tanuj437/sanskrit-pos-tagged-corpus huggingface dataset:
एकः पिता च पुत्रः च कल्प्यते न तु तत्त्वतः

असती अपि यथा माया दृश्या तथा मनः

दीपः प्रकाशत इति ज्ञात्वा ज्ञानेन कथ्यते

प्रतिबिम्ब समे तस्मिन् कृत्रिमे सत्यता कथम्

मायातः को विशेषः अस्य यत् मूढैः सत्यतः कृतम्

वृथक् एव आयुः वहति आशु विवेकः तु सु दुर्लभः

तदा अवस्थाम् इमाम् दृष्ट्वा तृष्णे किं न विदीर्यसे

अचेतने च वस्त्र आदौ सुख आदेः अपि असंभवः

विद्यमानस्य भावस्य हेतुना किं प्रयोजनम्

वस्तु आश्रयः चेद् संसारः सो अन्यथा आकाश वत् भवेत्

पूर्वं पश्चाच् च जातेन स्मर्यते न अनुभूयते

लोकेन भावा दृश्यन्ते कल्प्यन्ते च अपि तत्त्वतः

यदि अस्ति दुःखं तत्त्वेन प्रहृष्टान् किं न बाधते

लोकस्य अपि च तद् ज्ञानम् अस्ति कस्मान् न पश्यति

शून्यता दुःख शमना ततः किं जायते भयम्

न कर्म फल सम्बन्धः युक्तः चेद् आत्मना विना

ईश्वरो जगतो हेतुः वद कः तावत् ईश्वरः

माया उपमात् जिनात् पुण्यं सद्भावे अपि कथं यथा

सालम्बनेन चित्तेन स्थातव्यं यत्र तत्र वा

कल्पना कल्पितं च इति द्वयम् अन्योन्य निश्रितम्

अ जातम् अ निरुद्धम् च तस्मात् सर्वम् इदम् जगत्

तीर्थिकैः सविवाद त्वात् स्वैः परैः च आगम अन्तरम्

बोधि चर्या आनुरूप्येण जिन स्तम्भः अपि साधितः

संसर्गे च निरंश त्वम् यदि दृष्टं निदर्शय

बुद्ध्याः अगोचरः तत्त्वम् बुद्धिः संवृतिः उच्यते

अचित्तके कृता पूजा कथं फलवती भवेत्

अजर अमर लीलानाम् एवम् विहरतां सताम्

एवं दुःख अग्नि तप्तानाम् शान्तिं कुर्याम् अहम् कदा
मद्वद् अन्धस्वद् आर्भवान् न अन्तरियात्

मरुत्वन् मध्यंदिनान् न अन्तरियात्

न ह अस्य इष्टापूर्तम् प्रमीयते य एवं वेद

गायत्रीषु रथन्तर साम्नः कुर्याद् अनुष्टुप्सु बृहत्साम्नः

ये एव एते उष्णिह् ककुभोः सामनी ते वा एव तृचयोः कुर्यात् ते वा एकर्चयोः
तद् अथ यदा प्राण उत्क्रामति दार्व् एव इव भूतो ऽनर्थ्यः परिशिष्यते न किंचन रूपम्

तद् एतद् एकम् एव रूपम् प्राण एव

तस्मात् तप्यमानस्य उष्णतरः प्राणो भवति

तस्य अन्तरात्मा तपः

तस्मात् सो ऽपि दहति
तमः मात्राम् उपादाय प्रतिसंरुद्ध विक्रमः

द्वादश अर्ध पल उन्मानम् चतुर्भिश् चतुर् अङ्गुलैः

तिर्यञ्च् नृ पितृ देवानाम् सम्भवो यत्र कर्मभिः

कालेन अशेषः आस्ते तूष्णीं दिन अत्यये

निमेषस् त्रि लवः ज्ञेय आम्नातस् ते त्रयः क्षणः

संख्यातानि सहस्राणि द्विगुणानि शतानि च

पितृ देव मनुष्याणाम् आयुः परम् इदं स्मृतम्

काल आख्यया गुणम् अयम् क्रतुभिर् वितन्वन्

यामाश् चत्वारश् चत्वारो मर्त्यानाम् अहनी उभे

प्लावयन्त्य् उत्कट आटोप चण्ड वात ईरित ऊर्मयः

कालो ऽयं द्वि परार्ध आख्यः निमेष उपचर्यते

संध्या संध्या अंशयोः अन्तर् यः कालः शत संख्ययोः
काष्ठम् इव घुण जग्धम् राज कुलम् अविनीत पुत्रम् अभियुक्त मात्रम् भज्येत

महा दोषम् अबुद्ध बोधनम् इति कौटिल्यः

द्यूत कामम् कापटिकैर् उद्वेजयेयुः

मृगया कामम् प्रतिरोधक व्यञ्जनैः त्रासयेयुः

मद्य कामम् योग पानेन उद्वेजयेयुः
व्यर्थं जीवितम् आलोक्य पितृभ्याम् अथ दूषितम्

इति उक्त्वा शब्दशास्त्रं तत् प्रकाश्य अभिनवम् लघु

साधु साधु शमं तु एतत् दिव्या वाच् उदभूत् ततस्

दिवा ना अस्ति प्रभावो नः तिष्ठ रात्रौ वदामि अतस्

ततो ऽहम् आगतो राजंस् तण्डुलास् ते च मे पथि

तपसे निश्चितो द्रष्टुम् आगतः विन्ध्यवासिनीम्

तत् श्रुत्वा अनुग्रहम् राज्ञः शर्ववर्मा अभ्यभाषत

यक्ष रक्षः पिशाचानाम् तेन हृष्यन्ति अमी निशि

दाता धीरः शिबिः नाम सर्व सत्त्व अभय प्रदः

तत् माल्यवान् इति भविष्यसि मे गणस् त्वम् इति आदिशत् च स विभुः गिरिजापतिः माम्

यः स गोविन्ददत्त आख्यः देवदत्त पिता द्विजः

मया जातिः स्मृता इति एष वृत्तान्तो मे ऽत्र जन्मनि

तेन अहम् अमृत आसार संसिक्तः इव तद् क्षणम्

इति धूर्जटिना कृतं प्रसादाद् अभिधानं मम माल्यवान् इति इदम्

तेन एव मन्युना गत्वा तपः च अहम् हिमाचले

अभयं देहि सा अद्य एव स्नुषा ते हारिता निशि

सिषेवे वेदकुम्भ आख्यम् उपाध्यायम् यथाविधि

प्रतिपालितवान् अस्मि यावत् अभ्यागतः भवान्

साक्षात् एव स मां देवः पुनर् एवम् अभाषत
स्तोत्रैः नानाविधैः दक्षः प्रणम्य च कृताञ्जलिः

