tanuj437/sanskrit-pos-tagged-corpus huggingface dataset:
प्र मिथुनेन जायते य एवं वेद
देवी मध्य पथ उदिता प्रकुरुते कम्पं ततो मूर्छनां दूर कर्षण दर्शनम् श्रुति गणान् च अन्या महासारणा
सर्वस्य स्नेहस्य अहनि उपयोगाद् रात्राव् अ प्रयोगः प्राप्त इत्य् आह
अथ आत्मानम् प्रत्यभिमृशत्य् ऊर्ध्वः सप्तर्षीन् उपतिष्ठस्व इन्द्र पीतः वाचस्पते सप्त ऋत्विजः ऽभ्युच्छ्रयस्व जुषस्व लोकं मा मा अवगाः सोम रारन्धि नो हृदि पिता नो ऽसि भगवो नमस् ते अस्तु मा मा हिंसीर् इति
विमुक्तो ऽध्वर्युर् उपविशति
अन्तरिक्षम् एव एतेन अत्यायन्
करस्य अङ्गुष्ठे या धमनी सा जीवसाक्षिणी जीवः अस्ति नो वा इति बोधनी ज्ञेया
संस्कारः सूतराजे तु क्रमात् क्रमतरं वरम्
उत्तरतः कृष्णद्वैपायनाय जातूकर्णाय तरुक्षाय बृहदुक्थाय तृणबिन्दवे सोमश्रवसे सोमशुष्मिणे वाजश्रवसे वाजरत्नाय वर्मिणे वरूथिने सत्ववते हर्यज्वने वामदेवाय उदमयाय ऋणंजयाय ऋतंजयाय कृतंजयाय धनंजयाय बभ्रवे त्र्यरुणाय त्रिवर्षाय त्रिधातवे ऽश्वयज्ञाय पराशराय वसिष्ठाय इन्द्राय मृत्यवे कर्त्रे त्वष्ट्रे धात्रे विधात्रे सवित्रे सुश्रवसे सत्यश्रवसे सावित्र्यै छन्दोभ्य ऋग्वेदाय यजुर्वेदाय सामवेदाय अथर्व अङ्गिरोभ्यः इतिहास पुराणेभ्यः सर्प देव जनेभ्यः सर्व भूतेभ्यः च कल्पयामि इति
सर्वो लोहो धातु वर्गः शुध्यति मृतः च भवति पुनः रज्यति च
शि इत्य् एतत् सर्वनामस्थान संज्ञम् भवति
सूर्य यत् ते शोचिस् तेन तं प्रति शोच यो ऽस्मान् द्वेष्टि यं वयं द्विष्मः
य एताम् एवं साम्नाम् उपनिषदं वेद उपनिषदम् वेद
किंविशिष्टेन योगिना जीवन्मुक्तिं समीहमानेन योगिना दिव्या तनुर् विधेया
प्रतिह्रियमाण एताम् उ एव दिशं यं द्विष्यात् तं मनसा अपस्तभ्नुयात्
प्रसह्य दिवा रात्रौ वा स शस्त्रस्य अपहरतः चतुर् भाग मूल्येषु एत एव द्विगुणा दण्डाः
रुद्र मा त्वा जीहिडाम सु स्तुत्या मघवन् मा स हूत्या
पुमान् अयं जनिष्यते ऽसौ नाम इति नामधेयं गृह्णाति
अथ एनम् विदर्शयति सूर्य ज्योतिः विभाहि महते इन्द्रियाय इति
ऐन्द्र वायव अग्रम् प्रथमम् अहः
अथ त्रैधातवीयया यजते
तम् अपरेण यथोक्तम् उपसमाधाय जय प्रभृतिभिः हुत्वा भवाय शर्वाय ईशानाय ईश्वराय पशुपतये ऽधिपतय इति गाम् उपाकरोति पशुं वा
सप्ततन्तुर् मखः क्रतुर् इत्य् अमरः
तद् उ ह उवाच आरुणिः अश्वो वाव स संहित आसीत्
अस्मात् वै ऊर्ध्वाः अन्ये प्राणाः वेनन्ति अवाञ्चः अन्ये
संमुखान् ग्राव्णः कृत्वा अभिमृशति श्येना अजिरा ऋतस्य गर्भाः प्रयुतो नपातः पर्वतानां ककुभ आ नस् तं वीरं वहत यं बहव उपजीवामो अभिशस्ति कृतम् अन् अभिशस्तेन्यम् अन्यस्य अभिशस्त्याः कर्तारम् इति
पुनर् जाङ्गल मुद्ग आज्य पयः अश्नीयात् जाङ्गलस्य इदम् जाङ्गलं सु अल्प अम्बु शाखी देशः जाङ्गलः मुद्गः प्रतीतः अन्न विशेषः आज्यं घृतं पयो दुग्धं वा सलिलं यत् मुद्ग आज्य पयः तत् च अश्नीयात्
अस्मिन् वै लोके उभये देव मनुष्याः आसुः
ओतौ म इन्द्रश् च अग्निः च ऋध्यास्म इदम् सरस्वति
अथ ह एनम् आहवनीयो ऽनुशशास प्राण आकाशो द्यौर् विद्युद् इति
प्रत्य् अश्वेषु प्रति तिष्ठामि गोषु
अथ यत् शष्पाणि च तोक्मानि च भवन्ति इरायै तत् पुष्ट्यै रूपम् अथ उ प्रजात्या इराम् एव अस्मिन् तत् पुष्टिं दधात्य् अथ उ प्रजातिम्
