tanuj437/sanskrit-pos-tagged-corpus huggingface dataset:
देवीभ्यां सहितः स बाल तनयः वत्स ईश्वरः मन्त्रिभिः साकं काम् अपि तत्र संमद मयीम् भेजे तदानीं दशाम्

तस्य च अभूत् तथा इति अत्र तिष्ठतः तत् तदा सुखम्

तथा हि शृणु नाथ अत्र देवदत्त कथाम् इमाम्

तदा ते शाप मुक्तिः च स च स्यात् मानुषः पतिः

तया एव मोचितः ताम् च सु मुखीम् परिणीतवान्

अस्ति एषाम् दाश पुत्राणाम् नाम्ना बिन्दुमती स्वसा

दिष्ट्या सा अस्ति एव नगरी तद् प्राप्त्यै च अयम् एव मे

अन् अतिक्रमणीयम् हि निजं सत्य वचः तव

क्लेशैः प्राप्य अपि न प्राप्ते ध्यायन् ते द्वे अपि प्रिये

एका कनकरेखा सा वर्धमान पुरे त्वया

ततः सो अपि अवदत् विप्रो युवां मे कुरुतं तथा

विश्वस्त वञ्चकः यत्र जालपादो व्रती स्थितः

इति उक्तः स तया चन्द्रप्रभया स कुतूहलम्

तद् व्रजामि अधुना सिद्ध्यै निजं वैद्याधरं पदम्

नृशंस ता च न अस्ति अत्र काचित् तत् मा घृणां कृथाः

तत्र ज्ञायेत कनकपुरी सा जातुचित् पुरी

एतत् श्रुत्वा प्रबुद्धस्य तस्य नेत्र अमृत छटा

आद्या बिन्दुमती भार्या शक्तिदेवम् उवाच सा

तस्मिन्न् उत्पतिते सो ऽथ देवदत्तो व्यचिन्तयत्

स च प्राच् प्रतिपन्नः सन्न् उपेत्य एनम् अभाषत

पूजयित्वा अकरोत् तस्य नृ मांस बलि तर्पणम्

इदानीं च अमुना आश्चर्य मयेन आगमनेन ते

तावद् विद्युत्प्रभा सा तं यक्षी स्वयम् अभाषत

एकः च वृद्ध विहगः तेषाम् मध्याद् अभाषत

वच्मि राज सुते त्वं तु वद एवम् मम कौतुकम्

विद्याधर त्वे च यदा छित्त्वा दन्तैः अयोजयम्

पर्यङ्क वर्तिनीम् एकां तत्र च अन्तर् वर स्त्रियम्

शशिरेखा तृतीया च चतुर्थी च शशिप्रभा

प्रविश्य च अन्तर् सत् रत्न पर्यङ्के न्यस्त तूलिके

रूपिणी सिद्धिः अस्माकम् इयं स्याद् इति स क्षणात्

चन्द्रप्रभा च भगिनी ज्यायसी हि स्थिता अत्र नः

शशंस च यथावृत्तं तं तस्मै स भयम् ततः

कम्बुक आख्ये पुरे द्विजः

तस्माद् दृष्ट अनुरागिण्याः कुरु पाणिग्रहं मम

इति उक्त्वा राज पुत्री सा तनुं त्यक्त्वा तिरोदधे

इति उक्तः स तया चक्रे देवदत्तः तथा इति तत्

तद् पुरी दर्शन पणात् प्राप्तुं तां राज कन्यकाम्

तद् क्षणम् स कृत उत्फालः शक्तिदेवो विसाध्वसः

तेन अपि अपास्त मौनेन स्वागतेन अभ्यनन्द्यत

सा दृष्टा दृष्ट पूर्वम् तं विप्रं राजानम् अभ्यधात्

भोः शक्तिदेव मा भैषीर् न ते ऽनिष्टं भविष्यति

दृष्टा भवता सा इयम् भगिनी मे चन्द्ररेखा आख्या

मर्त्य लोके च शापेन परिभ्रष्टा अस्मि सांप्रतम्

यदा कनकपुर्यां ते देहम् आलोक्य मानुषः

जगाद च महाभाग सुता यक्ष पतेः अहम्

घोष्यमाणं स पटहम् पुरे तस्मिन्न् इदं वचः

विद्याधर निवासम् तं नय तद् निग्रहाय माम्

आरुह्य शक्ति हस्तः ऽश्वम् अधावत् सूकरं प्रति
देवो देवाय गृणते वयः धाः विप्रो विप्राय स्तुवते सुमेधाः

ददामि तद् यत् ते अ दत्तः अस्मि युज्यस् ते सप्त पदः सखा अस्मि

मा उ षु पणींर् अभ्य् एतावतो भून् मा त्वा वोचन्न् अराधसं जनासः

त्वं ह्य् अङ्ग वरुण स्वधावन् विश्वा वेत्थ जनिम सु प्रणीते

आ ते स्तोत्राण्य् उद्यतानि यन्त्व् अन्तर् विश्वासु मानुषीषु दिक्षु

त्वं ता विश्वा भुवनानि वेत्थ स चिन् नु त्वज् जनो मायी बिभाय
दिव्य मानुष सुखम् अनुभूय पद्मोत्तरो नाम प्रत्येकबुद्धो भविष्यति

तेन तेषां सत्त्वानां कारणा विशेषाः प्रतिप्रस्रभ्यन्ते

अन्यतमा च स्त्री दारकं स्व भुजाभ्याम् आदाय वीथीम् अवतीर्णा

तद् कालम् स्वयम् अधिगम्य वीर बुद्ध्या श्रोतॄणां श्रमण जिनेन्द्र काङ्क्षितानाम्

न अकारणम् शङ्ख मृणाल गौरम् स्मितम् उपदर्शयन्ति जिना जित अरयः
न आक्रामेत् शर्करा लोष्ट बलि स्नान भुवः न च