कालाग्नि रुद्र संकाशाः नादयन्तो दिशो दश

य एते द्वादशा आदित्याः आगता यज्ञ भागिनः

स्पृशन् कराभ्यां ब्रह्मर्षिं दधीचं प्राह देवताः

पूज्यते सर्व यज्ञेषु सर्व अभ्युदय सिद्धि दः

मुक्त शापाः ततस् सर्वे कल्प अन्ते रौरव आदिषु

देवी उवाच

स देवदेवो भगवान् महादेवो न संशयः

तस्माद् अनादि मध्य अन्तम् विज्ञाय परमेश्वरम्

एवम् उक्ताः गणेशेन प्रजापति पुरःसराः

बाढम् इति अब्रुवन् वाक्यं तस्य साहाय्य कारिणः

तम् आह दक्षस्य मखं विनाशय शिवो अस्तु इति

तथा चन्द्रमसं देवं पादाङ्गुष्ठेन लीलया

न हि अयम् शङ्करो रुद्रः संहर्ता तामसो हरः

उवाच प्रणतान् देवान् प्राचेतसम् अथो हरः

इति मत्वा यजेद् देवं स याति परमां गतिम्

दृष्ट्वा देव कुलम् कृत्स्नं शङ्करेण विना आगतम्

मन्त्रा ऊचुः सुरान् यूयं तम उपहत चेतसः

अथ चेत् कस्यचिद् इयम् आज्ञा मुनि सुर उत्तमाः

सहस्रशो ऽथ शतशो भूय एव विनिन्द्यते

देवा ऊचुः यज्ञ भागे न च मन्त्रा इति प्रभुम्

चेतसा भाव युक्तेन स याति परमं पदम्

दधीच उवाच

देव अङ्गना सहस्र आढ्यम् अप्सरस् गीत नादितम्

एतद् वः कथितं सर्वं दक्ष यज्ञ निषूदनम्
पुनर् इति विशेषणे

अम्लं यथा

सर्व उत्कृष्ट त्वेन गगन ग्रास साधनम् आह क्षार इत्यादि

अश्वत्थं सूरणं जालीं दहेत् कन्दान् अनेकशः
पञ्चम्याः स्तोक आदिभ्यः

निपातस्य च

दस् ति

जातेश् च

अ लुक् उत्तर पदे

मध्याद् गुरौ

हिम काषि हतिषु च

ढ् र लोपे पूर्वस्य दीर्घो अ णः
प्रियं विश्वेषु शूद्रेषु प्रियं राजसु मा कुरु स्वाहा
सा इन्द्रफेना नदी पुण्या यत्र इन्द्रः पतितः पुरा

द्वारका कृष्णतीर्थं च तथा अर्बुद सरस्वती

पितृतीर्थं प्रयागं तु सर्व काम फल प्रदम्

श्राद्धस्य रक्षणाय अलम् एतत् प्राहुः दिवौकसः

नकुल ईशस्य तीर्थं च कर्दमालं तथा एव च

जम्बूमार्गं महा पुण्यम् यत्र मार्गो हि लक्ष्यते

श्रीपतेः च तथा तीर्थं तीर्थं रैवतकं तथा

कायावरोहणं नाम तथा चर्मण्वती नदी

तुङ्गभद्रा नदी पुण्या तथा भीमरथी सरित्

गङ्गासागरम् इति आहुः सर्व तीर्थ मयम् शुभम्

एतानि पितृतीर्थानि शस्यन्ते स्नान दानयोः

तथा च बदरी तीर्थम् गणतीर्थं तथा एव च

धूत पापम् तथा तीर्थं समुद्रो दक्षिणः तथा

यत् किंचिद् दीयते तत्र तत् अक्षयम् उदाहृतम्

तीर्थं तु पुष्करं नाम शालग्रामं तथा एव च

पितॄणां वल्लभं तद्वत् पुण्यम् च विमलेश्वरम्

गोवर्धनं हरिश्चन्द्रं कृपुचन्द्रं पृथूदकम्

वागीशः अपि न शक्नोति विस्तरात् किम् मानुषः

एष तु उद्देशात् प्रोक्तः तीर्थानाम् संग्रहो मया

कालिका च नदी पुण्या वितस्ता च नदी तथा

शतरुद्रा शताह्वा च तथा विश्वपदं परम्

तत्र अष्टमः मुहूर्तो यः स कालः कुतपः स्मृतः

कुब्जाभ्रं तु तथा तीर्थम् उर्वशी पुलिनम् तथा
चतुर्भिर् एके समामनन्ति गवा हिरण्येन अजया वाससा इति

तां काले यजमानो दशापवित्रस्य नाभिं कुरुते

ऋषभेण क्रीणाति

अमा ऊतम् कार्यम् इति विज्ञायते
एष उ एव एनम् त्रिवृद् वज्रस् त्रि भृष्टिः अच्छिद्रो अ छम्बट्कारी अहर् अहर् इमान् लोकान् अनुवर्तमानो ऽभिवर्तते
शालग्रामे महादेवी शिवलिङ्गे जलप्रिया

