tanuj437/sanskrit-pos-tagged-corpus huggingface dataset:
पुनर् इयम् तार आकृष्टिः तारं विमलं मल वर्जितम् करोति वा पाद जीर्ण आदि पादेन जीर्णं यस्मिन् आदि शब्दात् अर्ध सम ग्रहणम् कार्यं तत् लेपम् इति

एवं उक्त विधानेन सारितेन सारणा कर्म कृतेन लिप्त्वा विद्धा सती तार आकृष्टिः भवेत्

विशेषम् आह इति इत्यादि

इति पूर्व उक्त विधानेन मिश्रीकृतं मिलितं विद्धं क्रमितं मातृका तुल्यम् सम अंशम् सत् तार दलम् रूप्य पत्त्रम् भवति तद् रूप्य दलम् छेदन ताडन निकषैः छेदनं खण्डनं ताडनं घन घातः निकषं शिला उपरि परीक्षणं तेभिः इति तापैः च निर्दोषं तत् भवति
अन्यतरतः परीज्याम् एके सौम्यस्य समामनन्ति

सवनीयैर् वा सह

आमयाविना प्राश्यो अन्नाद्य कामेन प्राश्यो यो ऽलम् अन्नाद्याय सन्न् अन्नं न अद्यात् तेन प्राश्य इति विज्ञायते

वषट्कृते दक्षिण अर्धे जुहोति

उपांश्व् अनुवषट्करोति इति एकेषाम्

वषट्कृते जुहोति अग्ना३इ पत्नीवा३ इत्य् अनुवाक शेषेण

व्याघारण संपातेन श्रीत्वा अत्याक्रम्य आश्राव्य आह अग्नीध् पात्नीवतस्य यज इति

तम् आसाद्य यथागृहीतम् आज्यं गृहीत्वा अत्याक्रम्य आश्राव्य आह घृतस्य यज इति

ततः सौम्यं चरुं निर्वपति

अत्र एव उपविश्य प्राचीनावीतं कृत्वा हस्तेन सौम्यस्य पूर्वम् अवदानम् अवद्यति मेक्षणेन उत्तरम्

अत्र एव उपविश्य यज्ञोपवीतं कृत्वा अपः उपस्पृश्य यथागृहीतम् आज्यं गृहीत्वा अत्याक्रम्य आश्राव्य आह घृतस्य यज इति

आज्येन चरुम् अभिपूर्य उद्गातृभ्यः हरन्ति

अभिघार्य उदङ् अत्याक्रम्य आश्राव्य आह सौम्यस्य यज इति

जुह्वां नव गृहीतम् आज्यं गृहीत्वा ज्वलतो धिष्णियान् व्याघारयति

वषट्कृते जुहोति

व्याघारण संपातम् निधाय उपांशु पात्रेण पात्नीवतम् आग्रयणाद् गृह्णात्य् उपयाम गृहीतः ऽसि बृहस्पति सुतस्य त इन्दो इन्द्रियावतः पत्नीवन्तं ग्रहं गृह्णामि इति

वषट्कृते जुहोति

यदि गतासुः स्यात् सो ऽवेक्षेत यन् मे मनः परागतम् इत्य् एतया
स एष सर्व कामस्य यज्ञः

त्रयो वा इमे लोकाः

इमान् एव तत् लोकान् आप्नोति

तुरायणेन इष्यन् एतस्याम् एव पौर्णमास्यां प्रयुङ्क्ते तस्या उक्तं ब्राह्मणम्

स एष स्वर्ग कामस्य यज्ञः

ब्रह्मणा एव तद् आत्मानं समर्धयति

तानि वै त्रीणि हवींषि भवन्ति

अथ अतस् मुन्ययनस्य

अथ अतस् तुरायणस्य

तेन सर्व कामः यजेत

मुन्ययनेन इष्यन् एतस्याम् एव पौर्णमास्यां प्रयुङ्क्ते तस्या उक्तं ब्राह्मणम्
एष ह वै चन्द्रमा भूत्वा सर्वान् लोकान् गच्छति

स्वस्ति मा संपारय इति

तद् यत् स्वरति तस्मात् स्वरः

स यद् आह जगत् छन्दाः अनु त्वा आरभे इति जागतेन छन्दसा आदित्यैः देवैस् तृतीयसवने अमुष्मिन् लोके सूर्यं सन्तम् अन्वारभते

अनु त्वा आरभे

स यद् आह स्वस्ति मा संपारय इति जागतेन एव छन्दसा आदित्यैः देवैस् तृतीयसवने अमुष्मिन् लोके सूर्येण देवेन स्वस्ति मा संपारय इति जागतेन एव एनम् तत् छन्दसा आदित्यैः देवैस् तृतीयसवने अमुष्मिन् लोके सूर्येण देवेन स्वस्ति सम्पद्यते य एवं वेद

स यद् आह गयो असि इति सोमं वा एतद् आह

तत् स्वरस्य स्वर त्वम्

अथ आर्भवे पवमाने वाचयति स्वरो ऽसि गयो ऽसि जगत् छन्दाः

तद् यद् गच्छति तस्माद् गयः

तद् गयस्य गय त्वम्

स यद् आह स्वरो असि इति सोमं वा एतद् आह
तिस्रो मात्रा गन्धर्वाणां चतस्रो गृह पत्न्याः

एवा स्फातिं नि तनोमि मयारेषु खलेषु च

यथा कूपः शत धारः सहस्र धारः अ क्षितः

यथा इह स्फातिर् आयति कृतस्य कार्यस्य च

पयस्वतीर् ओषधयः पयस्वन् मामकं वचः

सर्वाः शंभूर् मयोभुवो वृष्टे शापं नदीर् इव इह स्फातिं समावहान्

इह एव अश्विनोः अस्तु

यथा असत् बहु धान्यम् अ यक्ष्मम् बहु पूरुषम्

एवा मे अस्तु धान्यं सहस्र धारम् अ क्षितम्

यथा द्यौश् च पृथिवी च तस्थतुर् धरुणाय कम्

अथ उ पयस्वतां पय आ हरामि सहस्रशः

शत हस्त समाहर सहस्र हस्त सं किर

इमा याः पञ्च प्रदिशो मानवीः पञ्च कृष्टयः

अहं वेद यथा पयश् चकार धान्यं बहु
विशस् त्वा सर्वा वाञ्छन्तु मा त्वद् राष्ट्रम् अधि भ्रशद् इति

