tanuj437/sanskrit-pos-tagged-corpus huggingface dataset:
तस्य यद् अ सद्यस् क्रियते व्यृद्धम् एव अस्य तत् पुनर्यज्ञ एव अस्य तत्

स्वे धामन्न् आग्नेयेन चरति

अन् अन्तर्हितः आग्नेयस्य वपया चरति

प्रातःसवनीयानाम् अग्नीषोमीयस्य पशुपुरोडाशो मुख्यो भवति

परिहितासु स्तोकीयासु शृतासु वपास्व् अग्नीषोमीयस्य वपया प्रचरति

अ समुदिते ऽनूबन्ध्येन चरति

स्तुते माध्यंदिने पवमाने ऽग्नीषोमीयेण चरति

अथ आदित्याः च ह वा अङ्गिरसश् च सुवर्गे लोके पस्पृधिरे

अथ अस्माकम् अद्यसुत्या इति

परि इतरे शाययन्ति

ते ऽङ्गिरस आदित्यान् अभिप्रजग्मुर् अग्निना दूतेन श्वःसुत्या न इति

संतिष्ठते सद्यस्क्री

अग्नीषोमीयस्य अध्वर्युः वपया प्रथमया प्रपद्यते

तृतीय सवनीयानाम् अनूबन्ध्यस्य पशुपुरोडाशो मुख्यो भवति

अनूची इतरे आहरन्ति

अन् अन्तर्हितः एव अनूबन्ध्यस्य वपया चरति
_ श्रेयसः देवान् असृजत अथ _ मर्त्यः सन् अमृतान् असृजत तस्मात् अतिसृष्टिः

तत् वै एतत् विदितम् मीमांसितम्

सः मुखात् च योन्याः हस्ताभ्याम् च अग्निम् असृजत

यः वै सः धर्मः सत्यम् वै तत्

सः अहम् अस्मि इति अग्रे व्याहरत्

अथ उ अ बलीयाः बलीयसम् आशंसते धर्मेण यथा राज्ञा एवम्

पाङ्क्तः पुरुषः

सा एषा क्षत्रस्य योनिः यत् ब्रह्म

ततस् सृष्टिः अभवत्

ततस् गावः अजायन्त

श्रोत्रम् दैवम् श्रोत्रेण हि तत् शृणोति

वडबा इतरा अभवत् अश्ववृषः इतरः गर्दभी इतरा गर्दभः इतरः

ताम् समभवत्

यथा ह वै स्वाय लोकाय अरिष्टिम् इच्छेत् एवम् ह एवंविदे सर्वदा सर्वाणि भूतानि अरिष्टिम् इच्छन्ति

न इच्छन् च न अतस् भूयः विन्देत्

एतावान् वै कामः

सा उ ह इयम् ईक्षांचक्रे कथम् नु माम् आत्मनः एव जनयित्वा सम्भवति _ तिरस् असानि इति

सः अनुवीक्ष्य न अन्यत् आत्मनः अपश्यत्

तस्मात् एकाकी न रमते

सः अबिभेत्

ततस् एव अस्य भयम् वीयाय

ततस् एकशफम् अजायत

ओषति ह वै सः तम् यः अस्मात् पूर्वः बुभूषति यः एवम् वेद

तत् आहुः यत् ब्रह्म विद्यया सर्वम् भविष्यन्तः मनुष्याः मन्यन्ते किम् उ तत् ब्रह्म अवेत् यस्मात् तत् सर्वम् अभवत् इति

आत्मा एव इदम् अग्रे आसीत् एकः एव

अनेन हि एतत् सर्वम् वेद

सः अवेत् अहम् वाव सृष्टिः अस्मि अहम् हि इदम् सर्वम् असृक्षि इति

तथा एव

अथ उ अयम् वै आत्मा सर्वेषाम् भूतानाम् लोकः

प्राणः प्रजा

आत्मा इति एव उपासीत

अथ इति अभ्यमन्थत्

आत्मानम् एव लोकम् उपासीत

सा गौः अभवत् वृषभः इतरः

ब्रह्म वै इदम् अग्रे आसीत्

तस्मात् एतत् उभयम् अलोमकम् अन्तरतः

अ कृत्स्नः हि एष अतस् एकैकेन भवति

यथा ह वै पदेन अनुविन्देत् एवम् कीर्तिम् श्लोकम् विन्दते यः एवम् वेद

सः द्वितीयम् ऐच्छत्

ततस् मनुष्याः अजायन्त

अतिसृष्टौ ह अस्य एतस्याम् भवति यः एवम् वेद

यत् अस्य गृहेषु श्वापदाः वयांसि _ पिपीलिकाभ्यः उपजीवन्ति तेन तेषाम् लोकः

वाच् जाया

सः वै न एव रेमे

सः यत् पूर्वः अस्मात् सर्वस्मात् सर्वान् पाप्म्नः औषत् तस्मात् पुरुषः

अस्मात् हि एव आत्मनः यत् यत् कामयते तत् तत् सृजते

अथ यः ह वै अस्मात् लोकात् स्वम् लोकम् अ दृष्ट्वा प्रैति सः एनम् अ विदितः न भुनक्ति यथा वेदः वा अन् अनूक्तः अन्यत् _ कर्म अ कृतम्