तुथो ऽसि जन धायाः देवास् त्वा शुक्र पाः प्रणयन्तु तुथो ऽसि जन धायाः देवास् त्वा मन्थि पाः प्रणयन्त्व् अनाधृष्टा असि सु वीराः प्रजाः प्रजनयन् परीहि सुप्रजाः प्रजाः प्रजनयन्न् अभिपरीहि
तुभ्यम् एव जरिमन् वर्धताम् अयम् मा इमम् अन्ये मृत्यवो हिंसिषुः शतं ये
अभूत् च धन धर्म ज्ञः हारी
इन्द्रेण वरुणेन चन्द्रेण सूर्येण च
प्र अमूम् जय
एवा ते अघ्न्ये मनो ऽधि वत्से नि हन्यताम्
तांस् त्वं देवि पृश्निपर्ण्य् अग्निर् इव अनुदहन् इहि
अग्नाविष्णू महि तद् वां महि त्वम् पाथो घृतस्य गुह्यस्य नाम
पुनर् विलसत् देहाः तेजस् प्राय शरीराः पुनः सदानन्दाः केन मुदा हर्षेण सदा सर्वस्मिन् काले आनन्दो येषां ते तथा उक्ताः परमानन्दे मग्न त्वात्
ईशानाः वार्याणाम् क्षयन्तीः चर्षणीनाम् अपः याचामि भेषजम्
यस्य वशास ऋषभास उक्षणो यस्मै मीयन्ते स्वरवः स्वर् विदे
स यन्ता विप्र एषाम् इति शंसत्य् अपानो वै यन्ता अपानेन हि अयम् यतः प्राणो न पराङ् भवत्य् अपानम् एव तत् संभावयत्य् अपानं संस्कुरुते
धिषणा असि पार्वती
आज्येन व्याघारयति रक्षः हणः वलग हनः ऽभिजुहोमि वैष्णवान् इति
समुद्रः इव एधि अक्षितः
इमाम् अग्ने शरणिं मीमृषो न इमम् अध्वानम् यम् अगाम दूरात्
अध्वनि चतुष्पथान् प्रतिमन्त्रयेत नदीः च विषमाणि च महा वृक्षान् श्मशानम् च मा विदन् परिपन्थिनः इति
द्वन्द्वे च समासे सर्व आदीनि सर्वनाम सञ्ज्ञानि न भवन्ति
आश्वयुज्यां पौर्णमास्यां पृषातके पायसश् चरू रौद्रः
आयुष्मन्तः सु प्रजसः सु वीराः ऋध्यास्म त्वा सु वर्चसः
भूयिष्ठ गतेषु गर्भ मासेषु त्रीन् स्थालीपाकाञ् श्रपयेद् आग्नेयम् ऐन्द्रं वैष्णवं च
ततो वै स तेषां सप्त सप्त एक अहनि ग्राम्याणां पशूनाम् अहन्
तस्मै ह उवाच
हेम बीज प्रशंसनम् आह सम इत्यादि
यत् पदे अन्तरा अवान्यात् यथा कर्तं पतेत् तादृक् तत्
एतत् ते तत ये च त्वाम् अन्व् इत्य् एते दान प्रभृतयः प्रत्यायन अन्ताः मन्त्रा आम्नाता भवन्ति यथा पिण्डपितृयज्ञे
यद् द्वि अक्षरेण उत्तरयोः द्विपदस् तेन
इत्य् एतेन सूक्तेन जुहुयात्
दूरात् त्वा मन्य उद्भृतम् ईर्ष्याया नाम भेषजम्
जले स्थिताम् अहोरात्रम् इषीकां द्वादश अङ्गुलाम्
किंविशिष्टं शरीरम् आयतनं विद्यानां व्याकरण आदि चतुर्दश संख्याक अङ्गानाम् निवास स्थानम् पुनः किंविशिष्टं मूलं धर्म अर्थ काम मोक्षाणाम् चतुर्णां पदार्थानां मूलं हेतुः धर्म आदयः चत्वारः प्रतीता एव
स्पष्टम् अन्यत्
नाना वा अवभृथ दीक्षा श्रुतिभ्याम्
अवशसा निःशसा यत् पराशसा उपारिम जाग्रतो यत् स्वपन्तः
इन्द्राणीम् आसु नारिष्व् इति कुमारीणां यज्ञं यजेत्
असितस्य विद्रधस्य लोहितस्य वनस्पते विसल्पकस्य औषधे मा उद् शिषः पिशितम् चन
देव वर्म वै एतत् यत् प्रयाजाः च अनुयाजाः च
ततो ऽद्भिः पादौ न प्रक्षालयीत
सायं यस्य स्कन्नो होमः स्यात् प्रातर् न अश्नीयात्
अन्नाद् वा अव भूयो अस्ति इति
ततो वै ते अन् अन्धाः अभवन् प्रापश्यन्
साम आसादः उद्गीथः अपश्रयः
पारुच्छेपीर् होता शंसति
अयं वेनश् चोदयत् पृश्नि गर्भा ज्योतिः जरायू रजसो विमाने
ऋजीष मुखान् करोति
प्रजायते प्रजया पशुभिर् य एवं वेद
आ वरीवर्ति भुवनेष्व् अन्तर् इत्य् एष ह्य् अन्तर् भुवनेष्व् आवरीवर्ति
घृतेन अक्ते वृषणम् दधाथाम् इति आज्य स्थाल्याः बिले अनक्ति
तद् यत् समायन् तत् साम्नः साम त्वम्
यत् ते भूमिं चतुर् स्रक्तिम् मनो जगाम दूरकम्
स यावन्त ऋत्विजस् तेभ्य उन्नेता धाना व्यावपति
संवत्सरः साम

