tanuj437/sanskrit-pos-tagged-corpus huggingface dataset:
तेन युज्यमानेन घटमानेन व्यायच्छमानेन इदम् एव पञ्चगण्डकं संसार चक्रम् चल अचलम् विदित्वा सर्व संस्कार गतीः शतन पतन विकिरण विध्वंसन धर्मतया पराहत्य सर्व क्लेश प्रहाणात् अर्हत् त्वम् साक्षात्कृतम्

धीराभिर् मुनि वृष वाग्भिर् उत्तमाभिः उत्पन्नम् व्यपनय संशयं शुभाभिः

अथ राज्ञ उद्यानं सर्व कुशल सम्पन्नम् बभूव

भिक्षवः संशय जाताः सर्व संशयानाम् छेत्तारं बुद्धं भगवन्तं पप्रच्छुः कानि भदन्त भगवता कुशल मूलानि कृतानि येषाम् अयम् अनुभाव इति

सामग्रीं प्राप्य कालं च फलन्ति खलु देहिनाम्

अथ स राजा तद् उद्यानम् अनुविचरन् ददर्श भगवन्तं प्रबोधनं सम्यक्संबुद्धं प्रासादिकं प्रसादनीयं शान्त मानसम् परमेण चित्त दम व्युपशमेन समन्वागतं सुवर्ण यूपम् इव श्रिया ज्वलन्तम्

ते निर्मिते चित्तम् अभिप्रसाद्य तन् नरक वेदनीयम् कर्म क्षपयित्वा देव मनुष्येषु प्रतिसन्धिं गृह्णन्ति यत्र सत्यानां भाजन भूताः भवन्ति

शास्तारं सत्कृत्य गुरुकृत्य मानयित्वा पूजयित्वा उपनिश्रित्य विहरिष्यामः

इत्य् एवं वो भिक्षवः शिक्षितव्यम्

तद् कालम् स्वयम् अधिगम्य वीर बुद्ध्या श्रोतॄणां श्रमण जिनेन्द्र काङ्क्षितानाम्

बल चक्रवर्ति राज्यम् व्याकर्तु कामः भवति वामे कर तले ऽन्तर्धीयन्ते

अथ सुप्रियस्य गान्धर्विक राजस्य एतत् अभवत् एवम् अनुश्रूयते राजा प्रसेनजिद् गान्धर्वे ऽतीव कुशलः

या अधस्ताद् गच्छन्ति ताः संजीवं कालसूत्रं संघातं रौरवं महारौरवं तपनं प्रतापनम् अवीचिम् अर्बुदं निरर्बुदं अटटं हहवं हुहुवम् उत्पलं पद्मं महापद्मं नरकान् गत्वा ये उष्ण नरकाः तेषु शीतीभूता निपतन्ति ये शीत नरकाः तेषु उष्णीभूताः निपतन्ति

स षष् महा नगराणि अ पटुकानि उद्घोषयमाणः श्रावस्तीम् अनुप्राप्तः

या उपरिष्टाद् गच्छन्ति ताश् चातुर्महाराजिकांस् त्रयस्त्रिंशान् यामांस् तुषितान् निर्माणरतीन् परनिर्मितवशवर्तिनो ब्रह्मकायिकान् ब्रह्मपुरोहितान् महाब्रह्मणः परीत्ताभान् अप्रमाणाभान् आभास्वरान् परीत्तशुभान् अप्रमाणशुभाञ् शुभकृत्स्नान् अनभ्रकान् पुण्यप्रसवान् बृहत्फलान् अबृहान् अतपान् सुदृशान् सुदर्शनान् अकनिष्ठान् देवान् गत्वा अनित्यं दुःखं शून्यम् अनात्म इति उद्घोषयन्ति गाथा द्वयम् च भाषन्ते

विगत उद्भवाः दैन्य मद प्रहीणाः बुद्धा जगत्य् उत्तम हेतु भूताः

तेन खलु समयेन श्रावस्त्यां पञ्च मात्राणि गान्धर्विक शतानि गोष्ठिकानां प्रतिवसन्ति

न अ हेतु अ प्रत्ययम् आनन्द तथागता अर्हन्तः सम्यक्संबुद्धाः स्मितं प्राविष्कुर्वन्ति

अनुत्तरां सम्यक्संबोधिं व्याकर्तु कामः भवति उष्णीषे अन्तर्धीयन्ते

प्रेत उपपत्तिम् व्याकर्तु कामः भवति पादाङ्गुष्ठे ऽन्तर्धीयन्ते

न तु वैनेय वत्सानाम् बुद्धो वेलाम् अतिक्रमेत्

न अकारणम् शङ्ख मृणाल गौरम् स्मितम् उपदर्शयन्ति जिना जित अरयः

अथ राजा क्षत्रियो मूर्धाभिषिक्तः स्त्री मयेन तूर्येण वाद्यमानेन उद्यानम् प्रविष्टः

स जनपद चारिकाम् चरन्न् अन्यतमां राजधानीम् अनुप्राप्तः

तत आवर्जिता देव नाग यक्ष असुर गरुड किन्नर महोरगाः भगवत् शासने रक्षा आवरण गुप्तिम् कर्तुम् आरब्धाः

अनागतं कर्म व्याकर्तु कामः भवति पुरस्ताद् अन्तर्धीयन्ते

देव उपपत्तिम् व्याकर्तु कामः भवति नाभ्याम् अन्तर्धीयन्ते

गाथाश् च भाषते

यस्य अर्थे स्मितम् उपदर्शयन्ति धीराः तम् श्रोतुं समभिलषन्ति ते जन ओघाः

न प्रणश्यन्ति कर्माणि कल्प कोटि शतैः अपि

अधिवासितं च भगवता तेषां गान्धर्विकाणां तूष्णीभावेन

आरभध्वं निष्क्रामत युज्यध्वं बुद्ध शासने

किं मन्यध्वे भिक्षवो यो ऽसौ तेन कालेन तेन समयेन राजा बभूव अहं सः

यावत् तैर् गान्धर्विकैर् लब्ध अनुज्ञैः भगवान् स श्रावक संघः नगर प्रवेशेन उपनिमन्त्रितः

