tanuj437/sanskrit-pos-tagged-corpus huggingface dataset:
ग्लैं ग्लां हृदये गां गीं हूं ह्रीं ह्रीं शिरः शिखा

दीप उल्काय महा उल्काय बलिः च अथ

उमां शिवं हुताशं च तृतीयायां च पूजयेत्

धूम्रवर्णो भालचन्द्रो विनायकः

शय्यां दत्त्वा प्रार्थयेत् च श्रीधराय नमः श्रियै

द्वारस्य उभयतस् लेख्याः श्रावणे तु सिते यजेत्

विनायकं मूर्तिक आद्यम् यजेत् एभिः च नामभिः

सोमवारे चतुर्थ्यां च समुपोष्य अर्चयेत् गणम्

हस्त तालः च हसनं सौभाग्य आदि फलम् भवेत्

वर्ष द्वये समाप्तिः च निर्विघ्न आदिम् समाप्नुयात्

गणपतिः हस्तिमुखः द्वादशारे यजेत् गणम्

पुत्र आदिकम् दमनकैः दमन आख्या चतुर्थी अपि

आगच्छ उल्काय पुष्प उल्कः धूपक उल्ककः

दत्त्वा तिलान् तु विप्राय स्वयं भुङ्क्ते तिल उदकम्

पञ्चम्यां पूजयेत् नागान् अनन्त आद्यान् महा उरगान्

तथा कर्कोटकं नागं धृतराष्ट्रं च शङ्खकम्

सर्वान् सः कामान् सौभाग्यम् आप्नुयात्

सह उमेभिः पूजयेत् देवम् सर्वान् कामान् अवाप्नुयात्

अब्दं प्राप्नोति विद्या श्री कीर्ति आयुस् पुत्र संततिम्

वैश्वानर पदम् याति शिखिव्रतम् इदम् स्मृतम्

सर्वान् कामान् अवाप्नोति सर्व विघ्न विनाशनम्

मासे तु यस्मिन् कस्मिंश्चिद् जुहुयात् वा जपेत् स्मरेत्

पृथक् समस्तं सर्वान् कामान् अवाप्नुयात्

चैत्र आदौ कारयेत् च एव ब्रह्म पूजाम् यथाविधि

यजेद् अ शून्य शय्यायाम् फलं दद्यात् द्विजातये

अमोघ उल्काय एकदन्ताय त्रिपुरान्तक रूपिणे

वासुकिः तक्षकः च एव कालीयो मणिभद्रकः

गणपूज्यो वक्रतुण्ड एक दंष्ट्री त्रियम्बकः

च गायत्त्री ईरितः

पद्म दंष्ट्राय स्वाहा अन्ते मुद्रा वै नर्तनं गणे

फाल्गुन आदि तृतीयायाम् लवणं यः तु वर्जयेत्

चैत्र आदौ फलम् आप्नोति उमया मे प्रभाषितम्

पुष्प आदि दाता रूपेण रूप भागी भवेत् नरः

मार्गशीर्षे तथा शुक्ल चतुर्थ्याम् पूजयेद् गणम्

ॐ महाकर्णाय विद्महे वक्रतुण्डाय धीमहि तत् नः दन्तिः प्रचोदयात्

कार्तिके सिते ऽष्टम्यां पुष्प हारी च वत्सरम्

चतुर्थ्यां सित माघ आदौ निराहारो व्रत अन्वितः

पूजयेत् तिल होमैः च एते पूज्या गणाः तथा

वक्ष्ये प्रतिपद् आदीनि व्रतानि व्यास शृणु अथ

प्रतिपदि एक भक्त आशी समाप्ते कपिला प्रदः

कृष्ण पक्षे तृतीयायां श्रावणे श्रीधरं श्रिया

हविष्यम् अन्नं नैवेद्यं देयं दमनकं तथा

ॐ वै नमः

श्रावणे च आश्विने भाद्रे पञ्चम्यां शुभे

अनन्तं वासुकिं शङ्खं पद्मं कम्बलम् एव च

गौरी काली उमा भद्रा दुर्गा कान्तिः सरस्वती

नागा अभय हस्ताः च दष्ट उद्धारा तु पञ्चमी

सम्पूज्य भवानी प्रीयताम् इति

गन्ध पुष्प अर्चनैः दानैर् माल्य आद्यैः च मनोरमैः

सो ऽपि सत् गतिम् आप्नोति स्वर्ग मोक्ष सुखानि च

ब्रह्मा उवाच

यजेत् भाद्र सिते नागान् अष्टौ मुक्तिं दिवं व्रजेत्

ऐरावतो धृतराष्ट्रः कर्कोटक धनंजयौ

यजेत् शुक्ल चतुर्थ्याम् यः खण्ड लड्डुक मोदकैः

गः स्वाहा मूलमन्त्रो ऽयं प्रणवेन समन्वितः

गणाय गणपतये स्वाहा कूष्माण्डकाय च

गौरी लोके वसेत् नित्यम् सौभाग्य करम् उत्तमम्

नीलग्रीवो लम्बोदरो विकटो विघ्नराजकः
येन देवाः स्वर् आभरन्त् स नो मुञ्चत्व् अंहसः

येन ऋषयो बलम् अद्योतयन् युजा येन असुराणाम् अयुवन्त मायाः

अग्नेर् मन्वे प्रथमस्य प्रचेतसः पाञ्चजन्यस्य बहुधा यम् इन्धते

स्तौम्य् अग्निं नाथितो जोहवीमि स नो मुञ्चत्व् अंहसः

सु जातम् जातवेदसम् अग्निं वैश्वानरं विभुम्

रक्षः हणम् यज्ञ वृधम् घृत आहुतम् स नो मुञ्चत्व् अंहसः

येन देवा अमृतम् अन्वविन्दन् येन ओषधीः मधुमतीर् अकृण्वन्

येन अग्निना पणीन् इन्द्रः जिगाय स नः मुञ्चतु अंहसः

यामन् यामन् उपयुक्तं वहिष्ठं कर्मन् कर्मन् आभगम् अग्निम् ईडे

यस्य इदम् प्रदिशि यद् विरोचते यज् जातं जनितव्यं च केवलम्

विशः विशः प्रविशिवांसम् ईमहे स नो मुञ्चत्व् अंहसः

यथा हव्यं वहसि जातवेदो यथा यज्ञं कल्पयसि प्रजानन्
त्वया अग्ने पृष्ठं वयम् आरुहेम अध देवैः सधमादं मदेम

