tanuj437/sanskrit-pos-tagged-corpus huggingface dataset:
पुत्र अभावे तु दातव्यम् ऋणं पौत्रेण यत्नतः

न्यग्भाव करणम् वाचा क्रोधात् तु कुरुते यदा

अप्रवृत्तं कृतं यत्र श्रुति स्मृति अनुमोदितम्

दण्डेन प्रहरेद् यस् तु मानवः

यावज्जीवं न हि स्वाम्यं दान आधमन विक्रये

आधिम् एकं द्वयोर् यस् तु कुर्यात् का प्रतिपद् भवेत्

यस्य देशस्य यो धर्मः प्रवृत्तः सार्वकालिकः

यथाशक्त्या द्वि साहस्रात् दातव्यं स्थावराद् ऋते

दण्डस् तत्र तु न एव स्याद् एष धर्मो भृगु स्मृतः

न्यासे याचितके दत्ते तथा एव क्रय विक्रये

स एव द्विगुणः प्रोक्तः पातनेषु स्व जातिषु

अप्य् अकृतं प्राहुर् अन्ये धर्म विदः जनाः

आज्ञया अपि क्रयश् च अपि दश अब्दम् विनिवर्तयेत्

आदद्याद् ब्राह्मणीं यस् तु तथा एव च

अतश् च सुत दाराणाम् वशि त्वम् त्व् अनुशासने

एक स्थान आसन आहाराः संग्रहो नवधा स्मृतः

वक्तव्यं तद् प्रियम् तत्र न सभ्यः किल्बिषी भवेत्

ऋणम् एवंविधं पुत्राञ् जीवताम् अपि दापयेत्

बल उद्भूतेषु कार्येषु साक्षिणो दिव्यम् एव वा

राज अर्थ मोषकाः च एव प्राप्नुयुर् विविधं वधम्

द्विगुणं तृतीये ऽह्नि परतः क्रेतुर् एव तत्

प्रयोज्यं न विभज्येत धर्म अर्थम् च बृहस्पतिः

गृहीत्वा तस्य सर्व स्वम् कुर्यान् निर्विषयं ततः

दाता न लभते तत् तु तेभ्यो दद्यात् तु यद् वसु

व्यवहार आश्रितम् प्रश्नं पृच्छति प्राङ् इति स्थितिः

ऋणं च कारयेद् वा अपि सर्वैर् एव कृतं भवेत्

प्रोषित स्वामिका नारी प्रापिता यद्य् अपि ग्रहे

सद्यो वा सभिकेन एव तु न संशयः

समूहिनां तु यो धर्मस् तेन धर्मेण ते सदा

नृप द्रोहे प्रवृत्तानां राजद्वारे प्रयोजयेत्

सर्प मार्जार नकुल श्व सूकर वधे नृणाम्

बलाबलेन च एतेन साहसं स्थापितं पुरा

उत्कृष्ट जाति शीलानाम् गुरु आचार्य तपस्विनाम्

प्रकाशं विक्रयाद् यत् तु न स्वामी धनम् अर्हति

प्रस्खलत्य् अभियुक्तश् चेत् स्थानाद् अन्यत्र दह्यते

अन्य वादी पणान् पञ्च क्रिया द्वेषी पणान् दश

पितृभ्यां च एव यद् दत्तं दुहितुः स्थावरं धनम्

उत्साहवान् अ लुब्धः च वादे योज्यो नृपेण तु

उत्पत्ति जाति संज्ञाम् च धन संख्याम् च लेखयेत्

ग्रहणं रक्षणं लाभम् अन्यथा तु यथाक्रमम्

तस्य अंशः दशमो देयः सर्व वादेषु अयं विधिः

अष्टादश क्रिया भेदात् भिन्नान्य् अष्ट सहस्रशस्

स्व ग्रामे दश रात्रम् स्याद् अन्य ग्रामे त्रि पक्षकम्

धर्मस् तु व्यवहारेण बाध्यते तत्र न अन्यथा

एवं पृष्टः स यद् ब्रूयात् तत् सभ्यैर् ब्राह्मणः सहः

गृहीत्वा तस्य तत् द्रव्यम् अदण्डं तं विसर्जयेत्

अथ प्राग् एव दत्ता स्यात् प्रतिदाप्यस् तथा बलात्

दैव राज कृतः दोषस् तस्मिन् काले यदा भवेत्

व्यभिचारं सदा अर्थेषु कुर्वन्ति इह न संशयः

अनिर्दिष्टं च निर्दिष्टम् एकत्र च विलेखितम्

अ लुब्धाः धनवन्तश् च धर्म ज्ञाः सत्य वादिनः

यत्र धर्मो ह्य् अधर्मेण सत्यं यत्र अनृतेन च

भ्राता वा जननी वा अथ माता वा तत् पितुः क्रमात्

अतिक्रमे ऽपयाते च दण्डयेत् तं पण अष्टकम्

पूर्व अभावे परेण एव न अन्यथा एव कदाचन

नाना संदेह हरणात् व्यवहार इति स्मृतः

लिखितं साक्षिणो भुक्तिः प्रमाण त्रयम् इष्यते

हरेद् भिन्द्याद् दहेद् वा अपि देवानां प्रतिमां यदि

शोणितं दृश्यते यत्र हनु वालम् च सीदति

तेषां तु तद् परा वृत्तिः कुटुम्बं च तद् आश्रयम्

तद् अभावे तु दुहिता यद्य् अनूढा भवेत् तदा

साध्य मूलः तु यो वादो व्यवहारः स उच्यते

भवेत् कूटं न चेत् कर्ता कृतं हि इति विभावयेत्

यं परंपरया मौलाः सामन्ताः स्वामिनं विदुः

दापयेत् पण पादम् गां द्वौ पादौ महिषीं तथा

पूर्वपक्षं स्वभाव उक्तम् प्राड्विवाको ऽभिलेखयेत्

स्त्रीषु वृत्त उपभोगः स्यात् प्रसह्य पुरुषो यदा
भाण्डानि प्लावयेद् अद्भिः शाक मूल फलानि च