इयम् वै पूषा

तत् ह एतत् पश्यन् ऋषिः वामदेवः प्रतिपेदे अहम् मनुः अभवम् सूर्यः च इति

ताम् _ एव अभवत्

तत् आत्मानम् एव अवेत् अहम् ब्रह्म अस्मि इति

सः न एव व्यभवत्

अथ यः अन्याम् देवताम् उपास्ते अन्यः असौ अन्यः अहम् अस्मि इति न सः वेद

ततस् अज अवयः अजायन्त

तस्मात् अयम् आकाशः स्त्रिया पूर्यते एव

तस्मात् एषाम् तत् न प्रियम् _ एतत् मनुष्याः विद्युः

तत् श्रेयः रूपम् अत्यसृजत क्षत्रम् यानि एतानि देवत्रा क्षत्राणि इन्द्रः वरुणः सोमः रुद्रः पर्जन्यः यमः मृत्युः ईशानः इति

एताभ्याम् हि रूपाभ्याम् ब्रह्म अभवत्

कस्मात् हि अभेष्यत्

एतत् हि एव एतत् उभयम् भवति

तत् एतत् प्रेयः पुत्रात् प्रेयः वित्तात् प्रेयः अन्यस्मात् सर्वस्मात् अन्तरतरम् यत् अयम् आत्मा

सः यः अतस् एकैकम् उपास्ते न सः वेद

तत् एकम् सत् न व्यभवत्

सः _ अपि एतेषाम् एकैकम् न प्राप्नोति अकृत्स्नः एव तावत् मन्यते

तत् इदम् अपि एतर्हि

ताम् _ एव अभवत्

तत् ह इदम् तर्हि अ व्याकृतम् आसीत्

तत् एतत् क्षत्रस्य क्षत्रम् यत् धर्मः

असौ नाम अयम् इदंरूपः इति

तानि अस्य एतानि कर्म नामानि एव

यथा पशुः एवम् सः देवानाम्

सः न एव व्यभवत्

पाङ्क्तः पशुः

यथा ह वै बहवः पशवः मनुष्यम् भुञ्ज्युः एवम् एकैकः पुरुषः देवान् भुनक्ति

यः उ एनम् हिनस्ति स्वाम् सः योनिम् ऋच्छति

सा एषा ब्रह्मनः अतिसृष्टिः

एष उ हि एव सर्वे देवाः

आत्मा एव इदम् अग्रे आसीत् पुरुषविधः

तथा एव स्यात्

सः न एव व्यभवत्

सः ह अयम् ईक्षांचक्रे _ मत् अन्यत् न अस्ति कस्मात् नु बिभेमि इति
तत् यः यः देवानाम् प्रत्यबुध्यत सः एव तत् अभवत् तथा ऋषीणाम् तथा मनुष्याणाम्

सृष्टौ ह अस्य एतस्याम् भवति यः एवम् वेद

तस्य उ कृत्स्न ता

पाङ्क्तम् इदम् सर्वम् यत् इदम् किंच

तत् इदम् अपि एतर्हि नाम रूपाभ्याम् एव व्याक्रियत

तत् इदम् सर्वम् आप्नोति यः एवम् वेद

तस्य ह न देवाः चन आभूत्याः ईशते

सः यः आत्मानम् एव प्रियम् उपास्ते न ह अस्य प्रियम् प्रमायुकम् भवति

तत् एतत् पदनीयम् अस्य सर्वस्य यत् अयम् आत्मा

सः यः अन्यम् आत्मनः प्रियम् ब्रुवाणम् ब्रूयात् प्रियम् रोत्स्यति इति ईश्वरः ह

ततस् अहंनामा अभवत्

अत्र हि एते सर्वे एकम् भवन्ति

_ ह वै अपि अन् एवंविद् महत् पुण्यम् कर्म करोति तत् ह अस्य अन्ततः क्षीयते एव

सः इमम् एव आत्मानम् द्वेधा पातयत्

ताम् _ एव अभवत्

एवम् एव यत् इदम् किंच मिथुनम् _ पिपीलिकाभ्यः तत् सर्वम् असृजत

असौ नाम अयम् इदंरूपः इति

सः पापीयाः भवति यथा श्रेयसम् हिंसित्वा

सः यः आत्मानम् एव लोकम् उपास्ते न ह अस्य कर्म क्षीयते

तत् श्रेयः रूपम् अत्यसृजत धर्मम्

अलोमका हि योनिः अन्तरतः

तस्मात् क्षत्रात् परम् न अस्ति

ततस् पतिः च पत्नी च अभवताम्

तत् यत् इदम् आहुः अमुम् यज अमुम् यज इति एकैकम् देवम् एतस्य एव सा विसृष्टिः

सः अकामयत जाया मम स्यात् अथ प्रजायेय अथ वित्तम् मम स्यात् अथ कर्म कुर्वीय इति

अजा इतरा अभवत् बस्तः इतरः अविः इतरा मेषः इतरः

मनः एव अस्य आत्मा

तत् उ सोमः

प्राणन् एव प्राणः नाम भवति वदन् वाच् पश्यन् चक्षुः शृण्वन् श्रोत्रम् मन्वानः मनः

सः शौद्रम् वर्णम् असृजत पूषणम्

एकस्मिन् एव पशौ आदीयमाने अप्रियम् भवति किमु बहुषु

तस्मात् इदम् अर्ध बृगलम् इव स्वः इति ह स्म आह याज्ञवल्क्यः
खल्वका अस्य इति खल्वान् खलकुलान् च

