tanuj437/sanskrit-pos-tagged-corpus huggingface dataset:
अहा अरातिम् अविदः स्योनम् अप्य् अभूर् भद्रे सुकृतस्य लोके

एव अहम् त्वां क्षेत्रियान् निरृत्या जामि शंसात् द्रुहो मुञ्चामि वरुणस्य पाशात्

एव अहम् त्वां क्षेत्रियान् निरृत्या जामि शंसात् द्रुहो मुञ्चामि वरुणस्य पाशात्

अनागसम् ब्रह्मणा त्वा कृणोमि शिवे ते द्यावापृथिवी उभे स्ताम्

एव अहम् त्वां क्षेत्रियान् निरृत्या जामि शंसात् द्रुहो मुञ्चामि वरुणस्य पाशात्

एव अहम् त्वां क्षेत्रियान् निरृत्या जामि शंसात् द्रुहो मुञ्चामि वरुणस्य पाशात्

अनागसं ब्रह्मणा त्वा कृणोमि शिवे ते द्यावापृथिवी उभे स्ताम्

क्षेत्रियात् त्वा निरृत्या जामि शंसात् द्रुहो मुञ्चामि वरुणस्य पाशात्

इमा या देवीः प्रदिशश् चतस्रो वात पत्नीः अभि सूर्यो विचष्टे

अनागसं ब्रह्मणा त्वा कृणोमि शिवे ते द्यावापृथिवी उभे स्ताम्

एव अहम् त्वां क्षेत्रियान् निरृत्या जामि शंसात् द्रुहो मुञ्चामि वरुणस्य पाशात्

अनागसं ब्रह्मणा त्वा कृणोमि शिवे ते द्यावापृथिवी उभे स्ताम्

एव अहम् त्वां क्षेत्रियान् निरृत्या जामि शंसात् द्रुहो मुञ्चामि वरुणस्य पाशात्

अमुक्था यक्ष्माद् दुरिताद् अवद्याद् द्रुहः पाशाद् ग्राह्याश् च उद् अमुक्थाः

शं ते अग्निः सह अद्भिः अस्तु शं सोमः सह ओषधीभिः

तासु त्वा अन्तर् जरस्य् आ दधामि प्र यक्ष्म एतु निरृतिः पराचैः

अनागसं ब्रह्मणा त्वा कृणोमि शिवे ते द्यावापृथिवी उभे स्ताम्

एव अहम् त्वां क्षेत्रियान् निरृत्या जामि शंसात् द्रुहो मुञ्चामि वरुणस्य पाशात्

शम् ते वातो अन्तरिक्षे वयो धात् शम् ते भवन्तु प्रदिशश् चतस्रः

अनागसं ब्रह्मणा त्वा कृणोमि शिवे ते द्यावापृथिवी उभे स्ताम्

अनागसं ब्रह्मणा त्वा कृणोमि शिवे ते द्यावापृथिवी उभे स्ताम्
औषधम् वै ऊवध्यम्

तम् वै एतम् पशुम् आप्रीतम् सन्तम् पर्यग्निकृतम् उदञ्चम् नयन्ति

तम् यत्र निहनिष्यन्तः भवन्ति तत् अध्वर्युः बर्हिः अधस्तात् उपास्यति

तस्य उल्मुकम् पुरस्तात् धरन्ति

तस्य ऊवध्य गोहम् खनन्ति

यत् एव एतत् पशौ पुरोﾱआशम् अनुनिर्वपन्ति तेन एव अस्य तत् आपूर्यते

तथा एव एतत् यजमानाः यत् पर्यग्नि कुर्वन्ति अग्नि मयीः एव तत् पुरः त्रिपुरम् पर्यस्यन्ते यज्ञस्य च आत्मनः च गुप्त्यै

तेन ज्योतिषा यजमानः पुरस् ज्योतिः स्वर्गम् लोकम् एति

तस्मात् पर्यग्नि कुर्वन्ति

यज्ञवेशसम् एषाम् करिष्यामः इति

तान् तन्वानान् असुराः अभ्यायन्

यजमानः वै एष निदानेन यत् पशुः अनेन ज्योतिषा यजमानः पुरस् ज्योतिः स्वर्गम् लोकम् एष्यति इति

तान् आप्रीते पशौ पुरस् इव पर्यग्नेः यूपम् प्रति पुरस्तात् उपायन्

तत् एनत् स्वायाम् एव प्रतिष्ठायाम् अन्ततस् प्रतिष्ठापयन्ति

यत् एव एनम् अदः आप्रीतम् सन्तम् पर्यग्निकृतम् बहिर्वेदि नयन्ति बर्हिषदम् एव एनम् तत् कुर्वन्ति

ताः असुराः अन् अपधृष्य एव अपाद्रवन्

पशुभ्यः वै मेधाः उदक्रामन्

ते देवाः प्रतिबुध्य अग्नि मयीः पुरः त्रिपुरम् पर्यास्यन्त यज्ञस्य च आत्मनः च गुप्त्यै