अथ यस्य आहवनीय गार्हपत्यौ अन्तरेण यानो वा रथो वा निवर्तेत श्वा वा अन्यः वा अभिधावेत् का तत्र प्रायश्चित्तिः

स्वाहा इति सर्वत्र एतत् प्रायश्चित्तम् अन्तर आगमने स्मृतम्

वसूनां रुद्राणाम् आदित्यानां मरुताम् ऋषीणां भृगूणाम् अङ्गिरसाम् अथर्वणां ब्रह्मणः संततिर् असि ब्रह्मणस् त्वा संतत्या संतनोमि

तत् तथा एव हुत्वा अथ अन्याम् आहूय दोहयित्वा श्रपयित्वा तद् अस्मै तत्र एव आसीनाय अन्वाहरेयुः

यन् मे स्कन्नम् इत्य् एतया ऋचा

अथ यो अग्निहोत्रेण उदेति स्वर्गं वा एष लोकं यजमानम् अभिवहति

इति गार्हपत्याद् अध्य् आहवनीय उद तन्तुम् निषिञ्चन् इयात्

तत् हुतम् च अ हुतम् च भवति

अथ यस्य अग्निहोत्रे ऽमेध्यम् आपद्येत का तत्र प्रायश्चित्तिः

यन् मे छिद्रं मनसो यच् च वाचः सरस्वती मन्युमन्तम् जगाम विश्वैस् तद् देवैः सह संविदानः संदधातु बृहस्पतिः

स यद्य् आवर्तेत स्वर्गाद् एव एनम् तत् लोकात् आवर्तेत

अथ चेत् सर्वम् एव स्कन्नं स्याद् यच् चरुस्थाल्याम् अतिशिष्टं स्यात् तज् जुहुयात्

तन्वंस् तन्तुर् उप सेदुर् अग्ने त्वं पथा रजसि देव यानः

मनुर् भव जनया दैव्यं जनम्

अथ यस्य अग्निहोत्रम् हूयमानं स्कन्देत् का तत्र प्रायश्चित्तिः

यन् मे स्कन्नं मनसो जातवेदो यद् वा अस्कन्दत् हविषः यत्र यत्र उत्प्रुषो विप्रुषः संजुहोमि सत्याः सन्तु यजमानस्य कामाः स्वाहा इति

अनुल्बणं वयत जोगुवाम् अपः

अथ आहवनीये आज्य आहुतिम् जुहुयात्

अपरेण आहवनीयम् दक्षिणं जान्व् आच्य उपविशति

न अन्तर आगमनम् तेषां साधु विच्छेदनाद् भयम्

अथ यत्र एव अवस्कन्नम् भवति तं देशम् अभिविमृज्य विमृग्वरीं पृथिवीम् आवदामि इति प्राच् मुख उपविश्य अग्निः भूम्याम् इति तिसृभिर् आलभ्य अभिमन्त्रयेत

यच् चरुस्थाल्याम् अतिशिष्टं स्यात् तज् जुहुयात्

अथ चेच् चरुस्थाल्याम् एव अमेध्यम् आपद्येत का तत्र प्रायश्चित्तिः

मन्त्रवन्ति च कार्याणि सर्वाण्य् अध्ययनं च यत्
मम अग्ने वर्च इति बृहस्पति शिरसम् पृषातकेन उपसिच्य अभिमन्त्र्य उपनिदधाति

अशिशिषोः क्षीरौदन आदीनि त्रीणि

समिद्धो ऽग्निर् य इमे द्यावापृथिवी अजैष्म इति अधिपाशान् आदधाति

सर्वाणि खलु शश्वद् भूतानि

जिष्णवे योगाय इति अपो युनक्ति

प्रतिजानन् न अनुव्याहरेत्

आश्वत्थीर् अवपन्नाः

स्वयम् इन्द्रस्य ओजः इति प्रक्षालयति

सप्तम्या आचामति

एवम् अभिष्ठान अपोहन निवेष्टनानि

सपत्न हनम् इत्य् ऋषभं संपातवन्तम् अतिसृजति

निर् दुरर्मण्य इति संधाव्य अभिमृशति

उत्तमेन उपद्रष्टारम्

दक्षिणायाः प्रतीच्या उदीच्या ध्रुवाया व्यध्वाया ऊर्ध्वायाः

उदेहि वाजिन् इति अर्धर्चेन नावं मज्जतीम्

उत्तमाः प्रताप्य अधराः प्रदाय एनम् एनान् अधराचः पराचो ऽवाचस् तपसस् तम् उन्नयत देवाः पितृभिः संविदानः प्रजापतिः प्रथमो देवतानाम् इत्य् अतिसृजति

षष्ठ्या उदवज्रान् प्रहरति

गर्त इध्मौ अन्तरेण अवलेखनीम् स्थाणौ निबध्य द्वादश रात्रम् संपातान् अभ्यतिनिनयति
उदक द्रोणम् तण्डुलानाम् अर्ध आढकम् त्रयः प्रस्थाः किण्वस्य इति मेदक योगः

पान आगारेषु वा पिबेयुर् अ संचारिणः

तेषु अननुज्ञातानाम् दैवसिकम् अत्ययं गृह्णीयात्

प्रसन्ना योगः श्वेत सुरायाः

मधुक निर्यूह युक्ता कटशर्करा वर्ण प्रसादना च

सिद्धं वा त्रि भाग अधिक तण्डुलम् मोरट आदीनाम् कार्षिक भाग युक्तम् किण्व बन्धः

अह्नः च विक्रयं ज्ञात्वा व्याजीं मान हिरण्ययोः

न च अनर्घेन कालिकां वा सुरां दद्याद् अन्यत्र दुष्ट सुरायाः

ताम् अन्यत्र

पाद अधिकः ज्येष्ठः पाद हीनः कनिष्ठः

दश भागः च एषाम् बीज बन्धः

क्रेतॄणां मत्त सुप्तानाम् अलंकार आच्छादन हिरण्यानि च विद्युः

वाहन प्रतिपानम् सूकर पोषणम् वा दद्यात्

तत्रस्थाः प्रकृति औत्पत्तिकौ व्ययौ गूढा विद्युः आगन्तून् च

तस्य स्व देशः व्याख्यानं कापिशायनं हारहूरकम् इति

फाणितः पञ्च पलिकः च अत्र रस वृद्धिः देयः

लक्षितम् अल्पं वा चतुर् भागम् अर्ध कुडवम् कुडुबम् अर्ध प्रस्थम् प्रस्थं वा इति ज्ञात शौचाः निर्हरेयुः