संभिन्न आलापम् व्यापादम् अभिध्यां दृश् विपर्ययम्

न ईक्षेत प्रततं सूक्ष्मं दीप्त अमेध्य अप्रियाणि च

चैत्य पूज्य ध्वज अ शस्त छाया भस्म तुष अ शुचीन्

स्व अर्थ बुद्धिः पर अर्थेषु पर्याप्तम् इति सत् व्रतम्

उष्ण अम्बुना अधःकायस्य परिषेको बल आवहः

स्थिरीकरणम् अङ्गानां त्वच् प्रसाद करम् परम्

संदिग्ध नावम् वृक्षं च न आरोहेत् दुष्ट यान वत्

नासिकां न विकुष्णीयान् न अकस्मात् विलिखेद् भुवम्

प्रातर् भुक्त्वा च मृदु अग्रम् कषाय कटु तिक्तकम्

काले हितं मितं ब्रूयाद् अविसंवादि पेशलम्
एतस्माद् वा ओदनात् त्रयस्त्रिंशतं लोकान् निरमिमीत प्रजापतिः

ताभ्याम् एनं प्राशिषं ताभ्याम् एनम् अजीगमम्

ब्रह्म वादिनः वदन्ति पराञ्चम् ओदनं प्राशीः प्रत्यञ्चम् इति

इयम् एव पृथिवी कुम्भी भवति राध्यमानस्य ओदनस्य द्यौर् अपिधानम्

ततश् च एनम् अन्येन शीर्ष्णा प्राशीर् येन च एतम् पूर्व ऋषयः प्राश्नन्

ताभ्याम् एनं प्राशिषं ताभ्याम् एनम् अजीगमम्

सर्व अङ्गः एव सर्व परुः सर्व तनूः सं भवति य एवं वेद

ब्रह्मणा परिगृहीता साम्ना पर्यूढा

एष वा ओदनः सर्व अङ्गः सर्व परुः सर्व तनूः

आन्त्राणि जत्रवो गुदा वरत्राः

तैर् एनं प्राशिषं तैर् एनम् अजीगमम्

ताभ्याम् एनं प्राशिषं ताभ्याम् एनम् अजीगमम्

न एव अहम् ओदनं न माम् ओदनः

तया एनम् प्राशिषं तया एनम् अजीगमम्

त्रपु भस्म हरितं वर्णः पुष्करम् अस्य गन्धः

तस्य ओदनस्य बृहस्पतिः शिरो ब्रह्म मुखम्

दिवा पृष्ठेन

एष वा ओदनः सर्व अङ्गः सर्व परुः सर्व तनूः

दन्तास् ते शत्स्यन्ति इति एनम् आह

ऊरू ते मरिष्यत इत्य् एनम् आह

चरुं पञ्च बिलम् उखं घर्मो ऽभीन्धे

एष वा ओदनः सर्व अङ्गः सर्व परुः सर्व तनूः

सूर्याचन्द्रमसाभ्याम् अक्षीभ्याम्

ततश् च एनम् अन्याभ्यां प्रपदाभ्यां प्राशीर् याभ्यां च एतम् पूर्व ऋषयः प्राश्नन्
अरुन्धती ध्रुव सप्तर्षि माला दर्शनम् च

तत्र समुच्चयेन योगाञ् शास्त्रतः पश्येत्

संप्रयोगात् प्रभृति रतिं यावत्

हर्म्य तल स्थितयोः वा चन्द्रिका सेवन अर्थम् आसनम्

आद्ये संदर्शने जाते पूर्वं ये स्युर् मनोरथाः

पूजितां गणिका संघैः नन्दिनीं को न पूजयेत्

पुरुषः तु हृदय प्रियाम् अन्यां मनसि निधाय व्यवहरेत्

राग लोल आर्द्र नयनैः चन्द्र मण्डल वीक्षणैः

तत्र चातुःषष्टिकैर् योगैः सात्म्य अनुविद्धैः संधुक्ष्य संधुक्ष्य रागं प्रवर्तेत
वि ज्योतिषा बृहता भात्य् अग्निर् आविर् विश्वानि कृणुते महित्वा

अग्ने त्वचं यातुधानस्य भिन्द्धि हिंस्र अशनिः हरसा हन्त्व् एनम्

पश्चात् पुरस्ताद् अधराद् उत उत्तरात् कविः काव्येन परि पाह्य् अग्ने
अद्या मुरीय यदि यातुधानो अस्मि यदि वा आयुः ततप पुरुषस्य

पृथिवी नः पार्थिवात् पात्व् अंहसो ऽन्तरिक्षं दिव्यात् पात्व् अस्मान्

ये पाक शंसम् विहरन्त एवैर् ये वा भद्रं दूषयन्ति स्वधाभिः

अभि इद् उ शक्रः परशुर् यथा वनं पात्रा इव भिन्दन्त् सत एतु रक्षसः

हन्ति रक्षो हन्त्य् आसद् वदन्तम् उभाव् इन्द्रस्य प्रसितौ शयाते

न वा उ सोमो वृजिनं हिनोति न क्षत्रियम् मिथुया धारयन्तम्

यो मा पाकेन मनसा चरन्तम् अभिचष्टे अनृतेभिर् वचोभिः
अनडुह् दः श्रियं पुष्टां गो दः ब्रध्नस्य विष्टपम्

ददानो रोग रहितः सुखी दीर्घ आयूः एव च

भोग कामः हि शशिनं बल कामः समीरणम्

यत् यत् इष्टतमम् लोके यत् च अस्य दयितं गृहे

वारि दः तृप्तिम् आप्नोति सुखम् अक्षय्यम् अन्न दः

उपोष्य अभ्यर्चयेत् विद्वाः मधुना तिल सर्पिषा

वैशाख्यां पौर्णमास्यां तु ब्राह्मणान् सप्त पञ्च च

विद्यां दत्त्वा ब्राह्मणाय ब्रह्म लोके महीयते

यत् दीयते तु पात्रेभ्यः तद् दानम् परिकीर्तितम्

कुसीदं कृषि वाणिज्यम् क्षत्र वृत्तः ऽथ वर्जयेत्
न ह वै कांचन श्रियम् अपराध्नोति य एवं वेद