यः पुनः कलि काले तु मद् पुरी सम्भवाम् मृदम्

करोति नित्यं त्व् अथ च ऊर्ध्व पुण्ड्रम् क्रिया फलम् कोटि गुणम् सदा भवेत्

घृतं च पायसं क्षीरं तथा ऐक्षव रसः गुडः

षट्त्रिंशन्मते

सर्व कर्म अधिकारः च शुचीनाम् एव चोदितः

अष्ट अक्षर अङ्किता मुद्रा यस्य धातु मया भवेत्

अग्नि आगारे गवां गोष्ठे देव ब्राह्मण संनिधौ

द्वादश नामानि

तस्य ब्रह्म पदे वासः क्रीडते ब्रह्मणा सह

स्पृशेच् च यानि लोमानि धात्री माला कलौ नृणाम्

स्नानं कृत्वा तु ये केचित् पुष्पं गृह्णन्ति वै द्विजाः

गोपीचन्दन सम्भवम् सु रुचिरम् पुण्ड्रं ललाटे द्विजो नित्यं धारयते यदि द्विज पते रात्रौ दिवा सर्वदा

एकादश स्कन्धे श्री भगवत् उक्तौ

श्री विष्णुधर्मोत्तरे

बिभर्मि त्वाम् अहं कण्ठे कुरु मां कृष्ण वल्लभम्

प्रयागे नारसिंह अद्रौ वाराहे तुलसी वने

त्यक्त्वा तु दूषितं भागं प्लाव्यान्य् अथ जलेन तु

उक्तं च गरुडपुराणे नारदेन

ये बाहुमूल परिचिह्नित शङ्ख चक्राः ते वैष्णवा भुवनम् आशु पवित्रयन्ति

तत् तु काम्य नैमित्तिक विषयम्

तत्र एव

न दग्धं न च वै छिन्नं पारक्यं न तु धारयेत्

भस्म अम्बुषु च कांस्यानां शुद्धिः प्लावो द्रवस्य च

सर्व अङ्गम् चिह्नितं यस्य शस्त्रैर् नारायण उद्भवैः

गोमयं गृह्य वै भूमिं मम वेश्म उपलेपयेत्

कुर्वीत सम्यग् आचम्य तद्वद् एव भुजि क्रियाम्

बह्वृचपरिशिष्टे

शङ्खोद्धारे तु यत् प्रोक्तं वसतां वर्ष कोटिभिः

भक्त्या निज इष्ट देवस्य धारयेल् लक्षणान्य् अपि

ते अपि सर्वे प्रमुच्यन्ते महापातक कोटिभिः

दक्षिणे तु भुजे विप्रो वै सुदर्शनम्

यत् तु दिव्यं हरि क्षेत्रे तस्य एव मृदम् आहरेत्

कुरुते पुण्य कर्माणि मेरु तुल्यानि तानि वै

ततो नारायणीं मुद्रां धारयेत् प्रीतये हरेः

सम्मार्जन उपलेपाभ्याम् रङ्ग पद्म आदि शोभनम्

श्री विष्णुधर्मोत्तरे

तत् सर्वं निष्फलं याति पञ्चगव्येन शुध्यति

मनुः

मम अवतार चिह्नानि दृश्यन्ते यस्य विग्रहे

कृष्ण शस्त्र अङ्क कवचम् दुर्भेद्यं देव दानवैः

मम आयुधानि तस्य अङ्गे लिखितानि कलौ युगे

धारयेद् विष्णु निर्माल्यम् धूप शेषम् विलेपनम्

तद् मात्रस्य अपहारात् वा निस्तुषीकरणेन च

पश्चाच् च वारिणा प्रोक्ष्य शुचि इति एवम् उदाहरेत्

प्रमाणकं कृतं तैस् तु मोक्षाय गमनं प्रति

गुरुर् ब्रह्मा गुरुर् विष्णुर् गुरुर् देवो महेश्वरः

गुरुर् यस्य भवेत् तुष्टस् तस्य तुष्टो हरिः स्वयम्

स्कान्दे श्री सनत्कुमार मार्कण्डेय संवादे

ज्वलत् इन्धन वत् सो ऽपि त्याज्यो दूरे प्रयत्नतः

पञ्चदश्यां चतुर्दश्यां सप्तम्यां रवि संक्रमे

यस्मिन् गृहे तिष्ठति गोपीचन्दनं भक्त्या ललाटे मनुजो बिभर्ति

तत्र एव कार्त्तिकप्रसङ्गे

स्पर्शने विहितं शौचं सोम सूर्य अंशु मारुतैः

कृष्ण मुद्रा प्रयुक्तः तु दैवं पित्र्यं करोति यः

धान्य कल्कैः पर्ण कल्कैः रसैश् च फल वल्कलैः

देव कन्या वृतैः लक्षैः सेव्यते सुर नायकैः

तावत् युग सहस्राणि वैकुण्ठे वसतिर् भवेत्

ध्वजम् आरोपयेद् यस् तु प्रासाद उपरि भक्तितः

तुलसी काष्ठ मालाभिः भूषितः पुण्यम् आचरेत्

ततो भूमि गत अङ्घ्रिः सन् निविश्य आचम्य दर्भ भृत्

एतैर् अङ्गुलि भेदैः तु कारयेन् न नखैः स्पृशेत्

हरिताल उद्भवम् पीतं रजनी सम्भवम् क्वचित्

युञ्ज्यात् तद् परिवर्ताय प्रभु कर्म अन्तराय वा

गङ्गा गया कुरुक्षेत्रं प्रयागं पुष्कर आदि च

नमस्कृत्वा अथवा भक्त्या सर्व दान फलम् लभेत्

विष्णु पाद अर्घ्य सम्भूता गङ्गा त्रिपथगामिनी

यः कुर्याद् विष्णु भवने ध्वज आरोपणम् उत्तमम्

तत्र अत्रिः

अंशुभिः शोषयित्वा वा वायुना वा समाहरेत्

श्री नृसिंहपुराणे

पितुर् आधिक्य भावेन ये अर्चयन्ति गुरुं सदा

नित्य अशुचिः शुचि इन्द्रः सन् स्वधर्मं वक्तुम् अर्हति

पाद उदकम् ताम्र पात्रे कृत्वा स तुलसी दलम्
पूर्णे पात्रे समस्तानि तीर्थान्य् आवाहयेत् कृती