मेदक प्रसन्ना आसव अरिष्ट मैरेय मधूनाम्

दास कर्म करेभ्यः वा वेतनं दद्यात्

तद् नाशे वणिजः तत् च तावत् च दण्डं दद्युः

तासां मोरटा पलाश पत्तूर मेषशृङ्गी करञ्ज क्षीरवृक्ष कषाय भावितम् दग्ध कटशर्करा चूर्णम् अन्तर् नखः मुष्टिः कुम्भीं राज पेयाम् प्रसादयति

निक्षेप उपनिधि प्रयोग अपहृतानाम् अनिष्ट उपगतानाम् च द्रव्याणां ज्ञान अर्थम् अस्वामिकं कुप्यं हिरण्यं च उपलभ्य निक्षेप्तारम् अन्यत्र व्यपदेशेन ग्राहयेद् अति व्यय कर्तारम् अनायति व्ययम् च

उत्सव समाज यात्रासु चतुर् अहः सौरिको देयः

तथा वैधरणं कुर्याद् उचितं च अनुवर्तयेत्

चिकित्सक प्रमाणाः प्रत्येकशो विकाराणाम् अरिष्टाः

द्वादश आढकम् पिष्टस्य पञ्च प्रस्थाः किण्वस्य क्रमुक त्वच् फल युक्तः वा जाति सम्भारः प्रसन्ना योगः

मेषशृङ्गी त्वच् क्वाथ अभिषुतः गुड प्रतीवापः पिप्पली मरिच सम्भारः त्रिफला युक्तः वा मैरेयः

पाठा लोध्र तेजोवती एला वालुक मधुक मधु रसा प्रियङ्गु दारुहरिद्रा मरिच पिप्पलीनाम् च पञ्च कार्षिकः सम्भार योगः मेदकस्य प्रसन्नायाः च

षष् शतम् अत्ययम् अन्यत्र कर्तृ क्रेतृ विक्रेतॄणाम् स्थापयेत्

सुरा किण्व विचयम् स्त्रियो बालाः च कुर्युः

ग्रामाद् अनिर्णयणम् असंपातं च सुरायाः प्रमाद भयात् कर्मसु निर्दिष्टानाम् मर्यादा अतिक्रम भयात् आर्याणाम् उत्साह भयात् च तीक्ष्णानाम्

चोच चित्रक विलङ्गा गजपिप्पलीनाम् च कार्षिकः क्रमुक मधुक मुस्ता लोध्राणाम् द्वि कार्षिकः च आसव सम्भारः

कपित्थ तुला फाणितं पञ्च तौलिकम् प्रस्थो मधुन इति आसव योगः
महति रात्रे संधिना स्तुवन्ति

शर्वरी वै नाम रात्रिः

यत् समदधुस् तत् संधेः संधि त्वम्

तद् यद् एता उष्णिहो ऽन्ततः क्रियन्ते वज्रो वा उष्णिहो वज्रेण एव तत् पशून् परिगृह्णन्त्य् अ परावापाय

अहर् रात्रयोः एव संतत्या अहर् रात्रयोः समारम्भाय

तेन अहर् रात्रे उपरिष्टात् समदधुः

न अस्य वित्तं परोप्यते य एवं वेद

आ सूर्यस्य उदेतोः आश्विनम् अनुशस्यते

आश्विनं ह खलु वै संधेर् उक्थम्

तद् देवा अभिजित्य अब्रुवन् केन न्व् अहर् रात्रे उपरिष्टात् संदध्याम इति

अपि ह वा अस्य शर्वर्यां भवति य एवं वेद

तद् एव अपिशर्वराणाम् अपिशर्वर त्वम्

ते देवा अब्रुवन्न् अपि वै नश् शर्वर्याम् अभूद् इति

त एतद् राथन्तरं संधिम् अपश्यन्
त्वष्ट्रे स्वाहा

शिवं तद् देवः सविता कृणोतु प्रजापतिः प्रजाभिः संविदानः

त्वष्ट्रे स्वाहा

सव्य आवृत्तानि उत या विश्व रूपा प्रत्यक् वृत्तानि उत या ते परुषः

त्वष्टा मे दैव्यं वच इत्य् एतेन सूक्तेन जुहुयात्

त्वष्टा रूपाणि बहुधा विकुर्वञ् जनयन् प्रजा बहुधा विश्व रूपाः

त्वष्ट्रे स्वाहा

स मे करोत्व् अ विपरीतम् अस्मान् अनुपूर्वं कल्पयताम् इह एव

अथ यत्र एतत् कुमारस्य कुमार्या वा द्वौ आवर्तौ मूर्धन्यौ भवतः सव्य आवृत् एको देश आवर्तः तत्र जुहुयात्

त्वष्ट्रे स्वाहा

तान्य् अस्य देव बहुधा बहूनि स्योनानि शग्मानि शिवानि सन्तु

अन्तर् गर्भेषु बहुधा संतनोति जनयन् प्रजा बहुधा विश्व रूपाः

सा तत्र प्रायश्चित्तिः

स मे करोत्व् अ विपरीतम् अस्मान् अनुपूर्वं कल्पयताम् इह एव
आसीत इतरेषाम् हूयमान इति धानंजय्यः