यद् श्रवणात् आवर्जितः सुप्रियो गन्धर्व राजः वीणां गन्धकुट्यां निर्यात्य भगवत् सकाशे प्रव्रजितः

यो ह्य् अस्मिन् धर्म विनये अप्रमत्तश् चरिष्यति
बुद्धो भगवान् सत्कृतो गुरुकृतो मानितः पूजितो राजभी राजमात्रैर् धनिभिः पौरैः श्रेष्ठिभिः सार्थवाहैर् देवैर् नागैर् यक्षैर् असुरैर् गरुडैः किन्नरैर् महोरगैर् इति देव नाग यक्ष असुर गरुड किंनर महोरग अभ्यर्चितः बुद्धो भगवान् ज्ञातो महा पुण्यः लाभी चीवर पिण्डपात शयन आसन ग्लान प्रत्यय भैषज्य परिष्काराणाम् स श्रावक संघः श्रावस्त्यां विहरति जेतवने अनाथपिण्डदस्य आरामे

इदम् अवोचद् भगवान्

अथ आयुष्मान् आनन्दः कृत कर पुटः भगवन्तं पप्रच्छ

अवभासिता येन दिशः समन्ताद् दिवाकरेण उदयता यथा एव

श्रावक बोधिम् व्याकर्तु कामः भवति आस्ये ऽन्तर्धीयन्ते

न अकस्मात् लवणजल अद्रिराज धैर्याः संबुद्धाः स्मितम् उपदर्शयन्ति नाथाः

ततो भगवान् वैनेय जन अनुग्रह अर्थम् लौकिकं चित्तम् उत्पादितवान्

यत् नु अहम् अनेन सह वादम् आरोचयेयम् इति

एवं भदन्त

अथ स भगवांस् तद् उद्यानं प्रविश्य राज अनुग्रह अर्थम् अन्यतमं वृक्षम् उपनिश्रित्य निषण्णः

यत् नु वयं राजानं विज्ञाप्य भगवन्तं स श्रावक संघम् नगर प्रवेशेन उपनिमन्त्रयेमहि इति

कस्य अन् अवरोपितानि कुशल मूलानि अवरोपयेयम् कस्य अवरोपितानि परिपाचयेयम् कस्य परिपक्वानि विमोचयेयम्

स इन्द्र उपेन्द्राणाम् देवानां पूज्यो मान्यो ऽभिवाद्यश् च संवृत्तः

तद् यदि भगवान् अतीतं कर्म व्याकर्तु कामः भवति भगवतः पृष्ठतो ऽन्तर्धीयन्ते

दृष्ट्वा च पुनः प्रसाद जातः स राजा स अन्तःपुरः विविधेन वाद्येन वाद्यमानेन भगवन्तं ततः समाधेः प्रबोधयामास प्रणीतेन च आहारेण प्रतिपादितवान् अनुत्तरायां च सम्यक्संबोधौ कृतवान्

अहो बत पञ्चशिखो गन्धर्व पुत्रः सप्त गन्धर्व सहस्र परिवृतः वैडूर्य दण्डाम् वीणाम् आदाय मद् सकाशम् उपसंक्रामेद् इति

ततो राज्ञा प्रसेनजिता तस्य विक्षेपः कृतः

प्रहाय जाति संसारम् दुःखस्य अन्तम् करिष्यति

एते आनन्द गान्धर्विकाः अनेन कुशल मूलेन चित्त उत्पादेन देय धर्म परित्यागेन च यथाकाल अनुगताम् प्रत्येकां बोधिं समुदानीय अनागते ऽध्वनि वर्णस्वरा नाम प्रत्येकबुद्धा भविष्यन्ति हीन दीन अनुकम्पकाः प्रान्त शयनासन भक्ताः एक दक्षिणीयाः लोकस्य

ततः संस्तरं प्रज्ञप्य तेजः धातुम् समापन्नः

तेषां निर्मितं दृष्ट्वा एवम् भवति न ह्य् एव वयं भवन्त इतश् च्युताः न अपि अन्यत्र उपपन्नाः

तत्र च काले सुप्रियो नाम गान्धर्विक राजः ऽभ्यागतः

तेन तेषां सत्त्वानां कारणा विशेषाः प्रतिप्रस्रभ्यन्ते

उक्तश् च साधो अस्ति मे गुरुर् जेतवने स्थितो ऽनुत्तरो गान्धर्विक राजः

अत्र अन्तरे न अस्ति किंचिद् बुद्धानां भगवताम् अज्ञातम् अदृष्टम् अविदितम् अविज्ञातम्

पञ्चानाम् अपि गान्धर्विक शतानाम् प्रीति सौमनस्य जातानाम् एतद् अभवत् वयं नीचे कर्मणि वर्तामहे कृच्छ्र वृत्तयः च

तिर्यक् उपपत्तिम् व्याकर्तु कामः भवति पार्ष्ण्याम् अन्तर्धीयन्ते

ततस् तैर् गान्धर्विकैर् राज अमात्य पौर जनपद सहायैः सर्वा श्रावस्ती नगरी अपगत पाषाण शर्कर कठल्ला गन्ध उदक परिषिक्ता नाना पुष्प अवकीर्णा विचित्र धूप धूपिता पुष्प वितान मण्डिता

श्रावस्ती निवासिभिः च गान्धर्विकै राज्ञे निवेदितम्

मनुष्य उपपत्तिम् व्याकर्तु कामः भवति जानुनोर् अन्तर्धीयन्ते

अयम् एषां देय धर्मः यो मम अन्तिके चित्त प्रसादः इति

इदं च शरीरं वीणावद् आदर्शितवान् स्वरान् इन्द्रिय वत् मूर्च्छनाश् चित्त धातु वत्

नरक उपपत्तिम् व्याकर्तु कामः भवति पाद तले ऽन्तर्धीयन्ते

तेषां प्रसाद संजनन अर्थम् भगवान् निर्मितं विसर्जयति

यन् मया प्रबोधनस्य सम्यक्संबुद्धस्य पूजा कृता तेन एव हेतुना इदानीं मम गान्धर्विकैर् एवंविधः सत्कारः कृतः