तद् यजमानं प्राञ्चम् उपवेश्य सुवर्ण रजताभ्याम् रुक्माभ्यां पर्युपास्य औदुम्बरे द्रोणे चतुष्टयीर् अपः समवनीय अभिषिञ्चति

अथ यजमान आयतने शार्दूल चर्म प्राचीन ग्रीवम् उत्तर लोम उपस्तृणाति यत् ते शिल्पं कश्यप रोचनावत् इन्द्रियावत् पुष्कलं चित्र भानु

अथ अस्मै धनुः प्रयच्छति यथा राजसूये तथा

मृत्युसवेन यक्ष्यमाणो भवति

अथ अन्वारब्धे यजमाने जुहोति व्याघ्रो ऽयम् अग्नौ चरति प्रविष्ट इति षट् स्रुव आहुतीः

स उपकल्पयते शार्दूल चर्म सुवर्ण रजतौ च रुक्मौ वैयाघ्र्याव् उपानहौ चार्मपक्ष्याव् उपानहौ वृष्णि वाससम् च क्षौमं च तिसृधन्वम् आसन्दीं स अधीवासाम् दुन्दुभिं विमितम् औदुम्बरं द्रोणं चतुर् स्रक्ति चतुष्टयीर् अपो दिग्भ्यः संभृताः शतं च रथं च

अथ वैयाघ्र्याव् उपानहाव् उपमुञ्चते द्यौर् असि इति दक्षिणे पादे पृथिव्य् असि इति उत्तरे

अथ चित्रया इति पूर्वाग्निम् अन्ववस्यत्य् उत्तपनीयं शालीनो ऽन्वाहार्यपचनम् आहिताग्निः

अथ दक्षिणं जान्व् आच्य अभिसर्पति व्याघ्रो वैयाघ्रे ऽधि विश्रयस्व दिशो महीः
कूलम् उत्तीर्य जपति समुद्राय वयुनाय सिन्धूनां पतये नमः इति

दुर्गम् अध्वानं वा प्रपाद्य जातवेदसे इति सहस्रेण आदित्यम् उपतिष्ठते

अथ श्मशान आदि व्यतिक्रमे तम् एव अग्निम् उपसमाधाय संपरिस्तीर्य आ अग्नि मुखात् कृत्वा पक्वाज् जुहोति अग्निर् भूतानाम् अधिपतिः स मा अवतु स्वाहा इन्द्रो ज्येष्ठानाम् अधिपतिः स मा अवतु स्वाहा इति

अथ उद् उ त्यं जातवेदसम् इति दक्षिणम् अनड्वाहं युनक्ति

अथ एनत् मिथुनम् अभिमन्त्रयते इदं मिथुनम् आयुष्मद् अस्त्व् इदं मिथुनं प्रजावद् अस्त्व् इदं मिथुनं पशुमद् अस्त्व् इदं मिथुनं वीर्यवद् अस्तु इति

अयं नो मह्याः पारम् एतं स्वस्ति नेषद् वनस्पतिः

चित्रं देवानाम् उदगाद् अनीकम् इति सव्यं युक्त्वा प्रयाति इति

सीरा नः सु तरा भव दीर्घ आयु त्वाय वर्चसे इति नावा तरन्तीं वधूं पश्यति

सर्वत्र स्वयं प्रज्वलिते ऽग्नौ समिधाव् आदधाति उद्दीप्यस्व जातवेदः इति द्वाभ्याम्

अथ तीर्थ व्यतिक्रमे नावा संतारः स्यात् ताम् अनुमन्त्रयते

स्विष्टकृत् प्रभृति सिद्धम् आ धेनु वर प्रदानात्

आसन्न भये छल द्यूत व्यवहारे राज कुले व्यसने बद्धो वा निरन्तरम् उपांशु जपेद् एतद् एव
औदुम्बरीर् आर्द्राः स पलाशाः समिधः कुर्वत एधो असि एधिषीमहि इति

तेन रक्षांस्य् अपाघ्नत

यथायथं विसृज्यन्त उद्गातारः

देवान् वा एतस्मिन् काले रक्षांस्य् अन्वसचन्त

स हिंकृत्य साम त्रिर् गायत्य् अग्निं होतारं मन्ये दास्वन्तम् इत्य् एतेषां तृतीयम्

संतिष्ठते सुत्या

पदाय पदाय स्तोभम् आह

अवभृथेष्ट्या चरन्ति

त्रिः प्रतिष्ठापं हरन्ति

अभ्याधाय उपतिष्ठते ऽपो ऽन्वचारिषं रसेन समसृक्ष्महि पयस्वां अग्न आगमं तं मा संसृज वर्चसा इति

अन्तरेण चात्वालं च उत्करम् च निष्क्रामन्न् आह प्रस्तोतः साम गाय इति

प्रतिष्ठिते प्रतिष्ठिते गायति

गत्वा आहवनीये समिधो ऽभ्यादधाति समिद् असि तेजो ऽसि तेजो मयि धेहि स्वाहा इति

एषां लोकानां समष्ट्यै

संस्थितायाम् अवभृथेष्ट्याम् उपावसृप्य अपः आचामति भक्षस्य अवभृथः ऽसि भक्षणस्य अवभृथः ऽसि भक्षितस्य अवभृथः असि इति

तद् यत् सर्वे निधनम् उपयन्ति रक्षसाम् एव अपहत्यै
अदर्शि गातु वित्तमः इति जाते गाथिनः कौशिकस्य साम अग्नेः च श्रैष्ठ्यम्