त्रैयम्बका नाम अपूपाः भवन्त्य् एक कपालाः

आ न एतु मनः पुनः क्रत्वे दक्षाय जीवसे

हुते तिष्ठन्तो जपेयुः

अव अम्ब रुद्रम् अयक्ष्मह्य् अव देवं त्र्यम्बकम्

भेषजम् असि भेषजं गवे ऽश्वाय पुरुषाय भेषजं सुगं मेषाय मेष्यै सु भेषजम् यथा असत् इति

जीवं व्रतं सचेमहि

ज्योक् च सूर्यं दृशेयम् इति

अध्वर्युणा परिषिच्यमाने व्युत्क्रम्य परिषिक्त आहवनीयम् उपतिष्ठेरन्

इति

पितॄणां च मन्मभिः

दक्षिणेन दक्षिणाग्निम् उत्तरेण दक्षिणाग्निं स्वे यज्ञे

नाराशंसेन सोमेन

तेषां यम् अध्वर्युर् आखु उत्करे उपवपेत् तस्मिन्न् अप उपस्पृशेयुः शिवा नः शन्तमा भव सु मृडीका सरस्वति

इडां च प्रतिगृह्य प्रतिप्रयच्छेत

हुते स्विष्टकृति यथेतं प्रत्याव्रज्य उपविशेताम्

यथा नः श्रेयसस् करद् यथा नो वसीयसस् करद् यथा नः पशुमतस् करद् यथा नो व्यवसाययात्

प्र नूनं पूर्ण वन्धुरः स्तुतो यासि वशाꣳ अनु योजा नु इन्द्र ते हरी इति द्वितीया

पुनर् नः पितरो मनो ददातु दैव्यो जनः
अशीति अर्धम् शिरसि दध्याद् ग्रीवायां तु दश एव तु

उरसि त्रिंशतं दध्यात्

दश पाद अङ्गुलीषु अपि इति

सती शरीरम् उप्त केशम् निकृत्त नखम् प्रक्षालितं चिताम् आरोपयन्ति

जानु जङ्घयोः त्रिंशतं दध्यात्

तस्याम् एनम् आदधाति

मेढ्रे च अपि दश एव तु

बाह्वोश् च एव शतं दध्यात्

अग्नौ समारूढे ऽग्ने मृड असि इति एतयोर् अन्यतरेण पराक्

स यदा उपतापी स्याद् इति पूर्वम् एव चतुर्गृहीतं गृहीत्वा अन्यम् यथासंभवम्

अङ्गुलीषु पुनर् दश

पराग् वा असौ लोक इति ब्राह्मणम्

उदिते धूमे त्वेषस् ते धूम ऋण्वति इति

आस्ये हिरण्य शकलम् आधाय अग्नीन् उपोह्य सामभिर् उपतिष्ठते नाके सुपर्णम् इति ग्राम्यं गेयम्

आहिताग्नेः शरीर नाशे त्रीणि षष्टि शतानि पलाश त्सरूणाम् आहृत्य तैः प्रतिकृतिं कुर्यात् कृष्णाजिने

अत्र पात्राणि अपि चिनोति

तस्य नासिकयोः स्रुवौ निदध्याद् इत्य् एतेन अनुवाकेन य एवंवित् स्यात्

ऊर्वोश् च एव शतं दध्यात्
स ब्रूयाद् दिशाम् अभीष्ट्यै दिशाम् अभिप्रीत्यै

प्राञ्चो ऽन्य ऋत्विज आर्त्विज्यं कुर्वन्ति

प्रतीचीम् एव तद् दिशम् ऊर्जा भाजयति

तस्मात् सर्वासु दिक्ष्व् अन्नं विद्यत इति

यद् उदीचीन देवत्याः उद्गातारो ऽथ कस्माद् विपर्यावृत्य दिश आर्त्विज्यं कुर्वन्ति इति आहुः

तस्माद् यत् प्रजा अवृत्तिं नियन्ति प्राचीर् एव यन्ति

दक्षिणाम् एव तद् दिशम् ऊर्जा भाजयति

तस्माद् एषा दिशां वीर्यवत्तमा उपजीवनीयतमा भूयिष्ठैः प्रीता

उदङ्ङ् आसीन उद्गायति

दक्षिण आसीनः प्रतिहरति

उद् दिवं स्तभान अन्तरिक्षम् पृण पृथिवीम् उपरेण दृंह द्युतानस् त्वा मारुतो मिनोतु मित्रावरुणयोर् ध्रुवेण धर्मणा घृतेन द्यावापृथिवी आप्रीणाथां सु पिप्पलाः ओषधीः कृधि स्वाहा इति औदुम्बरीम् अभिजुहोति