धुनीत मृत्युनः सैन्यं नड आगारम् इव कुञ्जरः

ततो भगवान् अपि वैडूर्य दण्डाम् वीणाम् आश्रावितवान् यत एकैकस्यां तन्त्र्याम् अनेके स्वर विशेषाः मूर्च्छनाश् च बहु प्रकाराः दर्शिताः ते च शून्य आकारेण एव
यत एकस्यां तन्त्र्यां सप्त स्वराणि एकविंशतिं मूर्च्छनाश् च दर्शयितुम् आरब्धः यद् श्रवणात् राजा प्रसेनजिद् अन्यतमश् च महा जन कायः परं विस्मयम् आपन्नः

अथ राजा प्रसेनजित् कौशलः पञ्च मात्रैः गान्धर्विक शतैः परिवृतः सुप्रियेण गान्धर्विक राजेन अनेकैः च प्राणि शत सहस्रैः जेतवनं गतः

तस्मात् तर्हि भिक्षव एवं शिक्षितव्यम् यत् शास्तारम् सत्करिष्यामो गुरुकरिष्यामो मानयिष्यामः पूजयिष्यामः

कम् अहम् अपायाद् उद्धृत्य स्वर्गे मोक्षे च प्रतिष्ठापयेयम् कस्य काम पङ्क निमग्नस्य हस्त उद्धारम् अनुप्रदद्याम् कम् आर्य धन विरहितम् आर्य धन ऐश्वर्य आधिपत्ये प्रतिष्ठापयेयम् कस्य अज्ञान तिमिर पटल पर्यवनद्ध नेत्रस्य ज्ञान अञ्जन शलाकया चक्षुर् विशोधयामि

चक्रवर्ति राज्यम् व्याकर्तु कामः भवति दक्षिणे कर तले ऽन्तर्धीयन्ते

तस्य एवंविधा शक्तिः एकस्यां तन्त्र्यां सप्त स्वरान् आदर्शयति एकविंशतिं मूर्च्छनाः

भगवान् आह एवम् एतद् आनन्द एवम् एतत्

अर्हन् संवृत्तः त्रैधातुक वीत रागः सम लोष्ट काञ्चनः आकाश पाणितल सम चित्तः वासी चन्दन कल्पः विद्या विदारित आण्डकोशः विद्या अभिज्ञा प्रतिसंविद् प्राप्तः भव लाभ लोभ सत्कार पराङ्मुखः

भगवान् आह तथागतेन एतानि भिक्षवः पूर्वम् अन्यासु जातिषु कर्माणि कृतान्य् उपचितानि लब्ध संभाराणि परिणत प्रत्ययानि ओघवत् प्रत्युपस्थितान्य् अवश्यंभावीनि

यदि ते अगुरु मीमांसस्व इति

धर्मता खलु यस्मिन् समये बुद्धा भगवन्तः स्मितं प्राविष्कुर्वन्ति तस्मिन् समये नील पीत लोहित अवदाताः अर्चिषो मुखान् निश्चार्य काश्चिद् अधस्ताद् गच्छन्ति काश्चिद् उपरिष्टाद् गच्छन्ति

पश्यस्य् आनन्द एभिर् गान्धर्विकैर् मम एवंविधम् सत्कारं कृतम्

नानाविधो रङ्ग सहस्र चित्रः वक्त्र अन्तरात् निष्कसितः कलापः
तस्मात् प्रणम्य तं वक्ष्ये जगतां निर्णयं शुभम्