तान्य् उद्गाता गायेद् गान संयोगात्

अथ ब्रह्मौदने च लिङ्ग दर्शनात्

उद्ध्रियमाणे वामदेव्यम्

सदा अग्निहोत्रे गौषूक्त अश्वसूक्ते गेये

बहु देयम्

गार्हपत्य आधीयमाने रथन्तरम्

न स्तोत्र भूतानि

आहवनीय आधीयमाने बृहत्

अरण्योः संधीयमानयोर् घृताचेर् आङ्गिरसस्य साम गायति

तिष्ठन्

यावतीः संवत्सरस्य रात्रयस् तावतीर् देयाः

प्राञ्चं प्रणीय आहवनीय आयतने निदधाति

अपरिमितं देयम्

अग्न्याधेये साम्नां गान कालम् उपदेक्ष्यामः

यानि एक ऋचानि त्रिस् त्रिस् तानि

आग्नेयस्य इडा अन्ते ऽपि सहस्रं दद्याद् इत्य् एके समामनन्ति

अग्न्याधेयस्य दक्षिणा षट् द्वादश चतुर्विंशतिर् अश्वश् च वा अनड्वान् च वा

ब्रह्मा सामानि गायेद् इत्य् एके

त्वेषस् ते धूम ऋण्वति इति धूम उद्यति कौल्मुदम्

यज्ञोपवीतं कृत्वा अपः आचम्य उत्तरेण विहार देशम् परीत्य अपरेण गार्हपत्य आयतनम् प्राच् मुखः तिष्ठन्न् अरण्योर् निहितो जातवेद इति

कम् अहम् अस्मि कं मम इति एतद् उक्त्वा वा

पूर्वस्याम् आहुतौ हुतायाम्

वेद अधिकृत त्वात्

मनसा वा

सायं गौषूक्तं प्रातर् अश्वसूक्तम् इति

अन् आढ्यः ऽग्नीन् आदधानो ऽप्य् एकां गां दद्याद् इति पैङ्गकम्

सर्वान् श्यैतेन इति एके
यावन्ति देहे रोमाणि कन्यायाः संततौ पुनः

दातव्या श्रोत्रियाय एव ब्राह्मणाय तपस्विने

आत्मीकृत्य अथ संस्नाप्य वस्त्रं दत्त्वा शुभं नवम्

इति श्री लिङ्ग महापुराणे उत्तर भागे कन्यादानविधिर् नाम चत्वारिंशो ऽध्यायः

साक्षात् अधीत वेदाय विधिना ब्रह्मचारिणे

निमित्तानि समीक्ष्य अथ गोत्र नक्षत्रक आदिकान्

भूषणैः भूषयित्वा अथ गन्ध माल्यैः अथ अर्चयेत्

सनत्कुमार उवाच

तावत् वर्ष सहस्राणि रुद्र लोके महीयते

उभययोः चित्तम् आलोक्य उभौ सम्पूज्य यत्नतः

कन्यां लक्षण सम्पन्नाम् सर्व दोष विवर्जिताम्

दास दासी धन आढ्यम् च भूषणानि विशेषतः

क्षेत्राणि च धनं धान्यं वासांसि च प्रदापयेत्
यत् स्थाल्याम् आज्यम् परिशिष्टम् तत् च स्रुवम् च अध्वर्युः आदत्ते यत् तक्षण शस्त्रम् तत् तक्षा

यम् कामयेत अ पशुः स्यात् इति अ पर्णम् तस्मै शुष्क अग्रम् वृश्चेत्

स नित्य कामः

यः ऋजुः ऊर्ध्व शल्कः यस्य ऋजोः सतः ईषत् अग्रम् उपावनतम् तम् वृश्चेत् यः प्राङ् वा प्रत्यङ् वा उदङ् वा उपावनतः तम्

ते एते यूप्याः वृक्षाः पलाशः खदिरः रौहितकः इति

यम् कामयेत अ प्रतिष्ठितः स्यात् इति आरोहम् तस्मै वृश्चेत्

ताम् दिशम् यन्ति

उपस्पृश्य जपति अति अन्यान् अगाम् इति

बैल्वम् ब्रह्मवर्चस कामः कुर्वीत

स्रुवेण आज्यम् आदाय पर्यणक्ति देवः त्वा सविता मध्वा अनक्तु इति

यः दक्षिण आवृत् न तम् वृश्चेत् यः उदङ् आवृत् न तम् न घूर्णम्

स्वधिते मा एनम् हिंसीः इति परशुना हन्ति

अन् अक्ष सङ्गम् वृश्चेत्

प्रतिष्ठितम् वृश्चेत् प्रतिष्ठा कामस्य इति विज्ञायते

यः प्रथमः शकलः परापतेत् तम् अपयम्य जानु दघ्ने गुल्फ दघ्ने वा वृश्चति

पशुबन्धेन यक्ष्यमाणः षड्ढोतारम् मनसा अनुद्रुत्य आहवनीये स ग्रहम् जुहोति

स्रुवेण यूप आहुतिम् जुहोति उरु विष्णो विक्रमस्व इति एतया
तद् देवत्यैः स्थालीपाकैः यजेरन् इति धानंजय्यः

अधस् आसीनाः शेषेण स्तुवीरन्

पञ्चविंशे चतुर्विंशस्य उत्तमे पर्याये परिचरायाम् आवपेत् इति गौतमः

आवाप स्थाने इति धानंजय्यः

अनुबन्ध्य वपायाम् हुतायाम् दक्षिणे वेदि अन्ते केश श्मश्रूणि वापयेत्

तस्मिन् संस्थिते प्राञ्चः उदञ्चः वा गत्वा पृथक् उदक् अवसानीयाभिः इष्टिभिः आहिताग्नयः यजेरन्