एष ह वै अन्तरिक्ष नाम

तत् यथा काष्ठेन पलाशे विष्कब्धे स्याताम् अक्षेण वा चक्रौ एवम् एतेन इमौ लोकौ विष्कब्धौ

इदम् एव इदम् अग्रे अन्तरिक्षम् आसीत्

एषः उ एव एष विततः

तत् यत् एतत् अन्तरिक्षम् यः एव अयम् पवते एतत् एव अन्तरिक्षम्
माद्भिः त्वा चन्द्रः वृत्र हा वातः प्राणेन रक्षतु

त्रीन् नाकान् त्रीन् समुद्रान् त्रीन् ब्रध्नान् त्रीन् वैष्टपान् त्रीन् मातरिश्वनः त्रीन् सूर्यान् गोप्तॄन् कल्पयामि ते

ताः त्वा रक्षन्तु त्रिवृता त्रिवृद्भिः

आयुषा आयुः कृताम् जीव
स ददर्श विपर्यस्तं भिन्न भाण्ड घटी घटम्

ते ताम् अपश्यन् पतितां विसंज्ञां विपयोधराम्

यशोदा त्व् अब्रवीद् भीता न आर्य जानामि किं न्व् इदम्

व्यवर्धत गवां मध्ये सागरस्य इव अम्बुदः

भीतस् त्वरितम् आगम्य सहसा स अश्रु लोचनः
अग्निः प्राणान् सम् दधाति

प्राणेन प्राणतां प्राण इह एव भव मा मृथाः
डिम्भा हव हतानाम् च विद्युता पार्थिवेन च

अतो ऽन्यथा प्रवृत्तिस् तु राक्षसो विधिर् उच्यते

न च प्राणि वधः स्वर्ग्यस् तस्मात् मांसम् विवर्जयेत्

समाप्ते तु उदकम् कृत्वा त्रि रात्रेण एव शुध्यति

संवत्सरे व्यतीते तु स्पृष्ट्वा एव अपः विशुध्यति

अर्वाक् संचयनाद् अस्थ्नां त्रि अहम् एक अहम् एव वा

न लोके प्रिय ताम् याति व्याधिभिश् च न पीड्यते

पाणिग्राहस्य साध्वी स्त्री जीवतो वा मृतस्य वा

नॄणाम् अ कृत चूडानाम् विशुद्धिर् नैशिकी स्मृता

तस्मात् तयोः स्व योन्या एव निर्णेको गुणवत्तरः

जनने ऽप्य् एवम् एव स्यान् निपुणं शुद्धिम् इच्छताम्

वृथा कृसर संयावम् पायस अपूपम् एव च

न वर्धयेद् अघ अहानि प्रत्यूहेन् न अग्निषु क्रियाः

आलस्याद् अन्न दोषात् च मृत्युर् विप्राञ् जिघांसति

इदम् ऊचुर् महात्मानम् अनल प्रभवम् भृगुम्

स प्रेत्य पशु ताम् याति सम्भवान् एकविंशतिम्

ज्ञानं तपो ऽग्निर् आहारो मृद् मनः वार्य् उपाञ्जनम्

अ निधाय एव तद् द्रव्यम् आचान्तः शुचि ताम् इयात्

सा इह निन्दाम् अवाप्नोति पर लोकात् च हीयते

न अत्ता दुष्यत्य् अदन्न् आद्यान् प्राणिनो ऽहन्य् अहन्य् अपि

दश अहम् शावम् आशौचं सपिण्डेषु विधीयते

पतिं या न अभिचरति मनस् वाच् देह संयता

निर्लेपं काञ्चनं भाण्डम् अद्भिर् एव विशुध्यति

विप्रः शुध्यत्य् अपः स्पृष्ट्वा क्षत्रियो वाहन आयुधम्

स्पृशन्ति बिन्दवः पादौ य आचामयतः परान्

चतुर्णाम् अपि वर्णानां यथावद् अनुपूर्वशः

मांसस्य अतस् प्रवक्ष्यामि विधिं भक्षण वर्जने

अव्याप्ताश् चेद् अमेध्येन गन्ध वर्ण रस अन्विताः

ऐन्द्रं स्थानम् उपासीना ब्रह्म भूताः हि ते सदा

नित्यम् आस्यं शुचि स्त्रीणां शकुनिः फल पातने

अपाम् अग्नेश् च संयोगात् हैमम् रौप्यं च निर्बभौ

दन्त जाते ऽनुजाते च कृत चूडे च संस्थिते

शाक मूल फलानाम् च धान्य वत् छुद्धिर् इष्यते

श्रुत्वा एतान् ऋषयो धर्मान् स्नातकस्य यथा उदितान्

मन्त्रैस् तु संस्कृतान् अद्यात् शाश्वतम् विधिम् आस्थितः

अनुगम्य इच्छया प्रेतं ज्ञातिम् अज्ञातिम् एव च

स्नात्वा स चैलः स्पृष्ट्वा अग्निम् घृतं प्राश्य विशुध्यति

अप् जम् अश्म मयम् च एव राजतं च अनुपस्कृतम्

प्रवृत्तिर् एषा भूतानां निवृत्तिस् तु महा फला

सपिण्ड ता तु पुरुषे सप्तमे विनिवर्तते

तैजसानां मणीनां च सर्वस्य अश्म मयस्य च

यज्ञो ऽस्य भूत्यै सर्वस्य तस्माद् यज्ञे वधो ऽवधः

चरूणां स्रुच् स्रुवाणाम् च शुद्धिर् उष्णेन वारिणा

ओषध्यः पशवो वृक्षास् तिर्यञ्चः पक्षिणस् तथा

दिवं गतानि विप्राणाम् अ कृत्वा कुल संततिम्

न तादृशं भवत्य् एनो मृग हन्तुः धन अर्थिनः

वान्तो विरिक्तः स्नात्वा तु घृत प्राशनम् आचरेत्

अनेकानि सहस्राणि कुमार ब्रह्मचारिणाम्
ऋतेन नः पाहि

सुमित्र धः सह रायस्पोषेण इन्द्रस्य ऊरुम् आविश दक्षिणम् उशन्न् उशन्तं स्योनः स्योनम्