यद् गायन्न् अत्रायत तद् गायत्रस्य गायत्र त्वम्
तम् ब्रह्म प्रपन्नम् क्षत्रम् न परिजिनाति
आ मा भद्रस्य लोके पाप्मन् धेहि अ विह्रुतम्
कैः सह आसुरी पटु कटुकत्रय चित्र आर्द्रक मूलकैः सह
दुःस्वप्नेषु शतं जपेद् एतद् एव
नमः अस्तु वरत्राभ्यः नमः ईषा युगेभ्यः
मृग शृङ्गम् गृह्णीयात्

न वाचा यथाकथाचिद् अभिभाषेत
आस्तां भार्ये तयोस् तस्माज् जज्ञिरे बहवः सुताः
मेषो असि इति मेषम्
तस्यां देवैः संवसन्तो महित्वा नाकस्य पृष्ठे सम् इषा मदेम
नमस्कृत्य इति मन्त्र उक्तम्
हरत्य् उप इन्द्र द्विषतो मन इति
ज्योग् जीवति
अह्नो जघन अर्धे ऽयतन्त
तेषाम् प्राणम् एव गायत्र्या आवृञ्जत चक्षुः त्रिष्टुभा श्रोत्रम् जगत्या वाचम् अनुष्टुभा

आत्मानम् एव पङ्क्त्या प्रत्युपादधात्
यद् प्रदानात् नरः याति विष्णु लोकम् सनातनम्
तैः गुरु त्व उक्त क्रमैः
एतान् कज्जलीकृत्य कपित्थ फल स्वरसैः मर्द्य मृग शृङ्गे स्थापयेत्
छन्दांस्य् एव व्यूहति तद् यथा अदः ऽश्वैर् वा अनडुद्भिः वा अन्यैः अन्यैर् अ श्रान्ततरैः अ श्रान्ततरैः उपविमोकं यान्त्य् एवम् एव एतत् छन्दोभिर् अन्यैर् अन्यैर् अ श्रान्ततरैः अ श्रान्ततरैः उपविमोकं स्वर्गं लोकम् यन्ति यत् छन्दांसि व्यूहति
सर्वेभ्य एव एभ्यः लोकेभ्यो रक्षांस्य् अपहत्य स्वर्गं लोकम् आरोहति य एवं वेद
तोत्त्रेण नग्न प्रच्छन्नः

भाङ्ग मौञ्जान् पाशान् इङ्गिड अलंकृतान् संपातवतो ऽनूक्तान् सेना क्रमेषु वपति

आरे असाव् इत्य् अपनोदनानि
हरजः हरात् जातः इति हरजः
नक्तम् परिस्तीर्णाः एव एते अग्नयः भवन्ति
जहि त्वम् काम मम ये सपत्ना अन्धा तमांस्य् अव पादय एनान्
अधिषवण फलकयोः अधिषवण चर्म आस्तृणाति उत्तर लोम आसेचनवत् रक्षः हा त्वा वलग हा वैष्णवम् आस्तृणामि इति
केन विचित्र प्रत्यय आरब्ध द्रव्य भेदेन विचित्राः परस्पर विलक्षणाः प्रत्ययाः कारण भूता महाभूत संघाताः तैर् आरब्धं यद् द्रव्यं तस्य भेदो द्रव्य अन्तर विशिष्ट त्वम् तेन
तं तथा एव द्वितीयम् उत्क्रम्य पृच्छति क आत्रेय इति

अथ एनम् सदस्य् उपवेशयति यतस्व सदस्यैर् इति
ये बार्हता बृहत् ते
वैश्वानरो ह्य् एष

तस्माद् देवा अबिभयुः
द्वादश पदाम् पुरोरुचं शंसति द्वादश वै मासा मासान् एव तत् कल्पयति मासान् अप्येति
संवत्सरो वा इदं सर्वं
प्राणो वाव उद् वाग् गी स उद्गीथः
तासां या स्फातिर् उत्तमा तया त्वा अभि मृशामसि

संभृत्वा नाम यो देवस् तं वयं यजामहे सर्वस्य अ यज्वनः गृहे
विद्यत इत्य् अपरम्
तत् प्रतिगृह्य जपेत् शान्ता द्यौः शान्ता पृथिवी शान्तम् शिवम् अन्तरिक्षम् यः रोचनः तम् इह गृह्णामि इति
अथ यां द्वितीयां जुहुयात् तां जुहुयाद् व्यानाय स्वाहा इति
सविता वै प्रसवानाम् ईशे
अथ आर मारणम्
एवं ह्य् एताः पञ्च विधा अनुशस्यन्ते यत् प्राक् तृच अशीतिभ्यः सा एका विधा तिस्रस् तृच अशीतयः यद् ऊर्ध्वं सा पञ्चमी
यथा कुमारः तरुणः मातरम् प्रतिनन्दति एव अस्मान् प्रति नन्दतु याम् वयम् कामयामहे
वेदो वै पुत्र नामा असि स जीव शरदः शतम् इति
एतासु एका बलिवसा सम्यक् सूतस्य बन्धिनी
उपयाम गृहीतः ऽसि देवेभ्यस् त्वा उपयाम गृहीतः ऽसि विश्व देवेभ्यः त्वा उपयाम गृहीतः ऽसि विश्वेभ्यस् त्वा देवेभ्यः

येषां नामानि विहितानि धामशश् चित्तैर् यजन्ति भुवनाय जीवसे
अज इति गार्हपत्यम्
सहस्रं वा
परिमृजन्ति परिमार्जन्ति

ग्लाजिस्थश् च क्स्नुः जिष्णुः
ततो ज्ञात्वा दोषान् जह्यात् गुण अलंकारान् आददीत इति
नीचा आयत् शशयुः मृगः
उच्छुष्म ओषधीनाम् सारा ऋषभाणाम्
पारिशेष्याद् आकाश उत्कटम् शमनम्
तद् आहुर् यद् धाम भाजः देवा अथ कस्मात् पाथः भाज् वनस्पतिर् इति
ततस् त्वम् अध्य् ओषधे ऽपामार्गो अजायथाः
सहस्र अक्षौ वृत्र हणा हुवे वां दूरे हेती स्वनत् नेमी उग्रौ
संज्ञानम् आज्ञानम् विज्ञानम् प्रज्ञानम् मेधा दृष्टिः धृतिः मतिः मनीषा जूतिः स्मृतिः संकल्पः क्रतुः असुः कामः वशः इति सर्वाणि एव एतानि प्रज्ञानस्य नामधेयानि भवन्ति
न कर्तासि न भोक्तासि मुक्त एव असि सर्वदा
खर्गला इव पत्वरीर् अपाम् उग्रम् इव अयनम्
इदं निष्पन्न बीजम् रक्तगणे निषेचितं कुर्यात्
किंभूतः प्रधान सिद्धैः नित्यनाथ आदिभिः कलितः रचितः
अयम् एव यो ऽयं पवत एष एव संसवे संसवे

तस्माद् उ ह एवम् विद्वान् अप्य् उत्काशे दीक्षेत
एतद् वः पितरो वासो गृहान् नः पितरो दत्त आधत्त पितरो गर्भं कुमारं पुष्कर स्रजम् यथा इह पुरुषो ऽसद् इति
किंविशिष्टं नेत्र हितम् नेत्र हित शब्देन मणि त्वम् दर्शितं मणयो नेत्र हिताः इति
ताः अस्य व्रतम् गोपायन्ति आ पुनर् होमात्
पशव इडा
कस्मात् अभिषव योगात् अभिषवः संमर्दनं तद् योगात्
स्निग्धा विशुद्धाः सम रागिणः च आपीत वर्णाः गुरवो विचित्राः
वरणः वारयातै अयम् देवः वनस्पतिः
ते ह पुरुषं जायमानम् एव मृत्यु पाशैः अभिदधति
अन् आदृत्य तद् द्वे यजेत