प्रजापतिर् उद्गाता

ऊर्ग् उदुम्बरः

स एष ऊर्जि श्रितः प्रजापतिः प्रजाभ्य ऊर्जम् अन्नाद्यं विभजति

प्रत्यङ्ङ् आसीनः प्रस्तौति
अप्रमत्तस् तदा भवति योगो हि प्रभव अप्ययौ

यदा पञ्च अवतिष्ठन्ते ज्ञानानि मनसा सह

अव्यक्तात् तु परः पुरुषो व्यापको ऽलिङ्ग एव च

यथा अप्सु परि इव ददृशे तथा गन्धर्व लोके छाया आतपयोः इव ब्रह्म लोके

तां योगम् इति मन्यन्ते स्थिराम् इन्द्रिय धारणाम्

महद् भयं वज्रम् उद्यतं य एतद् विदुर् अमृतास् ते भवन्ति

अथ मर्त्यो ऽमृतो भवत्य् एतावत् हि अनुशासनम्

भयाद् इन्द्रश् च वायुश् च मृत्युर् धावति पञ्चमः

अस्ति इति ब्रुवतो ऽन्यत्र कथं तद् उपलभ्यते

पृथग् उत्पद्यमानानां मत्वा धीरो न शोचति

तं स्वात् शरीरात् प्रवृहेन् मुञ्जाद् इव इषीकाम् धैर्येण

एतद् वै तत्

यथा आदर्शे तथा आत्मनि यथा स्वप्ने तथा पितृ लोके

ततः सर्गेषु लोकेषु शरीर त्वाय कल्पते

सत्त्वाद् अधि महान् आत्मा महतो ऽव्यक्तम् उत्तमम्

यदा सर्वे प्रभिद्यन्ते हृदयस्य इह ग्रन्थयः

इह चेद् अशकद् बोद्धुं प्राक् शरीरस्य विस्रसः

तद् एव शुक्रं तद् ब्रह्म तद् एवा अमृतम् उच्यते

यं ज्ञात्वा मुच्यते जन्तुर् अमृत त्वम् च गच्छति

हृदा मनीषा मनसा अभिक्ﾱप्तः य एतद् विदुर् अमृतास् ते भवन्ति

तस्मिन् लोकाः श्रिताः सर्वे तद् उ न अत्येति कश्चन

ना एव वाचा न मनसा प्राप्तुं शक्यो न चक्षुषा

तया ऊर्ध्वम् आयन्न् अमृत त्वम् एति विष्वङ्ङ् अन्या उत्क्रमणे भवति

तं विद्यात् शुक्रम् अमृतं तं विद्यात् शुक्रम् अमृतम् इति

अस्ति इति एवा उपलब्धव्यः तत्त्व भावेन च उभयोः

न संदृशे तिष्ठति रूपम् अस्य न चक्षुषा पश्यति कश्चन एनम्

अथ मर्त्यो ऽमृतो भवत्य् अत्र ब्रह्म समश्नुते

इन्द्रियाणां पृथग्भावम् उदय अस्तमयौ च यत्

शतं च एका च हृदयस्य नाड्यस् तासां मूर्धानम् अभिनिःसृता एका

यद् इदं किंच जगत् सर्वं प्राण एजति निःसृतम्

इन्द्रियेभ्यः परं मनो मनसः सत्त्वम् उत्तमम्

बुद्धिश् च न विचेष्टति ताम् आहुः परमां गतिम्

यदा सर्वे प्रमुच्यन्ते कामा ये ऽस्य हृदि श्रिताः
स एष जीवेन आत्मना अनुप्रभूतः पेपीयमानो मोदमानस् तिष्ठति

अस्य सोम्य महतो वृक्षस्य यो मूले ऽभ्याहन्याज् जीवन् स्रवेद् यो मध्ये ऽभ्याहन्याज् जीवन् स्रवेद् यो ऽग्रे ऽभ्याहन्याज् जीवन् स्रवेत्

भूय एव मा भगवान् विज्ञापयत्व् इति

तत् सत्यम्

सर्वं जहाति सर्वः शुष्यति

जीव अपेतम् वाव किल इदम् म्रियते न जीवो म्रियत इति

तृतीयां जहात्य् अथ सा शुष्यति

स य एषो अणिमा एतत् आत्म्यम् इदं सर्वम्

एवम् एव खलु सोम्य विद्धि इति ह उवाच

द्वितीयां जहात्य् अथ सा शुष्यति

स आत्मा

अस्य यद् एकां शाखां जीवो जहात्य् अथ सा शुष्यति
विष्णव इत्य् उलूखले

यमाय यम पुरुषेभ्यः इति दक्षिण अर्धे

उद कलशम् उपनिधाय स्वस्त्ययनं वाचयति

तक्ष उपतक्षाभ्याम् इत्य् अभितः

पूर्वेण अग्निम् अम्बा नाम असि इति सप्त

ऊर्ध्वम् आकाशाय

स्थण्डिले दिवाचरेभ्यो भूतेभ्य इति दिवा

स्थूणायां ध्रुवायां श्रियै हिरण्य केश्यै वनस्पतिभ्यश् च इति

उपरि शरणे वैश्रवणाय राज्ञे भूतेभ्यश् च इति

वैश्वदेवस्य सिद्धस्य सर्वतो ऽग्र्यस्य जुहोत्य् अग्नये सोमाय मित्राय वरुणाय इन्द्राय इन्द्र अग्निभ्याम् विश्वेभ्यो देवेभ्यः प्रजापतये ऽनुमत्यै धान्वन्तरये वास्तोष्पतये ऽग्नये स्विष्टकृते च

धर्म अधर्मयोः द्वारे मृत्यवे च

ब्रह्मणे ब्रह्म पुरुषेभ्यः इति मध्ये

इन्द्राय इन्द्र पुरुषेभ्यः इति पूर्व अर्धे

वरुणाय वरुण पुरुषेभ्यः इति पश्च अर्धे

नक्तंचरेभ्यो भूतेभ्य इति नक्तम्

शेषं पितृभ्यः पिण्डान् निदधाति
इति कन्या विश्रम्भनम्

आत्मनः च स्वयं कृत्वा त्वया कृतम् इति ते सखी जनस्य पुरतः कथयिष्यामि

ऊरुवोः च उपरि विन्यस्त हस्तः संवाहन क्रियायाम् सिद्धायां क्रमेण ऊरु मूलम् अपि संवाहयेत्

युक्त्या अपि तु यतः प्रसरम् उपलभेत् तेन एव अनु प्रविशेत्

उपक्रममाणः च न प्रसह्य किंचिद् आचरेत्

संस्तुता चेत् सखीम् अनुकूलाम् उभयतो ऽपि विस्रब्धां ताम् अन्तरा कृत्वा कथां योजयेत्

इति वात्स्यायनः

नायकं च विहसन्ती कदाचित् कटाक्षैः प्रेक्षेत

इति घोटकमुखः

इति सार्ववर्णिकम्

अहं खलु तव दन्त पदानि अधरे करिष्यामि स्तन पृष्ठे च नख पदम्

सिद्धिं गच्छति कन्यासु तस्मान् मध्येन साधयेत्

सा तु परिहास अर्थम् इदम् अनया उक्तम् इति च अनुक्तम् अपि ब्रूयात्

पूर्व कायेन च उपक्रमेत्

तद् दान प्रसङ्गेण मृदु विशदम् अस्याः चुम्बनम्

न अति काल त्वात्

त्रि रात्रम् अवचनं हि स्तम्भम् इव नायकं पश्यन्ती कन्या निर्विद्येत परिभवेत् च तृतीयाम् इव प्रकृतिम्