इयम् वै ओषधीनाम् प्रतिष्ठा
विज्ञाय विष्णुः भगवन्त् भरद्वाज प्रचोदितः

जगाम निर्जितो विष्णुं देवं शरणम् अच्युतम्

उपेन्द्रम् इन्द्र प्रमुखाः ब्रह्मा च ऋषि गणैः वृतः

प्रणेमुर् आदित्य सहस्र कल्पम् ये तत्र लोके निवसन्ति सिद्धाः

विचक्रमे पृथिवीम् एष एताम् अथ अन्तरिक्षम् दिवम् आदिदेवः

ध्यायस्व मां सततं भक्ति योगात् प्रवेक्ष्यसे कल्प दाहे पुनर् माम्

त्वा एव पुत्रं देवानां हिताय वरये वरम्

तताप सु महत् घोरं तपस् राशिः तपः परम्

तस्य एवम् वर्तमानस्य कदाचिद् विष्णु चोदितः

ननाम नारायणम् एकम् अव्ययम् स्व चेतसा यं प्रणमन्ति देवाः

प्रसन्नो भगवान् विष्णुः शङ्ख चक्र गदा धरः

तम् एव गच्छ शरणं ततो यास्यसि निर्वृतिम्

नमो विश्व माया विधानाय तुभ्यं नमो योग गम्याय सत्याय तुभ्यम्

अतिष्ठत् ईशस्य पदं तत् अव्ययम् दृष्ट्वा देवाः तत्र तत्र स्तुवन्ति

ब्रह्मा शक्रो ऽथ भगवान् रुद्र आदित्य मरुत् गणाः

एवं स भगवान् कृष्णो देवमात्रा जगत् मयः

पालयामास धर्मेण त्रैलोक्यं स चराचरम्

सो ऽवतीर्णो महा योगी पुराणपुरुषो हरिः

स्व पादैः विमितं देशम् अयाचत बलिं त्रिभिः

गत्वा महान्तं प्रकृतिं प्रधानं ब्रह्मानम् एकम् पुरुषं स्व बीजम्

अथ रथ चरण असि शङ्ख पाणिम् सरसिज लोचनम् ईशम् अप्रमेयम्

यस्मात् अभिन्नम् सकलं भिद्यते यो अखिलात् अपि

ब्रह्मा संजायते विष्णुः अंशेन एकेन सत्त्व भृत्

आक्रम्य लोकत्रयम् ईश पादः प्राजापत्याद् ब्रह्म लोकम् जगाम

जगाम शरणं विश्वं पालयामास धर्मतः

दत्त्वा वरान् अप्रमेयः तत्र एव अन्तरधीयत

धन्यो अस्मि अनुगृहीतः ऽस्मि सम्प्राप्तो मे पुरातनः

तोषितः छन्दयामास वरेण प्रहसन् इव

एष वः कथितो विप्रा वामनस्य पराक्रमः

देवान् जित्वा स देव इन्द्रान् बहून् वर्षान् महा असुरः

नमस् ते सहस्र अर्क चन्द्र आभ मूर्ते नमो वेद विज्ञान धर्म अभिगम्यैः

ब्रह्मर्षयः समाजग्मुः यज्ञ वाटम् महात्मनः

प्रह्लादम् असुरम् वृद्धं प्रणम्य आह पितामहम्

नमो देवदेव आदि देवैः आदिदेवैः प्रभो विश्वयोने ऽथ भूयो नमः ते

नमः शंभवे सत्य निष्ठाय तुभ्यं नमो हेतवे विश्वरूपाय तुभ्यम्

असूत कश्यपात् च एनम् देवमात्री अदितिः स्वयम्

तद् अन्तरे अदितिः देवी देवमाता सु दुःखिता

कृत उपनयनः वेदान् अध्यैष्ट भगवान् हरिः

ब्रह्मण्यो धार्मिको ऽत्यर्थं विजिग्ये ऽथ पुरन्दरम्

यस्य सा जगतां माता शक्तिः तद् धर्म धारिणी

दृष्ट्वा समागतं विष्णुम् अदितिः भक्ति संयुता

विचिन्त्य देवस्य कर अग्र पल्लवे निपातयामास जलं सु शीतलम्

संस्तुवन्ति महा योगम् सिद्धा देवर्षि किंनराः

आलोक्य तं पुरुषं विश्व कायम् महान् बलिः भक्ति योगेन विष्णुम्

पश्यताम् एव सर्वेषां तत्र एव अन्तरधीयत

प्रक्षाल्य चरणौ विष्णोर् बलिर् भाव समन्वितः

प्रणम्य शिरसा भूमौ सा वव्रे वरम् उत्तमम्

कृत्वा तेन महद् युद्धं शक्रः सर्व अमरैः वृतः

स देव कार्याणि सदा करोति पुरुषोत्तमः

प्रह्लाद उवाच

आस्थाय वामनं रूपं यज्ञ देशम् अथ अगमत्

किमर्थम् आगतः ब्रह्मन् स्वयं देवः पितामहः

काले प्राप्ते महा विष्णुम् देवानां हर्ष वर्धनम्

ब्राह्मणो जटिलो वेदान् उद्गिरन् भस्म मण्डितः

दधार असुर नाश अर्थम् माता तं त्रिदिवौकसाम्

सो ऽपि दैत्य वरः श्रीमान् पातालं प्राप चोदितः

पूजा विधानम् प्रह्लादं तत् आह असौ चकार सः

सो ऽब्रवीद् भगवान् योगी दैत्य इन्द्राय महात्मने

पुरन्दराय त्रैलोक्यं ददौ विष्णुः उरुक्रमः

आचामयित्वा भृङ्गारम् आदाय स्वर्ण निर्मितम्

उक्त्वा एवम् दैत्य सिंहम् तं विष्णुः सत्य पराक्रमः

प्रगृह्य सूनोः अपि सम्प्रदत्तं प्रह्लाद सूनोः अथ शङ्खपाणिः

ततो बहुतिथे काले भगवन्तं जनार्दनम्

इति उक्तः असुर राजः तम् पुनः प्राह महा मुनिम्

नमः कालरुद्राय संहार कर्त्रे नमो वासुदेवाय तुभ्यं नमः ते

स लब्ध्वा परमं ज्ञानं दत्त्वा च गुरु दक्षिणाम्

दैत्य इन्द्राणाम् वध अर्थाय पुत्रो मे स्यात् इति स्वयम्
नमो योगपीठ अन्तर स्थाय तुभ्यं शिवाय एकरूपाय भूयो नमः ते