सर्व लोकेषु यत् किंचिद् रहितम् न मया विना

कोटवी कोटितीर्थे तु सुगन्धा माधवे वने

यत्र एतत् लिखितम् तिष्ठेत् पूज्यते देव संनिधौ

अयोग्य इति ताम् आह दक्षो यज्ञेषु शूलभृत्

अरुन्धती सतीनां तु रामासु च तिलोत्तमा

एवं वदन्ती सा तत्र ददाह आत्मानम् आत्मना

सम्प्राप्य तां स्मृतिं भूयो योगं सांख्यम् अनुत्तमम्

ययातिः पुत्र लाभम् च धन लाभम् च भार्गवः

प्राह देवी यत् आरब्धम् तत् कार्यम् मे न संशयः

न त्वया रहितं किंचिद् ब्रह्माण्डे सचराचरम्

जया वराहशैले तु कामला कमलालये

स भित्त्वा ब्रह्मसदनं पदम् अभ्येति शांकरम्

मद् अंशेन अङ्गना षष्टिः भविष्यन्ति अङ्गजाः ते

एतत् उद्देशात् प्रोक्तं नाम् अष्टशतम् उत्तमम्

उत्पलाक्षी सहस्राक्षे कमलाक्षे महोत्पला

तृतीयायाम् अथ अष्टम्याम् बहु पुत्रः भवेत् नरः

गायत्री वेदवदने पार्वती शिव संनिधौ

माता सिद्धपुरे लक्ष्मी अङ्गना भरताश्रमे

जालंधरे विश्वमुखी तारा किष्किन्ध पर्वते

क्रौञ्चद्वीपः स्मृतो येन चतुर्थो घृत संवृतः

भीमा देवी हिम अद्रौ तु पुष्टिः विश्वेश्वरे तथा

मत्स्य उवाच
अचैषीत्

गुण वृद्धी स्व संज्ञया विधीयेते तत्र इ कः इति एतत् उपस्थितम् द्रष्टव्यम्

इह मा भूत् द्यौः पन्थाः सः इमम् इति

अस्तावीत्
ब्रह्मानम् अर्चयित्वा तु ब्रह्म लोके महीयते

श्राद्धं भवति च अक्षय्यम् तत्र दत्तं महा उदयम्

भृगुतुङ्गे तपः तप्तम् श्राद्धं दानं तथा कृतम्

नद्यः समुद्र गाः पुण्याः समुद्रः च विशेषतः

विन्ध्य पादे प्रपश्यन्ति देवदेवं सदाशिवम्

धर्मपृष्ठे च सरसि ब्रह्मणः परमे शुभे

स्नात्वा कुमारधारायां कृत्वा देव आदि तर्पणम्

तत्र देव आदिदेवेन रुद्रेण त्रिपुरारिणा

प्राणान् इह नरः त्यक्त्वा न भूयो जन्म विन्दति

द्विजाति प्रवरैः जुष्टम् योगिभिः यत मानसैः

महाह्रदे च कौशिक्यां दत्तं भवति च अक्षयम्

सर्वत्र हिमवान् पुण्यो गङ्गा पुण्या समन्ततः

तत्र संनिहिता गङ्गा तीर्थानि आयतनानि च

तत्र स्नात्वा महादेवम् अभ्यर्च्य वृषकेतनम्

संस्मरन्ति च ये तीर्थं देश अन्तर गताः जनाः

गोदावरी नदी पुण्या सर्व पाप विनाशना
तद् कल्केन बहिर् गोलं लेपयेत् हि अङ्गुल उन्मितम्

