः तथा अन्यैः च रथ नाग तुरंगमैः

तपसा किं त्वया रुद्र निर्जितो भगवन्त् अपि

बलवान् यदि च उद्धर्तुम् तिष्ठ योद्धुं न च अन्यथा

ऋषय ऊचुः

स अम्बः स नन्दी स गणः प्रोवाच प्रहसन् इव

जगर्जुः उच्चैस् पापिष्ठा मृत्यु दर्शन तत्पराः

कृत्वा अर्णव अम्भसि सितं भगवान् रथाङ्गं स्मृत्वा जगत्त्रयम् अनेन हताः सुराश् च

समस्तान् पर्वतान् प्राप्य घर्षिताश् च गणेश्वर

पपात दैत्यो बलवान् अञ्जन अद्रिः इव अपरः

सुदर्शन आख्यम् यत् चक्रम् तेन हन्तुं समुद्यतः

आसीत् अन्तक संकाशः तपसा लब्ध विक्रमः

महा अम्भसि चकार आशु रथाङ्गं रौद्रम् आयुधम्

महारौरवम् आसाद्य रक्त कुण्डम् अभूत् अहो

जलन्धरं हतं दृष्ट्वा देव गन्धर्व पार्षदाः

तेन देवाः स गन्धर्वाः स यक्ष उरग राक्षसाः

यत् तस्मात् भयम् इह न अस्ति योद्धुम् ईश वाञ्छा एषा विपुलतरा न संशयः अत्र

मां न जानासि दैत्य इन्द्रम् जलंधरम् उमापते
दक्ष अन्धक अन्तक पुरत्रय यज्ञ हर्ता लोकत्रय अन्तक करः प्रहसम् तत् आह

दुर्मदेन अविनीत आत्मा दोर्भ्याम् आस्फोट्य दोस् बलात्

जलन्धर उवाच
अश्विना सारघेण मा मधुना अङ्क्तम् शुभस् पती

गिराव् अरगराटेषु हिरण्ये गोषु यद् यशः

सुरायां सिच्यमानायां कीलाले मधु तन् मयि

मयि वर्चो अथ उ यशो अथ उ यज्ञस्य यत् पयः
ऋतेन सत्य वाकेन तेन सर्वं तमो जहि

विषासहिं सहमान इत्य् अनेन सूक्तेन जुहुयात्

ओषधीभिः संविदानाव् इन्द्र अग्नी त्वा अभिरक्षताम्

दिव्यं चित्रम् ऋतुथा कल्पयन्तम् ऋतूनाम् उग्रं भ्रमयन्न् उदेति

तद् आदित्यः प्रतरन्न् एतु सर्वत आप इमान् लोकान् अनुसंचरन्ति

सा तत्र प्रायश्चित्तिः

अथ यत्र एतत् आदित्यं तमो गृह्णाति तत्र जुहुयात्

रोहितैर् उपतिष्ठते
एतद् वै तत्

पराञ्चि खानि व्यतृणत् स्वयंभूस् तस्मात् पराङ् पश्यति न अन्तरात्मन्

अथ धीरा अमृत त्वम् विदित्वा ध्रुवम् अध्रुवेष्व् इह न प्रार्थयन्ते

ईशानं भूत भव्यस्य न ततो विजुगुप्सते

गुहां प्रविश्य तिष्ठन्तं यो भूतेभिर् व्यपश्यत

एतद् वै तत्

ईशानो भूत भव्यस्य स एव अद्य स उ श्वः

तं देवाः सर्वे अर्पितास् तद् उ न अत्येति कश्चन

एतद् वै तत्

एतद् वै तत्

महान्तं विभुम् आत्मानं मत्वा धीरो न शोचति

एतद् वै तत्

मृत्योः स मृत्युं गच्छति य इह नाना इव पश्यति

य इमं मध्वदं वेद आत्मानं जीवम् अन्तिकात्

कश्चिद् धीरः प्रत्यग् आत्मानम् ऐक्षद् आवृत्त चक्षुः अमृत त्वम् इच्छन्

एतद् वै तत्

अङ्गुष्ठ मात्रः पुरुषो ज्योतिर् इव अधूमकः

गुहां प्रविश्य तिष्ठन्तीं या भूतेभिर् व्यजायत

दिवे दिव ईड्यो जागृवद्भिर् हविष्मद्भिर् मनुष्येभिर् अग्निः

मृत्योः स मृत्युम् आप्नोति य इह नाना इव पश्यति

यथा उदकम् दुर्गे वृष्टं पर्वतेषु विधावति

स्वप्न अन्तम् जागरित अन्तम् च उभौ येन अनुपश्यति

अरण्योर् निहितो जातवेदा गर्भ इव सु भृतः गर्भिणीभिः

एतद् वै तत्

एवं धर्मान् पृथक् पश्यंस् तान् एव अनु विधावति

येन रूपं रसं गन्धं शब्दान् स्पर्शान् च मैथुनान्