क्ष्मा तलानि धरा च अपि सप्तधा कथयामि वः

तलानां च एव सर्वेषां तावत् संख्या समाहिता

तलानां च एव सर्वेषाम् ऊर्ध्वतस् सप्त सप्तमाः

रसातलम् इति ख्यातं तथा अन्यैः च निषेवितम्

ऋषय ऊचुः

सूत उवाच

वैनायक आदिभिः च एव कालनेमि पुरोगमैः

विरोचन हिरण्याक्ष नरक आद्यैः च सेवितम्

समष्टि रूपः सर्वात्मा संस्थितः सर्वदा शिवः

महान्तक आद्यैः नागैश् च प्रह्लादेन असुरेण च

क्ष्मायाः तु यावत् विस्तारः हि अधस् तेषाम् च सुव्रताः

प्रासादैश् च विचित्रैश् च भवसि आयतनैः तथा

महाकुम्भेन वीरेण हयग्रीवेण धीमता

तलेषु तेषु सर्वेषु च अम्बया परमेश्वरः

पृथिवी च अन्तरिक्षम् च स्वर् महर् जनः एव च

पीतं सुतलम् इति उक्तम् वितलं विद्रुम प्रभम्

सत्य लोकः च पातालं नरक अर्णव कोटयः

इति श्री लिङ्ग महापुराणे पूर्व भागे पातालवर्णनं नाम पञ्चचत्वारिंशो ऽध्यायः

शैलं रसातलं विप्राः शार्करं हि तलातलम्

सर्व आत्म भावम् रुद्रस्य स्वरूपं वक्तुम् अर्हसि

व्योम्नः प्रमाणं मूलं तु त्रिंशत् साहस्रकेण तु

वितलं च अत्र विख्यातं कम्बल अश्व निषेवितम्

स्कन्देन नन्दिना सार्धं गणपैः सर्वतो वृतः

पूर्वदेवैः समाकीर्णं सुतलं च तथा अपरैः

शङ्कुकर्णेन संभिन्नं तथा नमुचि पूर्वकैः

तथा अन्यैः विविधैर् वीरैः तलम् च एव सु शोभितम्

सितं हि अतलं तत् च तलं यत् च सितेतरम्

महातल आदयः तेषाम् अधस्तात् नरकाः क्रमात्

तपः सत्यं च सप्ता एते लोकाः तु अण्ड उद्भवाः शुभाः

न विजानन्ति संमूढा मायया तस्य मोहिताः

तारका ग्रह सोम अर्काः ध्रुवः सप्तर्षयस् तथा

तस्य देवस्य रुद्रस्य शरीरं वै जगत्त्रयम्

वैमानिकाः तथा अन्ये च तिष्ठन्ति अस्य प्रसादतः

लक्षं सप्त सहस्रम् हि तलानां स घनस्य तु

सूत सु व्यक्तम् अखिलम् कथितं शङ्करस्य तु

तलातलम् इति ख्यातं सर्व शोभा समन्वितम्

भुवनानां स्व रूपम् च ब्रह्माण्डे कथयामि अहम्

अनेन निर्मिताः तु एवम् तद् आत्मानः द्विजर्षभाः
सत्य वाक्ये वारुणी मानवीभिः होमः

रेतस् स्कन्दने भये रोगे स्वप्ने अग्नि इन्धन भैक्ष चरणानि सप्त रात्रम् अ कृत्वा आज्य होमः समिधो वा रेतसि आभ्याम्

पुमांसं घातयेत्

मूत्र पुरीष रेतसाम् च प्राशने

अमत्या पाने पयो घृतम् उदकं वायुं प्रति त्रि अहम् तप्तानि स कृच्छ्रस् ततो ऽस्य संस्कारः

तस्य अजिनम् ऊर्ध्व वालम् परिधाय लोहित पत्त्रः सप्त गृहान् भक्षं चरेत् कर्म आचक्षाणः

विवाह मैथुन नर्म आर्त संयोगेषु अदोषम् एके ऽनृतम्

मृतः शुध्येत्

संवत्सरेण शुध्येत्

गर्दभेन अवकीर्णी निरृतिं चतुष्पथे यजेत्

सप्त पुरुषान् इतस् च परतश् च हन्ति मनसा अपि गुरोः अनृतं वदन्न् अल्पेष्व् अप्य् अर्थेषु

अभोज्य भोजने अमेध्य प्राशने वा निष्पुरीषीभावः

लिङ्गं वा स वृषणम् उत्कृत्य अञ्जलाव् आधाय दक्षिणा प्रतीचीम् व्रजेद् अ जिह्मम् आ शरीरनिपातात्

सूर्याभ्युदितो ब्रह्मचारी तिष्ठेद् अहर् अभुञ्जानः अभ्यस्तम् इतः च रात्रिं जपन् सावित्रीम्