मूलक अनल सिन्धूत्थ त्र्यूषण आर्द्रक राजिकाः

गो मूत्रे च कुलत्थानां कषाये च त्रिधा त्रिधा

धृत्वा तद् गोलकम् प्राज्ञो मृद् मूषा सम्पुटे ऽधिके

त्र्यूषणं लवणं राजी रजनी त्रिफला आर्द्रकम्

तद् दुग्ध घृष्ट हिङ्गोः च मूषा युग्मम् प्रकल्पयेत्

स दलम् तालकं शुद्धं पौनर्नव रसेण तु

उष्णं तद् अर्धम् क्वथितं च दत्त्वा विशोधयेत् तत् मृदितम् यथावत्

कठिनं कृत्रिमं रूक्षं रक्तं पीत दलम् लघु

वासर त्रयम् अम्लेन ततः खल्वे विनिक्षिपेत्

स अम्बु स्थाली मुखे बद्धे वस्त्रे स्वेद्यं निधाय च

एवं पुनर् पुनर् नीतम् द्वि मासाभ्याम् शिलाजतु

मृत्यु हृत् च महा वीर्यः योगवाही ज्वर अपहः

अधस्थं च मृतं सूतं गृह्णीयात् तम् तु मात्रया

पाण्डु त्वम् पङ्गुल त्वम् च तस्मात् संशोध्य मारयेत्

दाहः स्वेदः अरुचिः मूर्च्छा क्लेदो रेको वमिः भ्रमः

मृदा लेपः तु कर्तव्यः सर्वतस् अङ्गुष्ठ मात्रकः

अरत्नि मात्रके कुण्डे पुटं वाराहम् उच्यते

स्थापयित्वा च मृद् पात्रे धारयेत् आतपे बुधः

पट्ट आवृतेषु च एतेषु सूतं प्रक्षिप्य काञ्जिके

दिनानि अन्तर शून्यानि पञ्च वह्निं प्रदापयेत्

उष्णे च काले रवि ताप युक्ते व्यभ्रे निवाते सम भूमि भागे

अर्क क्षीर ओदनम् खल्वे चक्र आकारम् च कारयेत्

दाहे रक्तं सितं छेदे निकषे कुङ्कुम प्रभम्

योगवाहि परं वात श्लेष्म जित् संनिपात हृत्

अधः स छिद्र पिठरी मध्ये कूपीं निवेशयेत्

अशुद्धं तालम् आयुस् हृत् कफ मारुत मेह कृत्

याम एकम् मर्दयेद् अम्ल भागम् कृत्वा समं समम्

ततस् तु यत् कृष्णम् उपैति च ऊर्ध्वम् संतानिक वत् रवि रश्मि तप्तम्

चूर्णयित्वा तथा अम्लेन घृष्ट्वा कृत्वा तु गोलकम्

मृद् पात्रे विद्रुतो नागो लोह दर्व्या प्रचालितः

सप्तधा भावनां दद्यात् शोषयेत् च पुनः पुनः

विद्याधर अभिधम् यन्त्रम् एतत् तद् ज्ञैः उदाहृतम्

स मूलम् कुट्टयित्वा तु यथालाभं विनिक्षिपेत्

भाग एकम् तालकं मर्द्य यामम् अम्लेन केनचित्

नर मूत्रे च गो मूत्रे सप्त अहम् रसकं पचेत्

पाद अंश शालि संयुक्तम् अभ्रम् बद्ध्वा अथ कम्बले

चित्रक ऊर्णा निशा क्षार कन्या अर्क कनक द्रवैः

दुग्ध अम्ल योगः तस्य विशुद्धिर् गदिता बुधैः

तत्र तद् गोलकम् धृत्वा पुनर् तेन एव पूरयेत्

एवं चतुर्दश पुटैः तारम् भस्म प्रजायते

तुत्थकं कटुकं क्षारं कषायं वामकं लघु

यन्त्रे विद्याधरे कुर्यात् रसेन्द्रस्य ऊर्ध्वपातनम्

फलत्रिकेण अपि विमर्दितो रसो दिन त्रयम् सर्व मलैः विमुच्यते

चक्षुष्यं वस्ति रुज् कुष्ठम् पाण्डु मेह विष उदरम्

यत् पुटं दीयते खाते हि अष्ट संख्यैः वनोपलैः

पारदः कृमि कुष्ठ घ्नः जय दः दृष्टि कृत् सरः

दश अंशम् टङ्कणं दत्त्वा पचेत् लघु पुटे ततः

निवेश्य चुल्ल्यां तद् अधस् वह्निं कुर्यात् शनैस् शनैस्

विष अश्म कुष्ठ _ नाशनं परमं मतम्

स्वेदन आदि क्रियाभिः तु शोधितः असौ यदा भवेत्

घर्मे धृत्वा रुबूकस्य पत्त्रैः आच्छादयेत् बुधः

मालां तथा एव व्रण पूर्वकाम् च कुर्यात् अशुद्धम् खलमाक्षिकं च
परस् वरीयांसि वा एतानि

वाक् प्रस्तावः
ॐ ह्रीं ह्रौं इति मन्त्रेण गन्ध पुष्पे तथा जलम्

बद्ध पर्यङ्क संकल्पाम्

सुवर्ण रत्न सम्पन्न किरीट द्वय धारिणीम्

किम् इच्छसि इति वचनं व्याहरन्तीं मुहुर् मुहुर्

शोण पद्म प्रतीकाशाम् मुक्त मूर्धज लम्बिनीम्

एभिः प्रकारैः अति शुद्ध देहः पूजां सदा एव अर्हति न अन्यथा हि
निद्रायां बोधयेत् चित्तम् विक्षिप्तं शमयेत् पुनः

संकल्पं च विकल्पं च ये च अन्ये कुल धर्मिकाः

सर्वम् एतत् न कर्तव्यं मोक्षम् अक्षयम् इच्छता

तत् एव तीर्थं दानं च स तपः च न संशयः

चञ्चलं निश्चलं कुर्यात् निश्चलं न तु चालयेत्

व्योम आकारम् महाशून्यं व्यापकं यो न भावयेत्

न तं पश्यामि यस्य अहम् तं न पश्यामि यो मम

आश्रय आलम्बनम् चित्तं तद्वत् कुर्यात् निराश्रयम्

सर्व भूत लये जाते यत् यत् व्योम् सु निर्मलम्

तत् शिवः अहम् इति ध्यात्वा सर्व आसक्तिम् विसर्जयेत्

सम दृष्टिः तु कर्तव्या यथा आत्मनि तथा परे

तपोभिः उग्रैः विविधैः च दानैर् माम् एव सर्वे प्रतिपूजयन्ति

न अत्र पूजा नमस्कारो न जपो ध्यानम् एव च

न तेषां जायते बोधः शास्त्र कोटि शतैः अपि

असत् भूतम् इदम् सर्वं न अस्ति लोको न लौकिकः

शिव आदि अवनि पर्यन्तः लोको ऽयं शंकर आत्मकः

सा प्रज्ञा तत् इह स्थैर्यं तत् पुण्यम् व्यवसायिनाम्

संत्यजेत् सर्व कर्माणि लोक आचारम् च सर्वशः
संन्यस्यन्ति अबलम् जन्तुं प्राण आयतन संश्रिताः

पिप्पलीनां प्रयोगो वा पयसा चित्रकस्य वा

श्रम अभिघात संतापैः अजीर्ण अध्यशनैः तथा

दुर्गे ऽम्भसि यथा मज्जत् भाजनम् त्वरया बुधः

सम्यक् साध्या न सिध्यन्ति रक्त जान् तान् विभावयेत्

दुर्बलं चेतसः स्थानं यदा वायुः प्रपद्यते

जलज आनूप बैलानाम् प्रसहानां च सेवनात्

प्राणैः वियुज्यते शीघ्रं मुक्त्वा सद्यस् फलाः क्रियाः

अरुण आभम् भवेत् वातात् विशदम् फेनिलं तनु

पिण्डालु मूलक आदीनाम् हरितानां च सर्वशः

मनो विक्षोभयन् जन्तोः संज्ञां संमोहयेत् तदा

गुञ्जा फल सवर्णम् च विशुद्धं विद्धि शोणितम्

जायते शाम्यति क्षिप्रं मदो मद्य मद आकृतिः
तस्य ह पिता मुखम् उदीक्ष्य उवाच वेत्थ नु त्वम् आयुष्मन्त् संवत्सरस्य गाधप्रतिष्ठे इति