न यस्य देवा जानन्ति स्व रूपम् परमार्थतः

समाचारं भरद्वाजात् त्रिलोकाय प्रदर्शयन्

सु दुर्लभा नीतिः एषा दैत्यानां दैत्य सत्तमैः

ब्रूहि मे ब्रह्मणः पुत्र किं कार्यं करवाणि अहम्

इत्थं विचिन्त्य गोविन्दं भक्ति नम्रेण चेतसा

श्री कूर्मः उवाच

धर्माणां परमं धर्मं ब्रूहि मे ब्रह्म वित्तमैः

कृत्वा एतत् अद्भुतम् कर्म विष्णुः वामन रूपधृक्

निशम्य तस्य वचनं चिरं ध्यात्वा महा असुरः

नमो धर्म विज्ञान निष्ठाय तुभ्यं नमः ते वराहाय भूयो नमः ते

अथ अण्ड भेदात् निपपात शीतलं महा जलम् तत् पुण्य कृद्भिः च जुष्टम्

माया भगवती लक्ष्मीः सो ऽवतीर्णो जनार्दनः

वासुदेवम् अन् आदि अन्तम् आनन्दं व्योम केवलम्

मेने कृतार्थम् आत्मानम् तोषयामास केशवम्

ननाम उत्थाय शिरसा प्राञ्जलिः वाक्यम् अब्रवीत्

निरीक्ष्य सर्वान् उत्पातान् दैत्य इन्द्रः भय विह्वलः

ब्राह्मणान् पूजयामास दत्त्वा बहुतरं धनम्

यस्य सा तामसी मूर्तिः शङ्करो राजसी तनुः

दृष्ट्वा सिंहासन गतः ब्रह्म पुत्रम् महा असुरः

कृत्वा हृद् पद्म किञ्जल्के निष्कलं परमं पदम्

स यत् प्रमाणं कुरुते लोकः तत् अनुवर्तते

स विष्णुः अदित्याः देहम् स्व इच्छया अद्य समाविशत्

व्यपेत रागम् दितिज ईश्वरम् तं प्रकर्तु कामः शरणं प्रपन्नम्

आविर्बभूव योग आत्मा देवमातुः पुरो हरिः

मम एव दैत्य अधिपते अधुना इदम् लोकत्रयं भवता भाव दत्तम्

अपृच्छद् विष्णु माहात्म्यम् भक्ति योगम् अनुत्तमम्

दधार गर्भं देवानां माता नारायणं स्वयम्

यज्ञैः यज्ञेश्वरम् विष्णुम् अर्चयामास सर्व गम्

यस्माद् भवन्ति भूतानि यत्र संयान्ति संक्षयम्

सर्व गुह्यतमम् धर्मम् आत्म ज्ञानम् अनुत्तमम्

प्रवर्तते च अपि सरिद्वरा तदा गङ्गा इति उक्ता ब्रह्मणा व्योम संस्था

नमस्कृत्य हृषीकेशम् इदम् वचनम् अब्रवीत्

सम्प्राप्य असुर राजस्य समीपं भिक्षुको हरिः

सो ऽब्रवीद् भगवान् देवो धर्म युक्तम् महा असुरम्

त्रिलोके धार्मिको नूनं त्वादृशो ऽन्यो न विद्यते

न यत्र विद्यते नाम जाति आदि परिकल्पना

स तस्य पुत्रो मतिमान् बलिः नाम महा असुरः

इति श्री कूर्मपुराणे षट्साहस्र्यां संहितायां पूर्व विभागे षोडशो ऽध्यायः

जय अशेष दुःख ओघ नाश एक हेतो जय अनन्त माहात्म्य योग अभियुक्तैः

प्रपन्ना विष्णुम् अव्यक्तम् शरण्यं शरणं हरिम्

सत्ता मात्र आत्म रूपः ऽसौ विष्णुः अंशेन जायते

समास्यतां भवता तत्र नित्यं भुक्त्वा भोगान् देवतानाम् अलभ्यान्

एवं हि लौकिकं मार्गं प्रदर्शयति स प्रभुः

अथ उपतस्थे भगवान् अनादिः पितामहाः तोषयामास विष्णुम्

नील मेघ प्रतीकाशम् भ्राजमानं श्रिया आवृतम्
भुवः प्रमाणं सर्वं तु ज्ञात्वा ऊर्ध्वम् अधस् एव च