तद् मृदम् गृह्य यैः पुण्ड्रं ललाटे धारितं नरैः

तस्य मे न अन्तरम् किंचित् कर्तव्यं श्रेय इच्छता

देवतास् तन् न गृह्णन्ति भस्मीभवति काष्ठ वत्

नित्यं यादृच्छिकं च एव यथारुचि समाचरेत्

स्मृतिमहार्णवे

यः पुनस् तुलसी मालाम् कृत्वा कण्ठे जनार्दनम्

मद् भक्तः धारयेन् नित्यम् ऊर्ध्व पुण्ड्रम् भय अपहम्

न लिप्यते कलि कृतैः कृष्ण शस्त्र अङ्कितः नरः

अहोरात्र उषितः भूत्वा पञ्चगव्येन शुध्यति

मृदा धातु विकारैः च दिवि कल्प शतम् वसेत्

संमार्ज्य वाससी दध्यात् परिधान उत्तरीयके

पत्रे पत्त्रे अश्वमेधानाम् दशानां लभते फलम्

तद् मूल मृत्तिका अभ्यङ्गम् कृत्वा स्नाति दिने दिने

अनन्त आदित्य संकाशम् वासुदेवं चतुर्भुजम्
प्लक्षश् च तिन्तिडी चिञ्चा अम्लिका अथो पीतसारके