नीवि दघ्नः एव प्रथमः स्वरसामा
असकृत् तु अग्निना दग्धं जगत् स्थावर जङ्गमम्

तस्मात् सर्व प्रयत्नेन भस्म दिग्ध तनूरुहाः

जटिनो मुण्डिनः च एव नग्ना नाना प्रकारिणः

रुद्र लोकाय कल्प अन्ते संस्थिताः शिव तेजसा

संपूज्याः सर्व यत्नेन शिव वत् न अत्र संशयः

परिभवम् इदम् उत्तमम् विदित्वा पशुपति योग परः भवेत् सदा एव

सर्व पाप विशुद्ध आत्मा रुद्र लोकम् स गच्छति

इन्द्र आदयः तथा देवाः कामिक व्रतम् आस्थिताः
प्रार्थना प्रतिपन्ना इति गोमुखेन उदितम् ततः

अथ उच्चैस् गोमुखेन उक्तम् अचिरेण पुनर्वसुः

अन्योन्यस्य निरैक्षन्त वदनानि सदस् सदः

ऋषिदत्ता पुनः स अस्रम् स विकास चल ईक्षणा

जित दुर्जय वादी इव प्रीतिमान् माम् अभाषत

राघव उत्कृत्त मूर्धनः तु शम्बूकस्य अमलम् यशः

शरीरं काशि राजस्य राज्यम् अन्तःपुरं पुरम्

स्थित्वा देवकुल द्वारे जिन स्तोत्रम् उदाहरत्

यदि इयम् एतदीयेन रूपेण अपि उपचर्यते

सा तु वन्दित देव आदिः स आदरम् माम् अवन्दत

इदं मे श्रेष्ठम् आगम्य श्रेष्ठिना अपहृतम् यशः

कविभिस् तैर् अनात्म ज्ञैः बुद्धिर् आयास्यते वृथा

युष्मत् अन्यः न मां कश्चिद् वीणया जितवान् इति

क्रम प्राप्ता ततो वीणा गोमुखं गङ्गरक्षितात्

उदीक्षन्ताम् इति ततः सम्प्राप्तो गङ्गरक्षितः

ऋषिदत्तां च तद् दत्ते विष्टरे समुपाविशम्

उपनन्दात् ततो नन्दं नन्दाद् अपि पुनर्वसुम्

श्रावकस्य अपि संवाद्या प्रतिपत्तिर् भवत्व् इति

स यस्य किंकरस् तस्य किंकरा सकला पुरी

हा हा किम् इदम् इत्य् उक्त्वा पुस्त न्यस्ताः इव अभवन्

तन्त्रीषु करशाखा अग्रैः परामृष्टासु ते ततः

यथा नागरिकैर् दीनैर् ईक्षितो गङ्गरक्षितः
प्रीयतां मे महादेवो दद्याद् द्रव्यं स्वकीयकम्

चतुर्थं विमलं प्रोक्तं सर्व दान उत्तम उत्तमम्

उद्वेजयति भूतानि यथा चौरः तथा एव सः

वासस् दः चन्द्र सालोक्यम् अश्वि सालोक्यम् अश्व दः

निर्दिश्य धर्मराजाय विप्रेभ्यो मुच्यते भयात्

समतीत्य स सर्व भूत योनिम् प्रकृतिं याति परं न याति जन्म

भूमि दः सर्वम् आप्नोति दीर्घम् आयुः हिरण्य दः

मुमुक्षुः सर्व संसारात् प्रयत्नेन अर्चयेत् हरिम्

श्रोत्रियाय कुलीनाय विनीताय तपस्विने

सत्य संयम संयुक्ताः तेभ्यः दद्याद् द्विजोत्तमाः

अन्यथा दीयते यत् हि न तद् दानं फल प्रदम्

म्रियमाणेषु विप्रेषु ब्राह्मणः स तु गर्हितः

यत् किंचिद् देवदेवेशं दद्यात् च उद्दिश्य शङ्करम्

यान शय्या प्रदः भार्याम् ऐश्वर्यम् अभय प्रदः

एकाकी विचरेत् नित्यम् उदासीनः समाहितः

सर्व स्वम् अपहृत्य एनम् राजा राष्ट्रात् प्रवासयेत्

ते पूजयन्ति भूतेशं केशवं च अपि भोगिनः

ब्राह्मणाय दरिद्राय सर्व पापैः प्रमुच्यते

व्यास उवाच

अपूपं च हिरण्यं च गाम् अश्वम् पृथिवीं तिलान्

प्रतिग्रह रुचिः न स्यात् यात्रा अर्थम् तु समाहरेत्
चित्रा पक्षम् तु वर्जयेत्

अनृक्षरा इति कुमारी पालम् प्रहिणोति

ऊर्ध्वं कार्त्तिक्या आ वैशाख्याः
अथ अनन्यः स्यात् तद् हेतुक त्वात् आपरमाणु प्रविचय अनुपलब्ध्याः विषाणात् अनन्यत्वात् तद् अभावः स्यात्

कथं शाश्वत उच्छेद दर्शनम् न प्रवर्तते

तेन उच्यते भाव स्वभाव शून्यता इति

आपरमाणु प्रविचयात् वस्तु अन् उपलब्ध भावात् महामते आर्य ज्ञान गोचर विनिवृत्तम् अस्ति गो शृङ्गम् इति न कल्पयितव्यम्