ऊर्ध्वं तृतीयस्या वैवस्वतं स्थालीपाकं श्रपयित्वा विवस्वान् न इति जुहोति

दश रात्रः इत्य् एके

यस्य त्रया गतम् अनुप्रयन्ति देवा मनुष्याः पशवश् च सर्वे

स्थालीपाक इत्य् एके

शान्त्युदकेन आचम्य अभ्युक्ष्य अश्वावतीम् इति नदीं तारयते

सर्वे ऽग्रतो ब्रह्मणो व्रजन्ति

अपाघेन अनुमन्त्रयते

यथा कुल धर्मम् वा

यवो ऽसि यवय अस्मत् द्वेषो यवय अरातिम् इति यवान्

ऊर्जं बिभ्रद् इति प्रपादयति

ये अग्नय इति पालाश्या दर्व्या मन्थम् उपमथ्य काम्पीलीभ्याम् उपमन्थनीभ्यां तृतीयस्याम् अस्थीनि अभिजुहोति

आदहने च अपिवान्यवत्साम् दोहयित्वा तस्याः पृष्ठे जुहोति वैश्वानरे हविर् इदं जुहोमि इति

तासाम् एकैकां सव्येन अवाचीन हस्तेन अवकिरन्तः अन् अवेक्षमाणाः व्रजन्ति

पश्चात् कलशे समोप्य सर्व सुरभि चूर्णैः अवकीर्य उत्थापनीभिः उत्थाप्य हरिणीभिर् हरेयुः

अथ एषाम् सप्त सप्त शर्कराः पाणिष्व् आवपते

तं नो देवं मनो अधि ब्रवीतु सुनीतिर् नो नयतु द्विषते मा रधाम इति शान्त्युदकेन आचम्य अभ्युक्ष्य

यवीयः प्रथमानि कर्माणि प्राच् मुखानाम् यज्ञ उपवीतिनाम् दक्षिण आवृताम्

निस्सालाम् इति शाला निवेशनम् सम्प्रोक्ष्य

तासां धूमं भक्षयन्ति

अव सृज इति अनुमन्त्रयते

मा त्वा वृक्ष इति वृक्ष मूले निदधाति

उद् उत्तमम् इति ज्येष्ठः

एक चैलः त्रि चैलः वा

उप द्यां शं ते नीहार इति मन्त्र उक्तानि अवदाय

नदीम् आलम्भयति गाम् अग्निम् अश्मानं च

ब्रह्मचारी व्रत्य् अधः शयीत

तस्याः पयसि

मा प्र गाम इति जपन्त उदक अन्ते व्यपाद्ये जपन्ति

व्यपाद्याभ्यां शाम्याकीर् आधापयति

आ इयम् अगन्न् इति दश गवा अवरार्ध्या दक्षिणा

आनुमतीं चतुर्थीम्

सायं प्रातर् उपस्पृशेत्

शेषं शान्त्युदकेन उपसिच्य अभिमन्त्र्य प्राशयति

मा ते मनो यत् ते अङ्गम् इति संचिनोति पच्छः

शाम्याकीः समिध आधाय अग्रतस् ब्रह्मा जपति

हविष्य भक्षः

स्योना अस्मै भव इति भूमौ त्रि रात्रम् अ रस आशिनः कर्माणि कुर्वते

पयस्वतीर् इति ब्रह्म उक्ताः पिञ्जूलीर् आवपति

प्रथमं शीर्ष कपालानि
ते ऽपि तत्र आगत्य एनां प्रज्ञापारमितां पुस्तक गताम् प्रेक्षिष्यन्ते वन्दिष्यन्ते नमस्करिष्यन्ति उद्ग्रहीष्यन्ति धारयिष्यन्ति वाचयिष्यन्ति पर्यवाप्स्यन्ति प्रवर्तयिष्यन्ति देशयिष्यन्ति उपदेक्ष्यन्ति उद्देक्ष्यन्ति सु आध्यास्यन्ति

तेषां विग्रहीतु कामानाम् विवदितु कामानाम् विरोधयितु कामानाम् न ते ऽभिप्रायाः परिपूरिं गमिष्यन्ति

एवम् उक्ते शक्रो देवानाम् इन्द्रः भगवन्तम् एतत् अवोचत् एवम् एतत् भगवन् एवम् एतत् सुगत

ये ऽपि केचिद् कौशिक एतर्हि अप्रमेयेषु असंख्येयेषु त्रि साहस्र महा साहस्रेषु लोकधातुषु बुद्धा भगवन्तो ऽनुत्तरां सम्यक्संबोधिम् अभिसंबुध्यन्ते ते ऽपि कौशिक इमाम् एव विद्याम् आगम्य अनुत्तरां सम्यक्संबोधिम् अभिसंबुध्यन्ते यत् उत प्रज्ञापारमिताम्

एष च कौशिक तथागतस्य आत्म भाव शरीर प्रतिलम्भः प्रज्ञापारमिता उपाय कौशल्य निर्जातः सन् सर्वज्ञ ज्ञान आश्रय भूतः भवति

तस्मात् तर्हि आनन्द प्रज्ञापारमितायां परिकीर्तितायां सर्वाः षट् पारमिताः परिकीर्तिता भवन्ति