माता पितरौ पितरौ मातरपितरौ प्रसू जनयितारौ

पत्नी पाणिगृहीती च द्वितीया सहधर्मिणी

मत्स्यन्डी फाणितं खण्ड विकारे शर्करा सिता

शतपर्वा यवफलो वेणु मस्कर तेजनाः

कूपकौ तु नितम्ब स्थौ द्वयहीने ककुन्दरे

सा एव नक्षत्रमाला स्यात् सप्तविंशति मौक्तिकैः

क्षवः क्षुताभिजननो राजिका कृष्णिका आसुरी

स्त्रियौ कङ्गु प्रियङ्गू द्वे अतसी स्यात् उमा क्षुमा

रसाल इक्षुः तद् भेदाः पुण्ड्र कान्तारक आदयः

अन्तःपुरे तु अधिकृतः स्यात् अन्तर्वंशिकः जनः

महा अरण्यम् अरण्यानी गृह आरामाः तु निष्कुटाः

देशः प्राञ्च् दक्षिणः प्राच्य उदीच्यः पश्चिम उत्तरः

क्रोष्टुविन्ना सिंहपुच्छी कलशी धावनी गुहा

निरस्तः प्रहिते बाणे विष अक्ते दिग्ध लिप्तकौ

जैत्रः तु जेता यो गच्छति अलम् विद्विषतः प्रति

स्युः मागधाः तु मगधा बन्दिनः स्तुतिपाठकाः

गुदं तु अपानम् पायुः ना वस्तिः नाभ्याः अधस् द्वयोः

मार्कवो भृङ्गराजः स्यात् काकमाची तु वायसी

वृषो अट रूषः सिंहास्यो वासको वाजिदन्तकः

अयोग्रं मुसलो ऽस्त्री स्यात् उदूखलम् उलूखलम्

मृद्वीका गोस्तनी द्राक्षा स्वाद्वी मधुरसा इति च

स्यात् पञ्चता कालधर्मो दिष्टान्तः प्रलयो ऽत्ययः

सभासदः सभास्ताराः सभ्याः सामाजिकाः च ते

यात्रा व्रज्या अभिनिर्याणम् प्रस्थानं गमनं गमः

उपाध्यायापी उपाध्यायी स्यात् आचार्या अपि च स्वतः

अ मृते जार जः कुण्डो मृते भर्तरि गोलकः

ओड्र पुष्पम् जपा पुष्पम् वज्रपुष्पं तिलस्य यत्

स्यात् एतत् एव प्रमद वनम् अन्तःपुर उचितम्

शुक्तिः शङ्खः खुरः कोलदलं नखम् अथ आढकी

आमिक्षा सा शृत उष्णे या क्षीरे स्यात् दधि योगात्

चर्मी फलक पाणिः स्यात् पताकी वैजयन्तिकः

नड आदयः तृणम् गर्मुत् श्यामाक प्रमुखाः अपि

आस्कन्दितं धौरितकं रेचितम् वल्गितं प्लुतम्

शिशु त्वम् शैशवं बाल्यं तारुण्यं यौवनं समे

जयो ऽथ कुटजः शक्रो वत्सको गिरिमल्लिका

द्यावापृथिव्यौ रोदस्यौ द्यावाभूमी च रोदसी

आमे फले शलाटुः स्यात् शुष्के वानम् उभे त्रिषु

खुरणाः स्यात् खुरणसः प्रज्ञुः प्रगत जानुकः

दर्शः च पौर्णमासः च यागौ पक्ष अन्तयोः पृथक्

भण्डिलो अपि अथ चाम्पेयः चम्पकः हेमपुष्पकः

स्वैरिणी पांसुला च स्यात् अशिशुः शिशुना विना

वातायनं गवाक्षो ऽथ मण्डपो ऽस्त्री जनाश्रयः

द्वे याचित अ याचितयोः यथासंख्यं मृत अमृते

पुण्डरीकः पञ्चनख चित्रकाय _

राज्याङ्गानि प्रकृतयः पौराणां श्रेणयो ऽपि च

चित्रा उपचित्रा न्यग्रोधी द्रवन्ती शम्बरी वृशा

त्रिवर्गः धर्म काम अर्थैः चतुर्वर्गः स मोक्षकैः

वंशे त्वक्सार कर्मार त्वचि सार तृणध्वजाः

कञ्चुको वारबाणो ऽस्त्री यत् तु मध्ये स कञ्चुकाः

नीशारः स्यात् प्रावरणे हिम अनिल निवारणे

तस्यां कटंभरा राजबला भद्रबला इति अपि

छत्त्रातिच्छत्त्र पालघ्नौ मालातृणक भूस्तृणे

अवल्गुजः सोमराजी सुवल्लिः सोमवल्लिका

अजशृङ्गी विषाणी स्यात् गोजिह्वा दार्विके समे

शोभाञ्जने शिग्रु तीक्ष्णगन्ध काक्षीव मोचकाः

कालीयकं च कालानुसार्यं च अथ सम अर्थकम्

भूर् भूमिर् अचला अनन्ता रसा विश्वम्भरा स्थिता

न्याय्यं च त्रिषु षट् संप्रधारणा तु समर्थनम्

युक्तम् औपयिकम् लभ्यं भजमान अभिनीत वत्

स्त्री अगारम् भूभुजाम् अन्तःपुरम् स्यात् अवरोधनम्

मधुव्रतो मधुकरो मधुलिह् मधुप अलिनः

देश एव आदिमौ एवम् उन्नेयाः सिकतावति

सौवीरं बदरं घोण्टा अपि अथ स्यात् स्वादुकण्टकः

प्राग्वंशः प्राक् हविः गेहात् सदस्याः विधिदर्शिनः

कृष्णपाकफल अविग्न सुषेणाः करमर्दके

अभ्यवस्कन्दनं तु अभ्यासादनम् विजयो जयः

तपस्विनी जटामांसी जटिला लोमशा आमिषी

कोकः चक्रः चक्रवाकः रथाङ्ग आह्वय नामकः

आग्नीध्र आद्याः धनैः वार्याः ऋत्विजो याजकाः च ते

प्राजनं तोदनं तोत्रं खनित्रम् अवदारणे

अन्या क्षीरविदारी स्यात् महाश्वेता ऋक्षगन्धिका
रक्तो ऽसौ मधुशिग्रुः स्यात् अरिष्टः फेनिलः समौ