अभिन्न लक्षणाः हि अष्ट न लक्ष्या न च लक्षणम्

ग्राह्ये सति हि वै ग्राहः तरंगैः सह साध्यते

अ शून्यम् च भिक्षुभिः इति भाषितं मया

देशना व्यभिचारं च तत्त्वं हि अक्षर वर्जितम्

तत्र महामते परिनिष्पन्न स्वभावः कतमः यत् उत निमित्त नाम वस्तु लक्षण विकल्प विरहितम् तथता आर्य ज्ञान गति गमन प्रत्यात्म आर्य ज्ञान गति गोचरः

कथं पुनर् महामते परिकल्पित स्वभावः निमित्तात् प्रवर्तते तत्र महामते परतन्त्र स्वभावः वस्तु निमित्त लक्षण आकारः ख्यायते

कथं पुनर् महामते बोधिसत्त्वो महासत्त्व उत्पाद स्थिति भङ्ग दृष्टि विवर्जितः भवति यत् उत माया स्वप्न रूप जन्म सदृशाः सर्व भावाः स्व पर उभय अभावान् न उत्पद्यन्ते

एतत् महामते आर्याणां लक्षण त्रयम् येन आर्येण लक्ष त्रयेण समन्वागता आर्याः स्व प्रत्यात्म आर्य ज्ञान गति गोचरम् अधिगच्छन्ति

पुनर् अपरम् महामते श्रावक प्रत्येकबुद्धानाम् निर्वाणं स्व सामान्य लक्षण अवबोधात् अ संसर्गतः

वज्र संहननाः केन हि अचलाः ब्रूहि मे कथम्

यदि पुनर् महामते महापरिनिर्वाणं मरणं स्यात् पुनर् अपि जन्म प्रबन्धः स्यात्

एवम् एव महामते बाल पृथग्जनाः कुदृष्टि तीर्थ्य आशय पतिताः एकत्व अन्यत्व वादान् अभिनिविशन्ते

तत्र महामते तथागत यान अभिसमय गोत्रम् त्रिविधम् यत् उत स्वभाव निःस्वभाव धर्म अभिसमय गोत्रम् अधिगम स्व प्रत्यात्म आर्य अभिसमय गोत्रम् बाह्य बुद्धक्षेत्र औदार्य अभिसमय गोत्रम् च

वासनैः भ्रामितम् चित्तं त्रि भवे ख्यायते यतः

किं तु तीर्थकर व्यपदेशः एव भगवन् विशिष्यते न त्वदीयम्

विज्ञानेन विजानाति मनसा मन्यते पुनः

अष्ट उत्तरम् पद शतम् यथा बुद्ध अनुवर्णितम्

श्रावका जिनपुत्राः च तीर्थ्या हि आरूप्य चारिणः

तत् कस्य हेतोः यत् इदम् प्रत्यक्ष अनुपलब्ध्याः आदि अदर्शन अभावात्

कामधातौ कथं केन न विबुद्धो वदाहि मे

क्षेत्रे क्षेत्रे रजाः कृत्तो धन्वो धन्वे भवेत् कति

चित्रैस् तथारूपैर् जिनपुत्रैः परीवृतः

ते महामते अन्त द्वय दृष्टि पतिताः चित्तमात्र अनवधारित मतयः

एतस्मात् कारणात् महामते तीर्थकर आत्म वाद उपदेश तुल्यः तथागतगर्भ उपदेशः न भवति

अन्यत्र भूमि लक्षण प्रज्ञा ज्ञान कौशल पद प्रभेद विनिश्चय जिन अनन्त कुशल मूल उपचय स्व चित्त दृश्य विकल्प प्रपञ्च विरहितैः वन गहन गुहा आलय अन्तर्गतैः महामते हीन उत्कृष्ट मध्यम योग योगिभिः न शक्यं स्व चित्त विकल्प दृश्य धारा द्रष्टृ अनन्त क्षेत्र जिन अभिषेक वशिता बल अभिज्ञा समाधयः प्राप्तुम्

अत्र ते महामते योगः करणीयः

न च तेषां तस्य च एवम् भवति वयम् अत्र अन्योन्य हेतुकाः स्व चित्त दृश्य विकल्प अभिनिवेश प्रवृत्ताः इति

एतत् महामते बोधिसत्त्वेन अधिगम्य व्यावर्तयितव्यम्

प्रत्यात्म वेद्याम् पुत्रेभ्यो भूतकोटिं वदामि अहम्

स्व पर उभय अभावात् च महामते लक्षणं न अवतिष्ठते

स्वप्न वाच् पुनर् महामते पूर्व अनुभूत विषय अनुस्मरणात् प्रतिविबुद्ध विषय अभावात् च प्रवर्तते

ये केचिद् महामते श्रमणा वा ब्राह्मणा वा अ भूत्वा श्रद्धा हेतु फल अभिव्यक्ति द्रव्यम् च काल अवस्थितम् प्रत्ययेषु च स्कन्ध धातु आयतनानाम् उत्पाद स्थितिम् च इच्छन्ति भूत्वा च व्ययम् ते महामते संतति क्रिया उत्पाद भङ्ग भव निर्वाण मार्ग कर्म फल सत्य विनाश उच्छेद वादिनः भवन्ति

अतस् ते महामते अतीत अनागत प्रत्युत्पन्नानाम् तथागतानां स्व चित्त दृश्य गोचर अनभिज्ञाः बाह्य चित्त दृश्य गोचर अभिनिविष्टाः

तरुवल्ल्यः कथं केन ब्रूहि मे त्रि भव ईश्वरैः
चित्त मनस् मनस् विज्ञान पञ्च धर्म स्वभाव रहितान् महामते सर्व धर्मान् विभावयन् बोधिसत्त्वो महासत्त्वो धर्म नैरात्म्य कुशलः भवति

यस्य महामते नित्य अचिन्त्यम् न हेतु स्व लक्षण युक्तम् तद् कथकेन अभिव्यज्यते नित्यम् अचिन्त्यम् इति नित्य अचिन्त्य वादः पुनर् महामते यदि हेतु स्व लक्षण युक्तः स्यात् नित्यं कारण अधीन हेतु लक्षण त्वात् नित्यम् अचिन्त्यं न भवति