अग्नये त्वा रायस्पोष दे

नमो वरुणस्य पाशाय
पुर्याम् अत्र शरद् काले यात्रा चित्रा प्रवर्तिता

आदिशद् गोमुखं भर्तू रमणीयं मनस् त्वया

त्वं किम् आत्थ इति पृष्टः सन्न् अवोचन् मरुभूतिकः

अथ पुण्ये दिने राजा द्विज राज जन आवृतः

भवता साधु वृत्तेन गोत्र दासाः कृता वयम्

चित्त विद्या च विद्येत दुर्घटस् त्रिक संगमः

लब्ध लब्धम् गच्छति स्म गृहीत्वा क्वापि गोमुखः

भवत् आदि सहायः च कथं यायाद् अचित्त ताम्

इत्य् उक्त्वा निर्गते तस्मिन् सुहृदः पृष्टवान् अहम्

उन्नीयन्ते स्म बालायाश् चिह्नैर् अङ्गानि कोमलैः

क्रीडिष्यामश् च कान्तासु स्थलीषु मृगयाम् इति

द्रुतम् आदित्यशर्मा च गृहीत्वा लग्नम् अब्रवीत्

तद् अस्ति यदि वः काङ्क्षा तं यात्रा उत्सवम् ईक्षितुम्

तेन अनेन विना अस्माभिः अभुक्तैर् गमितं दिनम्

ऊरूम् आरोपयद् बालां सा च इमाम् वाम लोचनाम्

अ पृष्टाः एव भाषध्वे प्रीति निर्वासित त्रपाः

इदं त्व् आचक्ष्व केन अयम् नियुक्तो दुर्ग रक्षणे
तपस् भागी तपस् योगी धर्म आचार रताः सदा

हस्ती इन्द्रः सुकृतो मूर्तिः आपः ज्योतिरयः स्मयः

सितः च सस्मितः च एव सप्ता एते योग वर्धनाः

स्वायम्भुवस्य अस्य मनोः दशा एते वंश वर्धनाः

मन्वन्तरं चतुर्थं तु तामसं नाम विश्रुतम्

एकचित्तः प्रशान्त आत्मा शृणु मार्तण्ड नन्दनैः

रौच्य आदयः तथा अन्ये ऽपि मनवः संप्रकीर्तिताः

हिरण्यरोमा सप्ताश्वः सप्ता एते ऋषयः स्मृताः

मन्वन्तराणि राज इन्द्रैः मनूनां चरितं च यत्
मया दग्धो न तस्य अस्ति स देहस्य उद्भवः पुनः