चतुर्विंशेन वा स्तुत्वा मध्यमाम् अ हिंकृताम् तृचस्य प्रस्तुयात्

उदेत्य गृहपतिः सोम उपनहनम् परिदधीत अहतानि वसनानि इतरे

उत्तमायाम् स्तोत्रीयायाम् प्रस्तुतायाम् पादौ उपाहरेत्

यस्य अत्र पत्नी स्यात् पृष्ठम् तया व्युद्धावयेत्

सः आस्कन्दः नाम

येन इतस् गच्छेयुः अन्येन प्रत्याव्रजेयुः पाप्मनः अ व्यतिषङ्गाय

गृहपतिम् यजमानम् अन् आहिताग्नयः उपासीरन्

अभ्युक्षण प्रभृति समापयेयुः

संवत्सरम् संवसेयुः द्वादश रात्रम् अहर् रात्रौ वा यावत् वा सुनुयुः यावत् वा सुनुयुः

अन् उपमज्जन्तः पाणिभिः संधावेरन्

आह्रियमाणे भक्षे प्रतिलोमैः आरोहणीयैः अवरुह्य जपेत् मही द्यौः पृथिवी च नः इमम् यज्ञम् मिमिक्षताम् पिपृताम् नः भरीमभिः इति

तम् न कुर्यात् इति शाण्डिल्यायनः

प्रथमस्य आवाप स्थाने इति शाण्डिल्यः

तान् उन्नेता उदानयेत्
यक्ष्मं पृष्टिभ्यो मज्जभ्यो नाभ्या वि वृहामसि

यक्ष्मं पाण्योर् अङ्गुलिभ्यो नखेभ्यो वि वृहामसि

यक्ष्मं दोषण्यम् अंसाभ्याम् उरस्तो वि वृहामसि

यक्ष्मं शीर्षण्यं मस्तिष्काल् ललाटाद् वि वृहामसि

ग्रीवाभ्यस् त उष्णिहाभ्यः कीकसाभ्यो अनूक्यात्

यक्ष्मं मतस्नाभ्यां प्लीह्नो यक्नस् ते वि वृहामसि

अस्थिभ्यस् ते मांसेभ्यः स्नावभ्यो धमनिभ्यः

क्लोम्नस् ते हृदय्याभ्यो हलीक्ष्णात् पार्श्वाभ्याम्

आन्त्रेभ्यस् ते गुदाभ्यो वनिष्ठोर् उदराद् उत

अङ्गात् अङ्गात् अहम् तव परुषः परुषः परि कश्यपस्य विवर्हेण यक्ष्मम् ते वि वृहामसि
अच्छा नः वाचम् उशतीम् जिगासि

इमाम् अग्ने शरणिम् मीमृषः नः इमम् अध्वानम् यम् अगाम दूरम्

इन्द्रम् हुवे वृत्र हणम् पुरम् दरम्

आपिः पिता प्रमतिः सोम्यानाम् भृमिः असि ऋषि कृत् मर्त्यानाम्

त्वम् सोम दिव्यः नृ चक्षाः

भगेन अद्य भगवन्तः स्याम

अग्रम् ज्येष्ठ परि अगाम इह देव

सुगाꣳ अस्मभ्यम् पथः अनु ख्यः

स गातौ गातौ उत्तम आपय आपिम् अस्मभ्यम् इन्द्र ददतः प्रचेतः
स्वस्ति मा पुनरायणः

नमस् ते पथ्या रेवति स्वस्ति मा परायणः

मा न आपो मेधां मा ब्रह्म प्रमथिष्टन

यूयं स्यन्दध्वम् उपहूतो ऽहं सुमेधा वर्चस्वी

मा नो मेधां मा नो दीक्षां मा नो हिंसिष्टं यत् तपः शिवा नः आयुषे शिवा भवन्तु मातरः

मा न आपो मेधाम्

पुनर् मा ऐतु इन्द्रियम् इति च
शप्तारम् अन्विछन् मम वृक इव अविमतः गृहम्

शुने पेष्ट्रम् इव अवक्षामम् तं प्रत्य् अस्यामि मृत्यवे

उप प्रागात् सहस्र अक्षः युक्त्वा शपथो रथम्

यो नः शपाद् अ शपतः शपतो यश् च नः शपात्
परिमितं स्तुवन्त्य् अपरिमितम् अनुशंसति परिमितं वै भूतम् अपरिमितम् भव्यम् अपरिमितस्य अवरुद्ध्यै इति

अन्धस्वत्यः पीतवत्यो मद्वत्यस् त्रिष्टुभो याज्या भवन्त्य् अभिरूपा यद् यज्ञे ऽभिरूपं तत् समृद्धम्

अतिशंसति स्तोत्रम् अति वै प्रजा आत्मानम् अति पशवस् तद् यत् स्तोत्रम् अतिशंसति यद् एव अस्य अति आत्मानं तद् एव अस्य एतेन अवरुन्द्धे ऽवरुन्द्धे

पवमानवद् अहर् इत्य् आहुर् न रात्रिः पवमानवती कथम् उभे पवमानवती भवतः केन ते समावत् भाजौ भवत इति

प्रथमेन पर्यायेण स्तुवते प्रथमान्य् एव पदानि पुनर् आददते यद् एव एषाम् अश्वा गाव आसंस् तद् एव एषाम् तेन आददते

उत्तमेन पर्यायेण स्तुवत उत्तमान्य् एव पदानि पुनर् आददते यद् एव एषाम् वासो हिरण्यम् मणिर् अध्यात्मम् आसीत् तद् एव एषाम् तेन आददते

यद् एव इन्द्राय मद्वने सुतम् इदं वसो सुतम् अन्ध इदं ह्य् अन्व् ओजसा सुतम् इति स्तुवन्ति च शंसन्ति च तेन रात्रिः पवमानवती तेन उभे पवमानवती भवतस् तेन ते समावत् भाजौ भवतः

पञ्चदश स्तोत्रम् अहर् इत्य् आहुर् न रात्रिः पञ्चदश स्तोत्रा कथम् उभे पञ्चदश स्तोत्रे भवतः केन ते समावत् भाजौ भवत इति

द्वादश स्तोत्राण्य् अपिशर्वराणि तिसृभिर् देवताभिः संधिना राथंतरेण स्तुवते तेन रात्रिः पञ्चदश स्तोत्रा तेन उभे पञ्चदश स्तोत्रे भवतस् तेन ते समावत् भाजौ भवतः