एवम् अस्याः प्रज्ञापारमिताया भाष्यमाणाया ना अन्तरायः स्यात् इति

अथ खलु आयुष्मतः शारिपुत्रस्य एतत् अभूत् किम् अत्र कारणं येन इमे अन्य तीर्थ्याः परिव्राजका दूरात् दूरतरम् भगवन्तं प्रदक्षिणीकृत्य तेन एव द्वारेण तेन एव मार्गेण पुनर् एव निष्क्रान्ताः अथ खलु भगवान् आयुष्मतः शारिपुत्रस्य इमम् एवंरूपम् चेतसा एव चेतः परिवितर्कम् आज्ञाय आयुष्मन्तं शारिपुत्रम् एतत् अवोचत् शक्रेण शारिपुत्र देवानाम् इन्द्रेण तेषाम् अन्य तीर्थ्यानाम् परिव्राजकानाम् उपालम्भ अभिप्रायाणाम् चित्तानि व्यवलोक्य इयं प्रज्ञापारमिता स्मृत्या समन्वाहृता प्रवर्तिता तेषाम् अन्य तीर्थ्यानाम् परिव्राजकानां विग्रहीतु कामानाम् विवदितु कामानाम् विरोधयितु कामानाम् निवर्तन अर्थम् यथा अस्याः प्रज्ञापारमिताया भाष्यमाणाया एते अन्य तीर्थ्याः परिव्राजका न उपसंक्रामेयुः इति मा अन्तरायम् कार्षुः प्रज्ञापारमिताया भाष्यमाणाया इति

भगवान् आह तस्मात् तर्हि कौशिक न अनेन आत्म भाव शरीर प्रतिलम्भेन तथागतः तथागतः इति संख्यां गच्छति

भगवान् आह अतः स कौशिक कुल पुत्रः वा कुल दुहिता वा बहुतरं पुण्यं प्रसवति य इमां प्रज्ञापारमिताम् अभिश्रद्दधद् अवकल्पयन्न् अधिमुच्य प्रसन्न चित्तः बोधाय चित्तम् उत्पाद्य अध्याशयतः शृणुयात् उद्गृह्णीयात् धारयेद् वाचयेत् पर्यवाप्नुयात् प्रवर्तयेद् देशयेत् उपदिशेत् उद्दिशेत् सु आध्यायेत् परेभ्यश् च विस्तरेण संप्रकाशयेत् अर्थम् अस्याः विवृणुयात् मनसा अन्ववेक्षेत यथा अधिकया च प्रज्ञया अत्र परिमीमांसाम् आपद्येत अन्तशः पुस्तक गताम् अपि कृत्वा धारयेत् स्थापयेत् सद्धर्म चिर स्थिति हेतोः मा बुद्ध नेत्री समुच्छेदः भूत् मा सद्धर्म अन्तर्धानम्

ये च तत्र देव नाग यक्ष गन्धर्व असुर गरुड किन्नर महोरगाः मनुष्या अमनुष्या वा आगता भविष्यन्ति ते तस्य तया चौक्ष समुदाचार तया शुचिसमुदाचारतया आत्त मनस्काः प्रमुदिताः प्रीति सौमनस्य जाताः भविष्यन्ति

तिष्ठतु खलु पुनः कौशिक अयं जम्बूद्वीपः सप्त रत्न मयानाम् तथागत धातु गर्भाणाम् स्तूपानां परिपूर्णः

कः पुनर् वादः यः एनां प्रज्ञापारमितां लिखिष्यति उद्ग्रहीष्यति धारयिष्यति वाचयिष्यति पर्यवाप्स्यति प्रवर्तयिष्यति देशयिष्यति उपदेक्ष्यति उद्देक्ष्यति सु आध्यास्यति सत्करिष्यति गुरुकरिष्यति मानयिष्यति पूजयिष्यति अर्चयिष्यति अपचायिष्यति पुष्पैः धूपैः गन्धैः माल्यैः विलेपनैः चूर्णैः वस्त्रैः छत्रैः ध्वजैः घण्टाभिः पताकाभिः समन्तात् च दीप मालाभिः बहुविधाभिश् च पूजाभिः पूजयिष्यति
न च खलु पुनर् देव पुत्राः तस्य कुल पुत्रस्य वा कुल दुहितुः वा इमां प्रज्ञापारमिताम् उद्गृह्णतः धारयतो वाचयतः पर्यवाप्नुवतः प्रवर्तयमानस्य अरण्य गतस्य वा वृक्ष मूल गतस्य वा शून्य आगार गतस्य वा अभ्यवकाश गतस्य वा पथि गतस्य वा उत्पथ गतस्य वा अटवी गतस्य वा महा समुद्र गतस्य वा तत्र तत्र उपसंक्रामतः वा चङ्क्रम्यमाणस्य वा स्थितस्य वा निषण्णस्य वा विपन्नस्य वा भयं वा भविष्यति स्तम्भित त्वम् वा भविष्यति उत्पत्स्यते वा

तस्मात् तर्हि कौशिक ये ऽपि ते व्याल सरीसृप कान्तार मध्य गताः तेषां कुल पुत्राणाम् कुल दुहितॄणाम् वा मनुष्या वा अमनुष्या वा अवतार प्रेक्षिणः अवतार गवेषिणः ते ऽपि तेषां कौशिक अवतारं न लप्स्यन्ते स्थापयित्वा पूर्व कर्म विपाकम्

तेषां खलु पुनः कौशिक अप्रमेयाणाम् असंख्येयानाम् सत्त्वानां बोधाय चरताम् अपि यदी एकः वा द्वौ वा अ विनिवर्तनीयायाम् बोधिसत्त्व भूमौ अवतिष्ठेयाताम्

बोधिसत्त्वानां च अनुग्रह उपसंहारः कृतो भविष्यति नेत्री अ वैकल्येन इति

अनेन योगेन अन्तर्गताः पञ्च पारमिताः प्रज्ञापारमितायाम् एव आनन्द षष् पारमिता परिपूर्ण अधिवचनम् एतत् यत् उत प्रज्ञापारमिता इति