तत्र निष्प्रतिपत्तिम् अनुद्वेजयन् सान्त्वना युक्तम् बहुश एव पृच्छेत्

ताः तु अनधिगत विश्वासैः प्रसभम् उपक्रम्यमाणाः संप्रयोग द्वेषिन्यः भवन्ति

तस्मात् साम्ना एव उपचरेत्

सो पशु वत् परिभूयते

सर्वा एव हि कन्याः पुरुषेण प्रयुज्यमानं वचनं विषहन्ते

निर्बध्यमाना तु न अहम् एवं ब्रवीमि इति अव्यक्त अक्षरम् अनवसित अर्थम् वचनं ब्रूयात्

तथा अस्य सा अनुरक्ता च सु विस्रब्धा प्रजायते

क्रमेण च एनाम् उत्सङ्गम् आरोप्य अधिकम् अधिकम् उपक्रमेत्

तस्मिन्न् एतां निशि विजने मृदुभिर् उपचारैर् उपक्रमेत

तत्र सिद्धाम् आलापयेत्

तत्र सिद्धाया गुह्य देश अभिमर्शनम् रशना वियोजनम् नीवि विस्रंसनम् वसन परिवर्तनम् ऊरु मूल संवाहनम् च

प्रपञ्च्यमाना तु विवदेत्

कलहे तु न शिरः कम्पयेत्

तां च अति वादिनीम् अधिक्षिपेद् विवदेत् च

तद् अप्रतिपद्यमानाम् च सान्त्वनैर् वाक्यैः शपथैः प्रतियाचितैः पाद पतनैः च ग्राहयेत्

वार्यमाणः च त्वम् अपि मां परिष्वजस्व ततो न एवम् आचरिष्यामि इति स्थित्या

पुरुष द्वेषिणी वा स्याद् विद्विष्टा वा ततो अन्य गा

न अत्यन्तम् आनुलोम्येन न च अति प्रातिलोम्यात्

एवं जात परिचया च अनिर्वदती तद् समीपे याचितं ताम्बूलं विलेपनं स्रजं निदध्यात्

तद् श्रवण अर्थम् यत् किंचिद् अल्प अक्षर अभिधेयम् अ जानन् इव पृच्छेत्

कन्या विश्रम्भनम् वेत्ति यः स तासां प्रियो भवेत्

उत्तरीये वा अस्य निबध्नीयात्

सा त्वं किम् अत्र वक्ष्यसि इति बाल विभीषिकेभिः बाल प्रत्यायनैः च शनैर् एनां प्रतारयेत्

कुसुम _ हि योषितः सु कुमार उपक्रमाः

एवं चित्त अनुगः बालाम् उपायेन प्रसाधयेत्

सपत्नीभ्यः च साध्वसम् अवच्छिन्द्यात्

सा प्रीति योगम् अ प्राप्ता तेन उद्वेगेन दूषिता

व्रीडा युक्ता अपि योषित् अत्यन्त क्रुद्धा अपि न पाद पतनम् अतिवर्तते इति सार्वत्रिकम्

न तु लघु मिश्राम् अपि वाचं वदन्ति

तत्र ताम् अपनुद्य प्रतिवचन अर्थम् अभ्यर्थ्यमाना तूष्णीम् आसीत

द्वितीयस्यां तृतीयस्यां च रात्रौ किंचिद् अधिकं विश्रम्भितां हस्तेन योजयेत्

इति बाभ्रवीयाः

निवारिते संवाहने को दोष इति आकुलयेत् एनाम्

न तु अकाले व्रत खण्डनम् अनुशिष्यात् च

आत्मनः प्रीति जननम् योषितां मान वर्धनम्

आत्म अनुरागम् दर्शयेत्

संगतयोः त्रि रात्रम् अधःशय्या ब्रह्मचर्यं क्षार लवण वर्जम् आहारः तथा सप्त अहम् स तूर्य मङ्गल स्नानम् प्रसाधनं सह भोजनम् च प्रेक्षा संबन्धिनां च पूजनम्

तस्मिन्न् अधोमुखी विहसेत्

स्वं च हस्तम् नाभि देशात् प्रसार्य निर्वर्तयेत्

सर्व आङ्गिकम् चुम्बनम् उपक्रमेत

आयत्यां च तद् आनुकूल्येन प्रवृत्तिं प्रतिजानीयात्

तत् च स्थिरीकुर्यात्

विषह्य त्वात्
सा विराट् त्रयस्त्रिंशत् अक्षरा भवति त्रयस्त्रिंशद् वै देवा अष्टौ वसव एकादश रुद्रा द्वादश आदित्याः प्रजापतिश् च वषट्कारश् च तत् प्रथम उक्थ मुखे देवता अक्षर भाजः करोत्य् अक्षरम् अक्षरम् एव तद् देवता अनुप्रपिबन्ति देव पात्रेण एव तद् देवतास् तृप्यन्ति

या वा आग्नेन्द्र्य् ऐन्द्राग्नी वै सा स इन्द्र अग्निम् एतद् उक्थं ग्रहेण च तूष्णींशंसेन च

इन्द्र अग्नी आ गतं सुतं गीर्भिर् नभो वरेण्यम् अस्य पातं धिया इषित इति ऐन्द्राग्नम् अध्वर्युर् ग्राहं गृह्णाति भूर् अग्निर् ज्योतिर् ज्योतिर् अग्निर् इन्द्रो ज्योतिर् भुवो ज्योतिर् इन्द्रः सूर्यो ज्योतिर् ज्योतिः स्वः सूर्य इति होता तूष्णींशंसं शंसति तद् यथा एव शस्त्रम् एवं याज्याः

तद् अप्य् एतद् ऋषिणा उक्तम् अग्निर् ऋषिः पवमान इति

तद् आहुर् यथा वाव शस्त्रम् एवं याज्या आग्नेयम् होता आज्यम् शंसत्य् अथ कस्माद् आग्नेन्द्र्या यजति इति

देव रथः वा एष यद् यज्ञस् तस्य एतौ अन्तरौ रश्मी यद् आज्य प्रौगे तद् यद् आज्येन पवमानम् अनुशंसति प्रौगेण आज्यम् देव रथस्य एव तद् अन्तरौ रश्मी विहरत्य् अलोभाय