ततो मनुष्य अधिपतिम् चक्रे वैवस्वतं मनुम्

भूताः पिशाचाः सर्पाश् च सूकरा हस्तिनस् तथा

प्रतिष्ठितासु सर्वासु चरासु स्थावरासु च

असितस्य एकपर्णायाम् ब्रह्मिष्ठः समपद्यत

शबला नाम ते विप्राः समेताः सृष्टि हेतवः

त्रेता युग मुखे राजा तृतीये संबभूव ह

नारदः तु वसिष्ठाय अरुन्धतीम् प्रत्यपादयत्

आगत्य वा अथ सृष्टिं वै करिष्यथ विशेषतः

शाण्डिल्यानां वरः श्रीमान् देवलः सु महा तपाः

तथा तामरसा च एव वरक्रीडा च वै दश

च्यवनस्य तु कन्यायां सुमेधाः समपद्यत

लम्बाया घोष नामानः नागवीथी तु यामि जः

जज्ञिरे मानसा हि एते अरुन्धत्या निबोधत

यैः तु व्याप्ताः त्रयः लोकाः सूर्यस्य इव गभस्तिभिः

दनुः पुत्र शतम् लेभे कश्यपाद् बल दर्पितम्

तृण वृक्ष लता गुल्मम् इला सर्वम् अजीजनत्

भर्तारश् च महाभागा एषां वंशाः प्रकीर्तिताः

ज्येष्ठं वैश्रवणं तस्मात् सुषुवे देववर्णिनी

पुष्पोत्कटा बलाका च सुते माल्यवतः स्मृतेः

द्वे च एव अङ्गिरसे तद्वत् तासाम् नामानि विस्तरात्

अन्न उदकम् मूल फलम् ओषधीः च प्रवर्तयन्

स्वस्ति अस्तु हि ते इति उक्ते पतन् इह दिवाकरः

अदितिश् च दितिः च एव अरिष्टा सुरसा मुनिः

नैध्रुवस्य तु सा पत्नी माता वै कुण्डपायिनाम्

दमस्य तस्य दायादः तृणबिन्दुः इति स्मृतः

विश्वेदेवाः तु विश्वायाः साध्या साध्यान् अजीजनत्

ते अपि तेन एव मार्गेण जग्मुः भ्रातृ गतिम् तथा

तस्य पत्न्यः चतस्रः तु पौलस्त्य कुल वर्धनाः

सौदामिनीं तथा कन्यां सर्व लोक भयंकराम्

पराशराणाम् अष्ट ते पक्षाः प्रोक्ता महात्मनाम्

यथोपदेशम् अद्य अपि धर्मेण प्रतिपाल्यते

संकल्पात् दर्शनात् स्पर्शात् पूर्वाणाम् सृष्टिः उच्यते

तान् एतान् जीवयामास कारुण्यात् औषधेन च

हरश् च बहुरूपश् च त्र्यंबकश् च सुरेश्वरः

ब्रह्म योगात् सुतौ पश्चात् प्रादुर्भूतौ महा ओजसौ

चतुर् युगे हि अतिक्रान्ते मनोः एकादशे प्रभोः

विभीषणः अति शुद्ध आत्मा धर्म ज्ञः परिकीर्तितः

द्वैपायनो हि अरणौ वै शुकम् उत्पादयत् सुतम्

वानराः किंनराः च एव ये च किंपुरुषास् तथा

एते तु काश्यपेयाश् च संक्षेपात् परिकीर्तिताः

विंशत् सप्त च सोमाय चतस्रो ऽरिष्टनेमये

वैवस्वत अन्तरे ते वै आदित्या द्वादश स्मृताः

स तासु जनयामास पुनः पुत्रान् तपोधनः

कश्यपस्य प्रवक्ष्यामि पत्नीभ्यः पुत्र पौत्रकम्

रैभ्यस्य रैभ्या विज्ञेया नैध्रुवस्य वदामि वः

स्वायम्भुवे अन्तरे पूर्वे ब्रह्मणा ये ऽभिषेचिताः

हिरण्यकशिपुं च एव हिरण्याक्षं तथा एव च

ततस् तेषु अपि नष्टेषु षष्टि कन्याः प्रजापतिः

पुष्पोत्कटा हि अजनयत् पुत्रान् तस्मात् द्विजोत्तमाः

वत्सरात् नैध्रुवः जज्ञे रैभ्यश् च सु महा यशाः

जननी ब्रह्मदत्तस्य पत्नी सा तु अनुहस्य च

कुम्भकर्णं शूर्पणखां धीमन्तं च विभीषणम्

त्रिशिरा दूषणः च एव विद्युज्जिह्वश् च राक्षसः

अर्ध अवशिष्टे तस्मिन् तु द्वापरे सम्प्रवर्तिते

शङ्खलोमा च नहुषो वामनः फणितस् तथा

सुरसायाः सहस्रं तु सर्पाणाम् अभवत् पुरा

नारदः अनुगतान् प्राह पुनर् तान् सूर्य वर्चसः

विवस्वन्त् सविता पूषा अंशुमान् विष्णुः एव च

तेषां पुत्राश् च पौत्राश् च शतशस् अथ सहस्रशः

श्वेतः कृष्णश् च गौरश् च श्यामो धूम्रः तथा अरुणः

भद्राश्वस्य घृताच्यां वै दशा _ सूनवः

वत्सरः च असितः च एव तौ उभौ ब्रह्म वादिनः

कन्या वै मालिका च अपि बलायाः प्रसवः स्मृतः

शेष वासुकि कर्कोट शङ्ख ऐरावत कम्बलाः

संकल्पायाः तु संकल्पो वसु सर्गम् वदामि वः

न वृद्धिम् अगमत् लोकः तदा मैथुन योगात्

रुद्राणां च गणं तद्वत् गो महिष्यौ वर अङ्गना

अत ऊर्ध्वं निबोधध्वम् इन्द्रप्रमिति सम्भवम्

रक्षसा भक्षिते शक्तौ रुधिरेण तु वै तदा

वसिष्ठः तपसा धीमान् धारयामास वै प्रजाः

सूतौ एव च पुत्राणां सहस्रम् असृजत् प्रभुः

पृथोः सुतायां सम्भूतो भद्रः तस्याः भवद्वसुः
अजैकपाद् अहिर्बुध्न्यो विरूपाक्षः स भैरवः