रोही रोहितकः प्लीहशत्रुः दाडिमपुष्पकः

ये निर्जित इन्द्रिय ग्रामाः यतिनो यतयः च ते

हैमं छत्रं तु आतपत्रम् राज्ञः तु नृप लक्ष्म तत्

संनद्धो वर्मितः सज्जो दंशितो व्यूढ कङ्कटः

उन्दुरुः मूषकः अपि आखुः गिरिका बालमूषिका

मधुकं क्लीतकं यष्टिमधुकं मधुयष्टिका

चण्डा धनहरी क्षेम दुष्पत्त्र गणहासकाः

निचोलः प्रच्छद पटः समौ रल्लक कम्बलौ

स्यात् ब्रह्मवर्चसम् वृत्त अध्ययन ऋद्धिः अथ अञ्जलिः

रथे काम्बल वास्त्र आद्याः कम्बल आदिभिः आवृते

तत् तु शुष्कं करीषो ऽस्त्री दुग्धं क्षीरं पयः समम्

तमाल पत्त्र तिलक चित्रकाणि विशेषकम्

आयुधं तु प्रहरणं शस्त्रम् अस्त्रम् अथ अस्त्रियौ

काम्पिल्यः कर्कशः चन्द्रः रक्ताङ्गो रोचनी इति अपि

आसनं स्कन्ध देशः स्यात् पद्मकम् बिन्दु जालकम्

देशो नदी अम्बु वृष्टि अम्बु सम्पन्न व्रीहि पालितः

स्युः पुमांसः पञ्चजनाः पुरुषाः पूरुषा नरः

सौवर्चले अक्ष रुचके तिलकं तत्र मेचके

खराश्वा कारवी दीप्यो मयूरो लोचमस्तकः

एते पञ्च महायज्ञाः ब्रह्मयज्ञ आदि नामकाः

ग्राम अन्ते उपशल्यं स्यात् सीम सीमे स्त्रियाम् उभे

हयपुच्छी तु काम्बोजी माषपर्णी महासहा

कर्चूरको द्राविडकः काल्पको वेधमुख्यकः

स्त्रियां शिवा भूरिमाय गोमायु मृगधूर्तकाः

प्रक्ष्वेडनाः तु नाराचाः पक्षो वाजः त्रिषु उत्तरे

आतुरो ऽभ्यमितो ऽभ्यान्तः समौ पामन कच्छुरौ

शकुन्ति पक्षि शकुनि शकुन्त शकुन द्विजाः

दशा एते त्रिषु अलंकर्ता अलंकरिष्णुः च मण्डितः

खर्जूरः केतकी ताली खर्जूरी च तृणद्रुमाः

आचार्यानी तु पुंस् योगे स्यात् अर्यी क्षत्रियी तथा

समौ विस्रम्भ विश्वासौ भ्रेषो भ्रंशो यथोचितात्

भूपदी शीतभीरुः च सा एव आस्फोटा वनोद्भवा

अमृतं विघसो यज्ञ शेष भोजन शेषयोः

सम्मार्जनी शोधनी स्यात् संकरः अवकरः तथा

माध्यं कुन्दं रक्तकः तु बन्धूको बन्धुजीवकः

दद्रुणो दद्रु रोगी स्याद् अर्शस् रोग युतः ऽर्शसः

तस्मिन् दधिफलः पुष्पफल दन्तशठौ अपि

विशेषाः तु अङ्गना भीरुः कामिनी वाम लोचना

ऋक्ष अच्छभल्ल भल्लूकाः गण्डके खड्ग खड्गिनः

पितृ दानम् निवापः स्यात् श्राद्धम् तद् कर्म शास्त्रतः

तपस् क्लेश सहः दान्तो वर्णिनो ब्रह्मचारिणः

बला वाट्यालका घण्टारवा तु शणपुष्पिका

अस्त्री कुशं कुथो दर्भः पवित्रम् अथ कत्तृणम्

व्यामो बाह्वोः स करयोः ततयोः तिर्यञ्च् अनन्तरम्

पटच्चरं जीर्ण वस्त्रम् समौ नक्तक कर्पटौ

समे शाखा लते स्कन्धशाखा शाले शिफा जटे

नासा मलम् तु सिंघाणं पिञ्जूषं कर्णयोः मलम्

अप्रकाण्डे स्तम्ब गुल्मौ वल्ली तु व्रततिः लता

गृह अवग्रहणी देहली अङ्गणम् चत्वर अजिरे

दीक्षा अन्तः ऽवभृथो यज्ञे तद् कर्म अर्हम् तु यज्ञियम्

जया जयन्ती तर्कारी नादेयी वैजयन्तिका

दार्वाघाटो ऽथ सारङ्गः स्तोककः चातकः समाः

ओषध्यो जाति मात्रे स्युर् अजातौ सर्वम् औषधम्

स्त्री नग्निका कोटवी स्यात् दूती संचारिके समे

क्रमात् आतिथ्य _ अतिथि अर्थे ऽत्र साधुनि

बीजाकृतं तु उप्तकृष्टे सीत्यं कृष्टं च हल्य वत्

पर्येषणा परीष्टिः च अन्वेषणा च गवेषणा

मलिनैः मल्लिकाक्षाः ते धार्तराष्ट्राः सितेतरैः

कदली वारणबुसा रम्भा मोचा अंशुमत्फला

भूतधात्री रत्नगर्भा जगती सागराम्बरा

लोहाभिसारो ऽस्त्रभृतां राज्ञानां नीराजन विधिः

कालागुरु अगुरु स्यात् तु मङ्गल्या मल्लिगन्धि यत्

तुण्डिकेरी समुद्रान्ता कार्पासी बदर इति च

सो ऽभ्यमित्रो ऽभ्यमित्रीयो अपि अभ्यमित्रीणः इति अपि

काला मसूरविदल अर्धचन्द्रा कालमेषिका

काश्मीरजन्म अग्निशिखम् वरं वाह्लीक पीतने

राजादनं प्रियालः स्यात् सन्नकद्रुः धनुः पटः

सौविदल्लाः कञ्चुकिनः स्थापत्याः सौविदाः च ते

गोकर्ण पृषत एण ऋश्य रोहिताः चमरः मृगाः

शेलुः श्लेष्मातकः शीत उद्दालो बहुवारकः

पुनर्भूः _ रूढा द्विस् तस्याः दिधिषुः पतिः
अयनम् वर्त्म मार्ग अध्व पथिनः पदवी सृतिः

कपि प्लवंग प्लवग शाखामृग वलीमुखाः

स्त्री नपुंसकयोः विश्वम् नागरं विश्वभेषजम्

गात्रं वपुः संहननं शरीरं वर्ष्म विग्रहः

लवङ्गं देवकुसुमं श्रीसंज्ञम् अथ जायकम्

समज्या परिषद् गोष्ठी सभा समिति संसदः

क्षारको जालकं क्लीबे कलिका कोरकः पुमान्
न प्रतिसायं ग्राम अन्तरम् व्रजेत्

न आर्द्रम् परिदधीत

न अयुग्वा

न च अन् अनुचरः चरेत्

न अजातलोम्न्या उपहासम् इच्छेत्

न वृक्षम् आरोहेत्
अथ एताः भवन्ति अभि प्रियाणि पवते चनोहित इति

नामानि यह्वो अधि येषु वर्धत इति

यद् उ कविर् भार्गवो ऽपश्यत् तस्मात् कावम् इत्य् आख्यायते
अनार्षे इति किम् एता गा ब्रह्म बन्धौ इत्य् अब्रवीत्

सम्बुद्धि निमित्तः य ओकारः स शाकल्यस्य आचार्यस्य मतेन प्रगृह्य सञ्ज्ञः भवति इति शब्दे अनार्षे अवैदिके परतः
हृदा पूतम् मनसा जातवेदो विश्वानि देव वयुनानि विद्वान्

यथा दिक्षु चन्द्राय समनमन्न् एवा मह्यं संनमः सं नमन्तु
एताम् एव प्रतिपदम् कृत्वा अग्नीषोमाभ्याम् इति पौर्णमास्याम् इन्द्राय वैमृधाय इति च इन्द्र अग्निभ्याम् इति अमावास्यायाम् अ संनयतः इन्द्राय इति संनयतः महेन्द्राय इति वा यदि महेन्द्र याजी भवति