ग्राम्य कुक्कुट सूकरयोः च

अमत्या द्वादश रात्रः

पूर्वैश् च दष्टस्य

तप्ते लोह शयने गुरु तल्प गः शयीत

आक्रोश अनृत हिंसासु त्रि रात्रम् परमं तपः

अवकर इति एके

सखी सयोनि सगोत्र शिष्य भार्यासु स्नुषायां गवि च गुरु तल्प समः

न तु खलु गुरु अर्थेषु

सूर्मीं वा श्लिष्येत् ज्वलतीम्

अशुचिं दृष्ट्वा आदित्यम् ईक्षेत प्राणायामं कृत्वा

सप्त रात्रम् वा स्वयं शीर्णान्य् उपभुञ्जानः फलान्य् अन् अतिक्रामन्

त्रि रात्र अवरम् अभोजनम्

उदक्या गमने
शुद्धाः पूता योषितो यज्ञिया इमा ब्रह्मणां हस्तेषु प्रपृथक् सादयामि

उपश्वसे द्रुवये सीदता यूयं वि विच्यध्वं यज्ञियासस् तुषैः

येन देवा ज्योतिषा द्याम् उदायन् ब्रह्मौदनं पक्त्वा सु कृतस्य लोकम्

श्रिया समानान् अति सर्वान्त् स्याम अधस्पदम् द्विषतस् पादयामि

घृतेन गात्रा अनु सर्वा वि मृड्ढि कृण्वे पन्थां पितृषु यः स्वर् गः

श्राम्यतः पचतो विद्धि सुन्वतः पन्थां स्वर् गम् अधि रोहय एनम्

अवघ्नती नि जहि य इमां पृतन्यव ऊर्ध्वं प्रजाम् उद्भरन्त्य् उद् ऊह

अंशाꣳ जानीध्वं वि भजामि तान् वो यो देवानां स इमां पारयाति

शृतं त्वा हव्यम् उप सीदन्तु दैवा निःसृप्य अग्नेः पुनर् एनान् प्र सीद

इयं मही प्रति गृह्णातु चर्म पृथिवी देवी सुमनस्यमाना

शुद्धाः पूता योषितो यज्ञिया इमा आपश् चरुम् अव सर्पन्तु शुभ्राः

समाचिनुष्व अनुसंप्रयाहि अग्ने पथः कल्पय देव यानान्

सप्त ऋषयः भूत कृतः ते त्वा अजीजनन् अस्यै रयिं सर्व वीरम् नि यच्छ

गृहाण ग्रावाणौ सकृतौ वीर हस्त आ ते देवा यज्ञिया यज्ञम् अगुः

त्रयो वरा यतमांस् त्वं वृणीषे तास् ते समृद्धीर् इह राधयामि

यद् कामः इदम् अभिषिञ्चामि वो ऽहम् इन्द्रो मरुत्वान्त् स ददाद् इदं मे

बभ्रेर् अध्वर्यो मुखम् एतद् वि मृड्ढ्य् आज्याय लोकं कृणुहि प्रविद्वान्

तेन गेष्म सु कृतस्य लोकं स्वर् आरोहन्तो अभि नाकम् उत्तमम्

अग्नौ तुषान् आ वप जातवेदसि परः कम्बूकाꣳ अप मृड्ढि दूरम्

सहस्र पृष्ठः शत धारः अक्षितो ब्रह्मौदनो देव यानः स्वर् गः

ऋषीन् आर्षेयांस् तपसो ऽधि जातान् ब्रह्मौदने सु हवा जोहवीमि

एतैः सु कृतैः अनु गच्छेम यज्ञं नाके तिष्ठन्तम् अधि सप्त रश्मौ

तासां गृह्णीताद् यतमा यज्ञिया असन् विभाज्य धीरीतरा जहीतात्

येन रोहात् परम् आपद्य यद् वय उत्तमं नाकं परमं व्योम

इयं ते धीतिर् इदम् उ ते जनित्रं गृह्णातु त्वाम् अदितिः शूर पुत्रा

अंसध्रीं शुद्धाम् उप धेहि नारि तत्र ओदनम् सादय दैवानाम्

अभ्यावर्तस्व पशुभिः सह एनाम् प्रत्यङ्ङ् एनां देवताभिः सह एधि

मा त्वा प्रापच् छपथो मा अभिचारः स्वे क्षेत्रे अनमीवा वि राज

अथ गच्छेम सुकृतस्य लोकम्

एतौ ग्रावाणौ सयुजा युङ्धि चर्मणि निर्भिन्द्धि अंशून् यजमानाय साधु

सु कृताम् लोके सीद तत्र नौ संस्कृतम्

अपः प्र विशत प्रति गृह्णातु वश् चरुर् इमं पक्त्वा सु कृताम् एत लोकम्

सु पत्नी पत्या प्रजया प्रजावत्य् आ त्वा अगन् यज्ञः प्रति कुम्भं गृभाय

परेहि नारि पुनर् एहि क्षिप्रम् अपां त्वा गोष्ठो अध्य् अरुक्षद् भराय

उदेहि वेदिं प्रजया वर्धय एनाम् नुदस्व रक्षः प्रतरं धेह्य् एनाम्

अग्ने जायस्व अदितिः नाथिता इयम् ब्रह्मौदनं पचति पुत्र कामा

इदं धनं नि दधे ब्राह्मणेषु कृण्वे पन्थां पितृषु यः स्वर् गः

आ इमाः अगुर् योषितः शुम्भमाना उत् तिष्ठ नारि तवसं रभस्व

पितामहाः पितरः प्रजा उपजा अहम् पक्ता पञ्चदशस् ते अस्मि

इदं मे ज्योतिर् अमृतं हिरण्यं पक्वं क्षेत्रात् कामदुघा म एषा

अग्ने ऽजनिष्ठा महते वीर्याय ब्रह्मौदनाय पक्तवे जातवेदः

सोम राजन्त् संज्ञानम् आ वप एभ्यः सु ब्राह्मणाः यतमे त्वा उपसीदान्

सोमेन पूतो जठरे सीद ब्रह्मणाम् आर्षेयास् ते मा रिषन् प्राशितारः

उरुः प्रथस्व महता महिम्ना सहस्र पृष्ठः सु कृतस्य लोके

तेभ्यो हविः श्रपयं जातवेद उत्तमं नाकम् अधि रोहय इमम्

सप्त ऋषयः भूत कृतः ते त्वा मन्थन्तु प्रजया सह इह

श्रिया समानान् अति सर्वान्त् स्याम अधस्पदम् द्विषतस् पादयामि

अदितेर् हस्तां स्रुचम् एतां द्वितीयां सप्त ऋषयः भूत कृतः याम् अकृण्वन्

ऋतेन तष्टा मनसा हिता एषा ब्रह्मौदनस्य विहिता वेदिर् अग्रे

बभ्रे रक्षः समदम् आ वप एभ्यः ऽब्राह्मणा यतमे त्वा उपसीदान्

अग्ने चरुर् यज्ञियस् त्वा अधि अरुक्षत् शुचिः तपिष्ठस् तपसा तप एनम्

इयं मात्रा मीयमाना मिता च सजातांस् ते बलि हृतः कृणोतु
आर्षेयेषु नि दध ओदन त्वा न अनार्षेयाणाम् अप्य् अस्त्य् अत्र

वृषभो ऽसि स्वर् गः ऋषीन् आर्षेयान् गच्छ

अयं यज्ञो गातु विद् नाथ विद् प्रजा विद् उग्रः पशु विद् वीर विद् वो अस्तु

अयम् अग्निः पृतनाषाट् सु वीरः येन देवा असहन्त दस्यून्

एतं शुश्रुम गृह राजस्य भागम् अथ उ विद्म निरृतेर् भागधेयम्

आर्षेया दैवा अभिसंगत्य भागम् इमं तपिष्ठा ऋतुभिस् तपन्तु

अदुः प्रजां बहुलां पशून् नः पक्ता ओदनस्य सु कृताम् एतु लोकम्

अग्ने सहस्वान् अभिभूर् अभि इद् असि नीचो न्य् उब्ज द्विषतः सपत्नान्

ऊर्जो भागो निहितो यः पुरा व ऋषि प्रशिष्ट अपः आ भर एताः

त्रेधा भागो निहितो यः पुरा वो देवानां पितॄणां मर्त्यानाम्

परा पुनीहि य इमां पृतन्यवो ऽस्यै रयिं सर्व वीरम् नि यच्छ
द्वितीयस्यां चतुर्दश्याम् उद्धृत्य आदहन भस्मना सह यत्र एतेन मन्त्रेण क्षिपति तत् सर्वं प्रस्वापयति

ततो दक्षिणं वामेन वामं दक्षिणेन समभ्यज्य रात्रौ तमसि च पश्यति

इमं गृहं प्रवेक्ष्यामि तूष्णीम् आसन्तु भाण्डकाः

सर्प दष्टस्य भस्मना पूर्णा प्रचलाक भस्त्रा मृगाणाम् अन्तर्धानम्

त्रि रात्र उपोषितः पुष्येण शस्त्र हतस्य शूल प्रोतस्य वा पुंसः शिरस् कपाले मृत्तिकायां यवान् आवास्य अवि क्षीरेण सेचयेत्