मध्यमेन पर्यायेण स्तुवते मध्यमान्य् एव पदानि पुनर् आददते यद् एव एषाम् मनोरथा आसंस् तद् एव एषाम् तेन आददते
आ भद्रं द्वापरम् उत त्रेतां परा कलिम्

गो जित् भूयासम् अश्व जित् कृतम् चयः हिरण्य जित्

कृतं मे दक्षिणे हस्ते सव्ये मे जय आहितः

कलिर् एनं यथा हनद् आ अस्य वेदो भरामहै

अक्षाः फलवतीं दिवं दत्त गां क्षीरिणीम् इव

कृतं मे हस्त आहितं स हि सौमनसो महान्

उभौ हस्तौ प्रतिदीव्नो ब्रह्मणा अपोम्भामसि
ते देवा वत्सैर् उत्तरतो ऽतिष्ठन्न् अथ असुराः मातृभिर् दक्षिणतः

अस्मिन् ह एव अस्य लोके कामदुघा भवन्ति

ताः समाक्रम्य असुराणाम् अवृञ्जत

उभयोर् ह एव अस्य लोकयोः कामदुघा भवन्ति

यदा वै पशवो वत्सैः संवाशन्ते ऽथ कामान् दुह्रे

तस्माद् उत्तरत एव वत्साः स्युर् दक्षिणतो मातर इति

तद् वा आहुर् इत एव वत्साः स्युर् इतो मातरः

अमुष्मिन् ह एव अस्य लोके कामदुघा भवन्ति

उदीचीर् वा आपः स्यन्दन्ते

वृङ्क्ते द्विषतो भ्रातृव्यस्य पशून् य एवं वेद

अधारयन् देवा वत्सान्

ताभिर् उदञ्चः प्राद्रवन्

कामदुघा अस्मै रेवतयो भवन्ति

यदा वै पिता पुत्रं निरवसाययत्य् उत्तरतो वाव स तं निरवसाययति

ता मातरो निर्दीर्य वत्सान् अभिपलायन्त

तस्माद् उत्तरतो वत्साः स्युर् दक्षिणतो मातरः

उभयत्र संवाशयेद् यः कामयेत उभयोः मे लोकयोः कामदुघाः स्युर् इति

पवमाने संवाशयेद् यः कामयेत अमुष्मिन् मे लोके कामदुघाः स्युर् इति

वत्सैः पशून् संवाशयन्ति

तद् आहुर् इतो वत्सा स्युर् इतो मातरः

अभ्यावर्तिषु संवाशयेद् यः कामयेत अस्मिन् मे लोके कामदुघाः स्युर् इति
ब्रह्म वै स्तोमानां त्रिवृत् क्षत्रम् पञ्चदशो ब्रह्म खलु वै क्षत्रात् पूर्वं ब्रह्म पुरस्तान् म उग्रं राष्ट्रम् अव्यथ्यम् असद् इति विशः सप्तदशः शौद्रो वर्ण एकविंशो विशं च एव अस्मै तच् छौद्रं च वर्णम् अनुवर्त्मानौ कुर्वन्त्य् अथ उ तेजो वै स्तोमानां त्रिवृद् वीर्यम् पञ्चदशः प्रजातिः सप्तदशः प्रतिष्ठा एकविंशः तद् एनं तेजसा वीर्येण प्रजात्या प्रतिष्ठया अन्ततस् समर्धयति तस्माज् ज्योतिष्टोमः स्यात्

उक्थ्य एव अयम् पञ्चदशः स्याद् इत्य् आहुर् ओजो वा इन्द्रियं वीर्यम् पञ्चदश ओजः क्षत्रं वीर्यं राजन्यस् तद् एनम् ओजसा क्षत्रेण वीर्येण समर्धयति

तस्य चतुर्विंशतिः स्तुत शस्त्राणि भवन्ति चतुर्विंशति अर्ध मासः वै संवत्सरः संवत्सरे कृत्स्नम् अन्नाद्यं कृत्स्न एव एनम् तद् अन्नाद्ये प्रतिष्ठापयति तस्माज् ज्योतिष्टोम एव अग्निष्टोमः स्याद् अग्निष्टोमः स्यात्

ऐकाहिका होत्रा एता वै शान्ताः क्ﾱप्ताः प्रतिष्ठिता होत्रा यद् ऐकाहिकाः शान्त्यै क्ﾱप्त्यै प्रतिष्ठित्या अप्रच्युत्यै ताः सर्व रूपाः भवन्ति सर्व समृद्धाः सर्व रूप तायै सर्व समृद्ध्यै सर्व रूपाभिः होत्राभिः सर्व समृद्धाभिः सर्वान् कामान् अवाप्नवाम इति तस्माद् यत्र क्व च एकाहाः अ सर्व स्तोमाः अ सर्व पृष्ठाः ऐकाहिका एव तत्र होत्राः स्युस् तत् समृद्धम्

ज्योतिष्टोम एव अग्निष्टोमः स्यात्

तस्य त्रिंशत् स्तुत शस्त्राणि भवन्ति त्रिंशत् अक्षरा वै विराड् विराड् अन्नाद्यं विराज्य् एव एनम् तद् अन्नाद्ये प्रतिष्ठापयति तस्मात् तत् उक्थ्यः पञ्चदशः स्याद् इत्य् आहुः
स्पष्टम् अन्यत्

ताम्र पात्रम् गो मूत्र पञ्चामृत आदौ शुद्धम्

पारदं शुद्धं रसकं खर्परं तालं तुत्थं शुद्धं टङ्कणं सौभाग्य क्षारम् कारवेल्ली शाक विशेषः