बुद्धो भवेत् कतिविधः जातकाः च कथंविधाः

ऋषिः दीर्घतपाः केन कथं तेन प्रभावितम्

ताथागतं पुनर् महामते ध्यानं कतमत् यत् उत ताथागत भूमि आकार प्रवेशम् ताथागतं ध्यानम् इति वदामि

यान आकराणि गोत्राणि सुवर्ण मणि मुक्ति जाः

बुद्ध बोद्धव्य रहितम् सत् असत् पक्ष वर्जितम्

द्वितीयः पुनर् महामते बोधिसत्त्वो महासत्त्व एवं भव प्रणिधान उपाय पूर्वक त्वात् न अ परिनिर्वृतैः सर्व सत्त्वैः परिनिर्वास्यामि इति ततो न परिनिर्वाति

शाश्वत उच्छेद दृष्टिः च केन चित्तं

क्रव्याद गोत्र सम्भूताः मांसं भक्ष्यन्ति केन वै

आलयस्य तथा वृत्तिः कस्मात् बुद्ध्या न गम्यते

कल्प शत सहस्रम् संचितैः कुशल मूलैः अनुपूर्वेण भूमि पक्ष विपक्ष लक्षण गतिंगताः धर्ममेघायां बोधिसत्त्व भूमौ महापद्म विमान आसन स्थस्य बोधिसत्त्वस्य महासत्त्वस्य तद् अनुरूपैः बोधिसत्त्वैर् महासत्त्वैः परिवृतस्य सर्व रत्न आभरण विभूषित किरीटस्य हरिताल कनक चम्पक चन्द्र अंशु मयूख पद्म सदृशाः दश दिश् लोकधातु आगताः जिन कराः तस्य बोधिसत्त्वस्य महासत्त्वस्य पद्म विमान आसन स्थस्य मूर्धनि अभिषिञ्चन्ति वशवर्ति चक्रवर्ति इन्द्र राज वत् सर्व काय मुख पाणि अभिषेकेन

सत् असत् न उपलब्धः ते प्रज्ञया कृपया च ते

महार्घ मूल्य रत्नम् मलिन वस्तु परिवेष्टितम् इव स्कन्ध धातु आयतन वस्तु वेष्टितः राग द्वेष मोह _ परिकल्प मल मलिनः नित्यो ध्रुवः शिवः शाश्वतः च भगवता वर्णितः

तत् कस्य हेतोः तीर्थकराणां हि भगवन् कारणम् अप्रतीत्यसमुत्पन्नं कार्यम् अभिनिर्वर्तयति

स प्रतिविबुद्धः संस् तत् एव जनपदम् अन्तःपुरम् समनुस्मरेत्

अन्यत्र स्व चित्त दृश्य विकल्प विकल्पित त्वात् विज्ञानं प्रवर्तते

एतत् महामते तथागत यान अभिसमय गोत्रकस्य लक्षणम्

यथा महामते चक्षुस् विज्ञाने एवं सर्व इन्द्रिय परमाणु रोमकूपेषु युगपद् प्रवृत्ति क्रम विषय आदर्श बिम्ब दर्शन वत् उदधेः पवन आहताः इव महामते विषय पवन चित्त उदधि तरंगाः अव्युच्छिन्न हेतु क्रिया लक्षणाः अन्योन्य विनिर्मुक्ताः कर्म जाति लक्षण सुविनिबद्ध रूप स्वभाव अनवधारिणः महामते पञ्च विज्ञानकायाः प्रवर्तन्ते

समारोप अपवादेषु ते चरन्त्य् अ विपश्चितः

एकैकं लक्षणैः युक्तम् दृष्टि दोष विवर्जितम्

एवम् एव महामते तीर्थ्य दृष्टि विकल्प आशय वासना वासिताः असतः च उत्पादम् वर्णयिष्यन्ति प्रत्ययैः सतः च विनाशम्

चित्तं मनः च विज्ञानं स्वभावं धर्म पञ्चकम्

अत एतत् न भवति तीर्थकर आत्म वाद तुल्यम्

एवं हि महामते तथागतगर्भ उपदेशम् आत्म वाद अभिनिविष्टानाम् तीर्थकराणाम् आकर्षण अर्थम् तथागतगर्भ उपदेशेन निर्दिशन्ति कथं बत अभूत आत्म विकल्प दृष्टि पतित आशयाः विमोक्ष त्रय गोचर पतित आशय उपेताः क्षिप्रम् अनुत्तराम् सम्यक् सम्बोधिम् अभिसंबुध्येरन् इति

तस्मात् तर्हि महामते वाच् विचित्रा विकल्प रहितेन ते भवितव्यम्

एतत् हि महामते समारोप अपवादस्य लक्षणम्

यान त्रय व्यवस्थानम् निराभासे स्थिते कुतः

पुनर् अपरम् महामते धर्मता निस्यन्द बुद्धः स्व सामान्य लक्षण पतितात् सर्व धर्मात् स्व चित्त दृश्य वासना हेतु लक्षण उपनिबद्धात् महामते देशयति

धर्म नैरात्म्य कुशलः पुनर् महामते बोधिसत्त्वो महासत्त्वो नचिरात् प्रथमाम् बोधिसत्त्व भूमिम् निराभासप्रविचयां प्रतिलभते

ते च अविशिष्टाः कल्प्यन्ते च बालैः

एतत् महामते असद्भाव विकल्प समारोप अपवादस्य लक्षणम्
पुनर् अपरम् महामते यत् किंचिद् बोधिसत्त्वानां महासत्त्वानां प्रतिभाति समाधि ऋद्धि देशना आकारेण तत् सर्व बुद्ध अधिष्ठान द्वय धिष्ठितानाम्

तत्र वस्तु स्वभाव अभिनिवेशः पुनर् महामते स्व चित्त दृश्य मात्र अनवबोधात् प्रवर्तते