कन्या कीर्तिमती च एव योगमाता धृत व्रता

काली पराशरात् जज्ञे कृष्णद्वैपायनं प्रभुम्

वसवः ते समाख्याताः सर्व भूत हित एषिणः

उपमन्युः सुतः तस्य बहवो हि औपमन्यवः

बलाबला च विप्र इन्द्राः या च गोपाबला स्मृता

शङ्खपाल महाशङ्ख पुष्पदंष्ट्र शुभाननाः

नव प्रकृतयो देवाः पुलस्त्यस्य वदामि वः

अत्रेः पत्न्यो दश एव आसन् सुंदर्यश् च पतिव्रताः

भद्रायां जनयामास सोमं पुत्रं यशस्विनम्

श्येनी श्येनांस् तथा भासी कुरङ्गांश् च व्यजीजनत्

त्विषा तु यक्ष रक्षांसि जनयामास कोटिशः

स्वायम्भुवे अन्तरे पूर्वं ब्रह्मणा ये ऽभिषेचिताः

तेषां द्वौ ख्यात यशसौ ब्रह्मिष्ठौ च महा ओजसौ

तुषिता नाम ये देवाः चाक्षुषस्य अन्तरे मनोः

ततः प्रभाकर इति उक्तः प्रभुः अत्रिः महा ऋषिभिः

मरुत्वती वसूर् यामिर् लम्बा भानुः अरुन्धती

भूरिश्रवाः प्रभुः शंभुः कृष्णो गौरः तु पञ्चमः

सूत उवाच

अतीत अनागताः सर्वे नृपा मन्वन्तरे स्मृताः

सावित्रश् च जयन्तश् च पिनाकी च अपराजितः

मित्रावरुणयोः च एव कौण्डिन्या ये परिश्रुताः

स्वर्भानु पिहिते सूर्ये पतिते अस्मिन् दिवः महीम्

कद्रूः सहस्र शिरसाम् सहस्रं प्राप सु व्रता

विनता जनयामास गरुडं च अरुणम् शुभा

एते पक्षा वसिष्ठानां स्मृता दश महात्मनाम्

हर्यश्वेषु च नष्टेषु पुनर् दक्षः प्रजापतिः

दितिः पुत्र द्वयम् लेभे कश्यपात् इति नः श्रुतम्

उपमन्युं च पीवर्यां विद्धि इमे शुक सूनवः

नारदः प्राह हर्यश्वान् दक्ष पुत्रान् समागतान्

ते हि एते च अभिषिच्यन्ते मनवश् च भवन्ति ते

अभिषिच्य आधिपत्येषु तेषां मुख्यान् प्रजापतिः

श्यावश् च प्रत्वसः च एव ववल्गुः च अथ गह्वरः

ऋषय ऊचुः

वसिष्ठस्य कपिञ्जल्यो घृताच्याम् उदपद्यत

देवानां दानवानां च गन्धर्व उरग रक्षसाम्

एतेषां पुत्र पौत्र आदि वंशाः च बहवः स्मृताः

एतान् उत्पाद्य पुत्रान् तु प्रजा संतान कारणात्

कद्रुः त्विषा दनुः तद्वत् तासाम् पुत्रान् वदामि वः

भद्राभद्रा च जलदा मन्दा नन्दा तथा एव च

पुलस्त्याय स राजर्षिः ताम् कन्यां प्रत्यपादयत्

हंस सारस कारण्ड प्लवान् शुचिः अजीजनत्

इति श्री लिङ्ग महापुराणे पूर्व भागे देवादिसृष्टिकथनं नाम त्रिषष्टितमो ऽध्यायः

कैकसी मालिनः कन्या तासां वै शृणुत प्रजाः

ते तु तत् वचनम् श्रुत्वा प्रयाताः सर्वतोदिशम्

एवं प्रजासु सृष्टासु कश्यपेन महात्मना

शाण्डिल्या नैध्रुवा रैभ्याः त्रयः पक्षाः तु काश्यपाः

महोदरं प्रहस्तं च महापार्श्वं खरं तथा

रक्षस् गणम् क्रोधवशा महा मायम् व्यजीजनत्

सुरभिर् विनता ताम्रा तद्वत् क्रोधवशा इला

तमस् अभिभूते लोके अस्मिन् प्रभा येन प्रवर्तिता

पुत्रो गोत्र करः मह्यं भवताद् इति चिन्तयन्

ततः सृष्टिं विशेषेण कुरुध्वं मुनि सत्तमाः

भुवः प्रमाणं सर्वं तु ज्ञात्वा भ्रातॄन् पुनः पुनः

कपिलो दुर्मुखः च अपि पतञ्जलिः इति स्मृतः

एते रुद्राः समाख्याता एकादश गण ईश्वराः

ऊर्ध्वरेता महा तेजाः दक्ष शापात् तु नारदः

काश्यपो नारदः च एव पर्वत अनुद्धतः तथा

विप्रचित्तिः प्रधानः अभूत् तेषां मध्ये द्विजोत्तमाः

एवम् अन्ये अभिषिच्यन्ते प्राप्ते मन्वन्तरे ततः

उत्पत्तिं ब्रूहि सूतैः अद्य यथाक्रमम् अनुत्तमम्

दत्तो हि अत्रि वरः ज्येष्ठो दुर्वासाः तस्य च अनुजः

त्रिलोक धारणे शक्ता देव ऋषि कुल सम्भवाः

संकल्पा च मुहूर्ता च साध्या विश्वा च भामिनी

प्रत्यूषश् च प्रभासश् च वसवः अष्ट प्रकीर्तिताः

अज अश्व मेष उष्ट्र खरान् सुग्रीवी च अपि अजीजनत्

मरुत्वत्यां मरुत्वन्तो वस्वः तु वसवस् तथा

यदा तु सृजतः तस्य देव ऋषि गण पन्नगान्

इति एते ब्रह्मणः पुत्रा मानसा विश्रुता भुवि

एक आर्षेयाः तथा च अन्ये वासिष्ठा नाम विश्रुताः

धनंजय महानील पद्म अश्वतर तक्षकाः

सुरभिर् जनयामास कश्यपात् इति नः श्रुतम्

नीलो बादरिकः च एव सर्वे च एते पराशराः
यवीयसी स्वसा तेषाम् अमला ब्रह्म वादिनी

ऋषिर् ऐरविलो यस्यां विश्रवाः समपद्यत
इति शब्दः हेतौ

करणं हि वीर्यम्

अन्वर्थ त्वम् एव दर्शयति समग्र इत्यादि

विपाके अपि स्थिरत्वस्य प्रभावे अपि शक्ति उत्कर्षस्य मृदु कठिन आदौ अपि व्यवहार मुख्य त्वस्य रसेष्व् अपि बहु अग्र ग्रहणस्य दर्शनात् चतुर्णाम् उपादानम्

करणं च साधकतमम्

ननु एवं रस आदीनाम् अपि वीर्य त्व प्रसङ्गः इति आह गुरु आदिषु इति

तेन चरकेण गुरु आदिषु एव वीर्य आख्या वर्ण्यते

कुतः अन्वर्था इति कृत्वा

साधकतम त्वम् च गुरु आदीनाम् एव

यतस् तेषु क्रियमाणा वीर्य संज्ञा अन्वर्था स्यात्
तस्मिन् काले स गरुडो गोकर्णस्य उपरि स्थितः