पथ्यं दुग्ध ओदनम् मुद्गं वा
यद् द्याव इन्द्र ते शतं शतम् भूमीर् उत स्युः

स एषो ऽभ्राण्य् अतिमुच्यमान एति

स यः स आकाश इन्द्र एव सः

यद् द्याव इन्द्र ते शतं शतम् भूमीर् उत स्युर् इति

स यः स इन्द्र एष एव स य एष तपति

न त्वा वज्रिन्त् सहस्रं सूर्या अनु न जातम् अष्ट रोदसी इति

एतस्मिन् ह्य् एव एते अन्तः

इमे ह वाव रोदसी ताभ्याम् एष एव आकाशः ज्यायान्
तत् च आह संस्थाप्य इत्यादि

ततस् अनन्तरम् कटोरिकां स्वभावशीतलां स्वतो हिमां मत्वा ज्ञात्वा पुनर् अङ्गारान् अपनीय अपसार्य कटोरिकाम् उत्खन्य रसो ग्राह्य इति शेषः आगमि श्लोक सम्बन्धात्

स च सुख आध्मातः सन् गोलक वत् भवति वज्रमूषायां इति शेषः

शस्त्र पात्रे तीक्ष्ण मय पात्रे औपश्लेषिके अधिकरणे सप्तमी

तत् च आह पश्चात् इत्यादि

पुनः सु दृढ अङ्गारान् खदिर आदीनाम् दत्त्वा भस्त्रा द्वय वह्निना खलु द्वय अग्निना धम्याद् इति अग्रिम श्लोक सम्बन्धात्

संधि लिप्ता पूर्व उक्ता लोह शराविका तावत् अवधौ ध्माता कार्या यावत् काल प्रमाणम् रक्त आभा रक्त द्युति युक्ता खोटिका भवति खोटस्य इव आकृतिः यस्याः सा खोटिका

तत् च आह लवण इत्यादि

केषां शिखि गलताम् शिखिनि गलन्ति इति विग्रहः शिखि गलताम् धातूनां एवं गलिते रसे त्रिगुणं वङ्गं रङ्गं दद्यात् ततो वङ्ग दान अनन्तरम् क्रमेण अल्पम् अल्प दानेन नागं सीसकं च दद्यात् इति

उत्खन्य उत्खन्य इति कठिनतर त्वात् वा अत्यादरेण वीप्सा

गन्ध पादेन गन्धस्य तुर्य अंश विभागेन सूतकं दद्यात् तद् पात्र उपरि भागे दत्तं प्रद्राव्य वह्निना इति शेषः

सूत मारण विधानम् आह प्रद्राव्य इत्यादि

किम् अर्थम् धूम्र रोधाय यथा यन्त्रात् बहिस् धूम उद्गमः न स्यात्

शतावरी आदीनाम् स्वकीय रसेण निष्पिष्य प्रमर्द्य वटिकां बदर आकराम् कुर्वीत इति

तत् च आह तावत् इत्यादि

तां पूर्व उक्ताम् वटिकां छायाशुष्कां लोह फलके शस्त्र पात्रे संस्थाप्य पुनः लघु लोह कटोरिकया पूर्व उक्त लोह फलकात् लघ्वी या लोह कटोरिका तया स्थगयित्वा आच्छाद्य दृढं गाढं यथा स्यात् तथा लेपयेत् वक्ष्यमाणेन इति शेषः

पश्चात् त्रिगुण सीसक दान अनन्तरम् हेम्ना कनकेन सह रस बीजम् महाबीजं योज्यं हेम्ना सार्धं महाबीजं कीदृश् भवति

तां पूर्व उदिताम् लघु लोह कटोरिकाम् सु दृढम् यथा स्यात् तथा लवण आर्द्र मृदा लवणेन सैन्धव आदिना युता या आर्द्रा जल सिक्ता मृत् तया लिप्तां कुर्वीत

तदनु च नियामकानां
तथा उत्तर सत्त्वेन गुण आधिक्यम् आह कोटिम् इत्यादि

सूते सरितो बीजेन ग्रास न्यायम् विहाय समेन बीजेन अनुसारितः यः स कोटि संख्याम् धातूनाम् इति शेषः सूतो विध्यति

यथा उक्त सारिते सूते दशगुण वृद्धिः सर्वत्र एव इति वेदितव्यम्
इन्द्रस्य वज्रो अप हन्तु रक्षस आराद् विसृष्टा इषवः पतन्त्व् अस्मत्

ज्याके परि णो नम अश्मा भवतु नस् तनूः

विद्मा शरस्य पितरं पर्जन्यं भूरि धायसम्

शरम् अस्मद् यावय दिद्युम् इन्द्र शं नो भवन्त्व् अप ओषधीर् इमाः

वीडुर् वरीयो ऽरातीर् अप द्वेषांस्य् आ कृधि

वृक्षं यद् गावः परिषस्वजाना अनुस्फुरं शरम् अर्चन्त्य् ऋभुम्

विद्म उ ह्य् अस्य मातरं पृथिवीं विश्व धायसम्
अग्नये स्वाहा इति हुत्वा

अथ यत्र एतत् अग्निः श्वसति इव तत्र जुहुयात्

अग्नी रक्षांसि सेधति इति प्रायश्चित्तिः
यच् चन्द्र प्रभवम् वर अम्बर गतम् यल् लिङ्ग संज्ञम् जलं स प्राणस् तद् अधस् स्थिरं च कमलं धत्ते मुख ऊर्ध्वम् हृदि

बद्ध्वा कुम्भकम् आत्म गाढ रचितम् तद् ब्रह्मनाडी गतम् ह्य् आनेतुं वदने षडध्व ग कला सा एवंविधा सारणा
अथ उ सपत्नीम् सासहै यथा नश्याति ओकसः

मम वै इदम्

अभिभूः अहम् आगमम् विश्व कर्मा महा वदा

सपत्नि नश्यतात् इतस्

सासहै इद् अहम् पतिम्

दूरम् गच्छ अधि ओकसः

सासहै श्वशुरौ उभौ

न तव इह अपि किम् चन

मां च एव पश्यन्न् आयत्य् अमुं च दिवि सूर्यम्
तस्माद् एतस्याम् प्राच्यां दिशि ये के च प्राच्यानां राजानः साम्राज्याय एव ते ऽभिषिच्यन्ते सम्राﾱ इत्य् एनान् अभिषिक्तान् आचक्षत एताम् एव देवानां विहितिम् अनु