पुरा पुरारेस् तनयं सेना न्यम् प्राप्तुम् इच्छति

ययौ भोजन मूल्य अर्थी विपणीम् आत्त मूलकः

गृहं यावद् उपाध्यायो विष्णुस्वामी विवेश सः

तद् पूजितः सुन्दरकः शिश्रिये च नभः पुनः

प्रक्षिप्त इव केन अपि निपपात ततः क्षितौ

जहास तेन स नृपस् तदा पार्श्व स्थितैः सह

प्रविष्टं तम् अवादीत् च पश्य सुन्दरकेण मे

इति उक्ता अहम् वयस्याभिर् उद्यान एकान्त वर्तिनम्

उत्पताका भुज लताम् नृत्यन्तीम् उत्सवाद् इव

विचिन्वतां शशंसुस् तम् अग्निम् अन्तर् जल स्थितम्

तस्थौ तस्य एव च अधस्तात् द्रुमस्य स दिवानिशम्

कराल ओष्ठीम् दन्तुरां दीर्घ कंधराम्

तथा च श्रूयताम् अत्र कथां ते वर्णयाम्य् अहम्

एवं निराकृता तेन तर्जयन्ती च तं रुषा

तं च मन्त्रं स जग्राह श्रुत्वा सुन्दरकस् तदा

ततो ऽब्रवीत् कालरात्रिर् धर्मं चेद् वेत्सि देहि तत्

ग्रामान् राजा ददौ तस्मै न तोषो महतां मृषा

स्वयम् उत्क्षिप्त कलश स्तब्ध बाहुः अभूद् यदा

एवं विजित्य जगतीं स कृती रुमण्वत् यौगंधरायण निवेशित राज्य भारः

यादृशे भवता पूर्वम् आर्य तातस्य कारिते

प्राप्त अवतार मन्त्रः स गत्वा सुन्दरकस् ततः

तम् अध्याप्य च तान् मन्त्रान् वटे वाणी तिरोदधे

ततो यातेषु दिवसेष्व् एकदा रहसि स्थितः

अहो स्त्री प्रेरणा नाम रजसा लङ्घित आत्मनाम्

कुर्वीत वा यस् तस्य एव तद् आत्मनि अशुभं भवेत्

तत् श्रुत्वा तत् तथा कृत्वा मुक्त बाहुः शचीपतिः

यथावन् नाम संश्राव्य फलभूतिर् इति स्वकम्

पुत्रौ शाख विशाख आख्यौ उभौ अतुल तेजसौ

पश्य सुन्दरकेण इदम् धावित्वा पाटितं मम

ब्रह्मदत्तो विकुर्वीत यदि हन्यास् त्वम् एव तम्

जातो ऽसि तारकं हन्तुं राज्यं च इन्द्रस्य रक्षितुम्

दुर्दशा इव सम्प्राप श्रीकण्ठ विषयम् च सः

तैः समाश्वासितो मित्त्रैस् तद् मध्ये स्थितिम् अग्रहीत्

दिगम्बराम् ऊर्ध्व केशीम् निमीलित विलोचनाम्

स सामन्तः च वस्त्राणि दत्त्वा च आभरणानि सः

द्वाःस्थ संभ्रम स आशङ्कः प्रविश्य एव ददर्श सः

फलभूतिश् च तद् राज्यं प्राप्य पृथ्वीं शशास सः

तथा च एतद् प्रभावम् ते वर्णयामो वयं शृणु

त्यक्त राज अग्रहार अर्धाम् प्रतिपेदे तदा स्थितिम्

तद् एवं काम कोप आदि रिपु षड्वर्ग वञ्चिताः

अपरः च अभवत् विद्वान् विनीतो अध्ययन प्रियः

विष्णुस्वामी इति अभूत् तस्याः कालरात्र्याः पतिर् द्विजः

भज सुन्दरक अद्य अपि मां त्वद् आयत्त जीविताम्

तद् मांसैः साधितं तेन भोजनं च कृत अर्चनौ
पञ्चमः तिलशैलः स्यात् षष्ठः कार्पासपर्वतः

मेरोः प्रदानं वक्ष्यामि दशधा मुनि पुंगवैः

विमानेन दिवः पृष्ठम् आयाति स्म निषेवित

शुक्लपक्षे तृतीयायाम् उपरागे शशिक्षये

सुपार्श्व राजसे नित्यम् अतस् श्रीः अक्षया अस्तु मे

मूर्धन्य् अवस्थानम् अ मत्सरेण कार्यं तु अनेकैः च पुनर् द्विज ओघैः

धर्म क्षये राज राज्यम् आप्नोति इह न संशयः
ऊचुः त्वद् शाप निर्वाणम् रत्नम् एतत् महा प्रभम्