अथ आहवनीयम् ईक्षते सुवर् अभिविख्येषम् वैश्वानरम् ज्योतिः इति

स्फात्यै त्वा न अरात्यै इति
चन्द्र सूर्य ग्रहे तीर्थे सिद्ध क्षेत्रे शिवालये

नैवेद्य अर्पणात् पश्चान् मण्डलस्य च सर्वतः

एवं जल्पन्ति विबुधा मनसा चिन्तयन्ति च

निदध्याद् अक्षतान् मूर्ध्नि तस्य यच्छन् शुभ आशिषम्

लब्धो ऽत्र मन्त्रो दीर्घ आयुस् सम्पद् संतति वर्धनः

तिर्यञ्चम् यवोदराणि अष्ट ऊर्ध्वा वा व्रीहयस् त्रयः

न्यासं कलानां सर्वासां कुर्याद् एकैकशः क्रमात्

नव नाभम् यदा कुर्यान् मण्डलं वर्णकैर् बुधः

तथा दीक्षा विधानेन द्विज त्वम् जायते नृणाम्

हिरण्या गगना रक्ता तथा कृष्णा च सुप्रभा

ततो दीक्षा अङ्ग होम अर्थम् कुण्डलस्य च सर्वतः

सदा शक्त्यां मुख्य लोपः गौण काल परिग्रहः

श्रीवत्सं कौस्तुभं च एव देवस्य पुरतो ऽर्चयेत्

तम् च अमृत मयम् ध्यात्वा स्वस्मिंश् च अग्निम् विलापयेत्

आषाढे बन्धु नाशः स्यात् पूर्ण आयुः श्रावणे भवेत्

एष ते विधिर् उद्दिष्टो मया ते भूत धारिणि

तत्र एव श्री रुक्माङ्गद मोहिनी संवादे विष्णुयामले च

संवत्सरं गुरोर् भक्तिं कुर्युर् विष्णाव् इव अचलाम्

विष्णोः सर्व ऋतु चर्या च महा राज उपचारात्

तस्मिन्न् आवाह्य कलसे परं तेजो यथाविधि

देव गन्धर्व यक्षाणाम् सर्वथा दुर्लभो ह्य् असौ

न तीर्थं न व्रतं होमो न स्नानं न जप क्रिया

अग्रतो लेख्य विधिना अर्चयेत् भोज्य अर्पण अवधि

स सामान्यो हि देवानां भवति इति न संशयः

भवेद् अव्याहत ज्ञानः श्रीमांश् च पुरुषः सदा

संक्षिप्तश् च अथ दीक्षाया विधिर् एष विलिख्यते

ध्वज तोरण दिश् कुम्भ मण्डप आदि अधिदेवताः

केचिच् च आहुः करन्यासौ विना अखिलैः

दत्त्वा उक्ताम् दक्षिणां तस्मै स्व शरीरम् समर्पयेत्

विधिवत् कुम्भम् उद्धृत्य तद् मुख स्थान् सुरद्रुमान्

चतुर् अङ्गुलौ

आयसं धूप पात्र आदि तिर्यञ्च् पुण्ड्रम् प्रमादतः

हारीतेन अपि

दीर्घ मन्त्रम् च शिष्यस्य यावद् आग्रहणं पठेत्

विना दीक्षां हि पूजायां न अधिकारः ऽस्ति कर्हिचित्

तीक्ष्णा रौद्रा भया निद्रा तन्तीः क्षुत् क्रोधनी क्रिया

एकादश्याम् उपोष्य अथ स्नात्वा देव आलयम् व्रजेत्

तथा अत्र अदीक्षितानाम् तु मन्त्र देव अर्चन आदिषु

अ वैष्णव व्रत आरम्भः तथा जप्यम् अ वैष्णवम्

एवम् अभ्यर्थ्य मेधावी गुरुं विष्णुम् इव अग्रतस्

द्रव्य हीनस्य कुर्वीत वचसा अनुग्रहम् गुरुः

व्रते नियमतः स्वास्थ्यं सन्तोषो येन केन वै

श्रीमत् गोपाल मन्त्राणाम् दीक्षायां तु न दुष्यति

यावच् च पातकं तेन कृतं जन्म शतैः अपि

तुलसी पूजनम् नित्यं श्रीभागवत पूजनम्

कर्मणा मनसा वाचा भीते च अभय दः सदा

यत्र यत्र परिवादो मात्सर्यात् श्रूयते गुरोः

अङ्गीकारे कृते बाढं तद् नीराजन पूर्वकम्

देवम् आवाह्य गन्ध आदि दीप अन्त विधिना अर्चयेत्

विधिना तान्त्रिकी सन्ध्या शिखा बन्धः हि कर्मणि

नारदतन्त्रे

अङ्गुलि परिमाणम् च उक्तम्
हन्ति द्विषन्तं भ्रातृव्यं य एवं वेद

ततो वा इन्द्रो वृत्रम् अहन्
स्वेदो हितस् त्व् अनाग्नेयो वाते मेदस् कफ आवृते

तैर् एव वा द्रवैः पूर्णं कुण्डं सर्व अङ्ग गे ऽनिले

शिरीष वासा वंश अर्क मालती दीर्घवृन्तात्

न स्वेदयेद् अतिस्थूल रूक्ष दुर्बल मूर्छितान्

शीत शूल क्षये स्विन्नो जाते ऽङ्गानां च मार्दवे

क्षुत् तृष्णा कामला पाण्डु मेहिनः पित्त पीडितान्

अङ्गमर्द कटि पार्श्व पृष्ठ कुक्षि हनुग्रहे
जघनेन जघनम् अवपीड्य प्रकीर्यमाण केश हस्ता नख दशन प्रहणन चुम्बन प्रयोजनाय तद् उपरि लङ्घयेत् तत् जघन उपगूहनम्

पृच्छतां शृण्वतां वा अपि तथा कथयताम् अपि

नायको ऽपि ताम् अवपीड्य गृह्णीयाद् इति विद्धकम्
अस्मभ्यम् इन्द्र वरीयः सुगं कृधि प्र शत्रूणां मघवन् वृष्ण्या रुज

गो जित् भूयासम् अश्व जित् धनंजयो हिरण्य जित्

ईडे अग्निं स्वावसुं नमोभिर् इह प्रसक्तो वि चयत् कृतं नः
अङ्गिरसो नः पितरो नवग्वा इति संहिताः सप्त

उदरे पात्रीं

तां नैरृतेन जघनतः आघ्नन्तः उपवेशयन्ति

मित्रावरुणा परि माम् अधाताम् इति पाणी प्रक्षालयते
चतुर्णाम् अपि च एतेषाम् प्रायश्चित्तम् अकुर्वताम्