उवाच श्लक्ष्णया वाचा पाहि मां पति दानात्

आश्रमो ऽपि च तस्य एव नाम्ना गरुड मण्डपम्

अवतार्य गिरिं तत्र रुद्र योन्याः तु दक्षिणे

पश्चिमाम्बुधि तीर स्थे गोकर्णे क्षेत्र सत्तमे

सनक उवाच

अनाथं पाप कर्माणम् विमुखं पुण्य कर्मणि

अगस्त्यतीर्थाद् वायव्यां वर्तते नृप तत्र यः

पाप कर्म रतः नित्यं देव ब्रह्म स्व हारकः

भारेण दुःखितः अत्यन्तम् दृष्ट्वा अधस्तात् तपोवने

त्रैलोक्य भार वहने शक्तिस् ते स्याद् अयत्नतः

तस्मिन्न् एवंविधे राज्ञि दैवयोगात् कुरु उद्वहैः

इति तस्मै वरं द त्वा रुद्रम् आराध्य तद् गिरौ

माघस्नान महिम्ना अद्य पार्थिव त्वम् अवाप्तवान्

रुद्र आज्ञया सार भूतम् सर्वं तत्र आगतम् ह्य् अभूत्

पुरा कृतयुगे सो ऽपि स्व राज्यम् प्रतिपालयन्

अवन्ति विषये राजा विष्णुवर्मा इति च अभवत्

तत् सर्वं दृष्टवांस् त्वं तु मदविह्वलितो भृशम्

दासी रजस्वला आद्याः च कामयामास दुर्मतिः

कृतार्थो ऽस्मि महाभाग भवत् दर्शन मात्रात्

गृहीत्वा खे चरंस् तस्य शतशृङ्गस्य मूर्धनि

हा चोर इति चुक्रोश सा प्रबुद्धा सती तदा

अथ इदम् गारुडं कर्म बुद्ध्वा ब्रह्मा चुकोप ह

अगस्त्यं शरणं याचे कृपालो रक्ष माम् इति

इत्य् उक्त्वा विरराम अथ सनकः प्रत्युवाच तम्

तम् आगतम् अभिप्रेत्य विष्णुवर्मा महामतिः

ब्रह्मन्न् एवंविधस्य अपि निष्कृतिश् चेद् वद प्रभो

अन्ते विमानम् आरुह्य पत्न्या सह दिवं ययौ

ब्रह्मा ब्रह्मर्षिभिः सार्धं सत्यलोकं जगाम ह

यत्र वृन्दावनं न अस्ति शालग्राम आदि पूजनम्

त्रैलोक्य भारम् भगवान् आत्मन्य् आधाय सत्वरम्

दृष्ट्वा एव काम सन् तप्तस् ताम् एव आलक्षयन् ततः

बहु कालम् तपः कृत्वा सिद्धिं प्राप्य महेश्वरात्

पूजयामास विधिवद् उवाच वचनं तदा

तत्र गत्वा कोटितीर्थे स्नात्वा देवं महाबलम्

त्वं तु जन्मान्तरे जातो वेश्यायां शूद्र पूरुषात्

ततः स राजा गोकर्णं माघ आदौ समपद्यत

सदा पाप रतिः यत्र तत्र स्युः सकला रुजः

निर्यापयामास गिरेर् मूर्ध्नि निर्जन भीकरे

गरुड उवाच

ब्रह्मणो वसतिर् मध्ये शतशृङ्ग गिरिः महान्

धिग् जीवितं मम एतस्य ध्रुवं नरक गामिनः

शृणु राजन् प्रवक्ष्यामि शतशृङ्ग गिरेः कथाम्

पश्चिमे शंकर स्थानम् कैलास अद्रिः अभून् नृप

अगस्त्यं श्लाघयित्वा अथ गरुडं च इदम् अब्रवीत्

दश अश्वमेध अवभृथेन साम्यं वदन्त्य् आप्ताः कोटि तीर्थे द्विजाग्र्याः

राजा उवाच

पूर्वस्याम् इन्द्रनील अद्रिः विष्णोः स्थानम् अनुत्तमम्

सनको नाम योगीन्द्रस् तस्य गेहम् उप अगमत्

भो राज्ञ् शृणु वक्ष्यामि त्वया यत् पूर्व संचितम्

महत् पुण्यं पुण्य कृताम् वरिष्ठं स्नातास् तस्मिन् नाक पृष्ठम् व्रजन्ति

गरुडेन आनीयमाने गिरौ तस्य भयाद् इव

पुत्र पौत्रैः परिवृतः कृत्वा यज्ञ आदिकाः क्रियाः

स्व आचारस्य परित्यागः पर धर्म परिग्रहः

स्मृत्वा च पाप चरितम् इह जन्मनि यत् कृतम्

धर्मध्वज इति ख्यातो लुब्धकः प्राणि हिंसकः

निधाय अम्भोनिधौ तार्क्ष्यं मोचयामास लीलया

देव गन्धर्व सिद्ध आद्यैः पुण्यैस् तीर्थैः समन्वितः

सो अणिम आदि महासिद्धिम् लभते न अत्र संशयः

स्थित्वा तत्र स्थ तीर्थेषु निमज्य च यथाविधि

तेन दुःखेन महता मृतस् त्वं पर्वत उपरि

शतशृङ्ग गिरेः तस्य तटे दक्षिण पश्चिमे

तदा पाप विशुद्धः सन् मोदसे सुचिरं नृप

न मत्तो ऽन्यो ऽधिको लोके भवितव्यः पराक्रमे

दधानं शतशृङ्गं तं पीडयामास वै द्विजम्

स्व नाम्ना तीर्थम् उत्पाद्य स्थापयित्वा स्व विग्रहम्

इत्य् उक्त्वा सनको योगी यथाकामं जगाम ह

तस्मिन् स्नातः सर्व तीर्थे स्नातो भवति मानवः

सूत उवाच

तत्रत्य कोटि तीर्थानि एकीभूतानि वै नृप

सर्व पाप विशुद्धः सन् येन त्वं नीरुजो भवेः

जन्म अन्तर अर्जितात् पुण्याद् भवतो दर्शनं ह्य् अभूत्

कोटितीर्थम् इति ख्यातं विद्यते विमलं सरः

अन्यानि कोटि तीर्थानि पर्यस्तान्य् अथ सागरे
पूर्व जन्मनि वा पापम् इह जन्मनि वा कृतम्