रक्ष्यः सर्व आत्मना इति उक्त्वा रुरोद धृतराष्ट्र जा

स व्रजन् सात्यकि सखः तेजस् रञ्जित दिङ्मुखः

पूर्वं भावेषु निर्वाणः ततस् कारण वृत्तिषु

स एव वसु सम्पन्नः सर्व विद् कृत संनिधिः

अहंकारः स मनसो लीलया केन भेद्यते

बाष्प संदिग्धया वाचा रुक्मिणी पतिम् ऊचतुः

युद्ध अर्थी शक्रतनयो न अभ्यनन्दत् कृताञ्जलिम्

नादो बभूव गगने हा हा इति त्रिदिवौकसाम्

शिला उञ्छ वृत्तिः अभवत् कुरुक्षेत्रे पुरा द्विजः

स शोक कारणम् पृष्टः शक्रेण म्लान मानसः

हितम् उक्तः ऽपि बहुशः कौरवो विदुर आदिभिः

ततो ऽगस्त्यः परित्यज्य द्रव्य यज्ञम् महामतिः

ज्ञान अग्निना प्रवृद्धेन दग्ध्वा भव विष द्रुमम्

गमिष्यामि गतिं साध्वी काम् अहम् त्वद् परायणा

अथ चित्राङ्गदा अभ्येत्य पुत्रेण निहतं पतिम्

आर्य पुत्रैः त्वया आतिथ्यम् प्राप्तं पुत्रात् बलीयसः

श्वेताश्वम् अश्व गोप्तारम् मणिपूर पुरम् ततः

मरुत्त यज्ञ विभवम् भ्रातृ स्पर्धा आकुलः ऽवदत्

श्रुत्वा एतत् विस्मितः पार्थो नागीं चित्राङ्गदां तथा

देव ऋषि सिद्ध गन्धर्व किंनराः मङ्गलं जगुः

युधिष्ठिरः सह अमात्यः यज्ञ कार्यम् अचिन्तयत्

बाल प्रवाल कलिका कोमल अवयवे शिशौ

बभूव सु चिरम् तस्मात् प्राप्तः ऽहं वसुधाधिपम्

कथयित्वा प्रहृष्टः च ज्वलितं जातवेदसम्

उवाच वह्निम् आहूय मरुत्तं व्रज पार्थिवम्

सूर्य अंशुभिः इव स्पृष्टो बभूव अम्बुज कोरकः

सो ऽथ सर्वान् समाहूय कोश अध्यक्षान् मख उत्सुकः

ततः कदाचिद् सः मुनिः जल अर्थी मरु धन्वसु

जल दः न स चाण्डालो मिथ्या शङ्का ते अभवत्

वीर संतान सफला शौर्य श्रीः अभिमानिनाम्

याते द्वारवतीं कृष्णे यादव आनन्द दायिनि

अतर्केण एव निहता राज्ञा योग मयैः शरैः

तस्मिन् एव लयं याति श्वभ्रे पुष्प चयः यथा

अथ उत्तरा प्राप्य संज्ञां शीत वारिभिः उक्षिता

इति उक्तः सुरराजेन गत्वा वह्निः नराधिपम्

अस्मिन् असत्य संघाते भूतानां पाञ्चभौतिके

सम्पूर्णो यज्ञ सम्भारः प्रावर्तत महीभुजः

एवं यज्ञ सहस्रेभ्यः श्रेयसी भाव शुद्ध ता

एवं महा प्रभावः असौ उत्तङ्कः यशसां निधिः

धाम त्रय उत्तरम् अनश्वरम् ऐश्वरम् तत् दृष्ट्वा वपुः मुनि वरः अभवत् अस्त मोहः

तपसा यज्ञ वित्त अर्थी देवम् आराध्य शंकरम्

अथ तीक्ष्णेन हृदये पत्त्रिणा बभ्रुवाहनः

कुशलं वीत वैराणाम् पप्रच्छ आश्रम वासिनाम्

मन्त्रैर् भिषग्भिः शिखिना शस्त्रैः अस्त्रैः च रक्षितम्

रत्न दीप्त अंशु कपिशम् दीप्त ओषधि शत आचितम्

विलोक्य विरथं पुत्रं युध्यमानम् असंभ्रमम्

असृजत् त्वद् वधाय उग्रम् तदा धैर्यं क्व ते गतम्

धृतराष्ट्रः स विदुरः सञ्जयः सुबल आत्मजाः
तस्यै द्वे अक्षरे द्योतयति

तस्यै चत्वार्य् अक्षराणि द्योतयति

तस्यै षड् अक्षराणि द्योतयति

इत्य् एते द्योतयति
रक्षकं जगतां विष्णुं स्व इच्छया धृत विग्रहम्

व्याघ्रपादस्य च मुनेः गत्वा च एव आश्रम उत्तमम्

देववन्त् उपदेवः च जज्ञाते देव संमतौ

देवकस्य सुता पत्नी वसुदेवस्य धीमतः

जाम्बवत्या वचः श्रुत्वा जगन्नाथः ततस् हरिः

सुभूमिः बहुभूमिः च श्रविष्ठा श्रवणे स्त्रियौ

वसन्ती न च संजज्ञे गर्भ स्था तां पिता अब्रवीत्

प्रहर्षम् अतुलम् लेभे लब्ध्वा आदित्यम् यथा अदितिः

बभूव वन्द्या पूज्या च देवैः अपि पतिव्रता

कृष्णस्य द्वारकायां वै जरा क्लेश अपहारिणः

प्रोवाच च एनम् गर्भ स्था सा कन्या गान्दिनी तदा

बहवः परिसंख्याताः सर्वे युद्ध विशारदाः

शत अधिकानि जग्राह सहस्राणि महा बलः

निहता बहवः च अन्ये देव ब्राह्मण घातिनः

कीर्तिमांश् च महा तेजाः सात्वतानां महा रथः

प्रसादात् च एव देवस्य शिवस्य अमित तेजसः
अरुन्धतीं च

तस्य देवता अग्निः प्रजापतिर् विश्वे देवा अनुमतिर् इति

तत्र अग्निः उपसमाहितो भवति

ताव् उभौ तद् प्रभृति त्रि रात्रम् अक्षार अलवण आशिनौ ब्रह्मचारिणौ भूमौ सह शयीयाताम्

भुक्त्वा उच्छिष्टम् वध्वै प्रदाय यथार्थम्
ये वै के च यज्ञाः तेषाम् सर्वेषाम् यज्ञः इति एक ता

तस्मात् एताम् रात्रिम् प्राण भृतः प्राणम् न विच्छिन्द्यात् अपि कृकलासस्य एतस्याः एव देवतायाः अपचितये

पशुभ्यः एकम् प्रायच्छत् इति

मनः एव पिता वाच् माता प्राणः प्रजा

इति अध्यात्मम्

अथ अतस् सम्प्रत्तिः

पशुभ्यः एकम् प्रायच्छत्

यत् अहर् एव जुहोति तत् अहर् पुनर्मृत्युम् अपजयति एवम् विद्वाः

तौ मिथुनम् समैताम्

यत् उ किंच इमाः प्रजाः शोचन्ति अमा एव आसाम् तत् भवति

यत् किंच विज्ञातम् वाचः तत् रूपम्

तस्मात् एकम् एव व्रतम् चरेत्

_ सप्त अन्नानि मेधया तपसा अजनयत् पिता इति

तेन उ एतस्यै देवतायै सायुज्यम् सलोकताम् जयति

सः अन्नम् अत्ति प्रतीकेन इति

प्राणात् वै एष उदेति
अथ दक्षिणस्य एव पुरोडाशस्य पूर्व अर्धात् त्रि अङ्गुलम् वा चतुर् अङ्गुलम् वा आज्येन सु संतृप्तम् संतर्प्य अग्रेण ध्रुवां यजमान भागम् निदधाति

अभिघारयति

अथ अन्वाहार्यम् याचति

अथ यत्र होतुर् अभिजानाति दैव्या अध्वर्यव उपहूता उपहूता मनुष्या इति तद् दक्षिणं पुरोडाशं चतुर्धा कृत्वा बर्हिषदं करोति
दिश् आदिभ्यः यत्

अण् ऋगयन आदिभ्यः

ṛ तः ठञ्

अवयवे च प्राणि ओषधि वृक्षेभ्यः

निशा प्रदोषाभ्याम् च

काश्यप कौशिकाभ्याम् ऋषिभ्यां णिनिः

अव्ययीभावाच् च

नित्यं वृद्ध शर आदिभ्यः

फले लुक्

अधिकृत्य कृते ग्रन्थे

वसन्ताच् च

अ च

सञ्ज्ञायां शरदो वुञ्

व्याहरति मृगः

भक्तिः
ग्रीष्मो वर्षाभ्यः

वर्षाश् शरदे

अत्त्य् अन्नं य एवं विद्वान् अग्निम् आधत्ते
तं मा प्रियं प्रजानां कुर्व् अधिपतिं पशूनाम् इति

कूर्चः इति कूर्चं प्राह

अथ अपः उपस्पृश्य सर्वाभिर् अङ्गुलीभिः समुदायुत्य प्राश्नाति यन् मधुनो मधव्यं परमम् अन्नाद्यम् वीर्यम्

मधुपर्कं प्रोक्तम् अनुमन्त्रयते त्रय्यै विद्यायै यशो ऽसि यशसो यशो ऽसि ब्रह्मणो दीप्तिर् असि

तथा एते अर्घ्या ऋत्विक् श्वशुरः पितृव्यो मातुल आचार्यो राजा वा स्नातकः प्रियो वरो ऽतिथिर् इति

भुक्तवद्भ्यो वस्त्र युगानि कुण्डल युगानि यस्यै गोः पयश् चमसः स्रग् अलंकरणीयम् इति च दद्यात्