न द्वे यजेत
यशा इन्द्रो यशा अग्निर् यशाः सोमो अजायत
तद् इद् आस भुवनेषु ज्येष्ठम् इति प्रतिपद्यते यद् वै ज्येष्ठं तन् महन् महद्वद् रूप समृद्धम् एतस्य अह्नः रूपम् तां सु ते कीर्तिं मघवन् महित्वा इति महद्वद् रूप समृद्धम् एतस्य अह्नः रूपम्
सविंशो वै प्रजापतिः
इदं यत् कृष्णः शकुनिर् अवामृक्षन् निरृते ते मुखेन
यद् कामः इदं अभिषिञ्चामि वो ऽहं इन्द्रो मरुत्वान् स ददातु तन् मे
सर्वाणि च अस्य देव पितृ संयुक्तानि पाकयज्ञ संस्थानि भूति कर्माणि कुर्वीत इति
कथं सत्रा रात्रिम् अभिजयेम
का पुनर् इयम् रीतिः इति अतस् आह
प्रत्यवरोप्य आनडुहे चर्मणि उत्तर लोम्नि उपवेशयेत् इह गावो निषीदन्तु इह अश्वाः इह पुरुषाः
यः वः आपः अग्निः आविवेश सः एष
सोमं राजानं क्रीणन्त्य् औषधो वै सोमो राजा ओषधिभिः तम् भिषज्यन्ति यम् भिषज्यन्ति सोमम् एव राजानं क्रीयमाणम् अनु यानि कानि च भेषजानि तानि सर्वाण्य् अग्निष्टोमम् अपियन्ति
न तु एकस्य जन्तोः गत्याः नाम्नां प्रकुपितस्य दोषस्य बोधो भवेत् अतस् द्वि त्रि जन्तूनाम् गतिः दर्शिता यथा विकृतिम् आपन्नः वायुः सर्प गतिम् धत्ते
तद् यद्य् अप्य् अस्मिन् सर्पिर् वा उदकम् वा सिञ्चति वर्त्मनी एव गच्छति

आदित्याच् चन्द्रमसम्
अथ यत् तृणेन अवद्योतयति यया ऊर्जा ओषधीः प्रविष्टः भवति ताम् एव अस्मिन् तत् संभरति
मूषायां समावर्तो द्रवणं स्यात् वह्नि धमनात् इति शेषः
प्रजननाय

अग्नि तेजसम् वा अजः
तत् तत्त्वम् मनसः अपि न गोचरं चित्तेन अपि न गम्यम् इति अर्थः
प्र विशतं प्राण अपानौ अनड्वाहाव् इव व्रजम्
उदकम् चक्षुः
अस्य पातं धिया इषिता
यदि तं न विन्देयुः पर्णम् अभिषुणुयुः
ब्राह्मणम् अग्रे प्रवेशयति
एष ह वा अहीनं तन्तुम् अर्हति य एनं योक्तुं च विमोक्तुं च वेद
अर्थ अनर्थौ न मे स्थित्या गत्या न शयनेन वा
प्रवतः नपात् नमः एव अस्तु तुभ्यम्
क्षय रोगी श्याव दन्तः कुनखी शिपिविष्टकः
इन्द्राय त्वा

रक्षः हणम् त्वा वलग हनम् आस्तृणामि वैष्णवम्
षड्भिर् एव पदैः षष्ठम् अहर् आप्नुवन्त्य् अपच्छिद्य इव एतत् अहर् यत् सप्तमं तद् एव सप्तमेन पदेन अभ्यारभ्य वसन्ति वाचम् एव तत् पुनर् उपयन्ति संतत्यै
ऋक्षु सामानि गीयन्ते
प्रतिजन्यान्य् उत या सजन्या इति सपत्ना वै द्विषन्तो भ्रातृव्या जन्यानि तान् अप्रतीतो जयति
सौषिर्यं सरन्ध्र त्वम्
अग्निम् उपदिशन्न् उवाच अयम् अर्क इति असौ अश्वः मेधो मेध्य इत्य् आदित्यं सो ऽहम् अमुम् अश्वं मेधं मेध्यम् अस्मिन्न् अर्के सायं जुहोमि इमम् अर्कम् अमुष्मिन्न् अश्वे मेधे मेध्ये प्रातर् जुहोम्य् एतौ एव मा तद् गमयिष्यतो यत्र सर्वे कामा एतौ मे पुनर्मृत्युम् अपजेष्यत इति
निरूह गणम् आह मदन इत्यादि
तद् ऋभूणां रूपम्

यद् उ जगत्प्रासाहा जागतम् उ वै तृतीयसवनम्

तृतीयसवनस्य समष्ट्यै
समास् त्वा अग्ने इत्य् एतेन सूक्तेन जुहुयात्
अल्गण्डून्त् सर्वान् शलुनान् क्रिमीन् वचसा जम्भयामसि
सप्त शीर्षण्याः प्राणा द्वाव् अवाञ्चौ नाभ्यां दशमः

द्वौ ह एव अस्य आजायेते
सुधायाम् ह एव एनम् दधाति
अथ चतुष्टयम् आदाय व्रीहि यव पुष्प सर्षपाणि इति सह तैर् एव उद कुम्भम् आदाय मनः समाधीयतां प्रसीदन्तु भवन्त इति उक्त्वा स प्रणवम् नान्दीमुखाः पितरः प्रीयन्ताम् इति एवम्
शबलात् श्यामम् प्रपद्ये
ध्यायति इव अन्तरिक्षम्
औपवस्त्रं भुक्त्वा कुतश् चिद् अग्निम् आनीय तं जागरयीत उपशयीत च