स एतेन महाभिषेकेण अभिषिक्तः इन्द्रः सर्वा जितीर् अजयत् सर्वान् लोकान् अविन्दत् सर्वेषां देवानां श्रैष्ठ्यम् अतिष्ठाम् परम ताम् अगच्छत् साम्राज्यम् भौज्यं स्वाराज्यं वैराज्यम् पारमेष्ठ्यं राज्यम् माहाराज्यम् आधिपत्यं जित्वा अस्मिन् लोके स्वयम्भूः स्वराﾱ अमृतो ऽमुष्मिन् स्वर्गे लोके सर्वान् कामान् आप्त्वा अमृतः समभवत् समभवत्

अथ एनम् प्राच्यां दिशि वसवो देवाः षड्भिश् च एव पञ्चविंशैर् अहोभिर् अभ्यषिञ्चन्न् एतेन च तृचेन एतेन च यजुषा एताभिः च व्याहृतिभिः साम्राज्याय
पूर्व उक्त विधेः विशेषम् आह एवम् इत्यादि

एवं च जारण बीज वशेन जारणायां यत् बीजम् कियत् गुण जारितम् इति भावः तद् वशेन कोटि वेधी च स्यात्

एवं शत अंश वेध न्यायेन दश वृद्धि विभागेन सहस्र वेधी स्यात्

किं कृत्वा तेन एव जारण बीज वशेन यत् तस्य बलाबलं न्यून आधिक्यम् तत् ज्ञात्वा इति अभिप्रायः
नियते सामान्यतः प्रतिनिधिः स्यात्

प्रतिनिधौ तद् कालात्

व्रते प्रसङ्गो न नियम शब्दात्

गुण द्रव्ययोः द्रव्यं प्रधान योगात्

अन्य अर्थम् पुनर्ग्रहणम्

पशौ मन्त्र वर्णात्

आज्ये च अ दर्शनात्

शब्दे अ विप्रतिपत्तिः

आरम्भान् नियमः

विकल्पे प्रवृत्तं कर्म अन्तर त्वात्

न सम त्वात्

गुण अनुग्रहात्

सोमेन जाति अभावात्

अर्थ द्रव्य विरोधे अर्थ सामान्यम् तद् पर त्वात्

चोदित अभावे ऽनारम्भस् तद् सिद्धि त्वात् तस्य
संतिष्ठते व्रत आदेश विसर्जने संतिष्ठते व्रत आदेश विसर्जने

पूर्ववत् प्रधान आहुतीः हुत्वा व्रत पतिभ्यः आधापयति

अग्ने व्रत पते होतृभ्यो व्रतम् अचारिषं तद् अशकं तन् मे ऽराधि स्वाहा

वर्षाणि द्वादश अवरार्ध्यम् इत्य् अपरम्

संवत्सरम् एतद् व्रतं चरेत्

उपनिषत्सु उपनिषद्भ्यः व्रतम् अचारिषं तद् अशकं तन् मे ऽराधि स्वाहा इति

चित्तं च चित्तिश् च इति जय आदि प्रतिपद्यते

संवत्सरे पर्यवेते ऽग्नेर् उपसमाधान आदि आज्यभाग अन्ते यन् म आत्मनो मिन्दा अभूत् पुनर् अग्निश् चक्षुर् अदाद् इति द्वे मिन्दाहुती जुहोति

चत्वारिंशतम् अष्टौ चतुर्विंशतिर् एव वा सर्वदा एव ब्रह्मचर्यं ग्रहण अन्तम् वा

परिषेचन अन्तम् कृत्वा अथ एनम् व्रत अन्ते ऽध्यापयते श्रावयते वा महा होतार उपनिषद इति

वायो व्रत पते आदित्य व्रत पते व्रतानां व्रत पते होतृभ्यो व्रतम् अचारिषं तद् अशकं तन् मे ऽराधि स्वाहा इति
धान्य षष् भागम् पण्य दश भागम् हिरण्यं च अस्य भागधेयं प्रकल्पयामासुः

तथा अपि अतुष्यतः दण्ड कर साधन अधिकारेण जनपद विद्वेषम् ग्राहयेत्

पर उपजापात् संरक्षेत् प्रधानान् क्षुद्रकान् अपि

इति एवम् क्षुद्रकान् प्रतिषेधयेत्

तस्माद् राजानो न अवमन्तव्याः

तेषां कार्तान्तिक नैमित्तिक मौहूर्तिक व्यञ्जनाः परस्पर अभिसम्बन्धम् अमित्र आटविक सम्बन्धम् वा विद्युः

एवं स्व विषये कृत्यान् अकृत्यान् च विचक्षणः

तस्माद् उञ्छ षष् भागम् आरण्यकाः अपि निर्वपन्ति तस्य एतत् भागधेयं यो ऽस्मान् गोपायति इति

विद्विष्टान् उपांशु दण्डेन जनपद कोपेन वा साधयेत्

सत्त्रिणो द्वंद्विनस् तीर्थ सभा पूग जन समवायेषु विवादं कुर्युः

क्रुद्ध लुब्ध भीत मानिनः तु परेषां कृत्याः

ये च अस्य धान्य पशु हिरण्यानि आजीवन्ति तैर् उपकुर्वन्ति व्यसने ऽभ्युदये वा कुपितं बन्धुं राष्ट्रं वा व्यावर्तयन्ति अमित्रम् आटविकं वा प्रतिषेधयन्ति तेषां मुण्ड जटिल व्यञ्जनाः तुष्ट अतुष्ट त्वम् विद्युः