अभिलापो महामते कृतकः

तत्र अर्थ प्रविचय ध्यानम् पुनर् महामते कतमत् यत् उत पुद्गल नैरात्म्य स्व सामान्य लक्षण बाह्य तीर्थकर स्व पर उभय अभावम् कृत्वा धर्म नैरात्म्य भूमि लक्षण अर्थम् प्रविचय अनुपूर्वकम् अर्थ प्रविचय ध्यानम् भवति

अर्थ प्रविचयम् ध्यानं ध्यानं बाल उपचारिकम्

त्रिविधं विज्ञानं प्रवृत्ति लक्षणम् कर्म लक्षणम् जाति लक्षणम् च

पुनर् अपरम् महामते बोधिसत्त्वेन स्व चित्त दृश्य ग्राह्य ग्राहक विकल्प गोचरम् परिज्ञातु कामेन संगणिका संसर्गम् इद्ध निवरण विगतेन भवितव्यम्

अजात पुत्र पितृ शब्द वत् महामते क्रम वृत्ति सम्बन्ध योगाः न घटन्ते

तस्मात् तर्हि महामते अर्थ अनुसारिणा भवितव्यं न देशना अभिलाप अभिनिविष्टेन

तेषाम् अपि महामते त्रि संगति प्रत्यय क्रिया योगेन उपदेशः विद्यते हेतु फल स्व लक्षणतया अतीत अनागत प्रत्युत्पन्न असत् सत् लक्षण अस्तिताम् युक्ति आगमैः तर्क भूमौ वर्तमानाः स्व दृष्टि दोष वासनतया निर्देक्ष्यन्ति

ये पुनर् महामते नास्त्यस्तिविनिवृत्ता न अस्ति शश शृङ्गम् न कल्पयन्ति तैः अन्योन्य अपेक्ष हेतु त्वात् न अस्ति शश विषाणम् इति न कल्पयितव्यम्

विदार्य त्रि भवम् कः असौ किं स्थानं का तनुः भवेत्

अस्तित्व साधकम् न अस्ति अस्ति नास्तित्व साधकम्

अनागामि फलम् च एव अर्हत् त्वम् चित्त विभ्रमम्

आलम्ब विगतम् सर्व क्रियेन्द्रिय प्रमाण लक्षण विनिवृत्तम् अविषयम् बाल श्रावक प्रत्येकबुद्ध तीर्थंकर आत्मक लक्षण अभिनिवेश अभिनिविष्टानाम्
तत् चन्द्रमसः रूपम् क्रियते

रात्रेः वै एतत् रूपम्

एतस्मात् ह वै विश्वे देवाः अपक्रामन्ति यस्य आहवनीयम् अन् उद्धृतम् अभ्युदेति

अथ ह एके आहुः एते ह वै स्वर्गम् लोकम् पश्यन्तः जुह्वति ये आदित्यम् इति
कुन्द पुष्प प्रतीकाशः तुल्य त्वे वर्तुलः प्रिये

कवि त्वम् दीर्घ जीवि त्वम् कुरुते न अत्र संशयः

संग्रामे जयते रिपून् बहुविधान् भोगान् मणिर् यच्छति

स मणी रक्त शूलम् च नेत्र शूलम् व्यपोहति

प्रख्यातश् च स सिद्ध जन्म जननैः पुण्यैः सतां गोचरः

कैलास शिखर आसीनम् देवदेवं जगत्पतिम्

मया अपि स्थापिता मन्त्राः कथितं ते वरानने

अष्टम्यां च चतुर्दश्यां पूर्णमास्यां विशेषतः

विख्यातः स महा मणिः विष हरः बद्धो नराणां करे

रत्नपर्वत नामा च तत्र तिष्ठति भूधरः

श्री देवी उवाच

एवंरूपो भवेद् यस् तु सर्प आदि विष नाशनः

स्फुटं वद यथा प्रभो प्रसादान् मे महेश्वर

सत्यं काञ्चन वित्त लाभ करणे सृष्टो मया असौ मणिः

सर्व व्याधि हरः ज्ञेयः समस्त विष मर्दनः
आधार शक्ति प्रभृति हेमाद्रि अन्तान् प्रपूजयेत्

कुश मञ्जरिका दर्भा बन्धूक कमले तथा

माल्यं बन्धूक पुष्पस्य शिवायै बकुलस्य वा

पूजयेत् पद्म मध्ये तु बलि दानम् ततः परम्

उग्रां भीमां शिवां शान्तां जयन्तीं कालिकां तथा

दश दिक्पाल सहितान् धर्म अधर्म आदिकान् तथा

स्नानीयं च ततो देव्यै दद्यात् लक्षण लक्षितम्

रत्न उदकम् स कर्पूरम् पिण्डीतक कुमारकौ

रोचनं पुष्पकं देव्याः स्नानीयं परिकीर्तितम्

ब्रह्माण्डं स्वर्ण डिम्बम् च ब्रह्म विष्णु महेश्वरान्

करवीरस्य माघ्यस्य सहस्राणां ददाति यः

उत्तर आदि क्रमात् पूज्याः आसनानि च मध्यतः

आवाहनं ततः कुर्याद् गायत्र्या शिरसा सह

ततस् तु मूलमन्त्रेण गन्ध पुष्पम् स दीपकम्

एवं यदा कल्प विधान मानैः सम्पूज्यते भैरव कामदेवी

रक्तं कौशेय वस्त्रम् च देयं नीलं कदापि न

अगुरु सिन्धुवारः च धूपाः प्रीति कराः मताः

षोडशानां प्रकारैः तु हृदिस्थां पूजयेत् शिवाम्

स कामान् प्राप्य मम लोके प्रमोदते
यो वै देवान् मनुष्येष्व् आभक्तान् वेद मनुष्यान् देवेष्व् आभक्त एव देवेषु भवत्य् आभक्तो मनुष्येषु

देवा वै पवमानाः

प्रजाश् छन्दांसि