अग्न इन्द्रश् च दाशुषो दुरोण इत्य् आग्नेन्द्र्या यजति

तद् आहुर् यथा वाव स्तोत्रम् एवं शस्त्रम् पावमानीषु सामगाः स्तुवत आग्नेयं होता आज्यम् शंसति कथम् अस्य पावमान्यो ऽनुशस्ता भवन्ति इति

न अस्य देव रथः लुभ्यति न मनुष्य रथः य एवं वेद

ताम् अनुकृतिम् मनुष्य रथस्य एव अन्तरौ रश्मी विहरन्ति अलोभाय

तद् आहुर् यथा वाव स्तोत्रम् एवं शस्त्रं गायत्रीषु सामगाः स्तुवत आनुष्टुभं होता आज्यम् शंसति कथम् अस्य गायत्र्यो ऽनुशस्ता भवन्ति इति

सप्त एताः अनुष्टुभस् तास् त्रिः प्रथमया त्रिर् उत्तमया एकादश भवन्ति विराड् याज्या द्वादशी न वा एकेन अक्षरेण छन्दांसि वियन्ति न द्वाभ्यां ताः षोﾱअश गायत्र्यो भवन्ति

न वा एताव् इन्द्र अग्नी सन्तौ व्यजयेताम् आग्नेन्द्रौ वा एतौ सन्तौ व्यजयेतां तद् यद् आग्नेन्द्र्या यजति विजित्या एव

यो वा अग्निः स पवमानः
अथ स्रजं प्रतिमुञ्चते

अथ अङ्क्ते यत् आञ्जनम् त्रैककुदं जातं हिमवत उपरि मयि पर्वत वर्चसम् इति

अथ एतत् अपरम्

उपमुच्य अभिमन्त्रयते प्रतिष्ठे स्थो देवते मा मा संताप्तम् इति

मुखं हि मम शोभय भूयांसं च भगं कुरु

उद्धृत्य प्रक्षाल्य दक्षिणम् एव अग्रे प्रतिमुञ्चत आयुष्यं वर्चस्यम् इति

इदं तत् पुनर् आददे भगेन सह वर्चसा इति

उदितेषु नक्षत्रेषु उपानहौ उपमुञ्चते द्यौर् असि इति दक्षिणां पृथिवी असि इति उत्तराम्

चन्द्रमसम् उदीक्षते मा रधाम द्विषते सोम राजन्न् इति

एतद् एव मणि कुण्डल बन्धने विद्यात्

उपनिष्क्रम्य दिशो ऽनुवीक्षते देवीः षड् उर्वीर् उरु नः कृणोत इति

यत्र अस्य रातिर् भवति तेन सम्भाष्य यथार्थम् एति इति एकम्

शुभिके शिर आरोह शोभयन्ती मुखं मम

छत्रम् आदत्ते प्रजापतेः शरणम् असि ब्रह्मणः छदिर् इति

दण्डम् आदत्ते लोके वेदाय अस्मि द्विषतो वधाय सपत्नान् श्वापदान् सरीसृपान् हस्तिनश् च इति

वाग्यत आस्त आ नक्षत्राणाम् उदयात्

इमां तां प्रतिमुञ्चे ऽहं भगेन सह वर्चसा इति

यन् मे वर्चः परापतितम् आत्मानं परिपश्यतः

आदर्शम् अवेक्षते

संवत्सरं न मैथुनं चरति द्वादश रात्रम् त्रि रात्रम् वा सर्वा स्थितयः
जीवितं वेदनाः पञ्च श्रद्धा आद्याः च इन्द्रियम् मताः