गौर् वासः कंसो हिरण्यं च दक्षिणा
वशी वशम् नयासै एक ज त्वम्
यत् कृष्णा एष हि तं वर्णस् सचते यं निरृतिर् गृह्णाति
यदि उ वै उपस्तीर्ण अभिघारितम् जुहुषेत् आज्यभागौ एव प्रथमौ जुहुयात्
अथ ह उवाच बुडिलम् आश्वतराश्विम्

बस्तिस् ते व्यभेत्स्यद् यन् मां न अगमिष्यः इति
शाकल्यस्य इतौ अनार्षे इति वर्तते
यो अपानेन अपानिति स त आत्मा सर्व अन्तरः
नाना आश्चर्यम् इदं विश्वं न किंचिद् इति निश्चयी
द्यु समन्तस्य त आदित्यो ऽनुख्याता सामानि ते महिमा दत्तस्य अ प्रमादाय पृथिवी ते पात्रं द्यौर् अपिधानं ब्रह्मणस् त्वा मुखे जुहोमि ब्राह्मणानां त्वा विद्यावतां प्राण अपानयोः जुहोम्य् अक्षितम् असि मा प्रपितामहानां क्षेष्ठा अमुत्र अमुष्मिन् लोक इति
ग्रीष्मे ऽपि घृतेन
तत्
इह प्रजा जनय यास् त आसु या अन्यत्र इह तास् ते रमन्ताम्
न अत्र आघारः भवति

देवास् त्वा मन्थि पाः प्रणयन्त्व् इति मन्थिनं प्रतिप्रस्थाता
विपरीतम् एक उपांशु अन्तर्यामयोः होमं समामनन्ति
प्रातः प्रातर् अनृतं ते वदन्ति पुरा उदयात् जुह्वति ये ऽग्निहोत्रं दिवा कीर्त्यम् अ दिवा कीर्तयन्तः सूर्यो ज्योतिर् न तदा ज्योतिर् एषाम् इति
अथ ह एतत् एव वान्तं यद् अभिशस्यमानम् आर्त्विज्यं कारयते यथा ह वा इदं वान्तान् मनुष्या बीभत्सन्त एवम् तस्माद् देवास् तत् ह तत् पराङ् एव यथा वान्तं न ह एव तद् यजमानम् भुनक्ति
तिष्ठति ह अस्मै महाव्रतम्
गुरवे गां वरं ददाति

एतावन् नाना सर्वान् केशान् वापयते
तद् इदम् एव प्राणम् अप्येति
तस्य वकार मात्रया अपः चन्द्रमसम् अथर्ववेदं नक्षत्राण्य् ॐ इति स्वम् आत्मानं जनद् इत्य् अङ्गिरसाम् आनुष्टुभं छन्द एकविंशं स्तोमं दक्षिणां दिशं शरदम् ऋतुं मनो ऽध्यात्मं ज्ञानं ज्ञेयम् इति इन्द्रियाणि अन्वभवत्
अथ उ खलु आहुः यत् पूर्वस्याम् आहुतौ हुतायाम् यजमानः म्रियेत किम् तत्र कर्म का प्रायश्चित्तिः इति
अर्धं हि ते तर्हि यज्ञस्य अन्तरीयुः

तस्मात् ते वाचा कुर्वन्ति
इन्द्रो वै वृत्रहा
अथवा इति विधान अन्तरम्
इन्द्रघोषः त्वा वसुभिः पुरस्तात् पातु इति पुरस्तात् मनोजवाः त्वा पितृभिः दक्षिणतस् पातु इति दक्षिणतस् प्रचेताः त्वा रुद्रैः पश्चात् पातु इति पश्चात् विश्वकर्मा त्वा आदित्यैः उत्तरतस् पातु इति उत्तरतस्
अश्म वर्म मे ऽसि यो मा ऊर्ध्वायाः दिशो ऽघायुर् अभिदासात्

एतत् स ऋछात्
भूत संघातस्य तु त्रिषु दोषेषु विभक्त त्वात्

किंचिद् रसेन कुरुते कर्म पाकेन च अपरम्

इति
ततस् प्रातर् प्राक् उदयात्
विद्युत्
अभ्रकः प्रसिद्धः सस्यकश् चपलः माक्षिकं ताप्यं रसकं खर्परं दरदं हिङ्गुलं विमलं सित माक्षिकम् वज्रकं हीरकं गिरिजतु शिलाजतु एतैः
समुद्रः एव अस्य बन्धुः समुद्रः योनिः

अहर् वै अश्वम् पुरस्तात् महिमा अन्वजायत
उष्णिह् ककुब्भ्याम् वा इन्द्रो वृत्राय वज्रम् उदयच्छद् गायत्र्योस् तिष्ठन्

तम् अहन्
यद् अप्सु ते सरस्वति इति अङ्गुष्ठेन उपकनिष्ठिकया च अक्षिणी विमृजेद् यद् अप्सु ते सरस्वति गोषु अश्वेषु यत् मधु

प्रस्तरात् तृणं निरस्यति आयुषे त्वा इति
ते वै दक्षिणतो ऽपहता असुरा मध्यतो यज्ञम् प्राविशंस् ते देवाः प्रतिबुध्य इन्द्रम् मध्यतो ऽदधुस् त इन्द्रेण एव मध्यतः प्रातःसवने असुर रक्षांसि अपाघ्नत तथा एव एतत् यजमाना इन्द्रेण एव मध्यतः प्रातःसवने असुर रक्षांसि अपघ्नते तस्माद् ऐन्द्रम् ब्राह्मणाच्छंसी प्रातःसवने शंसति इन्द्रेण हि देवा मध्यतः प्रातःसवने असुर रक्षांसि अपाघ्नत
श्लिष्ट अङ्गुली ताम्र नखौ सु गुल्फौ सिरया उज्झितौ

शूर्प आकारौ च चरणौ विरल अङ्गुली

व्यक्त अव्यक्ताभिः रेखाभिः विंशति आयूः भवेत् नरः

धन पुत्र समायुक्तः स जीवेत् शरदः शतम्
पथ्या हरीतकी सैन्धवं प्रतीतं धात्री आमलकं मरीचम् ऊषणं वचा उग्रगन्धा गुडः प्रतीतः विडङ्गं कृमिघ्नं रजनी हरिद्रा शुण्ठी पिप्पल्योः अपि इति शुण्ठी नागरं पिप्पली मागधी आसां औषधीनां चूर्णं त्रि दिनम् प्रयुञ्जीत
युग्मम्
तद् यत् हरिवतीषु स्तुवन्ति इन्द्रम् एव तत् हरसा समर्धयन्ति
अथ यद् एकां सामिधेनीं त्रिर् अन्वाह सकृद् उ ह वै पितरः
स्विष्टकृत् प्रभृति सिद्धम् आ धेनु वर प्रदानात्
यद् अहं धनेन प्रपणं चरामि धनेन देवा धनम् इच्छमानः
विष्णोः स्तुपो ऽसि