भवति अपुरुषः सद्यो यावत् तन् न अपनीयते

ततो यथास्वम् अभ्यक्त अक्षः नष्ट छाया रूपः चरति

अभ्यन्तरं चतसृणां शर्कराणां द्वारम् अपाव्रियते

एतस्य प्रयोगः

निखन्यते गृहे यस्य दृष्ट्वा वा यत् पदं नयेत्

अतिगच्छन्ति च मयि अपगच्छन्तु संहताः

एक अम्लकम् वराह अक्षि खद्योतः काल सारिवा

सुवर्णपुष्पीं ब्रह्माणीं ब्रह्माणं च कुशध्वजम्

बलिं वैरोचनं वन्दे शत मायम् च शम्बरम्

यावद् अस्तम् अयाद् उदयो यावत् अर्थम् फलं मम

त्रि रात्र उपोषितः पुष्येण श्व मार्जार उलूक वागुलीनाम् दक्षिणानि वामानि च अक्षीणि द्विधा चूर्णं कारयेत्

स्वयंगुप्ता मनुष्य अस्थि पदे यस्य निखन्यते

त्रि रात्र उपोषितः कृष्ण चतुर्दश्याम् पुष्य योगिन्याम् श्वपाकी हस्तात् विलेखा अवलेखनम् क्रीणीयात्

ततः सज्यानां धनुषां यन्त्राणां च पुरस्तात् छेदनम् ज्या छेदनम् करोति

एतेन एव कल्पेन श्वाविधः शल्यकं त्रि कालम् त्रि श्वेतम् असंकीर्ण आदहने निखानयेत्

एतेन एव कल्पेन विद्युत् दग्धस्य वृक्षस्य कीलका व्याख्याताः

एतेषाम् अनुयोगेन कृतं ते स्वापनं महत्

उलूक वागुली पुच्छ पुरीष जानु अस्थि चूर्ण पूर्णा अहि भस्त्रा पक्षिणाम् अन्तर्धानम्

रात्रि प्रेक्षायाम् प्रवृत्तायां प्रदीप अग्निषु मृत धेन्वः स्तनान् उत्कृत्य दाहयेत्

एतेन विष्ठा अवक्षुण्णा सद्य उत्साद कारका

तं ग्रामम् अपसव्यं परिणीय यत् तत्र न्यस्तं नवनीतम् एषां तत् सर्वम् आगच्छति

स पुत्र दारः स धनः त्रीन् पक्षान् न अतिवर्तते

सुखं स्वपन्तु सिद्धार्था यम् अर्थं मार्गयामहे

त्रि रात्र उपोषितः पुष्येण शस्त्र हतस्य शूल प्रोतस्य वा पुंसः शिरस् कपाले मृत्तिकायां सेचयेत्

सुखं स्वपन्तु शुनका ये च ग्रामे कुतूहलाः

ततो निशा चराणाम् सत्त्वानाम् अन्यतमस्य शिरस् कपालम् अञ्जनेन पूरयित्वा मृतायाः स्त्रिया योनौ प्रवेश्य दाहयेत्

तत् माषैः सह कण्डोलिकायां कृत्वा असंकीर्णः आदहने निखानयेत्

त्रि रात्र उपोषितः पुष्येण पुरुष घातिनः काण्डकस्य शलाकाम् अञ्जनीं च कारयेत्

द्वि गो युक्तम् गोयानम् आहृतं भवति

उपैमि शरणं च अग्निम् दैवतानि दिशो दश

सर्वाः च देवता वन्दे वन्दे सर्वान् च तापसान्

ततो गन्ध माल्येन पूजयित्वा निखानयेत्

तेषु अन्न पान भाजनानि न्यस्तानि न क्षीयन्ते

द्वितीयस्यां चतुर्दश्याम् उद्धृत्य कुमार्या पेषयित्वा गुलिकाः कारयेत्

यथा स्वपन्ति अजगराः स्वपन्ति अपि चमूखलाः

श्वाविधः शल्यकानि त्रि श्वेतानि सप्त रात्र उपोषितः कृष्ण चतुर्दश्याम् खादिराभिः समिधाभिर् अग्निम् एतेन मन्त्रेण अष्टशत सम्पातम् कृत्वा मधु घृताभ्याम् अभिजुहुयात्

मार्जार उष्ट्र वृक वराह श्वाविध् वागुली नप्तृ काक उलूकानाम् अन्येषां वा निशा चराणाम् सत्त्वानाम् एकस्य द्वयोर् बहूनां वा दक्षिणानि वामानि च अक्षीणि गृहीत्वा द्विधा चूर्णं कारयेत्

एतेन अभ्यक्त नयनः रात्रौ रूपाणि पश्यति

त्रि रात्र उपोषितः पुष्येण कालायसीम् अञ्जनीं शलाकां च कारयेत्

चण्डाली कुम्भी तुम्ब कटुक सार ओघः स नारी भगः ऽसि स्वाहा

वृश्चिकाली अहि कृत्तिः च पदे यस्य निखन्यते

कृष्ण कंस उपचारम् च पौलोमीं च यशस्विनीम्

मन्त्र भैषज्य संयुक्ताः योगा माया कृताः च ये

इति अष्ट अन्तर्धान योगः

प्रेत निर्मालिका किण्वम् रोमाणि नकुलस्य च

त्रि रात्र उपोषितः पुष्येण शर्करा एकविंशति सम्पातम् कृत्वा मधु घृताभ्याम् अभिजुहुयात्
जातानां पुष्येण एव गृहीत्वा रज्जुकां वर्तयेत्

ब्राह्मणानां श्वपाकानां काक उलूकस्य च आहरेत्

कृष्ण चतुर्दश्याम् शस्त्र हतायाः गोः कपिलायाः पित्तेन राजवृक्ष मयाम् अमित्र प्रतिमाम् अञ्ज्यात् अन्धीकरणम्

प्रसुप्ताः सर्व सिद्धाः हि एतत् ते स्वापनं कृतम्

एतस्य प्रयोगः

श्वाविधः शल्यकं च एतत् त्रि श्वेतम् ब्रह्म निर्मितम्

वशं मे ब्राह्मणा यान्तु भूमिपालाः च क्षत्रियाः

तया वृक्ष फलानि आकारितानि आगच्छन्ति

स पुत्र दारः स धनः त्रीन् पक्षान् न अतिवर्तते

ताल उद्घाटनम् प्रस्वापनं च

उदक अहि भस्त्राम् उच्छ्वास मृत्तिकया स्त्रियाः पुरुषस्य वा पूरयेत् नासिका बन्धनम् मुख ग्रहः च