उपपन्नो गुणैः सर्वैः पुत्रो यस्य तु दत्त्रिमः

चरेयुः पृथिवीं दीनाः सर्व धर्म बहिष्कृताः

सर्वासाम् एकपत्नीनाम् एका चेत् पुत्रिणी भवेत्

अपुत्रो ऽनेन विधिना सुतां कुर्वीत पुत्रिकाम्

स्तेये च श्वपदं कार्यं अ शिराः पुमान्

तथा पापान् निगृह्णीयाद् व्रतम् एतत् हि वारुणम्

अन् उपघ्नन् पितृ द्रव्यम् श्रमेण यद् उपार्जितम्

स्वप्नो अन्य गेह वासः च नारी संदूषणानि षट्

संसृष्टास् तेन वा ये स्युर् विभजेत स तैः सह

निरिन्द्रिया ह्य् अमन्त्राश् च स्त्रीभ्यो ऽनृतम् इति स्थितिः

यं ब्राह्मणस् तु शूद्रायां कामाद् उत्पादयेत् सुतम्

स्वं च धर्मं प्रयत्नेन जायां रक्षन् हि रक्षति

वार्त्तायां नित्य युक्तः स्यात् पशूनां च एव रक्षणे

एतद् विधानं विज्ञेयं विभागस्य एक योनिषु

क्षेत्रिकस्य तु तद् बीजं धर्मतः प्रसवश् च सः

कर्मणा गच्छेद् विप्रो दद्यात् शनैस् शनैः

त्रीणि वर्षाण्य् उदीक्षेत कुमार्य् ऋतुमती सती

पौत्र दौहित्रयोः लोके न विशेषो ऽस्ति धर्मतः

नरेन्द्रास् त्रिदिवं यान्ति प्रजा पालन तत्पराः

यथा सर्वाणि भूतानि धरा धारयते समम्

अष्टौ मासान् यथा आदित्यः तोयं हरति रश्मिभिः

यादृग्गुणेन भर्त्रा स्त्री संयुज्येत यथाविधि

यद् वा अपि प्रतिसंस्कुर्याद् दाप्यस् तु उत्तमसाहसम्

सप्त अङ्गस्य इह राज्यस्य विष्टब्धस्य त्रिदण्ड वत्

स्वां प्रसूतिं चरित्रं च कुलम् आत्मानम् एव च

पुत्रे राज्यं समासृज्य कुर्वीत प्रायणं रणे

पत्यौ जीवति यः स्त्रीभिर् अलंकारो धृतो भवेत्

क्रिया अभ्युपगमात् त्व् एतद् बीज अर्थम् यत् प्रदीयते

प्राकारस्य च भेत्तारं परिखाणां च पूरकम्

परिपूर्णं यथा चन्द्रं दृष्ट्वा हृष्यन्ति मानवाः

कृतं त्रेता युगम् च एव द्वापरं कलिर् एव च

यत् किंचित् पितरि प्रेते धनं ज्येष्ठो ऽधिगच्छति

ततो ऽपरे ज्येष्ठ वृषाः तद् ऊनानाम् स्व मातृतस्

माता पितृभ्याम् उत्सृष्टं तयोर् अन्यतरेण वा

देवराद् वा सपिण्डाद् वा स्त्रिया सम्यक् नियुक्तया

स्थाणुच्छेदस्य केदारम् आहुः मृगम्

न अब्रह्म क्षत्रम् ऋध्नोति न अक्षत्रम् ब्रह्म वर्धते

द्रव्याणां स्थान योगान् च क्रय विक्रयम् एव च

मङ्गलादेशवृत्ताश् च भद्राश् च ईक्षणिकैः सह

ज्येष्ठः कुलं वर्धयति विनाशयति वा पुनः

ऊर्ध्वं संवत्सरात् त्व् एनां दायं हृत्वा न संवसेत्

यद् एव अस्य पिता दद्यात् तद् एव अस्य धनं भवेत्

गन्धानां च रसानां च विद्याद् अर्घ बलाबलम्

अन्वाधेयं च यद् दत्तं पत्या प्रीतेन च एव यत्

तथा नश्यति वै क्षिप्रं बीजं पर परिग्रहे

व्याधिता वा अधिवेत्तव्या हिंस्रा अर्थ घ्ना च सर्वदा

विप्राणां वेद विद्वसाम् गृहस्थानां यशस्विनाम्

मनुष्याणाम् अपि प्रोक्तो वेने राज्यं प्रशासति

स्त्रियां तु यद् भवेद् वित्तं पित्रा दत्तं कथंचन

प्राणिभिः क्रियते यस् तु स विज्ञेयः समाह्वयः

उन्मत्तं पतितं क्लीबम् अबीजं पाप रोगिणम्

सूक्ष्मेभ्यो ऽपि प्रसङ्गेभ्यः स्त्रियो रक्ष्या विशेषतः

या रोगिणी स्यात् तु हिता सम्पन्ना च एव शीलतः

अबीज विक्रयी च एव बीजोत्क्रष्टा तथा एव च

विहंग महिषीणाम् च विज्ञेयः प्रसवं प्रति

स एव दद्याद् द्वौ पिण्डौ पित्रे मातामहाय च
असुरी वै दीर्घजिह्वी देवानाम् प्रातःसवनम् अवालेट्

तत् व्यमाद्यत्

तत् तन् न आदृत्यम्

तद् आहुः सर्पेत् न सर्पेत् इति सर्पेद् इति ह एके आहुर् उभयेषां वा एष देव मनुष्याणाम् भक्षो यद् बहिष्पवमानस् तस्माद् एनम् अभिसंगच्छन्त इति वदन्तः
तत्र त्रिंशत् अध्यायकम् श्लोक स्थानम् अष्ट अष्ट अध्यायकानि निदान विमान शारीर स्थानानि द्वादशकम् इन्द्रियाणां त्रिंशकं चिकित्सितानां द्वादशके कल्प सिद्धि स्थाने भवतः

इदम् एवम् उदार अर्थम् अज्ञानां न प्रकाशकम्

तेन मूलेन महता महा मूलाः मता दश

गुरु लघु शीत उष्ण स्निग्ध रूक्ष आदीनाम् द्रव्याणां सामान्य विशेषाभ्याम् वृद्धि ह्रासौ यथोक्तं गुरुषु अभ्यस्यमानैः गुरूणाम् उपचयो भवति अपचयः लघूनाम् एवम् एव इतरेषाम् इति एष भाव स्वभावः नित्यः स्व लक्षणम् च द्रव्याणां पृथिवी आदीनाम् सन्ति तु द्रव्याणि गुणाः च नित्य अनित्याः

एष च अर्थ संग्रहः विभाव्यते आयुर्वेद लक्षणम् इति

प्रतिष्ठा अर्थम् हि भावानाम् एषाम् हृदयम् इष्यते

तस्य उपघातात् मूर्छायम् भेदात् मरणम् ऋच्छति

यत् ऋते सर्व भूतानाम् जीवितं न अवतिष्ठते

तत् आयुः वेदयति इति आयुर्वेदः कथम् इति चेत् उच्यते स्व लक्षणात् सुख असुखात् हित अहितात् प्रमाण अप्रमाणात् च यतस् च आयुष्याणि अनायुष्याणि च द्रव्य गुण कर्माणि वेदयति अतस् अपि आयुर्वेदः