अन्तरिक्षम् असि जन्मना उपभृत् नाम प्रिया देवानां प्रियेण नाम्ना ध्रुवे सदसि सीद

ऋषभो ऽसि शाक्वरो वषट्कारस्य त्वा मात्रायां सादयामि
यथोपदेशं काम्यानि बलयश् च

आगत्य बभ्रुः पिङ्ग अक्षः सहस्रेण अवकाङ्क्षतु स्वाहा
आदित्यानां देवानां सायुज्यं सलोकतां समभ्यारोहति य एवं विद्वान् अग्निहोत्रं जुहोति
अन्व् इद् अनुमते त्वं मंससे शं च नस् कृधि
एवम् उदीच्यः प्रतिपद्यन्ते
ते अब्रूताम् आजिम् अनयोर् निधनयोर् अयाव इति
अत्र आज्यम् निर्वपति
स यम् एव उच्चैस् बलि वषट्करोति स वज्रः
अभि त्वा जरिमा अहित गाम् उक्षणम् इव रज्ज्वा
धरुणम् असि
अतस् वै बृहस्पतिम् एव ब्रह्म प्राविशत् इन्द्रम् क्षत्रम्
अग्नि आदीनाम् सम्बन्धात् तद् निर्वृत्तिः सम्पूर्ण अवयव त्वम् काठिन्य क्रिया अवकाश आदि दानेन
इदम् आपः प्र वहत अवद्यम् च मलं च यत्
आतिष्ठस्व एताम् ते दिशम् अभिमुखः संनद्धो रथो ऽभिप्रवर्ततां स उदङ् स प्रत्यङ् स दक्षिणा स प्राङ् सो ऽभ्य् अमित्रं इति
ईश्वर उवाच
तासां गुण भेदात् भेदम् आह
इन्द्रश् च विष्णो यद् अपस्पृधेथाम् त्रेधा सहस्रं वि तद् ऐरयेथाम् इति
बर्हिषः समाव् अ प्रच्छिन्न अग्रौ दर्भौ प्रादेश मात्रौ पवित्रे कुरुते पवित्रे स्थो वैष्णवी वायुर् वां मनसा पुनात्व् इति

गार्हपत्यात् प्रक्रम्य संततां प्राचीम् उलप राजीम् स्तृणात्य् आहवनीयाद् यज्ञस्य संततिर् असि यज्ञस्य त्वा संतत्यै स्तृणामि संतत्यै त्वा यज्ञस्य इति
इति श्री गारुडे महापुराणे पूर्व खण्डे प्रथम अंश आख्ये आचार काण्डे त्रैलोक्यमोहिनीपूजनविधिर् नाम एकोनत्रिंशः ऽध्यायः
अप्सरसः सधमादं मदन्ति हविर्धानम् अन्तरा सूर्यं च
तत् किम् संप्रति यद् बीजं सम रसे तुल्य सूते सम्यक् जीर्णं जारणम् आपन्नम् तत् अहम् गोविन्द नामा वक्ष्ये कथयामि
कुतः समग्र गुण सारत्वात्
यस् ते स्तनः शशयुर् यो मयोभूर् यः सुम्नयुः सु हवः यः सु दत्रः
तैषी पक्षस्य रोहिण्यां पौर्णमास्यां वा उत्सर्गः ऽपि वा माघ्याम्
आहूय वाग् इति जपति
तस्य आसीत् दुहिता गन्धर्व गृहीता
एत एतावन्तः पाताः
वाचा एव एनत् तद् ब्रह्मणा संदधाति
ऋभुर् असि जगत् छन्दाः अनु त्वा रभे
अग्नीषोमाभ्याम् औपवसथ्यम् अहः
निः दह हृत्सु शोकैः
उपयाम गृहीतः ऽसि
अ सूतिका रामायण्य् अपचित् प्र पतिष्यति
न ह अप्सु प्रैत्य् अप्सुमान् भवति य एतद् एवं विद्वान् सर्वास्व् अप्सु पञ्चविधं साम् उपास्ते
तेभ्यो ह अभ्यागतेभ्यः ऽपचितीश् चकार

तद् उ ह कुरु पञ्चालानाम् ब्राह्मणा ऊचुर् भगेरथो ह वा अयम् ऐक्ष्वाको राजा कामप्रेण यज्ञेन यक्ष्यमाणः
यौ भरद्वाजम् अवथो वध्र्यश्वं विश्वामित्रं वरुण मित्र कुत्सम्
अग्निः नः पुरस् एता अस्तु अञ्जसा
पृथिवी असि मातरिश्वनः घर्मः
वरुणस् त्वा उत्तभ्नातु इत्य् उपस्तभ्नोति

प्रत्यस्तो वरुणस्य पाश इति बलीवर्दम् अभिदधाति
ज्यायस्वन्तश् चित्तिनो मा वि यौष्ट संराधयन्तः सधुराश् चरन्तः
यदि सप्त वृषः ऽसि सृज अरसः ऽसि
अशून्यशयनं नाम द्वितीया संप्रकीर्तिता
ते पशवो अ प्राणन्तः आध्मायमाना अशेरत