अध्ययन पारगाः सिद्धा ये च कैलास तापसाः

पुनर् नवम् अवाचीनं निम्बः काम मधुः च यः

सुखं स्वपन्तु शुनका ये च ग्रामे कुतूहलाः

द्वितीयेन पुष्येण उद्धृत्य एकाम् शर्कराम् कपाटम् आहन्यात्

तेन अभ्यक्त अक्षः नष्ट छाया रूपः चरति

ततो अन्यतमेन अक्षि चूर्णेन अभ्यक्त अक्षः नष्ट छाया रूपः चरति

कपि रोम् मनुष्य अस्थि बद्ध्वा मृतक वाससा

स्वाहा अमिले किमिले वयुचारे प्रयोगे फक्के वयुह्वे विहाले दन्तकटके स्वाहा

अज मर्कट रोमाणि मार्जार नकुलस्य च

स्वाहा

एतस्य प्रयोगः

निकुम्भं नरकं कुम्भं तन्तुकच्छं महा असुरम्

जयतु जयति च नमः शलक भूतेभ्यः स्वाहा

बलिं वैरोचनं वन्दे शत मायम् च शम्बरम्

पुनर् नवम् अवाचीनं निम्बः काम मधुः च यः

ततो यव विरूढ मालाम् आबध्य नष्ट छाया रूपः चरति

चतुर् भक्त उपवासी कृष्ण चतुर्दश्याम् असंकीर्ण आदहने बलिं कृत्वा एतेन मन्त्रेण शव शारिकाम् गृहीत्वा पौत्री पोट्टलिकम् बध्नीयात्

देवलं नारदं वन्दे वन्दे सावर्णि गालवम्

चतुर् भक्त उपवासी कृष्ण चतुर्दश्याम् बलिं कृत्वा शूल प्रोतस्य कीलकान् कारयेत्

तां स्वयं पतितां गृह्णीयात्

तद् मध्ये श्वाविधः शल्यकेन विद्ध्वा यत्र एतेन मन्त्रेण निखन्यते तत् सर्वं प्रस्वापयति

यावद् ग्रामस्य सीमान्तः सूर्यस्य उद्गमनात् इति

तथा स्वपन्तु पुरुषा ये च ग्रामे कुतूहलाः

ततः परम आकाशे

वराह भस्त्राम् उच्छ्वास मृत्तिकया पूरयित्वा मर्कट स्नायुना अवबध्नीयात् आनाह कारणम्

नमस्कृत्वा च मनवे बद्ध्वा शुनकफेलकाः

यत्र ब्राह्मणम् आहिताग्निं दग्धं दह्यमानं वा पश्येत् तत्र त्रि रात्र उपोषितः पुष्येण स्वयम् मृतस्य वाससा प्रसेवं कृत्वा चिता भस्मना पूरयित्वा तम् आबध्य नष्ट छाया रूपः चरति

त्रि रात्र उपोषितः पुष्येण शस्त्र हतस्य शूल प्रोतस्य वा पुंसः शिरस् कपाले मृत्तिकायां गुञ्जा आवास्य उदकेन सेचयेत्