भगवान् आह अतः स कौशिक कुल पुत्रः वा कुल दुहिता वा बहुतरं पुण्यं प्रसवति य इमां प्रज्ञापारमिताम् अभिश्रद्दधद् अवकल्पयन् अधिमुच्य प्रसन्न चित्तः बोधाय चित्तम् उत्पाद्य अध्याशयतः शृणुयात् उद्गृह्णीयात् धारयेत् वाचयेत् पर्यवाप्नुयात् प्रवर्तयेत् देशयेत् उपदिशेत् उद्दिशेत् सु आध्यायेत् परेभ्यश् च विस्तरेण संप्रकाशयेत् अर्थम् अस्याः विवृणुयात् मनसा अन्ववेक्षेत यथा अधिकया च प्रज्ञया अत्र परिमीमांसाम् आपद्येत अन्तशः पुस्तक गताम् अपि कृत्वा धारयेत् स्थापयेत् सद्धर्म चिर स्थिति हेतोः मा बुद्ध नेत्री समुच्छेदः भूत् मा सद्धर्म अन्तर्धानम्

न च तस्य कश्चिद् विहेठकः भविष्यति स्थापयित्वा पूर्व कर्म विपाकेन

अपि तु प्रज्ञापारमिताया एवा एकस्याः भगवान् वर्णं भाषते नामधेयं च परिकीर्तयति

तस्मात् तर्हि कौशिक यः कुल पुत्रः वा कुल दुहिता वा इमां प्रज्ञापारमिताम् अभिश्रद्दधत् अवकल्पयन् अधिमुच्य प्रसन्न चित्तः बोधाय चित्तम् उत्पाद्य अध्याशयतः शृणुयात् उद्गृह्णीयात् धारयेत् वाचयेत् पर्यवाप्नुयात् प्रवर्तयेत् देशयेत् उपदिशेत् उद्दिशेत् सु आध्यायेत् परेभ्यश् च विस्तरेण संप्रकाशयेत् अर्थम् अस्याः विवृणुयात् मनसा अन्ववेक्षेत यथा अधिकया च प्रज्ञया अत्र परिमीमांसाम् आपद्येत अन्तशः पुस्तक गताम् अपि कृत्वा धारयेत् स्थापयेत् सद्धर्म चिर स्थिति हेतोः मा बुद्ध नेत्री समुच्छेदः भूत् मा सद्धर्म अन्तर्धानम्

सदा च सत्कर्तव्या गुरुकर्तव्या मानयितव्या पूजयितव्या अर्चयितव्या अपचायितव्या पुष्पैः धूपैः गन्धैः माल्यैः विलेपनैः चूर्णैः वस्त्रैः छत्रैः ध्वजैः घण्टाभिः पताकाभिः समन्तात् च दीप मालाभिः बहुविधाभिश् च पूजाभिः पूजयितव्या इति

सर्वे ते शारिपुत्र उपालम्भ अभिप्रायाः प्रतिहत चित्ताः उपसंक्रमितु कामाः अभूवन्

न ते भगवन् सत्त्वा अवरकेण कुशल मूलेन समन्वागता भविष्यन्ति ये इमां प्रज्ञापारमितां श्रोष्यन्ति श्रुत्वा च उद्ग्रहीष्यन्ति धारयिष्यन्ति वाचयिष्यन्ति पर्यवाप्स्यन्ति प्रवर्तयिष्यन्ति देशयिष्यन्ति उपदेक्ष्यन्ति उद्देक्ष्यन्ति सु आध्यास्यन्ति

अथ खलु चत्वारो महा राजानः भगवन्तम् एतत् अवोचन् आश्चर्यं भगवन् यत् इमाम् प्रज्ञापारमिताम् उद्गृह्णन् धारयन् वाचयन् पर्यवाप्नुवन् प्रवर्तयन् स कुल पुत्रः वा कुल दुहिता वा यान त्रये सत्त्वान् विनयति न च सत्त्व संज्ञाम् उत्पादयति

अर्थिकानां च कुल पुत्राणाम् कुल दुहितॄणाम् च संविभागं करिष्यामि मम च परेषां च कल्याण सत्त्वानाम् बुद्ध नेत्री महा चक्षुः अ वैकल्य ता भविष्यति इति
भगवान् एतत् अवोचत् तत्र कौशिक ये मम धर्मं विग्रहीतव्यं मंस्यन्ते विवदितव्यं मंस्यन्ते विरोधयितव्यं मंस्यन्ते तेषां विग्रहीतु कामानाम् विवदितु कामानाम् विरोधयितु कामानाम् उत्पन्न उत्पन्नाः विग्रहा विवादा विरोधाः पुनर् एव अन्तर्धास्यन्ति न स्थास्यन्ति

तिष्ठन्तु खलु पुनः कौशिक द्वि साहस्रे मध्यमे लोकधातौ सर्व सत्त्वाः यावन्तः कौशिक त्रि साहस्र महा साहस्रे लोकधातौ सर्व सत्त्वाः तेषाम् एकैकः सत्त्व एकैकं सप्त रत्न मयम् तथागत धातु गर्भम् स्तूपं कारयेत् तं च यावज्जीवं दिव्यैः पुष्पैर् दिव्यैः धूपैः दिव्यैः गन्धैः दिव्यैः माल्यैः दिव्यैः चूर्णैः दिव्यैः वस्त्रैः दिव्यैः छत्रैः दिव्यैः ध्वजैः दिव्याभिः घण्टाभिः दिव्याभिः पताकाभिः समन्तात् च दिव्य दीप मालाभिः बहुविधाभिश् च दिव्याभिः पूजाभिः सत्कुर्यात् गुरुकुर्यात् मानयेत् पूजयेत् अर्चयेत् अपचायेत् तत् किम् मन्यसे कौशिक अपि नु ते सर्व सत्त्वाः ततोनिदानम् बहु पुण्यं प्रसवेयुः शक्र आह बहु भगवन् बहु सुगत