तावत् तस्य मुखाद् भ्रष्टो दुर्मुखो बिलम् आविशत्

तद् त्रिलोक गुरुम् विष्णुं सर्वदा वह सुव्रत

न मित्रं न च वा राज्यं न शक्तास् तन् निवारितुम्

पूर्व जन्म अर्जितात् पापाद् भुङ्क्षे रोग आदिकम् त्व् इह

मद् दर्शनम् अमोघं च विप्र स्नान आदि दर्शनात्

सर्पं तम् अत्तु कामः सन्न् अधो वृक्षान् व्यलोकयत्

ब्रह्मा उवाच

भगवन् तप्यते अन्तर् मे श्रुत्वा पूर्व कथाम् इमाम्

प्रविश्य अन्तर् निद्रितायास् तस्या अङ्गं परामृशः

मिलितास् तत्र बद्ध्वा त्वां निन्यू राज अन्तिकम् चराः

अथ एकदा तु गरुडः सर्पं दुर्मुख नामकम्

न भिषक् न च वा बन्धुस् त्राता को ऽपि न विद्यते

पापं निरय भोगाय पुण्यं स्वर्ग सुखाय हि

व्याजेन यापयन् कालम् अवतीर्णः स्वयं जले

न आक्रमिष्यन्ति आयुधानि त्वां सर्वेभ्यो ऽधिको ऽप्य् असि

कोटितीर्थे विधानेन स्नात्वा अर्चय महाबलम्

विधाय लिङ्गं संस्थाप्य वरदेश्वर नामकम्

अपि पाप शतम् कृत्वा ब्रह्महत्या आदि मानवः

त्रैलोक्य भारम् भगवन् वोढुम् इच्छाम्य् अयत्नतः

अगस्त्यः अपि महा तेजाः स्व नाम्ना तीर्थम् उत्तमम्

कृत्वा दानानि बहुशः किंचित् कालं नृप उत्तमैः

आसन् हिमवतः पृष्ठे त्रीणि स्थानानि पार्थिव

वेद शास्त्र आदि वादः वा न अस्ति सत् जन संगमः

भो राजन् तव पापस्य यदि निष्कृतिम् इच्छसि

तम् अन्विष्यन् न लब्ध्वा एव क्रोधाद् उत्पाट्य तं गिरिम्

गृहीत्वा आकाश मार्गेण ययौ खग पतिः बली

तद् एतद् भुवि विख्यातं गारुडं तीर्थम् उत्तमम्

ततः स्व राज्यम् आसाद्य भुक्त्वा भोगान् यथेप्सितान्

भो वत्स शंकरस्य एव मनसा चिन्तितं त्व् इदम्

अभ्यर्च्य महतः पापात् पूतः शिवम् अवाप्तवान्

ततो ध्यानेन विज्ञाय ब्रह्मा तत्र अगमत् प्रभुः

राजा अपि हस्त पादम् ते छेदयित्वा पुराद् बहिः

ततः स्व भवनम् याते द्विजे तस्मिन् स्व भार्यया

शतशृङ्गं गिरि वरम् नाक पृष्ठम् विदुर् बुधाः

यथाकामं स गोकर्णे स्थितवान् मुनि सत्तमः

कोटितीर्थे स्नान मात्रात् मुच्यते सर्व पातकैः

अगस्त्यस् तद् वचः श्रुत्वा मा भैषीर् इति च ब्रुवन्

भुज्यते विवशेन इह त्राता न अन्यः ऽस्ति कश्चन

गोकर्ण क्षेत्रम् आसाद्य माघ मासे ऽरुणोदये
किंभूतं मध्यं मेखलया युतं त्रि अङ्गुल उन्नता मृद् रचिता मेखला मध्यं चूर्णेन लेपयेत्

तद् मध्ये पारदं दत्त्वा तुल्य गन्धक चूर्णम् दत्त्वा उपरि शरावं दत्त्वा भस्म लवण मुद्राः कार्याः चतुर्भिः उत्पलैः पुटेत्

तत्र आदौ कच्छपयन्त्रम् आह अथ इति मृद् कुण्डे नीरं निक्षिपेत् तद् मध्ये मृद् कुण्ड पिधानम् शरावकं स्थापयेत्

ब्रह्म हा स दुराचारी मम द्रोही महेश्वरि

पुनर् जम्बीर तोयेन ग्रासे ग्रासे तु अयम् विधिः

द्वात्रिंशत् षोडश अष्ट अंशम् क्रमेण वसु जारणम्

शनैः संस्वेदयेत् भूयस् बद्ध्वा सम्पुट काञ्जिके

अधिकं तोलितं चेद् स्यात् पुनर् स्वेद्यं समा अवधि

अथ जारणम्

तथा च

अजीर्णं शम्भुबीजं तु सूतकं यः तु जारयेत्

गन्धक सङ्गे विषं च देयम्

भाण्डिके त्रि दिनम् स्थाप्य सूतं जीर्णं समुद्धरेत्

रूप्य आदिषु च सत्त्वेषु विधिः एवम् परं स्मृतः

विलिप्तं तप्तखल्व स्थम् रसं दत्त्वा विमर्दयेत्

अथ कच्छपयन्त्रेण गन्धक जारणम् उच्यते

चतुःषष्ट्या अंशम् हेम पत्त्रम् मायूर मायुना

अत्र स्वर्ण जारणम् न उक्तम् ग्रन्थ अन्तरात् लिख्यते अबीज जीर्णस्य मारितस्य दोष रूप त्वात्
सूर्यो रक्षिता स इमां सेनां रक्षतु