स च अध्येतव्यः ब्राह्मण राजन्य वैश्यैः
अथ तेजस् मयः शुभ्रः सोमपुत्रस्य वै रथः

तस्मात् यानि प्रगृह्यन्ते व्योम्नि देव गृहाः इति

तथा देव गृहानि स्युः उह्यन्ते वात रंहसा

ततः शनैश्चरः अपि अश्वैः सबलैर् वात रंहसैः

हृदि नारायणः साध्या अश्विनौ पूर्व पादयोः

कार्ष्णायसं समारुह्य स्यन्दनं याति असौ शनिः

ततो भौम रथः च अपि अष्ट अङ्गः काञ्चनः स्मृतः
तत्र लोक आश्रयम् काव्यम् आगमाः तत्त्व शंसिनः

तद् विदः न अन्तरीय अर्थ दर्शनम् च अपरम् विदुः

सर्व शास्त्र विरुद्ध त्वात् सर्व आगम विरोधिनी

लक्ष्म प्रयोग दोषाणाम् भेदेन अनेक वर्त्मना

कृत्वा प्रतिज्ञां वत्सेन हृता इति मदन आश्रया

साध्येन लिङ्ग अनुगीतः तद् अभावे च न अस्तिता

अन्यः अपि असौ एक इव सामान्यात् उपचर्यते

बहु कुसुम विभूषिते स तस्थौ सुर मुनि सिद्ध युते सुमेरु पृष्ठे

तद् अपोहेषु च तथा सिद्धा सा बुद्धि गोचरा

शङ्ख व्रात आकुल अन्तः तिमि मकर कुल आकीर्ण वीचि प्रतानः दध्रे यस्य अम्बुः आशिस् शशि कुमुद सुधा क्षीर शुद्धाम् सुकीर्तिम्

सत्त्व आदयः प्रमाणाभ्यां प्रत्यक्षम् अनुमा च ते

तया एव हि तद् अर्थस्य विरोध करणम् यथा

यत्र दृष्टान्त मात्रेण व्यज्येते साध्य साधने

तासां प्रपञ्चो बहुधा भूयस्त्वात् इह न उदितः
त सौ मतु अर्थे

शेषे प्रथमः

जीविका उपनिषदौ औपम्ये

गति बुद्धि प्रत्यवसान अर्थ शब्द कर्म अकर्मकाणाम् अ णि कर्ता स णौ

राध् ईक्ष्योः यस्य विप्रश्नः

रुचि अर्थानाम् प्रीयमाणः

अपिः पदार्थ सम्भावना अन्ववसर्ग गर्हा समुच्चयेषु

षष्ठी युक्तः छन्दसि वा

पुरो ऽव्ययम्

अ कथितम् च

तङ् आनौ आत्मनेपदम्

कणे मनसी श्रद्धा प्रतीघाते
तस्य इमे नव कोशा विष्टम्भा नवधा हिताः

एते अस्मिन् देवा एकवृतो भवन्ति

उरुः पृथुः सुभूर् भुव इति त्वा उपास्महे वयम्

स वै रात्र्या अजायत तस्माद् रात्रिर् अजायत

पश्चात् प्राञ्च आतन्वन्ति यद् उदेति विभासति

स रुद्रो वसु वनिः वसु देये नमोवाके वषट्कारो ऽनु संहितः

सो ऽर्यमा स वरुणः स रुद्रः स महादेवः

स वै यज्ञाद् अजायत तस्माद् यज्ञो ऽजायत

स वै भूमेर् अजायत तस्माद् भूमिर् अजायत
अथ एनम् उद्गातृभ्यः प्राहुः

ऐन्द्र्या सद इन्द्रं विश्वा अवीवृधन्न् इति

अथ अध्वर्युः हस्तौ संमृशते कर्मणे वां देवेभ्यः शकेयम् इति

अथ अत्र एव तिष्ठन् संप्रैषम् आह उन्नेतर् ग्राव्णो वायव्यानि द्रोणकलशे दशापवित्रे समवधाय दक्षिणस्य हविर्धानस्य पुरो ऽक्षं संसादय अग्नीध् आज्यम् अधिश्रय प्रतिप्रस्थातः स्रुचः संमृड्ढ्य् आज्येन उदेहि पृषदाज्याय दध्य् आहर इति

अथ अपः उपस्पृश्य आह एहि यजमान इति
इति श्री लिङ्ग महापुराणे पूर्व भागे शिवमूर्तिप्रतिष्ठाफलकथनं नाम षट्सप्ततितमो ऽध्यायः

सम्प्रेक्ष्य च अन्धकम् पार्श्वे कृत अञ्जलि पुटम् स्थितम्

तत्र भुक्त्वा महा भोगान् कल्प लक्षम् सुखी नरः

काञ्चनेन विमानेन किङ्किणी जाल मालिना

रथे सु संस्थितम् देवं चतुरानन सारथिम्

त्रि पादम् सप्त हस्तम् च चतुर् शृङ्गम् द्वि शीर्षकम्

इन्द्राणीं च एव चामुण्डां वीरभद्र समन्विताम्

भृगु आद्यैः भूत संघैः च संवृतं परमेश्वरम्

जालंधर अन्तकम् देवं सुदर्शन धरम् प्रभुम्

तत्र भुक्त्वा महा भोगान् यावद् आभूतसंप्लवम्

ऐन्द्रम् आसाद्य च ऐन्द्र त्वम् कृत्वा वर्ष अयुतम् पुनः

ज्ञान योगम् समासाद्य तत्र एव च विमुच्यते

सृष्टि अन्तरे पुनः प्राप्ते मानवं पदम् आप्नुयात्

व्योम्नि कुर्यात् तथा लिङ्गं ब्रह्माणं हंस रूपिणम्