तौ मित्रावरुणौ प्राण अपानौ पशुभ्यो ऽपाक्रामताम् अनुवी मन्यमानौ न आवाभ्याम् अनुवीभ्यां पशवः प्राणिष्यन्ति इति
व्रतेन वै ब्राह्मणः संशितो भवति
तस्माद् ऋक् विदम् एव होतारं वृणीष्व यजुः विदम् अध्वर्युं साम विदम् उद्गातारम् अथर्व अङ्गिरः विदम् ब्रह्माणम्
अभ्रक इत्यादि अभ्रकं प्रतीतं वैक्रान्तं रसवैक्रान्तं कान्तं चुम्बकं इति प्रभृतीनाम् इत्यादीनां तत्त्वं पत्त्र सत्त्व पातन योगे लोह निभम् मुण्ड वर्णम् इत्यर्थः
सर्व व्रतः उपश्राम्यति
तं हूयमानम् अन्ववान्याद् अपानं मे पाह्य् अपानं मे जिन्व स्वाहा त्वा सु भव सूर्याय इति
यत्र देवा अमृतम् आनशानाः समाने योनाव् अध्य् ऐरयन्त
आत्मानं निरुध्य संगम मात्रीम् भूत अर्थ चिन्ताम् चिन्तयेत्
स य एना न आशंसेत विगातुं परोक्षेण एव एनाः स रूपेण गायेत्

यदि गायत्रीं न शक्नोति विगातुं प्रमायुक आत्मना भवति मृता गर्भा जायन्ते
कर्शफस्य इति पिशङ्ग सूत्रम् अरलु दण्डम् यद् आयुधम्

ये अग्नय इति क्रव्य अद् अन् उपहतः इति पलाशं बध्नाति
दीक्षते

पवमाने कण्वरथंतरं कुर्वन्ति
तस्माद् एते संशंसुका इव भवन्ति यत् होता पोता नेष्टा
अथो ये विश्यानां वधास् तेभ्यो मृत्यो नमो ऽस्तु ते
ऐन्द्राग्नम् उस्रम् अनुसृष्टम् आलभेत यस्य पिता पितामहः सोमं न पिबेत्
अथ यत् चतुर्विंशम् अहर् उपेत्य अन् उपेत्य विषुवन्तं महाव्रतम् उपेयात् कथम् अन् आगूर्त्यै भवति इति
अथ ह एतेन सुरथः शैब्य ईज आतिष्ठ्यं परम ताम् इयाम् इति
ॐ वाच् ईश्वराय सर्व विद्या अधिपतये नमः

हरिः उवाच
गायत्रीं तृच अशीतिम् शंसत्य् अयं वै लोको गायत्री तृच अशीतिः यद् एव अस्मिन् लोके यशो यन् महो यन् मिथुनं यद् अन्नाद्यं या अपचितिः तद् अश्नवै तद् आप्नवानि तद् अवरुणधै तन् मे ऽसद् इति

औष्णिहीं तृच अशीतिम् शंसत्य् असौ वै लोको द्यौर् औष्णिही तृच अशीतिः यद् एव अमुष्मिन् लोके यशो यन् महो यन् मिथुनं यद् अन्नाद्यं या अपचितिः यद् देवानां दैवं तद् अश्नवै तद् आप्नवानि तद् अवरुणधै तन् मे ऽसद् इति
इदम् अहम् अक्ष ब्राह्मणायन पुत्रस्य वेच्चिका पुत्रस्य प्राण अपानौ अपकृन्तामि इति
अभि त्वा शूर नोनुमो ऽभि त्वा पूर्व पीतये इति रथंतरम् पृष्ठम् भवति राथंतरे ऽहनि प्रथमे ऽहनि प्रथमस्य अह्नः रूपम्
स यः एवम् विद्वान् आज्य आहुतिम् च पशु आहुतिम् च जुहोति प्रियम् एव अस्य तेन धाम उपगच्छति
अनुमते ऽन्व् इदं मन्यस्व आकूते सम् इदं नमः
प्रति दुर्हार्दम् हरसा शृणीहि
अथ अन्नम् अभिमृशति पृथिवी
यासां नाभिर् आरेहणं हृदि संवननं कृतम्
याव् अस्य ईशाथे द्विपदो यौ चतुष्पदस् तौ नो मुञ्चतम् अंहसः

सहस्र अक्षौ वृत्र हना हुवे ऽहं दूरेगव्यूती स्तुवन्न् एम्य् उग्रौ
नाग वन पालाः हस्तिपक पाद पाशिक सौमिक वन चरक पारिकर्मिक सखाः हस्ति मूत्र पुरीष छन्न गन्धाः भल्लातक शाखा प्रच्छन्नाः पञ्चभिः सप्तभिर् वा हस्ति बन्धकीभिः सह चरन्तः शय्या स्थान पद्या लेण्ड कूल घात उद्देशेन हस्ति कुल पर्यग्रम् विद्युः
तेजो वा एतत् तस्य साम्नो यद् वयं साम उपास्महे इति
अन् ऊनाय स्वाहा
कुतः इति आह सर्वा वीर्य कृता हि सा
कृतेन अस्माꣳ अभि क्षर
यथाचारम् जपः

उल्मुकम् हरति

शृताम् दर्भेषु उदक् अग्रेषु निधाय आज्यभाग परिवप्यौ हुत्वा वपाम् देवतायै उपनामयेत्
उपसंगच्छन्त एनम् एत ऋत्विजः
सर्पा गन्धर्वाः पितरस् तन् निधनम्

यस् तद् वेद स वेद सर्वम्
यत् वाव मे त्वयि इति आह तत् वाव मे पुनर् देहि इति
सा सरूपम् इदम् कृधि
महि क्षेत्रं पुरुश् चन्द्रम् इत्य् ऐन्द्राग्नस्य
माक्षिक गगनम् इति माक्षिकेन युक्तं गगनम् अभ्रकं सम भागम् द्वयं तुल्य भागम् पुटितं भावितं यत् पटु सैन्धवं लवणं शास्त्र अन्तर साम्यात् अम्लवर्गेण पुटितं तेन युतं मिलितं सत् पक्वं वह्नि पुटितम् कुर्यात् इति शेषः
तस्मै ह ब्रह्मणो रसस्य ददुः
चतुर् अङ्गुलम् तृणम् रजः हरण बिन्दुना अभिश्चोत्य उपमथ्य शुनि किलासम् अजे पलितम् तृणे ज्वरः यः अस्मान् द्वेष्टि यम् च वयम् द्विष्मः तस्मिन् राजयक्ष्मः इति दक्षिणा तृणम् निरस्यति गन्ध प्रवादाभिः अलंकुरुते
न ह वा एतच् छन्दो गमयित्वा स्वर्गं लोकम् उपावर्तते वीर्यवत्तमं हि