रवि सगन्धः सर्वं

अपयान्तु च सर्वाणि वश ताम् यान्तु मे सदा

अलिते वलिते मनवे स्वाहा

भण्डकानां सहस्रेण रथ नेमि शतेन च

इति स्वाहा
अनुकुर्यात् तम् एव अतस् लौकिके ऽर्थे परीक्षकः

अनृजुः क्षवथु उद्गार कास स्वप्न अन्न मैथुनम्

सूना अटवी शून्य गृह श्मशानानि दिवा अपि न

न पीडयेद् इन्द्रियाणि न च एतानि अतिलालयेत्

नक्तंदिनानि मे यान्ति कथंभूतस्य संप्रति

अनुयायात् प्रतिपदं सर्व धर्मेषु मध्यमाम्

दीपनं वृष्यम् आयुष्यं स्नानम् ऊर्जा बल प्रदम्

ततो नावन गण्डूष धूम ताम्बूल भाज् भवेत्

पूर्व अभिभाषी सु मुखः सु शीलः करुणा मृदुः

उद्वर्तनं कफ हरम् मेदसः प्रविलायनम्

दृष्टि प्रसाद पुष्टि आयुः स्वप्न सु त्वच् त्व दार्ढ्य कृत्

न एकः सुखी न सर्वत्र विश्रब्धो न च शङ्कितः

तेन एव तु उत्तमाङ्गस्य बल हृत् केश चक्षुषाम्

एवं कृत्स्न दिनम् नीत्वा रात्रौ यामे गृहे गते

उपकार प्रधानः स्याद् अपकार परे ऽप्य् अरौ

सर्वथा ईक्षेत न आदित्यम् न भारं शिरसा वहेत्

आत्म वत् सततं पश्येद् अपि कीट पिपीलिकम्

जनस्य आशयम् आलक्ष्य यो यथा परितुष्यति

अर्ध शक्त्या निषेव्यस् तु बलिभिः स्निग्ध भोजिभिः

विमुखान् न अर्थिनः कुर्यान् न अवमन्येत न आक्षिपेत्

त्रिवर्ग शून्यम् न आरम्भम् भजेत् तं च अ विरोधयन्

हीन अनार्य अति निपुण सेवाम् विग्रहम् उत्तमैः

तृष्णा क्षयः प्रतमको रक्तपित्तं श्रमः क्लमः

आर्द्र संतान ता त्यागः काय वाच् चेतसाम् दमः

अभ्यङ्गम् आचरेन् नित्यं स जरा श्रम वात हा

शत्रु सत्त्र गण आकीर्ण गणिका आपणिक अशनम्

सुख अर्थाः सर्व भूतानाम् मताः सर्वाः प्रवृत्तयः

इति ह स्म आहुः आत्रेय आदयः महा ऋषयः

तथा चत्वर चैत्य अन्तर् चतुष्पथ सुरालयान्

तं कृत्वा अनुसुखम् देहं मर्दयेत् च समन्ततः

तोय अग्नि पूज्य मध्येन यानं धूमं शवाश्रयम्

स्नानम् अर्दित नेत्र आस्य कर्ण रोग अतिसारिषु

अति व्यायामतः कासो ज्वरश् छर्दिश् च जायते

भक्षयेद् दन्तपवनं दन्तमांसान्य् अ बाधयन्

नीच रोम नख श्मश्रुः निर्मल अङ्घ्रि मलायनः

कनीनी अग्र सम स्थौल्यम् प्रगुणं द्वादश अङ्गुलम्

कूल छायाम् नृप द्विष्टम् व्याल दंष्ट्रि विषाणिनः

न असंवृत मुखः कुर्यात् क्षुति हास्य विजृम्भणम्

धारयेत् सततं रत्न सिद्ध मन्त्र महा ओषधीः

विभक्त घन गात्र त्वम् व्यायामाद् उपजायते

लाघवं कर्म सामर्थ्यम् दीप्तो ऽग्निर् मेदसः क्षयः

संपद् विपत्सु एकमना हेतौ ईर्ष्येत् फले न तु

हिंसा स्तेयान् यथाकामं पैशुन्यं परुष अनृते

शीत काले वसन्ते च मन्दम् एव ततो ऽन्यदा

वातपित्त आमयी बालो वृद्धो ऽजीर्णश् च तं त्यजेत्

वर्ज्यो ऽभ्यङ्गः कफ ग्रस्त कृत संशुद्धि अजीर्णिभिः

गजं सिंह इव आकर्षन् भजन्न् अति विनश्यति

योजयेत् सप्तरात्रे ऽस्मात् स्रावण अर्थम् रसाञ्जनम्

अर्क न्यग्रोध खदिर करञ्ज ककुभ आदि जम्

पापं कर्म इति दशधा काय वाच् मानसैः त्यजेत्

स आतपत्र पद त्राणः विचरेद् युग मात्र दृश्

निशि च आत्ययिके कार्ये दण्डी मौली सहायवान्

आयुर् आरोग्यम् ऐश्वर्यं यशो लोकांश् च शाश्वतान्

शरीर चिन्ताम् निर्वर्त्य कृत शौच विधिः ततः

भक्त्या कल्याण मित्राणि सेवेत इतर दूर गः

विष मूर्छा मद आर्तानाम् अपथ्यं शोषिणाम् अपि

चक्षुस् तेजः मयम् तस्य विशेषात् श्लेष्मतः भयम्

तं तथा एव अनुवर्तेत पर आराधन पण्डितः

स्नान शीलः सु सुरभिः सु वेषः अनुल्बण उज्ज्वलः

मद्य विक्रय संधान दान आदानानि न आचरेत्

आचार्यः सर्व चेष्टासु लोक एव हि धीमतः

शिरः श्रवण पादेषु तं विशेषेण शीलयेत्

इति आचारः समासेन यं प्राप्नोति समाचरन्

ब्राह्मे मुहूर्त उत्तिष्ठेत् स्वस्थो रक्षा अर्थम् आयुषः

न अद्यात् अजीर्ण वमथु श्वास कास ज्वर अर्दिती

पुरोवात आतप रजः तुषार परुष अनिलान्

अर्चयेद् देव गो विप्र वृद्ध वैद्य नृप अतिथीन्

अवृत्ति व्याधि शोक आर्तान् अनुवर्तेत शक्तितः

गात्र वक्त्र नखैः वाद्यं हस्त केश अवधूननम्

प्रकाशयेन् न अपमानम् न च निःस्नेह ताम् प्रभोः

संध्यास्व् अभ्यवहार स्त्री स्वप्न अध्ययन चिन्तनम्
न ऊर्ध्व जानुः चिरं तिष्ठेन् नक्तं सेवेत न द्रुमम्

दुःख भाज् न भवति एवम् नित्यं संनिहित स्मृतिः

तृष्णा आस्य पाक हृद् नेत्र शिरः कर्ण आमयी च तत्

न वेगितो अन्य कार्यः स्यान् न अ जित्वा साध्यम् आमयम्

देवान् ऋषीन् गुरून् स्मृत्वा ततः शयनम् आचरेत्

नदीं तरेन् न बाहुभ्यां न अग्नि स्कन्धम् अभिव्रजेत्

व्यायाम जागर अध्व स्त्री हास्य भाष्य आदि साहसम्

आध्मान पीनस अजीर्ण भुक्तवत्सु च गर्हितम्
तव बाहू गवाम् पती

ओघः कूलम् इव आ रुज

त्वम् प्रियः बृहस्पतेः

तव राष्ट्रम् दिवि श्रितम्

त्वयि यज्ञः अधिश्रितः

तव आ इताम् अश्विना हवम्

त्वयि वर्चः

त्वम् धर्म पतिः भव

तुभ्यम् शुल्कः प्र दीयताम्

त्वयि वर्चः

त्वम् देवानाम् भव प्रियः

वाञ्छतु त्वा बृहत् राष्ट्रम्

त्वम् उत्तरः भ्रातृव्येभ्यः

त्वयि गावः अधिश्रिताः

तव लक्ष्मीः पयस्वती

त्वम् सहस्र वीर्यः

तव आ यन्तु हवम् देवाः

अग्निः इव तृणम् प्र दह

त्वयि इन्द्रियम्

अग्नि सोमा पवमानः विराज् देवी पयस्वती अतन्द्रम् सर्वे रक्षन्तु राष्ट्रम् ते

तुभ्यम् सम् यन्तु बलयः

श्रियम् भ्रातृव्याणाम् आ दत्स्व आण्डीकम् इव अधि पुष्करात्

त्वम् वशी सत्य आकूतः सत्य धर्मा गव् एषणः

त्वाम् वाञ्छन्तु विशः महीः