संख्याम् अपि कलाम् अपि गणनाम् अपि उपमाम् अपि औपम्यम् अपि उपनिसाम् अपि उपनिषदम् अपि न क्षमते

तेभ्यो अपि अल्पेभ्यः अल्पतरकाः ते ये ऽनुत्तरायां सम्यक्संबोधौ चित्तानि उत्पादयन्ति

ते ऽपि तत्र आगत्य एनां प्रज्ञापारमितां पुस्तक गताम् प्रेक्षिष्यन्ते वन्दिष्यन्ते नमस्करिष्यन्ति उद्ग्रहीष्यन्ति धारयिष्यन्ति वाचयिष्यन्ति पर्यवाप्स्यन्ति प्रवर्तयिष्यन्ति देशयिष्यन्ति उपदेक्ष्यन्ति उद्देक्ष्यन्ति सु आध्यास्यन्ति

पुनर् अपरम् कौशिक तत् यथा अपि नाम ये बोधिमण्ड गताः वा बोधिमण्ड परिसामन्त गताः वा बोधिमण्ड अभ्यन्तर गताः वा बोधिवृक्ष मूल गताः वा मनुष्या वा अमनुष्या वा तिर्यग्योनि गतान् अपि उपादाय यावत् न ते शक्या मनुष्यैः वा अमनुष्यैः वा विहेठयितुं वा व्यापादयितुं वा आवेशयितुं वा स्थापयित्वा पूर्व कर्म विपाकम्

तत् कस्य हेतोः महा विद्या इयम् कौशिक यत् उत प्रज्ञापारमिता

इमम् अपि स कौशिक कुल पुत्रः वा कुल दुहिता वा दृष्ट धार्मिकम् गुणं परिगृह्णाति य इमां प्रज्ञापारमिताम् उद्ग्रहीष्यति धारयिष्यति वाचयिष्यति पर्यवाप्स्यति प्रवर्तयिष्यति देशयति उपदेक्ष्यति उद्देक्ष्यति सु आध्यास्यति

देशय त्वं कौशिक प्रज्ञापारमिताम्

प्रज्ञापारमितां हि भगवन् सत्कुर्वता गुरुकुर्वता मानयता पूजयता अर्चयता अपचायता कुल पुत्रेण वा कुल दुहित्रा वा अतीत अनागत प्रत्युत्पन्नाः बुद्धा भगवन्तो बुद्ध ज्ञान परिज्ञातेषु सर्व लोकधातुषु अत्यन्त तया सत्कृता गुरुकृता मानिताः पूजिता अर्चिता अपचायिताश् च भवन्ति

तद् तत् कस्य कस्य हेतोः तथा हि तं प्रज्ञापारमिता परि दमयति प्रज्ञापारमिता परिणमयति न क्रोधं वर्धयति न मानं वर्धयति

स सुखम् एव शय्यां कल्पयिष्यति सुखं च प्रक्रमिष्यति सुप्तश् च सन् न पापकान् स्वप्नान् द्रक्ष्यति पश्यंश् च पुनर् तथागतान् एवा अर्हतः सम्यक्संबुद्धान् द्रक्ष्यति स्तूपान् एव द्रक्ष्यति बोधिसत्त्वान् एव द्रक्ष्यति तथागत श्रावकान् एव द्रक्ष्यति

अतुल्यं स कौशिक कुल पुत्रः वा कुल दुहिता वा ततोनिदानं बहुतरं पुण्यं प्रसवति

बहुतरं स कौशिक कुल पुत्रः वा कुल दुहिता वा ततोनिदानं बहुतरं पुण्यं प्रसवति

असंख्येयं स कौशिक कुल पुत्रः वा कुल दुहिता वा ततोनिदानं बहुतरं पुण्यं प्रसवति

तत् च बोधिसत्त्वानाम् उपाय कौशल्यम् प्रज्ञापारमिता निर्जातम् वेदितव्यम्

यदा अपि कौशिक तथागता अर्हन्तः सम्यक्संबुद्धा लोके ना उत्पद्यन्ते तदा अपि कौशिक बोधिसत्त्वा महासत्त्वाः पूर्व श्रुतेन प्रज्ञापारमिता निष्यन्देन ये उपाय कौशल्य समन्वागताः भवन्ति ते ऽपि कौशिक सत्त्वानाम् अनुकम्पकाः अनुकम्पाम् उपादाय इमं लोकम् आगम्य दश कुशलान् कर्म पथान् लोके प्रभावयन्ति चत्वारि ध्यानानि बोध्यङ्ग विप्रयुक्तानि लोके प्रभावयन्ति चत्वारि अप्रमाणानि बोध्यङ्ग विप्रयुक्तानि लोके प्रभावयन्ति
यश् च खलु पुनः कौशिक कुल पुत्रः वा कुल दुहिता वा इमान् एवंरूपान् स्वप्नान् द्रक्ष्यति स सुखम् एव स्वप्स्यति सुखं च प्रतिभोत्स्यते ओजः प्रक्षिप्तम् च कायं सुखं च प्रतिसंवेदयिष्यति लघु लघु एव च प्रतिसंवेदयिष्यति