यद् व् एव कद्वन्तः अहर् अहर् वा एते शान्तान्य् अहीन सूक्तानि उपयुञ्जाना यन्ति तानि कद्वद्भिः प्रगाथैः शमयन्ति तान्य् एभ्यः शान्तानि कम् भवन्ति तान्य् एनान् शान्तानि स्वर्गं लोकम् अभि वहन्ति
किं कृत्वा इत्थम् उक्त प्रकारेण अनेकैः दोषैः अनेक कष्टैः बहु श्रमैः बहु आयासैः गगन चारणम् मत्वा अभ्रक चारणम् ज्ञात्वा
तत् ह अस्य विजज्ञाव् इति विजज्ञाव् इति
हेम्नो विशेषम् आह कनक अरुण इत्यादि
स यूप अवट्यः शङ्कुः
उत्सर्गं वै प्रजापतिर् एतैः कर्मभिः स्वर्गं लोकम् ऐत्
पौर्णमास्यां कृत्यम्

पश्चाद् अग्नेर् उलूखलं दृंहयित्वा आवहन्ति उद्वेचम्

प्रतिदिशम्

सव्यं बाहुम् अन्वावृत्य चमस दर्व्यौ अभ्युक्ष्य प्रताप्य एवम् दक्षिणा एवम् प्रतीच्य् एवम् उदीची यथालिङ्गम् अ व्यावर्तमानः
प्राणः एव अपाने जुहोति अपानः प्राणे
द्विः प्रतिप्रस्थाता
तस्य सम्पदं लोभयेद् यद् रथन्तर वर्णाम् अभ्यस्येत्
एकः च असौ अ च् च एक अ च् निपातो य एक अ च् आ ṅ वर्जितः स प्रगृह्य सञ्ज्ञः भवति

निपातः इति किम् चकार अत्र

इ इन्द्रं पश्य
प्राञ्च् उदञ्चम् उद्वहेत्
अभ्युत्थाय ह वै द्विषन्तं भ्रातृव्यं निर्हन्ति य एवं वेद
ब्रह्म यजमानयोः च

पितृभ्यः सोमवद्भ्यः षष् कपालः
भवत उदीच्याः दिशः सोमेन राज्ञा
अश्वमेधे चेद् अश्वो न आगच्छेत् आग्नेयो ऽष्टाकपाल इति मृग आखरे षष् हविष्काम् इष्टिं निर्वपेद् दश हविषम् इत्य् एके
वषट्कृते जुहोति

अथ उदङ् अत्याक्रम्य संस्रावेण पृषदाज्यम् अभिघार्य वपाम् अभिघारयति
तस्मिन् ह अपित्वम् इच्छन्ते य एषाम् एक एकजः

यो विद्यात् सूत्रं विततं यस्मिन्न् ओताः प्रजा इमाः

अप्स्व् आसीन् मातरिश्वा प्रविष्टः प्रविष्टा देवाः सलिलान्य् आसन्
सत्त्व पातन विधानम् आह वज्र इत्यादि
काञ्ची स्वर्णमाक्षिकं ब्राह्मी सोमाह्वा कुटिलं सीसं तालकं प्रतीतं एतद् सम योजितम् सम अंश मेलितम् सत् ध्मातं कुर्यात् पुनर् अनेन काञ्ची आदि गणेन विद्धं शुल्बं दिव्या मनोरमा तार आकृष्टिः भवेत्
ओको अस्य मूजवन्त ओको अस्य महावृषाः
प्राक् आदर्शात् प्रत्यञ्चम् कनखलात् दक्षिणेन हिमवन्तम् उदञ्चम् पारियात्रम् एतत् आर्यावर्तम्
विधि अर्ध समाप्ते चेद् अपराधं विद्यात् त्रीन् हविष्यात्
विश्वे देवासो अभि रक्षत इमम् उत आदित्याः जागृत यूयम् अस्मिन्
यद् वेद राजा वरुणो वेद देवो बृहस्पतिः
तूष्णीम् एव तीर्थे स्नात्वा उदेत्य तूष्णीं पालाशीं समिधम् आदधाति
सो ऽकामयत प्र एव जायेय इति
बलिना गन्धेन सह वङ्गं यन्त्र योगेन कृष्णं जायेत
स्याम् अहम् काञ्चन आकारा वाल्लभ्येन च संयुता
तुरो न उ अ तुरः भव सं धीभिर् धीयताम् अयम्

अंशुं सोमस्य एतम् मन्ये वैश्वदेवम् इदं हविः
देवास् तं सर्वे धूर्वन्तु ब्रह्म वर्म मम अन्तरम्
ताम् अधीयन् गायेत्
भावुकः पालकस् तस्य चेलनी महिषी ईशिता

गौरव आप्ताः तरणैर् मे भव अम्बुधेः
अथ यत् पत्नीं न संयाजयन्ति न इद् पत्नीं प्रवृणजानि इति

अथ यद् एकैकस्य हविषस् तिस्रः तिस्रः याज्या भवन्ति ह्वयत्य् एव एनान् प्रथमया
किंदेवत्यं दुह्यमानम्
अन्तरिक्षम् आत्मा
पाद आदि जीर्ण बीजः पाद आदिना पाद अर्धेन समतो न्यूनेन च जीर्णं बीजं यस्मिन् सः पत्त्र लेपेन युज्यते अतः पत्त्र रञ्जनम् स्यात् इति अभिप्रायः
अन्यो ह्य् अन्यस्मिन् प्रतिष्ठित इति

स भगवः कस्मिन् प्रतिष्ठित इति
उभयम् एकीकृत्य संमिश्र्य माता रसेण एव नारी क्षीरेण पुटयेत् पचेद् इति श्लोक अर्थः
भवत्य् आत्मना परा अस्य द्विषन् भ्रातृव्यो भवति य एवं वेद
आसन्ने च विवाहे मातरम् अस्याः तत् अभिमत दोषैः अनुशयं ग्राहयेत्

व्यूढानां हि विवाहानाम् अनुरागः फलं यतः
और्जेन एव तद् रसेन हविः संसृजन्ति
सर्वाणि रूपाण्य् अनुशस्यन्ते

सवनात् सवनात् सोमम् अतिरेचयन्ति