किंवदन्तीं च विद्युः

कृत महामात्र अपसर्पः पौर जानपदान् अपसर्पयेत्

तेषां किल्बिषम् अदण्ड कराः हरन्ति अयोगक्षेम आवहाः च प्रजानाम्

तत्र ये अनुप्रशंसेयुः तान् इतरः तम् च प्रतिषेधयेत्

इन्द्र यम स्थानम् एतद् राजानः प्रत्यक्ष हेड प्रसादाः

तुष्टान् भूयो अर्थ मानाभ्याम् पूजयेत्

तुष्टान् अर्थ मानाभ्याम् पूजयेत्

अतुष्टान् तुष्टि हेतोः त्यागेन साम्ना च प्रसादयेत्

परस्पराद् वा भेदयेद् एनान् सामन्त आटविक तद् कुलीन अपरुद्धेभ्यः च

गुप्त पुत्र दारान् आकर कर्मान्तेषु वा वासयेत् परेषाम् आस्पद भयात्

सर्व गुण सम्पन्नः च अयम् राजा श्रूयते न च अस्य कश्चिद् गुणो दृश्यते यः पौर जानपदान् दण्ड कराभ्याम् पीडयति इति
ऊर्ध्वम् आग्रहायण्यास् त्रयस् तामिस्रास् तेष्व् अष्टमीष्व् अष्टका यज्ञाः

इयम् एव इति अनुवाकेन पञ्चभिः पञ्चभिर् अभिजुहुयात्

देवा ग्रावाण इति सर्वत्र तृतीया

तिस्रो ऽष्टका पितृ देवत्याः
भूय एव मा भगवान् विज्ञापयत्व् इति

पुरुषं सोम्यैः उत उपतापिनम् ज्ञातयः पर्युपासते जानासि मां जानासि माम् इति

स आत्मा

तस्य यावन् न वाङ् मनसि सम्पद्यते मनः प्राणे प्राणस् तेजसि तेजः परस्यां देवतायां तावज् जानाति

तत् त्वम् असि श्वेतकेतो इति

तत् सत्यम्
कौशं बर्हिः

मिथस् सम्बद्धम्

वेदो ऽसि

प्राच् अग्रे यून उदक् अग्रम् बर्हिर् आचिनोति

वारणान्य् अ होम संयुक्तानि

अरत्नि मात्रः स्रुवो अङ्गुष्ठ पर्व वृत्त पुष्करः

निरुप्य आज्यम्

स्फ्यश् च

मन्त्र अन्तैः कर्म आदिः सांनिपात्यो ऽभिधानात्

अयुज् धातूनि यूनानि

उपांशु प्रयोगः श्रुतेः

ततः परिधीन् एके

स्फ्यो असि आकृतिः

आश्वत्थ्य् उपभृत्

आदिं त्व् आचार्याः

आदर्श आकृति प्राशित्रहरणम्

न सम्प्रैषाः

प्रकरणे च अविशेषात्

पर आदिना पूर्व अन्तः

अनियमं वात्स्यः

इति यजमानो वेदं करोति

ऋचो यजूंषि सामानि निगदा मन्त्राः

चमस आकृति वा

अर्थात् परिमाणम्

उदक् अग्रे प्राच् अग्रम् इध्मम्

एकविंशतिं वा

कुश मुष्टिम् सव्य आवृत्तम् वत्स जानुम् त्रिवृतं मूत कार्यम् वा पशु ब्रह्मवर्चस अन्नाद्य कामाः यथासंख्यम्

प्रणीता उत्करौ इष्टिषु

त आदि उक्ताः

तेषाम् आरम्भे ऽर्थतो व्यवस्था तद् वचन त्वात्

अपरिमितं प्रणयनीयं त्रि यूनम्

वैकङ्कतानि पात्राणि

बाहु मात्र्यः स्रुचः पाणि मात्र पुष्कराः त्वच् बिलाः हंस मुख प्रसेका मूल दण्डाः भवन्ति

तेषां वाक्यं निराकाङ्क्षम्

अ प्रकरण उत्पत्तिः अन् आरभ्य वादः आश्रयि त्वात् सर्व गुणः

आ अमुष्मात् इति कर्मसु तच् च

पालाशी जुहूः

अन्त वचने च
आहुतेर् आहुतेस् तु सम्पातम् उद पात्रे ऽवनयेत्

समस्य पञ्चमीं बहुवत् ऊह्य

समाप्य ऋचौ सम्भवतः

यदा ऋतुमती भवत्य् उपरत शोणिता तदा सम्भव कालः

तेन एनाम् स केश नखाम् अभ्यज्य ह्रासयित्वा आप्लावयन्ति

अथ अतस् चतुर्थीकर्म

दक्षिणेन पाणिना उपस्थम् अभिमृशेद् विष्णुर् योनिं कल्पयत्व् इत्य् एतया ऋचा गर्भं धेहि सिनीवालि इति च

अग्निम् उपसमाधाय प्रायश्चित्त आज्य आहुतीः जुहोत्य् अग्ने प्रायश्चित्त इति चतुः
त्रयस्त्रिंशम् अभ्यावर्ति त्रिणवम् अग्निष्टोम साम सर्वे षोडशाः पवमानाः

सप्तदशम् अभ्यावर्ति पञ्चदशम् अग्निष्टोम साम सर्वे षोडशाः पवमानाः

त्रिणवम् अभ्यावर्त्य् एकविंशम् अग्निष्टोम साम सर्वे षोडशाः पवमानाः

एकविंशम् अभ्यावर्ति त्रिणवम् अग्निष्टोम साम सर्वे षोडशाः पवमानाः

पञ्चदशम् अभ्यावर्ति सप्तदशम् अग्निष्टोम साम सर्वे षोडशाः पवमानाः

पञ्चदशम् अभ्यावर्ति त्रिवृद् अग्निष्टोम साम सर्वे षोडशाः पवमानाः

अथ अतस् भाल्लविस्तोमा इत्य् आचक्षते

त्रिवृद् अभ्यावर्ति पञ्चदशम् अग्निष्टोम साम सर्वे षोडशाः पवमानाः

एकविंशम् अभ्यावर्ति सप्तदशम् अग्निष्टोम साम सर्वे षोडशाः पवमानाः