तत् सु भूतम् इति इतरः प्रत्याह

शिवा अस्मभ्यम् आ उपधीः कृणोतु विश्वचर्षणिः इति

आचान्ताय अपावृत्ताय गौर् इति गां प्राह

मध्ये अगारस्य उदीचीन प्रतिषेवणाः एरका उपस्तृणाति
मस्तिष्कम् अस्य यतमो ललाटं ककाटिकां प्रथमो यः कपालम्

केन इदम् ऊर्ध्वं तिर्यक् च अन्तरिक्षम् व्यचो हितम्

पुरं यो ब्रह्मणो वेद यस्याः पुरुष उच्यते

पुरं यो ब्रह्मणो वेद यस्याः पुरुष उच्यते

कस्मान् नु गुल्फाव् अधराव् अकृण्वन्न् अष्ठीवन्ताव् उत्तरौ पुरुषस्य

केन अपः अन्व् अतनुत केन अहर् अकरोद् रुचे
अनडुहः वै पयः तण्डुलाः

तत् इदम् पयः
व्यपोढ पार्श्वैः अपवर्तित त्रिकाः विकर्षणैः पाणि विहार हारिभिः

श्रुतिः श्रयत्य् उन्मद हंस निःस्वनम् गुणाः प्रिय त्वे ऽधिकृता न संस्तवः

निरीक्ष्य रेमे स समुद्रयोषितां तरंगित क्षौम विपाण्डु सैकतम्

उपागमे दुश्चरिता इव आपदाम् गतिं न निश्चेतुम् अलं शिलीमुखाः

जगत् प्रसूतिः जगत् एक पावना व्रज उपकण्ठम् तनयैर् उपेयुषी

परीतम् उक्ष अवजये जय श्रिया नदन्तम् उच्चैः क्षत सिन्धु रोधसम्

तम् उत्सुकाश् चक्रुर् अवेक्षण उत्सुकम् गवां गणाः

जय श्रियम् पार्थ पृथूकरोतु ते शरत् प्रसन्न अम्बुः अन् अम्बु वारिदा
मृतस्य प्रसूतो यः क्लीब व्याधितयोः वा अन्येन अनुमते स्वे क्षेत्रे स क्षेत्रजः

रेतः धाः पुत्रं नयति परेत्य यम सादने

कानीनं च सहोढं च क्रीतं पौनर्भवं तथा

चतुर्णां वर्णानां गो अश्व अज अवयः ज्येष्ठ अंशः

अ संस्कृताम् अन् अतिसृष्टाम् याम् उपगच्छेत् तस्यां यो जातः स कानीनः
श्रथया सूषणे त्वम् अव त्वं बिष्कले सृज

ना इव मांसे न पीवसि ना इव मज्जस्व् आहतम्
कृष्णाजिनं कमण्डलुं यष्टिं वीवधं कुतपहारम् इति

पर्वणि पर्वणि केश श्मश्रु लोम नख वापनम् शौच विधिः च
इदं तु उदाहरण एकदेश मात्रम् तेन अपराणि अपि एवंजातीयानि उदाहर्तव्यानि इति आह एवमादीनि इत्यादि

एवमादीनि एवंप्रकाराणि गोधूम आदीनि इत्यर्थः
ऋषभश् च रुमण्वांश् च तथा यौगन्धरायणः

वसिष्ठ पत्नीम् अपि या साधु वृत्ताम् अलज्जयत्

न च तां सोमदत्तो ऽपि कस्मैचिद् अशुभाम् अदात्

वर्तते भ्रातृ पुत्रः ऽपि कदाचिद् अनयोर् भवेत्

अहं त्व् आचरित अपुण्या दुःखैर् एव विभाविता

अहो पुत्रस्य माहात्म्यं प्रत्यक्षम् अनुभूयते

अथ अवोचत् असौ देव यथा आत्थ न तद् अन्यथा

विमुक्तः पुनर् आयायान् मम अवैधव्य लक्षणैः

अहं वा किं त्वया क्रीतो येन प्रेष्य त्वम् आगतः

सा तु तत् परुषं श्रुत्वा मनस्वि जन दुःश्रवम्

स च त्वाम् उर्वशी रूपाम् एको द्रक्ष्यति न अपरः

अनन्तरं च ढौकित्वा जय शब्द पुरःसरम्

प्राणि हत्या विपाकः ऽयम् आत्म हत्या च निन्दिता

अपृच्छच् च रुमण्वन्तम् अयं कः कः क्षितीश्वरः

यच् च नो द्रविणं सारं तद् गृहीत्वा प्रजावती

कदाचिद् आस्थान गतम् नृपं वाणिज दारकौ

यस्य अन्तेवासिभिः व्याप्ता वसुधा वेद वेदिभिः

अ प्रक्षालित हस्ता एव तद् समक्षम् अभक्षयत्

तथा कदाचिद् अनयोः स भ्राता वहन आपदः

इत्य् उक्त्वा अन्तर्हिते देवे प्रतिबुद्धा ददर्श सा

ततः पिङ्गलिका एव इयम् देवम् आराधयेद् इति

नन्व् अनेक गुणाम् भर्तुर् उत्पादयसि वेदनाम्
इति श्री गारुडे महापुराणे पूर्व खण्डे प्रथम अंशे आचार काण्डे प्रासादलिङ्गमण्डपादिलक्षणनिरूपणं नाम सप्तचत्वारिंशो ऽध्यायः

मुकुली च अस्य उष्णीषी शङ्खः च कलशः तथा

गुवावृक्षस् तथा अन्यः च वृत्ताः कैलास सम्भवाः

द्विगुणेन भवेद् गर्भः समन्तात् शौनकैः ध्रुवम्

राज्यं च विभवश् हि आयुस् वर्धनम् एव च

लिङ्ग मानम् अथो वक्ष्ये पीठो लिङ्ग समः भवेत्

प्रावृता जगती कार्या फल पुष्प जल अन्विता

शिखर अर्धस्य विधेयाः तु प्रदक्षिणाः

प्रसादेषु सुरान् स्थाप्य पूजाभिः पूजयेत् नरः

यत्र तत्र विधातव्यं संस्थानं मण्डपस्य तु
आधार आख्यम् गुद स्थानम् पङ्कजं च चतुर् दलम्