पुनर् अपरम् देव पुत्राः ये देव पुत्राः अनुत्तरायां सम्यक्संबोधौ सम्प्रस्थिताः यैश् च देव पुत्रैः इयम् प्रज्ञापारमिता न उद्गृहीता न धारिता न वाचिता न पर्यवाप्ता न प्रवर्तिता ते देव पुत्राः तम् कुल पुत्रम् वा कुल दुहितरम् वा उपसंक्रमितव्यं मंस्यन्ते तस्य च कुल पुत्रस्य वा कुल दुहितुः वा इमां प्रज्ञापारमिताम् उद्गृह्णतः धारयतो वाचयतः पर्यवाप्नुवतः प्रवर्तयमानस्य अन्तिकात् श्रोष्यन्ति श्रुत्वा च उद्ग्रहीष्यन्ति धारयिष्यन्ति वाचयिष्यन्ति पर्यवाप्स्यन्ति प्रवर्तयिष्यन्ति

यथा ब्रह्मकायिकाः एवं ये ऽपि केचिद् कौशिक ब्रह्मपुरोहितेषु देवेषु देव पुत्राः पेयालम्

तत् कस्य हेतोः तथा हि स एवं ज्ञास्यति अत्र प्रज्ञापारमितायां तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धः पूर्वं बोधिसत्त्व चर्याम् चरन् शिक्षितः

अस्माभिः अपि अत्र शिक्षितव्यम्

त्वं कौशिक प्रज्ञापारमिताम्

यदा अपि स धर्म भाणकः न जल्पितु कामः भविष्यति तदा अपि तस्य ते देव पुत्राः तेन एव धर्म गौरवेण प्रतिभानम् उपसंहर्तव्यम् मंस्यन्ते यथा तस्य कुल पुत्रस्य वा कुल दुहितुः वा भाषितुम् एव छन्दो भविष्यति

सर्वज्ञ तायाम् तु प्रतिलब्धायां तथागतः तथागतः इति संख्यां गच्छति

तां च एनाम् प्रज्ञापारमितां सत्कुर्यात् गुरुकुर्यात् मानयेत् पूजयेत् अर्चयेत् अपचायेत् पुष्पैः धूपैः गन्धैः माल्यैः विलेपनैः चूर्णैः वस्त्रैः छत्रैः ध्वजैः घण्टाभिः पताकाभिः समन्तात् च दीप मालाभिः बहुविधाभिश् च पूजाभिः पूजयेत् अयम् एव ततः स कौशिक कुल पुत्रः वा कुल दुहिता वा ततोनिदानं बहुतरं पुण्यं प्रसवति

अथ स आशीविषः तस्याः ओषध्या गन्धेन एव प्रत्युदावर्तेत

एवं च कौशिक तेन कुल पुत्रेण वा कुल दुहित्रा वा चित्तम् उत्पादयितव्यम् ये केचिद् दशसु दिक्षु अप्रमेयेषु असंख्येयेषु लोकधातुषु देवा नागा यक्षा गन्धर्वा असुरा गरुडाः किन्नरा महोरगा मनुष्या अमनुष्याः ते इतः पुस्तकात् प्रज्ञापारमिताम् पश्यन्तु वन्दन्तां नमस्कुर्वन्तु उद्गृह्णन्तु धारयन्तु पर्यवाप्नुवन्तु प्रवर्तयन्तु देशयन्तु उपदिशन्तु उद्दिशन्तु सु आध्यायन्तु

इमान् अपि स कौशिक कुल पुत्रः वा कुल दुहिता वा दृष्ट धार्मिकान् गुणान् परिगृह्णाति

इति एवम् स क्षिप्रम् एव स्मृतिं प्रतिलभते

पुनर् अपरम् सचेद् कौशिक कुल पुत्रः वा कुल दुहिता वा तत्र अमानुषं गन्धं घ्रास्यत्य् अन् आघ्रात पूर्वम् घ्रात्वा च तद् गन्धम् निष्ठा तेन कुल पुत्रेण वा कुल दुहित्रा वा तत्र गन्तव्या इह देवो वा नागो वा यक्षो वा गन्धर्वो वा असुरो वा गरुडो वा किन्नरो वा महोरगो वा मनुष्यो वा अमनुष्यो वा आगत इति उपसंक्रान्त इति