कामेषु आदौ विपाको द्वे लभ्यते न उपपादुकैः

अन्यत्र सा सौमनस्यं चैतसी पुनः

नव द्रव्यः दश द्रव्यः अपर इन्द्रियः

श्रद्धा अप्रमादः प्रश्रब्धिः उपेक्षा ह्रीर् अपत्रपा

दौर्मनस्यं मनस् अन्या च वित्तिः त्रेधा अन्यत् एकधा

मनस्कारो अधिमोक्षः च समाधिः सर्व चेतसि

दृश् भावना शैक्ष पथे नव त्रीणि अमलं त्रयम्

विपाको जीवितं द्वेधा द्वादश अन्त्य अष्टकात् ऋते

मनस् वित्ति त्रयम् त्रेधा द्वि हेया दुर्मनस्क ता

उत्तर उत्तर सम्प्राप्ति निर्वाण आदि आधिपत्यात्

संभारो व्यवदानं च यावता तावत् इन्द्रियम्

निकाय स्थिति संक्लेश व्यवदान आधिपत्यात्

चतुर्णां पञ्चक अष्टानाम् संक्लेश व्यवदानयोः

प्राप्त्या वा पञ्चधा चैत्ता महा भूमि आदि भेदात्

नव भावनया पञ्च तु अहेयानि अपि न त्रयम्

काम आप्तम् अमलम् हित्वा रूप आप्तम् स्त्री पुंस् इन्द्रिये

स्व अर्थ उपलब्धि आधिपत्यात् सर्वस्य च षष् इन्द्रियम्

दुःखे च हित्वा आरूप्य आप्तम् सुखे च अपोह्य रूपि च

युक्तः बालः तथा आरूप्ये उपेक्षा आयुस् मनस् शुभैः

रूपीणि जीवितं दुःखे स आस्रवाणि द्विधा नव

उपेक्षा जीवित मनस् युक्तः ऽवश्यं त्रय अन्वितः

मूल द्वयम् अहिंसा च वीर्यं च कुशले सदा

वेदना चेतना संज्ञा छन्दः स्पर्शो मतिः स्मृतिः

चित्तं चैत्ताः सह अवश्यम् सर्वं संस्कृत लक्षणैः

आज्ञास्यामि आख्यम् आज्ञा आख्यम् तथा

शाता ध्याने तृतीये तु चैतसी सा सुख इन्द्रियम्

द्वि लिङ्गः आर्यो रागी एक लिङ्ग द्वय मल वर्जितैः

नव आप्तिः अन्त्य फलयोः सप्त अष्ट नवभिः द्वयोः

बहुषु युक्तः

तैः षड् वा सप्त वा अष्टौ वा षड् रूपेषु एकम् उत्तरे

आज्ञास्यामि इन्द्रिय उपेतः त्रयोदशभिर् अन्वितः

कामे अष्ट द्रव्यकः अशब्दः परमाणुर् अन् इन्द्रियः

अष्टाभिः एकादशभिस् त्व् आज्ञा ज्ञात इन्द्रिय अन्वितः

एकादशभिः अर्हत् त्वम् उक्तम् तु एकस्य संभवात्

च दुःखी तु सप्तभिः स्त्री इन्द्रिय आदिमान्

चतुर्षु अर्थेषु पञ्चानाम् आधिपत्यम् द्वयोः किल

दुःख इन्द्रियम् या कायिकी वेदना सुखम्
स यावन्त ऋत्विजस् त एनत् समवमृशन्त्य् अन् आधृष्टम् अस्य् अन् आधृष्यम् देवानाम् ओजो अभिशस्ति पाः अन् अभिशस्तेन्यम् इति

विधृतीभ्यां प्रस्तरं समुल्लुप्य अ प्रतिशृणन् त्रेधा अनक्ति

न बर्हिर् अनुप्रहरति

अथ अपः उपस्पृश्य यथायतनम् उपविशन्ति

अथ एनत् अद्भिर् अभ्युन्नीय उत्तरतस् सिञ्चति

अथ अध्वर्युः वाजवतीभ्यां स्रुचौ व्यूहति

न प्रस्तराय आश्रावयति

प्रस्तरे बर्हिर् यावन्मात्रं स्पन्द्यया विग्रथ्य आहवनीये अतिवाल्य अद्भिः अभ्युक्ष्य उत्तरतस् सादयति

मदन्ति देवीर् अमृता ऋतावृध इति

स एवम् एव एतत् सर्वं करोति

अथ एनम् संशास्ति संतरां मेखलां समायच्छस्व संतरां मुष्टी कुरुष्व तप्त व्रतः एधि मदन्तीभिर् मार्जयस्व उत् पूर्वं व्रतनं सृज या ते अग्ने रुद्रिया तनूस् तया नः पाहि तस्यास् ते स्वाहा इति एतेन अतस् ऽधि व्रतय इति

अथ यजमानम् अवान्तरदीक्षाम् उपनयत्य् अग्ने व्रतपते त्वं व्रतानां व्रत पतिः असि या मम तनूर् एषा सा त्वयि या तव तनूर् इयं सा मयि सह नौ व्रत पते व्रतिनोर् व्रतानि इति

आपतये त्वा गृह्णामि परिपतये त्वा गृह्णामि तनू नप्त्रे त्वा गृह्णामि शाक्वराय त्वा गृह्णामि शक्मन्न् ओजिष्ठाय त्वा गृह्णामि इति

ताभिर् आद्रव इति
आचान्तायाः उदरम् अभिमृशति आभिः त्वा अहम् दशभिः अभिमृशामि दश मास्याय सूतवै इति

शिरस्तः उद कुम्भम् निधाय पत्तस् तूर्यन्तीम् अथ अस्याः उदरम् अभिमृशति

इमम् मे वरुण तत् त्वा यामि त्वम् नः अग्ने स त्वम् नः अग्ने त्वम् अग्ने अयासि प्रजापते यत् अस्य कर्मणः अत्यरीरिचम् इति च अत्र एके जय अभ्यातानान् राष्ट्रभृतः इति उपजुह्वति यथा पुरस्तात्

ब्राह्मणान् अन्नेन परिविष्य पुण्य अहम् स्वस्त्ययनम् ऋद्धिम् इति वाचयित्वा स्नाताम् प्रयत वस्त्राम् अलंकृताम् ब्राह्मण संभाषाम् अपरेण अग्निम् मण्डल आगारे प्राचीम् उपवेश्य वृषा असि इति तस्याः दक्षिणे पाणौ यवम् आदधाति

तत् एनाम् प्राशयति

विजनन काले क्षिप्र प्रसवनम्

अथ अतस् पुंसवनम्
तपनः अस्मि पिशाचानाम् व्याघ्रः गोमताम् इव

ये देवाः तेन हासन्ते सूर्येण मिमते जवम् नदीषु पर्वतेषु ये सम् तैः पशुभिः विदे

एषाम् द्रविणम् ददे

अभि तम् निरृतिः धत्ताम् अश्वम् इव अश्व अभिधान्या

यः नः दिप्सात् अ दिप्सतः दिप्सतः यः च दिप्सति वैश्वानरस्य दंष्ट्रयोः अग्नेः अपि दधामि तम्

सहे पिशाचान् सहसा

श्वानः सिंहम् इव दृष्ट्वा ते न विन्दन्ते न्यञ्चनम्

ये मा क्रोधयन्ति लपिताः हस्तिनम् मशकाः इव तान् अहम् मन्ये दुर्हितान् जने अल्पशयून् इव

यम् ग्रामम् आविशते इदम् उग्रम् सहः मम पिशाचाः तस्मात् नश्यन्ति

सर्वान् दुरस्यतः हन्मि

न पापम् उप जानते

सम् मे आकूतिः ऋध्यताम्

मल्वः यः मह्यम् क्रुध्यति सः उ पाशात् न मुच्यते

न पिशाचैः सम् शक्नोमि न स्तेनैः न वनर्गुभिः

ये आगरे मृगयन्ते प्रतिक्रोशे अमावास्ये क्रव्यादः अन्यान् दिप्सतः सर्वान् तान् सहसा सहे
ध्रुवं ते राजा वरुणो ध्रुवम् देवो बृहस्पतिः

सर्वा दिशः संमनसः सध्रीचीर् ध्रुवाय ते समितिः कल्पताम् इह

ध्रुवासः पर्वता इमे ध्रुवो राजा विशाम् अयम्

ध्रुवो ऽच्युतः प्र मृणीहि शत्रून् छत्रूयतो ऽधरान् पादयस्व

ध्रुवं त इन्द्रश् च अग्निः च राष्ट्रं धारयतां ध्रुवम्

ध्रुवा द्यौर् ध्रुवा पृथिवी ध्रुवं विश्वम् इदं जगत्