सविता रक्षिता स इमां सेनां रक्षतु

अनुष्ठातर् अनु तिष्ठ सर्वे वीरा भवन्तु मे

अनुष्ठातर् अनु तिष्ठ सर्वे वीरा भवन्तु मे

अनुष्ठातर् अनु तिष्ठ

वरुणो रक्षिता स इमां सेनां रक्षतु

अग्निः रक्षिता

अनुष्ठातर् अनु तिष्ठ सर्वे वीरा भवन्तु मे

वायू रक्षिता स इमां सेनां रक्षतु

सः इमाम् सेनाम् रक्षतु

अनुष्ठातर् अनु तिष्ठ सर्वे वीरा भवन्तु मे

धाता रक्षिता स इमां सेनां रक्षतु

अनुष्ठातर् अनु तिष्ठ सर्वे वीरा भवन्तु मे

चन्द्रमा रक्षिता स इमं सेनां रक्षतु

इन्द्रः रक्षिता

सर्वे वीराः भवन्तु मे

अनुष्ठातर् अनु तिष्ठ सर्वे वीरा भवन्तु मे

अनुष्ठातर् अनु तिष्ठ सर्वे वीरा भवन्तु मे

अनुष्ठातर् अनु तिष्ठ

सः इमाम् सेनाम् रक्षतु

सोमो रक्षिता स इमां सेनां रक्षतु
देश सात्म्यात् प्रकृति सात्म्यम् बलीय इति सुवर्णनाभः

मुखं कुत्सयती इव नायकम्

उन्नम्य कण्ठे कान्तस्य संश्रिता वक्षसः स्थलीम्

वार्यमाणः च पुरुषो यत् कुर्यात् तद् अनु क्षतम्

न तत्र देश्या उपचाराः

स कच ग्रहम् उन्नम्य मुखं तस्य ततः पिबेत्

वाह्लीक देश्याः आवन्तिकाः च

मध्यम वेगाः सर्वंसहाः स्व अङ्ग प्रछादिन्यः पर अङ्ग हासिन्यः कुत्सित अश्लील परुष परिहारिन्यः वानवासिकाः

चण्ड वेगाः मन्द शीत्कृताः

उत्तर ओष्ठम् अन्तर् मुखम् नयनम् इति मुक्त्वा चुम्बन वत् दशन रदन स्थानानि

संहताः प्रदीर्घा बह्व्यो दशन पद राजयः ताम्र अन्तरालाः वराहचर्वितकम्

निलीयेत दशेत् च एव तत्र तत्र मद ईरिता

मणिमालां प्रयुञ्जीत यत् च अन्यत् अपि लक्षितम्

कर्णपूर चुम्बनम् नख दशन छेद्यम् इति सव्य कपोल मण्डनानि

संवत्सर शतेन अपि प्रीतिर् न परिहीयते

अमृष्यमाणा द्विगुणं तद् एव प्रतियोजयेत्

गूढकम् उच्छूनकं बिन्दुर् बिन्दुमाला प्रवालमणिर् मणिमाला खण्डाभ्रकं वराहचर्वितकम् इति दशन छेदन विकल्पाः

देश सात्म्यात् च योषित उपचरेत्

दिवा अपि जन सम्बाधे नायकेन प्रदर्शितम्

काल योगात् च देशाद् देश अन्तरम् उपचार वेष लीलाः च अनुगच्छन्ति

दन्त ओष्ठ संयोग अभ्यास निष्पादनात् प्रवालमणि सिद्धिः

सकल चतुःषष्टि प्रयोग रागिन्यः अश्लील परुष वाक्य प्रियाः शयने च सरभस उपक्रमाः

मध्य देश्याः आर्य प्रायाः शुचि उपचराः चुम्बन नख दन्त पद द्वेषिन्यः

स्तन पृष्ठे एव

तत् च विद्यात्

तद् एव पीडनाद् उच्छूनकम्

परिष्वङ्ग चुम्बन नख दन्त चूषण प्रधानाः क्षत वर्जिताः प्रहणन साध्याः मालव्य आभीर्यः च

मृदु भाषिन्यः ऽनुरागवत्यो मृदुः अङ्गाः च गौड्यः

इति दशन छेद्यानि

दृढ प्रहणन योगिन्यः खर वेगाः एव अपद्रव्य प्रधानाः स्त्री राज्ये च

न अति लोहितेन राग मात्रेण विभावनीयं गूढकम्

उपगूहन आदिषु च राग वर्धनम् पूर्वं पूर्वं विचित्रम् उत्तरम् उत्तरं च

मृद्यमानाः च अभियोगात् मन्दं मन्दं द्रविड्यः

उद्दिश्य स्व कृतम् चिह्नं हसेद् अन्यैर् अलक्षिता

समाः स्निग्ध छायाः राग ग्राहिनः युक्त प्रमाणाः निश्छिद्राः तीक्ष्ण अग्राः इति दशन गुणाः

कुण्ठा राजि उद्गताः परुषाः विषमाः श्लक्ष्णाः पृथवो विरला इति च दोषाः

बिन्दोः प्रतिक्रिया माला मालायाः च अभ्रखण्डकम्

स्व गात्र स्थानि चिह्नानि स असूया इव प्रदर्शयेत्

ललाटे च ऊरुवोः बिन्दुमाला

प्रकृत्या मृद्व्यो रति प्रियाः अशुचि रुचयः निराचाराः च आन्ध्राः

सर्वस्य इयम् मणिमालायाः च

सिन्धु षष्ठानाम् च नदीनाम् औपरिष्टक सात्म्याः

इति क्रोधात् इव आविष्टा कलहान् प्रतियोजयेत्

परस्पर आनुकूल्येन तद् एवं लज्जमानयोः