अप्रमेयं स कौशिक कुल पुत्रः वा कुल दुहिता वा ततोनिदानं बहुतरं पुण्यं प्रसवति

तत् कस्य हेतोः अत्र हि कौशिक विद्यायां शिक्षमाणस्य बोधिसत्त्वस्य महासत्त्वस्य न तत् किंचिद् अस्ति यत् न प्राप्तं वा न ज्ञातं वा न साक्षात्कृतं वा स्यात्
एवम् उक्ते शक्रो देवानाम् इन्द्रः भगवन्तम् एतत् अवोचत् य इमे भगवन् जाम्बूद्वीपका मनुष्या इमां प्रज्ञापारमितां न लिखिष्यन्ति ना उद्ग्रहीष्यन्ति न धारयिष्यन्ति न वाचयिष्यन्ति न पर्यवाप्स्यन्ति न प्रवर्तयिष्यन्ति न देशयिष्यन्ति ना उपदेक्ष्यन्ति ना उद्देक्ष्यन्ति न सु आध्यास्यन्ति तां च एनाम् प्रज्ञापारमितां पुष्प धूप गन्ध माल्य विलेपन चूर्ण चीवर छत्र ध्वज घण्टा पताकाभिः समन्तात् च दीप मालाभिः बहुविधाभिश् च पूजाभिः न सत्करिष्यन्ति न गुरुकरिष्यन्ति न मानयिष्यन्ति न पूजयिष्यन्ति ना अर्चयिष्यन्ति ना अपचायिष्यन्ति किं नु ते भगवन् न ज्ञास्यन्ति एवं महा अर्थिका भगवता उक्ता प्रज्ञापारमितायाः पूजा कृता भविष्यति इति किं नु ते भगवन् न वेत्स्यन्ति एवं महा अनुशंसा एवं महा फला एवं महा विपाका भगवता उक्ता प्रज्ञापारमितायाः पूजा कृता भविष्यति इति न च ते वेदयिष्यन्ति उत ज्ञास्यन्ति वेत्स्यन्ति वेदयिष्यन्ति न च पुनः श्रद्धास्यन्ति एवम् उक्ते भगवान् शक्रं देवानाम् इन्द्रम् एतत् अवोचत् तत् किम् मन्यसे कौशिक कियन्तः ते जाम्बूद्वीपका मनुष्यास् ते बुद्धे ऽवेत्य प्रसादेन समन्वागताः ये धर्मे ऽवेत्य प्रसादेन समन्वागताः ये संघे ऽवेत्य प्रसादेन समन्वागताः एवम् उक्ते शक्रो देवानाम् इन्द्रः भगवन्तम् एतत् अवोचत् अल्पकाः ते भगवन् जाम्बूद्वीपका मनुष्या ये बुद्धे ऽवेत्य प्रसादेन समन्वागताः ये धर्मे ऽवेत्य प्रसादेन समन्वागताः ये संघे ऽवेत्य प्रसादेन समन्वागताः

अथ खलु शक्रो देवानाम् इन्द्रः दूरत एव आगच्छतः तान् अन्य तीर्थ्यान् परिव्राजकान् दृष्ट्वा तेषां चित्तानि व्यवलोक्य एवं चिन्तयामास इमे खलु अन्य तीर्थ्याः परिव्राजका उपालम्भ अभिप्रायाः येन भगवान् तेन उपसंक्रामन्ति स्म

तस्मात् तर्हि आनन्द प्रज्ञापारमिता एव पञ्चानां पारमितानां पूर्वंगमा नायिका परिणायका

शब्दांश् च शृण्वन् पारमिता शब्दान् एव श्रोष्यति बोधि पक्षान् एव धर्मान् द्रक्ष्यति बोधिवृक्षान् एव द्रक्ष्यति तेषु च तथागतान् एव अर्हतः सम्यक्संबुद्धान् अभिसंबुध्यमानान् द्रक्ष्यति

ना अपि तस्य कुल पुत्रस्य वा कुल दुहितुः वा मनुष्या वा अमनुष्या वा अवतार प्रेक्षिणः अवतार गवेषिणः ऽवतारं लप्स्यन्ते

तत् कस्य हेतोः प्रज्ञापारमिता निर्जाता हि कौशिक तथागतानाम् अर्हताम् सम्यक्संबुद्धानां सर्वज्ञ ता

ते ऽपि तत्र आगत्य एनां प्रज्ञापारमितां पुस्तक गताम् प्रेक्षिष्यन्ते वन्दिष्यन्ते नमस्करिष्यन्ति उद्ग्रहीष्यन्ति धारयिष्यन्ति वाचयिष्यन्ति पर्यवाप्स्यन्ति प्रवर्तयिष्यन्ति देशयिष्यन्ति उपदेक्ष्यन्ति उद्देक्ष्यन्ति सु आध्यास्यन्ति

असमा इयम् भगवन् विद्या यत् उत प्रज्ञापारमिता

यत् नु अहम् इमाम् एव प्रज्ञापारमितां स्मृत्या समन्वाहरेयं सु आध्यायेयम् प्रवर्तयेयम् इति

तेभ्यो अपि अल्पेभ्यः अल्पतरकाः ते ये प्रज्ञापारमितायां चरन्तो घटमाना अनुत्तरां सम्यक्संबोधिम् अभिसंबुध्यन्ते

सचेद् पुनर् तस्य कश्चिद् कौशिक तत्र शस्त्रं वा दण्डं वा लोष्टं वा अन्यत् वा क्षिपेत् न एतत् तस्य शरीरे निपतेत्

अयुक्तं च एतत् मम यत् अहम् अनुत्तरायाम् सम्यक्संबोधौ सम्प्रस्थितः तत्र शिक्षितु कामः क्रोधस्य वशं गच्छेयम्

पुनर् अपरम् सचेद् कौशिक कुल पुत्रः वा कुल दुहिता वा चौक्ष समुदाचारः भविष्यति शुचि समुदाचारः भविष्यति तस्य तया चौक्ष समुदाचार तया शुचिसमुदाचारतया ते देवा नागा यक्षा गन्धर्वा असुरा गरुडाः किन्नरा महोरगा मनुष्या अमनुष्या वा आगन्तव्यं मंस्यन्ते

तेषां विग्रहीतु कामानाम् विवदितु कामानाम् विरोधयितु कामानाम् न ते ऽभिप्रायाः परिपूरिं गमिष्यन्ति