षष् शतानि त्व् अहोरात्रे सहस्राण्य् एकविंशतिः

शुद्धिम् एति यदा सर्वं नाडी चक्रम् मल आकुलम्

भावयन्ति शरीरं या आपादतलमस्तकम्

तद् नाभि मण्डलम् चक्रं प्रोच्यते मणिपूरकम्

मरणं तस्य निष्क्रान्तिस् ततो वायुं निरोधयेत्

पाण्डुरं शुक्रम् इत्य् आहुर् लोहितं तु महारजः

बध्नाति हि सिरा जालम् अधस् गामि शिरस् जलम्

कुण्डलिन्याः समुद्भूता गायत्री प्राण धारिणी

सततं प्राण वाहिन्यः सोम सूर्य अग्नि देवताः

प्रबुद्धा वह्नि योगेन मनसा मारुत आहता

समानो नाभि देशे स्याद् उदानः कण्ठ मध्य गः

त्रयो देवाः स्थिता यत्र तत् परं ज्योतिर् ॐ इति

हंस हंसैः इति अमुं मन्त्रं जीवो जपति सर्वदा

वक्षस् न्यस्त हनुः निपीड्य सु चिरम् योनिं च वाम अङ्घ्रिणा हस्ताभ्याम् अवधारितं प्रसारितं पादं तथा दक्षिणम्

कन्द ऊर्ध्वम् कुण्डली शक्तिर् अष्टधा कुण्डल आकृतिः

नाद अभिव्यक्तिः आरोग्यं जायते नाडि शोधनात्

उड्डीयनस्य बन्धो ऽयं तत्र बन्धो विधीयते

शोधनं नाडि जालस्य चालनं चन्द्र सूर्ययोः

प्राण विद्या महा विद्या यस् तां वेत्ति स योग विद्

नागः कूर्मो ऽथ कृकरो देवदत्तो धनंजयः

ब्रह्मचारी मित आहारी त्यागी योग परायणः
वीरिण वध्रीम् स्वयम् म्लानम् त्रिः समस्य

चतुर्थ्या अभिनिधाय अभिविध्यति
शुद्ध्या अशुद्ध्या ज्वरः कालं दीर्घम् अपि अत्र वर्तते

दोष प्रवृत्तिः अष्ट अहात् निराम ज्वर लक्षणम्

आशु सर्वस्य वपुषो व्याप्ति दोषः न जायते

दोषो ज्वरयति क्रुद्धः चिरात् चिरतरेण च

स स्वनौ स _ कर्णौ महा शीतौ हि न एव वा

शारीरो मानसः सौम्यस् तीक्ष्णो अन्तर् बहिस् आश्रयः

कालेन आप्नोति सदृशान् स रस आदीन् तथा तथा

अल्पो ऽपि दोषो दुष्टि आदेः लब्ध्वा अन्यतमात् बलम्

ज्वर वेगः अधिकः तृष्णा प्रलापः श्वसनं भ्रमः

हरिद्रा भेद वर्ण आभः तद्वत् लेपम् प्रमेहति

कामात् भ्रमः अरुचिः दाहः ह्री निद्रा धी धृति क्षयाः

विषमो विषम आरम्भः क्षपा कालेन सङ्गवान्

तस्मिन् मांस वहा नाडी मेदस् नाडी तृतीयके

तुल्य उच्छ्रयात् च दोषाणां दुश्चिकित्स्यः चतुर्थकः

क्रुद्ध दक्ष अध्वर ध्वंसि रुद्र ऊर्ध्वनयन उद्भवः

वैकृतो ऽन्यः स दुःसाध्यः प्रायस् च प्राकृतो ऽनिलात्

तमसो दर्शनं मर्म छेदनम् स्तब्ध मेढ्र ता

वात पित्त कफैः सप्तदश द्वादश वासरात्

एषा त्रिदोष मर्यादा मोक्षाय च वधाय च

स्वेदः क्षुवः प्रकृति योगि मनः अन्न लिप्सा कण्डूः च मूर्ध्नि विगत ज्वर लक्षणानि

अस्थि मज्जा गतः कृच्छ्रः तैः तैः स्व अङ्गैः हत प्रभः

गीत नर्तन हास्य आदिः प्रकृत ईहा प्रवर्तनम्

अहर् रात्रस्य सन्धौ स्यात् सकृत् अन्येद्युस् आश्रितः
गर्भो ह्य् एष देवानाम् पिता मतीनाम् पतिः प्रजानाम्

अत्र वा एष एतर्ह्य् अग्निर् अग्निना संगच्छते

घर्म एव ऊर्जम् समानयतः

औ३ लेत्तेरौस्झ्झ्] अ निपद्यमानम् गोपाम् इति [॥। औ३ लेत्तेरौस्झ्झ्]

देवता एव एनम् अभिध्यायन्तीः

तौ यज्ञस्य शिरः प्रत्यधत्ताम्

यद् औदुम्बराणि पात्राणि भवन्ति यज्ञ एव ऊर्जम् दधाति

देवान् घर्म पान् गच्छ इति

यद् रुवन्न् अभ्यवदत् तद् रुद्रस्य रुद्र त्वम्

तान् रुवन्न् अभ्यवदत्

अदित्या उष्णीषम् असि इति अभिधान्या अभिधाय सुव्रताम् एव एनाम् करोति

न एष रात्रा न दिवा संविशति

सूर्यस्य त्वा रश्मये वृष्टि वनये स्वाहा इति ऊर्ध्वम् उत्क्रान्तम् अनुमन्त्रयते